1914.10.31

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 40

Τῆς 31ης Ὀκτωβρίου 1914.

(Παρασκευή, ὥρα 5.20′ μ. μ.)

Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτσιάνου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς· Ὁ δήμαρχος Πατρέων παρακαλεῖ ὅπως ἡ Ἐπιτροπὴ πρὸς ἐξέλεγξιν τῆς Ἑταιρείας Ἀεριόφωτος ἐπεκτείνῃ τὰς ἐργασίας της καὶ ἐκεῖ· Ἡ ἐν Δίβρῃ φιλανθρωπικὴ ἀδελφότης παρακαλεῖ ὅπως ἀνασυσταθῇ ὁ ἐκεῖ ἀστυνομικὸς σταθμός· Οἱ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος φοιτηταὶ Μακεδόνες παρακαλοῦσιν ὅπως ἐγγραφῶσι δωρεάν· Ὁ πρόεδρος τῆς Ὀδοντιατρικῆς Ἑταιρείας ὑποβάλλει διαφόρους τροποποιήσεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἀφορῶντος εἰς τοὺς ὀδοντιάτρους· Οἱ δημοδιδάσκαλοι Νεαπόλεως, Φαναρίου καὶ Βιάννου παρακαλοῦσιν ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως τῶν δημοδιδασκάλων· Οἱ κάτοικοι Τετραπόλεως παρακαλοῦσιν ὅπως κατασκευασθῇ τὸ ἐκεῖ ὑδραγωγεῖον· Οἱ κάτοικοι Ἰκαρίας παρακαλοῦσιν ὅπως ἀναγνωρισθῇ ὡς σχολάρχης τοῦ ἐκεῖ σχολείου ὁ κ. Νικ. Μαλαχίας· Οἱ κάτοικοι τοῦ τέως δήμου Εὐπαλίου τῆς Δωρίδος παρακαλοῦσιν ὅπως ὑποχρεωθῶσιν αἱ ἀτμοπλοϊκαὶ Ἑταιρεῖαι νὰ προσεγγίζωσι καὶ εἰς Μοναστηράκι· Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δι’ ἐγγράφου του παρακαλεῖ ὅπως παρασχεθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἡ ἄδεια πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Λαρίσῃ Ἐφετῶν πρὸς καταδίωξιν τοῦ βουλευτοῦ Λαρίσης κ. Κ. Χρυσοχοΐδου. (Διαβιβάζεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς). Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται ἤδη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ὁ κ. Σ. Ἰγγλέσης. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς. Ἀπών. Διαγράφεται. Ὁ κ. Κ. Ἀλαβᾶνος ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ἐκ Τηγανίου τῆς Σάμου Ἰωάννου Ἐλευθεριάδου.

§2Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Εἶναι δικαιοτάτη ἡ ἀναφορὰ καὶ παρακαλῶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, Ὁ κ. Ι. Βέρροιος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν δημοδιδασκάλων Μεράκας τῶν Πατρῶν.

§4Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Λυποῦμαι πολύ, διότι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, παρακαλῶ ὅμως νὰ διαβιβασθῇ τὸ ὑπόμνημα τῶν δημοδιδασκάλων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἵνα τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἐνεργήσῃ ὅ,τι εἶναι δίκαιον.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 6 ἀναβάλλεται. Οἱ κύριοι Α. Σακκελλαρίου, Ν. Βελέντζας, Π. Πετροπουλάκης καὶ Α. Θανόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν καπνοπωλῶν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς.

§6Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀναφέρεται εἰς προηγούμενον ὑπόμνημα τῶν καπνοπωλῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς καὶ παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἵνα λάβῃ ὑπ’ ὄψιν αὐτὴν ὁ κ. Ὑπουργός, διότι εἶναι δικαιοτάτη.

§7Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἀφορᾷ εἰς τὸν διακανονισμὸν τῶν ὡρῶν τῆς ἐργασίας καὶ παρακαλῶ νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἵνα ὑποβάλῃ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον.

§8Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Τὴν αὐτὴν σύστασιν ποιοῦμαι καὶ ἐγώ.

§9Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, τὸ αὐτὸ συνιστῶ.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαλλιόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν βλαχοποιμένων Τρικκάλων.

§11Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ βλαχοποιμένες τῆς περιφερείας τοῦ νομοῦ ὃν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω δυνάμει τοῦ νόμου ἔσπευσαν νὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀρρένων, ἀλλὰ δυνάμει τοῦ νόμου περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων, διότι δὲν ἔχουσι διετῆ ἐγκατάστασιν, δὲν δύνανται νὰ ἐγγραφῶσιν ἐν τῷ δημοτικῷ καταλόγῳ, ὥστε ν’ ἀποκτήσωσι τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου, οὕτω δέ, ἀφοῦ θὰ ὑφίστανται τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Ἕλληνος πολίτου, θὰ στερῶνται τῶν δικαιωμάτων αὐτοῦ, μὴ δυνάμενοι νὰ ἐγγραφῶσιν ἐν τοῖς ἐκλογικοῖς καταλόγοις. Οἱ βλαχοποιμένες σκηνῖται τὸν μὲν χειμῶνα παραχειμάζουσιν εἰς λιβάδια, τὸ δὲ θέρος ἀλλαχοῦ καὶ οὕτως οὐδέποτε θ’ ἀποκτήσωσιν οὐδαμοῦ μόνιμον διετῆ ἐγκατάστασιν. Ἑπομένως θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν καὶ συμπεριλάβῃ διάταξιν ἐν τῷ νόμῳ τὸν ὁποῖον τροποποιοῦμεν, ὥστε νὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα νὰ ἐγγραφῶσιν ἐν τοῖς ἐκλογικοῖς καταλόγοις.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Βελέντζας ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Λαμιέων.

§13Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Αὕτη σχετίζεται μὲ τὸν ἐκκρεμῆ νόμον περὶ μειώσεως τοῦ δημοτικοῦ φόρου τοῦ 1915. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ ταύτην ὑπ’ ὄψιν.

§14Ν. ΞΗΡΟΣ. Ὁ δῆμος εἶναι συνεπὴς καὶ ἐχάρισε 5.000 εἰς τὸν ἐνοικιαστήν.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Φίλιππας ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Σφακιωτῶν Λευκάδος.

§16Π. ΦΙΛΙΠΠΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὸ πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τηλεγράφημα ἀπεστάλη καὶ πρὸς ἐμέ. Ἀντικείμενον ἔχει τὸ ἐκκρεμὲς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον περὶ τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος τῆς Κερκύρας. Ὡς γνωρίζουσιν οἱ πλεῖστοι, καὶ ἰδίως οἱ ἐξ Ἑπτανήσου, συνάδελφοι, κατὰ τὰς πολυκυμάντους ἐποχὰς τοῦ ἐθνικοῦ βίου, καὶ ἐν Ἑπτανήσῳ ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν τῶν διαφόρων κατακτητῶν δι’ ἐγκλήματα πολιτικὰ ἢ κρεῖττον εἰπεῖν δι’ ἀρετὴν πατριωτισμοῦ ἐγένοντο δημεύσεις περιουσιῶν, αἱ ὁποῖαι μετὰ τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ δεσπότου παρέμειναν εἰς τοὺς διαδόχους ὑπὸ τὸ ὄνομα «ἐγχώριος περιουσία» ἢ «ἐγχώριος διαχείρισις», ἥτις διετέλει ὑπὸ ἰδίαν διοίκησιν. Αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις, ἰδίως δὲ ἡ Ἑνετική, ἔδιδον λόγῳ ἐπιβραβεύσεως διὰ τὰς πρὸς αὐτὰς ὑπηρεσίας εἴτε εἰς στρατιωτικοὺς εἴτε εἰς πολιτικὰ πρόσωπα πολλὰ τῶν κτημάτων τούτων, τὰ ὑπόλοιπα δ’ ἐξ αὐτῶν ἔμενον εἰς τὴν κυριότητα τῆς Κυβερνήσεως. Τὰ τελευταῖα ταῦτα ἡ Ἑνετικὴ Κυβέρνησις παρεχώρησεν ὑπὸ τὸ βάρος ἐδαφονομίων καὶ ἀγροληψιῶν μετὰ τὴν ἅλωσιν τοῦ Ἡρακλείου κατὰ τὸ 1680 εἰς τοὺς ἐν Λευκάδι καταφυγόντας Κρῆτας πρόσφυγας καὶ ἰδίως εἰς τοὺς ἐκ τῆς περιοχῆς τῶν Σφακίων τῆς Κρήτης προερχομένους, οἵτινες ἀπετέλεσαν ὁμοσπονδίαν συνοικισμοῦ ὑπὸ τὸ ὄνομα Σφακιῶται. Τὰ κτήματα ταῦτα διὰ τοῦ περὶ διανομῆς τῆς ἐγχωρίου περιουσίας νόμου τοῦ 1878 περιῆλθον εἰς τοὺς δήμους, ἤδη δὲ εἰς τὰς κοινότητας τῆς νήσου Λευκάδος. Ἡ περιουσία αὕτη ἡ σχετικῶς μεγάλη ἀρχικῶς εἰς παλαιοτέραν ἐποχὴν ἐμειώθη, καθόσον ἐγένετο κατάχρησις αὐτῆς δι’ ἐκλογικοὺς λόγους, εἰς σφετερισμοὺς καὶ ἀνταλλαγὰς ἀναλόγως τῆς εὐνοίας τῶν ἑκάστοτε ἰσχυόντων πολιτευομένων, ἐναπέμεινε δὲ μικρόν, ἐλάχιστον μέρος αὐτῆς, ἀξίας 300.000 ἢ 400.000 ἐν ὅλῳ δραχμῶν, κατὰ τὸ μέγιστον μέρος εἰς τὸν δῆμον Σφακιωτῶν. Ὅτε, κύριοι Βουλευταί, ἦλθεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ συνεζητεῖτο τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα Κερκύρας, τὸ ὁποῖον ἔχει κατὰ τὸ πλεῖστον τὴν αὐτὴν προέλευσιν, ὡς τὸ ἡμέτερον, ἀλλ’ εἰς κλίμακα εὐρυτάτην, διότι ὅλη σχεδὸν ἡ ἀγροτικὴ περιουσία τῆς Κερκύρας εἶναι ἀπὸ τὰ αὐτὰ μέρη ἐδαφονομίου καὶ ἀγροληψίας, δὲν εἶχον τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω ἐνταῦθα τὴν ἐπαρχίαν μου, ὅπως καὶ ἐγὼ εἰσηγηθῶ τὸν διακανονισμὸν καὶ τῆς μικρᾶς ταύτης περιουσίας τῶν Σφακιωτῶν, συμπολιτῶν μάλιστα ἐκ καταγωγῆς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ ἐμοῦ ὡς ἐποίκων. Ἐζήτησα ἤδη, ὁπότε πάλιν ἦλθεν ἡ συζήτησις πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου Κερκύρας, καὶ ἔφερα σχετικὴν τροποποίησιν εὑρισκομένην ὑπὸ τὴν σκέψιν τῆς εἰδικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλ’ ἡ ἀνησυχία τῶν ἐνδιαφερομένων συμπολιτῶν μου μὲ προέλαβεν εἰς τὴν συζήτησιν αὐτῆς. Λοιπὸν θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ συμπεριλάβῃ εἰς τὸν ὑπὸ ἐπιψήφισιν γενικὸν ἀγροτικὸν νόμον Κερκύρας καὶ τὰ κτήματα ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι τὴν αὐτὴν πηγὴν ἣν ἐξιστόρησα, δεχομένη τὴν ὑποβληθεῖσαν τροποποίησιν, διότι δέον νὰ λεχθῇ ὅτι δὲν ζητοῦσιν οἱ συμπολῖταί μου ὅ,τι οἱ Κερκυραῖοι· ζητοῦσι νὰ πληρώσωσιν ἐξ ἰδίων, ἀλλὰ κατὰ δόσεις τὴν ἀξίαν τῶν κτημάτων τούτων καὶ γίνωσι κύριοι αὐτῶν, εἶναι δὲ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι φέρουσι πάντα τὰ ἐκ καταγωγῆς προτερήματα καὶ ἐλαττώματα τῶν κατοίκων τῆς ἡρωϊκῆς Μεγαλονήσου, διακρινόμενοι ἐπὶ φιλελευθερίᾳ καὶ ἀκρατήτῳ πατριωτισμῷ, ἀλλὰ καὶ εὔθικτοι ὁσάκις θεωρήσωσιν ἑαυτοὺς ἀδικουμένους. Εἶναι ἀνάγκη τέλος πάντων νὰ λείψῃ, ἂν ὄχι νεόπλασμα κακόηθες, ἀλλ’ ὁ ψευδάνθραξ οὗτος τῆς ἀγροτικῆς περιουσίας τῆς πατρίδος μου, καθόσον ἄλλως ὑπὸ τὴν κυριότητα τόσων κοινοτήτων θ’ ἀπολεσθῶσι. Προσδοκῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐν τῷ μέτρῳ ἐπιεικοῦς δικαιοσύνης θὰ θελήσῃ νὰ υἱοθετήσῃ τὴν γνώμην μου ταύτην, τὴν διὰ προτάσεως διατυπωθεῖσαν, ἡ ὁποία θ’ ἀποδώσῃ εἰς τοὺς καλοὺς τούτους Σφακιανοὺς τὰ κτήματα ταῦτα ἐλεύθερα βαρῶν, ἀπαλείφουσα ἐκ τῆς ἀγροτικῆς περιουσίας ἓν στίγμα καταπιέσεως, προϊὸν ἀνελευθέρου ἐποχῆς.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Ν. Τριανταφυλλάκος, Π. Ἀλεξάκης, Ι. Μπακόπουλος, Σ. Τσακόπουλος, Π. Σπυράκης, Β. Τουρκοβασίλης, Ἐπ. Δηλιγιάννης καὶ Σ. Σακκελλαριάδης ἔχουσι τὸν λόγον, ὅπως καταθέσωσι καὶ ἀναπτύξωσιν ἀναφορὰν τῆς κοινότητος Βερζοβᾶς.

§18Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Βερζοβᾶς παραπονοῦνται ὅτι ἐν τῷ καθορισμῷ τῶν ὁρίων τῆς κοινότητος αὐτῶν ὁ ἁρμόδιος ὑπάλληλος δὲν ἔδωκεν εἰς αὐτοὺς ἀκρόασιν, διότι, ἐνῷ εἶχεν ὁρίσει εἰς αὐτοὺς ἡμέραν ἵνα προσέλθωσι καὶ φέρωσι τὰς ἀποδείξεις, ἀνέβαλε καὶ ἐκάλεσεν αὐτοὺς τὴν ἐπιοῦσαν, ὅτε εὑρέθησαν ὅλως διόλου ἀνέτοιμοι. Ἀποτέλεσμα τούτου ὑπῆρξεν ὅτι τὰ ὅρια τῆς κοινότητος Βερζοβᾶς ἐκανονίσθησαν τοιουτοτρόπως, ὥστε ὅλη αὐτὴ ἡ κτηματικὴ περιοχὴ περιῆλθεν εἰς τὴν κοινότητα Ἀχλαδοκάμπου. Εἶναι τὸ αἰώνιον ζήτημα τοῦ καθορισμοῦ τῶν ὁρίων τῶν κοινοτήτων, ὅπερ εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου ἐκείνου ἄνευ προπαρασκευῆς. Διότι, ἂν ὀρθῶς ἐπράττομεν, ἔπρεπε πρῶτον νὰ χωρίσωμεν τὰ ὅρια τῶν κοινοτήτων καὶ εἶτα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν κατάργησιν τῶν δήμων. Ἕνεκα τούτου πᾶσαι αὗται αἱ κοινότητες εὑρίσκονται ἔναντι ἀλλήλων εἰς ἔριδας καὶ φιλονεικίας. Τὸ περιεχόμενον τῆς ἀναφορᾶς τὴν ὁποίαν ὑποβάλλει ἡ κοινότης Βερζοβᾶς ἐκθέτει ταῦτα καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ γνῶσιν τῆς δικαιοτάτης καὶ εὐλογωτάτης ταύτης ἀναφορᾶς.

§19Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Παρακαλῶ, ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς λάβῃ γνῶσιν τῆς ἀναφορᾶς καὶ ἴδῃ ὡς ἐγὼ ὅτι ὁ εἰρηνοδικῶν ἐκεῖ γραμματεὺς παρέλειψε τὸ στοιχειωδέστατον καθῆκον νὰ εἰδοποιήσῃ τοὺς ἁρμοδίους τῆς κοινότητος ἐγκαίρως, ὥστε νὰ προσέλθωσι μὲ τὰ δικαιολογητικά των καὶ ἀποδείξωσι τὰ ὅρια τῶν κτημάτων των, ὅτι δὲ ὁ περίφημος ἐκεῖνος ὑπάλληλος, ἀγνοῶ διὰ τίνα λόγον, ἐζήτησεν ἐκείνην τὴν στιγμὴν νὰ γίνῃ ὁ καθορισμός, ἀφοῦ, λέγω, ἴδῃ ταῦτα ὁ κ. Ὑπουργός, νὰ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα. Ἀλλά, κ. Πρόεδρε, δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῶν ὁρίων αὐτῶν. Θ’ ἀκούσητε ἄλλα γεγονότα τὰ ὁποῖα συμβαίνουσιν ἐκεῖ ἕνεκα του ἰδίου αὐτοῦ δικαστικοῦ ὑπαλλήλου, τὰ ὁποῖα δὲν γνωρίζω ποίαν ἐντύπωσιν θὰ προκαλέσωσιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κ. Ὑπουργόν. Ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα χωρία τοῦ δήμου τὰ ὁποῖα συνορεύονται μὲ τὴν κοινότητα Ἀχλαδοκάμπου καὶ καλῶς ὡρίσθησαν ἐκείνων τὰ ὅρια. Ἀλλ’ ὁ εἰρηνοδικῶν αὐτὸς γραμματεὺς προέβη καὶ ὥρισε καὶ ἄλλου χωρίου τὰ ὅρια μὲ τὸν Ἀχλαδόκαμπον, τὸ ὁποῖον χωρίον εἰς οὐδεμίαν συνάφειαν ἤρχετο μὲ τὸν Ἀχλαδόκαμπον. Καὶ τί συνέβη; Ἐνῷ ἐχωρίσθησαν καλῶς τὰ ὅρια μεταξὺ Ἀχλαδοκάμπου καὶ τοῦ χωρίου Ἁγιογεωργίτικα, ἔπειτα ἀποφασίζει ὅπως ὅλη ἡ περιφέρεια τοῦ χωρίου Ἁγιογεωργίτικα περιέλθῃ εἰς τὴν περιφέρειαν Ἀχλαδοκάμπου, χωρίζων δῆθεν ὅρια ἄλλης κοινότητος ἡ ὁποία οὐδεμίαν εἶχε σχέσιν μὲ τὴν κοινότητα Ἀχλαδοκάμπου. Αὐτὰ εἶναι ἀνεξήγητα, ὁμολογῶ, πράγματα, ἀκατάληπτα καὶ πρέπει νὰ λάβῃ μέριμναν σπουδαίαν καὶ σύντονον ὁ κ. Ὑπουργός.

§20Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν οὐ μόνον τῶν κ. Ὑπουργῶν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ καὶ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Πρωθυπουργοῦ, ἔχοντος ἐκπεφρασμένην γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Οἱ διατελέσαντες μέλη τῆς Διπλῆς Βουλῆς θὰ ἐνθυμῶνται βεβαίως ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λαβὼν τὸν λόγον ἐπὶ ἐπερωτήσεώς μου εἶπε τότε ὅτι τὰ πράγματα πρέπει νὰ μένωσιν ὅπως ἀπὸ 75ετίας ἦσαν. Καὶ τῳόντι τὸ μέρος ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον ἤριζον οἱ κάτοικοι Ἀχλαδοκάμπου καὶ οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Ἁγιογεωργιτίκων ἐκανονίσθη ἀκριβοδικαίως διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην τοῦ κανονισμοῦ τῶν ὁρίων, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ εἰρηνοδικῶν γραμματεύς, ἀνακηρυχθεὶς, δὲν γνωρίζω κατὰ τίνα τρόπον, πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς, ἐκάλεσε τὸν πρόεδρον τῆς κοινότητος Ἁγιογεωργιτίκων καὶ τὸν πρόεδρον τῆς κοινότητος Ἀχλαδοκάμπου, οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Ἁγιογεωργιτίκων εὑρέθησαν παρόντες καλλιεργοῦντες τὰ κτήματά των, καὶ στραφεὶς πρὸς τοὺς κατοίκους τῆς κοινότητος Ἀχλαδοκάμπου τοῖς εἶπε· «Τί θέλετε· νὰ ἐκδιώξω ἐκ τῶν κτημάτων των τοὺς Ἁγιογεωργίτας;». Καὶ ἠναγκάσθη ἑπομένως νὰ ἐνεργήσῃ ὅπως ἔπρεπε. Τὴν προηγουμένην ἡμέραν εἶχε καλέσει τοὺς Βερζοβίτας νὰ μεταβῶσιν· οἱ Βερζοβῖται μετέβησαν, ἀλλ’ ὁ εἰρηνοδικῶν γραμματεὺς δὲν ἐφάνη καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ συνεδρίασις ἐματαιώθη. Τὴν ἑπομένην ἡμέραν λαμβάνει ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Βερζοβᾶς πρόσκλησιν τοῦ γραμματέως νὰ μεταβῇ τὸ ἀπόγευμα τῆς ἡμέρας ἐκείνης εἰς τὴν ὡρισμένην θέσιν. Σπεύδει ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Βερζοβᾶς καὶ μεταβαίνει, ἀλλ’ ἄνευ τῶν ἀποδεικτικῶν μέσων καὶ ἄνευ τῶν ἐνδιαφερομένων, μὴ λαβόντων γνῶσιν τῆς προσκλήσεως, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ γνωρίζωσι τοῦτο διὰ νὰ μεταβῶσι καὶ ἐπιδείξωσι τὰ ὅρια. Τὴν πρωΐαν τῆς ἑπομένης ἔγινεν ὁ χωρισμὸς τῶν ὁρίων Ἀχλαδοκάμπου καὶ Ἁγιογεωργιτίκων, δὲν γνωρίζω δὲ τί συνέβη κατόπιν εἰς τὸν γραμματέα καὶ τὴν μεταμεσημβρίαν ἐκάλεσε τοὺς κατοίκους τῆς Βερζοβᾶς. Τί συνέβη οἱ κ. Ὑπουργοὶ θὰ τὸ ἐξακριβώσωσι. Τὴν ἑπομένην ἡμέραν καλεῖ τὸν πρόεδρον τῆς κοινότητος Νεοχωρίου καὶ μετ’ αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος οὐδὲν εἶχε συμφέρον, κανονίζει τὰ ὅρια τῆς κοινότητος Ἁγιογεωργιτίκων. Ἔχομεν λοιπὸν τρεῖς ἢ τέσσαρας ἀποφάσεις τοῦ δικαστικοῦ αὐτοῦ ὑπαλλήλου, ἐκ τῶν ὁποίων ἡ μὲν πρώτη κανονίζει καλῶς τὰ ὅρια, ἡ δ’ ἄλλη παραπέμπει αὐτοὺς εἰς τὴν Τρίπολιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μὲ παραπέμπει εἰς τὴν διαδικασίαν τοῦ νόμου τῆς ἀναθεωρήσεως. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου, διότι δὲν εἶναι ἔγκυρος ἡ διαδικασία ἡ ἐνεργηθεῖσα καὶ ἡ ἀπόφασις τοῦ γραμματέως. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶχον συμφέρον, ἐκεῖνοι ἐκανόνισαν τὰ ὅριά των ὅπως ἔπρεπε νὰ τὰ κανονίσωσιν· ἀλλ’ οἱ Νεοχωρῖται οὔτε συμφέρον οὔτε ἁρμοδιότητα εἶχον νὰ παρεμβῶσιν εἰς κανονισμὸν ὁρίων ἄλλων κοινοτήτων. Φέρω ταῦτα εἰς γνῶσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ θὰ παρακαλέσω αὐτὸν νὰ διατάξῃ τὴν ἀναθεώρησιν αὐτῶν, εἰς δὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον νὰ κανονίσῃ τὸ δικαστήριον τὸ ὁποῖον νὰ δέχηται τὰς προσφυγὰς τῶν διαφόρων κοινοτήτων κατ’ ἄλλον τρόπον. Ἐγὼ νομίζω ὅτι οἱ πρόεδροι τῶν δικαστηρίων τῶν πρωτευουσῶν τῶν νομῶν θὰ εἶναι οἱ ἁρμοδιώτεροι νὰ κανονίσωσι τὰ ὅρια, διότι τὸ ζήτημα τῶν ὁρίων εἶναι φλέγον ζήτημα μεταξὺ τῶν κοινοτήτων, καὶ νὰ κανονίζωσιν αὐτὰ ὅπως μέχρι τοῦδε ὑφίσταντο, κατὰ τὰς συνηθείας καὶ τὰ κτηματικὰ συμφέροντα τὰ ὁποῖα ἔχουσιν αἱ διάφοροι κοινότητες. Διότι δυστυχῶς οἱ χωρικοὶ συγχέουσι τὸ ζήτημα τῶν ὁρίων πρὸς τὸ δικαίωμα τῆς ἰδιοκτησίας. Νομίζουσιν ὅτι, ἂν τὰ ὅρια ἐπεκταθῶσι πρὸς τὴν ἄλλην κοινότητα, τὰ μέλη τῆς κοινότητος ἐκείνης δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἔχωσι κτήματα. Εἶναι ἐσφαλμένη ἡ ἀντίληψις τῶν χωρικῶν καὶ ἐντεῦθεν αἱ ἔριδες. Φέρω ταῦτα εἰς γνῶσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ διατάξῃ τὴν ἀναθεώρησιν αὐτῶν.

§21Σ. ΤΣΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδὲν ἔχω, κ. Πρόεδρε, νὰ προσθέσω, ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διατάξῃ τὴν ἀναθεώρησιν.

§22Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκτὸς τῶν λόγων τοὺς ὁποίους ἀνέφεραν οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες, νομίζω ὅτι καὶ ἐξ ἄλλης ἀπόψεως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν τὸν διακανονισμὸν τῶν ὁρίων, διότι ἡ ἔξαψις τῶν πνευμάτων μεταξὺ τῶν διαμαχομένων κοινοτήτων εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἀπαιτεῖ ταχίστην τὴν ἐπέμβασιν τοῦ κυβερνητικοῦ μέτρου, καὶ διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὅπως τὸ ταχύτερον σπεύσῃ νὰ προλάβῃ τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι δυσαρεστότατα εἰς τὸ μέλλον, ἐὰν δὲν εἶναι ταχεῖα ἡ κυβερνητικὴ πρόληψις.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Χριστόπουλος «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διατί ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμοῦ δαπάνης διὰ τὴν κατασκευὴν ἔργων ἀποξηράνσεως κλπ. δὲν περιελήφθη καὶ πίστωσις διὰ τὴν διευθέτησιν τοῦ χειμάρρου Δούσιας τῆς Στυμφαλίας. Ἐπίσης τίνα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τῆς λίμνης Στυμφαλίας, τὴν ὁποίαν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἶχεν ὑποσχεθῇ ἄλλοτε εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἂν ἀπεδεικνύετο ὅτι τὰ ὕδατα τοῦ Ἀργολικοῦ πεδίου δὲν προήρχοντο ἐκ Στυμφαλίας, ἐκ τῆς γενομένης δ’ ἐσχάτως μελέτης ὑπὸ εἰδικοῦ μηχανικοῦ προέκυψεν ὅτι οὐδεμία ὑπάρχει σχέσις μεταξὺ τοῦ Ἀργολικοῦ πεδίου καὶ τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας».

§24Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας). Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν διευθέτησιν τοῦ χειμάρρου δὲν ὑπάρχει σχετικὴ μελέτη. Ὡς πρὸς τὴν ἀποξήρανσιν δὲ τῆς Στυμφαλίας ἐγένετο ἤδη μελέτη τοῦ ζητήματος.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Κροκιδᾶς «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ποῖον μέτρον ἔλαβε περὶ τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ Δ. Μικροῦ, εὑρεθέντος ὑγιοῦς παρὰ τῆς Ἀνωτάτης Ὑγειονομικῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ νὰ διατάξῃ τὴν προσκομιδὴν τοῦ σχετικοῦ περὶ αὐτοῦ φακέλου εἰς τὴν Βουλήν».

§26Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τὴν ταχύτητα μεθ’ ἧς ἐνήργησεν εἰς τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν. Δὲν θ’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ πολύ, ἀλλ’ ἁπλῶς θ’ ἀναγνώσω δύο ἔγγραφα, ἐκ τῶν ὁποίων προκύπτει τὸ δίκαιον. Ὁ Δημήτριος Μικρὸς κατετάγη εἰς τὸν στρατὸν κατὰ τὸ 1911 καὶ ἔλαβε μέρος εἰς τὰς ἑξῆς μάχας (ἀναγινώσκει): «Δεσκάτης, Λαζαράδων, Λειψίστης, Κομάνου, Μπιγλίτσης, Δοϊράνης, Σπικόδου καὶ Χασὰν Πασσᾶ». Ἀνακατετάγη κατὰ τὸ ἐπίσημον σημείωμα τοῦ Ὑπουργείου, τῇ 21ῃ Σεπτεμβρίου 1913. Ὅπως πάντες γνωρίζομεν, οἱ κατατασσόμενοι καὶ οἱ ἀνακατατασσόμενοι θεωροῦνται πρὸ τῆς ἀνακατατάξεώς των ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου ἰατροῦ, θεωρηθεὶς δὲ καὶ οὗτος εὑρέθη ὑγιής. Ἀλλὰ κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ εἶχε γίνει λοχίας καὶ προυτάθη νὰ γίνῃ καὶ ἀνθυπασπιστής. Τῇ 26ῃ Ὀκτωβρίου, ἤτοι μετὰ ἕνα μῆνα, εὑρίσκεται ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς πάσχων τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ ἀπολύεται τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ ὡς πάσχων ἐκ τραχωμάτων. Κατὰ Δεκέμβριον ἦλθεν ἐδῶ καὶ ἐξητάσθη ὑπὸ τοῦ εἰδικοῦ ὀφθαλμολόγου καὶ πρώην στρατιωτικοῦ ἰατροῦ κ. Γαζῆ, ὁ ὁποῖος πιστοποιεῖ τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Ὁ ὑπογεγραμμένος ὀφθαλμίατρος πιστοποιῶ ὅτι ὁ Δημήτριος Μικρός, ἐτῶν 23 περίπου, φέρει ὅλως ἐλαφρὰν μορφὴν χρονίων τραχωμάτων ἄνευ οὐδεμιᾶς ἄλλης ἐπιπλοκῆς, θεραπεύσιμον δ’ ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος». Ἔκαμεν ἀναφορὰν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος ἀμέσως διέταξε ν’ ἀναθεωρηθῇ. Ἔρχεται εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὴν λεγομένην ἐπὶ τῶν ἀπαλλαγῶν, ἡ ὁποία εὑρίσκει ὅτι ὁ ὁπλίτης οὗτος εἶναι ἀνίκανος διὰ τὴν ἐνεργὸν τοῦ στρατοῦ ὑπηρεσίαν, χρήσιμος δὲ διὰ τὰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας. Σημειώσατε ὅτι εἶναι προηγμένος εἰς ἀνθυπασπιστὴν καὶ ἔχομεν τώρα καὶ ὑπαξιωματικοὺς διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας. Παραπονεῖται ἐκ νέου ὅτι δὲν ἐξητάσθη ὡς ὑπαξιωματικός. Ἡ δὲ Ἀνωτάτη Ἐπιτροπὴ, συνεπείᾳ διαταγῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀναφέρει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Συνεπείᾳ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 55496 καὶ ἀπὸ 23 Σεπτεμβρίου 1914 διαταγῆς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἡ Ἀνωτάτη Ὑγειονομικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπισκεψαμένη σήμερον τὸν ἔφεδρον ἀνθυπασπιστὴν τοῦ πεζικοῦ Μικρὸν Δημήτριον καὶ μετ’ ἐπιστασίας ἐξετάσασα αὐτὸν ἀποφαίνεται ὅτι φέρει οὐλώδη τραχώματα ἰαθέντα καὶ γνωμοδοτεῖ ὅτι ὡς ἐκ τούτου εἶναι ἱκανὸς διὰ τὴν ἐνεργὸν τοῦ στρατοῦ ὑπηρεσίαν». Νομίζω ὅτι ἡ προκειμένη περίπτωσις δύναται νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν αὐτοῦ εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς, διότι εἶναι ἄδικον ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς νὰ παλαίῃ ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Σεπτεμβρίου διὰ νὰ εὕρῃ τὸ δίκαιόν του. Εὗρε μὲν τὸ δίκαιόν του, ἀλλ’ ἐχρειάσθη νὰ καταφύγῃ εἰς ἐπερωτήσεις καὶ ἀναφορὰς καὶ ἄλλας ἀναφοράς, καὶ εἰς τὸ τέλος τὸν ὀνομάζουσιν ἔφεδρον, ἐνῷ αὐτὸς δὲν εἶναι ἔφεδρος ἀλλ’ εἶναι ἐθελοντής. Μετὰ τὴν ἀνακατάταξίν του ἂν ἠσθένησεν ἔπρεπε νὰ σταλῇ εἰς τὸ Νοσοκομεῖον διὰ νὰ θεραπευθῇ, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον ἡ πάθησίς του δὲν ἦτο τοιαύτη ὥστε νὰ ὑπάρχῃ κίνδυνος μεταδόσεως αὐτῆς καὶ εἰς τὸ λοιπὸν στράτευμα, ἀφοῦ ἐκρίθη βοηθητικός. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὅπως μετὰ τῆς αὐτῆς ταχύτητος μεθ’ ἧς ἐνήργησεν ἐνεργήσῃ ὅπως ἀποκατασταθῇ ἐντελῶς. Διότι δὲν ἀρκεῖ νὰ εἴμεθα σύμφωνοι, ὑποθέτω δ’ ὅτι εἴμεθα σύμφωνοι.

§27ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὄχι ἐντελῶς.

§28Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Διατί; Διατί τὸν ἀπεδιώξατε; Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἠμπορεῖτε νὰ διώξητε ὅλον τὸν στρατόν, διότι ἀρκεῖ μία Ἐπιτροπὴ ν’ ἀποφανθῇ ὅτι εἶναί τις διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας, κατόπιν δὲ θὰ σᾶς εἴπῃ ὅτι λάθος ἔγινε.

§29Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Αὐτὰ εἶναι συνήθη.

§30Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Δὲν πρέπει νὰ γίνωνται. Εἴπομεν ν’ ἀλλάξωμεν.

§31ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὰ παράπονα τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ κατὰ τῆς Ὑπηρεσίας δὲν εἶναι καθόλου δεδικαιολογημένα. Ἡ ἐνέργεια τῆς Ὑπηρεσίας κατὰ τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος νέου ἐκ τοῦ στρατοῦ εἶναι ἐντελῶς ἄμωμος, ἄψογος καὶ σύμφωνος πρὸς τοὺς νόμους. Ὁ νέος αὐτὸς ἔπασχεν ἀπὸ τραχώματα, ἀπὸ πάθησιν δηλαδὴ κατ’ ἐξοχὴν ἐπικίνδυνον εἰς μεταδοτικότητα, καὶ δὲν πρέπει ν’ ἀπορῇ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ὅτι ὅτε ἀπεκαλύφθη καὶ ἐβεβαιώθη ἡ πάθησις ἀπεμακρύνθη οὗτος ἐκ τοῦ στρατεύματος, διότι οὕτως ἐκέλευον οἱ κείμενοι νόμοι. Τώρα ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς εἶχε τὴν εὐτυχίαν σὺν τῷ χρόνῳ νὰ φθάσῃ εἰς μίαν θεραπείαν καὶ τὰ τραχώματα αὐτοῦ, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἐν ὀξείᾳ καταστάσει, ἔπαυσαν καὶ ἔγιναν οὐλώδη. Τὰ οὐλώδη δὲν εἶναι καθόλου ἐπικίνδυνα καὶ ἑπομένως, ἂν σήμερον ἐπρόκειτο ὁ νέος αὐτὸς νὰ ζητήσῃ νὰ καταταχθῇ εἰς τὸν στρατόν, δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἀνικανότης. Ἀλλὰ διατί διατυποῦνται παράπονα κατὰ τῆς Ὑπηρεσίας, ἥτις καθ’ ὃν χρόνον ἀπεφάνθη περὶ αὐτοῦ ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ μείνῃ ἐφήρμοζε τὸν νόμον; Ἂν ἐκ τῶν ὑστέρων ἐθεραπεύθη, δὲν ἔχω παρὰ νὰ τὸν συγχαρῶ, καὶ ἐλπίζω ὅτι καὶ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς θὰ χαρῇ, ἀλλὰ δὲν εἶναι λόγος, ἐπειδὴ ἐκ τῶν ὑστέρων ἐθεραπεύθη, νὰ ἀκυρώσωμεν τὴν νομίμως καὶ ἐγκύρως ληφθεῖσαν ἀπόφασιν διὰ νὰ τὸν προαγάγωμεν εἰς ἀνθυπασπιστὴν καὶ νὰ τὸν κάμωμεν καὶ ἀξιωματικόν.

§32Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τὸ λάθος εἶναι αὐτό· ὅτι ὑμεῖς ἐνομίσατε ὅτι ἡ Ὑπηρεσία ἡ πρώτη ἔπραξε τὸ καθῆκόν της· δὲν τὸ ἔπραξεν ὅμως, διότι, ἐνῷ τὸν Νοέμβριον ἰσχυρίζετο ὅτι εἶχε τραχώματα ἐπικίνδυνα, τῇ 21 Δεκεμβρίου ἰατρὸς πρώην στρατιωτικὸς ἐκ τῶν ἐγκρίτων γράφει ὅτι ἔχει ὅλως ἐλαφρὰ χρόνια τραχώματα ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐπιπλοκῆς, θεραπεύσιμα δ’ ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος. Τί ἔπρεπε λοιπὸν νὰ κάμῃ ἡ Ὑπηρεσία; Νὰ τὸν θεραπεύσῃ, ὄχι νὰ τὸν διώξῃ.

§33ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ γνώμη τοῦ ἑνὸς ἰατροῦ, ὄχι τῆς Ἐπιτροπῆς, εἶναι μεταγενεστέρα εὐτυχῶς κατὰ χρόνον ἀπὸ τὴν ἀπομάκρυνσιν.

§34Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τῇ 21ῃ Σεπτεμβρίου αὐτὸς ἀνακατετάχθη καὶ ἑπομένως ἀναγκαίως θὰ ἐθεωρήθη.

§35ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τότε θὰ παρεπέμφθη.

§36Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ὄχι. Ἐθεωρήθη διὰ τὴν ἀπόλυσιν τῇ 8ῃ Νοεμβρίου, δηλαδὴ μετὰ ἕνα καὶ ἥμισυ μῆνα. Ἂν αὐτοὶ οἱ Κύριοι ἔστελλον τὸν ἄνθρωπον εἰς τὸ Νοσοκομεῖον, διότι ὑποτίθεται ὅτι ἔπαθεν ἐν τῷ στρατῷ, θὰ ἐθεραπεύετο.

§37ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι, ὄχι. Ἔπαθε τραχώματα· δὲν πρόκειται περὶ παθήσεως ἐκ τῆς ὑπηρεσίας του.

§38Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐστάλη εἰς τὸν ἰατρὸν κατόπιν. Διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ μείνῃ κανεὶς ἐν τῷ στρατῷ. Σημειώσατε δ’ ὅτι ἡ πρώτη Ἐπιτροπὴ ἦτο τοῦ Σώματός του, ἡ δὲ δευτέρα Ἐπιτροπὴ δὲν ἦτο ἡ Ἀνωτάτη, ἀλλ’ ἦτο τῆς Μεραρχίας τῶν ἀπαλλαγῶν, αὐτὴ τὴν ὁποίαν συνεστήσατε προχείρως διὰ ν’ ἀπολύῃ ἐκ τοῦ στρατοῦ τοὺς ἄνδρας. Ὅτε ἦλθεν ἡ Ἀνωτάτη Ἐπιτροπή, εἶπεν ὅτι «αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος εἶναι ὑγιής· πῶς θὰ τὸν ἐκδιώξητε καὶ θὰ τοῦ ἀφαιρέσητε καὶ τοὺς βαθμούς;».

§39ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ ἔκθεσις τοῦ ἰατροῦ, τὴν ὁποίαν ἐπικαλεῖσθε, λέγει ὅτι ἔπασχεν ἀπὸ τραχώματα θεραπεύσιμα, τὰ ὁποῖα βραδύτερον ἔγιναν οὐλώδη τραχώματα.

§40Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἄρα ὄχι ἐπικίνδυνα. Οὐλώδη τραχώματα εἶπε καὶ ἡ μία Ἐπιτροπὴ καὶ ἡ ἄλλη. Ἰδού, κ. Πρόεδρε, ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν ἀπαλλαγῶν τῆς Μεραρχίας λέγει ὅτι ἔχει χρόνια τραχώματα ἄνευ ἀλλοιώσεως τοῦ κερατοειδοῦς, ἄρα οὐλώδη.

§41ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὰ ὑμεῖς τὰ ὀνομάζετε οὐλώδη; Ἂς ἐρωτηθῇ εἷς ἰατρός.

§42Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ ΚΑΙ Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Δὲν εἶναι οὐλώδη.

§43ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Βλέπετε ὅτι ἐγὼ ἠρώτησα καὶ ἰατρούς. (Γέλωτες).

§44Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Οἱ Βουλευταὶ ἰατροὶ εἶναι συνήθως ἀμελέτητοι εἰς τὰ ἰατρικά. Ἐγὼ ἠξεύρω ὅτι εἷς ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος ἔλαβεν εἰς δέκα μάχας μέρος, ὁ ὁποῖος εὑρέθη ὑγιὴς κατὰ Σεπτέμβριον καὶ ὁ ὁποῖος μετὰ ἕνα μῆνα εὑρίσκεται ἀσθενής, ἀντὶ νὰ θεραπευθῇ διώκεται ἀπὸ τὸν στρατόν, ἀδικεῖται. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἐποικοδομητικὸν δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι προορίζονται διὰ τὸ στρατιωτικὸν στάδιον. Ἠξεύρω διατί ἔγινεν αὐτό· διότι προήχθη εἰς ἀνθυπασπιστήν. Ἂν ἔμενε λοχίας, οὐδεὶς θὰ τὸν ἀπεδίωκεν. Ἂν ἔχῃ τι θεραπεύσιμον, ὀφείλει ἡ Πολιτεία νὰ τὸν θεραπεύσῃ.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. Ι. Ξηρὸς καὶ Ι. Δελμοῦζος «παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διατί κρατεῖται ἀκόμη ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ὁ ἐκ Γαλαξειδίου ἔφεδρος ἐμποροπλοίαρχος Ἠλίας Τσαουσάκης, ὑπηρετῶν ὡς δίοπος οἰακιστὴς ἐν τῷ θωρηκτῷ «Ὕδρᾳ», ἐνῷ πάντες οἱ ἐμποροπλοίαρχοι ἀπελύθησαν».

§46Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Δὲν ὑπάρχει αἴτησις ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν περὶ ἀπαλλαγῆς του· ἂν ὑπῆρχε, θ’ ἀπηλλάσσετο καὶ αὐτὸς συμφώνως πρὸς τὴν ἀρχὴν τὴν ὁποίαν ἠκολουθήσαμεν.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Μπρισιμιτζάκης «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ἂν θὰ προαγάγῃ τοὺς 26 μηχανικοὺς ὑποκελευστὰς βʹ τάξεως, οἵτινες κατετάχθησαν τῇ 22ᾳ Σεπτεμβρίου 1912 εἰς τὸ Π. Ναυτικὸν κατόπιν ἐπιτυχῶν εἰσιτηρίων ἐξετάσεων. Μετέσχον ἀμφοτέρων τῶν πολέμων, προυτάθησαν παρὰ τῶν κυβερνητῶν των πρὸς προαγωγὴν καὶ τέλος ὑπέστησαν ἐπιτυχεῖς ἐξετάσεις τῇ 24ῃ Αὐγούστου 1913».

§48Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι οἱ ἐν λόγῳ ὑπαξιωματικοὶ ἔλαβον μέρος εἰς τὸν πόλεμον καὶ δὲν προήχθησαν διότι δὲν εἶχον συμπληρώσει τὰ προσόντα διὰ δύο ἡμέρας. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαξιωματικῶν θ’ ἀκουσθῶσι καὶ αἱ γνῶμαι τοῦ κ. συναδέλφου.

§49Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Εὐχάριστον εἶναι ὅτι ἀναγνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ δίκαιον καὶ θὰ μεριμνήσῃ.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς. Ἀπών. Ὁ κ. Ι. Μπρισιμιτζάκης «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν πότε θὰ ἐκδοθῶσι τὰ ἐντάλματα δι’ ὧν θὰ πληρωθῶσιν οἱ ἐναπομείναντες πεζοναῦται Ἠπείρου».

§51Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Ἔχουσιν ἐκδοθῆ πάντα τὰ ἐντάλματα, ἀπομένει δὲ μόνον ἡ πληρωμή. Ὀλίγη ὑπομονὴ χρειάζεται.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Παπακωνσταντίνου «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμοῦ δαπάνης ἔργων ἀποξηράνσεως ἑλῶν καὶ διευθετήσεως ποταμῶν καὶ χειμάρρων σκοπεῖ νὰ περιλάβῃ καὶ τὴν ἀπαιτουμένην δαπάνην διὰ τὴν διευθέτησιν τοῦ ποταμοῦ Δούσιας τῆς Στυμφαλίας, ἔργον ὅπερ πρὸ ἐτῶν ἔχει μελετηθῆ καὶ διὰ τὸ ὁποῖον τὸ Κράτος ὑπέχει εὐθύνην, καθόσον αὐτὸ τοῦτο τὸ Κράτος διὰ τῆς διοχετεύσεως τῶν ὑδάτων Πελλήνης εἰς Στυμφαλίαν ἐδημιούργησε τὸν χείμαρρον τοῦτον, ἐπιφέροντα ἑκατομμυρίων ὅλων ζημίας εἰς τὴν Στυμφαλίαν».

§53Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας). Ἀπήντησα προηγουμένως ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἐρωτήματος εἰς τὸν κ. Χριστόπουλον ὅτι, κατόπιν τῆς βεβαιώσεως τῆς μεταβάσης ἐπὶ τόπου Ἐπιτροπῆς, δι’ ἧς ἐπιστώθη ὅτι οὐδεμία συνέχεια ὑπάρχει μεταξὺ Στυμφαλίας καὶ τοῦ ποταμοῦ Δούσιας, θὰ διατάξωμεν τὴν πλήρη συμπλήρωσιν τῆς τοπογραφικῆς ἐργασίας, ἵνα ἐπιληφθῶμεν τῆς μελέτης τοῦ ἔργου.

§54Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν πληροφορίαν, ἔχω ὅμως νὰ σᾶς πληροφορήσω καὶ ἐγὼ ὅτι ἡ μελέτη τῶν ἔργων ἔχει διαταχθῆ πρὸ πολλοῦ.

§55Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Δὲν μοὶ εἶναι ἐπαρκῆ τὰ στοιχεῖα.

§56Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Καὶ κατόπιν διετάχθη νέος μηχανικός, ὁ κ. Λαμπρινόπουλος, ὁ ὁποῖος συνεπλήρωσε τὴν μελέτην. Ἑπομένως εἶναι πλήρης ἡ μελέτη καὶ πρὸ ἐτῶν ὑποβεβλημένη καὶ δὲν μένει ἢ ἡ ἀναγραφὴ εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Πρέπει δὲ νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι διὰ τὸ ἀδίκημα αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐγένετο, ὑπαίτιος εἶναι ἡ Πολιτεία, καθόσον αὐτὸ τὸ Κράτος ἐπιτρέψαν τὴν διοχέτευσιν τῶν ὑδάτων τῆς Πελλήνης εἰς τὴν Στυμφαλίαν ἐδημιούργησε τὸν χείμαρρον αὐτόν, τοῦ ὁποίου τὰ ὕδατα μετέβαλον τὴν ὡραίαν ἐκείνην πεδιάδα εἰς ἐρείπια. Πρόκειται λοιπὸν περὶ ἔργου διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ὁποίου ἔχει ἠθικὴν ὑποχρέωσιν ἡ Πολιτεία.

§57Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Σᾶς εἶπον ἤδη ὅτι χρήζει συμπληρώσεως ἡ μελέτη.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Θανόπουλος «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν ἐλήφθη ἐκ τῆς Γεν. Διοικήσεως Μακεδονίας ἀπάντησις εἰς τὴν ἐρώτησίν του, γενομένην πρὸ 20 ἡμέρου, διατί δὲν προυτιμήθη ὡς ἰατρὸς τῶν προσφύγων ὁ ἔγκριτος ἐπιστήμων κ. Α. Μαυροδέτης, ὁ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς ἀναγνωρισθείς, ἀλλ’ ἕτερος. Ἐὰν δὲν ἐλήφθη ἀπάντησις, παρακαλεῖ νὰ ζητηθῇ τηλεγραφικῶς».

§59ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν πρόκειται περὶ δημοσίου ὑπαλλήλου. Ἐφ’ ὅσον οἱ πρόσφυγες ἐζήτησαν τὴν ἀρωγὴν τῆς Κυβερνήσεως τοὺς ἐτοποθετήσαμεν ἰατρούς. Τώρα μὲ ἐρωτᾶτε διατί ἀπελύθη εἷς ἰατρός, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι δημόσιος ὑπάλληλος.

§60Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἰατρὸς αὐτός, ἔγκριτος ἐπιστήμων, ἐζήτησε νὰ ὑπηρετήσῃ, ἐφ’ ὅσον εἶχε διορισθῆ ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν προσφύγων, δωρεάν, ἀλλ’ ὁ κ. Διοικητής, παρὰ τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου, ἔπαυσεν αὐτὸν καὶ διώρισεν ἄλλον τὸν ὁποῖον πληρώνει.

§61ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὁ διορισθεὶς εἶναι ἐπίσης πρόσφυξ;

§62Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§63ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τὸ ὅτι ἦτο δωρεὰν δὲν ἔχει σημασίαν, διότι ὁ διορισμὸς δὲν ἐγένετο διότι ἦτο ἀνάγκη, ἀλλ’ ἦτο τρόπος εὐσχημότερος παροχῆς ἀρωγῆς εἰς αὐτούς. Τὸ ζήτημα εἶναι τοῦτο. Ἂν ὁ ἤδη διορισθεὶς εἶναι πρόσφυξ, καλῶς ἐγένετο ὁ διορισμός, ἂν ὅμως διωρίσθη μὴ πρόσφυξ καὶ ἀπεμακρύνθη πρόσφυξ, κακῶς ἐγένετο.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. Ι. Μπουρνιᾶς καὶ Σ. Βακράτσας «παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διατί μένει ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα τῶν δύο κοινοτήτων Λίμνης καὶ δὲν δίδεται μία οἱαδήποτε λύσις, ἵνα παύσωσιν αἱ ἔριδες, αἵτινες ἔχουσι διαιρέσει τοὺς κατοίκους εἰς δύο ἀλληλομαχόμενα στρατόπεδα».

§65ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐλπίζω ὅτι μέχρι τῆς Δευτέρας θὰ δοθῇ μία λύσις. Νομίζω ὅτι γνωρίζουσιν οἱ κ. Βουλευταὶ καὶ ἐξ ἰδιαιτέρων συζητήσεων ὅτι εἶναι ζήτημα ἑρμηνείας ἑνὸς νομικοῦ ζητήματος. Ἡ ὁμόφωνος γνώμη τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου εἶναι ὅτι ἀνήκει εἰς τὴν ὠργανωμένην ὁμάδα.

§66Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Εἶναι γνωστόν, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι 147 οἰκογένειαι εἶναι ἰδιοκτήτριαι τῆς γῆς αὐτῆς. Δι’ αὐτὸ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ δοθῇ ὅσῳ τὸ δυνατὸν ταχύτερον μία λύσις, ἵνα δύνανται νὰ παρασταθῶσιν ἐπὶ δικαστηρίου οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἢ ἐνώπιον τῶν ἄλλων Ἀρχῶν.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. Ε. Παππακωνσταντίνου καὶ Π. Ἀραβαντινὸς «παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν ἔλαβε πρόνοιαν διὰ τὴν μεταξὺ Κορίνθου καὶ Λουτρακίου συγκοινωνίαν, δι’ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἐν Ποσειδωνίᾳ ἀρχεγόνου μέσου «Πέραμα», διὰ τοῦ ὑπὸ τοῦ Νομομηχανικοῦ κ. Βλαχοπούλου συνιστωμένου τρόπου καὶ μέσου διαβάσεως τῆς διώρυγος».

§68Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Οὐδεὶς ὑπεβλήθη μέχρι σήμερον τρόπος περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ «Περάματος». Ἔλαβον ὅμως τὴν πληροφορίαν παρ’ ἄλλου συναδέλφου σας ὅτι τὸ «Πέραμα» δὲν εὑρίσκεται ἐν καλῇ καταστάσει καὶ ἀπηύθυνα ἔγγραφον πρὸς τὴν ἑταιρείαν καὶ τὸν σχετικὸν μηχανικὸν ὅπως ληφθῇ πρόνοια πρὸς ἀποκατάστασιν πλήρους συγκοινωνίας.

§69Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Εὐχαριστῶ πολὺ διὰ τὰς πληροφορίας. Σᾶς προσθέτω ὅτι δυνάμει τῆς συμβάσεως ὑπόχρεος εἶναι ἡ ἑταιρεία διὰ τὴν διατήρησιν τοῦ «Περάματος» εἰς καλὴν κατάστασιν.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Χριστόπουλος «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὰς αἰτήσεις τῶν χωρικῶν Ψάρι, Ἀσπροκάμπου καὶ Λιόπεσι τῆς Κορινθίας περὶ κατασκευῆς τηλεφωνικῶν γραμμῶν δι’ ὧν τὰ μέγιστα θέλουσιν ἐξυπηρετηθῆ καὶ ἂν διετάχθη ὑπάλληλος νὰ προβῇ εἰς τὴν σύνταξιν τῆς σχετικῆς μελέτης καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς δαπάνης».

§71Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Θὰ μεριμνήσω νὰ γίνῃ μελέτη.

§72ΑΘ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ αὐτὸς κ. Α. Χριστόπουλος «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διατί, παρ’ ὅλας τὰς ὑποσχέσεις περὶ κατασκευῆς τῆς ὁδοῦ Γκιόζας–Σοφικοῦ καὶ τῆς ἀποπερατώσεως τῆς γεφύρας Στομίου Κορινθίας, ἧς ἀπὸ πολλοῦ ἔχουσι κατασκευασθῆ τὰ βάθρα, οὐδὲν μέχρι τοῦδε ἐξετελέσθη ὑπὸ τῶν οἰκείων Ἀρχῶν, οὐδὲ προκαταρκτική τις ἐργασία ἐγένετο».

§74ΑΘ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἔργον εἶναι σπουδαιότατον, διότι εἶναι ἀποκεκλεισμένη ὁλόκληρος ἡ παραλία τῆς Κορινθίας ἐν καιρῷ χειμῶνος. Δι’ αὐτὸ συνέστησα νὰ γίνῃ ἡ γέφυρα. Ἀλλ’ ἂν διατάξητε πάλιν τὸν ἴδιον μηχανικὸν νὰ ἐκτελέσῃ ὅλα αὐτὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ.

§75Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Θὰ ληφθῇ ἡ δέουσα μέριμνα.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. Ε. Παππακωνσταντίνου καὶ Π. Ἀραβαντινὸς «παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν ἔλαβε πρόνοιαν, ὅπως πληρωθῶσιν οἱ ἐν τῷ Ταχυδρομείῳ Ἀθηνῶν ἔκτακτοι ἡμερομίσθιοι ὑπάλληλοι, ὧν ὁ μισθὸς καθυστερεῖται ἀπὸ 1ης Σεπτεμβρίου ἐ. ἔ., καὶ κανονισθῇ εἰς τὸ μέλλον ὅπως ὁ μισθός των, ἐφ’ ὅσον διατηροῦνται ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, πληρώνηται ἀντὶ τῆς 20ῆς ἢ 25ης τοῦ ἑπομένου μηνός, ἐνωρίτερον, ὡς ὁ τῶν τακτικῶν ὑπαλλήλων, πρὸς ἀποφυγὴν τῆς ἐκ τῆς προεξοφλήσεως ἀφαιμάξεως.

§77Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Λαμβάνεται πρόνοια διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ εὑρίσκεται ἤδη ὑποβεβλημένον ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, δι’ οὗ θὰ καθορισθῇ πλήρως ἡ θέσις αὐτῶν.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Χριστόπουλος «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τί ἐνηργήθη ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Μουλκίου τῆς Κορινθίας περὶ συστάσεως σχολείου ἀρρένων. Εἶναι ἄδικον ἡ κοινότης αὕτη, ἐνῷ εἶναι πολυπληθής, ἔχει δὲ καὶ ἀρκετὰ εἰσοδήματα, νὰ μένῃ ἄνευ σχολείου». Ἐπίσης «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας πῶς συμβαίνει ὥστε ἐν τῷ Ἑλληνικῷ σχολείῳ Βραχατίου τῆς Κορινθίας νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἢ εἷς μόνον ἑλληνοδιδάσκαλος».

§79Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Τὴν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Μουλκίου τῆς Κορινθίας περὶ συστάσεως δημοτικοῦ σχολείου ἀρρένων ἀπέστειλα πρὸς τὸν ἐπιθεωρητὴν τῶν δημοτικῶν σχολείων ἵνα ἐνεργήσῃ συμφώνως πρὸς τὸν νόμον. Τὸ προσωπικὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Σχολείου Βραχατίου ἀποτελεῖται ἐκ τοῦ σχολάρχου Κακριδῆ καὶ τῶν ἑλληνοδιδασκάλων Λεώνη καὶ Γεωργάτου, ἄρα εἶναι πλῆρες.

§80Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶναι εἷς.

§81Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Θὰ εἶναι καθ’ ὁδὸν οἱ ἄλλοι.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. Σ. Σακκελλαριάδης καὶ Σ. Τσακόπουλος «παρακαλοῦσι τοὺς κ. Ὑπουργοὺς Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσωσι τὴν Βουλὴν ἂν θὰ διατάξωσιν, ὡς ὀφείλουσι, τὸν ταμίαν Μεγαλοπόλεως, ἵνα καταβάλῃ εἰς τὸν κ. πρόεδρον τῆς κοινότητος Λεονταρίου τὰς ἐγκεκριμένας ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου καὶ τῆς Νομαρχίας πιστώσεις διὰ τὸν φωτισμὸν τῆς κωμοπόλεως Λεονταρίου καὶ τὴν ἐπισκευὴν τῆς βλαβείσης κρήνης αὐτῆς».

§83ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔδωκα διαταγὴν πρὸ 4–5 ἡμερῶν νὰ καταβληθῶσιν, ὄχι ὅμως ὅλαι αἱ δαπάναι τὰς ὁποίας ἐγκρίνουσι τὰ συμβούλια.

§84Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ μεγάλου ποσοῦ, ἀλλὰ περὶ 300 δραχμῶν. 150 δραχ. ζητοῦσι διὰ τὸν φωτισμὸν καὶ 150 διὰ τὴν βρύσιν, ἡ ὁποία ἔπεσε. Τὰ ζητοῦσι δὲ ἀπὸ τὰ ἰδικά των χρήματα δι’ ἐγκεκριμένην πίστωσιν.

§85ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἡ διαταγὴ τὴν ὁποίαν ἔδωκα ἀναφέρεται καὶ εἰς τὰ ὑδραγωγεῖα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει σᾶς παρακαλῶ νὰ μάθητε καὶ ἂν δὲν ἔγινε θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοὶ τὸ ὑπενθυμίσητε.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. Ἀθ. Τ. Μπασιᾶς, Ν. Μαλασπίνας, Ν. Καμπάνης, Τ. Παππαδάμ, Ν. Βελέντζας, Γ. Τσακανίκας, Ι. Μπουρνιᾶς, Σ. Βακράτσας, Α. Ἀναστασιάδης, Σ. Θεοδωρόπουλος, Δ. Χατζηγιάννης καὶ Π. Λαγοπάτης «παρακαλοῦσι τοὺς κ. Ὑπουργοὺς Ἐξωτερικῶν καὶ Ναυτικῶν, ὅπως πληροφορήσωσι τὴν Βουλὴν ἂν συμφώνως μὲ τὴν δήλωσιν τοῦ τελευταίου τούτου κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ θὰ ὑποβάλωσι σχέδιον νόμου περὶ ὀργανισμοῦ Κεντρικῆς Ὑπηρεσίας τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας καὶ λιμενικοῦ Σώματος, ὧν ἡ ἀνάγκη κατέστη ἐπείγουσα χάριν τῆς καθημέραν αὐξανομένης ἐμπορικῆς ἡμῶν ναυτιλίας».

§87ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ἀπευθύνω θερμὴν παράκλησιν εἰς τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ Ναυτικοῦ κώδικος, ὅπως ἐπισπεύσωσι τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς ἐργασίας των.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μαλλιόπουλος «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἄν, ἀφοῦ δυνάμει ἐγκυκλίου διετάχθησαν τὰ συντάγματα ὅπως προτείνωσι παραλειφθέντας ὑπαξιωματικοὺς συμμετασχόντας ὁπωσδήποτε εἰς ἀμφοτέρους τοὺς πολέμους διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, τὰ Σώματα προέτειναν τοιούτους, ἀλλ’ ἡ Ἐπιτροπὴ παρερμηνεύουσα τὴν ἐγκύκλιον, ἢ μᾶλλον, τὸ ἀληθέστερον, μὴ λαβοῦσα ταύτην ὑπ’ ὄψιν της, ὡς θετικῶς ἐπληροφορήθην, ἀπέκλεισέ τινας τῶν προταθέντων ὅλως ἀδίκως καὶ ἀδικαιολογήτως. Παρακαλεῖ ἑπομένως ὅπως ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο».

§89ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ἁπάσας τὰς προτάσεις καὶ εἰργάσθη συμφώνως πρὸς τὸν νόμον.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀθ. Τ. Μπασιᾶς «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ποῖα μέτρα ἔλαβεν ἐπὶ δύο τηλεγραφημάτων τῶν κατοίκων Σάμης τῆς Κεφαλληνίας, παραπονουμένων τὸ μὲν διὰ τὴν ἐκεῖ οἰκονομικὴν κατάστασιν καὶ τὴν πίεσιν τῶν Ἀρχῶν, τὸ δὲ διὰ παράνομον ἐνέργειαν τῆς ἀστυνομικῆς Ἀρχῆς ἐπὶ κατασχέσεων ξυλανθράκων, ἐξ ὧν διατρέχει κίνδυνον νὰ σαλευθῇ ἡ δημοσία τάξις». Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται ἤδη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς παρακαλεῖ ὅπως δεχθῇ ἡ Βουλὴ νὰ ταχθῇ προθεσμία μέχρι τῆς προσεχοῦς Δευτέρας πρὸς ὑποβολὴν τῶν ἐκθέσεων εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων «περὶ ἐπικολλήσεως φωτογραφιῶν εἰς τὰ ἐκλογικὰ βιβλιάρια» ὡς καὶ «περὶ πυροσβεστικῆς ὑπηρεσίας». (Ἡ Βουλὴ δέχεται τὴν πρότασιν). Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§91ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς δηλώσεις ἐπὶ τοῦ ὑποβεβλημένου Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1914. Ἡ ὅλη πολιτικὴ ἀνωμαλία τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ κόσμου, ἥτις ἤσκησε βαθεῖαν ἐπίδρασιν καὶ ἐπὶ τῶν καθ’ ἡμᾶς πραγμάτων, κατέστησεν ἐπίσης ἀναγκαίαν καὶ τὴν ὑποβολὴν δηλώσεων ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, δηλώσεων δι’ ὧν ἐν πολλοῖς ἀλλάσσει ἡ εἰκὼν τῶν ἀρχικῶν μας προβλέψεων. Καὶ ἀλλάσσει ἡ εἰκὼν, διότι ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ πρόοδος τοῦ χρόνου κατέδειξεν ἀνακριβείας περὶ τὸν ἀρχικὸν καθορισμόν, ἐξ ἄλλου δὲ εἴτε νέαι ἐνεφανίσθησαν ἀνάγκαι εἴτε οἱ ψηφισθέντες ἔκτοτε νόμοι ἔλαβον τὴν οἰκονομικὴν αὐτῶν ἀποτύπωσιν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἡ Βουλὴ ἐλπίζω ὅτι θὰ συγχωρήσῃ τὴν μὴ ἔγκαιρον ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, θὰ συνομολογήσῃ δὲ μετὰ τῆς Κυβερνήσεως ὅτι αἱ ὅλως ἐξαιρετικαὶ περιστάσεις ἃς διέρχεται τὸ Ἑλληνικὸν ἐξηγοῦσι τοῦτο ὡς ἀποτέλεσμα καταστάσεως ἀνάγκης εἰς ἣν ὑπετάγη καὶ ἡ Κυβέρνησις. Ἡ συζήτησις ὅμως καὶ ἡ ψήφισις δέον νὰ μὴ ἐπιβραδυνθῇ πλέον, δι’ ὃ καὶ παρακαλῶ τὴν Ἐπιτροπὴν ὅπως ἐπιταχύνῃ τὴν ἐργασίαν της, ἵνα δυνηθῶμεν ἀπὸ τῆς προσεχοῦς ἑβδομάδος ν’ ἀρχίσωμεν τὴν συζήτησιν. Προτοῦ ὅμως διαλάβω τὴν νέαν διαμόρφωσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς τρεχούσης χρήσεως διὰ βραχυτάτων θὰ καθορίσω ἀκριβέστερον ἢ πρότερον τὰ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς χρήσεως τοῦ 1913. Ἀπολογισμὸς τοῦ 1913 Κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1914 ἐλέγομεν ὅτι ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ ἔτους 1913 θέλει καταλήξει εἰς ἔλλειμμα 106.000.000 ἐκ τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων ἐξόδων. Ὑπελογίζοντο δὲ τὰ μὲν ἔσοδα

Τὰ ἔσοδα τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος δὲν θὰ ὑπολειφθῶσι τῶν προβλέψεων ἐκείνων κατὰ τὴν κατάστασιν τὴν ταμειακὴν μέχρι τῆς 30 Ἰουνίου, τὰ δὲ ἔσοδα τῶν νέων χωρῶν ὑπολογίζονται εἰς 45.000.000, διότι ἤδη σήμερον πρὸ τῆς λήξεως τῆς χρήσεως ἔχομεν εἰσπεπραγμένα 44.600.000, ἤτοι τὰ ἔσοδα ἐν συνόλῳ τακτικὰ καὶ ἔκτακτα θ’ ἀνέλθωσιν εἰς 300.000.000 περίπου. Τὰ δ’ ἔξοδα ὑπελογίζοντο εἰς 419.500.000, μεῖον δὲ τῶν προβλεπομένων ἀδιαθέτων πιστώσεων ἐκ 14.500.000 παρέμενεν ἔλλειμμα 105.000.000. Ἀλλ’ ἐκ τῶν ἐξόδων ὑπολογιζομένων εἰς:

σήμερον μετὰ τὴν κατὰ Σεπτέμβριον γενομένην ἐκκαθάρισιν προέκυψαν ἀδιάθετοι πιστώσεις πλὴν τῶν ἀρχικῶς ὑπο-

λογισθεισῶν ἐκ············ 14.000.000

καὶ ἕτεραι ἐκ············· 19.000.000

ἤτοι ἐν ὅλῳ περίπου εἰς 33.000.000 Ὀφείλονται δὲ κυρίως τὰ 19.000.000 εἰς ὑπερβολικοὺς ὑπολογισμοὺς τῶν δαπανῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν κατὰ 10.854.000 καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ 6.946.000, προερχόμενα ἐξ ὀλιγωτέρων δαπανῶν διὰ δημοσίαν ἀσφάλειαν καὶ ἐκτέλεσιν δημοσίων ἔργων. Οὕτω δὲ τὸ σύνολον τῶν δαπανῶν τοῦ 1913 ἀνέρχε-

ται εἰς··················· 386.000.000

ἔναντι ἐσόδων············· 300.000.000

ἤτοι ἐπὶ πλέον δαπάναι···· 86.000.000

Ἤτοι ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ 1913 θὰ καταλήξῃ εἰς ἔλλειμμα πραγματικὸν 86.000.000. Ἀνάγκη ὅμως νὰ γίνῃ καὶ μνεία ἰδία τῶν δαπανῶν διοικήσεως τῶν νέων χωρῶν, διότι καὶ εἰς πολλὰς ὑπελόγιζον ταύτας κατὰ τὴν εἰσήγησίν μου ἀναβιβάσας ταύτας εἰς 12.500.000 καὶ πολλὰ περὶ τούτων λέγονται. Ταῦτα ἀνέρχονται ἐν συνόλῳ μετὰ τὴν ἀπόδοσιν ἀπολογισμοῦ ὑπὸ τῶν Γενικῶν Διοικήσεων διὰ τὸν πρὸ τῆς ἀφομοιώσεως τῶν οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν χρόνον εἰς 8.962.000, περιλαμβανομένων καὶ τῶν μισθῶν τῶν ἀπεσπασμένων εἰς τὰς νέας χώρας δημοσίων ὑπαλλήλων, ἤτοι:

Διακεκριμένως δέ, κατὰ τὸν προσαρτώμενον πίνακα, ἐδαπανήθησαν ἐκ τούτων διὰ δημοσίαν ἀσφάλειαν 1.713.000, εἰς μισθοὺς δὲ ἀπεσπασμένων ὑπαλλήλων ἐκ τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος 725.000, δαπάνη ἥτις ἐκπίπτεται ἐκ τῆς δαπάνης τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος. Εἶναι ἡ δαπάνη αὐτὴ διὰ τὴν ὅλην πολιτικὴν διοίκησιν μεγάλη δι’ ἔτος ἀνώμαλον ἀπέναντι ἐσόδων ἐκ τῶν νέων χωρῶν 45.000.000; Ἤτοι 36 ὅλα ἑκατομμύρια παρέμειναν ἐλεύθερα, διατεθέντα ὑπὲρ τῶν στρατιωτικῶν ἀναγκῶν τῆς Χώρας καὶ τῶν γενικῶν ἐξόδων τοῦ ὅλου Βασιλείου. Καὶ τοῦτο ἀπὸ τοῦ πρώτου ἀμέσως ἔτους, διαρκοῦντος τοῦ πολέμου καὶ ἐν μέσῳ τῆς διοικητικῆς ἀνωμαλίας, ἥτις κατ’ ἀνάγκην ὑπῆρχεν ἐν ταῖς μόλις ἐξερχομέναις τῆς δουλείας ἐκείναις χώραις. Ὁ ὑποβληθεὶς Προϋπολογισμὸς τῶν τακτικῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς τε παλαιᾶς καὶ νέας Ἑλλάδος διὰ τὴν χρῆσιν 1914 ἀνήρχετο εἰς 220.035.000. Κατεβλήθη πᾶσα δυνατὴ προσπάθεια ὅπως ἐν τῇ ἀναθεωρήσει τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐξακριβωθῶσιν αἱ ἀληθῶς ἀπαιτούμεναι δαπάναι περικοπῶσι δὲ ἢ ἀναβληθῶσι πᾶσαι ἐκεῖναι αἵτινες ἢ ἦσαν ὑπολογισμέναι μὲ ὑπερβολικὴν ἄνεσιν ἢ περιεῖχον δαπάνας αἵτινες ἠδύναντο ν’ ἀνασταλῶσιν ἄνευ βλάβης τῆς Ὑπηρεσίας. Προϋπολογισμὸς ὡς ὁ παρὼν δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἀξιώσεις ἀπολύτου ἀκριβείας· εἶναι Προϋπολογισμὸς περιόδου μεταβατικῆς, καθ’ ἣν δὲν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀποκρυσταλλωθῶσιν εἰσέτι αἱ δαπάναι καὶ νὰ λάβωσιν ὁριστικωτέραν μορφήν. Ἐντεῦθεν δικαιολογοῦνται ὑπερβολαί τινες, αἵτινες ἐν τῇ ἐκτελέσει καταλείπουσιν ἀδιαθέτους πιστώσεις, ὡς ἀπέδειξε τοῦτο ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1913, ὅστις καταδεικνύει ἀδιαθέτους πιστώσεις περὶ τὰ 35 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἐν τῇ ἀναθεωρήσει τοῦ Προϋπολογισμοῦ κατέστη δυνατόν, ἀφοῦ καὶ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἔχει ἤδη σπουδαίως προχωρήσει, νὰ ἐξακριβωθῶσι πολλὰ κεφάλαια τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ νὰ καθορισθῶσιν ὁριστικώτερον αἱ ἀπαιτούμεναι δαπάναι. Πλὴν τούτου δὲ ἡ Κυβέρνησις, συνειδυῖα ὅτι ἡ ταμειακῶς στενόχωρος περίοδος ἣν διερχόμεθα καὶ ἥτις εἶναι φαινόμενον παροδικόν, προερχόμενον ἐξ αἰτίων ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος κειμένων — θέλει δὲ καὶ εἰσηγηθῆ τὴν ἀναστολὴν ἐκείνων τῶν μέτρων τῶν ὁποίων ἡ προσωρινὴ ἀναβολὴ ἐπιτρέπεται ἕνεκα τῶν ἐκ τοῦ πολέμου ταμειακῶν στενοχωριῶν— ἐπιβάλλει τὴν περισυλλογήν, προέβη εἰς σημαντικὰς μειώσεις, αἵτινες ἐπέτρεψαν ἐξ ἄλλου νὰ μὴ ἐξογκωθῇ ὑπερμέτρως ὁ Προϋπολογισμὸς ἕνεκα τῆς ἐξ ἄλλων αἰτίων ἐπιβαλλομένης αὐξήσεως εἰς κεφάλαιά τινα αὐτοῦ. Οὕτω δ’ ἔχομεν ἐν συνόλῳ μειώσεις εἰς τὸν τακτικὸν Προϋπολογισμὸν 5.365.000 δραχμῶν, κατανεμομένων ὡς ἀκολούθως κατὰ τὰ σημαντικώτερα κεφάλαιά των:

Ἕνεκεν ὅμως αὐξήσεων ὀφειλομένων κυριώτατα εἰς αὔξησιν τῶν δαπανῶν τῶν πολεμικῶν Ὑπουργείων, τοῦ δημοσίου χρέους καὶ τῶν δαπανῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἔχομεν αὔξησιν κατὰ δρ. 15.500.000. Σύνολον δὲ δαπανῶν δρ. 235.579.000. Ἀναλυτικώτερον δ’ ἔχομεν: 1) Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν Ἀνεγράφοντο ἀρχικῶς πιστώσεις 85.206.000.

2) Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν

3) Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης Τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο δὲν παρουσιάζει οὐσιώδεις μεταβολάς, ἐπιτευχθείσης μόνον μείζονος ἀκριβείας εἰς τὸν καθορισμὸν τῆς δαπάνης. 4) Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν Ἀρχικῶς ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τούτου, περιλαμβάνων καὶ τὸν τοῦ κατόπιν δημιουργηθέντος Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, ἀνήρχετο εἰς 37.865.000. Μετὰ τὴν ἀπόσχισιν ὅμως ἐκ τούτου τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας μετηνέχθησαν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ νέου Ὑπουργείου πιστώσεις ἐκ δρ. ἐν ὅλῳ 13.171.000. Ἑπομένως αἱ πιστώσεις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν περιωρίσθησαν εἰς δραχμὰς 24.693.000. Ἤδη αἱ πιστώσεις τοῦ Ὑπουργείου τούτου αὐξάνουσι: Διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου περὶ κοινοτήτων πρὸς ὁροθέτησιν τούτων καὶ καταμερισμὸν τῶν χρεῶν τῶν δήμων κατὰ 600.000. Διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν δι’ ἱματισμὸν καὶ ὑλικόν, δηλ. κλινοσκεπάσματα ἀνδρῶν καὶ αὔξησιν τῆς ἐξαρτύσεως αὐτῶν, 935.000. Δι’ ἔξοδα ὑγειονομικὰ 150.000. Διὰ ταχυδρομικὴν κλπ. ὑπηρεσίαν πρὸς κανονισμὸν δαπανῶν γενομένων 720.000. Διὰ δὲ τὰς νέας χώρας ζητεῖται πίστωσις ἐπὶ πλέον δραχ. 553.000. Ἀλλὰ λόγῳ ἄλλων μειώσεων γενομένων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ καὶ ἀναβολῆς δαπανῶν ἡ αὔξησις ἐν συνόλῳ περιορίζεται εἰς 1.140.000, ἔχομεν δ’ οὕτω σύνολον δαπάνης τακτικῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν δραχμὰς 25.833.000. 5) Ὑπουργεῖον Συγκοινωνίας Διὰ τοῦ καταρτισθέντος προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τούτου αἱ μετενεχθεῖσαι ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πιστώσεις ὡς καὶ αἱ ἀναγραφεῖσαι νέαι τοιαῦται ἀνήρχοντο εἰς δρ. 14.951.000. Ἤδη διὰ τῶν δηλώσεων ἐπέρχονται οὐσιώδεις μειώσεις, λόγῳ τὸ μὲν τοῦ ἀδυνάτου τῆς ἐντὸς τῆς χρήσεως ἐκτελέσεως τῶν ἀναγραφέντων ἀρχικῶς ἔργων, τὸ δὲ ἀναβολῆς πολλῶν τούτων. Αἱ μειώσεις αὗται τῶν δαπανῶν τῆς τε παλαιᾶς καὶ τῆς νέας Ἑλλάδος καταλήγουσιν εἰς ἐλάττωσιν τῶν αἰτουμένων τακτικῶν πιστώσεων κατὰ δρ. 1.498.000, ἔχομεν δὲ οὕτω σύνολον δαπανῶν τοῦ Ὑπουργείου τούτου δραχμὰς 13.452.000. 6) Ὑπουργεῖον Παιδείας Ἀρχικῶς ἀνεγράφοντο πιστώσεις τακτικαὶ διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο:

Ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος ὑφίσταται οὐσιώδη μεταβολὴν αὐξανομένων τῶν πιστώσεων κατὰ δρ. 2.051.000. Ὁ κύριος λόγος τῆς αὐξήσεως εἶναι ὅτι ἡ ἀρχικῶς ἀναγραφομένη συνδρομὴ ὑπὲρ τῶν δήμων ἀναβιβάζεται ἀπὸ 1.700.000 εἰς 3.000.000, καὶ τοῦτο ἵνα κατὰ τὸ δυνατὸν ἐγγράψωμεν μετ’ ἀκριβείας τὸ ποσὸν καὶ μὴ ἔχωμεν ἐκπλήξεις βραδύτερον. Ὀφείλεται δὲ ἡ αὔξησις αὕτη τῆς πιστώσεως εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι, ἕνεκα τῆς καταστάσεως, οἱ δημοτικοὶ φόροι, ἐξ ὧν ἤντλει τὸ Δημόσιον μέρος τῶν δαπανῶν, θὰ καταλείπωσι μεγάλα καθυστερήματα καὶ κατ’ ἀνάγκην τὸ δημόσιον Ταμεῖον θὰ προβῇ εἰς ἐπικουρίαν. Ἐπίσης ὅμως ἀναγράφεται πίστωσις 400 χιλ. ὡς συνδρομὴ τοῦ Κράτους, κατὰ τὸ ὑπόλοιπον τρίμηνον, ὑπὲρ τῆς Δημοτικῆς καὶ Μέσης ἐκπαιδεύσεως τῶν νέων χωρῶν. Ἤτοι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας ἀνέρχεται εἰς δρ. 10.843.000. 7) Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

Ἀναγνωρίζοντες διὰ τῆς νομοθεσίας ἡμῶν τὴν ἀνάγκην ὅπως τάμωμεν ὁδὸν πολιτικῆς ἀναπτύξεως τῆς οἰκονομίας τῆς Χώρας, ἰδίᾳ μετὰ τὴν ἀνάκτησιν χωρῶν κατ’ ἐξοχὴν γεωργικῶν, αἵτινες ἔχουσιν ἁπτὴν ἀνάγκην ἀμέσου ἀντιλήψεως τῆς Πολιτείας, εἴχομεν τὸ καθῆκον νὰ προβῶμεν ἀμέσως ἀπὸ τοῦδε εἰς τὴν δημιουργίαν τῶν ὀργάνων ἐκείνων καὶ τῶν ὑπηρεσιῶν, αἵτινες θὰ ἠδύναντο νὰ ἐκπληρώσωσι τὸ ἔργον τοῦτο. Πολεμικὰ Ὑπουργεῖα. Ἀρχικῶς κατὰ τὸν ὑποβληθέντα Προϋπολογισμὸν αἱ τακτικαὶ πιστώσεις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ὑπελογίζοντο εἰς δρ. 46.340.000, ἐξ ὧν εἰς 37.754.000 ὑπελογίζετο ἡ δαπάνη ἡ ἀπαιτουμένη ἐφέτος διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ παγίου ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, 8.584.000 δὲ ἀφεώρων εἰς δαπάνην τακτικὴν μέν, μὴ ἀναφερομένην ὅμως εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ. Νῦν διὰ τῶν δηλώσεων ἡ δαπάνη ἡ παγία αὐξάνεται κατὰ δρ. 2.182.000 λόγῳ ἀκριβεστέρου ὑπολογισμοῦ καὶ ταχυτέρας ἐκτελέσεως αὐτοῦ· ἡ κυριωτέρα δαπάνη ἀφορᾷ εἰς τὸ ὑλικὸν στρατοπεδείας, τὸ μηχανικὸν καὶ τὴν ἱππωνίαν. Οὕτω δὲ ἡ δαπάνη τοῦ παγίου ὀργανισμοῦ ἀναβιβάζεται εἰς δρ. 39.936.000, ἔχομεν δὲ σύνολον τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ 48.520.000. Ὑπουργεῖον Ναυτικῶν. Αἱ πιστώσεις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ὑπελογίζοντο ἀρχικῶς εἰς δρ. 22.152.000, προστίθενται δὲ νῦν διὰ δηλώσεων 6.647.000, αἵτινες ὀφείλονται εἰς αὐξήσεις τῶν διαφόρων κεφαλαίων λόγῳ τῆς ἐν κινητοποιήσει τηρήσεως ὁλοκλήρου τοῦ στόλου, τῆς προμηθείας μεγάλης ποσότητος γαιανθράκων πρὸς ἀποθήκευσιν καὶ τῆς συντηρήσεως στόλου συμπεπληρωμένου. Ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τούτῳ συμπλέκονται οὕτως αἱ δαπάναι αἱ τακτικαὶ καὶ ἔκτακτοι τῆς κινήσεως, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ διαχώρισις αὐτῶν μετ’ ἀκριβείας.

Ἔχομεν δὲ σύνολον ········ 28.800.000

Οὕτω συγκεφαλαιοῦντες τὸν προϋπολογισμὸν τῶν τακτικῶν ἐξόδων ἔχομεν κατὰ τὸ 1914 ἔξοδα 235.539.000. Ἐκ τῶν 235.539.000 τῶν τακτικῶν ἐξόδων ἀναφέρονται:

Διακεκριμένως δέ:

Ἤτοι αἱ νέαι χῶραι καταλείπουσιν ὑπόλοιπον, μετ’ ἀφαίρεσιν τῶν δαπανῶν τῆς τακτικῆς πολιτικῆς διοικήσεως, 49.948.000, ἀντιμετωπίζουσαι διὰ τούτων διάφορα ἔκτακτα ἔξοδα καὶ δαπάνας δημοσίων ἐκεῖ ἔργων 3.500.000 ἀναγκαίων καὶ ἐπιτακτικῶν. Καταλείπεται οὕτω καθαρὸν ὑπόλοιπον 42.432.000 ὑπὲρ τῶν γενικῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους. Εἶναι ἡ δαπάνη αὕτη τῶν 24.869.000 μεγάλη διὰ τὴν πολιτικὴν διοίκησιν χωρῶν ἐκτάσεως οἵας περίπου καὶ ἡ παλαιὰ Ἑλλὰς καὶ πληθυσμοῦ 2 ἑκατομμυρίων, πληθυσμοῦ ἔχοντος ἀνάγκην ἀμέσου ἀντιλήψεως τῆς διοικήσεως, ἀφήνοντος δὲ ὑπὲρ τῶν γενικῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους 42.432.000 καθαρά, ὅπως συμβάλῃ καὶ αὐτὸς ὑπὲρ τῶν δαπανῶν τῆς ὅλης διοικήσεως; Ὡς πρὸς τὰ ἔσοδα. Τὰ τακτικὰ ἔσοδα τῆς τε παλαιᾶς καὶ νέας Ἑλλάδος ὑπελογίζοντο διὰ τοῦ ἀρχικῶς ὑποβληθέντος Προϋπολογισμοῦ εἰς 224.198.000, ἐξ ὧν 138.334.000 διὰ τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα καὶ 85.863.000 διὰ τὴν νέαν Ἑλλάδα. Ἀλλ’ οἱ ὑπολογισμοὶ οὗτοι, οἵτινες, ὅτε ἐγένοντο, ἠδύναντο νὰ ἐλεγχθῶσιν ὡς λίαν μετριοπαθεῖς, διότι πάντα τὰ δεδομένα ἤγαγον εἰς ἀποδόσεις τῶν φόρων μείζονας, ὡς ἄλλως τε κατεδείχθη ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ ἑξαμήνου, σήμερον ἀνατρέπονται κατ’ ἀκολουθίαν αἰτιῶν ἐκτὸς ἡμῶν κειμένων. Ἡ ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου μηνὸς γενικὴ ἀνάφλεξις ἐπέδρασεν οὐσιωδέστατα καὶ ἐπὶ τῶν δημοσίων εἰσπράξεων, ὁ ἀντίκτυπος δὲ ὑπῆρξε βαθύτατα αἰσθητός. Οὕτω δὲ στηριζόμενοι εἰς τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα μᾶς παρέχουσι τὰ ἀπὸ τοῦ πολέμου δεδομένα ὀφείλομεν νὰ προβῶμεν εἰς μειώσεις κεφαλαίων τινῶν τῶν ἐσόδων, ὅπως μετὰ τῆς δυνατῆς ἀκριβείας καθορίσωμεν τὰς προβλέψεις ἡμῶν. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ εἰς τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα αἱ μειώσεις δὲν εἶναι οὐσιώδεις, διότι αἱ πλεῖσται τούτων ἐξουδετεροῦνται ἐξ ἀντιστοίχων αὐξήσεων προερχομένων ἐξ ἀσφαλῶς προσδοκωμένης μείζονος ἀποδόσεως ἐκ τῶν μονοπωλίων ἐξ 1.450.000. Ἡ κυριωτέρα δὲ μείωσις ὀφείλεται εἰς τὰς ἐξ εἰσαγωγικῶν τελῶν εἰσπράξεις ἀνερχομένας εἰς 4 ἑκατομμύρια, ὑποβιβαζομένης οὕτω τῆς προβλέψεως ἡμῶν ἀπὸ 45 ἑκατομμυρίων εἰς 41 ἑκατομμύρια. Καταλήγομεν δὲ προβλέποντες διὰ τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα ἐλάττωσιν τῶν εἰσπράξεων κατὰ 1.598.000, ὑπολογιζομένων οὕτω τῶν ἐσόδων ἀντί:

Ἀλλὰ τὸν ἀντίκτυπον ἠσθάνθησαν βαθύτερον αἱ νέαι ἡμῶν ἐπαρχίαι, ἀντίκτυπον προερχόμενον ἐκ δύο οὐσιωδεστάτων αἰτιῶν, ἐκ τοῦ εὐρωπαϊκοῦ πολέμου ἐξ ἑνὸς καὶ ἐκ τοῦ μεταναστευτικοῦ κινήματος καὶ τῆς εἰσροῆς τῶν προσφύγων ἐξ ἄλλου. Ἡ παραγωγὴ εἴτε εἰς προϊόντα τῆς γῆς εἴτε εἰς κτηνοτροφικὰ τοιαῦτα δὲν ἠδύνατο ἢ νὰ διαταραχθῇ ἐκ τῆς μεταναστεύσεως πολλῶν χιλιάδων κατοίκων ἐξ ἐκείνων ἀκριβῶς οἵτινες ἀπετέλουν σπουδαῖα παραγωγικὰ στοιχεῖα. Οὗτοι δ’ ἐγκαταλείποντες τὴν καλλιέργειαν καὶ συναποκομίζοντες μεθ’ ἑαυτῶν καὶ κεφάλαια κινητὰ δὲν ἠδύναντο ἢ νὰ μειώσωσι τὴν καθ’ ἑαυτὸ πλουσίαν παραγωγήν, συνεπῶς δὲ καὶ τὴν ἀπόδοσιν τῆς γῆς ὡς καὶ τὴν ἀπόδοσιν τῶν διαφόρων ἐπὶ τῆς ἐγγείου παραγωγῆς φόρων. Ἐπίσης ἐνσκήψασαι ἀσθένειαι εἰς τὰ ζῷα ἐπήνεγκον φθορὰν εἰς αὐτά, οὕτω δὲ καὶ ὁ φόρος ἐπὶ τῶν αἰγοπροβάτων ἐμειώθη. Ἐντεῦθεν ἐν συνόλῳ εἰς τὰς νέας χώρας προβλέπομεν ὅτι αἱ ἐκ τοῦ φόρου τῆς δεκάτης εἰσπράξεις θὰ κατέλθωσι κατὰ 1 ἑκατομμύριον, θὰ ἔχωμεν δὲ ἀντὶ 10 ἑκατομμυρίων 9 ἑκατομμύρια συμφώνως πρὸς τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἤδη συντελεσθείσης βεβαιώσεως. Ἀντιθέτως ὅμως ἡ δεκάτη τοῦ καπνοῦ κακῶς φαίνεται ἀρχικῶς ὑπολογισθεῖσα μόνον εἰς 3.200.000, διότι ἤδη ἔχομεν ὑπερβῆ τὸ ποσὸν αὐτό, φαίνεται δ’ ὅτι μέχρι τέλους τοῦ ἔτους ἡ ἐντεῦθεν εἴσπραξις θὰ ὑπερβῇ τὰ 4 ἑκατομμύρια, αἱ εἰσπράξεις δὲ ἐκ φόρου τῶν αἰγοπροβάτων θὰ κατέλθωσιν ἀπὸ 6 ἑκατομμυρίων εἰς 4½ περίπου, ὅσα καὶ ἐβεβαιώθησαν. Ἡ μείωσις δὲ ὀφείλεται καὶ εἰς τὰς μετακινήσεις πληθυσμῶν καὶ εἰς ἐπιζωοτίαν. Ἀλλὰ καὶ τοὺς ἐμμέσους φόρους ἐπὶ τῆς καταναλώσεως, ἰδίᾳ δὲ τὰ τέλη ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς, ἐπηρέασεν οὐσιωδῶς ἥ τε μετανάστευσις μεγάλου τμήματος πλουσίου πληθυσμοῦ καὶ ἡ σχεδὸν πλήρης ἀνακοπὴ τῆς εἰσαγωγῆς λόγῳ τῆς κατ’ Αὔγουστον ἐνάρξεως τοῦ πολέμου. Ἐντεῦθεν δ’ ἔχομεν μείωσιν ἐπιδρῶσαν σπουδαίως ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος. Τὰ μονοπώλια τῶν πυρείων καὶ παιγνιοχάρτων, τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο εἰσαγόμενα νὰ δώσωσι σημαντικὸν ἔσοδον, δὲν εἰσήχθησαν, διότι δὲν ἠδύνατο τὸ Κράτος, μὴ δυνάμενον ἀσφαλῶς νὰ προμηθευθῇ τὰ εἴδη ταῦτα ἐκ τῶν πηγῶν τῆς παραγωγῆς των, ν’ ἀναλάβῃ καὶ τὴν εὐθύνην τῆς μονοπωλιακῆς αὐτῶν πωλήσεως εἰς τοὺς καταναλωτάς. Ἐπίσης τὸ χαρτόσημον ἔστη λόγῳ τῆς μὴ λειτουργίας τῶν συναλλαγῶν ἐν εὐρείᾳ κλίμακι, ἕνεκα τῆς ἀπαγορεύσεως τῶν ἀπαλλοτριώσεων, τοῦ χρεοστασίου καὶ τῆς ἐν συνόλῳ ἀνωμαλίας, ἥτις δὲν ἐπέτρεπε τὴν πλήρη ἀνάπτυξιν τῶν ἐργασιῶν. Ἀντιθέτως πρὸς τὰς μειώσεις ταύτας ἡ ἐκ τοῦ φόρου καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ μετὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ διὰ ταινιῶν συστήματος πρόσοδος ἀπέδωκεν ἱκανοποιητικώτατα ἀποτελέσματα, διότι παρὰ τὴν μὴ εἰσέτι πλήρη ὀργάνωσιν τῶν καπνοκοπτηρίων ἔχομεν μηνιαίαν κατανάλωσιν 100.000 χιλιογράμμων, κατανάλωσιν ἥτις ἐπιτρέπει εἰς ἡμᾶς νὰ προσδοκῶμεν αὔξησιν σημαντικὴν εἰς τὸ μέλλον τοῦ ἐσόδου τούτου. Ἐν συνόλῳ ἐκ πάντων τῶν ἐσόδων τῶν νέων χωρῶν ἔχομεν πρόβλεψιν ἐλάσσονα τῆς ἀρχικῆς κατὰ 14.500.000 περίπου, ἀντὶ δὲ τῶν ὑπολογιζομένων ἀρχικῶς 86.000.000 ἐσόδων ἔχομεν 71.293.000. Δέον ὅμως νὰ ἐξαρθῇ ὅτι ἡ νῆσος Κρήτη μὴ ὑποστᾶσα ἀμέσως ὅλον τὸν ἀντίκτυπον, ἀλλ’ εἰσελθοῦσα πλήρης ὀργανισμοῦ εἰς τὴν νέαν ζωήν, ἐπιδεικνύει αὔξησιν ἐσόδων κατὰ 500 χιλ., ἕνεκα τῶν ἤδη γνωστῶν ἀποτελεσμάτων τῶν ἀποδόσεων. Ἀναλύονται δὲ τὰ ἔσοδα τῶν νέων χωρῶν διακεκριμένως ὡς ἑξῆς·

Τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν 27.550.000 ἀντιπροσωπεύει τὸ ἔλλειμμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1914 τὸ προκῦπτον μεταξὺ τῶν τακτικῶν μας ἐσόδων καὶ ἐξόδων. Καὶ τὸ ἔλλειμμα τοῦτο προέρχεται κυριώτατα, διότι συνεπείᾳ τῆς καταστάσεως κατ’ ἀνάγκην ὑπελείφθησαν αἱ εἰσπράξεις, αἵτινες, ἂν μόνον ἐβάδιζον ὡς ἡ πρώτη ἑξαμηνία ἡ μὴ διαταραχθεῖσα ὑπὸ ἀντικτύπου ἐξωτερικοῦ, θ’ ἀπέδιδον ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα θὰ προσήγγιζον εἰς τὰς τακτικάς μας δαπάνας. Ὀφείλεται ὅμως ἐπίσης, διότι περιλαμβάνονται καὶ δαπάναι αἱ ὁποῖαι δὲν πρόκειται νὰ ἐπαναληφθῶσιν, ἀλλ’ αἵτινες εἶναι ἀποτέλεσμα ἀναγκαῖον τῆς ὅλης καταστάσεως ὑφ’ ἣν στενάζει σήμερον ὁλόκληρος ὁ κόσμος. Ἔκτακτα ἔξοδα. Τὰ ἔκτακτα ἡμῶν ἔξοδα ἀρχικῶς ὑπελογίζοντο εἰς 184.763.000, ἀφεώρων δὲ εἰς στρατιωτικὰς δαπάνας, εἰς δημόσια ἔργα καὶ περίθαλψιν προσφύγων. Νῦν ὅμως ἐπέρχονται οὐσιώδεις εἰς τὰ κεφάλαια ταῦτα μεταβολαί, ἀφ’ ἑνὸς ἕνεκα μειώσεων δικαιολογουμένων ἐκ τῆς ἀναβολῆς ἐκτελέσεως ἔργων καὶ προμηθειῶν, ἃς προετιθέμεθα ἀρχικῶς νὰ ἐπιχειρήσωμεν, ἂν τὰ πράγματα ἔβαινον ὁμαλῶς, καὶ τὰς ὁποίας σήμερον δὲν δυνάμεθα νὰ ἐκτελέσωμεν ἐξ αἰτίων ἐκτὸς ἡμῶν κειμένων καὶ προερχομένων ἐκ τῆς ἐπιβληθείσης ἕνεκα τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου στάσεως τῆς βιομηχανικῆς ἐργασίας εἰς τὰ κέντρα τῆς παραγωγῆς· ἀφ’ ἑτέρου ὅμως ἐπέρχονται αὐξήσεις σημαντικαί, αὐξήσεις ἃς ἐπέβαλλον αἱ ἐπιτακτικαὶ ὑποχρεώσεις πρὸς ἄμεσον ἀρτιώτερον ναυτικὸν ἐξοπλισμόν. Οὕτω δ’ ἔχομεν μειώσεις μὲν κατὰ 42.561.000, αὐξήσεις δὲ κατὰ 87.196.000. Δηλαδὴ τὸ σύνολον τῶν ἐκτάκτων ἡμῶν δαπανῶν ἀνέρχεται ἀντὶ εἰς 184.763.000 εἰς 213.904.000. Ἀναλυτικώτερον δέ, ἀρχόμενοι ἀπὸ τὰ πολεμικὰ Ὑπουργεῖα, ἔχομεν: 1) Πολεμικῶν Ὑπουργείων Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν Αἱ ἔκτακτοι δαπάναι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν αὐξάνουσιν οὐσιωδῶς κατὰ 12.215.000, ὀφειλόμεναι εἰς τὴν ἀνάγκην τοῦ ἀθρόου ἀνεφοδιασμοῦ τοῦ στρατεύματος δι’ ἱματισμοῦ, ἐξαρτύσεως καὶ ὁπλισμοῦ καὶ εἰς τὴν ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην τοῦ στρατωνισμοῦ, ἀναλυτικῶς δὲ ἔχομεν κυρίως:

Τὰ διὰ πολεμικοὺς ἐφοδιασμοὺς ἔξοδα τοῦ Ταμείου Ἀμύνης ὑπελογίζοντο εἰς 86.360.000, ἐξ ὧν 63.400.000 παρεῖχε τὸ Κράτος ἀμέσως διὰ χορηγίας πρὸς τὸ Ταμεῖον ἐκ τῶν ἰδίων αὐτοῦ πόρων. Ἀλλ’ αἱ πιστώσεις τοῦ Ταμείου Ἀμύνης μειοῦνται ἀπὸ 86.360.000 εἰς 55.360.000, ἕνεκα κυρίως τοῦ μὴ δυνατοῦ τῆς ἐκτελέσεως ἔργων καὶ προμηθειῶν ἀναφερομένων εἰς αὐτό. Παρέχει δὲ διὰ χορηγίας τὸ Κράτος, ἀντὶ τῶν 63.400.000, 33.400.000, τοῦ ὑπολοίπου μέχρι τῶν 56 ἑκ. καλυπτομένου τὸ μὲν ἐκ τοῦ ὑπολοίπου τῆς περυσινῆς χορηγίας ἐκ 17 ἑκ., τὸ δὲ ἐκ τῶν ἰδίων του πόρων. Ὑπουργεῖον Ναυτικῶν Ἡ ἔκτακτος δαπάνη τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἥτις ἀρχικῶς ἀνήρχετο εἰς 10.586.000, ὀφειλομένη εἰς ἐφοδιασμοὺς διαφόρους καὶ ἐκτελέσεις ἔργων λόγῳ τῆς αὐξήσεως τοῦ στόλου, τῆς δημιουργίας νέων Ὑπηρεσιῶν καὶ εὐρύνσεως τῶν βάσεων αὐτοῦ, αὐξάνεται σήμερον κατὰ δραχ. 1.648.000 ἕνεκα κυρίως τῶν ἐγκαταστάσεων. Ἤτοι ἔχομεν ἔκτακτον δαπάνην 12.234.000.

Ταμεῖον Ἐθνικοῦ Στόλου Τὰ ἔξοδα τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου ὑπελογίζοντο κατὰ τὸν ἀρχικῶς ὑποβληθέντα Προϋπολογισμὸν διὰ καθαρὰς πολεμικὰς προμηθείας εἰς 67.400.000, ἐξ ὧν ἡ τὴν τρέχουσαν χρῆσιν βαρύνουσα τὸ Κράτος χορηγία ἀνήρχετο εἰς 53.500.000, τοῦ ὑπολοίπου ποσοῦ προερχομένου ἐκ τῶν ἰδίων πόρων καὶ ἐξ ὑπολοίπου τοῦ παρελθόντος ἔτους ἐκ 10 ἑκατομμυρίων, καταβληθέντος ἤδη. Κατόπιν ὅμως ἐπῆλθον νέαι ἀγοραὶ πολεμικῶν σκαφῶν μετὰ τῶν πυρομαχικῶν αὐτῶν ἀντὶ δαπάνης 67.350.000, ἤτοι θ’ ἀνεβιβάζετο τὸ σύνολον τῶν ἐξόδων τοῦ Ταμείου, ὁμαλῶς βαινόντων τῶν πραγμάτων, εἰς 135.000.000 ὡς ἔγγιστα. Ἀλλ’ ἡ ἀδυναμία τῆς ἐντὸς τῆς χρήσεως ἐκτελέσεως τῶν παραγγελθέντων μειώνει τὰς ἀνάγκας τοῦ Ταμείου κατὰ 30.650.000. Οὕτω δὲ τὸ σύνολον τῶν πραγματοποιηθησομένων ἐντὸς τῆς χρήσεως πληρωμῶν, περιλαμβανομένης καὶ τῆς ἐντὸς τοῦ ἔτους ληγούσης δόσεως τοῦ θωρηκτοῦ «Γεώργιος Αʹ», ἀνέρχεται εἰς 104 περίπου ἑκατ., ἐξ ὧν τὸ Κράτος χορηγεῖ 90.000.000, ὧν τὸ πλεῖστον εἶναι ἤδη καταβεβλημένον, τὸ ὑπόλοιπον δὲ καλύπτεται ἐκ τῆς περυσινῆς χορηγίας καὶ τῶν ἰδίων πόρων τοῦ Ταμείου. Συγκεφαλαιοῦντες δὲ τὸ βάρος τοῦ ἐφετεινοῦ Προϋπολογισμοῦ διὰ στρατιωτικὰς καὶ ναυτικὰς δαπάνας ἔχομεν τὴν ἀκόλουθον εἰκόνα:

Τὸ κολοσσιαῖον ποσὸν τῶν 226.135.000 διαθέτει ὁ ἐφετεινὸς Προϋπολογισμὸς διὰ τὴν πολεμικὴν παρασκευὴν τῆς Χώρας, διὰ παρασκευὴν τῆς ἀμύνης τῆς Χώρας δι’ ἀποκτήσεως ὅλων ἐκείνων τῶν ἐφοδιασμῶν τοὺς ὁποίους ἐπιβάλλει ἡ στρατιωτικὴ ἐπιστήμη διὰ τὴν ἐκγύμνασιν καὶ συντήρησιν κατὰ τὸ ἔτος ὁλοκλήρου ἐκείνης τῆς μαχητικῆς δυνάμεως ἥτις ἀπαιτεῖται ὅπως ἡ Ἑλλὰς εἶναι κατὰ πᾶσαν στιγμὴν ἑτοίμη πρὸς προάσπισιν τῶν δικαίων αὐτῆς. Καὶ ἐκ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ τῶν 226.135.000, τὸ ὁποῖον θὰ διατεθῇ μέχρι τέλους τῆς χρήσεως, ἔχει ἤδη καταβάλει τὸ δημόσιον Ταμεῖον πραγματικῶς:

Καὶ κατέβαλε τὸ ποσὸν αὐτὸ ὑπερανθρώπως ἐντεῖνον τὰς προσπαθείας του τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, διαγινῶσκον ὅτι ἐκ τῆς ἐκτελέσεως αὐτῶν ἐξαρτᾶται αὐτὴ ἡ ἡσυχία τῆς Χώρας, αὐτὴ ἡ ἐργασία καὶ εὐτυχία τοῦ λαοῦ, ἥτις καὶ μόνη δύναται ν’ ἀσφαλίσῃ κατόπιν ὑπὲρ τοῦ Κράτους πάσας ἐκείνας τὰς προσόδους ὧν ἔχει ἀνάγκην ἡ Ἑλλὰς διὰ τὴν ἐπιτέλεσιν τῆς ἐκπολιτιστικῆς ἀποστολῆς αὐτῆς. Ἀλλὰ δὲν ἔχομεν μόνον αὐτὰς τὰς ἐκτάκτους δαπάνας, διότι καὶ τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα φέρουσιν ἐπίσης βάρος ἐκ τῆς καταστάσεως τῆς δημιουργηθείσης. Ἔχομεν δέ: Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν Δύο εἶναι τὰ κεφάλαια ἐφ’ ὧν αἱ ἔκτακτοι δαπάναι οὐσιωδῶς αὐξάνουσι κατὰ 9 περίπου ἑκατομμύρια: 1) Διὰ τὰς ἐκτάκτους ἀνάγκας τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, ἥτις ἐπέβαλε τὴν κλῆσιν τῶν ἐφέδρων ὑπαξιωματικῶν καὶ ὁπλιτῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ, οἵτινες ἀπεσπάσθησαν εἰς τὴν χωροφυλακὴν καὶ δι’ οὓς ἡ δαπάνη ὑπολογίζεται μέχρι τέλους τοῦ ἔτους εἰς 1.031.000. 2) Διὰ τὰ ἔξοδα τῶν προσφύγων. Ταῦτα ἀπαιτοῦσιν ἐπὶ πλέον τῶν ἀρχικῶν προβλέψεων, διότι ἀθρόοι ἔκτοτε συνέρρευσαν, αʹ) Διὰ τὴν περίθαλψιν τῶν διὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν περιθαλπομένων προσφύγων τῶν ἐν τῇ παλαιᾷ Ἑλλάδι εὑρισκομένων καὶ ταῖς νήσοις τοῦ Αἰγαίου 5.000.000 ἐπὶ πλέον· βʹ) Διὰ τὴν περίθαλψιν καὶ ἐγκατάστασιν προσφύγων Μακεδονίας 3.137.000. Δηλαδὴ τὰ ἔκτακτα ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν αὐξάνουσι κατὰ 8.850.000, προστιθεμένων καὶ μικροτέρων τινῶν κονδυλίων, δηλαδὴ ἀπὸ 13.124.000 αὐξάνουσιν εἰς 21.975.000. Ἔχομεν ἐν συνόλῳ δαπάνας προσφύγων:

Λεπτομερέστερον δὲ περὶ προσφύγων ἀναφέρω τοὺς ἀκολούθους ἀριθμούς. Τὸ σύνολον τῶν προσφύγων ὑπολογίζεται εἰς ὑπὲρ τὰς 250 χιλιάδας. Ἐκ τούτων, κατὰ τὰς χορηγηθείσας τελευταῖον πληροφορίας, ἐν Μακεδονίᾳ διαμένουσι πρόσφυγες ὁμογενεῖς:

Ἐκ τούτων ἔχουσιν ἐγκατασταθῆ οἰκογένειαι 15.970, ἀντιπροσωπεύουσαι ἄτομα 63.736 ἐπὶ τῶν δημοσίων κτημάτων, καθὼς καὶ ἐπὶ διαφόρων ἄλλων ἐγκαταλελειμμένων κτημάτων κειμένων εἰς διαφόρους περιφερείας, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν οἰκήματα 11.860 καὶ γαίας καλλιεργησίμους 1.313.521 καὶ ἀνεπιδέκτους καλλιεργείας 579.010. Εἰς τοὺς ἐγκατασταθέντας ἐχορηγήθησαν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου βούβαλοι 518 μεγάλοι καὶ 28 μικροί, βόες 2.229, ἵπποι 1505, πῶλοι 18, ἡμίονοι 604, ὄνοι 3, ἄροτρα σιδηρᾶ 1220 καὶ ξύλινα 111, ἱπποσκευαὶ 170, κάρρα δίτροχα 227 καὶ τετράτροχα 198, καρροσκευαὶ 111 καὶ βάμβαξ ὀκ. 21.102, οἰκίαι δὲ ἀνεγείρονται ἤδη 800. Πρὸς περίθαλψιν καὶ ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων τούτων ἐδαπανήθησαν μέχρι τῆς 31 Αὐγούστου 1914 δραχμαὶ ἐν συνόλῳ 7.348.347.98.

Ὑπουργεῖον Συγκοινωνίας Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἀνέλαβε παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκτάκτους δαπάνας μετὰ τῶν ἀρχικῶν προσθηκῶν ἐν συνόλῳ 18.377.000, ἀνεφέροντο δὲ αὗται εἰς ἔργα ὁδοποιίας, κατασκευὴν τοῦ Ἑνωτικοῦ Σιδηροδρόμου καὶ ἐπισκευὴν τοῦ Σιδηροδρόμου Λαρίσης ὡς καὶ κατασκευὴν νέων ἀρτηριακῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν. Ἐκ τῶν πιστώσεων τούτων ὅμως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῶσιν ἐντὸς τῆς χρήσεως, οὐδ’ ἑπομένως νὰ διατεθῇ πίστωσις 4.000.000 περίπου,

Πρὸς κάλυψιν τῶν ἐκτάκτων αὐτῶν ἐξόδων, ἐν τοιαύτῃ μάλιστα ἐκτάσει γινομένων καὶ ἐν οὕτω βραχεῖ χρόνῳ, δὲν διατίθενται βεβαίως οἱ τακτικοὶ πόροι τοῦ Κράτους, οἱ προερχόμενοι ἐκ τῶν συνήθων πηγῶν τῶν δημοσίων ἐσόδων, διότι οὔτε καὶ προορισμός των εἶναι αὐτός. Πρὸς τοῦτο διατίθενται τὰ ἔκτακτα ἔσοδα τὰ κυρίως προερχόμενα ἐκ προσφυγῆς εἰς ξένα κεφάλαια, αὐξάνοντα τὸ δημόσιον ἡμῶν χρέος. Εἶναι δὲ δίκαιον ταῦτα τὰ ἔξοδα νὰ βαρύνωσιν ἀναλόγως καὶ τὰς μελλούσας γενεάς, αἵτινες πρόκειται καὶ πλέον ἡμῶν νὰ καρπωθῶσι τὰ ἀγαθὰ ἅτινα ἐκ τῆς σήμερον γινομένης δημιουργίας θὰ προκύψωσι δι’ αὐτάς. Ἔχομεν δ’ ἔκτακτα ἔσοδα τοιαῦτα διαθέσιμα καὶ αὐξάνοντα τὴν δύναμιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐφέτος εἰς 171.927.000. Ταῦτα ἀποτελοῦνται ἐκ τοῦ ὑπολοίπου τοῦ δανείου τῶν 250.000.000 μετ’ ἀφαίρεσιν τῶν δι’ αὐτοῦ ἀποσβεσθέντων προσωρινῶν δανείων τῆς πολεμικῆς περιόδου καὶ ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου τῶν 65 ἑκατομμυρίων.

Ἀνακεφαλαιοῦντες δὲ τὰ τακτικὰ καὶ ἔκτακτα ἡμῶν ἔσοδα καὶ ἔξοδα ἔχομεν:

Διαφορὰν ἐπὶ ἔλαττον 69.527.000. Μὲ τὸ ἔλλειμμα αὐτὸ τῶν 69 ἑκ. κλείει ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1914, ὀφειλόμενον κατὰ 27.550.000 εἰς τὰ τακτικὰ ἔξοδα καὶ κατὰ 42.561.000 εἰς τὰς ἐκτάκτους δαπάνας. Τὸ ἔλλειμμα αὐτὸ θὰ καλυφθῇ ἐξ ἐκτάκτων πόρων. Ἀλλὰ τὸ ἔλλειμμα τοῦτο, εἰς ὃ καταλήγουσι σήμερον οἱ ὑπολογισμοί, θὰ μειωθῇ ἀσφαλῶς ἐν τῷ ἀπολογισμῷ, ἕνεκα τῶν ἀδιαθέτων πιστώσεων, ἃς θὰ καταλίπῃ ἡ χρῆσις, καὶ ἐκ τῆς τακτοποιήσεως τῶν πιστώσεων. Οὐσιαστικῶς θὰ παραμείνῃ πάντοτε σημαντικὸν ἔλλειμμα. Ἀλλὰ τὸ ἔλλειμμα τοῦτο καὶ προεβλέπετο καὶ κατ’ ἀνάγκην θὰ ἐπήρχετο, μέλλον νὰ καλυφθῇ ἐκ τοῦ προϊόντος συνομολογηθησομένου δανείου. Καὶ ταῦτα μὲν ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τῆς τρεχούσης χρήσεως καὶ τὰ οἰκονομικὰ αὐτοῦ ἀποτελέσματα. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως αἰσθάνεται τὸ καθῆκον νὰ δώσῃ τὴν ὅλην εἰκόνα τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, οἵα ἐδημιουργήθη αὕτη κατόπιν τῶν δύο πολέμων κατ’ ἀκολουθίαν αὐτῶν. Ὁποῖαί τινες εἶναι αἱ ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὑποχρεώσεις τοῦ δημοσίου Ταμείου σήμερον καὶ ὁποῖον εἶναι τὸ ἐν συνόλῳ πρόσθετον βάρος τοῦ δημοσίου χρέους, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ νὰ φέρῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μετὰ τὰ εὐτυχῆ γεγονότα καὶ τὸν διπλασιασμὸν τῆς Χώρας; Ἔχομεν δ’ ἐνδείξεις ὅτι ἐξερχόμενοι τῶν σημερινῶν ἀνωμαλιῶν θὰ δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τακτικὸν Προϋπολογισμὸν ὅστις νὰ δύναται ν’ ἀνταποκρίνηται εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τῆς νέας διαμορφώσεως τοῦ Κράτους καὶ τῶν ἀναγκῶν τῆς διοικήσεως αὐτοῦ; Τὸ δημόσιον ἡμῶν χρέος ηὐξήθη ἀπὸ τοῦ πολέμου καὶ ἐντεῦθεν διὰ τῶν ἑξῆς νέων παθητικῶν κεφαλαίων:

Ἡ ὑπηρεσία δὲ τῶν νέων δανείων ἡμῶν ἀπαιτεῖ·

Ἀλλὰ μὲ τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 375.000.000 βεβαίως οὔτε ἐκκαθάρισις πλήρης ἐγένετο τῶν κατὰ τὸν πόλεμον καὶ ἐκ τοῦ πολέμου δαπανῶν ἡμῶν, οὔτε πλήρως καλύπτονται αἱ δημιουργηθεῖσαι ἔκτοτε ἀνάγκαι καὶ αἱ ἀναληφθεῖσαι ὑποχρεώσεις. Ἡ πλήρης ἐκκαθάρισις τῆς διαχειρίσεως ἀπὸ τῆς πολεμικῆς περιόδου μέχρι σήμερον ἐπέρχεται, ἂν εἰς τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 375.000.000, τὸ ὁποῖον παριστᾷ τὸ μέχρι σήμερον προστεθὲν παθητικὸν εἰς τὸ δημόσιον χρέος τὸ ὑφιστάμενον πρὸ τοῦ πολέμου, προσθέσωμεν καὶ τὰς ὀφειλὰς τοῦ δημοσίου Ταμείου τὰς ἐμφανιζομένας εἰς τὰ ἐλλείμματα τῶν Προϋπολογισμῶν τῶν ἐτῶν 1913 καὶ 1914 καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι κατὰ τὰς μέχρι τοῦδε προβλέψεις·

Ἀλλὰ καὶ μὲ τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν συμπληροῦνται πάντα τὰ κενά, διότι πρέπει νὰ προσθέσωμεν καὶ ἕτερα κεφάλαια ἀκόμη, τὰ ὁποῖα παριστῶσι τὰς ἀνειλημμένας ἤδη ὑποχρεώσεις, ἰδίᾳ τῶν πολεμικῶν ταμείων διὰ παραγγελίας προμηθειῶν εἰδῶν στρατοῦ καὶ κατασκευῆς πλοίων, ὑποχρεώσεις ὅμως ἐκτελεστέας ἐντὸς τριετοῦς μόνον ἀπὸ σήμερον προθεσμίας. Καὶ εἶναι αὗται:

Εἰς ἃ δέον νὰ προστεθῶσι καὶ ὑποχρεώσεις ἐκ τῆς κατασκευῆς δημοσίων ἔργων 20.000.000. Ἤτοι θὰ ἔχωμεν βάρος δημοσίου χρέους πρόσθετον μετὰ τὸν πόλεμον·

Ἐκ τοῦ ποσοῦ ὅμως τούτου τοῦ δημοσίου χρέους, τὸ ὁποῖον πλησιάζει σχεδὸν τὸ πρὸ τοῦ πολέμου ὑφιστάμενον τοιοῦτον, πόσον ἀποτελεῖ πραγματικὴν κατανάλωσιν κεφαλαίων κατὰ τὸν πόλεμον διὰ τὴν διεξαγωγὴν αὐτοῦ καὶ πόσον τοὐναντίον ἀποτελεῖ οὐσιαστικὴν αὔξησιν τῆς περιουσίας ἡμῶν, πραγματοποίησιν τῆς βαθμιαίας τελειοποιήσεως τῆς μαχητικῆς μας δυνάμεως διὰ τοῦ ἐφοδιασμοῦ πάντων ἐκείνων τῶν εἰδῶν πολέμου τὰ ὁποῖα κατὰ τὰς ἐπιταγὰς τῆς συγχρόνου πολεμικῆς ἐπιστήμης πρέπει νὰ ἔχῃ ἕτοιμα τὸ Κράτος, ὅπως πλήρως ἐξωπλισμένον δύνηται μετὰ πάσης ἠρεμίας ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὸ μέλλον καὶ συμπλήρωσιν τοῦ οἰκονομικοῦ ὀργανισμοῦ τῆς Χώρας; Ἐκ τῶν κεφαλαίων τούτων διετέθησαν οὕτω κατὰ τὰ ἔτη 1912 καὶ 1913 καὶ διὰ τῶν Προϋπολογισμῶν τῶν ἐτῶν

ἐκείνων ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῆς Ἐθ. Ἀμύνης······· 25.000.000

ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου··········· 35.000.000

Ἐν συνόλῳ δηλαδὴ······························ 60.000.000

ὑπὲρ τῆς προμηθείας ὑλικῶν προωρισμένων οὐχὶ ν’ ἀναλωθῶσι κατὰ τὸν πόλεμον, οὐδὲ καὶ ἀναλωθέντων κατ’ αὐτόν, ἀλλὰ προωρισμένων μονίμως νὰ ἐνισχύσωσι τὴν μαχητικὴν δύναμιν τοῦ Ἔθνους. Διατίθενται δὲ διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1914

Ἡ δαπάνη αὕτη ἀντιπροσωπεύει πραγματικὰς ἀξίας ὑπὸ μορφὴν διαφόρων εἰδῶν, αἵτινες ἀποτελοῦσιν ἐνεργητικὰ κεφάλαια τῆς περιουσίας μας, δι’ ὧν αὐξάνει ἡ δύναμις καὶ ἡ ἀντοχὴ τῆς Χώρας, δι’ ὧν πλουτίζεται ὁ πολεμικὸς καὶ οἰκονομικὸς αὐτῆς ὀργανισμός, διὰ νὰ ἔχῃ τὴν ἀπαιτουμένην ῥώμην νὰ ἐπικρατήσῃ εἰς τὸν εὐρὺν ἀγῶνα τῆς ζωῆς εἰς ὃν καλεῖται καὶ ἡ Ἑλλὰς ν’ ἀγωνισθῇ. Βλέπομεν οὕτω, μετ’ ἀφαίρεσιν ὅλων αὐτῶν τῶν κεφαλαίων τῶν ἀφορώντων εἰς τὸ μέλλον καὶ παριστώντων πραγματικὰς ἀξίας μὲ τὰς ὁποίας εἶχε τὴν πρόνοιαν ἡ Κυβέρνησις νὰ προικίσῃ τὴν Χώραν, ὅτι τὰ καθ’ ἑαυτὸ ἔξοδα τῶν δύο πολέμων ἀνέρχονται εἰς 400.000.000. Μὲ τὴν δαπάνην αὐτὴν διεξήχθησαν οἱ δύο μακροὶ πόλεμοι καὶ παρέμεινεν ἐν πλήρει κινητοποιήσει στρατοῦ καὶ στόλου ἡ Χώρα ἐπὶ 1½ ἔτος καὶ ἐκαλύφθησαν τὰ ἐκ τῶν πολέμων ἐλλείμματα. Ἀλλὰ θ’ ἀντιταχθῇ ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ ἀπαιτηθησομένου δανείου πρὸς κάλυψιν ὅλων αὐτῶν τῶν δαπανῶν θὰ βαρύνῃ βαρύτατα τὸν Προϋπολογισμόν, καμπτόμενον ὑπὸ τὸ βάρος τοῦτο. Ἀλλ’ ἐν πρώτοις τὸ ποσὸν τοῦτο τοῦ δανείου δὲν πρόκειται ἀθρόως καὶ διὰ μιᾶς νὰ βαρύνῃ ἡμᾶς, ἀλλὰ βαθμηδὸν θὰ συνομολογῆται ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν καὶ τῶν οἰκονομικῶν συνθηκῶν τῆς ἀγορᾶς. Ἔπειτα δὲ ἤδη ὁ Προϋπολογισμὸς περιέχει εἰς τὰ ἔξοδά του τὰς ἀποδόσεις ἐκ τῶν γενικῶν ἐσόδων εἰς τὰ Ταμεῖα Στόλου καὶ Ἀμύνης. Τὰ ποσὰ ταῦτα, τὰ ὁποῖα σήμερον μὲν εἶναι 10 ἑκατομμύρια, αὔριον ὅμως θ’ αὐξήσωσι, θὰ χρησιμεύσωσιν οὐχὶ βεβαίως ὅπως δι’ αὐτῶν ἐκπληρῶνται αἱ ὑποχρεώσεις τῶν Ταμείων, διότι πρὸς τοῦτο εἶναι ἀνεπαρκῆ, ἀλλ’ ὅπως χρησιμεύσωσι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν σχετικοῦ δανείου δι’ οὗ ἀθρόως θὰ πληρωθῶσιν αἱ τῶν Ταμείων ὀφειλαί. Εἰς τὰ πλεῖστα τῶν Κρατῶν τὰ ἐξερχόμενα τῆς δημιουργικῆς περιόδου πολέμων, ὑπὸ τῶν ἱστορικῶν νόμων ἐπιβαλλομένων πρὸς πραγματοποίησιν μερικῆς ἢ ὁλικῆς αὐτῶν ἀποκαταστάσεως, ἐπιφυλάσσει ἡ Μοῖρα τὴν εὐμένειαν μίαν νὰ ἔχωσιν ἄμεσον ἀποστολήν, τὴν περισυλλογὴν καὶ τὴν ἐπούλωσιν τῶν οἰκονομικῶν πληγῶν, ἃς καὶ οἱ εὐτυχέστεροι πόλεμοι διανοίγουσιν εἰς τὴν Χώραν. Ἡ ἐκκαθάρισις αὕτη γίνεται βραδέως, διότι οὐδέποτε καὶ εἰς τὰ μᾶλλον εὔπορα ἔθνη εἶναι δυνατὴ ἡ ἀθρόα ἐκείνη χρῆσις κεφαλαίων πρὸς πλήρωσιν τῶν κενῶν τὰ ὁποῖα ἐδημιούργησεν ἡ ἀθρόα κατὰ τὸν πόλεμον ἀναγκαστικὴ κατανάλωσις κεφαλαίων. Ἀλλ’ ἐπίσης οὐδὲ συμφέρουσα εἶναι ἡ ἀθρόα ζήτησις κεφαλαίων, ἡ ὁποία θὰ καθίστα ταῦτα δαπανηρότατα καὶ βαρύτατα εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Ἀλλ’ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐξελθοῦσαν δύο μακρῶν καὶ δαπανηρῶν πολέμων, καθ’ οὓς ἐκινητοποιήθη ὁλόκληρος ἡ δύναμις τοῦ Ἔθνους ἐπὶ 1½ ἔτος, δὲν ἐπεφυλάσσετο ἡ εὐμένεια αὐτῆς τῆς τύχης. Οἱ βαθύτεροι λόγοι τῆς ἱστορίας της, ἡ ἐξάπλωσις τοῦ γένους, αὐτὴ ἡ περιφανής της νίκη, αὐτὴ τέλος ἡ ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου γενομένη ἀνάφλεξις ἐν τῷ κόσμῳ, ἐπέβαλον ἐπιτακτικῶς εἰς αὐτὴν νὰ μὴ δύναται νὰ σκεφθῇ περὶ τῆς ἐκκαθαρίσεως μόνον τοῦ παρελθόντος, ἀλλὰ καὶ νὰ ὀφείλῃ ταυτοχρόνως νὰ προνοῇ ἄνευ ἀναβολῆς καὶ περὶ τῆς ἐπειγούσης ἀσφαλείας τοῦ ἀμέσου μέλλοντος, ἀναλαμβάνουσα ἐν σπουδῇ ὅλας ἐκείνας τὰς δαπάνας ἐφοδιασμῶν καὶ ἐξοπλισμοῦ τὰς ὁποίας ἡ ἐν εὐρείᾳ κλίμακι ἀναγκαία αὐτῆς ἄμυνα ἐπιτάσσει. Ὤφειλε δὲ πρὸς τούτοις ἀμέσως νὰ διατηρῇ ὑπὸ τὰ ὅπλα καὶ νὰ ἐκγυμνάζῃ δύναμιν στρατιωτικὴν καὶ ναυτικήν, ἡ ὁποία εἰς οὐδεμίαν εὑρίσκεται ἀναλογίαν πρὸς τὴν ἐν εἰρήνῃ δύναμιν τοῦ στρατοῦ. Ἀλλ’ ἐπίσης πλὴν τῶν ὀγκωδῶν τούτων δαπανῶν ἐπεβάλλετο εἰς αὐτὴν καὶ ἄλλο ἀναπότρεπτον καθῆκον, ἡ δαπάνη τῆς περιθάλψεως κατ’ ἀρχὰς καὶ ἐγκαταστάσεως ἔπειτα τῶν ὑπὲρ τὰς 250 χιλιάδας ὁμογενῶν προσφύγων, οἵτινες ἐζήτησαν καταφύγιον εἰς τοὺς κόλπους τῆς μητρός Ἑλλάδος φεύγοντες τὸν διωγμόν. Καὶ ὁποία τις δαπάνη εἶναι αὕτη δύναταί τις νὰ ὑπολογίσῃ, ἂν ἀναλογισθῇ ὅτι εἰς ἄλλους χρόνους 27 μόνον χιλιάδες προσφύγων ἐδημιούργησαν δυσχερείας καὶ κενὰ μεγάλα εἰς τοὺς Προϋπολογισμούς. Καὶ ὁ πληθυσμὸς οὗτος τῶν 250 χιλ. Ἑλλήνων, οἵτινες καλοῦνται αὔριον νὰ γονιμοποιήσωσι τὸ ἔδαφος τῆς Χώρας ἡμῶν καὶ ν’ ἀποδώσωσι πολλαπλάσια ἐκείνων τὰ ὁποῖα σήμερον δαπανῶνται δι’ αὐτούς, ζητεῖ ἐπιτακτικῶς περίθαλψιν μὴ δεκτικὴν οἱασδήποτε ἀναβολῆς. Καὶ ἔχουσα ἡ Κυβέρνησις τὴν ἱερὰν ὑποχρέωσιν νὰ μεριμνήσῃ περὶ πάντων τούτων καὶ μεριμνῶσα διὰ τοῦ παρόντος Προϋπολογισμοῦ καὶ προβλέπουσα τὸ μέλλον καταλήγει νὰ παρουσιάζῃ τὰ ἀποτελέσματα αὐτά. Σήμερον, Κύριοι, διερχόμεθα ταμειακῶς στενόχωρον κατάστασιν. Ἀλλ’ εἶναι ἆρά γε ἡ στενόχωρος αὐτὴ κατάστασις ἀποτέλεσμα ἡμῶν, ἀποτέλεσμα κοπώσεως τῆς Χώρας μὴ δυναμένης νὰ φέρῃ δυσβάστακτα βάρη; Πᾶσαι αἱ ἐνδείξεις πείθουσι περὶ τοῦ ἐναντίου. Ἡ ταμειακή μας στενοχωρία εἶναι προϊὸν τὸ μὲν τῆς ὑπερανθρώπου προσπαθείας ὅπως διὰ τῶν τακτικῶν μας ἐσόδων ἀνταποκρινώμεθα καὶ εἰς ἐκτάκτους δαπάνας, τὸ δὲ ὀφείλεται κυριώτατα εἰς τὴν ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου ἐκραγεῖσαν γενικὴν πυρκαϊάν. Ἡ στενὴ οἰκονομικὴ ἀλληλεγγύη, Κύριοι, ἥτις συνδέει τὰ διάφορα Κράτη μεταξύ των, ἔχει καὶ τοῦτο τὸ ἀποτέλεσμα, ὅτι ὁ ἀντίκτυπος τῆς περιπλοκῆς εἰς ἓν σημεῖον οὐσιῶδες τοῦ κόσμου ἔρχεται βαρὺς νὰ ἐπιπέσῃ καὶ ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑπάρχει περιπλοκή. Ὁ ἀντίκτυπος δὲ αὐτὸς εἶναι ἀκόμη βαρύτερος, ὅτε ὅλος ὁ κόσμος εὑρίσκεται ἐν ἀναφλέξει. Ἀνεκόπη ἡ εἰσαγωγὴ καὶ ἐξαγωγή, ἐσταμάτησε τὸ ἐμπόριον, ἔστησαν αἱ συναλλαγαί, αἱ ἰδιωτικαὶ οἰκονομίαι ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἐπίδρασιν τῶν ψυχολογικῶν καὶ φυσικῶν δεδομένων ἐξησθένησαν. Κατ’ ἀνάγκην καὶ τὰ δημόσια οἰκονομικὰ συναισθάνονται τὸν ἀντίκτυπον, τὰ δημόσια οἰκονομικά, τὰ ὁποῖα οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἢ ἡ συνισταμένη τῶν ἰδιωτικῶν οἰκονομικῶν. Ἀλλ’ ἡ κατάστασις αὕτη, ἡ ἐκ λόγων ἐκτὸς ἡμῶν κειμένων δημιουργηθεῖσα, δὲν εἶναι ἐκείνη ἥτις πρέπει νὰ μᾶς ἀγάγῃ εἰς γενίκευσιν κρίσεως. Ἴδωμεν ποῖα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τῆς διαχειρίσεως ἡμῶν κατὰ τὴν πρὸ τῆς ἐκρήξεως τοῦ πολέμου περίοδον, κατὰ τὸ πρῶτον δηλ. ἑξάμηνον τοῦ ἔτους. Καὶ ἔχομεν συγκρίνοντες τὰ ἔτη 1912, 1913 καὶ 1914 τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος τοὺς ἑξῆς ἀριθμούς:

Καὶ τὸ ἔτος 1912 ὑπῆρξε τὸ ἐπιδεῖξαν τὴν μείζονα ἀπόδοσιν ἀπέναντι πάντων τῶν προηγουμένων ἐτῶν. Καὶ ἔχομεν διαφορὰν ἐπὶ πλέον τῷ 1914 δραχ. 3.350.000. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ τὰς τελωνειακὰς εἰσπράξεις 1ης Ἰανουαρίου–31 Ἰουλίου, αἱ ὁποῖαι μᾶς δίδουσι διαφορὰν κατὰ τὸ 1914 ἐπὶ πλέον τοῦ 1912 δρ. 3.285.000 καὶ ἐπὶ πλέον τοῦ 1911 δρ. 2.578.000, μολονότι κατὰ τὸ 1914 ἔχομεν μειουμένους οὐσιωδῶς τοὺς δασμούς. Αἱ τελωνειακαὶ εἰσπράξεις τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου–31 Ἰουλίου 1911, 1912, 1913 καὶ 1914 ἔχουσιν ὡς ἀκολούθως·

Διαφοραὶ ἐπὶ πλέον τοῦ 1914:

Ἀλλὰ τὸ 1911 ἔχει ἐπὶ πλέον εἰσπράξεις ἐκ σιτηρῶν κατὰ τοὺς 7 μῆνας 1.940.000, ἤτοι κατ’ οὐσίαν ἐπὶ πλέον ἔναντι τοῦ 1911 δρ. 2.578.000. Ἀλλ’ ἔχομεν ἐπίσης κατὰ τὴν περίοδον Ἰανουαρίου μέχρι Σεπτεμβρίου διαφορὰς ἐξ εἰδῶν μονοπωλίου κατὰ τὸ 1914 ἐπὶ πλέον τοῦ 1911 δρ. 1.380.000 καὶ ἐπὶ πλέον τοῦ 1912 δρ. 621.000, ἐκ καπνοῦ δὲ καὶ σιγαροχάρτου κατὰ τὸ 1914 ἐπὶ πλέον τοῦ 1911 δρ. 2.400.000 καὶ ἐπὶ πλέον τοῦ 1912 δρ. 1.791.000. Ἐν συνόλῳ δὲ ἐξ ὑπεγγύων προσόδων ἐπὶ πλέον ἐφέτος 15.000.000. Αἱ εἰσπράξεις εἰδῶν μονοπωλίου καὶ καπνοῦ ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου ἐ. ἔ. ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς κατὰ τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα εἰσπράξεις τῶν ἐτῶν 1911, 1912 καὶ 1913 ἔχουσιν ὡς ἀκολούθως:

Αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα τῆς εἰρηνικῆς περιόδου τοῦ ἔτους δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς ἡμᾶς ὡς βάσις κρίσεως διὰ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ τακτικοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὄχι δὲ αἱ ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου καὶ ἐντεῦθεν ἀποδόσεις αἵτινες κεῖνται ἐκτὸς παντὸς κανόνος. Θὰ εἴχομεν δὲ ἂν ἔβαινον ὁμαλῶς τὰ πράγματα, εἰσπράξεις τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος πολὺ ἀνωτέρας τῶν ἀρχικῶς ὑπολογισθεισῶν, διότι καὶ αἱ τελωνειακαὶ καὶ αἱ τῶν εἰδῶν μονοπωλίου εἰσπράξεις καὶ ὁ καπνὸς καὶ τὸ χαρτόσημον ἀπέδωκαν κατὰ τὸ πρῶτον ἑξάμηνον περὶ τὰ 5 ἑκατομμύρια πλείονας τῶν ὑπολογισθεισῶν. Καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ πρῶτοι μῆνες δὲν εἶναι οἱ γονιμώτεροι. Οὕτω δ’ εὐλόγως θὰ προσεδοκῶμεν ἐκ τῆς παλαιᾶς μόνον Ἑλλάδος, διότι ἐπὶ τῶν στατιστικῶν δεδομένων ταύτης μόνον δυνάμεθα νὰ στηριχθῶμεν, ἔσοδα οὐχὶ ὡς ὡρίζομεν 138 ἑκατομμύρια, ἀλλ’ ὑπὲρ τὰ 145. Εἶναι δὲ τὰ 145 ταῦτα ἑκατομμ. ἐσόδων καθαρὰ τακτικὰ ἔσοδα περιερχόμενα εἰς τὸ δημόσιον Ταμεῖον καὶ εἰς διάθεσιν αὐτοῦ. Διότι ἐκ τοῦ τακτικοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἔχουσιν ἀποχωρισθῆ τὰ κεφάλαια ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐξώγκωνον ἄλλοτε τεχνητῶς τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ ἔμειναν ὡς τακτικὰ ἔσοδα ἐμφανιζόμενα μόνον τὰ τῆς καθ’ ἑαυτὸ διαχειρίσεως τοῦ Κράτους. Ὅλα τὰ ἀνήκοντα ἐξ ὁλοκλήρου εἰς εἰδικὰ Ταμεῖα, κεκλεισμέναι χρήσεις, αἱ ἀποδόσεις ἐκ τοῦ Ταμείου Ἀμύνης, πάντα ταῦτα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1911 ἀνέρχονται εἰς 7½ ἑκατομμύρια, δὲν περιλαμβάνονται, ἀφήνοντα τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων καθαρὸν ἀπὸ πᾶν ξένον πρὸς τὴν διαχείρισιν τοῦ ἔτους ἔσοδον. Ἡ ἐξασθένησις ἡ σημερινὴ δὲν εἶναι προϊόν ὀργανικῆς νόσου, ἀλλὰ σύμπτωμα μόνον, τὸ ὁποῖον οὐδεμίαν ἐπιτρέπει γενίκευσιν κρίσεως. Ὁ τακτικός μας Προϋπολογισμὸς ἔχει τὴν ἀντοχὴν νὰ φέρῃ τὸ φορτίον τῶν τακτικῶν ἐξόδων καὶ θὰ τὸ φέρῃ ὄχι μετὰ κόπου, ἀφοῦ θὰ εἰσέλθῃ ἡ Ἑλλὰς εἰς τὴν κανονικὴν ὁδὸν τῆς ἐντελοῦς εἰρηνικῆς ζωῆς. Διατί ὅμως ἔναντι τῆς καταστάσεως ἣν σήμερον διερχόμεθα δὲν ἐπιβάλλει ἡ Κυβέρνησις φορολογικὰς μεταρρυθμίσεις, αἵτινες θὰ ἠσφάλιζον εἰς τὸ δημόσιον Ταμεῖον μείζονας ἀποδόσεις; Τὸ σύστημα τῶν ἀμέσων ἡμῶν φόρων, τόσον τὸ ἀναφερόμενον εἰς τὴν ἔγγειον παραγωγήν, ὅσον καὶ εἰς τὴν φορολογίαν τῶν διαφόρων εἰσοδημάτων, εἶναι πλημμελές. Ἐπιβάλλεται δὲ ῥιζικὴ τούτου μεταρρύθμισις καὶ ὅπως ἑνιαῖον ὑπάρξῃ σύστημα εἰς πᾶσαν τὴν Χώραν καὶ ὅπως τεθῇ ἐπὶ βάσεων δημοσιονομικῶν ὑγιῶν. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις, καίτοι ἔχει σαφῆ τούτου ἀντίληψιν, φρονεῖ οὐδὲν ἧττον ὅτι μεταρρυθμίσεις ἀμέσων φόρων οὔτε αὐτοσχεδιάζονται οὔτε ἐνεργοῦνται εἰς περιστάσεις δημοσιονομικῆς καὶ οἰκονομικῆς ἀνωμαλίας τῆς Χώρας. Μεταρρυθμίσεις τοιαῦται γίνονται μόνον ἐν καιρῷ ἀπολύτου πολιτικῆς εἰρήνης, ὅτε δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἐνδεχομένως καὶ ζημία τις εἰς τὸ Δημόσιον ἐξ ἐπὶ ἔλαττον εἰσπράξεων. Διότι ὁ καλύτερος καὶ ἀρτιώτερος φόρος εἶναι κατ’ ἀρχὰς ἀσθενέστερος εἰς τὴν ἀπόδοσιν καὶ ἀπὸ τὸν χειρότερον φόρον. Ἠδυνήθημεν ὅμως νὰ εἰσηγηθῶμεν οὐσιαστικὴν αὔξησιν τοῦ ἐπὶ τῶν κληρονομιῶν φόρου, διότι ὁ φόρος οὗτος ἠδύνατο ἀπὸ τοῦδε εἰσαγόμενος νὰ προστεθῇ εἰς τὴν κειμένην ἡμῶν φορολογικὴν νομοθεσίαν καὶ νὰ καταρτίσῃ ἀρτιώτερον τὸ ὅλον ἡμῶν φορολογικὸν σύστημα. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ εἰς τὴν δασμολογικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν κατεύθυνσιν αὐτῆς ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ ἐν σχέσει πρὸς τὰς νέας χώρας ἡ Κυβέρνησις ὡρμᾶτο ἐκ τῆς σκέψεως ὅτι ἔδει νὰ μὴ εἰσαχθῇ τὸ δασμολόγιον ἡμῶν ἐξ ὁλοκλήρου ὡς ἔχει εἰς τὰς νέας χώρας. Ἐπειδὴ ἔχει τὰ γνωστὰ ἐλαττώματα, ἐπεζητεῖτο ἡ βαθμιαία μεταρρύθμισις αὐτοῦ διὰ συνομολογήσεως ἐμπορικῶν συμβάσεων καὶ τῶν πρὸς ταύτας συναφῶν δασμῶν. Καὶ τὴν τακτικὴν αὐτὴν ἠκολούθησεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, συνομολογήσασα καὶ ὑπογράψασα ἤδη μετὰ τῆς Αὐστρουγγαρίας ἐμπορικὴν καὶ δασμολογικὴν σύμβασιν. Πλὴν ὁ ἐν τῷ μεταξὺ κηρυχθεὶς πόλεμος καθιστᾷ ἐπὶ τοῦ παρόντος ἀδύνατον τὴν ἐνώπιον τῶν Βουλῶν ὑποβολὴν τούτων πρὸς ψήφισιν. Ἐπίσης ὅμως ἡ γενικὴ πολιτικὴ κατάστασις τῆς Εὐρώπης ἀναβάλλει τὴν συνομολόγησιν ἐμπορικῶν συμβάσεων μετὰ τῶν λοιπῶν Κρατῶν. Ἐντεῦθεν δὲν δυνάμεθα ν’ ἀκολουθήσωμεν τὴν ἀρχικήν μας πορείαν καὶ ν’ ἀναμείνωμεν τὴν μεταρρύθμισιν πρῶτον τοῦ δασμολογίου καὶ εἶτα τὴν ἐπέκτασιν αὐτοῦ εἰς τὰς νέας χώρας. Δι’ ὃ προτείνομεν τὴν ἀπὸ σήμερον εἰσαγωγὴν αὐτοῦ εἰς αὐτάς. Ἐνδείκνυται ὅμως τὸ μὲν ἡ διατήρησις τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου οἷος ὡρίσθη οὗτος διὰ τοῦ προγενεστέρου νόμου, τὸ δὲ ἡ ἐπιεικεστέρα ῥύθμισις δασμῶν τινων ἐπὶ εἰδῶν πρώτης ἀνάγκης καὶ γενικῆς χρήσεως, ὅπως μὴ ἐπιπέσῃ ὁλόκληρος ὁ βαρὺς ὄγκος τοῦ δασμολογίου μετὰ δασμολόγησιν ἐλαφρὰν οἵα εἶναι ἡ σήμερον ἀκόμη ἐκεῖ ἰσχύουσα. Ἐφ’ ᾧ καὶ ὑποβάλλω σχετικὸν νομοσχέδιον. Καταργοῦντες δὲ δευτερευούσας τινὰς φορολογίας τῶν νέων χωρῶν ὀχληρὰς διὰ τοὺς νέους ἡμῶν πληθυσμοὺς καὶ ὧν τὸ ποσὸν τῆς βεβαιώσεως ἀνέρχεται εἰς 1½ περίπου ἑκατομ. ἀπαλλάττομεν τούτους ἐξ ἄλλου βάρους ὅπερ ἐπίεζε τὴν Χώραν. Ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς ταύτης προσδοκῶμεν σημαντικὴν αὔξησιν ἐσόδων. Ὑπολογίζοντες δ’ ἐπὶ τοῦ παρόντος εἰς 120–130 ἑκατομ. τὴν ἀξίαν τῆς εἰσαγωγῆς εἰς τὰς νέας χώρας καὶ ὁρίζοντες κατὰ μέσον ὅρον τὴν καθ’ ἡμᾶς ἐπὶ τῆς ἀξίας δασμολόγησιν εἰς 25%, θὰ ἔχωμεν τελωνειακὰς εἰσπράξεις περὶ τὰ 30 ἑκατομ. ἀντὶ τῶν 21–22 ἑκατ. τὰ ὁποῖα ἔχομεν σήμερον. Εἰς αὐτὰ μόνον φρονεῖ ἡ Κυβέρνησις ὅτι πρέπει σήμερον νὰ περιορισθῇ ἀναφορικῶς πρὸς φορολογικὰς μεταρρυθμίσεις. Οὔτε ὁ χρόνος εἶναι σήμερον κατάλληλος πρὸς εὐρυτέρας μεταρρυθμίσεις, οὔτε τὰ δεδομένα τῶν νέων χωρῶν εἶναι οὕτω γνωστὰ καὶ μελετημένα, ὥστε νὰ δυνάμεθα νὰ στηριχθῶμεν ἐπ’ αὐτῶν. Ἀλλ’ ἀπομακρυνόμενοι πρὸς στιγμὴν τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν καὶ ῥίπτοντες βλέμμα ἐπὶ τῆς ὅλης κινήσεως τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας ἀντλοῦμεν καὶ ἐκεῖθεν τὴν βεβαιότητα ὅτι παροδικὴ καὶ ὅλως ἄσχετος πρὸς βαθύτερα αἴτια εἶναι ἡ σημερινὴ ταμειακῶς στενόχωρος κατάστασις ἡμῶν. Διότι κατὰ τὸ πρῶτον ἑξάμηνον ἡ εἰσαγωγὴ καὶ ἐξαγωγὴ ἡμῶν ὑπῆρξε γοργὴ καὶ ζωηρά, ὑπερβᾶσα πάντα τὰ μέχρι τοῦδε ἔτη, ἡ κίνησις τοῦ ἐσωτερικοῦ ἐμπορίου καὶ τῶν συναλλαγῶν εἶχεν ἀρχίσει νὰ διεξάγηται πυκνοτάτη, αἱ σιδηροδρομικαὶ εἰσπράξεις πασῶν τῶν ἑταιρειῶν εἶναι ἀνώτεραι καὶ αὐτῶν τῶν περυσινῶν, αἵτινες εἶχον τὴν ἐπιπρόσθετον κίνησιν τῶν στρατιωτικῶν μεταφορῶν. Διότι ἔχομεν:

Πῶς ἑρμηνεύεται τοῦτο, ἂν μὴ ὅτι ἄφθονος ἐγίνετο ἐν τῇ Χώρᾳ ἡ παραγωγὴ τοῦ πλούτου, ὅτι δὲ ὁ λαὸς ὥρμησεν εἰς τὴν ἐργασίαν μετὰ ζωηρότητος καὶ δραστηριότητος ἀποφερούσης εἰς αὐτὸν πλούσια κέρδη; Ἔχομεν ὅμως καὶ ἕτερον σημεῖον ἄξιον πολλῆς προσοχῆς καὶ ἐξάρσεως. Ῥίπτοντες βλέμμα εἰς τοὺς περιοίκους λαοὺς καὶ ἄλλους ἀκόμη, ἐκτὸς τῆς πολεμικῆς περιπλοκῆς εὑρισκομένους, παρατηροῦμεν ἐξευτελισμὸν τοῦ τραπεζογραμματίου ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἀξίαν τοῦ χρυσοῦ. Παρ’ ἡμῖν ὅμως οὐδὲν τοιοῦτον παρατηρεῖται. Τοὐναντίον αἱ εἰς χρυσὸν διαθεσιμότητες τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης συνεχῶς αὐξάνουσιν, ἡ δὲ κυκλοφορία τῶν τραπεζογραμματίων εὑρίσκεται σχεδὸν κατὰ τὰ 75% κεκαλυμμένη ὑπὸ χρυσοῦ. Βλέπομεν ὅτι τὸ ἐπίπεδον τῶν εἰδικῶν τραπεζογραμματίων, ἀντὶ νὰ πίπτῃ, συνεχῶς αὐξάνει. Τί ἄλλο σημαίνει τοῦτο, ἂν μὴ ὅτι ἤρξατο συρρέουσα εἰς τὸ κέντρον καὶ ἀποταμιευομένη ὅλη ἡ ἐργασία τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῶν νέων χωρῶν, καίπερ εὑρισκομένη εἰσέτι ὑπὸ τὴν ἐπίδρασιν τῶν ἐξαιρετικῶν περιστάσεων αἵτινες πιέζουσι τὴν Ἀνατολήν; Ἡ προσδοκία δὲ μόνον τῆς ἠρεμίας ἀπέδωκε τοιαῦτα ἀποτελέσματα. Ἡ πραγματικὴ ἠρεμία θ’ ἀποδώσῃ πολλαπλάσια τούτων. Δὲν θὰ εἶναι, ἐλπίζομεν, μακρὰ ἡ στενόχωρος περίοδος ἣν διερχόμεθα καὶ ἥτις οὐδὲν ὀργανικὸν νόσημα φέρει. Ἅμα τῇ αἰθριάσει τοῦ ὁρίζοντος ὁ Ἑλληνικὸς λαός, δραστήριος, ἐργατικός, οἰκονόμος, ἀποταμιευτής, ἀναλαμβάνων πάλιν τὴν πρὸς τὰ ἐμπρὸς οἰκονομικήν του σταδιοδρομίαν, θὰ δημιουργήσῃ τοιαῦτα ἰδιωτικὰ οἰκονομικά, ὥστε νὰ ἐπιτρέψῃ καὶ εἰς τὴν νέαν Ἑλλάδα, ἰσχυρὰν καὶ ἀκμαίαν, νὰ ἐκπληρώσῃ ὅλην αὐτῆς τὴν ἐκπολιτιστικὴν πολιτικὴν ἐν τῇ Ἀνατολῇ. Τελευτῶν ὑποβάλλω τὰ ἑξῆς νομοσχέδια· 1) «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 5 Σεπτεμβρίου ἐ. ἔ. Β. Διατάγματος περὶ προσωρινοῦ κανονισμοῦ τῆς πληρωμῆς τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους διὰ τοὺς μῆνας Αὔγουστον καὶ Σεπτέμβριον 1914 καὶ περὶ προσωρινοῦ κανονισμοῦ τῆς πληρωμῆς τῶν ἐξόδων διὰ τοὺς μῆνας Ὀκτώβριον καὶ Νοέμβριον», 2) «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Σεπτεμβρίου 1914 Β. Διατάγματος προκληθέντος κατὰ τὴν ἀπουσίαν τῆς Βουλῆς περὶ κυρώσεως συμβάσεως δανείου 65 ἑκατομμυρίων» καὶ 3) «περὶ δασμολογικῆς ἀφομοιώσεως τῶν νέων χωρῶν». Παρακαλῶ ὅπως τὸ πρῶτον καὶ τὸ τρίτον νομοσχέδιον κηρυχθῶσι κατεπείγοντα.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὅπως κηρυχθῇ κατεπεῖγον τὸ νομοσχέδιον «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 5 Σεπτεμβρίου ἐ. ἔ. Β. Διατάγματος περὶ προσωρινοῦ κανονισμοῦ τῆς πληρωμῆς τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους διὰ τοὺς μῆνας Αὔγουστον καὶ Σεπτέμβριον 1914 τῆς χρήσεως 1914 καὶ περὶ προσωρινοῦ κανονισμοῦ τῆς πληρωμῆς τῶν αὐτῶν ἐξόδων διὰ τοὺς μῆνας Ὀκτώβριον καὶ Νοέμβριον τῆς αὐτῆς χρήσεως» παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐπίσης οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὅπως κηρυχθῇ κατεπεῖγον τὸ νομοσχέδιον «περὶ δασμολογικῆς ἀφομοιώσεως τῶν νέων χωρῶν» παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ δεύτερον νομοσχέδιον παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ἐπιτροπήν. Πρῶτον ἀντικείμενον τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας εἶναι ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ͵ΓΩΟΒʹ τοῦ 1911 περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων προτόδων καὶ τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν ταμειακὴν ὑπηρεσίαν νόμων». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§93ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς φαίνεται ὅτι δὲν θέλει νὰ ἐργασθῶμεν.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς· Οἱ βουλευταὶ κύριοι Σ. Γρανίτσας καὶ Γ. Τσακανίκας ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως σώματος στρατιωτικῆς δικαιοσύνης»· Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Μπρισιμιτζάκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου· Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρατσᾶνος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν περὶ ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας νόμων». (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως). Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρα 8.20′ μ. μ.).