1914.10.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 35

Τῆς 25ης Ὀκτωβρίου 1914.

(Σάββατον, ὥρᾳ 5.10′ μ. μ.).

Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτσιάνου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς· Οἱ ὑποστάντες δοκιμασίαν καὶ ἐπιτυχόντες εἰς τὸν διεξαχθέντα διαγωνισμὸν πρὸς εἰσαγωγὴν εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων παρακαλοῦσιν ὅπως εἰσέλθωσι καὶ οὗτοι εἰς τὴν Σχολήν, πέρα τοῦ ἀριθμοῦ τῶν 100· Ὁ ἐκ Κεφαλληνίας Γ. Μοσχόπουλος παρακαλεῖ ὅπως διορισθῇ ἀρχιφύλαξ συμφώνως τῷ νόμῳ περὶ ἀγροφυλακῆς· Ὁ ἐμποροβιομηχανικὸς Σύλλογος Μεσολογγίου παρακαλεῖ ὅπως ἀποσταλῇ μηχανικὸς πρὸς κατασκευὴν τοῦ λιμένος· Ὁ Παῦλος Μουκαζῆς ἔμπορος ἐν Σάμῳ παρακαλεῖ ὅπως τῷ ἐπιτραπῇ ἡ ἐξαγωγὴ ἐκεῖθεν ξυλανθράκων· Τὸ δημοτικὸν Συμβούλιον Πειραιῶς παρακαλεῖ ὅπως μὴ ψηφισθῇ ὁ νόμος περὶ ἐκπτώσεως τῶν δημοτικῶν φόρων· Ἡ Ἐφορία τῶν Σχολῶν Θεσσαλονίκης ζητεῖ ὅπως χορηγηθῇ σύνταξις εἰς τὴν χήραν καὶ τὰ ὀρφανὰ τοῦ οἰκτρῶς διαμελισθέντος ὑπὸ τῶν τροχιοδρόμων καθηγητοῦ Χρίστου Ῥωσίδου. Ὁ ἐξ Ἰωαννίνων Θεοδωρίδης διαμαρτύρεται ἐναντίον τῆς διατηρήσεως διοικητικῶν ἐπιτρόπων Μετσόβου–Μαργαριτίου ὡς στερουμένων παντελῶς προσόντων· Ὁ ἐκ Νεαπόλεως τῆς Κρήτης Κ. Μαρκόπουλος διαμαρτύρεται ὅτι ἀπελύθη παρανόμως ἀπὸ τῆς θέσεως τοῦ ἀγρονόμου· Ἡ ἐξ Ἀθηνῶν Μαρία Ε. Γρύλλου παρακαλεῖ ὅπως τῇ ἀπονεμηθῇ σύνταξις· Οἱ κάτοικοι Ἁγίου Ματθαίου τῆς Κερκύρας παρακαλοῦσιν ὅπως ψηφισθῇ ταχέως τὸ ἀγροτικὸν νομοσχέδιον Κερκύρας. Ὁ ἐκ Μπάστα τῶν Καλαμῶν Ι. Δημέας, πρώην ὑπαξιωματικός, παρακαλεῖ ὅπως προβιβασθῇ εἰς ἔφεδρον ἀνθυπασπιστήν· Οἱ γονεῖς καὶ κηδεμόνες τῶν ὑποκελευστῶν μηχανικῶν Βʹ τάξεως παρακαλοῦσιν ὅπως προαχθῶσιν οἱ μηχανικοὶ οὗτοι εἰς ὑποκελευστὰς Αʹ τάξεως, ὑπαρχουσῶν κενῶν θέσεων· Ἡ κυρία Πηνελόπη χήρα τοῦ μακαρίτου συνταγματάρχου Θωμᾶ Σαρλῆ ἐδωρήσατο τῇ Βιβλιοθήκῃ τῆς Βουλῆς τὴν βιβλιοθήκην τοῦ ἀοιδίμου πατρός της Χριστοφόρου Φιλητᾶ, ὅστις ἐδίδαξεν ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν ἐν τῇ Ἀκαδημίᾳ Κερκύρας, εἶτα δ’ ἐγένετο ἄρχων τῆς ἐν Ἑπτανήσῳ παιδείας καὶ κατόπιν τῷ 1866 ἐκλήθη ὡς καθηγητὴς τοῦ ἐνταῦθα Πανεπιστημίου, ἀλλ’ ἕνεκα γήρατος δὲν ἠθέλησε νὰ ἔλθῃ εἰς Ἀθήνας. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται ἤδη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Οἱ κ. Γ. Κατσιμπίρης, Ν. Συριόπουλος καὶ Δ. Γκλαβᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν καταδίκων Πύργου.

§2Ν. ΣΥΡΙΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν ἀναφορὰν αὐτήν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Φλέσσας «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν ἔλαβε τὴν ἀπὸ πολλοῦ ἀναμενομένην ἀπάντησιν τῆς Προνομιούχου διὰ τὴν οἰνοπνευματοποίησιν τῶν σύκων καὶ τί ἐνήργησεν ἢ σκέπτεται νὰ ἐνεργήσῃ ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, χάριν τῶν συκοπαραγωγῶν, οἵτινες εὑρίσκονται ἐν ἀπογνώσει».

§4Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν ἦλθεν ἀκόμη ἀπάντησις.

§5Π. ΦΛΕΣΣΑΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Οἱ συκοπαραγωγοὶ οὐδεμίαν ποτὲ ἐζήτησαν προστασίαν.

§6Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ κάμω ἐκ νέου τὰς δεούσας συστάσεις πρὸς τὴν ἑταιρείαν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βλάχος «παρακαλεῖ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τί ἐνήργησεν ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ Κωνστ. Τσανάκα, κατοίκου Ῥαψάνης, παραπονουμένου κατὰ τοῦ ἐφόρου Λαρίσης ὡς φορολογήσαντος τὴν οἰκίαν του ὅλως παρανόμως, καθόσον οὐδεμία οἰκία ἐν Ῥαψάνῃ ὑποβάλλεται εἰς φόρον οἰκοδομῶν».

§8Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Ν’ ἀναβληθῇ, παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, διὰ τὴν Δευτέραν.

§9ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι διὰ τὴν Δευτέραν. Μετὰ τρεῖς ἢ τέσσαρας ἡμέρας. Δὲν εἶναι δυνατόν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. Ν. Χαριτᾶτος, Ν. Ῥαφτόπουλος καὶ Ἀθ. Τ. Μπασιᾶς «παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διὰ τίνα λόγον ὁ ταμίας Ἰθακησίων κατέσχε παρὰ τὸν νόμον πάντα τὰ εἰσοδήματα τῆς κοινότητος Ἰθακησίων πρὸς πληρωμὴν ἀμφισβητουμένων χρεῶν αὐτῆς, ἐνῷ κατὰ τὸ ἄρθρον 14 τοῦ ΔΝΞʹ νόμου πρὸς τοῦτο διατίθεται τὸ πεμπτημόριον τῶν ἐσόδων τῶν κοινοτήτων, καὶ τὰ χρέη ἐκ προκαταβολῶν στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως ἢ ἀστυνομικῶν δαπανῶν κανονισθήσονται δι’ ἰδίου νόμου μὴ συνταχθέντος εἰσέτι. Οὕτω δὲ καὶ ἐναντίον τῶν διαταγῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ὁ ταμίας στερεῖ τὴν κοινότητα τῶν μέσων πρὸς καθορισμὸν τῶν ὑπονόμων, πρὸς ἀντικατάστασιν τῶν σωλήνων ὑδραγωγείου, πρὸς ἀνέγερσιν τῶν καταρρευσάντων τοίχων τοῦ νεκροταφείου, πρὸς φωτισμὸν καὶ καθαριότητα τῆς πόλεως, ὧν ἕνεκα τρέχει τὸν ἔσχατον κίνδυνον ἡ ὑγεία τῶν πολιτῶν».

§11ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Δὲν παραδέχομαι τὴν ἐρώτησιν τὴν ὁποίαν ἔχετε ἐδῶ καὶ τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζετε, διότι ἰσχυρίζομαι ὅτι ἡ διάταξις ἐκείνη τοῦ νόμου περὶ κοινοτήτων λέγει ὅτι ἰσχύει ὁ παλαιότερος νόμος. Γνωρίζω πολὺ καλῶς τὴν ἔννοιαν τῆς διατάξεως αὐτῆς. Ἡ διάταξις εἶναι, ὅτι μέχρις ὅτου κανονισθῶσιν αὐτὰ τὰ πράγματα διὰ νεωτέρου νόμου ἰσχύει ὁ παλαιότερος νόμος. Εἶναι ἕν καθεστὼς τὸ ὁποῖον δὲν κατανέμει αὐτὰ τὰ πράγματα. Γνωρίζω τὴν ἑρμηνείαν τὴν ὁποίαν δίδετε, ἀλλὰ μέχρις ὅτου γίνῃ ὁ νόμος ὁ ὁποῖος θὰ κατανέμῃ τὰ διάφορα χρέη τῶν δήμων πρὸς τὸ Δημόσιον διὰ τὴν Δημοτικὴν Ἐκπαίδευσιν ὁ πρώην δῆμος δὲν δύναται παρὰ νὰ ὀφείλῃ εἰς τὸ Δημόσιον.

§12Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ ἑρμηνεία αὕτη. Ὁ νόμος περὶ κοινοτήτων ὁμιλεῖ σαφῶς καὶ κατηγορηματικῶς καὶ λέγει ὅτι τὰ χρέη τῶν δήμων πληρώνονται ἐκ τοῦ πεμπτημορίου τῶν ἐσόδων τῶν κοινοτήτων, ὅσον ἀφορᾷ δὲ εἰς τὰ χρέη ἐκ προκαταβολῶν στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως ἢ ἀστυνομικῶν δαπανῶν λέγει ὅτι θὰ κανονίσῃ αὐτὰ εἰδικὸς νόμος· ἐνόσῳ δὲ δὲν κανονίσῃ αὐτὰ εἰδικὸς νόμος πληρώνονται ἐκ τοῦ πεμπτημορίου. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἂν δεχθῶμεν τὴν ἑρμηνείαν σας, νομίζετε ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ κατασχεθῶσι πάντα τὰ εἰσοδήματα πρὸς πληρωμὴν τῶν ὀφειλῶν ἐκ τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας καὶ ἐκ τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, καὶ νὰ στερῆται μία πόλις τῶν μέσων πρὸς καθαρισμὸν τῶν ὁδῶν καὶ τῶν ὑπονόμων καὶ πρὸς ἀντικατάστασιν τῶν σωλήνων τοῦ ὑδραγωγείου εἰς τρόπον, ὥστε νὰ κινδυνεύῃ ἡ ὑγεία τῆς πόλεως, νὰ στερῆτε μίαν πόλιν τῶν μέσων τοῦ φωτισμοῦ καὶ νὰ ἐγκρίνητε μόνον πέντε δραχμὰς τὴν ἡμέραν δι’ ὁλόκληρον τὸν φωτισμὸν μιᾶς πόλεως τόσον μεγάλης; Εἶναι δυνατὸν ἡ Ἰθάκη νὰ φωτισθῇ μόνον μὲ πέντε δραχμὰς τὴν ἡμέραν; Ἤθελον παρακαλέσει ὑμᾶς, κ. Ὑπουργέ, νὰ δεχθῆτε τὴν ἑρμηνείαν ἡμῶν.

§13ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ καμμίαν διάκρισιν. Εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὴν ἑρμηνείαν τοῦ νόμου. Εἶναι ἀδύνατον. Ἡ ἑρμηνεία εἶναι ἀντίθετος πρὸς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἀποφασισθῆ. Τὸ νὰ εἴπητε δὲ ὅτι δὲν πρέπει νὰ πᾶνε εἰς πεμπτημόρια εἶναι ἀστεῖον. Εἰς τὸν δῆμον ἀνήκουσιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα προκαταβολικῶς δίδομεν· ἐφ’ ὅσον τὰ εἰσπράττετε σεῖς, ἡμεῖς τὰ κρατοῦμεν. Ὁ Ταμίας δὲν ἐνεργεῖ ὡς ὄργανον ἰδικόν μας ἀλλ’ ὡς ὄργανον ἰδικόν σας· αὐτὸς πληρώνει καὶ ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἰσπράττει ἀπὸ τὰ ἰδικά σας τὰ κρατεῖ.

§14Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς νὰ διατάξητε τοὺς Ταμίας νὰ δώσωσιν, ὡς διὰ τοῦ ψηφίσματός της ἡ κοινότης Ἰθακησίων ἔχει ἀποφασίσει, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀνήκουσι διὰ τὸν φωτισμόν, διὰ τὸν καθαρισμὸν τῶν ὑπονόμων, τὴν περίφραξιν τοῦ νεκροταφείου, ἵνα μὴ εἰσέρχωνται ζῷα, καὶ διὰ τὴν ἀντικατάστασιν τῶν σωλήνων τοῦ ὑδραγωγείου, καθόσον κινδυνεύει ἡ πόλις νὰ μείνῃ ἄνευ ὕδατος. Ὅλα αὐτὰ εἶναι ποσὰ ἐλάχιστα, τῶν ὁποίων, νομίζω, δύνασθε νὰ διατάξητε τὴν πληρωμὴν καὶ κατόπιν νὰ κρατήσητε αὐτὰ διὰ τὴν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν καὶ διὰ τὴν Ἀστυνομίαν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ ἐπιμένῃ δι’ αὐτὰ τὰ ἐλάχιστα ποσά, διότι θὰ ἐπέλθῃ σκότος εἰς τὴν πόλιν καὶ θὰ στερηθῇ αὕτη ὕδατος.

§15Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν τὸ κοινοτικὸν Συμβούλιον ἠπείλησεν, ὅτι θὰ παραιτηθῇ σύσσωμον, ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν εὕρῃ τρόπον, ὥστε ὁ ταμίας νὰ προβῇ εἰς τὴν πληρωμὴν διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς πόλεως. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ εὕρῃ τρόπον, διὰ νὰ παρακαμφθῇ τὸ ἐμπόδιον τοῦ νόμου.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ἀλιβιζᾶτος. Ἀπουσιάζει. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ἂν ὁ ὑποκελευστὴς Δ. Φιλιππίδης προσφέρει πολυτίμους ὑπηρεσίας εἰς τὸ τμῆμα τῶν Φάρων καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τίνα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ, ὅπως βελτιώσῃ τὴν τύχην αὐτοῦ».

§17Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ὁ ἐν λόγῳ ὑποκελευστὴς ἔχει ἤδη τρεῖς εὐαρεσκείας· δὲν γνωρίζω δὲ ἂν ἔχει καὶ ἀπὸ τὸν νῦν Ὑπουργόν, διότι ὑπηρέτησεν εἰς τοὺς φάρους Ψυτταλείας, Ληξουρίου καὶ ἄλλους, εἶναι δὲ ὁ μοναδικὸς ῥυθμιστὴς τῶν φάρων καὶ μάλιστα ἀνώτερος ἐκείνου τὸν ὁποῖον ἐκάλεσε τελευταίως τὸ Ὑπουργεῖον, ἀνώτερος τοῦ Σουηδοῦ ὁ ὁποῖος ῥυθμίζει τοὺς φάρους. Ἐν πάσῃ περιπτώσει παρατηρεῖται τὸ ἑξῆς φαινόμενον, ὅτι, ἐνῷ οἱ ἄλλοι μετὰ τῶν ὁποίων εἶχε συνυπηρετήσει εἶναι ἀξιωματικοί, αὐτὸς εἶναι ὑποκελευστής.

§18Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Πρόκειται περὶ προβιβασμοῦ;

§19Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Μάλιστα.

§20Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Ὁ ὑποκελευστὴς εἶναι πράγματι καλός, πρέπει ὅμως νὰ ληφθῇ νομοθετικὴ πρόνοια περὶ αὐτοῦ.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξαντληθείσης τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ στρατιωτικῆς προπαιδεύσεως καὶ τελειοποιήσεως»).

§22ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου ΑΥΚΗʹ ἀπὸ 29 Δεκεμβρίου 1887 περὶ ἀποζημιώσεως ὁδοιπορικῶν ἐξόδων τῶν ἀνδρῶν τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ».

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ἐπιτροπήν. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διεξαγωγῆς τῆς στρατολογικῆς ὑπηρεσίας καὶ τῆς τῶν στρατιωτικῶν εἰσφορῶν εἰς τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας». Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὑπάρχουσι τροπολογίαι τοῦ κ. Μπρισιμιτζάκη, αἱ ὁποῖαι ὑποθέτω ὅτι ἀναβάλλονται.

§24Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Μάλιστα. (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον).

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως Σώματος στρατιωτικῶν μηχανικῶν, ὑπομηχανικῶν καὶ ἐπιστατῶν».

§26Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας). Διενεμήθη τὸ τροπολογηθέν;

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§28Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἐτροποποιήθη καὶ μόλις τώρα διενεμήθη, ὥστε δὲν γνωρίζομεν τί διαλαμβάνει, δὲν ἐδόθη δὲ ὁ ἀπαιτούμενος χρόνος νὰ τὸ ἀναγνώσωμεν καὶ ἑπομένως εἶναι ἀδύνατον νὰ συζητήσωμεν.

§29ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ν’ ἀναβληθῇ, παρακαλῶ.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως Σώματος στρατιωτικῆς δικαιοσύνης).

§31ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ν’ ἀναβληθῇ, κ. Πρόεδρε.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῆς Στρατιωτικῆς Ποινικῆς Νομοθεσίας».

§33Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι συναφὲς πρὸς τὸ προηγούμενον, καὶ παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ν’ ἀναβληθῇ καὶ αὐτό;

§35ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα. (Ψηφίζεται εἶτα εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον τὸ νομοσχέδιον «περὶ συγκλήσεως Ἀνωτέρου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου πρὸς σύνταξιν πινάκων προβιβασμοῦ ἀξιωματικῶν». Ἐπίσης ψηφίζονται εἰς αʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τὰ ἑξῆς νομοσχέδια· 1) «περὶ καταργήσεως τῶν ἤδη Πρωτοδικείων καὶ τοῦ ἐν Θεσσαλονίκῃ Ἀναθεωρητικοῦ Δικαστηρίου, 2) «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ νόμου ΓΨΠΘʹ (3789) τῆς 9 Ἰουνίου 1911», 3) «περὶ διαθέσεως ἀδιαθέτων πιστώσεων τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν». 4) «περὶ ἀναγραφῆς πιστώσεως δι’ ἀπρόβλεπτα ἔξοδα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν»).

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῆς ἀμέσου ἀποστρατεύσεως ἄνευ ἐκδόσεως Β. Διαταγμάτων τῶν αὐτεπαγγέλτως ἐπιστρατευθέντων ἀξιωματικῶν δυνάμει τοῦ ΓΧΝΙʹ νόμου τῆς 14 Μαρτίου 1910, ὧν ἡ ἀποστράτευσις ἐλογίσθη ἄκυρος». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§37Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω τίνες σοβαροὶ λόγοι ἠνάγκασαν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ συγκεντρώσῃ ὑφισταμένους νόμους ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ, ἐνῷ ὁ ἰσχύων νόμος εἶχε τὰ πράγματα καλύτερον καὶ οἰκονομικώτερον. Οἱ περὶ ὧν πρόκειται ἀξιωματικοί, δυνάμει ἀποφάσεως τοῦ συσταθέντος κατὰ τὴν ἐπανάστασιν συμβουλίου, ἀπεστρατεύθησαν, ἀλλὰ τὰ Δικαστήρια διὰ τυπικοὺς λόγους ἐδικαίωσαν αὐτούς. Ἡ Ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, συνῳδὰ τῷ τελευταίῳ νόμῳ ὑποχρεοῦται νὰ τοὺς ἐπαναφέρῃ, καθόσον ἡ ἀποστράτευσίς των ἐθεωρήθη παρατύπως γενομένη. Βεβαίως ἡ Ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει ν’ ἀντικρούσῃ τοὺς λόγους δι’ οὓς ἀπεστρατεύθησαν, πάντως θὰ εὑρίσκεται πρὸ δυσχερειῶν, ἂν εἶναι δυνατὸν οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὸ στράτευμα, ἀφοῦ εἶναι γνωστοὶ οἱ λόγοι τῆς ἀπομακρύνσεώς των. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε ὑπῆρχε νόμιμον μέσον, δι’ οὗ οἱ ἀξιωματικοὶ ν’ ἀνακληθῶσι καὶ ν’ ἀποστρατευθῶσιν, ἐφ’ ὅσον ἔπρεπε, χωρὶς νὰ παροραθῇ ἄλλος ἰσχύων καταστατικὸς νόμος. Ἐπανερχόμενοι οἱ ἀξιωματικοὶ συνῳδὰ τῷ ὑφισταμένῳ ἄλλῳ νόμῳ ἔπρεπε νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς Συμβούλιον ἀνακριτικόν, ἐκ τῆς ἀποφάσεως τοῦ ὁποίου θὰ ἦτο δυνατὸν ν’ ἀποστρατευθῶσι. Διότι, ἂν ἐτίθετο εἰς τὸ Συμβούλιον τὸ ζήτημα τῆς ἀποτάξεως, ἡ ἀποστράτευσις θὰ ἦτο βεβαία. Τώρα ἴσως ἐφοβήθη ἡ Ὑπηρεσία ὅτι τὸ Συμβούλιον, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ παρεπέμποντο οὗτοι, δὲν θὰ ἐδέχετο τὸ τιθέμενον ἐρώτημα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ δὲν θὰ ἐθεώρει ὡς ἀποτακτέους τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτούς, διότι πιθανὸν τὸ Συμβούλιον νὰ ἔχῃ γνώμην, ὅτι ἐπετρέπετο ἡ ἐπαναφορά των εἰς τὸν στρατόν. Διὰ τοῦτο προσεπάθησεν ἡ Κυβέρνησις νὰ νεκρώσῃ τὸν νόμον, καθ’ ὃν ἦτο ὑποχρεωμένη ἡ Ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ν’ ἀνακαλέσῃ αὐτοὺς καὶ νὰ παραπέμψῃ τούτους εἰς τὸ Συμβούλιον. Ἂν ὑπῆρξε πράγματι τοιοῦτος φόβος, οὗτος ἔπρεπε νὰ λείψῃ, διότι, ἂν δεχθῶμεν ὅτι τὸ Συμβούλιον κατόπιν ἐξετάσεως τῆς ὑποθέσεως εἶχε τὴν γνώμην, ὅτι οὗτοι δύνανται νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὸ στράτευμα ἡ εὐθύνη τῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἐξέλιπεν. Ἐὰν πάλιν τὸ Συμβούλιον ἤθελε συμφωνήσει πρὸς τὸ ἐρώτημα τῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι εἶναι ἀποτάξιμοι, τότε φυσικὰ αὐτοὶ δὲν θὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὸ στράτευμα. Τί δὲ κακὸν ἐγεννήθη ἐκ τῆς ἀπονεκροποιήσεως αὐτῆς τῶν ὑφισταμένων νόμων; Οἱ ἀξιωματικοὶ διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου δὲν θ’ ἀποστρατευθῶσιν, ἀλλὰ θὰ λαμβάνωσι τὸν μισθὸν τῆς ἐνεργείας μέχρις οὗ ἀποστρατευθῶσι, χωρὶς οὐδεμίαν νὰ προσφέρωσιν ὑπηρεσίαν, ἐνῷ θὰ ἦτο δυνατόν, ἐὰν παρεπέμποντο ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου εἰς ἀποστρατείαν, νὰ λαμβάνωσι μόνον τὴν σύνταξιν. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν θὰ ἔπραττεν ὀρθῶς, ἂν δὲν ἐδημιούργει νέον νόμον ἐξοικονομοῦντα τὰ πράγματα πρὸς τὸ παρὸν ἐπὶ βλάβῃ τοῦ Δημοσίου. Ἐπὶ πλέον παρατηρῶ, ὅτι δυνάμει εἰδικῆς διατάξεως οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ δὲν καλοῦνται εἰς τὴν ἐφεδρείαν. Δὲν γνωρίζω τὴν δικαιολογίαν τῆς διατάξεως ταύτης. Ἀλλ’, ἐὰν τὸ Συμβούλιον οὕτως ἐνόμισε περὶ τῶν ἀξιωματικῶν τούτων, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ ἠδύνατο νὰ μὴ τοὺς ἐπαναφέρῃ, συμφώνως πρὸς τὴν γνώμην τοῦ Συμβουλίου, οὔτε εἰς τὴν ἐφεδρείαν, χωρὶς νὰ δώσῃ εἰς αὐτοὺς τὸν τύπον αὐτὸν τῆς ἀτιμίας. Διότι ἀρνεῖται εἰς αὐτοὺς ὅ,τι δὲν ἀρνεῖται εἰς κανένα. Δὲν θὰ εἶχον δὲ τὸ δικαίωμα οὔτε νὰ παραπονῶνται.

§38ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὡς γνωρίζετε, δὲν πρόκειται ν’ ἀφαιρέσωμεν σήμερον τίποτε ἐκ τοῦ στελέχους τῆς ἐφεδρείας, διότι αὐτοὶ δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένοι ἐν αὐτῷ.

§39Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπετράπη διὰ τοῦ Διατάγματος.

§40ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπετράπη καὶ ἐχρησιμοποίησα τὴν ἄδειαν αὐτὴν διὰ δύο ἀξιωματικούς.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου μόνου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως Β. Διατάγματος περὶ συστάσεως καὶ λειτουργίας ἐκτάκτων Στρατοδικείων καὶ καταργήσεως διαρκῶν Στρατοδικείων ἐν ἐπιστρατεύσει». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον μόνον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ στελέχους ἐφέδρων ἀξιωματικῶν καὶ ἐφέδρων στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 2–6 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 7).

§42Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Οὐδένα, κύριοι Βουλευταί, διαφεύγει ἡ χρησιμότης τοῦ θεσμοῦ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν. Πάντα ἀνεξαιρέτως τὰ Κράτη, τὰ συντηροῦντα στρατούς, ἐφρόντισαν ὅπως καταρτίσωσιν ἐφέδρους ἀξιωματικούς, οἵτινες ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως ἢ πολέμου συμπληροῦσι τὰ κενὰ τῶν στελεχῶν. Εἶναι ἀδύνατον τὰ Κράτη, ὁσονδήποτε μεγάλαι καὶ πλούσια ἂν ὦσι, νὰ ἔχωσι πλήρη ἐν καιρῷ εἰρήνης τὰ στελέχη των, ὥστε νὰ χρησιμοποιῶσιν αὐτὰ καὶ ἐν πολέμῳ. Πολὺ πλειότερον τὰ μικρότερα Κράτη ἔχουσιν ἀνάγκην τοῦ θεσμοῦ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, διότι ταῦτα δὲν ἔχουσιν ἐπαρκῆ χρηματικὰ ἀποθέματα, ὥστε ν’ ἀντικρύζωσι διὰ τούτων τὰς μεγάλας καὶ δυσβαστάκτους πολεμικὰς ἀνάγκας. Τούτῳ τῷ λόγῳ ἐν εἰρήνῃ φροντίζουσι νὰ παρασκευάσωσιν ἀνάλογα καὶ κατάλληλα στελέχη ἐφέδρων ἀξιωματικῶν. Παρ’ ἡμῖν ὁ θεσμὸς τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν ἐθεσπίσθη ἀπὸ τοῦ 1888, εἰσηγήσει τῆς τότε Γαλλικῆς Ἀποστολῆς. Ὁ θεσμὸς οὗτος παρήγαγεν ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι καὶ κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1897 συνεπλήρωσαν τὰ στελέχη τοῦ στρατεύματος διὰ 355 ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, ἐξ ὧν ἐφονεύθησαν τότε 12, ἐτραυματίσθησαν δὲ 86, καὶ κατὰ τοὺς δύο τελευταίους πολέμους ἀπέδωκε 1400 ἐφέδρους ἀξιωματικούς, ἐξελθόντας ἅπαντας ἐκ τῆς Σχολῆς τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, οἵτινες συνεπλήρωσαν καὶ αὖθις τὰ κενά, ἐν κοινῇ δὲ εὐγενεῖ ἁμίλλῃ μετὰ τῶν μονίμων ἔφερον τὰ καταπληκτικὰ ἐκεῖνα ἀποτελέσματα, ἅτινα εἶναι γνωστὰ εἰς πάντας. Μέχρι τοῦδε ἐκράτει τὸ σύστημα τῆς ἐν τῇ σχολῇ στρατιωτικῆς παιδεύσεως, ὅπερ πρό τινος κατηργήθη καὶ ἀντ’ αὐτοῦ εἰσήχθη ἡ ἐν τοῖς οὐλαμοῖς ἐκπαίδευσις τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν. Πρὸς τὸ σύστημα τοῦτο καὶ κατὰ τὴν ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ συζήτησιν ἀντετάχθην, καὶ ἤδη λαμβάνω τὴν τιμὴν ὅπως καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου. Κατὰ τὸ ἤδη εἰσαγόμενον σύστημα οἱ ἐν τῷ ἄρθρῳ 5 τοῦ νομοσχεδίου μνημονευόμενοι νέοι, ὅταν πρόκειται νὰ ἐκπληρώσωσι τὴν θητείαν των, ὑπηρετοῦσι, συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 7ου, εἰς λόχους, ἴλας ἢ πυροβολαρχίας ἐπὶ πεντάμηνον, κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἐκτελῶσι καθήκοντα στρατιώτου καὶ ὑπαξιωματικοῦ, μετέπειτα δέ, κατόπιν ἐξετάσεων, θὰ εἰσέρχωνται εἰς ἐκπαιδευτικοὺς οὐλαμούς, ἔνθα θὰ ὑπηρετῶσιν ἐπὶ ἑξάμηνον, θὰ διδάσκωνται ἐν αὐτοῖς καὶ θεωρητικὰ μαθήματα, ταυτοχρόνως δὲ καὶ πρακτικῶς θὰ ἀσκῶνται, μεθ’ ὅ, κατόπιν ἐξετάσεων, θὰ λαμβάνωσι τὸν βαθμὸν τοῦ ἐφέδρου ἀνθυπολοχαγοῦ. Καὶ ἐκ πείρας, Κύριοι, καὶ ἐκ μελέτης ἐσχημάτισα τὴν γνώμην ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ σύστημα τοῦτο ν’ ἀποδώσῃ τοὺς καρπούς, τοὺς ὁποίους ἀπέδωκε τὸ προηγούμενον σύστημα τῆς Σχολῆς, καὶ τοῦτο, διότι ἑξάμηνος διδασκαλία δὲν ἀρκεῖ πρὸς μόρφωσιν καὶ διάπλασιν ἀξιωματικῶν, διότι πρέπει καλῶς νὰ νοήσωμεν ὅτι μὲ τὸ νὰ περιβληθῇ τις τὴν στολὴν τοῦ ἀξιωματικοῦ δὲν γίνεται καὶ ἀξιωματικός, εἴτε ἔφεδρος εἴτε μόνιμος εἶναι οὗτος. Ἡ ἑξάμηνος, ὡς εἶπον, παίδευσις, καὶ δὴ ἐν τοῖς οὐλαμοῖς, οὔτε ἀρκετὴ εἶναι οὔτε τὰ διὰ τοῦ νομοσχεδίου προσδοκώμενα ἀποτελέσματα εἶναι δυνατὸν νὰ φέρῃ. Ἐν τοῖς οὐλαμοῖς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συντελεσθῇ ἡ προσήκουσα θεωρητικὴ ἐκπαίδευσις, οὐδὲ κατ’ ἰδίαν μελέτη, ὡς ἐν τῇ Σχολῇ, οὐδὲ νὰ ὑπάρξῃ ἑνότης ἐκπαιδεύσεως, οὐδὲ ν’ ἀναπτυχθῇ μεταξὺ αὐτῶν τὸ αἴσθημα τῆς συναδελφότητος, ἅτινα διὰ τοὺς γνωρίζοντας ἔχουσι μεγάλην σημασίαν. Ἐπίσης ἔχω τὴν γνώμην ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἐν τοῖς οὐλαμοῖς νὰ διδαχθῶσι καὶ ἀποκτήσωσι τὴν σιδηρᾶν ἐκείνην πειθαρχίαν, ἣν ἀπαιτεῖται καλῶς νὰ ἐνστερνισθῶσιν, ἵνα μεταδώσωσιν αὐτὴν εἰς τοὺς ἄνδρας, οὓς θὰ διοικήσωσι· τὴν πειθαρχίαν ταύτην θὰ ἀποκτήσωσι μόνον ἐν τῇ Σχολῇ, διότι ἐκεῖ ἐπικρατεῖ μεγαλυτέρα αὐστηρότης καὶ ἐπιμέλεια περὶ τὴν τήρησιν πάντων τῶν τύπων, ὧν ἡ ἀκριβὴς ἐκπλήρωσις εἶναι ἀπαραίτητος διὰ πειθαρχοῦν στράτευμα. Πάντες ἐδῶ γνωριζόμεθα καὶ διὰ φιλίας ἢ συγγενείας συνδεόμεθα· ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ὁ μαθητὴς δὲν ἐγκλείεται ἐν τῇ Σχολῇ, ἀλλὰ διδάσκεται ἐν τοῖς οὐλαμοῖς, εὐθὺς ὡς τελειώσῃ τὴν στρατιωτικήν του ἐκπαίδευσιν θὰ ἐξέλθῃ νὰ συμφάγῃ καὶ νὰ διασκεδάσῃ μετὰ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ φίλων του, καὶ ἰδοὺ ἡ χαλάρωσις τῆς πειθαρχίας. Ἐν τῇ Σχολῇ καὶ μόνον εἶναι δυνατὸν νὰ διδαχθῇ τὴν αὐστηρὰν πειθαρχίαν καὶ ν’ ἀποκτήσῃ τὰς προσηκούσας αὐτῷ στρατιωτικὰς γνώσεις. Τὸ χρονικόν, ἐπαναλαμβάνω, ὅριον τοῦ ἑξαμήνου δὲν εἶναι ἐπαρκές, καθόσον δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τόσον βραχὺ διάστημα νὰ διδαχθῶσι πλεῖστα ὅσα μαθήματα θεωρητικά τε καὶ πρακτικά, διότι πάντως θὰ διδαχθῶσι στοιχεῖα ὁπλικῆς, ὀχυρωτικῆς, βολῆς, κανονισμοὺς καὶ πλεῖστα ἄλλα, τὰ ὁποῖα ἐν καιρῷ θὰ τοῖς χρησιμεύσωσι. Πολλοὶ ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ διῴκησαν ἐν πολέμῳ λόχους καὶ οὐλαμοὺς πυροβολικοῦ καὶ ἄλλαι σοβαραὶ ὑπηρεσίαι ἀνετέθησαν αὐτοῖς, δι’ ὃ ὁ ἔφεδρος πρέπει νὰ διδαχθῇ πάντα ἐκεῖνα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα δι’ ἀξιωματικὸν μέλλοντα ν’ ἀναλάβῃ διοίκησιν, διότι, ἐπαναλέγω, ὄχι ἡ στολή, ἀλλ’ ἡ μόρφωσις κάμνει τὸν ἀξιωματικόν, εἴτε ἔφεδρος εἴτε μόνιμος εἶναι οὗτος. Βεβαίως ὁ ἔφεδρος δὲν ἀπαιτεῖται νὰ ἔχῃ τὴν παίδευσιν τοῦ μονίμου, ἀλλὰ πρέπει καὶ τούτου ἡ μόρφωσις νὰ εἶναι ἀρκοῦσα. Δυνατὸν τὸ εἰσαγόμενον σύστημα ἐν Γαλλίᾳ καὶ Γερμανίᾳ ν’ ἀπέδωκε καρπούς, ἀλλ’, ὡς προεῖπον, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι παρ’ ἡμῖν δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐπιτυχῶς καὶ ἀποτελεσματικῶς. Ἀπὸ παιδικῆς ἡλικίας ἐν Γαλλίᾳ, καὶ δὴ ἐν Γερμανίᾳ, διαπλάττονται καὶ μορφοῦνται εἰς τὴν στρατιωτικὴν πειθαρχίαν καὶ τὴν ἄκραν συναίσθησιν τοῦ πρὸς τὸ στρατιωτικῶς παιδεύεσθαι καθήκοντος.

§43ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶναι μικροτέρα ἡ συναίσθησις τοῦ καθήκοντος καὶ παρ’ ἡμῖν.

§44Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Θέλω σιδηρᾶν πειθαρχίαν καὶ προσήκουσαν παίδευσιν, ἅτινα ἀποκτῶνται μόνον ἐν τῇ Σχολῇ.

§45ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν νομίζω ὅτι μόνον τὸ παλαιὸν σύστημα παρήγαγε καλοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ ὅτι δὲν ὑπάρχει ἄλλος τρόπος. Διὰ τὸ ἤδη σύστημα, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν ἡ Γαλλικὴ Ἀποστολή, ὑπάρχει ἐγγύησις καὶ τοῦ Ἐπιτελείου καὶ τῆς Γαλλικῆς Ἀποστολῆς ὅτι εἶναι τὸ τελειότερον.

§46Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Παρ’ ὅλα ταῦτα ἐπιτρέψατέ μοι, κ. Πρόεδρε, νὰ ἔχω τὴν γνώμην καὶ νὰ φρονῶ ὅτι μόνον ἡ Σχολή, καὶ οὐχὶ οἱ οὐλαμοί, εἶναι ἐκείνη ἥτις θέλει διαπλάσει καὶ μορφώσει ἐφέδρους ἀξιωματικοὺς ἀνταξίους τοῦ προορισμοῦ των. Διατί νὰ καταργήσωμεν τὸ σύστημα τῆς Σχολῆς, ἀφοῦ, καίπερ παραμεληθέν, τόσον ἐπέτυχε; Προτιμότερον νὰ βελτιώσωμεν τοῦτο παρὰ νὰ τὸ καταργήσωμεν, καθ’ ὃν μάλιστα χρόνον ἱδρύομεν τόσας Σχολὰς διὰ τοὺς μονίμους. Ὅτε ἐμαθήτευον ἐν τῇ ἐν Κερκύρᾳ Σχολῇ, διοίκησις καὶ διδάσκον προσωπικὸν ἦσαν εἰς τὴν περιωπήν των, δι’ ὃ καὶ ἐδιδάχθημεν πλεῖστα ὅσα χρησιμώτατα μαθήματα, ἡ δὲ πειθαρχία ἦτο τόσον ἐμπεδωμένη, ὥστε πάντες ἐποιοῦντο διάκρισιν τῶν μαθητῶν τῆς Σχολῆς τῶν ἐφέδρων, καὶ ἀπόδειξις εἶναι ὅτι ἐκεῖνοι οἱ μαθηταί, οἱ ὁποῖοι ἐφοίτησαν κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχήν, διῴκησαν κατὰ τὸν πόλεμον ἐπιτυχῶς λόχους καὶ ἄλλας πολυτίμους ὑπηρεσίας παρέσχον. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καθιεροῖ τὴν ἐν λόχοις, ἴλαις καὶ πυρβολαρχίαις προπαίδευσιν, ὅπερ ἄριστον, διότι οὕτως ἀφ’ ἑνὸς ἡ ὑπηρεσία τῶν κατωτέρων βαθμῶν θέλει γίνει πραγματική, ἡ ἐπιλογὴ δὲ τῶν ἐχόντων τὰ προσόντα ὅπως εἰσέλθωσιν εἰς τὴν Σχολὴν ἢ τοὺς οὐλαμοὺς ἔσται θετικωτέρα. Ὡς ἄλλοτε ἐγίνετο μετὰ τὴν ἐκ τῆς Σχολῆς ἔξοδον καὶ τὴν ὀνομασίαν αὐτῶν ὡς ἀξιωματικῶν, νὰ ἐκτελῶσι τὰ καθήκοντα τοῦ κατωτέρου βαθμοῦ, τύποις, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐξετελεῖτο ἡ πρακτικὴ αὕτη δοκιμασία, τὸ διὰ τὴν δοκιμασίαν ὅμως ταύτην διὰ τοῦ νομοσχεδίου θεσπιζόμενον πεντάμηνον χρονικὸν διάστημα φρονῶ ὅτι εἶναι ὑπερβολικόν, δι’ ὃ δέον νὰ περιορισθῇ εἰς τετράμηνον, ὁ δ’ ἀφαιρούμενος μὴν νὰ προστεθῇ εἰς τὸ χρονικὸν διάστημα τῆς ἐκπαιδεύσεως, ὥστε αὕτη νὰ διαρκῇ ἀντὶ ἑξαμήνου ὀκτάμηνον. Ἀφοῦ δὲ διὰ τοῦ νομοσχεδίου καθιεροῦται, ὥστε ὁ ἔφεδρος ἀξιωματικὸς ν’ ἀνέρχηται καὶ μέχρι τῆς βαθμίδος τοῦ συνταγματάρχου, πρέπει οὗτος νὰ ἔχῃ ἀρκοῦσαν παίδευσιν, παίδευσιν ἀρτίαν, διότι κατὰ τὴν κρίσιμον στιγμὴν θ’ ἀνατεθῶσιν εἰς αὐτὸν ὑψηλὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ διεξαγάγῃ καὶ φέρῃ εἰς πέρας. Ταῦτα εἶχον νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 7 ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 8–12 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 13).

§47Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κ. Πρόεδρε, τὸ ὁποῖον καθορίζει κατὰ νέον τρόπον τὰ περὶ ἀρχιτεχνιτῶν δὲν προβλέπει διὰ τοὺς ἤδη ὑπάρχοντας τεχνίτας καὶ ἀρχιτεχνίτας.

§48ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τις μεριμνῶσα περὶ τούτων.

§49Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξασφαλίζουσα δηλ. τοὺς ὑπάρχοντας. Δὲν τὴν εἴδομεν.

§50ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔχει κατατεθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 13 ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 14–19 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 20).

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπρισιμιτζάκης.

§52Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Τὸ ἄρθρον 20, κ. Πρόεδρε, ἀναγράφει ὅτι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι καλούμενοι εἴτε εἰς γυμνάσια εἴτε ἐν καιρῷ πολέμου λαμβάνουσι τὸν πολιτικὸν μισθόν· φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ λαμβάνωσι τὸν στρατιωτικὸν μισθὸν ἀντὶ τοῦ πολιτικοῦ. Διατί νὰ ὑπάρχῃ ἡ διαφορὰ αὕτη; Ὁ στρατιωτικὸς μισθὸς ἄλλως τε εἶναι ἐπαρκέστατος, διότι ὁ ὑπολοχαγὸς λαμβάνει 180 δραχμάς, τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο μετὰ τοῦ ἐπιδόματος ἐν καιρῷ πολέμου ἀνέρχεται εἰς 300 δραχμάς.

§53Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μοὶ δίδει ἀφορμὴν ὁ κ. συνάδελφος νὰ ἐπαναλάβω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἄλλοτε εἶπον, ὅτι δὲν κατώρθωσα νὰ ἐννοήσω διατί εἰς τὸν φόρον τοῦ αἵματος πρέπει νὰ ἔχωσι προνομιοῦχον θέσιν τὰ ὄργανα τῆς Πολιτείας, διατί ἡ πληρωμὴ τοῦ μισθοῦ, διατί οἱαδήποτε διάκρισις; Ὁ ἀποσπώμενος τῶν ἔργων του τῶν ἰδιωτικῶν ἢ ἐξασκῶν οἱονδήποτε ἐλευθέριον ἐπάγγελμα ὑφίσταται ὁλόκληρον τὴν ζημίαν, καὶ ἴσως ὄχι μόνον τὴν ζημίαν, ἀλλὰ καὶ τὴν διακοπὴν τῆς ἐργασίας του καὶ τὴν ἀπώλειαν τοῦ ἐπαγγέλματος, τὸ ὁποῖον ἐξασκεῖ ἐπιστρέφων εἴτε ἐκ τῶν γυμνασίων εἴτε ἐκ μιᾶς ἐπιστρατεύσεως, ἐνῷ ὁ ὑπάλληλος ἐπιστρέφων θὰ εὕρῃ τὴν θέσιν του, ἡ ὁποία τὸν περιμένει, ἡ ὑπηρεσία του θεωρεῖται χρόνος ὑπηρεσίας, ἡ σύνταξίς του ἐξακολουθεῖ. Ἑπομένως δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω διατί ἡ μέριμνα αὐτὴ τῆς Πολιτείας ἡ ὑπὲρ τῶν ὀργάνων της ἐν ἀντιθέσει πρὸς τοὺς ἰδιώτας. Μοὶ φαίνεται δὲ ὅτι, ἐὰν ἔπρεπε νὰ ληφθῇ μέριμνά τις, ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ὑπὲρ τῶν ἰδιωτῶν, ἀλλ’ ἡ ἀντίληψίς μας εἶναι τοιαύτη, ὅτι τοὺς νόμους τοὺς κατασκευάζουσιν οἱ ὑπάλληλοι καὶ οἱ ὑπάλληλοι φροντίζουσι πρῶτον διὰ τὸν ἑαυτόν των, ἡ δὲ Κυβέρνησις, πάντοτε ἐπὶ τῇ βάσει τῶν εἰσηγήσεων αὐτῶν, λαμβάνει μέριμναν περὶ αὐτῶν, διότι οὗτοι φωνάζουσι διὰ τὸ ἴδιόν των συμφέρον. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλή, ἡ ὁποία ἀντιπροσωπεύει ὄχι τὰ συμφέροντα τῶν ὑπαλλήλων ἀλλὰ τὰ γενικὰ συμφέροντα, πρέπει νὰ σκεφθῇ καλῶς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Διότι, ὅτε ἀκόμη κατὰ τὸν παρόντα πόλεμον ἐψήφισε νὰ δίδηται τὸ ἥμισυ τοῦ μισθοῦ, ὅτε πάλιν πολὺ κακῶς ἔδιδεν εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς μείναντας ἐνταῦθα τὸ διπλάσιον τοῦ μισθοῦ των, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πάλιν τὰ ἐπλήρωσεν. Οὐδένα δύναμαι νὰ εὕρω λόγον δικαιολογοῦντα τὴν τοιαύτην ἀντίληψιν τῆς Πολιτείας ὑπὲρ τῶν ὀργάνων της.

§54ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὅταν καλῶνται ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ οἱ ὑπάλληλοι, νὰ μὴ λαμβάνωσι τὸν μισθὸν τοῦ ἀξιωματικοῦ;

§55Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Βεβαίως πρέπει νὰ λαμβάνωσι τὸν μισθὸν τοῦ ἀξιωματικοῦ· περὶ τούτου οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία· ἴσως μάλιστα αὐτοὶ νὰ δικαιῶνται καὶ κάτι περισσότερον, διότι, ἐνῷ ἐν καιρῷ ἀνάγκης τοὺς καλοῦμεν καὶ μᾶς χρησιμεύουσιν, ἐν καιρῷ εἰρήνης δὲν τοὺς πληρώνομεν ὡς τοὺς μονίμους, καὶ ἐπειδὴ ὁ πόλεμος εἶναι κάτι παροδικὸν καὶ ἡ εἰρήνη διαρκὴς διὰ τοῦτο ὁ ἔφεδρος ἀξιωματικὸς εἶναι μία πολὺ καλὴ λύσις διὰ τὴν Πολιτείαν. Ἐγὼ εἶπον ὅτι δὲν ἐννοῶ διατί ὁ ὑπάλληλος ὁ καλούμενος ὡς ὁπλίτης ἢ ὑπὸ οἱανδήποτε ἄλλην ἰδιότητα πρέπει νὰ λαμβάνῃ τὸν μισθόν του, καθ’ ὃν χρόνον ἡ Πολιτεία δὲν φροντίζει νὰ δώσῃ τι εἰς τὸν ἀγρότην, εἰς τὸν δικηγόρον, εἰς τὸν ἰατρόν, οἵτινες καὶ αὐτοὶ χάνουσι τὸ κέρδος τοῦ ἐπαγγέλματός των.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 20 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 21 (ἀναγινώσκεται).

§57Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τῆς διατάξεως ταύτης νομίζω, ὅτι τιθέμεθα ἀντιμέτωποι τοῦ ἄρθρου 11ου τοῦ Συντάγματος. Εἶναι δυνατὸν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου ἀποβλέπουσα εἰς τὴν σκοπιμότητα νὰ παρέβλεψε τὸν ἀπαγορευτικὸν τύπον τοῦ Συντάγματος.

§58ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶναι τῆς ὑπηρεσίας.

§59Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ δοθῇ προσοχή τις...

§60ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔλαβον τὸ ὑπόμνημα τοῦ Συνδέσμου τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν καὶ εἶπον πρὸς αὐτούς, ἐλθόντας διὰ τὴν ὑποστήριξίν του, ὅτι χαίρω πολὺ διότι σᾶς βλέπω διὰ τελευταίαν φορὰν ὡς ἀντιπροσώπους τοῦ Συνδέσμου τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν· διότι πρέπει καλῶς νὰ ἐννοηθῇ, ὅτι, ἂν μέχρι σήμερον ἐγένετο παραδεκτὸν ὅπως λειτουργῇ ὁ Σύνδεσμος τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, ἤδη εἶναι καιρὸς νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τοιαύτην κατάστασιν, ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ συνδυασθῇ καθ’ ὁλοκληρίαν πρὸς οὐδεμίαν ἔννοιαν περὶ πειθαρχίας, πρὸς οὐδεμίαν ἔννοιαν στρατοῦ. Εἶχον γίνει ἀληθῶς κατὰ τὴν μονιμοποίησιν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν πολλὰ κακὰ ὀφειλόμενα εἰς τὴν ἔλλειψιν μητρώου τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν· ὁμολογῶ λοιπόν, ὅτι μᾶς ἐχρησίμευσαν πολλοὶ ὅπως δυνηθῶμεν νὰ διορθώσωμεν τὰ σφάλματα, ἀλλὰ σήμερον τακτοποιοῦνται τὰ πράγματα, ὅτε ῥυθμίζονται τὰ στρατιωτικὰ πράγματα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν νέων ἀναγκῶν τῆς Ἑλλάδος. Πρέπει νὰ ἐννοηθῇ, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ ἀνεκτὸν εἰς τὴν Πολιτείαν ἡ ὕπαρξις ἑνὸς Συνδέσμου ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι εἶναι στρατιωτικοί. Ἐζητήθη νὰ ὀργανώσωσι Λέσχην, ὅπως ἔχουσι καὶ οἱ μόνιμοι ἀξιωματικοί, καὶ εἶπον ὅτι δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Μάλιστα ὑπόσχομαι νὰ εἰσηγηθῶ καὶ σχέδιον νόμου περὶ χρηματικῆς ἐπικουρίας διὰ τὸ κέντρον εἰς τὸ ὁποῖον θὰ συνέρχωνται νὰ συζητῶσιν. Ἀλλὰ μεταξὺ τῆς ὑπάρξεως Συνδέσμου καὶ τῆς ὑπάρξεως Λέσχης εἶναι χαώδης διαφορά, οὐδ’ εἶναι δυνατὸν ἡ Πολιτεία νὰ δεχθῇ τὴν ὕπαρξιν τοιούτων Συνδέσμων ἀξιωματικῶν, οἵτινες νὰ ἔρχωνται νὰ συζητῶσι μὲ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν περὶ τῶν συμφερόντων των. Εἶναι ἄνω ποταμῶν, καὶ ἐλπίζω ὅτι πρὸς τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικούς, πρὸς τοὺς ὁποίους τοσαύτην ἰδιαζόντως αἰσθάνομαι συμπάθειαν, ἐλπίζω, λέγω, ὅτι δύναμαι νὰ εἴπω πλέον μετὰ γλώσσης σαφοῦς καὶ καθαρᾶς, ὅτι εἶναι ἀδύνατον τοῦ λοιποῦ νὰ γίνῃ ἀνεκτὴ ἡ λειτουργία τοῦ Συνδέσμου τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν ὡς Σωματείου ὠργανωμένου. Ἐννοεῖται ὅτι οὐδεὶς κωλύει, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Συντάγματος, τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικοὺς ὑπὸ πάσας τὰς ἄλλας ἰδιότητας αὐτῶν ἐν τῇ Πολιτείᾳ καὶ τῇ κοινωνίᾳ νὰ συνέρχωνται καὶ ν’ ἀποτελῶσιν οἱονδήποτε Σωματεῖον, καὶ εἶναι ἐλεύθεροι νὰ κάμωσιν ὅ,τι θέλουσιν. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον δὲν θὰ τοῖς ἐπιτραπῇ εἶναι τὸ νὰ ἔχωσι Σωματεῖον ἐπαγγελματικὸν τοῦ ἐφέδρου ἀξιωματικοῦ.

§61Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὑφίσταται Σύλλογος ἀποστράτων ἀξιωματικῶν;

§62ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐνδεχόμενον.

§63Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ὑφίσταται.

§64Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐν ᾗ περιπτώσει ὑφίσταται, τότε θὰ παρεκάλουν νὰ περιληφθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὅτι οὔτε αὐτοὶ νὰ δύνανται ν’ ἀποτελῶσι Σύνδεσμον.

§65Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος περὶ ἐφέδρων ἰσχύει καὶ δι’ αὐτούς.

§66ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Βεβαίως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἀναγνωρίζω ὅτι τὸ ἄρθρον πρέπει νὰ τροποποιηθῇ κατὰ τὸ λεκτικὸν αὐτοῦ, καὶ ἐπιφυλάσσομαι νὰ πράξω τοῦτο κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν.

§67Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο ὡς διατυποῦται εἶναι καὶ ἀντισυνταγματικόν.

§68ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὅπως εἶναι διατετυπωμένον πράγματι φαίνεται λέγον ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς αὐτοὺς νὰ λάβωσι μέρος εἰς οἱονδήποτε Σύλλογον. Θὰ διορθωθῇ.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 21 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 22). Ἄρθρον 23 (ἀναγινώσκεται).

§70Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου 23 θεσπίζεται ὅτι «κατὰ τὰ ἔτη 1914, 1915 καὶ 1916 οἱ κεκτημένοι ἀπολυτήριον ἀνεγνωρισμένου Γυμνασίου, ἀνεγνωρισμένων ἐμπορικῶν, βιομηχανικῶν, γεωργικῶν, δασονομικῶν σχολῶν, σχολείων τεχνῶν, διδασκαλείων γυμναστῶν ἢ κεκτημένοι πτυχίον δημοδιδασκάλου ὁπλῖται, δύνανται ἄνευ προηγουμένης στρατιωτικῆς προεκπαιδεύσεως ἐν τοῖς ἄνω ἐκπαιδευτηρίοις νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς οὐλαμοὺς καὶ νὰ τύχωσι τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἐφέδρου ἀνθυπολοχαγοῦ». Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐπειδή, ὡς καὶ προηγουμένως εἶπον ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος, οἱ ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ πρέπει νὰ ἔχωσι τὴν πρέπουσαν μόρφωσιν, νὰ προέρχωνται δὲ ἐκ στοιχείων καταλλήλων, ὅπως ἀποτελέσωσι τὸν πράγματι ἔφεδρον ἀξιωματικόν, ὅπως περιορίσῃ τὸ ζήτημα εἰς τὰ ἔτη 1914 καὶ 1915, νὰ λείψῃ δὲ τὸ ἔτος 1916, ὥστε νὰ ἔχωμεν ὁμοιόμορφον πλέον παραγωγὴν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, ἀφοῦ οἱ οὐλαμοὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ λειτουργῶσιν ἀπὸ τοῦ 1915 κανονικῶς.

§71ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ τὸ ἐξετάσω.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 23 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ στρατεύματος».

§73ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ τροπολογίαι τὰς ὁποίας ὑπέβαλον.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§75Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἰς τὸ στράτευμα ὑπηρετοῦσιν ἀρκετοὶ ἀρχιτεχνῖται. Ἄν εἶναι δυνατὸν ἐκτὸς τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ νὰ παραμείνωσι καὶ ἀρχιτεχνῖται αʹ τάξεως καὶ οὐχὶ δʹ.

§76ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ προσέξητε, διότι ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, λέγομεν ὅτι τοὺς διατηροῦμεν, ἀλλὰ τοὺς ὀνομάζομεν δʹ τάξεως, διότι ἡ δʹ τάξις τῶν νέων εἶναι ὅπως ἡ αʹ τάξις τῶν παλαιῶν. Ὁπωσδήποτε εἶμαι σύμφωνος μεθ’ ὑμῶν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐλαττωθῶσι τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα εἶχον. Ἐὰν δὲν ἐπιτυγχάνηται τοῦτο διὰ τῆς διατυπώσεως τοῦ ἄρθρου, διατυπώσατε ὑμεῖς τροπολογίαν καὶ εἶμαι διατεθειμένος νὰ συζητήσω αὐτὴν κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τῶν κ. Σ. Βακράτσα καὶ Ἀθ. Τ. Μπασιᾶ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακκαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2–6). Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκεται ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Κ. Γόντικα, τῆς ὁποίας ἡ συζήτησις ἀναβάλλεται διὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7 ὡς καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου).

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολλοὶ Βουλευταί, πλείονες τῶν δέκα, ὑποβάλλουσι πρότασιν, ὅπως προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ διοικήσεως τῶν κτημάτων τοῦ Κράτους».

§79ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ τὴν ἑσπέραν ταύτην.

§80ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις τῶν στρατιωτικῶν, ὥστε νὰ μὴ διακοπῇ.

§81Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Προκειμένου περὶ τοιούτου νομοσχεδίου νὰ προσδιορισθῇ ὡρισμένη ἡμέρα, καὶ ἡμέρας τινὰς πρότερον, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν οἱ Βουλευταὶ νὰ εἶναι παρεσκευασμένοι.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίζεται, ὅτι θὰ συζητηθῇ μετὰ τέσσαρας ἡμέρας.

§83ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις δέχεται, ὥστε νὰ μὴ συζητηθῇ πρὸ τῆς παρελεύσεως τεσσάρων ἡμερῶν ἀπὸ σήμερον. (Ψηφίζονται εἶτα εἰς αʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τὰ νομοσχέδια· «περὶ ἐγκρίσεως τῆς συστάσεως ἐθελοντικῶν Σωμάτων κατὰ τὸ 1912 καὶ ἀποδόσεως λογαριασμοῦ τῆς διαχειρίσεως τῆς ἐπὶ τούτῳ ἐπιτροπῆς» καὶ «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 228 νόμου τῆς 5 Ἀπριλίου ἐ. ἔ. περὶ συστάσεως Σώματος στρατιωτικῆς ἐπιμελητείας»).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προκαταβολῆς ὁδοιπορικῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§85Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ὀρθὴ ἡ μέριμνα νὰ προκαταβάλλωνται οἱ ναῦλοι διὰ λόγους ὑπερεσίας, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν, ὅτι οὐδεὶς ἀξιωματικός, κατὰ μείζονα λόγον οἱ μικρότεροι, ἔχουσιν ἀποθέματα. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ εἶναι διατεθειμένη καὶ ἔχω τὴν ἐλπίδα ὅτι θὰ σκέπτηται ν’ αὐξήσῃ τὴν μισθοδοσίαν τοὐλάχιστον τῶν κατωτέρων ἀξιωματικῶν.

§86ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πρὶν διακοπῶσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ὑποβάλω τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ διὰ τοὺς κατωτάτους ἀξιωματικούς. (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον. Ψηφίζεται εἶτα εἰς αʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἱδρύσεως Στρατιωτικῶν Νοσοκομείων»).

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Σχολείου ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§88Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Πρέπει νὰ χαιρετίσωμεν τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ νὰ συγχαρῶμεν τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅστις εἰσάγει αὐτὸ πρὸς ψήφισιν. Διότι ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι μέχρι πρό τινος ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία δὲν ὑπῆρχε παρ’ ἡμῖν. Ἀπόδειξις εἶναι ἡ ἔναρξις τοῦ πολέμου, ἥτις εὗρεν ἡμᾶς ὅλως ἀπαρασκεύους. Κατὰ ταύτην ἡ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία εὑρίσκετο ἐν τοιαύτῃ ἀνεπαρκείᾳ, ὥστε δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκτελέσῃ τὸν προορισμόν της. Ὅταν δὲ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία δὲν ὑπάρχῃ ἐν τῷ στρατεύματι, γνωρίζομεν πάντες ὅτι πλήρης ἀποθάρρυνσις ἐπέρχεται ἐν αὐτῷ, διότι ἐφ’ ὅσον οἱ ἄνδρες γνωρίζουσιν ὅτι ὁτιδήποτε πάθωσι δὲν θὰ εἶναι ἐπαρκὴς ἡ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία εἴτε νὰ τοῖς παράσχῃ τὰς πρώτας βοηθείας, εἴτε νὰ τοὺς περιθάλψῃ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βαδίσωσι πρὸς τὸν κίνδυνον καὶ νὰ ἀψηφήσωσι τὰς ταλαιπωρίας τῆς ἐκστρατείας. Ἡ Πολιτεία μέχρι πρό τινος ἀπέστελλεν εἰς Εὐρώπην πρὸς συμπλήρωσιν δῆθεν τῶν σπουδῶν των ὑγειονομικοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ παρέστημεν πρὸ τοῦ θεάματος νὰ ἐπανέρχωνται οὗτοι καλοὶ μαιευτῆρες καὶ καλοὶ ὀδοντίατροι, ἀλλὰ πᾶν ἄλλο παρὰ καλοὶ στρατιωτικοὶ ἰατροί, χρήσιμοι διὰ τὸ στράτευμα.

§89Σ. ΤΣΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τίνες εἶναι οὗτοι;

§90Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὀνόματα. Διὰ τοῦ εἰσαγομένου λοιπὸν νομοσχεδίου καταρτίζεται φυτώριον ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ λαμβάνωνται οἱ στρατιωτικοὶ ἰατροί. Βεβαίως τὸ ἡμέτερον στράτευμα ἔχει ἰατρούς, οἵτινες εἶναι ἄριστοι ἀπὸ πάσης ἀπόψεως, ὡς ἰατροὶ μόνον, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ ὡς στρατιωτικοὶ ἰατροί, διότι ἄλλα εἶναι τὰ καθήκοντα τοῦ πολιτικοῦ ἰατροῦ καὶ ἄλλα τὰ καθήκοντα τοῦ στρατιωτικοῦ ἰατροῦ. Διὰ τοῦτο βλέπομεν ὅτι, ἐνῷ ἐν τοῖς πεδίοις τῶν μαχῶν ἐχώλαινεν ἡ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία, ἐν τοῖς θεραπευτηρίοις διεξήχθη αὕτη ἄριστα, καὶ δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ἐπετέλεσε καὶ θαύματα. Διὰ τοῦ εἰσαγομένου νομοσχεδίου θὰ εἰσάγωνται καὶ οὗτοι εἰς οὐλαμοὺς καὶ θὰ γίνηται ἀνακάθαρσις αὐτῶν, ἤτοι θὰ ἐκλέγωνται ἐκεῖνοι οἵτινες ἔχουσι στρατιωτικὰ προσόντα. Κατόπιν θὰ γίνηται ἡ προπαίδευσις αὐτῶν καὶ μετὰ τὴν προπαίδευσιν θὰ ὑφίστανται ἐξετάσεις, μεθ’ ὃ θὰ λαμβάνωσι τὴν ὀνομασίαν τοῦ ἐφέδρου ἀνθυπιάτρου, ἐφ’ ὅσον ἔλαβον καὶ τὴν ἄδειαν τοῦ μετέρχεσθαι τὸ ἐπάγγελμα τοῦ ἰατροῦ. Μετὰ τοῦτο θὰ ὑφίστανται νέας ἐξετάσεις πρὸς μονιμοποίησιν, ὅτε μετὰ τὴν ἐπιτυχίαν των κατὰ τὰς ἐξετάσεις αὐτὰς μονιμοποιούμενοι θὰ εἰσέρχωνται εἰς τὴν σχολὴν αὐτὴν περὶ ἧς προβλέπει τὸ νομοσχέδιον ὅπως καταρτισθῶσι πλέον ὡς στρατιωτικοὶ ἰατροί. Θὰ προέτεινον, Κύριοι, ὅπως ἐκ τῶν κατὰ τὰς ἀποφοιτηρίους ἐξετάσεις τῆς εἰρημένης σχολῆς εὐδοκιμούντων, ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπηρεσίας, πέντε ἢ δέκα ἀποστέλλωνται εἰς τὴν Σχολὴν τοῦ Val-de-Grâce πρὸς ἀποπεράτωσιν τῶν σπουδῶν των. Ἡ πρότασίς μου, ὅπως οἱ ἀριστεῖς ἀποστέλλωνται εἰς τὴν ἐν Γαλλίᾳ ἄνω Σχολήν, ἔχει τοῦτον τὸν σκοπόν, ὅπως γεννήσῃ τὴν ἅμιλλαν μεταξὺ τῶν ἐν τῇ Σχολῇ φοιτώντων, οὕτω δὲ κατορθώσωμεν νὰ ἔχωμεν ὑγειονομικοὺς ἀξιωματικοὺς αʹ τάξεως, οἱ δὲ ἀριστεῖς τούτων ἀποστελλόμενοι εἰς Εὐρώπην ἐπανέρχωνται ἀπὸ πάσης ἀπόψεως κατηρτισμένοι διὰ νὰ χρησιμεύσωσι πρὸς βελτίωσιν τῆς ὑγειονομικῆς ἡμῶν ὑπηρεσίας. Τούτῳ τῷ λόγῳ λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ προτείνω πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν τροπολογίαν μου ταύτην ἔχουσαν ὧδε· (ἀναγινώσκει)· «Ἐκ τῶν πρώτων δέκα τῆς Σχολῆς ἐξερχομένων ὑπιάτρων καὶ ἀνθυπιάτρων ἀποστέλλονται 5–10 ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπηρεσίας εἰς τὴν Σχολὴν τοῦ Val-de-Grâce πρὸς συμπλήρωσιν τῶν σπουδῶν των». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 1 ὡς καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου. Γίνονται εἶτα δεκτὰ εἰς αʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τὰ νομοσχέδια· «περὶ ἡμερησίου μισθοῦ ὁπλιτῶν» καὶ «περὶ στρατολογίας μονίμων ἀξιωματικῶν τοῦ Ὑγειονομικοῦ καὶ τοῦ Μεταγωγικοῦ»).

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Μετσοβίου Πολυτεχνείου».

§92Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως ὑποβάλῃ σχετικὴν τροπολογίαν πρὸς τὰ ἄρθρα 44, 45 καὶ 46 ὡς πρὸς τὴν διαχείρισιν.

§93Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν. Ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν). Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§95Σ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Νὰ κανονίζηται διὰ Β. Διατάγματος.

§96Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Δέχομαι τὴν τροπολογίαν αὐτήν, ἐν τῷ μέλλοντι διὰ Β. Διατάγματος.

§97Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς πρὸς τὴν στενογραφίαν εἶναι γνωστὴ ἡ σπουδαιότης αὐτῆς. Δὲν νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ καὶ Σχολὴ στενογραφίας;

§98Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Θὰ ὁρισθῶσιν εἰδικαὶ Σχολαί.

§99Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς εἶχε συστήσει, ὅπως ἐν τῇ Σχολῇ τῶν Γεωμετρῶν εἶναι δυνατὸν νὰ φοιτῶσι φοιτηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου καὶ νὰ λαμβάνωσι δίπλωμα γεωμέτρου, δίπλωμα μὴ ἰσοδύναμον μὲν πρὸς τὸ τοῦ τακτικοῦ γεωμέτρου, ἀλλὰ δυνάμενον νὰ δώσῃ δικαίωμα εἰς καταμετρήσεις γηπέδων. Τοῦτο δὲ γίνεται ἐν Ἑλβετίᾳ καὶ Βελγίῳ.

§100Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Δύνανται νὰ φοιτῶσιν ἀλλ’ ἄνευ οὐδενὸς ἄλλου προσόντος εἰμὴ πιστοποιητικοῦ, διότι ἄλλως θὰ ἐγίνετο σύγχυσις μεταξὺ γεωμετρῶν ἐχόντων δίπλωμα καὶ τῶν ἄλλων τῶν ἐχόντων μόνον φοιτήσει. Βεβαίως, ὡς πολὺ ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. Βουλευτής, γίνεται τοῦτο ἐν Βελγίῳ, ἀλλ’ ἄλλη ἡ μόρφωσις τῶν φοιτώντων ἐκεῖ καὶ ἄλλο τὸ ἐπίπεδον. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2–5). Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται).

§101Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ ἄρθρου 6 καταφαίνεται σαφῶς, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν μεριμνᾷ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ ἐν Ἀθήναις Πολυτεχνείου, ἀλλὰ ζητεῖ τὴν ἄδειαν ἵνα ὁ Ὑπουργὸς διὰ Β. Διαταγμάτων τῇ γνωμοδοτήσει Συμβουλίου τινὸς προβῇ εἰς τὴν ὀργάνωσιν τοῦ Πολυτεχνείου. Μέχρι σήμερον ἔχομεν νόμον κατὰ τὸν ὁποῖον εἶναι ὠργανωμένον τὸ Πολυτεχνεῖον, ἂν ἡ ὀργάνωσις ἡ συμφώνως τῷ νόμῳ τούτῳ γινομένη εἶναι πλημμελής, νὰ μεταβληθῇ ὁ νόμος. Διατί νὰ ζητῆτε ἄδειαν ἵνα διὰ Β. Διαταγμάτων διοργανώσῃ ὁ Ὑπουργὸς τὰ τοῦ Πολυτεχνείου. Ἐπεθύμουν ν’ ἀκούσω τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον ἐκρίθη ὁ τρόπος οὗτος τῆς ὀργανώσεως τοῦ Πολυτεχνείου ὡς ὁ καταλληλότερος.

§102Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νόμος νὰ περιλαμβάνῃ πάσας τὰς λεπτομερείας τῆς ὀργανώσεως ἑνὸς Πολυτεχνείου. Συντάσσων τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶχον ὑπ’ ὄψει μου τοὺς πλείστους τῶν ὀργανισμῶν τῶν εὐρωπαϊκῶν Πολυτεχνείων. Οἱ νόμοι οἱ ὀργανοῦντες τὰ Πολυτεχνεῖα ταῦτα δὲν περιλαμβάνουσι πάσας ἐκείνας τὰς διατάξεις αἵτινες περιέχονται εἰς τοὺς κανονισμοὺς τοὺς ἄλλως Réglements λεγομένους, καὶ οἵτινες ἐγκρίνονται διὰ Β. Διαταγμάτων εἴτε δι’ ὑπουργικῶν ἀποφάσεων. Ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δέον νὰ περιλαμβάνῃ νόμος τις εἶναι ἡ σύστασις τῶν Σχολῶν καὶ σχολείων, ὁ χρόνος τῆς φοιτήσεως, τὰ προσόντα τῆς εἰσαγωγῆς εἰς τὰς Σχολάς, ὁ ἀριθμὸς τῶν καθηγητῶν, ὁ τρόπος καθ’ ὃν ὑπὸ τὰς ἐγγυήσεις ἃς ὁ νόμος θὰ καθορίσῃ θὰ ὀργανωθῶσι, τὰ τῆς λειτουργίας τῶν Σχολῶν κτλ. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀντικείμενον νόμου ὁ καθορισμὸς τῶν μαθημάτων τῶν διδασκομένων ἐν ἑκάστῃ τάξει καὶ Σχολῇ. Κατὰ τί, λόγου χάριν, θὰ ἦτο ἀρτιώτερον τὸ νομοσχέδιον ἂν περιεῖχε διατάξεις περὶ μαθημάτων καὶ ἂν συνεζητοῦμεν ἐνταῦθα περὶ τοῦ ἂν ἡ θεωρητικὴ μηχανικὴ θὰ διδάσκεται εἰς μίαν ἢ δύο τάξεις, ἂν οἱ πολιτικοὶ μηχανικοὶ θὰ διδάσκωνται γεωμετρίαν τῆς Φύσεως καὶ οὕτω καθεξῆς; Δὲν νομίζει ὁ κ. Βουλευτὴς ὅτι κάλλιον εἶναι τὰ τοιαῦτα ἐπιστημονικὰ ζητήματα νὰ διακανονισθῶσι κατὰ νομοθετικὴν ἐντολὴν διὰ Β. Διαταγμάτων, ἀφοῦ προηγουμένως ἀκουσθῶσιν οἱ μόνοι ἁρμόδιοι, οἵτινες εἶναι οἱ ἐν τῷ Πολυτεχνείῳ διδάσκοντες καθηγηταί; Βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ θεσπίσωμεν ὡς ὑποχρεωτικὴν τὴν γνώμην τῶν κυρίων καθηγητῶν, πλὴν ὅπως ἀποκλείσωμεν τὴν τυχὸν αὐθαιρεσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ ἐθέσαμεν διάταξιν καθ’ ἣν τὴν τυχὸν ἀντίθετον γνώμην του ὁ Ὑπουργὸς δέον νὰ αἰτιολογήσῃ δι’ ἐκθέσεώς του δημοσιευομένης ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως. Τοιουτοτρόπως παρέχομεν ἐπαρκεῖς ἐγγυήσεις, δυνάμεθα δὲ ἀκολουθοῦντες τὰς προόδους καὶ τὴν ἐξέλιξιν τῆς ἐπιστήμης νὰ τροποποιῶμεν ἑκάστοτε τὸ πρόγραμμα τῶν διδακτέων μαθημάτων. Οὗτοι εἶναι οἱ λόγοι ἐξ ὧν ὡρμήθην διὰ τὴν τοιαύτην διατύπωσιν τοῦ νομοσχεδίου. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν Σχολὴν τῶν ἠλεκτρολόγων παρατηρῶ ὅτι ὄντως ἤδη ἔχομεν ἀνάγκην ἀρκετῶν τοιούτων ἐπιστημόνων, διότι τὸ μὲν ἡ ἠλεκτροβιομηχανία καὶ παρ’ ἡμῖν προχωρεῖ διὰ τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ φωτισμοῦ τῶν πόλεων, ἡ ἠλεκτροποίησις συνοικισμῶν αὐξάνει ὁσημέραι, πτώσεις ὑδάτων ἔν τε τῇ παλαιᾷ καὶ τῇ νέᾳ Ἑλλάδι ὑπάρχουσι χρήζουσαι χρησιμοποιήσεως, ἀφοῦ μάλιστα παρ’ ἡμῖν ἐλλείπει ὁ γαιάνθραξ καὶ αἱ πτώσεις αὗται τοῦ Βλαδόβα κτλ. θὰ χρησιμοποιηθῶσι διὰ φωτισμὸν καὶ λοιποὺς βιομηχανικοὺς σκοπούς, τὸ δὲ καὶ ὁ στόλος ἡμῶν ἔχει ἀνάγκην πληθύος ἠλεκτρολόγων, διότι τὰ πλοῖα ταῦτα εἶναι μεγάλα ἠλεκτρικὰ ἐργοστάσια, καὶ συνελόντι εἰπεῖν ἔχομεν ἀνάγκην τοιούτων ἐπιστημόνων, οἵτινες πολὺ θὰ συντελέσωσι διὰ τὴν πρόοδον τοῦ Τόπου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὰ πλεῖστα μαθήματα τῆς Σχολῆς τῶν ἠλεκτρολόγων θὰ εἶναι κοινὰ μετὰ τῶν ἄλλων Σχολῶν καὶ μόνον εἰδικά τινα μαθήματα καὶ ἀσκήσεις θὰ διδαχθῶσιν ἢ θὰ ἐκτελέσωσιν οἱ σπουδασταὶ τῆς ἠλεκτρικῆς Σχολῆς, ἐξ ἧς καὶ ἀνώτατοι τηλεγραφικοὶ ὑπάλληλοι θὰ ἐξέλθωσι. Βεβαίως βραδύτερον — ἂν ὑπάρχῃ περίσσευμα τοιούτων ὑπαλλήλων — δύναται ν’ ἀνασταλῇ ἐπί τινα χρόνον ἡ λειτουργία τῆς Σχολῆς. Εὔχομαι οἱ διάδοχοι ἡμῶν νὰ μὴ εὑρεθῶσιν εἰς τὴν θέσιν ταύτην· τοῦτο θ’ ἀποδεικνύῃ ὅτι ὁ Τόπος ἡμῶν προοδεύει.

§103Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ἐγὼ ζητήσας πληροφορίας παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὁρμῶμαι ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ πράξῃ διὰ τῶν Διαταγμάτων, δίδοντος τὴν ἄδειαν τοῦ νομοσχεδίου, θὰ εἶναι ἐργασία νομοθετική, τὴν ὁποίαν ἀντὶ νὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν ζητεῖ τὴν ἄδειαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας νὰ ἐκτελέσῃ αὐτὸς αὐτὴν διὰ Β. Διατάγματος τῇ γνωμοδοτήσει ἑνὸς ἐν τῷ νόμῳ ὁριζομένου Συμβουλίου. Τὸ περιεχόμενον λοιπόν, τὸ ὁποῖον θὰ ῥυθμίσωσι τὰ Β. Διατάγματα ταῦτα, εἶναι περιεχόμενον νομοθετικὸν καὶ οὐχὶ νομοτελεστικόν. Ἐὰν τὸ νομοσχέδιόν του δὲν περιλαμβάνῃ τὴν διάταξιν ταύτην, διαβεβαιῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ τὴν ἐπιχειρήσῃ. Δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων τῶν θεμάτων τὰ ὁποῖα διὰ νομοτελεστικοῦ Β. Διατάγματος ἠδύνατο νὰ ῥυθμίσῃ. Δυνάμει τῆς ἐντολῆς τὴν ὁποίαν λαμβάνει θὰ ὑποκαθίσταται εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν. Ἑπομένως δὲν ἦτο ὀρθὸν νὰ εἴπῃ πρὸς ἡμᾶς ὅτι τὰ μέτρα ταῦτα δὲν ἦσαν ἄξια ν’ ἀπασχολήσωσι τὴν Βουλήν. Ἐγὼ νομίζω ὅτι τὰ θέματα ταῦτα εἶναι ἄξια ν’ ἀπασχολήσωσι τὴν Βουλήν. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν ἕτερόν τι· εἶπεν ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μεταβάλλωνται αἱ ἐκπαιδευτικαὶ ἀνάγκαι καὶ εἶναι ἀνάγκη, ἵνα τὰ προγράμματα, ὁ χρόνος τῶν μαθημάτων, ὁ χρόνος τῶν ἐξετάσεων, αἱ ἕδραι αἱ ἀποτελοῦσαι ἑκάστην Σχολήν, ὁ χρόνος τῆς ἐνάρξεως τῶν μαθημάτων, ἐξετάσεων, τῆς ἀπονομῆς τῶν διπλωμάτων, πάντα ταῦτα νὰ δύνανται νὰ κανονίζωνται διὰ Β. Διατάγματος κατὰ τὰς ἑκάστοτε μεταβαλλομένας ἀνάγκας. Ἀλλ’ ἤθελον ὑπομνήσει εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι ἐν τῷ ἀρχικῷ νομοσχεδίῳ περιείχετο διάταξις καθ’ ἣν τὸ Β. Διάταγμα διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐκτελῶνται ταῦτα θὰ ἐκδοθῇ ἐφάπαξ καὶ ὅτι μόνον κατὰ τετραετίαν θὰ εἶναι δυνατὴ ἡ μεταβολὴ τοῦ Β. Διατάγματος τούτου. Ὅταν δέχησθε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι μόνον ἀνὰ τέσσαρα ἔτη δύνασθε νὰ μεταβάλλητε τὸ Β. Διάταγμα, δυνάμει τοῦ ὁποίου ὁρίζονται πάντα τὰ θέματα ταῦτα, δὲν δύνασθε νὰ λέγητε ὅτι ἀπεκτήσατε τὴν ἐξουσίαν ταύτην τῆς διὰ Β. Διαταγμάτων διαρρυθμίσεως τῶν πραγμάτων, ἵνα παρακολουθῆτε τὰς ἑκάστοτε ἐνδεικνυομένας μεταβολάς, διότι ἐπὶ τέλους θὰ εἶναι δυνατὸν κατὰ τέσσαρα ἔτη ν’ ἀπασχολῆται καὶ ἡ Βουλή, ἵνα καθορίζῃ τὰ θέματα τὰ ὁποῖα πρέπει! Δὲν πρόκειται δὲ περὶ λεπτομερειῶν· πρόκειται περὶ αὐτῆς ταύτης τῆς ὑπάρξεως, καὶ κυριολεκτικῶς τῆς ὑπάρξεως, κατὰ τὸν σκοπὸν καθ’ ὃν θὰ λειτουργήσῃ τὸ Πολυτεχνεῖον. Τῆς ὑπάρξεως κυριολεκτικῶς διατί; Διότι τί λέγουσιν αἱ διατάξεις αὗται; Νὰ συνιστᾷ τὰ Σχολεῖα ταῦτα ἢ μή, νὰ καταργήσῃ ἢ μὴ αὐτὰ διὰ Β. Διατάγματος· ἐπὶ πλέον δὲ νὰ δύναται νὰ συνιστᾷ καὶ ἄλλα σχολεῖα, περὶ τῶν ὁποίων δὲν προνοεῖ καὶ περὶ τῶν ὁποίων ἀρκεῖ ν’ ἀναγράφηται δαπάνη τις.

§104Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Τοῦτο θὰ συμβαίνῃ παραδείγματος χάριν, ὅταν πρόκειται νὰ γίνῃ Σχολὴ στενογραφίας, μία ἄλλη κατωτέρα ἕδρα εἰδική.

§105Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Μήπως ἐγὼ σᾶς εἶπον ὅτι εἶναι Σχολὴ ἀστρονομίας; Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν λέγω ὅτι, ἐπειδὴ εἶναι ἀνωτέρα ἢ κατωτέρα, θὰ γίνηται ἢ μὴ διὰ Β. Διατάγματος, ἀλλὰ λέγω ὅτι ἡ ἵδρυσις Σχολῶν καὶ ἡ ἵδρυσις ἢ κατάργησις αὐτῶν τῶν Σχολῶν καὶ ἡ προσθήκη νέων Σχολῶν διὰ Β. Διατάγματος ἀνατίθεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν διὰ τὴν ὀργάνωσιν τοῦ Πολυτεχνείου, ἀνατίθεται ὄχι μόνον κατὰ τὴν ὕπαρξιν ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸν τρόπον τὸν ὁποῖον ἀποτελεῖ ἡ κατ’ οὐσίαν ὕπαρξις αὐτῶν εἰς τὰ Β. Διατάγματα, καὶ νομίζω ὅτι τοῦτο δὲν δικαιολογεῖται ἐκ τῆς ἀνάγκης τῆς μεταβολῆς, διότι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὁρίζεται ὅτι μόνον κατὰ τετραετίαν δύνανται νὰ γίνωνται μεταβολαὶ τῇ προτάσει τοῦ Συμβουλίου. Δὲν εὑρίσκω λοιπὸν δεδικαιολογημένον τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἀκολουθεῖτε ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ εἰς τὸ σπουδαστικὸν Συμβούλιον ἡ γνώμη αὐτοῦ εἶναι συμβουλευτικὴ καὶ δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μὴ τὴν ἀκολουθήσῃ, μὲ τὴν ὑποχρέωσιν, καθ’ ἣν περίπτωσιν δὲν ἤθελεν ἀκολουθήσει αὐτὴν νὰ τὴν ἀπορρίπτῃ δι’ ὡρισμένης πράξεως, ἥτις νὰ δημοσιεύηται ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως. Τοῦτο δὲν ἀποδεικνύει βεβαίως ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ τὴν ἀκολουθῇ· ἀποδεικνύει, ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ δικαιολογήσῃ αὐτήν, θὰ τὴν δικαιολογήσῃ δι’ ἑνὸς λόγου τὸν ὁποῖον δύναται νὰ εἴπῃ. Ἀπεκλείσατε δηλαδὴ τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θ’ ἀκολουθήσῃ τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς διὰ λόγον τὸν ὁποῖον δὲν δύναται νὰ εἴπῃ. Ἂν ἔχῃ λόγον, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ εἴπῃ αὐτόν, τότε δὲν θ’ ἀκολουθήσῃ τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς, τοὐναντίον δέ, ἂν δύναται νὰ εἴπῃ αὐτόν. Ἀλλ’ ἡ πλάνη εἰς τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ὑποπέσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπιδιώκων ν’ ἀναγνωρισθῇ εἰς αὐτὸν τὸ δικαίωμα νὰ ἐγκρίνῃ ἢ ἀπορρίπτῃ τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς εἰς οὐδὲν ἄλλο ἀποβλέπει εἰμὴ εἰς τὴν κατ’ οὐσίαν ὑπ’ αὐτοῦ ὀργάνωσιν τοῦ Πολυτεχνείου. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ εἰς τὴν συγκρότησιν τοῦ πειθαρχικοῦ Συμβουλίου, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖται ἐκ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Πολυτεχνείου, ὡς προέδρου, ἐκ τῶν ὑποδιευθυντῶν τῶν ἀνωτάτων Σχολῶν, ἐκ δύο καθηγητῶν τῶν αὐτῶν ἀνωτάτων Σχολῶν καὶ ἐκ δύο ἑτέρων ἐκλεγομένων καθ’ ἑκάστην διετίαν ἐκ τῶν ἐπὶ μισθῷ καθηγητῶν τῶν ἀνωτάτων Σχολῶν ὑπὸ τοῦ Συλλόγου τῶν καθηγητῶν τῶν Σχολῶν τούτων ὡς μελῶν. Ἀποτελεῖται λοιπὸν ἐκ τεσσάρων καθηγητῶν, ἐκ τῶν ὑποδιευθυντῶν καὶ ἐκ τοῦ διευθυντοῦ. Δὲν νομίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι θὰ ἦτο ὀρθόν, ἵνα πάντες οἱ καθηγηταὶ οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ διδάξωσι τὰ διάφορα μαθήματα δύνανται νὰ μετάσχωσι τοῦ Συμβουλίου αὐτοῦ τοὐλάχιστον κατὰ τὰς περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας πρόκειται ν’ ἀποφασισθῇ ἡ ὀργάνωσις τοῦ Πολυτεχνείου καὶ καθορισθῶσιν αἱ ἕδραι τῶν μαθημάτων;

§106Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Δέχομαι τροπολογίαν καθ’ ἣν τὰ ὀργανωτικὰ Β. Διατάγματα τοῦ Πολυτεχνείου θὰ ἐκδοθῶσι μετὰ γνωμοδότησιν τῆς ὁλομελείας πάντων τῶν καθηγητῶν.

§107Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ δώσητε τὸν τύπον εἰς τὸ νομοσχέδιον, διὰ ν’ ἀκούσω τὰς ἰδέας, αἱ ὁποῖαι θὰ πρυτανεύσωσι κατὰ τὴν κατάρτισιν τῶν Σχολῶν· θὰ ἐπεθύμουν νὰ μάθω τίνες εἶναι αἱ ἰδέαι, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν κατάρτισιν τῶν Σχολῶν, διότι δὲν δύνασθε ν’ ἀρνηθῆτε, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ψηφίζομεν δὲν μᾶς δίδει νὰ ἐννοήσωμεν τίνα ἐκπαίδευσιν θέλετε.

§108Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Θὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν τοὺς ὀργανισμούς.

§109Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Τίναι Ἀρχαί;

§110Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ἡ Σχολὴ τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν θὰ εἴπῃ ὅτι πρέπει τὰ ἀνώτερα μαθηματικὰ νὰ διδαχθῶσιν, ἄλλη δὲ πάλιν Σχολὴ θὰ εἴπῃ ὅτι τὸ μάθημα αὐτὸ παρέλκει. Ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Πολυτεχνείου δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς πάσας τὰς ἀνάγκας καὶ δι’ αὐτὸ θὰ γίνωνται καθ’ ἡμέραν τροποποιήσεις.

§111Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ὥστε ἔχομεν ἐνδεδειγμένας ἀνάγκας. Δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀκούσωμεν τί θὰ γίνηται.

§112Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ἐν τῇ Σχολῇ τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν θὰ διδάσκηνται καὶ ἡ ἀρχιτεκτονική, εἰς τὴν ὁποίαν εἰδικῶς θ’ ἀσχολῶνται οἱ μαθηταί, ὡς καὶ ἡ Σχολὴ τῶν μηχανολόγων καὶ ἠλεκτρολόγων, οἱ ὁποῖοι θὰ χρησιμοποιῶνται διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας· διότι οἱ ἴδιοι τηλεγραφηταὶ ἐκτελοῦσιν ἐκτὸς τῆς τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας καὶ τὴν ἐπισκευὴν τῶν μηχανῶν καὶ ἄλλα τοιαῦτα. Σήμερον ὑπάρχει μία μόνον Σχολὴ τηλεγραφητῶν δι’ ὀλίγους μῆνας.

§113Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Θὰ κάμητε Σχολὴν ἠλεκτρολόγων;

§114Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ἔχω αὐτὴν ἐδῶ.

§115Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Γνωρίζετε διατί τὸ λέγω; Διότι θὰ γίνηται ἡ Σχολὴ τῶν ἠλεκτρολόγων καὶ θὰ χαλάῃ. Γνωρίζετε πόσαι τοιαῦται Σχολαὶ ἠλεκτρολόγων ὑπάρχουσιν ἐν Εὐρώπῃ;

§116Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Τὸ γνωρίζω. Σήμερον ἡ βιομηχανία ἔχει προχωρήσει καὶ ἔχομεν ἀνάγκην τοιούτων Σχολῶν, ἂν δὲ βραδύτερον θεωρηθῇ, ὅτι ἀρκετοὶ ἐξῆλθον, εἶναι περιττὸν νὰ ἔχωμεν αὐτάς. Τί θέλετε τώρα νὰ πράξωμεν;

§117Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν θέλω τίποτε· ὑμεῖς τί θὰ πράξητε.

§118Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Θὰ ἔχωμεν Σχολὴν ἀνωτέραν ἠλεκτρολόγων, τῶν ὁποίων ἔχομεν ἀνάγκην σήμερον· τὰ πλοῖα τὰ πολεμικὰ ἔχουσιν ἀνάγκην τοιούτων ἠλεκτρολόγων.

§119Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Καὶ φαντάζεσθε, ὅτι, ἂν ἱδρύσητε Σχολὴν ἠλεκτρολόγων, θὰ ἔχητε τοιούτους;

§120Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ἂν θὰ προσέρχωνται μαθηταί, θὰ εἴπῃ ὅτι εὑρίσκουσι πόρους. Κάμνω δὲ τροπολογίαν κατὰ τὴν ὁποίαν «τὰ Β. Διατάγματα θὰ ἐκδοθῶσι γνωμοδοτήσει τῆς ὁλομελείας τοῦ Συλλόγου τῶν καθηγητῶν».

§121Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν σχέσει πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος καὶ συμπολίτης μου ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, ὡς πρὸς τὸ σπουδαστικὸν Συμβούλιον τοῦ Πολυτεχνείου, ὡς πρὸς τὴν δικαιοδοσίαν αὐτοῦ καὶ ὡς πρὸς τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας ν’ ἀποφασίζῃ ἀντιθέτως πρὸς τὸ σπουδαστικὸν Συμβούλιον, ἐπειδὴ ἤμην μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς ἥτις ἐπεξειργάσθη τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ὀφείλω νὰ δώσω ἐξηγήσεις τινάς. Κατὰ τὸ παρελθόν, πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως, οἱ Ὑπουργοὶ ἀπεφάσιζον αὐθαιρέτως, ἄνευ αἰτιολογίας τινός, ἐξηγέρθη δὲ τότε δικαίως ἡ κοινὴ γνώμη κατὰ τῆς αὐθαιρεσίας αὐτῆς καὶ ἐπεβλήθη ἡ σύστασις Συμβουλίων ὑπηρεσιακῶν. Προέβη δὲ τότε ἡ Πολιτεία καὶ ἔτι περαιτέρω· ἔδωκε πλήρη δικαιοδοσίαν εἰς τὰ Συμβούλια ταῦτα, ὥστε νὰ ἔχωσιν ἀπόλυτον ἐξουσίαν. Εὑρέθημεν οὕτω κατόπιν πρὸ νέας ἐξεγέρσεως τῆς κοινῆς γνώμης ἐναντίον τῆς ὑπερβολικῆς ἐξουσίας τῶν Συμβουλίων. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ καταργήσωμεν σήμερον τὰ Συμβούλια καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ πρώην καθεστώς, καθ’ ὃ ἐξεδίδοντο ἀδικαιολόγητοι τῶν Ὑπουργῶν ἀποφάσεις; Βεβαίως ὄχι. Τὸ Συμβούλιον κατὰ τὸ νομοσχέδιον θὰ γνωμοδοτῇ, ὅταν δὲ ὁ Ὑπουργὸς ἴδῃ ὅτι ὑπάρχουσι λόγοι βάσιμοι, θὰ προβαίνῃ εἰς ἀντίθετον ἀπόφασιν καὶ ὄχι ὅταν δὲν θὰ ἔχῃ δικαιολογίας. Καὶ ὅταν δὲν θὰ ἔχῃ τοιαύτας θὰ ἀποφασίζῃ ὁ Ὑπουργὸς συμφώνως πρὸς τὸ Συμβούλιον, διότι ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι, ἐπειδὴ ἡ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργοῦ ὀφείλει νὰ εἶναι δεδικαιολογημένη καὶ θὰ δημοσιεύηται, καὶ ἑπομένως ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα θ’ ἀνατυπῶται δι’ ἔλεγχον, θὰ διστάσῃ ὁ Ὑπουργὸς νὰ διαφωνήσῃ, διότι θὰ εἶναι δεδημοσιευμένη ἡ ἀπόφασις καὶ γνωμοδότησις τοῦ Συμβουλίου καὶ οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους ὁ Ὑπουργὸς ἀπέρριψε τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου. Νομίζω λοιπὸν ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐξασφαλίζεται τελείως ἡ ἀπόφασις, ὅταν εἶναι πραγματικῶς ἠτιολογημένη ἡ τοῦ Συμβουλίου. Ἐν σχέσει πρὸς τὰς μελλούσας δημοσιεύσεις τῶν Β. Διαταγμάτων ἔχω νὰ ὑποδείξω ὅπως ἐπιτραπῇ ἵνα οἱ μαθηταὶ οἱ λαβόντες δίπλωμα Σχολῆς τινος δύνανται διὰ συμπληρωματικῶν σπουδῶν νὰ ἐπιτυγχάνωσι καὶ ἕτερον δίπλωμα ἄλλης Σχολῆς. Δεύτερον συνιστῶ, διότι εἶναι ὠφελιμώτατον, ὅπως οἱ πρῶτοι ἐξερχόμενοι τῶν Σχολῶν ἀποστέλλωνται εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν πρὸς τελειοποίησιν καὶ τοῦτο διὰ δύο λόγους· πρῶτον διὰ νὰ γεννᾶται ἡ ἅμιλλα καὶ δεύτερον διότι λαμβανόντων οὕτω δίπλωμα ἀνωτέρων Εὐρωπαϊκῶν Σχολῶν θ’ ἀπαρτίζηται τὸ φυτώριον τῶν νέων καθηγητῶν. Ὡσαύτως συνιστῶ, ὅπως περιληφθῇ μεταξὺ τῶν ἑδρῶν καὶ τὸ μάθημα τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν μεταλλείων, χρησιμώτατον διὰ πάντας τοὺς μηχανικούς. Ἐπίσης συνιστῶ ὅπως εἰς τὰ πρακτικὰ μαθήματα δοθῇ περισσοτέρα προσοχή, ἵνα ἀσκῶνται πρακτικῶς οἱ μαθηταὶ περισσότερον. Ἐπίσης θεωρῶ ὠφελιμώτατον ἵνα κατὰ τὸ διάστημα τῶν σπουδῶν ἐκτελῶνται παρὰ τῶν μαθητῶν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερα σχέδια καὶ μελέται ἔργων. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 6–13).

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 14 (ἀναγινώσκεται).

§123Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ νὰ τεθῇ· «Τὸν διευθυντὴν ἀπόντα ἢ κωλυόμενον ἀναπληροῖ ὁ καθηγητὴς ὁ ἔχων μείζονα ὑπηρεσίαν ἐν τῷ Πολυτεχνείῳ». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 14 ὡς ἐτροποποιήθη· ἐπίσης γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 15–18 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 19).

§124Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Νομίζω ὅτι ὑπάρχει λάθος ἐν τῇ διατυπώσει.

§125Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ἕν καὶ μόνον ἐπιμίσθιον δύναται νὰ λάβῃ.

§126Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ὁ ὅρος εἶναι ἄστοχος. Ὅταν λαμβάνητε δημόσιον ὑπάλληλον, καθηγητὴν ἢ ἄλλο ἔχοντα ἐν τῷ Κράτει λειτούργημα, καὶ ἀναθέτητε εἰς αὐτὸν τὴν διδασκαλίαν μαθήματος ἐν τῷ Πολυτεχνείῳ, εἶναι φυσικὸν νὰ δώσητε εἰς αὐτὸν καὶ ἐπιμίσθιον. Εἶναι δὲ φυσικὸν οὗτος ν’ ἀρκῆται εἰς αὐτό, διότι ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ἀνάγκας του ἐκ τοῦ μισθοῦ τῆς ἄλλης θέσεώς του. Ἀλλὰ τίς ἰδιώτης θὰ δεχθῇ νὰ διδάξῃ εἰς τὴν ἀνωτέραν Σχολὴν τοῦ Πολυτεχνείου ἀντὶ τοῦ εὐτελεστάτου ἐπιδόματος τῶν 100 ἢ 140 δραχμῶν; Εἶναι δὲ ἐκ τῶν 45 καθηγητῶν οἱ 25 τοιοῦτοι. Αὐταὶ λοιπὸν αἱ Σχολαὶ θὰ μείνωσι μόνον μὲ τὸ ὄνομα ἀνώτεραι, ἀλλὰ θὰ εἶναι κατασκευάσματα ἀξιοθρήνητα.

§127Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Διαφωνῶ πρὸς ὑμᾶς. Ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῶν δημοσίων ἔργων, τῶν σιδηροδρόμων, τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων προσλαμβάνονται ἔκτακτοι ὑπάλληλοι, ἁδρῶς πληρωνόμενοι, τοὺς ὁποίους δὲν θέλω ν’ ἀναφέρω. Τοιούτων ὑπαλλήλων τὰ φῶτα θέλω νὰ χρησιμοποιήσω. Ἔπειτα δὲν θὰ ἔχωσιν οὗτοι αὐτὴν μόνον τὴν ἐργασίαν, ἡ δὲ καθηγεσία των θὰ εἶναι καὶ τίτλος τιμητικός. Λαμβάνονται δ’ ἀκόμη ὑπ’ ὄψιν καὶ αἱ ὧραι τῆς ἐργασίας.

§128Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ἐγὼ σᾶς εὔχομαι νὰ εὕρητε ἐπὶ τοιούτῳ μισθῷ ἰδιώτας καθηγητάς, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἐπιτύχητε τοῦτο ἐπὶ τῇ βάσει τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖ ἡ τιμὴ τοῦ Πολυτεχνείου.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 19 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 20 τροπολογημένον· ἐπίσης ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 21–34 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 35).

§130Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Τὴν πενταμελῆ ἐπιτροπὴν κάμνω ἑπταμελῆ ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι σήμερον ἡ περιουσία τοῦ Πολυτεχνείου ἀνήκει εἰς τὴν Καλλιτεχνικὴν Σχολὴν καὶ τὴν Σχολὴν τῶν βιομηχάνων τεχνῶν. Προσθέτω τὸν διευθυντὴν τῆς Σχολῆς καὶ ἕνα τμηματάρχην. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 35 οὕτω τροπολογημένον· ψηφίζονται ἐπίσης τὰ ἄρθρα 36–38 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 39).

§131Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ ὑποβληθεῖσα τροπολογία ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ διδακτικὸν προσωπικόν, θέτει ὡς ὅριον ἡλικίας τὸ 70όν, δι’ ἅπαν δὲ τὸ λοιπὸν προσωπικὸν τὸ 65ον ἔτος τῆς ἡλικίας. Ἀλλὰ περιλαμβάνεται διάταξις τις οὖσα καθαρῶς προσωπική, ἥτις δὲν ἁρμόζει νὰ τεθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§132Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ὄντως πρόκειται περὶ τοῦ ὑπάρχοντος ἐπιστάτου διατελέσαντος ἐπὶ τριάκοντα ἔτη ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Πολυτεχνείου, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀκμαίας τὰς δυνάμεις.

§133Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Παρατηρῶ μόνον ὅτι ἡ διάταξις ὡς διετυπώθη φαίνεται ὅτι εἶναι διάταξις προσωπική.

§134Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ὁμολογῶ τοῦτο.

§135Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐν τῷ σχετικῷ ἄρθρῳ ἀναγινώσκω· «διατελοῦντες νῦν ἐπιστάται αʹ τάξεως».

§136Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Διαγράφεται τὸ «αʹ τάξεως».

§137Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Θ’ ἀφήσητε τὸν ἕνα;

§138Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Εἷς εἶναι.

§139Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Βλέπω τέσσαρας.

§140Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Εἶναι διὰ τὸ μέλλον.

§141Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐν τῷ αὐτῷ ἄρθρῳ ἀναγράφεται· «οἱ νῦν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἐπιστάται», δηλαδὴ εἰς πληθυντικὸν ἀριθμόν, ὅπερ σημαίνει ὅτι δὲν εἶναι εἷς. Ὡσαύτως ἐν τῷ αὐτῷ ἐδαφίῳ χαρακτηρίζεται ὡς συντάξιμος ἡ ὑπηρεσία τῶν ὑπαρχόντων.

§142Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Μάλιστα.

§143Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἐννοῶ διατί κάμνετε τὴν διάκρισιν αὐτήν· διατί τάχα εἰς τοὺς ὑπάρχοντας ν’ ἀπονέμηται τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως καὶ ὄχι διὰ τὸ μέλλον;

§144Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Δυνάμεθα νὰ θέσωμεν καὶ διὰ τὸ μέλλον, ἵνα μὴ ὑπάρξῃ τὸ ἄτοπον νὰ δώσωμεν σύνταξιν εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν κατέβαλον. Δυνάμεθα νὰ θέσωμεν διάταξιν καὶ νὰ ὑποχρεώσωμεν αὐτοὺς νὰ καταβάλωσι τὰ νενομισμένα τῆς συντάξεως. Οἱ νεοδιοριζόμενοι θ’ ἀπολαμβάνωσι τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 39, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 40–43 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 44).

§146Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Διαγράφονται ἐν τέλει αἱ λέξεις «καὶ ἡ ἔναρξις τῆς ἰσχύος αὐτοῦ».

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 44 ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 24 ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου μόνου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΦΑʹ (ἀριθ. 3501) περὶ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πειραιῶς καὶ τῆς διοικήσεως αὐτοῦ». Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§148Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Τροπολογεῖται ὡς ἑξῆς· καθορίζεται τίνες εἶναι αἱ ὁδοὶ αἱ ὑπαγόμεναι εἰς συντήρησιν καὶ ἀνήκουσιν εἰς τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Πειραιῶς. Ἐπίσης θέτω διάταξιν σχετικὴν μὲ αἴτησιν τῶν ἐνδιαφερομένων.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται.

§150ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 22 παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τοῦ νόμου ᾼΦΚΗʹ τῆς 28ης Μαΐου 1887 περὶ στρατολογίας τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ ὡς ἐτροποποιήθη διὰ μεταγενεστέρων». (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 3).

§152Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ ἐπεθύμουν ν’ ἀνεβάλλετο, διότι αὐτὴν τὴν στιγμὴν διενεμήθη.

§153ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πρέπει νὰ ψηφισθῇ, διότι δὲν ἔχομεν ἄλλην ἐργασίαν.

§154Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, ἀφοῦ μάλιστα πολλαὶ τῶν παρατηρήσεών μου ἐγένοντο δεκταί. Ὡς εὐχὴν τὸ ὑποβάλλω.

§155Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Ἡ ὑποβληθεῖσα ἤδη τροπολογία ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου νομίζω ὅτι εἶναι ἀνεφάρμοστος. Ὡς διατυποῦται τὸ ἄρθρον τοῦτο, ὑποχρεοῖ τοὺς δημάρχους κατ’ ἔτος ἀπὸ 1–15 Ἰανουαρίου νὰ καταρτίζωσιν ἀποσπάσματα ἐκ τοῦ μητρῴου τῶν ἀρρένων τοῦ οἰκείου δήμου ἕκαστος, περιέχοντα τὰ ὀνόματα 37 ὅλων ἡλικιῶν, ἐν οἷς νὰ σημειῶνται ἐπιμελῶς καὶ ἀκριβῶς πᾶσαι αἱ εἰς ἕκαστον δημότην ἐπερχόμεναι μεταβολαί, αἵτινες ὁρίζονται ἐν τῇ ἑπομένῃ παραγράφῳ τοῦ ἄρθρου τούτου. Κατανοῶ πληρέστατα τὸν σκοπὸν καὶ τὴν χρησιμότητα τῆς διατάξεως ταύτης καὶ εὐχῆς ἔργον ἤθελεν εἶναι ἂν κατωρθοῦτο ἡ ἐφαρμογὴ αὐτῆς. Ἀλλ’ ἐκ πείρας γνωρίζω, καὶ πρέπει νὰ συνομολογήσῃ τοῦτο καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ἐπὶ ταῖς ἀπειλουμέναις ἐν τῷ στρατολογικῷ νόμῳ ποιναῖς ζητοῦνται ἀπὸ τοὺς δημάρχους πράγματα ἀνώτερα πολὺ καὶ τῆς προθέσεως καὶ τῶν δυνάμεων καὶ τῶν μέσων αὐτῶν, ἐνῷ εἶναι γνωστὸν ὅτι οὐδὲν στοιχεῖον ὑπάρχει εἰς τοὺς δήμους ὑπηρεσιακὸν ἐκ τοῦ ὁποίου νὰ ἐξακριβῶνται αἱ ζητούμεναι ἐν τῇ διατάξει μεταβολαὶ τῆς καταστάσεως κτλ. Ἐπίσης ζητεῖται ἐργασία τοιαύτη διὰ τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἐπαρκὴς ὁ δήμαρχος μὲ τὸν γραμματέα του. Δηλαδὴ εἶναι ὑποχρεωμένος ἕκαστος πρόεδρος κοινότητος καὶ ἕκαστος δήμαρχος ν’ ἀντιγράφῃ κατ’ ἔτος ὁλόκληρον σχεδὸν τὸ μητρῷον ἀρρένων τοῦ δήμου του καὶ σημειοῖ τὰς εἰς τὰ πρόσωπα μεταβολάς.

§156ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μὴ λησμονεῖτε τὸν στρατολόγον.

§157Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Διὰ τοὺς μικροὺς δήμους καὶ διὰ τὰς κοινότητας τὰς ἱδρυθείσας τώρα ἡ ἐργασία αὐτὴ μὲ ὅλην τὴν δυσχέρειαν πιθανὸν νὰ καθίσταται δυνατή. Εἰς τοὺς μεγάλους ὅμως δήμους, ὡς τῶν Ἀθηνῶν, τοῦ Πειραιῶς καὶ τῶν μεγάλων ἐν γένει πόλεων, εἶναι σχεδὸν ἀδύνατος, μὲ ὅλην τὴν ἐπιμέλειαν καὶ τὴν βοήθειαν τοῦ στρατολόγου, μὲ ὅλας τὰς αὐστηρὰς διατάξεις τὰς ὁποίας ἀναγράφει ὁ περὶ στρατολογίας νόμος, ν’ ἀναγράφωνται κατ’ ἔτος χιλιάδες πολλαὶ ὀνομάτων δημοτῶν καὶ νὰ παρακολουθῆται ἡ τύχη ἑκάστου αὐτῶν. Θὰ ἦτο, νομίζω, προτιμότερον νὰ περιωρίζετο τὸ πρᾶγμα εἰς τὴν ἀντιγραφὴν τοῦ ἐτησίου καταλόγου, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν στρατεύσιμον ἡλικίαν. Δὲν ἐννοῶ ὅτι δὲν εἶναι σκόπιμος ἡ διάταξις, ἀλλ’ εἶναι ἀνεφάρμοστος καὶ θὰ καταλήξητε πρὸ τοῦ ἀδυνάτου. Τὸ κακὸν δὲ εἶναι ὅτι οὔτε οἱ ἄλλοι νόμοι βοηθοῦσι τὴν τοιαύτην ἐργασίαν. Ὁ ληξιαρχικὸς νόμος, ὅστις τὰ μάλιστα θὰ συνετέλει, εἶναι καὶ μένει ἀνεφάρμοστος. Ἔπρεπεν ἴσως νὰ προηγηθῇ μία ἄλλη προσπάθεια ὥστε νὰ περιληφθῇ εἰς αὐτὸν διάταξις, δι’ ἧς νὰ ἐξασφαλίζηται ἡ σύνταξις τακτικῶν ληξιαρχικῶν βιβλίων διὰ τῆς πιστῆς ἐφαρμογῆς τοῦ περὶ ληξιαρχικῶν πράξεων διατάξεων τοῦ νόμου.

§158ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχω νὰ παρατηρήσω τοῦτο εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ὅτι ἀδυναμίαν δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπικαλεσθῶμεν, δυσχέρειαν ναί. Ἀλλ’ ἡ ἀνάγκη ἡ ὁποία ἐπιβάλλει τὴν διάταξιν ταύτην, καὶ τὴν ὁποίαν καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἀνεγνώρισεν, εἶναι προφανής. Πρέπει νὰ γνωρίζωμεν κατ’ ἔτος τίνες εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ κληθῶσιν ὡς στρατεύσιμοι καὶ τίνες εἶναι οἱ ἔφεδροι. Γνωρίζετε ὅτι ἐν τοῖς καταλόγοις, οὓς ἔχομεν σήμερον, ὑπάρχουσι λάθη ἑκατὸν ἐπὶ τοῖς ἑκατόν, ὡς ἐκ τούτου δὲ φαίνεται ὅτι ἔχομεν σωρείαν ἀνυποτάκτων, ὅπερ δὲν εἶναι ἀληθές. Τοῦτο προέρχεται ἐκ τοῦ ὅτι οἱ κατάλογοι δὲν εἶναι ἀκριβεῖς. Ἡ δυσχέρεια τὴν ὁποίαν εὑρίσκετε ἀφορᾷ εἰς τοὺς μεγάλους νομούς, ἀλλ’ ἐκεῖ τὰ μέσα εἶναι ἀφθονώτερα, ὥστε νὰ δύναται ὁ ὑπεύθυνος νὰ κρατήσῃ τὸν κατάλογον αὐτόν. Προσθέσατε δὲ καὶ τοῦτο, ὅτι κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος θὰ γίνῃ τὸ ἀπόσπασμα ἔντυπον, κατὰ τὸ ἐρχόμενον δ’ ἔτος δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη ἢ νὰ ἀφαιρεθῶσιν οἱ ἐκλιπόντες.

§159Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Θὰ εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ δήμαρχος νὰ φέρῃ πάσας τὰς μεταβολάς.

§160ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς εἶναι τὸ ἀπαραίτητον. Πανταχοῦ ὅπου ὑπάρχει ὀργάνωσις στρατιωτικὴ ἀρτία πρέπει νὰ ὑπάρχῃ τοῦτο, πρέπει νὰ γνωρίζωσι τίνες θὰ δύνανται νὰ προσέλθωσιν εἰς τὴν ἐπιστράτευσιν ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι δυνατὸν νὰ παρουσιασθῇ ἡ ἀνάγκη νὰ γίνῃ ἐπιστράτευσις μυστική, πρέπει δὲ νὰ εἶναι γνωστὴ ἡ δύναμις ἡ ὁποία δύναται νὰ ἐπιστρατευθῇ.

§161Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Πρὸ παντὸς ὅμως πρέπει νὰ ληφθῇ μέριμνα περὶ τῶν ληξιαρχικῶν βιβλίων.

§162ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἰς τοῦτο ἔχετε δίκαιον, ὡμίλησα δὲ περὶ τούτου μετὰ τοῦ κ. συναδέλφου μου. Ἡ παρατήρησίς σας αὕτη εἶναι ἀξία μεγάλης προσοχῆς. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 3 ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ).

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὸ ἄρθρον 3 προστίθεται καὶ ἄρθρον 3α. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 3α ὡς καὶ τὸ ἄρθρον 4 τροπολογηθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ).

§164ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὰ ἄρθρα 5, 6 καὶ 7 καταργοῦνται.

§165Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καταργοῦνται τὰ ἄρθρα 5, 6 καὶ 7 τοῦ νομοσχεδίου;

§166ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα.

§167Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δηλαδὴ διαγράφονται.

§168ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 8–10· ἐπίσης τὸ ἄρθρον 11 ὡς ἐτροποποιήθη καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 12).

§169Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Ἐνταῦθα βλέπω νὰ γίνεται λόγος περὶ βιβλίου ἀρρένων, ἐγὼ γνωρίζω μόνον μητρῷον ἀρρένων. Ὑποθέτω ὅτι πρόκειται περὶ παραδρομῆς.

§170ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα. Νὰ τεθῇ μητρῷον ἀρρένων. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 12 ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὡς καὶ τὸ ἄρθρον 13). Ἄρθρον 14 (ἀναγινώσκεται).

§171Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διατυπωθῇ κάπως αὐστηρότηρον διὰ τοὺς διαμένοντας ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, νὰ προκαταβάλλωνται μὲν παρὰ τῶν οἰκείων προξενικῶν Ἀρχῶν, ἀλλὰ νὰ εἰσπράττωνται καὶ νὰ βεβαιῶνται ὡς δημόσιον ἔσοδον.

§172ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα· εἶναι ὀρθόν. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 14–18 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 19).

§173Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μεταξὺ τῶν ἄρθρων 18 καὶ 19 δὲν ἀναφέρεται τὸ ἄρθρον 35, διότι τὸ ἓν ὁμιλεῖ διὰ τὸ ἄρθρον 34 καὶ τὸ ἄλλο διὰ τὸ 36. Θὰ προκαλέσω τὴν ὑμετέραν προσοχήν, κ. Ὑπουργέ, διότι ὑπάρχει ἑτέρα διάταξις, καθ’ ἣν λέγεται ὅτι αἱ ἀπαλλαγαὶ δὲν ἰσχύουσι διὰ τὰ θετὰ τέκνα καὶ τὰ μὴ ἐκ νομίμου γάμου προερχόμενα. Σήμερον, ὅτε πλέον ἀποτελεῖ ἓν καθεστὼς ἡ ἀναζήτησις τῆς πατρότητος, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§174ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δυστυχῶς ἡ νομοθεσία μας δὲν ἐπιτρέπει τοῦτο. Δὲν δυνάμεθα δὲ νὰ λύσωμεν τόσον παρέργως τόσον σπουδαῖον ζήτημα. Ἐγὼ δὲν ἐδίστασα μὲ ὅλην τὴν ἐπισημότητα τῆς θέσεώς μου νὰ εἴπω δυστυχῶς. Εἶναι βέβαιον ὅτι ἡ ἀναζήτησις τῆς πατρότητος πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ· δὲν εἶναι ὀρθὸν εἷς Κύριος ὁ ὁποῖος παρεπλάνησε κόρην τινὰ νὰ ῥίπτῃ κατόπιν πάντα τὰ βάρη εἰς ἐκείνην.

§175Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον πρέπει ν’ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλήν.

§176Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ὁμολογῶ ὅτι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι μικρόν.

§177ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ φέρητε τοῦτο διὰ προτάσεως, καὶ θὰ μὲ ἴδητε ἀγορεύοντα ὑπὲρ αὐτοῦ μὲ ζωηρότητα καὶ μετὰ πληθύος ἐπιχειρημάτων. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 19). Ἄρθρον 20 (ἀναγινώσκεται).

§178Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ διάταξις εἶναι ὀρθὴ ἀναμφισβητήτως, διότι κατετάσσοντο διὰ διαγωνισμοῦ ὡς ὑπολογισταὶ διὰ ν’ ἀποφεύγωσι τὴν ὑπηρεσίαν ναύτου. Ἀλλ’ ἐκεῖ ὅπου ὁρίζεται ὅτι δὲν ἀναγράφονται εἰς τὸ στέλεχος τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν νὰ τεθῇ «καὶ ὑπαξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ», διότι οἱ ὑπολογισταὶ εἶναι ὑπαξιωματικοὶ καὶ οἱ μηχανικοὶ εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ὑπαξιωματικοί.

§179Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κατατάσσονται ὡς ὑπολογισταὶ ἀποφεύγουσι τὰς στρατολογικὰς ὑποχρεώσεις, διότι ἀκριβῶς χρησιμοποιοῦνται οὗτοι ὥστε νὰ ὑπάρχωσιν ἀξιωματικοὶ ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ καὶ νὰ μὴ εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Πολιτεία νὰ διατηρῇ πλήρη στελέχη ἐν ἐνεργείᾳ. Δὲν εἶναι ἄλλως τε δυνατὸν εἷς ὁ ὁποῖος ἐξετέλεσε καθήκοντα ἀξιωματικοῦ ἢ ἀνωτέρου ὑπαξιωματικοῦ νὰ γίνῃ στρατιώτης.

§180ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὑπάρχει ἡ ὑπόνοια ὅτι πολλοὶ πράττουσι τοῦτο ἵνα ἀποφύγωσι τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν.

§181Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι, καὶ ἂν πράττωσι τοῦτο δι’ αὐτό, δὲν γίνονται πρόξενοι κακοῦ.

§182ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἂς φροντίσῃ ἡ Πολιτεία κατ’ ἄλλον τρόπον νὰ παρασκευάσῃ τὰ στελέχη τῆς ἐφεδρείας.

§183Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν γίνονται πρόξενοι κακοῦ, διότι ἐμποδίζουσι τὴν Πολιτείαν ἀπὸ τοῦ νὰ τηρῇ μεγάλα στελέχη ἐν καιρῷ εἰρήνης ἔχουσα ὑπ’ ὄψει τὰς ἀνάγκας τῆς τακτικῆς δυνάμεως ἐν καιρῷ πολέμου, διότι οἱ ἀριθμοὶ τῶν ἀξιωματικῶν εἰς τὸ ναυτικὸν ἐν πάσῃ περιπτώσει κανονίζονται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐξοπλισμοῦ καὶ τῆς τελευταίας ναυτικῆς μονάδος, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ Κράτος, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοιαύτης καταστάσεως ὁρίζεται ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν. Διατί τάχα, ἔστω καὶ ἂν ὑπηρέτησαν 2 ἢ 3 ἢ καὶ 5 ἔτη, διατί οὗτοι νὰ μὴ χρησιμεύσωσιν, ὥστε νὰ μὴ αὐξάνῃ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν τῶν μονίμων, οἱ ὁποῖοι ἐν καιρῷ εἰρήνης εἶναι ὑπεράριθμοι κατὰ τὴν ὁμολογίαν τῶν εἰδικῶν;

§184Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἔχει εἶναι ὀρθή, διότι ἡ διάταξις αὕτη δὲν χορηγεῖ τὸ δικαίωμα τῆς ἐγγραφῆς εἰς τὸ στέλεχος τῆς ἐφεδρείας ἀπολύτως, ἀλλὰ χορηγεῖ τὸ δικαίωμα τῆς ἐγγραφῆς εἰς τὸ στέλεχος τῆς ἐφεδρείας μόνον εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ὑπηρεσίαν ἄνω τῆς πενταετίας, διότι ὑπῆρξαν καὶ οἱ εὐφυεῖς λεγόμενοι, οἱ ὁποῖοι εἰς τὰ πρόθυρα τῆς στρατεύσεώς των κατήρχοντο εἰς τὸν διαγωνισμὸν διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ μηχανικοῦ ἢ τοῦ ὑπολογιστοῦ, καὶ τοιουτοτρόπως εἴχομεν τούτους ὑπηρετοῦντας ἐπὶ μίαν διετίαν καὶ μόνον, καὶ ἀπαλλασσομένους κατὰ τοιοῦτον τρόπον πάσης ἄλλης ὑποχρεώσεως στρατιωτικῆς, διότι ἐγίνετο ὁ συμψηφισμὸς τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. Τοῦτο τὸ ἄτοπον πρέπει νὰ λείψῃ καὶ κατὰ τοῦτο ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ὀρθοτάτη. Ἂν δὲ τοῦτο δὲν ἐφαρμόζεται δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν ἐπὶ μίαν πενταετίαν καὶ ἄνω εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπολογιστοῦ ἢ τοῦ μηχανικοῦ, τοῦτο γίνεται διότι οὗτοι παρέσχον ἓν τεκμήριον διὰ τῆς ἐπὶ τόσον χρόνον ὑπηρεσίας των, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἐπιτυχίας αὐτῶν ἐν τῷ διαγωνισμῷ ὡς ὑπολογιστῶν ἔπεισεν αὐτοὺς νὰ ὑπηρετήσωσι τοῦ λοιποῦ ὡς ὑπολογισταί. Καὶ κατὰ τοῦτο λοιπὸν ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ὀρθή.

§185Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἂν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κατετάγησαν ὡς ὑπολογισταὶ καὶ ὑπηρετήσαντες ἐπὶ διετίαν ἢ τριετίαν ἢ τέλος ὀλιγώτερον τῆς πενταετίας θεωροῦνται ὡς καταστρατηγήσαντες τὴν διάταξιν περὶ στρατιωτικῆς αὐτῶν ὑποχρεώσεως, κατὰ τὸν ἴδιον λόγον πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὅτι οὐδὲν ἔκαμον καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο ἐξ ἀρχῆς ὑπαξιωματικοὶ καὶ οὔτε ἐστερήθη τὸ Κράτος τῆς χρησιμοποιήσεως αὐτῶν ὡς ὁπλιτῶν, τοιοῦτοι δὲ εἶναι οἱ κατατασσόμενοι ὡς ἐθελονταὶ καὶ ἔχοντες ἀπολυτήριον Γυμνασίου καὶ οἵτινες λαμβάνουσι τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπαξιωματικοῦ.

§186ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οἱ ὑπολογισταὶ δὲν κάμνουσι στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν.

§187Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Οἱ ὑπολογισταὶ δὲν ἐκπληροῦσι στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλ’ ὁσάκις ἐπεστρατεύθη ἡ Ἑλλὰς ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶχον παραιτηθῆ ἀπὸ ὑπολογιστῶν ἢ ἀπὸ λογιστῶν ἐκλήθησαν καὶ ὑπηρέτησαν ὡς τοιοῦτοι καὶ παρέσχον τὰς ὑπηρεσίας των ὡς καὶ οἱ ἄλλοι, ἂν δὲ δὲν ὑπῆρχον οὗτοι, θὰ ἠναγκάζετο ἡ Πολιτεία νὰ διατηρῇ αὐτοὺς τοὺς ἰδίους ἐν εἰρήνῃ.

§188ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ κάμνωμεν ἕνα ἀξιωματικὸν καὶ ἔπειτα αὐτὸς νὰ σηκώνηται νὰ φεύγῃ;

§189Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Βεβαιότατα, καὶ συνιστῶ τοῦτο.

§190ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀκριβῶς τοῦτο ἀντελήφθη ἡ Βουλὴ καὶ θέλει νὰ τὸ ἐμποδίσῃ. Εὑρίσκεσθε εἰς ἀντίθεσιν πρὸς ὅλην τὴν Βουλήν.

§191Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εὑρίσκομαι εἰς ἀντίθεσιν πρὸς ὅλην τὴν Βουλήν, διότι ὑμεῖς ἀντιπροσωπεύητε αὐτήν. Ἀλλ’ ὁσάκις ἐκφράζω τὴν γνώμην μου δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ στηρίξω αὐτὴν εἰς τὴν πλειονοψηφίαν, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ γνώμη ὑμῶν θὰ ἦτο πάντοτε ἡ ἀληθής, ἡ δὲ γνώμη ἡμῶν τῶν ἄλλων θὰ ἦτο ἡ ἐσφαλμένη. Ἀλλ’ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος γνωρίζει τὸ πρᾶγμα καὶ τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν γνώμην ὑμῶν κατεστρατήγησαν τὰς στρατολογικὰς αὐτῶν ὑποχρεώσεις, εἶναι πεπεισμένος ὅτι καλὸν ἔφερεν ἡ τεθειμένη διάταξις καὶ ὄχι κακόν.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 20 ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 21 (ἀναγινώσκεται).

§193ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου 21 ζητεῖται, ὅπως διαγραφῇ τὸ ἄρθρον 39 τοῦ νόμου ὁρίζοντος ὅτι οἱ δυνάμει τοῦ καταργουμένου τούτου ἄρθρου τυχόντες ἀπαλλαγῆς ὑπὸ ὅρον ὑπέχουσιν ἁπάσας τὰς στρατολογικὰς ὑποχρεώσεις, ἂν ἄγωσιν ἡλικίαν μέχρι τοῦ 32 ἔτους συμπεπληρωμένου. Προσετέθη δὲ ἡ ἑξῆς διάταξις· «Εἰς τὰς ἐκ τοῦ στρατολογικοῦ νόμου ὑποχρεώσεις ὑπάγονται καὶ ὅσοι κατὰ παράβασιν τῶν ἐκκλησιαστικῶν κανόνων λάβωσι τὸ ἱερατικὸν σχῆμα πρὸ τῆς ὑπὸ τῶν κανόνων τούτων ὁριζομένης ἡλικίας». Διότι εἶχον τελευταίως καταγγελίαν κατὰ τὴν ὁποίαν, δυστυχῶς, ἐπίσκοποι ἢ ἀρχιεπίσκοποι ἢ μητροπολῖται προέβησαν εἰς χειροτονίαν νέων 19 ἐτῶν ἀκριβῶς διότι ἐπρόκειτο μετ’ ὀλίγον χρόνον νὰ κληθῶσιν ὑπὸ τὰς σημαίας. Διέταξα ἤδη νὰ κληθῶσιν οἱ Κύριοι αὐτοί, καί, ἐπειδὴ δὲν εἶχον τὴν διάταξιν αὐτήν, νὰ τοὺς χρησιμοποιήσω ὡς ἱερεῖς διὰ τὸ στράτευμα· ἤδη δὲ τοῦ λοιποῦ θ’ ἀφαιρῆται ἀπ’ αὐτῶν τὸ ῥάσον καὶ θὰ ἐνδύωνται τὴν στολὴν τοῦ στρατιώτου.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 21 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 21δὶς, 22 ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, 23 καὶ 24). Ἄρθρον 25 (ἀναγινώσκεται).

§195Σ. ΤΣΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχομεν ὑποβάλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου περὶ συστάσεως παραρτημάτων στρατολογικῶν γραφείων ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν νομῶν.

§196ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κατὰ τὸ νέον νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον, καὶ διὰ τοῦ ὁποίου, ὅπως θὰ ἴδητε, εἰς τοὺς στρατολόγους ἑκάστης κοινότητος ἀνατίθεται ἡ ὑπηρεσία ὅπως παρέχωσι πᾶσαν πληροφορίαν εἰς τοὺς στρατευομένους, λύεται τὸ ζήτημα τῆς ὑπαρχούσης σήμερον δυσκολίας, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἡ Ὑπηρεσία νομίζει ὅτι τὰ στρατολογικὰ ταῦτα παραρτήματα εἶναι περιττά.

§197Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Νὰ γίνωσι τοιαῦτα εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν διὰ τὴν τήρησιν καὶ τῶν σχετικῶν βιβλίων.

§198ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἰς ἑκάστην κοινότητα θὰ ὑπάρχωσι καὶ βιβλία, θὰ ὑπάρχῃ δὲ καὶ ὁ στρατολόγος. Ὅστις λοιπὸν θέλει νὰ λάβῃ πληροφορίαν τινὰ ἢ νὰ ὑποβάλῃ αἴτησιν θὰ ὑποβάλῃ αὐτὴν πρὸς τὸν στρατολόγον καὶ θὰ λαμβάνῃ τὴν ἀπάντησιν.

§199Σ. ΤΣΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ τέλος τῆς προτελευταίας παραγράφου παρακαλοῦμεν νὰ δεχθῆτε ὅπως τεθῇ διάταξις, καθ’ ἣν δύνανται εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν νὰ συσταθῶσι τοιαῦτα στρατολογικὰ γραφεῖα, ὥστε, ἂν παρουσιασθῶσι δυσχέρειαι, τότε νὰ δημιουργηθῶσι ταῦτα.

§200ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Λυποῦμαι ν’ ἀνακοινώσω πρὸς ὑμᾶς, ὅτι καθ’ ἃ μὲ πληροφορεῖ ἡ Ὑπηρεσία, τὸ ἄρθρον αὐτό, τὸ ὁποῖον καθιεροῖ μίαν ἐξαίρεσιν, καθιεροῖ αὐτὴν ὑπὲρ τῆς ἰδιαιτέρας μου πατρίδος, διότι μόνον αὐτὴ περιέχει αὐτοὺς τοὺς ὅρους. Ἡ Κρήτη δίδει τρία συντάγματα πεζικοῦ, ἑπομένως θὰ εἶναι καὶ ἕδρα Μεραρχίας, ἀλλὰ ἀνάγκαι στρατιωτικαὶ ἐπιβάλλουσι νὰ μοιρασθῶσιν εἰς τρεῖς Μεραρχίας. Ἰσχυρίζεται λοιπὸν ἡ Ὑπηρεσία ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ ἐκεῖ στρατολογικὸν γραφεῖον διὰ νὰ συγκεντρώνῃ αὐτοὺς καὶ τοὺς ἀποστέλλῃ εἰς τὰς τρεῖς διαφόρους Μεραρχίας.

§201Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἂν εἶναι δυνατόν, ὅπου εἶναι ἕδρα συντάγματος.

§202ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν χρειάζεται· ἀφήσατε νὰ δοκιμάσωμεν τοῦτο.

§203Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ προκειμένου θέματος πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἀπὸ γενικωτέρας ἀντιλήψεως τὸν λόγον ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλει τὴν ἀνασύστασιν τῶν στρατολογικῶν γραφείων, διότι δὲν εἶναι μόνον λόγοι στρατολογικοί, ἀλλ’ εἶναι καὶ λόγοι τοπικοί, οἰκονομικοί, ἐκεῖ δὲ ὅπου οὐδεμία ὑπάρχει συγκοινωνία, ὡς ἐν τοῖς νομοῖς Ἀρκαδίας καὶ Λακωνίας, θὰ εὐκολύνωμεν πολὺ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς.

§204ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὰς πληροφορίας θὰ λαμβάνωσιν ἐν τῷ χωρίῳ των, θὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὸν στρατολόγον τῆς περιφερείας των καὶ οὗτος θὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ διεκπεραιώσῃ πᾶσαν τὴν ὑπηρεσίαν των. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 25 ὡς ἐτροποποιήθη. Ἐπίσης ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 26–59 ὡς ἐτροποποιήθησαν καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 60).

§205Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Εὑρίσκω λίαν αὐστηρὰν τὴν διάταξιν δι’ ὅλην τὴν ἐφεδρείαν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ δηλ. καὶ εἰς τὰς δύο σειρὰς τῆς ἐφεδρείας. Πρέπει κατ’ ἐμὲ νὰ περιορισθῇ ἡ διάταξις μόνον διὰ τὴν πρώτην σειρὰν τῆς ἐφεδρείας εἰς τρόπον ὥστε οἱ ἄγοντες τοὐλάχιστον ἡλικίαν ἄνω τῶν 43 ἐτῶν νὰ μὴ ὑπόκεινται εἰς τὰς διατυπώσεις τὰς ὁποίας καθιεροῖ ἡ διάταξις.

§206ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ διάταξις ἀφορᾷ μόνον εἰς τὰς ἀσκήσεις, συνεπῶς δὲν παρίσταται ἀνάγκη μεταρρυθμίσεως τοῦ ἄρθρου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 60 ὡς ἔχει. Ἐπίσης γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 61–133 ὡς ἐτροποποιήθησαν).

§207ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Προστίθεται προσωρινὴ διάταξις καθ’ ἣν «οἱ ἐκ τῶν νέων ἐπαρχιῶν στρατεύσιμοι οἱ γεννηθέντες κατὰ τὰ ἔτη 1892, 1893 καὶ 1894, οἱ ὑπηρετήσαντες εἰς τὸν Τουρκικὸν στρατόν, ἀπολύονται κατόπιν ἑξαμήνου πραγματικῆς ὑπηρεσίας».

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν προσωρινὴν διάταξιν τὴν προστεθεῖσαν ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἡ ἐπιψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται. Γνωρίζω ἤδη πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς· Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Ταχυδρομικοῦ Ταμιευτηρίου» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς· Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προστασίας τῆς νομῆς ἐπὶ δημοσίων γαιῶν ἐν ταῖς νέαις χώραις» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς· Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μερικῆς τροποποιήσεως τοῦ νόμου 274 τῆς 13 Μαρτίου 1914» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς· Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΨΝΗʹ τοῦ 1911 περὶ νομοπαρασκευαστικῶν ἐπιτροπειῶν» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς· Οἱ βουλευταὶ κ. Ι. Ξηρὸς καὶ Κ. Λιδωρίκης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως Σώματος στρατιωτικῆς Δικαιοσύνης»· Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Στελλάκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκπτώσεως μέρους ἐκ τοῦ ἐνοικίου δημοτικῶν ἢ κοινοτικῶν προσόδων τοῦ ἔτους 1914»· Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Γόντικας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανώσεως τοῦ ἐν Ἀθήναις Ἐθνικοῦ Μετσοβίου Πολυτεχνείου»· Ὁ βουλευτὴς κ. Β. Κυρέλλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων ͵ΓΩΚΓʹ καὶ ͵ΓΩΚΕʹ περὶ ὀργανισμοῦ τῶν Πανεπιστημίων καὶ ͵ΓϠΞϚʹ καὶ 221 περὶ παρατάσεως τοῦ χρόνου ἐγγραφῆς κτλ. τῶν φοιτητῶν»· Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Μαλλιόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων ἀφορωσῶν εἰς τὴν Ταχυδρομικήν, Τηλεγραφικὴν καὶ Τηλεφωνικὴν ὑπηρεσίαν»· Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Στελλάκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ στρατεύματος»· Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Χαριτᾶτος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συγκλήσεως ἐκτάκτως Ἀνωτέρου στρατιωτικοῦ Συμβουλίου πρὸς σύνταξιν πινάκων προβιβασμοῦ ἀξιωματικῶν». Θέλουσιν ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Ἀρχεῖον Βουλῆς). Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ἐνισχύεται καὶ ὑπὸ τῶν κ. Ἀθ. Τ. Μπασιᾶ καὶ Γ. Τσακανίκα διὰ τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαρρυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κεντρικοῦ Ταμείου καὶ περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων αὐτοῦ». (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρᾳ 9 μ. μ.).