1914.10.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 33

Τῆς 23ης Ὀκτωβρίου 1914.

(Πέμπτη, ὥρα 5.10′ μ. μ.).

Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτσιάνου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς· Ἡ Χαρίκλεια Δ. Χοϊδᾶ παρακαλεῖ, ὅπως τῇ αὐξηθῇ ἡ χορηγουμένη αὐτῇ σύνταξις. Ἡ κοινότης Μουσουλούμπεη παρακαλεῖ, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς σταφιδικῆς Συνελεύσεως. Οἱ κάτοικοι Καζακλὰρ παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀποπερατωθῇ ταχέως τὸ νέον σχολεῖον τῶν ἀρρένων. Ὁ ἐκ Λεονταρίου Π. Κουμάσης παρακαλεῖ, ὅπως ἀπαλλαγῇ τοῦ 50δράχμου προστίμου, ὅπερ τῷ ἐπεβλήθη. Ὁ ἐκ Σπάρτης Π. Ἀλιφεράκης, ἐνοικιαστής τοῦ δημοτικοῦ φόρου ὠνίων, παρακαλεῖ, ὅπως μειωθῇ τὸ μίσθωμα λόγῳ ζημίας. Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Κοσονάκος αἰτεῖται δεκαπέντε ἡμερῶν ἀπουσίας ἄδειαν ἕνεκα λόγων οἰκογενειακῶν. Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, χορηγεῖται αὐτῷ ἡ αἰτουμένη ἄδεια. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ὁ κ. Γκλαβᾶς ἔχει τὸν λόγον, ὅπως ἀναπτύξῃ καὶ καταθέσῃ ἀναφορὰν τοῦ ἐξ Αἰγίου Χατζιώτου.

§2Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν τοῦ ἰατροῦ Χατζιώτου, ἡ ὁποία παρακαλῶ ν’ ἀποσταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας. Ὁ ἰατρὸς οὗτος, σπουδάσας ἐπὶ τριετίαν ἐν Λυώνῃ τὴν ὑγιεινήν, νομίζω ὅτι ὑπὲρ πάντα ἄλλον δικαιοῦται νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν τοῦ σχολικοῦ ἰατροῦ. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν τῷ διακρίνοντι αὐτὸν ζήλῳ ὑπὲρ τῆς μαθητιώσης νεολαίας θέλει υἱοθετήσει τὴν ἀναφορὰν αὐτήν, προκειμένου μάλιστα νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος περὶ σχολικῶν ἰατρῶν. Εἰς περίπτωσιν δὲ αὐξήσεως τῶν θέσεων τῶν ἰατρῶν νὰ συστηθῇ εἰς τὸν κ. ἐπιθεωρητὴν Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος νὰ προσλάβῃ αὐτὸν εἰς τὴν περιφέρειαν αὐτήν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σακκελλαρίου ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων τῆς ἐνορίας Ταξιαρχῶν Πολυγώνου.

§4Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Οἱ κάτοικοι τῆς ἐνορίας Ταξιαρχῶν τοῦ Πολυγώνου ζητοῦσι παρὰ τοῦ Δημοσίου νὰ παραχωρήσῃ τμῆμα οἰκοπέδου παρὰ τὴν λεωφόρον Ἀλεξάνδρας διὰ τὴν ἀνίδρυσιν τοῦ ναοῦ. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐξετάζων τὴν ἀναφορὰν θὰ θελήσῃ νὰ βοηθήσῃ τοὺς κατοίκους τῆς συνοικίας αὐτῆς.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γκλαβᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς ἐν Ἰωαννίνοις Ζωσιμαίας Σχολῆς.

§6Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἔλαβον καὶ ἐγὼ τηλεγράφημα ὡς καὶ ἄλλοι τινὲς τῶν συναδέλφων ἐκ μέρους τῆς ἐφορίας τῆς Ζωσιμαίας Σχολῆς καὶ παρακαλῶ ν’ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας.

§7Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἔλαβον γνῶσιν τοῦ τηλεγραφήματος καὶ ἔδωκα τὴν δέουσαν ἀπάντησιν, προέβην δὲ καὶ εἰς τὴν ἀναγκαίαν ἐνέργειαν. Προτάσει τῆς ἐφορίας τῆς Ζωσιμικῆς Σχολῆς θὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ διὰ τοὺς νέους. Οἱ μέχρι τοῦδε διορισθέντες εἶναι οἱ διορισθέντες δυνάμει τοῦ Β. Διατάγματος.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καντιάνης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ τέως δήμου Ἀνδανίας.

§9Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ὁ κ. Κοκκέβης.

§11Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Εἶναι δικαιοτάτη ἡ αἴτησις αὕτη τῶν κατοίκων Ἀνδανίας, διότι εἶναι κωμόπολις ἡ ὁποία ἀριθμεῖ πληθυσμὸν δύο χιλιάδων, ἔχουσα καὶ ἀρκετὸν ἐμπόριον. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα, ἵνα μὴ στερῆται συγκοινωνίας ἡ κωμόπολις αὕτη.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φικιώρης ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος τῆς κοινότητος Ἀλεποχωρίου περὶ κατασκευῆς γεφύρας ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Μαρίγου.

§13Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν κατέθηκα πρᾶξιν τοῦ κοινοτικοῦ Συμβουλίου Ἀλεποχωρίου τοῦ τέως δήμου Γερονθρῶν περὶ κατασκευῆς γεφύρας ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Μαρίγου. Ἡ πρότασις αὐτὴ παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, τὸν ὁποῖον παρακαλῶ, ὅπως διατάξῃ ὡς τάχιστα τὸν μηχανικὸν Λακωνίας νὰ ὑποβάλῃ μελέτην καὶ προϋπολογισμὸν δαπάνης, διότι ἡ γέφυρα εἶναι ἀναγκαιοτάτη. Οἱ κάτοικοι δὲν δύνανται νὰ μεταβῶσι πρὸς καλλιέργειαν τῶν κτημάτων των, διότι ὁ ποταμὸς εἶναι ὁρμητικώτατος.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κατσιμπίρης. Ἀπών. Ὁ κ. Πολυχρονιάδης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διατί δὲν διετάχθη εἰσέτι ἡ κατασκευὴ τῆς γεφύρας τοῦ Κράθιδος ποταμοῦ ἧς ἡ ἔλλειψις παρακωλύει τὴν συγκοινωνίαν πολλῶν κοινοτήτων».

§15Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ γέφυρα αὕτη οὖσα ἀρχαιοτάτη κατέπεσεν. Ἤδη διετάξαμεν τὸν μηχανικὸν νὰ προβῇ εἰς τὴν σύνταξιν μελέτης, πρέπει ὅμως νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι πρόκειται περὶ σημαντικῆς δαπάνης.

§16Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Εἶναι ἀναγκαιοτάτη ἡ δαπάνη αὐτή, διότι τὸν παρελθόντα χειμῶνα συνέβησαν δυστυχήματα.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Φίλιος καὶ Λαγοπάτης «παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν ἔλαβε γνῶσιν τῶν δημοσιευθέντων ἐν τῷ ὑπ’ ἀριθ. 10748 καὶ ἀπὸ 18 Ὀκτωβρίου ἐ. ἔ. φύλλῳ τῆς ἐφημερίδος «Ἀκροπόλεως» ὑπὸ τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου Α. Μ. Ἀνδρεάδου περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Βουλευτῶν καὶ τί ἐνήργησε κατὰ τοῦ ὑβριστοῦ καὶ συκοφάντου τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους καὶ αὐτοῦ τούτου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου».

§18Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Τρικκάλων μοὶ ἐνεχείρισε φύλλον τῆς «Ἀκροπόλεως» εἰς τὸ ὁποῖον δημοσιεύεται διατριβὴ τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου κ. Ἀνδρεάδου. Ἀναγνώσας αὐτὴν ὁμολογῶ, ὅτι ἀσκοπώτατα ἰσχυρίζονται οἱ κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐξυβρίζει αὐτούς. Ἡ διατριβὴ ἀναγράφει, ὅτι τὰ ἔξοδα τὰ πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς συγκοινωνίας ὀφείλονται εἰς τὸν μέγαν ἀριθμὸν τῶν Βουλευτῶν. Πρόθεσιν ἐξυβρίσεως τοῦ σώματος τῆς Βουλῆς ὁμολογῶ ὅτι δὲν εὑρίσκω.

§19Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Ἀπορῶ πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν εὑρίσκει παράνομον τὴν πρᾶξιν τοῦ καθηγητοῦ, ὁ ὁποῖος ἐξυβρίζει οὐχὶ μόνον τοὺς Βουλευτάς, ἀλλὰ καὶ τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἀφορμὴ νὰ δώσωσι 50 χιλιάδας δραχμῶν δι’ ἕκαστον Βουλευτήν, ὄχι διὰ κατασκευὴν ἔργων, ἀλλὰ διὰ ῥουσφέτια. Ὡς γράφει ἐν τῇ ἐφημερίδι, ἔπρεπε πάντες οἱ Ὑπουργοὶ νὰ παρεπέμποντο εἰς τὸ εἰδικὸν δικαστήριον. Ἀφήνω ὅτι τὸ δημοσίευμα τοῦτο εἶναι ἀνάξιον καὶ τῆς γραφίδος μαθητοῦ τοῦ δημοτικοῦ σχολείου, πολὺ δὲ περισσότερον καθηγητοῦ Πανεπιστημίου. Λέγει ὅτι δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο ἀπὸ τοῦ νὰ εἴμεθα ἐπιζήμιοι, διότι ὁ Βουλευτής, καὶ ἂν δὲν κάμνῃ ἔργα, ἤτοι ταχυδρομικούς, τηλεφωνικοὺς σταθμούς, δρόμους κλπ., πάντως εἶναι ἐπιζήμιος εἰς τὸ Κράτος 50 χιλ. δραχ. τὸ ἔτος, ἐκτός, ἐννοεῖται, τῆς ἀποζημιώσεώς του. Νομίζω, ὅτι ὄχι μόνον πρέπει νὰ ἐκφρασθῇ ἡ λύπη εἰς αὐτὸν τὸν Κύριον, ὁ ὁποῖος γνωρίζομεν πῶς εἰσῆλθεν εἰς τὸ ἵδρυμα αὐτό, ἀλλά, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ φύγῃ, ὅπως εἰσῆλθεν, ἀπὸ τὸ παράθυρον.

§20Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μὴ λέγετε αὐτό, διότι εἶναι ὁ ἐργατικώτερος καθηγητής.

§21Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Λάβετε τὸ δημοσίευμα αὐτὸ καὶ ἀναγνώσατέ το, διὰ νὰ ἴδητε ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ γράψῃ καὶ μαθητὴς τοῦ δημοτικοῦ σχολείου.

§22Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Ἀφήσατε ἐπ’ αὐτοῦ τὸ ἀκαταλόγιστον τὸ ὁποῖον τῷ ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργός.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πετροπουλάκης «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν διὰ τίνα λόγον δὲν ἐφαρμόζεται ὁ νόμος ὡς πρὸς τοὺς φαροφύλακας, οἵτινες, καίτοι συνεπλήρωσαν τὴν διετίαν, δὲν προβιβάζονται, ὑπαρχουσῶν πολλῶν θέσεων κενῶν».

§24Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ κανονίσῃ λεπτομερέστατα τὸν τρόπον τῆς προαγωγῆς αὐτῶν. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὑπάρχοντος νόμου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωσι προαγωγαί, διότι ὑπάρχουσι τοσαῦται ἀσάφειαι καὶ τόσον ἀλληλοσυγκρούονται αἱ διατάξεις, ὥστε καλύτερον εἶναι νὰ περιμείνωμεν.

§25Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Νὰ ἐπιταχύνητε, κ. Ὑπουργέ, ἀφοῦ ἀναγνωρίζετε, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ἱκανοποιηθῶσι καὶ αὐτοί.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ αὐτὸς κ. Π. Πετροπουλάκης «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ἂν θὰ ἐξακολουθήσῃ λειτουργοῦν τὸ διδακτήριον θηλέων ἐν Μολάοις δι’ ἑνὸς διαμερίσματος μόνον καὶ μιᾶς διδασκαλίσσης, ἐνῷ αἱ φοιτῶσαι μαθήτριαι ὑπερβαίνουσι τὰς ἑκατὸν πεντήκοντα».

§27Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Θὰ λειτουργήσῃ μὲ ἕνα διδάσκαλον ἐφ’ ὅσον δὲν προάγεται εἰς διτάξιον. Διὰ νὰ προαχθῇ δὲ εἰς διτάξιον πρέπει νὰ προταθῇ ὑπὸ τοῦ Κεντρικοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου καὶ νὰ συντρέχωσιν οἱ ὅροι τοῦ νόμου.

§28Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὑπάρχει συνταγματικὴ διάταξις.

§29Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἡ ὁποία ὅμως δὲν ἐτέθη εἰς χρῆσιν, διότι ὑπῆρχε ψήφισμα τῆς συνελεύσεως τὸ ὁποῖον ἔλεγεν ὅτι μέχρις ὅτου ψηφισθῇ... κλπ.

§30Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἀλλ’ ἦτο καιρὸς νὰ ψηφισθῇ.

§31Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἄλλο αὐτό.

§32Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Εἶναι 150 καὶ πλέον κοράσια, καὶ τὸ διδακτήριον τῶν θηλέων ἔχει δύο δωμάτια. Εἰς τὸ ἓν μένει ἡ διδασκάλισσα καὶ εἰς τὸ ἄλλο συμφύρονται τὰ κοράσια αὐτὰ καὶ ἐπειδὴ δὲν χωροῦσι τὰ στριμώχνει καὶ τὰ βάζει εἰς τὸ ὑπόγειον. Ὁ δῆμος δ’ ἐκεῖνος εἶχε καὶ ἔχει περίσσευμα ἐκ 40,000 δραχ. κατατεθειμένων εἰς τὴν Τράπεζαν.

§33Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἄλλο τὸ θέμα ἂν εἶναι διτάξιον τὸ σχολεῖον καὶ ἄλλο τὸ ζήτημα τοῦ διδακτηρίου.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν πότε θὰ κριθῶσιν οἱ ὑποβαλόντες αἰτήσεις διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπενωμοτάρχου».

§35ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ προθεσμία τῆς ὑποβολῆς αἰτήσεως διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπενωμοτάρχου παρετάθη μέχρι τῆς 30 Ὀκτωβρίου, ὁπότε καὶ θ’ ἀπευθύνῃ πρόσκλησιν τὸ Ἀρχηγεῖον. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον ἐρώτημα ἀπαντῶ, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν ἐξετάσεων δὲν κατηρτίσθη, θὰ καταρτισθῇ δ’ ἐντὸς τοῦ Δεκεμβρίου, ὁπότε καὶ θὰ ἐνεργηθῶσιν αἱ ἐξετάσεις. Ὡς πρὸς τὰ μαθήματα, αὐτὰ ὁρίζονται εἰς τὸ σχετικὸν Διάταγμα τοῦ Ἀπριλίου τοῦ 1909.

§36Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐκδοθῇ εἷς πίναξ, διότι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἔχουσιν ἀπολυτήριον Γυμνασίου· συνεπῶς ἂν δὲν ἐγγραφῶσιν ἐγκαίρως εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, θὰ χάσωσι τὴν ἐγγραφήν των. Νὰ ἠξεύρωσι λοιπὸν ὅτι, ἂν δὲν ἐγκριθῶσι, πρέπει νὰ ἐξακολουθήσωσι τὰς σπουδάς των.

§37ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς ἀπαντήσω, διότι δὲν περιέχεται εἰς τὸ ἐρώτημα. Θὰ ζητήσω πληροφορίας καὶ θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἀναστασιάδης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τί ἐνήργησεν ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου πρὸς παροχὴν πληροφοριῶν ἐπὶ τῶν αἰτήσεων τοῦ δικαιούχου Ἀλκ. Μαρῆ, φερουσῶν δὲ ἀριθ. πρωτοκ. Ὑπουργείου 122476, 122548, 122547, 122546, ἡμερομην. 12–6 –14 καὶ ἐφ’ ὧν παρ’ ὅλας τὰς ἐπανειλημμένας μεταβάσεις οὐδεμία πληροφορία περὶ τῆς τύχης των ἐδόθη».

§39Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Τὸ τμῆμα τῶν προμηθειῶν εἶχεν εἶδος πρωτοκόλλου· μετὰ τὴν σύστασιν τοῦ τμήματος τῆς Ἐπιμελητείας εἶναι ἀδύνατον πλέον νὰ εὕρητε τὰ ἔγγραφα, διότι ἤρξατο τοῦτο τηροῦν καὶ πρωτόκολλον μὲ νέους ἀριθμούς, δὲν σχετίζονται δὲ οἱ ἀριθμοὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν μὲ τοὺς τῆς Ἐπιμελητείας, καὶ δι’ αὐτὸ σήμερον πᾶσαι αἱ πληροφορίαι σταματῶσιν ἕως ἐκεῖ.

§40ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Κατ’ ἀνάγκην θὰ ἐπέλθῃ κατὰ τὴν μεταβατικὴν περίοδον ἀνωμαλία τις, ἀλλὰ τοῦτο δὲν σημαίνει, ὅτι πρέπει ν’ ἀλλάξωμεν τὸ σύστημα.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ αὐτὸς κ. Σ. Ἀναστασιάδης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν πρόκειται νὰ ληφθῇ μέτρον τι ἐπιεικείας διὰ τοὺς μὴ προσελθόντας κατὰ τὸν πόλεμον ἐξ ἀλλοδαπῆς ἐφέδρους ἢ ἀπαλλαγέντας, καθόσον ὡς ἐκ τῆς αὐστηροτάτης ποινῆς τῆς πενταετοῦς φυλακίσεως οὐδεὶς εἶναι δυνατὸν νῦν νὰ ἐπιστρέψῃ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καθορισθῇ σεβαστόν τι ἀντισήκωμα;».

§42ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οὐδεμίαν ἔλαβον ἀπόφασιν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Κοκκέβης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν ἐνήργησε καὶ τί ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Διονυσίου Μπουταβᾶ, κατοίκου Γαργαλιάνων, καταχωρισθείσης ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ὑπ’ αὔξοντα ἀριθμ. 108780 τῆς 23 Σεπτεμβρίου 1914, παραπονουμένου διὰ τρίτην ταύτην φοράν, ὅτι τὸ Δημόσιον ταμεῖον καθυστερεῖ χρήματα αὐτοῦ ἐξ ἐκριζώσεως σταφιδαμπέλου του πρὸ ἐτῶν, ἐνῷ οὐδὲν ὀφείλει».

§44ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔστειλα ἤδη καὶ ἐζήτησα πληροφορίας.

§45Α. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ἰδού, κ. Ὑπουργέ, τί συμβαίνει. Πρὸ τεσσάρων ἐτῶν ἐξερρίζωσε τὸν σταφιδόκαρπον καὶ κατὰ τὸν νόμον τὸ ἥμισυ τοῦ τιμήματος κατετέθη εἰς τὸ Ταμεῖον καὶ ἔκτοτε κατετέθησαν τὰ διπλότυπα πρὸς ἐκκαθάρισιν τοῦ ὀφειλομένου καὶ δὲν εὑρίσκονται τώρα τὰ διπλότυπα. Ἔχει κάμει τέσσαρας ἀναφορὰς ὁ ἄνθρωπος καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ διατάξητε νὰ εὕρῃ τὸ δίκαιόν του.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Ι. Κανναβὸς καὶ Ι. Καλαντζόπουλος «παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ποίαν ἀπόφασιν ἔλαβε πρὸς καταμέτρησιν τῆς χωρητικότητος τῶν ἀμβύκων ἐν σχέσει πρὸς τὴν φορολογίαν τοῦ οἰνοπνεύματος, διότι τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα προβαίνουσιν εἰς καταμέτρησιν, παραδόξως, δι’ ὕδατος καὶ ὄχι διὰ τῆς ὕλης ἐξ ἧς πρόκειται νὰ ἐξαχθῇ τὸ οἰνόπνευμα».

§47ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Πολὺ ὀρθῶς. Ἀνέκαθεν ἡ μέτρησις τῶν ἀμβύκων συμφώνως πρὸς τὰς ὁδηγίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, διδομένας μετὰ εἰδικὴν ἔρευναν τοῦ ζητήματος, γίνεται μὲ ὕδωρ καὶ ὄχι μὲ τὸ εἶδος ἐκεῖνο μὲ τὸ ὁποῖον γίνεται ἡ ἀπόσταξις. Σημειώσατε ὅτι ἡ σταθμικὴ ὀκᾶ εἶναι ἡ αὐτὴ εἰς τὸ ὕδωρ, τὸ μέτρον δὲ τὸ ὁποῖον χρησιμοποιεῖται ἐπιστημονικῶς εἶναι τὸ ὕδωρ.

§48Ι. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς τὰ παράπονα τῶν συμπολιτῶν μου εἶναι, ὅτι δὲν ἐφαρμόζεται τὸ μέτρον αὐτὸ πανταχοῦ.

§49ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἄν μεταχειρίζωνται κάτι τι ἄλλο, νὰ μοὶ τὸ εἴπητε· ἐφ’ ὅσον μεταχειρίζονται ὕδωρ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ μεταχειρίζωνται καὶ ἑπομένως μετρήσαντες οἱ ἀστυνομικοὶ ὑπάλληλοι τοὺς ἄμβυκας μὲ ὕδωρ καλῶς ἐμέτρησαν.

§50Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ μέτρον, ὅταν πρόκειται περὶ μετρικῶν ὀργάνων. Ἐὰν θέλητε νὰ ἐπιβάλητε τὸν τρόπον αὐτόν, τὸ ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι, ὅτι θὰ παύσῃ ὁ κόσμος νὰ κάμνῃ χρῆσιν τῶν ἀμβύκων.

§51ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ὅπου δὲν ἔγινε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον πρέπει νὰ καταγγελθῶσιν οἱ ἄλλον τρόπον μεταχειρισθέντες, διότι παρὰ τὸν νόμον ἐνήργησαν.

§52Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οὔτε αὐτοὶ θὰ κάμωσι σούμαν οὔτε ὑμεῖς θὰ λάβητε φόρον.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπουρνιᾶς «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τίνα μέτρα ἔλαβεν ἵνα ἀνακαλυφθῇ τίς εἶναι ὁ δράστης τῆς κατὰ τῶν περιθαλψιούχων χηρῶν καὶ τραυματιῶν Καρύστου, Μαρμαρίου καὶ Στύρων καταχρήσεως, ὅστις ἀπέκοψεν ἐκ τοῦ στελέχους τοῦ φυλλαδίου ἑκάστου περιθαλψιούχου τὰς ἀποδείξεις τῶν μηνῶν Μαΐου καὶ Ἰουνίου 1914 χωρὶς νὰ δώσῃ εἰς αὐτοὺς τὸ ἀντίτιμον, ἀφοῦ, ὡς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπληροφόρησεν, ἡ ἐπὶ τῶν περιθάλψεων τῶν θυμάτων τοῦ πολέμου ἐπιτροπὴ ἀπέστειλεν εἰς τὸν ταμίαν Κύμης τὰς περιθάλψεις τῶν μηνῶν Μαΐου καὶ Ἰουνίου. Διατί ὁ ταμίας Κύμης λαβὼν τὰ χρήματα ταῦτα δὲν κατέβαλεν αὐτὰ εἰς αὐτοὺς ὡς καὶ τοῦ μηνὸς Ἰουλίου;».

§54ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Νομίζω ὅτι κακῶς ἀπευθύνεται πρὸς ἐμὲ ἡ ἐρώτησις.

§55Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ὑμεῖς, κ. Ὑπουργέ, εἶσθε ὁ ἁρμόδιος. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς ἀνέφερεν, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν περιθάλψεων τῶν θυμάτων τοῦ πολέμου ἀπέστειλεν εἰς τὸν ταμίαν Κύμης τὰς περιθάλψεις. Πρέπει ν’ ἀνακαλυφθῇ τίς ἀπέκοψεν ἐκ τοῦ στελέχους τῶν δύο μηνῶν, τοὺς ὁποίους ὁ ταμίας δὲν ἐπλήρωσε.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Κοκκέβης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἵνα πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τί ἐνήργησε πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ἑλληνικοῦ σχολείου Πεταλιδίου τῆς Πυλίας, κενῆς οὔσης τῆς θέσεως τρίτου ἑλληνοδιδασκάλου ἀπὸ ἑνὸς ἔτους».

§57Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Θὰ συμπληρωθῇ κατ’ αὐτάς.

§58Α. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ συμπλήρωσις.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. Λ. Θανόπουλος, Δ. Μπούσδρας καὶ Κ. Σταμούλης «ἐρωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν 1) ἂν ὁ ἁρμόδιος μηχανικὸς μετέβη πρὸς μελέτην τῆς ἐκ τῶν πλημμυρῶν καταστρεφομένης γεφύρας Χαλαμπρεζίου καὶ ὑπέβαλε τὴν σχετικὴν ἔκθεσιν, καὶ 2) ἂν διετάχθη ἡ μελέτη πρὸς κατασκευὴν τῆς τόσον ἀναγκαίας γεφύρας Σοφάδων».

§60Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ἐλήφθη πρόνοια.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. Λ. Θανόπουλος καὶ Δ. Μπούσδρας «ἐρωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ἵνα πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν ἡ μελέτη τοῦ Nobelli περὶ ἐκτελέσεως τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ ὑδραυλικῶν ἔργων ἐξετυπώθη καὶ πρὸ παντὸς ἂν ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε τίνι τρόπῳ ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως θὰ πραγματοποιήσῃ τὴν μελέτην ταύτην».

§62Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Τὸ ζήτημα αὐτὸ εὑρίσκεται ὑπὸ μελέτην.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Νάκος ἔχει τὸν λόγον, ὅπως καταθέσῃ ἀναφοράν.

§64Λ. ΝΑΚΟΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Σερρῶν καὶ Νιγρίτης, οἱ ὁποῖοι παρακαλοῦσιν, ὅπως δι’ εἰδικοῦ νόμου παρασχεθῇ προθεσμία πρὸς καταβολὴν τῶν ὀφειλομένων ἐξ ὑποχρεώσεων πρὸ τῆς ἑλληνικῆς κατοχῆς. Εἶναι ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι κατεστράφησαν τελείως, ὑπάρχουσι δὲ χρέη τὰ ὁποῖα ἔχουσι συναφθῆ πρὸ τῆς ἑλληνικῆς κατοχῆς καὶ ἐνῷ εἶναι εἰς ἐντελῆ ἀδυναμίαν πρὸς καταβολὴν τῶν χρεῶν τούτων πιέζονται ὑπὸ τῶν δανειστῶν των. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἐζήτουν δὲν εἶναι ν’ ἀφεθῇ εἰς αὐτοὺς τὸ χρέος, ἀλλὰ νὰ παρασχεθῇ εἰς αὐτοὺς προθεσμία πενταετὴς τοὐλάχιστον ἐντὸς τῆς ὁποίας νὰ καταβάλωσι κατὰ δόσεις τὸ χρέος των.

§65ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ διαβιβάσῃ τὴν ἀναφορὰν ταύτην πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποστέλλεται. Ἐξαντληθείσης τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων. Ὁ κ. Κ. Γόντικας «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ὅπως ζητήσῃ πληροφορίας διατί ὁ εἰρηνοδίκης Κυπαρισσίας κατέσχεν αὐτοπροσώπως, ἐπιδείξας καὶ οὐχὶ καλὴν συμπεριφορὰν ἀπέναντι τῶν πολιτῶν, τὴν μάχαιραν τῶν μαγείρων δι’ ἧς ἐκόπτετο πλησίον τοῦ μαγειρείου μέγας ἰχθὺς ὑπὸ τῶν ἰχθυοπωλῶν Θ. Ἀγγελοπούλου κλπ., καὶ ἐντεῦθεν λάβῃ μέτρα περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ ὁπλοφορίας, διότι κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ πιέζονται ἀδίκως βιοπαλαισταὶ καὶ φορολογούμενοι πολῖται».

§67Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὡς ἔλαβον γνῶσιν τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης ἔσπευσα νὰ ζητήσω τηλεγραφικῶς πληροφορίας.

§68Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Πρέπει, κ. Ὑπουργέ, νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει εἰς τὴν ἐνέργειάν σας, ὅτι κακῶς ἐφαρμόζεται ὁ νόμος περὶ ὁπλοφορίας καὶ πρέπει νὰ κανονισθῇ ὁ τρόπος τῆς ἐκτελέσεως αὐτοῦ.

§69Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Προχθές, κ. Πρόεδρε, εἶχον ἐπερωτήσει διατί ὁ ταμίας Σπάρτης ἀρνεῖται τὴν πληρωμὴν τῶν δαπανῶν διὰ τὴν διοίκησιν τοῦ δήμου Σπαρτιατῶν καὶ ἄλλων κοινοτήτων Λακωνικῶν. Ἡ ἐπερώτησις αὕτη ἀνεβλήθη ἕνεκα τῆς ἀπουσίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ τὴν ὁποίαν διέγραψα κατὰ λάθος. Ἄν θέλητε, δύνασθε νὰ κάμητε χρῆσιν αὐτῆς.

§71ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἡ ἀπάντησίς μου ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης εἶναι, ὅτι μετὰ τὴν ἐπερώτησιν ἐζητήσαμεν νὰ μᾶς ὑποβάλωσι λεπτομερῆ ἔκθεσιν τοῦ Δοῦναι καὶ Λαβεῖν τοῦ δήμου Σπαρτιατῶν, ἵνα δώσωμεν ἐκ τοῦ ὑπολείμματος εἰς τὸν δῆμον Σπαρτιατῶν ἐφ’ ὅσον ὑπῆρχεν ὑπόλοιπον.

§72Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ ζήτημα πρὶν ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἦλθεν εἰς γνῶσιν τοῦ ἁρμοδίου τμήματος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ ἁρμόδιος τμηματάρχης ἀναγνωρίσας τὸ δίκαιον τοῦ παραπόνου ἔσπευσε νὰ παραγγείλῃ τηλεγραφικῶς τὸν ταμίαν Λακεδαίμονος, ὅπως πληρώσῃ τὰς δαπάνας τῆς διοικήσεως τοῦ δήμου Σπάρτης καὶ μὴ ἐμποδίζῃ τὴν λειτουργίαν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δήμου. Καὶ μετὰ ταῦτα ὅμως ὁ ταμίας Λακεδαίμονος ἀρνεῖται· ὥστε τὸ νέον διάβημα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι μετριώτερον τοῦ ἄλλου, δὲν θὰ ἔχῃ καλὸν ἀποτέλεσμα, διότι ὁ ταμίας θεωρεῖ ἑαυτὸν ἀνώτερον καὶ τοῦ νόμου περὶ κοινοτήτων καὶ παντὸς ἄλλου νόμου. Ὅμοιος τοῦ ταμίου Σπάρτης εἶναι καὶ ὁ ταμίας Γυθείου, κατὰ τοῦ ὁποίου ἔχομεν πλεῖστα παράπονα, διότι ἀρνεῖται τὴν πληρωμὴν τῶν διδασκάλων καὶ ἄλλων δικαιούχων. Δὲν εἶναι δὲ ὁ λόγος ἡ ἔλλειψις χρημάτων, διότι ἡ τοιαύτη διάθεσις τοῦ ταμίου αὐτοῦ χρονολογεῖται ἀπὸ πολλῶν μηνῶν. Στρέφεται δὲ ἰδιαιτέρως κατὰ τῶν δήμων καὶ τῶν κοινοτήτων, διότι, ὡς φαίνεται, εἰς τοὺς γραφειοκράτας αὐτοὺς νόμοι περὶ ἀποκεντρώσεως δὲν τυγχάνουσι συμπαθείας. Αἱ δηλώσεις τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι ἐξ ἐκείνων τῶν δηλώσεων τὰς ὁποίας εὐκόλως δύνανται νὰ προβάλλωσιν οἱ κύριοι Ὑπουργοί, διὰ ν’ ἀποφεύγωσι τὸν ἔλεγχον τὸν γινόμενον ἐν τῇ Βουλῇ. Ἀλλ’ ἐγὼ πληροφορῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ μὲ ἀκούσῃ, ὅτι ὁ ταμίας Λακεδαίμονος κατὰ τὴν συνήθειάν του δὲν θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν ἐρώτησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, καὶ ἔχω πλήρη πεποίθησιν, ὅτι οὔτε ὑμεῖς, κ. Ὑπουργέ, θὰ σκοτισθῆτε νὰ φέρητε τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλ’ ἡ τακτικὴ αὕτη πρέπει νὰ παύσῃ. Ὁσάκις γίνῃ ἐπερώτησις οἱ Ὑπουργοὶ νὰ μὴ λέγωσιν· «ἐνήργησα ἢ διέταξα, καὶ ὅτι δὲν ἔλαβον ἀπάντησιν ἀκόμη, ὅταν δὲ λάβω ἡ δουλειά σου εἶναι τελειωμένη». Ἐγὼ πολλάκις ἤκουσα ὑποσχέσεις ἀπὸ Ὑπουργούς, οὐδέποτε ὅμως εἶδον νὰ ἔλθῃ ἐκ μέρους τῶν Ὑπουργῶν ἡ αὐτὴ ὑπόθεσις εἰς τὴν Βουλήν, μολονότι οἱ Ὑπουργοὶ ἀνεγνώρισαν, ὅτι ἡ παρανομία ὑπῆρξε καὶ ὅτι τὸ γενόμενον ἐρώτημα ἐν τῇ Βουλῇ ἦτο βάσιμον. Ἐγὼ εἰδοποιῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι δὲν θὰ δεχθῶ τὴν δήλωσίν του, ὅτι καὶ πάλιν διέταξε, καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του, ὅτι ὀφείλει νὰ ἔχῃ ἀπάντησιν, καὶ ἢ νὰ δικαιολογήσῃ ἐπαρκῶς τὴν διαγωγὴν τοῦ ταμίου Λακεδαίμονος ἢ νὰ μᾶς ἀνακοινώσῃ τὴν τιμωρίαν τὴν κατ’ αὐτοῦ τοῦ λειτουργοῦ τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, ὁ ὁποῖος νομίζει ὅτι ἔχει δικαίωμα νὰ καταπατῇ τὸν νόμον περὶ κοινοτήτων, εἰς τὸν ὁποῖον ἡμεῖς ἐστηρίξαμεν τόσας ἐλπίδας.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Βρατσᾶνος «ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν διατί δὲν κατέθηκεν ἐντὸς τῆς ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ τασσομένης προθεσμίας τὰ σχετικὰ μὲ τὴν φόρτωσιν τῶν 50.000 τόννων τροφίμων κλπ. ἐξ Ἀμερικῆς».

§74Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Καλή τις μοῖρα, ἡ καλὴ τῆς Φυλῆς μας μοῖρα, μὲ ὡδήγησεν εἰς τὸν κυβερνητικὸν λαβύρινθον, καὶ ἐκεῖ εἰς μίαν γωνίαν μοὶ ἔδειξε τὸν θησαυρὸν τῶν γαιανθράκων. Ἀλήθεια, τί περίεργον, Κύριοι! Οἱ γαιάνθρακες, τὸ πολύτιμον αὐτὸ προϊὸν τῆς σήψεως μιᾶς προκατακλυσμιαίας βλαστήσεως, κατήντησεν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν πολτώδης φάβα, ἐκ τῆς ὁποίας δὲν λείπουσιν οἱ λάκκοι, καὶ λάκκοι πρὸ τῶν ὁποίων μετὰ βδελυγμίας ἀποστρέφει τις τὸ πρόσωπον. Εἶναι περιπετειώδης ἡ ἱστορία τῆς ἐπερωτήσεώς μου, κύριοι συνάδελφοι. Πρὸ μηνὸς καὶ πλέον, κατόπιν εἰσηγήσεων αἱ ὁποῖαι μοὶ ἐγένοντο, ἐζήτησα καὶ παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ σχετικὰ ἔγγραφα πρὸς τὴν προμήθειαν 50.000 τόννων τροφίμων, τὰ ὁποῖα ἐπρομηθεύθη ἡ Κυβέρνησις ἐξ Ἀμερικῆς. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπήντησε διὰ σημειώματός του ὅτι δὲν ἔχει αὐτὸς τὰ ζητούμενα σχετικὰ ἔγγραφα, ἀλλ’ ὁ κύριος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός. Ἀπηυθύνθην τότε πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν δι’ ἐγγράφου, καὶ μόλις, ὅπως ἀντελήφθη ἡ Βουλή, πρὸ ὀκτὼ ἡμερῶν, καθ’ ἣν στιγμὴν ἀνηρχόμην τὰς βαθμίδας ταύτας, μοὶ παρεδόθησαν ταῦτα ἐν φακέλῳ. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ καθ’ ἣν συμβαίνει τοῦτο, Κύριοι, καὶ θὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω τὸ αὐτὸ φαινόμενον καὶ δι’ ἄλλους ἐκ τῶν κ. Ὑπουργῶν. Ὁσάκις μὲ συνείδησιν πλήρη καὶ ἐπίγνωσιν σαφῆ τῆς ἐπιτακτικῆς ὑποχρεώσεώς μου ἀνῆλθον τὰς βαθμίδας αὐτὰς ἤκουσα ὁτὲ μὲν ὅτι «λόγοι τάξεως καὶ πειθαρχίας δὲν ἐπέτρεπον τὴν κατάθεσιν ἐγγράφων», ἄλλοτε δὲ ὅτι «δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ κατάθεσις τῶν ἐγγράφων πρὸ τῆς παρελεύσεως τόσου καιροῦ, διότι εἶναι ἐσκορπισμένα τῇδε κἀκεῖσε» καὶ οὕτω καθεξῆς. Καὶ ἠναγκάσθην μετὰ πόνου κατά τινα τῶν τελευταίων συνεδριάσεων νὰ παραπονεθῶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ χαρακτηρίσω μὲ τὸν ἐλαφρότερον χαρακτηρισμὸν ὡς ἀδιαφορίαν τὴν τοιαύτην διαγωγὴν τῶν κ. Ὑπουργῶν, διὰ νὰ μὴ χαρακτηρίσω αὐτήν, ἐπαναλαμβάνω, καὶ πάλιν ὡς περιφρόνησιν καὶ ἀνευλάβειαν πρὸς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν. Ἔχω ν’ ἀναφέρω ἀκόμη ὅτι τὴν στιγμὴν ταύτην, ἀκριβέστερον δὲ πρὸ ἑνὸς τετάρτου τῆς ὥρας, μοὶ παρεδόθη ὁ ἕτερος φάκελος, ὁ ἀφορῶν εἰς τὴν προμήθειαν τῶν γαιανθράκων καὶ ὁ κυρίως δοὺς ἀφορμὴν εἰς τὸ ζήτημά μας τῆς σήμερον. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου θὰ δώσῃ μάθημα κοινοβουλευτικῆς εὐπρεπείας εἰς τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς καὶ θὰ διδάξῃ αὐτοὺς νὰ σέβωνται περισσότερον τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν καὶ περισσότερον τὰ μέλη τοῦ Σώματος. Ἐπανερχόμεθα ἤδη εἰς τὰ πρόβατά μας, Κύριοι. Ὁ φάκελος ὁ ὁποῖος κατετέθη πρὸ μικροῦ, εἶναι καὶ πάλιν ἐλλιπής. Ἐλλείπουσιν ἐξ αὐτοῦ τὰ ναυλοσύμφωνα.

§75ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Δὲν ἔχομεν ἄλλα. Σᾶς ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ ναύλωσις ἐγένετο διὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν ἔχει ἄλλα ἔγγραφα. Τὰ ἔγγραφα αὐτὰ εἶχε καὶ αὐτὰ μοὶ παρέδωκε. Δὲν δύναμαι νὰ σᾶς δώσω τίποτε περισσότερον ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα παρεδόθησαν εἰς ἐμέ.

§76Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τίς ἐπλήρωσε τοὺς ναύλους;

§77ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα.

§78Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τίς εἶναι ὁ τελευταῖος ναυλωτής;

§79ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Τὸ Δημόσιον.

§80ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχω ἀνάγκην νὰ δώσω ἐξήγησίν τινα εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ ἀγορὰ τοῦ σίτου δὲν ἐγένετο ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως· ἐγένετο ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης.

§81Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διὰ λογαριασμὸν τῆς Κυβερνήσεως;

§82ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διὰ λογαριασμὸν τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας. Ἡ Κυβέρνησις οὔτε χρήματα ἔδωκεν οὔτε εἰς τοὺς λογαριασμοὺς ἔλαβε καθόλου μέρος. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα πωλεῖ ἀπ’ εὐθείας τὸν σῖτον· αὐτὴ εἰσπράττει· αὐτὴ πληρώνει. Δὲν γνωρίζω ἂν ἐκ τῆς ἐπιχειρήσεως αὐτῆς ἐπήρχετο ζημία τις εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἂν δὲν θὰ εἶχεν ἠθικήν τινα ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ εἴπῃ· ἐπιέσαμεν τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἵνα μὴ ὑψωθῇ ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου, νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν ἐπιχείρησιν, ἐκ τῆς ὁποίας ὅμως ἐπιχειρήσεως αὕτη ὑπέστη ζημίαν, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἴσως θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ ἔλθῃ τὸ Κράτος ἐπίκουρον. Οὐδεμία ἄλλη συνεννόησις ὑπῆρξε.

§83Ν. ΛΕΩΝΙΔΑΣ. Ἡ Τράπεζα ἐναύλωσε τὰ πλοῖα;

§84ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ Τράπεζα. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐπιέσθη ἠθικῶς ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἢ μᾶλλον παρεκλήθη ὅπως φέρῃ σῖτον. Ἐπειδὴ δηλαδὴ ἐφαίνετο ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ὑψωθῇ ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου, παρεκλήθη ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ὅπως χρησιμοποιοῦσα τὸν ἰσχυρὸν οἰκονομικὸν ὀργανισμόν της φέρῃ ἐνταῦθα σῖτον καὶ κρατήσῃ τὰς τιμάς, ὥστε νὰ μὴ ὑψωθῶσιν. Οὕτως ἔχει τὸ ζήτημα. Νομίζω μάλιστα ὅτι εἶναι καὶ ἄσχετα ἐντελῶς ταῦτα πρὸς τὴν προκειμένην ἔρευναν τῆς Βουλῆς.

§85Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ἀνελήφθη ὑποχρέωσίς τις;

§86ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι ἐκ μέρους ἡμῶν.

§87ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀνελήφθη διὰ τὰ ποσὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον. Διὰ τὰ ἄλλα ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις συνέστησεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ προβῇ εἰς αὐτὴν τὴν ἀγοράν. Βεβαίως τὸ καταστατικὸν αὐτῆς δὲν προβλέπει τοιαύτας ἐμπορικὰς πράξεις, ἀλλ’ ἡ Ἐθν. Τράπεζα ἐχρησιμοποιήθη ὡς ὁ ἰσχυρὸς ἐκεῖνος οἰκονομικὸς ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος προσθέτως εἶχεν εἰς τὴν Ἀμερικὴν καταθέσεις εἰς χρυσὸν καὶ διὰ τῶν καταθέσεων αὐτῶν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ καὶ ἡ πληρωμὴ τῶν ἀγοραζομένων εἰδῶν.

§88ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ Κράτος ἀνέλαβε τὴν ζημίαν ἐκ τῶν κινδύνων τοῦ πολέμου. Κατὰ τὰ λοιπὰ εἴπομεν εἰς τὴν Ἐθν. Τράπεζαν· σεῖς εἶσθε ἰσχυρὸς οἰκονομικὸς ὀργανισμός· σᾶς παρακαλοῦμεν εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν νὰ φροντίσητε νὰ μᾶς βοηθήσητε, ἀλλὰ νὰ μὴ προβῆτε εἰς ἀσφαλείας διὰ κινδύνους πολέμου, διότι θὰ στοιχίσῃ πολὺ ὁ σῖτος καὶ ὀρθότερον εἶναι ν’ ἀναλάβῃ τὸ Κράτος ἐπάνω του τὸν κίνδυνον τοῦ πολέμου. Δι’ αὐτὰ δὲν ὑπάρχουσιν εἰδικὰ ἔγγραφα, ὑπάρχουσιν ὅμως τοιαῦτα διὰ τὰ ποσὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τῇ ἀνεθέσαμεν ν’ ἀγοράσῃ διὰ λογαριασμὸν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας.

§89Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Συνεπῶς κατὰ τοῦτο δυνάμεθα νὰ ζητήσωμεν πληροφορίας περὶ τῶν ναύλων, οἱ ὁποῖοι βαρύνουσι τὸ Δημόσιον, καὶ ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα.

§90ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ....

§91Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πρόκειται περὶ ναύλων συμφωνηθέντων τῇ 10 Αὐγούστου κατὰ 34 σελλήνια τὸν τόννον.

§92ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν συνάδελφόν μου νὰ δηλώσῃ τίς ἔκαμε τὰς ναυλώσεις, ἡμεῖς ἢ ἡ Τράπεζα;

§93ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα.

§94ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει αὐτὸ θ’ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον ἰδίας συζητήσεως· ὥστε ἀφήσατε τώρα αὐτά.

§95Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Συμφώνως πρὸς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν τῆς προμηθείας τῶν 50.000 τόννων εἶχον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ καὶ τὰ σχετικὰ μὲ τὴν προμήθειαν τῶν γαιανθράκων τοῦ στόλου ἐξ Ἀμερικῆς, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ κάμωμεν σύγκρισιν τῶν ναύλων καὶ μετὰ πολλὰς περιπετείας κατωρθώθη ἡ κατάθεσις, διὰ τὴν ὁποίαν ἔχει νὰ παρατηρήσῃ τις τὰ ἑξῆς. Κατὰ τὰς ἀρχὰς Ἰουλίου ἐ. ἔ. ἡ Κυβέρνησις ἔκλεισε συμφωνίαν διὰ προμήθειαν 40 χιλ. τόννων γαιανθράκων Κάρδιφ. Ἐπειδὴ ὅμως ἐξερράγη ὁ πόλεμος καὶ δὲν κατωρθώθη ἐν τῷ μεταξὺ ἡ ἀποστολὴ τῆς προμηθείας, ἐπὶ τῇ προβλέψει μείζονος σπάνεως γαιανθράκων διὰ τηλεγραφήματος τῆς 24 Ἰουλίου ἐρωτᾶται ὁ πρεσβευτὴς ἐν Ἀμερικῇ περὶ τοῦ δυνατοῦ τῆς προμηθείας ἐκεῖθεν γαιανθράκων. Ὁ πρεσβευτὴς ἀπαντᾷ ὅτι εἶναι δυνατὴ ἡ προμήθεια. Τότε τὸ Ὑπουργεῖον παρήγγειλε τὴν ἄμεσον προμήθειαν 100.000 τόννων γαιανθράκων, ἐκ τῶν ὁποίων ὅμως διετάχθη νὰ φορτωθῶσιν 20.000 τόννων ἐπὶ ἀμερικανικῶν ἀτμοπλοίων καὶ ἀποσταλῶσιν εἰς Πειραιᾶ, ἐνῷ ἐν τῷ μεταξὺ θὰ ἐφρόντιζεν ἡ Κυβέρνησις δι’ ἑλληνικῶν ἀτμοπλοίων νὰ παραλάβῃ τοὺς ὑπολοίπους 80.000 τόννους. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως δὲν ἐλήφθη ἀπάντησις τοῦ πρεσβευτοῦ καὶ νεώτερον τηλεγράφημα τῆς 30 Ἰουλίου παραγγέλλει ἐκ νέου αὐτὸν νὰ προβῇ εἰς τὴν ἄμεσον ναύλωσιν τῶν 20.000 τόννων. Τῇ 2 Αὐγούστου λαμβάνεται ἡ ἀπάντησις τοῦ πρεσβευτοῦ, ὅτι προέβη εἰς τὴν ἀγορὰν τῶν 20.000 τόννων καὶ μέλλει νὰ πραγματοποιήσῃ καὶ τὴν ἀγορὰν τῶν ὑπολοίπων 80.000 τόννων. Ἡ Κυβέρνησις ἀνοίγει εἰς αὐτὸν πίστωσιν 300.000 δολλαρίων, ἀλλὰ καὶ δὲν παραλείπει νὰ ἐπαναλάβῃ τὴν παράκλησίν της, ὅπως ἀμέσως φορτώσῃ τὰς 20.000 τόννους. Μετὰ τὴν ἀποστολὴν τοῦ τηλεγραφήματος τούτου αὐθημερὸν λαμβάνεται καὶ ἕτερον τηλεγράφημα τοῦ κ. πρεσβευτοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου ἠρώτα οὗτος πότε ἀκριβῶς ζητεῖται ἡ παράδοσις πρῶτον τῶν 20.000 τόννων καὶ κατόπιν τῶν ὑπολοίπων, διὰ νὰ ναυλώσῃ ἐν Ἀμερικῇ ἀτμόπλοια, καὶ ἀπαντᾷ τὸ Ὑπουργεῖον τότε εἰς αὐτόν, ὅτι 20.000 τόννοι ἢ καὶ πλείονες, εἰ δυνατόν, θὰ φορτωθῶσιν ἐπὶ ἀμερικανικῶν ἢ νορβηγικῶν ἀτμοπλοίων, τὸ δὲ ὑπόλοιπον ἐπὶ ἑλληνικῶν, καθόσον ταῦτα θὰ κατέπλεον εἰς Βαλτιμόρην. Τῇ 3 Αὐγούστου λαμβάνονται δύο τηλεγραφήματα τοῦ πρεσβευτοῦ, εἰς τὰ ὁποῖα ἀπαντᾷ ἡ Κυβέρνησις· «Χρήματα στέλλονται· φορτώσατε 20.000 μόνον· διὰ τὸ ὑπόλοιπον ποσὸν θὰ σταλῶσιν ἀτμόπλοια πρὸς φόρτωσιν». Τὸ ἓν τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον λέγει «20.000 τόννοι ἢ καὶ πλείονες, εἰ δυνατόν», φέρει ἀριθμὸν 49257, τὸ ἄλλο δέ, τὸ ὁποῖον κατηγορηματικῶς λέγει εἰς τὸν πρεσβευτήν· «Μόνον 20.000 τόννους φορτώσατε» φέρει ἀριθμὸν 49344. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ὑμῶν εἰς τὰ δύο ταῦτα σημεῖα, διότι ἐδῶ ἀκριβῶς ἔγκειται τὸ ζήτημα. Τῇ 5 Αὐγούστου τηλεγραφεῖ ὁ πρεσβευτὴς ἐκ Βασιγκτῶνος· «Κατέρχομαι εἰς Νέαν Ὑόρκην, διὰ νὰ ναυλώσω καὶ φορτώσω τὰς 20.000 τόννους». Ἡ Κυβέρνησις τηλεγραφεῖ, ὅτι λαμβάνεται πᾶν μέτρον διὰ τὴν φόρτωσιν τῶν ὑπολοίπων 80.000 τόννων, καὶ ἐνῷ ἐν τῷ μεταξὺ ἀσχολεῖται ἐνταῦθα ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἐξεύρεσιν, καὶ ἐξεῦρε πράγματι πλοῖα ἑλληνικὰ διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν ὑπολειπομένων 80.000 τόννων — ἐξεῦρε δὲ τοιαῦτα πρὸς 30 δραχμὰς κατὰ τόννον — λαμβάνεται ἀπάντησις τοῦ πρεσβευτοῦ τῇ 8 Αὐγούστου, διὰ τῆς ὁποίας ἀναφέρει οὗτος, ὅτι προέβη εἰς τὴν ναύλωσιν ἀτμοπλοίων πρὸς φόρτωσιν 80.000 τόννων. Εἶναι προφανές, Κύριοι, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον θὰ ἠσθάνθη κατάπληξίν τινα καὶ προβαίνει εἰς τηλεγραφικὴν διαταγὴν πρὸς τὸν πρεσβευτήν, ἵνα εἴπῃ πρὸς αὐτόν· «Κύριε, ἀφοῦ σοὶ ἐτηλεγραφήσαμεν νὰ προβῆτε μόνον εἰς τὴν φόρτωσιν 20.000 τόνν., μᾶς ἀπαντᾶτε ὅτι προέβητε εἰς τὴν φόρτωσιν 80.000 τόννων. Πρέπει — ἐξακολουθεῖ ἡ Κυβέρνησις πρὸς τὸν κ. πρεσβευτήν — καὶ εἶναι ἀπαραίτητον», διὰ νὰ μεταχειρισθῶ τὴν φράσιν τοῦ τηλεγραφήματος, «indispensable», «νὰ ἀκυρώσητε τὴν ναύλωσιν, παρέχοντες ἐν ἀνάγκῃ καὶ λογικήν τινα ἀποζημίωσιν». Ἐδῶ σκοτίζεται τὸ ζήτημα καὶ ἔρχεται ὁ κ. πρεσβευτὴς δι’ ἑνὸς τηλεγραφήματός του ἀπὸ 13]26 Αὐγούστου διὰ τοῦ ὁποίου λέγει· «Τῇ 17 Αὐγούστου (ν. ἡ.) εὑρισκόμην ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ καὶ ἀνεχώρησα δι’ Οὐάσιγκτον ὅπως ἐπιδώσω τὰ διαπιστευτήριά μου. Ἐκεῖ εὗρον δύο τηλεγραφήματα, τὸ ὑπ’ ἀριθμόν, 49334 καὶ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 49257». Καὶ λέγει ὁ πρεσβευτής: «Ἐπειδὴ ἦτο προγενέστερον κατ’ αὔξοντα ἀριθμόν, δὲν ἔδωκα προσοχὴν εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 49257, ἀλλ’ ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὸ μεταγενέστερον, τὸ ὁποῖον μοὶ ἔλεγε· «Φορτώσατε μόνον 20.000 τόννους», καὶ κατῆλθον εἰς Νέαν Ὑόρκην ἵνα προβῶ εἰς ναύλωσιν Ἀμερικανικῶν πλοίων διὰ τὴν φόρτωσιν τῶν 20.000 τόννων. Ἀλλ’ ἐκεῖ — πάντοτε κατὰ τὸν κ. πρεσβευτὴν — μοὶ ἐγχειρίζεται ἓν τῷ ξενοδοχείῳ, χωρὶς νὰ μοὶ εἴπωσιν ὅτι εἶναι παλαιόν, τηλεγράφημα τοῦ Βούρου ἄνευ χρονολογίας, τὸ ὁποῖον μοὶ ἔλεγε· «Φορτώσατε 20.000 τόννους ἢ καὶ πλείονας», νομίζων δ’ ὅτι, ἐπειδὴ τὸ τηλεγράφημα τοῦτο ἦτο μεταγενέστερον τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 49334, ἔδει νὰ συμμορφωθῶ πρὸς αὐτὸ συνεμορφώθην πρὸς αὐτὸ καὶ ἐναύλωσα ἀτμόπλοια δι’ 80.000 τόννους. Τὸ τηλεγράφημα τοῦτο — προσθέτει ὁ κ. πρεσβευτὴς ἐν τέλει — ἦτο ἀντίγραφον τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 49257». Ἀλλ’ ἀπὸ πότε ἡ φράσις «Φορτώσατε 20.000 ἢ καὶ πλείονας τόννους», ὡς τῷ ἔλεγε τὸ Ὑπουργεῖον, σημαίνει 80.000 τόννους; Καὶ βλέπω ἐν τῷ σημειώματι τοῦ Ὑπουργοῦ, ὅπερ εὗρον μετὰ τῶν σχετικῶν ἐγγράφων, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον παρατηρεῖ· «ἐννοεῖ δὲ τὸ Ὑπουργεῖον μικρόν τι ποσὸν πέρα τῶν 20.000 τόννων». Εἶναι τὸ αὐτὸ ὡς νὰ εἴπῃ τις εἰς τὸν ὑπηρέτην του· «Ἀγόρασε μίαν ὀκᾶν, μίαν καὶ κάτι» καὶ αὐτὸς ἀγοράζει δεκαπέντε ὀκάδας.

§96Δ. ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ. Τίς εἶναι ἡ χρονολογία τῆς ἀπολογίας τοῦ κ. πρεσβευτοῦ;

§97Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Θὰ τὴν εἴπω, ὅταν θὰ φθάσω ἐκεῖ. Ὁ κ. πρεσβευτὴς ἐνόμισεν ὅτι ἐδικαιολογεῖτο μὲ αὐτά, καὶ ἴσως δὲν ἔλαβεν ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν τὸ τηλεγράφημα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, τὸ ὁποῖον ἔλεγεν· «Ἀκυρώσατε τὴν ναύλωσιν τῶν 80.000 τόννων, διότι μὲ ἑλληνικὰ ἀτμόπλοια θὰ ἐπιτύχωμεν τὴν μεταφορὰν τοῦ ποσοῦ τούτου μὲ δαπάνην ἐπὶ ἔλαττον κατὰ 1.000.000 δραχμῶν». Ἴσως, διότι ὁ κ. πρεσβευτὴς εἶναι ἑκατομμυριοῦχος, ἡ λέξις αὐτὴ οὐδεμίαν ἐντύπωσιν τῷ ἔκαμεν. Ἀλλ’ εἶμαι ὑποχρεωμένος τώρα νὰ εἰσέλθω εἰς τοὺς λογαριασμούς. Εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 49257 τηλεγράφημα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν δι’ οὗ ἐνετέλλετο νὰ φορτώσῃ 20.000 τόννους ἢ καὶ πλείονας συμμορφούμενος προέβη εἰς ναύλωσιν πρὸς ἑπτὰ δολλάρια κατὰ τόννον κατὰ μέσον ὅρον.

§98Ν. ΛΕΩΝΙΔΑΣ. Ὁ ναῦλος ἔχει ἑπτὰ σελλήνια.

§99Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. 35 φράγκα καὶ πλέον.

§100Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. 36 φράγκα.

§101Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Πράγματι ἤρχισαν νὰ ἔρχωνται τὰ ἀτμόπλοια καὶ διαιρεῖται ἡ ὑπόθεσις, τοὐλάχιστον κατά τινα πίνακα συμφωνιῶν τὸν ὁποῖον εἶχε τὴν καλωσύνην ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς δύο παρτίδας, ὧν ἡ μία περιλαμβάνει 5 ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα μετέφεραν 34.476 τόννους καὶ διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν ὁποίων ἐπληρώσαμεν 1.838.958 δραχμάς, δευτέρα δὲ μερὶς μεταφορᾶς περιλαμβάνει πέντε ἀτμόπλοια ἅτινα μετέφεραν 32,851 τόννους, ἀλλὰ τῶν ὁποίων ἀγνοοῦμεν τοὺς ναύλους, διότι δὲν ἔχουσιν ἔλθει ἀκόμη τὰ ναυλοσύμφωνα. Ὁ κ. πρεσβευτὴς τηλεγραφεῖ πρὸς ἑπτὰ δολλάρια κατὰ τόννον, ἀλλ’ ἐκ τῆς ἐξετάσεως τῶν ναυλοσυμφώνων εὑρίσκει τις, ὅτι κατὰ μέσον ὅρον ἡ τιμὴ τῶν ναύλων κατὰ τόννον φθάνει εἰς 53.35 δραχμάς. Ὁμολογῶ, ὅτι αὐτὸ δὲν δύναμαι νὰ τὸ ἐξηγήσω καὶ βλέπω ὅτι, ἐνῷ τηλεγραφεῖ εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 49257 τῆς 8 Αὐγούστου ὅτι προέβη εἰς ναύλωσιν κατὰ τόννον, εἰς τὰ ναυλοσύμφωνα ἐδῶ ἐξακριβοῦται, ὅτι δὲν ἐγένετο ναύλωσις κατὰ τόννον ἀλλὰ διὰ μηνιαίας μισθώσεως, ἀνέλαβε δ’ οὕτω τὴν ὑποχρέωσιν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ πληρώσῃ ἀκόμη καὶ 3.000 δολλάρια διὰ τὸν πλοῦν μέχρι Κατάνης τῆς Σικελίας τοῦ φορτηγοῦ «Ἀγγέλου Τσάμπα». Καὶ ὡς νὰ μὴ ἤρκει αὐτό, νὰ πληρώσῃ καὶ ἀπὸ Νέας Ὑόρκης πλοῦν 50 ἡμερῶν καὶ 25 ἀκόμη διὰ τὴν κάθοδον εἰς Ἀμερικήν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἀπὸ 8 δολλαρίων δηλ. 37 δραχμάς, ὡς ἐτηλεγράφει ὁ κ. πρεσβευτής, ἡ ἀναλογία ἀνέρχεται εἰς τὴν τιμὴν τῶν 52.35 δραχ. κατὰ τόννον. Πράγματι εὑρίσκω ἐν τοῖς ναυλοσυμφώνοις τιμὴν ναύλου 57 δραχμῶν 61 καὶ 62 κατὰ τόννον, μόνον δὲ ἑνὸς ἀτμοπλοίου, τοῦ «Τέλλου», ἡ συμφωνία κατὰ τόννον εἶναι 42 καὶ 30.

§102Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν εἶχε προσωπικὸν τηλεγράφημα τοῦ προξένου Φιλαδελφείας κ. Τσάκωνα, δι’ οὗ τὸν εἰδοποίει ὅτι ἡ ναύλωσις γίνεται ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ Κράτους.

§103ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔλαβον τηλεγράφημα τοῦ κ. Τσάκωνα, ἀλλὰ δὲν δύναμαι καθόλου νὰ βεβαιώσω ἂν τὸ περιεχόμενον ἦτο αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε. Ἤξευρον ὅτι ὁ Τσάκωνας ἐφιλονείκησε μὲ τὸν πρεσβευτήν, ἀλλ’ οὐχὶ διὰ τὸ ζήτημα αὐτό. Ὁπωσδήποτε δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ τὸ βεβαιώσω. Μετὰ τὸ τηλεγράφημα τοῦ Τσάκωνα ἠρώτησα τὸν κ. Σλῆμαν καὶ οὗτος μοὶ ἀπήντησεν ὅτι ὁ Τσάκωνας εἶναι ἄνθρωπος εἰς τὸν ὁποῖον δὲν ἔχει οὗτος ἐμπιστοσύνην, διότι συνεργάζεται μὲ τοὺς προμηθευτὰς πρὸς βλάβην τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Ἐν τούτοις θὰ διατάξω νὰ εὑρεθῇ καὶ τὸ τηλεγράφημα.

§104Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Τὰ ναυλοσύμφωνα φέρουσι τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Τσάκωνα.

§105ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εὐχαριστῶ διὰ τὴν πληροφορίαν. Ἐννοεῖτε δὲ πολὺ καλὰ ὅτι λόγῳ τῆς πληθώρας τῆς ἐργασίας δὲν δύναμαι νὰ ἐνθυμῶμαι πάσας τὰς λεπτομερείας, ἀλλ’ αὐτὸ ἀποδεικνύει ἀσφαλῶς, ὅτι τὸ τηλεγράφημα τοῦ Τσάκωνα ἦτο διὰ τὰ αὐτοκίνητα καὶ ὁ κ. Σλῆμαν εἰς τὸν ὁποῖον ἀνήγγειλα τοῦτο μοὶ ἀπήντησεν ὅτι ὁ Τσάκωνας θέλει νὰ ἐξαπατήσῃ τὸ Δημόσιον.

§106ΑΛ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Καὶ τότε πῶς ἐνεπιστεύθητε εἰς τὸν Τσάκωναν καὶ ὄχι εἰς τὸν Σλῆμαν;

§107ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ ἐρώτησίς σας εἶναι παράδοξος. Πότε ἐστάλη τὸ τηλεγράφημα τοῦ Τσάκωνα; Ἦτο φυσικὸν ὁ Σλῆμαν νὰ ἐμπιστευθῇ εἰς τὸν Τσάκωνα τὴν ἐνέργειαν τῆς ναυλώσεως πρὶν φιλονεικήσωσι καὶ ν’ ἀναφερθῇ εἰς ἐμὲ δι’ ἄλλο ζήτημα. Ὁπωσδήποτε ἐγὼ θέλω φροντίσει νὰ εὑρεθῇ τὸ τηλεγράφημα, ἵνα προσαγάγω αὐτὸ εἰς τὴν Βουλὴν αὔριον ἢ μεθαύριον καὶ ἂν ἐντεῦθεν ὑπάρχῃ λόγος θὰ λάβω μέτρα.

§108Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μήπως εἶσθε εἰς θέσιν νὰ μὲ πληροφορήσητε...

§109ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι. Θὰ προσαγάγω τὰ ἔγγραφα καὶ τότε θὰ κρίνωμεν.

§110Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ἐκ τῶν κατατεθέντων ἐγγράφων ἐξηγεῖται, ὅτι ἐκομίσθησαν 67.327 τόννοι. Ἐκ τοῦ τηλεγραφήματος τοῦ σταλέντος ἀπὸ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ πρὸς τὸν κ. Σλῆμαν, διὰ τοῦ ὁποίου ἐλέγετο εἰς αὐτὸν ὅτι ἡ μεταφορὰ τοῦ ὑπολοίπου μέρους τῶν 100.000 τόννων, δηλαδὴ τῶν 80.000 τόννων, θὰ ἐγίνετο μὲ δαπάνην 30 δραχ. κατὰ τόννον, εὑρίσκομεν ὅτι, ἂν τοὺς 34.476 τόννους μετέφερεν ἑλληνικὸν ἀτμόπλοιον πρὸς 30 δραχ. κατὰ τόννον, θὰ ἐδαπάνα ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις 1.034.280 δρ., ἐπειδὴ δὲ ὑπῆρχε καὶ δευτέρα μερὶς ἐκ 32.851 τόννων, ὑπολογίζοντες πρὸς 30 δραχμάς, εὑρίσκομεν 985.530, δηλαδὴ ἐν ὅλῳ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θὰ ἐδαπάνα 2.019.810, ἵνα μεταφέρῃ τοὺς γαιάνθρακας ἐξ Ἀμερικῆς μὲ ἑλληνικὰ ἀτμόπλοια. Ἀλλ’ ὁ κ. πρεσβευτής, ὅπως εἴδομεν ἐκ τῶν κατατεθέντων ἐγγράφων καὶ τῶν ναυλοσυμφώνων, προέβη εἰς τὴν ναύλωσιν ἀτμοπλοίων δι’ 80.000 τόννους μὲ μηνιαίαν μίσθωσιν πρὸς 53.55 κατὰ τόννον. Οὕτω διὰ τὴν μίαν μερίδα τῶν 34.476 τόννων ἐπληρώσαμεν 1.839.294.60, διὰ δὲ τὴν δευτέραν μερίδα τῶν 32.851 τόννων, μολονότι δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψει τὰ μήπω ἐλθόντα ναυλοσύμφωνα, ἐπληρώσαμεν πρὸς 53.35, ἂν λάβωμεν ὡς βάσιν τὴν τιμὴν τῆς πρώτης μερίδος, δραχ. 1.751.600.85. Ἤτοι ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν 67.327 τόννων τὸ Δημόσιον ὑπέστη ζημίαν τὴν διαφορὰν ἀπὸ 30 δρ. κατὰ τόννον ἣν θὰ ἐπλήρωνε μὲ τὰ ἑλληνικὰ ἀτμόπλοια ἕως τῆς τιμῆς τῶν δραχ. 53.35 ἣν ἐπλήρωσεν ὁ κ. πρεσβευτής, δηλαδὴ 1.571.085.45. Ἀλλ’ ἡ παραγγελία ἀφεώρα εἰς 100.000 τόννους, ἐξ ὧν ἠκύρωσεν ὁ κ. πρεσβευτὴς κατὰ διαταγὴν τοῦ Ὑπουργείου 5.000 τόννους. Συνεπῶς μένουσιν 95.000, ἀπὸ τὰς ὁποίας δέον νὰ ἀφαιρέσωμεν 20.000 τόννους ναυλωθέντας μὲ ξένα ἀτμόπλοια κατὰ τὴν διαταγὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἄρα ἔχομεν 75.000 τόννους οἵτινες ἔδει νὰ φορτωθῶσι μὲ ἑλληνικὰ ἀτμόπλοια καὶ διὰ τῆς ἐπὶ ξένων ἀτμοπλοίων, παρὰ τὴν διαταγὴν τῆς Κυβερνήσεως, φορτώσεώς των τὸ Δημόσιον ἐζημιώθη 1.751.250, εἰς ἃς δέον νὰ προστεθῇ καὶ ἡ ἀπὸ 37 δρ. ἢ 7 δολλαρίων ἕως 53.35 ὅπου ἀνῆλθε διὰ τῆς μηνιαίας μισθώσεως ἡ τιμὴ τοῦ ναύλου κατὰ τόννον διαφορά, ἤτοι δρ. 327.000, καὶ οὕτως ἡ μὲν ἑλληνικὴ ναυτιλία ἐζημιώθη τοὺς ναύλους τῶν 100.000 τόννων μεῖον 20.000, ἤτοι τῶν 80.000 ἐπὶ 30 δρ. κατὰ τόννον, δηλαδὴ 2.400.000 δραχ., τὸ δὲ Δημόσιον 2.078.250 δραχ. Ἀντὶ τοῦ ποσοῦ τούτου τῶν 2.400.000 δραχ. διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν 80.000 τόννων ἡ ἑλληνικὴ ναυτιλία ἀπεζημιώθη μὲ 150.000 δρ. διὰ μεταφορὰν τῶν ἀκυρωθέντων πεντακισχιλίων τόννων πρὸς 30 δρ. κατὰ τόννον. Εἴτε ἐξ ἀπροσεξίας εἴτε ἐκ παρεξηγήσεως ἐνήργησεν ὁ κ. πρεσβευτής, τὸ γεγονὸς εἶναι ἕν· ὅτι ἡ ζημία τοῦ Δημοσίου εἶναι τεραστία. Οὐδέποτε τὸ Δημόσιον ἐξ ὑπαιτιότητος ὑπαλλήλου του ὑπέστη τοιαύτην ζημίαν. Ἐὰν ἤθελέ τις ν’ ἀναδράμῃ εἰς παλαιοτέραν ἐποχήν, θὰ εὕρισκεν ὅτι κἄποτε ἐσαρώθη Κυβέρνησις πανίσχυρος διὰ κατάχρησιν 750.000 δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι μάλιστα διετέθησαν εἰς εὐγενέστατον καὶ πατριωτικώτατον σκοπόν, δηλαδὴ εἰς καταρτισμὸν ἀνταρτικῶν σωμάτων. Καὶ κάποτε ἄλλοτε ἄλλη Κυβέρνησις ἐξ ἴσου ἰσχυρά, διότι ὁ ἀείμνηστος Μπούμπουλης Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔδωκε παρανόμως σύνταξιν 17 δραχμῶν εἰς μίαν συμπολίτιδά του Σπετσιώτισσαν, ἐξέπεσε τῆς ἀρχῆς καὶ ἐκείνη.

§111Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, νὰ σᾶς διακόψω. Ὅπως εἴπετε, ἀποδίδετε εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην μομφήν. Ἡ ὑπόθεσις ἐκείνη ἔχει οὕτως· ὁ ὑπάλληλος τοῦ Ὑπουργείου ἔκαμε λάθος καὶ προσέθηκεν εἰς τὸν χρόνον τὸν ὁποῖον διήνυσεν ὁ σύζυγός της τρεῖς ἔτι μῆνας, τοὺς ὁποίους δὲν εἶχεν ὑπηρετήσει οὗτος. Αὐτὸ τὸ λάθος τοῦ ὑπαλλήλου ἔκαμε τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κουμουνδούρου νὰ ἐκπέσῃ τῆς Ἀρχῆς.

§112Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Γνωρίζω, Κύριοι, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ μὲ διαδεχθῇ κατερχόμενον τοῦ βήματος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἤ τις ἄλλος, διὰ ν’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μόλις περιῆλθε τὸ πρᾶγμα εἰς γνῶσίν της προέβη εἰς τὴν ἀπόλυσιν καὶ τὴν ἀνάκλησιν τοῦ ὑπαλλήλου τούτου. Ἀλλ’ ἐρωτῶ· πότε περιῆλθεν εἰς γνῶσιν τῆς Κυβερνήσεως τὸ πρᾶγμα; Μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς ἐπερωτήσεώς μου ἢ ἀπὸ τῆς 12 Αὐγούστου, ὅτε διὰ τηλεγραφήματος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν διετάσσετο ὁ πρεσβευτὴς νὰ προβῇ εἰς ἀκύρωσιν τῆς ναυλώσεως; Καὶ ἐν τούτοις τὸ Διάταγμα τῆς ἀπολύσεως φέρει χρονολογίαν 20 Ὀκτωβρίου, ἤτοι δύο καὶ ἥμισυν μῆνας μετὰ τὸ ἐν λόγῳ τηλεγράφημα. Θὰ ἐρωτήσω ἀκόμη· τίνα μέτρα ἔχει λάβει ἡ Κυβέρνησις πρὸς περιφρούρησιν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, ὅπερ ἐζημιώθη 2.500.000 δρ. περίπου; Ἐπέβαλε κατάσχεσιν ἐπὶ τῆς περιουσίας τοῦ ὑπαλλήλου, ἵνα προασπίσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου; Κύριοι, δὲν γνωρίζω ἂν σᾶς κατεπόνησα, νομίζω ὅμως ὅτι ἐξέθηκα ἀρκετὰ σαφῶς τὰ πράγματα καὶ δικαιοῦμαι νὰ κατέλθω μὲ τὸ μέτωπον ὑψηλὰ ὅτι ἐξεπλήρωσα τὸ καθῆκόν μου καὶ ἡ πρᾶξίς μου αὕτη εἶναι μία περγαμηνὴ καὶ δι’ ἐμὲ καὶ διὰ τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα.

§113ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ γεγονότα εὑρίσκονται ἤδη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ὅτε ἐξερράγη ὁ Εὐρωπαϊκὸς πόλεμος, καὶ ἅμα τῇ ἐκρήξει αὐτοῦ, ἐκλείσθησαν αἱ ἀγοραὶ ἀπὸ τὰς ὁποίας συνήθως τὸ Κράτος ἐπρομηθεύετο τοὺς γαιάνθρακας. Ἡ Κυβέρνησις μετὰ τῶν ἄλλων μέτρων προνοίας, τὰ ὁποῖα ἐνόμισεν ἐπιβαλλόμενα εἰς αὐτὴν νὰ λάβῃ, ἔλαβε καὶ τὴν πρόνοιαν, ὅπως προμηθεύσῃ οὐχὶ διὰ τὰς ἰδίας αὑτῆς ἀνάγκας μόνον, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς ἀνάγκας ἐν γένει τῆς βιομηχανίας καὶ τῆς ναυτιλίας ἐπαρκὲς ποσὸν γαιανθράκων ἀπὸ Ἀγοράν, ἡ ὁποία ἦτο ἀνοικτή, ἕως τότε τοὐλάχιστον ἀκόμη, ἀπὸ τὴν Ἀγορὰν δηλαδὴ τὴν Ἀμερικανικήν, ἐτηλεγράφησε δὲ εἰς τὸν ἄρτι ἀφικόμενον ἐν Ἀμερικῇ πρεσθευτήν, ὅπως προβῇ εἰς τὴν ἀγορὰν 100.000 τόννων γαιανθράκων. Ἡ ἀγορὰ ἐγένετο. Ἐτηλεγραφήθη συγχρόνως εἰς αὐτὸν νὰ προβῇ ἐπειγόντως εἰς τὴν ναύλωσιν ἀτμοπλοίων πρὸς μεταφορὰν 20.000 ἢ καὶ πλέον ἐπὶ πλοίων ἀμερικανικῶν ἢ νορβηγικῶν, καθόσον διὰ τὸ λοιπὸν ποσὸν θ’ ἀπεστέλλοντο ἑλληνικὰ πλοῖα εἰς τὴν Βαλτιμόρην. Ἀλλὰ τὴν ἐπιοῦσαν ἀμέσως ἐκρίθη ἀναγκαῖον, ἡ ἐξουσία ἡ κάπως διακριτικωτέρα, ἡ ὁποία εἶχεν ἀφεθῇ εἰς τὸν πρεσθευτὴν ὅπως ναυλώσῃ πλοῖα δι’ 20.000 τόννους ἢ καὶ πλέον, νὰ κατασταθῇ μᾶλλον περιωρισμένη, καὶ τηλεγράφημα τῆς ἑπομένης, ὡς εἶπον, ἡμέρας ὥριζεν ὅτι μόνον 20.000 τόννους θὰ μᾶς ἀπέστελλε δι’ ἀτμοπλοίων ἀμερικανικῶν ἢ νορβηγικῶν, διὰ δὲ τοὺς λοιποὺς θ’ ἀνέμενεν ὅπως ἀποσταλῶσιν ἐντεῦθεν πλοῖα ἑλληνικά, διὰ τὴν ναύλωσιν τῶν ὁποίων ἤρξαντο διαπραγματεύσεις μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου Πειραιῶς, παρακληθέντος ὅπως παρεμβῇ εἰς τὴν ὑπόθεσιν καὶ βοηθήσῃ τὴν Κυβέρνησιν. Μετὰ 5–6 ἡμέρας — παρεμπίπτουσιν ἡμέραι ἱκαναὶ μεταξὺ ἀποστολῆς τηλεγραφημάτων καὶ λήψεως ἀπαντήσεων, διότι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐχρειάζετο πολλάκις ὁλόκληρος ἑβδομὰς διὰ νὰ φθάσῃ τηλεγράφημα — μετὰ πάροδον, λέγω, ὀλίγων ἡμερῶν ὁ κ. Σλῆμαν τηλεγραφεῖ ὅτι ἐναύλωσεν ἀτμόπλοια δι’ 80.000 τόννους καὶ φροντίζει νὰ τὰ στείλῃ καὶ ὅτι ἡ ναύλωσις ἐγένετο ἀντὶ 7 δολλαρίων κατὰ τόννον. Μόλις τὸ τηλεγράφημα ἔφθασεν ἐδῶ, τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον διεξῆγε τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν δηλαδή, ἐξεπλάγη πῶς ἐναντίον ῥητῆς ἐντολῆς τῆς Κυβερνήσεως ἐναυλοῦντο πλοῖα δι’ 80.000 τόννους καὶ οὐχὶ δι’ 20.000. Πρέπει νὰ προσθέσω ὅτι ἡ ἔκπληξις, καὶ φυσικὰ ἡ στενοχωρία τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐναυλώθησαν τόσα πολλὰ πλοῖα, τότε τοὐλάχιστον, ἐστρέφετο πρὸ πάντων εἰς τοῦτο· εἰς τὸ ὅτι ἐστερήσαμεν τὴν ναυτιλίαν μας ἀπὸ ἐργασίαν ἐπικερδῆ, διὰ νὰ χρησιμοποιήσῃ τὰ πλοῖά της ἐπί τινα τοὐλάχιστον χρόνον καὶ καθ’ ἣν ἐποχὴν ἄλλοι ναῦλοι δὲν ὑπῆρχον, διότι ἡ τιμὴ τῶν 7 δολλαρίων κατὰ τόννον δὲν ἐφάνη, τὸ ὁμολογῶ, ὑπερβολικὴ διὰ τὸν χρόνον καθ’ ὃν ἐγένετο. Εἴπομεν ὅτι 7 δολλάρια εἶναι περίπου 36 φράγκα· βέβαια ὑπὸ τοὺς ὅρους αὐτοὺς καὶ τὰς συγκινήσεις τῶν πρώτων ἡμερῶν τὰς ἐκ τοῦ πολέμου θὰ ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ διαφορά, τῶν 30 φράγκων, ἀντὶ τῶν ὁποίων ἠδυνάμεθα νὰ στείλωμεν ἐντεῦθεν πλοῖα, καὶ τῶν 36, μὲ τὰ ὁποῖα εὗρεν ἐκεῖ. Ἀλλ’, ἐπαναλαμβάνω, ἡ ἔκπληξις καὶ ἡ στενοχωρία τῆς Κυβερνήσεως ἐστηρίζετο εἰς τοῦτο, παρὰ τὴν ζημίαν ἀκόμη τοῦ ἑξαδράχμου, εἰς τὸ ὅτι ἐστερήσαμεν τὴν ναυτιλίαν μας ἀπ’ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν. Ἐτηλεγραφήθη ἀμέσως εἰς τὸν κ. πρεσβευτὴν — δὲν ἀναγινώσκω τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, διότι ἀκριβῶς τὰ ἐξέθηκε κατὰ τὸ μέρος τοῦτο εἰς τὴν Βουλὴν ὁ ἀξιότιμος ἐπερωτήσας — ἐτηλεγραφήθη εἰς τὸν κ. Σλῆμαν· «Πῶς προέβης εἰς τὴν ναύλωσιν διὰ 80.000 τόννους, ἐνῷ εἶχες ῥητὴν καὶ κατηγορηματικὴν ἐντολὴν νὰ ναυλώσῃς μόνον δι’ 20.000; Φρόντισε νὰ ἀκυρώσῃς τὰς ναυλώσεις, διὰ τὸ ἐπὶ πλέον ποσόν, πληρώνων ἐν ἀνάγκῃ ἀποζημίωσιν εὔλογον, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἐνδιαφερόμεθα νὰ κρατήσωμεν αὐτὴν τὴν ἐργασίαν διὰ τὴν ἐμπορικήν μας ναυτιλίαν». Ὁ κ. πρεσβευτὴς ἀπαντᾷ ἐξηγῶν πῶς περιέπεσεν εἰς τὴν πλάνην αὐτήν. Ἡ ἐξήγησις δὲν εἶναι ἐντελῶς οἵα ἐδόθη ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ, περίπου τοιαύτη εἶναι, ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς τὴν ἐπαναλάβω. Ἡ ἐξήγησις εἶναι ὅτι ἔλαβε τὸ πρῶτον τηλεγράφημα εἰς Βασιγκτῶνα, τὸ ὁποῖον τῷ ἔλεγε· «ναύλωσε δι’ 20,000 τόννους ἢ καὶ πλέον». Ἔλαβεν ἐκεῖ καὶ τὸ δεύτερον τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον τῷ ἔλεγε· «μὴ ναυλώσῃς περιπλέον ἀπὸ 20.000». Μεταβαίνων δὲ εἰς Νέαν Ὑόρκην, διότι ἠναγκάσθη νὰ μείνῃ εἰς Βασιγκτῶνα, ὅπως ἐπιδώσῃ τὰ διαπιστευτήριά του, ἵνα προβῇ ἐκεῖ εἰς τὴν ναύλωσιν, λαμβάνει ἀπὸ τὴν Βασιγκτῶνα καὶ πάλιν ἀντίγραφον τοῦ τηλεγραφήματος τοῦ πρώτου, διὰ τοῦ ὁποίου τῷ ἀφίετο κάποια εὐρύτης εἰς τὴν ναύλωσιν, καὶ ἐνόμισεν ὅτι τὸ τηλεγράφημα αὐτὸ ἦτο μεταγενέστερον. Σημειώσατε, κύριοι Βουλευταί, ὅτι τὸ ἁμάρτημα τοῦ κ. πρεσβευτοῦ κατὰ τὸ μέρος τοῦτο εἶναι ἀσυγχώρητον ἀληθῶς, διότι δὲν εἶχε παρὰ νὰ παραβάλῃ τὸ περιεχόμενον τοῦ νέου ἀντιγράφου τοῦ τηλεγραφήματος, τὸ ὁποῖον τῷ ἐστάλη, πρὸς τὰ ἤδη ληφθέντα τηλεγραφήματα διὰ νὰ ἴδῃ ὅτι εἶναι χρονολογίας προγενεστέρας. Ἀλλὰ νομίζω μάλιστα ὅτι ταύτην τὴν στιγμὴν μοὶ ἐπιβάλλεται νὰ κάμω τὴν δήλωσιν, ὅτι ὁ ὁμιλῶν πρὸς ὑμᾶς εἶναι ἀπολύτως πεπεισμένος, ὅτι ὁ κ. Σλῆμαν ἔγινε θῦμα, ἂν οὐχὶ ἄλλου τινός, ἀλλὰ βεβαίως τοῦ ὑπερβολικοῦ του ζήλου, ὅπως μᾶς στείλῃ τὸ ταχύτερον τοὺς γαιάνθρακας, τῶν ὁποίων εἴχομεν ἀνάγκην. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶμαι ἀπολύτως πεπεισμένος, ὅτι ἡ ἐντιμότης τοῦ τέως ἐν Βασιγκτῶνι πρεσβευτοῦ μας δὲν θίγεται παντάπασιν ἀπὸ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν· ὄχι δὲ μόνον δὲν θίγεται, ἀλλ’ ἐγὼ θὰ προσθέσω, ὅτι λυποῦμαι διότι ἄνθρωπος, ἀπὸ τὸν ὁποῖον πολλὰ ἀνεμένομεν ἐκ τῆς θέσεως, τῆς ἰδίᾳ πολιτικῆς, οὐχὶ τόσον διπλωματικῆς, τὴν ὁποίαν τῷ ἀνεθέσαμεν ἐν Ἀμερικῇ διὰ τὴν ὀργάνωσιν τοῦ ἐκεῖ Ἑλληνισμοῦ, ὅτι ἄνθρωπος τοιοῦτος περιέπεσεν εἰς τόσον χονδροειδὲς σφάλμα, τὸ ὁποῖον ἐπέβαλλε τιμωρίαν οὐχὶ μικροτέραν ἀπὸ αὐτήν, εἰς τὴν ὁποίαν προέβημεν, εἰς τὴν ἀνάκλησιν. Δὲν ἦτο δυνατὸν μετὰ τὴν ζημίαν τὴν ὀγκώδη νὰ ἐφαρμοσθῇ μέτρον ἐπιεικέστερον κατὰ τοῦ κ. πρεσβευτοῦ. Ἀλλὰ γεννᾶται ἄλλο ἐρώτημα· πολὺ καλὰ ὁ μὲν ἐν Ἀμερικῇ πρεσθευτὴς ἔδωκεν ἴσως εὐθύνας, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχουσι καὶ κυβερνητικαὶ εὐθῦναι, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ δοθῶσιν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως; Εἰς τοῦτο ἔρχομαι ν’ ἀπαντήσω, Κύριοι. Ὑποθέτω, ὅτι οὐδεὶς τῶν κυρίων Βουλευτῶν θὰ ἦτο διατεθειμένος νὰ ζητήσῃ εὐθύνην παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἔσπευσε κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας νὰ ἀσφαλίσῃ μεγάλην ποσότητα γαιανθράκων ἐκ τῆς μόνης Ἀγορᾶς, ἡ ὁποία ὑπελείπετο. Δὲν πιστεύω ἐπίσης νὰ ζητήσῃ τις εὐθύνην παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐκ τῆς πρώτης στιγμῆς σπεύδουσα νὰ εἰσαγάγῃ ἐν Ἑλλάδι ὅσον ἦτο δυνατὸν περισσοτέραν ποσότητα γαιανθράκων ἔλεγε· στείλατέ μοι ἐξ Ἀμερικῆς ἔστω καὶ μὲ ναῦλον ηὐξημένον 20.000 τόννους ἢ καὶ πλέον, κατόπιν δὲ 20.000 τόννους ἀποκλειστικῶς. Ἂν θὰ ἐπετρέπετο κατηγορία τις κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐν τούτῳ, θὰ ἦτο ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ περιορισθῇ εἰς τὸ νὰ φέρῃ διὰ πλοίων ἐξ Ἀμερικῆς μόνον 20.000 τόννους, ἀλλ’ ἔπρεπεν, ἀδιαφοροῦσα πρὸς τὸ τί θὰ ἐπλήρωνε τὴν στιγμὴν ἐκείνην διὰ ναύλους, νὰ φροντίσῃ νὰ εἰσαγάγῃ ἐν Ἑλλάδι ἀπὸ τῶν πρώτων ἡμερῶν τὸ ὅλον ποσόν, διότι ἦτο πιθανὸν βραδύτερον νὰ ἐκλείετο καὶ ἡ Ἀγορὰ ἐκείνη καὶ νὰ εὑρεθῶμεν μὲ ποσὸν γαιανθράκων ἀνεπαρκές. Καὶ δὲν ἔχω εἰμὴ νὰ σᾶς ἐρωτήσω ἁπλῶς· ἂν ἀληθῶς περιεπλέκετο καὶ ἡ Ἀμερικὴ εἰς τὸν πόλεμον, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο ἀδύνατον, ἢ καὶ ἂν μὴ περιπλεκομένη ἐν τῷ πολέμῳ ἔκλειε τὰς Ἀγοράς της, καὶ ἐμένομεν μὲ τὰς 20.000 τόννους γαιανθράκων, τὴν ἀρχικὴν δηλ. προμήθειαν, νομίζετε ὅτι δὲν θὰ εἶχε νὰ δώσῃ λόγον ἡ Κυβέρνησις καὶ ὅτι ἡ θέσις τῆς Κυβερνήσεως δὲν θὰ ἦτο ἀληθῶς δυσχερεστάτη; Ὥστε διὰ τὴν σπουδήν, ὅπως γίνῃ ἡ ἀποστολὴ τῶν 20.000 τόννων γαιανθράκων, νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠμπορεῖ νὰ κληθῇ νὰ δώσῃ λόγον. Ἀλλὰ δύναται νὰ κληθῇ—καὶ ἐφάνη ἐξ ἐρωτήσεώς τινος τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας ὅτι πρέπει νὰ κληθῇ—εἰς ἀπολογίαν ἡ Κυβέρνησις δι’ ἕτερόν τινα λόγον. Διατί, λέγει, ἀφοῦ ἐγνώσθη ἡ ζημία αὕτη καὶ τὸ παράπτωμα αὐτὸ τοῦ πρεσβευτοῦ, διατί παρῆλθε τόσος χρόνος ἕως ὅτου ἐφαρμοσθῶσι κατ’ αὐτοῦ μέτρα πειθαρχικά, ἕως ὅτου δηλαδὴ γίνῃ ἡ ἀνάκλησις αὐτοῦ; Προτοῦ φέρω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, νομίζω σκόπιμον νὰ ἐξακριβώσω περίπου τὴν ζημίαν, ἡ ὁποία ἐπηνέχθη εἰς τὸ Δημόσιον, ὄχι ἵνα ἀποδείξω αὐτὴν μικράν, ἀλλὰ διότι θέλω νὰ καθησυχάσω τὴν συνείδησιν ἑκάστου ὑμῶν καὶ τῆς κοινῆς γνώμης διὰ τὴν ζημίαν αὐτὴν τὴν τόσῳ μεγάλην, ἥτις δὲν εἶναι εὐτυχῶς τόσῃ ὅσην λέγει αὐτὴν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτής, πάντοτε ὅμως εἶναι ζημία μεγίστη. Ἐκ τῆς ὅλης ἀλληλογραφίας, ἐκ τοῦ ὅλου φακέλου, ὁ ὁποῖος κατετέθη ἐνώπιον ὑμῶν, φαίνεται ὅτι τὸ ὅλον ποσὸν γαιανθράκων, διὰ τὸ ὁποῖον ἐγένοντο αἱ ναυλώσεις, εἶναι 80 χιλιάδων τόννων. Συνεπείᾳ δὲ τῆς παραγγελίας τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως σπεύσῃ νὰ ἀκυρώσῃ κατὰ τὸ δυνατὸν τὰς ναυλώσεις ταύτας, φαίνεται ὅτι ἐπέτυχεν, ἄνευ μάλιστα ἀπαιτήσεως ἀποζημιώσεώς τινος, τὴν ἀκύρωσιν διὰ 5.500 περίπου τόννους. Ὁ κ. Βουλευτής, ὁ ὁποῖος ἐπηρώτησε, γνωρίζει τὸν ἀριθμόν.

§114Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Πέντε, πέντε.

§115ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ δὲ ποσόν, ἐν τῷ ὁποίῳ φαίνεται ὅτι περιωρίσθησαν ἔκτοτε αἱ ναυλώσεις, εἶναι περίπου 72.500 τόννοι. Ἐκ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ δεχθῆτε, ὅτι ἡ ζημία τὴν ὁποίαν ὑπέστημεν διὰ τὰς 20.000 τόννους, τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις παρήγγειλεν ὅπως ἀποσταλῶσιν, εἶναι ζημία, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ βαρύνῃ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἡ ὁποία δὲν ἠμπορεῖ νὰ βαρύνῃ τὸν πρεσβευτὴν ἐν Ἀμερικῇ. Θὰ προσθέσω ἄλλως τε, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ζημίας, ἀλλὰ περὶ δαπάνης ἐκ προνοίας κυβερνητικῆς ἀπολύτως ἐπιβεβλημένης. Ἂν δὲ εἴχομεν τὸν πρεσβευτὴν περιοριζόμενον νὰ ἐκπληρώσῃ ἀκριβῶς μόνον τὴν προμήθειαν τῶν 20.000 τόννων γαιανθράκων, οὐδεὶς θὰ ἠδύνατο, ὡς εἶπον, νὰ εἴπῃ, διατί ἔσπευσεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν προμήθειαν ταύτην. Ἡ ἀπάντησις θὰ ἦτο· εἴθε νὰ ἦτο μόνον αὐτὴ ἡ ζημία, τὴν ὁποίαν μᾶς ἔφερεν ὁ πόλεμος, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἄλλαι δυστυχῶς, μεταξὺ δὲ αὐτῶν θὰ καταλογισθῇ καὶ αὐτή. Ἀφαιρουμένων λοιπὸν τῶν 20.000 τόννων τὸ ποσὸν τὸ ὑπολειπόμενον εἶναι 52.500 τόννοι. Ἀλλ’ ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου 16.000, νομίζω, ὅτι ἐστάλησαν δι’ ἑλληνικῶν ἀτμοπλοίων, ἐστάλησαν δ’ ἐπὶ ναύλῳ εὐλόγῳ.

§116ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Εἴκοσι καὶ ἓν σελλίνια.

§117Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Δὲν ὑπάρχει τοιοῦτό τι ἔγγραφον ἐν τῷ φακέλῳ ὅπως μᾶς φωτίσῃ.

§118ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἐν τῷ φακέλῳ;

§119ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ὄχι· δὲν ὑπάρχει.

§120ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὰς πληροφορίας ταύτας ἔχω ἐκ τῆς Ὑπηρεσίας.

§121Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ποίας ναυλώσεις ἐννοεῖτε;

§122ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὰς ναυλώσεις τὰς μεγάλας, τὰς ἀμερικανικάς.

§123Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι πᾶσαι ἀμερικανικαί. Λοιπὸν εἰς τίνας ἐκ τῶν ναυλώσεων καταλογίζετε τὰς 20.000 τόννους, διὰ ν’ ἀντιληφθῶ τὸν ὑπολογισμόν σας;

§124ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αἱ ναυλώσεις εἶναι μεταξὺ 49 καὶ 60, νομίζω, φράγκων· λαμβάνω τὸν μέσον ὅρον· δὲν ἔχω πρόχειρον τὸν λογαριασμόν.

§125ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. 53.

§126ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Λοιπὸν αἱ 20.000 αἱ πρῶται ἐστάλησαν δι’ ἀμερικανικῶν ἀτμοπλοίων προδήλως, λαμβάνω δὲ τὸν μέσον ὅρον, διότι δὲν εἶναι εὔκολον τὴν στιγμὴν ταύτην νὰ εὕρω ποῖος εἶναι ὁ ναῦλος τῶν φορτίων διὰ τοὺς 20.000 τόννους.

§127Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ἐπειδὴ ἀναφέρετε, ὅτι 16.000 τόννοι ἐφορτώθησαν ἐπὶ ἑλληνικῶν ἀτμοπλοίων, ὀφείλω νὰ δηλώσω καὶ ἐγώ, ὅτι αὐτὸ οὐδαμοῦ μνημονεύεται.

§128ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ εἶπον. Λυποῦμαι διότι δὲν μνημονεύεται, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν πληροφορίαν αὐτήν, προερχομένην ἐκ τῆς Ὑπηρεσίας, ὅτι ἑλληνικὰ πλοῖα εἶχον ναυλωθῆ διὰ ποσὸν 16.000 τόννων. Περιορίζεται δὲ τότε ἡ ζημία εἰς 36.000 τόννους, οἱ ὁποῖοι ἐστάλησαν μὲ ἀμερικανικὰ πλοῖα, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ σταλῶσι μὲ ἑλληνικά. Ἡ ζημία βεβαίως εἶναι μεγάλη, διότι ἡ ἑλληνικὴ ναυτιλία δὲν ἐπῆρεν αὐτοὺς τοὺς ναύλους, ἀλλ’ ἡ ζημία τοῦ Δημοσίου, διότι ἐπλήρωσε μεγαλύτερον ναῦλον, περιορίζεται εἰς τὴν διαφορὰν μεταξὺ τῶν 30 δραχ., τὰς ὁποίας θὰ ἐπληρώνομεν στέλλοντες ἑλληνικὰ πλοῖα, καὶ τῶν 53, τὰς ὁποίας ἐδώκαμεν ἐκεῖ, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ ζημία ἀνέρχεται εἰς 800.000 δραχμῶν.

§129Ν. ΛΕΩΝΙΔΑΣ. 25 δραχμὰς κατὰ τόννον.

§130ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καὶ ἂν εἰς 25 δραχ. ὑπολογίσωμεν τὴν διαφοράν, ἡ ζημία θ’ ἀνέλθῃ εἰς 900.000 δραχμῶν. Κύριοι, ζητήσας νὰ μειώσω τὸ ποσὸν τῆς ζημίας δὲν ἔπραξα τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω, διὰ νὰ εἴπω ὅτι ἡ ζημία δὲν εἶναι μεγάλη, ἀλλὰ διότι δὲν ἤθελον ν’ ἀφήσω τὴν συγκίνησιν τόσον ζωηρὰν ἐκ τοῦ μεγέθους τῆς ζημίας· δὲν θέλω κἂν νὰ προσθέσω ὅτι κατὰ πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι μοὶ δίδονται ἀπὸ τὴν Ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, αἱ ἄλλαι ναυλώσεις αἱ μεταγενέστεραι εἶχον κατά τι μικρότερον ναῦλον. Δὲν θέλω καὶ αὐτὸ νὰ τὸ ἐπικαλεσθῶ· δέχομαι ὅτι εἶναι ἡ ζημία τῶν 30 μέχρι τῶν 53 δραχμῶν. Εἶπον ἤδη ὅ,τι ἀφορᾷ εἰς τὸν πρεσβευτὴν ἐν Ἀμερικῇ, ὅ,τι δ’ ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐντιμότητά του δὲν δύναται αὕτη νὰ τεθῇ ὑπὸ συζήτησιν. Εὐτυχῶς ἐκ τῆς ἀνανεύσεως τοῦ κ. ἐπερωτήσαντος ἀποδεικνύεται, ὅτι οὐδὲ ὑπ’ αὐτοῦ τίθεται αὕτη ὑπὸ συζήτησιν· μένει ἑπομένως ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, διότι γίνεται ἡ ἐρώτησις καὶ ἂν δὲν γίνεται σαφῶς ἀφέθη νὰ ἐννοηθῇ· — διατί ἀφοῦ ἐξηκριβώθη ἡ ζημία αὐτή, ἔγινε τόση καθυστέρησις μέχρις οὗ ληφθῶσι μέτρα κατὰ τοῦ ὑπαιτίου πρεσβευτοῦ; Κύριοι, ἡ πληροφορία τοῦ κ. πρεσβευτοῦ, ἡ περιεχομένη εἰς τὰ τηλεγραφήματα τὰ κατατεθειμένα εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐναύλωσεν ἀντὶ ἑπτὰ δολλαρίων ἕκαστον τόννον, ἦτο τοιαύτη, ὥστε προφανῶς δὲν θ’ ἀξιώσητε ὅτι ἐπέβαλλεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐσπευσμένην ἐνέργειαν κατὰ τοῦ κ. πρεσβευτοῦ· ἡ τιμὴ τῶν ἑπτὰ δολλαρίων, 86 περίπου δραχμῶν, δὲν ἦτο τοιαύτη, ὥστε ἡ ζημία νὰ εἶναι σκανδαλώδης διὰ τὸν δημόσιον θησαυρόν· ἠδυνάμεθα λοιπὸν νὰ ἀναμένωμεν καὶ ταχυδρομικὰς πληροφορίας λεπτομερεστέρας περὶ τῶν ναύλων, καὶ ἀνεμένομεν τὰς πληροφορίας καὶ αἱ πληροφορίαι ἦλθον ὑπὸ τὸν τύπον τῶν πρώτων ναυλοσυμφωνητικῶν, τὰ ὁποῖα ἔφθασαν ἐν Ἑλλάδι· καὶ ἔφθασαν τὰ πρῶτα ναυλοσυμφωνητικὰ κατὰ τὸ τρίτον δεκαήμερον τοῦ μηνὸς Σεπτεμβρίου. Μόλις ἔλαβε ταῦτα τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, διότι τοῦτο ἦτο τὸ διαπραγματευόμενον τὴν ὑπόθεσιν, ὡς εἶπον, τὰ ἔστειλεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀναλάβει διὰ νομοθετικοῦ Διατάγματος τὰ τῆς ῥυθμίσεως τῆς ἐμπορίας τῶν γαιανθράκων, τὸ ὁποῖον ἄλλως τε ἐνδιεφέρετο καὶ διὰ τὸ διὰ λογαριασμὸν αὐτοῦ ἀγορασθὲν ποσόν, ἔστειλε, λέγω, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν τὰ ναυλοσυμφωνητικὰ δι’ ἐγγράφου φέροντος χρονολογίαν 26 Σεπτεμβρίου. Οἱ γνωρίζοντες τὴν διεξαγωγὴν τῆς ὑπηρεσίας παρ’ ἡμῖν μὲ πρωτόκολλα καὶ καταχωρίσεις γνωρίζουσι πόσος χρόνος ἀπαιτεῖται δι’ ἔγγραφον φέρον χρονολογίαν 26 Σεπτεμβρίου ἀναχωροῦν ἀπὸ τὸ μέγαρον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ὅπως φθάσῃ εἰς τὸ παράπλευρον Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Θέλετε νὰ εἴπω ὅτι ὁ χρόνος εἶναι τρεῖς ἡμέραι; Οἱ χρηματίσαντες Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ναυτικῶν δύνανται νὰ δώσωσι πληροφορίας· μεταχειρίζομαι τὸν ὀλιγώτερον χρόνον. Φθάνει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν τὸ ἔγγραφον, τὸ ἀνοίγει τὸ Γραφεῖον, ὁ ὑπασπιστὴς τοῦ Ὑπουργοῦ βλέπει εἰς ποῖον Τμῆμα ἀνήκει καὶ τὸ ἀποστέλλει εἰς τὸ ἁρμόδιον Τμῆμά του. Εἶναι ἀδύνατον, Κύριοι, νὰ φθάσῃ εἰς τὸ Τμῆμα τὸ ἔγγραφον τῆς 26 Σεπτεμβρίου πρὸ τῆς παρελεύσεως μιᾶς ἑβδομάδος. Φθάνει τῇ 2 ἢ 3 Ὀκτωβρίου, παραδίδεται εἰς τὸ ἁρμόδιον Τμῆμα, τὰ ἔγγραφα μελετῶνται καὶ ἀφοῦ ἐμελετήθησαν καὶ εὑρέθη ὅτι ἐδῶ ἡ ζημία ἦτο πολὺ μεγαλυτέρα, παρέρχονται 4 ἕως 5 ἡμέραι.

§131Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ἐγὼ ὑπέβαλον τὴν ἐπερώτησιν κατὰ πρῶτον κατὰ τὸ τελευταῖον 20ήμερον τοῦ Σεπτεμβρίου καὶ ἡ ἐπερώτησις ἡ ἀφορῶσα εἰς τὴν μὴ κατάθεσιν τῶν σχετικῶν ἐγγράφων φέρει χρονολογίαν 1 Ὀκτωβρίου. Πρὸ ἑνὸς μηνὸς εἶχον μάθει τὸ πρᾶγμα ἐγώ, ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον δὲν τὸ εἶχε μάθει.

§132ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα. Εἶναι φυσικόν, κ. Βουλευτά· τῇ 1 Ὀκτωβρίου ὑπεβάλετε τὴν ἐπερώτησιν.

§133Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Τῇ 20 Σεπτεμβρίου.

§134ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Σᾶς συγχαίρω, διότι ἐγνωρίζετε τὸ γεγονὸς πρότερον.

§135ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἦτο γνωστόν.

§136Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Εἰς τοὺς παροικοῦντας ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ἦτο γνωστὸν ὅτι ἐγένοντο καταχρήσεις. Ἀπόδειξις ὅτι ἡ ἐπερώτησις φέρει χρονολογίαν 20 Σεπτεμβρίου.

§137ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ διακοπὴ τοῦ κυρίου ἐπερωτήσαντος δὲν μεταβάλλει διόλου τὰ πράγματα. Δέχομαι ὅτι ἀπὸ 20 Σεπτεμβρίου. Ὁ ἐπερωτῶν, ὅστις φαίνεται ὅτι ἔχει ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν τὰ μέσα διὰ νὰ λαμβάνῃ εἰδήσεις τὰς ὁποίας δὲν γνωρίζουσι καὶ ἄλλοι, ἐγνώριζεν, ὅτι ἐναντίον τῆς γνώμης τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ἡ Ἑλληνικὴ ναυτιλία ἐστερήθη τῆς ἐργασίας τῆς μεταφορᾶς τῶν 60.000 τόννων γαιανθράκων. Ἐγνώριζεν ὅτι ἡ μεταφορὰ ἐγένετο ἀντὶ ἑπτὰ δολλαρίων τὸν τόννον. Ταῦτα ἦσαν ὅσα ἐγνώριζεν ὁ κ. Βουλευτὴς καὶ διὰ ταῦτα ἐπηρώτησεν. Ἀλλ’ εἶπον προηγουμένως ὅτι ταῦτα τὰ ὁποῖα ἐγινώσκομεν καὶ ἡμεῖς ἀπὸ μακροῦ δὲν ἦσαν τοιαῦτα ὥστε ἔκτοτε νὰ ἠδύνατο νὰ ληφθῇ τὸ ἄκρον μέτρον τῆς ἀνακλήσεως. Ὡς ἐξέθηκα ἤδη, μόνον περὶ τὰς ἀρχὰς Ὀκτωβρίου ἐν τῷ ἁρμοδίῳ Τμήματι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἐμελετήθη ὁ φάκελος καὶ ἐγένετο ἡ ἐξακρίβωσις ὅτι ὁ ἀναφερόμενος ναῦλος 7 δολλαρίων δὲν ἦτο ὁ ἀκριβής, ἀλλ’ ἦτο 7 δολλαρίων κατὰ τόννον καὶ μηνιαίως δι’ ὅλην τὴν διάρκειαν τοῦ πλοῦ ἀνόδου καὶ καθόδου καὶ μὲ τὸ βάρος μάλιστα τοῦ κυρίου τοῦ ἐμπορεύματος διὰ τοὺς ἄνθρακας τοῦ ἀτμοπλοίου ὑπερβαίνει τὰς 53 δραχμ. κατὰ τόννον καὶ πλοῦν. Τότε ἐγνώσθη ὅλον τὸ μέγεθος τῆς ζημίας καὶ τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀνεκοίνωσεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὰ ἐξαγόμενα ἐκ τῆς μελέτης τῶν ἐγγράφων καὶ οὗτος τὰ ἀνεκοίνωσεν εἰς ἐμὲ καὶ τότε εἶπον εἰς τὸν συνάδελφόν μου νὰ μοὶ στείλῃ ἔγγραφον ἐκθέτον ταῦτα εἰς ἐμὲ ὡς Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι ἦτο ἀνάγκη τῆς ἐπεμβάσεώς μου. Τότε ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μοὶ ἔστειλε τὸ ὑπὸ χρονολογίαν 16 Ὀκτωβρίου ἔγγραφον ἐκθέτον τὴν ὑπόθεσιν. Τὸ ἔγγραφον ἔφθασε τῇ 16 Ὀκτωβρίου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ἀνέθηκα εἰς τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ μελετήσῃ τὴν δικογραφίαν καὶ μοὶ ὑποβάλῃ τὸ πόρισμα τῆς μελέτης του. Οὗτος τὴν ἐπιοῦσαν ἢ μεθεπομένην μοὶ ὑπέβαλε τὸ πόρισμα κατὰ τὸ ὁποῖον οὐδεμία μικροτέρα πειθαρχικὴ τιμωρία ἔπρεπε νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἢ ἡ ἀνάκλησις τοῦ πρεσβευτοῦ. Ἐγένετο τὸ Διάταγμα καὶ ὑπεγράφη ἐκ μέρους μου τὸ Σάββατον 18 Ὀκτωβρίου καὶ ἐστάλη εἰς τὰ Ἀνάκτορα, τὴν δὲ Δευτέραν, ὅτε εἶδον τὸν Βασιλέα, μοὶ εἶπεν ὅτι εἶχεν ὑπογράψει αὐτό. Ἑπομένως φέρει χρονολογίαν 20 ἢ 21 Ὀκτωβρίου. Νομίζετε, Κύριοι, ὅτι ὑπὸ τοιούτους ὅρους ὑπάρχει στάδιον ἐλέγχου τῆς κυβερνητικῆς ἐνεργείας; Ἀλλ’ ἐλέχθη ὅτι εἰς παρελθούσας ἐποχὰς διὰ ζημίας τοιαύτας ἢ καὶ μικροτέρας ἐνίοτε ἔπεσον Ὑπουργεῖα. Κύριοι Βουλευταί, ἐὰν θέλητε, ἔχετε εἰς χεῖράς σας τὴν τύχην τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ἔχετε ἢ νὰ τὴν ῥίψητε. Τίς σᾶς ἐμποδίζει; Ἀλλ’ ὅτε φέρετε τὰ παραδείγματα ταῦτα λησμονεῖτε νὰ ἐξάρητε σπουδαῖόν τι σημεῖον, λησμονεῖτε νὰ ἐξάρητε ὅτι εἰς τὰς περιπτώσεις ἐκείνας ἐπρόκειτο περὶ καταχρήσεων ἐκ μέρους τῶν ὑπαλλήλων, καταχρήσεων αἱ ὁποῖαι εἰς μὲν τὴν πρώτην περίστασιν διεπράττοντο ἐπὶ σειρὰν μηνῶν ἢ ἐτῶν, ἔστω καὶ διὰ λόγους πατριωτικούς, εἰς δὲ τὴν ἄλλην περίστασιν ἐπρόκειτο περὶ ἀληθῶς κακῆς πίστεως τοῦ ὑπαλλήλου, ὁ ὁποῖος ὑπελόγισεν εἰς τὸν μέλλοντα νὰ λάβῃ σύνταξιν τριῶν μηνῶν περιπλέον διὰ νὰ λάβῃ σύνταξιν ἣν ἄλλως δὲν θὰ ἐλάμβανε. Δὲν γνωρίζω κατὰ τὸ μέρος τοῦτο τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος, νομίζω ὅμως ὅτι, ἂν εἰς τὴν δευτέραν περίπτωσιν ἐπῆλθε κρίσις ὑπουργική, ἔχει νὰ λυπῆταί τις τὴν Κυβέρνησιν τὴν τότε, ἡ ὁποία εἶχε τὸ κῦρος τόσον ἀσθενὲς καὶ σεσαλευμένον ἐν τῇ κοινῇ συνειδήσει καὶ τῇ ἀντιπροσωπείᾳ τοῦ Ἔθνους, ὥστε ν’ ἀνατραπῇ διότι εἷς ὑπάλληλος ἔκαμε μίαν στραβομάραν ἢ κατάχρησιν. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἀντιθέτως πρὸς ὅσα συνέβησαν ἄλλοτε, ἔχει τόσον ἑδραίας εὐτυχῶς ἀκόμη τὰς ῥίζας της ἐν τῇ κοινῇ γνώμῃ, ὥστε νὰ νομίζῃ ὅτι εἰς αὐτὴν τοὐλάχιστον δὲν ἐπιβάλλεται διὰ τοιαύτην ζημίαν, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν ὑπὸ τοὺς ὅρους τοὺς ὁποίους σᾶς εἶπον, νὰ ἔλθῃ καὶ νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Βουλήν· ἠξεύρετε, εἶμαι ἀνίκανος νὰ διαχειρίζωμαι τὰ δημόσια καὶ ζητῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ καταθέσω τὴν Ἀρχήν, ἵνα μὲ διαδεχθῶσιν ἄλλοι. Ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ κάμῃ αὐτό. Εἶπον προηγουμένως, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὸ κάμῃ, φαίνεται ὅμως, δυστυχῶς, ὅτι οὔτε ἡ Βουλὴ εἶναι ἕτοιμος πρὸς τοῦτο.

§138Δ. ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ. Ἐγὼ δύο μόνον λέξεις θὰ εἴπω ὡς πρὸς τὴν διακοπήν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ζητήσας νὰ καθορισθῇ ἡ ἡμερομηνία τοῦ διορισμοῦ τοῦ κ. Σλῆμαν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδικαιολογήθη εἰπών, ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὐδεμίαν ὑπέχει εὐθύνην καὶ ἀφοῦ προηγουμένως εἶπεν εἰς ἡμᾶς, ὅτι δὲν τὸν ἐνδιαφέρει τόσον τὸ ζήτημα τῆς τιμῆς, ἀλλὰ τὸν ἐνδιαφέρει τὸ ζήτημα τῆς ζημίας, ἣν ὑπέστη ἡ ἑλληνικὴ ναυτιλία, μετὰ ταῦτα διὰ τῆς ἀγορεύσεώς του ἐφάνη ἀποδίδων σημασίαν οὐχὶ εἰς τὴν ζημίαν τῆς ἑλληνικῆς ναυτιλίας, ἀλλ’ εἰς τὴν τιμὴν τῶν ναύλων, καὶ ἐτιμώρησε τὸν κ. Σλῆμαν, ὄχι διότι παρέβη τὴν διαταγὴν τῆς Κυβερνήσεως νὰ ναυλώσῃ δι’ 20.000 τόννους ἀτμόπλοια ξένα, ἀλλὰ διότι ἡ τιμὴ δὲν ἦτο 7 δολλάρια, ἀλλὰ πολὺ μεγαλυτέρα.

§139Ν. ΞΗΡΟΣ. Τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον ἐτιμώρησε τὸν κ. Σλῆμαν θὰ τὸν εὕρητε ἐν τῇ ἐκθέσει τῇ ὑποβληθείσῃ εἰς τὸν Βασιλέα.

§140Δ. ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ. Ἂν ὁ λόγος οὗτος εἶναι ὁ πραγματικός, ὅτι δὲν ὑπήκουσεν εἰς διαταγὴν τῆς προϊσταμένης του Ἀρχῆς καὶ ἀντὶ νὰ ναυλώσῃ διὰ μεταφορὰν 20.000 τόννων ἑλληνικὰ ἀτμόπλοια ἐναύλωσε ξένα πλοῖα διὰ μεταφορὰν 80.000 τόννων, ἡ πρώτη ἀπολογία δὲν τὸν ἐδικαιολόγει καὶ ἔπρεπεν ἔκτοτε νὰ τιμωρηθῇ καὶ ἡ Κυβέρνησις ὑπέχει εὐθύνην διὰ τὴν μὴ τιμωρίαν τοῦ κ. Σλῆμαν, Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ὑπέχει καὶ ἄλλην εὐθύνην μεγαλυτέραν διὰ τὸν διορισμὸν τοῦ κ. Σλῆμαν. Ἐρωτῶ ὑμᾶς· ὁ κ. Σλῆμαν ἦτο τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς, καὶ ἡ ὑπηρεσία τὸν εἶχεν ἀναδείξει, διότι εἶχε σειρὰν ἀρχαιότητος, διότι ἦτο ἐκ τῶν καλῶν ὑπαλλήλων καὶ ἔπρεπε νὰ προτιμηθῇ, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἠπατήθη; Ἢ μήπως ὁ κ. Σλῆμαν εἶχε προσφέρει τοιαύτας ὑπηρεσίας εἰς τὸ Κράτος, ὥστε νὰ δύναται νὰ λάβῃ μίαν Πρεσβείαν; Ἐστάλησαν καὶ ἄλλοτε πρεσβευταί, ἀλλὰ τίνες; Ὁ Μπράνιας, ὁ Μαυροκορδᾶτος, ὁ Ὑψηλάντης καὶ ἐπὶ τέλους ὁ Τρικούπης ἀπέστειλε καὶ τὸν Βυζάντιον, οὐδέποτε ὅμως ἐστάλησαν νέοι ἀδαεῖς, οὐδεμίαν πεῖραν ἔχοντες καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ὑποπέσωσιν εἰς τὰ παραπτώματα εἰς τὰ ὁποῖα ὑπέπεσεν ὁ κ. Σλῆμαν, τοῦ ὁποίου τὴν εὐθύνην ἀκεραίαν φέρει ἡ Κυβέρνησις.

§141Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ καὶ ἄλλως θὰ χαρακτηρίσω τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως. Ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν· ἀφοῦ τὸ Δημόσιον ἐζημιώθη 700 ἢ 800 ἢ 900 χιλιάδας δραχμῶν, ἢ ἓν ἑκατομμύριον, ὡς ἐλέχθη, τί θὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ μάλιστα τί ἔκαμε μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς δι’ αὐτὸ τὸ ποσόν; Θὰ ὑποχρεώσῃ τὸν κ. Σλῆμαν νὰ πληρώσῃ αὐτό; Αὐτὰ λέγουσιν οἱ λογιστικοὶ νόμοι, διότι δὲν εἶναι ἀρκετὸν ὅτι ἀπεμάκρυνε τῆς ὑπηρεσίας τὸν κ. Σλῆμαν καὶ ὑπερεμάχησεν ὑπὲρ τῆς τιμῆς αὐτοῦ. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Πρόκειται περὶ τοῦ ὅτι ὁ κ. Σλῆμαν ἐζημίωσε τὸ Δημόσιον καὶ ἀφοῦ τοῦτο συνέβη ἡ εὐθύνη βαρύνει τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησεν αὐτὸν ὡς ἐνδεδειγμένον, ἵνα ἀντιπροσωπεύσῃ τὴν Ἑλλάδα εἰς ξένον Κράτος ὡς διπλωμάτης, δηλαδὴ ὡς ἔξυπνος (ἱλαρότης). Ἐρωτῶ, καὶ λυποῦμαι ὅτι ἐγελάσατε, ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν· ἂν ὁ κ. Σλῆμαν εἶναι ἔξυπνος ἄνθρωπος, πῶς κατωρθώθη νὰ γελασθῇ κατὰ τοιοῦτον χονδροειδέστατον τρόπον καὶ πῶς, ὅτε ἡ Κυβέρνησις τῷ ἔδωκε τὴν πληροφορίαν τοῦ κ. Τσάκωνα, πῶς ὁ κ. Σλῆμαν ἀντὶ νὰ καταγγείλῃ τὸν κ. Τσάκωνα δὲν ἔκαμεν ἀνακρίσεις καὶ δὲν ἀνεκάλυπτε καὶ δὲν ἔδιδε σαφεῖς πληροφορίας εἰς τὴν Κυβέρνησιν; Καὶ ἂν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν ταῦτα, ἐρωτῶ· τί ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις ὅτε ἔβλεπε τὸν ὑπάλληλον αὐτὸν κατὰ τοιοῦτον τρόπον σφαλλόμενον, ἵνα μὴ εἴπω τὸν πραγματικὸν χαρακτηρισμόν; Ἐπληροφορήθην παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ὁ πρόξενος κ. Τσάκωνας κατήγγειλε τὸν κ. Σλῆμαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἔρχεται εἰς συμφωνίας ναυλώσεως πλοίων πρὸς μεταφορὰν γαιανθράκων κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος ζημιοῖ τὸ Δημόσιον. Τί ἔκαμεν ὁ κ. Σλῆμαν; Ἐπρόκειτο περὶ τῆς τιμῆς του. Ἐνήργησεν ἀνάκρισίν τινα, ἐπληροφόρησε τὴν Κυβέρνησιν πῶς συνέβησαν τὰ πράγματα, ἐδικαιολόγησε τὴν θέσιν αὑτοῦ; Καὶ διατί ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔλαβε τὸ τηλεγράφημα ἀπὸ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἐκεντήθη ἡ φιλοτιμία του, ὥστε νὰ σπεύσῃ ν’ ἀποδείξῃ τὴν ἀλήθειαν, νὰ σώσῃ τὴν ὑπόληψιν αὑτοῦ; Καὶ ἐρωτῶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὴν Κυβέρνησιν· ἔχει ἢ δὲν ἔχει εὐθύνην διὰ τὴν ζημίαν τῶν 700.000, τῶν 800.000, τῶν 900.000 δραχμῶν, τὰς ὁποίας ἐζημιώθη τὸ Κράτος; Καὶ ἔχει ἢ δὲν ἔχει αὕτη τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὰ ἀναπληρώσῃ καὶ νὰ θέσῃ αὐτὰ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον; Καὶ ἔχει ἢ δὲν ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ καταδιώξῃ τὸν ὑπάλληλόν της ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, ἂν συνέβη κατάχρησις, ἂν ὑπῆρξε συμφωνία προηγουμένη; Αὐτὰ θὰ τὰ παρέλθωμεν ἀπαρατήρητα καὶ θὰ μείνωμεν μόνον μὲ τὰ τερπνὰ μειδιάματα καὶ τὰς χαριτολογίας τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εὐτυχῶς αὐτὸς αἰσθάνεται τὰς δυνάμεις του τοιαύτας καὶ δὲν δύναται νὰ παραιτηθῇ καὶ ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει δικαίωμα νὰ τὸν παραιτήσῃ καὶ ὅτι εὐτυχῶς ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ κάμῃ αὐτό, καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κουμουνδούρου παρῃτήθη, διότι ἐκλονίζετο ἡ θέσις αὑτῆς; Ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κουμουνδούρου παρῃτεῖτο μόνον ὁσάκις ἔβλεπεν ὅτι ἔπρεπε νὰ παραιτηθῇ διὰ νὰ προφυλάξῃ τὸ Κράτος ἀπὸ κινδύνους, διότι ὁ λαὸς τῆς ἐποχῆς ἐκείνης παρηκολούθει τὰ γινόμενα ὑπὸ τοῦ Κράτους καὶ δὲν παρήρχετο ταῦτα ἀπαρατήρητα, ἡ Βουλὴ δέ, ἡ ὁποία εἶχε καὶ ἐκτίμησιν καὶ συμπάθειαν εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης καὶ εἰς πάντας τοὺς κυβερνήτας, πρὸ τοιούτων ζητημάτων παρεμέριζε τὰς συμπαθείας καὶ τὰς ἐκτιμήσεις καὶ ἔθετεν εἰς τὴν θέσιν των ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐσφάλλοντο ὡς κυβερνῆται τῆς Χώρας, οἱ δὲ κυβερνῆται εἶχον τὴν συναίσθησιν, ὅτε ἐνόμιζον ὅτι ἦτο δυνατὸν καὶ εἰς τὸ ἐλάχιστον νὰ κλονισθῇ ἡ πίστις αὐτῶν, νὰ παραιτηθῶσι. Δὲν δύναται ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι δὲν γνωρίζει τὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος τῆς τότε, νὰ χαρακτηρίζῃ κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὰς πράξεις καὶ τὰ διαβήματα καὶ τὰ ἔργα τῶν Κυβερνήσεων ἐκείνων. Ἐγὼ ὁ ὁποῖος διετέλεσα πλησίον αὐτῶν καὶ συνειργάσθην μετ’ αὐτῶν, ἐγὼ πληροφορῶ ὑμᾶς κατὰ τίνα τρόπον ἐνόουν τὰ καθήκοντά των τότε καὶ οἱ Ὑπουργοὶ καὶ τὸ Κοινοβούλιον, ἀλλὰ καὶ ὁ λαὸς ἀκόμη. Ἤρχοντο, ἀνεβιβάζοντο εἰς τὰς Κυβερνήσεις μετ’ ἐνθουσιασμοῦ οἱ διάφοροι κυβερνῆται, ἀλλὰ μετὰ μικρὸν χρονικὸν διάστημα, 7 ἢ 8 μηνῶν, ὁ λαός, παρακολουθῶν τὴν πολιτείαν αὐτῶν καὶ πειθόμενος, ἐξεδήλου τὰς γνώμας του ἂν ἔπρεπε νὰ μένωσι περισσότερον εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν ἐτυφλοῦτο ἐμέτρει καὶ ἐσπούδαζε τὰ πράγματα. Δὲν ἔλεγεν, ὡς λέγουσι σήμερον· αὐτὸς εἶναι ὁ Μεσίας, εἶναι ὁ ἐνσαρκωμένος Θεὸς ὁ κατελθὼν εἰς τὸν κόσμον διὰ νὰ σώσῃ τὴν Ἑλλάδα. Δὲν ἔλεγον τοιαῦτα οἱ πολῖται τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἀλλ’ οὔτε οἱ Βουλευταί. Δὲν ἀνεγίνωσκον τὰς φίλας μόνον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐφημερίδας, ἀλλὰ καὶ τὰς ἐναντίον αὐτῆς, καὶ ἐπολιτεύοντο ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἰδίας γνώμης τὴν ὁποίαν ἐσχημάτιζε καὶ ὁ λαὸς καὶ ἡ Βουλή. Αὐτοὶ ἦσαν οἱ κυβερνῆται τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, καὶ ὀφείλει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀσκεπὴς καὶ μὲ μεγάλην εὐλάβειαν νὰ ὁμιλῇ περὶ τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, καίτοι παρέλαβον τὴν Ἑλλάδα εἰς ἀρχέγονον κατάστασιν καὶ μικρὰν καὶ ἄνευ φίλων, ἄνευ χρήματος, τὸ ὁποῖον ἔχει σήμερον ἡ Κυβέρνησις, ἄνευ στρατοῦ τοσοῦτον πολυπληθοῦς, τὸν ὁποῖον ἔχει σήμερον ἡ Κυβέρνησις, ὅμως ἀναιμάκτως ηὔξησαν τὰ ὅρια αὑτῆς. Τοιοῦτοι ἦσαν οἱ κυβερνῆται τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Τοιαύτην πολιτικὴν ὀξύνοιαν εἶχον καὶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον διηύθυνον τὰ πράγματα τῆς Χώρας. Ἀλλά, Κύριοι, δὲν θ’ ἀρκεσθῶ ἐγὼ εἰς τοῦτο καὶ μόνον· θὰ ἔλεγον προσέτι εἰς τὴν Βουλὴν καὶ θὰ ἠρώτων τὴν Κυβέρνησιν· διατί μετὰ τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἡμῶν ὑπέβαλε τὸ Διάταγμα τῆς ἀπολύσεως τοῦ κ. Σλῆμαν καὶ διατί θὰ ὑποβάλῃ τώρα μετὰ τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα ἐγώ, τὴν ἀπόλυσιν τοῦ προξένου, διότι ἤκουσα ὅτι τοιοῦτό τι εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ δὲν ἔπραττε τοῦτο εὐθὺς ὡς ἐγνώσθησαν τὰ καταγγελλόμενα; Ἀλλ’ ἐρωτῶ ὑμᾶς, Κύριοι· ἐμάθετέ ποτε ὅτι οἱ κυβερνῆται τοῦ παρελθόντος ἄφηναν, καὶ πρὸς στιγμὴν ἔστω, εἰς τὰς θέσεις των τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους τοὺς ὁποίους συνελάμβανον κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἢ ἀνοήτους ἢ κακῆς πίστεως; Βεβαίως οὐχί, καὶ ἐρωτῶ καὶ πάλιν τὴν Κυβέρνησιν· ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ ἡ ἐπερώτησις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου καὶ τὸ ἐρώτημα τὸ ἰδικόν μου, διὰ νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἀπόλυσιν τοῦ κ. Σλῆμαν καὶ νὰ παύσῃ ἀπὸ σήμερον τὸν πρόξενον; Τὴν ἠμπόδισε τὸ χρονικὸν διάστημα; Εὔκολον εἶναι εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν εὑρίσκηται εἰς στενόχωρον θέσιν, νὰ ἀπαγγέλλῃ πανηγυρικοὺς λόγους ἢ ἐθνικοὺς τοιούτους καὶ προκαλῇ τὰ συγχαρητήρια, τοιουτοτρόπως δὲ νὰ λαμβάνῃ τὴν συγγνώμην τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ δι’ αὐτὸ δὲν δικαιολογοῦσι τὴν Κυβέρνησιν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουσι συνείδησιν τοῦ καθήκοντός των πρὸς τὴν Πατρίδα, οὐδ’ ἐπαναπαύονται μὲ τὰ τοιαῦτα. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐξεπλήρωσε τὸ ἑαυτῆς καθῆκον, παρημέλησε τὰ συμφέροντα τῆς Χώρας καὶ ἐζημίωσεν αὐτὴν διὰ τῆς πολιτικῆς της. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἶπεν, ὅτι ἔσπευσε νὰ τηλεγραφήσῃ εἰς τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς Ἑλλάδος ὅτι 20.000 τόννους μόνον γαιανθράκων πρέπει ν’ ἀποστείλῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ τοῦτο ἵνα δώσῃ τροφὴν εἰς τοὺς ἐφοπλιστὰς τῆς Ἑλλάδος. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω — δυστυχῶς ἀπουσιάζει ὁ κ. Λεωνίδας — ἂν προσέτρεξεν εἰς πάντας τοὺς ἐφοπλιστὰς ἡ Κυβέρνησις, ἢ μόνον πρὸς τὸν κ. Ἐμπειρίκον, τὸν συνάδελφον Βουλευτήν. Καὶ δὲν ἀποτελεῖ τοῦτο παραχώρησιν πρὸς ῥουσφετολογίαν; Τί ἐσκέφθη ἡ Κυβέρνησις; Ὄχι διὰ νὰ ὠφελήσῃ τοὺς ἐφοπλιστὰς τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ διὰ νὰ ὑπηρετήσῃ τὸ κόμμα. Προσέτρεξεν εἰς τὸν κ. Ἐμπειρίκον τὸν Βουλευτήν, καὶ ὁ κ. Ἐμπειρίκος ἐναύλωσε ξένα πλοῖα, τὰ ὁποῖα αὐτὸς εἶχε πωλήσει εἰς ἄλλους, εἰς κατωτάτας τιμάς, καὶ τὰ ἐναύλωσεν ἵνα ἐκτελέσῃ τὴν παραγγελίαν τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐδῶ πρέπει νὰ μεμφθῶμεν τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν τοιαύτην της πολιτείαν καὶ νὰ τῇ εἴπωμεν ὅτι δὲν ἐσκέφθη διὰ τοὺς ἐφοπλιστὰς τῆς Πατρίδος ἡμῶν, ἀλλ’ ἐσκέφθη πῶς νὰ ὑπηρετήσῃ τὸ κόμμα της. Παρήλθε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ἐποχή, κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ περιστάσεις τῆς Πατρίδος μᾶς ἔκλειον τὸ στόμα. Ἤδη θὰ μάθητε ὅτι δὲν θ’ ἀφήσωμεν τίποτε τὸ ὁποῖον ἔρχεται ὑπ’ ὄψιν καὶ εἰς γνῶσιν ἡμῶν, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἐλέγξωμεν ἐκ τῆς θέσεως ταύτης· ἀδιάφορον τίνα γνώμην θὰ ἔχῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Θὰ ἐρχώμεθα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὅπως πάντοτε καὶ σήμερον, ἵνα ἐκπληρώσωμεν τὸ καθῆκόν μας συμφώνως πρὸς τὰς ὑποσχέσεις, τὰς ὁποίας ἔχομεν πρὸς τὴν Πατρίδα μας.

§142ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἤθελον ν’ ἀπαντήσω δύο λέξεις, κ. Βουλευταί, εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸν διορισμὸν τοῦ κ. Σλῆμαν ὡς πρεσβευτοῦ. Ὁ κ. Βουλευτὴς μὲ ἐπέκρινε δριμέως πῶς ἀπεφάσισα νὰ προτείνω τὸν διορισμὸν τοῦ κ. Σλῆμαν καὶ τίνα προσόντα εἶχεν οὗτος, καὶ διατί δὲν ἐλάμβανον πρόσωπον ἐκ τῆς ὑπηρεσίας νὰ διορίσω. Ἐνόμισα ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς παρηκολούθησεν ὅσα εἶπον καὶ ἀντελήφθη, ὅτι ἔδωκα ἐπαρκεῖς, καίτοι μετά τινος λεπτότητος, ἐξηγήσεις διὰ τὸν διορισμὸν τοῦ κ. Σλῆμαν. Τὴν θέσιν ἐν Ἀμερικῇ δὲν ἐθεώρησα διπλωματικήν, ἀλλὰ κατ’ ἐξοχὴν πολιτικὴν καὶ ἰδίως ἐμπορικήν, καὶ εἶχον τὴν πεποίθησιν ὅτι διὰ πᾶσαν θέσιν ὁ κ. Σλῆμαν μὲ τὴν ἀρτίαν μόρφωσίν του, τὴν ὁποίαν ἔχει καὶ μὲ τὴν εὐρύτητα τοῦ πνεύματός του ἦτο ἐντελῶς ἐνδεδειγμένος, ἵνα ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἐκεῖ ὑποχρεώσεις του. Ἀλλ’ ἔρχομαι νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Βουλευτήν, ὅστις μοὶ λέγει, ὅτι προσέφυγον ἔξω τῆς ὑπηρεσίας διὰ νὰ πληρώσω διπλωματικὰς θέσεις, νὰ μοὶ εἴπῃ, παρακαλῶ· τίνας ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ἀφῆκα ἔξω; Δὲν γνωρίζει ἆρά γε ὅτι διὰ νὰ ἐπαρκέσω, ὅπως ἐκ τῆς ὑπηρεσίας πληρώσω τὰς θέσεις, κατῆλθον ἐν τῇ ἱεραρχίᾳ, ὄχι ἐν τῇ ἱκανότητι, κλίμακάς τινας καὶ ἔκαμα πρεσβευτὰς ἐξ ἐκείνων, οἵτινες δὲν εἶχον ἐντελῶς τὸ δικαίωμα νὰ γίνωσι τοιοῦτοι, καὶ ἤλθομεν ἐδῶ νὰ ψηφίσωμεν διατάξεις διὰ νὰ γίνωσι πάντα ταῦτα; Λησμονεῖ ὁ κ. Βουλευτὴς ὅτι προσέτρεξα εἰς τοὺς νεωτέρους ἐκ τῶν διπλωματικῶν ὑπαλλήλων, εἰς τὸν κ. Δραγούμην καὶ εἰς τὸν κ. Θεοτόκην; Ἠξίουν νὰ προστρέξω καὶ κατωτέρω;

§143Δ. ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ. Δύο διωρίσατε ἐξ αὐτῶν.

§144ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τρεῖς.

§145Δ. ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ. Τίς εἶναι ὁ τρίτος;

§146ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁ κ. Ψύχας.

§147Δ. ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ. Ἱκανώτατος!

§148ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Λυποῦμαι, διότι ὁ κ. Βουλευτὴς θέλει νὰ ἐγκεντρίσῃ εἰς τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία γίνεται σήμερον ἐν τῇ Βουλῇ, συζήτησιν περὶ διπλωματικῶν ὑπαλλήλων ἐν γένει. Νὰ φέρῃ τοιαύτην συζήτησιν, ἀφοῦ θέλει, ἀλλὰ νὰ εἴμεθα καὶ ἐγὼ καὶ ἐκεῖνος παρεσκευασμένοι διὰ τοιαύτην συζήτησιν. Ὁ κ. Βουλευτὴς γνωρίζει ὅτι κατέφυγον μέχρι τῶν ἱκανωτάτων καὶ τῶν κατωτάτων καὶ εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ ὅτι ἐπεζήτησα καὶ ἔξω ἀπὸ τοὺς εὑρισκομένους ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ νὰ διορίσω πρεσβευτάς. Γνωρίζει ὑπὲρ πάντα ἄλλον τοῦτο, διὰ τρία πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐδέχθησαν, γνωρίζει καλῶς προσέτι ὅτι καὶ οἱ τρεῖς, καίτοι εἶναι ἐκ τῶν δριμύτερον ἐπικρινόντων τὴν πολιτικήν μου, ὅμως ἐγὼ δὲν ἐδίστασα νὰ προσφύγω πρὸς αὐτούς, διότι ἐνόμιζον ὅτι ἦτο ἐνδεδειγμένον νὰ προσφύγω πρὸς αὐτούς. Δὲν ἐπικρίνω αὐτούς, διότι ἕκαστος φυσικὰ γνωρίζει κάλλιον ἐμοῦ ποῦ καὶ πῶς δύναται νὰ εἶναι χρησιμώτερος εἰς τὴν Πατρίδα, ἀλλ’ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐγνώριζεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἔπρεπε νὰ τὸν κάμῃ ἐπιφυλακτικώτερον, ὅτε μοὶ ἔλεγε διατί ἔλαβον πρόσωπα ἔξω τῆς ὑπηρεσίας. Ἀλλὰ καὶ ἄνευ τούτων θὰ ἔλεγον ὅτι εἰς τὴν ἐν Ἀμερικῇ θέσιν πρεσβευτοῦ θὰ ἐζήτουν πάντοτε νὰ στείλω πρόσωπον πολιτικὸν καὶ οὐχὶ πρόσωπον ὑπηρεσιακὸν καὶ στενῶς διπλωματικόν.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Σοκόλης.

§150Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσε, Κύριοι, ὅτι δὲν ἐννοεῖ νὰ καταλογίσῃ εἰς τὸν τέως πρεσβευτὴν τῆς Ἑλλάδος ἐν Ἀμερικῇ εἰμὴ μόνον βαρεῖαν ῥᾳθυμίαν. Δὲν ἔχω λόγον ν’ ἀμφιβάλλω, ὅτι ἀσμένως θὰ ἤκουσεν ἡ Βουλὴ τὴν δήλωσιν ταύτην, διότι, εὐτυχῶς διὰ τὸ Ἑλληνικόν, δὲν ὑπάρχουσι περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἀνώτατοι ὑπάλληλοι περιέπεσον εἰς καταχρήσεις. Εὐχαρίστως ἑπομένως ἠκούσαμεν ὅτι κατάχρησις δὲν ὑπάρχει ἀλλὰ μόνον βαρεῖα ῥᾳθυμία ἐμφαινομένη εἰς τὴν πρᾶξιν τοῦ τέως πρεσβευτοῦ. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος δικαιολογῶν οὕτω τὰς πράξεις τοῦ τέως πρεσβευτοῦ ἡμῶν ἴσως ἐννοεῖ νὰ μὴ φανῇ ὅτι εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἀποκαλύπτεται ἕν μέγα σκάνδαλον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ ἴσως σημασίαν εἰς τὸν χαρακτηρισμὸν τῆς ὑπολήψεως αὐτοῦ τούτου τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀλλά, καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι αὐτὸς ἦτο ὁ σκοπός του, λησμονεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι Κράτος συντεταγμένον, ὅτι ἔχει νόμους καὶ ὅτι μία τοιαύτη δήλωσις εἶναι δυνατὸν μόνον πρὸς τὸ παρὸν ν’ ἀφήσῃ ἀνεπηρέαστον τὸν τέως πρεσβευτὴν καὶ τὴν γνώμην περὶ τῆς τιμιότητος τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τῶν ἀρχόντων αὐτοῦ, ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ οὐσιαστικῶς καὶ τυπικῶς ἀκόμη ν’ ἀθωώσῃ τὸν τέως πρεσβευτήν. Δὲν ἤκουσα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου γενομένην δήλωσιν ὅτι οἱ νόμοι τοῦ Κράτους θέλουσιν ἐφαρμοσθῆ, ἵνα, ὡς πάντες ποθοῦμεν, ἀποδειχθῇ πληρέστατα ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων Ἀρχῶν ἡ ἀθωότης τοῦ ὑπαλλήλου τούτου. Θὰ παρεκάλουν ἑπομένως τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ δηλώσῃ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐφαρμοσθῶσιν οἱ νόμοι τῆς Πατρίδος δι’ οἱονδήποτε, τόσῳ δὲ τὸ καλύτερον ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τῶν νόμων αὐτῶν θ’ ἀποδείξῃ, ὡς ἔχω ἀκράδαντον τὴν πεποίθησιν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ ν’ ἀποδειχθῇ κατάφωρος ἡ ἀθωότης ἐκείνου, ὁ ὁποῖος κατηγορεῖται διὰ βαρυτάτην ἀμέλειαν, ἀλλ’ εἰς τοιοῦτον βαθμόν, ὥστε νὰ ἐξισῶται τοὐλάχιστον τυπικῶς πρὸς τὸν δόλον. Μία τοιαύτη ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα ἀποδειχθῇ κατάφωρος ἡ ἀθωότης τοῦ ἀνδρὸς ἐκείνου, τοῦ κατηγορηθέντος ἐπὶ βαρυτάτῃ ἀμελείᾳ, δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θὰ εἶναι ὁ πόθος πάντων ὑμῶν καὶ τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ τὸ καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γούναρης.

§152Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Καὶ ἐκ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Ψαρῶν Βουλευτοῦ καὶ ἐκ τῆς ἀπαντήσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως προέκυψε, Κύριοι, ὅτι ἐπῆλθε ζημία, καὶ ζημία πολλοῦ λόγου ἀξία, εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἕνεκα τῆς ἐνεργείας τοῦ ἐν Ἀμερικῇ πρεσβευτοῦ. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Ψαρῶν ἀνεβίβασε τὴν ζημίαν ταύτην εἰς ποσὸν ἀνερχόμενον εἰς δύο ἑκατομμύρια· ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ διαφόρων ὑπολογισμῶν προσεπάθησε νὰ παραστήσῃ εἰς τὴν Βουλήν, ὄχι νὰ εἴπῃ, ὡς ὁ ἴδιος εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι ὀγκώδης ἡ ζημία, ἀλλ’ ὅτι εὑρισκόμεθα ἐν τῇ ἀκριβείᾳ, ἂν ὑπολογίσωμεν ὅτι ἀνέρχεται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 800.000 δραχμῶν. Δὲν συμφωνῶ πρὸς τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, μολονότι εὔχομαι, ἵνα οἱ ὑπολογισμοὶ οὗτοι ἐκ τῶν ὑστέρων ἀποδειχθῶσιν ἀκριβεῖς· λέγω δὲ ἐκ τῶν ὑστέρων, διότι καὶ τοῦτο τὸ περίεργον συμβαίνει ἐν τῇ ὑποθέσει, ἥτις κεῖται ἐνώπιον ἡμῶν· ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ καὶ δὲν δύναται ν’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὁποῖαί τινες αἱ συμφωνίαι, αἱ ὁποῖαι περὶ τῶν δημοσίων συμφερόντων ἐγένοντο. Εἶναι δὲ λίαν περίεργον τοῦτο, Κύριοι, διότι ἐκεῖνοι ἐκ τῶν κ. Ὑπουργῶν, οἱ ὁποῖοι διεχειρίσθησαν τὴν ὑπόθεσιν, ἐνῷ ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου ἤδη ἐμφανίζεται ὑπὸ τοῦ πρεσβευτοῦ τῆς Ἑλλάδος ἐν Ἀμερικῇ ἡ γενομένη διεξαγωγὴ τῆς ναυλώσεως, τῆς ἐνταλείσης αὐτῷ, ὡς οὐχὶ ὁμαλῶς γενομένη, δὲν εἶναι οὔτε σήμερον ἀκόμη, ἕνα καὶ ὁλόκληρον μῆνα ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἀφ’ ἧς ὑπεβλήθη ἡ σχετικὴ ἐπερώτησις, εἰς θέσιν νὰ μεταδώσωσιν εἰς τὴν Βουλὴν τὰς εἰδικὰς συμφωνίας αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτιμηθῇ ἡ εἰς τὸ Δημόσιον προσγενομένη ζημία. Καὶ εἶναι περίεργον, διότι ἀνακοινοῦται εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι, ἐνῷ ὁ ἐν Ἀμερικῇ πρεσβευτὴς ἐναύλωσεν 80.000 τόννους, ἠκύρωσε δὲ τὴν ναύλωσιν 5.000 τόννων, ἀνακοινοῦται ὅτι μόνον περὶ τῶν 34.476 τόννων δυνάμεθα νὰ γνωρίζωμεν ὑπὸ τίνας ὅρους ἐγένοντο αἱ συμφωνίαι, διὰ δὲ τοὺς ὑπολοίπους, μέχρι τῶν 75.000, γίνεται πρὸς ἡμᾶς ἡ λίαν περίεργος ἀνακοίνωσις, ὅτι οἱ μὲν 2.500 δὲν ἠξεύρομεν πῶς καὶ διατί δὲν πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν, οἱ δὲ ὑπόλοιποι ὅσοι καὶ ἂν εἶναι μέχρι τῶν 72.000 ἀπὸ τῶν 34.000, 38.000 τόννοι περίπου, δὲν γνωρίζομεν ὑπὸ τίνας ὅρους ἐναυλώθησαν. Καὶ ἤθελον ἐρωτήσει τοὺς κ. Ὑπουργούς, οἱ ὁποῖοι διεχειρίσθησαν τὴν ὑπόθεσιν, καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἐκπροσωπεῖ τὴν ἀλληλεγγύην τὴν κυβερνητικὴν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ· δύνανται νὰ εἴπωσιν, ὅτι εἶναι προσήκουσα ἡ διαχείρισις τῆς ὑποθέσεως, ὅτε μετὰ δύο καὶ ἥμισυν μῆνας ἀπὸ τῆς ἐποχῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἀντελήφθησαν τὰ Ὑπουργεῖα τὰ σχετικά, ὅτι οὐχὶ ὁμαλῶς διεξήχθη ἐν Ἀμερικῇ ἡ ὑπόθεσις, δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζωσιν ὑπὸ τίνας ὅρους συνέστησαν αἱ συμφωνίαι, αἱ ὁποῖαι κατηγοροῦνται, καὶ δικαίως κατηγοροῦνται, καὶ ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀπὸ ὁλόκληρον τὴν κοινὴν γνώμην; Ἀλλὰ συμβαίνει καὶ ἕτερόν τι ἀκόμη. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως λαμβάνων τὰς ἡμερομηνίας κατατέμνει αὐτάς, ὑπολογίζει τὸν χρόνον τὸν ὁποῖον θέλει ἓν ἔγγραφον νὰ μεταβῇ ἀπὸ τοῦ ἑνὸς Ὑπουργείου εἰς τὸ ἄλλο, ὑπολογίζει τὸν χρόνον τὸν ὁποῖον χρειάζεται, ἵνα τὸ α Ὑπουργεῖον συντάξῃ τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον πρέπει ν’ ἀποστείλῃ εἰς τὸ β Ὑπουργεῖον, καὶ τοῦτο νὰ μελετήσῃ τὸ ἔγγραφον, καὶ καταλήγων εὑρίσκει ὅτι δὲν διέρρευσε χρόνος μακρὸς ἵνα προβῇ εἰς τὰ κατὰ τοῦ πρεσβευτοῦ μέτρα. Τὰ κατὰ τοῦ πρεσβευτοῦ μέτρα ἀνήκουσιν εἰς ἄλλο στάδιον συζητήσεως, πρὸ τῆς ἐξετάσεως τῶν κατὰ τοῦ πρεσβευτοῦ μέτρων ἐνδείκνυται ἡ ἐξέτασις ἂν ἐλήφθησαν τὰ μέτρα ἐκεῖνα, ἵνα προστατευθῶσι τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου διὰ τῆς δεούσης διαχειρίσεως τῶν κακῶς, ἀνωμάλως καὶ ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ Δημοσίου γενομένων συμφωνιῶν. Τί πρὸς τοῦτο ἐπράξατε; Ἀνακοινοῦται εἰς ὑμᾶς ἀπὸ τῆς 7)20 Αὐγούστου ὅτι ἐγένετο ναύλωσις καθ’ ὑπέρβασιν τῶν ῥητῶν διαταγῶν, τὰς ὁποίας ὑμεῖς εἴχετε δώσει, διαταγῶν ὅσον ἔνεστι σαφῶν, καὶ ὅτι ἐναυλώθησαν 80.000 ἀντὶ 20.000 τόννων καὶ σᾶς δίδεται συγχρόνως ἡ πληροφορία περὶ τοῦ ναύλου ὁ ὁποῖος συνεφωνήθη. Ὁποία τις δ’ εἶναι ἡ πληροφορία; Δὲν σᾶς δίδεται ἡ πληροφορία, Κύριοι, ὅτι ἐναυλώθησαν πρὸς ἑπτὰ δολλάρια· ὄχι· ἐὰν οὕτως ἀνελύσατε τὸ τηλεγράφημα, δὲν εὑρίσκεσθε ἐν τῇ ἀκριβείᾳ, διότι τὸ τηλεγράφημα λέγει, ὅτι ἐναυλώθησαν οὐδέτερα πλοῖα οὐχὶ πρὸς ἑπτὰ δολλάρια, ἀλλ’ ὅτι συνήφθησαν ναυλώσεις, τὰς ὁποίας ἐκτιμᾷ κατὰ μέσον ὅρον ὁ πρεσβευτὴς ὅτι θὰ καταλήξωσιν εἰς 7 δολλάρια. Καὶ ἐνῷ τοιαῦτα σᾶς τηλεγραφεῖ ὑμεῖς δὲν ἐρωτᾶτε αὐτὸν ἀμέσως τὴν ἑπομένην ἡμέραν, οὔτε μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς παρούσης περὶ τούτου. Καὶ ἐρωτῶ τοὺς Ὑπουργοὺς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ναυτικῶν, καίτοι κατ’ ἀπόφασιν ληφθεῖσαν δὲν θὰ εὐθύνηται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν διὰ πᾶν ὅ,τι θὰ διαπραγματευθῇ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἶσθε εἰς θέσιν νὰ μᾶς εἴπητε τοὺς ὅρους καθ’ οὓς ἐγένετο ἡ ναύλωσις; Εἶσθε εἰς θέσιν ναὶ ἢ ὄχι;

§153ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι.

§154Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι δὲν γνωρίζετε μέχρι σήμερον τοὺς ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐγένετο ἡ ναύλωσις, καὶ τί θὰ ἔπραττε, Κύριοι, οἱοσδήποτε ἐπιμελὴς διαχειριστὴς τῶν δημοσίων τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν συμφωνεῖ τις καθ’ ὑπέρβασιν τῆς ἐντολῆς του, διότι ἐδόθη ἐντολὴ εἰς τὸν πρεσβευτὴν νὰ ναυλώσῃ πλοῖα διὰ 20.000 τόνν. καὶ ἐναύλωσε δι’ 80.000, ἐξ οὗ ἐπῆλθε ζημία εἰς τὰ δημόσια συμφέροντα; Τί ἔπρεπε νὰ πράξητε, Κύριοι; Οὐδὲν ἄλλο παρὰ νὰ ζητήσητε τοὺς ὅρους τῶν συμφωνιῶν. Ἀλλ’ ὑμεῖς ἐτηλεγραφήσατε εἰς αὐτόν· «σπεύσατε νὰ διαλύσητε τὰς συμφωνίας». Ἀλλὰ τίνας συμφωνίας νὰ διαλύσῃ, ἀφοῦ ὑμεῖς ἠγνοεῖτε τὰς συμφωνίας αὐτάς; Καὶ ἦτο δυνατὸν νὰ διευθετήσητε προσηκόντως τὰ τῆς διαλύσεως αὐτῶν, ἂν δὲν ἐγνωρίζετε καὶ τὰς θυσίας εἰς τὰς ὁποίας ἔπρεπε νὰ ὑποβληθῆτε; Καὶ εἴχετε καὶ ἄλλον λόγον νὰ προβῆτε εἰς τοῦτο, διότι ὁ πρεσβευτὴς ἐκεῖνος, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνεθέσατε τὴν διαχείρισιν τῆς ὑποθέσεως, κατεδείχθη ἐντελῶς ἀνίκανος νὰ διαχειρισθῇ ὑποθέσεις τοιαύτης φύσεως. Καὶ περὶ τούτου θὰ ὁμιλήσω μετ’ ὀλίγον, ὅταν θὰ συζητήσωμεν περὶ τῆς γνώμης τὴν ὁποίαν ἐξήνεγκεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δικαιολογῶν πῶς ἀπέστειλε πρεσβευτὴν εἰς Ἀμερικὴν τὸν κ. Σλῆμαν. Εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι τὴν ἐν Ἀμερικῇ θέσιν τοῦ πρεσβευτοῦ ἐθεώρει ὡς πολιτικὴν καὶ δὴ ἐμπορικήν, οὐχὶ δὲ ὡς διπλωματικήν, καὶ δι’ αὐτὸ ἀπέστειλε τοῦτον εἰς Ἀμερικήν. Ἀλλ’ ὅτε ἀντελήφθητε ὅτι εἶναι ἀνίκανος, ὅτι εἶναι ἀνίδεος νὰ διαχειρισθῇ τοιαῦτα θέματα, ὕψιστα συμφέροντα, ἀφορῶντα εἰς τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν καὶ τὸ Δημόσιον, δίδετε εἰς αὐτὸν ἐντολὴν ν’ ἀνατρέψῃ τὰς συμφωνίας τὰς ὁποίας συνῆψεν ἤδη, τί ἄλλο ἔδει νὰ πράξητε ἢ νὰ μελετήσητε ὑμεῖς αὐτὰς τὰς συμφωνίας, ἵνα ἴδητε ἂν ἦτο δυνατὴ ἡ διάλυσις αὐτῶν; Αὐτὸ ἔπρεπε νὰ πράξητε πρότερον, ἀλλὰ δὲν τὸ ἐπράξατε οὔτε μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης, οὔτε ὅτε προσήχθη ἡ ἐπερώτησις ἐκ μέρους τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Ψαρῶν, πρὸ ἑνὸς μηνός, καὶ ἀνεκοινώθη εἰς ὑμᾶς. Ὅτε ἡ ἐπερώτησις ἐγνώριζε πρὸς ὑμᾶς ὅτι ἡ διαχείρισις τοῦ ζητήματος ἐγένετο κακῶς, ἐγένετο ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ Δημοσίου, οὔτε τὸ ἐνδιαφέρον οὔτε ἡ περιέργεια δὲν σᾶς ἐκινήθη νὰ μάθητε τί συμβαίνει. Ἀλλ’ εἶναι περίεργον ὅτι οὐδ’ αὐτὰ τὰ πράγματα ἐκίνησαν τὴν περιέργειαν ὑμῶν ἵνα μάθητε ὑπὸ τίνας ὅρους ἐγένοντο αἱ συμφωνίαι αὗται, οὔτε ὅτε ἦλθον εἰς χεῖράς σας τινὰ τῶν συμφωνητικῶν, ὅτε ἔφθασαν ἐνταῦθα πλοῖα φορτωμένα καὶ ἐπληρώθη τὸ ἀντίτιμον τῆς ναυλώσεως αὐτῶν οὐχὶ ἀντὶ ἑπτὰ δολλαρίων, ἤτοι 35 φράγκων, ὡς εἶχε τηλεγραφήσει ὁ κ. πρεσβευτής, ἀλλὰ 60, 61, 57, 56 καὶ ἑνὸς μόνον πλοίου 42 φράγκων καὶ 30)00. Διότι πρέπει νὰ σημειωθῇ ὅτι οὐδὲν πλοῖον ἐξ ὅσων ἦλθον ἐνταῦθα ἐπληρώθη μὲ τὴν τιμὴν τῶν ἑπτὰ δολλαρίων, οὔτε μὲ κατωτέραν· πάντα ἦλθον μὲ τιμὴν ἀνωτέραν αὐτῆς. Διατί δὲν ἐζητήσατε περὶ τούτου πληροφορίας τότε, ἀλλ’ ἤλθετε εἰς τὴν Βουλὴν μὲ τὰς δηλώσεις σας ὅτι δὲν ἐζητήσατε τὰ ἔγγραφα, μὲ τὰς δηλώσεις ὅτι διὰ τὰ ἄλλα πλοῖα τὰ ἀντιπροσωπεύοντα τὴν ἐπὶ πλέον τῶν 34.000 τόννων τοῦ ναύλου μέχρι τῶν 75.000 διαφορὰν δὲν δύνασθε νὰ δώσητε πληροφορίας διότι δὲν ἐλάβετε τὰ ναυλοσυμφωνητικά, ὡς ἐὰν ἔπρεπε νὰ σᾶς ἔχωσιν ἔλθει τοιαῦτα, ἵνα λάβητε πληροφορίας περὶ ὑποθέσεως δι’ ἣν εἴχετε τοσοῦτον ἐπιβεβλημένον καθῆκον νὰ εἴχετε ἐπιληφθῆ τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν εἴδετε τὴν δαπάνην ταύτην; Μὴ δὲν ἠδύνασθε νὰ τηλεγραφήσητε ἵνα σᾶς ἀνακοινώσωσι τηλεγραφικῶς τίνες εἶναι οἱ ὅροι τῶν συμφωνιῶν, ἵνα ὑπολογίσητε τὴν ζημίαν τοῦ δημοσίου ταμείου; Οὐδὲν τούτων τῶν στοιχειωδῶν ἐπράξατε. Δὲν δύνασθε λοιπὸν νὰ εἴπητε ὅτι ἡ Κυβέρνησις διεχειρίσθη μετὰ τῆς ἐπιμελείας καὶ τοῦ ἐνδιαφέροντος τοῦ ἐπιβεβλημένου εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν ταύτην ἀπὸ τῆς στιγμῆς καθ’ ἣν ἤρξατο ἡ ἀνώμαλος ἐνέργεια τοῦ ἐν Ἀμερικῇ πρεσβευτοῦ τῆς Ἑλλάδος. Εἴχετε διττὴν τὴν ὑποχρέωσιν ἐκ τῆς συμβάσης ἀνωμαλίας, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ μεριμνήσητε, ἵνα κατὰ πρῶτον αἱ ἐπιζήμιοι συνέπειαι διὰ τὸ Δημόσιον ἀνασταλῶσιν ἢ μετριασθῶσιν. Ἀλλὰ περὶ τούτου οὐδέν, ἐπαναλαμβάνω, ἐπράξατε. Καὶ δὲν ἐπράξατε τοῦτο, οὐχὶ διότι δὲν ἐνεθυμήθητε, διότι διὰ τοῦτο δὲν δυνάμεθα νὰ σᾶς εἴπωμεν ὅτι δὲν εὐθύνεσθε, ἀλλὰ διότι οὐδεμίαν ἐλάβετε γνῶσιν τῶν πραγμάτων τὰ ὁποῖα ἦτο ἀνάγκη νὰ γνωρίζητε, ἵνα χειρισθῆτε τὴν ὑπόθεσιν. Δὲν τὸ ἐπράξετε, διότι δὲν ἠθελήσατε νὰ χειρισθῆτε τὴν ὑπόθεσιν ὡς εἴχετε καθῆκον καὶ ἐπιτακτικὴν ὑποχρέωσιν. Δὲν ἐλάβετε μέτρα κατ’ ἐκείνου ὁ ὁποῖος διεχειρίσθη τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, οἱ δὲ ὑπολογισμοὶ τῶν ἡμερῶν καὶ τῶν προθεσμιῶν, οὓς ἐκ τοῦ βήματος τούτου ἐκάματε, δὲν ἀποτελοῦσιν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔδει νὰ πράξητε κατὰ τρόπον καταδεικνύοντα τὴν ἑδραίαν πεποίθησιν, ἣν ἐπορίσθητε ἐκ τῆς ἀτελοῦς διεξαγωγῆς τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Ἔπρεπεν ἀσφαλῶς εἰς τὸν Κύριον αὐτὸν νὰ ἐπιβληθῇ τιμωρία, ἀλλὰ τιμωρία οὐχὶ ὡς κακῶς διετύπωσεν αὐτὴν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπρόκειτο περὶ πράγματος πολὺ πλειότερον ἐνδιαφέροντος ἀπὸ τὴν τιμωρίαν. Πρὶν ἢ λάβητε δι’ αὐτὸν τὴν προσήκουσαν τιμωρίαν, ἔπρεπε πρότερον ν’ ἀπομακρύνητε τὸ πρόσωπον τὸ ἐπιζήμιον εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου ἐκ τῆς θέσεως ἐκείνης ἥτις τῷ εἶχεν ἀνατεθῆ. Τὴν τιμωρίαν ἠδύνασθε νὰ λάβητε καὶ κατόπιν, μετὰ βραδὺν ἢ καὶ πολὺν χρόνον, ἀφοῦ αὕτη δὲν ἐξεπλήρου τὸν προορισμὸν καὶ δὲν ἰσοφάριζε πρὸς τὸ ἀδίκημα. Θὰ ἐπροξένει αὕτη εἰς τὸν ἁμαρτήσαντα τὴν λύπην καὶ τὴν στενοχωρίαν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν πᾶσα ποινὴ εἶναι προωρισμένη νὰ ἐπιτελέσῃ, ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ἠδύνασθε ν’ ἀναβάλητε οὐδ’ ἐπὶ μίαν στιγμήν, οὐδ’ ἐπὶ δευτερόλεπτον, ἦτο ν’ ἀπομακρύνητε τὸν ἐπιζήμιον εἰς τὰ δημόσια συμφέροντα πρεσβευτήν, ἵνα μὴ δώσητε εἰς ἡμᾶς τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς κατηγορήσωμεν, ὅτι δὲν ἐμεριμνήσατε περὶ τῶν συμφερόντων τὰ ὁποῖα εἶναι ἐμπεπιστευμένα εἰς ὑμᾶς. Τοῦτο δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε ὅτι τὸ ἐπράξατε μέχρι τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἐξεβιάσθητε νὰ τὸ πράξητε διὰ τῆς ὑποβολῆς ἐπερωτήσεως, ἵνα κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς συζητήσεως ἀντιτάξητε ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀντετάξατε. Τότε καὶ μόνον ἠναγκάσθητε νὰ προβῆτε εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προέβητε. Διότι, ἂν εἴχετε τὴν ἀπαιτουμένην ἀντίληψιν περὶ τοῦ καθήκοντος, περὶ τῆς σχέσεως ὑμῶν ὡς προϊσταμένου, πρὸς ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος διεχειρίσθη συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ἂν εἴχετε, λέγω, τὴν τοιαύτην ἀντίληψιν, δὲν ἠθέλετε ἀφήσει νὰ γίνωσιν ὅσα ἐγένοντο, ἀλλ’ ἠθέλετε προλάβει τὰ γεγονότα μὴ ἀναμένοντες αὐτά. Δὲν προέβητε ὅμως εἰς τὴν προσήκουσαν ἐνέργειαν ἐρευνῶντες καὶ λαμβάνοντες γνῶσιν τῶν γεγονότων, ἵνα ἐπὶ τῇ βάσει τούτων λάβητε τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐλάβετε ὄχι πρὸς ποινήν, ἀλλὰ πρὸς προστασίαν τῶν δημοσίων συμφερόντων ἀπὸ τῆς διαχειρίσεως προσώπου πάντως ἀνεπιτηδείου. Αὐτὴ εἶναι ἡ εὐθύνη ὑμῶν. Ἀλλ’ ἡ εὐθύνη ὑμῶν ἔχει λόγον γενικώτερον. Κυβέρνησις κοινοβουλευτική, κατέχετε τὴν ἐξουσίαν διότι ἐκπροσωπεῖτε τὸ ἐν τῇ Βουλῇ πλειονοψηφοῦν κόμμα, κατέχετε τὴν ἐξουσίαν διότι ἐκπροσωπεῖτε τὴν πλειονοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ θὰ κατέχητε αὐτὴν μέχρις ὅτου ἐξακολουθήσῃ ἡ τοιαύτη τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐμπιστοσύνη πρὸς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι παρέχουσι τὰς ψήφους αὑτῶν πρὸς ὑμᾶς καὶ διὰ τῶν ὁποίων ἵστασθε ἐν τῇ Ἀρχῇ. Ἀλλὰ τοῦτο τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθητε, ἵνα, δὲν ἠξεύρω κατὰ τίνα συνδυασμὸν σκέψεων, ἀποκρούσητε αἰτίασίν τινα, ἡ ὁποία ἐρρίφθη παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Ψαρῶν, τοῦτο ἐπιβάλλει πρὸς ὑμᾶς ἐπιτακτικωτάτας ὑποχρεώσεις. Εἶσθε, Κύριοι, ἡ δύναμις, καὶ ἡ δύναμις ἡ λαϊκή, ἀλλὰ διότι εἶσθε ἡ λαϊκὴ δύναμις φέρετε καὶ τὴν εὐθύνην τῆς διαχειρίσεως τοῦ ὑπερτάτου ἀγαθοῦ, τῆς παντοδυναμίας τοῦ Κράτους, ἡ ὁποία ἔχει διαπιστευθῆ εἰς χεῖρας ὑμῶν. Καὶ φέρετε τὴν εὐθύνην ταύτην ὡς κορυφὴ τῆς Πολιτείας, τὴν ὁποίαν διὰ τῆς χειρὸς ὑμῶν, διὰ τοῦ πνεύματος ὑμῶν δύνασθε νὰ ῥυθμίσητε ὡς ἂν θέλητε ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ Συντάγματος. Δὲν ἔχετε μόνον, ὡς πεπλανημένως πιστεύετε, τὴν Κυβέρνησιν, δὲν ἔχετε μόνον τὴν διοίκησιν, ἀλλ’ ἔχετε καὶ τὴν νομοθεσίαν, καὶ δύνασθε ὑμεῖς νὰ κατασκευάσητε τὴν μηχανὴν τοῦ Κράτους τοιαύτην, ὥστε ἀπὸ τοῦ ὑψηλοῦ ἐξ οὗ ἐπισκοπεῖτε αὐτὴν νὰ δύναται νὰ κινῆται αὕτη κατὰ τὸν τρόπον τὸν προσήκοντα. Νὰ ἐπιβλέπητε καὶ νὰ ἐποπτεύητε κατὰ τὸν τρόπον τὸν προσήκοντα καὶ νὰ παρακολουθῆτε πᾶσαν παραβίασιν προικιζόμενοι, ἐὰν ἡ κειμένη νομοθεσία δὲν σᾶς δίδῃ τὴν σχετικὴν δύναμιν, καὶ διὰ νέας δυνάμεως, τὴν ὁποίαν νομοθετικῶς δύνασθε νὰ δημιουργήσητε. Τούτου ἕνεκα ὡρίσθη ὑπὸ τοῦ πολιτεύματος, ὅπως διὰ πᾶσαν πρᾶξιν γενομένην ἀπὸ τῆς κορυφῆς τῆς πυραμίδος, τῆς πολιτειακῆς, μέχρι τῆς κατωτάτης αὐτῆς βαθμίδος, φέρει τὴν εὐθύνην καὶ πρέπει νὰ φέρῃ καὶ πρέπει νὰ καυχᾶται ὅτι φέρει αὐτὴν ἐκεῖνος ὅστις ἵσταται εἰς τὴν κορυφήν (χειροκροτήματα ἐν τῇ αἰθούσῃ καὶ τοῖς ἀκροατηρίοις). Ἔχετε λοιπὸν ὑμεῖς τὴν εὐθύνην αὐτὴν πλήρη καὶ ἀκεραίαν δι’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐγένοντο ἐκεῖ ὑπὸ τοῦ ὀργάνου ὑμῶν. Ἔχετε δὲ τὴν εὐθύνην ταύτην πολλῷ μᾶλλον πλήρη καὶ ἀκεραίαν, διότι τὸ ὄργανον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐκεῖ εὑρίσκεται, ἐξελέγη τῇ ἀπολύτῳ ἐκλογῇ ὑμῶν μεταξὺ πάντων τῶν ἐν Ἑλλάδι οἰκούντων καὶ ἐχόντων τὴν ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν. Δὲν ἔχετε νὰ ἐπικαλεσθῆτε διὰ τὴν ἐκλογὴν αὐτοῦ τὸ παρελθὸν τοῦ ἀνδρὸς ἐν τῷ σταδίῳ εἰς τὴν κορυφὴν τοῦ ὁποίου τὸν ἐθέσατε, διότι, ἂν ἐλαμβάνετε ἄνδρα ἐκ τῆς τάξεως τῆς ὑπηρεσίας καὶ προήγετε αὐτὸν εἰς τὴν ἀνωτάτην βαθμίδα, ἠδύνασθε νὰ εἴπητε, ὅτι εἴχετε ὡς ἐγγύησιν ὁλόκληρον αὐτοῦ τὸ παρελθόν· ὅτι ὁ ἀνὴρ ἐδοκιμάσθη ἐν τῇ δράσει καὶ τῇ ἐξασκήσει τῶν καθηκόντων του καὶ τότε οὐδὲν ἕτερον παράπονον ἠδύνατο νὰ λεχθῇ διὰ τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως παρὰ περὶ τῆς τελευταίας δράσεως τοῦ ἀνδρὸς ἐκείνου. Ἀλλ’ ὅτε διὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον λόγον, καὶ ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον εἴπετε, εὕρετε ἀναγκαῖον νὰ ἐξέλθητε τοῦ κύκλου αὐτοῦ τῆς ὑπηρεσίας, εὕρετε ἀναγκαῖον νὰ προσφύγητε ἔξω τοῦ κύκλου τῆς ὑπηρεσίας, βεβαίως εἴχετε ὑπ’ ὄψει— καὶ ἂν δὲν τὸ εἴχετε κακῶς ἐπολιτεύθητε — ὅτι δὲν ἔχετε πλέον τὴν ἐγγύησιν τὴν ὁποίαν σᾶς δίδει ἡ κατὰ τὰς προηγουμένας βαθμίδας τοῦ σταδίου αὐτοῦ εὐδοκίμησις ἡ πιστοποιουμένη διὰ τῆς ἀπὸ βαθμίδος εἰς βαθμίδα προαγωγῆς. Καὶ εἴχετε καθῆκον ἐντονώτερον ἢ νὰ ἴδητε ἢ νὰ ἐξετάσητε, ἂν ἐκεῖνα τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα εὑρίσκετε ἐν αὐτῷ εἶναι πραγματικά, εἶναι ἀληθῆ, ἂν δὲν ὑπόκεινται ταῦτα εἰς διάθεσιν, διότι, Κύριοι, ἡ διάθεσις ἐπὶ τοιούτων πραγμάτων δύναται νὰ γίνῃ ζημία ἐθνικῶν συμφερόντων, ἠδύνατο νὰ γίνῃ ζημία ὄχι μόνον ἐκείνη ἡ ὁποία ἐπεγένετο, τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου ἢ τῶν 1.500.000, ἀλλ’ ἠδύνατο νὰ γίνῃ ζημία τοῦ τιμαλφεστάτου τῶν ἀγαθῶν, τὴν διαχείρισιν τοῦ ὁποίου ἐνεπιστεύθητε εἰς αὐτόν. Καὶ ὅταν ἡ ἐκτίμησις εἶναι πεπλανημένη ὀφείλετε ν’ ἀναγνωρίσητε ὅτι περιεπέσατε εἰς σφάλμα, λέγοντες δὲ ὅτι εἰς τὸ σφάλμα τοῦτο ἠδύνατο νὰ περιπέσῃ πᾶς τις δὲν μεταβάλλετε τὸν χαρακτῆρα τοῦ σφάλματος. Ἀλλὰ καὶ περὶ τούτου ὀφείλω ν’ ἀνακοινώσω τὴν ἐντύπωσιν τὴν ὁποίαν ἔσχον ἐκ τῆς τελευταίας ἀγορεύσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτε εἶπεν ὅτι ἐνόμισεν ὅτι ἡ θέσις ἐκείνη δὲν ἦτο θέσις διπλωματική, ἀλλ’ ὅτι ἦτο θέσις πολιτικὴ καὶ εἰδικώτερον ὅτι ἦτο θέσις ἐμπορικὴ καὶ διὰ τοῦτο ἐνόμισεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι ἠδύνατο ν’ ἀναθέσῃ εἰς τὸν κ. Σλῆμαν τὴν κατάληψιν τῆς θέσεως αὐτῆς. Ἂν ἐπρόκειτο νὰ κριθῇ ὡς διπλωμάτης ὁ κ. Σλῆμαν, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐφοβήθη μὴ ἤθελε κριθῆ οὗτος πολὺ πενιχρὸς διπλωμάτης, διότι φαίνεται ὅτι τὸ παρελθὸν τοῦ κ. Σλῆμαν δὲν ἔδιδεν εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν στοιχεῖα, ἵνα ὑποστηριχθῇ ὅτι ἔχει διπλωματικήν τινα ἱκανότητα, καὶ διὰ τοῦτο εἶπεν ὅτι, μολονότι δὲν ἔχει διπλωματικὴν ἱκανότητα ὁ κ. Σλῆμαν, ὅμως ἔκαμεν αὐτὸν πρεσβευτήν, διότι δὲν ἤθελε νὰ στείλῃ εἰς τὴν θέσιν ἐκείνην διπλωμάτην. Ἀλλ’ ἤθελον ἐρωτήσει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως· τίνα ἦσαν τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἔπεισαν αὐτὸν νὰ ἐκλέξῃ τὸν κ. Σλῆμαν, ὅτε ἐξέλεγε τοῦτον ὡς ἔχοντα εἰδικότητα διὰ τὸ ἐμπορικὸν ἔργον, εἰς τὸ ὁποῖον ἀπέβλεψε; Διότι ὑποθέτω ὅτι εἰς πάντας ἡμᾶς εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ κ. Σλῆμαν πᾶν ἄλλο ἢ περὶ τὰ ἐμπορικὰ ἠσχολήθη. Οὔτε ἐν τῇ ἐμπορικῇ πράξει ἐνεφανίσθη ποτέ, ἀλλ’ οὔτε ἐν θεωρητικαῖς μελέταις ἐμπορικῶν πραγμάτων ἀπησχόλησε τὸν ἑαυτοῦ χρόνον. Δὲν γνωρίζω λοιπὸν ποῦ ἐστηρίχθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα ἀπὸ ἐμπορικῆς μᾶλλον ἢ ἀπὸ πολιτικῆς, ὡς εἶπεν, ἀπόψεως κρίνων εὕρῃ κατάλληλον τὸν κ. Σλῆμαν, ἐνῷ δὲν εὕρισκεν αὐτὸν κατάλληλον ἀπὸ διπλωματικῆς ἀπόψεως, ὡς ἐὰν εἶχεν ἄλλα στοιχεῖα ἐμπορικὰ καὶ πολιτικά, τὰ ὁποῖα δὲν εἶχε διπλωματικά. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, καὶ ἂν εἶχε τοιαῦτα στοιχεῖα ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῇ δράσει τῇ παρελθούσῃ τοῦ κ. Σλῆμαν, ἐκ τῶν ὁποίων ἐπείσθη, ὅτε διώριζεν αὐτόν, ὅτι ὁ κ. Σλῆμαν εἶναι κατάλληλος, ἵνα ἀντιπροσωπεύσῃ τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ ἐμπορικῆς ἢ πολιτικῆς ἀπόψεως, θὰ συνεβούλευον αὐτόν, ἂν μοὶ ἐπέτρεπεν, ὅπως εἰς τὸ μέλλον θεωρῇ τὰ στοιχεῖα ταῦτα ὡς μὴ ἱκανά, διότι στηριχθεὶς εἰς αὐτὰ ἀπεδείχθη πλανηθείς, κατὰ τρόπον μάλιστα λίαν λυπηρὸν διὰ τὰ δημόσια συμφέροντα. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν ἀκροατηρίων).

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ θεωρεῖα νὰ παύσωσι χειροκροτοῦντα, διότι ἄλλως θὰ διατάξω τὴν ἐκκένωσίν των.

§156ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος μοῦ ἐζήτησε λόγον πῶς διεχειρίσθην τὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν μοὶ ἔδωκεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, πῶς διαχειρίζομαι τὴν ἐξουσίαν τὴν ὁποίαν μοὶ παρέχει ἡ Βουλή. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος οὐχὶ διὰ πρώτην φορὰν ὡμίλησεν οὐχὶ ὡς πολιτικός, ἀλλ’ ὡς διδάσκαλος, διδάσκων ἐν τῇ καλῇ ἐννοίᾳ...

§157Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Δὲν πειράζει.

§158ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ μὴ παρεξηγηθῶ.

§159Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Καθόλου.

§160ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. .. διδάσκων τίς εἶναι ἡ εὐθύνη τοῦ ἔχοντος τὴν ἐξουσίαν, καὶ μάλιστα ἐξουσίαν τόσον μεγάλην ὅση εἶναι ἡ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, καὶ μοὶ εἶπε· Γνωρίζεις ὅτι εἶσαι ὑπεύθυνος δι’ ὅλα ὅσα εἶναι πιθανὸν κακῶς νὰ πραχθῶσιν ὑφ’ ὅλων τῶν ὀργάνων εἴτε διοικητικῶν εἴτε διπλωματικῶν εἴτε ἄλλων.

§161Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Αὐτὸ τὸ ἔθηκα ὡς γνωστὸν εἰς ὑμᾶς, διὰ νὰ ἐξαγάγω τὰ συμπεράσματά μου· δὲν σᾶς κατηγόρησα ὅτι δὲν τὸ γνωρίζετε.

§162ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος μὲ μέμφεται, ὅτι, ἀναγκασθεὶς νὰ προσφύγω ἔξω τῆς ὑπηρεσίας διὰ νὰ πληρώσω τὰς πρεσβευτικὰς θέσεις καὶ ἰδίως διὰ νὰ πληρώσω τὴν πρεσβευτικὴν θέσιν τῆς Ἀμερικῆς, ὅπου ζῶσι σήμερον μετὰ τὴν ἐπέκτασιν τῶν ὁρίων μας ὑπὲρ τὰς 300.000 Ἑλλήνων, τῶν ὁποίων ἀναγκαία εἶναι ἡ ὀργάνωσις, κατέφυγον εἰς πρόσωπον πολιτικόν, εἰς πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ἀντεπροσώπευσεν ἐπιτυχῶς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Καὶ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς μὲ ἐρωτᾷ· τίνα προσόντα εἶχε τὸ πρόσωπον τοῦτο; Καὶ δὲν νομίζει ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος ὅτι τὸ γεγονὸς ὅτι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ παρεκάθισεν ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν ὁ Βουλευτὴς οὗτος εἶναι ἓν στοιχεῖον δυνάμενον νὰ πείσῃ πάντα ὅτι δύναται ὁ ἀνὴρ οὗτος ν’ ἀσκήσῃ καὶ πᾶσαν ἄλλην ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία ἔξω τοῦ Βουλευτηρίου τούτου δύναται ν’ ἀσκῆται ὑφ’ οἱουδήποτε ἄλλου ἀνθρώπου; Ἠθέλησε νὰ κρατηθῇ ἀπὸ τὴν λέξιν «ἐμπορικὴν» ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, διὰ νὰ μοὶ εἴπῃ τίνα ἐμπορικὴν ἱκανότητα εἶχεν ὁ κ. Σλῆμαν. Αἴ, Κύριοι, ἂν ἡ λέξις δὲν ἦτο πολὺ ἐπιτυχής, παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος νὰ διορθώσῃ αὐτήν. Δὲν εἶπον, ὅτι ἔστειλα τὸν κ. Σλῆμαν εἰς Ἀμερικὴν διὰ ν’ ἀνοίξῃ κανὲν ἐμπορικὸν κατάστημα, οὔτε ὅτε ἔστειλα αὐτὸν ὑπέθετον ὅτι ὁ εὐρωπαϊκὸς πόλεμος θὰ ἐπήρχετο καὶ θὰ μᾶς ἠνάγκαζε ν’ ἀπευθυνθῶμεν πρὸς αὐτὸν ἵνα μᾶς ἀγοράσῃ τοὺς γαιάνθρακας, ὥστε νὰ προβλέψω εἰδικῶς διὰ τὴν ἐπιτηδειότητα αὐτήν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ εἴπω καὶ ἴσως κακῶς ἐξέθηκα, εἶναι ὅτι εἰς τὸν κ. Σλῆμαν ἀπέβλεπον, ἀποστείλας αὐτὸν εἰς Ἀμερικήν, ὅτι ἠδύνατο διὰ τὰ ἐμπορικὰ συμφέροντα τῆς Χώρας καλῶς νὰ ἐργασθῇ ἐν σχέσει πρὸς τὸ δασμολόγιον καὶ τὴν ἐπέκτασιν τῆς ἐκεῖ καταναλώσεως τῶν ἑλληνικῶν προϊόντων, νομίζω δ’ ὅτι εἷς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἔχων τὴν μόρφωσιν τοῦ κ. Σλῆμαν, τὴν ὁποίαν δὲν πρέπει νὰ τῷ ἀρνούμεθα διότι ὁ ἄνθρωπος ὑπέπεσεν εἰς ἓν σφάλμα, ἔχων τὴν ἀρτίαν μόρφωσιν τοῦ κ. Σλῆμαν, ἠδύνατο νὰ ὑπηρετήσῃ τὸ συμφέρον τοῦτο τῆς Χώρας πολὺ καλύτερον παρὰ ἄλλος τις, τὸν ὁποῖον θὰ ἐλάμβανον ἐκ τῆς ὑπηρεσίας. Ἀλλ’ ἔρχεται ὕστερον τὸ πταῖσμα τὸ διαπραχθὲν καὶ μοὶ λέγετε· βλέπεις τὸ πταῖσμα τὸ διαπραχθέν· πῶς δύνασαι νὰ δικαιολογηθῇς σήμερον; Ἀλλὰ διότι, Κύριοι, ἐκ τῶν ὑστέρων διεπράχθη ἓν σφάλμα ἀτυχέστατον ἕπεται ὅτι ὑπάρχει εὐθύνη διὰ τὴν ἐκλογήν; Ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς ἠθέλησε νὰ μάθῃ πῶς διεχειρίσθην τὴν ἐξουσίαν καὶ τὴν δύναμιν τὴν ἐξαιρετικῶς μεγάλην, διὰ τῆς ὁποίας μὲ περιέβαλεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Καὶ ἔχω τὸ δικαίωμα, Κύριοι, καθ’ ἣν στιγμὴν μοῦ ζητεῖται λόγος διὰ τοῦτο νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν δι’ ὀλίγων μόνον, ὅτι τὴν ἐξουσίαν αὐτὴν δὲν ἐχειρίσθην ἐπὶ κακῷ. Ἐνθυμεῖσθε πῶς παρέλαβον τὴν Ἑλλάδα, ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν ν’ ἀνέλθω εἰς τὴν ἐξουσίαν, καὶ δὲν ἔχω εἰμὴ νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ παραβάλητε τὴν εἰκόνα τῆς Ἑλλάδος τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μὲ τὴν εἰκόνα τῆς Ἑλλάδος, τὴν ὁποίαν θὰ σᾶς παραδώσω, ὅταν εἶσθε ἕτοιμοι ἵνα παραλάβητε ταύτην, καὶ τότε θέλετε κρίνει πῶς διεχειρίσθην τὴν Ἀρχήν. (Χειροκροτήματα).

§163Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Θὰ ἠξίουν, κ. Βουλευταί, ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ εἴπῃ, διότι τοιαύτη εἶναι ἡ λύσις ἡ προσήκουσα τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὡμίλησα ἐπὶ ὡρισμένης πράξεως διαχειριστικῆς τῆς ἐξουσίας ὑπ’ αὐτοῦ, θὰ ἠξίουν, λέγω, νὰ μὴ εἴπῃ, ὅτι ἐζήτησα παρ’ αὐτοῦ λόγον διὰ τὴν καθόλου διαχείρισιν τῆς Ἀρχῆς ὑπ’ αὐτοῦ ἀπὸ τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνῆλθεν ἐν τῇ Κυβερνήσει μέχρι τῆς σήμερον. Θὰ ἠξίουν τοῦτο, διότι τὸ ἐναντίον, γενικευομένου τοῦ ζητήματος, θ’ ἀπετέλει, κατὰ τὴν κρίσιν παντὸς οἱουδήποτε ἀμερολήπτως θέλοντος νὰ κρίνῃ, προσπάθειαν —καὶ τονίζω τοῦτο— ἀναμίξεως τοῦ μέρους μετὰ τοῦ ὅλου, ἵνα τὸ μέρος ἐκεῖνο τὸ ἐπίμεμπτον ἐξαφανισθῇ. (Φωναί, εὖγε!). Δὲν κατηγόρησα ἐγὼ ὑμᾶς διὰ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς κατὰ τὴν ὁποίαν κατελάβετε τὴν Ἀρχὴν μέχρι σήμερον, διεχειρίσθητε αὐτήν, δὲν κατηγόρησα, λέγω, ὑμᾶς ὅτι τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἐκ τῆς συνολικῆς διαχειρίσεως ὑμῶν προῆλθον, ὅτι εἶναι τοιαῦτα ἢ τοιαῦτα. Ἐγώ, λαμβάνων ἀφορμὴν ἐξ ἐπερωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Ψαρῶν συναδέλφου, ἐν τῇ ὁποία ἐγένετο λόγος περὶ μιᾶς ὡρισμένης πράξεως, ὡμίλησα ἐπὶ τῆς πράξεως ταύτης καὶ διὰ τῆς ἀγορεύσεώς μου κατέδειξα, ὅτι ἡ διαχείρισις ὑμῶν ὡς Κυβερνήσεως, ἡ διαχείρισις ὑμῶν ὡς προϊσταμένου τοῦ πρεσβευτοῦ ἐκείνου, ἡ διαχείρισις ὑμῶν ὡς προϊσταμένου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, διὰ τοῦ ὁποίου διωρίσθη καὶ ἐστάλη εἰς Ἀμερικὴν ὁ κ. Σλῆμαν, ἡ διαχείρισις, λέγω, ὑμῶν ὑπῆρξε πλημμελής. Καὶ δὲν ἀπεδείξατε, ὅτι ἡ πλημμέλεια αὕτη, τὴν ὁποίαν ἀνευρῆκα ἐν τῇ διαχειρίσει ὑμῶν καὶ τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὑπεστήριξα, ὅτι ἡ πλημμέλεια αὕτη δὲν ὑφίσταται. Ἂν ἡ πλημμέλεια αὕτη εἶναι ἀναμφισβήτητος, ἂν ἡ πλημμέλεια αὕτη, διὰ τὴν ὁποίαν ἀναμφισβητήτως εὐθύνεσθε, ἂν ἡ πλημμέλεια αὕτη εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ ἐξαφανίζῃ τὰς ἐπιτυχίας ὑμῶν ἐν ἄλλαις ὑμῶν δράσεσιν ἢ οὔ, τοῦτο δὲν εἶναι ἔργον τοῦ παρόντος. Ἀλλὰ καὶ οὐδεὶς ἰσχυρίσθη, ὅτι αἱ ἐπιτυχίαι ὑμῶν αὗται εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαφανισθῶσιν ἐκ τῆς πλημμελοῦς διαχειρίσεως μιᾶς ὑποθέσεως, ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἡ πλημμέλεια αὕτη εἶναι σοβαρά. Ἀλλ’ ἂν ὁ ἰσχυριζόμενος τοῦτο θὰ ὠφλίσκανεν ἀνοησίαν, ἂν ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θ’ ἀνήρχετο ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου λέγων ὅτι ἡ πλημμελὴς ὑμῶν διαχείρισις, ἡ ἀναμφισβητήτως καταδειχθεῖσα, ἐξαφανίζει πάσας τὰς ἐπιτυχίας ὑμῶν ἐν ἄλλοις σημείοις τῆς πολιτειακῆς διαχειρίσεως, ἂν οὗτος, λέγω, θὰ ἦτο ἀνόητος, δὲν νομίζετε ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς ὑμᾶς νὰ λέγητε ὅτι, ἐπειδὴ εἰς ἄλλην διαχείρισιν τῆς δημοσίας δυνάμεως καὶ τῆς δημοσίας ἐξουσίας ἔσχετε ἐπιτυχίας, ὅτι διὰ τοῦτο εἶσθε ὑπὲρ τὴν κατάκρισιν τῆς πλημμελείας ἐν τῇ διαχειρίσει τῆς πράξεως ταύτης; Μεταξὺ τοῦ ἑνὸς σφάλματος, τοῦ νὰ θέλῃ τις ν’ ἀναμίξῃ τὸ μέρος μετὰ τοῦ ὅλου, ὅτι δηλαδὴ πᾶσαι αἱ ἐπιτυχίαι ἐν ἄλλαις πράξεσιν ἐξαφανίζονται διὰ τῆς ἀποτυχίας τῆς παρούσης πράξεως, καὶ τοῦ σφάλματος εἰς τὸ ὁποῖον περιπίπτει τις ἀξιῶν ὅπως μία ἀποτυχία καλυφθῇ ὑπὸ ἄλλων ἐπιτυχιῶν, μεταξὺ τῶν δύο τούτων σφαλμάτων οὐδεμία ὑπάρχει διάκρισις. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν θεωρείων).

§164Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Φρονῶ, Κύριοι, ὅτι, ἐὰν θελήσῃ τις νὰ σχετίσῃ τὰ ἐν τῷ κατατεθέντι φακέλῳ τηλεγραφήματα, δὲν θὰ εὕρῃ τόσον ἀσφαλεῖς τὰς διαβεβαιώσεις, τὰς ὁποίας πρὸ ὀλίγου ἐξήνεγκεν ἀπὸ τοῦ βήματος ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἔπρεπε ν’ ἀναμιχθῇ καὶ ἡ μεγαλυνθεῖσα Ἑλλὰς διὰ νὰ σχετισθῶσιν αἱ χρονολογίαι κατὰ τὰς ὁποίας ἔλαβον χώραν τὰ ἔκτροπα γεγονότα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐβεβαίωσεν ἡμᾶς ὅτι εὐθὺς ὡς ἔλαβε γνῶσιν τῶν ἐκτρόπων αὐτῶν προέβη σχεδὸν ἠλεκτρικῶς εἰς τὴν ἐπιβολὴν τῆς ποινῆς ἐκείνης ἡ ὁποία ἐθεωρήθη ὑπ’ αὐτοῦ ὡς ἁρμόζουσα εἰς τὸν ὑπάλληλον τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλά, παρακαλῶ, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ὑπομνήσω τὰς χρονολογίας, διὰ νὰ κρίνῃ ἡ Βουλὴ κατὰ πόσον εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρήσῃ ὀρθὰς τὰς δικαιολογίας τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. (Ἐνταῦθα στρέφεται ὁ ῥήτωρ πρὸς τοὺς συνομιλοῦντας κ. Ὑπουργούς). Κύριοι Ὑπουργοί, ἂν θέλητε νὰ ὁμιλήσητε, παρακαλῶ νὰ διακόψωμεν τὴν συζήτησιν, διότι δὲν εἶναι ἁρμόζον αὐτὸ τὸ ὁποῖον γίνεται. Δύνασθε νὰ ἡγῆσθε πλειονοψηφίας, ἀλλὰ καθ’ ἣν στιγμὴν ἐλέγχεσθε κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἔχετε καθῆκον ν’ ἀκούητε.

§165ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Σᾶς ἀκούω, ἀλλὰ δὲν δύναμαι καὶ νὰ μὴ τείνω μίαν στιγμὴν τὸ οὖς εἰς τὸν συνάδελφόν μου. Λυποῦμαι δὲ διότι δὲν θὰ παύσω καὶ εἰς τὸ μέλλον, μὲ ὅλην τὴν εὐλάβειαν καὶ προσοχὴν τὴν ὁποίαν ὀφείλω πρὸς ὑμᾶς, ὅταν τις τῶν κ. συναδέλφων μου ἔχῃ νὰ μοὶ εἴπῃ τι, νὰ τῷ παράσχω τὸ οὖς.

§166Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κάμνετε εἶναι ὅτι προσπαθεῖτε διὰ παντὸς τρόπου νὰ περισπάσητε τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Ἤδη καταγγέλλεσθε, καὶ εἶναι μία ἐκ τῶν πολλῶν καταγγελιῶν αὕτη ἐξ ὅσων θὰ ἔλθωσιν ἡ μία κατόπιν τῆς ἄλλης ἐνταῦθα, καταγγέλλεσθε, ὅτι ὑπήρξατε ὑπαίτιος ζημίας διὰ τὸ Κράτος ἑκατομμυρίου, ὑμεῖς δὲ ἐλαφρᾷ τῇ καρδίᾳ ἐλεεινολογήσατε πρὸ ὀλίγου τὰς Βουλὰς καὶ τὰς Κυβερνήσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι εἶχον τόσην εὐαισθησίαν, ὥστε διὰ σύνταξιν 60 ἢ 70 δρ. νὰ πίπτωσι καὶ νὰ παραιτῶνται. Ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον παρακαλῶ τὴν Βουλήν, εἶναι νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς χρονολογίας, διὰ νὰ ἴδῃ κατὰ πόσον ἡ δικαιολογία τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως περὶ ἀστραπιαίας ἐνεργείας αὐτοῦ δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀληθής. Τὸ τηλεγράφημα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν φέρον χρονολογίαν 12)25 Αὐγούστου 1914 ἐπέχει θέσιν καταγγελίας ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐναντίον τοῦ ἐν Ἀμερικῇ πρεσβευτοῦ διὰ τὴν ὑπέρβασιν τῆς ἐντολῆς τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς αὐτὸ ἀπήντησεν ὁ πρεσβευτὴς ἀπολογούμενος. Τὴν ἀπολογίαν ταύτην ἐμυκτήρισε καὶ ἔσκωψεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ὑποθέτω ὅτι διὰ νὰ φθάσῃ μέχρι τῆς ἀκοῆς αὐτοῦ δὲν εἶχεν ἀνάγκην ἡ ἀπολογία αὐτὴ νὰ διέλθῃ δι’ ὅλων τῶν σταδίων τὰ ὁποῖα ἐξέθηκεν ἐνώπιον ἡμῶν, διὰ τοῦ πρωτοκόλλου κλπ. Ὑποθέτω ὅτι εἶναι ἀρκετὰ πυκνὴ ἡ συνεννόησις μεταξὺ τῶν μελῶν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὥστε ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ν’ ἀναφέρωσιν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος οὐδεμίαν πλέον φέρει εὐθύνην, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ τοιαύτης ἐνεργείας ἐκ μέρους τοῦ κ. ἐν Ἀμερικῇ πρεσβευτοῦ. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μᾶς λέγει· εὐθὺς ὡς ἔμαθον ταῦτα, ἀμέσως προυκάλεσα τὴν ἀπόλυσιν τοῦ πρεσβευτοῦ. Ἀληθῶς ἐν ἠλεκτρικῇ ταχύτητι προυκάλεσε τὴν ἀπόλυσιν τοῦ πρεσβευτοῦ κατόπιν ἐγγράφου τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν τῆς 16 Ὀκτωβρίου· δηλ. ἀπὸ τῆς 13 Αὐγούστου, ὅτε ὑπεβλήθη πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἡ δικαιολογία ἐκ μέρους τοῦ πρεσβευτοῦ ἐν Ἀμερικῇ, μέχρι τοῦ ἐγγράφου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν παρῆλθον μῆνες δύο καὶ ἡμέραι τρεῖς. Τί ἔπραττε καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως; Δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι οἱ συνάδελφοί του, ὁ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὁ τῶν Ναυτικῶν, οὐδέποτε ἔκαμαν λόγον εἰς αὐτὸν ὅτι πρόκειται περὶ τοιαύτης ἐκτρόπου ἐνεργείας τοῦ πρεσβευτοῦ; Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ κάμῃ, τὸ ἔκαμεν. Ἐγὼ ὅμως νομίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔσφαλεν εἰς τὴν ἐνέργειάν του, διότι ὄχι μόνον ἐκοιμήθη αὐτὸς καὶ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐπὶ δύο ὁλοκλήρους μῆνας, ἀλλ’ ἔσφαλεν εἰς τὴν ἐνέργειάν του καὶ διὰ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἐνήργησε, διότι ἐξέθηκε καὶ τὴν ὑπόληψιν καὶ τὴν τιμὴν πλέον τῆς διπλωματίας τῆς Ἑλλάδος διὰ τοῦ Διατάγματος ἐκείνου, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπελύετο ὁ πρεσβευτής. Ἠδύνατο ὁπωσδήποτε νὰ ἐκτιμήσῃ τὸ ἔκτροπον τῆς ἐνεργείας τοῦ πρεσβευτοῦ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ αἱ κακαὶ γλῶσσαι καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ βλέπωσι πάντοτε κάτι τι τὸ ἀναξιοπρεπὲς εἰς τὰς πράξεις τῶν ὀργάνων τῆς Κυβερνήσεως δὲν θὰ σιωπήσωσιν. Ἔρχεται δὲ ἡ πρᾶξις αὕτη τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ἀπόλυσις τοῦ πρεσβευτοῦ, νὰ θέσῃ τὴν κορωνίδα ἐπὶ τὴν ὅλην ὑπόθεσιν ταύτην. Εἶναι ἴσως μοναδικὴ περίπτωσις κατὰ τὴν ὁποίαν βλέπομεν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἀπὸ τῆς ὁποίας συγκροτεῖται τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον πρεσβευτήν, ἀντιπρόσωπον τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Βασιλέως, ἀπολυόμενον κατὰ τοιοῦτον τρόπον. Ἡ ἀπόλυσις δὲ δὲν εἶναι τιμωρία, οὔτε δύναταί τις νὰ ἐνεργῇ τὴν ἀπόλυσιν πρὸς τὸν σκοπὸν τιμωρίας. Ἡ ἀπόλυσις ἔχει ἄλλον σκοπόν· νὰ θέσῃ κατὰ μέρος ἓν ὄργανον τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει πλέον αὕτη τὴν πεποίθησιν ὅτι ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Δὲν εἶναι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁ ὁποῖος τιμωρεῖ. Ἡ τιμωρία δύναται νὰ ἐπιζητῆται ἀλλαχοῦ. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ τῆς ἀποτόμου ἐκείνης πράξεώς του, ἀντὶ νὰ τιμωρήσῃ τὸν ὑπάλληλον, ἐτιμώρησε τὴν Πολιτείαν τὴν Ἑλληνικήν, τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου. Ἐμυκτήρισεν, εἶπον, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὰς Βουλὰς καὶ τὰς Κυβερνήσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἀπέδειξαν περισσὴν εὐαισθησίαν, ὅτε ἐπρόκειτο περὶ τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους, καὶ ἐξήγγειλεν ἐντεῦθεν, ὅτι, ὅταν κατορθωθῇ νὰ διαλυθῇ μετὰ τῆς Βουλῆς ἡ ἀχλὺς ἡ ὁποία κατέχει τὸν ἑλληνικὸν λαόν, τότε θὰ ἔχῃ ἀνάγκην ν’ ἀπολογηθῇ ἀπέναντι τῶν καταγγελιῶν αἱ ὁποῖαι διατυποῦνται σήμερον ἀπὸ τοῦ βήματος κατὰ τῆς ἐνεργείας του. Ἀλλ’ αἱ καταγγελίαι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δὲν δὲν θὰ εἶναι μόνον ὡς πρὸς τὴν ζημίαν αὐτήν, ἡ ὁποία δύναται νὰ εἶναι δύο ἑκατομμύρια ἢ 800 χιλιάδες, ἀδιάφορον, ἀλλ’ ἡ ὁποία ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἠθικῆς εἶναι ὑπερτέρα. Ἂν θέλωμεν νὰ προστρέξωμεν εἰς τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἄλλαι ἐπερωτήσεις· εἶναι ἡ ἐπερώτησις τῶν αὐτοκινήτων. Ἐκεῖ θὰ εὕρωμεν τὴν Κυβέρνησιν οὐχὶ ὑπαίτιον ἁπλῶς, ἀλλὰ κατηγορουμένην. Ἄλλη ἐπίσης ἐπερώτησις δι’ ἄλλον πρεσβευτὴν διὰ προμηθείας γενομένας πάλιν ἐν Ἀμερικῇ. Αἱ κακαὶ γλῶσσαι, ἢ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος τοῦ Δημοσίου, καταγγέλλουσιν, ὅτι ὁλόκληρα ποσὰ ἐκ τῶν διαφόρων προμηθειῶν ἐπληρώθησαν ὑπὲρ τὴν γενομένην συμφωνίαν. Ἀλλ’ ὅλα αὐτὰ δὲν βαρύνουσι τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ὅλα δὲν δύνανται νὰ τὸν κάμωσι νὰ λησμονήσῃ ἐπὶ στιγμὴν τὴν μεγαλυνθεῖσαν Ἑλλάδα, καὶ καθ’ ὅσον ἡ Ἑλλὰς ἐμεγαλύνθη κατὰ τοσοῦτον πρέπει αἱ ζημίαι αὐτῆς νὰ εἶναι μεγαλύτεραι, καὶ κατὰ τοσοῦτον νὰ κατασπαταλᾶται καὶ νὰ διασπαθᾶται ὁ πλοῦτος τοῦ λαοῦ. Θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλα αὐτά, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο ὑπὸ τὴν διοίκησιν ὑμῶν καὶ τὴν Κυβέρνησιν ὑμῶν, θὰ ἐξονυχισθῶσι. Θὰ ἴδωμεν τότε ὁποία τις ὑπῆρξεν ἡ ἐν γένει πολιτεία ὑμῶν· θὰ ἐξετάσωμεν κατὰ πόσον ἐκεῖνοι οἱ ὁρμαθοὶ τῶν διορισμῶν καὶ τῶν παύσεων τὰς ὁποίας κάμνετε, ἡ κατάργησις ὅλων τῶν ἀποκεντρωτικῶν νόμων εἰς τὴν ὁποίαν προβαίνετε κατὰ πᾶσαν ἡμέραν, ἠδύναντο νὰ δικαιολογηθῶσιν ἐκ τοῦ συμφέροντος τοῦ Δημοσίου ἢ ἐκ τοῦ συμφέροντος τῆς φατρίας, χάριν τῆς ὁποίας τὰ πάντα σπαταλᾶτε.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδενὸς ἑτέρου ζητήσαντος τὸν λόγον ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Οἱ κύριοι Δ. Γκλαβᾶς, Ι. Βέρροιος, Α. Χριστόπουλος καὶ Γ. Κατσιμπίρης «παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εἰσηγηθῇ νομοσχέδιον περὶ ἀπονομῆς προσωπικῆς συντάξεως πρὸς τὸν ἐθνικὸν ποιητὴν Σπυρίδωνα Περεσιάδην, οὗτινος ἡ ἐθνωφελὴς δρᾶσις εἶναι γνωστὴ καθ’ ἅπαν τὸ Πανελλήνιον.

§168ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχω ν’ ἀπαντήσω τίποτε, κύριε Πρόεδρε.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Σοκόλης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως διὰ τὸν τραυματίαν Α. Σταύρακαν, οὗτινος ἀπεκόπη ὁ ἀριστερὸς ποὺς καὶ ὑποφέρει ἐκ τοῦ δεξιοῦ εἰς σημεῖον ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ κινηθῇ, φροντίσῃ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον νὰ λάβῃ τὴν νόμιμον σύνταξιν. Ὁ ἄνω τραυματίας εὑρίσκεται ἐν τῷ χωρίῳ Καρυᾷ τῆς Λευκάδος».

§170ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρ’ ὅλην τὴν γενομένην ἔρευναν οὐδεμία ἀναφορὰ τοῦ περὶ οὗ πρόκειται περὶ ἀπονομῆς συντάξεως ἀνευρέθη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν.

§171Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ὁ λόγος ἕνεκα τοῦ ὁποίου δὲν ἐξητάσθη εἶναι ὅτι ἡ κατάστασίς του εἶναι τοιαύτη, ὥστε δὲν δύναται νὰ κινηθῇ διὰ νὰ ἐνεργήσῃ.

§172ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶπον ὅτι τὴν αἴτησιν δὲν εὑρίσκω παρ’ ὅλην τὴν γενομένην ἔρευναν. Παρακαλῶ νὰ ὑποβληθῇ ἀναφορὰ καὶ τὰ περαιτέρω ὀφείλει τὸ Ὑπουργεῖον νὰ μεριμνήσῃ, ἀφοῦ αὐτὸς δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Ν. Λεωνίδας, Κ. Σοκόλης καὶ Π. Σπυράκης «συνιστῶσιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ὅπως, προκειμένου νὰ ἐκτεθῶσιν εἰς μειοδοτικὴν δημοπρασίαν αἱ ἄγονοι γραμμαί, ἀξιώσῃ ἵνα μεταξὺ τῶν ὅρων τῆς διακηρύξεως τεθῇ ἀπαραιτήτως ὅπως τὰ ἀτμόπλοια, τὰ ἐκτελέσοντα τὴν συγκοινωνίαν ταύτην, ὦσι τοὐλάχιστον τριακοσίων τόννων καὶ καλῆς καταστάσεως ὡς πρὸς τὸ σκάφος καὶ τὴν μηχανήν, καθόσον τινὰ τῶν ἀτμοπλοίων τῶν ἐκτελούντων σήμερον ταύτην θέτουσιν εἰς κίνδυνον τὴν ἀσφάλειαν τῶν κατ’ ἀνάγκην δι’ αὐτῶν ταξιδευόντων, λόγῳ τῆς σμικρότητος καὶ τῆς κακῆς καταστάσεως αὐτῶν».

§174Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ γίνῃ διακήρυξις καθ’ ἣν ὄχι μόνον ἡ χωρητικότης τῶν πλοίων ἀλλὰ καὶ ἡ κατάστασις θὰ ὁρίζηται, οὕτως ὥστε οἱ πλοῖ νὰ γίνωνται πλήρεις καὶ ἐν ἀσφαλείᾳ.

§175Ν. ΛΕΩΝΙΔΑΣ. Λάθος ἐγένετο. Ἀντὶ 250 ἐτέθησαν 300 τόννοι.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Συριόπουλος «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅπως ἐκδώσῃ εἰς δημοπρασίαν τὴν κατασκευὴν θρανίων διὰ τὰ δημοτικὰ καὶ ἑλληνικὰ σχολεῖα τῆς Ἠλείας, διότι εἰς πλεῖστα ἐξ αὐτῶν οἱ μαθηταὶ ἵστανται ὄρθιοι, μεριμνήσῃ δὲ καὶ ἀγορασθῶσι πίνακες καὶ ὄργανα διὰ τὴν διδασκαλίαν διαφόρων μαθημάτων».

§177Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 28303 ἔ.ἔ. προκηρύξεως τοῦ Ὑπουργείου, δημοσιευθείσης ἐν τῷ ὑπ’ ἀριθ. 56 τῆς 10 Μαρτίου 1914 φύλλῳ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, ἐξετέθη εἰς δημοπρασίαν ἐν Πάτραις ἡ κατασκευὴ 1500 θρανίων προοριζομένων διὰ τὰ ἔχοντα ἀνάγκην τοιαῦτα διδακτήρια τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος καὶ τῶν ἁπανταχοῦ μερῶν τοῦ νομοῦ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας. Ἡ δημοπρασία ὅμως ἀπέτυχε τρὶς παρ’ ὅλην τὴν αὔξησιν 10% τῶν τιμῶν. Μετὰ τὴν τρίτην ἀποτυχίαν τὸ ἔργον διῃρέθη καὶ διὰ τὰ σχολεῖα Ἠλείας προυκηρύχθη ἰδιαιτέρα δημοπρασία κατασκευῆς 1000 θρανίων ἀντὶ 40.000 δραχμῶν, ὡσαύτως δὲ προυκηρύχθησαν ἄλλαι δημοπρασίαι διὰ θρανία τῶν λοιπῶν μερῶν.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Γ. Καντιάνης, Ν. Συριόπουλος, Β. Κυρέλλος κ. Δ. Γκλαβάς «παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ν’ ἀπαντήσῃ· 1) πόσους μαθητὰς περιλαμβάνει ἡ τρίτη τάξις τοῦ πέμπτου ἑλληνικοῦ σχολείου Ἀθηνῶν, διότι πληροφοροῦνται ὅτι περιλαμβάνει 150 μαθητάς· 2) ἂν εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ σχολάρχης τοῦ σχολείου τούτου προβαίνει εἰς ἀποβολὰς μαθητῶν, ἐπὶ τῷ σκοπῷ τοῦ ν’ ἀραιωθῶσι, καὶ ὑποβάλλεται εἰς φροντίδας καὶ ἐνοχλήσεις».

§179Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δι’ ἐγκυκλίου διαταγῆς ὑπ’ ἀριθ. 26023 ἀπὸ 23 Σεπτεμβρίου ἐ. ἔ. διετάχθησαν οἱ ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ γυμνασιάρχαι καὶ σχολάρχαι νὰ ἐγγράφωσιν ἐν τῷ μαθητολογίῳ μαθητὰς μόνον μέχρι 50, τοὺς δ’ ὑπολοίπους παρουσιαζομένους νὰ ἐγγράφωσιν ἐν ἰδίῳ καταλόγῳ. Τοὺς τελευταίους τούτους θὰ διανείμῃ ὁ γενικὸς ἐπιθεωρητὴς ἀνὰ τὰ διάφορα σχολεῖα, ἀναλόγως τοῦ χώρου ἑκάστου. Περὶ ἀποβολῆς μαθητῶν ὑπὸ τοῦ σχολάρχου τοῦ πέμπτου ἑλληνικοῦ σχολείου, ἥτις πάντοτε γίνεται μετ’ ἔγκρισιν τοῦ Ὑπουργείου, οὐδεμίαν γνῶσιν ἔχει τὸ Ὑπουργεῖον. Ἡ ἀραίωσις ἄλλως τε τῶν μαθητῶν δὲν εἶναι ἔργον τοῦ σχολάρχου, ἀλλ’, ὡς ἐλέχθη, τοῦ γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σοκόλης. Ἀπών, διαγράφεται. Ὁ κ. Κ. Λιδωρίκης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅπως μεριμνήσῃ διὰ τῆς οἰκείας προξενικῆς Ἀρχῆς περὶ τῆς ἐν Ἑλλάδι μεταγωγῆς τοῦ ἐν τῷ φρενοκομείῳ Μιλβώκης (Milwaukee) τῆς Ἀμερικῆς εὑρισκομένου Ἕλληνος Ἰωάννου Δ. Τσαμπᾶ ἐκ Δωρίδος, εὑρισκομένου ἤδη ἐν ἀναρρώσει».

§181ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Λυποῦμαι, διότι δὲν δύναμαι νὰ ἀνταποκριθῶ πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Δὲν δύναμαι δυστυχῶς.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σταματιάδης ἀπουσιάζει. Ὁ κ. Δ. Βρατσᾶνος «ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν διατί δὲν κατέθηκεν ἐντὸς τῆς ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ τασσομένης προθεσμίας 1) τὰ 16 συμφωνητικὰ περὶ ἐπιστασίας τῶν ἐν Ἀγγλίᾳ ναυπηγουμένων σκαφῶν, 2) τὰ περὶ προμηθείας ἐλαίων κλπ. πρὸς χρῆσιν τοῦ Στόλου».

§183Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ἀρχομένης τῆς προηγουμένης ἐπερωτήσεώς μου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔδωκε τὰς σχετικὰς πληροφορίας καὶ δι’ αὐτὸ παρέλκει ἡ ἐπερώτησις.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ὁ κ. Γ. Φικιώρης «συνιστᾷ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως προκειμένου ν’ ἀναθεωρηθῶσιν οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι τὸν προσεχῆ Ἰανουάριον κατὰ τὸν περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν ΧΜΗʹ νόμον παραγγείλῃ δι’ ἐγκυκλίου εἰς τοὺς δημάρχους καὶ προέδρους Κοινοτικῶν Συμβουλίων νὰ ζητήσωσι, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 25 τοῦ νόμου αὐτοῦ, τὴν διαγραφὴν πάντων τῶν ἀποβιωσάντων ἀπὸ τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, ὑπομιμνήσκων εἰς αὐτοὺς τὴν ποινικὴν τιμωρίαν τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει ὁ νόμος διὰ τὴν παράλειψιν αὐτήν, ἤτοι φυλάκισιν ἑνὸς μέχρι τριῶν μηνῶν, ἂν ἐγένετο ἐκ προθέσεως, καὶ χρηματικὴν ποινὴν δραχμῶν 100–300, ἂν ἐγένετο ἐξ ἀμελείας».

§185Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Εἶναι γνωστόν, ὅτι αἱ περισσότεραι νοθεῖαι ἐν ταῖς ἐκλογαῖς ἐνεργοῦνται διὰ τοῦ νόμου ΧΜΗʹ περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν. Ὁ νόμος δύναται νὰ προλαμβάνῃ τὸ κακὸν τοῦτο διὰ τῆς καταμετρήσεως τῶν βιβλιαρίων. Νομίζω ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ἐπιβάλλει εἰς πάντας νὰ ἐκκαθαρίζωσι τοὺς καταλόγους διὰ τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν ἀποθανόντων. Δυστυχῶς τοῦτο δὲν ἐφηρμόσθη μέχρι τοῦδε. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ παραγγείλῃ δι’ ἐγκυκλίου τοὺς δημάρχους καὶ προέδρους τῶν Κοινοτήτων νὰ διαγράψωσιν ὑπ’ εὐθύνη των τοὺς ἀποβιώσαντας. Οἱ κατάλογοι οἱ ἐκλογικοὶ περιέχουσι διπλάσιον ἀριθμὸν τῶν ψηφοφορούντων. Γνωρίζω ὅτι ἐν τῷ δήμῳ Σπάρτης, ἐν ᾧ οἱ ψηφοφόροι εἶναι 2.000, οἱ ἐγγεγραμμένοι ἐν τῷ καταλόγῳ εἶναι διπλάσιοι. Παρακαλῶ νὰ διαταχθῇ ἡ ἐκκαθάρισις τοῦ κακοῦ τούτου.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Σπυράκης «ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τὴν κατ’ Ὀκτώβριον 1912 γενομένην ὑπ’ αὐτοῦ προμήθειαν αὐτοκινήτων Divan Boston.».

§187Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν, διότι ἤθελον νὰ λάβω γνῶσιν τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα κατετέθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ.

§188ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁ φάκελος εἶναι εἰς τὴν διάθεσιν ὑμῶν ἀπὸ πολλῶν μηνῶν, ἐὰν δὲ εἶσθε παρεσκευασμένος πρὸς συζήτησιν, νὰ ἔλθωμεν μετὰ τὸ φαγητόν.

§189Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Τὴν Δευτέραν.

§190Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Διὰ τὴν κατάθεσιν τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν προμήθειαν τῶν ἀχρήστων σιδηρικῶν τὰ ὁποῖα ἐχαρακτηρίσθησαν ὡς τοιαῦτα ὑπὸ δύο Ἐπιτροπῶν καὶ τὰ ὁποῖα ἐπληρώθησαν ἀντὶ 100.000 δρ. δὲν ἔχομεν παράπονο, ἀλλὰ τὰ ἔγγραφα τῆς ἀγορᾶς τῶν δύο ἀμερικανικῶν ἔχουσι ζητηθῆ πρὸ 20 ἡμερῶν.

§191Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Ἐγὼ ὑπέβαλον αἴτησιν περὶ καταθέσεως αὐτῶν καὶ κατόπιν δι’ ἰδιαιτέρας παρακλήσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ἀνέβαλον τὴν κατάθεσιν, ἵνα συγκεντρωθῶσι τὰ ἔγγραφα, ἀλλὰ παρῆλθον ἔκτοτε δεκαπέντε ἡμέραι.

§192ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ὑπῆρχε κάποιον τυπικὸν ἐμπόδιον. Θὰ κατατεθῶσιν ὅμως τὸ ταχύτερον.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 15 ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Κ. Σταμούλης «συνιστᾷ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν 1) νὰ διατάξῃ τὴν ἀναστολὴν τῆς διενεργουμένης ἐν Καρδίτσῃ πλειοδοτικῆς δημοπρασίας οἰκοπέδων κειμένων ἐντὸς τῆς πόλεως Καρδίτσης καὶ ἐν τῇ συνοικίᾳ τῶν στρατώνων, καθόσον ταῦτα ἀφ’ ἑνὸς μὲν κατέχονται καλῇ τῇ πίστει καὶ νομίμῳ τίτλῳ ἀπὸ περισσοτέρου τῆς τριακονταετίας χρόνου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ οὐδὲν δικαίωμα ἐπ’ αὐτῶν κυριότητος κέκτηται, ἂν ὑπάρχῃ τοιοῦτο, τὸ Δημόσιον εἰμὴ ὁ δῆμος Καρδίτσης. Ἄλλως δὲ ὁ καθορισμὸς τῆς ἀνηκούσης εἰς τὸ Δημόσιον παρὰ τοὺς στρατῶνας ἐκτάσεως καθωρίσθη πρὸ ἐτῶν χωρὶς εἰς ταύτην νὰ ὑπολογίζηται ἡ ἐκποιουμένη σήμερον ὡς οἰκόπεδον ἔκτασις. Ἐκ δὲ τῆς ἐνεργείας ταύτης οὐδὲν πρόκειται νὰ ὠφεληθῇ τὸ Δημόσιον ἐκτὸς τῆς εἰς δίκην περιπλοκῆς τοῦ Δημοσίου, εἰς ἣν ἀσφαλῶς θὰ ἡττηθῇ».

§194ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Θὰ λάβω τὰ κατάλληλα μέτρα, ὅπως διαταχθῇ ἡ ἀναστολή.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Παππαβασιλείου «συνιστᾷ εἰς τοὺς κ. Ὑπουργοὺς τῆς Συγκοινωνίας καὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εἰσηγηθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου προικοδοτοῦν τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Νάξου διὰ τοῦ φόρου τῶν 30% ἐπὶ τῆς προσαυξήσεως τῶν ἐκ τῆς σμύριδος προσόδων ἀπὸ τοῦ τελευταίου νόμου ͵ΓΡΜΙϚʹ τοῦ 1906, ὅπως ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ποσοῦ τούτου συνομολογηθῇ δάνειον πρὸς στερέωσιν τοῦ λιμενοβραχίονος Νάξου, ὁ ὁποῖος ὑποστὰς σπουδαιοτάτας βλάβας κινδυνεύει νὰ καταστραφῇ τελείως».

§196Σ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Καὶ ἄλλοτε, εἶναι περίπου ἔτος, ὁπότε δὲν εἶχεν ἀκόμη συσταθῆ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν καὶ νὰ συστήσω εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν τὴν ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου συνδρομὴν ὑπὲρ τῆς ἐπισκευῆς τοῦ κυρίου λιμενοβραχίονος τῆς Νάξου καὶ τῆς ἐν γένει εὐοδώσεως τῶν λιμενικῶν αὐτῆς ἔργων, διότι ὁ βραχίων ἐκεῖνος εἶναι ἤδη ἡμικατεστραμμένος καὶ κινδυνεύει νὰ καταστραφῇ τελείως, διότι ἐπείγει ἡ στερέωσις αὐτοῦ. Καὶ κατὰ μὲν τὴν ἀγόρευσίν μου ἐκείνην ἐζήτουν δέκα χιλιάδας δραχμῶν ἐτησίως πρὸς συνομολόγησιν χρεωλυτικοῦ δανείου, στηριζόμενος εἰς τὴν ἀπὸ τοῦ 1906 καὶ ἐντεῦθεν προσαύξησιν τῆς καθαρᾶς προσόδου τῆς σμύριδος κατὰ 350.000 περίπου δραχμῶν, ποσοῦ τὸ ὁποῖον φορολογούμενον πρὸς 3% ὡς δικαιώματος λιμενίου φόρου ἐξαγωγῆς τῆς σμύριδος ἐκ τῆς Νάξου ἔδιδε τὸ ποσὸν ἐκεῖνο τῶν 10.000 δρ. Ἀλλ’ ἤδη αἱ πρόσοδοι τῆς σμύριδος, ἂν αἱ περιστάσεις ἦσαν ὁμαλαί, ἄνευ δηλ. εὐρωπαϊκοῦ πολέμου, ὁ ὁποῖος σπουδαίως ἐζημίωσε καὶ τὸ ἐμπόριον τῆς σμύριδος, θὰ ἦσαν ἀνώτεραι τῶν περυσινῶν, ὡς τοῦτο τεκμαιρόμεθα ἐκ τῆς ζητήσεως ναξίας σμύριδος, ἡ ὁποία μέχρι τῶν μέσων τοῦ τρέχοντος ἔτους καὶ ἐνωρίτερον ἀκόμη ἀνῆλθεν εἰς 11.000 τόννων. Δυνάμεθα λοιπὸν δεδικαιολογημένως νὰ δεχθῶμεν, ὅτι ἡ ἐφετεινὴ κατανάλωσις τῆς σμύριδος θὰ ἦτο οὐχ ἐλάσσων τῶν 20.000 τόννων, ποσὸν τὸ ὁποῖον θ’ ἀπέφερε περίπου ἓν ἑκατομμύριον φράγκων καθαρὰν πρόσοδον σμύριδος. Συνεπῶς ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος προσαύξησις θὰ ἦτο 500.000 φρ., τὸ δὲ φορολογητέον ποσὸν πρὸς 3% ἐπὶ ταύτης θὰ ἦτο δραχμαὶ δεκαπέντε χιλιάδες. Καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν 15.000 δραχ. ζητῶ τὴν φορὰν ταύτην παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ὑπὲρ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Νάξου ἐτησίως, ὅπως ἐπ’ αὐτοῦ στηριχθῇ δάνειον χρεολυτικὸν διὰ τὰ λιμενικὰ ἔργα τῆς νήσου. Ζητῶν χρῆμα παρὰ τοῦ δημοσίου ταμείου διὰ τὸν λιμένα τῆς Νάξου, κύριοι Βουλευταί, δὲν ζητῶ, κυρίως εἰπεῖν, δημόσιον χρῆμα, ἀλλὰ χρῆμα λιμενίου φόρου ἐξαγωγῆς τοῦ προϊόντος τούτου ἐκ τῆς Νάξου, ἀλλὰ χρῆμα ναξιακόν. Ζητῶ σάρκα ἐκ τῆς σαρκὸς καὶ ὀστοῦν ἐκ τῶν ὀστῶν τῆς Νάξου. Καὶ ἂν ὁ λόγος οὗτος δὲν συνέτρεχε, πάλιν τὸ Δημόσιον θὰ εἶχε τὴν στοιχειώδη ὑποχρέωσιν νὰ βοηθήσῃ τὸ λιμενικὸν ἔργον τῆς νήσου διὰ τὰ τόσα καὶ τόσα ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα ἐκέρδισε καὶ τὰ ὁποῖα θὰ κερδίσῃ ἀκόμη ἐκ τῆς σμύριδός της.

§197Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Θὰ μελετήσω τὸ ζήτημα καὶ θὰ ἐνεργήσω τὰ δέοντα.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Σπυράκης ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν διὰ τὴν κατ’ Ὀκτώβριον τοῦ 1912 γενομένην ὑπ’ αὐτοῦ προμήθειαν αὐτοκινήτων Divan Boston».

§199Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Δυστυχῶς, κύριε Πρόεδρε, δὲν ἤμην ἐδῶ ἵνα δώσω τὴν ἀπάντησιν. Ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀρκαδίας ἐζήτησε τὰ ἔγγραφα, ἀλλ’ ἵνα συλλεχθῶσι ταῦτα ἀπαιτεῖται ὡρισμένος χρόνος καὶ παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ μὴ τὰ καταθέσω ἐντὸς τῆς ἑξαημέρου προθεσμίας. Ὁ κ. Σπυράκης μοὶ εἶπεν ὅτι ἔχω εἰς τὴν διάθεσίν μου ὅσον χρόνον θέλω. (Ἀναβάλλεται μετὰ ταῦτα ἡ ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως συζήτησις).

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Περρωτὴς συνιστᾷ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ συμπληρωθῶσιν αἱ κεναὶ θέσεις τῶν ἑλληνικῶν σχολείων Ἀρφαρῶν καὶ Θουρίας, διότι, καίτοι φοιτῶσι μαθηταὶ ὑπὲρ τοὺς 150 εἰς ἕκαστον, ἔχουσι μόνον δύο διδασκάλους. Ὁμοίως παρακαλεῖ ὅπως διορισθῇ ἔτι μία διδασκάλισσα ἐν Ἀρφαροῖς, διότι ἡ ὑπάρχουσα δὲν ἐπαρκεῖ εἰς τὴν διδασκαλίαν 110 μαθητριῶν».

§201Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὸ προσωπικὸν τοῦ σχολείου Ἀρφαρῶν ἀποτελούμενον ἐκ τοῦ σχολάρχου καὶ δύο ἑλληνοδιδασκάλων εἶναι πλῆρες.

§202Α. ΠΕΡΡΩΤΗΣ. Ὄχι. Οἱ κάτοικοι παραπονοῦνται, διότι πρὸ μηνὸς καὶ πλέον στεροῦνται ἑνὸς διδασκάλου, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ γίνῃ διδασκαλία εἰς 150 μαθητάς. Ὁμοίως νὰ διορισθῇ καὶ μία ἔτι διδασκάλισσα ἐν Ἀρφαροῖς, διότι ἡ ὑπάρχουσα δὲν ἐπαρκεῖ.

§203Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ ἑλληνικὸν σχολεῖον Ἀρφαρῶν Θουρίας εἶναι πλῆρες. Μήπως ἀσθενεῖ τις ἢ μήπως διατελεῖ ἐν ἀδείᾳ;

§204Α. ΠΕΡΡΩΤΗΣ. Μετετέθη πρὸ 20 ἡμερῶν.

§205Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Προκειμένου περὶ τῆς διδασκαλίσσης θ’ ἀποφασίσῃ τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πετροπουλάκης διὰ τοῦ δευτέρου τμήματος τῆς ἐπερωτήσεώς του τοῦ ἀφορῶντος εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας «συνιστᾷ εἰς αὐτόν, ὅπως συστήσῃ τηλεφωνεῖον ἐν τῇ κοινότητι Δαιμονιᾶς τῆς Μονεμβασίας ἐκ 200 οἰκογενειῶν κατοικουμένῃ. Ὁμοίως συνιστᾷ εἰς τὸν ἴδιον Ὑπουργὸν τὴν σύστασιν τηλεφωνείου καὶ ἐν Καλυβίοις τοῦ Ἀσωποῦ πολυπληθοῦς κοινότητος. Ἐπίσης συνιστᾷ, ὅπως καὶ εἰς τὴν κοινότητα Νιατῶν τοῦ Ἕλους συσταθῇ τηλεφωνεῖον, ὅπερ μεγάλως θέλει ἐξυπηρετήσει πυκνοτάτους πληθυσμούς. Ἐπίσης συνιστᾷ ὅπως μεριμνήσῃ διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῆς ὁδοῦ Μολάων–Μονεμβασίας, ἥτις κατέστη ἀδιάβατος καὶ συμβαίνουσι συχνάκις ἀτυχήματα, πρὸς δὲ ὅπως ἐπανέλθῃ ἐν τῇ ἕδρᾳ Μολάοις ὁ ἀπὸ μηνῶν ἐπ’ ἀδείᾳ ἀναχωρήσας μηχανικός, οὗτινος ἡ παρουσία εἶναι ἀναγκαιοτάτη».

§207Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Πρόκειται περὶ τῆς κοινότητος Δαιμονιᾶς, ἧς οἱ κάτοικοι παρακαλοῦσιν ὑμᾶς ὅπως συστήσητε τηλεφωνεῖον. Ἐπίσης εἰς τὰ Κυλύβια τοῦ Ἀσωποῦ, ὡς καὶ τὴν κοινότητα Νιατῶν τοῦ Ἕλους, ἥτις εἶναι τὸ ἐπίνειον καὶ ἔχει ἀρκετὴν ἐμπορικὴν κίνησιν. Ἐκτὸς τῶν τριῶν τούτων συστάσεων παρακαλῶ ὑμᾶς νὰ μεριμνήσητε καὶ περὶ τῆς ἐπισκευῆς τῆς ὁδοῦ Μολάων– Μονεμβασίας, ἥτις κατέστη ἀδιάβατος. Ἐπίσης παρακαλῶ νὰ διατάξητε τὴν ἐπάνοδον τοῦ μηχανικοῦ ἐν Μολάοις, ὅστις ἀπὸ μηνῶν ἀναχωρήσας δὲν ἐπανῆλθεν εἰσέτι.

§208Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Θὰ λάβω ὑπὸ σημείωσιν τὰ τῆς κατασκευῆς τῆς ὁδοῦ, διὰ δὲ τὰ λοιπὰ θέλω ἐξετάσει.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Χριστόπουλος «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ἵνα λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς αἰτήσεις τῶν κατοίκων Λιόπεσι, Ψάρι καὶ Ἀσπροκάμπου Κορινθίας, περὶ συστάσεως τηλεφωνικῶν γραφείων, διὰ τὰ ὁποῖα ἡ δαπάνη θὰ εἶναι πολὺ μικρά, ἀφοῦ ἐγγὺς τῶν ἀνωτέρω χωρίων διέρχονται τηλεφωνικαὶ γραμμαί, μεθ’ ὧν δύνανται νὰ ἑνωθῶσι».

§210Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Τὸ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. Ν. Χαριτᾶτος καὶ Ἀθ. Τ. Μπασιᾶς «παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ πληροφορήσῃ, ἂν διετάχθη ἡ ἀνοικοδόμησις τοῦ ἐν Ἀσπρογέρακᾳ Κεφαλληνίας δημοτικοῦ διδακτηρίου τοῦ καταρρεύσαντος ἐκ τῶν σεισμῶν τοῦ 1911, καὶ ἅμα παρακαλοῦσι νὰ διαταχθῇ ὅπως κατασκευασθῇ ἀντισεισμικόν, δοθῇ δὲ ἡ διαταγὴ ὅσον τάχιον, ἀφοῦ κατ’ αὐτὰς ἐργάζεται ἐν Κεφαλληνίᾳ ἑταιρεία ἀντισεισμικῶν οἰκοδομῶν πρὸς ἀνέγερσιν τοῦ δικαστικοῦ μεγάρου Ἀργοστολίου».

§212Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μάλιστα· ἀπὸ πολλοῦ ἔχει διαταχθῆ ὁ μηχανικὸς ὅπως ἐπιμεληθῇ τῆς ἀνεγέρσεως τοῦ διδακτηρίου. Ἡ διαταγὴ τοῦ Ὑπουργείου φέρει χρονολογίαν 13 Ἀπριλίου 1913.

§213ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Ἤθελον μόνον νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι τὸ διδακτήριον αὐτὸ κατέρρευσεν ἐκ τῶν σεισμῶν καὶ ἑπομένως παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ ὅπως τὸ νέον κτίριον κατασκευασθῇ ἀντισεισμικῶς.

§214Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μάλιστα.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. Σ. Ντολιόπουλος καὶ Α. Κοκκέβης «συνιστῶσιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅπως προβῇ τὸ ταχύτερον εἰς τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν καθηγητῶν τοῦ δημοσυντηρήτου Γυμνασίου τῶν Φιλιατρῶν, τοῦ ὁποίου ὁ σκοπὸς δὲν ἐκπληροῦται, συνεπείᾳ τῆς ἐλλείψεως ταύτης, παρ’ ὅλας τὰς καταβαλλομένας δαπάνας ὑπὸ τῶν κατοίκων τῆς εἰρημένης πόλεως».

§216Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐλήφθη πρόνοια περὶ συμπληρώσεως τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Γυμνασίου τούτου.

§217Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐξεταστικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν πραγμάτων τῆς Ἑταιρείας Ἀεριόφωτος καὶ Ἠλεκτρικῆς ἐπελήφθη τῶν καθηκόντων της. Ἀλλ’ ἡ διδομένη εἰς αὐτὴν ἐντολὴ δυνάμει τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου τοῦ νόμου εἶναι ἐντελῶς περιωρισμένη. Ἴσως εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προβῶμεν εἰς κατάσχεσιν πειστηρίων, ἐγγράφων καὶ ἄλλων. Ἤθελον παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ ἐγκρίνῃ, ἵνα εὐρυνθῇ ἡ δικαιοδοσία μας καὶ δοθῇ ἡμῖν τὸ δικαίωμα, ὅπως ἐνεργῶμεν καὶ τὰς ἀνακριτικὰς πράξεις τὰς ἀναφερομένας ἐν τῷ ἄρθρῳ 5 τοῦ σχετικοῦ νόμου.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ ἂν δέχεται νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα εἰς τὴν ἐξεταστικὴν ἐπὶ τῶν πραγμάτων τῆς Ἑταιρείας Ἀεριόφωτος καὶ Ἠλεκτρικῆς Ἐπιτροπήν, ὅπως ἐνεργῇ ἀνακριτικὰς πράξεις κατὰ τὸ ἄρθρον 5 τοῦ σχετικοῦ νόμου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως). Γνωρίζω ἤδη πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΦΝΒʹ περὶ Ἐθνικῆς Πινακοθήκης» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὑτῆς· Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ στρατεύματος» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὑτῆς· Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ στρατιωτικῆς προπαιδεύσεως καὶ τελειοποιήσεως» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὑτῆς· Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγκρίσεως καὶ συστάσεως ἐθελοντικῶν σωμάτων κατὰ τὸ 1912 καὶ ἀποδόσεως λογαριασμοῦ τῆς διαχειρίσεως τῆς ἐπὶ τούτῳ ἐπιτροπῆς» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὑτῆς· Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 228 νόμου τῆς 5 Ἀπριλίου 1914 περὶ συστάσεως Σώματος στρατιωτικῆς Ἐπιμελητείας» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὑτῆς· Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαθέσεως ἀδιαθέτων πιστώσεων τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὑτῆς· Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως Σώματος στρατιωτικῶν μηχανικῶν, ὑπομηχανικῶν καὶ ἐπιστατῶν» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὑτῆς· Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταρτισμοῦ στρατιωτικῶν νοσοκομείων» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὑτῆς· Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ νόμου ͵ΓΨΗΘʹ τῆς 9 Ἰουνίου 1911» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὑτῆς· Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προκαταβολῆς ὁδοιπορικῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὑτῆς· Οἱ βουλευταὶ κ. Σ. Βακράτσας καὶ Ἀθ. Τ. Μπασιᾶς ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ στρατεύματος»· Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Μπρισιμιτζάκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διεξαγωγῆς τῆς στρατολογικῆς ὑπηρεσίας καὶ τῆς τῶν στρατιωτικῶν εἰσφορῶν εἰς τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας». Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ἀναστασιάδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἱδρύσεως ᾨδείου ἐν Θεσσαλονίκῃ». Οἱ βουλευταὶ κ. Δ. Ζαβογιάννης καὶ Ι. Μάνος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων ΓΩΚΓʹ, ΓΩΚΕʹ περὶ ὀργανισμοῦ τῶν Πανεπιστημίων, ΓϠΞϚʹ καὶ 221 περὶ παρατάσεως τοῦ χρόνου ἐγγραφῆς κτλ. τῶν φοιτητῶν». Οἱ βουλευταὶ κ. Γ. Καντιάνης καὶ Π. Λαγοπάτης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων ἀφορωσῶν εἰς τὸ προσωπικὸν τῆς ταχυδρομικῆς, τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Καντιάνης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 19 Αὐγούστου 1914 Β. Διατάγματος περὶ προσωπικοῦ τῶν σχολείων τῆς Δημοτικῆς καὶ Μέσης Ἐκπαιδεύσεως τῶν νέων Χωρῶν κτλ.». Ἅπασαι θέλουσιν ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Ἀρχεῖον Βουλῆς). Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρα 9 μ.μ.).