1914.10.27

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 36

Τῆς 27ης Ὀκτωβρίου 1914.

(Δευτέρα, ὥρᾳ 5.20′ μ. μ.)

Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτσιάνου

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ κ. Γραμματεὺς ν’ ἀναγνώσῃ τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως). Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς· Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Χαλκίδος εὐχαριστεῖ διὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου περὶ ἐλαττώσεως φόρου ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων· Οἱ κατὰ τὸν Ὀκτώβριον ἐ. ἔ. ἀπορριφθέντες κατὰ τὰς τμηματικὰς ἐξετάσεις φοιτηταὶ παρακαλοῦσιν ὅπως τοῖς ἐπιτραπῇ νὰ προσέλθωσι καὶ πάλιν πρὸς ἐξέτασιν· Οἱ δημοδιδάσκαλοι Ναυπάκτου παρακαλοῦσιν ὅπως ἐνισχυθῶσιν οἰκονομικῶς· Οἱ δημοδιδάσκαλοι τοῦ ἀγροτικοῦ τμήματος Πατρῶν παρακαλοῦσιν ὅπως μὴ τερματίσῃ ἡ Βουλὴ τὰς ἐργασίας της ἄνευ ἐνισχύσεως οἰκονομικῶν μέτρων δημοδιδασκάλων· Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Πατρῶν «Ἑρμῆς» διαμαρτύρεται ἐναντίον τῆς μελετωμένης ἐμφράξεως τῆς λεκάνης τοῦ λιμένος πρὸς ἀνέγερσιν σιδηροῦ σταθμοῦ· Ἡ κοινότης Ἁγίου Πέτρου παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ ἐπισκευῆς τοῦ ἐκεῖ δημοτικοῦ Σχολείου· Τὸ κοινοτικὸν Συμβούλιον Οἰχαλίας παρακαλεῖ ὅπως συσταθῇ Ἑλληνικὸν Σχολεῖον ἐν Ἀλῇ Τσελεπῇ· Ὁ Διονύσιος Γρίτης παρακαλεῖ ὅπως οἱ ἀδήλωτοι μετατεθῶσιν εἰς τὴν κλάσσιν εἰς ἣν πράγματι ἀνήκουσιν· Ὁ Γ. Δουρούζης παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ νομοθετικὴ πρόνοια ἵνα οἱ ἀδήλωτοι μετατεθῶσιν εἰς τὴν κλάσσιν εἰς ἣν ἀνήκουσι· Τὸ κοινοτικὸν Συμβούλιον Βαρετάδου παρακαλεῖ ὅπως ἡ κοινότης των ὑπαχθῇ δικαστικῶς εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Πρεβέζης· Ἡ κοινότης Λίμνης παρακαλεῖ ὅπως συγχωνευθῇ ἡ διὰ τοῦ καταργηθέντος νόμου ᾼΡΠʹ λειτουργοῦσα κοινότης Λίμνης εἰς τὴν διὰ τοῦ νόμου ͵ΔΝΖʹ δημιουργηθεῖσαν τοιαύτην· Ὁ ἠλεκτρολόγος Ν. Εὐμορφούλης παρακαλεῖ ὅπως τῷ χορηγηθῇ προνόμιον εὑρεσιτεχνίας φωτοκωδώνων· Οἱ κάτοικοι Πρεβέζης παρακαλοῦσιν ὅπως διαταχθῇ ἡ πληρωμὴ τῶν διπλοτύπων τῆς ἐπιτάξεως. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται ἤδη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ὁ κ. Π. Πετροπουλάκης ἔχει τὸν λόγον, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν δημοδιδασκάλων Κρήτης.

§2Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Καὶ πρὸ ἡμερῶν ἔλαβον τὴν τιμὴν ν’ ἀναπτύξω ἀναφορὰν τῶν δημοδιδασκάλων, ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ τῆς τάξεως αὐτῆς. Ἤδη μοὶ ἀπεστάλη ἀναφορὰ ἐκ μέρους τῶν δημοδιδασκάλων Κρήτης καὶ παρακαλῶ νὰ διαβιβάσητε αὐτὴν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας.

§3Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Χωρὶς νὰ διαβιβάσητε αὐτὴν θὰ ληφθῇ πρόνοια.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῆς κοινότητος Σελιανιτίκων αἰτούσης τὴν σύστασιν δημοτικοῦ Σχολείου.

§5Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ ἐγκρίνῃ, ὅπως συσταθῇ ἐκεῖ Σχολεῖον ἀρρένων διότι ἐψηφίσθη πίστωσις διὰ τῆς ὁποίας θὰ παρέχηται ὁ ἀνάλογος μισθὸς εἰς τοὺς δημοδιδασκάλους.

§6Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ν’ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Στελλάκης, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν κατοίκων καὶ ἐμπόρων τῆς πόλεως Μολάων.

§8Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Ἡ ἐκεῖ ἀστυνομία, κ. Ὑπουργέ, τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔχουσα ὑπ’ ὄψει προγενεστέραν διάταξιν περὶ τροφίμων ὥρισεν, ὅπως πωλῶνται τὰ ἄλευρα πρὸς 66 λεπτά, ἀλλὰ τὰ κομιζόμενα ἄλευρα εἰς πόλεις μακρὰν τοῦ Πειραιῶς ἐπιβαρύνονται μὲ 6½ λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. Ἄν λοιπὸν εἰς τὸν Πειραιᾶ ἀγοράζει τις μὲ ἐπιβάρυνσιν 6½ λεπτῶν, δύναται νὰ φαντασθῇ τις πόσον στοιχίζει ἐκεῖ.

§9ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ ἐξετάσω.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἰγγλέσης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ἐκ Κεφαλληνίας Γ. Μοσχοπούλου.

§11Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Ὁ ἀναφερόμενος, κ. Πρόεδρε, εἶχεν ὑποβάλει αἴτησιν εἰς τὴν Νομαρχίαν Κεφαλληνίας καὶ παρεπονεῖτο, διότι ἀπερρίφθη, ἔχει δὲ δίκαιον, διότι ἦτο ὑπαξιωματικός, ἔχει ἀπολυτήριον Σχολαρχείου καὶ ὑπηρέτησεν εἰς τοὺς δύο πολέμους.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Χρυσόγελος ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Ἐμποροβιομηχανικοῦ Συλλόγου Μεσολογγίου.

§13Ν. ΧΡΥΣΟΓΕΛΟΣ. Τὸ ζήτημα τοῦ λιμένος Μεσολογγίου ἀπησχόλησε καὶ πάλιν τὴν Βουλὴν πρό τινων ἡμερῶν ἐξ ἀφορμῆς τηλεγραφήματος τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου Μεσολογγίου. Ἤδη ὁ ἐμποροβιομηχανικὸς Σύλλογος, ὁ καὶ μᾶλλον ἁρμοδιώτερος, παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως λάβῃ πρόνοιαν περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, τὸ ὁποῖον εἶναι τόσον ζωτικὸν διὰ τὸν τόπον, διότι ἄλλως θὰ ταφῇ οὗτος κυριολεκτικῶς. Περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἐγένοντο μελέται πρὸς κατασκευὴν τοῦ λιμένος πλησίον τῆς πόλεως. Διὰ τὴν κατασκευὴν αὐτὴν συνετάχθησαν δύο προϋπολογισμοί, ὧν ὁ εἷς ἀναβιβάζει τὸ ποσὸν τῆς κατασκευῆς εἰς δρ. 1.500.000, ὁ δὲ ἕτερος ἀναβιβάζει τὸ ποσὸν περὶ τὰ 2.500.000 δραχμῶν. Ἡ ἀδυναμία τοῦ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ κατασκευὴ τοῦ ἔργου αὐτοῦ ἐκ μέρους τοῦ λιμενικοῦ Ταμείου ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἡ ἔλλειψις σκοπιμότητος οὕτως εἰπεῖν, διότι ἡ κατασκευὴ τοῦ λιμένος αὐτοῦ ἀπαιτοῦσα δαπάνην τοιούτου ποσοῦ δὲν θέλει συνεισφέρει εἰς τὸν τόπον τόσα ὅσα ἡ δαπάνη ἡ ὁποία θ’ ἀπαιτηθῇ, ἠνάγκασαν τὸν ἐμποροβιομηχανικὸν Σύλλογον νὰ σκεφθῇ καὶ ὑποβάλῃ θερμὴν παράκλησιν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ὅπως κατασκευασθῇ ὁ λιμὴν παρὰ τὴν νησίδα Τουρλίδος, ἥτις θέλει ἀποτελέσει τὸ ἐπίνειον τοῦ Μεσολογγίου. Τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Μεσολογγίου ἔχει ἀπόθεμα κατατεθειμένον παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ περὶ τὰς 800.000 δραχ., ὅπερ ὑποθέτω ὅτι λόγῳ τοῦ μέρους εἰς τὸ ὁποῖον ζητεῖται νὰ κατασκευασθῇ ὁ λιμὴν θέλει ἐπαρκέσει. Τὸ ποσὸν τοῦτο δύναται νὰ διαθέσῃ τὸ λιμενικὸν ταμεῖον πρὸς τὸν ἄνω σκοπόν. Ἄν δ’ ὑποτεθῇ ὅτι ἤθελεν ἀπαιτηθῆ μικρόν τι ποσὸν εἰσέτι, νομίζω, ὅτι δίκαιον εἶναι χάριν τοῦ τόπου, χάριν τῆς ζωῆς καὶ τοῦ ἐμπορίου του, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἐγγυηθῇ διὰ τὸ ὑπόλοιπον ποσόν, μικρὸν πάντοτε, ὅπερ ἤθελε τυχὸν εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δανεισθῇ ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπή. Θερμῶς συνιστῶν τὴν ἀναφορὰν τοῦ ἐμποροβιομηχανικοῦ Συλλόγου παρακαλῶ, ὅπως συμφώνως πρὸς τὰ αἰτήματα αὐτοῦ καὶ τῆς πόλεως ἀποσταλῇ μηχανικὸς ὅπως μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ συντάξῃ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τὸ σχεδιογράφημα.

§14Ι. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀνέπτυξα τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ προσωπικῶς πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν, θὰ παρακαλέσω δὲ καὶ πάλιν αὐτόν, ὅπως ἀποστείλῃ εἰς Μεσολόγγιον μηχανικόν, ἵνα ἀναθεωρήσῃ τὰς δύο μελέτας αἱ ὁποῖαι εἶχον ὑποβληθῆ, μάλιστα δ’ ἐκφράζουσι καὶ εὐχήν, ὅπως κατ’ ἐξοχὴν ἀποσταλῇ ὁ κ. Γκίνης, ὅστις θεωρεῖται εἰδικός. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας εἶπεν ὅτι ἀναγνωρίζει, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον ν’ ἀναθεωρηθῶσιν αἱ δύο αὐταὶ μελέται, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι καλαί, καὶ ὅτι θὰ σπεύσῃ νὰ στείλῃ μηχανικὸν ἵνα ἐξετάσῃ τὰ πράγματα. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν καὶ πάλιν τὸν κ. Ὑπουργόν, ἂν δὲν ἀπεστάλη εἰσέτι ὁ μηχανικός, ὅπως διατάξῃ καὶ μεταβῇ τοιοῦτος.

§15Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας). Διέταξα ἤδη τοῦτον νὰ μεταβῇ.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Χριστοδουλιάς, ὅπως καταθέσῃ ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Ἀδρανόβης τῆς Εὐρυτανίας.

§17Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Ἀδρανόβης τῆς Εὐρυτανίας ἔσχον τὸ ἀτύχημα λόγῳ γενομένης καθιζήσεως τοῦ ἐδάφους ν’ ἀπολέσωσι τὰ πάντα. Ἀνηνέχθησαν ἤδη πρὸς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον παρακαλοῦντες ὅπως ἀποσταλῇ μηχανικός, μεταβὰς δὲ οὗτος ἐκεῖ ἐβεβαίωσε τὴν καταστροφὴν καὶ ὑπέδειξε διάφορα μέτρα πρὸς πρόληψιν νέας καθιζήσεως τοῦ ἐδάφους. Νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον, ὅτι εἶναι καθῆκον ἐπιβεβλημένον τῆς Κυβερνήσεως ἵνα ἔλθῃ ἀρωγὸς εἰς τοὺς πολίτας οἵτινες τοιαύτην συμφορὰν ὑπέστησαν καὶ κινδυνεύουσιν ἤδη νὰ ὑποστῶσι μεγαλυτέραν. Συνιστῶ θερμῶς τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ξηρὸς...

§19Ν. ΞΗΡΟΣ. Ν’ ἀναβληθῇ, παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Ν. Στράτος παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διατί ὁ ἔφεδρος ἀνθυπίατρος Ξενοφῶν Ι. Οἰκονόμου δὲν προήχθη εἰς ὑπίατρον, οὔτε διὰ τοῦ πίνακος Γʹ, προαχθέντων τῶν κατωτέρων του ἀνθυπιάτρων Δέπου καὶ Κολιοπούλου ἐκ τοῦ αὐτοῦ πίνακος Γ, καὶ ἂν θὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ ἐπανορθώσεως τοῦ γενομένου ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀπὸ 14 Δεκεμβρίου 1914 ἀναφορᾶς τοῦ εἰρημένου ἀνθυπιάτρου».

§21ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ὑπεβλήθη ἔκθεσις περὶ τῆς ἐν πολέμῳ δράσεώς του καὶ διὰ τοῦτο δὲν συμπεριελήφθη εἰς τοὺς προβιβασμούς. Ἤδη ὑπάρχει ἐν τῇ Ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου ἀναφορὰ ἐπιδοθεῖσα τῇ 10 τρέχοντος μηνός, ἥτις μελετᾶται.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ξηρός. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Γ. Βλάχος ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ἂν σκοπεῖ νὰ προαγάγῃ τὸ ἐν Προμυρίῳ τοῦ Βόλου μονοτάξιον δημοτικὸν Σχολεῖον, καθόσον τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως Μαγνησίας ἐπρότεινε τὸ τοιοῦτον, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι καὶ ἡ κοινότης εὐπορεῖ καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν 140 μαθητῶν ἐπιβάλλει τὸ τοιοῦτον».

§23Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὸ Σχολεῖον τοῦτο προήχθη διὰ Β. Διατάγματος δημοσιευθέντος ἐν τῷ ὑπ’ ἀριθμὸν 267 τῆς 20 Σεπτεμβρίου φύλλῳ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν ἔλαβε γνῶσιν, ὅτι ἡ εἴσπραξις τῶν φόρων ἐν Πάτραις διενεργεῖται κατὰ τρόπον ἀπηνῆ καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τίνα μέτρα καὶ τίνας ὑποδείξεις ἔκαμεν εἰς τοὺς ἁρμοδίους, ὅπως ἡ εἴσπραξις γίνηται κατὰ τρόπον ἠπιώτερον».

§25ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ: δὲν πρόκειται περὶ ἀπηνοῦς καταδιώξεως.

§26Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, πρὸ ἡμερῶν ἤχθη γέρων ἑβδομηκοντούτης εἰς ἀπόστασιν ὀκτάωρον, ἵνα πληρώσῃ 75 λεπτά! Θὰ παρακαλέσω ἐπίσης τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως διατάξῃ τὰ ὄργανά του νὰ φέρωνται ἀμερολήπτως, διότι, ὅταν πληρώνῃ τις ἓν ἔνταλμα σήμερον, πρέπει νὰ δίδηται εἰς αὐτὸν προθεσμία τις διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ ἄλλου.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Τσακόπουλος «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν πότε τέλος πάντων θὰ τεθῇ εἰς κυκλοφορίαν καὶ δευτέρα ἐξ Ἀθηνῶν εἰς Τρίπολιν ἁμαξοστοιχία».

§28Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ἐπανειλημμένως ἐκάλεσα τὴν ἑταιρείαν τῶν σιδηροδρόμων, ὅπως ἐκτελέσῃ τὰς ἐκ τῆς συμβάσεως ὑποχρεώσεις της καὶ θέσῃ εἰς κυκλοφορίαν καὶ τρίτην ἁμαξοστοιχίαν. Ἡ ἑταιρεία μοὶ ἐδήλωσεν ὅτι θὰ συμμορφωθῇ, πλὴν αὕτη ἐννοεῖ νὰ θέσῃ ἐμπορικὴν ἁμαξοστοιχίαν, διότι φρονεῖ ὅτι ἐκ τῆς συμβάσεως οὕτως ὑποχρεοῦται. Διὰ σημερινοῦ ἐγγράφου ὑπέμνησα εἰς αὐτὴν ὅτι ἐκ τῆς συμβάσεως ὑποχρεοῦται νὰ θέσῃ καὶ τρίτην ἁμαξοστοιχίαν ἐπιβατικὴν ἐπὶ τῆς γραμμῆς Μύλων–Καλαμῶν, ἀλλ’ ἡ ἑταιρεία ἐπιμένει νὰ δίδῃ τὴν ἑρμηνείαν τὴν ἰδικήν της. Σήμερον, ὡς ἐξωδίκως ἐπληροφορήθημεν, θὰ ζητήσῃ ἑρμηνείαν παρὰ τοῦ Ἐφετείου, διότι τοῦτο προβλέπεται ἐκ τῆς συμβάσεως διὰ πᾶσαν διαφωνίαν ἑταιρείας καὶ Κράτους. Ἀλλὰ φρονοῦμεν ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ δισταγμός, ὅτι πρόκειται περὶ ἐπιβατικῆς ἁμαξοστοιχίας, διότι αἱ ἐμπορικαὶ ἁμαξοστοιχίαι ἀφορῶσιν εἰς τὰ κέρδη τῆς ἑταιρείας. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰς ἐπιβατικὰς ἁμαξοστοιχίας ὑπάρχει καὶ ἐν τῇ Γαλλικῇ συμβάσει, ἐξ ἧς ἐλήφθησαν αἱ σχετικαὶ διατάξεις, παρόμοιος ὅρος. Παρακολουθῶ τὸ ζήτημα προσωπικῶς, ὡς ἐδήλωσα δὲ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἄλλοτε, ὅτε ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ὁμιλήσω περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ἐμόρφωσα ἐκ τῆς μελέτης τῆς συμβάσεως πεποίθησιν ὑπὲρ τῆς γνώμης ἣν διετύπωσα.

§29Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔχει δίκαιον ἰσχυριζόμενος, ὅτι ἡ ἑταιρεία διὰ τῆς συμβάσεως δὲν ἔχει ὑποχρέωσιν. Ἡ ἑταιρεία πρὸ ἐτῶν, ὅτε πάλιν ἐγένετο συζήτησις τῆς παραβάσεως, οὐδέποτε ἠρνήθη τὴν ὑποχρέωσίν της, ἀλλ’ ἐζήτει εὐκολίας, καὶ εὐτυχῶς διὰ τὴν ἑταιρείαν, δυστυχῶς ὅμως διὰ τοὺς ἐπιβάτας, πάντοτε ἐδόθησαν μεγάλαι εὐκολίαι εἰς αὐτήν. Ὥστε θὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μελετήσῃ καλύτερον τὴν σύμβασιν καὶ τότε θὰ μεταβάλῃ γνώμην.

§30Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ἐγὼ εἶπον ἀκριβῶς, ὅτι ἡ ἑταιρεία ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ φέρῃ τρεῖς ἐπιβατικὰς ἁμαξοστοιχίας ἐπὶ τῆς γραμμῆς.

§31Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Τότε συμφωνότατοι. Ἀλλὰ πρὸς τοῦτο θὰ συστήσω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ παραγγείλῃ ὅπως ἐξετασθῶσιν αἱ μηχαναὶ αἱ λειτουργοῦσαι ἰδίως εἰς τὰς ἁμαξοστοιχίας Καλαμῶν. Ἐγὼ ταξιδεύων πρὸ ἡμερῶν ἠναγκάσθην νὰ παραμείνω ἐπὶ τρεῖς ὥρας εἰς τοὺς Ἁγίους Θεοδώρους, διότι ἡ μηχανὴ ἐβλάβη, εὐτυχῶς δὲ ὅτε ἐφθάσαμεν εἰς ἐπίπεδον μέρος. Ἐδέησε νὰ φέρωσι μηχανὴν ἐκ Κορίνθου, ἵνα ὁδηγήσῃ τὸ τραῖνον. Καθ’ ἑκάστην ἔχομεν καθυστερήσεις πλέον τῆς ὥρας, τὰ δὲ λειτουργοῦντα βαγόνια εἰς τὴν τόσον ἐπίπονον, λόγῳ τῆς ἀποστάσεως καὶ τοῦ ὀρεινοῦ τοῦ μέρους, γραμμὴν εἶναι τοσοῦτον ἄθλια ὥστε δὲν εἶναι κατάλληλα δι’ ἀνθρώπους. Χθὲς μὲ τὸν πνέοντα ἄνεμον, ἐκτὸς τῆς ἀθλιότητος τῶν βαγονίων, ἦσαν καὶ τὰ τζάμια των τεθραυσμένα. Ἡ ἑταιρεία τοῦ σιδηροδρόμου Ἀθηνῶν–Πελοποννήσου ἔτυχε μεγάλης προστασίας ὑπὸ τῆς Πολιτείας καὶ ἐν τούτοις δεικνύει μεγάλην ἀστοργίαν διὰ τὴν ὑγείαν τῶν πολιτῶν, ἰδίως μὲ τὰς τρομακτικὰς βραδύτητάς της. Χθὲς μάλιστα ἀντελήφθην καὶ τὸ ἑξῆς. Ἕνεκα καταστροφῆς τῆς ἐμπορικῆς ἁμαξοστοιχίας εἶχον μείνει εἰς πάντας τοὺς σταθμοὺς φορτηγὰ βαγόνια, ἡ δὲ ταχεῖα λεγομένη ἁμαξοστοιχία ἡ ἐρχομένη ἐκ Καλαμῶν ἐχρησίμευσε συγχρόνως ὡς ἐμπορικὴ καὶ εἴχομεν οὕτω μίαν τρομακτικὴν βραδύτητα. Νομίζω ὅτι χρειάζεται μεγαλυτέρα ἐπιβολή, ἰδίως ἵνα διορθωθῶσι τὰ βαγόνια τῶν ἐπιβατῶν, ἀφοῦ μάλιστα οἱ ναῦλοι εἶναι μέγιστοι.

§32Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ἔχει πληρέστατα δίκαιον ὁ κ. συνάδελφος. Ἐζήτησα νὰ πληροφορηθῶ ἂν αἱ παραγγελθεῖσαι μηχαναὶ ἐκ τοῦ τελευταίου συνομολογηθέντος δανείου εἰσὶν ἕτοιμοι. Ἔμαθον δ’ ὅτι ἡ παραλαβή των δυσκολεύεται λόγῳ τῆς καταστάσεως. Διὰ τοῦτο συνέστησα τὴν μεταφοράν των δι’ ἄλλου λιμένος μὴ ἐμπολέμου Κράτους, ὡς π.χ. τοῦ λιμένος Γενούης.

§33Σ. ΤΣΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τὰ βαγόνια;

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Τσακόπουλος «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, διατί δὲν ἀπελύθησαν τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ 250 περίπου ἀπόφοιτοι Γυμνασίου καὶ ἐμπορικῆς Σχολῆς τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1912, οἵτινες κατετάχθησαν εἰς τὸν στρατὸν τῇ 20 Δεκεμβρίου 1912 καὶ τῶν ὁποίων ἡ εἰς τὸν ἐνεργὸν στρατὸν ὑπηρεσία ἔληξε τῇ 20 Ὀκτωβρίου κατὰ τοὺς ἰσχύοντας νόμους».

§35ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὑπάρχει ἔγγραφος ἀπάντησις.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Στελλάκης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τίνα μέτρα ἔλαβεν ἢ σκέπτεται νὰ λάβῃ διὰ τὸν ταμίαν πληρωμῶν Θεσσαλονίκης, ὅστις ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἀργὰ μεταβαίνει εἰς τὸ ταμεῖόν του, παρέχων οὕτω δυσκολίας εἰς τοὺς προσερχομένους πρὸς πληρωμὴν πολίτας, ἀλλὰ καὶ σκαιότατα φέρεται πρὸς αὐτούς. Περὶ τῆς συμπεριφορᾶς του δὲ ταύτης ἐπανειλημμένως ὑπεβλήθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον παράπονα».

§37ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Μοὶ ἐγένοντο ἐπανειλημμένως παράπονα καὶ ἐκ τούτων ἐκάλεσα εἰς ἀπολογίαν τὸν ἁρμόδιον ὑπάλληλον. Τὸ ἀληθὲς ὅμως εἶναι, ὅτι ἡ γενομένη ἐργασία ἐκεῖ εἶναι ἐκνευριστικωτάτη ἕνεκα τῆς συρροῆς πολλοῦ κόσμου, ἐνῷ πρέπει νὰ γίνεται μετὰ τῆς ὁμαλότητος ἡ ὁποία ἐμπρέπει εἰς τὴν ταμειακὴν Ὑπηρεσίαν. Ὁπωσδήποτε εἶναι ἀνάγκη ἐνισχύσεως τῆς ἐκεῖ Ὑπηρεσίας.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. Ι. Χριστοδουλιάς, Δ. Γκλαβᾶς κλ. «παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διατί δὲν προήχθη ὁ ἔφεδρος ἀνθυπίατρος Γκουζούλης, ὅστις μετέσχεν ἐνεργῶς ἀμφοτέρων τῶν ἐκστρατειῶν».

§39ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁ ἐν λόγῳ ἀνθυπίατρος ὠνομάσθη τοιοῦτος τῇ 12 Ἰουλίου, συμπληροῖ δὲ τὸν ἀπαιτούμενον πρὸς προβιβασμὸν χρόνον τῇ 12 Ἰουλίου 1915.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Μερλόπουλος «παρακαλεῖ τοὺς κ. Ὑπουργοὺς τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ πληροφορήσωσι τὴν Βουλὴν ἂν ἔλαβον αἴτησιν ἢ ὑπόμνημα τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου Μυτιλήνης, δι’ οὗ αἰτεῖται ὅπως διὰ νόμου ἀναγνωρισθῶσιν ὡς νομίμως ὑφιστάμεναι αἱ πρὸ τῆς προσαρτήσεως συσταθεῖσαι ἐν Μυτιλήνῃ ἐμπορικαὶ ἑταιρεῖαι καὶ ὡς ἀποτελοῦσαι νομικὰ πρόσωπα, καίπερ μὴ συμμορφωθεῖσαι πρὸς τὰ ἄρθρα 32 καὶ 35 τοῦ ὀθωμανικοῦ ἐμπορικοῦ νόμου περὶ δημοσιεύσεως τοῦ καταστατικοῦ αὐτῶν κλπ., ἐν ᾗ δὲ περιπτώσει ἔλαβον τοιοῦτον ὑπόμνημα παρακαλοῦνται νὰ πληροφορήσωσι τὴν Βουλὴν ἂν σκέπτονται νὰ λάβωσι μέτρα καὶ τίνα ὡρισμένως πρὸς θεραπείαν τῶν ἐκ τῆς ἀνωμαλίας ταύτης προκυπτουσῶν ζημιῶν τῶν ἐν λόγῳ ἑταιρειῶν».

§41Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὑπεβλήθη σχετικὸν νομοσχέδιον, τὸ περὶ ἑταιρειῶν ἐν ταῖς νέαις Χώραις, ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Δεκεμβρίου, παρακαλῶ δὲ νὰ ταχθῇ προθεσμία εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ὅπως καταθέσῃ τὴν ἔκθεσίν της.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Σακκελλαριάδης «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ἂν διετέλεσαν ὑπάλληλοι ταχυδρομικοὶ οἱ Δημήτριος Παγανέλης, Ἀντώνιος Κουντούρης, Χαρίλαος Κασιμάτης, Ἀντώνιος Λάσκαρις, Χριστόφορος Χρυσοφογιῶργος, ἐπὶ πόσον χρόνον καὶ διὰ τίνα λόγον ἀπελύθησαν τῆς ὑπηρεσίας, ἂν ἀπελύθησαν δὲ διὰ τίνα λόγον ἐπαναδιωρίσθησαν οὗτοι καὶ πῶς δικαιολογεῖται ὁ νέος διορισμός των».

§43Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Θὰ χορηγήσω σχετικὰς πληροφορίας μόλις ὡς συλλεγῶσι τὰ στοιχεῖα τοῦ διορισμοῦ καὶ τῆς ἀπολύσεως τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν.

§44Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἂς ἀναβληθῇ διὰ μεθαύριον.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ αὐτὸς κ. Βουλευτὴς «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν καταθέτων καὶ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα περὶ τοῦ τίνα ἡλικίαν ἐδήλωσεν, ὅτι ἔχει κατὰ πρῶτον ὁ ἀντεισαγγελεὺς Ἐφετῶν κ. Π. Παππαθεοδωρόπουλος καὶ ἂν ἠδύνατο οὗτος μετὰ τὴν πρώτην του ταύτην δήλωσιν νὰ προβῇ εἰς διόρθωσιν τῆς ἡλικίας του».

§46Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ αὐτὸς κύριος Βουλευτὴς «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διὰ τίνα λόγον δὲν ἀπελύθησαν οἱ τελειόφοιτοι τοῦ Γυμνασίου καὶ τῆς Ἐμπορικῆς Σχολῆς τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1912, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ 1ης Ὀκτωβρίου ὑπήχθησαν εἰς τὴν ἐφεδρείαν συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 83 τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας».

§48ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὑπάρχει ἔγγραφος ἀπάντησις.

§49Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ ἀπάντησις ἀντίκειται εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 83 τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, καθ’ ἣν ῥητῶς ἀναγράφεται ὅτι ὁ χρόνος ἀπὸ τῆς ἀναβολῆς θεωρεῖται ὡς χρόνος ὑπηρεσίας καὶ συνεπῶς φρονῶ ὅτι οὗτοι εἶναι δίκαιον ν’ ἀπολυθῶσιν, ἀφοῦ μάλιστα πρόκειται μόνον περὶ 150 φοιτητῶν τῶν Γυμνασίων καὶ ἀποφοίτων τῶν Ἐμπορικῶν Σχολῶν.

§50ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἰς τὴν ἑρμηνείαν ταύτην ἀντιτίθεται ἡ γνώμη τῆς Ὑπηρεσίας.

§51Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἡ διάταξις ὅμως τοῦ νόμου εἶναι σαφὴς καὶ ὡς τοιαύτη δὲν ἐπιδέχεται ἀντίθετον ἑρμηνείαν. Ἂν δὲ ὑμεῖς προσωπικῶς ἀσχοληθῆτε εἰς τὸ θέμα τοῦτο, ἐλπίζω ὅτι θὰ δώσητε ἀναμφισβητήτως ἀντίθετον ἑρμηνείαν πρὸς τὴν τῆς Ὑπηρεσίας, ἧς ἡ γνώμη δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ἀπολύτως ὀρθὴ καὶ ἀνεπίδεκτος ἀμφισβητήσεως.

§52ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ἐξετάσω.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξηντλήθη ἡ Ἡμερησία Διάταξις τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὑτῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως Σώματος στρατιωτικῆς Δικαιοσύνης». Ὑπάρχει πρότασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, εἰς ἣν παρεπέμφθη τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἑταιρειῶν ἐν ταῖς νέαις Χώραις», ταχθῇ προθεσμία πενθήμερος, ὅπως ὑποβάλῃ αὕτη τὴν ἔκθεσίν της. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Εἰσερχόμεθα ἤδη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων. Οἱ κ. Π. Ἀραβαντινὸς καὶ Α. Χριστόπουλος «παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατάξῃ τὴν ἀναστολὴν τῆς ἀπηνοῦς καταδιώξεως ἥτις ἀσκεῖται κατὰ τῶν κατοίκων Ἁγίου Γεωργίου τῆς Νεμέας πρὸς εἴσπραξιν δημοσίων ἐσόδων, καθόσον ἡ περιφέρεια ἐκείνη ἐδοκιμάσθη ὑπὸ βαρυτάτου χειμῶνος καταστρέψαντος τὴν παραγωγήν».

§54ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Δὲν δύναμαι εἰμὴ νὰ ἐπαναλάβω ὅσα εἶπον καὶ κατ’ ἄλλην συνεδρίασιν εἰς ἕτερον ἀξιότιμον Βουλευτὴν ὑποβαλόντα παρεμφερῆ ἐρώτησιν, ὅτι δηλαδὴ δὲν ἐνεργεῖται ἀπηνὴς καταδίωξις, ὅτι ἐντὸς προθεσμίας, μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου, εἶναι δυνατὴ ἡ εἴσπραξις ἄνευ προσθέτων τελῶν καὶ τόκου ὑπερημερίας, καὶ ἑπομένως ἵνα μὴ ἀναγκασθῶμεν κατόπιν νὰ εἰσπράττωμεν μὲ τὰ ὀφειλόμενα πρόσθετα τέλη, διὰ τοῦτο ζητοῦμεν κατὰ τὸ χρονικὸν τοῦτο διάστημα νὰ γίνῃ ἡ εἴσπραξις. Ἀπηνὴς δὲ καταδίωξις βεβαίως δὲν γίνεται, διότι ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἔδωκα ἐπανειλημμένας ὁδηγίας εἰς τὰς οἰκονομικὰς Ἀρχάς, ἵνα ἡ ἐκτέλεσις τῶν εἰσπράξεων γίνηται κατὰ τὸν δυνατὸν ἠπιώτερον τρόπον.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. Ν. Χαριτᾶτος καὶ Ἀθ. Τ. Μπασιᾶς «ζητοῦσι πληροφορίας περὶ τοῦ ἑξῆς. Ὁ Μεταξᾶς Κωνσταντῖνος Διονύσιος τῆς ἀπογραφῆς 1913, στρατιώτης τοῦ 15ου πεζικοῦ συντάγματος, ἐνεγράφη ὡς φοιτητὴς τῆς Νομικῆς τῇ 10 Ὀκτωβρίου ἐ. ἔ., ὑπέβαλε δ’ αἴτησιν ἀναβολῆς τῆς ἐκπληρώσεως τῆς στρατιωτικῆς του θητείας, ἀπηυθύνθη ὅμως αὐτῷ ὅτι ἡ αἴτησίς του εἶναι ἐκπρόθεσμος, διότι αὕτη ὑπεβλήθη μετὰ τὴν 30 Σεπτεμβρίου. Ἀλλ’ ὁ ῥηθεὶς Μεταξᾶς ἐτύγχανε στρατιώτης ἐν Ἠπείρῳ μέχρι τῆς 3 Ὀκτωβρίου, συμφώνως δὲ πρὸς διαταγὴν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἠδύνατο νὰ τύχῃ ἀδείας καὶ ἑπομένως εὑρίσκετο ἐν ἀδυναμίᾳ νὰ προσέλθῃ ἐνωρίτερον. Παρακαλοῦσιν ὅθεν τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅπως διατάξῃ τὴν ἀναβολὴν ταύτην χωρὶς νὰ πληρώσῃ τὰς δραχμὰς 150, ἀφοῦ οὔτε ὑπαίτιος ἦτο τῆς βραδύτητος καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὑπηρέτησεν ὡς ἐθελοντὴς κατὰ τοὺς δύο πολέμους».

§56ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐζητήθησαν πληροφορίαι παρὰ τῆς ἁρμοδίας στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας καθ’ ὃν χρόνον ἔδει νὰ ὑποβάλῃ τὴν αἴτησίν του καὶ θὰ ἐξακριβωθῇ ἂν εἶναι ἀληθὴς ὁ λόγος, δι’ ὃν ἰσχυρίζεται ὅτι δὲν ὑπέβαλεν ἐγκαίρως, ὁπότε θὰ εἶναι δεδικαιολογημένος.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Σπυράκης «ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τὴν κατ’ Ὀκτώβριον 1912 γενομένην ὑπ’ αὐτοῦ προμήθειαν αὐτοκινήτων Divan —Borton».

§58Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν, Κύριοι, ἐξ ἀφορμῆς τῆς ἀναπτυχθείσης ἐπερωτήσεως τοῦ ἐκ Ψαρῶν κ. συναδέλφου ἀντελήφθημεν πάντες προκειμένου περὶ τῆς προμηθείας τῶν γαιανθράκων καὶ τὸ μέγεθος τῆς εὐθύνης τῆς Κυβερνήσεως ἀλλὰ καὶ κατὰ τίνα τρόπον οἰκτρὸν καὶ ἀξιοθρήνητον ἀντιλαμβάνονται τῶν ἑαυτῶν καθηκόντων καὶ ὑποχρεώσεων οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας, ὁσάκις ἀνατίθεται αὐτοῖς σπουδαιοτάτη ἐντολὴ ἐκ μέρους τοῦ Κράτους καὶ δὴ εἰς περιστάσεις λίαν κρισίμους. Τοιαύτην, Κύριοι, εἰδεχθῆ εἰκόνα ἐμφανίζει ἡ ἀσυγχώρητος ἀμέλεια τῆς Ἑλληνικῆς ἐν Λονδίνῳ Πρεσβείας καὶ ἡ ἀδικαιολόγητος ἀδιαφορία τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως προκειμένου περὶ τῆς προμηθείας εἴκοσιν αὐτοκινήτων, ἐφ’ ὧν ἡ ἐπερώτησις, τὴν γνώμην δὲ ταύτην, Κύριοι, διεμόρφωσα οὐχὶ ἐξ ἰδίων πληροφοριῶν οὔτε ἐκ φημῶν ἢ διαδόσεων, ἀλλὰ στηριχθεὶς ἐπὶ τῆς μελέτης τῶν ἐπισήμων τούτων ἐγγράφων τῶν ἐν τῷ κατατεθέντι φακέλῳ εὑρισκομένων. Ἐπιτρέψατέ μοι, Κύριοι, ἵνα ἐν ὀλίγοις σᾶς ἐκθέσω τὸ ἱστορικὸν τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς ἐπὶ τῆς προμηθείας εἴκοσι φορτηγῶν αὐτοκινήτων. Ἅμα, Κύριοι, τῇ ἐνάρξει τῶν ἐχθροπραξιῶν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἔσχεν ἀπόλυτον καὶ ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην νὰ προμηθευθῇ εἴκοσιν αὐτοκίνητα διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, τὴν πρωτοβουλίαν δὲ τῆς προμηθείας ταύτης ἀνέλαβε κύριός τις τοὔνομα Γαλάτης, ἀντιπρόσωπος μεγάλου οἴκου κατασκευῆς αὐτοκινήτων ἐν Λονδίνῳ, καὶ ὁ ὁποῖος δι’ αἰτήσεώς του πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν προέτεινε τὴν χορήγησιν εἴκοσιν αὐτοκινήτων συστήματος Tompler, παραδοτέων ἐν Λονδίνῳ καὶ ἐπὶ τιμῇ 230 λιρῶν ἑκάστου, ἤτοι ἐν συνόλῳ 4600 λιρῶν διὰ τὰ εἴκοσιν αὐτοκίνητα. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἅμα τῇ λήψει τῆς ἀναφορᾶς τοῦ κ. Γαλάτη, διέταξε τὸν ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτὴν νὰ ὁρίσῃ εἰδικὸν πραγματογνώμονα ἵνα παραλάβῃ τὰ αὐτοκίνητα. Ἐν τῷ μεταξὺ ὁ αὐτὸς κ. Γαλάτης δι’ ἑτέρας ἀναφορᾶς του ὑπέβαλεν αἴτησιν ζητῶν, ὅπως, ἀντὶ τὰ αὐτοκίνητα ταῦτα νὰ παραδοθῶσιν ἐν Λονδίνῳ, ἀναλάβῃ οὗτος ἐπὶ προσθήκῃ τιμῆς νὰ παραδώσῃ ταῦτα ἐν Πειραιεῖ ἀντὶ 392 λιρῶν ἕκαστον, ἤτοι ἐν συνόλῳ ἀντὶ 7.800 λιρῶν, παραδοτέων ἐν Πειραιεῖ. Ἡ Πρεσβεία δὲν ἔδωκεν ἀπάντησιν, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ὑπέμνησε τοῦτο εἰς τὴν Πρεσβείαν, αὕτη δ’ ἔχουσα ἰδιαιτέρας πληροφορίας ὅτι τὰ τοῦ συστήματος Tompler αὐτοκίνητα εἶναι χρήσιμα ὑπεστήριξε τὴν χρησιμότητα αὐτῶν, ἀλλὰ ταυτοχρόνως ἔδιδε τὴν πληροφορίαν ὅτι εἶχε καὶ ἄλλοθεν προσφοράς. Ἐπὶ τῇ διαβεβαιώσει τῆς Πρεσβείας περὶ τῆς χρησιμότητος τῶν αὐτοκινήτων τούτων τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἔσπευσε νὰ ἐκδώσῃ χρηματικὴν ἐπιταγὴν διὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης πρὸς μίαν τῶν ἐν Λονδίνῳ Τραπεζῶν εἰς παραλαβὴν ἐπ’ ὀνόματι τῆς Ἑλληνικῆς Πρεσβείας, ἐκ ποσοῦ 196.000 δραχ., ἤτοι ποσοῦ συμφωνηθέντος ἐνταῦθα μετὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἤτοι 7800 λιρῶν, ταυτοχρόνως δ’ ἐτηλεγράφησεν εἰς τὴν ἐν Λονδίνῳ Πρεσβείαν νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς παραλαβῆς τοῦ τε χρήματος καὶ τῆς καταβολῆς τοῦ ἀντιτίμου εἰς τὸν πωλητήν. Μετὰ τοῦτο, Κύριοι, ἡ Πρεσβεία διὰ τηλεγραφήματός της ἀνεκοίνωσε τὴν ἔκθεσιν τοῦ πραγματογνώμονος, τὴν ὁποίαν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν εἶχεν ἀναθέσει εἰς αὐτήν. Ἡ ἔκθεσις αὕτη παραδόξως, παρὰ τὸ πρῶτον τηλεγράφημα τῆς Πρεσβείας, ἐβεβαίου ὅτι ἡ μάρκα συστήματος Tompler δὲν εἶναι κατάλληλος καὶ ὅτι ἐθεώρει τὸ τίμημα ὑπερβολικόν. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἔσπευσε νὰ ἀκυρώσῃ τὴν συμφωνίαν καὶ νὰ εἰδοποιήσῃ περὶ τούτου καὶ τὴν Πρεσβείαν καὶ τὸν κ. Γαλάτην ὅτι ἡ συμφωνία αὕτη ἠκυρώθη. Ἡ Πρεσβεία ἀντεπρότεινεν ἕτερα αὐτοκίνητα, ἄλλου συστήματος, τοῦ συστήματος Divan-Borton, καὶ μάλιστα ἀναφέρει ἐν τῷ τηλεγραφήματί της ὅτι ἐπέτυχεν ἔκπτωσιν τιμῆς ἐπὶ τοῦ συνόλου 125 λιρῶν. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐπεκύρωσε τὴν ἀγορὰν ταύτην καὶ διέταξε τὴν παραλαβὴν τῶν αὐτοκινήτων ἐν Λονδίνῳ, ὡς εἶχε ζητήσει ὁ κ. πρεσβευτής, καὶ τὰ αὐτοκίνητα ἔφθασαν τῇ 31 Ὀκτωβρίου 1912 καὶ ἀπεστάλησαν οἱ λογαριασμοὶ τῆς πληρωμῆς καὶ τῶν ἐν γένει ἐξόδων, ἅτινα ἐχρησιμοποιήθησαν διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν αὐτοκινήτων. Ἐνταῦθα, Κύριοι, ἐξάγεται ἐκ τῶν λογαριασμῶν τούτων ἀβλεψία τις ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ ὁποῖον δὲν ἔσπευσε νὰ εἰδοποιήσῃ ὅτι ἡ ἀξία τῆς συμφωνίας τῶν αὐτοκινήτων μεταξὺ Γαλάτη καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἦτο ἀντὶ 330 λιρῶν ἑκάστου, ἤτοι φράγκα 5.750, σημειωτέον δ’ ὅτι ἡ γενομένη ἀγορὰ ἐκ τῆς αὐτῆς ἑταιρείας τοῦ αὐτοῦ συστήματος ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει τῆς αὐτῆς συμφωνίας, ἡ ὁποία ἐγένετο μεταξὺ Γαλάτη καὶ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Ἀλλ’ ἡ Πρεσβεία ἔλαβε τηλεγράφημα καὶ ἔλαβε καὶ τὴν χρηματικὴν ἐπιταγήν, ἐν ᾗ συνεποσοῦτο τὸ ὁρισθὲν ποσὸν μετὰ τοῦ Γαλάτη, ὁ ὁποῖος κατώρθωσεν ἀντὶ νὰ παραδοθῶσι τὰ αὐτοκίνητα ἐν Λονδίνῳ νὰ παραδοθῶσιν ἐν Πειραιεῖ, δὲν εἰδοποίησε δὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν τὴν Ἑλληνικὴν Πρεσβείαν, ἵνα ἀναλυτικῶς ἐκθέσῃ ὅτι τὸ τίμημα τῶν αὐτοκινήτων ἦτο 4.600 λίραι καὶ ὅτι τὸ ἐπιπρόσθετον ποσόν, ἤτοι 3240 λίραι, εἶναι διὰ τὰ ἔξοδα μεταφορᾶς, φορτώσεως, ἐπισκευῆς, ἀσφαλείας τῶν αὐτοκινήτων, τὰ ὁποῖα ἀπερρίφθησαν, ὁ δὲ πρεσβευτὴς προέβη ἐπὶ τῇ βάσει τῶν 7.840 λιρῶν ὡς ἦλθεν εἰς συμφωνίαν μετὰ τοῦ καταστήματος καὶ ἐθεώρησεν ὡς κατόρθωμα ὅτι ἐπέτυχεν ἔκπτωσιν 125 λιρῶν καὶ ἐπὶ ἔλαττον 40 λίρας ἔξοδα δι’ ἕκαστον αὐτοκίνητον, ἤτοι 800 λίρας διὰ τὴν ἔκπτωσιν, ἡ ὁποία ἐγένετο, διότι τὰ αὐτοκίνητα τὰ παρέλαβεν ἐν Λονδίνῳ.

§59Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. 125 λίρας δι’ ἕκαστον αὐτοκίνητον;

§60Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Ὄχι· ἐν τῷ συνόλῳ, καὶ ἐκ τοῦ συνόλου τῶν 7840 λιρῶν ὁ πρεσβευτὴς διατείνεται ὅτι ἐπέτυχεν ἔκπτωσιν 40 λιρῶν δι’ ἕκαστον αὐτοκίνητον, ἤτοι 800 λίρας ἐπὶ ἔλαττον, τὰς ὁποίας ἀφαιρεῖ ἐκ τοῦ συνόλου τοῦ τιμήματος τῶν 7.840 λιρῶν, ἤτοι αἱ 2.440 λίραι μεγαλοδώρως χαρίζονται εἰς τὸν πωλητὴν καὶ τοῦτο διότι δὲν ἐλήφθη πρόνοια νὰ εἰδοποιηθῇ ἀναλυτικῶς ἡ Πρεσβεία τίνα ἦσαν τὰ ποσά, ποῖον τὸ ἀρχικὸν τίμημα, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου συνεφωνήθησαν τὰ αὐτοκίνητα. Ἀλλὰ δὲν ἔφθασε, Κύριοι, ἡ δωρεὰ μέχρι τοῦ σημείου τούτου, ἐπεξετάθη καὶ περαιτέρω, διότι ἡ Πρεσβεία παρέλαβε τὰ αὐτοκίνητα ἐν Λονδίνῳ καὶ ἐμερίμνησε καὶ περὶ τῆς μεταφορᾶς αὐτῶν, ἡ δὲ μεταφορὰ ἐγένετο δι’ ἀτμοπλοίου τῆς ἑταιρείας Ἐμπειρίκου, τὸ ὁποῖον φέρει τὸ ὄνομα «Γεώργιος Ἐμπειρίκος», καὶ ἐπλήρωσε διὰ τὴν μεταφορὰν αὐτὴν 63 λίρας, καθ’ ὃν χρόνον τὸ ἀτμόπλοιον τοῦτο εἶχε ναυλωθῇ ἐξ ὁλοκλήρου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν γαιανθράκων τοῦ στόλου καὶ ἑπομένως παρεῖλκεν ἡ πληρωμὴ τῶν 263 λιρῶν εἰς τὴν πτωχὴν ἑταιρείαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ εὐθύνη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις ἐξ ἀβλεψίας δὲν εἰδοποίησεν ἐγκαίρως τὴν Πρεσβείαν περὶ τῶν ὅρων τῆς συμφωνίας. Ὥστε μένουσι τῷ πωλητῇ 2.440 λίραι καὶ ἐπὶ πλέον 263, ἤτοι ποσὸν ἑξήκοντα τεσσάρων χιλιάδων δραχμῶν ἀδικαιολογήτως δαπανηθέν. Ἀλλά, Κύριοι, ἡ δαπάνη αὐτὴ θὰ ἠδύνατο νὰ δικαιολογηθῇ, ἂν τὰ αὐτοκίνητα ἀνταπεκρίνοντο πρὸς τὸν ἱερόν, δύναμαι νὰ εἴπω, σκοπόν, δι’ ὃν προωρίσθησαν, διότι τὰ αὐτοκίνητα ταῦτα ἠγοράσθησαν καθ’ ἣν ἐποχὴν οἱαδήποτε ὑπηρεσία αὐτῶν ἤθελε προσφέρει πολλὰ εἰς τὸν ἀγῶνα ἡμῶν. Ἀλλὰ τὰ αὐτοκίνητα ταῦτα φθάσαντα εἰς Πειραιᾶ ἦσαν εἰς τοιαύτην κατάστασιν, ὥστε θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ὅπως ἐκ τῆς θέσεως ταύτης δώσω τοὺς προσήκοντας χαρακτηρισμοὺς καὶ ἀναγνώσω πρὸς ὑμᾶς τὰς ἐκθέσεις τῶν συσταθεισῶν ἐπιτροπῶν, διότι, ὅτε ἔφθασαν ταῦτα, εἰδοποιήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος ἦτο, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, ὅστις καὶ συνέστησεν ἐπιτροπήν.

§61ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι.

§62Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ συνεστάθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν.

§63ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρεκλήθη μόνον ὁ κ. Στράτος, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, νὰ μοὶ γνωρίσῃ ἀρχιμηχανικὸν τοῦ Στόλου, ὅπως λάβῃ μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§64Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Εἶπον ἂν δὲν ἀπατῶμαι. Λοιπὸν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν λαβὼν γνῶσιν τῆς ἀφίξεως τῶν αὐτοκινήτων συνέστησε πολυμελῆ ἐπιτροπὴν ἐκ διαφόρων εἰδικῶν, τὴν ὁποίαν συνεπλήρωσε κατόπιν διὰ δύο ἀξιωματικῶν τῆς Γαλλικῆς Ἀποστολῆς, ἐξ ἑνὸς μηχανικοῦ, ἐξ ἑνὸς πλοιάρχου καὶ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν μηχανῶν τοῦ Στόλου. Ἐπεθύμουν, Κύριοι, ποιούμενος κατάχρησιν τῆς εὐγενοῦς καλωσύνης ὑμῶν, νὰ σᾶς ἀναγνώσω ἐν ὀλίγοις τὰ συμπεράσματα τῆς ἐπιτροπῆς, ἵνα κρίνητε περὶ τῆς καταστάσεως τῶν αὐτοκινήτων τούτων. Ἀφοῦ κατεβλήθη πᾶσα προσπάθεια καὶ πᾶσα μέριμνα ἐκ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς διὰ τὴν παραλαβὴν τῶν αὐτοκινήτων κατέληξεν αὕτη εἰς τὴν σύνταξιν ἐκθέσεως. Ἡ ἐπιτροπὴ ἀπετελεῖτο ἐκ τῶν κυρίων Χατζηκυριάκου, Βασιλειάδου διευθυντοῦ τοῦ μηχανουργείου, Τρομπέτα ἐφέδρου ὑπολοχαγοῦ τοῦ πυροβολικοῦ, Προγονῆ μηχανικοῦ τῶν δημοσίων ἔργων καὶ ἐκ δύο μελῶν τῆς Γαλλικῆς Ἀποστολῆς. Λέγει δὲ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς τὰ ἑξῆς ... (ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν). Αἱ περὶ ὧν πρόκειται ἐκθέσεις λαλοῦσιν εὐγλώττως, περιττὸς δὲ πᾶς ἕτερος λόγος περὶ τῶν ὡραίων αὐτῶν αὐτοκινήτων, τὰ ὁποῖα ἐπρομηθεύθη ἡ Κυβέρνησις καὶ μάλιστα εἰς τὰς σπουδαιοτέρας περιστάσεις. Τοῦτο περιῆλθεν εἰς γνῶσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Τότε ἀσφαλῶς πιστεύω, ὅτι Ὑπουργὸς ἀντικαταστάτης τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἦτο ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας κ. Στράτος, ὅστις λαβὼν τὰς ἐκθέσεις ἔσπευσεν ἀμέσως νὰ τηλεγραφήσῃ πρὸς τὸν Ἕλληνα πρεσβευτὴν καὶ ν’ ἀποστείλῃ ταυτοχρόνως ἀντίγραφα ἐπίσημα καὶ ἀκριβῆ τῶν ἐκθέσεων τούτων, καὶ παρήγγειλε πρὸς τὸν ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτήν μας, ἵνα μεριμνήσῃ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, νὰ ζητήσῃ τὴν ἐπιστροφὴν τοῦ χρήματος συμβουλευόμενος καὶ Ἄγγλον δικηγόρον. Ἀλλ’ ὁ πρεσβευτὴς μετά τινος ἀφελείας οὔτε ἔτεινε κἂν τὸ οὖς πρὸς τὴν διαταγὴν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλ’ ἀπήντησεν ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὐτή, ἥτις ἀποφαίνεται οὕτως, εἶναι ἄπειρος καὶ ἀμαθὴς καὶ ὅτι ὁ πωλητὴς ἔχει ἀντιρρήσεις. Δηλαδὴ δὲν ἐξετέλεσε τὴν διαταγὴν τοῦ Ὑπουργοῦ ἀμέσως, ἀλλ’ ἠρώτησε τὸν πωλητήν, καὶ ἠξίωσε νὰ σταλῇ εἰδικὸς μηχανικὸς εἰς Ἀθήνας ἀναλώμασι τοῦ Ἑλληνικοῦ δημοσίου Ταμείου. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐξεπλάγη μὲν διὰ τὴν ἐνέργειαν τοῦ πρεσβευτοῦ, ἀλλ’ ἀπέρριψε καὶ τὴν πρότασιν αὐτήν, ὅτε κατὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον, δι’ οὓς λόγους γνωρίζομεν πάντες, εὑρέθη ἐν Λονδίνῳ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς ὃν ἐγνώσθησαν τὰ τελούμενα ἢ μᾶλλον τὰ τελεσθέντα, δηλ. ἔλαβε γνῶσιν τῶν δύο ἐκθέσεων καὶ φαίνεται ὅτι ἐκ τῶν παραστάσεων καὶ ἐξ εὐμενείας μᾶλλον ἔτεινεν εὐμενὲς οὖς εἰς τὰς παραστάσεις τοῦ πρεσβευτοῦ καὶ ἐτηλεγράφησε τότε ὁ πρεσβευτὴς ὅτι πρέπει νὰ σταλῇ ἀναλώμασι τοῦ Ἑλληνικοῦ δημοσίου Ταμείου ὁ μηχανικὸς ὅστις προετείνετο. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπέμεινε καὶ αὖθις καὶ εἰδοποίησε τὴν Πρεσβείαν ὅτι, ἂν θέλῃ νὰ ἔλθῃ μηχανικὸς τὸν ὁποῖον ἀποστέλλει ὁ πωλητής, νὰ ἔλθῃ ἀναλώμασι καὶ δαπάναις τοῦ πωλητοῦ. Ἡ Πρεσβεία ἀπέναντι τῆς ἐντόνου καὶ ἀνενδότου ἀρνήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἀνέθηκε τὴν ὑπόθεσιν εἰς δικηγόρον, καὶ ὡς τοιοῦτον ἐξέλεξε τὸν Γενικὸν πρόξενον τῆς Ἑλλάδος κ. Σταυρίδην. Οἱ πωληταὶ τότε ἤρξαντο ὑποχωροῦντες καὶ ἐνόμισαν ὅτι ὑποχωροῦσι διὰ τῆς μετοχῆς καὶ αὐτῶν εἰς τὴν δαπάνην καὶ τὰς ἀποζημιώσεις τοῦ μηχανικοῦ τὸ πρῶτον κατὰ 25 λίρας. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἀπερρίφθη, καὶ μετὰ τὴν ἀπόρριψιν ταύτην τῇ παρεμβάσει τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀπεφασίσθη ἡ ἔλευσις τοῦ μηχανικοῦ Φόστερ ἀντὶ 60 λιρῶν συνόλου δαπανῶν, μετεχόντων κατὰ 35 λίρας ἡμῶν καὶ κατὰ 25 τῆς ἑταιρείας. Καὶ τότε ὁ ἀντικαταστάτης τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως Ὑπουργὸς δὲν ἔστερξεν οὔτε εἰς τὰς 25 λίρας, ἀλλὰ παρήγγειλεν ὅτι, ἂν θέλῃ νὰ ἔλθῃ ὁ μηχανικός, ἔπρεπεν ἡ δαπάνη νὰ βαρύνῃ τὴν ἑταιρείαν. Ἦλθεν ὁ Φόστερ εἰς Ἀθήνας, ἡ ἐν Λονδίνῳ Πρεσβεία ἀνέθηκεν εἰς τὸν κ. Σταυρίδην τὴν ὑπόθεσιν καὶ οὗτος μετὰ μακρὸν χρόνον ἕως ὅτου ἔλθῃ εἰς Ἀθήνας ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπέβαλεν ἔκθεσιν εἰς τὸν κ. πρεσβευτὴν διὰ τῆς ὁποίας, ἀφοῦ ἔλεγεν ὅτι κατέγινεν ἐπὶ πολὺν χρόνον καὶ ἐξηκρίβωσε τὰ πάντα, κατέληγεν εἰς τὸ ν’ ἀποδίδῃ δίκαιον εἰς τὸν πωλητήν. Ἀφίκετο δὲ ὁ Φόστερ, ὁ ὁποῖος κατέγινεν εἰς τὴν ἐπισκευὴν τῶν αὐτοκινήτων καὶ πρὸς ὃν διετέθησαν πάντα τὰ μέσα πρὸς ἐργασίαν ὡς καὶ πᾶν ὑλικόν.

§65Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Μήπως ἔχετε καὶ ἐπιστολήν τινα πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργόν;

§66Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Μάλιστα, ἐνθυμοῦμαι, ὑπάρχει καὶ μία ἐπιστολὴ προσωπικῶς ἀπευθυνομένη πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἔφθασε, Κύριοι, κατόπιν τόσης διαδικασίας καὶ κατόπιν τόσων τηλεγραφικῶν πληροφοριῶν καὶ τόσων συζητήσεων ὁ μηχανικὸς κ. Φόστερ εἰς Ἀθήνας. Ὁ κ. Φόστερ ἀνέλαβεν ἀμέσως τὴν ἐπισκευὴν τῶν αὐτοκινήτων καὶ διετέθησαν εἰς αὐτὸν πάντα τὰ μέσα πρὸς τοῦτο, καὶ μετὰ πάροδον ἱκανοῦ χρόνου καὶ ἀφοῦ ἀπηλπίσθη καὶ οὗτος περὶ τῆς τελείας ἐπισκευῆς καὶ χρησιμότητος τῶν αὐτοκινήτων ὑπέβαλεν ἀναφορὰν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ τῆς ὁποίας ἐζήτει τὴν σύστασιν ἐπιτροπῆς, ἵνα παραλάβῃ τὰ αὐτοκίνητα. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἔσπευσε ν’ ἀνασυστήσῃ τὴν ἐπιτροπὴν διὰ τὴν παραλαβὴν τῶν αὐτοκινήτων καθ’ ὑπόδειξιν τοῦ Ἄγγλου μηχανικοῦ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην παραδόξως δὲν μετέσχε μόνον ὁ Ἄγγλος πλοίαρχος, ἴσως διότι, ὡς φρονῶ ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὑπῆρξε λίαν αὐστηρὸς καὶ διὰ τὴν ἑταιρείαν καὶ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐνετάλησαν τὴν προμήθειαν τῶν αὐτοκινήτων τούτων. Ἡ δευτέρα ἐπιτροπή, Κύριοι, συνελθοῦσα μετὰ παρέλευσιν ἱκανῶν ἡμερῶν ἐξήτασεν ἐπὶ τοῦ ἐδάφους τὰ αὐτοκίνητα καὶ εὗρε ταῦτα ἀκατάλληλα τελείως. Ἵνα δὲ μὴ ἀπασχολῶ τὴν Βουλήν, ἐν συμπεράσματι λέγω πρὸς ὑμᾶς, ὅτι εὗρε ταῦτα ἀκατάλληλα καὶ συνέστησεν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς ἐπιστροφῆς τῶν χρημάτων ὅσον οἷόν τε ταχύτερον, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ χρησιμοποιηθῶσι τὰ αὐτοκίνητα ταῦτα διὰ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν. Τὸ περιεργότερον δὲ πάντων εἶναι ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ κύριος Φόστερ ὑπέβαλεν ἔκθεσιν, κρίνων τὰ αὐτοκίνητα ταῦτα ἀπολύτως ἀκατάλληλα. Ὁ κ. Φόστερ εἶναι ὁ μηχανικὸς ὁ ἐκλεγεὶς ἐκ μέρους τοῦ πωλητοῦ, ἀλλ’ ὡς Ἄγγλος φιλελεύθερος καὶ εὐσυνείδητος ἀπεφάνθη ὅτι τὰ αὐτοκίνητα εἶναι τελείως ἄχρηστα. Τότε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δι’ ἐντόνου διαταγῆς αὑτοῦ παρήγγειλεν εἰς τὴν Πρεσβείαν νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου καὶ τὴν διαταγὴν ταύτην ἀπέστειλε πρὸς τὸν ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτὴν τῇ 6 Μαΐου, ὁ δὲ κ. πρεσβευτής, ὁ τοσοῦτον ἀφελῶς διαχειριζόμενος τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, ἔκρινε καλὸν ν’ ἀπαντήσῃ μετὰ ἑπτάμηνον διάστημα.

§67Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Τηλεγραφικῶς ἀπήντησε;

§68Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Τηλεγραφικῶς τῇ 14 Δεκεμβρίου, ἀφοῦ ἐγένετο μάλιστα αὐτῷ ὑπόμνησις νεωτέρα ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν.

§69Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἡ ὑπόμνησις μετὰ πόσον χρόνον ἐγένετο;

§70Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Μετὰ ἑπτὰ μῆνας. Ἀπήντησε λοιπὸν ὁ πρεσβευτὴς ὅτι πᾶσα ἐνέργεια εἶναι ἀδύνατος καὶ οὕτω πως ἐπετεύχθη νὰ πληρωθῇ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν ἐκ δύο καὶ πλέον ἑκατοντάδων χιλιάδων δραχμῶν. Αὕτη ὑπῆρξεν ἡ ἐνέργεια τῆς Ἑλληνικῆς Πρεσβείας καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Μετὰ τὰ ἐν ὀλίγοις λεχθέντα, Κύριοι, ἀφίεμαι εἰς τὴν ἔντιμον καὶ εὐσυνείδητον κρίσιν τῆς Βουλῆς νὰ χαρακτηρίσῃ καὶ νὰ καταλογίσῃ αὕτη τὴν εὐθύνην καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Πρεσβείας. Ἀλλ’ ἀπέναντι ἡμῶν ἔχομεν τὴν Κυβέρνησιν, διότι, Κύριοι, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος καὶ τὸ Ἔθνος σύμπαν εἶχε ῥίψει τὸν κύβον περὶ τῶν ὅλων καὶ ἐκ τοῦ ἱεροῦ ἐκείνου ἀγῶνος θὰ ἐκρίνετο ἡ τύχη τῆς φυλῆς ἡ Κυβέρνησις ὤφειλεν, ἀφοῦ πάντες οἱ Ἕλληνες προσέδραμον, ἵνα προσφέρωσι τὰς ὑπηρεσίας αὑτῶν διὰ τὴν εὐτυχῆ ἔκβασιν τοῦ ἀγῶνος, ὤφειλε, λέγω, ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ δραστήρια καὶ ἔντονα μέτρα ἀπέναντι τῆς Ἑλληνικῆς Πρεσβείας ἐν Λονδίνῳ, ὤφειλε νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Πρεσβείαν καὶ τὸ προσωπικὸν αὐτῆς, ἵνα μετὰ τῶν ὀργάνων τῶν εἰδικῶν παρασταθῇ εἰς τὴν παραλαβήν, τὴν συσκευὴν καὶ φόρτωσιν τῶν αὐτοκινήτων, διότι ἀρκετὸν χρόνον γαλήνιον καὶ ἤρεμον διέθετον οἱ ἀξιότιμοι ἀντιπρόσωποι ἡμῶν ἐν ταῖς Πρεσβείαις των καὶ δὲν ἔπρεπεν ὁ κ. πρεσβευτὴς ν’ ἀφεθῇ εἰς ξένας χεῖρας ξένου τὴν καταγωγήν, ἀγαθοῦ καὶ τιμίου ἀνθρώπου, ἀλλὰ λίαν ἀφελοῦς, διότι οὗτος ἀπέβλεπε μόνον εἰς τὸ πῶς ἦτο δυνατὸν ταχύτερον νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ παραγγελία, ἵνα τὸ ταχύτερον ἐνθυλακώσῃ καὶ τὴν ἀμοιβὴν αὑτοῦ, καὶ δὲν ἐπρόσεξεν ἀπολύτως τί τῷ ἔδωκαν οἱ διάφοροι μεταπράται. Ἠδιαφόρησε τελείως ἂν οἱαδήποτε παληοσίδερα παρέδιδον εἰς αὐτόν, καὶ οὕτω πως ἐπῆλθεν ἡ ματαίωσις τῆς ἀποστολῆς ταύτης. Τοῦτο ἴσως ἐκ πρώτης ὄψεως κρίνεται ὡς μὴ σοβαρὸν καὶ σπουδαῖον. Ἐν τούτοις, Κύριοι, ἡ ἀποστολὴ αὐτοῦ ἦτο σπουδαιοτάτη καὶ διὰ τοῦτο ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως ἔπρεπε νὰ εἶναι μᾶλλον ἐντεταμένη, διότι πάντες, καὶ κατ’ ἐξοχὴν ἐκεῖνοι οἵτινες ἐξ ὑμῶν ἔσχετε τὴν τιμὴν νὰ παρακολουθήσητε τὴν τελευταίαν ἐπιστράτευσιν, ἀντελήφθητε πόση ὑπῆρχεν ἔλλειψις καὶ πόση ὑπῆρχεν ἀνάγκη συμπληρώσεως τῆς μεταγωγικῆς ἡμῶν ὑπηρεσίας καὶ κατ’ ἐξοχὴν καθ’ ὃν χρόνον εἴτε διὰ λόγους πολιτικοὺς εἴτε διὰ λόγους στρατιωτικοὺς διετάχθη ῥαγδαία προέλασις τοῦ στρατοῦ ἡμῶν εἰς τὰ μακεδονικὰ πεδία ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ δαφνοστεφοῦς Βασιλέως, καὶ ὁ ἔνδοξος στρατὸς ἡμῶν ἐμάχετο στερούμενος τοῦ ἄρτου αὐτοῦ καὶ τὰ κτήνη τῆς νομῆς αὐτῶν. Οὐδέποτε ἦτο δυνατὸν ἡ μεταγωγικὴ ἐκείνη ὑπηρεσία ἡ ἀτελὴς νὰ παρακολουθήσῃ τὸ μαχόμενον στράτευμα εἰμὴ μόνον διὰ τῶν 20 τούτων αὐτοκινήτων, τὰ ὁποῖα ἦτο δυνατὸν καὶ λόγῳ τῆς ταχύτητος καὶ λόγῳ τῆς χωρητικότητος αὐτῶν ν’ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὴν ἔλλειψιν ἐκείνην. Μὴ θέλωμεν, Κύριοι, νὰ λησμονῶμεν τοὺς γογγυσμοὺς καὶ τὰς στερήσεις τῶν γενναίων ἀνδρῶν. Πάντα ταῦτα ἐλησμονήθησαν, ἐκαλύφθησαν ἐκ τῶν εὐτυχῶν γεγονότων καὶ ἐκ τῶν μεγάλων ἐκείνων κατορθωμάτων τοῦ στρατοῦ. Ἀλλ’ ἡ πρόβλεψις τῆς Κυβερνήσεως ἔπρεπε νὰ εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἐπεβάλλετο, νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ τί ἔπρεπε νὰ γίνῃ, ἀλλὰ τί ἔπρεπε νὰ πράξῃ ἐκείνη. Ὅσον ἀφορᾷ δέ, Κύριοι, διὰ τὴν ἀπώλειαν τοῦ δημοσίου χρήματος τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις θὰ καταλογίσῃ βεβαίως καὶ τὴν σπατάλην ταύτην μεταξὺ τῶν πολλῶν καὶ ἀσυνειδήτων ἄλλων σπαταλῶν, αἵτινες καὶ νῦν ἔτι συντελοῦνται εἰς βάρος τῆς διπλασιασθείσης Ἑλλάδος.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη αἴτησις περὶ γενικεύσεως τῆς συζητήσεως. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀποδέχεται ταύτην.

§72ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Βεβαιότατα.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καρπετόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§74Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἡ προμήθεια αὕτη τῶν αὐτοκινήτων, τὴν ὁποίαν ἐπεσκόπησεν ἐν ἀρκετῇ σαφηνείᾳ καὶ λεπτομερείᾳ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀρκαδίας, παρουσιάζει τοῦτο τὸ περίεργον, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καθ’ ὃν χρόνον προέβαινεν εἰς τὴν παραγγελίαν αὐτὴν ἀσφαλῶς διετέλει εἰς ἀπερίγραπτον ἄγνοιαν τῶν ἀναγκῶν τοῦ στρατεύματος, διότι διὰ τῆς παραγγελίας εἰς τὴν ὁποίαν προέβαινε καταδηλοῦται ὅτι δὲν εἶχε σαφῆ ἀντίληψιν τοῦ τί ἐζήτει. Εἶχεν ἀνάγκην αὐτοκινήτων φορτηγῶν καὶ ἐν τούτοις ἔδιδε παραγγελίαν πρὸς ἀπόκτησιν αὐτοκινήτων τὰ ὁποῖα ἐχρησιμοποίει ἡ Ἀγγλικὴ ἑταιρεία, παρ’ ἧς ἠγοράσθησαν, εἰς τὰς ὁδοὺς τοῦ Λονδίνου. Ἡ τοιαύτη ἄγνοια ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, τοῦ τίνος εἶχεν ἀνάγκην, ἐπαναλαμβάνω, προδίδει τὴν πλέον ἀδικαιολόγητον ἁπλότητα τῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτε μάλιστα πρὸς ἀπόκτησιν τῶν αὐτοκινήτων αὐτῶν, τῶν ὁποίων δὲν φαίνεται νὰ εἶχεν ἀνάγκην ἡ Ὑπηρεσία, ἐπρόκειτο νὰ διατεθῇ ἀρκετὰ σημαντικὸν χρηματικὸν ποσόν. Ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ὑστέρων, ἡ Ὑπηρεσία εἶχεν ἀνάγκην αὐτοκινήτων, διὰ τῶν ὁποίων νὰ μεταφέρῃ βάρη, καὶ ἐν τούτοις προέβαινεν εἰς τὴν προμήθειαν αὐτοκινήτων omnibus, αὐτοκινήτων τουτέστι χρησιμοποιουμένων διὰ τὴν συγκοινωνίαν ἐπιβατῶν εἰς ὡρισμένας συνοικίας τοῦ Λονδίνου. Εἶναι ἀνάγκη, Κύριοι, κατόπιν τῶν ὅσα ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἀνέπτυξε, ν’ ἀσχοληθῶ λεπτομερέστερον μὲ τὰς ζημίας αἵτινες προσέγιναν εἰς τὸ δημόσιον Ταμεῖον ἐκ τῆς τοιαύτης προμηθείας. Καὶ πρῶτον προέκυψε ζημία 62.000 δραχμῶν ἐκ τῆς διαφορᾶς τῆς τιμῆς τῆς ἀγορᾶς τῶν αὐτοκινήτων, δηλαδὴ μεταξὺ τῆς τιμῆς τῆς προσφερθείσης ὑπὸ τοῦ Ἕλληνος προμηθευτοῦ Γαλάτη καὶ τῆς τιμῆς ἐκείνης μὲ τὴν ὁποίαν τὰ ἐπρομήθευσεν ὁ πρεσβευτὴς ἡμῶν ἐν Λονδίνῳ. Ἡ διαφορὰ εἶναι 3.100 δι’ ἕκαστον αὐτοκίνητον· ἐπὶ 20 αὐτοκινήτων ἀμέσως προκύπτει ζημία 62.000, ἥτις πάντοτε θὰ ὑπῆρχε, καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι τὰ αὐτοκίνητα ἦσαν εὔχρηστα. Ἀλλ’ ἡ διαφορὰ αὕτη τῆς τιμῆς ἡ δημιουργήσασα τὴν ζημίαν τῶν 62.000 δραχμῶν μᾶς ἐπιτρέπει ἕνα ἄλλον στοχασμόν, στοχασμὸν ὁ ὁποῖος ἀσφαλῶς θὰ στραφῇ κατὰ τῆς ἁπλοϊκότητος τῶν διαχειριζομένων τὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, διότι, ἐνῷ ὁ Γαλάτης προσεφέρθη νὰ παραδώσῃ τὰ αὐτοκίνητα πρὸς 5.750 φράγκ. ἐν Λονδίνῳ, ἐν Πειραιεῖ δὲ πρὸς 9.800, δηλαδὴ προσέθετε 4.050 φράγκ. διὰ ναῦλον ἑκάστου αὐτοκινήτου, ἡ Ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἔκλεισε συμφωνίαν πρὸς 9.800 φράγκ. νὰ παραλάβῃ ταῦτα ἐν Πειραιεῖ, δηλαδὴ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐδέχετο ὅτι ἦτο δυνατὸν ἕκαστον αὐτοκίνητον νὰ ἐπιβαρύνηται μὲ ναῦλον 4.050 φράγκ. ἀπὸ Λονδίνου εἰς Πειραιᾶ, ἐνέκρινε τὴν τοιαύτην προμήθειαν μὲ τοιούτους πρωτοφανῶς μυθώδεις ναύλους καὶ ὄχι μόνον ἐνέκρινεν αὐτήν, ἀλλὰ ἐξέδωκε καὶ ἔνταλμα χρηματικῆς προκαταβολῆς πρὸς τὸν προμηθευτὴν Παγώνην, χωρὶς νὰ κάμῃ τὴν ἁπλουστάτην σκέψιν πῶς, ἀφοῦ μᾶς προσέφερε τὰ αὐτοκίνητα πρὸς 5.750 φράγκ. ἐν Λονδίνῳ, ζητεῖ νὰ μᾶς παραδώσῃ ταῦτα ἐν Πειραιεῖ ἀντὶ 9.800, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, διατί τότε νὰ μὴ παραλάβωμεν ἐν Λονδίνῳ πρὸς 5.750 φρ. τὰ αὐτοκίνητα καὶ νὰ μεταφέρωμεν ταῦτα ἡμεῖς ἐνταῦθα μὲ ναῦλον, ὡς ἀπεδείχθη ἐκ τῶν ὑστέρων, πολὺ ὀλιγώτερον τῶν 1.000 δραχμῶν. Ἀλλ’ ἡ τοιαύτη πλημμελὴς καὶ ἐπιζημία διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου ἐνέργεια τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν προδίδει ὅτι ἡ Ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἦτο ἐπὶ τοσοῦτον ἁπλοϊκή, ὥστε, ὅτε ὁ πρεσβευτής μας κατώρθωσε νὰ ματαιώσῃ τὴν τοιαύτην προμήθειαν, νὰ ματαιώσῃ αὐτὴν κατόπιν γνωμοδοτήσεως τοῦ Δεπλέρ, ἑνὸς Ἄγγλου, τὸν ὁποῖον προσέλαβεν ὡς πραγματογνώμονα, νὰ ματαιώσῃ αὐτὴν διότι τὴν εὕρισκεν ὑπεράγαν ἀσύμφορον καὶ τὰ αὐτοκίνητα ἄχρηστα, ἐματαίωνε δὲ τὴν προμήθειαν αὐτὴν στηριζόμενος εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Δεπλὲρ τοῦ πραγματογνώμονος ὅτι ἦσαν τὰ αὐτοκίνητα ἄχρηστα, διὰ νὰ προμηθεύσῃ ἄλλα αὐτός, τὰ ὁποῖα ἀπεδείχθη ἐκ τῶν ὑστέρων ὅτι ἦσαν ἀχρηστότατα· ἦτο δὲ εἰς τὴν ἰδικήν μας ἀντίληψιν ὅτι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπροθυμοποιεῖτο νὰ προσφέρῃ ὁ Παγώνης—τοὐλάχιστον ἡ Ἑλληνικὴ ἀντίληψις δὲν εἶναι βεβαιωμένη—δὲν ἦσαν ἄριστα, ἐνῷ περὶ τῶν αὐτοκινήτων τὰ ὁποῖα ἐπρομήθευσεν ὁ πρεσβευτὴς διὰ τοῦ Δεπλὲρ ἀπεδείχθη ἐκ τῶν ὑστέρων ὅτι εἶναι ἄχρηστα, καὶ ἐμφανίζεται ὁ πρεσβευτὴς προθύμως ν’ ἀναλάβῃ αὐτὸς τὴν προμήθειαν αὐτοκινήτων. Ἐλησμόνησε πρὸς στιγμὴν τὰ διπλωματικά του καθήκοντα καὶ ἐσκέφθη ὅτι εἶναι εὔκολον νὰ μεταβληθῇ εἰς προμηθευτὴν αὐτοκινήτων, καὶ ἀμέσως σπεύδει πρὸς τὸν Δεπλέρ, ἀρχίζει τὰς διαπραγματεύσεις ὁ Δεπλὲρ παρὰ τῇ αὐτῇ ἑταιρείᾳ καὶ καταλήγει εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι εἶναι δυνατὸν ὁ πρεσβευτὴς νὰ μᾶς ἐξασφαλίσῃ 20 αὐτοκίνητα πρὸς 9.800 ἕκαστον, καὶ τὰ αὐτοκίνητα, τὰ ὁποῖα ὁ Παγώνης μᾶς προσέφερε πρὸς 5.750 ἐν Λονδίνῳ, ὁ πρεσβευτὴς εὗρεν ὅτι τὰ αὐτὰ αὐτοκίνητα δυνάμεθα νὰ παραλάβωμεν ἐν Λονδίνῳ πρὸς 9.800 φρ., μᾶς ἐξέπιπτε δὲ 1000 δραχμὰς ὡς ναῦλον. Ἡ Ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, εὐθὺς ὡς ἔλαβε τὴν προσφορὰν τοῦ πρεσβευτοῦ, ἀντὶ εὐθὺς ἀμέσως νὰ προβῇ εἰς τὸν ἁπλούστατον ὑπολογισμὸν καὶ νὰ καταλήξῃ εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι, ἀφοῦ ὁ Παγώνης μᾶς δίδει τὰ αὐτοκίνητα ἀντὶ 9.800 φρ. ἐν Πειραιεῖ καὶ ὁ ὁποῖος ὑπολογίζει 4.050 φρ. ναῦλον, διατί νὰ δεχθῶμεν τὴν τιμὴν 9.800 φρ. τοῦ πρεσβευτοῦ ἐν Λονδίνῳ. Ἀλλ’ ἀντὶ νὰ κάμῃ τὴν σκέψιν αὐτὴν τηλεγραφεῖ ἀμέσως πρὸς τὸν πρεσβευτὴν εἰς Λονδῖνον νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀγορὰν τῶν αὐτοκινήτων χωρὶς νὰ δώσῃ εἰς αὐτὸν νὰ ἐννοήσῃ ὅτι ὁ Παγώνης προσφέρει τὰ αὐτοκίνητα πρὸς 5.900 φρ., ἀλλὰ δίδει εἰς αὐτὸν νὰ ἐννοήσῃ ὅτι προσφέρει ταῦτα ἀντὶ 8.000 φρ.· ὁ πρεσβευτὴς ἴσως εἶχε λάβει τὴν ἐντολὴν αὐτήν, ἀντὶ νὰ σκεφθῇ ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἔχωσι τόσον τὰ αὐτοκίνητα τὰ ὁποῖα προσέφερεν ὁ Παγώνης.

§75Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ Γαλάτης.

§76Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα ὁ Γαλάτης. Καὶ τί γίνεται; Ὁ πρεσβευτὴς χωρὶς κανένα πόνον τὴν τιμὴν τῶν ναύλων τὴν προσθέτει εἰς τὴν τιμὴν τῶν αὐτοκινήτων, εἰς τὴν ἀξίαν τῶν αὐτοκινήτων, καὶ κλείει συμφωνίαν πρὸς 9.800 φρ., καὶ ἀγγέλλει πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τὸ μέγα ἔργον, ὅτι ἐπέτυχε τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ἀγορᾶς τῶν αὐτοκινήτων μὲ τὴν τιμὴν 9.800 δραχ., ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ παραληφθῶσι ταῦτα ἐν Λονδίνῳ. Ἡ περίστασις αὐτή, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς προδίδει περίσσειαν ἁπλότητος μὲ τὴν ὁποίαν ἐνήργει ἡ στρατιωτικὴ Ὑπηρεσία, ἐξ ἄλλου καταδηλοῖ ὡς ἀνειλικρινῆ τὴν ἐνέργειαν τοῦ ἐκεῖ πρεσβευτοῦ, διότι ὅ,τι διέφευγεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἔπρεπεν αὐτὸς νὰ τὸ διευκολύνῃ, ἐφ’ ὅσον δὲ δὲν ἐξησφάλισε τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὅτι ἀνειλικρινῶς ἐνήργησεν. Ὥστε ἡ πρώτη ζημία τοῦ Δημοσίου εἶναι 62.000 δρ. χάρις εἰς τὴν ἀνειλικρίνειαν τοῦ ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτοῦ καὶ εἰς τὴν περισσὴν ἀφέλειαν τῆς Κυβερνήσεως.

§77Σ. ΣΙΜΟΣ. Προκειμένου περὶ τοῦ πρεσβευτοῦ Γενναδίου ἡ φράσις αὐτὴ εἶναι βαρεῖα.

§78Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε, διότι θὰ εὑρεθῆτε εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀγορεύσητε διὰ μακρῶν ἵνα δικαιολογήσητε αὐτόν.

§79ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ὑπερασπίσω, κ. Βουλευτὰ ἐξ Ἄρτης, τὸν κ. πρεσβευτὴν προσηκόντως, θὰ τὸν ὑπερασπίσω, ἐφ’ ὅσον εἶναι δίκαιον, πλήρως.

§80Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀσφαλῶς θὰ τὸν δικαιολογήσητε, κ. Πρόεδρε.

§81ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ τὸν ὑπερασπίσω.

§82Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶσθε ὑποχρεωμένος ἵνα ἐξακολουθήσητε τὸ ἔργον τῆς ὑπερασπίσεως, τὸ ὁποῖον ἐξηκολουθήσατε καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς ἀγοραπωλησίας τῶν αὐτοκινήτων, διότι πάντα ταῦτα εἶναι μία ἀνειλικρίνεια τοῦ κ. πρεσβευτοῦ καὶ θ’ ἀποδείξω τοῦτο ἀμέσως. Ὥστε ἐπαναλέγω ὅτι ἡ πρώτη προσγενομένη ζημία εἶναι 62.000 δρ. ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν τιμῶν, ἡ δευτέρα ζημία εἶναι — διότι ἐγὼ δὲν εἰσέρχομαι εἰς τὰς λεπτομερείας κατόπιν τῆς ἀναπτύξεως τοῦ προλαλήσαντος — 70.000 δραχμ., τοῦτο δὲ λέγει καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δι’ ἐγγράφου του πρὸς τὸν πρεσβευτήν, διότι ἐδαπανήθησαν 20.000 δραχμῶν πρὸς ἐπισκευὴν καὶ 50.000 δραχμῶν ἐπὶ πλέον, διότι ἀποσυνετέθησαν πέντε αὐτοκίνητα ἐκ τῶν ἀχρήστων διὰ νὰ χρησιμοποιηθῶσι πρὸς ἐπισκευὴν τῶν ἄλλων. Ὥστε ἡ ἀξία τῶν πέντε αὐτοκινήτων εἶναι 50.000 δρ. κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ 20.000 ἐπὶ πλέον ἡ ἐργασία ἥτις ἐγένετο πρὸς ἐπισκευὴν τῶν αὐτοκινήτων. Ὥστε ἔχομεν νέαν ζημίαν 70.000 δραχμῶν. Καὶ τέλος ἔρχεται ἡ τελευταία καὶ χονδροειδεστέρα ζημία τῶν 196.000 δραχμῶν, ἡ ὁποία προέκυψεν ἐκ τῆς παντελοῦς ἀχρηστίας τῶν ἀγορασθέντων αὐτοκινήτων, διότι, Κύριοι, δὲν ἐτονίσθη καὶ ἴσως δὲν γνωρίζετε, ὅτι τὰ αὐτοκίνητα κατεδικάσθησαν εἰς παντελῆ ἀχρηστίαν, δὲν ἐχρησιμοποιήθησαν κἄν, πρόκεινται ἐκεῖ εἰς ἓν μέρος.

§83Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ποῦ;

§84Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω ποῦ.

§85Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἐντὸς τοῦ Κράτους;

§86Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐντὸς τῶν Ἀθηνῶν, ἐκεῖ ἔνθα εὑρίσκεται τὸ τάγμα τῶν αὐτοκινήτων· ἀφ’ ἧς ἠγοράσθησαν κεῖνται ἐκεῖ ἀψευδὴ μαρτύρια τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον ἠγοράσθησαν. Ὥστε ζημία 62.000 δραχμῶν προέκυψεν ἐκ τῆς ἀγορᾶς, καὶ 70.000 δραχμῶν ἐπὶ ματαίῳ ἐδαπάνησε τὸ Κράτος, διότι παρ’ ὅλας τὰς ἐπισκευὰς δὲν ἐστάθη δυνατὸν νὰ κινηθῶσι, καὶ 166.000 δραχμ. εἶναι ἡ ὁλικὴ ζημία, διότι ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὰ αὐτοκίνητα δὲν προσέφεραν ὠφέλιμον ἔργον οὐδὲ μιᾶς πεντάρας. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἀναπτύσσων τὰ τῆς προμηθείας ἔλεγε πρὸς ἡμᾶς, ὅτι ὁ ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτὴς κατώρθωσε νὰ πείσῃ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅπως ἔλθῃ ὁ Ἄγγλος μηχανικὸς Φόστερ, τὸν ὁποῖον ἤθελε ν’ ἀποστείλῃ ἡ ἑταιρεία παρὰ τῆς ὁποίας ἠγοράσθησαν τὰ αὐτοκίνητα. Ἐγεννήθη ἡ διαφωνία τίς θὰ πληρώσῃ τὰ ἔξοδα τῆς μεταβάσεως. Ὁ τότε Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀναπληρῶν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐνόμισεν, ὅτι τὰ ἔξοδα τῆς ἐνταῦθα ἐλεύσεως τοῦ μηχανικοῦ ἔπρεπε νὰ τὰ πληρώσῃ ἡ ἑταιρεία, καὶ ἀσφαλῶς ὁ ἀναπληρῶν τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς ἔφθασεν εἰς τὴν σκέψιν, ὅτι τὰ ἔξοδα τῆς ἐδῶ ἐλεύσεως τοῦ Ἄγγλου μηχανικοῦ κ. Φόστερ ἔπρεπε νὰ τὰ πληρώσῃ ἡ ἑταιρεία, ὄχι διότι ἐκ τοῦ γλίσχρου αὐτοῦ ποσοῦ ἤθελε πτωχεύσει τὸ Κράτος, ἀλλ’ ἵνα μὴ ἀναγνωρίσῃ ἐπισημότητα εἰς τὸν ἀνακαλούμενον μηχανικόν, διότι, ἂν ἐπλήρωνεν εἰς αὐτὸν τὰ ἔξοδα, θ’ ἄφηνε νὰ ἐννοηθῇ ὅτι ἀναγνωρίζει καὶ τὴν ἑταιρείαν, καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ ἐπιθεώρησίς του καὶ ἡ γνώμη του θὰ εἶχε βασιμότητα τὴν ὁποίαν ἤθελεν ἀναγνωρίσει ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς δαπάνης αὐτῆς. Αὐτὸς ἦτο ὁ λόγος ὁ ὁποῖος ἐδυσκόλευε τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὥστε τὸ Δημόσιον ν’ ἀποζημιώσῃ τὸν μετακαλούμενον μηχανικόν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἄλλως κρίνας τὸ πρᾶγμα, ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ μετάσχῃ τῆς δαπάνης καὶ τὸ ἡμέτερον Κράτος, τέλος δὲ ὁ μηχανικὸς ἦλθε. Πρέπει νὰ γνωρίζητε, Κύριοι, ὅτι καθ’ ὃν χρόνον ταῦτα ἐπισυνέβαινον ἀναφαίνεται ὁ ἐν Λονδίνῳ πρόξενος, ἀναφαίνεται αὐτοκαταγγελθεὶς δι’ ἀναφορᾶς του πρὸς τὸν πρεσβευτήν, ἐν ᾗ διεμαρτύρετο καὶ ἔλεγε: «τί εἶναι αὐτὰ ποῦ γίνονται; Τί μὲ κατηγορεῖτε ὅτι ἐγὼ ἐνέχομαι, ὅτι τοῦτο εἶναι κακοήθεια, ὅτι εἶναι κατάχρησις; Ἀνεμίχθην ἐγὼ εἰς τὴν ἀγορὰν τῶν αὐτοκινήτων;». Ὁ κ. πρεσβευτὴς ἀνεγνώριζε τὸ δίκαιον τοῦ προξένου, ὅτι δὲν ἀνεμίχθη οὗτος, καὶ καθησύχαζεν αὐτὸν διαβιβάζων τὴν ἀναφοράν του πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον εἶχε τὴν γνώμην ὅτι οὐδεὶς λόγος ὑπῆρχε ν’ ἀνησυχῇ ὁ κ. πρόξενος, διότι οὐδεὶς κατηγόρησεν αὐτόν.

§87Σ. ΤΣΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς ὀνομάζεται ὁ πρόξενος;

§88Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σταυρίδης. Ἔρχεται ὁ Ἄγγλος μηχανικὸς καὶ συμμετέχει τῆς ἐπιθεωρήσεως. Πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι καθ’ ἅπαν τὸ χρονικὸν διάστημα ὁ πρεσβευτής, τὸν ὁποῖον ἐγὼ ἴσως αὐστηρῶς ἔκρινα καὶ τοῦ ὁποίου ἄλλοι ἀνέλαβον τὴν ὑπεράσπισιν, οὐδὲν ἄλλο ἐσκέπτετο καὶ ἐνήργει εἰμὴ πῶς νὰ καταδείξῃ τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ τῶν ἀποτελεσμάτων εἶχε λάβει γνῶσιν, διότι εἶχε διαβιβασθῇ ἀντίγραφον τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς, τοιοῦτο δέ, ὥστε δὲν ἔπρεπε νὰ στηριχθῇ ἐπ’ αὐτοῦ ἡ Κυβέρνησις. Ἀνησύχει ὁ πρεσβευτὴς ὅτι αὐτὸ ἐγένετο ἐν Ἀθήναις, ὅτι εὑρίσκετο ἐπιτροπὴ ἀποφαινομένη πῶς ἐγένετο τὸ πρᾶγμα αὐτό, ἡ ἐπιτροπὴ ν’ ἀποφαίνηται ὅτι τὰ αὐτοκίνητα εἶναι ἄχρηστα, ἐνῷ ἐδῶ ὁ κ. Depleurs, εἰς τοῦ ὁποίου τὴν γνώμην πρέπει νὰ ἔχωμεν πεποίθησιν, διότι ὁ κ. Depleurs, εἰδικὸς ὤν, ἀπεφάνθη περὶ τῶν αὐτοκινήτων, καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν ν’ ἀμφιβάλλωμεν εἰς τὴν γνώμην τοῦ εἰδήμονος, πρὸς τὸν ὁποῖον ἄλλως τε συντρέχει καὶ ἄλλος λόγος νὰ μὴ ἀμφιβάλλωμεν, ἀφοῦ ὁ ἀδελφός του ἔχει Ἑλληνίδα γυναῖκα καὶ κατὰ συνέπειαν εἶναι φιλέλλην. Ἐρωτῶ· ἐπειδὴ ὁ ἀδελφὸς τοῦ κ. Depleurs ἔχει Ἑλληνίδα σύζυγον, δὲν ἐπιτρέπεται ἐδῶ νὰ ἐξετάζηται κἂν τὸ ζήτημα ἵνα ἐξευρεθῇ ἂν εἶναι ὄντως τὰ αὐτοκίνητα χρήσιμα; Ἀρκετὴ ἐγγύησις διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος εἶναι ἡ φιλελληνικότης τοῦ ἀδελφοῦ τοῦ κ. προμηθευτοῦ;

§89ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἑλληνικότης.

§90Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τέλος ὁ Ἄγγλος μηχανικὸς Φόστερ, τὸν ὁποῖον ἀπέστειλε τὸ κατάστημα Κοῦρζον, ἔφθασε καὶ ἔλαβε μέρος εἰς τὰς δοκιμὰς ἀμέσως, ἀπέστειλε δ’ εἰς Λονδῖνον ἔκθεσιν τῶν δοκιμῶν καὶ τῆς ἐκθέσεως αὐτῆς ἔλαβε γνῶσιν ὁ κ. πρεσβευτής. Ἔλαβε δὲ γνῶσιν ὁ κ. πρεσβευτὴς ἐκ δύο ἐπιστολῶν τὰς ὁποίας ἀπέστειλεν ὁ Φόστερ ἐξ Ἀθηνῶν εἰς τὰ ἐργοστάσιά του. Εὐθὺς ὡς ἔλαβε τὰς ἐπιστολὰς ὁ Κοῦρζον ἐπεσκέφθη τὸν κ. πρεσβευτὴν καὶ τῷ εἶπε· τί διαμαρτύρεται ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὅτι τὰ αὐτοκίνητα δὲν εἶναι καλὰ καὶ τί ἀποφαίνεται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ ἐπιτροπή; Ἰδοὺ τί μοί γράφει ὁ μηχανικός μου. Ἔξαλλος ἀπὸ χαρᾶς ὁ κ. πρεσβευτὴς ὅτι ὁ ἀποσταλεὶς παρὰ τῆς ἑταιρείας Ἄγγλος μηχανικὸς ἀποφαίνεται ὅτι τὰ αὐτοκίνητα εἶναι καλὰ καὶ ὅτι ἐκινήθησαν μετὰ μεγάλης εὐχερείας, ἔξαλλος, λέγω, ἀπὸ χαρᾶς σπεύδει καὶ γράφει πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ συγχρόνως ἀποστέλλει αὐτῷ καὶ δύο ἀντίγραφα τῶν ἐπιστολῶν τὰς ὁποίας ἀπέστειλε πρὸς τὸν Κοῦρζον ὁ Φόστερ. Καὶ γράφει ὁ κ. πρεσβευτὴς πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ὅτι μὲ μεγάλην του εὐχαρίστησιν ἔμαθεν ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀπεφάνθη ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ἐξετάσασα τὰ αὐτοκίνητα εἶναι πάντα ψευδῆ, διότι τὸ ἀληθὲς εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγει ὁ Ἄγγλος μηχανικός. Ἀλλὰ πρέπει, Κύριοι, νὰ κάμητε ἀναδρομὴν εἰς τὰς ἐκθέσεις, ὅπως ἀναμνησθῆτε τί λέγει ὁ μηχανικὸς καὶ τί συνέβη· διότι ὁ μηχανικὸς ψεύδεται καταφώρως βεβαιῶν ὅτι ἀμέσως καὶ ἄνευ τινὸς δυσκολίας καὶ εἰς ὀλιγώτερον τῆς ἡμισείας ὥρας ἔθηκε τὸ πρῶτον αὐτοκίνητον εἰς κίνησιν. Διότι τί ἀποδεικνύεται ἐκ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς; Ὅτι, ἀφοῦ εἰργάσθη ἐπὶ ἡμέρας ὁλοκλήρους ἵνα ἐπισκευάσῃ αὐτά, λέγει κατόπιν ὅτι πάντα τὰ αὐτοκίνητα ἐρρυμουλκήθησαν ἐκ Πειραιῶς εἰς Ἀθήνας, καὶ μεθ’ ὅλας τὰς ἐργασίας αὐτὰς ἔρχεται ὁ Ἄγγλος μηχανικὸς καὶ λέγει ὅτι ἔθηκε τὸ πρῶτον αὐτοκίνητον ἀμέσως εἰς κίνησιν καὶ παρίστα τὰ πράγματα ῥόδινα. Ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς λέγει ὅτι κατ’ ἐπανάληψιν ἐπειράθησαν νὰ κινήσωσιν αὐτά, ἀλλ’ ἦτο ἀδύνατον νὰ κινηθῶσιν. Οὗτος θέλει νὰ δείξῃ ὅτι οὐδεμία ἐγένετο ἐργασία, ἀλλὰ μόλις ἔφεραν αὐτὰ εἰς τὸν Πειραιᾶ τὰ ἐπέταξαν εἰς τὴν προκυμαίαν, ἐνῷ ἐν τῇ ἐκθέσει φέρεται ὅτι πολὺ καλῶς ἐπεμελήθη τούτων ἡ ἐπιτροπή, ὅτι εὗρεν αὐτά, κατελθοῦσα εἰς Πειραιᾶ, πολὺ καλῶς συνεσκευασμένα, ὅτι ἀπεπειράθη νὰ κινήσῃ αὐτά, ἀλλ’ ἐστάθη ἀδύνατον. Ἐν τούτοις ὁ μηχανικὸς λέγει ὅτι ἦσαν πεταμένα καὶ ὅτι αὐτὸς τὰ ἐκίνησεν, ὅταν δὲ λέγωμεν κίνησιν περὶ ἑνὸς αὐτοκινήτου δὲν ἐννοοῦμεν ὅτι ἐξεκίνησε, διότι τὸ ἐξεκίνησεν ἐν τῇ ὁμιλουμένῃ γλώσσῃ σημαίνει τὸ σπρώχνω καὶ πάει λιγάκι, ἀλλ’ ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ αὐτοκινήτου ἐννοοῦμεν τρέχω, τρέχω δρομαίως.

§91Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τρέχω καὶ κόβω. (Ἱλαρότης).

§92Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ προσέξητε εἰς τὴν ἐπιστολὴν τοῦ πρεσβευτοῦ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι αὐτὰ εἶναι τὰ ὅπλα τὰ ὁποῖα ἔχω νὰ πολεμήσω αὐτόν, καὶ δὲν γνωρίζω ἂν θὰ ἔχωσιν ἄλλα ὅπλα ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ τὸν ὑποστηρίξωσι. Πιστεύω ὅτι τὰ ὅπλά των θὰ εἶναι ἀσθενῆ. Διὰ τῆς ἐπιστολῆς του ὁ κ. πρεσβευτὴς χύνει δηλητήριον κατὰ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις ἀποφαίνεται ῥητῶς ὅτι τὰ αὐτοκίνητα εἶναι τελείως ἄχρηστα. Ὁ κ. πρεσβευτὴς ἔλαβε παρὰ τοῦ κ. Κοῦρζον δύο ἐπιστολὰς καθησυχαστικάς. Ἀλλ’ ἐκ τῆς ἐκθέσεως ἐξάγεται ὅτι ἡ ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καταρτισθεῖσα ἐπιτροπή, καὶ ἠκούσατε ὑπὸ τίνων ἀπετελέσθη, ὄχι μόνον ἐξήγαγεν αὐτὰ ἐκ τῶν κιβωτίων, ἀλλὰ προσεπάθησε διὰ παντὸς τρόπου νὰ τὰ κινήσῃ, τὸ τοιοῦτον ὅμως κατέστη ἀδύνατον. Ὁ Ἄγγλος μηχανικὸς ἐπιμένει λέγων ὅτι εὗρεν αὐτὰ ἐντὸς τῶν κιβωτίων πεταμένα εἰς τὴν ἀποβάθραν. Καὶ διαβιβάζει τὰς πληροφορίας αὐτὰς τοῦ πωλητοῦ Κοῦρζον πρὸς τὸν κύριον Πρωθυπουργόν, τολμᾷ, λέγω, ὁ κ. πρεσβευτής, νὰ διαβιβάζῃ ἐκεῖθεν ταύτας, καθ’ ὃν χρόνον ὁ κ. Πρόεδρος εὑρίσκετο ἐδῶ καὶ ἰδίοις ὄμμασιν ἀντελαμβάνετο τί ἐγένετο περὶ τῶν αὐτοκινήτων αὐτῶν, εὑρίσκετο ἐδῶ καθ’ ἣν ἐποχὴν διεβίβαζε τὰς πληροφορίας ταύτας ὁ κ. πρεσβευτὴς καὶ ἐγνώριζε ποία εἶναι ἡ ἀθλιότης, ἡ κατάντια τῶν αὐτοκινήτων, καὶ ἐντούτοις τολμᾷ ὁ Κύριος νὰ δίδῃ ἐκ Λονδίνου τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἐλάμβανεν ἀπὸ τοὺς διαφόρους Κοῦρζον. Καὶ δὲν εἶχε κάμει κἂν τὴν κοινὴν σκέψιν ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εὑρισκόμενος ἐν Ἀθήναις δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μείνῃ ἀδιάφορος πρὸς τὰ τελούμενα, καὶ ἀφοῦ ἐδέχθη νὰ παραπλανηθῇ αὐτὸς παρὰ τοῦ Κοῦρζον ἐξεστράτευσε νὰ παραπλανήσῃ καὶ αὐτὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἀποδεχόμενος, Κύριοι, τὴν τοιαύτην γνώμην καὶ κρίσιν ὁ κ. πρεσβευτὴς τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τὸν ξένον πωλητὴν αὐτοκινήτων οὐδὲν ἄλλο ἔπραξεν ἢ ν’ ἀναπτύξῃ δριμύτατον καὶ ἄτιμον κατηγορητήριον κατὰ τῆς ἐπιτροπῆς, ἀποτελουμένης ἐξ Ἑλλήνων καὶ ξένων ἐντιμοτάτων ἀξιωματικῶν.

§93Λ. ΝΑΚΟΣ. Πῶς ἀποδεχόμενος;

§94Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀποδοχὴ εἶναι ὅταν διαβιβάζῃ τοιαύτας πληροφορίας τοῦ πωλητοῦ εἰς τὴν Κυβέρνησίν του. Καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἐγνώριζεν ὅτι κατὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον εὑρίσκετο ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδῶ. Ἀλλὰ τί ἐσήμαινεν ἡ γνώμη καὶ αὐτοῦ ἀπέναντι ἐκείνων τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ Κοῦρζον; Αὐτὴ πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἀντίληψίς σας. Καὶ ἀνέχεται ὁ κ. πρεσβευτὴς τὸν οὕτω κατηγοροῦντα τὴν ἐντιμότητα τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν χωρὶς νὰ κλείσῃ εἰς αὐτὸν τὴν θύραν.

§95Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Τοῦ Κράτους τὴν ἐντιμότητα.

§96Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸς εἶναι ὁ πρεσβευτής, καὶ δὲν γνωρίζω τίς θὰ τολμήσῃ ν’ ἀναλάβῃ τὴν ὑπεράσπισίν του, διότι καὶ μετ’ αὐτὴν θὰ παραμείνῃ ἀμείωτος ἡ ἐντύπωσις. Βλέπετε ὅτι δὲν τὸν κατηγορῶ ἐγώ, ἀλλ’ αἱ πράξεις του. Ἀκούσατε ἤδη καὶ τὰς γνώμας τοῦ πρεσβευτοῦ, αἵτινες εἶναι ἀποστάλαγμα τῶν γνωμῶν τοῦ πωλητοῦ Κοῦρζον. Ἀκούσατε τί λέγει ὁμιλῶν περὶ τῆς ἐντιμότητος τῶν ἀποτελεσάντων τὴν ἐπιτροπὴν ἀξιωματικῶν. Γράφει λοιπὸν ἐξακολουθῶν πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως· «ἐννοεῖτε ὁποίαν κατάπληξιν καὶ ταραχὴν μᾶς ἐπροξένησαν αἱ εἰδήσεις αὗται», αἱ κρύφιαι δηλαδὴ καὶ δόλιαι ἐνέργειαι τῆς ἐπιτροπῆς, αἱ ὁποῖαι ὤθησαν αὐτὸν ν’ ἀπορρίψῃ τὰ αὐτοκίνητα. Ἐξ αὐτῶν ἔχασε τὴν ἐμπιστοσύνην του πρὸς τοὺς Ἕλληνας καὶ τοὺς ἄλλους ἀξιωματικοὺς ὁ καμαρωμένος ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος. Κύριοι, ἐπαναφέρω ὑμᾶς εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπον, ὅτι τὰ αὐτοκίνητα ἔκτοτε ἀχρηστεύουσι, καὶ ὁ Κύριος αὐτὸς ἔπραξεν ὅ,τι ἠδύνατο δῆθεν, ἵνα ἐξασφαλίσῃ χρήσιμα αὐτοκίνητα διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Τί λαμπρὰ ἐξασφάλισις! Λέγει· «ἐξ Ἀθηνῶν δὲ μᾶς διαβιβάζονται». Ἦτο ἀνήσυχος ὁ Κύριος, διότι δὲν εἶχον ἀποσταλῆ αἱ ἐπιστολαὶ τοῦ μηχανικοῦ Φόστερ, ἦτο ἀνήσυχος, διότι εἴχομεν τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἑλληνικῆς ἐπιτροπῆς· «μᾶς διαβιβάζονται ἐξ Ἀθηνῶν». Εἰρωνεύεται αὐτόχρημα τὴν ἐπιτροπήν. Τί εἶναι ἡ ἐπιτροπὴ δι’ αὐτὸν ἀπέναντι τῆς ἐκθέσεως τοῦ Φόστερ; Δι’ αὐτὸν ἐγγύησις εἶναι ὁ Φόστερ καὶ πάντες οἱ ἄλλοι δόλιοι καὶ κρύφιοι καὶ ὕποπτοι· «μᾶς διαβιβάζονται αἱ πλέον ἀπαισιόδοξοι πληροφορίαι». Δὲν λέγει αὐτὸ ἀτυχῶς ἡ Ἑλληνικὴ ἐπιτροπή, καὶ ὑστέρησεν εἰς τοῦτο· τὸ λέγει ὁ Ἄγγλος μηχανικός, συμπολίτης του, ὁ ἐκ τῶν μετακληθέντων διὰ τὴν ὀργάνωσιν τοῦ στόλου. Λέγει ὅτι πρέπει νὰ ἐγείρωμεν ἀγωγήν, ἵνα ἀσφαλίσωμεν τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Εἰρωνεύεται λέγων· «Ἐν πρώτοις μᾶς ἀρνοῦνται πεισματωδῶς» Ποῖος; «τὴν ἀποστολὴν μηχανικοῦ εἰδικοῦ ν’ ἀναλάβῃ πλέον τὴν ὑπεράσπισιν τῶν δικαιωμάτων τῆς ἑταιρείας». Ὀφείλετε, Κύριοι, ν’ ἀναγνώσητε ὅλην τὴν ἔκθεσιν διὰ νὰ ἴδητε ὅτι δὲν ἐνδιαφέρεται τόσον ἡ ἑταιρεία ὅσον ὁ πρεσβευτὴς διὰ τὴν «ἀποστολὴν εἰδικοῦ μηχανικοῦ». Βεβαίως θὰ σᾶς εἴπῃ περὶ τῆς βεβαιώσεως τῆς δικηγορικῆς. «Ἄλλως εὑρισκόμεθα σήμερον κατῃσχυμμένοι», γράφει, διότι διεξεδικήσαμεν τὰ δικαιώματά μας, διότι δὲν ἠθελήσαμεν κλείοντες τοὺς ὀφθαλμοὺς ν’ ἀπατηθῶμεν καὶ ν’ ἀγοράσωμεν τὰ ἄχρηστα σίδηρα τοῦ Κοῦρζον ἀντὶ χιλιάδων ὁλοκλήρων δραχμῶν. Ἀρχίζει νὰ ἐπισείῃ τὸν κίνδυνον ὅτι ἡ ἑταιρεία θὰ ζητήσῃ καὶ ρέστα. Τὰ λέγει καθαρώτατα κατωτέρω. Δὲν ἐφρόντισε μόνον πῶς νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ πωλητοῦ αὐτοκινήτων ἐκ τῶν διαμαρτυριῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλ’ ἐπισείει καὶ τὸν κίνδυνον ἀποζημιώσεως, διότι δυσφημοῦμεν δῆθεν τὸ ἐργοστάσιον τοῦ πωλητοῦ. Λέγει· «πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς καθιστᾷ καὶ νῦν ἔτι δυνατόν» ὑπεραμύνεται τῶν συμφερόντων τῆς ἑταιρείας καὶ ἀπειλεῖ ὅτι θὰ πληρώσωμεν ἀποζημίωσιν, διότι ἐγράφη ὅτι τὰ αὐτοκίνητα δὲν ἦσαν καλά. «Οὐδὲν λέγω περὶ τοῦ φοβεροῦ ἁμαρτήματος»· μεγαλύτερος ταρτουφισμὸς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ, «ὅτι ἐνῷ τὰ χρησιμώτατα ταῦτα αὐτοκίνητα...» Ἐξακολουθεῖ λέγων ταῦτα χρησιμώτατα. Ἀλλὰ δι’ αὐτὸν ἀρκεῖ μόνον ἡ ἔκθεσις τοῦ Ἄγγλου, ἵνα ὁμιλῇ περὶ χρησιμωτάτων αὐτοκινήτων. «Αὐτοκίνητα τηροῦνται διὰ λόγους εἰς ἐμὲ ἀγνώστους». Προδήλως κατηγορεῖ ὁλόκληρον τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος ὁ ξένος αὐτός, ὁ οὐδένα δεσμὸν ἔχων μεθ’ ἡμῶν, διότι, ἂν καὶ ἔφθασεν ὅπου ἔφθασεν, εἶναι ξένος πρὸς τὴν Ἑλλάδα, καὶ μόνον προσὸν ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπάτησεν ἵνα ἀνέλθῃ ἐκεῖ εἶναι ὅτι ἐφόρει μὲ περισσὴν ὡραιότητα τὴν Ἑλληνικὴν στολήν.

§97Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὴν φουστανέλλαν.

§98Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ προσόν του.

§99Λ. ΝΑΚΟΣ. Ξένος διὰ τὴν Ἑλλάδα ὁ Γεννάδιος;

§100Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ξένος! Ἔκαμεν ἐμφανίσεις μὲ τὴν ἑλληνικὴν στολήν· τὸ μόνον του προσὸν ἦτο ὅτι ἔφερε τὴν Ἑλληνικὴν φουστανέλλαν! Καὶ ἂν θελήσῃ τις νὰ ἰσχυρισθῇ τὸ ἐναντίον θὰ ἦτο κακὸς συνήγορος, διότι διατρανοῖ τοῦτο μόνος του καὶ τὸ λέγει· «περισσότερον ἐνδιαφέρομαι διὰ τοὺς Ἄγγλους παρὰ διὰ σᾶς!». Τί θέλετε ὑμεῖς νὰ συνηγορήσητε; Διατί νὰ γίνητε δυσάρεστος εἰς αὐτόν;

§101Λ. ΝΑΚΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω κανένα λόγον νὰ τῷ εἶμαι εὐχάριστος. Ἐγὼ θέλω νὰ εἴπω ὅτι ὁ Γεννάδιος ποτὲ δὲν ἦτο ξένος πρὸς τὴν Ἑλλάδα.

§102Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὕτη, Κύριοι, εἶναι ἡ ἔκθεσις, τὴν ὁποίαν ἔστειλεν ὁ ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτὴς πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ νὰ πείσῃ αὐτὸν ὅτι τὰ αὐτοκίνητα εἶναι εὐχρηστότατα, διὰ νὰ πείσῃ αὐτὸν ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ἀποτελέσαντες καὶ τὰς δύο ἐπιτροπὰς καὶ τὰ ἄλλα ἔντιμα μέλη τὰ προσληφθέντα εἰς αὐτὰς δὲν ἦσαν τίμιοι ἄνθρωποι, ἀλλ’ ἦσαν προδόται τῆς Πατρίδος! Αὐτὸ ἐπιζητεῖ ν’ ἀποδείξῃ διὰ τῆς ἐκθέσεώς του ταύτης πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὁ κ. πρεσβευτής· θέλει πρὸ παντὸς νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ ὑλικὸν μέρος, τὴν χρησιμότητα τῶν αὐτοκινήτων, καὶ ἐξ ἄλλου νὰ συκοφαντήσῃ κατὰ τὸν ἀπαισιώτερον τρόπον τὴν Πατρίδα, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύει ἐκεῖ. Τώρα, Κύριοι, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς ποία ἦτο ἡ γνώμη τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῆς χρησιμότητος τῶν αὐτοκινήτων αὐτῶν, περὶ τῶν ζημιῶν, αἵτινες προσεγένοντο εἰς τὸ Κράτος καὶ περὶ τῆς ὅλης ὑποθέσεως. Ἀλλὰ πρὸ τούτου θὰ ἐπανέλθω εἰς ἓν σημεῖον, τὸ ὁποῖον μοῦ διέφυγε. Τί σᾶς εἶπον προηγουμένως; Ὅτι ὁ κ. πρεσβευτὴς ὁμιλεῖ περὶ τῆς «διὰ δικηγόρων ληφθείσης βεβαιώσεως». Ἐννοεῖτε; Ἀπὸ τὸν κ. πρεσβευτὴν ἐζητήθη παρὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἡ δικηγορικὴ γνώμη ἑνὸς ἐκεῖ ἀνθρώπου γνωρίζοντος τὰ τῆς Ἀγγλικῆς δικαιοσύνης, ἂν εἶχε τὸ δικαίωμα τῆς προσφυγῆς εἰς τὰ δικαστήρια ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις πεισθεῖσα πλέον περὶ τῆς παντελοῦς ἀχρηστίας τῶν αὐτοκινήτων, καὶ ἐζήτησε παρὰ τοῦ κ. πρεσβευτοῦ νὰ διαφωτίσῃ ποία εἶναι ἡ γνώμη τῶν νομομαθῶν ἐκεῖ, τῶν διαχειριζομένων τέλος πάντων τὰ ζητήματα ταῦτα. Ὁ κ. πρεσβευτὴς τί ἔπραξεν; Ἀνέθηκεν εἰς τὸ δικηγορικὸν ἑταιρικὸν γραφεῖον, τὸ ὁποῖον διευθύνει ὁ Ἕλλην πρόξενος, ὁ ὁποῖος πρόξενος, εἰρήσθω ἐν παρόδῳ, εἶναι πρόξενος διὰ τὸ γραφεῖόν του πρὸ παντός, εἶναι πρόξενος ἵνα μετοχετεύῃ τὰς ὑποθέσεις τῆς Πρεσβείας εἰς τὸ δικηγορικόν του γραφεῖον, διότι εἶναι ἄμισθος, καὶ διὰ τοῦτο δέχεται τὸ βάρος αὐτό, τὸ μέγα αὐτὸ φορτίον τοῦ νὰ εἶναι πρόξενος τῆς Ἑλλάδος, ἐπιφυλάσσων εἰς ἀντάλλαγμα τὰς ὑποθέσεις τὰς ἐχούσας σχέσιν μὲ τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν νὰ μεταβιβάζῃ αὐτὰς εἰς τὸ γραφεῖόν του, ὅπου ἀσφαλῶς καλύτερον θὰ ἐπιλυθῶσιν. Αὐτὸς εἶναι ὁ πρόξενος, ὁ ὁποῖος βαίνει ἐκ παραλλήλου πρὸς τὸν πρεσβευτήν. Ὁ κ. πρεσβευτὴς ποῦ ἀλλοῦ εἶχε ν’ ἀποταθῇ εἰμὴ πρὸς τὸν ὑφιστάμενόν του πρόξενον, ἀφοῦ αὐτὸς ἔτυχε νὰ εἶναι δικηγόρος καὶ νὰ διατηρῇ δικηγορικὸν γραφεῖον συνεταιρικῶς μέ τινα Ἄγγλον; Ἀπετάθη λοιπὸν πρὸς τὸν κ. πρόξενον, τὸν ἐνταυτῷ καὶ δικηγόρον, ἵνα γνωμοδοτήσῃ ἐπὶ τῶν ζητημάτων τὰ ὁποῖα ἀπ’ ἐδῶ ἀπέστειλεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Ποία νομίζετε ὅτι ἦτο ἡ γνώμη ἡ δικηγορικὴ τοῦ κ. προξένου; Ἔρευνα ἀστυνομική! Ἀντὶ δηλονότι ν’ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ὅτι «μάλιστα δύνασθε νὰ προσφύγητε εἰς τὰ δικαστήρια, καὶ ἔχετε ἔδαφος νομικόν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου νὰ στηριχθῆτε» ἢ καὶ ἀντιθέτως, διότι δὲν ὑπεγράφησαν συμφωνητικὰ χάρις εἰς τὸν προκομμένον μας ἐκεῖ πρεσβευτήν, ἢ τοῦτο ἢ ἐκεῖνο, αὐτὸς τί ἔπραξε; Παίρνει ἕνα Ἄγγλον ἀστυνομικὸν καὶ ἐπιθεωρεῖ τὰ ἐν τῇ Ἀστυνομίᾳ τηρούμενα βιβλία, ἵνα βεβαιωθῇ ἂν τὰ αὐτοκίνητα αὐτὰ περιήρχοντο ἐργαζόμενα μέχρι τῆς τελευταίας ἡμέρας τὰς ὁδοὺς τοῦ Λονδίνου, καὶ καταλήγει διὰ μιᾶς ἐκθέσεως, ὅτι τὰ πράγματα ἔχουσι λαμπρά, ὅτι ἐπισυνάπτει κατάστασιν τῆς καθ’ ἕκαστον ἔτος ἐπιθεωρήσεως τῶν αὐτοκινήτων, καὶ θέλει νὰ εἴπῃ ἐξ ὅλων τῶν πληροφοριῶν αὐτῶν, ἃς ἠρύσθη, ὅτι τὰ αὐτοκίνητα αὐτὰ εἶναι καλά, διότι ἐχρησιμοποιοῦντο μέχρι τῆς τελευταίας ἡμέρας καὶ ὅτι εἶναι αὐτά, τὰ ὁποῖα ἠγόρασεν ἡ Κυβέρνησις. Καὶ ἐν τούτοις ἡ ἐπιτροπὴ ἐδῶ ἀνεκάλυψεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ εἶναι καὶ καλά. Λέγει ὁ πρόξενος· πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ εἶναι τὰ αὐτοκίνητα αὐτά, τὰ ὁποῖα ἠγοράσθησαν, ἀφοῦ φέρουσι τὰς αὐτὰς πινακίδας, τὰς ὁποίας ἔφερον καὶ ὑπὸ τὰς ὁποίας ἦσαν αὐτὰ ἐγγεγραμμένα εἰς τὸ ἀστυνομικὸν βιβλίον, καὶ ἀφοῦ φέρουσι καὶ τοὺς ἰδίους ὄπισθεν ἀριθμούς; Ἡ ἐπιτροπὴ ὅμως ἀνεκάλυψεν ὅτι αἱ πινακίδες αὐταὶ ἦσαν κινηταὶ καὶ ὅτι ἦτο δυνατὸν ν’ ἀφαιρέσωσι τὰς πινακίδας, τὰς ὁποίας παρουσίασαν κατὰ τὰς δοκιμάς, καὶ νὰ προσθέσωσιν ἄλλας. Καὶ τί ἀνεκάλυψεν ἐπὶ πλέον ἡ ἐπιτροπή; Ὅτι εἰς τὴν σταθερὰν ἀρίθμησιν ἐπὶ τῶν αὐτοκινήτων, ἡ ὁποία εἶναι ἐγγεγραμμένη, εὑρέθη διαφορὰ ἀριθμῶν. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου· πρόκειται περὶ τῆς ὑπηρεσίας τὴν ὁποίαν προσήνεγκεν ὁ κ. πρόξενος. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐζήτησε νομικὴν γνώμην, ὁ Κύριος δ’ αὐτὸς οὐδὲν ἄλλο ἔπραξεν, εἰμὴ κατεπονήθη εἰς τὸ νὰ εὕρῃ τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύναντο νὰ ἐξαφαλίσωσι τὴν ἀθλίαν αὐτὴν πώλησιν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἤθελε νὰ μάθῃ ποίαν γνώμην εἶχε περὶ τῶν αὐτοκινήτων αὐτῶν ὁ κύριος αὐτὸς δικηγόρος καὶ περὶ τῆς ζημίας, ἥτις προσεγένετο εἰς τὸ Κράτος, οὗτος δὲ ἄλλα τῷ ἀπήντα! Ὅτε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπείσθη πλέον ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διεξαχθῇ δικαστικὸς ἀγὼν καὶ ὅτε ἐπὶ πλέον εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην ὁπωσδήποτε νὰ χρησιμοποιήσῃ τὰ αὐτοκίνητα αὐτά, ἐνόμισεν ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ περισώσῃ χρηματικόν τι ποσὸν ἀπὸ τὴν ὅλην αὐτὴν κακοήθη πώλησιν καὶ ἀπευθύνεται πρὸς τὸν πρεσβευτήν μας, λέγων πρὸς αὐτὸν τὰ ἑξῆς, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἴδητε ὅτι ἐγὼ δὲν εἶπον τίποτε περισσότερον διὰ τὸν πρεσβευτὴν καὶ τὸν πρόξενόν μας ἀπὸ ὅσα εἶπεν εἰς αὐτοὺς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ τῆς ἐπιστολῆς του, μὲ μόνην τὴν διαφορὰν ὅτι ἐμὲ μὲν ἀπέλιπεν ἡ ψυχραιμία, ἐνῷ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἐπεκράτησε, φαίνεται, πολὺ τὸ αἴσθημα τῆς ψυχραιμίας, καὶ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς θὰ καταλογίσω εἰς αὐτὸν κατόπιν εὐθύνην. Ἰδοὺ τί λέγει ἐν τῇ ἐπιστολῇ του (ἀναγινώσκει)· «Κύριε πρεσβευτά. Ἡ κατάστασις τῶν αὐτοκινήτων ἔχει ὡς αὕτη ἐκτίθεται ἐν τῇ ἀπὸ 28 παρελθόντος ἐκθέσει τῆς ἁρμοδίας ἐξελεγκτικῆς τούτων ἐπιτροπῆς». Λέγει λοιπὸν αὐτῷ ὅτι ἡ κατάστασις τῶν αὐτοκινήτων εἶναι ὅπως ἐκθέτει αὐτὴν ἡ ἐπιτροπή, ἔπρεπε δὲ νὰ προσθέσῃ: «καὶ οὐχὶ ὅπως σὺ τολμᾷς νὰ μοὶ παριστάνῃς αὐτήν, λησμονῶν τὰς ὑποχρεώσεις σου καὶ πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ πρὸς τὴν Πατρίδα σου». Αὐτὰ ἔπρεπε νὰ προσθέσῃ ἐν τῇ ἐπιστολῇ του. (Ἐξακολουθεῖ ἀναγινώσκων τὴν ἐπιστολήν). Λοιπὸν ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχε τὴν ἀντίληψιν περὶ προμηθείας μεταγωγικῶν αὐτοκινήτων, ὁ δὲ κ. πρεσθευτὴς ἀπέστειλεν omnibus! (Ἐξακολουθεῖ ἀναγινώσκων). Βλέπετε, Κύριοι, ποῦ ἔφθασε πλέον ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις καὶ ποίαν πραγματικὴν ἰδέαν εἶχεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐπισκευάσῃ αὐτά, ἵνα χρησιμοποιηθῶσιν ἐπὶ τρεῖς μῆνας. Τίνα; Τὰ αὐτοκίνητα ἐκεῖνα διὰ τὰ ὁποῖα ἔλεγεν ὁ πρεσθευτὴς ὅτι εἶναι κρύφιοι καὶ δόλιοι οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ἀποτελέσαντες τὴν ἐπιτροπήν. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἀντίθεσις τῶν γνωμῶν μεταξὺ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τοῦ πρεσθευτοῦ. Ἐπειδὴ δὲν εὕρισκεν ἀνταλλακτικὰ μέτρα, ἔφθασεν εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ Ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ν’ ἀρχίζῃ νὰ μαζεύῃ κομμάτια, νὰ συναρμολογήσῃ ἓν καὶ χρησιμοποιήσῃ αὐτὸ ἐπὶ τρίμηνον. Ἡ ἐπιτροπὴ ὑπελόγισεν ὅτι ἡ ζημία θὰ φθάσῃ εἰς δρ. 44.000. Προκύπτει ὅμως καὶ ἑτέρα ζημία ἐξ 70 χιλ. δραχμῶν. Ἠξεύρετε περὶ τίνων αὐτοκινήτων πρόκειται; Περὶ ἐκείνων περὶ ὧν ἐξανίστατο ἡ ψυχὴ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Δηλαδὴ 70 χιλ. δραχμῶν ὑπελόγιζεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὅτι θ’ ἀπαιτηθῶσιν ἵνα ἐπισκευασθῶσι τὰ αὐτοκίνητα καὶ χρησιμοποιηθῶσιν, εἰ δυνατόν, ἐπὶ τρεῖς μῆνας.

§103ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αἱ 50 χιλ. δραχ. εἶναι διὰ πέντε αὐτοκίνητα, τὰ ὁποῖα θὰ διελύομεν. Δὲν εἶναι νέα τις ζημία.

§104Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν τὴν ὑπελόγισα. Δὲν πρόκειται δὲ περὶ τοῦ ποσοῦ, καίτοι ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι καὶ περὶ τοῦ ποσοῦ πρέπει νὰ ἐνδιαφερώμεθα καθ’ ἣν στιγμὴν εἴχομεν ἀνάγκην καὶ τοῦ ἐλαχίστου ποσοῦ. Ἀλλ’ ἀσχέτως πρὸς τὸ ποσὸν ἐπιμένω καὶ τονίζω ποίαν ὑμεῖς εἴχετε ἀντίληψιν τῆς καταστάσεως τῶν αὐτοκινήτων εὑρισκόμενος ἐν Ἀθήναις καὶ τίνα εἶχεν ὁ κ. πρεσθευτὴς ἐκεῖ, ὅστις ἀπετόλμα νὰ σᾶς παρέχῃ ψευδεῖς πληροφορίας ὑβρίζων, καταρραδιουργῶν καὶ κατασυκοφαντῶν ὅ,τι ἱερὸν ἔχει ὁ Τόπος αὐτός! Καὶ προχωρεῖ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῷ πρὸς τὸν πρεσθευτὴν ἐγγράφῳ του· «Κατόπιν τῆς νέας ταύτης φάσεως τοῦ ζητήματος...». Οὕτως εἶχον τὰ πράγματα, καὶ ὁ κ. πρεσθευτὴς ἠγόρασεν αὐτὰ ἀντὶ 9.800 δρ. καὶ ὄχι μόνον τὰ ἠγόρασε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον μὲ ὑπερτιμημένην τιμήν, ἀλλὰ τίποτε περισσότερον, τίποτε ὀλιγώτερον, ἠξίου νὰ τῷ ἀναγνωρίσωμεν καὶ ἐθνικὴν ὑπηρεσίαν. Προσέξατε, Κύριοι, διότι αὐτὴ ἦτο ἡ γνώμη τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν εἶχε περὶ τοῦ πρεσθευτοῦ τῆς Ἑλλάδος. Ὅτε ἐγὼ εἶπον, ὅτι ὁ πρεσθευτὴς ἀνειλικρινῶς εἰργάσθη, διεμαρτυρήθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θέλων νὰ ὑπερασπίσῃ τὸν πρεσβευτήν. Καὶ ὑπερήσπισεν αὐτόν, ἀλλ’ ἡ ὑπεράσπισις δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο ἢ τυπικὴ ὑπεράσπισις. Τὸ πρᾶγμα θὰ μένῃ πρᾶγμα. Θὰ μένῃ ἐκεῖ ὅπου ἐγὼ τὸ παρέστησα· οὐδεὶς θὰ τὸ σαλεύσῃ. Κύριοι, δὲν ὑποθέτω κατόπιν τῆς ἀναγνώσεως τοῦ ἐγγράφου τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως νὰ νομίζῃ τις, ὅτι ἐγὼ ὑπερέβαλον εἰς χαρακτηρισμοὺς ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν παράστασιν τοῦ ἐκεῖ πρεσβευτοῦ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τίποτε περισσότερον, τίποτε ὀλιγώτερον ἀπὸ ἐμὲ δὲν ἀντελήφθη ἐκ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Ἐπείσθη καὶ οὗτος περὶ τῆς παντελοῦς ἀχρηστίας τῶν αὐτοκινήτων καὶ περὶ τῆς διαταγῆς, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀγοράν, ἀγορὰν ἡ ὁποία συγκεντροῦται ὁλόκληρος ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ πρεσβευτοῦ, εἰς τὸν ὁποῖον καὶ μόνον ἐνεπιστεύθη ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις τὴν ἀγορὰν αὐτήν. Αὐτὸς περιεβλήθη μὲ ὅλον τὸ δικαίωμα τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, αὐτὸς ὑπέχει ἀκεραίαν τὴν ὑποχρέωσιν εἰς ὅ,τι ἤθελε συμβῆ. Καὶ τέλος, Κύριοι, ὁ πρεσβευτὴς μετὰ τὴν λῆψιν τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ τί νομίζετε ὅτι ἔπραξεν; Ἀφοῦ ἐξύβρισε καὶ περιεφρόνησε τὸ Ἑλληνικὸν Ταμεῖον καὶ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος διὰ τῶν σκέψεων τοῦ πωλητοῦ καὶ τῶν ἰδικῶν του, τὰς ὁποίας εἶχε τὴν τόλμην νὰ διαβιβάσῃ τῷ κ. Προέδρῳ τῆς Κυβερνήσεως, εἰς οὐδεμίαν προέβη ἐνέργειαν περιφρονήσας τὸ ἔγγραφον καὶ τὴν προέλευσιν αὐτοῦ καὶ λησμονήσας ὅτι ἐπρόκειτο περὶ συμφερόντων τοῦ δημοσίου Ταμείου, αὐτὸς ὁ περιφρονήσας οὕτω τὸ Κράτος τὸ ὁποῖον τὸν ἐτίμησε διὰ τῆς ἀποστολῆς του ἐκεῖ. Ἐσιώπησεν εἰς τὸ ἔγγραφον αὐτὸ καὶ μόλις μετὰ ἑξάμηνον ἐξύπνησε διὰ νὰ ἐνθυμηθῇ ὅτι ὑπῆρχε διαταγὴ τοιαύτη ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ μετὰ ἕξ μῆνας, εἰρωνευόμενος τὸ Κράτος, ἐσκέφθη ν’ ἀπαντήσῃ τηλεγραφικῶς πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Δηλαδὴ σὺν τῇ περιφρονήσει προσέθεσε καὶ τὴν εἰρωνείαν. Διότι αὐτὸ σημαίνει τοῦτο. Ἐσιώπησε πρὸς τὰς προϊσταμένας του Ἀρχὰς ἐπὶ ἑξάμηνον καὶ τὸν ἕβδομον μῆνα τηλεγραφεῖ. Τοῦτο δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο εἰμὴ μία εἰρωνεία οἰκτρὰ πρὸς τοὺς προϊσταμένους του καὶ μία περιφρόνησις πρὸς σύσσωμον τὸ Κράτος. Ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδέχετο κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ περιφρονῆται καὶ ὑβρίζηται, τὸ Κράτος δὲν εἶναι ποσῶς διατεθειμένον νὰ δεχθῇ τὰς ὕβρεις καὶ τὰς εἰρωνείας τοῦ πρεσβευτοῦ, καὶ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς ὁμιλῶ, καὶ ὁμιλῶ μὲ αὐτὴν τὴν δριμύτητα τὴν ἀσυνήθη εἰς ἐμέ, διότι διερμηνεύω τὸν πόνον αὐτοῦ τοῦ Κράτους. Ἀκούσατε τώρα, Κύριοι, μετὰ ἕξ μῆνας τί ἀπαντᾷ ὁ κ. πρεσβευτής (ἀναγινώσκει)· «Ἐπανειλημμέναι προσπάθειαι πειθαναγκάζουσαι πωλητὴν αὐτοκινήτων συναινέσαι εἰς ἀποζημίωσιν ἀπέβησαν μάταιαι...». Φυσικώτατα, ὡραῖα ἀπαντᾷ ἡ πωλήσασα ἑταιρεία· σὺ ἠγόρασες τὰ αὐτοκίνητα, σὺ ὥρισες τὸν πραγματογνώμονα τὸν ἰδικόν σου· τί ζητεῖς τώρα; Σὺ ἠγόρασες τὰ αὐτοκίνητα αὐτά, τὰ ὁποῖα ἦσαν καλὰ κατὰ τὴν ἀντίληψίν σου. Καὶ ἀπορῶ μάλιστα πῶς συγκατετέθη ὁ πωλητὴς Κοῦρζον νὰ δέχηται διαπραγματεύσεις μετὰ τοῦ πρεσβευτοῦ, ἐνῷ ἠδύνατο κάλλιστα νὰ τῷ εἴπῃ· δὲν σοὶ ἐπώλησα ἐγώ· σὺ τὰ ἐξέλεξες μὲ τὸν πραγματογνώμονά σου καὶ ἠγόρασες τὰ αὐτοκίνητα. Ἀλλ’ ὁ κ. πρεσβευτὴς προχωρεῖ περαιτέρω· μᾶς φορτώνει τὸν πραγματογνώμονα Φόστερ εἰς τὴν ῥάχιν μας· ἡ Κυβέρνησις, λέγει, τὸν διώρισε. Ὁμιλεῖ περὶ δικηγορικῆς γνώμης. Γνωρίζετε τίνος εἶναι ἡ δικηγορικὴ γνώμη; Ἡ τοῦ ἄλλου προκομμένου, τοῦ προξένου. Καὶ ἐν τέλει λέγει (ἀναγινώσκει)· «οὐδὲν εὐθύνεται ἡ Βασιλικὴ Πρεσβεία». Ὁ κ. πρεσβευτὴς εἰς οὐδὲν εὐθύνεται! Καὶ ἐξακολουθεῖ· «ἐκτελέσασα ἀνεπιλήπτως ὅ,τι διετάχθη». Τί διετάχθη; Ν’ ἀγοράσῃ ἄχρηστα αὐτοκίνητα; Αὐτὸ σᾶς λέγει. Ἀκούσατε τί εὑρίσκει ὡς δικαιολογίαν (ἀναγινώσκει)· «Ἐὰν ἠγοράζετε τὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα ἀπέρριψεν ὁ ἰδικός μου πραγματογνώμων, ἡ ζημία θὰ ἦτο μεγαλυτέρα». Λαμπρά! Ποῦ εὗρεν αὐτὴν τὴν ὑπομονὴν καὶ τὴν ἀνοχήν; Αὐτὴ εἶναι, Κύριοι, ἡ ὑπόθεσις, τὴν ὁποίαν ἐπεχείρησεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις διὰ τοῦ κ. Προέδρου αὐτῆς καὶ ἀπεπεράτωσεν ὁ ἀξιότιμος ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτής, ὑπόθεσις καταλήξασα εἰς ζημίαν περίπου 300.000 δραχ., ἀλλ’ εἰς ζημίαν ἠθικὴν μεγίστην καὶ πρὸ παντὸς ἡ περίστασις αὐτὴ παρουσίασε τὴν εἰκόνα ἑνὸς διπλωμάτου ἐντελῶς ἀνικάνου, ἀλλ’ ἐπὶ πλέον καὶ ἀπείρως τολμηροῦ εἰς τὸ νὰ ὑβρίζῃ τὸν Τόπον, τὸν ὁποῖον ἀντιπροσωπεύει. Καὶ ἀκριβῶς ἡ ἀνοχὴ τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ἐπεδείξατο εἰς τὴν διατήρησιν προσώπου τοιούτου εἰς τόσον ὑπέροχον θέσιν, κατόπιν πάντων τῶν ἐκτυλιχθέντων, δίδει τὸ δικαίωμα εἰς πάντα νὰ κατηγορήσῃ τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ ζημίᾳ μεγίστῃ ἠθικῇ καὶ ὑλικῇ, καθόσον, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἶχε πλήρη τὴν συναίσθησιν τῶν εὐθυνῶν, τὰς ὁποίας ὑπέχει ἐν τῇ διαχειρίσει τῶν κοινῶν, ἀσφαλῶς ἀπὸ μακροῦ χρόνου ὁ γηραιὸς καὶ παρῆλιξ πρεσβευτὴς καὶ ὁ ἄλλος ὁ διευθυντὴς ἑταιρείας δικηγορικοῦ γραφείου θὰ εἶχον ἐξαφανισθῆ ἐκ τῆς διπλωματικῆς Ὑπηρεσίας. Ἐὰν τὰ πράγματα ἦσαν ὅπως προσήκει νὰ ἦσαν καὶ οὐχὶ ὅπως ἐπιζητεῖ νὰ παρουσιάζῃ αὐτὰ ἑκάστοτε ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἡ συναυλία τοῦ κυβερνητικοῦ Τύπου, ἀσφαλῶς οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ οἱ κατὰ τοιοῦτον τρόπον διαχειρισθέντες τὴν ὑπόθεσιν ταύτην δὲν θὰ εἶχον πλέον τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύωσι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος εἰς ξένας Χώρας. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις εἰς πάσας τὰς περιστάσεις ἀπεδείχθη ὅτι ἐπιζητεῖ νὰ συγκαλύπτῃ τὰ πάντα μὲ τὸν πέπλον τῆς ἀνορθώσεως, τὸν ὁποῖον πέπλον ὕφανεν ἐν Ἑλλάδι ἡ πολιτικὴ δημοκοπία καὶ ἐμπειρία, ἀλλ’ ὁσάκις θελήσῃ τις ἐξελέγχων ν’ ἀνασύρῃ ἔστω καὶ μίαν μόνην πτυχὴν τοῦ πέπλου αὐτοῦ προβάλλει ὁλόγυμνος ἡ κυβερνητικὴ ὑπεύθυνος ἀστοχία, συγκαλυπτικὴ πρωτακούστου κυβερνητικῆς ἀκολασίας. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προκαλούμενος εἰς τὸν ἔλεγχον δὲν διστάζει, ὀχυρούμενος ὄπισθεν τῆς παμψηφίας τὴν ὁποίαν τῷ ἐχάρισεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἀλλὰ θέλει νὰ κρύπτηται εἰς τὸν ἀσφαλῆ ἀποδειχθέντα λιμένα τῆς μεγάλης Ἑλλάδος, καὶ ἐκεῖθεν ῥίπτει πρὸς ἡμᾶς συχνὰ τὴν πρόκλησιν· «πῶς παρέλαβον ἐγὼ τὴν Ἑλλάδα καὶ πῶς σᾶς παραδίδω αὐτήν». Εἶναι ἔναυλοι οἱ λόγοι τοὺς ὁποίους χθὲς ἀκόμη ἔλεγεν ἀποφεύγων τὸν ἔλεγχον. Τὴν Ἑλλάδα παρέλαβε μικρὰν τὴν ἔκτασιν ἀλλὰ μεγάλην τὴν ψυχὴν καὶ τὸ φρόνημα, ἰσχυρὰν ἐν ὅπλοις καὶ εὔρωστον οἰκονομικῶς, καὶ ἀπόδειξις τρανὴ ὅτι οὕτως ἔχουσι τὰ πράγματα εἶναι ὅτι εὐθὺς ὡς τὸ πρῶτον ἀνῆλθεν ἐπὶ τὴν Ἀρχὴν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔσπευσε νὰ δηλώσῃ ἐπισήμως ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ὅτι ἔχει ἀνάγκην δεκαετοῦς εἰρήνης ἵνα κατορθώσῃ νὰ παρασκευασθῇ πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς καταστάσεως. Αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν εἶχε περὶ τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον μετεκλήθη νὰ διαρρυθμίσῃ, καὶ ὅμως ὀλίγος διέρρευσε χρόνος καὶ τὸ Κράτος αὐτό, διὰ τὸ ὁποῖον ἐζήτει χρονικὸν διάστημα μιᾶς δεκαετίας ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐκέρδισε δύο εὐτυχεῖς νίκας. Μάλιστα! Μετὰ πάροδον ἐλαχίστου χρόνου ἀφ’ ἧς ἡμέρας ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀντελαμβάνετο ὅτι εἶχεν ἀνάγκην μιᾶς δεκαετοῦς εἰρήνης. Πῶς δὲ σήμερον λέγει ὅτι παραδίδει τὴν Ἑλλάδα; Τὴν παραδίδει ἀνίκανον νὰ συντηρήσῃ τὰ κτηθέντα· τοῦτο μαρτυροῦσι τὰ ἐκκρεμῆ ἐξωτερικὰ ζητήματα. (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§105Σ. ΣΙΜΟΣ. Σιωπή· δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ λέγητε αὐτά.

§106Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἐξωτερικὰ ζητήματα ὅλα. (Διαμαρτυρίαι). Ἡ ἀλήθεια ἐπιτρέπεται πάντοτε νὰ λέγηται· εἶναι ὁ καλύτερος ὁδηγὸς διὰ τὰς σκέψεις τὰς ὀρθάς. Ἀνίσχυρον νὰ προστατεύσῃ ὁλοκλήρους ὁμογενεῖς πληθυσμοὺς διωκομένους καὶ σπαρασσομένους· οἰκονομικῶς καταβαραθρωμένην· διοικητικῶς εἰς ἀξιοθρήνητον κατάστασιν, ὅπως μαρτυροῦσι τὰ καθημερινῶς προσπίπτοντα ἐδῶ ζητήματα. Μεγάλη Ἑλλάς! Καὶ λησμονεῖ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι οὐχὶ ἅπαξ ἡ Ἑλλὰς ἔγινε μεγάλη, μεγίστη. Ἔφθασεν ἐκεῖ ὥστε σχεδὸν νὰ κυριαρχήσῃ τοῦ κόσμου ὁλοκλήρου καὶ ὅμως ἐξέπεσεν ὥστε νὰ κινδυνεύῃ σχεδὸν νὰ διαγραφῇ καὶ αὐτοῦ τοῦ χάρτου. Μάλιστα· αὐτὸ διδάσκει ἡ Ἱστορία. Δὲν ἀρκεῖ, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ γίνῃ μία Χώρα μεγάλη· εἶναι ἀνάγκη νὰ καταστῇ καὶ ἱκανὴ νὰ διατηρήσῃ τὰ κτηθέντα καὶ τὴν ἀξιοπρέπειάν της. Δὲν ἀρκεῖ, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ γίνῃ Χώρα τις μεγάλη· εἶναι ἀνάγκη νὰ κτυπήσῃ καὶ νὰ ἐξαφανίσῃ τὴν φατρίαν. Διὰ τὸ τελευταῖον αὐτὸ ὑμεῖς δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ καυχηθῆτε.

§107ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔ, Κύριοι· παρακαλῶ νὰ μὴ περιμένητε ἀπάντησιν εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας Βουλευτοῦ, ἀπάντησιν εἰς τὰ λεχθέντα κατὰ τὸ τέλος τοῦ λόγου του.

§108Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἀξιῶ ἀπάντησιν.

§109ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Σέβομαι τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, ἀλλὰ σέβομαι αὐτὸν ὡς Βουλευτὴν καὶ ὡς ἀντιπρόσωπον τοῦ Ἔθνους, ἡ κοινοβουλευτικὴ ὅμως τάξις διδάσκει, ὅτι χρειάζεται ἀνάστημα μεγαλύτερον ἀκόμη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διὰ νὰ ὑποχρεωθῶ νὰ κατέλθω εἰς ἀπάντησιν ἐπὶ τοῦ μέρους τούτου. Εἶμαι ἕτοιμος ν’ ἀναλάβω ὄχι μόνον τὴν ἄμυναν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀντεπίθεσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ προέλθω, ἂν μοὶ γίνῃ πρόκλησις παρὰ τῶν ἀναστημάτων ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἔχουσι δικαίωμα νὰ προκαλέσωσι τοιαύτην. (Χειροκροτήματα).

§110Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε...

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε. Οὐδεὶς σᾶς διέκοψε.

§112Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι πάντες οἱ παρακαθήμενοι ἐδῶ ἔχουσιν ἴσα ἀναστήματα καὶ ἴσα δικαιώματα.

§113ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Βεβαίως ἴσα τὰ δικαιώματα, ἀλλ’ ἐξήγησα ὅτι ἡ κοινοβουλευτικὴ τάξις δὲν μοὶ ἐπιτρέπει εἰμὴ μόνον ὅταν θὰ γίνῃ ἡ πρόκλησις ἀπὸ ἀναστήματος ὁποίου πρέπει νὰ προέλθω εἰς ἀπάντησιν. Ἐγὼ θὰ περιορισθῶ, ἀναμένων τοιαύτην πρόκλησιν, εἰς ἀπάντησιν ἐπὶ σημείων...

§114Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§115ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἆ! Ἆ!

§116Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Σιωπή. Μὴ νομίζετε ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ φωνάζητε κατὰ τοιοῦτον τρόπον. Ἀπατᾶσθε.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθίσατε· δὲν ἠμπορεῖ νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις.

§118Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ προσέχητε ὑμεῖς, κύριε Πρόεδρε, ὅταν κατὰ τοιοῦτον τρόπον θορυβῶσιν ἀπέναντι τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε, κ. Κουμουνδοῦρε.

§120Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὑμεῖς προκαλεῖτε τὸν θόρυβον.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔστε εὐπρεπέστερος πρὸς τὸ Σῶμα.

§122ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ περιορισθῶ λοιπὸν ἐπὶ τοῦ παρόντος εἰς ἀπάντησιν ἐπὶ σημείων τινῶν, τὰ ὁποῖα ἔθιξαν οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες, διὰ νὰ διαλευκάνω ἀμφιβολίας τινάς, αἱ ὁποῖαι τυχὸν ἠμπορεῖ νὰ μείνωσιν εἰς τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς, καὶ ἵνα ἀναλάβω, καθὸ ἔχω καθῆκον ἀληθῶς, τὴν ὑπεράσπισιν ἀνωτάτου δημοσίου ὑπαλλήλου, εἰς τὸν ὁποῖον ἠρνήθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου μονονουχὶ αὐτὴν τὴν χρηστότητα. Κύριοι, ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας ἔχει τὴν ἀπορίαν ὅτι ἐπληρώνομεν ἴσως πολὺν ναῦλον διὰ τὴν ἀποστολὴν τῶν αὐτοκινήτων, προκειμένου μάλιστα περὶ ἀτμοπλοίου, τὸ ὁποῖον, ὡς ἔχει τὴν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχω ἐγώ, ἦτο ναυλωμένον ἀπὸ τὸ Δημόσιον δι’ ἄλλον σκοπόν. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ἀρκαδίας εἶχεν ὑπ’ ὄψει του τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 22 ἔγγραφον τοῦ φακέλου, ἐκ τοῦ ὁποίου ἀποδεικνύεται ὅτι ὁ ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτὴς ἐπέτυχε, διότι ἡ ἀγορὰ εἶχε γίνει ἐν ἑνὶ τμήματι, μὲ ὑποχρέωσιν τῆς πωλητρίας ἑταιρείας νὰ πληρώσῃ αὐτὴ τὸν ναῦλον, ἐπέτυχε νὰ ἀκυρωθῇ ἡ συμφωνία αὐτὴ κατὰ τὸ μέρος τοῦτο, διότι αὐτὸς εὗρεν ἐν τῷ μεταξὺ ν’ ἀποστείλῃ τὰ αὐτοκίνητα μὲ πολὺ ὀλιγώτερον. Αὐτὸ ἐνόμισα ὅτι ἦτο ἀναγκαῖον νὰ λεχθῇ, διὰ νὰ μὴ σχηματισθῇ θρῦλός τις περὶ τὸ ὄνομα ἑνὸς ἀνδρὸς ἢ μιᾶς ἐπιχειρήσεως ναυτικῆς, ἡ ὁποία τιμῶσα ἐξαιρέτως τὴν Ἑλλάδα καὶ κατατάσσουσα αὐτὴν μεταξὺ τῶν μεγάλων ἐμπορικῶν ναυτικῶν Δυνάμεων δὲν ἠξεύρω διατί γίνεται συχνὰ ἀντικείμενον ἐπιθέσεως ἐκ μέρους ὑμῶν.

§123Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἶχον τοιοῦτον σκοπόν. Ἐγὼ ἐπεθύμουν νὰ μάθω παρ’ ὑμῶν ἂν ἦτο ναυλωμένον ἐξ ὁλοκλήρου τὸ πλοῖον παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν γαιανθράκων τοῦ στόλου καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἂν ἐδικαιοῦτο τὸ ἀτμόπλοιον «Γεώργιος Ἐμπειρίκος» νὰ πληρωθῇ καὶ ἐπὶ πλέον παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους.

§124ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν μοὶ ἐκάμετε ἐρώτησιν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου. Προσθέτω μόνον ὅτι, καὶ ἂν εἶχε ναυλωθῇ τὸ πλοῖον ὅπως μεταφέρῃ γαιάνθρακας, ἡ ναύλωσις γίνεται κατὰ τόννον πρὸς 8, 9, 10 σελλίνια, ἀναλόγως τῆς ἐποχῆς, ἂν δὲ πλὴν τῆς ἀποστολῆς τῶν γαιανθράκων ὁ πρεσβευτής, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἀγοράσει μὲ τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἑταιρείας νὰ πληρώσῃ τὸν ναῦλον, κατώρθωσε νὰ ἀκυρώσῃ τὴν συμφωνίαν καὶ νὰ ἐλαττώσῃ κατὰ 800 λίρας τὸ συνολικὸν τίμημα, ἔπραξεν ἐργασίαν ἡ ὁποία ἀπέβλεπεν εἰς τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου καὶ ἐπέτυχε νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου, ὁ δὲ κ. Ἐμπειρίκος, καὶ ἂν εἶχε ναυλώσει τὸ πλοῖόν του διὰ τὴν ἀποστολὴν γαιανθράκων, ἐδικαιοῦτο προδήλως νὰ πληρωθῇ διὰ τὴν φόρτωσιν τῶν αὐτοκινήτων. Ἂν ἰσχυρίζησθε ὅτι ὁ ναῦλος ἦτο πολύς, τοῦτο δύναται ν’ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον ἰδίου ἐλέγχου.

§125Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ἀτμόπλοιον αὐτὸ δὲν ἀνήκει εἰς τὴν ὑπερωκεάνειον ἑταιρείαν τῶν ἀδελφῶν Ἐμπειρίκων, διὰ τοὺς ὁποίους ἐνομίσατε, κατὰ πλάνην, ὅτι ἐγένετο λόγος, ἀλλ’ ἀνήκει εἰς τὸν Σταμάτιον Ἐμπειρίκον. Ἑπομένως ἡ ὑπεράσπισις ἦτο περιττή. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ναύλους εἶχον πληρωθῆ οὗτοι εἰς ἀκέραιον καὶ προσθέτως ἐπληρώθησαν τὰ ἄλλα.

§126ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας δριμύτατα ἐπέκρινε τὸν ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτήν, διότι κατέφυγεν εἰς τὸν ἐμπειροτέχνην Δεπλὲρ διὰ νὰ ἐμπιστευθῇ εἰς αὐτὸν τὴν ἔρευναν περὶ τῆς καλῆς καταστάσεως τῶν αὐτοκινήτων, καὶ εἶπεν ὅτι τὸ μόνον προσὸν τὸ ὁποῖον εἶχεν ὁ Δεπλὲρ εἶναι ὅτι ὁ ἀδελφός του εἶχε σύζυγον Ἑλληνίδα. Παρέλειψεν ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ εἴπῃ εἰς ὑμᾶς ὅτι ὁ πρεσβευτὴς προέβη εἰς τὸν διορισμὸν τοῦ Δεπλέρ, διότι οὗτος εἶναι διακεκριμένος μηχανικός, εἶναι δὲ ἀδελφὸς τοῦ ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτοῦ τοῦ Βελγίου, καὶ ὅστις ἔχει σύζυγον διακεκριμένην Ἑλληνίδα. Δὲν λέγει ὅτι ἐπῆρεν αὐτὸν ἐκ συμπαθείας, διότι εἶχε σύζυγον διακεκριμένην Ἑλληνίδα, ἀλλὰ διότι εἶναι διακεκριμένος μηχανικὸς καὶ διότι ὢν ἀδελφὸς τοῦ ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτοῦ τοῦ Βελγίου εἶναι πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ ἐμπνέῃ ἐμπιστοσύνην. Ἀλλὰ συγχρόνως παρετηρήθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀρκαδίας Βουλευτοῦ, ὅτι ὁ ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτὴς ἔδωκεν 62½ χιλιάδας δραχμῶν περισσοτέρας ἀφ’ ὅ,τι ἐζήτει ὁ Γαλάτης διὰ τῆς προτάσεώς του, λησμονῶν ὅτι τὰ προτεινόμενα ὑπὸ τοῦ Γαλάτη αὐτοκίνητα δὲν εἶναι τὰ ἀρχικῶς ἀγορασθέντα, ἀλλ’ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀπερρίφθησαν. Φαντασθῆτε εἰς ποίαν κατάστασιν ἦσαν αὐτά, ἀφοῦ ὁ μηχανικὸς εἶπεν ὅτι ἦσαν ἐντελῶς ἄχρηστα, ἀφοῦ καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐθεωρήθησαν ὡς εὔχρηστα καὶ χρήσιμα, εὑρέθησαν εἰς τοιαύτην κατάστασιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ γίνῃ σύγκρισις μεταξὺ τῆς τιμῆς ἐκείνης, ἀντὶ τῆς ὁποίας προετάθησαν τὰ κριθέντα ὡς ἐντελῶς ἄχρηστα αὐτοκίνητα, καὶ τῆς τιμῆς τῶν ἄλλων χρησίμων αὐτοκινήτων.

§127Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὅτι δὲν λέγετε ἀκριβῶς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγὼ εἶπον.

§128ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἴσως σᾶς παρεξήγησα.

§129Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Εἶπον: Διατί τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐξ ἀβλεψίας δὲν εἰδοποίησε τὴν Πρεσβείαν νὰ καθορίσῃ τὴν ἀρχικὴν θέσιν τῆς τιμῆς τῶν αὐτοκινήτων παραδοτέων ἐν Λονδίνῳ, ἀλλ’ εἰδοποίησε τὴν Πρεσβείαν ἐπὶ τοῦ συνολικοῦ ποσοῦ τῆς τιμῆς, ἐν ᾧ περιελαμβάνοντο καὶ ἡ δαπάνη τῆς μεταφορᾶς, ἔξοδα ἀσφαλείας, συσκευῆς, παραδοτέων ἐν Πειραιεῖ;

§130ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀφοῦ τὰ προσφερθέντα αὐτοκίνητα ὑπὸ τοῦ Γαλάτη δὲν ἠγοράσθησαν, τίς ἡ ἀνάγκη ν’ ἀσχολώμεθα ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου; Ἡ Πρεσβεία προέβη εἰς τὴν συμφωνίαν ἐκείνην ἐν Λονδίνῳ, εἶναι δὲ ἄσχετος πρὸς τὴν συμφωνίαν τὴν διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν αὐτοκινήτων τῶν προσφερθέντων ὑπὸ τοῦ Γαλάτη, ἀφοῦ ταῦτα ἀπερρίφθησαν ἐντελῶς.

§131Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Ὑπάρχει τηλεγράφημα τοῦ κ. πρεσβευτοῦ, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι τὰ omnibus αὐτὰ ἠγοράσθησαν ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἠγοράσθησαν τὰ αὐτοκίνητα Δεπλὲρ ὑπὸ τῆς αὐτῆς ἑταιρείας.

§132ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Βουλευτά, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι, ὅπως ἀποδεικνύεται ἐκ τῆς ἐπιστολῆς του εἰς τὴν ὁποίαν παρέπεμψα ὑμᾶς, ὁ ὁλικὸς ναῦλος ἦτο 800 λῖραι, ἤτοι 20 χιλ. δραχμῶν, καὶ οὐχὶ 60 χιλ., ὅπως λέγετε. Ἂν μάλιστα ἦσαν πολλὰ καὶ κατώρθωσεν ὁ κ. πρεσβευτὴς μὲ 800 λίρας νὰ κάμῃ τὴν δουλειά του, τόσον τὸ καλύτερον δι’ αὐτόν. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας ἐπέκρινε τὴν φορὰν ταύτην τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, διότι ἐδέχθη προθύμως ν’ ἀναλάβῃ τὴν πληρωμὴν ἢ καὶ ὁλικῶς τοῦ ποσοῦ τῶν 50 λιρῶν ὡς ἀποζημίωσιν διὰ τὴν κάθοδον τοῦ μηχανικοῦ ἢ καὶ τοῦ μέρους τῶν 35 λιρῶν λέγων· τί ἄλλο ἐπράξατε διὰ τῆς πράξεώς σας αὐτῆς παρὰ μόνον νὰ δώσητε μίαν ἐπισημότητα εἰς τὴν ἀποστολὴν τοῦ μηχανικοῦ τούτου; Ἀλλά, Κύριοι, δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη τοῦ γεγονότος τούτου τῆς πληρωμῆς ἵνα ἡ ἀποστολὴ τοῦ Φόστερ ἔχῃ τὴν ἐπισημότητα τὴν ὁποίαν τῇ δίδει τὸ γεγονὸς τοῦτο, ὅτε εἴπομεν εἰς τὴν Πρεσβείαν ὅτι ἡ ἑταιρεία ἐπιμένει ὅτι μέχρι τῆς προτελευταίας ἡμέρας τὰ αὐτοκίνητα ταῦτα ἦσαν εἰς τὰς ὁδοὺς τοῦ Λονδίνου χρησιμοποιούμενα, ἐπέμενε δ’ ὅτι οἱ Ἕλληνες μὴ ἔχοντες ἱκανὴν ἐμπειρίαν περὶ ταῦτα δὲν γνωρίζουσι νὰ θέσωσι ταῦτα εἰς χρῆσιν, ἐπέμενε δὲ εἰς τὸ σημεῖον τῆς ἀποστολῆς τοῦ Φόστερ ἵνα ἔλθῃ καὶ ἀποδείξῃ ὅτι ταῦτα εἶναι ἱκανὰ ὅπως χρησιμοποιηθῶσιν. Ἦτο πολὺ φυσικὸν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εὑρισκομένη ὑφ’ ἃς εὑρίσκετο συνθήκας νὰ μὴ ἔχῃ διάθεσιν ν’ ἀνοίξῃ δικαστικοὺς ἀγῶνας, ἀλλ’ ἀπεναντίας ἔχουσα ἀνάγκην ἄμεσον τῶν αὐτοκινήτων, ἵνα ἔχῃ αὐτὰ τὸ ταχύτερον, νὰ εἴπῃ· ἀποστείλατέ μοι τὸν μηχανικὸν αὐτόν, θὰ ἦτο δ’ εὐτυχὴς ἡ Κυβέρνησις, ἂν πραγματικῶς ἐρχομένου τοῦ μηχανικοῦ ἀπεδεικνύετο ὅτι τὰ αὐτοκίνητα ταῦτα ἠδύναντο νὰ χρησιμοποιηθῶσιν. Ἡ παρατήρησις ἑπομένως καὶ αὕτη εἶναι ἐντελῶς ἀσύστατος. Ἀλλ’, ἂν ἡ παρατήρησις αὕτη κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι ἐντελῶς ἀσύστατος, διότι ἐδέχθη νὰ ἔλθῃ ἐνταῦθα ὁ Φόστερ, θὰ ἐφάνη ἐξ ἴσου εὐλογωτέρα ἡ ἀγανάκτησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας κατὰ τοῦ πρεσβευτοῦ, ὁ ὁποῖος δι’ ἐπιστολῆς του ἔρχεται καὶ υἱοθετεῖ, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Βουλευτής, τὰ συμπεράσματα τοῦ Φόστερ. Ἀλλὰ τὰ πράγματα δὲν εἶναι ὅπως παρέστησεν αὐτὰ ὁ κ. Βουλευτής. Ὅτε ὁ Φόστερ ἦλθε, καὶ ἔγραψεν εἰς τὸ κατάστημά του, ὅπως ἀποδεικνύεται ἐκ τῆς ἐπιστολῆς τοῦ γράψαντος, ὅτι τὰ αὐτοκίνητα ταῦτα εἶναι καλά, καὶ ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ δὲν ἐγνώριζον νὰ χρησιμοποιήσωσιν αὐτά, ὁ ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτής, ὁ ὁποῖος μετά τινος ἀδημονίας παρηκολούθει τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, διότι φυσικὰ ἐθεώρει καὶ τὸν ἑαυτόν του ὑπεύθυνον διὰ τὴν ἀγορὰν αὐτήν, ἡ ὁποία ἦτο ἀτυχής, λέγει· «Μετὰ μεγάλης χαρᾶς...» καὶ ὅσα κατωτέρω λέγει. Καὶ δὲν νομίζετε ὅτι δύνανται τὰ ὅσα λέγει ὁ πρεσβευτὴς νὰ ἐκτιμηθῶσιν ὡς φυσικὰ συμπεράσματα τῆς ψυχολογικῆς καταστάσεως αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος νομίζει ὅτι πράγματι τὰ αὐτοκίνητα ἐκρίθησαν μετὰ τὴν ἄφιξιν τοῦ Φόστερ ὡς καλὰ καὶ ἀποδίδει τοῦτο οὐχὶ εἰς τὴν κακοήθειαν τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλ’ εἰς ἀπειρίαν αὐτῆς ὅτι δὲν κατώρθωσε νὰ κινήσῃ τὰ αὐτοκίνητα; Ἀλλά, Κύριοι, ἔχω καθῆκον νὰ μὴ ἀφήσω ἄνευ ἀπαντήσεως τὰς κατηγορίας αἵτινες ἐξηνέχθησαν γενικῶς κατὰ τοῦ ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτοῦ, καὶ διὰ τοῦτο διέκοψα ἐγὼ τὸν κ. Βουλευτὴν τὸν θελήσαντα νὰ ὑπερασπίσῃ αὐτὸν ἐπιθυμῶν ν’ ἀναλάβω τὴν ὑπεράσπισίν του ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Διότι, Κύριοι, ὁ ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτὴς ἔχει βεβαίως τὰ ἐλαττώματα του, ὅπως ἕκαστος ἐξ ἡμῶν, ἴσως ὄχι ὀλίγα, ἔχει ὅμως καὶ πολλὰ χαρίσματα. Καὶ πρῶτον κυρίως δὲν δυνάμεθα νὰ τῷ ἀρνηθῶμεν τὸν ζῆλον τὸν ἀκατάβλητον καὶ τὴν ἀφοσίωσίν του διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ δημοσίου συμφέροντος καὶ τὴν προσήλωσίν του εἰς αὐτό. Κύριοι, ἂν ἀναγνώσητε μόνον τὸν παρόντα φάκελον, θὰ ἴδητε ἐπιστολὰς αὐτοῦ τοῦ ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτοῦ, ἀπὸ ὁλοκλήρους σελίδας ἰδιοχείρως γεγραμμένας, περὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ. Θὰ προσθέσω ἀκόμη, Κύριοι, ὅτι, διότι ἔχω καθῆκον—καὶ θὰ σᾶς εἴπω καὶ διὰ τίνα ἄλλον λόγον — ὅτι ἕνεκα τῶν πολέμων καὶ ἕνεκα τῆς ἀνάγκης τῆς ταχείας ἐκτελέσεως προμηθειῶν κατὰ τὸν πόλεμον ἠναγκάσθημεν παρὰ πάντα νόμον, ἴσως παρὰ πᾶσαν ἀντίληψιν περὶ τῆς ἀποστολῆς τῶν πρεσβευτῶν μας ἐν Εὐρώπῃ, νὰ μεταβάλωμεν αὐτούς, ἰδιαίτατα τοὺς ἐν Λονδίνῳ καὶ Παρισίοις πρεσβευτάς, εἰς ἐμπορικοὺς πράκτορας τοῦ ἑλληνικοῦ Δημοσίου. Καθ’ ὅλην τὴν διεξαγωγὴν τῶν δύο πολέμων καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν εἰς τοὺς δύο αὐτοὺς πρεσβευτὰς ἀνέθηκεν ἐκτελέσεις παραγγελιῶν δεκάδων ὅλων ἑκατομμυρίων, καὶ πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ, Κύριοι, ὅτι μεθ’ ὅλην τὴν ἔλλειψιν ἐμπειρίας διὰ τὴν εἰδικὴν αὐτὴν ὑπηρεσίαν οἱ ἐν Λονδίνῳ καὶ Παρισίοις πρεσβευταί μας ἐξετέλεσαν τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται εἰμὴ νὰ ἐπισπάσῃ τὰ συγχαρητήρια τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ἀναγνώρισιν τῶν ἐξαιρέτων ὑπηρεσιῶν, τὰς ὁποίας προσήνεγκον οἱ δύο αὐτοὶ Κύριοι. Καὶ θέλετε μάλιστα νὰ σᾶς εἴπω κάτι διὰ τὸν ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτήν μας; Αὐτὸς ὄχι μόνον δὲν διακρίνεται, ὅπως ὑποθέτουσιν ἴσως, ἐπὶ σπατάλῃ καὶ προθυμίᾳ εἰς παροχὴν μεγάλων τιμημάτων διὰ τὰ ἀγοραζόμενα ὑπ’ αὐτοῦ πράγματα, ἀλλὰ καὶ διαρκῶς, διότι νομίζει ἴσως ὅτι εἶναι δικαίωμά του, τὸ ὁποῖον τῷ παρέχει ἡ ἡλικία, δὲν ἀπολείπει ν’ ἀπολοφύρηται καὶ διὰ τῶν ἐγγράφων του καὶ διὰ τῶν ἰδιαιτέρων του ἐπιστολῶν ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν εἰς τὸ δεῖνα ζήτημα νομίζει ὅτι, ἂν ἄλλως εἰργαζόμεθα, θὰ ἐπετυγχάνομεν τόσην ὀλιγωτέραν ἔκπτωσιν. Ἔφθασε μάλιστα εἰς τὸ σημεῖον ὁ πρεσβευτὴς οὗτος— πρᾶγμα τὸ ὁποῖον γνωρίζει καὶ εἷς τῶν κ. Βουλευτῶν τῶν παρακαθημένων ἐνταῦθα — ὅτι, ὅτε, Κύριοι, κατὰ τὰς παραμονὰς τοῦ πολέμου, κατὰ τὸ 1912, ἠγοράσαμεν ἐν σπουδῇ τὰ τέσσαρα πλοῖα τὰ λεγόμενα ἀνιχνευτικά, τὰ ὁποῖα εἶναι γνωστὸν πόσας πολυτίμους ὑπηρεσίας προσήνεγκον, φυλάσσοντα διαρκῶς τὰ στενὰ τῶν Δαρδανελλίων, καὶ τὸν διετάξαμεν νὰ συντάξῃ τὸ συμβόλαιον τῆς ἀγορᾶς, ἔφθασε λέγω, εἰς τὸ σημεῖον νὰ μᾶς ἀπαντήσῃ ὅτι «ἐγὼ τοιοῦτον συμβόλαιον δὲν συντάσσω, διότι θεωρῶ ὅτι ἠγοράσθησαν ἀκριβά».

§133Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὰ εὗρεν ἀκριβὰ μετὰ 15 ἡμέρας, ὅτε ἠπειλεῖτο ὑπὸ τοῦ κινδύνου τῆς ἀπολύσεως, διὰ νὰ σωθῇ λέγων μίαν συκοφαντίαν ὅτι ἠδύνατο ν’ ἀγοράσῃ αὐτὰ ἀντὶ 80 χιλιάδων λιρῶν καὶ μόνον.

§134ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἤκουσα ἀκριβῶς τί εἴπετε. Λέγω τοῦτο, ὅτι διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν αὐτοκινήτων ὑπεύθυνος εἶναι ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις, ὡς γνωρίζει ὁ κύριος Βουλευτής, οὔτε κἂν ὑπέμνησέ τις ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν ἀντιτορπιλλικῶν. Καθ’ ὅσον ἐνθυμοῦμαι ἐγώ, δὲν ἤθελε νὰ ὑπογράψῃ τὸ συμβόλαιον καὶ ἠναγκάσθην ν’ ἀποστείλω καὶ ἐγὼ προσωπικῶς εἰς αὐτὸν τηλεγράφημα καὶ τῷ ἔλεγον ὅτι, ἐὰν ἐπὶ τέλους ἐπέμενεν, ὤφειλε νὰ παραδώσῃ τὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὸν κ. Βοῦρον, ἵνα ὑπογράψῃ αὐτὸς τὸ συμβόλαιον, καὶ ἐφθάσαμεν μέχρι τοῦ σημείου ν’ ἀπειλήσωμεν αὐτὸν καὶ δι’ ἀπολύσεως, ἵνα ὑπογράψῃ τὸ συμβόλαιον.

§135Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ εἶπε μετὰ 15 ἡμέρας.

§136ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι, ὄχι· εἶμαι βέβαιος ὅτι δὲν ἐνθυμεῖσθε καλῶς.

§137Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ζήτημα ἔχει σημασίαν διὰ τὴν χρονολογίαν, διότι, ὅτε διετάχθη νὰ ὑπογράψῃ τὸ συμβόλαιον, ἀπήντησεν ὅτι δὲν ὑπογράφει αὐτό, διότι ἀγνοεῖ τὰς συμφωνίας καὶ δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ὑπογράψῃ.

§138ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καὶ ὅτε ἠπειλήσαμεν αὐτὸν τί ἀπήντησε;

§139Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τίποτε· ὑπέγραψεν ὁ γραμματεύς. Μετὰ πάροδον δύο ἡμερῶν ἐζητήθη ἡ καταβολὴ τοῦ χρήματος, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀποσταλῆ ἐπ’ ὀνόματι τοῦ πρεσβευτοῦ, καὶ ἠρνήθη νὰ καταθέσῃ τὸ χρῆμα, ἠναγκάσθην δ’ ἐγὼ ἐντεῦθεν ν’ ἀποστείλω νέαν ἐπιταγὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ὑποπλοιάρχου Γέροντα διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἀγορά, ὅτε δὲ μετὰ πάροδον 12 ἡμερῶν ἔλαβεν ἐπιτίμησιν ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ συγχρόνως ἐλάμβανε γνῶσιν ὅτι ἠπειλεῖτο δι’ ἀπολύσεως, τότε ἔπεμψε πρὸς ὑμᾶς προσωπικὸν τηλεγράφημα, διὰ τοῦ ὁποίου ἔρριπτε τὸ ψεῦδος ὅτι θὰ ἠγόραζε τὰ ἀνιχνευτικὰ ἀντὶ 80 χιλ. λιρῶν ἕκαστον.

§140ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ· νομίζω ὅτι ἡ ἔκφρασις εἶναι βαρεῖα, ὅλη δὲ ἡ διακοπὴ δὲν αἴρει ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ εἴπω, ὅτι εἰς τὴν περίστασιν ἐκείνην ὁ κ. Γεννάδιος ἠθέλησε νὰ κηδεμονεύσῃ τὴν Κυβέρνησιν, νομίζων ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ὑπογράψῃ σύμβασιν, τὴν ὁποίαν ἐνόμιζεν αὐτὸς ὅτι περιεῖχε τίμημα ἀνώτερον τοῦ πραγματικοῦ. Καὶ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι οὐδαμῶς ἀμφέβαλον ὅτι ἐπληρώσαμεν ἀνώτερον τίμημα, ἀκριβῶς διότι ἠγοράσαμεν καθ’ ἣν στιγμὴν εἴχομεν κάμει τὴν ἐπιστράτευσιν καὶ τὸ κατάστημα ἦτο ἀδύνατον νὰ μὴ ἐπωφεληθῇ τῆς περιστάσεως αὐτῆς. Ἀλλ’ αὐτὸ ἀφορᾷ εἰς ἡμᾶς καὶ εἰς τὴν εὐθύνην ἡμῶν πρὸς τὸν λαόν. Ὁ κ. Γεννάδιος ἠρνεῖτο νὰ ὑπογράψῃ, διότι ἐνόμιζεν ὅτι ἐσπεύδομεν ν’ ἀγοράσωμεν. Εἶχον καθῆκον νὰ εἴπω ταῦτα, διότι ἐπαναλαμβάνω ὅτι, ἂν ὁ κ. Γεννάδιος ἠμπορῇ νὰ ἔχῃ πολλὰ ἐλαττώματα, ἔχει ὅμως καὶ πολλὰ χαρίσματα, καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἰδίως εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν παραγγελιῶν, τὰς ὁποίας ἀπὸ 2½ ἐτῶν ἐκτελεῖ ἐν ὀνόματι τοῦ Δημοσίου, ἐδείχθη μέχρις ὑπερβολῆς ἐνίοτε λεπτολόγος, ἀποβλέπων εἰς τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου περισσότερον, εἶμαι βέβαιος, παρ’ ὅσον θ’ ἀπέβλεπεν εἰς τὸ ἴδιον ἑαυτοῦ συμφέρον. Τώρα δὲν ἐγένετο ἐπίκρισις, διατί, ἐνῷ τῇ 9 Μαΐου παρήγγειλα εἰς τὸν πρεσβευτὴν νὰ καταφύγῃ εἰς τὰ δικαστήρια διὰ νὰ ἀκυρώσῃ τὴν σύμβασιν, τῇ 12ῃ Μαΐου ἀπέστειλα νέαν ἐπιστολήν, διὰ τῆς ὁποίας ἔλεγον αὐτῷ ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἀκυρώσεως πλέον τῆς συμβάσεως, ἀλλ’ αἱ περιστάσεις μᾶς ἀναγκάζουσι νὰ δυνηθῶμεν μὲ πάντα τρόπον τουλάχιστον τινὰ ἐξ αὐτῶν νὰ ἐπισκευάσωμεν ὅπως χρησιμοποιήσωμεν αὐτά, καὶ ἑπομένως ἔμενε μόνον τὸ στάδιον νὰ ἐπιτύχωμεν ἐλάττωσίν τινα τοῦ τιμήματος. Καίτοι δὲν ἐγένετο ἡ ἐπίκλησις, ἔχω καθῆκον, ἵνα μὴ μείνῃ εἰς τὴν ἀντίληψιν τῆς Βουλῆς ἀμφιβολία τις περὶ τῆς μεταβολῆς εἰς διάστημα ὀλίγων ἡμερῶν, ἔχω καθῆκον νὰ ὑπομνήσω ὅτι μεταξὺ τῆς 6ης καὶ τῆς 12ης Μαΐου ἐμφιλοχωροῦσιν αἱ πρῶται συμπλοκαὶ τοῦ Παγγαίου καὶ προέβλεπέ τις ὅτι ἐφερόμεθα ταχύτατα πρὸς τὸν πόλεμον, καὶ τότε, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς μεγάλης εὐθύνης τὴν ὁποίαν ὑπεῖχον, εἶπον· μοὶ εἶναι ἀδιάφορον· δύνασθε νὰ μοὶ διορθώσητε δέκα, ὀκτώ, πέντε, νὰ τὰ ἀποστείλωμεν ἔξω; Αὐτὸ ἦτο τὸ καθῆκον τὸ ὁποῖον εἶχον κατ’ ἐκείνην τὴν στιγμήν. Ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ σᾶς ὑπομνήσω τὴν ἡμερομηνίαν αὐτήν, διὰ νὰ μὴ μείνῃ ἡ ἀντίληψις ὅτι, διατί μεταξὺ τῆς 6ης καὶ τῆς 12ης Μαΐου ἐγένετο ἡ μεταλλαγὴ αὐτὴ τῆς γνώμης. Ἀλλ’ ἐθεωρήθη περιφρόνησις ὅτι ὁ πρεσβευτὴς ἀπὸ τὰ τέλη Μαΐου ἀπαντᾷ τῇ 12ῃ Δεκεμβρίου προκαλούμενος παρ’ ἐμοῦ, καὶ προεκλήθη παρ’ ἐμοῦ, διότι ἤδη ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ἀρκαδίας εἶχε ζητήσει τὴν κατάθεσιν τοῦ φακέλου ἀπὸ τοῦ Δεκεμβρίου παρελθόντος ἔτους. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι καὶ ἐν τούτῳ δὲν δύναμαι ν’ ἀποδώσω εἰς τὸν ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτὴν τοιαύτην τινὰ ἀμέλειαν, ἡ ὁποία νὰ ἐπιβάλλῃ τὴν ἐκ μέρους μου ἄσκησιν τῆς πειθαρχικῆς ἐξουσίας. Γνωρίζω καλῶς ὅτι καθ’ ὅλον τὸ διάστημα ἐκεῖνο, καὶ τὸ τοῦ πολέμου καὶ τὸ μέχρι τῆς διαπραγματεύσεως τῆς εἰρήνης, ὁ πρεσβευτὴς δὲν εἶχε παύσει ἐνεργῶν. Εἶχε μεταβεβλημένον τὸ πρεσβευτικόν του κατάστημα εἰς παραγγελιοδοχικὸν Γραφεῖον ἐκτελοῦν παραγγελίας τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, αἱ ὁποῖαι, διότι ἐφερόμεθα πρὸς τὸ τέλος τοῦ πολέμου, ὄχι μόνον δὲν εἶχον μετριασθῆ, ἀλλ’ ἦσαν ἴσως ηὐξημέναι, διότι οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν ἔπαυσεν ἡ ἐκτέλεσις νέων παραγγελιῶν διὰ τὰς μελλούσας περιστάσεις τοῦ Κράτους. Δὲν νομίζω λοιπὸν ὅτι, ἐπειδὴ ἀφῆκεν ἐπὶ ἕξ μῆνας ν’ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν ἐπιστολὴν αὐτὴν, εἶναι ἄξιος τῶν ἐπικρίσεων καὶ μομφῶν, αἱ ὁποῖαι ἐξηνέχθησαν ἀδίκως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου.

§141Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μίαν ἐρώτησιν ἤθελον νὰ ὑποβάλω· ἐκ τῆς ἀναλύσεως τῆς ὑποθέσεως ταύτης προκύπτει τοῦτο, ὅτι τὰ ἀγορασθέντα αὐτοκίνητα ἦσαν ἄχρηστα. Διατί δὲν ἐπεδιώκετε ἀποζημίωσιν καὶ διατί ὁ πρόξενος τὸν ὁποῖον συνεβουλεύθημεν ὡς νομομαθῆ μᾶς ἔδωκεν ἀπάντησιν ὅτι οὐδὲν δικαίωμα ἀποζημιώσεως ἔχομεν;

§142ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἰς τὸ διανεμηθὲν βοήθημα πρὸς μελέτην ῥητῶς ἀναφέρεται διὰ τοῦ ἐγγράφου τῆς 12ης Δεκεμβρίου ὅτι πρέπει νὰ προσφύγωμεν εἰς Ἄγγλον δικηγόρον, καὶ κατέφυγεν ὁ πρεσβευτὴς εἰς Ἄγγλον δικηγόρον, σᾶς ἀνέγνωσε δὲ ὁ κ. Καρπετόπουλος τὴν ἀπάντησιν τοῦ Ἄγγλου δικηγόρου, ἐν τῇ ὁποίᾳ οὗτος λέγει ὅτι δὲν ἔχομεν νὰ κερδίσωμεν τίποτε δικαστικῶς.

§143Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πῶς δικαιολογεῖται τοῦτο;

§144ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶμαι πρόθυμος, ἂν ἔχητε τὴν περιέργειαν αὐτήν, νὰ διατάξω τὸν ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτὴν ν’ ἀποστείλῃ τὴν γνωμοδότησιν αὐτὴν τοῦ Ἄγγλου δικηγόρου διὰ νὰ τὴν ἴδητε. Ὀφείλω ὅμως νὰ εἴπω καὶ τοῦτο, ὅτι θὰ ἤμην διατεθειμένος νὰ ζητήσω καὶ ἄλλας γνωμοδοτήσεις, ἀλλ’ ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως οὐδέποτε ἀνελάμβανον ὄχι μόνον τὴν ὑλικὴν ἀλλὰ καὶ τὴν ἠθικὴν περισσότερον εὐθύνην, ἵνα διεξαγάγω ἐνώπιον τῶν Ἀγγλικῶν δικαστηρίων τοιαύτην δίκην.

§145Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι τοσοῦτον εὔλογος ἡ ἀπορία μου, διότι ἔχω τοῦτο τὸ δεδομένον· πιστοποιεῖται παρ’ αὐτῶν τῶν Ἄγγλων ὅτι τὰ παραδοθέντα αὐτοκίνητα εἶναι ἄχρηστα. Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ ἐν Ἀγγλίᾳ δίκαιον, τὸ ὁποῖον νὰ λέγῃ ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ὑποχρεοῦται ὁ πωλητὴς εἰς ἀποζημίωσιν; Ἀλλὰ τί συμβαίνει μὲ τὴν γνωμοδότησιν; Πῶς δὲν ἐζητήσατε νὰ λάβητε τὴν γνωμοδότησιν αὐτήν, διὰ νὰ ἴδητε ποῦ ἐστηρίχθη, ἀφοῦ ἔχομεν πραγματικὸν δεδομένον τοιοῦτον, τὸ ὁποῖον καθιστᾷ ἀναντίρρητον ὅτι ἔχομεν δικαίωμα ἀποζημιώσεως; Ἔχω μεγάλην ἀπορίαν νὰ ἴδω τὴν γνωμοδότησιν αὐτήν.

§146Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἰς τὴν συζήτησιν τῶν αὐτοκινήτων οὔτε ἀνεμίχθην οὔτε εἶχον σκοπὸν ν’ ἀναμιχθῶ οὔτε θ’ ἀναμιχθῶ τὴν στιγμὴν ταύτην. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως σπεύδων νὰ ὑπερασπίσῃ ἐξ ὑπηρεσιακοῦ ἐνδιαφέροντος τὸν κύριον ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτὴν ὑπέστη ἓν ἀτύχημα· ἐνόμισεν ὅτι ἐν τῇ ἀνάγκῃ ν’ ἀναπτύξῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸν ζῆλον τοῦ ἀνδρὸς πρὸς συντέλεσιν οἰκονομιῶν καὶ τὸν ζῆλον αὐτοῦ ὑπὲρ τοῦ δημοσίου Ταμείου, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ ζῆλος τοῦ ἀνδρὸς τούτου ἐκ τῶν ἐγγράφων τοῦ φακέλου τούτου ἀπεδεικνύετο ἐστερημένος πάσης βασιμότητος, ἠθέλησεν ἐν παραδείγματι ν’ ἀναφέρῃ καὶ τὸ γεγονὸς τῶν ἀνιχνευτικῶν. Λέγω, ὅτι ὑπέστη ἓν ἀτύχημα, διότι μὲ ἔφερεν ἐπὶ τὸ βῆμα, μὴ θέλοντα μηδὲ ἐπιθυμοῦντα κἄν ν’ ἀπασχολῶ τὴν Βουλὴν ἐπὶ προσωπικῶν ζητημάτων, μὲ φέρει δὲ κατ’ ἀνάγκην, διότι ἡ ἀγορὰ τῶν ἀνιχνευτικῶν εἶχε καὶ αὐτὴ τὸ ἀτύχημα νὰ ὑποστῇ τὴν ἐπίθεσιν τὴν ἐπαύριον τῆς παραιτήσεώς μου, δι’ ὑπαινιγμῶν ἔν τινι ἐφημερίδι, καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ πάντες οἱ ἄλλοι Ὑπουργοὶ ἔσχον τὸ ἀτύχημα νὰ δεχθῶσι τὴν ἐπίσκεψιν τοῦ ἀνακριτοῦ καὶ νὰ ἐξετασθῶσιν ὡς μάρτυρες, κατόπιν καταγγελίας ἐπὶ συκοφαντία κατὰ τοῦ ἐπιρρίψαντος εἰς ἐμὲ τὴν κατηγορίαν. Ἡ ἀνάκρισις ἐπερατώθη πρό τινων ἡμερῶν καὶ εὑρίσκεται εἰς χεῖρας τοῦ εἰσαγγελέως πρὸς καταρτισμὸν προτάσεως, οὐδεὶς δὲ προσῆλθεν εἰς τὴν ἀνάκρισιν ἐπιμελείᾳ τῶν κατηγορηθέντων ὑπ’ ἐμοῦ ὅπως ἀμφισβητήσῃ τὴν ἀλήθειαν τῶν κατατεθέντων, καὶ ὁ φάκελος τῶν ἐπισήμων ἀντιγράφων, τὰ ὁποῖα συνοδεύουσι τὰς διεξαχθείσας ἀνακρίσεις τῶν ἐξαχθέντων ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, καὶ αἱ καταθέσεις τῶν Ὑπουργῶν βεβαιοῦσιν ὅτι ἡ ἀγορὰ τῶν ἀνιχνευτικῶν ἐγένετο ὀρθῶς καὶ καθ’ ὃν τρόπον ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἀφηγήθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον εἶχον ὑποστῆ τὴν ἐπίθεσιν, ἡ ὁποία μοὶ ἐγένετο ἔξω τῆς Βουλῆς, ἐννοεῖται ὅτι οἱοσδήποτε ὑπαινιγμὸς ἐν τῇ Βουλῇ, ὁσονδήποτε καὶ ἂν συνοδεύηται ὑπὸ τῆς διαβεβαιώσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὅτι τὰ πράγματα εἶχον τακτικῶς, ἀπαιτεῖ μίαν ἐξήγησιν, ἐφ’ ὅσον συνδέεται τὸ πρᾶγμα πρὸς τὸν ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτήν. Ὅσα θὰ εἴπω θ’ ἀποδείξωσιν ὅτι ὁ ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτὴς τοὐλάχιστον δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ μὲ τὴν λέξιν νοσηρός. Ὁ κ. Γεννάδιος ὁμολογουμένως διακρίνεται διὰ τὸν ζῆλόν του περὶ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἑλληνικῶν ὑποθέσεων, ὡς δὲν δύναμαι ν’ ἀρνηθῶ καὶ διακηρύσσω μάλιστα, ὅτι καθ’ ὅσον χρόνον διετέλουν Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν διὰ πολλὰς ὑποθέσεις διὰ τὰς ὁποίας τῷ ἀνετέθη ἐντολὴ ἐνεργείας ἔτυχεν ἐγγράφου εὐαρεσκείας, διότι ὁμολογουμένως ὑπῆρξαν ὑποθέσεις εἰς τὰς ὁποίας ἐπέδειξεν ὁλόκληρον τὸν ζῆλόν του καὶ ἔφερεν εἰς πέρας εὐτυχές, ἀλλ’ ἔχει μίαν νόσον, ὅτι ἐκ τῆς ἀτμοσφαίρας τοῦ Τόπου ἐν τῷ ὁποίῳ διαμένει πρὸ πολλῶν ἐτῶν, ἔχει τοσαῦτα ἔτη ἐκεῖ, ἐπηρεάσθη τοσοῦτον ὥστε δι’ αὐτὸν πᾶς μὴ Ἄγγλος εἶναι ἄτιμος. Ἂν ὁ τελευταῖος λωποδύτης Ἄγγλος παρουσιασθῇ εἰς αὐτὸν καὶ τῷ παρουσιάσῃ μίαν ὑπόθεσιν, εἶναι δι’ αὐτὸν τοὐλάχιστον λόρδος, καὶ ἂν ὁ ἐντιμότερος Ἕλλην ἐμφανισθῇ ἐνώπιον αὐτοῦ ὡς ἀντίδικος τοῦ Ἄγγλου εἶναι ἀνάξιος πίστεως. Αὐτὴ ἡ νοσηρὰ ἀγγλομανία του ἔφερε τὴν καταστροφὴν εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῶν αὐτοκινήτων, διότι ὁ Κοῦρζον, ἁπλοῦς πράκτωρ τῆς ἑταιρείας, εἶναι τόσον σπουδαῖον πρόσωπον διὰ τὸν κ. Γεννάδιον, ὥστε ἀπέναντί του ὠχριῶσι πάντες οἱ Ἕλληνες ἀξιωματικοί, ἡ ναυτικὴ Ἀποστολὴ καὶ αὐτὸς ὁ Ἄγγλος ἀρχιμηχανικός, ὁ ὁποῖος χάνει τὴν ἀξίαν του διότι εὑρίσκεται ἐν Ἑλλάδι. Ὥστε πρόκειται περὶ μιᾶς νοσηρᾶς καταστάσεως. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἀνιχνευτικῶν. Ἡ ἀγορὰ αὐτῶν ἐγένετο κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπον. Πρὸ 15 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐπιστρατεύσεως εἶχον ὑποβληθῆ προτάσεις περὶ ἀγορᾶς τεσσάρων ἀνιχνευτικῶν ὑπαρχόντων ἐν τῷ ναυπηγικῷ καταστήματι Κάμμελ Λὰνρδ ἑδρεῦον ἐν Μπίρκενχεδ παρὰ τὸ Λίβερπουλ, ἀντὶ ὡρισμένης τιμῆς καὶ ἐπὶ ὡρισμένῃ περιγραφῇ. Θὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν ὅτι πᾶν ὅ,τι λέγω στηρίζεται τελείως ἐπὶ τῶν δημοσίων ἐγγράφων καὶ λυποῦμαι διότι δὲν ἐγνώριζον ὅτι ἠδύνατο νὰ ἔλθῃ τὸ ζήτημα τοῦτο ὑπὸ συζήτησιν, ἄλλως θὰ εἶχον τὰ ἔγγραφα κατατεθειμένα, ὥστε νὰ ἐξάγω ἐκ τῶν ἐγγράφων πᾶν ὅ,τι λέγω. Κατὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον δὲν εἴχομεν εὑρεθῆ ἀκόμη ἐν τῷ σημείῳ τῆς ἐπισήμου ἐπιστρατεύσεως, ἀλλ’ αἱ διαπραγματεύσεις καὶ αἱ ἐνέργειαι τοῦ Κράτους ἔβαινον κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε ἦτο προφανὲς ὅτι ἡ ἐμπόλεμος κατάστασις ἦτο ἐπὶ θύραις. Μία τῶν φροντίδων μου ἦτο ἡ ἐνίσχυσις τοῦ στόλου. Πλοῖον ἰσχυρὸν εἴχομεν μόνον τὸν «Ἀβέρωφ». Ἐνέργειαι ἐγίνοντο διάφοροι, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ εἴπω αὐτὰς ἀπὸ τοῦ βήματος, πάντως ὅμως ἡ προσοχὴ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ἐστρέφετο πρὸς τὴν ἀγορὰν θωρηκτοῦ, ἔστω καὶ παλαιοῦ. Οὕτως ἔβαινον αἱ ἐνέργειαι, ὅτε ὑπεβλήθη ἡ προσφορὰ τῶν ἀνιχνευτικῶν, χωρὶς νὰ παύσωσιν αἱ ἐνέργειαι διὰ τὴν ἀγορὰν παλαιοῦ θωρηκτοῦ. Διετάχθη ἐπιτροπὴ ἐξ ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ, ἀποτελουμένη ἐκ τῶν κ. Λεοντοπούλου, ἀρχιναυπηγοῦ, ἤδη τμηματάρχου ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν, Τυπάλδου ἀντιπλοιάρχου καὶ Μπάτση πλωτάρχου. Νομίζω ὅτι περὶ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς μόνον ἔπαινος δύναται νὰ λεχθῇ. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη ἐστάλη εἰς Μπίρκενχεδ μὲ τὴν ἐντολὴν νὰ ἐξετάσῃ τὰ ἀνιχνευτικὰ καὶ ὑποβάλῃ περὶ τούτων ἔκθεσιν. Ἡ ἔκθεσις ὑπεβλήθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῇ 15ῃ Σεπτεμβρίου. Εἶναι μερικαὶ ἡμέραι καὶ ὧραι καὶ δευτερόλεπτα τὰ ὁποῖα ὁ ἄνθρωπος ἐνθυμεῖται δι’ ὅλον του τὸν βίον, διὰ τὴν ἐπισημότητα τῶν περιστατικῶν. Τὴν ἑσπέραν ἐκείνην ἔχων ὑπὸ μάλης τὰ ἔγγραφα ταῦτα μετ’ ἐκθέσεως τοῦ ναυπηγικοῦ τμήματος τοῦ Ὑπουργείου, ἡ ὁποία καταλήγει ὅτι ἡ τιμὴ τῶν ἀνιχνευτικῶν τούτων κατὰ τόννον ἦτο μόνον κατὰ 100 δραχμὰς ἀκριβοτέρα τῆς τιμῆς τὴν ὁποίαν ἐπετύχομεν διὰ τὰ ἀντιτορπιλλικὰ Βούλκαν μετὰ διεθνῆ διαγωνισμόν, μετέβην εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον πρὸς εἰσήγησιν. Τότε δὲν ἦσαν πολεμικὰ τὰ πράγματα, ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐγένετο ναυτικὴ συζήτησις. Νεώτερα γεγονότα κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου γενόμενα γνωστὰ ἐπέβαλον τὴν μέριμναν τῆς ἐπιστρατεύσεως. Τότε ἐγένετο ἀμέσως ἡ εἰσήγησις περὶ τοῦ ναυτικοῦ ζητήματος καὶ ἀπεφασίσθη ἵνα κατὰ πρῶτον λόγον περατώσωμεν, ἂν μᾶς ἦτο δυνατόν, τὴν διαπραγμάτευσιν περὶ ἀγορᾶς τοῦ θωρηκτοῦ καὶ βεβαιοῦσι τὰ τηλεγραφήματα ὅτι εἰς τοῦτο περιεστράφη ἡ προσοχὴ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, καὶ ἐν ἀποτυχίᾳ νὰ στραφῶμεν πρὸς τὰ ἀνιχνευτικά. Δυστυχῶς εἴχομεν τηλεγράφημα τὴν ἐπαύριον ὅτι ἡ ἀγορὰ τοῦ θωρηκτοῦ ἐματαιοῦτο. Τότε ἐστράφημεν ὁλοταχῶς εἰς τὴν διαπραγμάτευσιν τῆς ἀγορᾶς τῶν ἀνιχνευτικῶν. Ἐπρόκειτο περὶ τῆς ἀγορᾶς δύο, ἐπειδὴ δὲ τὸ κατάστημα ἐπέμενεν εἰς τὴν πώλησιν τεσσάρων, ὑπεχωρήσαμεν. Ἦτο, λέγω, ἡ 15η Σεπτεμβρίου, διότι τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἐλάβομεν τὴν ἀπόφασιν ὅτι ἐντὸς 48 ὡρῶν δέον νὰ ὁπλισθῶμεν, καὶ τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἔπρεπεν ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἐνεργήσῃ μετὰ ταχύτητος ἠλεκτρικῆς. Μετέβην λοιπὸν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἐνήργησα διὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ θωρηκτοῦ· τὴν ἐπαύριον, 16 Σεπτεμβρίου, ὅτε εἶχον ἀπάντησιν περὶ τὴν μεσημβρίαν ὅτι τὸ θωρηκτὸν ἐκεῖνο δὲν δίδεται, ἦλθε καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἐλάβομεν ἀμέσως τὴν ἀπόφασιν νὰ σπεύσωμεν εἰς τὴν ἀγορὰν τῶν ἀνιχνευτικῶν. Ἐκλείσθη λοιπὸν ἡ συμφωνία ἐδῶ. Κύριοι, ὅτε ἐγνωρίζομεν ὅτι μετὰ 24 ὥρας ἐπρόκειτο νὰ ἐπιστρατευθῇ ἡ Ἑλλὰς καὶ τὴν προθεσμίαν αὐτὴν εἴχομεν ζητήσει ἵνα ἐξοπλισθῶμεν καλύτερον, νομίζετε ὅτι ἦτο δυνατὸν ἐκείνην τὴν στιγμὴν νὰ γίνῃ διαπραγμάτευσις τιμῆς;

§147ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κάθε ἄλλο. Ἐγὼ θὰ ἐδεχόμην τότε νὰ τὰ ἀγοράσω καὶ μὲ δύο καὶ μὲ τέσσαρα ἑκατομμύρια ἐπὶ πλέον. Τὰ ἠγοράσαμεν 16.000.000· ἐὰν ἔκαμνον 14.000.000, θὰ ἔδιδον τὰ δύο ἐπὶ πλέον πολὺ εὐχαρίστως.

§148Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Λέγω τοῦτο οὐχὶ διὰ τὴν Βουλήν, κ. Πρόεδρε, διότι ἡ Βουλὴ ἠξεύρει πολὺ καλὰ νὰ ἐκτιμᾷ, ἀλλὰ λέγω τοῦτο διὰ τοὺς ἔξω τῆς Βουλῆς, οἱ ὁποῖοι πολὺν χρόνον παρεπλανήθησαν καὶ πολὺν χρόνον ἐξηπατήθησαν, καὶ ἔπρεπε νὰ μοὶ δοθῇ ἡ εὐκαιρία — καὶ σᾶς εὐχαριστῶ διότι τὴν ἐδώκατε — νὰ εἴπω αὐτὰ ἐν τῇ Βουλῇ, διὰ ν’ ἀποστομώσω ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔσχον τὴν ἀναίδειαν νὰ γράψωσιν ὅσα ἔγραψαν περὶ ἐμοῦ. Λοιπόν, Κύριοι, ἡ κατάστασις ἐκείνην τὴν ἡμέραν τῆς 16ης Σεπτεμβρίου ἦτο τοιαύτη. Τὰ μὲν ἀνιχνευτικὰ εὑρίσκοντο εἰς τὰ ναυπηγεῖα Μπίρκενχεδ, τὰ δὲ πυρομαχικά των εἰς τὸ ἐργοστάσιον Μπέτλεμ. Δὲν ἠδυνάμεθα ν’ ἀγοράσωμεν τὰ ἀνιχνευτικὰ ἄνευ πυρομαχικῶν οὔτε τὰ πυρομαχικὰ ἄνευ τῶν ἀνιχνευτικῶν. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ γίνῃ μετὰ τοιαύτης ταχύτητος ἡ ὑπόθεσις ὥστε νὰ γίνῃ ἡ ἀγορὰ καὶ τῶν δύο καὶ διὰ τοῦτο ἐκλείσθη ἡ ἀγορὰ ἐδῶ. Ἐνῷ συνεφωνεῖτο ἡ ἀγορὰ ὑπὸ ὅρον, συγχρόνως μετεβίβασα τηλεγράφημα εἰς Ἀμερικὴν — γνωρίζετε δ’ ὅτι χρειάζονται 24 ὧραι διὰ νὰ φθάσῃ ἵνα ἔχωμεν ἀπάντησιν — καὶ διετάχθη ὁ ἐπιτετραμμένος ἐν Ἀμερικῇ τὰ τοῦ ἐλέγχου τῆς κατασκευῆς τοῦ θωρηκτοῦ πλωτάρχης κ. Τσουκαλᾶς νὰ προβῇ εἰς συμφωνίαν περὶ τῶν πυρομαχικῶν καὶ νὰ μὲ πληροφορήσῃ ἀμέσως ἂν ἐδίδοντο τοιαῦτα· μόλις δὲ ἔλαβον τὸ τηλεγράφημα τὴν ἐπιοῦσαν, ὅτι δίδονται ταῦτα, ἔκλεισα καὶ τὰς δύο συμφωνίας συγχρόνως. Ἀπέναντι τοιούτου προβλήματος, τὸ ὁποῖον προεβάλλετο εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἐννοεῖτε ὅτι ἡ διαπραγμάτευσις περὶ τιμῆς ἦτο ἀδύνατος. Τότε ἐτηλεγραφήθη πρὸς τὸν πρεσβευτήν· «προβῆτε εἰς τὴν ἀγορὰν τῶν ἀνιχνευτικῶν».

§149ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι εἰς ἀγοράν, εἰς ὑπογραφὴν τοῦ συμβολαίου.

§150Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀκριβῶς. Διότι ἡ ἀγορὰ ἔκλεισε μὲ δεῖνα τιμήν· «σᾶς ἀπεστείλαμεν τὴν ἐπιταγὴν ἐκ δραχμῶν 16.000.000». Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἐνθυμῆται ὅτι, διὰ νὰ μὴ χάσωμεν δευτερόλεπτον, τῇ 3ῃ ὥρᾳ μετὰ τὸ μεσονύκτιον, ὅτε εἴχομεν τὰ τηλεγραφήματα πλήρη καὶ τὴν ἀγορὰν συντετελεσμένην, ἐκάλεσα αὐτὸν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἀπεστείλαμεν εἰς τὸν οἶκον τοῦ κ. Δροσοπούλου, διευθυντοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, τὴν ἅμαξάν μου, ἐξυπνίσαμεν αὐτόν, τὸν ἐφέραμεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, μετέβη εἰς τὴν Τράπεζαν Κυριακὴν μετὰ τὸ μεσονύκτιον καὶ ἀπέστειλε τὰ χρήματα τηλεγραφικῶς. Εὑρίσκετο καὶ ὁ κ. Ῥέπουλης εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν τότε. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους ἐγένετο ἡ ἀγορά. Τὴν ἐπαύριον, Κύριοι, ἀνέμενον μετ’ ἀνυπομονησίας, ἀντιλαμβάνεσθε πόσον εὐλόγου, ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν νὰ λάβω τὸ τηλεγράφημα ὅτι ἡ ἀγορὰ ὑπεγράφη. Ἀντὶ τούτου, τῇ 17ῃ Σεπτεμβρίου, ἡμέρᾳ κατὰ τὴν ἑσπέραν τῆς ὁποίας ἐγένετο ἡ ἐπιστράτευσις, λαμβάνω τηλεγράφημα τοῦ κ. Γενναδίου περὶ τὴν 3 ὥραν μετὰ μεσημβρίαν τῆς Δευτέρας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ ἀνοίγω μετὰ παλμῶν διὰ νὰ ἴδω ὅτι ἐτελείωσεν ἡ ἀγορὰ καὶ ἀντὶ τούτου μοὶ λέγει ὅτι· ἀρνοῦμαι νὰ ὑπογράψω, διότι δὲν μὲ ἠρωτήσατε καὶ δὲν γνωρίζω τι περὶ τῆς ὑποθέσεως! Τῷ ἔλεγον δὲ εἰς τὸ τηλεγράφημά μου ὅτι τὰ τῆς ὑποθέσεως γινώσκει ὁ πλωτάρχης κ. Γέροντας, ὁ ὁποῖος ἦτο ἐν Λονδίνῳ καὶ εἶχε συνοδεύσει τὴν ἐπιτροπὴν τὴν ἐξετάσασαν τὰ πλοῖα. Κύριοι, εἶμαι ἰσχυρὸς τὸ σῶμα καὶ ἂς μὴ φαίνωμαι γίγας, ἀλλὰ σπανίως ᾐσθάνθην τὴν ταραχὴν τὴν ὁποίαν ᾐσθάνθην τὴν στιγμὴν ἐκείνην· σᾶς βεβαιῶ ὅτι μέχρι τοῦδε πρώτην ταύτην φορὰν εἰς τὸν βίον μου ἐκινδύνευσα νὰ μοὶ ἔλθῃ συγκοπή, διότι ἐκλονίσθην καὶ ἐστηρίχθην εἰς τὸν τοῖχον, πρὸ τῆς καταστάσεως αὐτῆς, διότι μοὶ παρέδιδε τὴν Ἑλλάδα τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἄοπλον ὁ πρεσβευτὴς διὰ τοῦ τηλεγραφήματός του. Ἔσπευσα τότε εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ὅστις εἶχε λάβει τηλεγράφημα τοῦ καταστήματος Κάμμελ Λὰνρδ πληροφοροῦντος ὅτι ὁ πρεσβευτὴς ἠρνήθη νὰ ὑπογράψῃ τὴν σύμβασιν. Ἦτο ὅμως τοῦτο κακογραφημένον καὶ ὁ κ. Πρόεδρος μὴ ἀντιληφθεὶς περὶ τίνος ἐπρόκειτο, διότι εἶδεν ὑπογραφὴν ἄγνωστον, τὸ ἔθηκεν εἰς τὸ θυλάκιόν του. Ἄλλως τε ποῦ νὰ φαντασθῇ ὅτι ἐπρόκειτο περὶ τῶν πλοίων. Τῷ λέγω ἐγώ· κ. Πρόεδρε, ἰδοὺ ἡ κατάστασις· τότε ἐξάγει τὸ τηλεγράφημα καὶ τὸ ἀναγινώσκομεν καὶ οἱ δύο· ἦτο κακογραφημένον καὶ ἕνεκα τούτου δὲν ἀντελήφθημεν περὶ τίνος πρόκειται. Τί νὰ πράξωμεν; Καλοῦμεν τὸν κ. Κορομηλᾶν, ἔρχεται καὶ οὗτος καὶ ἐν ἀγανακτήσει διατελούντων καὶ τῶν τριῶν διετάχθη τηλεγραφικῶς ὁ κ. Γεννάδιος νὰ σπεύσῃ νὰ ὑπογράψῃ, διετάχθη δὲ καὶ ὁ κ. Βοῦρος, ἂν ἀρνῆται ὁ κ. Γεννάδιος, νὰ ὑπογράψῃ αὐτός· συγχρόνως διετάχθη καὶ ὁ κ. Γέροντας, ἂν ἀρνηθῶσι καὶ οἱ δύο, νὰ ὑπογράψῃ αὐτός. Αὐτὸ τὸ φρενοκομεῖον ἐδημιούργησεν εἰς τὰς παραμονὰς τοῦ πολέμου αὐτὸς ὁ κύριος πρεσβευτής! Σπεύδει ὁ κ. Γέροντας ἵνα ζητήσῃ τὰ ἔγγραφα παρὰ τοῦ κ. Γενναδίου, ἀλλ’ ἦτο πλέον βαθεῖα νύξ. Ἐπὶ τέλους, ὅτε ἔλαβεν ὁ κ. Γεννάδιος τὰ τηλεγραφήματα τοῦ Ὑπουργείου, παρέδωκε τὸν φάκελον εἰς τὸν κ. Γέρονταν καὶ τὴν ἐπαύριον ἐγένετο ἡ ὑπογραφὴ τοῦ συμβολαίου. Ἀλλ’ ἐζητεῖτο τὸ τίμημα. Τοῦτο εἶχε διαβιβασθῆ ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης εἰς τὸ ἐκεῖ κατάστημα, τὸ ὁποῖον τὴν ἐξεπροσώπει, ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Γενναδίου· λαμβάνω τηλεγράφημα τοῦ Γέροντα τῇ 18ῃ Σεπτεμβρίου πλέον καὶ μοὶ λέγει· δὲν δύναμαι νὰ πληρώσω, διότι ὁ πρεσβευτὴς ἀρνεῖται ὅτι ἔχει τὴν κατοχὴν τῶν χρημάτων· ὁ πρεσβευτὴς μηνίων ἀκόμη διότι δὲν ἔκαμεν αὐτὸς τὰς διαπραγματεύσεις ἠρνεῖτο νὰ διευκολύνῃ τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ Ὑπουργείου ὅπως λάβῃ τὰ χρήματα καὶ πληρώσῃ. Ἠναγκάσθην ν’ ἀποστείλω ἄλλο τηλεγράφημα, συνεννοηθεὶς καὶ μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις ἐκλήθη καὶ πάλιν νύκτωρ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ ἐκάμαμεν ἄλλην τηλεγραφικὴν διαταγὴν ἐπ’ ὀνόματι πλέον τοῦ καταστήματος μὲ τὴν ἐντολὴν εἰς τὸν κ. Γέρονταν νὰ ὑπάγῃ νὰ παραλάβῃ καὶ πληρώσῃ. Κύριοι, ἐν τῇ ἀγανακτήσει μου ἔγραψα εἰς τὸ τηλεγράφημα ἐκεῖνο τὴν φράσιν ὅτι ὁ πρεσβευτὴς ψεύδεται. Σημειώσατε ὅτι μᾶς ἔφερεν εἰς τὴν θέσιν, ἕνεκα τῆς ἀρνήσεως αὐτῆς καὶ τοῦ κινδύνου τὸν ὁποῖον διετρέχομεν ἐν ὥρᾳ ἐπιστρατεύσεως νὰ εὑρεθῶμεν κατόπιν πρὸ ἐπεμβάσεων ἴσως οὐδετερότητος καὶ χάσωμεν τὰ πλοῖα τὰ ὁποῖα μᾶς ἦσαν ἀναγκαῖα, τὸν μὲν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ τηλεγραφήσῃ ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸ κατάστημα καὶ ν’ ἀναγγείλῃ ὅτι ἡ σύμβασις συνετελέσθη καὶ εἴμεθα ἀγορασταί, ἐμὲ δὲ νὰ κάμω ἐπιστολὴν εἰς τὸν ἐνταῦθα ἀντιπρόσωπον τοῦ καταστήματος διὰ τῆς ὁποίας ἐδήλουν ὅτι ἡ σύμβασις εἶναι τετελεσμένη καὶ ὅτι μόνον ἡ τυπικὴ ὑπογραφὴ πρέπει νὰ γίνῃ ἐν Λονδίνῳ. Ταῦτα ἐγένοντο διὰ νὰ ἤμεθα ἐν τῇ κατοχῇ τῶν πλοίων. Λοιπὸν κατόπιν τούτου ὁ πρεσβευτὴς ἀντελήφθη ὅτι ἡ θέσις του ἦτο δύσκολος, διότι ἐγὼ δὲν λησμονῶ ἐνθυμούμενος τὰ γεγονότα ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμήν, ὅτι ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ ἐγένετο συζήτησις περὶ ἀπολύσεως τοῦ Κυρίου αὐτοῦ, καὶ δὲν λησμονῶ ὅτι ἐκ τῶν ἀτόμων οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν ψυχραιμότεροι εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν ὑπῆρξε τότε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀλλ’ ἐγώ, διότι εἶπον· «νὰ ἀπολυθῇ τώρα ἐν ὥρᾳ ἐνάρξεως πολέμου; Ἂς τὸν ἀφήσωμεν νὰ κουρεύεται, καὶ φθάνομεν βραδύτερον εἰς τὴν πειθαρχικὴν συνέπειαν». Ἀλλ’ ἐν τῇ «Ἑστίᾳ» ὅμως ἀνεγράφη ἡ εἴδησις ὅτι πρόκειται ν’ ἀνακληθῇ ὁ ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτής, καὶ δύναμαι νὰ εὕρω τὸ φύλλον τῆς «Ἑστίας» καὶ τὸ προσαγάγω εἰς πάντα ἀμφιβάλλοντα. Ταῦτα διεμηνύθησαν εἰς τὸν πρεσβευτήν, διότι εἶχε καὶ ἐνταῦθα φίλους, καὶ μετὰ πάροδον 14 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἀγορᾶς σπεύδει καὶ τηλεγραφεῖ πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ὅτι αὐτὸς δὲν ἠθέλησε νὰ ὑπογράψῃ, διότι θὰ ἠγόραζε τὰ πλοῖα ἀντὶ 80.000 λιρῶν ἕκαστον, ἂν ἀνετίθετο εἰς αὐτὸν ἡ διαπραγμάτευσις. Τὴν αὐτὴν ἡμέραν ὅμως ἐλάμβανον καὶ ἐγὼ ἐπιστολὴν διὰ τῆς ὁποίας ἐδεχόμην συγχαρητήρια διὰ τὰς πολεμικὰς ἐνεργείας μου, καὶ ἥτις κατέληγεν εἰς τὴν φράσιν «ζήτω ἡ Ἑλλάς!» Εἰς ὑμᾶς, κ. Πρωθυπουργέ, ἐσυκοφάντει καὶ ἐμὲ συνέχαιρε! Σᾶς εὐχαριστῶ πολὺ διότι μοὶ ἐδώσατε τὴν εὐκαιρίαν αὐτὴν ν’ ἀνασύρω ἕνα πέπλον. Ἔχω καὶ τὴν ἐπιστολὴν αὐτήν, ἡ ὁποία κατετέθη εἰς τὴν ἀνάκρισιν. Τί δὲ ἦτο, νομίζετε, αὐτὴ ἡ ἱστορία τῶν 80.000 λιρῶν; Δύο μῆνας πρὶν μετέβη μεσίτης τις καὶ εὗρε τὸν πλωτάρχην Γέρονταν καὶ εἶπεν εἰς αὐτόν· τὰ πλοῖα δύνασθε νὰ τὰ ἀγοράσητε, ἂν θέλητε, ἀντὶ 95.000 λιρῶν τὸ σκάφος ἄνευ πυροβόλων καὶ πυρομαχικῶν. Ὁ κ. Γέροντας τῷ εἶπεν, ὅτι δὲν εἶμαι ἐντεταλμένος ν’ ἀγοράζω πλοῖα ἐνταῦθα, διότι ἐποπτεύω τὴν κατασκευὴν πυρομαχικῶν· οὐχ ἧττον εἶπε ταῦτα ὁ κ. Γέροντας εἰς τὸν πρεσβευτήν, ὁ ὁποῖος δὲν ἀνεκοίνωσε τότε τίποτε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτε δ’ ἐνεθυμήθη τὴν πληροφορίαν, συγχύζων σκάφη, πυροβόλα καὶ πυρομαχικὰ ἔκαμε πάντα ταῦτα ἕνα παστίτσιο εἰς βάρος μου. Γνωστὸν δὲ εἶναι, Κύριοι, ὅτι, ὅταν διαπραγματεύωνται πλοῖα οἱ ναυπηγοί, χωρίζουσι τὰ πράγματα. Δὲν θὰ σοὶ εἴπωσι ποτὲ ὅτι 150.000 λίρας στοιχίζει τὸ δεῖνα σκάφος, ἀλλὰ θὰ εἴπωσι τὸ δεῖνα σκάφος τόσας χιλιάδας λίρας, τὰ πυρομαχικά του τόσας χιλιάδας λίρας, τὰ πυροβόλα του τόσας χιλιάδας λίρας, διότι συμβαίνει πολλάκις ἄλλο κατάστημα νὰ κατασκευάζῃ τὰ σκάφη καὶ ἄλλο τὰ πυρομαχικά. Εἰς τὴν τοιαύτην πλάνην, εἰς τὴν τοιαύτην ἀντίληψιν τῆς προτάσεως περιέπεσεν ἐκ πλάνης ὁ κ. Γεννάδιος καὶ τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἐσερβίρισε τὸ γλύκυσμά του, νομίζων ὅτι συκοφαντῶν ἕνα Ὑπουργὸν τῆς Πατρίδος του προσέφερεν ὑπηρεσίαν τὴν στιγμὴν αὐτὴν πρὸς τὸν ἑαυτόν του ἵνα σωθῇ, διότι ἠπειλεῖτο δι’ ἀπολύσεως. Εὐτυχῶς δι’ ἐμὲ ὑπάρχουσιν ἔγγραφα, ὅτι τὰ ἴδια ἀντιτορπιλλικὰ εἶχον προταθῆ, ὅτε ἐγένετο διαγωνισμὸς πρὸς παραγγελίαν τῆς «Νέας Γενεᾶς» καὶ τοῦ «Κεραυνοῦ» ὑπό τινος Ἰταλοῦ τυχοδιώκτου, ὁ ὁποῖος παρήδρευεν ἐν τῇ Πρεσβείᾳ καὶ ὁ ὁποῖος ἦτο ἐμπιστευτικὸν πρόσωπον καὶ παρεπλάνησε τὸν κ. πρεσβευτὴν κατὰ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ «Ῥίου Ἰανεΐρου». Ὑπῆρχε τοιαύτη πρότασις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ὑπεβλήθη δὲ καθ’ ὃν χρόνον ἐγένετο διαγωνισμὸς διὰ τὴν ἀγορὰν τῆς «Νέας Γενεᾶς» καὶ τοῦ «Κεραυνοῦ». Ἡ πρότασις αὕτη δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν, διότι ἐξήρχετο τοῦ ναυτικοῦ προγράμματος. Εἰς τὴν πρότασιν ὡρίζετο ἡ τιμὴ διὰ τὰ σκάφη, διὰ τὰ πυροβόλα καὶ τὰ πυρομαχικὰ 150.000 λιρῶν δι’ ἕκαστον. Ἦτο αὕτη πρότασις πρὸς διαγωνισμόν, ἠγοράσαμεν δὲ τὰ πλοῖα ἐν στιγμῇ σπουδῆς μόνον 149.500 λίρας. Κύριοι, δὲν φρονῶ ὅτι τὸ κατάστημα δὲν ὠφελήθη, διότι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐν τοιαύτῃ στιγμῇ ἔμπορος ὢν δὲν ὠφελεῖται ἴσως λαμβάνει τὸν τίτλον τοῦ μωροῦ. Εἶναι ὅμως ἀναμφισβήτητον, ὅτι διαρκοῦντος τοῦ πολέμου ὑπεβλήθη πρότασις δι’ ἄλλα ὅμοια ἀνιχνευτικὰ κατασκευαζόμενα ἐν Γαλλίᾳ κατὰ δύο μίλια μικροτέρας ταχύτητος, ἀπορριφθέντα δ’ ὑπὸ τῆς Ἀργεντηνῆς Κυβερνήσεως. Τὰ πλοῖα ταῦτα προσεφέροντο ἀντὶ 23 ἑκατομμυρίων δραχμῶν τὰ τέσσαρα. Δὲν θέλω νὰ εἴπω τίς προσέφερε, διότι τὸ ἔργον τὸ ἰδικόν μου δὲν εἶναι ν’ ἀναμιγνύω πρόσωπα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχω συμφέρον ν’ ἀμυνθῶ. Ἀπερρίφθη ἡ προσφορὰ αὕτη· ἐγένετο ἀνάκρισις, ὡς εἶπον, ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως καὶ ἀπεδείχθη ὅτι ἡ κατὰ τόννον τιμὴ τῶν τεσσάρων ἀνιχνευτικῶν, διότι θέλω νὰ εἶναι πάντα τὰ πράγματα καθαρισμένα, ἡ κατὰ τόννον τιμὴ τῶν πλοίων τούτων ὑπῆρξεν, ἐκτὸς τῆς τιμῆς κατὰ τόννον τοῦ Βουλκάν, εὐθηνοτέρα ὅλων τῶν ἄλλων ἀντιτορπιλλικῶν, τὰ ὁποῖα προσηνέχθησαν κατὰ τὸν διεθνῆ διαγωνισμὸν τὸν γενόμενον ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι ἐγένοντο τότε πολλαὶ προσφοραί, ἀλλὰ προυτιμήθη ἐν τέλει τὸ σύστημα τῆς ἀγορᾶς ἡμιετοίμων πλοίων καὶ ἐγένετο ὁ διαγωνισμὸς ἐν τέλει μεταξὺ τῶν καταστημάτων Βουλκὰν καὶ Σιχάο. Ἀλλ’ εἰς τὸν διαγωνισμὸν εἶχον προτείνει καὶ ἄλλα καταστήματα, ἡ δὲ τιμὴ τὴν ὁποίαν ἐπετύχομεν ἦτο εὐθηνοτέρα κατὰ τόννον ἀπὸ τὴν τιμὴν ἡ ὁποία προσηνέχθη κατὰ τὸν διαγωνισμὸν καὶ ὅτε ἐγένετο ἡ παραγγελία τῶν τεσσάρων ὁμοίων ἀνιχνευτικῶν εἰς τὸ αὐτὸ κατάστημα μετὰ τὸν πόλεμον ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἡ διαφορὰ τῆς τιμῆς ἦτο, νομίζω, 1000 μέχρι 1500 λιρῶν μετὰ τριῶν πυροβόλων ἀντὶ τῶν τεσσάρων, ὅσα εἶχον τὰ ὑπ’ ἐμοῦ ἀγορασθέντα.

§151Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Συζητοῦμεν;

§152Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀναφέρω πληροφορίας.

§153Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Δὲν εἶναι τῆς παρούσης περιστάσεως.

§154Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν σᾶς ἐλέγχω. Ἐγὼ σᾶς πληροφορῶ ὅτι ἡ τιμὴ ἦτο τόσον κανονικὴ ὥστε, καὶ ὅτε ὑμεῖς παρηγγέλλετε ἐν πλήρει ἠρεμίᾳ καὶ ἐγὼ ἐν τῇ πλήρει ἀνεγνωρισμένῃ ἀνάγκῃ, ἦτο ἡ αὐτὴ τιμή. Ταῦτα λέγω διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ ζητήματος, καταλήγων δὲ λέγω ὅτι ὁ κ. Γεννάδιος ἔχει τὴν νοσηρὰν αὐτὴν κατάστασιν, ὅτι προκειμένου νὰ ὑπερασπίσῃ ἑαυτὸν ἢ νὰ σώσῃ ἑαυτὸν ἢ νὰ κερδίσῃ ὄφελος ἠθικὸν ὑπὲρ αὑτοῦ δὲν φείδεται τοῦ ψεύδους. Διότι ὁ κ. Γεννάδιος εἶναι γνωστὸν ὅτι, ὅτε ἤθελε κατ’ ἀποκοπὴν νὰ συκοφαντῇ τὸν κ. Μεταξᾶν, πρεσβευτὴν ἐν Λονδίνῳ, εἶχε μεταχειρισθῆ ἐνταῦθα κύμβαλον ἀλαλάζον, τὸ ὁποῖον διὰ διαφόρων ἐρεσχελιῶν καὶ ὕβρεων ἐσυκοφάντει τὸν κ. Μεταξᾶν. Κατώρθωσε δὲ κατὰ τὴν ἐπανάστασιν νὰ ἐκτοπίσῃ τοῦτον. Δὲν εἶναι ἄγνωστον, ὅτι ὁ κ. Γεννάδιος ἀπελύθη ὑπὸ τοῦ μακαρίτου Τρικούπη, διότι ἄρθρον τὸ ὁποῖον ἔγραψεν ὁ ἴδιος ὁ Τρικούπης καὶ ἐδημοσιεύθη εἰς τοὺς «Τάϊμς» ἀνέφερεν ἐπισήμως ὅτι τὸ εἶχε γράψει ὁ ἴδιος ὁ Γεννάδιος. Ἡ τρομερὰ αὐτὴ ἀποκάλυψις ἀπέλυσεν αὐτὸν τῆς θέσεως τοῦ πρεσβευτοῦ. Ταῦτα εἶναι τὰ ἱστορικὰ τοῦ πρεσβευτοῦ κ. Γενναδίου, λυποῦμαι δὲ διότι ἀπησχόλησα τὴν Βουλήν. Εὐχαριστῶ αὐτὴν τὴν φορὰν ἀπὸ καρδίας τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ λυθῇ ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ ἐν πλήρει συμφωνίᾳ Κυβερνήσεως καὶ ἐμοῦ.

§155Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διὰ νὰ κατανοηθῇ ἡ σημασία καὶ ἡ ἀξία τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος, θὰ ἐνθυμίσω εἰς τὴν Βουλὴν πρᾶγμα, γνωστὸν εἰς τοὺς κ. Βουλευτάς, ἀλλ’ ὄχι καὶ ἔξω τῆς Βουλῆς. Οὐδεμία, Κύριοι, ἐπιχείρησις στρατιωτική, ὅσον τελεία καὶ ἂν εἶναι καὶ ὅσον ἐπιτυχὴς καὶ ἂν ὑπῆρξεν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ της, δύναται νὰ εὐοδωθῇ ἐὰν ἡ Ἐπιμελητεία δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ παρακολουθῇ τὸν ἐν ἐκστρατείᾳ στρατόν. Ἂν τοῦτο εἶναι ἀληθές, καὶ εἶναι ἀληθές, δύναται νὰ νοηθῇ τίνα εὐθύνην φέρει ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου διὰ τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν. Ἦτο γνωστὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἡ Ἐπιμελητεία δὲν ἦτο ἐπαρκής, δὲν εἶχε δηλαδὴ τὰ μέσα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ βοηθήσωσι τὸν στρατὸν ἐν ἐκστρατείᾳ πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ ἐπιχειρήματος τὸ ὁποῖον ἀνελάμβανε. Διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις ἐζήτησε βοηθήματα καὶ πρῶτον εἰς αὐτοκίνητα· ἡ στρατιωτικὴ Ὑπηρεσία ἐθεώρησεν ὅτι ἦσαν ἀρκετὰ διὰ τὸν σκοπὸν αὐτὸν 20 μόνον αὐτοκίνητα, κατὰ συνέπειαν τὸ ζήτημα ἐμελετήθη καὶ ἐζητήθη ἡ κάλυψις τῆς ἐλλείψεως ἐν τῇ ἐπιμελητειακῇ Ὑπηρεσίᾳ. Βεβαίως, ὅταν ἡ στρατιωτικὴ Ὑπηρεσία ἐμελέτησε τὰ περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, εἶχεν ὑπ’ ὄψει της καὶ τὸ ἔδαφος ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἐλειτούργουν τὰ αὐτοκίνητα, καὶ ἐπληροφόρησε βεβαίως τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τίνα θὰ ἦσαν τὰ κατάλληλα αὐτοκίνητα διὰ τὴν ἔκτακτον ταύτην καὶ σπουδαίαν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἐὰν ἀκόμη δὲν εἶχεν ὑποβληθῆ τοιαύτη γνώμη πρὸς τὸν Ὑπουργὸν ἐκ μέρους τῆς Ὑπηρεσίας, τίνες ζημίαι θὰ προέκυπτον εἰς τὸ Κράτος, ἐὰν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἠγόραζεν αὐτοκίνητα νέα μὴ λειτουργήσαντα κατὰ χρόνον μακρὸν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Δημοσίου, τοὐναντίον ἡ ἀπόκτησις τῶν νέων αὐτοκινήτων θὰ ἦτο ἓν κέρδος διὰ τὴν Ὑπηρεσίαν, διότι μετὰ τὸν πόλεμον θὰ εἶχε νὰ ἐπουλώσῃ τὰς ἀνάγκας τῆς Ἐπιμελητείας; Ἰδοὺ λοιπὸν ποῦ ἔγκειται ἡ πρώτη εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως· ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως ἔγκειται εἰς τὸ ὅτι αὕτη δὲν ἐμερίμνησεν ὡς ἔπρεπεν ἵνα προβῇ εἰς τὴν ἀγορὰν τῶν αὐτοκινήτων, ἡ Κυβέρνησις δηλαδὴ ἐζήτησε ν’ ἀγοράσῃ αὐτοκίνητα ὁπωσδήποτε, ἔστω καὶ ἐφθαρμένα, διὰ νὰ φανῇ ὅτι προσφέρει βοήθειαν εἰς τὴν Ἐπιτελικὴν Ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα ὅμως ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμοποιῶνται εἰς τὰς ὁδοὺς τοῦ Λονδίνου, ἀλλὰ νὰ μὴ δύνανται νὰ χρησιμοποιῶνται εἰς τὰς ὁδοὺς τῆς ἐκστρατείας. Ἔχομεν λοιπὸν ἐνώπιόν μας Κυβέρνησιν ἡ ὁποία ἐπιπολαίως ἐξετάζει τὰ ζητήματα, οὐχὶ δὲ ὅπως ἐξετάζει αὐτὰ ὁ πρὸ μικροῦ ἀγορεύσας ἐντεῦθεν πρώην Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν· ἔχομεν Κυβέρνησιν ἡ ὁποία δὲν αἰσθάνεται τὸ ὕψος καὶ τὴν σημασίαν τῆς εὐθύνης αὐτῆς· ἔχομεν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὁ ὁποῖος δὲν ἠδυνήθη ν’ ἀντιληφθῇ ὁποίας ζημίας θὰ ἐγίνετο πρόξενος οὕτω σκεπτόμενος περὶ τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων. Καὶ δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν ὅτι βεβαίως αἱ στρατιωτικαὶ ἐπιχειρήσεις δὲν θὰ ἔφθανον εἰς αἴσιον πέρας, ἂν δὲν ὑπῆρχεν αὐταπάρνησις ἡ ὁποία δύναται νὰ χαρακτηρίσῃ τὸν στρατὸν ὁ ὁποῖος ἐμάχετο ὑπὲρ τῶν δικαίων τῆς Ἑλλάδος, διότι γνωρίζομεν πάντες ὅτι ἐπὶ 7 καὶ 8 ὁλοκλήρους ἡμέρας ὁ στρατὸς ἦτο νῆστις, ἐστερημένος πάντων τῶν ἀναγκαίων. Ἰδοὺ τίς εἶναι ἡ εὐθύνη ἡ ὁποία βαρύνει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Ἰδοὺ ποῦ ἔγκειται ἡ εὐθύνη καὶ οὐχὶ εἰς τὸ χρῆμα, ἂν εἶναι μικροτέρα ἢ μεγαλυτέρα ἡ τιμή των, διότι εἰς τοιαύτας περιστάσεις οὐδεὶς θὰ ἤλεγχε τὴν Κυβέρνησιν, ἂν ἠγόραζε καλὰ καὶ ἐδαπάνα περισσότερα προκειμένου νὰ σώσῃ τὴν τιμὴν καὶ τὴν δόξαν τῆς Πατρίδος καὶ νὰ ὑποστηρίξῃ τὰ δίκαια αὐτῆς. Ἀλλὰ ποῦ ἀλλοῦ ἔγκειται ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως; Ἠκούσατε τί σᾶς εἶπεν ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὅτι ὁ κ. πρεσβευτὴς εὑρίσκεται εἰς νοσηρὰν κατάστασιν, καὶ ἠκούσατε τὰ ἐμπόδια τὰ ὁποῖα παρέσχεν εἰς αὐτόν. Ἐρωτῶ τὸν Καβοὺρ καὶ τὸν Μεσίαν· δὲν ἀντελήφθη αὐτὴν τὴν κατάστασιν τὴν ὁποίαν ἐξιστόρησεν ἐνώπιον ἡμῶν ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, καὶ πῶς ἀνέχεται νὰ διακυβεύωνται τοιαῦτα μεγάλα συμφέροντα τῆς Πατρίδος; Πῶς, λέγω, κατόπιν τῶν ἀποδείξεων τὰς ὁποίας δύο ῥήτορες ἀνέπτυξαν ἐντεῦθεν στηριζόμενοι ἐπὶ ἐγγράφων, ἀνέχεται ἀκόμη νὰ εὑρίσκηται ὁ πρεσβευτὴς αὐτὸς εἰς τὴν θέσιν του; Καὶ ἦλθεν ἐνταῦθα καὶ διὰ χαριτολογιῶν καὶ μὲ ὕφος ἐντελῶς ἁπλοῦν ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ τὰ πράγματα ἁπλούστατα καὶ τὴν ζημίαν τοῦ Δημοσίου τόσον μικράν, ὥστε νὰ καλύψῃ καὶ τὴν εὐθύνην αὐτοῦ καὶ τοῦ πρεσβευτοῦ. Ὁ κ. πρεσβευτὴς ἀπεδείχθη ὄχι μόνον ὅτι ἐνήργησε πλημμελῶς, ἀλλὰ χωρὶς νὰ εἶναι ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς τῆς ἐξεταζούσης τὰ αὐτοκίνητα δίδει γνώμην εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ψεύδεται ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ἐξυβρίζει οὕτω τοὺς Ἕλληνας ἀξιωματικοὺς καὶ τὴν Ἑλληνικὴν ἐπιτροπήν, ἀλλ’ ἐπὶ πλέον ἐξυβρίζει καὶ ξένους, ἀσχέτους πρὸς τὰ συμφέροντα ἡμῶν, ἀλλ’ ἱκανοὺς εἰς τὸ νὰ ἐξετάσωσι τὰ αὐτοκίνητα ταῦτα καὶ ἔχωσι γνώμην αὐθεντικήν, ὑπερασπίζων γνώμην ἐναντίον τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου καὶ παραμελῶν τὸ καθῆκον αὑτοῦ ἀφήνει ἐκτεθειμένην τὴν Ὑπηρεσίαν τῆς Ἐπιμελητείας εἰς στιγμὰς κρισίμους διὰ τὴν Πατρίδα. Καὶ νομίζει ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὅτι ταῦτα εἶναι ἁπλούστατα καὶ δικαιολογεῖται δι’ αὐτῶν τῶν χαριτολογιῶν τὰς ὁποίας ἀνέπτυξεν ἐδῶ, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν δὲν ἔχῃ ἐπιχειρήματα δυνάμενα ν’ ἀνατρέψωσι τὰς κατηγορίας τῶν ἀντιφρονούντων αὐτῷ, φέρει τὰ τρία ἐπιχειρήματα, ἢ νὰ παριστᾷ τὰ πράγματα διὰ χαριτολογιῶν ἁπλούστατα, ἢ νὰ μεγαλαυχῇ ὅτι ἐμεγάλωσε τὴν Ἑλλάδα, ἢ νὰ χαρακτηρίζῃ τάξεις Βουλευτῶν λέγων ὅτι πρέπει ν’ ἀκουσθῶσιν οἱ προεξάρχοντες ἐξ αὐτῶν. Ἀλλὰ τίς εἶναι προεξάρχων; Ἐδῶ εἶναι πάντες ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, ἔχουσιν ἴδια δικαιώματα, ὑποχρεώσεις καὶ καθήκοντα, καὶ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ μεταχειρισθῆτε προσωπικὰ ζητήματα ἀνάξια ν’ ἀκούωνται ἐνταῦθα. Καὶ μοὶ δίδετε τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω ὅτι ἀπὸ τὸ ταπεινὸν ἐπίπεδον, ἀπὸ τοῦ ὁποίου προέρχεσθε, ὅσον ὑψηλὰ καὶ ἂν ἀνεβίβασεν ὑμᾶς ἡ παραφροσύνη τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, δὲν δύνασθε ν’ ἀποφύγητε καὶ διὰ τοῦτο καταφεύγετε εἰς προσωπικὰ ζητήματα ὑβριστικὰ διὰ τοὺς Βουλευτάς. Οἱ Βουλευταὶ ἔχουσιν ἐδῶ τὸ αὐτὸ κῦρος, τὴν αὐτὴν δύναμιν, τὴν γνῶσιν τῶν πραγμάτων καὶ τὰ δικαιώματα. Δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ κάμητε τοιοῦτον χαρακτηρισμόν, καὶ οἱ Βουλευταὶ οἵτινες ἀκολουθοῦσιν ὑμᾶς δὲν θ’ ἀνεχθῶσι τοιαύτην ὕβριν ἀπευθυνομένην κατὰ συναδέλφων των. Διότι θὰ μᾶς δώσητε τὸ δικαίωμα νὰ εἴπωμεν περισσότερα κατὰ τῶν Βουλευτῶν τῶν ὑποστηριζόντων ὑμᾶς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπον ἀπόψε σᾶς τὸ εἶπον, διότι πρέπει νὰ σᾶς σταματήσωμεν, καὶ ὅταν δὲν σᾶς σταματῶμεν διὰ τῆς λογικῆς καὶ τοῦ πρέποντος εἰς τὸ Κοινοβούλιον, θ’ ἀντεπεξερχώμεθα καθ’ ὃν τρόπον καὶ ὑμεῖς καθ’ ἡμῶν. Σᾶς διδάσκομεν ὅτι δὲν εἶσθε ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος νομίζετε ὅτι δύνασθε ν’ ἀπευθύνησθε καταφρονητικῶς πρὸς συναδέλφους, πρὸς ἐντίμους πολίτας ἐντιμοτέρους ἀπὸ ὑμᾶς. Κύριοι, εἷς χασάπης πληγωθεὶς εἰς τὴν χεῖρα, ἐθεραπεύθη παρ’ ἰατροῦ, ὅστις ὁσάκις ἠγόραζε κρέας παρὰ τοῦ χασάπη τούτου διὰ τὴν τιμὴν τοῦ κρέατος τῷ ὑπενθύμιζε τὴν θεραπευθεῖσαν χεῖρά του. Ὁ πτωχὸς ὅμως κρεοπώλης ἐξαντληθεὶς παρὰ τοῦ ἰατροῦ καὶ ἀπελπισθεὶς ἔκοψε τὴν χεῖρά του καὶ εἶπεν εἰς τὸν ἰατρόν· πᾶρέ την, ἀλλὰ πλήρωσέ την. Ἂν ὑποτεθῇ λοιπόν, τὸ ὁποῖον διαμφισβητῶ καὶ Θ’ ἀντιληφθῇ τοῦτο ὁ λαός, ὅταν παρέλθῃ ἡ παραφροσύνη του, ὅτι σεῖς ἐμεγαλώσατε τὴν Ἑλλάδα, δὲν θὰ εἴπῃ μὲ τοῦτο ὅτι πρέπει νὰ κατασπαταλᾶτε τὰ δημόσια χρήματα, διότι τότε δὲν θὰ μείνῃ μεγάλη Ἑλλάς, ἀλλὰ θὰ γίνῃ μικρὰ καὶ ἀνίκανος νὰ διεκδικήσῃ τὰ ὑπόλοιπα, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ διατηρήσῃ τὰ ὑπάρχοντα. Διότι θὰ ἐπέλθῃ μετ’ ὀλίγον ἕνεκα τῆς καταβαραθρώσεως τῶν οἰκονομικῶν τῆς Χώρας νέα χρεοκοπία καὶ γενικὸς ἔλεγχος, ὁπότε δὲν θὰ δύνασθε οὔτε δάνεια νὰ κάμητε οὔτε νὰ φορολογήσητε τὸν λαόν. Καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ἐμεγαλώσατε τὴν Ἑλλάδα, ὅπως ἐκάματε αὐτήν, ἦτο προτιμότερον νὰ μὴ τὴν μεγαλώσητε, διότι θὰ φέρητε τοὺς ἐχθρούς της, ἂν ὄχι εἰς τὸν Ταΰγετον, ἀσφαλῶς εἰς τὴν Ὄρθρυν. Καυχᾶσθε ὅτι ἐμεγαλώσατε τὴν Ἑλλάδα καὶ μὴ ἔχοντες ἄλλο ἐπιχείρημα ὑβρίσατε Βουλευτὴν ἔντιμον καὶ ἀξιοπρεπῆ μὲ κοινοβουλευτικωτάτην γλῶσσαν ὁμιλοῦντα ἐντεῦθεν. Σᾶς ἀπαντῶ· πῶς ἠδυνήθη ἡ Ἑλλὰς νὰ προβῇ εἰς πόλεμον καὶ πῶς τὴν ἐδέχθησαν εἰς συνδυασμὸν ἡ Βουλγαρία καὶ ἡ Σερβία, ἐὰν δὲν εἶχε στόλον; Ἐκεῖναι ἐζήτουν νὰ παρεμποδίσωμεν μόνον τὴν ἐκ τῆς Ἀσίας μεταφορὰν Τουρκικοῦ στρατοῦ. Ἀλλὰ τίς ἔκαμε τὸν στόλον; Τὰ τρία θωρηκτὰ ὁ κ. Θεοτόκης ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐπὶ Τρικούπη, ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀρκαδίας τὰ ἀντιτορπιλλικά, ὁ κ. Μαυρομιχάλης τὸν «Ἀβέρωφ», διὰ τῶν χρημάτων τὰ ὁποῖα εἶχεν ἀποταμιεύσει ἐκ τοῦ κληροδοτήματος ὁ κ. Θεοτόκης. Ὁ κ. Θεοτόκης παρέλαβε τὴν ἐξουσίαν ἐν χρεοκοπίᾳ καὶ οὐδὲν μέσον εἶχε πρὸς εὕρεσιν χρημάτων διὰ τὴν ναυτικὴν ἀποκατάστασιν τῆς Χώρας ἢ τὴν ἐγγύησιν τῶν πλεονασμάτων τοῦ Ἐλέγχου. Ἀλλ’ ὁ κ. Θεοτόκης δὲν μετεχειρίσθη τὴν ἐγγύησιν αὐτὴν οὔτε καὶ διὰ τὸν στρατόν, διότι προέβλεπεν ὅ,τι συνέβη ἐν τῇ Ἀνατολῇ καὶ ἤθελε νὰ ἔχῃ ὄχι μόνον ὅσα θὰ εὑρίσκοντο ἐν τῷ Ταμείῳ χρήματα ἀλλὰ καὶ τὴν ἐγγύησιν αὐτήν, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ δανεισθῇ ἡ μέλλουσα Κυβέρνησις. Ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ τοῦ κ. Θεοτόκη, τοῦ κ. Ῥάλλη, τοῦ κ. Μαυρομιχάλη παρέδωκε τὴν Ἑλλάδα πρὸς τοὺς ἀνορθωτὰς μὲ κεφάλαιον πλῆρες διαθέσιμον εἰς τὰ Ταμεῖα τοῦ Κράτους 80.000.000. Ὁ κ. Θεοτόκης ὠργάνωσε τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς καὶ ἔθηκεν ἐπὶ κεφαλῆς τὸν Διάδοχον, τὴν ἀξίαν τοῦ ὁποίου ἀπέδειξεν ὁ πόλεμος. Αὐτὸς ἀπέδειξε πῶς ὠργάνωσε τὸν στρατὸν ἡ νομοθεσία τοῦ κ. Θεοτόκη καὶ ὁ Διάδοχος· πῶς εὑρέθη τὴν στιγμήν, τὴν μόνην, τὴν ὁποίαν περιέμενε τὸ Κράτος, ὁ στρατὸς πλήρης μὲ πυροβόλα καὶ ὅπλα νέας κατασκευῆς, μὲ πυρομαχικά, μὲ ἱματισμόν. Τίς λοιπὸν ἐμεγάλωσε τὴν Ἑλλάδα; Ὑμεῖς ἢ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προητοίμασαν αὐτήν; Τί προσεθέσατε, ὅτε ἐκηρύχθη ὁ πόλεμος; Ἐστείλατε τὸν «Ἀβέρωφ» πρὸ τῶν Δαρδανελλίων ἄνευ πυρομαχικῶν, διότι δὲν εἴχετε, καὶ ἀνεβάλετε τὴν κήρυξιν τοῦ πολέμου ἐπὶ 15 ἡμέρας. Ἐρωτῶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐμεγαλώσατε ὑμεῖς τὴν Ἑλλάδα; Ἂν δὲν εἶχον ἑτοιμάσει τὸν στρατὸν αὐτὸν οἱ φαυλοκράται καὶ ἐὰν ὁ Βασιλεύς, ὅτε ὑπῆρξε δισταγμὸς κατὰ τὴν πρώτην σύρραξιν τοῦ στρατεύματος, δὲν προήρχετο εἰς τὴν γραμμὴν τῶν ἀκροβολιστῶν μὲ τὰ παιδιά του ἵνα ἐνθουσιάσῃ τὸν στρατόν, καὶ ἐὰν ὁ στρατὸς δὲν ἐνεθουσιάζετο βλέπων τὸν Βασιλέα του, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι δὲν θέλει μὲ τὰ κόκκαλά των νὰ στηρίξῃ τὴν Πατρίδα, ἀλλὰ μὲ τὰ κόκκαλα Αὐτοῦ καὶ τῶν Τέκνων Του, ἠθέλετε ὑμεῖς μεγαλώσει τὴν Ἑλλάδα; Ἐὰν δὲν ἐγίνετο τοῦτο, ὁ στρατὸς θὰ ἡττᾶτο καὶ τότε ὑμεῖς θὰ ἐλέγετε, νά· τὸ φαῦλον παρελθὸν πταίει, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀφῆκεν ἀνετοίμους καὶ ἀνικάνους πρὸς πόλεμον· ἐὰν ἤμην ἐγὼ πρὸ δεκαετίας, ὁπότε ἦτο ὁ κ. Θεοτόκης, θὰ σᾶς εἶχον στρατὸν ἀξιόμαχον καὶ προητοιμασμένον. Ἀλλ’ ὁ στρατὸς ἐνίκησε παρ’ ὅλα τὰ ἐμπόδια τὰ ὁποῖα τῷ παρείχετε. Καὶ τῷ παρείχετε ἐμπόδια, διότι ἐστείλατε τὸν Βασιλέα εἰς Βέρροιαν, ὅστις παρεκώλυσε τὴν πρόοδον τοῦ στρατοῦ, διότι ἦτο ὑποχρεωμένος ὁ Διάδοχος ν’ ἀφήσῃ μέγα μέρος τοῦ στρατοῦ πρὸς φρουρὰν τῆς ζωῆς τοῦ Βασιλέως. Τίς ἐθνικὴ ἀνάγκη, τίς πολεμικὴ ἀνάγκη προεκάλει νὰ φύγῃ ὁ Βασιλεὺς ἐκ τῶν Ἀθηνῶν καὶ νὰ μεταβῇ εἰς Βέρροιαν τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ὁ στρατὸς ἐκυλίετο εἰς τὸ αἷμα; Κατηρτίσατε τὸν στρατὸν καὶ ἀπεστείλατε αὐτὸν εἰς ἓν μέρος, ἐνῷ εἴχομεν δύο θέατρα πολέμου, καὶ ἐθεωρήσατε τὸ τῆς Ἠπείρου ὡς οὐδεμίαν ἔχον ἀξίαν. Ἀλλ’, ἐὰν ἠθέλετε νὰ μεγαλώσητε τὴν Ἑλλάδα, διατί δὲν ἐστείλατε στρατὸν ἀπ’ ἀρχῆς νὰ καταλάβῃ τὰ Ἰωάννινα τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν δὲν ὑπῆρχεν ἐχθρὸς ἐκεῖ; Βεβαίως δὲν ἐσκέφθητε διὰ τὸ μεγαλεῖον τῆς Πατρίδος, ἀλλ’ ἐσκέφθητε ν’ ἀποφύγητε τὸν ἔλεγχον τῆς Βουλῆς καὶ τὴν ἐπανάστασιν τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Γαλλικῆς Ἀποστολῆς. Ἐὰν ἡττώμεθα, θὰ ἐλέγετε: τὸ παρελθὸν πταίει· ἐὰν δὲ ἠθέλομεν νικήσει, θὰ ἐλέγετε, ὡς λέγετε· ἐμεγάλωσα τὴν Ἑλλάδα. Βλέπω ὅτι στενοχωρεῖσθε, ἀλλ’ ὑμεῖς προκαλεῖτε τὴν συζήτησιν, διότι, ὅταν δὲν ἔχητε ἐπιχείρημα ν’ ἀντιτάξητε κατ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τοῦ θέματος σᾶς ἀποδεικνύουσι τὴν καταστροφὴν τὴν ὁποίαν ἐφέρατε εἰς τὰ οἰκονομικὰ τῆς Πατρίδος, καταφεύγετε εἰς τὸ ὅτι ἐμεγαλώσατε τὴν Ἑλλάδα, καί, ὅταν ἔρχωνται ῥήτορες νὰ σᾶς ἀποδείξωσιν ὅτι δὲν ἐμεγαλώσατε τὴν Ἑλλάδα ὑμεῖς, κάμνετε ἀποστροφὰς ἀναξίους εἰς Πρωθυπουργὸν Κράτους. Ἐὰν δὲν σέβησθε τὴν θέσιν σας, πρέπει νὰ σεβασθῆτε αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι σᾶς παρακολουθοῦσι. Καὶ ὅταν ὑβρίζητε τὸν συνάδελφον πρέπει νὰ συλλογισθῆτε ὅτι ὑβρίζετε καὶ αὐτοὺς διαιροῦντες οὕτω εἰς τάξεις τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀλλ’ ἐκάματε μόνον αὐτὸ τὸ κακὸν ἀφήσαντες τὴν Ἤπειρον χωρὶς νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι εἶναι Χώρα Ἑλληνικωτάτη; Δὲν δύνασθε νὰ ἐννοήσητε τίνα σημασίαν πολεμικὴν διὰ τὴν Μακεδονίαν ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ πολέμου εἶχεν ἡ ἔγκαιρος κατάληψις τῆς Ἠπείρου. Ἀλλοία θὰ ἦτο ἡ μάχη τοῦ Σαρανταπόρου, ἂν ὁ στρατὸς εἶχε καταλάβει τὰ ὀχυρώματα τῆς Ἠπείρου. Τολμᾶτε νὰ λέγητε ὅτι ἐμεγαλώσατε τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλὰ τί κακὸν ἐπράξατε εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ τὸν Ἑλληνικὸν στρατόν; Δὲν ἐστείλατε στρατὸν εἰς τὴν Ἤπειρον, ἵνα καταλάβητε ἀναιμάκτως τὰ ὀχυρώματα, τὰ δὲ συντρίμματα τῶν στρατευμάτων τῆς Βερροίας, τοῦ Μοναστηρίου καὶ τοῦ Μαυροβουνίου κατῆλθον εἰς τὰ Ἰωάννινα καὶ κατέλαβον τὰ ὀχυρώματα, ὁπότε ἠναγκάσθητε νὰ στείλητε στρατὸν διὰ νὰ χαθῶσι τόσοι λεβέντες ἐκ τῆς χιόνος, τῶν ἐχθρικῶν σφαιρῶν, τῆς πείνης καὶ τῆς γυμνότητος. Αἱματοκυλίσατε τὴν Ἤπειρον, ἐνῷ ἠδυνάμεθα νὰ μὴ χύσωμεν οὔτε ῥανίδα αἵματος, καὶ ἐὰν δὲν μετέβαινεν ἐκεῖ ὁ Διάδοχος, ὁ ἐκλεκτὸς τοῦ κ. Θεοτόκη, ἵνα ἀσκήσῃ τὸν στρατὸν καὶ ὁδηγήσῃ αὐτὸν ἐκεῖ ὅπου ἡ Πατρὶς τὸν ἐκάλει, ἀκόμη θὰ εὑρίσκοντο τὰ Ἰωάννινα εἰς τὴν σαπίλαν εἰς τὴν ὁποίαν τὰ ἐρρίψατε. Ἐὰν ἐσκέφθητε περὶ τοῦ μεγαλείου τῆς Πατρίδος σας, διατί δὲν ἠρωτήσατε τὸ Ἐπιτελεῖον νὰ σᾶς εἴπῃ τίνα εἶναι τὰ ἐπίκαιρα καὶ δεσπόζοντα ὀχυρώματα τὰ ὁποῖα ὤφειλε νὰ καταλάβῃ ὁ στρατός; Καὶ καταφρονεῖτε, ὅταν ὑμεῖς προκαλῆτε τὴν τοιαύτην συζήτησιν, τοὺς Βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι προέρχονται εἰς αὐτὴν τῇ προκλήσει ὑμῶν. Καὶ ἂν ἤθελον νὰ σᾶς ἀριθμήσω τὰ ἐμπόδια τὰ ὁποῖα ἐφέρατε εἰς τὸν στρατὸν ἤθελον σᾶς ἀποδείξει, ὅτι ὄχι μόνον τὸ μεγαλεῖον τῆς Πατρίδος δὲν ἐσκέφθητε, ἀλλ’ ὅτι καὶ νὰ παραπλανᾶτε τὸν λαὸν ἐπεζητήσατε, διὰ νὰ μένητε εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ὅπως ἐσκέφθητε διὰ τὸ μεγαλεῖον τῆς Ἑλλάδος οὕτω σκέπτεσθε καὶ διὰ τὸ χρῆμα τοῦ Δημοσίου καὶ διὰ τοῦτο ἑκάστοτε σᾶς παρουσιάζονται τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀπροσεξίας σας καὶ καταφεύγετε εἰς τὰ ἐπιχειρήματα αὐτὰ καὶ εὑρίσκονται οἱ συμπολιτευόμενοι Βουλευταὶ εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀσχάλλωσιν ὁσάκις ἀγορεύουσιν οἱ ἀντιπολιτευόμενοι ἀντιτασσόμενοι πρὸς τὰς γνώμας ὑμῶν. Καὶ δικαίως ἀσχάλλουσι καὶ δικαίως μᾶς ἐπιτίθενται, διότι πολὺ ὀλίγοι εὑρίσκονται ἐδῶ ἰδίᾳ δυνάμει. Ἦλθον ἐδῶ δυνάμει τοῦ ὀνόματός σας καὶ δὲν ἔχουσι δικαίωμα νὰ κάμωσι τίποτε ἄλλο εἰμὴ νὰ σᾶς χειροκροτῶσι, διότι, ἂν δὲν σᾶς χειροκροτῶσι καὶ ἂν δὲν προσληφθῶσιν εἰς τὸν συνδυασμόν, οὐαὶ καὶ ἀλλοίμονον εἰς αὐτούς· δὲν θὰ ἔλθωσιν ἐδῶ. Καὶ ἡ σεβαστὴ δημοσιογραφία ἀναγγέλλει τὴν ἄλλην ἡμέραν ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐθριάμβευσε, καὶ σὺν τοῖς ἄλλοις ὅτι ἐχειροκρότησαν καὶ τὰ ἀκροατήρια, ὡς νὰ μὴ γνωρίζωμεν ἡμεῖς πῶς κατασκευάζονται τὰ ἀκροατήρια, ἡμεῖς οἱ φαυλοκράται. Ἐκεῖ φαίνεται ἡ καταδίκη σας, κ. Πρωθυπουργέ, ἡ ἐτυμηγορία αὐτὴ τοῦ λαοῦ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι ὅσα εἶπες διαψεύδονται, διότι τὰ πράγματα ἄλλως ἔχουσι, καὶ ὅτι ἔχουσιν ἄλλως σοὶ τὸ ἀποδεικνύουσι διὰ τῆς ἐπιδοκιμασίας τῶν ἀντιπολιτευομένων ὑμᾶς, ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐπέτυχον πάλιν. Ἡμαρτήσατε, καὶ εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα ἀκόμη, ἀφήσατε νὰ διασπαθηθῶσι τὰ χρήματα τὰ δημόσια· περιεθάλψατε τοὺς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι κατὰ τοιοῦτον τρόπον διεχειρίσθησαν τὴν ἐντολὴν ὑμῶν καὶ τὸ δημόσιον χρῆμα, καὶ διετηρήσατε αὐτοὺς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Ἢ δὲν εἶσθε Βίσμαρκ καὶ Καβοὺρ καὶ δὲν ἀντιλαμβάνεσθε αὐτοὺς ἢ τοὺς ἀντιλαμβάνεσθε καὶ δὲν τοὺς περιορίζετε. Ἀλλὰ θὰ ἔλθωσι καὶ ἄλλα ζητήματα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἰδίᾳ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ συζητηθῇ ἐν πλάτει καὶ ἐλευθερίᾳ ἡ οἰκονομικὴ διαχείρισις τῆς Κυβερνήσεως. Θ’ ἀποδειχθῇ ὅτι τὸ κοινὸν συμφέρον συνετρίβη καὶ ἐκάμφθη πρὸ τοῦ συμφέροντος τοῦ κομματικοῦ, πρὸ τῶν ἰδιαιτέρων σχέσεων, καὶ παρεδόθη εἰς λείαν τῶν φίλων ὁ δημόσιος θησαυρός. Ἐκ τῶν ὀλίγων πράξεων τὰς ὁποίας ἔχομεν ὑπ’ ὄψει ἀποδεικνύεται ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι φέρονται διαπράξαντες, ἵνα μὴ εἴπω βαρεῖαν λέξιν, ἀνοήτους πράξεις καὶ διεχειρίσθησαν ἀνοήτως τὰ τῆς ἐντολῆς αὐτῶν πρὸς ζημίαν τοῦ δημοσίου χρήματος εἶναι οἱ ἰδιαίτεροι, οἱ μᾶλλον ἀγαπητοί, οἱ μᾶλλον προσφιλεῖς τοῦ κόμματος καὶ τῶν φίλων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἢ ὑπάρχει λοιπὸν ἀνικανότης περὶ τὴν ἀντίληψιν ἐκ μέρους τοῦ Πρωθυπουργοῦ ἢ ὑπάρχει ἐγκληματικὴ ἀδιαφορία περὶ τὰ συμφέροντα τῆς Χώρας καὶ προτείνεται μόνον ἡ γνώμη πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ σχηματίσητε κόμμα, διότι θὰ παρέλθωσιν αἱ ἰδέαι τῆς ἀνορθώσεως, διὰ νὰ δύνασθε νὰ κυβερνᾶτε τὴν Χώραν ὅσον εἶναι δυνατὸν ἐπὶ μακρότερον χρόνον καὶ ἀποκαταστήσητε τοὺς πτωχοὺς πλουσίους πρὸς ζημίαν τῆς Χώρας.

§156Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Δύο ἐρωτήματα σχετικὰ ἔχω νὰ ὑποβάλω. Τὰ ἐρωτήματα αὐτὰ προκύπτουσιν ἐκ τῶν πρὸς τὴν ἐν Λονδίνῳ Πρεσβείαν ἐγγράφων. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος ὑπέγραψεν αὐτήν, νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν πόθεν καὶ πότε περιῆλθεν αὐτῷ τὸ τιμολόγιον.

§157ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ πρεσβευτοῦ.

§158Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Διότι, ἂν τὸ τιμολόγιον αὐτὸ σᾶς ἐστάλη ἐκ μέρους τοῦ πρεσβευτοῦ, τότε ἀναμφισβητήτως περιέπεσεν οὗτος εἰς μεγίστην παράλειψιν, δηλ., ἐν ᾧ εἶχεν ὑπ’ ὄψει του τὰς τιμάς, προέβη εἰς συμφωνίας, αἱ ὁποῖαι ὑπερέβαλον τὰς τιμάς.

§159ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μήπως περιῆλθεν εἰς γνῶσίν του πολὺ βραδέως;

§160Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον ἐρώτημα. Τὸ δεύτερον ἐρώτημα ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐπισκευήν, ἡ ὁποία ἐπεχειρήθη ἐνταῦθα. Κατὰ γνωμοδότησιν τίνος ἐπεχειρήθη; Διότι δὲν ἠδύνατο ὁ Ὑπουργὸς αὐτεπαγγέλτως νὰ προβῇ εἰς τὴν διαταγὴν περὶ ἐπισκευῆς, ὅτε εἶχε τοιαύτας ἐκθέσεις οἷαι ἐκεῖναι τὰς ὁποίας εἶχεν, ὅτι πρόκειται περὶ παληοσιδηρικῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐντελῶς ἄχρηστα.

§161ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κατὰ γνώμην τῆς ἁρμοδίας Ὑπηρεσίας, δηλ. τῆς Ὑπηρεσίας τῶν αὐτοκινήτων, ἥτις τώρα ἐγένετο τάγμα, ἀλλὰ τότε ὑπήγετο εἰς τὴν διεύθυνσιν τοῦ Μηχανικοῦ. Κατ’ εἰσήγησιν τῆς διευθύνσεως τοῦ Μηχανικοῦ προέβημεν εἰς τὴν ἐπισκευήν.

§162Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀναμφισβητήτως εὑρίσκεσθε πρὸ μιᾶς ἀνάγκης, ἂν καὶ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς καθ’ ἣν ἤρξατο ἡ διαπραγμάτευσις καὶ συνετελέσθη ἡ ἀγορὰ παρῆλθον ἐννέα μῆνες.

§163ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἕως τότε προσεπαθοῦμεν νὰ ἀκυρώσωμεν τὴν ἀγοράν.

§164Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἠρχίσατε τὰς διαπραγματεύσεις ἀπὸ τοῦ Νοεμβρίου τοῦ 1913 καὶ εὑρισκόμεθα εἰς τὸν Μάϊον τοῦ 1913, εὑρισκόμεθα πρὸ προμηθείας αὐτοκινήτων, τὰ ὁποῖα ἐχαρακτηρίσθησαν δι’ ἐκθέσεων ὄχι μόνον ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ μας, ἀλλ’ ἀξιωματικῶν τῆς Ἀγγλικῆς καὶ Γαλλικῆς Ἀποστολῆς, ὡς ἐντελῶς ἄχρηστα· προέβητε εἰς ἀπόφασιν περὶ ἐπισκευῆς· ποῦ ἐστηρίχθητε; Οὐδεμία ὑπάρχει ἔκθεσις περὶ αὐτοῦ;

§165ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἔκθεσις, ἀλλ’ ἐστηρίχθην εἰς τὴν εἰσήγησιν τῆς διευθύνσεως.

§166Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἔπρεπεν ἀναγκαίως νὰ σᾶς ὑποβάλωσιν ἔκθεσιν ὅτι εἶναι δυνατὴ ἡ ἐπισκευή.

§167ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Περιωρίσθην εἰς τὴν προφορικὴν ἔκθεσιν, σημειωτέον δ’ ὅτι δὲν θὰ διστάσω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν θὰ εἶχον καιρὸν ν’ ἀναγνώσω τὴν ἔγγραφον ἔκθεσιν, καὶ θὰ παρεκάλουν τὸν εἰσηγητήν, τὸν συνταγματάρχην κ. Σισίνην, νὰ μοὶ εἴπῃ τὸ περιεχόμενον καὶ ν’ ἀποφασίσω. Γνωρίζετε καλῶς ὑπὸ τίνας περιστάσεις διετελοῦμεν.

§168Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μοὶ φαίνεται παράδοξον εἶναι ὅτι ἔμειναν τὰ πράγματα ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου μέχρι τοῦ Μαΐου ἐκκρεμῆ καὶ ὅτε εὑρέθητε ἀπέναντι τοῦ κινδύνου ἐπικειμένης νέας ῥήξεως τότε ἐσκέφθητε περὶ τῆς ἐπισκευῆς ὅλων αὐτῶν τῶν αὐτοκινήτων, τὰ ὁποῖα εἶχον καταδικασθῆ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐν τῷ μεταξὺ δὲν ἐφροντίσατε περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν θὰ ἠδύνατο ὁ στρατὸς νὰ προμηθευθῇ ἄλλοθεν τὰ αὐτοκίνητα.

§169ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου εἶμαι ἕτοιμος ν’ ἀπαντήσω. Ἰσχυρίζομαι ὅτι ἐν τῷ μέτρῳ τῶν πόρων τοῦ Κράτους ὁ στρατὸς δὲν εἶχεν ἔλλειψιν αὐτοκινήτων καὶ κατὰ τὸν πρῶτον πόλεμον ὡς καὶ κατὰ τὸν δεύτερον. Διότι μετὰ σπουδῆς, ἡ ὁποία βεβαίως θὰ προεκάλεσε καὶ ζημίας, καὶ ἴσως δὲν εἶναι αἱ μόναι ζημίαι αὐταί, ἐφωδιάσαμεν τὸν στρατὸν δι’ αὐτοκινήτων, τὰ ὁποῖα προσέφεραν μεγάλας ὑπηρεσίας. Θέλω νὰ εἴπω διὰ τούτου, ὅτι, ὅτε εὑρισκόμεθα εἰς τὰς παραμονὰς τοῦ δευτέρου πολέμου εἴχομεν περὶ τὰ 70 αὐτοκίνητα, ἀλλὰ δὲν θὰ ἦσαν πολλὰ καὶ 150 καὶ 200 αὐτοκίνητα ἂν εἴχομεν, ἀφοῦ τὸ Ἐπιτελεῖον μᾶς ζητεῖ ἤδη νὰ ἔχωμεν παγίως 432 αὐτοκίνητα. Ὥστε ὅσα καὶ ἂν εἴχομεν δὲν θὰ ἦσαν πολλά. Τὰς παραμονὰς λοιπὸν τῆς ῥήξεως, δύο ἡμέρας πρὸ τοῦ Παγγαίου, ὅτε μοῦ ἐζήτουν αὐτοκίνητα διαρκῶς καὶ ἔπρεπε νὰ κάμωμεν ὅ,τι ἠδυνάμεθα, θὰ μοὶ ἐγένετο εἰσήγησις: Κύριε Πρόεδρε, συνιστῶμεν νὰ κυττάξωμεν ἂν δυνάμεθα νὰ κινήσωμεν μερικὰ ἐκ τούτων. Καὶ εἶπον ἐγώ· κάμετό το. Οὕτως ἐξηγεῖται ἡ μεταβολή, ἡ ὁποία ἐκδηλοῦται εἰς τὰς δύο ἐπιστολάς.

§170Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα προχείρως διεξῆλθον, ἐσχημάτισα τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ τρόπος διὰ τοῦ ὁποίου ἐγένετο ἡ προμήθεια ἀναμφισβητήτως δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ τοὐλάχιστον ἐλαφρός. Φοβοῦμαι ὅτι μεθ’ ὅλα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν περὶ τοῦ ἐμπειροτέχνου, εἰς ὃν προσέφυγεν ὁ πρεσβευτής, καὶ παρ’ ὅλας τὰς συστάσεις τὰς ὁποίας ἔλαβε προχείρως παρὰ τοῦ γραμματέως—δὲν γνωρίζω τίς ἦτο ὁ γραμματεύς...

§171ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁ κ. Βοῦρος.

§172Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. ... φαίνεται ὅτι ἐνέπεσεν εἰς παγίδα...

§173ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Φαίνεται ὅτι εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ ἐμπειροτέχνου κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θὰ ὀφείληται...

§174Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. ... εἰς παγίδα, ἡ ὁποία τῷ ἐστήθη τεχνηέντως, διότι αὐτὸς αὐτεπαγγέλτως πλέον προβαίνει εἰς τὴν ὑπόδειξιν πρὸς τὸν πρεσβευτὴν τῆς ἀγορᾶς τῶν αὐτοκινήτων, βεβαιοῖ δὲ καὶ κατὰ τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν, ὅτι ταῦτα εἶναι ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐλειτούργουν εἰς τὰς ὁδοὺς τοῦ Λονδίνου καὶ ὅτι τὰ ἐξέλεξε καὶ τὰ ἐδοκίμασεν ἓν πρὸς ἕν· αὐτὰ τὰ ἐπαναλαμβάνει καὶ ὁ Δεπλὲρ αὐτὸς πρὸς τὸν πρεσβευτὴν κατόπιν τῆς ἀναγγελίας τῆς ἐκθέσεως, ἡ ὁποία ἀπεστάλη παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Καὶ ἐντεῦθεν ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ἀληθῶς ἄστοχον μέτρον, ἐνῷ εἴχομεν τοιαύτας γνωμοδοτήσεις, αἱ ὁποῖαι κατηρτίσθησαν ὄχι μόνον παρ’ Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο νὰ θεωρηθῶσιν ὡς μὴ ἔχοντες τὴν πεῖραν προκειμένου περὶ αὐτοκινήτων, ἀλλ’ εἴχομεν ἐκθέσεις καὶ ἐκ μέρους τῶν μελῶν τῶν δύο Ἀποστολῶν τῆς Ἀγγλικῆς καὶ τῆς Γαλλικῆς, ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ἄτοπον μέτρον νὰ δεχθῶμεν ὅπως ἀποσταλῇ ἐμπειροτέχνης ὁ...

§175ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καὶ τί ἠδύνατο νὰ βλάψῃ;

§176Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Διότι ὑπεδείχθη πάλιν παρὰ τοῦ Δεπλέρ.

§177ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν τὴν ἰδίαν ὑπεδείχθη.

§178Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐξακολουθοῦμεν νὰ παραμένωμεν εἰς τὴν παγίδα.

§179ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οὔτε αὐτὸς κατώρθωσε νὰ τὰ κινήσῃ, ὁ ὁποῖος, σημειώσατε, εἶναι θαυμάσιος μηχανικός. Ἐξ αὐτῶν δὲν ἐζημιώθημεν τίποτε ἐκτὸς τῶν 35 λιρῶν, τὰς ὁποίας ἐδώσαμεν.

§180Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐζημιώθημεν κατὰ τοῦτο, ὅτι ἐθέσαμεν ἐν ἀμφιβόλῳ τὴν εἰλικρίνειαν τοῦ πρεσβευτοῦ.

§181ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι· μὲ συγχωρεῖτε. Τὰς τεχνικὰς γνώσεις.

§182Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχω ἓν ἔγγραφον τοῦ πρεσβευτοῦ...

§183ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τοῦ πρεσβευτοῦ, ὄχι ἡμῶν.

§184Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Οὐχ ἧττον τὸ μέτρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ δεχθῇ ν’ ἀποσταλῇ ἐμπειροτέχνης ὑποδεικνυόμενος παρ’ ἐκείνου ἀκριβῶς, ὁ ὁποῖος ἐπεθεώρησε καὶ συνέστησε τὴν προμήθειαν αὐτήν, αὐτὸ ἐνεδείκνυεν.

§185ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μόνον παρ’ ἐκείνου ἔπρεπε νὰ ὑποδειχθῇ, διότι ἀκριβῶς συνέφερεν ἐκεῖνος νὰ ἔλθῃ, καὶ ἢ θὰ ἐκίνει τὰ αὐτοκίνητα καὶ θὰ παρελαμβάνομεν αὐτὰ ἢ δὲν θὰ τὰ ἐκίνει καὶ δὲν θὰ τὰ παρελαμβάνομεν. Σημειωτέον ὅτι τὸ ζήτημα δὲν ἦτο πῶς νὰ σώσωμεν τὴν ἀξίαν τῶν αὐτοκινήτων, ἀλλὰ πῶς νὰ κινήσωμεν αὐτὰ ἔστω καὶ διὰ 2–3 μῆνας, διότι ἐγνωρίζομεν ὅτι ἠγοράσαμεν παλαιὰ λειτουργοῦντα εἰς τὰς ὁδοὺς τοῦ Λονδίνου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς ἐνδιέφερεν ἦτο νὰ κινηθῶσι καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἠδύνατο παρὰ ἐκεῖθεν νὰ γίνῃ ἡ ἀποστολὴ τοῦ ἐμπειροτέχνου.

§186Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὅλη αὐτὴ ἡ διαπραγμάτευσις ἐγένετο κατὰ τὸν Νοέμβριον καὶ Δεκέμβριον τοῦ 1912, ὅτε εἴχομεν φθάσει σχεδὸν εἰς τὴν παῦσιν τῶν ἐχθροπραξιῶν.

§187ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἐνθυμίσω ὅτι πρὸ τῆς πτώσεως τῶν Ἰωαννίνων αἱ ἀνάγκαι ἦσαν μεγάλαι, ἡ μεταφορὰ ἀπὸ Πρεβέζης μέχρις Ἰωαννίνων εἰς ἀπόστασιν 105 χιλιομέτρων ἀπετέλεσεν ἔργον γιγάντειον καὶ ἡ ἐπίθεσις ἔγινε μόνον τότε, ὅτε διὰ μεταφορᾶς πολλῶν αὐτοκινήτων κατωρθώθη νὰ μετακομισθῶσι πάντα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐχρειάζοντο.

§188Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Τοῦτο τὸ γνωρίζομεν· ἡ ἐπισκευὴ ὅμως τῶν αὐτοκινήτων κατὰ τὸ ἔγγραφον αὐτὸ τῆς 25ης Μαΐου διετάχθη ἀκριβῶς μεταξὺ τῆς 12ης καὶ 25ης Μαΐου. Προηγουμένως δὲν ἐσκέφθητε.

§189ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Προηγουμένως ἐσκέφθην νὰ δεχθῶ τὸν προτεινόμενον μηχανικόν, νὰ δεχθῶ μάλιστα ἐγώ, ἐν Λονδίνῳ εὑρισκόμενος, νὰ δώσω, νὰ δώσῃ δηλ. τὸ Κράτος, 50 λίρας, διότι ἀκριβῶς ἔλεγον ὅτι, ἂν ἔλθῃ ὁ μηχανικὸς καὶ δυνηθῇ νὰ κινήσῃ τὰ αὐτοκίνητα αὐτά, αἱ ἀνάγκαι πληροῦνται. Τὸ δεύτερον στάδιον εἶναι τὸ ἑξῆς· ὅτε εἴδομεν ὅτι οὔτε ὁ μηχανικὸς αὐτὸς κατώρθωσε νὰ κινήσῃ αὐτά, ἡ Ὑπηρεσία μοὶ εἶπεν· ἂς χαλάσωμεν δύο ἢ τρία ἐξ αὐτῶν, διὰ νὰ κατορθώσωμεν νὰ ἐπισκευάσωμεν τὰ ἄλλα.

§190Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα. Ἀλλὰ τὸ μέτρον τῆς ἀποστολῆς ἐκ Λονδίνου νομίζω ὅτι ἦτο μέτρον ἄσκοπον, διότι ἐθέτομεν ἐν ἀμφιβόλῳ τὴν καλὴν πίστιν τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς, μετὰ τῆς ὁποίας συνέπραξεν ἓν μέλος τῆς Ἀγγλικῆς Ἀποστολῆς, οὕτω δ’ ἐδώσαμεν τὸ δικαίωμα ὅπως παρασταθῇ ἡμῖν ὅτι ἐπέτυχεν ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα δὲν ἐπέτυχεν.

§191ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὸ ἐπρόκειτο νὰ μᾶς ἀποδείξῃ ὅτι ἐκινοῦντο τὰ αὐτοκίνητα.

§192Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐχορηγήθησαν εἰς αὐτὸν πάντα τὰ μέσα πρὸς τοῦτο καὶ τὸ προσωπικὸν κατήρτισεν ἐν συνεργεῖον καὶ μετὰ ταῦτα ἔφυγεν ἐντεῦθεν καὶ μετέδωκεν ἐν Λονδίνῳ ὅτι τὰ αὐτοκίνητα ἐκινήθησαν.

§193ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁ πρεσβευτὴς σπεύδων πρὶν ἢ λάβῃ τὴν ἰδικήν μας πληροφορίαν ἔκαμε τὴν δήλωσιν αὐτήν.

§194Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἐπιμένω, ἵνα παρακαλέσω νὰ εὐαρεστηθῆτε νὰ ἐξακριβώσητε τὸ τιμολόγιον, διότι, ἂν τὸ τιμολόγιον προεκλήθη ἐξ αὐτοῦ τοῦ πρεσβευτοῦ, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἐγένετο παράλειψις, καὶ παράλειψις ἀσύγγνωστος. Πῶς, ἐνῷ εἶχεν ὑπ’ ὄψει ὁ πρεσβευτὴς ὅλην τὴν σκηνὴν ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους, διότι κατόπιν τῶν παραστάσεων τοῦ Δεπλὲρ προέβη εἰς τὴν συνομολόγησιν τῆς συμβάσεως, τὴν ἀγορὰν τῶν αὐτοκινήτων καὶ κατόπιν εἰς τὴν ναύλωσιν ἀτμοπλοίων διὰ τὴν μεταφορὰν αὐτῶν, πῶς προέβη εἰς τὴν ἀγορὰν ἐπὶ τιμήματι σχεδὸν διπλασίῳ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἀνεγράφετο ἐν τῷ τιμολογίῳ;

§195ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ τὸ ἐξετάσω. Ἐγὼ γνωρίζω τὴν λεπτολογίαν τοῦ κ. Γενναδίου καὶ δὲν δύναμαι νὰ πιστεύσω ὅτι εἶχεν αὐτὸ ὑπ’ ὄψει του.

§196Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Μάλιστα τὸ ἔγγραφον αὐτὸ ἀπεδείχθη ὅτι δὲν προῆλθεν ἐκ τῆς Πρεσβείας, διότι, ἂν προήρχετο ἐκ τῆς Πρεσβείας, δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ λαμβάνητε εἰς τὸ ἔγγραφον τὰς προφυλάξεις τὰς ὁποίας ἐλάβετε.

§197ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πρόκειται νὰ ζητήσωμεν οὐχὶ τὴν ἀκύρωσιν τῆς συμβάσεως, ἀλλὰ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ τιμήματος.

§198Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Μάλιστα ἔπρεπε νὰ εἴχετε προσφύγει καὶ εἰς ἄλλας γνώμας· ἔπρεπε νὰ εἴχετε τὰς ἐκθέσεις τῶν δικηγόρων, τοὺς ὁποίους εἶχεν ἡ Πρεσβεία, καὶ ἂν εἴχετε διάφορον γνώμην τῶν Συμβούλων τῆς Πρεσβείας πάλιν ἔπρεπε νὰ εἴχετε διατάξει, χάριν τοὐλάχιστον τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς Κυβερνήσεως, νὰ προβῶσιν εἰς δικαστικὸν ἀγῶνα.

§199ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐξήγησα πρὸ ὀλίγου ἐπ’ αὐτοῦ τὴν γνώμην μου.

§200Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ οὐδεμίαν ἐδώσατε διασάφησιν· ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἀντελήφθην νὰ ἐδώσατε διασάφησιν. Εἴπετε ὅτι μένει ἐκκρεμὴς μία κατηγορία ἀπαγγελθεῖσα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βουλευτοῦ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας κατὰ τοῦ ἐν Λονδίνῳ προξένου, ἡ κατηγορία ὅτι ἐκ συνεννοήσεως ἠθέλησε νὰ καλύψῃ τὴν εὐθύνην τῆς ἑταιρείας.

§201ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τοιαύτην ὑπόνοιαν, τοιαύτην ἰδέαν, τοιαύτην ὑποψίαν ἐγὼ δὲν εἶχον. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς καταγγελίας ἡ ὁποία ἐγένετο τώρα δὲν δύνασθε νὰ μοῦ ζητήσητε τίποτε ἄλλο ἢ νὰ ζητήσω τὰς ἐκθέσεις. Εἶπον ὅτι καὶ τὴν ἔκθεσιν τοῦ τελευταίου δικηγόρου τοῦ ξένου, τοῦ Ἄγγλου, θὰ ζητήσω.

§202Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Πάσας τὰς ἐκθέσεις. Δὲν ἠδύνατο ὁ πωλητὴς νὰ συνεννοηθῇ μὲ αὐτούς.

§203ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν γνώμην τοῦ κ. Σταυρίδου, ὁ πρεσβευτὴς ἔν τινι ἐπιστολῇ ἐξηγεῖ ποία εἶναι αὕτη. Λέγει ὅτι μετέβησαν καὶ εἰς τὴν Ἀστυνομίαν καὶ ἐβεβαιώθησαν ὅτι καὶ αὐτὰ τὰ αὐτοκίνητα τὰ ὁποῖα ἐστάλησαν εἰς ἡμᾶς ἦσαν αὐτοκίνητα τὰ ὁποῖα ἐλειτούργουν ἐν Λονδίνῳ μέχρι πρό τινος χρόνου καὶ ἑπομένως θεωροῦσιν ὅτι ἡ ἑταιρεία οὐδεμίαν ἔχει εὐθύνην, ἀφοῦ μάλιστα ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ πρεσβευτοῦ διώρισε πραγματογνώμονα ὁ ὁποῖος ἀπεφάνθη· μάλιστα μᾶς ἀρέσκουσι. Λοιπὸν ὄχι μόνον κατὰ τοὺς Ἀγγλικοὺς νόμους, τοὺς ὁποίους δὲν γνωρίζομεν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τοὺς ἡμετέρους οὐδεμίαν ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ φέρῃ ἀντίρρησιν, ἀφοῦ μάλιστα δὲν πρόκειται καὶ περὶ κεκρυμμένων ἐλαττωμάτων, διότι τὰ αὐτοκίνητα δὲν ἔχουσι κεκρυμμένα ἐλαττώματα. Ἡ ἑταιρεία εἶχε τὰ αὐτοκίνητα αὐτά, ἀλλ’ ἀνεθέσαμεν εἰς τὸν Δεπλὲρ νὰ τὰ ἐξετάσῃ, ὅστις ἀφοῦ μᾶς ἐβεβαίωσεν ὅτι εἶναι καλὰ τὰ ἠγοράσαμεν. Ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν γνώμην τοῦ Ἕλληνος. Δὲν γνωρίζω τίς εἶναι ἡ ἄλλη γνώμη, ἐζήτησα δέ, ὡς εἶπον εἰς τὸν κ. Τσαλδάρην, νὰ σᾶς τὴν φέρω.

§204Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχομεν ὅμως ἀνάγκην πρὸ παντὸς τῆς πληροφορίας πῶς περιῆλθεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὸ τιμολόγιον αὐτό, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπεστάλη ἐκ τῆς Πρεσβείας. Ἄλλος τις εἶναι ἐκεῖνος, ὅστις ἐπέδωκεν αὐτὸ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. (Ἀναγινώσκει)· «Δὲν θ’ ἀνακοινώσητε τὸ περιεχόμενον τῆς ἐπιστολῆς ταύτης».

§205ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἤθελον νὰ γνωρίζῃ ἡ ἑταιρεία ὅτι ἡμεῖς τὰ χρησιμοποιοῦμεν ἤδη.

§206Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ἀναγινώσκει)· «Θεωρῶ λοιπὸν καλὸν ὅπως μὴ καταφύγωμεν εἰς εἰδικὰ μέσα, ἀλλὰ νὰ ἐπιδιώξωμεν συμβιβαστικὴν λύσιν μετὰ τῆς ἑταιρείας». Δηλαδὴ ὑμεῖς ἀποφαίνεσθε ὅτι δὲν ἐννοοῦμεν νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν ἀποζημίωσιν, ἀλλὰ νὰ προβῶμεν εἰς συμβιβαστικὴν λύσιν.

§207ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ ὁποῖον δὲν ἀποκλείει ὅτι, ἂν δὲν ἐπιτύχωμεν τὴν συμβιβαστικὴν λύσιν, ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιδιώξωμεν ταύτην δικαστικῶς.

§208Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω νὰ παραστήσω εἶναι ὅτι ὁ φάκελος δὲν εἶναι πλήρης, καὶ ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ καταλογίσῃ τὰς εὐθύνας.

§209ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁ φάκελος εἶναι πρὸ δέκα μηνῶν κατατεθειμένος εἰς τὴν Βουλήν.

§210Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἔκτοτε οὐδεμία ἐγένετο ἐνέργεια;

§211ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι.

§212Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ αὐτὸ εἶναι μία παράλειψις. Εἶναι ἁπτὴ ἡ ἀμφιβολία περὶ τοῦ ὅτι πράγματι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἀποζημίωσιν. Ἀφίεται δὲ ἡ ἑταιρεία ἐκτεθειμένη εἰς τὴν ὑπόνοιαν ὅτι ἀναμφισβητήτως εὑρίσκετο ἐν συνεννοήσει μὲ τὸν πραγματογνώμονα, διότι πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοήσῃ τις ὅτι ὁ πραγματογνώμων ἐδοκίμασεν ἓν πρὸς ἓν τὰ εἴκοσιν αὐτοκίνητα, ὅτι εὗρεν αὐτὰ κατάλληλα, δυνάμενα νὰ κινηθῶσι καὶ χρησιμοποιηθῶσι παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ ἔρχωνται ἐδῶ τὰ αὐτοκίνητα καὶ ν’ ἀποδεικνύωνται ἄχρηστα ἐντελῶς; Ἀλλ’ ἔχομεν τὴν καταγγελίαν τῆς ἐπιτροπῆς ὅτι τὰ αὐτοκίνητα αὐτὰ ἔφερον ἀριθμοὺς κινητούς, τοὺς ὁποίους ἠδύναντο ν’ ἀντικαταστήσωσιν. Ἐντεῦθεν δύναται νὰ προκύψῃ ἡ ὑπόνοια, ὅτι μετὰ τὴν δοκιμασίαν, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐκ μέρους τοῦ Δεπλέρ, ἠλλάχθησαν οἱ ἀριθμοί· ἔχομεν μάλιστα τὴν καταγγελίαν ὅτι δὲν ἀνταποκρίνονται πολλοὶ ἀριθμοὶ τῶν αὐτοκινήτων αὐτῶν πρὸς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἀναγράφει ἐν τῇ ἐκθέσει του ὁ Δεπλέρ. Αὐτὸ βεβαίως δὲν δύναται νὰ σᾶς καταλογισθῇ προσωπικῶς ἀλλ’ εἰς βάρος τῆς Ὑπηρεσίας ὑμῶν. Καὶ εἶναι ἐνδεδειγμένον τοὐλάχιστον νὰ μᾶς χρησιμεύσῃ ὡς μάθημα, νὰ μὴ λέγωμεν· νὰ παράδες, δός μου κρέας. Διότι αὐτὸ ἐκάματε· οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία. Πρὶν ἢ τὰ δοκιμάσητε, πρὶν ἢ γνωρίσητε τὴν ποιότητα καὶ πρὶν ἢ μεταβῇ αὐτὸς ὁ Δεπλέρ, ὁ ὁποῖος ἠμπορεῖ νὰ εἶναι συνένοχος ἢ ὄχι, σᾶς λέγουσιν ὅτι θέλομεν νὰ μᾶς καταβληθῇ τὸ τρίτον τοῦ τιμήματος, καὶ ὑμεῖς ἀμέσως συναινεῖτε, ὡς ἂν ἐπρόκειτο περὶ ἐπουσιώδους ζητήματος. Τὸ ἴδιον ἐκάματε καὶ διὰ τοὺς γαιάνθρακας· ἐστείλατε ἀμέσως 300.000 δολλάρια, δηλ. περὶ τὸ 1.000.000 δρ. Τὸ ἴδιον ἐπράξατε καὶ ἤδη. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ἡ διαχείρισις ὑμῶν ἀσφαλὴς καὶ δυναμένη νὰ ἐμπνεύσῃ τὴν πεποίθησιν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἐμπνέῃ ἡ διαχείρισις μιᾶς Κυβερνήσεως, ὅταν πρόκειται περὶ τοιούτων συμφερόντων.

§213ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μὴ λησμονεῖτε ὅτι εὑρισκόμεθα ἐν πολέμῳ.

§214Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀκριβῶς διότι ἐγνώριζον ὑπὸ τίνας πιέσεις εὑρίσκεσθε δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ προσπαθήσωσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἤρχοντο νὰ διαπραγματευθῶσι μαζί σας, νὰ ὠφεληθῶσι τῆς περιστάσεως αὐτῆς. Τότε πρέπει νὰ εἶναι ἐντεταμένη ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τότε οὐδεὶς κάμνει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐκάματε, δι’ ἑνὸς τηλεγραφήματος νὰ δίδητε ἐντολὴν νὰ πληρώνωνται ἑκατοντάδες χιλιάδων δραχμῶν.

§215ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν τῷ εἶπον· δῶσε τὰ χρήματα προτοῦ ἀγοράσῃς τὰ αὐτοκίνητα.

§216Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ναί, ἀλλά, καθόσον λέγετε ὅτι ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν πρέπει νὰ τὰ ἔχωμεν, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ὑποπέσωσι τὰ ὄργανα ὑμῶν εἰς τὰ σφάλματα αὐτὰ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εὑρίσκεσθε εἰς τοιαύτην παραζάλην.

§217ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶναι ζήτημα παραζάλης, ἀλλ’ ἀκριβῶς εἶναι ζήτημα ἐκπληρώσεως τοῦ καθήκοντός μου ἐν τοιαύταις περιστάσεσι.

§218Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχετε νὰ κάμητε, εἶναι νὰ φροντίσητε ἵνα εἰς τὸ μέλλον μὴ εὑρεθῆτε εἰς τοιαύτην περίστασιν· τοὐλάχιστον τὰ παθήματα νὰ γίνωσι μαθήματα.

§219ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἰς πᾶσαν ὁμοίαν περίστασιν θὰ σπεύσω καὶ τὰ χρήματα νὰ καταβάλω, διότι, ὅπως ἐν πολέμῳ δὲν φειδόμεθα τοῦ αἵματος τῶν τέκνων μας καὶ τῶν ἀδελφῶν μας, κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον προκειμένου καὶ περὶ τῶν παραγγελιῶν δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἐνεργήσωμεν ὅπως ἐν εἰρήνῃ, ἀλλὰ θὰ προσπαθήσωμεν πῶς νὰ γίνῃ τὸ πρᾶγμα ταχύτερον. Ἐκεῖνοι δέ, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουσιν ὅτι εὑρισκόμεθα ὑπὸ τοιαύτας περιστάσεις, φυσικὰ θὰ μᾶς ἐκμεταλλευθῶσι.

§220Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ πάθημα νὰ γίνῃ μάθημα. Νὰ φροντίσητε ἐν καιρῷ νὰ παρασκευάσητε τὸ Κράτος εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ εὑρεθῆτε καὶ πάλιν εἰς τοιαύτην παραζάλην εἰς ἣν εὑρέθητε διὰ τοὺς γαιάνθρακας, τὰ αὐτοκίνητα καὶ διὰ πολλὰς ἄλλας προμηθείας.

§221Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἐξ ὅλης αὐτῆς τῆς συζητήσεως προέκυψαν τὰ ἑξῆς· πρῶτον ἐγένετο ἡ παραγγελία, ἀλλὰ δὲν ἐλύθη τὸ ζήτημα ἂν πρὸς τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον ἐγένετο ἡ παραγγελία τὰ αὐτοκίνητα ταῦτα ἦσαν κατάλληλα. Δεύτερον ἐγένετο ἐπίκρισις ἐπὶ τῆς τιμῆς καὶ νομίζω ὅτι κατεβλήθη ὑπέρογκον τίμημα, ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑποστηρίζει ὅτι ἡ καταβληθεῖσα ὑπερτέρα τιμὴ ἐξηγεῖται ἐκ τῶν περιστάσεων καὶ ἑπομένως δικαιολογεῖται ἔκ τινι μέτρῳ. Ἀλλ’ ἐγεννήθη καὶ τὸ τρίτον ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ τὸ σπουδαιότερον. Σήμερον, ὅτε μετεφέρθησαν τὰ αὐτοκίνητα εἰς Πειραιᾶ, ἔχομεν ἔκθεσιν παρ’ εἰδικῶν, ὄχι μόνον Ἑλλήνων, ἀλλ’ εἰδικῶν Γάλλων καὶ Ἄγγλων, ἡ ὁποία ἔκθεσις ἰσχυρίζεται ὅτι τὰ αὐτοκίνητα ταῦτα εἶναι ἐντελῶς ἄχρηστα. Ἐρωτᾶται· διατί, ὅτε εἴχετε ἔκθεσιν κηρύττουσαν τὰ αὐτοκίνητα ἄχρηστα, δὲν ἐσκέφθητε ἀμέσως ὅτι τὸ μόνον πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐπεβάλλετο εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἦτο νὰ προσπαθήσῃ νὰ λάβῃ τὸ καταβληθὲν τίμημα; Ἀπ’ ἐναντίας, τί ἐγένετο; Μετεκλήθη εἷς μηχανικός, ὅπως κατορθώσῃ νὰ κινήσῃ τὰ αὐτοκίνητα ταῦτα. Κατ’ ἐμὲ τοῦτο ἀπετέλει σφάλμα. Ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ ἔχομεν τὴν δικαιολογίαν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέπτυξεν, ὅτι ἤλπιζεν ὅτι διὰ τῆς ἀφίξεως αὐτοῦ τοῦ ξένου θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κινήσῃ τὰ αὐτοκίνητα ταῦτα καὶ ἑπομένως νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰς ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἐπείγουσαι. Ἀλλ’ ἔχομεν ἐπίσης τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν ἠδυνήθη οὗτος νὰ κινήσῃ τὰ αὐτοκίνητα ταῦτα. Καὶ ἐρωτῶ· μετὰ τὸ γεγονὸς τοῦτο δὲν ἐπεβάλλετο ἀπολύτως ἡ διαταγὴ πρὸς ἔγερσιν ἀγωγῆς, ὅπως τὸ Δημόσιον ἀποζημιωθῇ διὰ τὴν ζημίαν τὴν ὁποίαν ὑπέστη; Ἀλλ’ ἀπαντῶν ὁ πρεσβευτὴς παρέστησεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἐζήτησε τὴν γνώμην τοῦ Σταυρίδου καὶ οὗτος ἀπεφάνθη ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν ἐδικαιοῦτο νὰ ἐγείρῃ ἀγωγήν, διότι ἤθελε χάσει. Καὶ ἐρωτῶ· ἔχετε τὴν γνωμοδότησιν ταύτην; Καὶ γνωρίζετε πῶς παρεστάθησαν εἰς τὸν δικηγόρον αὐτὸν τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης; Διότι ἐκ τῶν ἐγγράφων τοῦ πρεσβευτοῦ προκύπτει ὅτι ἡ πεποίθησίς του ἦτο ὅτι τὰ αὐτοκίνητα εἶναι χρήσιμα καὶ ὅτι κινοῦνται, ἐνῷ ἀπεναντίας ἐξάγεται ὅτι τὰ αὐτοκίνητα ἦσαν ἄχρηστα. Ἄν λοιπὸν εἰς τὸν δικηγόρον παρεστάθησαν τὰ πράγματα ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν τῶν ἐγγράφων τὰ ὁποῖα ἐστάλησαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀναμφισβητήτως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ δίκη, διότι αὐτὴ θ’ ἀπέβαινεν ἐναντίον τοῦ Δημοσίου. Τότε πρέπει νὰ ἴδωμεν τὴν ἔκθεσιν αὐτήν. Εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ καὶ ἄλλη τις ὑπόθεσις, ἡ ὁποία ἴσως ἐξηγεῖ τὰ πράγματα, ὅτι ἡ συνομολόγησις τῆς συμφωνίας περὶ ἀγορᾶς τῶν αὐτοκινήτων ἐγένετο μετὰ τὴν ἐξέτασιν τῶν πραγματογνωμόνων, καὶ πολὺ πιθανὸν σήμερον ὁ Ἄγγλος δικηγόρος νὰ μᾶς λέγῃ τοῦτο, ὅτι ὁ πραγματογνώμων τὰ ἐξήτασε καὶ εὗρεν αὐτὰ καλά, ἀδιαφοροῦμεν δὲ τελείως ἂν εἶναι ἄχρηστα. Ἀλλ’ ἐνδέχεται τὰ σταλέντα νὰ μὴ εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐξήτασεν ὁ πραγματογνώμων, ἀλλὰ νὰ εἶναι ἄλλα τὰ ὁποῖα ἀντικατέστησαν τὰ καλά. Ἐπὶ τῶν ζητημάτων τούτων παρακαλῶ νὰ εὐαρεστηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ζητήσῃ πληροφορίας, διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ σώσωμεν ἐν μέρει ἢ ἐν ὅλῳ τὰ χρήματα.

§222Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀμέσως νὰ δώσητε ἐντολὴν νὰ προβῶσιν εἰς δικαστικὴν ἐνέργειαν.

§223ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι ἀδύνατον ν’ ἀναλάβω ἐγὼ τὴν ἠθικὴν εὐθύνην νὰ ἐγείρω ἀγωγὴν ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων χρησιμοποιῶν δικηγόρον Ἄγγλον, ὁ ὁποῖος μοὶ εἶπε «δὲν ἔχεις δίκαιον». Τὸ νὰ ζητήσω πληροφορίας μάλιστα, νὰ τὸ ἐξετάσω· θὰ ζητήσω νὰ μᾶς σταλῇ ἡ γνωμοδότησις.

§224Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἠξεύρω τίς εἶναι ἡ γνωμοδότησις τοῦ δικηγόρου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γνωρίζω εἶναι ὅτι εὑρισκόμεθα ἀπέναντι μιᾶς ὑποθέσεως κατὰ τὴν ὁποίαν ἀναμφισβητήτως ἐπῆλθεν ἀπάτη εἰς τὸ ἑλληνικὸν Δημόσιον. Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν σήμερον, ὅτε ἔχετε τὴν πεποίθησιν ὅτι πρόκειται περὶ ἀπάτης, ν’ ἀφήσωμεν τὸ Δημόσιον, νὰ δύναται ὁ πρῶτος κατεργάρης νὰ διαρπάζῃ τὴν περιουσίαν αὐτοῦ ἐξ ὑπαιτιότητος τῶν ὀργάνων τῆς Πολιτείας; Εἶναι εἰλικρινὴς ἡ γνωμοδότησις τοῦ Νομικοῦ Συμβούλου τῆς Πρεσβείας ἢ ὄχι; Ἀλλ’ ὅταν τεθῇ τὸ ζήτημα αὐτὸ κατὰ πόσον εἶναι δυνατὸν νὰ διεκδικήσωμεν τὰ δίκαια ἡμῶν ἀπέναντι μιᾶς ἀπάτης μηδεμίαν ἔχετε ἀμφιβολίαν ὅτι ἀναμφισβητήτως τὸ Δημόσιον ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ ἀποζημίωσιν, διότι οἱ δικηγόροι ἐν Λονδίνῳ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σκέπτωνται ἄλλως παρ’ ὅ,τι σκεπτόμεθα ἡμεῖς ἐδῶ, καὶ πᾶς ὁ ὁποῖος ἔχει ὁπωσδήποτε τὴν συνείδησιν τῶν δικαιωμάτων ὄχι μόνον αὑτοῦ ἀλλὰ καὶ τοῦ ἀτόμου δὲν εἶναι δυνατὸν εἰμὴ νὰ σκεφθῇ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ὅτι καθ’ ὅσον τὸ ἄτομον ἢ τὸ Κράτος ὑπέπεσεν εἰς ὡρισμένην πλεκτάνην ἢ ἀπάτην ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ τὴν ἀνάληψιν. Ἔχετε δὲ ἀπέναντί σας μίαν ἑταιρείαν. Ἐντεῦθεν εἶναι ἐνδεδειγμένον νὰ δώσητε ἀμέσως τὴν ἐντολὴν ὅπως προβῇ δικαστικῶς καὶ μηδεμίαν ἔχετε ἀμφιβολίαν ὅτι, ἂν ἐπλανήθη ὁ εἷς δικηγόρος, ἄλλος δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποφανθῇ, ἤ, ὡς λέγομεν ἡμεῖς, ὅτι τὸ Δημόσιον ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διεκδικήσῃ τὰ δικαιώματά του τὰ ὁποῖα κατεστρατηγήθησαν διὰ μιᾶς πλεκτάνης καὶ διὰ μιᾶς ἀπάτης.

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἕτερος ἔχει τὸν λόγον. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη.

§226ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ συζητήσωμεν καὶ τὰς ἄλλας ἐπερωτήσεις καὶ ἔπειτα λύομεν τὴν συνεδρίασιν. (Ἀντιρρήσεις πολλαχόθεν). Ἐὰν θέλωσιν οἱ ἐπερωτῶντες ν’ ἀναβάλωσι, δυνάμεθα νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν.

§227ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλονται αἱ λοιπαὶ ἐπερωτήσεις. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς «συνιστᾷ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ὅπως μεριμνήσῃ ὑπὲρ τῆς συγκοινωνίας Δίβρης–Τριποτάμου, διότι ἀποβαίνει αὕτη δυσχερής, ἂν μὴ ἀδύνατος, λόγῳ μάλιστα τῆς καταστροφῆς τοῦ ἑνὸς τμήματος τῆς λιθίνης γεφύρας Τριποτάμου». Ὁ αὐτὸς κ. Βουλευτὴς «συνιστᾷ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ἐξασκήσῃ ἄμεσον τὴν ἐποπτείαν αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ Ὀρφανοτροφείου Χατζηκώστα, διότι μᾶς καταγγέλλονται πράγματα τὰ ὁποῖα, ἂν ἀληθεύωσι, καταρρίπτουσι τὸ γόητρον ἑνὸς τόσον μεγάλου φιλανθρωπικοῦ ἱδρύματος». Ἐπίσης ὁ αὐτὸς κ. Βουλευτὴς «συνιστᾷ πρὸς τοὺς κ. Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν, ὅπως λάβωσι γνῶσιν τῆς ἐνοικιάσεως τοῦ φόρου τῶν ὠνίων τοῦ τέως δήμου Σουδενῶν διὰ τὸ τρέχον ἔτος, διότι ἡ ἐνοικίασις ἐγένετο παρὰ τὸν νόμον καὶ ὡς ἐκ τούτου οἱ πολῖται ἐν τῇ εἰσπράξει καταπιέζονται, ὡς μὴ συμμορφουμένου τοῦ ἐνοικιαστοῦ συμφώνως πρὸς τὴν διακήρυξιν. Σημειωτέον, ὅτι αἱ ἁρμόδιαι Ἀρχαὶ ἀρνοῦνται τὴν ἔκδοσιν ἀντιγράφων τῆς διακηρύξεως, ζητησάντων τοιούτων ἀπὸ μέρους τῶν προέδρων τῶν κοινοτήτων τοῦ τέως δήμου Σουδενῶν καὶ Καλαβρύτων».

§229ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Συνεπείᾳ τῆς συστάσεως ἐζήτησα τηλεγραφικὰς πληροφορίας παρὰ τοῦ νομάρχου Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος ἵνα μάθω περὶ τίνος πρόκειται καὶ πῶς δικαιολογοῦνται αἱ ἁρμόδιαι Ἀρχαί.

§230Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον «περὶ δικαστικῶν τελῶν καὶ μεταφραστικοῦ γραφείου ἐν Σάμῳ».

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς· Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως σώματος στρατιωτικῆς Δικαιοσύνης» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς· Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκποιήσεως τοῦ διδακτηρίου τοῦ Βαρβακείου Λυκείου καὶ ἀνεγέρσεως νέου» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς· Οἱ βουλευταὶ κ. Ἀθ. Τ. Μπασιᾶς καὶ Ν. Χαριτᾶτος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Σχολείου Ὑγειονομικῆς Ὑπηρεσίας». Ἅπασαι θέλουσιν ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Ἀρχεῖον Βουλῆς). Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρᾳ 9.20′ μ. μ.).