1914.10.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 22

Τῆς 9ης Ὀκτωβρίου 1914.

(Πέμπτη, ὥρα 5.15′ μ. μ.)

Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτσιάνου

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλήν· Οἱ κάτοικοι Καστορίας παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ πρόνοια διὰ τοὺς ὑπηρετοῦντας ἐν τῷ στρατῷ ἐφέδρους Καστορίας, τοὺς ὁποίους ἡ ἐπιτροπὴ κατατάσσει εἰς τὴν κλάσσιν τῶν κληρωτῶν. Οἱ ἐκ Ρετσιάνης τῆς Ἁγυιᾶς ἀδελφοὶ Τζημέρου παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπιτραπῇ ὁ ἐλεύθερος συναγωνισμὸς εἰς τοὺς κουκουλεμπόρους. Ὁ λαὸς Κατηχωρίου Βόλου παρακαλεῖ, ὅπως καταργηθῇ ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ σίτου. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Μηλέας Μετσόβου παρακαλοῦσιν, ὅπως διατηρηθῇ ἐν Μετσόβῳ ὁ διοικητικὸς ἐπίτροπος Ἀθανάσιος Τζώνης. Οἱ ἰδιοκτῆται τοῦ χωρίου Πλάσνα, τῶν Γιενιτσῶν, Ἀβδουλὰχ βέης καὶ Ζαμβεδὶν βέης παρακαλοῦσιν, ὅπως τοῖς ἀποδοθῇ τὸ κατασχεθὲν χωρίον των. Οἱ βιβλιοπῶλαι Κορίνθου παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ πρόνοια διὰ τὰ διδακτικὰ βιβλία. Ὁ ἐκ Θεσσαλονίκης ἐργοδηγὸς τῶν Σιδηροδρόμων Μακεδονίας Ἀναστασιάδης παρακαλεῖ, ὅπως ἐπαναδιορισθῇ ὡς παυθεὶς παρανόμως. Οἱ ἐνοικιασταὶ τοῦ φόρου ὠνίων Λεωνιδίου, παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ πρόνοια διὰ τὰς ζημίας ἃς ὑπέστησαν. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Χαλκίδος παρακαλοῦσιν, ὅπως ψηφισθῶσι τὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια. Οἱ δευτεροβάθμιοι καὶ τριτοβάθμιοι δημοδιδάσκαλοι Χαλκίδος παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐνεργηθῶσι προαγωγικαὶ ἐξετάσεις. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Βουτονότσου, τῆς ἐπαρχίας Μετσόβου, παρακαλοῦσιν, ὅπως διατηρηθῇ ἐν Μετσόβῳ ὁ διοικητικὸς ἐπίτροπος Ἀθανάσιος Τζώνης. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Αἱ πρώτη, δευτέρα καὶ τρίτη ἀναγεγραμμέναι ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ἀναφοραὶ τοῦ κ. Δ. Γκλαβᾶ ἀναβάλλονται. Ὁ κ. Ι. Μπρισιμιτζάκης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Θριασίου.

§2Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Φυλῆς ὑπέβαλον ἀναφορὰν διὰ τῆς ὁποίας παραπονοῦνται ὅτι τὸ χωρίον των μαστίζεται ὑπὸ πυρετῶν ἑλωδῶν οὕτως, ὥστε ὅλοι οἱ κάτοικοι σχεδὸν κατέστησαν σπληνικοί. Καὶ ὁ τύπος ἀκόμη ἐπελήφθη τοῦ ζητήματος τούτου. Λέγουσι δὲ οἱ παραπονούμενοι ὅτι ὑποφέρουσιν ἀπὸ αἱματουρικοὺς πυρετοὺς καὶ ὅτι ἀφορμὴ τοῦ κακοῦ τούτου εἶναι τὰ ἕλη τὰ ὁποῖα κεῖνται πέριξ τοῦ Θριασίου πεδίου ὡς καὶ πέριξ τοῦ Ἀσπροπύργου. Ὡς μίαν τῶν ἀφορμῶν θεωροῦσι τὴν λίμνην, ἡ ὁποία εὑρίσκεται πρὸς ἐκεῖνο τὸ μέρος, τὰ ὕδατα τῆς ὁποίας ἐκχυνόμενα παράγουσιν ἐκεῖ τέλματα, ἐξ ὧν προέρχονται οἱ πυρετοί. Πρό τινος χρόνου εἶχεν ἱδρυθῆ ἐκεῖ καὶ τὸ ναυτικὸν ἀεροδρόμιον, ἀλλὰ πάντες οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ οἱ ὑπηρετοῦντες εἰς αὐτὸ προσεβλήθησαν ὑπὸ πυρετῶν, δι’ ὃ ἠναγκάσθησαν νὰ μεταφέρωσι τοῦτο εἰς τὸ Π. Φάληρον. Παρακαλῶ ὅθεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας καὶ τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ὅπως λάβωσι σύντονα μέτρα ἵνα συντελεσθῇ ὅσον οἷόν τε τάχιστα ἡ ἀπαιτουμένη ἀποξήρανσις καὶ ἀπαλλαγῶσι τὰ μέρη ἐκεῖνα, τὰ τόσον πλησίον τῶν Ἀθηνῶν κείμενα, ἀπὸ τοῦ ἐνσκήψαντος κακοῦ, ἵνα μὴ ὑποφέρωσι τόσον σκληρῶς οἱ κάτοικοι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Θεοδωρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§4Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ πᾶσαν μέριμναν περὶ τοῦ τέλματος τούτου. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει λάβει γενικά τινα μέτρα, σχετικῶς πρὸς διάφορα τέλματα. Παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ τέλμα τοῦτο καὶ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς αὐτὸ ἡ μέριμνα τῆς Πολιτείας.

§5Α. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Καὶ ἐγὼ συνενῶ τὰς παρακλήσεις μου.

§6Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ μελετήσω τὸ ζήτημα.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Θεοδωρόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν φυλάκων Ἀκροπόλεως.

§8Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἄλλοτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν διὰ τὸ ζήτημα αὐτό. Πρόκειται περὶ μιᾶς ἀνομοιότητος, ἐν σχέσει πρὸς τὴν θέσιν καὶ τὸν μισθὸν τῶν φυλάκων τῆς Ἀκροπόλεως καὶ τῶν ὑπαιθρίων ἀρχαιοτήτων, μετ’ ἐκείνων τῶν φυλάκων τοῦ Ἀρχαιολογικοῦ Μουσείου. Ὡς εἶναι γνωστὸν εἰς τὸ Ἀρχαιολογικὸν Μουσεῖον αἱ ὧραι τῆς ἐργασίας εἶναι ὡρισμέναι, ὑπάρχει δὲ καὶ ἡ Κυριακὴ ἀργία, καθ’ ἣν οἱ φύλακες, περὶ ὧν ὁμιλῶ, ἐργάζονται καθ’ ὅλην τὴν ἡμέραν, ὅταν δὲ εἶναι πανσέληνος καὶ τὴν νύκτα ἐπὶ τρεῖς ἢ τέσσαρας ὥρας. Ἐν τούτοις, κατὰ παράδοξον διάταξιν τῶν ἀρχαιολογικῶν νόμων, ὁ μὲν μισθὸς τῶν φυλάκων τῆς Ἀκροπόλεως καὶ τῶν ὑπαιθρίων ἀρχαιοτήτων εἶναι 40 δραχμαί, ὁ δὲ μισθὸς τῶν φυλάκων τοῦ Μουσείου εἶναι, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, διπλάσιος. Εἶναι ὀρθὸν καὶ δίκαιον νὰ ἐξομοιωθῇ ὁ μισθός, καὶ διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὁ ὁποῖος νομίζω ὅτι ἔχει ὑπὸ μελέτην σχετικὸν νομοσχέδιον, νὰ τὸ καταθέσῃ.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Γαρδικιώτης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ἐκ Μετσόβου Γ. Δημάκη.

§10Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Θὰ παρακαλέσω ὅπως παραπεμφθῇ ἡ ἐν λόγῳ ἀναφορὰ εἰς τὸν ἁρμόδιον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Ὑπουργόν, ὅστις πιστεύω θὰ θελήσῃ νὰ παραπέμψῃ αὐτὴν εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν τῆς Ἠπείρου, μὲ τὴν σύστασιν ὅτι πρέπει οἱ οἰκονομικοὶ ἐπίτροποι, πρώην γραφεῖς τοῦ Ὑπουργείου, νὰ δίδωσι μεγαλειτέραν προσοχὴν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν κοινοτήτων.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μπούσδρας.

§12Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Τὰ αὐτὰ συνιστῶ καὶ ἐγώ.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Βρατσᾶνος ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ λαοῦ Σωχοῦ.

§14Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Εἰς τὸ χωρίον Σωχόν, ἀπέχον 14 ὥρας ἀπὸ τῆς Θεσσαλονίκης, φαίνεται ὅτι συμβαίνουσι πολὺ περίεργα πράγματα. Ἔλαβον τηλεγράφημα μετὰ ψηφίσματος τοῦ λαοῦ διὰ τοῦ ὁποίου μετ’ ἄλλων Συναδέλφων μοὶ ἀναθέτουσι τὴν τιμὴν νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ αὐτῶν. Ὁ Δήμαρχος Σωχοῦ Τζοβαρόπουλος, καθήρεσε τὸν δημαρχικὸν πάρεδρον καὶ τρομοκρατεῖ τὸ χωρίον. Ἐκ τοῦ τηλεγραφήματος δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τί συμβαίνει. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐξετάσῃ τί ἔχει συμβῆ καὶ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν. Ἔχει καὶ ἡ Κυβέρνησις τηλεγράφημα καὶ ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς καὶ δέκα ἄλλοι Συνάδελφοι.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Καστορίας.

§16Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀναφορὰ ἀποβλέπει τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Παρακαλῶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον διὰ νὰ λάβῃ πρόνοιαν ἡ ὑπηρεσία.

§17Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Γαργαλιάνων.

§19Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἂς ἀναβληθῇ, διότι εἶναι γενικοῦ ἐνδιαφέροντος.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Κροκιδᾶς «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, τί ἐνήργησε καὶ τί ἀπεφάσισεν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τοῦ ὑπενωμοτάρχου Γεωργίου Οἰκονομοπούλου. Ἀφοῦ καὶ τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 67027 τῆς 29 Ἰουλίου 1914, ἀπεφάνθη ὑπὲρ αὐτοῦ, διατί ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τοσοῦτον βραδύνει νὰ ἀποδώσῃ τὸ δίκαιον εἰς τὸν ἄνθρωπον αὐτόν, ἀφοῦ κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς τῆς 3 Μαρτίου 1914 ῥητῶς ἀνεγνώρισε τὸ δίκαιον τῶν παραπόνων του;»

§21ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Σᾶς παρέχω ἔγγραφον τὴν ἀπάντησιν. Σᾶς εἶπον τότε, ὅπως τὰ λέγετε, ὅτι ἔχει δίκαιον αὐτός, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀναγνώσω τὰ ἔγγραφά του, τὰ ὁποῖα ὅμως εἶναι διάφορα.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Κροκιδᾶς «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν τί ἔγινεν ἡ ἀναφορὰ τοῦ Κωνσταντίνου Παπαβασιλείου Ψυχόγυιου, αἰτοῦντος τὴν ἐπιστροφὴν τοῦ παρανόμως καταβληθέντος ἀντισηκώματος, ὑποβληθεῖσα τὴν 24ην Ἰουνίου τοῦ 1914».

§23ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διαμείβεται ἀλληλογραφία πρὸς ἐπιστροφὴν τοῦ ἀντισηκώματος αὐτοῦ.

§24Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Δὲν σᾶς εἶπεν ἀληθῆ ἡ ὑπηρεσία καὶ διὰ τοῦτο δὲν μοὶ λέγετε καὶ σεῖς τὴν ἀλήθειαν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βλάχος «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ἐὰν μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου ͵ΓΦΜΒʹ περὶ προσλήψεως ἐκτάκτου προσωπικοῦ τῶν Δημοσίων ἔργων, σκοπεῖ νὰ διατάξῃ εἰδικὸν ἵνα ἐξετάσῃ τὸ ἕλος Πλατάνου, Ἁλμυροῦ, πρὸς ὑποβολὴν σχετικῆς μελέτης.

§26Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Σκοπῶ.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Βρατσᾶνος «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας διατὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας δὲν ἐκδίδει τὸ πιστοποιητικόν, τὸ ὁποῖον ἐζήτησε πρὸ δέκα καὶ πλέον ἡμερῶν ὁ ἐκ Μ. Ἀσίας γραμματοδιδάσκαλος πρόσφυξ Ι. Μιχαηλίδης, ὅστις ὢν ἐν τῇ σπουδῇ τῆς φυγῆς ἐκ τῶν τόπων τῶν διωγμῶν καὶ τῆς σφαγῆς, ἀπώλεσε τὸ ἐμφαῖνον ὅτι παρηκολούθησε τὰς κατὰ τὸ 1885 ἀσκήσεις ἐν τῷ Διδασκαλείῳ Ἀθηνῶν πτυχίον του, ὅστις ἄνευ τούτου καὶ ἄνευ τοῦ αἰτουμένου ἀντιγράφου–πιστοποιητικοῦ ἀδυνατεῖ νὰ ἀσκήσῃ τὸ ἐπάγγελμά του διὰ νὰ διαθρέψῃ τὴν πολυμελῆ οἰκογένειάν του.»

§28Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς ἀπαντήσω σήμερον.

§29Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Εἷς γραμματοδιδάσκαλος ἐκ τῶν περιχώρων Σμύρνης, φεύγων τοὺς διωγμοὺς καὶ τὰς σφαγὰς ἀπώλεσε τὸ πιστοποιητικὸν ἐκ τοῦ ὁποίου ἐμφαίνεται ὅτι παρηκολούθησε τὰς πρακτικὰς ἀσκήσεις τοῦ διδασκαλείου· ἀλλὰ καθὼς ἐπληροφορήθην τώρα, ὅτε ἐζήτησεν ἀντίγραφον, εἶπον εἰς αὐτὸν ὅτι ἐκάη τὸ ἀρχεῖον κατὰ τὴν πυρκαϊὰν τοῦ 1893. Σημειώσατε ὅτι ὁ ἐπιθεωρητὴς Πλωμαρίου ἐπρότεινεν αὐτὸν εἰς θέσιν τινὰ δημοδιδασκάλου, ἀλλὰ δὲν διορίζεται ἐλλείψει τοῦ πιστοποιητικοῦ. Τί εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ; Συνιστῶ αὐτὸν εἰς τὴν ἐπιείκειαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τὴν εὐμένειαν.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Πουλιάσης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, διὰ τίνα λόγον βραδύνει ἡ κατάταξις ἐθελοντῶν χωροφυλάκων, ἐνῷ αἱ αἰτήσεις ἔχουσι πρὸ μηνῶν ὑποβληθῆ εἰς τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς Χωροφυλακῆς».

§31ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πρώτην φορὰν ἔλαβον γνῶσιν τοῦ πράγματος. Ἐζήτησα πληροφορίας καὶ θὰ τὰς δώσω εἰς ἄλλην συνεδρίασιν.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Δ. Γκλαβᾶς καὶ Γ. Κατσιμπίρης «ἐρωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας τί ἐνήργησεν ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος τῆς κοινότητος Ποροβίτσης τῆς Ἀκράτας, δι’ οὗ ἐπεζητεῖτο σύστασις τηλεφώνου, καὶ διὰ τῆς ἐγκαταστάσεως τοῦ ὁποίου θὰ ἐξυπηρετηθῶσι πολλαπλᾶ συμφέροντα».

§33Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ὅταν λάβω ὑλικὰ θὰ λάβω καὶ μέριμναν.

§34Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Προσφέρονται δι’ ἰδίων ἐξόδων νὰ κατασκευάσωσιν ὅ τι δεῖ. Νὰ τοῖς δοθῇ ἡ ἄδεια, διότι ἐκεῖ ὁ ἐπιθεωρητὴς δὲν ἐγκρίνει τοιαύτην αἴτησιν. Λοιπὸν ἀφοῦ ἐζήτησαν δι’ ἰδίων ἐξόδων νὰ κατασκευάσωσι τὴν γραμμήν, εἶναι ἄδικον νὰ μὴ τοῖς δίδηται ἡ ἄδεια.

§35Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Θὰ ἐξετάσω τὴν αἴτησιν.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Χριστοδουλιᾶς «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, τίνα μέτρα ἔλαβε διὰ τὰς δυσχερείας, ἃς παρεμβάλλουσιν οἱ ταμίαι εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν βοηθημάτων τῆς περιθάλψεως τῶν χηρῶν καὶ τραυματιῶν τοῦ πολέμου».

§37Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Πρόκειται περὶ πληρωμῆς τῶν χηρῶν καὶ τραυματιῶν τοῦ πολέμου ἐκ τοῦ ταμείου τῆς περιθάλψεως.

§38ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σήμερον μόλις περιῆλθον εἰς γνῶσίν μου τοιαῦται πληροφορίαι, ὅτι παρεμβάλλουσι προσκόμματα οἱ ταμίαι ζητοῦντες πιστοποιητικὰ ἀπορίας, καὶ παρήγγειλα νὰ μὴ ζητῶσιν.

§39Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Ἰδιαίτατα εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου ἀπὸ τριμήνου καθυστερεῖται ἡ πληρωμή, καὶ φαντάσθητε νὰ μεταβαίνωσι μετὰ πορείαν 15 καὶ 20 ὡρῶν εἰς Καρπενήσιον οἱ πτωχοὶ καὶ δυστυχεῖς αὐτοὶ ἄνθρωποι, καὶ οἱ ταμίαι ν’ ἀρνῶνται καὶ δυστροπῶσι τὴν πληρωμὴν τῶν ὄντως ἱερῶν αὐτῶν χρημάτων.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἴδιος κ. Ι. Χριστοδουλιᾶς «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, τί ἐνηργήθη ἐπὶ τηλεγραφικῆς μηνύσεώς μου κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τοῦ τοπικοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου Εὐρυτανίας, ἅτε διορισθέντος μέλους ἀκύρως, ἐπειδὴ τοῦτο ἦτο ἄγαμον κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς».

§41Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Ὁ νόμος διαλαμβάνει ὅτι τὰ αἱρετὰ μέλη τοῦ τοπικοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου πρέπει νὰ εἶναι ἔγγαμα τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν γίνεται ἡ ἐκλογὴ αὐτῶν. Εἰς τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον Εὐρυτανίας, τὸ ἕτερον αἱρετὸν μέλος κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς αὐτοῦ, ἦτο ἄγαμον· ἄρα καὶ ἡ ἐκλογὴ αὐτοῦ εἶναι ἄκυρος κατὰ τὴν ῥητὴν διάταξιν τοῦ νόμου. Ἀλλ’ ἐκ τοῦ γεγονότος τούτου ἐγεννήθη καὶ ἕτερον ζήτημα, δηλονότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας πρέπει νὰ μεριμνήσῃ ὅπως ὁ νόμος τῶν αἱρετῶν συμβουλίων μεταρρυθμισθῇ εἰς τὰς στενὰς τοὐλάχιστον περιφερείας, καθόσον διὰ ταύτης τῆς διατάξεως ὅπως τὰ αἱρετὰ μέλη ὦσιν ἔγγαμα, εὑρισκόμεθα πρὸ τοῦ ἀτόπου νὰ εἶναι ἐκ τῶν προτέρων ὡρισμένη καὶ ἐξησφαλισμένη ἡ ἐκλογή, λόγῳ τῆς ἐλλείψεως ἐπιστημόνων ἀγάμων, οὓς ὁ νόμος ἀπαιτεῖ. Τοιουτοτρόπως διὰ τῆς μεθόδου αὐτῆς εἰσῆλθε πάλιν ὁ σάραξ τῆς φαυλοκρατίας εἰς τὰ Ἐποπτικὰ Συμβούλια, καὶ ἐντεῦθεν αἱ ὑπερβασίαι καὶ ἀτασθαλίαι αὐτῶν.

§42Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὸ μέλος τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, τὸ ἐκλεγὲν ἀληθῶς, ἦλθεν εἰς γάμον τρεῖς ἡμέρας μετὰ τὴν ἐκλογήν του. Καὶ γεννᾶται τὸ ἐρώτημα· καλούμενος ἤδη νὰ ἐκδώσω ἀπόφασιν, ἂν εἶναι ἔγκυρος ἡ ἐκλογὴ αὐτὴ ἢ ἂν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω ὅτι εἶναι ἄκυρος, διότι κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς του δὲν ἦτο ἔγγαμος, τίνα ἀπόφασιν νὰ ἐκδώσω. Τὸ ζήτημα παρέπεμψα, ὁπωσδήποτε εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον.

§43Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Ἐπεθύμουν νὰ μοὶ δώσητε τὴν ἑρμηνείαν, διατί νὰ εἶναι ἔγγαμος καὶ ὄχι ἄγαμος;

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καντιάνης «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ἐὰν ἔλαβε γνῶσιν τῶν συνεχῶν καθυστερήσεων τοῦ δρομολογίου τῶν σιδηροδρόμων Πελοποννήσου, ἐξ ὧν παραβλάπτονται σπουδαῖα κοινωνικὰ συμφέροντα καὶ ἐξεγείρεται ἡ ἀγανάκτησις τῶν πολιτῶν, καὶ ἐν καταφατικῇ ἀπαντήσει, τίνα μέτρα ἔλαβεν ἢ προτίθεται νὰ λάβῃ πρὸς ἐξακρίβωσιν τῶν αἰτίων καὶ διόρθωσιν τοῦ ἀτόπου».

§45Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Σᾶς εἶναι γνωστόν, κ. Ὑπουργέ, ὅτι ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμὴ Πειραιῶς–Ἀθηνῶν–Πατρῶν, ἰδιαιτέρως δὲ ἡ γραμμὴ Πειραιῶς–Τριπόλεως–Καλαμῶν, καίτοι ἀποτελεῖται ἐκ τριακοσίων καὶ μόνον χιλιομέτρων, κατὰ τὸ δρομολόγιον, πρέπει νὰ ἐκτελῆται εἰς δώδεκα ὁλοκλήρους ὥρας. Ἐν τούτοις, συνήθως καὶ οὐχὶ ἐκτάκτως, καὶ εἰς ἐξαιρετικὰς περιπτώσεις, τὸ δρομολόγιον τοῦτο ἐκτελεῖται εἰς δέκα καὶ τέσσαρας ὁλοκλήρους ὥρας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐπιφέρει τὴν καθυστέρησιν τοῦ ταξιδίου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἀναγκάζει τοὺς ἐπιβάτας, οἱ ὁποῖοι μεταβαίνουσιν εἰς τὸν σταθμὸν ἀπὸ τῆς ἑβδόμης καὶ ἡμισείας, νὰ κάθηνται εἰς τὰ καφφενεῖα καὶ ν’ ἀναμένωσιν ἐπὶ 1 καὶ ½ ὥραν τὴν ἄφιξιν τοῦ τραίνου, ἀναγκάζει δὲ καὶ τοὺς δυστυχεῖς ἁμαξηλάτας νὰ περιμένωσιν, ἔχοντες πολλάκις ἐπὶ τόσην ὥραν ἐκτεθειμένα τὰ ζῷά των ἔξω εἰς τὴν κακοκαιρίαν. Νομίζω ὅτι, ἂν αὐτὸ συνέβαινεν εἰς ἐξαιρετικὴν περίπτωσιν, ἠδύνατο νὰ συγχωρηθῇ. Σᾶς παρακαλῶ διὰ τοῦτο, κ. Ὑπουργέ, νὰ ληφθῇ πρόνοια ὅπως λείψῃ τὸ ἄτοπον αὐτό.

§46Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ ἀνωμαλία περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτής, εἶχε καταγγελθῆ καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, διετάχθη δὲ ἡ ὑπηρεσία τοῦ ἐλέγχου τῶν σιδηροδρόμων, ἵνα ὑποβάλῃ πίνακα τῶν ἐπερχομένων καθυστερήσεων τοῦ σιδηροδρόμου πλέον τῶν 15′. Ἡ ὑπηρεσία ἐβεβαιώθη περὶ τῆς ἀκριβείας τῆς πληροφορίας, ὅτι ὄντως ὑφίσταται πράγματι ἡ ἀνωμαλία αὐτή. Τὸ Ὑπουργεῖον ἀπηυθύνθη πρὸς τὴν ἑταιρίαν καὶ εἶπεν ὅτι ἡ κατάστασις αὐτὴ πρέπει νὰ λείψῃ, πρῶτον διὰ τῆς κυκλοφορίας συρμῶν ταχυτέρων, καὶ δεύτερον διὰ τῆς πραγματοποιήσεως συρμῶν καθαρῶς ἐπιβατικῶν, εἰς οὓς δηλ. νὰ μὴ προστίθενται καὶ βαγόνια ἐμπορευμάτων καὶ οὕτω οἱ συρμοὶ καθίστανται μικτοί, οὗ ἕνεκα ἐπέρχεται καὶ ἡ ἀνωμαλία αὐτὴ τῆς καθυστερήσεως. Εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν δὲν ἤθελε συμμορφωθῆ πρὸς τοὺς κανονισμοὺς καὶ τὰ ἐγκεκριμένα δρομολόγια ἡ ἑταιρία, ἐγνωρίσαμεν εἰς αὐτὴν ὅτι θέλομεν παραγγείλει εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐλέγχου τῶν σιδηροδρόμων νὰ συντάξῃ πρωτόκολλα τῶν ἐπερχομένων καθυστερήσεων, καὶ ἀποστείλῃ ταῦτα εἰς τοὺς ἁρμοδίους εἰσαγγελεῖς διὰ παράβασιν τοῦ ἄρθρου 6, τοῦ νόμου περὶ ἀσφαλείας καὶ ἐκμεταλλεύσεως τῶν σιδηροδρόμων. Ἡ ἑταιρία ἐδικαιολογήθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, εἰποῦσα ὅτι δὲν εἶχε τὰς ἀναγκαίας ἀτμαμάξας, ὅπως εὑρεθῇ συνεπὴς πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις ἃς ἔχει ἀναλάβει ἐκ τῆς συμβάσεως, ὅτι δὲ εἶχε παραγγείλει τοιαύτας εἰς τὴν Γερμανίαν, αἱ ὁποῖαι ὅμως ἐκρατήθησαν ἐκεῖ, λόγῳ τῆς ἐπελθούσης ἀνωμάλου ἐξωτερικῆς καταστάσεως. Δὲν παρελίπομεν νὰ εἴπωμεν πρὸς τὴν ἑταιρίαν ὅτι, ὁπωσδήποτε αἱ τοιαῦται ἐπανειλημμέναι καὶ μεγάλαι καθυστερήσεις ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ δικαιολογοῦνται· ὅτι δὲ προσέτι, ἐκ τῶν ἐσόδων τὰ ὁποῖα ἐβεβαιώθησαν ἐκ τῆς γραμμῆς Ἀθηνῶν–Καλαμῶν, προκύπτει καὶ ἡ ἀντίστοιχος ὑποχρέωσις ὅπως κυκλοφορήσωσι τρεῖς ἁμαξοστοιχίαι καθ’ ἡμέραν, ὅτι δὲ ἡ τοιαύτη ὑποχρέωσις προκύπτει σαφῶς ἐκ τῆς συμβάσεως, καὶ ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον εἶναι ἀποφασισμένον νὰ ἐπιβάλῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ι. Δελμοῦζος, Ι. Ξηρὸς καὶ Κ. Λιδωρίκης «παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν εἶναι δυνατὴ ἡ προαγωγὴ τοῦ παραλειφθέντος κατὰ τὰς προαγωγὰς τοῦ ὁμοιοβάθμου του ὑποκελευστοῦ μηχανικοῦ ἐπὶ τοῦ θωρηκτοῦ «Γ. Ἀβέρωφ» Εὐσταθίου Στοφόρου, ὑπηρετήσαντος δὲ ἐπὶ τοῦ θωρηκτοῦ τούτου κατὰ τὸν πόλεμον».

§48Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δὲν δύναμαι νὰ ἀπαντήσω σήμερον.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Π. Μερλόπουλος ὑποβάλλει τὰς ἑξῆς δύο ἐρωτήσεις· 1) «παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν πρὸς τὸν σκοπὸν ὅπως διευκολυνθῇ ἡ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἐξαγωγὴ τῶν σύκων τῆς ἐφετεινῆς ἐσοδείας, ἐγένοντο παρὰ τῆς Κυβερνήσεως αἱ ἀναγκαῖαι ἐνέργειαι· ἂν ἀπέληξαν αὗται εἰς ὁριστικὸν ἀποτέλεσμα ἢ εὑρίσκονται ἀκόμη ἐν ἐκκρεμότητι, γνωστοῦ ὄντος ὅτι τὰ ἑλληνικὰ σῦκα ἐξάγονται εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν μόνον διὰ τῶν λιμένων Τεργέστης καὶ Ἀμβούργου, οἵτινες ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου εὑρίσκονται ἐν ἀποκλεισμῷ», καὶ 2) «παρακαλεῖται ὁ αὐτὸς κ. Ὑπουργὸς νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν ἐν ἀποτυχίᾳ, ἐπελθούσῃ ἤδη ἢ ἐνδεχομένῃ, τῶν προσπαθειῶν τῆς Κυβερνήσεως ὅπως διὰ συνεννοήσεως πρὸς τοὺς ἐμπολέμους διευκολύνῃ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν σύκων εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, προῆλθεν ἤδη εἰς συνεννόησίν τινα ἢ εἰς διαπραγματεύσεις πρὸς τὴν Προνομιοῦχον Σταφιδικὴν Ἑταιρίαν ἐπὶ τῷ σκοπῷ ὅπως αὕτη ἀνεχθῇ τὴν ἐκ σύκων τῆς ἐφετεινῆς ἐσοδείας ἐξαιρετικῶς ἀπόσταξιν οἰνοπνεύματος παραιτουμένη τοῦ δικαιώματος, ὅπερ ἔχει ἐκ τῆς σχετικῆς συμβάσεως, πρὸς παρεμπόδισιν τῆς τοιαύτης ἀποστάξεως, καθὸ ὑπεδείχθη τῷ κ. Ὑπουργῷ ὑπὸ ἐπιτροπῆς τῶν συκοπαραγωγῶν Μεσσηνίας».

§50Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐγένοντο αἱ σχετικαὶ ἐνέργειαι, ἀλλὰ δυστυχῶς τὰ σῦκα θεωροῦνται λαθρεμπόριον πολέμου, καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαχθῶσι διὰ τῶν λιμένων Τεργέστης καὶ Ἀμβούργου ὅπως καὶ πρὶν ἐξήγοντο. Ἐν τούτοις ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔμεινεν ἀδιάφορος. Ἐπαρουσιάσθη ἐνώπιόν μου ἐπιτροπὴ ἐκ Καλαμίων ἐνδιαφερομένων, μετὰ μακρὰν δὲ σύσκεψιν κατελήξαμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἔπρεπε νὰ πείσωμεν τοὺς διευθύνοντας τὴν Προνομιοῦχον ἑταιρίαν τῆς σταφίδος ὡς καὶ τὴν ἑταιρίαν τῶν οἴνων καὶ οἰνοπνευμάτων, ἂν καὶ ὡς πρὸς τὴν δευτέραν ταύτην δὲν ὑπάρχει καμμία ἐξάρτησις ἄμεσος μεταξὺ αὐτῶν καὶ τοῦ Κράτους, ἵνα ἀναλάβῃ τὴν μετουσίωσιν εἰς οἰνόπνευμα καὶ τὴν περαιτέρω διεξαγωγὴν τοῦ προϊόντος.

§51Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ ἀντιπαρατηρήσω τινὰ εἰς ὅσα ἐξέθηκε πρὸς τὴν Βουλὴν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, καὶ κυρίως ἐπὶ τῶν τελευταῖον λεχθέντων παρ’ αὐτοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς διαπραγματεύσεις διὰ τῶν ὁποίων ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ διευκολύνῃ τὴν συκοπαραγωγήν, ἔχω κυρίως νὰ παρατηρήσω τοῦτο, ὅτι τὰ τρόφιμα, καὶ μάλιστα τοιαῦτα τρόφιμα οἷα εἶναι τὰ σῦκα, δὲν θεωροῦνται ἀπολύτως ὡς λαθρεμπόριον πολέμου, τοῦ ὁποίου ἀπαγορεύεται ἡ εἰσαγωγὴ εἰς τὰ ἐμπόλεμα Κράτη. Ὑπό τινας συνθήκας μόνον ἡ εἰσαγωγὴ τροφίμων δύναται νὰ θεωρῆται λαθρεμπόριον πολέμου, ἀλλὰ τοιοῦτον δὲν εἶναι τὰ τρόφιμα τὰ μὴ προοριζόμενα διὰ τοὺς ἐμπολέμους στρατοὺς ἢ ὅσα δὲν προμηθεύεται τὸ ἐμπόλεμον Κράτος. Ἐν τῇ ὑποθέσει ταύτῃ, νομίζω κ. Πρόεδρε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μετὰ μεγαλειτέρου ἐνδιαφέροντος ὤφειλε νὰ ἀσχοληθῇ εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, μετὰ ἐνδιαφέροντος ἴσου πρὸς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁλόκληρος ὁ νομὸς Μεσσηνίας ἔχει, διότι δὲν ἀγνοεῖτε ὅτι τὰ σῦκα ἐν τῇ παραγωγῇ καὶ τῶν λοιπῶν μερῶν καὶ τῆς Μεσσηνίας ἰδίως, εἶναι ἂν ὄχι τὸ κύριον προϊόν, εἶναι ὅμως τὸ δευτερεῦον μετὰ τὴν σταφίδα. Ἡ παραγωγὴ τῶν σύκων, ἡ ὁποία ἐν Μεσσηνίᾳ ἀνέρχεται εἰς δώδεκα ἑκατομμύρια ὀκάδας κατ’ ἔτος, φέτος ἕνεκα τῶν καιρικῶν συνθηκῶν κατὰ τὸ πλεῖστον κατεστράφη, ἀπέμειναν ὅμως καὶ ἐξαγώγιμα πρὸς βρῶσιν τὸ ἓν τρίτον τῆς παραγωγῆς, ἀλλὰ καὶ τὸ τρίτον αὐτὸ κινδυνεύει ἐξ ὁλοκλήρου νὰ καταστραφῇ σηπόμενον ἐν Ἑλλάδι, ἐὰν δὲν ληφθῇ πρόνοιά τις, ὥστε νὰ κατορθωθῇ ἡ ἐξαγωγὴ αὐτοῦ. Σημειώσατε, κ. Πρόεδρε, ὅτι, μὴ λαμβανομένου μέτρου τινὸς ἐπιτυχοῦς, ἡ χρησιμοποίησις τῆς ἐφετεινῆς παραγωγῆς θὰ εἶναι ἀδύνατος, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι τὰ σῦκα εἰσάγονται μόνον εἰς τοὺς λιμένας Ἀμβούργου καὶ Τεργέστης, οἵτινες τυγχάνουσιν ἀποκεκλεισμένοι ἕνεκα τῆς ἐμπολέμου καταστάσεως. Διὰ τοῦτο, κ. Πρόεδρε, ἤθελον συστήσει ἵνα ἡ Κυβέρνησις φροντίσῃ καὶ ἐπιτύχῃ τὴν ἄδειαν τῶν ἐμπολέμων διὰ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν σύκων, τὰ ὁποῖα ὡς εἶπον, ὡς τρόφιμα καθ’ ὡρισμένην ἐποχὴν καὶ ὡρισμένον χρόνον καὶ καθ’ ὡρισμένον ποσόν, τακτικῶς, τακτικώτατα εἰσαγόμενα εἰς τὴν Αὐστρίαν καὶ Γερμανίαν, δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσι λαθρεμπόριον πολέμου. Ἀλλ’ ἐνόμισα, κύριε Πρόεδρε, καθῆκόν μου νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ ἐπὶ ἄλλου ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει ὁλόκληρον τὸν πληθυσμὸν τῆς Μεσσηνίας, τοῦ ζητήματος, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ συνεννόησις μετὰ τῆς Προνομιούχου ἑταιρίας καὶ τῆς ὑποκαταστάτου εἰς τὰ δικαιώματα αὐτῆς ἑταιρίας Οἴνων καὶ Οἰνοπνευμάτων, ἵνα διευκολυνθῇ οὕτως ἡ κατανάλωσις τῶν σύκων χρησιμοποιουμένων πρὸς ἀπόσταξιν. Πρὸς τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατέβαλε τὴν ἀναγκαίαν προσπάθειαν καὶ διεπραγματεύθη μετὰ τῆς ἑταιρίας Οἴνων καὶ Οἰνοπνευμάτων ὡς καὶ μετὰ τῆς Προνομιούχου ἑταιρίας, ἀλλὰ ὑπέδειξεν εἰς ἡμᾶς, καὶ ὑπέδειξε καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ἐνεφανίσθη ἐνώπιόν του καὶ ἐξέθηκε τὰ αἰτήματα τῶν παραγωγῶν, ὑπέδειξε, λέγω, τὴν ἀνάγκην ἵνα συνεννοηθῶσιν οἱ παραγωγοὶ ὅπως ἀποταμιεύσωσιν ἐν κοινῷ τὴν παραγωγὴν αὐτῶν, ἵνα γίνῃ ἡ ἀπόσταξις, ἐπιφυλασσομένου τοῦ δικαιώματος τῆς ἑταιρίας ἵνα ἀπαγορεύσῃ ἡ παρεμπόδισις τὴν ἀπόσταξιν ὅτε ἤθελε βεβαιωθῆ ὅτι ζημιοῦται, καὶ ἵνα παρακολουθῇ καὶ ἐλέγχῃ τὴν ἐργασίαν τῆς ἀποστάξεως. Ἀλλὰ πάντα ταῦτα, κ. Πρόεδρε, καὶ ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῶσιν, εἶναι τόσον δύσκολα καὶ τόσον δυσκατόρθωτα, ὥστε ἀπ’ ἀρχῆς καταντῶσιν εἰς κώλυμα ἀνυπέρβλητον, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει ἡ ἀνάγκη τῆς συνεναίσεως πάντων τῶν παραγωγῶν, ὥστε ἡ τοιαύτη διαρρύθμισις τῆς ὑποθέσεως ἤθελεν ἀποβῆ κάθε ἄλλο παρὰ ῥύθμισις καὶ κανονισμὸς ἐπωφελὴς διὰ τοὺς συκοπαραγωγούς. Κατ’ ἐμέ, κ. Πρόεδρε, μία καὶ μόνη λύσις ὑπολείπεται, ἡ ἑξῆς. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἀνοχήν, ἵνα τὰ σῦκα εἰσάγωνται εἰς Τεργέστιν, ἡ μόνη ὑπολειπομένη λύσις εἶναι νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἀπόσταξις τῶν σύκων διὰ νομοθετικῆς πράξεως. Ὅπως διὰ νομοθετικῆς διατάξεως μετεβλήθησαν οἱ ὅροι τῆς Προνομιούχου ἑταιρίας, κατὰ τὸν ὅμοιον τρόπον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συνομολογηθῇ πρόσθετος σύμβασις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ προνομιοῦχος ἑταιρία, παραιτουμένη τοῦ δικαιώματός της, θὰ ἠνείχετο τὴν ἀπόσταξιν τῶν σύκων. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ ἑταιρία ἐπεζήτει τυχὸν ἀνταλλάγματα διὰ τὴν τοιαύτην παραχώρησιν καὶ τοιαύτην ὑποχώρησιν εἰς τὰ δικαιώματα αὐτῆς, θὰ ἦτο δυνατόν, φρονῶ, ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀντιτάξῃ εἰς αὐτὴν τὰ ἀνταλλάγματα τὰ μεγάλα, τὰ ὁποῖα παρέσχεν εἰς αὐτὴν διὰ Β. Διαταγμάτων, τὰ ἀνταλλάγματα τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν δεόντως καὶ καλῶς. Τὰ ἀνταλλάγματα ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἤδη ἡ ἑταιρία, εἶναι ἀρκετά, ὑπεραρκετά, ἵνα ἐνδώσῃ ἡ ἑταιρία εἰς τὸ μέτρον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἀπόλυτος ἀνάγκη, ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη ἐπιβάλλει. Πάντα τὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα ἐξέθηκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ φρονῶ, ὅτι δὲν λύουσι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει ὁλόκληρον τὸν πληθυσμὸν τοῦ Νομοῦ, καὶ εἶναι τοιοῦτον ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως, ὥστε νὰ περιάγῃ αὐτὸν εἰς ἀδιέξοδον.

§52Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Θὰ εὐχαριστήσω θερμῶς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας διὰ τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον δεικνύει μέχρι σήμερον διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο. Θὰ παρεκάλουν δὲ μόνον αὐτὸν νὰ ἐντείνῃ τὰς ἐνεργείας του εἰς ἕν ἀποτέλεσμα, διότι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εὑρίσκονται εἰς καταστροφήν, εἰς ἀπόγνωσιν, εἰς ἀπελπιστικὴν κατάστασιν. Μετὰ τὰς βροχὰς παρεσύρθη ἡ σταφίς των καὶ θὰ παρεκάλουν, ἐπαναλαμβάνω, θερμῶς αὐτόν, νὰ λάβῃ τὸ συντομώτερον τὰ προσήκοντα μέτρα. Εὑρίσκομεν ἄλλως τε τὸν μπελιᾶν μας καὶ δὲν γνωρίζομεν τί νὰ πράξωμεν. Κάμνομεν παραστάσεις, μᾶς λέγουσιν ὅτι δὲν φροντίζομεν. Λέγομεν πρὸς αὐτοὺς ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀπησχολημένος, αὐτοὶ δὲν μᾶς πιστεύουσιν καὶ μᾶς λέγουσιν ὅτι δὲν ἐκάμαμε γνωστὰ ταῦτα. Ἔχω πεποίθησιν, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, λαμβάνων γνῶσιν τοῦ ζητήματος θὰ ἐντείνῃ τὰς προσπαθείας του, ὥστε νὰ ἐπέλθῃ ἓν ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ.

§53Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ τῆς ἐπαρχίας Μεσσηνίας, ἤθελον παρακαλέσει καὶ ἐγὼ νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὰς συστάσεις.

§54ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔλαβε γνῶσιν τῶν ἀναφορῶν. Τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι δὲν εἶναι τόσον εὔκολος ἡ θεραπεία ὅσον νομίζεται, διότι δὲν ἐξαρτᾶται δυστυχῶς ἀπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὴν αἴτησιν τῶν σταφιδοκτημόνων, ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ εἰσαγωγή, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω ὅτι ἐνήργησα ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον, ἔλαβον δὲ τὴν ἀπάντησιν πρὸ τριῶν ἢ τεσσάρων ἡμερῶν, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιτραπῇ αὕτη. Εἶναι συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον διεξάγεται ἐπὶ οἰκονομικοῦ πεδίου, τὸ ὁποῖον ἀναγκάζει τὰς Κυβερνήσεις τῶν ἐμπολέμων Κρατῶν νὰ ἐπιτρέπωσι μόνον ὡρισμένα εἴδη καὶ ταῦτα κατόπιν πολλῶν συσκέψεων. Ἀπαντῶν δὲ εἰς τὸν συνάδελφον κ. Καντιάνην, λέγω ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ πιστεύσῃ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ εὐημερῇ ὁ Μεσσηνιακὸς πληθυσμὸς σήμερον. Πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι ὁ πόλεμος, ὁ ὁποῖος διεξάγεται, εἶναι μία συμφορά, εἶναι δὲ μεγαλειτέρα τοῦ πολέμου τοῦ ἰδικοῦ μας. Λέγω δὲ τοῦτο, οὐχὶ διὰ τὰ ἀποτελέσματα νὰ ἐνσπείρω ἀπαγοήτευσιν, ἀλλὰ διότι εἶναι ἡ πραγματικὴ ἀλήθεια. Βεβαίως καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἐφ’ ὅλων τῶν διαφόρων σημείων νὰ φέρῃ ἀνακούφισιν εἰς τὴν δυστυχίαν ἡ ὁποία εἶναι ἔργον δυστυχῶς τοῦ μεγάλου εὐρωπαϊκοῦ πολέμου, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον τοῦτο εἶναι δυνατόν.

§55Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ ζήτημα, ὡς ἐξέθηκεν αὐτὸ ὁ κύριος Ὑπουργός, καὶ πρὸ πάντων ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι σοβαρόν· τόσον μάλιστα σοβαρὸν ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Οἱ λιμένες πάντες εἶναι ἀποκεκλεισμένοι, τὰ προϊόντα ἡμῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταφερθῶσιν εἰς ἄλλους λιμένας, ἵνα πωληθῶσιν. Ἡ δυστυχία εἰς τὸν τόπον εἶναι μεγάλη, καὶ καθόσον χωροῦμεν πρὸς τὰ πρόσω κατὰ τοσοῦτον θὰ γίνεται δεινοτέρα ἡ κατάστασις. Τοῦτο ἀναγνωρίζοντες καὶ ἡμεῖς, χωρὶς νὰ θέλωμεν νὰ φέρωμεν τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλήν, διότι νομίζομεν ὅτι ζήτημα τοιοῦτον διὰ τὴν Βουλὴν δὲν ὑπάρχει, ἐπεσκέφθημεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, καὶ εἷς τῶν κυρίων Συναδέλφων ἀνέπτυξε τὸ ζήτημα εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς καὶ εἰς ἐμὲ εἶπε τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον ἔλαβεν. Ἐγὼ ἐθεώρησα ὅτι τὸ μέτρον δὲν εἶναι τελεσφόρον καὶ ἔγραψα πρὸς τοὺς συμπολίτας μου ὅτι ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων τῶν σημερινῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίζωμεν μεταβολὴν τῆς καταστάσεως σπουδαίαν, μεταβολὴν δυναμένην νὰ ἀνακουφίσῃ πως τὴν κατάστασιν καὶ ὅτι εἶναι ἀνίκανος ἡ Κυβέρνησις, ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων, ἕνεκα τοῦ εὐρωπαϊκοῦ πολέμου, νὰ δώσῃ συνδρομήν τινα. Τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον προτείνει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, θεωρῶ ἐντελῶς ἀνεπαρκές. Ἀνεκοίνωσα καὶ τοῦτο πρὸς τοὺς συμπολίτας μου, καὶ συνέστησα πρὸς αὐτοὺς νὰ ἔχωσιν ὑπομονήν, νὰ προσπαθήσωσι δὲ μόνοι νὰ κανονίσωσι τὸ ζήτημα κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ δυνηθῶσι νὰ διέλθωσι τὸν χρόνον τοῦτον, ὁ ὁποῖος, Κύριοι, θὰ τὸ εἴπω μετὰ παρρησίας καὶ οὐδεὶς θὰ μὲ διαψεύσῃ, θὰ εἶναι πολὺ δύσκολος, ὥστε φοβοῦμαι μήπως εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῶσιν καὶ δυστυχήματα ἕνεκα τῆς πείνης. Τοιαύτη εἶναι ἡ κατάστασις, καὶ ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα πρὸ παντὸς διὰ τοῦτο, διότι ὡς ἐξετέθη τὸ ζήτημα τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν, οἱ κύριοι Συνάδελφοι δὲν ἠθέλησαν νὰ παραστήσωσι πῶς ἔχουσιν ἀκριβῶς τὰ πράγματα. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν δυσκολεύομαι νὰ εἴπω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἡ κατάστασις ἐν τῷ Νομῷ Μεσσηνίας δὲν εἶναι πολὺ εὐχάριστος, ἵνα μὴ εἴπω ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἀπελπιστικὴ ὑπὸ ἔποψιν οἰκονομικήν. Λοιπὸν παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν δὲν δύναται εἰς τὰ Κράτη εἰς τὰ ὁποῖα διεξάγεται ὁ πολεμικὸς ἀγὼν νὰ κάμῃ τι, νὰ ἀποταθῇ εἰς τὰ Κράτη εἰς τὰ ὁποῖα δὲν διεξάγεται τοιοῦτος ἀγών. Θεωρῶ μάλιστα ἀναγκαῖον νὰ συστήσω εἰς αὐτὴν ὅπως καὶ εἰς ἀνταλλάγματα ἀκόμη προβῇ, προκειμένου νὰ σώσῃ ὁλόκληρον πληθυσμόν, ὁ ὁποῖος βεβαίως δὲν θὰ διεξέλθῃ εὐχαρίστως τὸν χειμῶνα. Γνωρίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις προθυμοποιεῖται νὰ φαίνηται εὐχάριστος πρὸς τὸν λαόν, καὶ ἐλπίζω ὅτι τὴν σύστασίν μου ταύτην θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ θέλει μεριμνήσει, ὥστε νὰ δυνηθῇ τὰ προϊόντα ἡμῶν νὰ εἰσαγάγῃ εἰς ἄλλα Κράτη, διὰ νὰ δώσῃ ἀνακούφισιν εἰς τὸν λαόν, ὁ ὁποῖος ἀληθῶς κινδυνεύει. Δὲν λέγω τοῦτο διὰ νὰ δημοκοπήσω, διότι δὲν συνειθίζω νὰ δημοκοπῶ· τοὐναντίον τὸ παρελθόν μου μαρτυρεῖ ὅτι πάντοτε ἀντετάχθην κατὰ τῶν ρευμάτων αὐτῶν. Δὲν λέγω λοιπὸν ταῦτα διὰ νὰ δημοκοπήσω, ἀλλὰ λέγω ταῦτα ἐκ πόνου πρὸς τὸν τόπον μου, ἵνα παραστήσω τὴν ἀλήθειαν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ ἱκετεύσω αὐτὴν νὰ μεταχειρισθῇ ὅ τι εἶναι δυνατόν, καὶ ἀνταλλάγματα ἀκόμη μετὰ θυσίας τινὸς νὰ δώσῃ, διὰ νὰ σώσῃ τὸν πληθυσμὸν αὐτόν.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Μερλόπουλος «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς ἀκολούθου ὑποθέσεως. Τὸ τμῆμα τῆς ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐκλεγείσης ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς πρὸς ἐξέλεγξιν τῆς διαχειρίσεως τῆς Προνομιούχου Σταφιδικῆς Ἑταιρίας, τὸ ἀναλαβὸν τὸν ἔλεγχον τῆς διαχειρίσεως τῶν ἐν τῷ νομῷ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος ὑποκαταστημάτων αὐτῆς, διὰ τῆς ἀπὸ 12 Ἰουνίου ἐ. ἔ. ἐκθέσεώς του, τῆς πρὸ πολλοῦ διανεμηθείσης ἤδη εἰς τοὺς κ.κ. Βουλευτάς, ἐβεβαίωσε (σελίδες ἐκθέσεως 3, 4, 5, 6 καὶ 7) ὡς πανηγυρικῶς ἀποδεδειγμένην τὴν διάπραξιν ἀδικήματος παρὰ τῶν διαχειριζομένων τὰ τῆς Προνομιούχου Ἑταιρίας, φέροντος πάντα τὰ στοιχεῖα κακουργήματος, ἤτοι τὴν ἐπίδοσιν πλαστῶν ἀποδείξεων ἀποταμιεύσεως σταφιδοκάρπου ἐν Πάτραις (δελτίων ἀποταμιεύσεως) διὰ ποσὸν 3.000.000 λιτρῶν, λαβοῦσαν χώραν κατὰ Σεπτέμβριον τοῦ 1907 καὶ εἶτα ἀπὸ 10 Μαρτίου μέχρι 4 Ἰουλίου 1908. Συμπληρωθέντος ἢ μέλλοντος νὰ συμπληρωθῇ προσεχῶς τοῦ χρόνου, ἐντὸς τοῦ ὁποίου τὸ ἀδίκημα τοῦτο ἀποσβέννυται διὰ παραγραφῆς, ἐρωτᾶται· ἐλήφθησαν ἤδη τὰ προσήκοντα μέτρα ἵνα μὴ ἐπέλθῃ ἡ παραγραφὴ ἐγκλήματος ὅπερ, αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ βαρύ, ἀποβαίνει βαρύτατον, ἂν ἤθελε βεβαιωθῆ καὶ δικαστικῶς, διὰ τὰς ὀλεθρίας οἰκονομικὰς συνεπείας του ἐπὶ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν πληθυσμῶν;

§57Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἔσχε τὴν πρόνοιαν νὰ ἀποστείλῃ ἀντίγραφον τῆς ἐκθέσεως πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, τὸ ὁποῖον τὴν 14ην Ἰουλίου διεβιβάσθη πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα Πατρῶν. Δὲν ἔχω ἀπάντησιν ἀκόμη. Ὁπωσδήποτε τὸ μέτρον αὐτὸ ἐλήφθη ἀπὸ τῆς 14 Ἰουλίου ἐ. ἔ.».

§58Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ ἐκθέσω τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ἔχω ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Ἀπὸ τῆς 24 Ἰουλίου ἐγκαίρως διεβιβάσθη ἡ αἴτησις εἰς τὸν ἁρμόδιον εἰσαγγελέα, ἀλλ’ ἡ ἔρευνα πρὸς ἐξακρίβωσιν τοιούτου ἀδικήματος, ἐν συνεχείᾳ μακροῦ χρόνου διαπραττομένου, συνδυαζομένη πρὸς ἐνεργείας πολυπλοκωτάτας τῆς Προνομιούχου Ἑταιρίας, πρὸς τὸν ἔλεγχον δύο καὶ πλειόνων χρήσεων, εἶναι προφανὲς ὅτι θὰ εἶναι ἔρευνα δυσχερεστάτη, ἡ ὁποία διὰ νὰ ἀχθῇ αἰσίως εἰς πέρας θὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῶσιν ἐκ τῶν προτέρων μέτρα τινὰ ἐξασφαλίζοντα τὴν αἰσίαν περάτωσιν τῆς ὑποθέσεως, ἓν δὲ τῶν μέτρων τούτων εἶναι ἡ ἀπομάκρυνσις, ἂν ὄχι ἡ ὁριστικὴ τοὐλάχιστον ἡ προσωρινή, ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τῆς ἑταιρίας ἐκείνων οἵτινες κατὰ πρόληψιν, ἂν ὄχι κατὰ βεβαιότητα, θεωροῦνται ὡς ὑπαίτιοι τῶν διαπραχθέντων ἀδικημάτων. Δὲν ἀξιῶ τὴν προκαταβολικὴν τιμωρίαν τῶν δοσιλόγων ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης· ζητῶ τὴν διευκόλυνσιν τοῦ ἔργου τῆς Δικαιοσύνης, ἔργου καθ’ ἑαυτὸ βαρέος, ὅπερ ἀποβαίνει βαρύτατον ἂν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θεωροῦνται ὡς ἔνοχοι, κρατοῦσιν ὅλα τὰ νήματα τῆς ὑποθέσεως εἰς χεῖράς των, κρατοῦσιν ὅλην τὴν ὑπαλληλίαν αὐτῆς ὑπὸ τὴν ἐξάρτησιν αὐτῶν, κατέχουσι τὰ βιβλία τῆς ἑταιρίας ἐκ τῶν ὁποίων προκύπτει τὸ φῶς ἐν τῇ προκειμένῃ ὑποθέσει. Τὸ πρᾶγμα λοιπὸν ἀφ’ ἑαυτοῦ ὁμιλεῖ ὅτι πρέπει νὰ ἀπομακρυνθῶσι, προσωρινῶς τοὐλάχιστον, ἐφ’ ὅσον εἶναι ἐκκρεμὴς ἡ ἀνάκρισις, τῆς ὑπηρεσίας τῆς ἑταιρίας ἐκεῖνοι κατὰ τῶν ὁποίων ἐγένετο ἡ αἰτίασις ὅτι διέπραξαν τὰ ἀδικήματα. Θὰ ἐνθυμεῖσθε πόσαι κατηγορίαι καὶ λόγοι σφοδροί, καὶ πόσαι αἰτιάσεις ἀπηυθύνοντο κατὰ τῆς ἑταιρίας, θὰ ἐνθυμεῖσθε τοὺς βαρεῖς λόγους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἡ Βουλὴ δὲν θέλει νὰ λησμονήσῃ τὸν χαρακτηρισμὸν τὸν ὁποῖον ἐν συνόλῳ περὶ τῆς ἑταιρίας ἔδωκεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἐλπίζω ὅτι ἡ ἔρευνα τὴν ὁποίαν ἐπεχείρησεν ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ἀγάγῃ τὸ ἔργον εἰς αἴσιον πέρας, διὰ νὰ παταχθῇ τὸ ἀδίκημα καὶ ἡ φαυλότης καὶ ἀνακύψωσιν οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοί, οἵτινες ἔγιναν θύματα ἐκμεταλλεύσεως μερικῶν ἐπιτηδείων.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Μπουρνιᾶς «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, διατί δὲν διέταξε τὴν μίσθωσιν νέου οἰκήματος εἰς σχολεῖον Ἀμυγδαλιᾶς, τοῦ τέως δήμου Καρυστίων, ἀφοῦ δι’ ἐκθέσεων τοῦ ἐπιθεωρητοῦ ἐβεβαιώθη ὅτι τὸ νῦν ὑπῆρξεν οἴκημα ἀποθανόντος ἐκ φυματιώσεως, καὶ δικαίως οἱ γονεῖς ἀρνοῦνται νὰ στείλωσι τὰ τέκνα των εἰς τὸ σχολεῖον».

§60Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Δὲν διετάξαμεν νὰ μισθωθῇ ἕτερον οἴκημα διὰ διδακτήριον τοῦ κοινοῦ σχολείου Ἀμυγδαλιᾶς, διότι πρὸς λύσιν τῆς μισθώσεως τοῦ ἐνοικιασθέντος διδακτηρίου ἦτο ἀνάγκη νὰ ζητηθῶσι πληροφορίαι παρὰ τοῦ ἐνεργήσαντος τὴν μίσθωσιν ἐπιθεωρητοῦ, ὑπηρετοῦντος νῦν εἰς Μαγνησίαν. Αἱ πληροφορίαι, ζητηθεῖσαι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 18133 ἐ. ἔ. διαταγῆς μας, ἀναμένονται.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Μπουρνιᾶς «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, διατί δὲν ἐτοποθέτησεν ἐν Κονίστραις τηλεγραφητὴν καὶ δυσχεραίνεται ἡ ἐξαργύρωσις ἐπιταγῶν καὶ ἡ ἐπίδοσις τοιούτων».

§62Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Διότι, ὡς γινώσκετε, ὑπάρχει ἔλειψις προσωπικοῦ. Οὐχ ἧττον διετάξαμεν ὅπως μετατεθῇ τοιοῦτος ἐξ ἄλλου γραφείου.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χατζηγιάννης «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ἂν ἔλαβε γνῶσιν τοῦ γεγονότος, ὅτι ἡ ἑταιρία τῶν σιδηροδρόμων Ἀττικῆς ἔπαυσεν ἐπὶ δεκαπενθήμερον ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας της ὑπάλληλον ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ἐδημοσιογράφησεν, ἐνῷ οὐδεὶς κανονισμὸς καὶ οὐδεμία ἐγκύκλιος ἀπαγορεύει εἰς τοὺς ὑπαλλήλους της νὰ ἐκφράζωσι δημοσίᾳ τὰς γνώμας των». Ἀπών. Ὁ κ. Σ. Θεοδωρόπουλος «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν σκέπτηται νὰ προτείνῃ νομοθετικὸν μέτρον πρὸς ἐπίτευξιν ἀφομιώσεως τοῦ μισθοῦ τῶν ὑπαλλήλων τῶν καπνεργοστασίων πρὸς τοὺς λοιποὺς οἰκονομικοὺς ὑπαλλήλους, συμφώνως πρὸς γενομένας κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς δηλώσεις αὐτοῦ.

§64ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ ὑποβάλω σχετικὸν νομοσχέδιον.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Σακελλαριάδης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα ζητήσῃ τηλεγραφικῶς καὶ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν δικογραφίαν τὰ πρακτικὰ καὶ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Πλημμελειοδικείου Θεσσαλονίκης, δι’ ἧς ἐκηρύχθη ἀθῶος ὁ διοικητικὸς ἐπίτροπος Κιλκίς, κατηγορούμενος ὅτι δι’ ἀπειλῶν ἐξηνάγκασε πρόσφυγα, ὅπως, ζευγνύμενος αὐτὸς προσωπικῶς, ἐλλείψει ὑποζυγίων, μεταφέρῃ εἰς μεγάλην σχετικῶς ἀπόστασιν ἅμαξαν».

§66Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐζήτησα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, ἅτινα θὰ κατατεθῶσιν εἰς τὴν Βουλήν.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Σπυρόπουλος «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, τίνες οἱ λόγοι, δι’ οὓς κατὰ προτίμησιν οἱ ὑπενωμοτάρχαι, προαχθέντες εἰς ἐνωμοτάρχας βʹ τάξεως, προήχθησαν μετ’ οὐ πολὺ καὶ εἰς ἀξιωματικούς, ἐνῷ ἐνωμοτάρχαι αʹ τάξεως, ἀπὸ μακροῦ χρόνου ὑπηρετοῦντες φιλοτίμως καὶ μετὰ ζήλου μὲ τὸν αὐτὸν βαθμόν, δὲν προήχθησαν πρὸς ζημίαν τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας καὶ αὐτῶν, καίτοι ὑπάγονται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ εὐεργετικοῦ νόμου, καὶ ἕνεκα τούτου θεωροῦνται ἀδικούμενοι». Ἀπών. Ὁ κ. Π. Πετροπουλάκης «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἂν ἡ πρᾶξις τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου Ἁγίου Νικολάου Νεαπόλεως Βοιῶν, ἡ διαβιβασθεῖσα διὰ τοῦ οἰκείου ἐπιθεωρητοῦ καὶ συσταθεῖσα ὡς ἀναγκαιοτάτη ἀφορῶσα δὲ τὴν σύστασιν σχολείου θηλέων, ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας».

§68Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 5 πρᾶξις τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου Ἁγίου Νικολάου Βοιῶν περὶ συστάσεως δημοτικοῦ σχολείου θηλέων ἐν Ἁγίῳ Νικολάῳ, ὑποβληθεῖσα ἡμῖν ὑπὸ τοῦ προέδρου τῆς κοινότητος διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 71 ἀναφορᾶς του, ἀπεστάλη διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 16532 τῇ 27 Ἰουλίου ἐν. ἔτους ἡμετέρου ἐγγράφου πρὸς τὸν ἐπιθεωρητὴν τῶν δημοτικῶν σχολείων Λακεδαίμονος, ἵνα ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πετροπουλάκης «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, δὲν θεωρεῖ σκόπιμον ἤδη, ὅτε εἰς Βελανίδια διετάχθη ἡ σύστασις τηλεφωνείου, νὰ διέλθῃ ἡ ἀπὸ Νεαπόλεως γραμμὴ εἰς Βελανίδια καὶ διὰ τῆς κοινότητος Ἁγίου Νικολάου, ἐν ᾗ ἀπὸ διετίας εἶχεν ἀποφασισθῆ σύστασις τηλεφωνείου, μήπω ἐκτελεσθεῖσα ἀφοῦ οὐδεμία ἢ ἀσήμαντος θὰ εἶναι ἡ ἐπιπρόσθετος δαπάνη;»

§70Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται ἤδη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς «παρακαλεῖ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὅπως μεριμνήσῃ καὶ βελτιωθῇ ἡ τύχη τῶν ὑπενωμοταρχῶν ἐκείνων, πρὸς οὓς δὲν ἐδόθη ἀνάλογος χρόνος νὰ προσέλθωσιν εἰς ἐξετάσεις, ἰδίᾳ τοῦ ὑπενωμοτάρχου Κ. Παπαντωνοπούλου, κατόπιν τῶν τόσων εὐφήμων ὑπὲρ αὐτοῦ ἐκθέσεων τῶν προϊσταμένων του».

§72ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν μου τὴν παράκλησίν σας καὶ θὰ ἐνεργήσω ὅ τι δεῖ ἐπ’ ὠφελείᾳ τῆς ὑπηρεσίας.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Δ. Γκλαβᾶς καὶ Γ. Κατσιμπίρης «παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὅπως ζητήσῃ καὶ λάβῃ γνῶσιν τῶν ἐκθέσεων τῶν ὑποβληθεισῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὑπὸ τῶν σωματαρχῶν ὑπὲρ τοῦ Ἐπαμεινώνδα Νιφάκου, ἐφέδρου ὑπολοχαγοῦ καὶ ἤδη, διατί δὲν ἐμονιμοποιήθη οὗτος».

§74ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀρνοῦμαι νὰ συμμορφωθῶ ὅπως ζητήσω καὶ λάβω γνῶσιν τῶν ἐκθέσεων, διότι τῶν ἐκθέσεων τούτων ἔλαβε γνῶσιν τὸ ἁρμόδιον Συμβούλιον τῶν Ἀντιστρατήγων.

§75Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Πᾶσα συντεταγμένη Πολιτεία φρονῶ ὅτι πρέπει πρὸ παντὸς νὰ κάμνῃ ἀναθεώρησιν σφαλμάτων καὶ ἀδικημάτων...

§76ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐδώκαμεν τὸ δικαίωμα νὰ γίνῃ ἀναθεώρησις.

§77Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Φρονῶ ὅτι πρέπει τὸ ζήτημα νὰ συζητηθῇ λεπτομερέστερον. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ἀνέγνωσα ἐκθέσεις στρατιώτου τὸν ὁποῖον δικαίως ἀπεκάλεσα ἥρωα χωρὶς νὰ θελήσω νὰ ἀναφέρω τὸ ὄνομά του κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ μονιμοποιήσεως τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχε τότε κάμει δηλώσεις ὁμοίας, ὅτι δὲν ὑπόκειται πλέον εἰς τροποποίησιν τὸ νομοσχέδιον οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ τροποποιήσωμεν τὸν νόμον ἐκεῖνον, ἵνα διὰ τοῦ παραθύρου εἰσέλθωσιν οἱ μὴ ἔχοντες τὰς προϋποθέσεις τοῦ νόμου, τοὐτέστι τὴν ἡλικίαν καὶ τὸ χρονικὸν διάστημα τῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ. Ἐν τούτοις ὑπομιμνήσκω πρὸς ὑμᾶς ὅτι σεῖς, ἐνῷ πρὸ στιγμῆς εἴχετε δηλώσει τοῦτο, τόσον συνεκινήθητε, ὥστε διωρθώσατε τὸν νόμον ἐκεῖνον. Σᾶς ἔδωκα καὶ τὰς ἐκθέσεις ἐκείνας περὶ ἀνδρὸς ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ἀποτελῇ τιμὴν καὶ παράδειγμα εἰς τὸν στρατόν, διότι ἀλλοίμονον ἂν ἐγκαταλείψωμεν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐτραυματίσθησαν τετράκις, οἱ ὁποῖοι εἰς τὰς ἐκθέσεις μονονουχὶ ὡς ἥρωες ἀναφέρονται καὶ συνιστῶνται ὑπὸ τῶν στρατηγῶν ὅτι ἔπρεπε νὰ φέρωσι τιμίως τὰς ἐπωμίδας ἐκείνας τὰς ὁποίας ἐπότισαν διὰ τοῦ αἵματός των. Ἐν τούτοις ὁ ἀξιωματικὸς ἐκεῖνος τὸν ὁποῖον δὲν ὠνόμασα τότε, διὰ νὰ μὴ φύγω ἀπὸ τὴν βάσιν τὴν ὁποίαν ἔθηκεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰπὼν τότε, «κύριοι Βουλευταί σεῖς ὁμιλεῖτε περὶ τῶν προσώπων διότι γνωρίζετε τὰ πρόσωπα· ὁ νόμος ὅμως εἶναι γενικὸς καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἱκανοποιήσῃ ὅλους»· ὁ ἀξιωματικός, λέγω, ἐκεῖνος ὅστις ὀνομάζεται Βασίλειος Τζαραβέλας, ὁ ὁποῖος ἔτυχεν ὡς λοχίας τιμητικῆς ἐκθέσεως καὶ κατὰ τὸ 1897 ὅτε μόνος αὐτὸς ἔτρεψεν εἰς φυγὴν πολυάριθμον στρατὸν ἐν Δομοκῷ, καὶ ἐτραυματίσθη ἐν Γιανιτσοῖς, ἐν Κιλκίς, εἰς δὲ τὴν μάχην τῆς Μανωλιάσας, ἐν Ἠπείρῳ, κατέλαβεν ἐχθρικὸν πολυβόλον διὰ τῶν ἰδίων χειρῶν ἀντικαταστήσας τὸν φονευθέντα λοχαγόν του, δὲν ἐμονιμοποιήθη. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τῆς Βουλῆς, ὅτι, ὅτε συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον τῆς μονιμοποιήσεως τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν ἀνέγνωσα τὰς ἐκθέσεις ταύτας καὶ ἡ ἡλικία καὶ ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας ἐτροποποιήθησαν, παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα μὴ ἀποκλεισθῶσιν τοῦ στρατεύματος τοιοῦτοι ἄνδρες, ὡς ὁ Βασίλειος Τζαραβέλας, ὅστις ἐνῷ κατετάχθη εἰς τὸν πίνακα Βʹ καὶ προεβιβάσθη κατ’ ἐκλογὴν εἰς ὑπολοχαγόν, ὄχι μόνον δὲν ἐμονιμοποιήθη, ἀλλὰ καὶ ὁ βαθμὸς τοῦ ὑπολοχαγοῦ ἀνεκλήθη. Διατί, καὶ διὰ τὴν μονιμοποίησιν τοῦ ἐφέδρου τούτου ἀξιωματικοῦ, δὲν ἐτηρήθη τὸ ἴδιον μέτρον, ὅπως οὐχὶ πλέον ἡ ἀρχαιότης συντελῇ εἰς τὴν προαγωγήν των ἀλλ’ ἡ ἱκανότης, ὅπως διὰ τοὺς μονίμους ἀξιωματικούς; Διὰ τοῦτο θὰ παρεκάλουν εὐλαβῶς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μεταβάλῃ τὴν ἀπόφασίν του ἵνα μὴ ἀδικηθῶσι τοιοῦτοι ἄνδρες, διότι τοιοῦτοι δὲν ὑπάρχουσι βεβαίως πολλοί. Ἀμφιβάλω ἂν εἶναι δύο ἢ πέντε οἱ τοιαύτας περγαμηνὰς ἔχοντες καὶ οἱ ἔχοντες τὴν δικαίαν ἀξίωσιν καὶ παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ ἀκουσθῶσι, ἡ ὁποία εὑρέθη εἰς τὸ εὐχάριστον σημεῖον νὰ ὑμνήσῃ τὴν μεγαλυνθεῖσαν Ἑλλάδα καὶ τοὺς ἥρωας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐδόξασαν τὸ Ἑλληνικὸν γένος καὶ τὰς χρυσᾶς ἐπωμίδας ἐλάμπρυναν διὰ τοῦ αἵματός των εἰς τὰ πεδία τῶν μαχῶν.

§78ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Λυποῦμαι, κύριοι Βουλευταί, διότι αἱ συστάσεις τὰς ὁποίας ἐνόμισα ὅτι ἐδικαιούμην καὶ ὑπεχρεούμην νὰ κάμω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, κατ’ ἐπανάληψιν πρὸς τὴν Βουλὴν δὲν εἰσηκούσθησαν. Λυποῦμαι μάλιστα, διότι δὲν εἰσηκούσθησαν ὑπὸ τῶν μελῶν ἐκείνων τῆς Βουλῆς, τὰ ὁποῖα ἀκολουθοῦσι τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἔχουσιν ἐμπιστοσύνην πρὸς αὐτήν. Εἶπον, Κύριοι, καὶ ἄλλοτε, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀποκτήσωμεν στρατὸν ὁποῖον ὀνειροπολοῦμεν καὶ ὁποῖον ἀξιοῦμεν νὰ ἔχωμεν καὶ ὁποῖον μᾶς δίδουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἔχωμεν αἱ μεγάλαι δαπάναι τὰς ὁποίας ὑφίσταται τὸ Κράτος καὶ τὰ πορίσματα τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἐκ τῶν δύο πολέμων· εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔχωμεν τοιοῦτον στρατόν, ἂν οἱ Βουλευταὶ οἱ ἔχοντες τὸ δικαίωμα ἐκ τοῦ Συντάγματος, βεβαίως, νὰ ἐλέγχωσι τὰ πάντα, δὲν παύσωσι νὰ φέρωσιν ἀλλεπαλλήλως εἰς τὴν Βουλὴν ὅλα τὰ παράπονα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀκολουθήσαντες τὴν κανονικὴν ὁδόν, τὴν ἐκ τῶν στρατιωτικῶν νόμων ὁριζομένην, ἐπιμένουσιν μέχρι τέλους παρ’ ὅλας τὰς νομίμους προσφυγάς, ὅτι εἶναι ἠδικημένοι καὶ τὰ παράπονά των εὑρίσκωσιν ἀπήχησιν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Διότι εἶναι ἀδύνατον, Κύριοι, τὰ λεγόμενα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ νὰ μὴ εὑρίσκωσιν ἀπήχησιν ἔξω, εἶναι ἀδύνατον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶναι παραπονεμένοι, διότι νομίζουσιν ὅτι ἠδικήθησαν, ὅταν ἀκούωσιν ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἰς ἑκάστην συνεδρίασιν, τρεῖς, τέσσαρες καὶ πέντε, καὶ μάλιστα φίλους τῆς Κυβερνήσεως, ἐρχομένους νὰ λέγωσιν ὅτι ἐγένοντο ἀδικίαι κατὰ τοὺς προβιβασμούς, ὅτι οἱ καλλίτεροι ἐκ τῶν ἐχόντων δικαίωμα νὰ μονιμοποιηθῶσι δὲν ἐμονιμοποιήθησαν, εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ γεννᾶται εἰς αὐτοὺς ἡ ὑπόνοια ὅτι καὶ τὸ ἰδικόν των παράπονον εἶναι δίκαιον, καὶ ὅτι τὰ πράγματα ἐγένοντο κατὰ τρόπον οἰκτρόν. Δὲν εἶναι ἐν τούτοις αὐτὴ ἡ ἀλήθεια. Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι τὸ Συμβούλιον τῶν Ἀντιστρατήγων προσεπάθησε μὲ ὅλην τὴν εὐσυνειδησίαν νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὰ ἀνατεθέντα εἰς αὐτὸ δυσχερῆ καθήκοντα. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων ὑφ’ ἃς ἐκλήθη τὸ Συμβούλιον νὰ ἐκτελέσῃ τὸ ἔργον αὐτοῦ, πρὶν ἢ περατώσωμεν τὴν ἀποστράτευσιν τὴν ἐκ τοῦ πολέμου καὶ μὲ τὴν ἀνάγκην τὴν ὁποίαν εἶχον νὰ ἐπιστρέψωσι ταχέως οἱ ἀρχηγοὶ τοῦ στρατοῦ εἰς τὰ Σώματά των, ἵνα συνεχίσωσι τὴν ἐκπαίδευσιν ὥστε νὰ εἶναι ἕτοιμος ὁ στρατὸς νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς ἐνδεχομένας περιπετείας, ὅτι ἐγένοντο λάθη ἀκούσια. Ἡ Βουλὴ εὑρέθη πρόθυμος ὅπως ἐπιτραπῇ νὰ ἐξετασθῶσιν ὅλα τὰ παράπονα, ἵνα ἐπανορθωθῶσι τὰ λάθη, τὰ ὁποῖα ἦτο δυνατὸν νὰ συνέβησαν. Ἐξητάσθησαν πᾶσαι αἱ ἐκθέσεις, ἃς ἐπεκαλέσθησαν οἱ ἐνδιαφερόμενοι καὶ ἃς τυχὸν δὲν εἶχεν ὑπ’ ὄψει τὸ Συμβούλιον κατὰ τὴν πρώτην κρίσιν του. Ἐμελετήθησαν, ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν καθιερωμένην ἔκφρασιν, ἀλλὰ δὲν ἕπεται ὅτι μέχρι τέλους ἡ κρίσις τοῦ Συμβουλίου τῶν Ἀντιστρατήγων ἔπρεπε νὰ εἶναι ὁποία ἦτο καὶ ἡ κρίσις τῶν παραπονουμένων. Ἔχω δὲ τὸ καθῆκον νὰ εἴπω ὅτι, ἂν ἐκεῖνοι ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀλλοίας ἰδέας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, δὲν θέλουσι νὰ συμμορφωθῶσι πρὸς μίαν τοιαύτην σύστασίν μου, ἀσκοῦσιν ἀναμφισβήτητον δικαίωμα, ἀφοῦ ἔχουσιν διαφόρους πολιτικὰς ἀντιλήψεις, καὶ μὴ ἔχοντας ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δύνανται νὰ πιστεύωσιν, ὁσάκις τοῖς γίνονται τοιαῦτα παράπονα, ὅτι καλύπτουσι μίαν ἀδικίαν. Ἀλλ’ οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶναι δεδικαιολογημένοι νὰ δυσπιστῶσι πρὸς τὰς διαβεβαιώσεις αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ἐξητάσθησαν τὰ πάντα καί, κατ’ ἄνθρωπον τοὐλάχιστον, ἐπεδιώχθη ἡ ἀλήθεια μὲ ὅλας τὰς πλάνας τὰς ὁποίας δὲν δυνάμεθα νὰ ἀποφύγωμεν λόγῳ τῆς ἀνθρωπίνης ἀτελείας. Οἱ βουλευταί, οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶναι καθόλου δεδικαιολογημένοι νὰ δυσπιστῶσι πρὸς τὴν τοιαύτην βεβαίωσιν τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ προσθέσω καὶ ἄλλο τι, ὅτι ἰδίως οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως δὲν δύνανται νὰ μὴ πιστεύωσι τὰς διαβεβαιώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τοιαύτη διηνεκὴς ἀπασχόλησις τῆς Βουλῆς μὲ τὰ παράπονα τὰ κριθέντα ἅπαξ καὶ δὶς νομίμως, δὲν ὠφελεῖ τὸ στράτευμα, δὲν ἠμπορεῖ νὰ συντελῇ εἰς τὴν ἑδραίωσιν τῆς πειθαρχίας ἐν τῷ στρατεύματι καὶ ἑπομένως δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐξυπηρετῇ τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Δ. Γαλαβᾶς, Γ. Κατσιμπίρης «παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὅπως μεριμνήσῃ καὶ συσταθῇ τηλέφωνον εἰς τὴν κοινότητα Πλάτανος τῶν Καλαβρύτων, καθὼς καὶ εἰς τὴν κοινότητα Μάνεσι τῆς αὐτῆς ἐπαρχίας· ἄλλως τε ἡ δαπάνη εἶναι ἐλαχίστη, διότι ὁ μὲν Πλάτανος ἀπέχει μίαν περίπου ὥραν ἀπὸ τῆς Ἀκράτας, τὸ δὲ Μάνεσι τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα ἀπὸ τῆς Κερτέζης».

§80Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Θὰ ἐξετάσω.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Κουτούπης «ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν διὰ τὴν παράνομον προαγωγὴν τοῦ φροντιστοῦ τοῦ Β. Ναυτικοῦ κ. Βασ. Μπουντούρη».

§82Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Διατελεῖ ἐν γνώσει ἡ Βουλὴ ἐκ τοῦ συζητηθέντος καὶ ψηφισθέντος νομοσχεδίου «περὶ ἀριθμῶν ἀξιωματικῶν», ὅτι ὁ κύριος ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς προέβη κατὰ τὰς διακοπὰς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς εἰς προαγωγὰς ἀξιωματικῶν, χωρὶς νὰ ὑπάρχωσι κεναὶ θέσεις, καὶ ὅτι διὰ τοῦ ὑποβληθέντος βραδύτερον νομοσχεδίου, ἠθέλησε νὰ νομιμοποιήσῃ τοὺς παρανόμως γενομένους αὐτοὺς προβιβασμούς. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἐπρόκειτο περὶ γενικῶν προβιβασμῶν, ἠδύνατο νὰ ὑπάρχῃ ἡ δικαιολογία ὅτι ἐμερίμνησε περὶ ἱκανοποιήσεως Σωμάτων τινῶν, περὶ ὧν δὲν ἠδύνατο νὰ λάβῃ μέτρα ἱκανοποιήσεως, διότι ὁ νόμος ὥριζε τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν. Ἀπὸ τοῦ σημείου ὅμως τούτου καὶ ἀκολούθως πᾶσα πρᾶξις, ἡ ὁποία ἤθελε γίνει, χάνει τὸν γενικὸν χαρακτῆρα καὶ λαμβάνει προσωπικόν. Μετὰ τὸν ἀρκετὰ σημαντικὸν ἀριθμὸν προβιβασμῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν προεβίβασεν ἕνα, ὁ ὁποῖος εἰρήσθω ὅτι οὐδὲν ἐξαιρετικὸν δικαίωμα εἶχεν ὅπως προαχθῇ, εἴτε λόγῳ εἰδικῶν προσόντων εἴτε λόγῳ ἐκτελέσεως ἐκτάκτου ὑπηρεσίας, καθόσον διαρκοῦντος τοῦ πολέμου ἔμεινεν ἐν Ναυστάθμῳ διεξάγων ὑπηρεσίαν ξηρᾶς καὶ ὁμοίαν πρὸς οἱανδήποτε τῶν λοιπῶν ἀξιωματικῶν. Δὲν ἀρκεῖ ὅμως ὅτι προήχθη ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ κενὴ θέσις, ἀλλὰ παρὰ τὴν παρανομίαν ταύτην ἔπρεπε νὰ γίνῃ καὶ ἄλλη παρανομία καὶ προήχθη ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος χωρὶς νὰ ἔχῃ τὰ προσόντα πρὸς προαγωγήν, τὰ προσόντα δὲ ταῦτα εἶναι δίπλωμα διδάκτορος τῆς Νομικῆς, ἀπαιτούμενον διὰ τὴν προαγωγὴν τοῦ ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ τοῦ Ναυτικοῦ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος στερεῖται τοῦ διπλώματος· ἑπομένως προαχθεὶς προήχθη κατὰ παράβασιν ὡρισμένου νόμου, χωρὶς οὐδεμία νὰ ὑπάρχῃ δικαιολογία, ὥστε νὰ δύναται νὰ προαχθῇ. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ καὶ ἡ δευτέρα αὐτὴ παρανομία· ἔπρεπε νὰ γίνῃ παράβασις καὶ τρίτου νόμου χάριν τοῦ προσώπου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἐπαναλαμβάνω, οὐδὲν δικαίωμα εἶχε, λόγῳ ἐκτελέσεως ἐξαιρετικῆς τινος ἐργασίας, εἰς ἐξαιρετικὰ μέτρα ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας. Ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος κατελήφθη ὑπὸ τοῦ ὁρίου ἡλικίας τὴν 28ην παρελθόντος Ἰουλίου. Ὁ κύριος ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς εἶχε καθῆκον ὑπὸ τοῦ νόμου νὰ καλέσῃ αὐτὸν τὴν ἡμέραν καθ’ ἣν κατελήφθη ὑπὸ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας, νὰ ὑποβάλῃ τὴν αἴτησιν περὶ ἀποστρατείας, ἐν περιπτώσει δὲ καθ’ ἣν δὲν ὑπέβαλλε ταύτην, νὰ εἰδοποιηθῇ ὅτι μετὰ ἓν ἔτος θὰ ἐτίθετο εἰς ἀποστρατείαν αὐτεπαγγέλτως. Τοιοῦτό τι δὲν ἐγένετο. Παρήλθεν ἡ 28 Ἰουλίου καὶ ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος ἐξηκολούθει νὰ μένῃ εἰς τὰς τάξεις του, ὅτε μετὰ παρέλευσιν ἀρκετῶν ἡμερῶν, ἤτοι τὴν 11 Αὐγούστου, δεκατρεῖς δηλ. ἡμέρας μετὰ τὴν κατάληψίν του ὑπὸ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας, εἴδομεν ὅτι προήχθη εἰς ἀνώτερον βαθμόν, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ καταληφθῇ ὑπὸ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας, ὡς ὑπαγόμενος πλέον εἰς τὸ ὅριον ἡλικίας τοῦ ἀνωτέρου βαθμοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνώτερον κατὰ πέντε ἔτη. Ἔχομεν ἑπομένως παράβασιν τριῶν νόμων χάριν ἑνὸς προσώπου, τοῦ νόμου περὶ ἀριθμῶν τῶν ἀξιωματικῶν, τοῦ νόμου περὶ προσόντων καὶ τοῦ νόμου περὶ ὁρίου ἡλικίας, χωρὶς οὐδεμίαν δικαιολογίαν. Δὲν ἀρκεῖ ὅμως τοῦτο, ὅτι ἐγένετο ἡ προαγωγὴ αὐτὴ κατὰ παράβασιν ῥητῶν διατάξεων τριῶν νόμων, ἀλλὰ ἡ παρανομία αὐτή, ἡ τριπλῆ αὐτὴ παρανομία, ἐγένετο προσπάθεια ὅπως καλυφθῇ διὰ πράξεως ἡ ὁποία καθιστᾷ τὴν παρανομίαν ταύτην ἀκόμη χειροτέραν. Τὸ Β. Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου προήχθη, καὶ ἔχω τὸ σῶμα τοῦ ἐγκλήματος εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Βουλῆς, ὑπεβλήθη εἰς τὰ Ἀνάκτορα, καθὼς ἐξάγεται ἐκ τῆς σφραγῖδος τῶν Ἀνακτόρων, τὴν 6 Αὐγούστου τρέχοντος ἔτους. Ὑπεγράφη φυσικὰ μετὰ τὴν 6ην Αὐγούστου καὶ ἐπεστράφη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν τὴν 9ην Αὐγούστου, λαμβάνεται δὲ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν τὴν 11ην Αὐγούστου, ὅπως ἐξάγεται ἐκ τοῦ πρωτοκόλλου, καὶ δημοσιεύεται τὴν 11ην Αὐγούστου εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ δημοσιεύεται, ὅπως καλυφθῇ ἡ παρανομία, μὲ χρονολογίαν 27ης Ἰουλίου, σκοπίμως ὅπως φανῇ ὅτι ἡ προαγωγὴ ἐγένετο πρὶν ἢ ὁ ἀξιωματικὸς καταληφθῇ ὑπὸ τοῦ ὁρίου ἡλικίας, καὶ ἑπομένως νὰ φανῇ ὅτι ὁ προβιβασμὸς ἐγένετο κατὰ παράβασιν δύο μόνον νόμων καὶ ὄχι τριῶν ὅπως πράγματι συμβαίνει. Τὸ Β. Διάταγμα φέρει χρονολογίαν 27ην Ἰουλίου, ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ ὑπογραφὴ ὑπὸ τοῦ Ἄνακτος ἐγένετο ἄνευ χρονολογίας καὶ ἐτέθη βραδύτερον ἡ χρονολογία. Προεχρονολογήθη σκοπίμως τὸ Β. Διάταγμα καὶ ἑπομένως εὑρισκόμεθα πρὸ πλαστογραφίας καθαρᾶς.

§83ΑΛ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Πότε κατεχωρήθη καὶ ὑπὸ τίνων Ἀρχῶν.

§84Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἰς τὰ Ἀνάκτορα κατεχωρήθη τὴν 6ην Αὐγούστου.

§85ΑΛ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Σᾶς ὁμιλῶ περὶ τοῦ πρωτοκόλλου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν.

§86Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Οὐδεμίαν ἔχει σημασίαν αὐτό, διότι διὰ νὰ ἐκδοθῇ Β. Διάταγμα πρέπει νὰ ὑπογραφῇ. Τοῦτο ἔχει ἀξίαν, διότι ἄλλως εἶναι σχέδιον Β. Διατάγματος καὶ δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ πρωτοκολληθῇ. Ἄλλως τε ἐξάγεται ὅτι ἀπεστάλη πρὸ τῆς 6ης Αὐγούστου. Δὲν ἔχει σημασίαν ἐὰν ἀπεστάλη καὶ πρότερον, διότι ἐφ’ ὅσον δὲν κυρωθῇ τὸ Β. Διάταγμα ὑπὸ τοῦ Ἄνακτος, εἶναι χάρτης ἄγραφος. Αἱ διατάξεις τοῦ νόμου ἔπρεπε νὰ ἐκτελεσθῶσι τὴν 27ην Ἰουλίου, ὅτε ὁ ἐν λόγῳ ἀξιωματικὸς κατελήφθη ὑπὸ τοῦ ὁρίου ἡλικίας. Καὶ ὤφειλεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κατὰ τὴν 27 Ἰουλίου, ἐφ’ ὅσον ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος δὲν ἐζήτησε τὴν ἀποστρατείαν του, νὰ τὸν καλέσῃ νὰ ὑποβάλῃ αἴτησιν ἀποστρατείας, ἄλλως θὰ ἐτίθετο αὐτεπαγγέλτως καὶ θὰ ἐπεφύλασεν ὁ Ὑπουργὸς τὸ δικαίωμα νὰ δώσῃ σύνταξιν εἰς αὐτὸν μετὰ τὸν διακανονισμὸν τῆς ἀποστρατείας. Ὥστε ὁ κύριος ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργός, προβιβάσας τὸν ἀξιωματικὸν τοῦτον κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ἀντεποιήθη ἓν δικαίωμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶχε. Ἀλλὰ εἴπομεν ὅτι διὰ τὴν διάπραξιν τῆς παρανομίας ταύτης, προέβη εἰς ἀλλοίωσιν, εἰς πλαστογραφίαν ἐγγράφου, καὶ ἡ πλαστογραφία αὐτὴ ἀφορῶσα τὸν χρόνον, εἶναι κατὰ τὸν ποινικὸν νόμον πλαστογραφία καὶ τιμωρεῖται ὡς τοιαύτη, διότι εἶναι ἀναγραφὴ ψευδοῦς χρόνου εἰς δημόσιον ἔγγραφον ὑπὸ δημοσίου ὑπαλλήλου. Δὲν εἶναι ὅμως ἡ πρᾶξις αὐτὴ ἀντίθετος πρὸς τὸν νόμον καὶ καθαρὰ πλαστογραφία, ἀλλὰ διαπραττομένη κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ἔχει τοῦτο τὸ κακόν, ὅτι διαπαιδαγωγεῖ πολὺ κακῶς ἐκείνους εἰς τοὺς ὁποίους ἐτάχθη νὰ ἐπιβάλλῃ τὴν πειθαρχίαν καὶ τὸν σεβασμὸν πρὸς τοὺς νόμους. Ἐν γνώσει ὅλου τοῦ Σώματος τοῦ ναυτικοῦ, ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν, εἶναι ὅτι ὁ κύριος ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργός, χάριν ἑνὸς προσώπου προέβη εἰς τὴν πρᾶξιν ταύτην προχρονολογήσας Β. Διάταγμα, διὰ νὰ προαγάγῃ ἕνα ἀξιωματικὸν κατὰ παράβασιν δύο ἄλλων νόμων. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐννοεῖτε καλῶς ὅτι διδάσκεται ἡ ἀσέβεια πρὸς τοὺς νόμους. Οὔτε εἶναι δυνατὸν εἷς Ὑπουργὸς νὰ ἀξιοῖ σεβασμὸν παρὰ τῶν ὑφισταμένων πρὸς τὰς διατάξεις τῶν νόμων καὶ πρὸς τὴν πειθαρχίαν, ὅταν αὐτὸς οὗτος παραβιάζει τόσον ἀσυστόλως καὶ ἂν διὰ τοιούτων μεθόδων ῥητὰς διατάξεις τῶν νόμων. Δὲν ἠξεύρω ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, μὲ τὴν συνήθειαν τὴν ὁποίαν ἔχει νὰ θέλῃ νὰ περιβάλλῃ πολλάκις τὰς πράξεις του διὰ τῆς εὐθύνης τῆς ὅλης Κυβερνήσεως, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ θελήσῃ νὰ τὸν στεγάσῃ ἡ Κυβέρνησις ὁλόκληρος, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὁτιδήποτε καὶ ἂν συμβῇ, ἡ πρᾶξις αὕτη θὰ μένῃ, ὡς ἐξάγεται ἐκ τῶν γεγονότων καὶ ὡς ἐχαρακτήρισα αὐτήν. Οὐδὲ ὑποθέτω ὅτι ἐὰν τὸ γεγονὸς τῆς προαγωγῆς καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν ἤχθη ἐνώπιον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐγνώσθη εἰς τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ὁ προβιβασμὸς τοῦ ἀξιωματικοῦ τούτου ἐγένετο κατὰ παράβασιν τριῶν νόμων, καὶ ὅτι ἀκόμη ἡ παράβασις ἐγένετο κατὰ τοιοῦτον τρόπον, διὰ προχρονολογίας τοῦ Β. Διατάγματος, ἵνα φανῇ ὅτι ὁ νόμος περὶ ὁρίου ἡλικίας δὲν παρεβιάσθη καὶ παρεβιάσθησαν μόνον οἱ δύο ἄλλοι νόμοι. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ εἰς τὸ ἁπλούστατον τοῦτο ζήτημα δύναται νὰ μορφώσῃ γνώμην μὲ τὰς ὀλίγας λέξεις τὰς ὁποίας εἶπον καὶ δὲν παρίσταται ἀνάγκη νὰ προσθέσω τι περισσότερον. Ὁ νόμος εἶναι σαφής, ὁ νόμος τῆς 11ης Ἰανουαρίου 1888 περὶ ὁρίου ἡλικίας. Τὸ μητρῷον τῶν ἀξιωματικῶν εὑρίσκεται εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Βουλῆς, τὸ Β. Διάταγμα μὲ τὴν χρονολογίαν τὴν ὁποίαν ἐμνημόνευσα, εἶναι ἐπίσης εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Βουλῆς, καὶ ἀφήνω εἰς αὐτὴν τὴν ἐκτίμησιν τῆς πράξεως ταύτης ἡ ὁποία ἔκαμεν εἰς ἐμὲ ὀδυνηρὰν ἐντύπωσιν, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι καὶ εἰς ὅλους τοὺς κυρίους Βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν ὅτι οἱ νόμοι πρέπει νὰ εἶναι σεβαστοὶ καὶ ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ δὲν ἵστανται ὑπεράνω τῶν νόμων, ἔκαμε τὴν αὐτὴν ἐντύπωσιν.

§87Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὁ ἀξιότιμος φίλος μου βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας, ὡμίλησεν ὀλίγον τι πρωθυστέρως περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι ὀφείλω νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι τὸν νόμον περὶ ἀριθμοῦ ἠκύρωσεν ἤδη τὸ Β. Διάταγμα περὶ οὗ ὁμιλεῖ. Νομίζω δὲ ὅτι εὐθετώτερον θὰ ἦτο, ἐὰν ἔφερε τὸν λόγον τὴν στιγμὴν ἐκείνην. Ἀλλὰ δὲν ἔχω οὐδεμίαν δυσκολίαν νὰ ἀπαντήσω καὶ ἤδη εἰς ὅλα τὰ σημεῖα τὰ ὁποῖα ἔθιξεν. Εἶναι νόμος τοῦ Κράτους, ἢ ἐλπίζω ὅτι θὰ γίνῃ...

§88Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν ἠκύρωσε προκαταβολικῶς Διάταγμα...

§89Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Μὲ κατηγορεῖ ὅτι παρεβίασα τρεῖς νόμους, ἐνῷ λέγει ὅτι δι’ ὅλους τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ πολεμικοῦ κλάδου παρεβίασα ἕνα νόμον. Ἄρα κατ’ οὐσίαν ἔχω παραβιάσει δύο νόμους, ἀφοῦ ὁ ἴδιος ὡμολόγησεν ὅτι ἦτο ἀνάγκη νὰ γίνωσιν αἱ προαγωγαὶ τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν. Ἑπομένως μένει τὸ ζήτημα τῆς προαγωγῆς τῶν ἀξιωματικῶν τούτων, ἄνευ διπλώματος, καὶ τὸ τῆς συσχετίσεως τῶν χρονολογιῶν, ἃς ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτής· Κύριοι Βουλευταί· ὑπῆρχεν ἀνέκαθεν νόμος ὅτι ὁ προαγόμενος εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀρχιφροντιστοῦ πρέπει νὰ ἔχῃ δίπλωμα, ἀλλ’ ἀνέκαθεν ὁ νόμος οὗτος οὐδέποτε ἐτηρήθη. Ὑπάρχουσι μάλιστα σχετικοὶ νόμοι προαγωγῆς ἀξιωματικῶν τοῦ οἰκονομικοῦ κλάδου, διὰ τοὺς ὁποίους κατηργήθη τὸ δίπλωμα. Οὐδεὶς ἀξιωματικὸς τοῦ οἰκονομικοῦ κλάδου ἐστερήθη τοῦ βαθμοῦ του διότι δὲν εἶχε δίπλωμα, καθότι ὁσάκις παρουσιάσθη περίπτωσις ἐγένετο εἰδικὴ ἐξαίρεσις. Ἐν τῷ ὑποβληθέντι εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχεδίῳ προβλέπεται ἡ κατάργησις τῆς διατάξεως ταύτης, διότι οὐσιαστικῶς ἡ διάταξις αὐτή, ὡς ἔχουσι τὰ τοῦ οἰκονομικοῦ κλάδου, οὐδεμίαν ἔχει ἀξίαν. Δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὴν Βουλὴν ὅτι οἱ πλεῖστοι, καὶ ἴσως οἱ πλέον διακεκριμένοι ἀξιωματικοὶ τοῦ οἰκονομικοῦ κλάδου, δὲν ἔχουσι δίπλωμα. Ἑπομένως δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ καταργηθῇ ἡ διάταξις αὕτη. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὑποβληθὲν εἰς τὴν Βουλήν, ἔτυχε μακροτάτης ἐπεξεργασίας ἐκ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς, ἥτις τελείως συνῄνεσεν εἰς τὴν ἐξάλειψιν τοῦ προσόντος τοῦ διπλώματος. Εὑρεθείς, δ’ ἐγώ, ὡς ἀνέπτυξα διὰ μακρῶν, εἰς ἄλλην συνεδρίασιν, εἰς τὴν ἀναπόδραστον ἀνάγκην νὰ κάμω προαγωγὰς τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῶν ἄλλων, μὴ μαχίμου κλάδου, διὰ Β. Διατάγματος, ἐνόμισα ὅτι δὲν ἦτο ὀρθόν, ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον προέβλεπεν περὶ καταργήσεως τοῦ προσόντος τούτου, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς εἶχεν ἀποφανθῇ περὶ τοῦ προσόντος τούτου, νὰ στερήσω τῆς προαγωγῆς ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος εἶχεν ὅλα τὰ δικαιώματα ἐκ τῆς μακρᾶς καὶ εὐδοκιμωτάτης ὑπηρεσίας αὐτοῦ. Ἡ Βουλὴ διὰ τοῦ ψηφισθέντος νόμου ἐπεκύρωσεν οὐχὶ μόνον τὸ Β. Διάταγμα τοῦτο, ἀλλὰ καὶ τὴν κατάργησιν τοῦ προσόντος τοῦ διπλώματος, ὁ δὲ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας, ἐνῷ ἐφ’ ὅλων τῶν σημείων τοῦ νομοσχεδίου ἔλαβεν εὐρύτατα τὸν λόγον, ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου οὐδὲν εἶπεν πρὸς τὴν Βουλήν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι. Νομίζω λοιπὸν ὅτι κατ’ οὐσίαν θὰ εἶναι καὶ αὐτὸς σύμφωνος. Ἐὰν δὲν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ κατάργησις τῆς διατάξεως ταύτης, τότε θὰ ἠδύνατο νὰ μὲ κατηγορήσῃ περὶ παραβιάσεως διατάξεως καὶ νὰ μοὶ εἴπῃ ὅτι δὲν ἐξεπλήρωσα πιστῶς ἐν τῷ πνεύματι τῆς ὑπηρεσίας τὸν νόμον. Ἑπομένως δὲν εὑρίσκω ὅτι, ἀφοῦ μίαν φορὰν ἡ Βουλὴ εἶχεν ἐγκρίνῃ διὰ τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς τὴν κατάργησιν τοῦ διπλώματος, ἀφοῦ μίαν φορὰν...

§90Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ποία ἐπιτροπή; Τῆς Βουλῆς; Εἶναι ἐντροπὴ νὰ λέγητε αὐτό.

§91Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Δὲν συζητῶ περὶ τῆς τυπικῆς παραβιάσεως τοῦ νόμου.

§92Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Αἱ ἀποφάσεις τῆς ἐπιτροπῆς δὲν δύνανται νὰ σᾶς σκεπάσωσι.

§93Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ῥήτωρ δὲν δέχεται διακοπάς.

§95Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Μέχρι τοῦδε ἐξηγήσαμεν τοὺς δύο νόμους τοὺς ὁποίους ἐφηρμόσαμεν γενικώτατα δι’ ὅλους τοὺς ἀξιωματικούς, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πράξω ἄλλως ἐν αὐτῷ τῷ συμφέροντι τῆς ὑπηρεσίας. Ἀφοῦ δὲ ἐλήφθησαν ἔκτακτα μέτρα ὑπὸ τὴν εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ, ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀναλάβω τὴν εὐθύνην καὶ προαγάγω τὸν ἀξιωματικὸν αὐτόν. Μένει ἡ τρίτη παραβίασις τῆς προχρονολογήσεως τοῦ Β. Διατάγματος. Ὀφείλω νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι τὴν προηγουμένην τῆς 27ης Ἰουλίου, ἡμέραν τῆς ἐκδόσεως τοῦ Β. Διατάγματος, ἀνῆλθον εἰς τὰ Ἀνάκτορα καὶ ἐζήτησα τὴν ἔγκρισιν τοῦ Βασιλέως περὶ τῆς προαγωγῆς του, ὁ δὲ Βασιλεὺς μοὶ ἀνεκοίνωσεν ὅτι ἐγκρίνει τὴν προαγωγὴν ταύτην. Κατῆλθον τῶν Ἀνακτόρων καὶ ἔδωκα διαταγὴν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν νὰ προβῇ εἰς τὸ σχετικὸν Β. Διάταγμα.

§96Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Πῶς θὰ ἐξελέγξωμεν ἡμεῖς τὸν Βασιλέα; Μὴ ἀναφέρετε πρόσωπα τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἀναφέρωνται ἐν τῇ Βουλῇ.

§97Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Ἡ τακτικὴ αὐτὴ δὲν ἐφηρμόσθη διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Εἶναι τακτικὴ ἐφαρμοζομένη ἀπὸ μακροτάτων χρόνων. Πλεῖσται πράξεις τοῦ Βασιλέως ἀνέκαθεν ἐνεκρίνοντο ἐν τῷ ἐγγράφῳ τοῦ Β. Διατάγματος, φέροντος ἰδιοχείρως τὴν χρονολογίαν τεθειμένην ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, αἱ δὲ πράξεις αὐταὶ ἐθεωροῦντο ὡς συντελεσθεῖσαι κατὰ νόμον, ἅμα ὡς ὁ Βασιλεὺς ἔδωκε τὴν ἔγκρισιν αὐτοῦ. Ταῦτα εἶχον νὰ ἀπαντήσω.

§98Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν ἀμφέβαλον ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὁ ὁποῖος ἔκαμε τρεῖς παρανομίας, θὰ προσεπάθει διὰ περισσοτέρων τῶν τριῶν ἀνακριβειῶν νὰ καλύψῃ τὰς παρανομίας τὰς ὁποίας ἔκαμεν. Εἶπεν ὅτι ἡ Βουλὴ ἐπεκύρωσε τοὺς προβιβασμούς. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές, διότι οὔτε κἂν προέβη εἰς τὴν ἔκδοσιν ἀναγκαστικοῦ νομοθετικοῦ Β. Διατάγματος, διὰ τοῦ ὁποίου αἱ θέσεις τῶν ἀξιωματικῶν ηὔξησαν κατὰ ἕνα, ὥστε προβιβάσας τὸν ἀξιωματικὸν νὰ εὑρίσκετο τοὐλάχιστον ἐν τάξει ἀπέναντι τῶν νόμων, διότι ὑπῆρχε περὶ τούτου νόμος. Τοῦτο ἐγένετο δι’ ὅλας τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως, πράξεις ἐχούσας καθαρῶς προσωπικὸν τὸν χαρακτῆρα, διὰ τὰς ὁποίας ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἶχε τὴν εἰλικρίνειαν νὰ ἀποκαλέσῃ παρανομίας καὶ νὰ ζητήσῃ ἄφεσιν ἁμαρτιῶν καὶ νὰ δηλώσῃ ὅτι εὑρίσκετο ἐν μετανοίᾳ, διότι εἰς τοιαύτας πράξεις τὸν ἤγαγον αἱ ἀνάγκαι τῆς Πολιτείας. Ἀλλ’ ἡ Βουλή, Κύριοι, δὲν ἐπεκύρωσε τὴν παράνομον πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰπὼν ταῦτα ἀπὸ τοῦ βήματος, προσέθηκεν εἰς τὰ ἐγκλήματα τὰ ὁποῖα ἔκαμε καὶ ἄλλο ἕν προσπαθήσας νὰ ἀπατήσῃ τὴν Βουλήν, διότι ἡ Βουλή, ὅπως γνωρίζετε ἐζήτησεν ὡρισμένον ἀριθμὸν θέσεων. Ἐὰν εἶχε προαγάγῃ πρότερον τὸν εἰρημένον ἀξιωματικόν, τοῦτο δὲν ἔχει νὰ κάμῃ τίποτε. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἦλθεν εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν καὶ εἶπε δι’ ἑνὸς ἄρθρου ὅτι κυροῦνται τὰ ἀπὸ τάδε καὶ τάδε Β. Διατάγματα. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ κυρώσῃ μίαν παρανομίαν καὶ νὰ παύσῃ ἀπὸ τοῦ νὰ εἶναι παρανομία; Δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ προβῇ εἰς πράξεις παρὰ τὸν νόμον, ἐφ’ ὅσον ἐξέδωκε νόμον καὶ φέρει τὴν εὐθύνην τῆς ἐκδόσεως τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος γίνεται ὑπ’ εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε οὕτω πως προκαλοῦνται τὰ νομοθετικὰ Β. Διατάγματα; Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις διετέλει ἐν ἀγνοίᾳ, διότι Διάταγμα δὲν ὑπῆρχε καὶ ἡ προαγωγὴ τοῦ ἀξιωματικοῦ ἐγένετο κατὰ παράβασιν τοῦ νόμου. Τὸ νὰ λέγῃ ἐκ τῶν ὑστέρων ὅτι ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὸ Β. Διάταγμα, δὲν εἶναι ὀρθόν. Τί ἠθέλετε νὰ κάμῃ ἡ Βουλή; Ἡ Βουλή δύναται νὰ ἐγκρίνῃ ὅλας τὰς παρανόμους πράξεις, ἀλλὰ δὲν παύουσι τοῦ νὰ εἶναι αὗται παράνομοι. Ἴσως νὰ μὴ θελήσῃ ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ τὰ κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπιβαλλόμενα μέτρα διότι ταῦτα εἶναι τὸ εἰδικὸν Δικαστήριον· δὲν ἕπεται ὅμως ἐκ τούτου ὅτι ἡ παρανομία ἔπαυσε νὰ εἶναι παρανομία, διότι μόνον ὅταν ἀργότερον ἡ Βουλὴ ηὔξησε τὸν ἀριθμὸν κατὰ ἕνα, εὑρέθη ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐντὸς τῶν ἀριθμῶν. Μένει λοιπὸν τελείως ἀκάλυπτος, ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρώτην παρανομίαν, τὴν ὁποίαν ὁσαδήποτε καὶ ἂν εἴπῃ οὐδέποτε θὰ δικαιολογήσῃ καὶ κατ’ ἐλάχιστον. Ἔρχεται εἰς τὸ δεύτερον, διὰ τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ εὕρῃ μίαν δικαιολογίαν, εὐκόλως δὲ δύναται νὰ λέγωσι λόγους δυναμένους νὰ συγχύσωσι τὰ πράγματα, ἀλλ’ αὐτὰ δυστυχῶς τὰ γεγονότα εἶναι τόσον ὠμά, τόσον ἄγρια καὶ σκληρά, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπωσι δικαιολογίαν. Λέγει ὅτι τὰ προσόντα τῶν ἀξιωματικῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦτο, οὐδέποτε διετηρήθησαν. Διαβεβαιῶ τὴν Βουλὴν ὅτι πάντοτε ἐτηρήθησαν καὶ οὐδεὶς μέχρι τοῦδε προήχθη μὴ ἔχων δίπλωμα διδάκτορος. Εἶναι δὲ τελείως ἀνακριβὲς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γνωρίζει ἡ Βουλὴ εἶναι ὅτι ἑκάστοτε ὑπέστη τροποποιήσεις ὁ νόμος αὐτός, ἀλλ’ ἐκείνη ἡ ἐποχὴ τὴν ὁποίαν θέλουσι νὰ λέγωσι φαυλοκρατίαν, προσεπάθει διὰ νόμου νὰ δικαιολογηθῇ ὁσάκις ἤθελε νὰ προαγάγῃ πρόσωπα μὴ ἔχοντα δίπλωμα. Πάντοτε ἔφερε νόμον εἰς τὴν Βουλὴν τροποποιοῦντα τὸν παλαιόν, καὶ κατόπιν ἐπηκολούθει ἡ προαγωγή. Βεβαίως ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοὶ χωρὶς δίπλωμα, ἀλλ’ οὗτοι προήχθησαν δυνάμει νόμου ἐπιτρέποντος καθ’ ὡρισμένας περιπτώσεις τὴν προαγωγὴν τῶν οἰκονομικῶν αὐτῶν ἀξιωματικῶν, διότι αὐτοὶ ἀνῆκον εἰς ἰδιαιτέραν κατηγορίαν. Ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ καὶ κάποια δικαιολογία. Ἡ Βουλή, λέγει, ἐνέκρινε τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου, ὅπως δύναται νὰ ἐγκρίνῃ τὴν τροποποίησιν ὅλων τῶν νόμων· δὲν ἕπεται ὅμως, ὅτι, διότι εἷς νόμος θὰ τροποποιηθῇ ἀργότερον, πᾶσα παρανομία ἡ ὁποία ἐγίνετο πρὸ τῆς τροποποιήσεως αὐτοῦ, ὅτι παύει νὰ εἶναι παρανομία. Ἀλλ’ ἔπρεπε ἵνα συγχύσῃ τὰ γεγονότα καὶ ἄλλας λέξεις νὰ εἴπῃ. — «Ἡ ἐπιτροπὴ λέγει τῆς Βουλῆς ἡ ὁποία ἐνέκρινε». Πρώτην φορὰν ἀκούεται, Κύριοι, εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ ἀπόφασις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν παραπέμπεται ἓν νομοσχέδιον πρὸς ἐπεξεργασίαν, ἀποτελεῖ νόμον καὶ δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τοιούτων ἀποφάσεων τῶν ἐπιτροπῶν ἐκ Βουλευτῶν νὰ προβαίνῃ εἰς πράξεις, ὡς ἐὰν αὗται ἤθελον στηρίζεσθαι ἐπὶ νόμων. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶναι περιττὸν νὰ συνεδριάζῃ καθόλου ἡ Βουλή. Ἠδύναντο νὰ παραπέμπωνται εἰς ἐπιτροπὰς τὰ νομοσχέδια, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς γνώμης τῶν ἐπιτροπῶν νὰ ἐκτελῶνται τοιαῦτα ὡς νόμοι. Οὔτε λοιπὸν τὴν πρώτην παρανομίαν ἐδικαιολόγησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς οὔτε τὴν δευτέραν, ἀλλ’ οὐδὲ καὶ τὴν τρίτην, καὶ ἀπορῶ μάλιστα πῶς ἐτόλμησε νὰ θίξῃ τὸ τρίτον ζήτημα, καὶ δὲν ἀφῆκεν αὐτὸ τελείως ἄθικτον, διότι πολὺ καλλιτέρα θὰ ἦτο ἡ θέσις του ἐὰν δὲν ἔλεγε τίποτε, παρὰ ὅσα εἶπεν. Τὸ ὄνομα τοῦ Βασιλέως βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἔρχηται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ γίνεται ἀντικείμενον συζητήσεως. Οὔτε εἶναι δυνατὸν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ ὑπάρξῃ καὶ ἡ ἐξακρίβωσις, ἐάν τι εἶναι ἀληθὲς ἢ οὔ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς προέβη εἰς συνενόησιν μὲ τὸν Ἄνακτα καὶ ἀπεφάσισαν αὐτό. Αὐτὰ δὲν δύνανται νὰ λέγωνται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Αἱ πράξεις τοῦ Ἄνακτος ἀποδεικνύονται διὰ τῆς ὑπογραφῆς του καὶ ὄχι διὰ τῶν ἰδιαιτέρων συνεντεύξεων. Ἠδύνατο νὰ μᾶς εἴπῃ ὅτι συνενοήθη μὲ κἄποιον Αὐλικὸν καὶ ἔλαβε τὴν συγκατάθεσίν του. Ἀλλὰ αὐτὰ δὲν δύνανται νὰ λέγωνται ἐν τῇ Βουλῇ. Ὅτε τὴν 28ην Ἰουλίου ἀπεφάσισε νὰ προαγάγῃ τὸν ἀξιωματικὸν αὐτὸν κατὰ παράβασιν τῶν δύο νόμων, ὅτε δηλαδὴ ἠδύνατο νὰ μὴ παραβῇ καὶ τὸν τρίτον νόμον περὶ ὁρίου ἡλικίας, ὤφειλε νὰ ἔχῃ Β. Διάταγμα δεδημοσιευμένον εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐφ’ ὅσον τὸ Β. Διάταγμα δὲν ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἦτο ἔγκυρον. Ἀλλὰ τὸ Β. Διάταγμα αὐτὸ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ σταλῇ μὲ τὴν δικαιολογίαν ἐκείνην, διότι ἀπεστάλη εἰς τὰ Ἀνάκτορα τὴν 6ην Αὐγούστου, ὑπεγράφη τὴν 9ην καὶ ἐδημοσιεύθη τὴν 11ην Αὐγούστου μὲ χρονολογίαν 27 Ἰουλίου. Ἡ πλαστογραφία εἶναι πλήρης καὶ τελεία, οὐδεμία δὲ δικαιολογία ὑπάρχει αὐτῆς, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον πᾶσα πλαστογραφία δύναται νὰ ἔχῃ μίαν δικαιολογίαν, καὶ βεβαίως ἂν δὲν ὑπάρχει ἄλλη δικαιολογία, ὑπάρχει πάντοτε ἡ δικαιολογία τῆς ὠφελείας ἐκείνου ὁ ὁποῖος τὴν ἔκαμε. Ἀλλά, διατί ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὅτε τὴν 28ην Ἰουλίου δὲν εἶχε τὸ Β. Διάταγμα δεδημοσιευμένον, δὲν ἐκάλει τὸν ἀξιωματικὸν αὐτὸν νὰ ὑποβάλῃ τὴν αἴτησιν τῆς ἀποστρατείας του, ἢ ἀφοῦ δὲν εἶχε τοιαύτην, διατί δὲν προεκάλει τὸ Β. Διάταγμα τῆς ἀποστρατείας αὐτοῦ, καθ’ ὃ εἶχε καθῆκον; Αὐτὰ εἶναι ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ δικαιολογηθῶσιν. Ἐγὼ περιέμενον ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ ἔλθῃ καὶ νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Βουλὴν —τὸ ὁποῖον ἴσως θὰ ἐλάφρυνε τὴν θέσιν του —: «ὁμολογῶ ὅτι ὑπάρχει ἐν τῇ πράξει ταύτῃ παράβασις καὶ τῶν τριῶν αὐτῶν νόμων». Ἐνόμιζον ὅτι θὰ προσεπάθει νὰ δικαιολογήσῃ τὴν πρᾶξιν ταύτην, στηριζόμενος εἰς τὸ ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀδικηθῇ πρόσωπον κτλ. Ἀλλ’ οὔτε αὐτὸ ἐπεκαλέσθη, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν θὰ εἶχε καθόλου καμμίαν βάσιν, διότι ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς δὲν ἐξετέλεσεν ἐξαιρετικήν τινα ὑπηρεσίαν. Ἐγὼ οὐδὲν ἔχω ἐναντίον τοῦ ἀξιωματικοῦ, πολὺ περισσότερον ἀφοῦ διετέλεσε συνάδελφός μου ἐπὶ εἰκοσιπενταετίαν, καὶ μετὰ τοῦ ὁποίου εὑρισκόμην πάντοτε εἰς φιλικωτάτας σχέσεις. Ἦτο ἀξιωματικὸς καλός, ἀλλὰ δὲν δύναταί τις νὰ ἐπικαλεσθῇ δι’ αὐτὸν ἐξαιρετικόν τι μέτρον τῆς Πολιτείας, ὥστε νὰ γίνῃ παράβασις τριῶν νόμων χάριν αὐτοῦ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἐγένετο δι’ οὐδένα ἄλλον. Αὐτὰ λοιπὸν εἶναι τὰ ἀδικαιολόγητα, καὶ λυποῦμαι διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἀνὴρ νέος, ἔρχεται ἀπὸ τῆς αἰθούσης ταύτης νὰ προσπαθήσῃ διὰ στρεψοδικιῶν νὰ δικαιολογήσῃ παράνομον πρᾶξιν γενομένην κατὰ παράβασιν τριῶν νόμων μὲ δικαιολογίας αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ἄξιαι ν’ ἀκουσθῶσιν οὐδὲ πρὸ εἰρηνοδικείου.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Κ. Λομβάρδος καὶ Ν. Μουζάκης «παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὅπως εὐαρεστούμενος διατάξῃ τοὺς κατὰ τόπους νομάρχας τῶν διαφόρων πόλεων ἔνθα μεταβαίνει ἡ ἐπιτροπὴ πρὸς ἀναθεώρησιν τῶν ἀνικάνων καὶ βοηθητικῶν, ἵνα ὁρίσωσι προηγουμένως ἡμέρας ὡρισμένας δι’ ἕκαστον δῆμον προσελεύσεως πρὸς ἐξέτασιν, μέτρον ἀνάλογον τὸ ὁποῖον ἐλαμβάνετο ἄλλοτε κατὰ τὴν κλήρωσιν τῶν στρατευσίμων, ἵνα ἐκλίπωσι τὰ παράπονα διὰ τὰ ἔξοδα καὶ τὰς ἡμεραργίας τὰ ὁποῖα ὑφίστανται οἱ διάφοροι προσερχόμενοι πρὸς ἐξέτασιν, ἀναγκαζόμενοι νὰ παραμένωσιν ἐν ταῖς πόλεσιν ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας, ἰδίως οἱ ἐκ τῶν ἐξοχικῶν δήμων καταγόμενοι, διαγκωνιζόμενοι τίς πρῶτος νὰ ἐξετασθῇ ἵνα ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ἑστίαν του».

§100ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ σύστασις ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν καὶ ἐδόθησαν αἱ σχετικαὶ διαταγαί.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὅπως ἡ ὑπ’ αὐτὸν ὑπηρεσία λάβῃ μετὰ σπουδῆς ὅλα τὰ ἐνδεδειγμένα ἐκεῖνα μέτρα οὕτως, ὥστε ἡ λίμνη Ἁλικὴ τοῦ Αἰγίου νὰ διαμορφωθῇ εἰς ἰχθυοτροφεῖον».

§102Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Χθὲς ὑπέβαλον ἐρώτημα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας περὶ τοῦ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ μέριμνα πρὸς ἀποξήρανσιν τοῦ ἕλους τούτου, τοῦ εὑρισκομένου παρὰ τὸ Αἴγιον, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας εὐηρεστήθη νὰ βεβαιώσῃ ὅτι εἶχεν ἀρχίσει ἡ ἐργασία αὕτη, ἀλλ’ ὅτι παρημποδίσθη κατόπιν ἐγγράφου τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, δηλοῦντος ὅτι θὰ μεταβάλῃ τὸ ἕλος τοῦτο εἰς ἰχθυοτροφεῖον. Παρακαλῶ νὰ ληφθῶσιν ὅλα ἐκεῖνα τὰ μέτρα ἵνα μὴ συμβῇ τὸ ἄτοπον, ὥστε πρὶν ἢ προφθάσωσιν οἱ ἄνθρωποι νὰ φάγωσιν ὀψάρια νὰ ἀποθάνωσιν ἐκ τῆς ἑλονοσίας.

§103Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν γνωρίζω ἂν ἐδόθη αὐτὴ ἡ ἀπάντησις.

§104Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ὁ κ. Συνάδελφός σας οὕτως ἀπήντησε.

§105Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα ἔχει οὕτω. Πολὺ πρὸ τῆς ὑμετέρας μερίμνης τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐσκέφθη ὅτι ἠδύνατο νὰ μεταβάλῃ τὸ μέρος τοῦτο εἰς ἰχθυοτροφεῖον ὡς ἦτο καὶ ἄλλοτε. Προεκηρύχθη λοιπὸν δημοπρασία διὰ τὴν ἐνοικίασιν αὐτοῦ. Ἐννοεῖται ὅτι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἤθελε ἐνοικιάσει τοῦτο, ἔπρεπε νὰ κάμῃ καὶ μερικὰ ἔργα. Κατὰ τὴν δημοπρασίαν ὅμως οὐδεὶς ἐνεφανίσθη, διότι δὲν ἦσαν οἱ ἄνθρωποι διατεθειμένοι νὰ ἀναλάβωσι τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου αὐτοῦ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐσκέφθη ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐκτελέσῃ τὸ Δημόσιον αὐτὰ τὰ ἔργα, ἀφοῦ οἱ ἰδιῶται δὲν ἤθελον, καὶ ἀπηύθυνεν ἔγγραφον πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ ὁποῖον τότε εἶχε καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δημοσίων ἔργων, διὰ τοῦ ὁποίου ὁ εἰδικὸς ἰχθυολόγος καθώριζε τίνα ἔργα ἔδει νὰ γίνωσι, διὰ νὰ μεταβληθῇ εἰς ἰχθυοτροφεῖον τὸ μέρος ἐκεῖνο, καὶ ἐζητοῦμεν ἀπὸ τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων νὰ συνταχθῇ σχέδιον ὡρισμένον, νὰ γίνῃ εἷς προϋπολογισμὸς τῆς δαπάνης καὶ νὰ ἐπιστραφῶσιν ὅλα αὐτὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἵνα ἐπιληφθῇ τῆς ἐκτελέσεως αὐτῶν. Εἰς τὸ ἔγγραφον ἐκεῖνο ἔκτοτε οὐδεμία ἐλήφθη ἀπάντησις. Ὥστε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δὲν ἠμπόδισε τὸ ἔργον.

§106Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Οὕτως ἀπήντησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας.

§107Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρανόησίς τις θὰ ὑπάρχῃ. Οὕτω λοιπὸν ἔχει ἡ ὑπόθεσις, καὶ ἂν θέλητε ἑνώνω καὶ ἐγὼ τὴν παράκλησιν μεθ’ ὑμῶν, ἵνα δοθῇ μία ἀπάντησις τὸ ταχύτερον εἰς τὸ ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὥστε νὰ γίνῃ ταχέως ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων καὶ οὕτω καὶ σεῖς καὶ ἐγὼ εὐχαριστηθῶμεν.

§108Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Πρὸ δέκα πέντε ἡμερῶν ἐπεσκέφθην τὴν πόλιν τοῦ Αἰγίου, ἦλθε δὲ πρός με μία ἐπιτροπὴ καὶ μὲ παρέλαβε καὶ μοὶ ἔδειξεν ἐκεῖνο τὸ μέρος. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἶναι λιμνοθάλασσα καὶ ὅτι οἱ ἄνθρωποι οὗτοι ὑποφέρουσιν ἐκ τῆς ἑλονοσίας τῆς φοβερᾶς, ἐρίφθη δὲ ἡ ἰδέα ὅτι πραγματικῶς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας σκέπτεται νὰ μεταβάλῃ τὸ μέρος τοῦτο εἰς ἰχθυοτροφεῖον. Ἀλλὰ προκειμένου νὰ φάγωσιν ὀψάρια, πρέπει νὰ ληφθῶσι σύντονα μέτρα, ἵνα μὴ πρότερον ὁ κόσμος τραπῇ πρὸς τὴν ὁδὸν τῆς ἀναπαύσεως. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ἵνα ἐν συννενοήσει μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας λάβωσιν ἕν μέτρον συντελεστικόν, τελεσφόρον καὶ ἀποτελεσματικόν, καὶ ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβληθῇ εἰς ἰχθυοτροφεῖον ὁ χῶρος ἐκεῖνος, ἄλλως νὰ ἀποξηρανθῇ καὶ νὰ δοθῶσιν αἱ ἐκτάσεις ἐκεῖναι εἰς τὴν καλλιέργειαν.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καντιάνης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα πρὸς διευκόλυνσιν τῆς πληρωμῆς τῶν ἀπὸ μηνῶν καθυστερουμένων δόσεων εἰς τοὺς ἐργολάβους τοῦ φωτισμοῦ τῆς πόλεως Κυπαρισσίας, ἃς ὁ ἁρμόδιος ταμίας ἀρνεῖται νὰ πληρώσῃ, ἐπὶ τῇ προφάσει χρηματικῆς ἀνεπαρκείας, καθόσον ἐκ τούτου οἱ ἐργολάβοι διαμαρτυρηθέντες ἐγγράφως ἐδήλωσαν ὅτι παραιτοῦνται, ἡ δὲ πόλις ἀφέθη εἰς τὸ σκότος πρὸ μηνὸς περίπου, δημιουργηθείσης ἐκρύθμου καταστάσεως, διὰ τὸν λόγον τοῦτον καὶ ὡς ἐκ τῆς ἐξεγέρσεως τῶν πολιτῶν καὶ τῆς ἀπειλουμένης παραιτήσεως ὁλοκλήρου τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου».

§110Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Τὸ ζήτημα αὐτὸ παρουσιάσθη εἰς τόσα μέρη καὶ πρέπει νὰ λυθῇ ἅπαξ διὰ παντός νὰ μὴ μένῃ μία πρωτεύουσα νομοῦ ἄνευ φωτὸς ἐπειδὴ δὲν καταβάλλουσι οἱ ταμίαι τὰ ἀναγκαῖα ποσὰ καὶ οἱ ἐργολάβοι παραιτοῦνται. Ἡ Κυπαρισσία, ἔχουσα πληθυσμὸν 25.000 κατοίκων, μένει πρὸ καιροῦ ἄνευ φωτός. Οἱ ἐργολάβοι παρῃτήθησαν καὶ ἡ πόλις πλέει εἰς τὸ σκότος, Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ διαταχθῇ ὁ ταμίας νὰ δώσῃ ἕν ποσὸν ἀπέναντι. Σημειωτέον δὲ ὅτι ἡ κοινότης Κυπαρισσίας ἔχει προϋπολογισμὸν 70–80.000 δρ. τὸν χρόνον. Νομίζω ὅτι ἂν μέρος τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ καταβάλῃ ὁ ταμίας, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχισθῇ ὁ φωτισμὸς τῆς πόλεως.

§111ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μελετᾶται τὸ ζήτημα.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Σταματιάδης. Ἀπών. Οἱ κ. κ. Σ. Σακελλαριάδης καὶ Π. Σπυράκης «ἐπερωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, διατί ἠκύρωσεν ἐν μέρει τὸν διαγωνισμὸν τὸν ἐνεργούμενον πρὸς κατάληψιν θέσεων ἀνθυπιάτρων χάριν ἑνὸς δικαίως ἀποκλεισθέντος ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ὑποψηφίου, ὅστις προσῆλθεν εἰς ἐξέτασιν μετὰ τὴν ἔναρξιν τῶν ἐξετάσεων ἐφ’ ἑνὸς μαθήματος ἐφ’ οὗ τὸ θέμα εἶχε δοθῆ ἀπὸ πολλῆς ὥρας καὶ ποῦ ἐστηρίχθη τὸ Ὑπουργεῖον ὅπως ἀποφανθῇ».

§113ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀντὶ ἄλλης ἀπαντήσεως εἰς τὴν ἐπερώτησιν τῶν κ. κ. Βουλευτῶν θὰ ἀναγνώσω τὴν σχετικὴν διαταγήν, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας ἠκυρώθη ὁ διαγωνισμός, ὅσον ἀφορᾷ τὸ μάθημα Φαρμακολογίας, καὶ διετάχθη ἡ ἐπανάληψις αὐτοῦ· (ἀναγινώσκει). «Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν. Λίαν ἐπείγουσα. Ἀριθ. 214764. Τμῆμα Ὑγειονομικῆς Ὑπηρεσίας 7 Ὀκτωβρίου 1914. Πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ διαγωνισμοῦ ἀνθυπιάτρων Γενικὸν Ἀρχίατρον Αἰγιαλέα Αἰγιαλείδην. Ἔχοντες ὑπ’ ὄψει 1ον) τὴν ὑποβληθεῖσαν ἡμῖν ἀναφορὰν τοῦ διαγωνιζομένου διὰ τὴν θέσιν ἀνθυπιάτρου Ν. Β. Ζαννῆ, ἐξ ἧς ἐμφαίνεται ὅτι οὗτος εἰς τὸ γραπτὸν μάθημα τῆς Φαρμακολογίας ἐβράδυνε νὰ προσέλθῃ ἐπὶ δέκα ἕως δώδεκα λεπτὰ τῆς ὥρας, ἣν βραδύτητα καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς ἐγνώρισε καὶ ἐβεβαίωσε τηλεφωνικῶς τῇ καθ’ ἡμᾶς Διευθύνσει τῆς Ὑγειονομικῆς Ὑπηρεσίας. 2ον) Τὴν πληροφορίαν τοῦ κ. Νομάρχου Ἀττικῆς ὅτι ὁ ὑποψήφιος οὗτος τυγχάνει πρόσφυξ καὶ ἰατρὸς τῶν προσφύγων, ἐκπληρῶν μετὰ μεγίστου ζήλου τὴν ὑπηρεσίαν του ταύτην καὶ ὅτι ἡ κατὰ τὰ δέκα λεπτὰ βραδύτης τῆς ἡμέρας ἐκείνης προῆλθε, διότι ἐπεσκέφθη ἐπικινδύνως πάσχοντα πρόσφυγα κατὰ διαταγὴν τοῦ νομάρχου. 3ον) Τὴν βεβαίωσιν τοῦ Προέδρου τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς ὅτι κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην δὲν ἀνεγνώσθη πρὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ διαγωνισμοῦ ὁ κατάλογος τῶν ὑποψηφίων ὡς ἐγένετο διὰ τὰ προηγούμενα μαθήματα. Ἀκυροῦμεν τὸν διαγωνισμὸν ἀπὸ τοῦ μαθήματος τῆς Φαρμακολογίας καὶ ἐντελλόμεθα τὴν ἐκ νέου ἐπανάληψιν τούτου δι’ ἅπαντας τοὺς ὑποψηφίους εἰς τὰ μαθήματα Φαρμακολογίας, Ὑγιεινῆς, καὶ τῶν προφορικῶν ὅπως μετάσχῃ καὶ ὁ ἀποκλεισθείς. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν Ἐλ. Κ. Βενιζέλος». Σημειωτέον, Κύριοι, ὅτι διὰ νὰ κρίνητε ὀρθῶς ἐν προκειμένῳ, πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι οἱ παρουσιασθέντες εἰς τὸν διαγωνισμὸν εἶναι κατὰ ἕνα ἢ δύο ὀλιγώτεροι τῶν θέσεων, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ πληρωθῶσιν· ὅτι ἑπομένως οὐδεὶς πρόκειται νὰ παραβλαφθῇ ἐκ τούτου, διότι ὅλοι ἔχουσι θέσιν νὰ εἰσέλθωσιν. Ἐνόμισα ὅτι εἶχον καθῆκον, λαβὼν τὴν ἐπιστολὴν τοῦ Νομάρχου διαβεβαιοῦντος με πῶς ἔχουσι τὰ πράγματα, ὅτι ἐγένετο αὐτὸς ὑπαίτιος διὰ τὴν καθυστέρησιν τῶν δέκα λεπτῶν τοῦ ἑνὸς ὑποψηφίου, διότι τὸν ἔστειλεν εἰς ἐπίσκεψιν πρόσφυγος, ἐνόμισα, προκειμένου μάλιστα περὶ πρόσφυγος ἰατροῦ, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀσκήσω αὐτὸ τὸ δικαίωμα καὶ νὰ εἴπω ὅτι ἐπαναλαμβάνεται τὸ μάθημα τῆς Φαρμακολογίας. Δὲν θὰ ἐτόλμων νὰ τὸ κάμω, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ βλάβης δικαιωμάτων, δηλ. ἂν αἱ θέσεις ἦσαν ὀλιγώτεραι τῶν διαγωνιζομένων, ἀλλ’ ἀφοῦ αἱ θέσεις εἶναι περισσότεραι, ἐνόμισα ὅτι ἠδυνάμην νὰ ἀπαιτήσω ἀπὸ τοὺς διαγωνιζομένους νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὸν κόπον νὰ ἐξετασθῶσιν ἄλλην μίαν φορὰν εἰς τὸ μάθημα τῆς Φαρμακολογίας, ὥστε νὰ μὴ μείνῃ ἔξω εἷς ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἤσκει τὸ καθῆκόν του τῆς ἐπισκέψεως τῶν προσφύγων.

§114Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Πρὸ παντός, κ. Βουλευταί, θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ προτάξω ὀλίγας λέξεις, κατόπιν τῆς ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν καὶ ἄλλοτε ἐθέσπισεν ἐκ τῆς θέσεως ταύτης ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ νῦν ἔτι μᾶλλον ἐντονώτερον διετύπωσεν· ὅτι αἱ καταγγελλόμεναι πράξεις, δὲν πρέπει νὰ ἐλέγχωνται ὑφ’ οἱουδήποτε, ἰδίᾳ αἱ ἀφορῶσαι στρατιωτικὰς καταγγελίας πρέπει νὰ μὴ ἐλέγχωνται. Ἐγὼ ποιοῦμαι τὴν δήλωσιν ὅτι ὁσάκις, ἐκ καλῆς πάντοτε πίστεως καὶ βεβαιωμένας ἔχω, πληροφορίας περὶ παρανόμων κυβερνητικῶν πράξεων οἱασδήποτε φύσεως, θὰ καταγγέλλω ταύτας ἐνώπιον τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ ἀποστολή μου καὶ ἀδιαφορῶ ἂν καθίσταμαι εὐάρεστος εἰς οἱονδήποτε, διότι οὕτω καὶ ἐγὼ ἀντιλαμβάνομαι τὸ καθῆκόν μου. Ἂν καὶ αἱ παρατηρήσεις αἱ γενόμεναι ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀφεώρων, κατὰ τὴν δήλωσίν του, τοὺς φίλους τοῦ κόμματός του, ἐν τούτοις ὅμως πᾶν ὅ τι λέγεται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀφορᾷ πᾶσαν τὴν Βουλήν. Λυποῦμαι, Κύριοι, διότι ἀκριβῶς εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ καταγγείλω πρᾶξιν παράνομον τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀναφέρων εἰς τὴν Βουλὴν λόγους τινάς, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἠναγκάσθη νὰ ἐκδώσῃ παράνομον διαταγὴν πρὸς τὴν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπήν, ἥτις ἐπελήφθη τοῦ ἔργου αὐτῆς διὰ τὴν κατάταξιν ἀνθυπιάτρων ἐν τῷ στρατῷ. Ὁ νόμος, Κύριοι, εἶναι σαφής· ἡ ἐπιτροπὴ ἐπελήφθη τοῦ ἔργου αὐτῆς· ἐνεφανίσθησαν ἐνώπιον αὐτῆς οἱ ὑποψήφιοι, οἱ ὁποῖοι ἐπρόκειτο νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὸν διαγωνισμόν· ἀνεγνώσθη ὁ κατάλογος, ὡρίσθη τὸ θέμα, ὡς ὁρίζει τὸ κανονιστικὸν Β. Διάταγμα, καὶ ἤρξατο ἡ ἐξέτασις τοῦ μαθήματος. Μετὰ πάροδον ἡμισείας ὥρας προσέρχεται ὑποψήφιός τις, διὰ τὸν ὁποῖον μανθάνω τὴν στιγμὴν ταύτην ὅτι εἶναι πρόσφυξ, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ νομίμως φερομένη ἀπέκλεισε τὸν ὑποψήφιον αὐτόν, διότι δὲν συνεμορφώθη πρὸς τὸν νόμον. Ἤδη δὲ μανθάνω ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὑπεβλήθη παρ’ αὐτοῦ αἴτησις διὰ τῆς ὁποίας ἐζήτει μετὰ τὸν ἀποκλεισμὸν νὰ προσέλθῃ εἰς ἐξέτασιν. Ἀλλ’ ἤδη, Κύριοι, γεννᾶται τὸ ζήτημα, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον εἶχε τὸ δικαίωμα καὶ πόθεν ἠρύσθη τὸ δικαίωμα τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὥστε νὰ ἐκδώσῃ διαταγὴν μερικὴν ἀκυρώσεως τοῦ διαγωνισμοῦ. Ἐὰν κατὰ τὸν διαγωνισμὸν συνετελέσθη τι πλημμελές, βεβαίως δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ εἶναι νὰ ἀκυρώσῃ τὸν διαγωνισμόν. Διὰ τῆς μονομεροῦς ὅμως ἀκυρώσεως τοῦ διαγωνισμοῦ ἐπῆλθον ἀδικήματα, διότι μερικοὶ ἐκ τῶν ὑποψηφίων ἀπεσύρθησαν ἐπειδὴ ἐθεώρησαν τὰ δικαιώματα αὐτῶν μειούμενα ἀπέναντι τῆς ἐνεργείας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, φρονῶ ὅτι καὶ ἡ διαταγὴ ἡ ἐξελθοῦσα ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν παρὰ τὸν νόμον καὶ τὸ Β. Διάταγμα εἶναι παράνομα. Ἐδικαιολογήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰπὼν ὅτι ἐθεώρησεν ἁπλοῦν τὸ γεγονός, διότι ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς μόνου μαθήματος. Ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ, μὲ ὅλον τὸν σεβασμὸν τὸν ὁποῖον ἔχω πρὸς αὐτόν, νὰ τὸν πληροφορήσω ὅτι πρόκειται περὶ τεσσάρων μαθημάτων, γραπτῶν τε καὶ ἐγγράφων, καὶ ὅτι αἱ πληροφορίαι του εἶναι πεπλανημέναι, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς καὶ μόνου μαθήματος.

§115ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ ἀκυρωθὲν εἶναι ἓν μόνον μάθημα.

§116Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Ὅτε ἔφθασε μέχρις ὑμῶν ἡ ἀναφορὰ τοῦ πρόσφυγος, εἶχον περατωθῆ αἱ ἐξετάσεις τῶν τεσσάρων μαθημάτων, τῆς ὑγιεινῆς, τῆς φαρμακολογίας, τῆς παθολογίας καὶ τῆς ἐγχειρητικῆς.

§117ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔχω ἐδῶ τὴν διαταγήν. Ἐν ταύτῃ λέγει ὅτι ἀκυροῦμεν τὸν διαγωνισμὸν ἀπὸ τοῦ μαθήματος τῆς Φαρμακολογίας. Ἓν μάθημα μόνον ἠκύρωσα, διετάχθη δὲ ἡ συνέχεια τοῦ διαγωνισμοῦ ἐπὶ τῶν ἄλλων μαθημάτων.

§118Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἀνηγγέλθη πρὸς ὑμᾶς, κ. Πρόεδρε, ἡ αἴτησις τοῦ ἀναφερομένου, ἐξηκολούθει ἡ ἐξέτασις τῶν μαθημάτων, μέχρις οὗ δὲ περιέλθῃ εἰς χεῖρας τοῦ Προέδρου τῆς ἐπιτροπῆς ἡ διαταγὴ ὑμῶν, εἶχον ἐξετασθῆ καὶ εἰς τὰ τέσσαρα ταῦτα μαθήματα, ἅτινα ἠκυρώθησαν μονομερῶς. Ἀλλὰ ἀνεξαρτήτως, Κύριοι, ἂν πρόκειται περὶ ἑνὸς ἢ πλειόνων μαθημάτων, καὶ ἐγὼ ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δεχθῶ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἡ ὁποία εἶναι μᾶλλον θετικωτέρα, ὡς ἐκ τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων τὰ ὁποῖα προσκομίζει, καὶ ἵνα μὴ διαψεύσω αὐτήν. Ἀλλὰ μήπως καὶ διὰ τῆς ἀκυρώσεως τοῦ ἑνὸς μαθήματος δὲν εἶναι παράνομος ἡ διαταγή; Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι δεδομένον εἶναι ὅτι τινὲς ἐκ τούτων ἀπεσύρθησαν τοῦ διαγωνισμοῦ, μετὰ τὸ συντελεσθὲν πραξικόπημα, διότι ἐθεώρουν μεμειωμένα τὰ δικαιώματά των ἀπέναντι τῆς διαταγῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διότι ἔχει πολλὰ κακὰ ἡ ἐπανάληψις τοῦ διαγωνισμοῦ, καθόσον ἐνδέχεται τὰ θέματα νὰ εἶναι μᾶλλον δυσμενῆ, καὶ ἐν τῇ σειρᾷ τῆς ἐπιτυχίας νὰ χάσωσιν ἐνδεχομένως τὴν ἀρχαιότητα τὴν ὁποίαν εἶχον ἐξασφαλίσει. Ὀρθότερον θὰ ἦτο ν’ ἀκυρώσητε ὅλα τὰ ἀποτελέσματα καὶ νὰ προσέλθωσιν εἰς νέον διαγωνισμὸν κατὰ τοὺς νομίμους τύπους πάντες. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι πρόκειται περὶ πρόσφυγος, τὸ ὁποῖον καὶ ἐξαιρετικῶς ἐτόνισε, ἐγὼ συγχαίρω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως διότι μεριμνᾷ ὑπὲρ τῶν προσφύγων, μάλιστα ἤδη ὅτε ἐπολλαπλασιάσθησαν οὗτοι καὶ ὁσημέραι αὐξάνουσι, τοῦθ’ ὅπερ καὶ τοῦτο εἶναι ἓν μεταξὺ τῶν πολλῶν τεκμήριον τῆς κρατούσης καταστάσεως, ὅσον λοιπὸν ἀφορᾷ τοῦτο, ὁ λόγος, δὲν εἶναι ἰσχυρός, διότι πάντως καὶ οἱ πρόσφυγες, πρέπει νὰ γνωρίζωσιν ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος εἶναι Κράτος ὠργανωμένον, τὸ ὁποῖον διέπεται ὑπὸ νόμων εἰς τοὺς ὁποίους πάντες ὀφείλουσι νὰ ὑπείκωσι. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι δὲν εἶναι λόγος ἰσχυρὸς ὅτι ἐπρόκειτο περὶ πρόσφυγος καὶ ὅτι χάριν τοῦ πρόσφυγος ἔπρεπε νὰ ἀκυρωθῇ ὁ διαγωνισμὸς καὶ νὰ ἐπέλθῃ ζημία εἰς τοὺς πολλούς.

§119ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁποία τις εἶναι ἡ ζημία αὐτή;

§120Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Εἶναι ὅτι θὰ φθάσῃ μέχρις ἡμῶν ἀναφορὰ ἑνὸς ἐκ τῶν ἀποσυρθέντων τοῦ διαγωνισμοῦ, ἕνεκα τῆς παρανόμου διαταγῆς σας.

§121ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὸ θὰ εἶναι θρασύτης αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν ἠθέλησε νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν διαταγήν· ἀλλ’ οὗτος ἐξ ἰδίου σφάλματος ζημιοῦται.

§122Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Εἶναι ζημία, διότι ἐνδέχεται εἷς, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀριθμὸν ἐπιτυχίας 8 ἢ 9, νὰ ἔλθῃ ἑνδέκατος ἢ δωδέκατος.

§123ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θέλετε νὰ ἀκυρώσω τὴν διαταγήν, τὴν ἀφορῶσαν τὴν Φαρμακολογίαν, καὶ νὰ ἐπαναληφθῇ τὸ μάθημα τῆς Φαρμακολογίας;

§124Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Θέλω ν’ ἀκυρώσητε τὸν διαγωνισμόν.

§125ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἂν δεχθῶ τὸ συμπέρασμά σας θέλετε ν’ ἀκυρώσω τὴν δευτέραν ἐξέτασιν τοῦ μαθήματος τῆς Φαρμακολογίας καὶ νὰ ἐπανέλθωσι τὰ πράγματα ὡς ἦσαν.

§126Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Θέλω ν’ ἀκυρώσητε ὁλόκληρον τὸν διαγωνισμόν.

§127ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θέλετε, ἂν ὑποτεθῇ ὅτι δέχομαι τὴν γνώμην σας, νὰ ἀποκλεισθῇ αὐτὸς καὶ ν’ ἀκυρωθῇ ἡ δευτέρα ἐξέτασις τοῦ μαθήματος τῆς Φαρμακολογίας.

§128Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἐμμένω εἰς τὴν ἰδέαν τῆς ἀκυρώσεως ὅλου τοῦ διαγωνισμοῦ καὶ ζητῶ νὰ κληθῶσιν αὐτοὶ ἐκ νέου εἰς τακτικὴν ἡμέραν καὶ ὥραν, νὰ προσέλθωσι καὶ νὰ δοθῶσιν εἰς αὐτοὺς τὰ θέματα. Παρακαλῶ ὑμᾶς, κ. Πρόεδρε, νὰ μὴ διστάσητε νὰ ἀκυρώσητε τὴν ἄντικρυς ἀντικειμένην τῷ νόμῳ διαταγήν σας, νὰ μὴ ὀρρωδήσητε νὰ πράξητε τοῦτο, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ λάβῃ χώραν ὅ τι ἐγένετο ἕνεκα ἄλλων παρεμφερῶν παρανόμων ἐνεργειῶν σας, πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἔχωσι καλὸν ἀποτέλεσμα.

§129ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τίνα εἶναι αὐτὰ τὰ πράγματα τὰ ὁποῖα θὰ λάβωσι χώραν;

§130Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Θὰ γίνῃ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἴσως προῆλθεν εἰς ἐπίσημον γνῶσιν ὑμῶν· θὰ ἀρχίσῃ μία μετὰ τὴν ἄλλην νὰ ἀναφαίνωνται δικαστικαὶ ἀποφάσεις, ὡς αἱ τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων τῶν ὁποίων παρανόμως ἠμποδίσθη ὁ προβιβασμός, καὶ τὸ Δημόσιον θὰ ὑποβληθῇ εἰς ζημίας. Ἀλλὰ τὸ μᾶλλον σπουδαιότερον, νομίζω, ὅτι εἶναι ὠφέλιμον νὰ πιστευθῇ παρὰ πᾶσι τοῖς ἀδικουμένοις ἀξιωματικοῖς ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, πρὸς ὃν ἡ Πολιτεία ἀνέθηκεν ὡς θεματοφύλακα τὰ δικαιώματα αὐτῶν, ὅτι παραβλάπτει αὐτὰ καταφώρως.

§131ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀναγκάζομαι καὶ πάλιν νὰ λάβω τὸν λόγον. Ἐπιμένω ἀπολύτως ὅτι ἡ ἐνέργειά μου ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἦτο ἐντελῶς ἐνδεδειγμένη. Οὐδὲν ὑπῆρχε κεκτημένον δικαίωμα. Εἶχε τὸ δικαίωμα ὁ ἀποκλεισθεὶς προσερχόμενος νὰ διαγωνισθῇ εἰς τι μάθημα βραδύτερον. Νομίζω ὅτι αὐτὸς οὗτος ὁ Πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς θὰ ἠδύνατο, ἀφοῦ δὲν εἶχε σημειωθῆ ἡ ἐξέτασις τοῦ μαθήματος ἐκείνου, νὰ ἀκυρώσῃ τὰ γενόμενα κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν δέκα λεπτῶν καὶ νὰ εἴπῃ δεχόμεθα τὸν ἐπὶ δέκα λεπτὰ βραδύναντα καὶ προβαίνομεν εἰς τὴν ἐξέτασιν. Ταῦτα ἠδύνατο νὰ πράξῃ ὁ Πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς, ἐὰν εἶχε τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα εἶχον ἐγώ. Ἐπειδὴ δὲν εἶχε τὰ στοιχεῖα, δὲν τὸ ἔκαμε. Ἐγὼ ἐδικαιούμην νὰ τὸ κάμω, διότι εἶχον τὰ στοιχεῖα. Μοὶ εἶχε καταστῆ γνωστόν ὅτι ἡ κατὰ δέκα λεπτὰ βραδύτης κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην τοῦ ὑποψηφίου ἐκείνου πρόσφυγος ἰατροῦ, προῆλθε διότι κατὰ τὴν ὥραν ἐκείνην ἐπεσκέφθη οὗτος ἐπικινδύνως πάσχοντα πρόσφυγα. Νομίζω ὅτι ἦτο ἐπαρκὴς λόγος ἵνα γίνῃ πρὸς αὐτὸν αὐτὴ ἡ συγκατάβασις. Ὁ ἀξιότιμος δὲ προλαλήσας ἐντελῶς ἀπεσιώπησεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον, ὅτι ἐθεώρουν ἐνδεδειγμένην τὴν τοιαύτην ἐνέργειάν μου τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον καὶ αἱ θέσεις ἦσαν πλειότεραι τῶν διαγωνιζομένων. Ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ἦτο ἐνδεχόμενον ἡ ἄθροισις τῶν διαγωνιζομένων νὰ ἀποδώσῃ καλλιτέραν σειρὰν εἰς τὰ ἀποτελέσματα, τὸ συμφέρον τῶν διαγωνιζομένων δὲν ἦτο τοιοῦτον, ὥστε νὰ παρεμποδίσῃ τὴν πρόληψιν μιᾶς ἀδικίας γενομένης εἰς αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον. Ἀλλ’ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ βεβαιώσω τὸν κ. Βουλευτὴν ὅτι ἐγένετο θῦμα εἰσηγήσεων κακῶν. Ἄνθρωποι ἐνδιαφερόμενοι διὰ τὴν ἀκύρωσιν τοῦ διαγωνισμοῦ, ἀποτυχόντες πιθανῶς εἰς κανὲν μάθημα, ὑπέβαλον ἀναφορὰν καὶ εὗρον αὐτὴν τὴν θεωρουμένην παρατυπίαν καὶ εἶπον πρὸς αὐτόν, παρακαλοῦμεν ὄχι ν’ ἀκυρώσῃς τὸ μάθημα ἀλλὰ ὁλόκληρον τὸν διαγωνισμόν. Εἶμαι πεπεισμένος ὅτι τοιαύτης ἐνεργείας θῦμα ἐγένετο ὁ κ. Βουλευτής. Δὲν δύναμαι νὰ ἐξηγήσω ἄλλως τὸ πρᾶγμα· δὲν δύναμαι νὰ ἐξηγήσω τὴν ἀξίωσιν περὶ ἀκυρώσεως ὁλοκλήρου τοῦ διαγωνισμοῦ, ἐκτὸς ἂν ὑπάρχῃ τις ὁ ὁποῖος ἀπέτυχεν εἰς αὐτόν. Ἐὰν δὲν ἔλαβε χώραν ἄλλη παρατυπία, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἀκυρώσω τὸν ὅλον διαγωνισμόν.

§132Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Ἐὰν παρέλειψα νὰ κάμω λόγον διὰ τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι οἱ ὑποψήφιοι εἶναι 30 ἢ 28 καὶ πρόκειται νὰ διορισθῶσι 30, τοῦτο ἔπραξα διότι δὲν ἐθεώρησα αὐτὸ ὡς σπουδαῖον ἐπιχείρημα, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου δύναται νὰ ἐνεργῇ τις παρανόμως. Ἐγὼ ὑπεστήριξα ὅτι ἡ ἐνέργεια τοῦ Ὑπουργοῦ εἶναι παράνομος. Ὁ νόμος λέγει· ἐμφανίζονται οἱ διαγωνισθησόμενοι ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς, ἀναγινώσκεται ὁ κατάλογος, δίδεται τὸ θέμα, κλείονται ἑρμητικῶς αἱ θύραι, καὶ ἐξετάζονται οἱ διαγωνιζόμενοι. Καὶ ἐνῷ ἐτελείωσε τὸ πρῶτον μάθημα, προσέρχεται ὁ πρόσφυξ δι’ οὓς λόγους αἰτιολογεῖται ὅτι εἶχεν, ὡς ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ ἀκούσῃ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους εἶχεν ὁ ἰατρὸς αὐτός, ἡ ἐπιτροπὴ νομιμοφρόνως πράξασα τὸν ἀπέκλεισεν, ἔκτοτε δὲ προσέφυγεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἥτις μονομερῶς ἠκύρωσε τὸν διαγωνισμὸν κατὰ πολλὰ καὶ ὄχι κατὰ ἓν μάθημα. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν του τὸ ἑξῆς, ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ὑπεβλήθη ἡ ἀναφορὰ τοῦ ὑποψηφίου αὐτοῦ, μέχρι τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν ἐστάλη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἡ διαταγή, ἐξηκολούθουν αἱ ἐξετάσεις, ἐπερατώθη τὸ πρῶτον μάθημα, τὸ δεύτερον καὶ τὸ τρίτον, καὶ τὴν τρίτην ἡμέραν ἔφθασεν ἡ διαταγὴ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὅπως γίνῃ δεκτὸς ὁ ἀποκλεισθείς. Δὲν νομίζω ὅτι ἐγὼ εὑρίσκομαι εἰς πλάνην. Ἐὰν εὑρισκόμην, νὰ εἶναι βέβαιος ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ἐγὼ πρῶτος θὰ ἀνεγνώριζον τὴν πλάνην. Τὰ μαθήματα ἐξηκολούθησαν, ὅτε δὲ ἡ ἐπιτροπὴ ἔλαβε τὴν διαταγήν σας ὑπέβαλεν ἐκ νέου τοὺς ὑποψηφίους εἰς ἐξέτασιν. Ταῦτα πληροφορῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ νὰ κρίνῃ, ἐὰν συνετελέσθη παρατυπία, ὡς διατείνεται, ἢ παρανομία κατάφωρος.

§133Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ὁ διαγωνισμὸς αὐτὸς ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου καὶ τοῦ νομοτελεστικοῦ Β. Διατάγματος, τὸ ὁποῖον ἐν ἄρθρῳ 10ῳ καθορίζει σαφῶς τὰ πράγματα. Ἡ διάταξις εἶναι ῥητὴ καὶ σαφὴς καὶ ἀνεπίδεκτος ἀντιθέτου ἑρμηνείας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν οὐδὲν δικαίωμα εἶχε νὰ ἀκυρώσῃ τὸν διαγωνισμόν. Ὁ διαγωνισμὸς εἶχε περατωθῆ, ὅτε ἐξεδόθη καὶ ἐστάλη εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς ἐπιτροπῆς ἡ διαταγὴ περὶ ἀκυρώσεως τοῦ μαθήματος. Εἶχε περατωθῆ ἡ ἐξέτασις τῶν γραπτῶν εἰς πάντα τὰ μαθήματα, δὲν ὑπελείπετο δὲ εἰμὴ ἡ προφορικὴ ἐξέτασις τῶν ὑποψηφίων. Δὲν ἐξετάζω ἐὰν ἐπῆλθε ζημία ἢ ὠφέλεια. Τοῦτο μοὶ εἶναι ἀδιάφορον. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον διαφέρει καὶ ἐμὲ καὶ τὴν Βουλήν, εἶναι ἡ παρανομία εἰς τὴν ὁποίαν προέβη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Καὶ βλέπομεν καθ’ ἑκάστην τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς μετὰ ποίας τινὸς ἐλαφρότητος νὰ παραβιάζωσι τοὺς νόμους καὶ νὰ παρουσιάζωνται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ σᾶς λέγωσι δικαιολογούμενοι, τί ἠθέλετε νὰ πράξωμεν; Ἡ σκοπιμότης, ἡ ὠφέλεια, τοῦ πρόσφυγος τὸ δίκαιον, ἀπῄτουν τοῦτο. Δὲν εἶναι δικαιολογίαι αὗται παρουσιαζόμεναι ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν παραβιάζονται οἱ νόμοι. Ἐφ’ ὅσον ἡ διάταξις τοῦ νόμου εἶναι σαφής, δεσμεύει τὸν Ὑπουργὸν νὰ σεβασθῇ τὸν νόμον καὶ μὴ ἀκυρώσῃ τὸν διαγωνισμόν. Τοῦτο εἶναι τὸ ζήτημα, καὶ εἰς αὐτὸ ἐπιμένομεν καὶ ζητοῦμεν νὰ ἀνακληθῇ ἡ παράνομος διαταγή, χωρὶς νὰ ζητῶμεν νὰ ἀκυρωθῇ ὁ διαγωνισμός. Ὁ διαγωνισμὸς εἶναι ἔγκυρος καὶ τύποις καὶ οὐσίᾳ. Ζητοῦμεν τὴν ἐπικύρωσιν τοῦ διαγωνισμοῦ, διότι οἱ 27 ὑποψήφιοι, οἱ ἀπομείναντες, μετὰ τὸν ἀποκλεισμὸν ἐκείνου, ἔχουσιν κεκτημένον δικαίωμα, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ἀφαιρέσῃ μία παράνομος διαταγὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Τὸ Β. Διάταγμα δὲν εἶναι Διάταγμα τὸ ὁποῖον δύναται νὰ παραβιάζῃ κανεὶς ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχε. Εἶναι νομοτελεστικὸν Β. Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐδημοσιεύθη πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου ᾼϞΑʹ τοῦ 1910. Ζητοῦμεν ἑπομένως νὰ ἀκυρωθῇ καὶ ἀνακληθῇ ἡ παράνομος διαταγὴ καὶ νὰ ἐπικυρωθῇ ὁ διαγωνισμὸς μέχρι τοῦ σημείου, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἠκυρώθη, διότι αἱ ἐξετάσεις εἶχον περατωθῆ, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τῶν γραπτῶν ἐκείνων νὰ κριθῶσιν οἱ ὑποψήφιοι καὶ νὰ κανονισθῇ ἡ ἐπιτυχία αὐτῶν. Ἐὰν καθ’ ἑκάστην ἀκυρῶνται οἱ διαγωνισμοὶ καὶ παραβιάζωνται οἱ νόμοι, δὲν θὰ συμβῇ τίποτε ἄλλο, εἰμὴ τὸ Κράτος καὶ ἡ Πολιτεία νὰ μὴ ἐμπνέωσιν καμμίαν ἐμπιστοσύνην, διότι οὐδεὶς πολίτης θὰ προσέρχηται εἰς τοὺς διαγωνισμούς, τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν θὰ εἶναι δυνατὸν ἕνας φετφᾶς οἱουδήποτε Ὑπουργοῦ νὰ καταργῇ νόμους καὶ Β. Διατάγματα. Οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ ἐνασμενίζονται καθ’ ἑκάστην νὰ κατηγορῶσι τὸ παρελθὸν ἐκεῖνο, τὸ ἐγκληματικόν, ὡς λέγουσιν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐγκλήματα αὐτά, τὰ ὁποῖα γίνονται εἰς βάρος τῶν νόμων; Οὐδέποτε οἱ παλαιοὶ πολιτευόμενοι, καὶ ἐπικαλοῦμαι τοὺς παρόντας... (Φωναὶ διακόπτουσι τὸν ῥήτορα).

§134Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Τὸ ἀπέδειξεν ἡ ἐπανάστασις.

§135Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἡ ἐπανάστασις ἐγένετο διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους πάντες γνωρίζομεν, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν τὰς παραβάσεις τῶν νόμων νὰ τὰς δικαιολογήσητε. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κατὰ τί διαφέρετε σεῖς ἀπὸ τὸ παρελθόν, ἀφοῦ οὐδένα ἐσεβάσθητε νόμον;

§136Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Κατηγγέλθη πλαστογραφία ὑπὸ τοῦ κ. Συναδέλφου καὶ οὐδεμία ἀπάντησις ἐδόθη ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν.

§137Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας ἔφερε νόμον πρὸς διόρθωσιν ἄλλου νόμου, τὸν ὁποῖον τῷ ἔδωκεν ἡ Βουλὴ νὰ ἐφαρμόσῃ καὶ δὲν τὸν ἐφήρμοσε, καὶ ἔρχεται ἐδῶ ὁ κ. Ὑπουργὸς μὲ τὴν δικαιολογίαν ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ πεποίθησίς μου. Πεποίθησις ἐπὶ σαφῶν ζητημάτων δὲν ἐπιτρέπεται.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδενὸς ἑτέρου ζητήσαντος τὸν λόγον, ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας.

§139Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸν λόγον κ. Πρόεδρε ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§141Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλεν πρὸ μηνῶν νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν περὶ ἀναγκαστικῆς ἐξαγορᾶς τῶν κτημάτων, τὸ ὁποῖον παρεπέμφθη εἰς τὴν διαρκῆ ἐπιτροπὴν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐνισχυθεῖσαν καὶ διά τινων Βουλευτῶν. Ὁ κ. Δ. Μπούσδρας, ὡς εἰσηγητής, κατήρτισε τὴν ἔκθεσίν του, ἀλλὰ ζητοῦμεν νὰ κληθῇ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ δὲν καλεῖται, διότι σεῖς ἰσχυρίζεσθε ὅτι εἶσθε ἀναρμόδιος, ὁ δὲ Πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς κ. Μαλλιόπουλος μᾶς λέγει ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ παρεπέμφθη εἰς ἐπιτροπὴν κατὰ τὴν προηγουμένην Σύνοδον καὶ ἐγένετο νῦν νέα ἐπιτροπή, τῆς ὁποίας προεδρεύει ὁ ἴδιος κ. Μαλλιόπουλος καὶ ἑπομένως, λέγει, ὅτι δὲν εἶναι ἁρμόδιος. Τὸ ζήτημα πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἔχω δὲ τὴν γνώμην ὅτι πρέπει νὰ καλέσητε τὴν ὁλομέλειαν τῆς ἐπιτροπῆς, τῆς διαρκοῦς καὶ τῆς ἐνισχυθείσης διά τινων Βουλευτῶν, διὰ νὰ ὑπογραφῇ ἡ ἔκθεσις.

§142Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Αὐτὸ τὸ ζήτημα ἔχει ἐξαντληθῇ. Νὰ ὑποβληθῇ ἡ ἔκθεσις.

§143Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ναί, ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἔχει λάβει τὴν ἔκθεσιν αὐτήν.

§144ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχω νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, νὰ διατάξῃ ὅπως ἡ ἐπιτροπὴ τελειώσῃ τὴν ἐργασίαν της, ἀλλὰ δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι δὲν ἔχω κανένα λόγον νὰ σπεύσω, διότι δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἀναγράψω αὐτὸ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, διότι αἱ περιστάσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας διατελοῦμεν δὲν εἶναι αἱ περιστάσεις νὰ ἀγοράζωμεν κτήματα. Λέγω αὐτὸ διὰ νὰ μὴ ἀνησυχῶσι πολλοί.

§145Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλω νὰ εἴπω, ἐν σχέσει πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Συνάδελφος τὰ ἑξῆς. Ὅτε ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ἐγὼ ἀπουσίαζον εἰς Θεσσαλίαν. Ἐν τούτοις ἡ ἐπιτροπὴ συνῆλθε τὴν ἑπομένην ὡς ἐπληροφορήθην. Μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἦλθον· μὲ ἐκάλεσαν νὰ καλέσω τὴν ἐπιτροπήν. Τὴν ἐκάλεσα ἐπανειλημμένως, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἦλθον τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς. Τὴν ἐκάλεσα ἐκ δευτέρου, τὴν ἐκάλεσα ἐκ τρίτου, ὅτε ἐδέησε τέλος εἰς τὴν τετάρτην πρόσκλησιν νὰ ἔλθῃ ἡ ἐπιτροπή, ἀποτελουμένη ἐξ ἑπτὰ μελῶν. Συνεζήτησεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἐπὶ δύο ὥρας, ἐπῆλθεν ἡ λῆξις τῆς συζητήσεως καὶ ἐγένετο ἓν πρακτικὸν ἀποφάσεως τῆς ἐπιτροπῆς τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἐνώπιον τοῦ Προέδρου ὁ ἀναδιορισθεὶς τότε εἰσηγητὴς παρὰ τῇ ἐπιτροπῇ, διότι ὁ τακτικός, τῆς τότε ἐπιτροπῆς εἰσηγητής, εἶχε λάβει ἄδειαν.

§146ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Συζητοῦμεν ἐπὶ τῶν ἐργασιῶν τῶν ἐπιτροπῶν;

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κ. Πρόεδρε. Ἰσχυρίζονται παράβασιν διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ, ἔστω καὶ τῶν ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης ἐφαρμοζομένων. Κύριε Μαλλιόπουλε, μὲ ὀλίγας λέξεις, παρακαλῶ, διότι τὸ ζήτημα φρονῶ, ὅτι δὲν ἀξίζει πολλὴν συζήτησιν.

§148Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤδη μὲ καλοῦσιν οἱ κύριοι Συνάδελφοι νὰ καλέσω ἐκ νέου τὴν ἐπιτροπήν, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν εἶμαι Πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς, κατόπιν τῶν νέων ἀρχαιρεσιῶν.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι δὲν ἀξίζει πολλὴν συζήτησιν, διότι φαίνεται ὅτι ἡ διορισθεῖσα τότε ἐπιτροπὴ διεφώνησε, μέρος δὲ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς κατέληξεν εἰς ἓν συμπέρασμα ὡρισμένον, τὸ ὁποῖον ἐκπροσωπεῖ μία ἔκθεσις κατατεθεῖσα χθές. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι μὲ τὴν νέαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς δὲν ἔληξαν αἱ ἐργασίαι τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης, διότι κατὰ τὸν Κανονισμὸν συνεχίζονται. Τώρα, ἐὰν οἱ κ. κ. Συνάδελφοι, οἱ διαφωνήσαντες ἢ μὴ παρευρεθέντες εἰς τὸ ἔργον ἐκεῖνο, ἔχουσιν ἀντίθετον γνώμην ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, δικαιοῦνται νὰ ὑποβάλωσιν ἰδίαν ἔκθεσιν, καὶ τὸ Προεδρεῖον θὰ φροντίσῃ νὰ τυπωθῇ, τοσούτῳ μᾶλλον ὅσῳ ἀμφότεραι δὲν εἶναι ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὴν Βουλήν. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα δὲν ἀξίζει πληρεστέρας συζητήσεως καὶ δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν.

§150Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Δύο λέξεις.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἀξίζει τὸν κόπον. Τὰς γνώμας σας δύνασθε ἐλευθέρως νὰ τὰς εἴπητε ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. (Ψήφισις συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Αὐγούστου ἐ. ἔ. Β. Διατάγματος περὶ ἀναθεωρήσεως ἀποφάσεων ἀνικάνων καὶ βοηθητικῶν»). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν.

§152Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐδῶ λέγει· «προκειμένου περὶ πασχόντων ἐκ παθήσεων μὴ προφανῶν, ὡς τῶν ἐπιληπτικῶν, οἵτινες μετὰ διαμονὴν ἐν στρατιωτικοῖς νοσοκομείοις πρὸς παρατήρησιν ἐκρίθησαν ἀνίκανοι, εἴτε ὑπὸ τῆς Ἀνωτάτης τοῦ Στρατοῦ Ὑγειονομικῆς Ἐπιτροπῆς, εἴτε ὑπὸ τῶν ἐπιτροπῶν ἀπαλλαγῶν. Αἱ Ἀναθεωρητικαὶ Ἐπιτροπαὶ θέλουσι κρίνει τούτους ὡς ἀνικάνους ἐπὶ τῇ βάσει ἐπισήμων ἀντιγράφων τῶν σχετικῶν γνωματεύσεων, ἐν οἷς νὰ ἐμφαίνηται ὅτι μετὰ προηγουμένην βεβαίωσιν τῆς νόσου ὑπὸ τῶν Στρατ. Νοσοκομείων, ἐν οἷς παρέμειναν πρὸς παρατήρησιν, ἐκρίθησαν ἀνίκανοι». Αὐτὰ τὰ πιστοποιητικὰ ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου θὰ δίδωνται καὶ ἰδίως θὰ δίδωνται ἄνευ διαταγῆς; Διότι ὅλαι αἱ στρατιωτικαὶ ἀρχαὶ ἐξαρτῶνται ἀπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν.

§153ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διὰ τὸ χαρτόσημον δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς δώσω ἀπάντησιν τώρα.

§154Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἀλλὰ θὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὸ ἑξῆς, κύριε Πρόεδρε. Ἀπαιτεῖται διαταγὴ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν διὰ νὰ παραχωρηθῇ αὐτὸ τὸ πιστοποιητικόν, διότι οὐδεμία ἀρχὴ δίδει ἄνευ διαταγῆς.

§155ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁ νόμος τὸ ἐπιτάσσει.

§156Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι μετ’ ὀλίγας ἡμέρας αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἐξετασθῶσι. Πότε θὰ γίνῃ ὅλη αὐτὴ ἡ σχετικὴ διαδικασία;

§157ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ πληροφορηθῇ ἀπὸ τὸ νοσοκομεῖον ἐν τῷ ὁποίῳ ἐνοσηλεύθησαν.

§158Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Δὲν εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ προσκομίσωσι τὰ πιστοποιητικά;

§159ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν τὸ λέγει.

§160Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Τὸ λέγει· τὸ ἀνέγνωσα.

§161ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅλη ἡ συζήτησις αὐτὴ εἶναι ἔξω τοῦ θέματος.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πληροφορίας ἐζήτησε· τίνα σκοπὸν ἔχει ἡ διάταξις.

§163Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Νὰ γίνῃ διασάφησις. Εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ ἀνίκανοι, οἱ παρουσιαζόμενοι ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς, νὰ προσαγάγωσι πιστοποιητικά, ἢ ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ζητήσῃ ταῦτα;

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἔχει πρακτικὸν λόγον. Ἐὰν παρεσιώπησαν τὰ πρακτικὰ σχετικὸν μέρος ἢ ἐὰν δὲν ἀπεδόθη τὸ κείμενον συμφώνως μὲ τὴν ἔννοιαν, δὲν εἶναι τῆς στιγμῆς αὐτῆς. Ἐὰν ὁ νόμος εἶναι σαφὴς θὰ ἑρμηνεύσωσιν αὐτὸν αἱ Ἀρχαί, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ τὸν ἐφαρμόσωσιν.

§165Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἔκαμα αὐτὴν τὴν παρατήρησιν διὰ νὰ λάβῃ μέτρον ὁ κ. Ὑπουργός.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι τῆς στιγμῆς.

§167Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐδῶ θὰ παρουσιασθῶσι χιλιάδες ἀνθρώπων. Τί θὰ κάμωσιν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι;

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπηρεσία θὰ κρίνῃ. Διοικητικῶς θὰ κριθῇ τὸ ζήτημα, δικαστικῶς δὲν θὰ κριθῇ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ τρίτον, διότι τὸ ὑπ’ ἀριθ. 2 δὲν διενεμήθη. Ψήφισις συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐφαρμογῆς τῆς φορολογίας τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1914 καὶ περὶ περατώσεως τῶν προθεσμιῶν τῶν δηλώσεων καὶ πληρωμῆς διαφόρων φόρων». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ψήφισις συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναγραφῆς ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τοῦ ἔτους 1913 ἐκ δραχ. 20.000 πρὸς περίθαλψιν τῶν κατοίκων τῶν χωρίων Σκλίβαινα καὶ Τσιβλό, ὡς ἐτροποποιήθη κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§169Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον «περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἄρθρου 1ου τοῦ νόμου ᾼΦΜΓʹ τῆς 28 Μαΐου τοῦ 1887». Παρακαλῶ νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον καὶ νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς αὔριον, χωρὶς νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν. (Γίνεται δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν συναινέσει τῆς Βουλῆς).

§170Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΦΑʹ (3501) περὶ τοῦ Λιμενικοῦ Ταμείου Πειραιῶς καὶ τῆς διοικήσεως αὐτοῦ». Πρόκειται περὶ τῶν ἔργων τῶν ἀντιπλημυρικῶν τῶν κατασκευασθέντων δαπάναις τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς Πειραιῶς. Κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον περὶ Λιμενικοῦ Ταμείου Πειραιῶς, ἡ συντήρησις τῶν ἀντιπλημυρικῶν ἔργων, τῶν γενομένων δαπάναις τοῦ Λιμενικοῦ Ταμείου Πειραιῶς, δὲν ὑπόκειται εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν λοιπῶν λιμενικῶν ἔργων. Τὰ ἔργα ταῦτα ἀφέθησαν εἰς τὴν τύχην των καὶ κινδυνεύει ὁ λιμὴν καὶ ἡ πόλις τοῦ Πειραιῶς ἐκ πλημμύρας. Ἤθελον παρακαλέσει ὅπως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο κηρυχθῇ κατεπεῖγον, ἵνα δυνηθῇ ἀμέσως ἡ Λιμενικὴ Ἐπιτροπὴ νὰ ἐπιληφθῇ τῶν ἐργασιῶν αὐτῶν.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως τὸ παρ’ αὐτοῦ ὑποβληθὲν σχέδιον νόμου κηρυχθῇ κατεπεῖγον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Μετσοβείου Πολυτεχνείου» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 5. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπιβλέψεως τῆς δημοσίας ὑγιείας». Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Θ. Σκάσης.

§172Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Εἶναι γνωστόν, Κύριοι, εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι τὸ ἐν συζητήσει νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν εἰσηγητικὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἔκθεσιν «προώρισται νὰ ὀργανώσῃ τὰς ὑπηρεσίας τοῦ ὑγιειονομικοῦ κλάδου τοῦ Κράτους καὶ νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ ἐπιβλέψεως τῆς δημοσίας ὑγιείας», εἶναι, λέγω, γνωστὸν ὅτι ἐψηφίσθη κατ’ ἀρχὴν καὶ εἰς πρώτην κατ’ ἄρθρον ἀνάγνωσιν, ἄνευ οὐδεμιᾶς συζητήσεως. Αἱ γνῶμαι τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, τὰς ὁποίας εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὡς εἰσηγητὴς εἰς τὴν Βουλήν, πρὸ πολλοῦ κατατεθεῖσαι, διενεμήθησαν καὶ εἶναι εἰς χεῖρας ὅλων ἡμῶν. Ἐκεῖνο ἑπομένως τὸ ὁποῖον οὔτε εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν οὔτε κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν ἐγένετο, ἐλπίζω ὅτι θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ πράξω σήμερον, μὲ τὴν προσπάθειαν ὅπως, κατὰ τὸν Κανονισμόν, μὴ ἐπεκταθῶ ἐπὶ πασῶν τῶν λεπτομερειῶν καὶ τῶν γενικῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ περιορισθῶ κατὰ τὸ ἑνὸν ἐπὶ τοῦ πρώτου, πιθανὸν δὲ καὶ τοῦ δευτέρου ἄρθρου, καθότι τὰ δύο ταῦτα ἄρθρα περιλαμβάνουσι τὰς δύο κυρίας τροπολογίας τῆς ἐπιτροπῆς, τροπολογίας οὐσιώδεις, αἵτινες καταφανῶς ἀποδεικνύουσι τὴν ἀντίθετον ὅλως ἀντίληψιν τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς πρὸς τὴν ἀντίληψιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν τοῦ ὑποβαλόντος τὸ νομοσχέδιον. Εἶναι γνωστόν, κ. Βουλευταί, ὅτι ἡ Βουλὴ μετὰ πάσης προθυμίας πάντοτε συνέδραμε τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐψήφισεν ὅλους τοὺς ὀργανωτικοὺς νόμους τοὺς προβλέποντας περὶ τῆς ἐπὶ τὰ βελτίω ἀναδιοργανώσεως ἁπασῶν τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους. Ὑπῆρχεν ὅμως καὶ ὑπηρεσία τις τοῦ Κράτους, ἡ τῆς δημοσίας ὑγιείας, περὶ ἧς, παρ’ ὅλας τὰς ἐπικλήσεις καὶ διαμαρτυρίας, αἵτινες πολλάκις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἠκούσθησαν, πρὸς βελτίωσιν αὐτῆς, οὐδὲν ἐλήφθη μέτρον. Ἐὰν ἐξαιρέσητε τὰ Β. Διατάγματα, τὰ ὁποῖα χρονολογοῦνται ἀπὸ τῶν πρώτων ἡμερῶν τῆς συστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, δηλαδὴ ἀπὸ τοῦ 1833 μέχρι τοῦ 1836, ἐὰν ἐξαιρέσητε τὸν ὑγιειονομικὸν νόμον τοῦ 1845, τὸν περὶ ἐπαρχιακῶν ἰατρῶν τοῦ 1852 καὶ τὸν τελευταῖον ὑπὸ τῆς Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς ψηφισθέντα νόμον περὶ ἐξασκήσεως ἰατρικοῦ ἐπαγγέλματος, οὐδεὶς ἄλλος νόμος σοβαρὸς πράγματι ὑπεβλήθη ποτὲ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Οὕτως ὥστε ὑπὸ ἔποψιν ὑγιειονομικῶν ὑπηρεσιῶν καὶ ὑγιειονομικοῦ προσωπικοῦ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι τὸ Κράτος ἡμῶν εἶναι Κράτος ἀρχέγονον. Ἐν ᾧ δὲ ἡ ἰατρικὴ καὶ ἡ ἰδίως ἡ μικροβιολογία ἐποιήσατο καὶ ποιεῖται καθ’ ἑκάστην γιγαντιαίας προόδους, ἰδίως ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑγιεινὴν καὶ τὰ μέτρα πρὸς πρόληψιν τῶν μολυσματικῶν νόσων, ἡμεῖς ἐξακολουθοῦμεν διεπόμενοι ὑπὸ τοῦ παμπαλαίου καθεστῶτος, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου ἐξέθηκα πρὸς ὑμᾶς. Εἶναι ἑπομένως ἀξία παντὸς ἐπαίνου ἡ Κυβέρνησις, ἥτις προέθετο τὴν ὀργάνωσιν τοῦ κλάδου τούτου, εἶναι δὲ καὶ καθῆκον ἡμῶν παρερχομένων ἐπὶ τὸ βῆμα τοῦτο νὰ ἐξετάσωμεν ἀπὸ περιωπῆς τὸ παρὸν νομοσχέδιον καὶ συντελέσωμεν, εἰ δυνατόν, εἰς τὴν ἐπὶ τὰ βελτίω διαρρύθμισιν αὐτοῦ. Ὡς καὶ προηγουμένως εἶπον, ἡ ἀντίθεσις ἡ μεγάλη τῶν γνωμῶν τῆς ἐπιτροπῆς πρὸς τὰς γνώμας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔγκειται κυρίως εἰς τὸ 1ον ἄρθρον τοῦ παρόντος νόμου. Εἰς τὸ 1ον ἄρθρον τοῦ νόμου τούτου ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ προστεθῇ 2α παράγραφος ἔχουσα οὕτω· (ἀναγινώσκει). «Περὶ τῆς ἰατρικῆς συνδρομῆς της δωρεὰν παρεχομένης προνοοῦσιν οἱ δῆμοι καὶ αἱ κοινότητες διὰ τοῦ ἁρμοδίου προσωπικοῦ κτλ.». Διατείνομαι, Κύριοι, ὅτι ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἡ Βουλὴ δὲν ἤθελον ἀποδεχθῆ τὴν τροπολογίαν τῆς ἐπιτροπῆς, ὡς αὕτη διετυπώθη, τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐπιτυγχάνει τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ. Τὰ πλεῖστα, Κύριοι, τῶν ὑπὲρ τῆς δημοσίας ὑγιείας λαμβανομένων μέτρων ἀποβλέπουσιν, εἴτε τὰ ἄτομα κατ’ ἰδίαν εἴτε τοὺς πολίτας ἐν γένει· στρέφονται ἑπομένως πρὸς τὴν στοιχειοδεστέραν κοινωνικὴν καὶ διοικητικὴν ὀργάνωσιν, ἤτοι στρέφονται πρὸς τὴν ὀργάνωσιν τὴν ὑγιειονομικὴν τῶν δήμων καὶ τῶν κοινοτήτων. Τούτου ἕνεκα ἡ βάσις, ὁ ἄξων πέριξ τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ στραφῇ πᾶσα ὑγιειονομικὴ ὀργάνωσις, δέον νὰ ἀποβλέψωσιν εἰς τὴν ὀργάνωσιν τὴν ὑγιειονομικὴν τῶν δήμων καὶ τῶν κοινοτήτων, εἰς τὴν διὰ νόμου ὑποχρέωσιν αὐτῶν πρὸς λῆψιν μέτρων τὰ ὁποῖα κυρίως ἀφορῶσι τὴν διοίκησιν καὶ τοὺς κατοίκους αὐτῶν. Τὴν ὀργάνωσιν ταύτην παραβλέποντες ἢ ἐπαφιέμενοι εἰς τὴν καλὴν θέλησιν καὶ τὸ δοκοῦν τῶν ἁρμοδίων Ἀρχῶν, θὰ περιεπίπτομεν εἰς πλάνην δεινήν, εἰς οἵαν πλάνην θὰ περιέπιπτεν ἐκεῖνος ὅστις καλούμενος νὰ ὀργανώσῃ στρατόν τινα περιωρίζετο μόνον εἰς τὴν ὀργάνωσιν τοῦ Ἐπιτελείου καὶ τῶν Μεράρχων, παραμελῶν ἐντελῶς τὴν ὀργάνωσιν καὶ τὴν ἐξασφάλισιν κατωτέρων ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν, δηλαδὴ παραβλέπων τὴν ὀργάνωσιν ἐκείνων, οἵτινες θὰ ἐκαλοῦντο νὰ ἐφαρμόσωσι τὰς διαταγὰς τὰς προερχομένας ἐκ τῶν ἄνωθεν καὶ εἰς τὰς χεῖρας τῶν ὁποίων κεῖται ἡ νίκη ἢ ἡ ἧττα. Δὲν ἀρκεῖ, Κύριοι, ἡ ἀναδιοργάνωσις τοῦ ἰατροσυνεδρίου, ἥτις κατὰ τὸ ὑποβληθὲν σχέδιον τελεῖται κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην πλήρως, περιλαμβάνουσα πάντα τὰ στοιχεῖα τὰ ἐνδεδειγμένα νὰ συγκροτήσωσι τοῦτο, καὶ διὰ τὴν ὁποίαν ἀπονέμω τὸν ὀφειλόμενον ἔπαινον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Θὰ ἤμην δὲ εὐτυχὴς ἂν καὶ ἡ ὁμιλία μου συνετέλει ὅπως ἀποδεχθῇ τὰς κυριωτέρας τροπολογίας τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἐὰν ἠδυνάμην καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου νὰ ἀπονείμω τὸν αὐτὸν ἔπαινον. Διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, ὡς διετυπώθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, οὐδὲν ἄλλο προβλέπεται ἢ ὁ διορισμὸς ὑγιειονομικῶν ἀξιωματικῶν τιτλούχων, οἱ ὁποῖοι θὰ περιφέρωνται ἀνὰ τὰς κώμας καὶ τὰ χωρία τοῦ Κράτους μόνον μὲ τοὺς τίτλους των καὶ οὐδόλως δυνάμενοι νὰ συντελέσωσιν εἰς τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον ἔχουσι προορισθῆ. Διορίζονται ἐπίσης ὑγιειονομικοὶ ἐπιθεωρηταί, ἀλλ’ ὁ ἀριθμὸς τούτων, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀρκετός. Προβλέπεται ἡ ἐπιθεώρησις ἐν ἐκτάκτοις περιστάσεσι παρ’ αὐτῶν τούτων τῶν μελῶν τοῦ Ἀνωτάτου Ὑγιειονομικοῦ Συμβουλίου, δηλαδὴ τοῦ Ἰατροσυνεδρίου· φρονῶ ὅμως ὅτι τοῦτο δὲν δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ, διότι πάντα σχεδὸν τὰ μέλη τοῦ Ἰατροσυνεδρίου ἔχουσι θέσεις δημοσίας· εἶναι καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου καὶ δὲν δύνανται ὁσάκις πρέπει καὶ ὁσάκις θέλουσι νὰ ἀπομακρύνωνται τῶν Ἀθηνῶν. Τί ἀπομένει λοιπὸν ἐκ τῆς ὀργανώσεως τῆς προβλεπομένης ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου; Μόνον οἱ νομαρχιακοὶ ἰατροί. Ἀλλ’ ἐρωτῶ· εἶναι δυνατὸν διὰ τῶν νομαρχιακῶν ἰατρῶν νὰ ἐπιτύχωμεν τοῦ σκοποῦ τὸν ὁποῖον τὸ παρὸν νομοσχέδιον προτίθεται; Εἶναι δυνατὸν εἷς μόνον ἰατρὸς νὰ ἔχῃ τὴν ἐπίβλεψιν ἑνὸς ὁλοκλήρου νομοῦ; Εἶναι δυνατὸν εἷς ἰατρὸς νὰ ἐπαρκῇ εἰς πολλαπλᾶς ἀνάγκας, καὶ ἰατρὸς μάλιστα στερούμενος παντὸς βοηθοῦ, ἰατρὸς ὅστις ἔχει ἐκ τοῦ νόμου καθῆκον νὰ ἐφορεύῃ ἐπὶ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ὑγιειονομικῶν νόμων, καὶ τῆς ἐκτελέσεως τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἤθελον διαταχθῆ παρὰ τοῦ Ἰατροσυνεδρίου; Εἶναι δυνατὸν ὁ ἰατρὸς αὐτὸς νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν τῶν ἑκάστοτε ἀναγκῶν τῶν Δήμων, νὰ συντάσσῃ ἐκθέσεις ἐτησίας, ἐν ἀνάγκῃ δὲ καὶ νὰ ἐφορεύῃ ὅπως καταστέλῃ ἀναπτυχθεῖσαν μολυσματικήν τινα ἑστίαν; Πῶς θὰ ἐκτελεσθῶσι ταῦτα μόνον διὰ τῶν νομαρχιακῶν ἰατρῶν; Οὗτοι, ἐφ’ ὅσον δὲν τύχωσι τῶν ἀπαραιτήτων ὀργάνων πρὸς συνεργασίαν μετ’ αὐτῶν, εἶναι προωρισμένον νὰ ἀποτελέσωσι θεσμὸν ἀπολύτως γραφειοκρατικόν, οὐδένα σκοπὸν ἔχοντα· εἶναι προωρισμένοι νὰ συντάσσωσι κανονισμοὺς καὶ νὰ ἐκδίδωσι διαταγὰς προωρισμένας καὶ ταύτας νὰ ταφῶσι μετὰ τοῦ θεσμοῦ. Εἴχομεν τοὺς νομαρχιακοὺς καὶ ἐπαρχιακοὺς ἰατροὺς καὶ τοὺς κατηργήσαμεν ὡς ἀχρήστους, διότι περίπου τὰ αὐτὰ καθήκοντα εἶχον, καὶ δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἐκτελέσωσι τὸν προορισμὸν ὃν ὁ νομοθέτης προέβλεψε. Ὅτε, Κύριοι, ὑπὸ τὴν ῥῖνα ἡμῶν, εἰς τὴν ὡραίαν ἡμῶν πρωτεύουσαν, βλέπομεν ὅτι δὲν ὑπάρχει ὁ ἐντεταλμένος τὴν ἀπολύμανσιν τῶν ξενοδοχείων καὶ τῶν ἁμαξῶν, καὶ ὅτι ἀτυχῶς κοιμώμεθα εἰς τὰ ξενοδοχεῖα ἐν τῇ αὐτῇ ἴσως κλίνῃ ἐν ᾗ τὴν προτεραίαν ἀπεβίωσαν ἄνθρωποι πάσχοντες ἐκ μολυσματικῶν νόσων, ὅτε βλέπομεν ὅτι περιάγομεν τὰ τέκνα ἡμῶν πολλάκις δαπανῶντες ὅ τι δυνάμεθα καὶ ὅ τι δὲν δυνάμεθα, ὅπως χαρίσωμεν εἰς αὐτὰ τὴν ὑγιείαν, καὶ τὰ μεταφέρωμεν εἰς τὰς ἐξοχὰς εἰς οἰκήματα ὅπου ἐμφολεύει ὁ ἰὸς τῆς φυματιώσεως, ὅτε λέγω, πάντα ταῦτα συμβαίνουσιν ἐν μέσαις Ἀθήναις, παρόντος καὶ τοῦ Ἰατροσυνεδρίου...

§173ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Καὶ πολλῶν δημοτικῶν ἰατρῶν.

§174Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Θὰ ὁμιλήσω καὶ περὶ αὐτῶν, ὡς σεῖς τοὺς ἀντιλαμβάνεσθε, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν νομίζω αὐτοὺς ὡς σεῖς τοὺς νομίζετε. Δὲν πταίει ὁ θεσμός. Τούτους δυνάμεθα νὰ ὀργανώσωμεν. Δυνάμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς αὐτοὺς καθήκοντα, ὁποῖα αἱ νεώτεραι νομοθεσίαι ἐπιβάλλουσιν. Ἀλλ’ ἐπανέρχομαι εἰς τὴν ὁμιλίαν μου. Ὅτε λέγω, πάντα ταῦτα γίνονται ἐν Ἀθήναις καὶ γνωρίζομεν τὴν κλασικὴν βραδύτητα μὲ τὴν ὁποίαν κινούμεθα προκειμένου περὶ τοιούτης φύσεως μέτρων, ἐρωτῶ· τί δυνάμεθα νὰ ἀναμένωμεν προκειμένου περὶ τῆς ὑγιείας τῶν Νομῶν, ἐπιβλεπομένων παρ’ ἑνὸς καὶ μόνου νομαρχιακοῦ ἰατροῦ; Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐκινήθημεν ποτέ, ἀλλὰ μόνον προκειμένου περὶ χολέρας καὶ πανώλους, εἶναι δὲ ἄξιος παντὸς ἐπαίνου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ὀφείλει πρὸς αὐτὸν ἡ Ἑλλὰς μεγάλην εὐγνωμοσύνην, δι’ ὅσα μέτρα ἔλαβε ἐν τῇ περιστάσει ἐκείνῃ, μὴ φεισθεὶς οὐδὲ κόπων οὐδὲ μόχθων οὐδὲ τῆς ὑγιείας αὐτοῦ ὅπως ἐπιτύχῃ τὴν κατάπνιξιν τῶν ἐπιδημιῶν τούτων. Δὲν παραγνωρίζω οὐδὲν τούτου, ἀλλὰ προκειμένου νὰ ψηφίσωμεν σήμερον ὀργανωτικὰ νομοσχέδια, τὸ πρῶτον ἐν Ἑλλάδι εἰσαγόμενα, θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ σκεφθῇ ὅτι θὰ ἦτο μυριάκις προτιμότερον, ἀφοῦ ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον ἀνεμένομεν, ἀφοῦ τόσα ἐδαπανήσαμεν, ἀφοῦ παρὰ πάντα νόμον ἀναγκάζομεν τοὺς κατοίκους εἰς ἐμβολιασμὸν κατὰ τῆς χολέρας καὶ τῆς πανώλους, νὰ ἀναμείνῃ ἀκόμη. Δὲν εἶναι ἀνάγκη ἡμεῖς σήμερον, ψηφίζοντες ὀργανωτικὰ νομοσχέδια τοιαύτης σοβαρότητος καὶ σπουδαιότητος οὐχὶ μόνον ἀπὸ ἀπόψεως ὑγιεινῆς ἀλλὰ καὶ οἰκονομικῆς διὰ τὸ Κράτος, νὰ ψηφίσωμεν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον περὶ οὐδενὸς ἄλλο προβλέπει, εἰμὴ μόνον περὶ τοῦ διορισμοῦ τιτλούχων, οἵτινες κατ’ οὐδὲν θὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς ὑγιειονομικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους. Ἐπιμένω ἑπομένως ὅτι βάσις ὀργανώσεως ὑγιειονομικῆς δὲν δύναται νὰ τεθῇ, ἐὰν δὲν συνδεθῇ διὰ τῆς νομικῆς ὑποχρεώσεως τοῦ δήμου καὶ κοινοτήτων ὅπως προβλέπωσιν ὑπὲρ τῶν ὑγιειονομικῶν ἀναγκῶν τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων. Κύριοι, προτείνων ὀργάνωσιν τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων, μὴ νομίσητε ὅτι δὲν διῆλθον τοῦ νοῦ μου καὶ δισταγμοί, ὡς πρὸς τὸ πραγματοποιήσιμον τοῦ πράγματος. Ἐξήτασα τίνος εἴδους δισταγμοὶ καὶ ἐμπόδια εἶναι ἐκεῖνα πρὸ τῶν ὁποίων καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εὑρισκόμενος ἐδίστασε νὰ περιλάβῃ τὴν στοιχειώδη ἐκείνην διάταξιν, τὴν διάταξιν ἥτις ἀποτελεῖ, ἐπαναλαμβάνω, τὸν ἄξονα, τὴν βάσιν πέριξ τῆς ὁποίας στρέφεται πᾶσα ὑγιειονομικὴ ὀργάνωσις τῶν πεπολιτισμένων Κρατῶν, ἰδίως τῆς Ἰταλικῆς νομοθεσίας, ἥτις σχεδὸν ἐξ ὁλοκλήρου ἀντεγράφη εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Καὶ εἶπον κατ’ ἐμαυτὸν τίνα ἆρά γε ἦσαν τὰ ἐμπόδια τὰ ὁποῖα παρεκώλυσαν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις ὁμολογουμένως ὑπερανθρώπως εἰργάσθη ὑπὲρ τῆς Δημοσίας ὑγιείας, καίτοι ἐστερεῖτο νόμων καὶ διατάξεων, ὅπως παρουσιάσῃ νομοσχέδιον πλῆρες; Δὲν βλέπω, Κύριοι, εἰμὴ τὰ ἑξῆς δύο κωλύματα. Τὸ πρῶτον εἶναι ὁ σεβασμὸς πρὸς τὴν αὐτοδιοίκησιν τῶν δήμων. Ἡμεῖς, θὰ ἔλεγέ τις, ἐγνωρίσαμεν νομοσχέδιον περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων διὰ τοῦ ὁποίου ἐδώκαμεν τὴν αὐτοδιοίκησιν, καὶ σήμερον θὰ ἔλθῃ πάλιν τὸ Κράτος νὰ ἐπεμβῇ καὶ νὰ ἐπιβάλῃ δαπάνας εἰς τοὺς δήμους τούτους; Ἀπαντῶ. Δὲν μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ θεωρήσωμεν ὅτι κηδεμόνευσις τῶν δήμων εἶναι ἡ μέριμνα τῆς Πολιτείας ὑπὲρ τῆς ὑγιείας τῶν πολιτῶν. Ἀλλὰ μήπως κατὰ δεύτερον λόγον εἶναι λόγοι οἰκονομικοί; Βεβαίως. Μοὶ φαίνεται ἑπομένως ὅτι ὁ σκόπελος ἐπὶ τοῦ ὁποίου προσέκρουσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι λόγοι οἰκονομικοὶ ἀφ’ ἑνός, καὶ λόγοι σκοπίμου διαθέσεως τοῦ χρήματος τοῦ τυχὸν διατεθησομένου διὰ τὰς ἀνάγκας ταύτης. Λόγοι οἰκονομικοί, ἐπαναλαμβάνω, ὑφίστανται, ἀλλὰ δὲν εἶναι τόσον ἀνυπέρβλητοι, διότι οἱ δῆμοι μέχρι τοῦδε ἐδαπάνων διὰ τὴν ὑγιειονομικὴν αὐτῶν ὑπηρεσίαν. Εἶχον τὴν ὑπομονὴν νὰ συντάξω στατιστικὴν τῶν ὑπὸ τῶν δήμων δαπανωμένων ποσῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶχε τὴν καλωσύνην, συνεπείᾳ αἰτήματός μου, νὰ ὑποβάλῃ στατιστικὴν ἢ μᾶλλον τὸ ἁρμόδιον τμῆμα κατώρθωσεν νὰ κάμῃ μίαν στατιστικὴν τὴν ὁποίαν οὐδέποτε εἶχεν. Ἀλλ’ ἡ στατιστικὴ τοῦ Ὑπουργείου εἶναι ἀτελής, ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν στατιστικὴν τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἔκαμα. Ἐκ τῆς ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως ἔλαβον ὅλα τὰ κονδύλια τῶν κατὰ τὸ ἔτος 1912 δαπανηθέντων ὑπὸ τῶν δήμων διὰ τὴν δημοσίαν ὑγιείαν, καὶ εὗρον ὅτι τὸ σύνολον ἀνέρχεται εἰς 349.231 δραχμάς. Σημειώσατε δὲ ὅτι εἰς τοὺς προϋπολογισμοὺς τῶν δήμων, προκειμένου περὶ τοιαύτης φύσεως δαπανῶν, ὑπάρχουσιν δύο κατηγορίαι, ἤτοι κεφάλαιον ὑγιείας καὶ κεφάλαιον ἀγαθοεργίας καὶ φιλανθρωπίας. Περιέλαβον μόνον τὰ εἰς τὸ κεφάλαιον ὑγιείας δαπανώμενα· ἑπομένως δαπανῶνται ποσὰ πολὺ μεγαλείτερα ἐκείνων ἅπερ ἀνωτέρω εἶπον.

§175ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι ὅλα διὰ τὴν ὑγιείαν.

§176Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Διὰ τὴν ὑγιείαν πηγαίνουσι καὶ αὐτὰ τοῦ δευτέρου κεφαλαίου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ τὸ ποσὸν τῶν 350.000 δρ. δὲν εἶναι μικρόν. Ἀλλ’ ἡ στατιστική μου περιλαμβάνει καὶ μίαν ἄλλην σημείωσιν, ὅτι 117 δῆμοι τοῦ Κράτους εἰς τὸ κεφάλαιον περὶ ὑγιείας ἔχουσιν ἀναγράψει μηδέν. Μὴ νομίσητε δὲ ὅτι εἶναι οὗτοι ἐκ τῶν ἀπορωτέρων δήμων π.χ. «Δῆμος τοῦ νομοῦ Ἀρκαδίας, ὁ δῆμος Μανθυρέας, ἔσοδα 17.000 δρ. ὑγιεία μηδέν. Γόρτυνος 27.050...

§177ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐκπαίδευσις πόσα;

§178Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ἐγὼ ἐξετάζω τὰ τῆς ὑγιείας. Μὴ νομίζετε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι καὶ τῶν ἄλλων δήμων τὰ ἔξοδα τῆς ἐκπαιδεύσεως δὲν εἶναι ἀνώτερα καὶ τῶν ἐσόδων ὅλων, ἐν τούτοις ἡ ἀγαθὴ πρόθεσις τῶν κοινοτικῶν καὶ δημοτικῶν ἀρχόντων προέβλεψε καὶ περὶ τῆς ὑγιείας τῶν συνδημοτῶν αὐτῶν. Δῆμος Οἰνοῦντος 26.000. Κεφάλαιον ὑγιείας μηδέν. Δῆμος Ἰθώμης 38.900. Κεφάλαιον ὑγιείας μηδέν. Δῆμος Κρωπίας 63.610. Κεφάλαιον ὑγιείας μηδέν».

§179ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Οἱ ἄρχοντες τῶν Δήμων, τοὺς ὁποίους ἀνεφέρατε μὲ ἔσοδα ἀνεπαρκῆ ἀλλὰ φιλοτιμομένους ἐν τούτοις νὰ ἀναγράψωσιν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ποσὰ εἰς τὸ Κεφάλαιον ὑγιείας, δὲν ἀποδεικνύουσιν ἴσως πάντες ἀγαθὴν πρόθεσιν. Ἀποδεικνύουσιν ὅτι εἶχον τὴν δύναμιν, καίτοι ἀνεπαρκεῖς, καίτοι βεβαρημένοι μὲ ὑποχρεώσεις πρὸς τὸ Δημόσιον, νὰ ἐπιβάλλωσι τὴν ἀναγραφὴν πιστώσεως.

§180Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν πληροφορίαν, ἀλλὰ λυποῦμαι διότι, ἐφ’ ὅσον ὁμολογεῖτε ὅτι εἶχον τὴν δύναμιν, ἄρα ὅτι ἐπεβλήθησαν εἰς τὴν διοίκησιν, ἐν τούτοις δὲν ὑπεχρεώσατε τοὺς Νομάρχας, ὄχι μόνον νὰ μὴ διαγράφωσι τὰ κονδύλια ταῦτα, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐπιβάλλωσι τὴν ἀναγραφὴν ἐξόδων διὰ τὰ ζήτημα τῆς ὑγιείας. Ὑπάρχει ὁ δῆμος Δύμης τῆς Ἀχαιοήλιδος, μὲ ἔσοδα 98.602· καὶ Κεφάλαιον ὑγιείας, μηδέν. Ὁ δῆμος Μυρτουντίων, ἔσοδα 108.000. Κεφάλαιον ὑγιείας, μηδέν.

§181Ν. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Ὁ δῆμος Ἀργοστολίου, δύνασθε νὰ μοὶ εἴπητε πόσον ἀναγράφει;

§182Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ὁ δῆμος Ἀργοστολίου ἔχει ἀναγράψει εἰς τὰ κεφάλαια ὑγιείας μόνον 750 δραχμάς· ἀναγράφονται δηλ. μόνον οἱ μισθοὶ τοῦ ἰατροῦ, διότι βεβαίως εἰς ἀγαθοεργὰ καταστήματα δαπανᾷ χιλιάδας ἢ ἄλλοι ἐφρόντισαν περὶ τούτων. Ὁ δῆμος Ἐλίσσης, προϋπολογισμὸς 107.000. Κεφάλαιον ὑγιείας μηδέν!! Νομίζω ὅτι ἀρκούντως ἀπέδειξα ὅτι τὰ ποσὰ ταῦτα ἐδαπανῶντο μέχρι τοῦδε, ἐδαπανῶντο παρ’ ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις τῶν δήμων διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, τὴν ὁποίαν ἤδη ἐπηγγέλθη ὅτι θὰ ἀναλάβῃ τὸ Κράτος, καὶ θὰ ἀνακουφίσῃ τοὺς δήμους ἐκ τῶν βαρῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει. Καὶ ἐνῷ τοῦτο ἐπηγγέλθη, διστάζει νῦν νὰ ἐπιβάλῃ τὴν διὰ νόμου ὑποχρέωσιν διὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα πράγματι κατὰ τὸ παρελθὸν οἱ δῆμοι ἐδαπάνων, χωρὶς νὰ λαμβάνηται πρόνοια περὶ τῆς σκοπίμου διαθέσεως τῶν χρημάτων τούτων. Ἐκ τῆς ἐξετάσεως ἑπομένως τῆς ὑγιειονομικῆς νομοθεσίας ἄλλων Κρατῶν, μᾶλλον ἡμῶν προηγμένων, καὶ ἐκ τῆς ἐξετάσεως ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς, πείθομαι ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθῇ ὑγιειονομικὴ ὀργάνωσις χωρὶς ἡ ὀργάνωσις αὕτη νὰ στρέφηται περὶ τὴν στοιχειωδεστέραν ὑγιειονομικὴν ὀργάνωσιν, ὁποία εἶναι ἡ ὀργάνωσις τῶν δήμων καὶ τῶν κοινοτήτων. Ἐκεῖνος ὅστις δὲν γνωρίζει τὴν παχυλὴν ἀμάθειαν τῶν κατωτέρων ὀργάνων τῆς διοικήσεως, ἐκεῖνος ὅστις δὲν γνωρίζει καὶ δὲν ἔχει πεῖραν τῶν ἀπείρων δυσχερειῶν, τὰς ὁποίας πολλάκις καὶ ἰδίᾳ οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ παρεμβάλλουσι διὰ τὴν λῆψιν μέτρων ὑγιειονομικῶν, προκειμένου μάλιστα τὰ μέτρα ταῦτα νὰ θίξωσιν ὑλικὰ αὐτῶν συμφέροντα, ἐκεῖνος μόνον, λέγω, ὅστις δὲν γνωρίζει πάντα ταῦτα, δύναται νὰ φαντασθῇ ὅτι τὸ ἔργον τῶν νομαρχιακῶν ἰατρῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φέρῃ τὰ ἀγαθὰ ἀποτελέσματα.

§183Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Ἐὰν ἐκτελῇ τὸ καθῆκόν του καὶ ὑπάρχουσι τὰ ὑλικὰ μέσα, δύναται νὰ φέρῃ λαμπρὰ ἀποτελέσματα.

§184Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ὁ νομαρχιακὸς ἰατρός, ἵνα ἐπιτύχῃ ἡ ἀποστολὴ αὐτοῦ, ἔχει ἀνάγκην συνεργάτου. Τὸν συνεργάτην δὲ δὲν δύναται νὰ εὕρῃ ἢ ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ δημοτικοῦ καὶ κοινοτικοῦ ἰατροῦ, ὅταν μάλιστα ὁ ἰατρὸς οὗτος ἐνισχύεται ὑπὸ τῆς φωνῆς καὶ τῆς διαταγῆς τῆς πλήρους κύρους τοῦ νομαρχιακοῦ ἰατροῦ καὶ τῆς νομοθετικῆς ὑποχρεώσεως τῶν δήμων πρὸς λῆψιν τοιούτων μέτρων. Ὁ μεγαλύτερος πληθυσμὸς τῆς χώρας, ὁ ἀγροτικὸς καὶ κτηνοτροφικὸς πληθυσμός, ὁ ἐπιβεβαρημένος μὲ ὅλα τὰ βάρη τοῦ πολιτισμοῦ χωρὶς νὰ ἀπολαύῃ καὶ τῶν ἀγαθῶν αὐτοῦ, προώρισται Κύριοι, νὰ μὴ τύχῃ οὐδενὸς εὐεργετήματος ἐκ τοῦ νόμου τούτου. Εἶναι ἑπομένως ἐκτὸς ἀμφισβητήσεως ὅτι δὲν δυνάμεθα σοβαρῶς νὰ ἰσχυρισθῶμεν ὅτι ψηφίζομεν νομοσχέδιον ὀργανωτικὸν τῆς δημοσίας ὑγιείας ἐν Ἑλλάδι, ἐὰν δὲν προνοήσωμεν περὶ τῆς διὰ νόμου ὑποχρεώσεως τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων πρὸς λῆψιν μέτρων ὑπὲρ τῆς ὑγιείας τῶν δημοτῶν των. Περατῶ, Κύριοι, τὸν λόγον μου ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου, διότι ἐπιθυμῶ νὰ εἶμαι ἐντὸς τοῦ Κανονισμοῦ. Τὸ ἕτερον ζήτημα τὸ ἐπίσης οὐσιῶδες, τῆς διοικήσεως τοῦ ἁρμοδίου τμήματος ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἀναπτύξω κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου.

§185Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Κύριοι Βουλευταί· τὸ νομοσχέδιον ἔχει πολλὰς ἐλλείψεις—τοῦτο εἶναι ἀναμφισβήτητον— πλεῖστα ἐλαττώματα, ἀλλ’ ἔχει καὶ μίαν ἀρετὴν μεγάλην, ἡ ὁποία καλύπτει ὅλα τὰ ἐλαττώματά του ταῦτα. Καὶ ἡ ἀρετὴ αὕτη εἶναι ὅτι μᾶς δίδεται τὸ ἐνδόσιμον νὰ πιστεύσωμεν ὅτι παρῆλθε πλέον ἡ ἐποχὴ τῆς νάρκης, ὅτι εἰσερχόμεθα εἰς μίαν νέαν ἐπιστημονικὴν ζωὴν καὶ ὅτι θὰ χρησιμεύσῃ τοῦτο ὡς ὁ θεμέλιος λίθος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ οἰκοδομηθῇ διὰ συμπληρωματικῆς νομοθεσίας τὸ οἰκοδόμημα τῆς ἐπιβλέψεως τῆς δημοσίας ὑγιείας. Κύριοι Βουλευταί· ἡ ὑγιεινὴ ἀπὸ τῶν ἀρχαιοτάτων χρόνων ἦτο τὸ κύριον μέλημα τῶν Πολιτειῶν. Ἂν ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν ἱστορίαν θὰ ἴδωμεν ὅτι οἱ Ἰνδοί, οἱ Πέρσαι, οἱ Ἀσσύριοι, οἱ Βαβυλώνιοι, οἱ Ρωμαῖοι, οἱ Ἑβραῖοι τῆς Γραφῆς, οἱ Ἕλληνες, εἶχον κύριον μέλημα τὴν ὑγιεινὴν καί, εἴτε ὑπὸ τύπον θρησκευτικῶν ἐντολῶν εἴτε ὑπὸ τὸν τύπον διατάξεων τῆς Πολιτείας, ἐπέβαλλον τὰ ὑγιεινὰ μέτρα. Καὶ ὑπενθυμίζω εἰς ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταί, μήπως ἡ καῦσις τῶν νεκρῶν δὲν ἀπετέλει ἰσχυρὸν προληπτικὸν ὑγιειονομικὸν μέτρον κατὰ τῶν μολυσματικῶν νοσημάτων; Μήπως ἡ ἀποξήρανσις τῶν ἑλῶν, τελμάτων καὶ τῶν λιμνῶν ὑπὸ τῶν Πελασγῶν καὶ τῶν κατόπιν κατοίκων τῆς Πελοποννήσου καὶ Στερεᾶς, δὲν ἀπετέλει καὶ τοῦτο ὑγιεινὸν μέτρον; Ἀλλὰ μήπως αἱ ἀνασκαφαί, αἱ ὁποῖαι γίνονται σήμερον εἰς τὰς προϊστορικὰς πόλεις, δὲν φέρουσιν εἰς φῶς τόσα πράγματα, ὡς συμπλέγματα ὀχετῶν, λουτήρων κλπ., δὲν ἀποδεικνύουσιν ὅτι ἦτο καὶ τότε εἰς ἀκμὴν τὸ ζήτημα τῆς ὑγιεινῆς; Τοιαύτη δὲ ἦτο ἡ εὐθύνη τῶν κυβερνώντων εἰς τὴν ἀρχαιότητα, ὥστε ὁ Θουκιδίδης μὲ πικρὸν παράπονον καταγγέλλει ὅτι πλοῖον ἐξ Αἰγύπτου μετέφερε τὸν λοιμὸν τοῦ Πελοποννησιακοῦ πολέμου εἰς τοὺς Ἀθηναίους καὶ ἀφήνει νὰ ἐννοηθῇ διὰ τῶν γραμμῶν ἐκείνων ἡ εὐθύνη τὴν ὁποίαν ἔφερεν ἡ Πολιτεία, διότι δὲν ἔλαβε τὰ ἀναγκαῖα ὑγιειονομικὰ μέτρα πρὸς πρόληψιν τῆς μεταδόσεως τοῦ λοιμοῦ εἰς Ἀθήνας. Καὶ μόνον Κύριοι, ἡ σύγχρονος Ἑλλάς, ἡ Ἑλλὰς τοῦ θορύβου καὶ τῶν λαϊκῶν ἐξεγέρσεων, δὲν ἔλαβέ ποτε δυστυχῶς μέτρα περὶ τῆς ὑγιειονομικῆς ὀργανώσεως τῆς χώρας. Καθ’ ἣν ἐποχήν, κύριοι Βουλευταί, ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ μακραὶ καὶ θυελλώδεις συζητήσεις ἐλάμβανον χώραν διὰ νὰ ἴδωσι τὸ φῶς νομοσχέδια πρὸς πλήρωσιν σκοπῶν ἥττονος σημασίας, ἄλλα πρὸς ἐξυπηρέτησιν ἰδιωτικῶν συμφερόντων καὶ τρίτα διὰ νὰ ἀναιρέσωσι τὰ πρῶτα καὶ φέρωσι τὴν σύγχυσιν εἰς τὴν διοίκησιν, ἡ Πολιτεία ὡς μητρυιὰ δὲν ἐλάμβανε πρόνοιαν περὶ τῆς ὑγιειονομικῆς ὀργανώσεως ἐξ ἧς ἐξηρτᾶτο ἡ τύχη τοῦ ἀτόμου, ἡ εὐδαιμονία τοῦ οἰκογενειάρχου, ὁ ἐθνικὸς πλοῦτος, ἡ εὐημερία τοῦ Κράτους καὶ αὐτὴ ἡ τιμή του, δικαιοῦμαι νὰ εἴπω, διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ πληθυσμοῦ καὶ τῆς τονώσεως τῶν στρατιωτικῶν τῆς χώρας δυνάμεων. Ὡς ἠκούσατε παρὰ τοῦ κ. Συναδέλφου μου, ἀπὸ τοῦ 1833 δύο μόνον ὑγιειονομικοὶ νόμοι εἶδον τὸ φῶς, ἄξιοι προσοχῆς, ὁ τοῦ 1836 καὶ ὁ τοῦ 1845! Ὁ μὲν πρῶτος εἶναι ὁ ὑγιειονομικὸς νόμος καὶ ὁ ἄλλος εἶναι ἐπαρχιακός. Ἐπὶ ἑβδομήκοντα λοιπὸν συναπτὰ ἔτη ἡ σύγχρονος Ἑλλὰς ἠνείχετο καὶ ἠρέσκετο καὶ περιωρίζετο νὰ βλέπῃ τὸν κλασικὸν ὑγιειονόμον τὸν ἀστυΐατρον καὶ τὸ ἰατροσυνέδριον, τὸ ὁποῖον εἰς παλαιοτέρας ἐποχάς, δυστυχῶς, δὲν ἐλειτούργησε ὅπως ἔπρεπε νὰ λειτουργῇ. Λέγω δὲ τοῦτο ὄχι διότι δὲν σέβομαι τὴν μνήμην τῶν ἀποτελεσάντων τὸ ἰατροσυνέδριον, διότι ἦσαν ἄνδρες οἱ ὁποῖοι προσέφεραν μεγάλας ὑπηρεσίας, εἶναι δὲ οὗτοι καὶ οἱ πρῶτοι διδάσκαλοί μας, ἀλλὰ διότι, καθ’ ἣν στιγμὴν ἀνετίθεντο εἰς αὐτοὺς τοιαῦτα ὑψηλὰ καθήκοντα, εἶχον ἀνάγκην οἱ ὀγδοηκονταετεῖς ἐκεῖνοι γέροντες ἐπιβλέψεως τῆς ἰδίας αὑτῶν ὑγιείας. Καὶ ὅλη αὐτὴ ἡ ἀβελτηρία τῆς Πολιτείας ἐλάμβανε χώραν καθ’ ἣν στιγμὴν τὰ πεπολιτισμένα Κράτη διηγωνίζοντο ποῖον πρῶτον καὶ ποῖον δεύτερον νὰ ὀργανώσῃ τὰς ὑγιειονομικὰς αὑτοῦ ὑπηρεσίας. Καὶ γνωρίζετε τίνα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀβελτηρίας ταύτης; Ἡ εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν τῆς θνησιμότητος παράταξις τῆς Ἑλλάδος· μεγάλη θνησιμότης ἐκ τῶν ἑλωδῶν πυρετῶν, ἐκ τῆς φυματιώσεως, ἐκ τῶν μολυσματικῶν νόσων. Δὲν ἔχομεν δυστυχῶς στατιστικάς, ἐφ’ ὧν νὰ στηριχθῶμεν, ἀλλ’ ἂν κρίνωμεν ἐκ τῶν στατιστικῶν, αἱ ὁποῖαι τηροῦνται εἰς τὰ μεγάλας πόλεις καὶ αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον πλησιάζουσι τὴν ἀλήθειαν, φθάνομεν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ θνησιμότης ἐν Ἑλλάδι ἔφθασεν 24 τοῖς χιλίοις, ἤτοι ἀπέθνησκον ἐτησίως 60.000 ἀνὰ τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα καὶ ἐκ τούτων αἱ 20.000, τὸ ⅓ δηλαδὴ ἀπέθνησκον ἐκ μολυσματικῶν νόσων! Εἶναι Κύριοι φοβερὰ ἡ θνησιμότης αὐτή, ἔτι δὲ φοβερώτερον εἶναι, διότι ἠδύνατο ἡ Πολιτεία τὴν ἐκ μολυσματικῶν νόσων θνησιμότητα νὰ περιορίσῃ κατὰ πολύ, ὡς τοῦτο ἐγένετο ἐν Γαλλίᾳ. Δὲν εἶμαι ξενολάτρης ἀλλ’ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ καταφύγω ἐκεῖ, διότι ἐκεῖθεν, ἐκ τῶν στατιστικῶν, πρέπει νὰ ἀρυσθῶμεν διδάγματα τώρα ποῦ ἐμεγαλύνθημεν καὶ ὀργανούμεθα ὁσημέραι ἵνα δυνάμεθα καὶ ἡμεῖς βραδύτερον νὰ χρησιμεύωμεν ἴσως ὡς παράδειγμα καὶ εἰς ἄλλους. Ἐν Γαλλίᾳ λοιπὸν περιωρίσθη ἡ θνησιμότης αὕτη ἀπὸ 25 εἰς 19 ἐπὶ τοῖς χιλίοις· ἤτοι σώζονται 250–300 χιλ. Γάλλων ἐτησίως, χάριν τῆς μερίμνης τῆς Πολιτείας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι, Κύριοι, μόνον ὁ ἀριθμὸς τῶν θνησκόντων. Εἶναι καὶ ἄλλο σπουδαιότερον τούτου. Εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν νοσούντων, ὁ ὁποῖος εἶναι πολὺ μεγαλείτερος τοῦ ἀριθμοῦ τῶν θνησκόντων. Ἐννοεῖτε δὲ ἐκ τῆς καταστάσεως αὐτῆς τί κακὸν προέρχεται· ὅτε ἔχομεν τόσον μέγαν ἀριθμὸν θνησκόντων, ἄρα καὶ τόσον ἀριθμὸν νοσούντων; Παραλύουσιν αἱ ἐργατικαὶ χεῖρες, καταστρέφεται ὁ δημόσιος πλοῦτος, ἡ παραγωγικὴ δύναμις τοῦ Κράτους, καὶ ἐνσκήπτει ἡ δυστυχία εἰς τὰς ἐργατικὰς ἰδίως οἰκογενείας. Ἀλλ’ ἐπέρχεται καὶ τὸ ἄλλο σπουδαιότερον γεγονός, ἡ ἐλάττωσις τοῦ πληθυσμοῦ, γεγονὸς τὸ ὁποῖον ἔπρεπε ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν νὰ λάβῃ ἡ Πολιτεία. Τὸ γεγονὸς τοῦτο ἐμελετήθη καὶ ἀλλαχοῦ, καὶ ἰδίως ἐν Γαλλίᾳ, ὅπου συζητήσεις μακραὶ καὶ εἰς τὸ κοινοβούλιον ἔλαβον χώραν καὶ ὁ τύπος καὶ ἡ Κυβέρνησις σοβαρῶς ἠσχολήθησαν μὲ τὸ ζήτημα τοῦτο. Καὶ ἂν σήμερον ὑπάρχει ἡ ὑπεροχὴ αὕτη τῆς Γερμανίας ἀπέναντι τῆς Γαλλίας, κατ’ ἀριθμὸν τοὐλάχιστον, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν καταπληκτικὴν ἐλάττωσιν τοῦ πληθυσμοῦ ἀπέναντι τῆς αὐξήσεως τοῦ πληθυσμοῦ, ἥτις παρετηρήθη κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἐν Γερμανίᾳ. Καὶ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο. Ἐν τέλει προβάλλει τὸ φάσμα τοῦ ἐκφυλισμοῦ ἐκ τῆς κακῆς ὑγιεινῆς. Ἡ φυλὴ γηράσκει καὶ τὸ μέλλον προοιωνίζεται οὐχὶ πολὺ καλόν. Εἶναι βεβαιωμένον, Κύριοι, καὶ ἐξηκριβωμένον ὅτι ἡ ἀρχαία Ἑλλὰς ἔχασε τὴν ἀκμήν της, ἕνεκα τῶν ἑλειογενῶν πυρετῶν, καὶ ὅτι, ἂν οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες κατώρθωνον νὰ ἐφαρμόσωσιν ὅ τι ἐφήρμοσαν οἱ Ἀμερικανοὶ εἰς τὸν Παναμᾶν, θὰ ἔσωζον τὴν ἀκμήν των. Ἐν πρωτογόνῳ λοιπὸν καταστάσει εὑρίσκεται ἡ ὑγιεινὴ τῆς χώρας καὶ τοῦτο διότι προεβάλλετο πάντοτε τὸ φάσμα τῆς φειδοῦς μόνον προκειμένου περὶ ὑγιειονομικῆς ὀργανώσεως. Καὶ ἄν, Κύριοι, οἱ κυβερνήσαντες τὴν χώραν ἐπὶ δεκάδας ὅλας ἐτῶν δὲν ἐλάμβανον πρόνοιαν διὰ τὰς χιλιάδας τῶν ἐργατικῶν χειρῶν, αἱ ὁποῖαι παρὰ τῆς Πολιτείας ἐλάμβανον τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ ἐκπατρισμοῦ, ἐὰν δὲν συνεκινοῦντο διὰ τὴν ἀπώλειαν τόσων Ἑλλήνων, οἵτινες παρὰ τῶν χειρῶν τῆς Πολιτείας ἐλάμβανον τὰ διόδια τοῦ Χάρωνος, καταδικάζοντος εἰς τὸ πένθος καὶ τὴν ἀπόγνωσιν τόσας οἰκογενείας, αἱ ὁποῖαι ἐστεροῦντο τοῦ προστάτου αὐτῶν, δὲν ἐλάμβανον τουλάχιστον οὗτοι ὑπ’ ὄψιν τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα καὶ τὴν αὔξησιν τοῦ πληθυσμοῦ, δὲν ἐλάμβανον ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀπώλειαν τῶν ἐθνικῶν καὶ στρατιωτικῶν δυνάμεων τῆς χώρας; Ἦτο λοιπόν, Κύριοι, καιρὸς νὰ γίνωμεν μελετηταὶ τῆς καταστάσεως. Τὸ ζήτημα εἶναι πολὺ σοβαρὸν καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τούτου, διότι συνδέεται τοῦτο καὶ μὲ πολλὰ ἄλλα ζητήματα. Ἐάν, Κύριοι, παρετηρήθη θνησιμότης εἰς τὸ στράτευμα κατὰ τοὺς πολέμους ἢ θὰ παρατηρηθῇ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι, νομίζετε ὅτι δέον ν’ ἀποδοθῇ ἐξ ὁλοκλήρου τοῦτο εἰς τὴν κακὴν ὀργάνωσιν τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ; Ἀναμφιβόλως ὄχι. Οὐδέποτε θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν στρατὸν καλῶς ἔχοντα ὑγιεινῶς, ἐφ’ ὅσον δὲν λαμβάνεται προληπτικὴ ὑγιεινὴ ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας. Ἡ ζωὴ τοῦ στρατιώτου εἶναι συναφὴς πρὸς τὴν ζωὴν τοῦ πολίτου. Τί θέλετε νὰ κάμῃ, Κύριοι, ἡ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία τοῦ στρατοῦ, ὅτε ἔχομεν ἄνδρας θητεύοντας, οἱ ὁποῖοι προσέρχονται φέροντες ἐν ἑαυτοῖς τὸν βάκιλλον τῆς φυματιώσεως ἢ τὸν σπιροχαίτην τῆς συφιλίδος ἢ ὅτε ἡ ἑλονοσία καὶ ὁ ἀλκοολισμὸς ἐπέφεραν ἤδη τὴν καταστροφήν; Θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ διατηρῶμεν ἀνωτάτας ὑγειονομικὰς ἐπιτροπὰς, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀπασχολῶνται εἰς ἐξαιρέσεις καὶ δικαιολογίας ἀδειῶν, καὶ θὰ ἔχωμεν οὕτω τὸ Κράτος νὰ ὑφίσταται αἰωνίας δαπάνας. Τὸ ζήτημα εἶναι ἄξιον προσοχῆς καὶ πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του καὶ τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὴν ὑγιεινὴν ὀργάνωσιν τῆς χώρας.

§186Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡ ἀγόρευσίς σας, κύριε Συνάδελφε, εἶναι πολὺ ἐνδιαφέρουσα καὶ οὐδεὶς θὰ ἀμφισβητήσῃ τὰ ἀγαθὰ ὑπὲρ τῆς δημοσίας ὑγιείας. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον περιμένει ἡ Βουλὴ ἀπὸ σᾶς νὰ ἀκούσῃ, ὡς τοὺς ἁρμοδιωτέρους, εἶναι τοῦτο· νομίζετε ὅτι πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ μεγάλου αὐτοῦ σκοποῦ τὰ λαμβανόμενα μέτρα ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἐπαρκῆ καὶ τὰ ἐνδεικνυόμενα ὑπὸ τῶν περιστάσεων ἢ νομίζετε ὅτι ἐπὶ ἄλλων τινῶν βάσεων πρέπει νὰ διαρρυθμισθῇ τὸ νομοσχέδιον;

§187Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Θὰ ἔλθω ἐπ’ αὐτοῦ. Τοῦτο ἀκριβῶς θὰ συζητήσω. Εἰς τὴν προληπτικήν, Κύριοι, ὑγιεινὴν πρέπει νὰ στρέψωμεν τὴν προσοχήν μας, διότι διὰ τῆς προληπτικῆς ὑγιεινῆς θὰ πατάξωμεν τὴν ἑλονοσίαν, θὰ προλάβωμεν τὰ ἐκφυλιστικὰ ἀποτελέσματα τοῦ ἀγοραίου ἔρωτος, θὰ πατάξωμεν τὰ ὀλέθρια ἀποτελέσματα τοῦ ἀλκοολισμοῦ, καὶ θὰ περιορίσωμεν ἀκόμη τὴν φυματίωσιν ἡ ὁποία φέρει μεγίστην καταστροφὴν εἰς τὴν Χώραν. Ἀλλ’ ἆρα, Κύριοι, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀνταποκρίνεται εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκομεν; Ὑποθέτω ὄχι. Ὑποθέτω ὅτι εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐξ ἀρχῆς εἶπον, ὅτι θὰ χρησιμεύσῃ τοῦτο ὡς πυρὴν μιᾶς μελλούσης νομοθεσίας. Ὡς ἔχει δὲν δύναται νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς βλέψεις τοῦ ἐπιστημονικοῦ κόσμου. Καὶ πρῶτον γεννᾶται εἰς ἐμὲ τὸ ἐρώτημα· τίνας νόμους ὑγιεινῆς θὰ ἐφαρμόσωσιν οἱ δημιουργούμενοι διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀξιωματοῦχοι; Ἐπίσης γεννᾶται τὸ ἐρώτημα· τίνας ἀγορανομικοὺς νόμους θὰ ἐφαρμόσωσιν οὗτοι; Δὲν βλέπω τίνας, διότι δὲν ὑπάρχουσι τοιοῦτοι. Ἐσχάτως, πρὸ ἑνὸς ἔτους, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν συμπλήρωσις τοῦ ἀγορανομικοῦ νόμου ἀλλὰ δὲν ἐψηφίσθη, δὲν γνωρίζω δὲ ἂν καὶ ἐκείνη ἠδύνατο νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς σημερινὰς ἀνάγκας. Πρέπει λοιπὸν νὰ θεσπισθῶσι νόμοι ὑγιειονομικοὶ καὶ ἀγορανομικοί. Ἀκόμη δὲν ἐλήφθη μέριμνα περὶ ἐργαστηρίων ὑγιεινῆς. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι λαμβάνεται μέριμνα περὶ χημικῶν ἐργαστηρίων, ἀλλ’ ἔχω νὰ συστήσω ὅτι ἡ χημεία εἶναι τμῆμα τῆς ὑγιεινῆς καὶ ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ μικροβιολογικῶν ἐργαστηρίων, παρὰ δὲ τῷ μικροβιολόγῳ θὰ ταχθῇ ὁ χημικός. Ἀκόμη δὲν λαμβάνομεν πρόνοιαν περὶ ἐπιβλέψεως τῶν ἰδιωτικῶν κλινικῶν.

§188ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Λαμβάνομεν μέριμναν δι’ εἰδικῆς τροποποιήσεως.

§189Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Εἶδον αὐτό, ἀλλ’ ἤθελον περισσοτέραν εὐρύτητα εἰς τὸ ζήτημα. Ἀκόμη καὶ σήμερον ἀνέγνωσα εἰς ἐφημερίδα ὅτι κλινική τις ἐν Ἀθήναις οὐ μόνον τοὺς ζῶντας ἐκμεταλλεύεται ἀλλὰ καὶ τοὺς νεκρούς, καὶ ὑποχρεώνει τοὺς συγγενεῖς τοῦ νεκροῦ νὰ προμηθεύωνται τὰ εἴδη τῆς ταφῆς ἐξ ὡρισμένου καταστήματος! Ἀπόψε ἀνέγνωσα τοῦτο εἰς τὴν ἐφημερίδα τοῦ «Κορομηλᾶ». Ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι ἐξαιρῶ τὰ νοσοκομεῖα καὶ τὴν Πολυκλινικήν. Τίνα λοιπὸν μέτρα λαμβάνονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, περὶ τῆς ἐπιβλέψεως τῶν κλινικῶν; Καὶ ἄλλοτε, Κύριοι, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, κατὰ τὴν Διπλῆν Ἀναθεωρητικὴν Βουλήν, ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἀναπτύξω τὰς σκέψεις μου ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ κατὰ τὴν συζήτησιν περὶ τοῦ ἐλέγχου φιλανθρωπικῶν ἱδρυμάτων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, καὶ ἔλεγον τότε ὅτι πολλαὶ μὲν τῶν κλινικῶν εἶναι ἀληθὲς ὅτι προσφέρουσι μεγάλας ὑπηρεσίας καὶ εἰς τὴν ἐπιστήμην καὶ εἰς τὸ Ἔθνος, ἀλλ’ ὅτι εἶναι δυστυχῶς καὶ ἄλλαι, αἱ ὁποῖαι μετεβλήθησαν, λέγω τοῦτο μὲ λύπην μου, εἰς καπηλεῖα τῆς ἐπιστήμης. Περὶ τούτων δὲν βλέπω νὰ λαμβάνηται ἡ δέουσα πρόνοια. Ἀναφέρει που τὸ νομοσχέδιον κἄτι, ἀλλὰ δὲν νομίζω τοῦτο ἀρκετόν, διότι δὲν λαμβάνονται αἱ ἐπιβαλλόμεναι ἐγγυήσεις. Ἐπίσης δὲν βλέπω διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ δίδωνται τὰ μέσα τῆς ἀμύνης κατὰ τῶν νόσων. Δὲν ἀρκεῖ, Κύριοι, νὰ διαγνώσωμεν τὸ νόσημα τὸ μολυσματικὸν καὶ νὰ τὸ ἀπομονώσωμεν· πρέπει νὰ ἔχωμεν καὶ τὰ μέσα τῆς ἀμύνης πρὸς καταπολέμησιν. Καὶ τίς θὰ παράσχῃ τὰ μέσα ταῦτα τῆς ἀμύνης εἰς τὰς λαϊκὰς μάζας, τὰς μὴ εὐνοηθείσας ὑπὸ τῆς θεᾶς ὑγιείας, διὰ τὴν θεραπείαν τῆς μολυσματικῆς νόσου καὶ τὴν προφύλαξιν τὴν ὑγιεινήν, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται χάριν τῶν ἄλλων; Δὲν βλέπω τοῦτο. Δὲν θέλω βεβαίως νὰ θίξω ἐδῶ ζητήματα πολὺ μεγάλα, ὡς τὰ σανατόρια τῆς ὑγιείας, τῶν ὁποίων ὑπάρχει ἀνάγκη, τὰ σανατόρια τῶν παίδων καὶ τὰ σανατόρια τῶν ἐργατῶν, τὰ ὁποῖα ἰδίως ἐν Ἀμερικῇ λειτουργοῦσιν ἄριστα καὶ προσφέρουσιν οὐχὶ μικρὰς ὑπηρεσίας εἰς τὰς ἐργάτιδας, ἰδίως, αἱ ὁποῖαι κινδυνεύουσι νὰ ἀποθάνωσιν ἐξ ἀνεμίας, ἐκ μαρασμοῦ καὶ φυματιώσεως. Ἀλλὰ θὰ ἤθελον νὰ μάθω τίνα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα δίδομεν εἰς τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, τοὐλάχιστον, οἱ ὁποῖοι ὑποφέρουσιν ἐκ φυματιώσεως καὶ μολυσματικῶν νοσημάτων. Δὲν βλέπω τίποτε. Ὀφείλω δὲ νὰ μὴ ἀντιπαρέλθω ἐνταῦθα, μὲ μεγάλην μου λύπην, ὅτι εἰς τὴν κατ’ ἐξοχὴν Χώραν τῆς φυματιώσεως δὲν ὑπάρχει εἰμὴ ἓν καὶ μόνον Φθισιατρεῖον, καὶ τοῦτο κακῶς λειτουργοῦν ἂν ὄχι ἐξ ἄλλων ἐλλείψεων, ἀλλὰ ἐλλείψει μέσων, διότι, Κύριοι, δι’ ἑκάστην κενουμένην κλίνην ὑπάρχουσιν ἑκατὸν αἰτήσεις!! Ἀλλά, Κύριοι, τὰ τοιούτου εἴδους ἱδρύματα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διατηρῶνται μὲ τὸ τριανταφυλλάκι τῆς «Σωτηρίας» — πρᾶγμα, διὰ τὸ ὁποῖον εἶναι ἄξιαι σεβασμοῦ καὶ εὐγνωμοσύνης αἱ κυρίαι καὶ δεσποινίδες αἱ ἐνεργοῦσαι τοὺς ἐράνους — ἀλλὰ πρέπει αὐτὴ αὕτη ἡ Πολιτεία δι’ ὀργανώσεως τοιούτων ἱδρυμάτων νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς καὶ μάλιστα μὲ γενναιότητα. Ἀλλὰ περὶ τούτου θὰ συζητήσωμεν εἰς ἄλλας στιγμὰς εὐθετωτέρας. Ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου, Κύριοι, εἶναι ἀρίστη, ὡς καὶ ἐκ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως τοῦ εἰσηγητοῦ κυρίου ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ ἐμφαίνεται. Ἐπιζητεῖται ἡ ὀργάνωσις τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους πρὸς ἄσκησιν μερίμνης τῆς Πολιτείας ἐπὶ τῆς δημοσίας ὑγιείας, τοὐτέστι ἡ λῆψις προνοίας περὶ ἀποσοβήσεως τῆς ἔξωθεν εἰς τὸ Κράτος εἰσβολῆς τῶν μολυσματικῶν ἀσθενειῶν καὶ ἡ φροντὶς πρὸς περιστολὴν καὶ ἐξάλειψιν τῶν ἀνὰ τὴν Χώραν ἀναφαινομένων ἐπιδημιῶν. Ταῦτα λέγει ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ βάσις λοιπὸν τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἀρίστη, ἀλλὰ θὰ ἦτο δυνατὸν διὰ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα λαμβάνονται νὰ ἐφαρμοσθῇ ὅ τι ἡ ἔκθεσις διακηρύττει, νὰ ἐπιτευχθῇ δηλονότι ἡ πρόληψις τῶν μολυσματικῶν νόσων; Ὄχι. Λαμβάνεται μέριμνα διὰ τοῦ νομοσχεδίου μόνον περὶ ὀργανώσεως τῶν κέντρων, οὐδεμία δὲ λαμβάνεται μέριμνα περὶ ὀργανώσεως τῶν ἀποκέντρων χωρίων. Ἰδίως ἐγὼ θὰ ἤθελον νὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὰς ἀποκέντρου γωνίας. Μὴ παραξενευθῆτε. Ἐκεῖθεν ὁ κίνδυνος τῆς μεταδόσεως, ἐκ τῶν ἀπομεμακρυσμένων χωρίων τῶν στερουμένων ἐπιβλέψεως. Εἰς τὰ κέντρα ὑπάρχουσι καὶ ἐργαστήρια καὶ ἐπιστήμονες καὶ ἀνάπτυξις τῶν κατοίκων, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν διάγνωσις ἐγκαίρως τοῦ μολυσματικοῦ νοσήματος καὶ ἀπομόνωσις. Ἀλλὰ θὰ συμβῇ τὸ ἴδιον ἐὰν εἰς ἕν ἀπόκεντρον χωρίον στερούμενον ἐπιβλέψεως ἀναφανῇ τὸ νόσημα; Θὰ εἶναι ἱκανοὶ οἱ ἀγαθοὶ ἐκεῖνοι χωρικοὶ νὰ ἐφαρμόσωσι τὰς διατάξεις τὰς ὁποίας θὰ ἔχῃ τὸ κέντρον, τὸ ὀργανούμενον σήμερον διὰ τοῦ νομιάτρου, διατυπώσῃ εἰς ἐγκυκλίους; Πιστεύω ὄχι. Ὅσοι ἐσπούδασαν τὴν ζωὴν τῶν ἐπαρχιῶν, μεταξὺ δὲ αὐτῶν εἶμαι καὶ ἐγὼ εἷς, ὁ ὁποῖος ἐσπούδασα σχεδὸν εἴκοσι χρόνια ὡς ἰατρὸς τὴν ζωὴν αὐτήν, θὰ συνομολογήσωσι μετ’ ἐμοῦ τὰς προλήψεις αἵτινες βασιλεύουσιν ἐν τῷ λαῷ, καὶ αἵτινες προλήψεις, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι δὲν λείπουσι πολλάκις καὶ ἀπὸ τῶν μεγάλων κέντρων, καὶ ἀπὸ τῶν ἀνεπτυγμένων τάξεων. Καὶ ἐνθυμοῦμαι ἓν περιστατικὸν τὸ ὁποῖον ἀνεστάτωσεν ὁλόκληρον τὸν ἐπιστημονικὸν κόσμον τῆς Γαλλίας κατὰ τὸ 1897, νομίζω, ὅτε εἰς τὰ Ἠλύσια πεδία ἐκλήθη ἐμπειρικὸς ἰατρὸς ὅπως προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας αὐτοῦ. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ ἐκπλαγῶμεν, ἐὰν παρουσιασθῇ τὸ μολυσματικὸν αὐτὸ νόσημα εἰς ἕν ἀπόκεντρον χωρίον, καὶ παραδοθῇ τοῦτο εἰς τοὺς ἐξορκισμοὺς τοῦ ἱερέως, ὁ ὁποῖος θὰ ἀφήσῃ εὐχὰς ἐπὶ τῆς κλίνης τοῦ ἀσθενοῦς, καὶ θὰ λάβῃ ἀντάλλαγμα ἐκεῖθεν τὸ μόλυσμα μετ’ ὀλίγων κερμάτων διὰ νὰ μεταφέρῃ τοῦτο παρὰ τὴν κλίνην τῆς λεχοῦς. Θὰ ἤθελον νὰ ἀκουσθῇ ἡ φωνή μου μέχρι τῆς νομοπαρασκευαστικῆς ἐπιτροπείας ἐπὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν μας, ὅπως μεταξὺ τῶν προσόντων τῶν ἱερέων προστεθῇ καὶ ἡ διδασκαλία τῆς ὑγιεινῆς. Οἱ ἱερεῖς καὶ οἱ διδάσκαλοι θὰ χρησιμεύσωσιν ὡς ἀπόστολοι τῆς διδασκαλίας ταύτης. Εἰς τὴν ἰδικιτέραν μου ἐπαρχίαν ὑπάρχει δῆμος καθολικός, ὅπου οἱ καθολικοὶ ἱερεῖς, τὰ λέγω πρὸς τιμήν των, γνωρίζουσιν ἄριστα τὴν ὑγιεινήν, ἔτυχε δὲ εἰς ἐμέ, κατὰ τὴν ἐξάσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματός μου, νὰ μοὶ παράσχωσι πολύτιμον βοήθειαν, εἰς δὲ τοὺς συνδημότας των ἀληθῆ ὑπηρεσίαν, διαγνώσαντες ἐγκαίρως τὰ νόσημα καὶ προλαβόντες πολλὰ δυσάρεστα. Ἀλλὰ μήπως οἱ ἱερεῖς τῶν ἰσραηλιτῶν δὲν σπουδάζουσι τὴν ὑγιεινὴν καὶ ἰδίως τὴν ἀγορανομικήν; Τὸ ἴδιον θὰ ἔλεγον καὶ διὰ τοὺς δημοδιδασκάλους. Εἶναι ἀληθές, Κύριοι, ὅτι ἀπό τινος χρόνου παρετηρήθη κίνησίς τις, συνεστήθη Σύλλογος ὑγιεινῆς πρὸς προστασίαν τῶν παίδων, ἔγιναν οἱ σχολικοὶ ἰατροὶ καὶ τέλος πάντων κίνησίς τις ἐσημειώθη ἀπὸ τοῦ 1912 καὶ ἐντεῦθεν. Ἀλλὰ ταῦτα δὲν εἶναι ἀρκετά. Νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται ὅπως ἡ Πολιτεία ὑποχρεωτικῶς ἐπιβάλῃ τὴν διδασκαλίαν τῆς ὑγιεινῆς εἰς τὸν διδάσκαλον.

§190Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἡ ὑγιεινὴ διδάσκεται, διὰ τῶν λοιπῶν δὲ νομοσχεδίων εἰσάγεται καὶ εἰς τὰ σχολεῖα.

§191Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Χαίρω πολύ, διότι ὁμολογουμένως θὰ προσφέρητε μεγάλην ὑπηρεσίαν, διότι ἐπαναλαμβάνω, ὅτι οἱ διδάσκαλοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ μεταφυτεύσωσιν εἰς τοὺς παῖδας τὰς γνώσεις τῆς ὑγιεινῆς, ἥτις οὕτω θὰ γίνῃ κτῆμα τοῦ λαοῦ. Δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπόν, διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ μόνον ἀξιωματικούς, νὰ ἔχωμεν ὑγιειονομικὴν ὑπηρεσίαν. Πρέπει νὰ στρατολογήσωμεν στρατιώτας τῆς ὑγιείας καὶ οὗτοι εἶναι οἱ ἰατροὶ τῶν κοινοτήτων. Θὰ σᾶς φέρω μίαν εἰκόνα, ὡς παράδειγμα, διὰ νὰ σᾶς καταδείξω ἐναργέστερον τοὺς λόγους μου. Ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι θέλομεν νὰ πατάξωμεν τὸ λαθρεμπόριον καὶ ὀργανοῦμεν τὴν τελωνειακὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὰ κέντρα. Νομίζετε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ προλάβωμεν τὸ λαθρεμπόριον ἐὰν δὲν ὀργανώσωμεν τὰς τελευταίας γωνίας τοῦ Κράτους; Τὸ ἴδιον θὰ συμβῇ καὶ ἐνταῦθα· ὀργανοῦμεν τὰ κέντρα ἀλλὰ τὸ μολυσματικὸν νόσημα θὰ μᾶς ἔλθῃ ἐκ τῶν ἄκρων, ἐφ’ ὅσον δὲν περιβάλλομεν τὴν χώραν ἡμῶν διὰ πλήρους ὑγιειονομικοῦ δικτύου. Θὰ πάθωμεν τὸ πάθημα τὸ ὁποῖον ὑφίσταται στρατός τις ὅτε ὑπερφαλαγγίζεται. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι θὰ καταστραφῇ τὸ μόλυσμα, ἀλλὰ θὰ φέρῃ τὰς καταστροφὰς τὰς ὁποίας θὰ ὑποστῇ ὁ στρατὸς ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐνίκησε καὶ ὑπερεφαλαγγίσθη. Τὸ νομοσχέδιον προβλέπει περὶ ταξειδευόντων νομιάτρων, περὶ ἐπιθεωρητῶν ταξειδευόντων. Ἀλλά, Κύριοι, εἰς τίνας θὰ ἀναθέσωμεν τὴν ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων, τὰς ὁποίας ὁ ταξιδεύων νομίατρος θὰ ἀφήσῃ εἰς τὸ χωρίον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ διέλθῃ, εἰς τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα; Ταῦτα δυστυχῶς στεροῦνται καὶ γνώσεως καὶ πείρας καὶ γίνονται πρόξενοι κακοῦ μᾶλλον ἀντὶ καλοῦ. Διὰ νὰ ἔχωμεν λοιπὸν πλήρη ὀργάνωσιν, πρέπει νὰ ἐπεκτείνωμεν καὶ εἰς τὰς ἀποκέντρους γωνίας ταύτην. Θέλω τὸν δημοτικὸν ἰατρόν, τὸν κοινοτικὸν ἰατρὸν ὑποχρεωτικὸν μέλος τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου, ὡς τοῦτο συμβαίνει ἐν Σερβίᾳ, καὶ ὅπως τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον δὲν δύναται νὰ λαμβάνῃ οὐδεμίαν ἀπόφασιν ἄνευ τῆς παρουσίας τοῦ ἰατροῦ, προκειμένου περὶ ὑγιειονομικῶν ζητημάτων. Θέλω τὸν ἰατρὸν τοῦτον ἐκτελοῦντα χρέη ἀστυιάτρου, ἰατροδικαστοῦ, θέλω αὐτὸν ἐμβολιαστήν, θέλω αὐτὸν σχολικὸν ἰατρόν. Γνωρίζετε, κ. Ὑπουργέ, ὁποία τις εἶναι ἡ κατάστασις τῶν μαθητῶν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις. Ὅλοι, ὅσοι εἴμεθα εἰς τὰς ἐπαρχίας, βλέπομεν ὅτι οἱ μαθηταὶ ζῶσιν ἐν ἀνεπαρκείᾳ ὑγιεινῇ. Βλέπομεν ὅλοι τὰς ἀλλοιώσεις τῆς σπονδυλικῆς στήλης, ἐξ αὐτῆς τῆς ἀμεριμνησίας τῆς Πολιτείας, ἡ ὁποία δὲν ἐφρόντισε νὰ δώσῃ τὰ καθίσματα τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ δώσῃ. Γνωρίζομεν πῶς διδάσκονται οὗτοι, ὥστε καταστροφαί, ἀναιμία καὶ μυωπία ἐκ τῆς ὑπερκοπώσεως νὰ παρουσιάζωνται, διότι δὲν ἔχουσι τὴν ἐπίβλεψιν ἡ ὁποία πρέπει νὰ ὑπάρχῃ, ὡς ἐκ τῆς κακῆς τῆς ὕλης κατανομῆς. Γνωρίζομεν ὅλοι πῶς γυμνάζονται οἱ μαθηταί, ἄνευ προγράμματος καὶ ἐπιβλέψεως, ἐξ οὗ ζημία ἀντὶ κέρδους. Θὰ ἤθελον λοιπὸν τὴν ἐπέκτασιν ἐκείνην, διὰ νὰ ἴδω ἕνα σχολικὸν ἰατρὸν τῶν ἀποκέντρων μερῶν ἐπιβλέποντα καὶ διδάσκοντα τὴν ὑγιεινὴν καὶ ἰδίως τὰ κατὰ τῆς φθίσεως προληπτικὰ μέτρα. Ὁ Πλάτων τοιαύτην προσοχὴν ἔδωκεν εἰς τὴν ἀγωγὴν τῶν παίδων, ὥστε δὲν διστάζω αὐτοὺς τοὺς λόγους του νὰ μεταχειρισθῶ ὡς ὁρισμὸν τῆς σχολικῆς ὑγιεινῆς· «Μία δὲ σωτηρία πρὸς ἄμφω, μήτε τὴν ψυχὴν ἄνευ σώματος κενοῦ, μήτε ἄνευ ψυχῆς, ἵνα ἀμυνομένου γίγνησθον ἰσορρόπω καὶ ὑγιῶν!» Ἀλλαχοῦ ἀντελήφθησαν τὸ ὠφέλιμον τοῦ κοινοτικοῦ ἰατροῦ, διὰ τοῦτο ἡ Σερβία ὁρίζει κοινοτικὸν ἰατρὸν ἐπὶ τεσσάρων χιλιάδων κατοίκων. Τὸ ἴδιον συμβαίνει ἐν Γαλλίᾳ καὶ Βουλγαρίᾳ. Καὶ αὐτὴ ἡ Τουρκία ἔχει πλῆρες ὑγιειονομικὸν δίκτυον. Ἀλλά, Κύριοι, εἶμαι βέβαιος ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διεξέφυγε τῆς ἀντιλήψεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τὸ ζήτημα τοῦτο. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ μεγάλη ἐγκυκλοπαιδικότης τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ζῆλος καὶ ἡ στοργὴ τὴν ὁποίαν τρέφει, ἰδίως εἰς τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας ὑγιείας, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἔκαμεν αὐτὸν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα. Ἀλλά, βεβαίως, λόγοι ἀνώτεροι τῆς θελήσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, θὰ ἠνάγκασαν αὐτὸν νὰ μὴ δεχθῇ καὶ μὴ θελήσῃ νὰ ἀποβλέψῃ εἰς τὴν γενικωτέραν ἐπέκτασιν τῆς ὑγιειονομικῆς ὑπηρεσίας. Κύριοι, συμφωνῶ ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἔχει ἐν μέρει δίκαιον, διότι βεβαίως χρειάζεται δαπάνη καὶ μεγάλη μάλιστα, διὰ νὰ ἐφαρμοσθῶσιν αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπον. Ἀλλὰ πρέπει νὰ σημειωθῇ ὅτι ἡ δαπάνη αὕτη εἶναι παραγωγική. Δὲν συνειθίσαμεν δὲ εἰς τὸ εἶδος τοῦτο τῆς δαπάνης. Καὶ δὲν θέλω νὰ προσφύγω εἰς τὰ μεγάλα Κράτη, ὅπου ἡ Γαλλία μόνον διὰ τὴν δημοσίαν ὑγιεινὴν τῶν Παρισίων ἐξοδεύει ἄνω τῶν 100.000.000 ἐτησίως, ἀλλὰ προστρέχω εἰς τὰ Βαλκανικὰ Κράτη, τῶν ὁποίων ἡ οἰκονομικὴ εὐρωστία δὲν εἶναι καλλιτέρα τῆς ἰδικῆς μας. Ἔχω στατιστικὴν ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἐδαπάνησεν ἀπὸ τοῦ 1859 ἕως τὸ 1908 δραχμὰς 320–395 χιλιάδας ἐτησίως, καὶ ἐνῷ ἡ Ἑλλὰς κατὰ τὸ 1908 ἐδαπάνα 326.000 δραχμῶν, ἡ Βουλγαρία τῷ 1909 ἐδαπάνα διὰ τὴν δημοσίαν ὑγιείαν 4.206.000, ἐκτὸς τῶν δαπανῶν τῆς κτηνιατρικῆς ὑπηρεσίας, διότι αὕτη ἀποτελεῖ ἰδιαίτερον κλάδον, γνωρίζετε δὲ ὅτι ἐν Βουλγαρίᾳ πλεονάζουσι τὰ κτήνη. Ἔρχομαι εἰς τὴν Ῥωμουνίαν. Τόση προσοχὴ ἐδόθη εἰς τὴν Ῥωμουνίαν διὰ τὴν ὀργάνωσιν τῆς ὑγιειονομικῆς ὑπηρεσίας, ὥστε ἔκαμαν καὶ ὑπουργεῖον Δημοσίας Ὑγιείας.

§192Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Πρόκειται νὰ κάμωσιν.

§193Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι ἔκαμαν, καὶ νομίζω ὅτι διηύθυνεν αὐτὸ ἐσχάτως εἷς Ἕλλην τὴν καταγωγήν, Κατακουζηνός. Τοιαύτην προσοχὴν ἔδωκαν οἱ Ῥωμοῦνοι εἰς τὴν ὑγιειονομικὴν ὀργάνωσιν, διότι ἐπείσθησαν ὅτι ἡ ἰατρικὴ ἐπιστήμη ἔχει μεγάλην ἐπιρροὴν ἐκπολιτιστικὴν ἐπὶ τῆς νεωτέρας κοινωνίας, ἀντελήφθησαν καλῶς ὅτι ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς δημοσίας ὑγιεινῆς ἡ εὐδαιμονία τοῦ Κράτους, ἡ αὔξησις τῶν προσόδων τοῦ δημοσίου πλούτου. Καὶ μήπως δὲν εἶναι ἀληθὴς ἡ ἐκπολιτιστικὴ δύναμις τῆς ὑγιεινῆς; Μήπως δὲν ἔχει ἡ ὑγιεινὴ ἐπιρροὴν ἐπὶ τοῦ ἠθικοῦ τοῦ ἀτόμου καὶ ἐπὶ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας; Μήπως δὲν εἶναι ἡ ἔλλειψις ὑγιείας, ἡ ὁποία ὠθεῖ τὸν νευρασθενικὸν εἰς τὴν αὐτοκτονίαν καὶ τὸν ἀλκοολικὸν εἰς τὴν δολοφονίαν; Οἱ πρόγονοί μας ἔλεγον· «νοῦς ὑγιὴς ἐν σώματι ὑγιεῖ». Αὐτὸ εἶναι ἀκριβῶς. Τὸ Γιουβενάλιον «Mens sana in corpore sano» εἶναι ἀληθές. Μήπως δὲν εἶναι ἡ ὑγιεινὴ ἡ ὁποία ἐξησφάλισε τὰς μεγάλας διανοίας, αἵτινες ἐργάζονται πρὸς τὸ καλὸν καὶ τὴν μεγαλουργὸν πρόοδον τῆς ἀνθρωπότητος; Μήπως δὲν εἶναι ἡ ὑγιεινή, ἡ ὁποία ἐχάρισεν εἰς τοὺς ἐργάτας τοὺς στιβαροὺς βραχίονας καὶ ἐξησφάλισεν ἀγαθὴν κληρονομικότητα εἰς τοὺς ἀπογόνους; Ἡ ἐκπολιτιστικὴ δύναμις τῆς ὑγιεινῆς κατενοήθη περιτράνως εἰς τὸν νέον κόσμον. Χῶραι τροπικαὶ καὶ ἡμιτροπικαί, νοσηραί, ἑλώδεις, ἀκατοίκητοι, ἐγένοντο κέντρα πλούτου καὶ μεγάλου πολιτισμοῦ, κέντρα συγκεντρώσεως. Καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐστάλησαν ἐκ τῶν Ἡνωμένων Πολιτιῶν εἰς τὴν Κούβαν, τὰς Φιλιππίνας νήσους, τὸν Παναμᾶν, τὸ Πόρτο–Ρίκο, στρατιὰ εἰδικῶν, συνεργεῖα ὁλόκληρα συνοδευόμενα ὑπὸ ἰατρῶν μὲ πλήρη ἐντολὴν ὅπως ἀπολυμάνωσι καὶ ἐκκαθαρίσωσι τὰ μέρη ἐκεῖνα. Καὶ πραγματικῶς τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο θαυμάσιον. Αἱ Χῶραι ἐκεῖναι αἱ δυσπρόσιτοι, κινοῦσι τὸν θαυμασμόν! Ἔγιναν κέντρα πολιτισμοῦ καὶ κέντρα πλούτου, ἐξ οὗ ἀποδεικνύεται ὅτι πρέπει εἰς τὸ πρόγραμμα ἑκάστης Κυβερνήσεως ἡ δημοσία ἐξιγίασις ν’ ἀποτελῇ ἴδιον κλάδον καὶ ἰδίαν λειτουργίαν ἐν τῷ ὅλῳ ὀργανισμῷ τῆς διακυβερνήσεως μιᾶς Χώρας. Κύριοι, δὲν ἔχω τὴν ἀξίωσιν ὅπως αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγω ἐφαρμοσθῶσιν σήμερον, ἀλλὰ θὰ ἤθελα νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὸν ὁποῖον, ἐπαναλαμβάνω, τὸ Κράτος ἀναγνωρίζει τὴν στοργὴν ὡς πρὸς τὸ κεφάλαιον τοῦτο, θὰ ἔλεγον, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μελετηθῇ καλλίτερον τὸ ζήτημα; Δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ σχηματισθῇ ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία μετὰ προσοχῆς νὰ ἐξετάσῃ ὅλα τὰ σχετικὰ καὶ ἰδίως τὰ προσόδους τῶν κοινοτήτων; Ἐζήτησα στατιστικὴν διὰ τὰς προσόδους τῶν κοινοτήτων ἀλλ’ εἰσέτι δὲν ὑπάρχει τοιαύτη. Δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συνεταιρισθῶσι, νὰ ἐξευρεθῇ εἷς τρόπος τοιοῦτος συνεταιρισμῶν τῶν κοινοτήτων μεταξύ των ἀφ’ ἑνός, καὶ νὰ συνεισφέρωσιν οἱ δῆμοι οἱ εὔποροι, καὶ τὸ Κράτος ἀφ’ ἑτέρου, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν διὰ τῆς κοινῆς προφάσεως, νὰ ἐπεκτείνωμεν τὸ δίκτυον τὸ ὑγιειονομικὸν καὶ νὰ ἔχωμεν τῷ ὄντι ἀγλαοὺς καρπούς; Ἀναγνωρίζω ὅτι τὸ Κράτος πρέπει νὰ ἔλθῃ ἀρωγόν. Ἀλλὰ τοῦτο δαπανᾷ καὶ σήμερον. Ἔχω πίνακα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ἐκ τοῦ ὁποίου φαίνεται ὅτι τὸ Κράτος δαπανᾷ τὰ ἑξῆς ποσὰ ἐτησίως δι’ ἰατροδικαστικὰς ἐκθέσεις. Τῷ 1908 ἐδαπάνησε 112.882· τῷ 1909, 114.173· τῷ 1910, 88.952 τῷ 1911, 76.446 τῷ 1912, 68.571 καὶ οὕτω καθεξῆς. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτῶν τῶν δαπανῶν ἔχομεν καὶ ἄλλας. Ἔχομεν καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἔχω πρὸς τοῦτο ὑπ’ ὄψει μου τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1912. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν δαπανᾷ δι’ ἐκτάκτους ὑγιειονομικὰς ἀνάγκας 200.000 δραχ. ἐτησίως. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι περιλαμβάνονται εἰς ταύτας καὶ τὰ μικροβιολογικὰ ἐργαστήρια, τὸ νοσοκομεῖον τῶν εὐλογιώντων ὡς καὶ ἡ προμήθεια ὀρρῶν, δαπανᾷ ὅμως πρὸς τούτοις 20 χιλ. δι’ ἐμβολιασμὸν καὶ 28.000 διὰ τὰ ὑγιειονομεῖα. Ἔχομεν λοιπὸν ποσὸν ἀρκετὰ μέγα, τὸ ὁποῖον προστιθέμενον εἰς τὰς δαπάνας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, ἀποτελεῖ ἓν μεγαλείτερον ποσόν, ἄξιον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει καὶ ἐκτάκτους δαπάνας. Ἔχομεν τὴν δαπάνην τῶν συνεργείων καὶ τῶν ὑγιειονομικῶν ζωνῶν, ἡ ὁποία εἶναι μεγάλη. Ὅταν ἀναφανῇ ἰδίως νόσος μολυσματικὴ ἡ δαπάνη διὰ τὰ συνεργεῖα εἶναι μία δαπάνη οὐχὶ εὐκαταφρόνητος καὶ τὴν δαπάνην θ’ ἀποφύγῃ τὸ Κράτος, ὅταν θὰ ὑπάρξῃ πλήρης ὀργάνωσις.

§194ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἶναι δαπάνη ἀγορᾶς ὑλικοῦ. Θὰ ἴδητε ὅτι ὅλαι αἱ δαπάναι εἶναι τόσον μικραί, ὥστε δικαιοῦμαι νὰ εἴπω ὅτι θὰ ἐκπλήξωσι καὶ ὑμᾶς καὶ ὁλόκληρον τὴν Βουλήν.

§195Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Ἀνεγνώρισα καὶ ἐγὼ αὐτό. Καλὸν θὰ ἦτο ὅμως νὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα ὑπὸ ἐπιτροπῆς, νὰ συνδυασθῶσιν ὅλαι αὐταὶ αἱ δαπάναι, αἱ ὁποῖαι καταβάλλονται σήμερον, νὰ μελετηθῇ πόσα δύνανται νὰ δαπανήσωσιν αἱ κοινότητες καὶ οἱ δῆμοι καὶ εἰς πόσον ποσὸν δύναται νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸν καὶ τὸ Κράτος, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν συμπέρασμα. Πρέπει νὰ σπεύσωμεν, διότι κινδυνεύομεν ἐκτὸς τῶν ἄλλων νὰ πάθωμεν καὶ τοῦτο· θὰ καταντήσῃ ἡ Ἑλλὰς νὰ μείνῃ ἐκτὸς τῆς διεθνοῦς ὑγιειονομικῆς συμβάσεως καὶ θὰ εἶναι τραῦμα ἠθικόν, τραῦμα διὰ τὸ Ἑλληνικὸν ἐμπόριον, ἐὰν ἡ Ἑλλὰς ἀποκλεισθῇ. Ὡς ἐνθυμεῖσθε, πρό τινος ἐγένετο τοιαύτη σύσκεψις ἐν Παρισίοις, εἰς ἣν εἶχε λάβει μέρος καὶ ἡ Τουρκία. Ἐὰν δὲν σπεύσωμεν λοιπὸν εἰς ὀργάνωσιν, ἡ Ἑλλὰς θὰ εἶναι μόνη ἡ ὁποία δὲν θὰ συμπεριληφθῇ. Τοῦτο δὲ θὰ συμβῇ, διότι δὲν θὰ ἔχωμεν τὰ μέσα τὰ ὑγιειονομικά, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔχωμεν, ἤτοι κλιβάνους, ἀπολυμαντήρια, καὶ τὰ λοιπά. Τοῦτο δὲ συνεπάγεται καὶ τὰς ἐπιβολὰς τῶν καθάρσεων, αἵτινες τὸ ζημιοῦσι. Πρὸ τοιούτων γεγονότων λοιπόν, κύριε Ὑπουργέ, νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ ληφθῇ μέριμνα ἐγκαίρως, δὲν εἶναι δὲ δαπάνη ὅπως ἔλεγον ἡ παραγωγικὴ αὕτη δαπάνη.

§196ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐὰν θέλητε, νὰ διακόψωμεν, ἐὰν εἶναι μακρὸς ὁ λόγος. Θὰ ἔλθωμεν καὶ ὕστερα.

§197Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Ὄχι· δὲν εἶναι μακρός. Ἐπιμένω δὲ νὰ λέγω ὅτι εἶναι παραγωγικὴ δαπάνη ἡ δαπάνη τῆς ὑγιείας, καὶ θὰ σᾶς ἀναφέρω τὸ ἑξῆς. Ἡ Γερμανία ἐδαπάνησε ἐπὶ εἴκοσιν ἔτη 187 ἑκατομμύρια μάρκα εἰς ἔργα ὑγιεινῆς τῆς πόλεως τοῦ Βερολίνου. Τί δὲ νομίζετε ὅτι κατωρθώθη διὰ τούτου; Νὰ περιωρισθῇ κατὰ δέκα τοῖς χιλίοις ἡ θνησιμότης, καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ εἰσπράττῃ σήμερον 40 ἑκατομμύρια μάρκα ἐτησίως, ἤτοι πολλαπλάσια τῶν ὅσων ἐδαπάνησε. Δικαίως λοιπὸν ὁ μέγας ὑγιειονολόγος Hoppe διατείνεται ὅτι «ἡ ὑγιεινὴ δὲν ἀνήκει εἰς τὴν ἰατρικὴν μόνον, ἀλλ’ εἶναι τέκνον ἐπίσης τῆς δημοσίας οἰκονομίας παρὰ τὸ πλευρὸν τῆς ὁποίας ἀγωνίζεται διὰ τὴν ἀνόρθωσιν καὶ πάταξιν τῆς δυσπραγίας τῶν λαῶν». Ταῦτα, Κύριοι, εἶχον νὰ εἴπω. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἐδημιούργησε μίαν τόσον μεγάλην Ἑλλάδα ἐντὸς ἐλαχίστου διαστήματος, ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἔθιξε καθεστὼς ὀγδοήκοντα ὅλων ἐτῶν καὶ ἔπλασεν ἓν νέον καθεστὼς μὲ τόσον ἠθικὰς καὶ τόσον μεγάλας ἀξιώσεις, θὰ μελετήσῃ καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι εἶναι ἄξιον πάσης προσοχῆς. Πρέπει νὰ ἐννοηθῇ καλῶς ὅτι ἡ ἐθνικὴ ὑγιεία εἶναι ζήτημα ἀτομικῆς ὑγιείας, καὶ ὅτε ἡ ἀτομικὴ ὑγιεία δὲν πηγαίνει καλά, τότε καὶ ἡ ἐθνικὴ εὐημερία δὲν πηγαίνει καλὰ καὶ ἡ ὅλη ἐνεργητικότης τοῦ ἔθνους μαραίνεται. Τοῦτο, Κύριοι, ἅμα ἐννοηθῇ, τότε θὰ εἴπωμεν ὅτι ὠργανώθημεν ὑγιεινῶς.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 10ην μ. μ. (Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9 μ. μ.) Μετὰ τὴν διακοπὴν (ὥρᾳ 10 καὶ 25′ μ. μ.)

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Παρακαλεῖται ὁ κ. Γραμματεὺς νὰ ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως). Ὑπάρχει ἀντίρρησις κατὰ τῶν πρακτικῶν; (Οὐδεὶς ἀπαντᾷ). Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται. Ἀνακοινῶ ὅτι, ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀποδόσεως εἰς τὴν κοινότητα Θηρασίας μέρους τοῦ εἰσπραττομένου ἐκ τῆς αὐτόθι ἐξαγομένης Θηραϊκῆς γῆς», κατηρτίσθη ἐπιτροπὴ ἐκ τῶν κ. κ. Κ. Ἀλαβάνου, Β. Πουλιάση, Π. Κοσονάκου, Ν. Χαριτάτου καὶ Σ. Βακράτσα. Ἤθελον ἐρωτήσει τὴν Βουλὴν δέχεται τὴν παραδοχὴν τῆς προτάσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ὅπως τὰ δύο νομοσχέδια 1) «περὶ ἀποξηράνσεως τοῦ ἁλιπέδου τοῦ Παλαιοῦ Φαλήρου καὶ 2ον) «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΥΚΖʹ περὶ ὁδοποιΐας», τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ὑποβληθῆ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, ὡς πρὸς αὐτὰ νὰ τεθῇ προθεσμία εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὅπως κομίσει τὴν ἔκθεσίν της μέχρι τῆς Δευτέρας. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐπίσης τάσσεται, προτάσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, προθεσμία μέχρι τῆς Δευτέρας πρὸς ὑποβολὴν τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐλευθέρας ζώνης ἐν τῷ λιμένι Θεσσαλονίκης». Συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπιβλέψεως τῆς δημοσίας ὑγιείας». Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Α. Περρωτῆς.

§200Α. ΠΕΡΡΩΤΗΣ. Μὲ πολλὴν ἀνακούφισιν, κύριοι Βουλευταί, καὶ ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία καὶ σύμπασα ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία ἐπληροφορήθη τὴν ὑποβολὴν τοῦ σχεδίου νόμου περὶ ἐπιβλέψεως τῆς δημοσίας ὑγιείας. Λαμβάνεται πρόνοια ἡ ὁποία ἀπὸ μακροῦ χρόνου εἶχε καταστῆ πλέον ἢ ἐπιτακτικὴ διὰ τὸν τόπον ἡμῶν. Δὲν εἶναι ἀνάγκη βεβαίως νὰ εἶναι τις εἰδικός, ἵνα γνωρίζῃ τοὺς κινδύνους εἰς τοὺς ὁποίους ἐκτίθεται πάντοτε μέν, ἰδιαιτέρως δὲ κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ θέρους, ἡ δημόσιος ὑγιεία ἐκ τῆς ἀπειλῆς τῶν διαφόρων ἐπιδημιῶν, οὐδένα δὲ ἐξ ἡμῶν διαφεύγει εἰς ὁπόσους κόπους καὶ ὁποίας ἀληθῶς πολυτίμους ὑπηρεσίας συνεισφέρει αὐτοπροσώπως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην διὰ τὴν περιστολὴν τῶν τοιούτων μολυσματικῶν νόσων. Ἀλλ’ ἐνῷ ἐκ τοιούτων ἀγαθῶν σκέψεων ἐμπνέεταί τις ἐκ τῆς ἐπιγραφῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἀμφιβάλλω πολὺ ἐὰν τὸ σῶμα αὐτοῦ ἀνταποκρίνεται, ἔστω καὶ ἐν μέρει, πρὸς τὴν σοβαρότητα τοῦ τίτλου του, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ εἰς πάντα μελετήσαντα μετὰ ποίας τινὸς ἐπιστασίας τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, νὰ μὴ ἐγεννήθησαν αἱ ἀμφιβολίαι αἱ ὁποῖαι ἐγεννήθησαν καὶ εἰς τὸν ἔχοντα τὴν τιμὴν νὰ ἀπευθύνητε τὴν στιγμὴν ταύτην πρὸς ὑμᾶς. Ἀπὸ μακροῦ χρόνου μελετᾶται τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας ὑγιείας παρ’ ἡμῖν. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι καὶ κατὰ τὴν δευτέραν Ἀναθεωρητικὴν Βουλήν, ὅτε καὶ πάλιν παρεκαθήμην ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἐγένοντο συζητήσεις καὶ συζητήσεις μακραὶ περὶ τῶν ληπτέων μέτρων. Καὶ κατὰ τὸ 1909, ὅτε ἔπνευσεν ὁ ἀνακαινιστικὸς ἄνεμος καὶ ἐκράτησαν νέαι σκέψεις καὶ ἀντιλήψεις ὡς πρὸς τὴν ὀργάνωσιν τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους, συνετάχθη τότε νομοσχέδιον ὑπὸ τοῦ κ. Σάββα, καθηγητοῦ τῆς ὑγιεινῆς ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ, ἄξιον πάσης προσοχῆς καὶ ἐκτιμήσεως. Ἐκ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου ὁ κ. Ὑπουργός, ἀντιγράψας ὡρισμένα ἄρθρα, ὑπέβαλε τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον. Λέγων ὅμως, Κύριοι, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀντέγραψε ὡρισμένα ἄρθρα ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Σάββα, δὲν ἐννοῶ νὰ ψέξω τὸν κ. Ὑπουργόν, διότι κατέφυγεν εἰς τόσον καθαρὰν καὶ διακεκριμένην πηγὴν ἵνα συντάξῃ τὸ νομοσχέδιόν του, ἀλλὰ νὰ ἐκφράσω τὴν ἔκπληξίν μου, διατί δὲν ἠθέλησε νὰ ὑποβάλῃ ὁλόκληρον τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, μὲ τὰς ἀναγκαίας τροποποιήσεις, ἵνα ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἢ ἀφοῦ ἀπεφάσισε νὰ περιλάβῃ ὡρισμένας διατάξεις, διατί δὲν ἔπραξε τοῦτο μετὰ μεγαλειτέρας ἐπιμελείας, ἵνα μὴ καταστήσῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ πλημμελὲς ἐν πολλοῖς δὲ καὶ ἀνεφάρμοστον, ὡς θέλω ἀποδείξει μετ’ ὀλίγον. Τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Σάββα ἀποτελούμενον ἐξ 105 ἄρθρων, προνοεῖ κατὰ πρῶτον περὶ ὀργανώσεως ὑγιειονομικῆς νομοθεσίας. Ἐξ ὁλόκληρα τμήματα τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου ἀναφέρονται πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, ἀφοῦ δὲ ὀργανώνει τὴν ὑγιειονομικὴν νομοθεσίαν, μεριμνᾷ καὶ περὶ τοῦ ὑγιειονομικοῦ προσωπικοῦ τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον θὰ ἐφαρμόσῃ τὴν νέαν ταύτην ὑπηρεσίαν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ διαφέρει κατὰ τοῦτο, ὅτι περιέλαβε τὰς διατάξεις καὶ ὄχι ὅλας, τὰς ἀναφερομένας εἰς τὸ προσωπικόν, οὐδὲ λέξιν δὲ κάμνει περὶ ὑγιειονομικῆς νομοθεσίας. Καὶ γενᾶται ἡ εὔλογος ἀπορία· πῶς τὸ νέον ὑγιειονομικὸν προσωπικὸν θὰ ἐφαρμόσῃ τὴν παλαιὰν ὑγιειονομικὴν νομοθεσίαν, ἀφοῦ αὕτη πλέον κατέστη ἀνεφάρμοστος καὶ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς καλούμεθα ὅπως ψηφίσωμεν τὸ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ δὲ ἡ Βουλὴ νὰ τῇ ἀναγνώσω τίνα γνώμην ἔχει καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ἐπεξεργασθεῖσα τὸ νομοσχέδιον· (ἀναγινώσκει). «Εὐθὺς ἐκ τῆς πρώτης ἐξετάσεως τοῦ παρόντος σχεδίου νόμου, ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ἐμόρφωσε τὴν γνώμην ὅτι τὰ προτεινόμενα μέτρα οὐ μόνον δὲν ἀποτελοῦσι βῆμα γενναῖον καὶ θετικὸν πρὸς τὴν τελειότητα, πρὸς ἣν τείνει σήμερον τὸ σύγχρονον νομοθετικὸν πνεῦμα, ἀλλὰ τοὐναντίον προνοοῦσι μόνον περὶ τῆς δημιουργίας νέων ὑγιειονομικῶν ἀρχῶν, χρησίμων μὲν καὶ ἀπολύτως ἀναγκαίων, ἀλλ’ ὑπὸ ἄλλας διατάξεις, ἄλλων ὑγιειονομικῶν ὀργανισμῶν καὶ οὐχὶ ἐκείνων τῶν διὰ τοῦ ὑποβληθέντος σχεδίου νόμου προβλεπομένων ὑφ’ οὓς πᾶσα αὐτῶν δρᾶσις προώρισται νὰ ἐκμηδενισθῇ, διότι στεροῦνται αὗται ἀπολύτως τῶν ὀργάνων ἐκείνων τὰ ὁποῖα προϋποθέτει ἡ λειτουργία τῶν ὑγιειονομικῶν τούτων Ἀρχῶν καὶ εἰς τὰ ὁποῖα ἤθελον ἀνατεθῆ ἡ ἐφαρμογὴ καὶ ἐπίβλεψις τῶν διατασσομένων ὑγιειονομικῶν μέτρων». Προχωροῦσα ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς γράφει περὶ τοῦ νομοσχεδίου ὅτι· «θέλει ἀποτελέσει κολόβωμα καὶ οὐχὶ σύστημα ὑγιειονομικῆς νομοθεσίας». Ἀναμφισβήτητον ὅθεν ὅτι τὸ νομοσχέδιον θὰ δημιουργήσῃ προσωπικὸν καὶ πολυτελὲς μάλιστα τοιοῦτον, θὰ δαπανήσωμεν ἑκατοντάδας χιλιάδων δραχμῶν ἄνευ οὐδεμιᾶς οὐσιαστικῆς ὠφελείας τῆς δημοσίας ὑγιείας. Ἀνεξαρτήτως ὅμως τῆς παρατηρήσεως ταύτης, τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Σάββα ὑπὸ ἑνιαῖον σύστημα ὠργάνωνε τὴν ὑγιειονομικὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἀνθρώπων καὶ τῶν ζώων καὶ μὲ διαφορὰς δευτερευούσας. Καθ’ ἣν ὅμως ἐποχὴν συνετάγη τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, δὲν ὑπῆρχεν Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀλλὰ τώρα, ὅτε ἱδρύθη τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο, γνωρίζομεν πάντες ὅτι ὁλόκληρος ἡ ὑγιειονομικὴ ἀστυνομία τῶν ζώων ὑπήχθη εἰς αὐτό. Ἔχομεν ἰδίαν νομοθεσίαν τὴν ὁποίαν ἐψηφίσαμεν, μάλιστα ἐσχάτως, ἰδίαν κτηνιατρικὴν ὑπηρεσίαν, ἰδίαν διεύθυνσιν. Πάντα ὅμως ταῦτα φαίνεται, ἢ μᾶλλον ἀσφαλῶς, δὲν ἔχει ὑπ’ ὄψιν του τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, διότι ἀντιγραφέν, καὶ ἀντιγραφὲν κατὰ λέξιν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ Ἰατροσυνεδρίου, τὸ ὁποῖον ἡνωμένως εἶχε καὶ τὰς δύο ὑπηρεσίας, ἡνωμένως καὶ αὐτὸ τὰς ἐξετάζει, ὡς ἐὰν ἐν τῷ μεταξὺ νὰ μὴ ἱδρύθη τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ νὰ μὴ ἐπηκολούθησε νεωτέρα νομοθεσία. Ἀναγινώσκων ὅθεν τις τὸ 1ον ἄρθρον παρατηρεῖ ὅτι ἀντεγράφη ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Σάββα κατὰ λέξιν μὲ τὴν προσθήκην ὅτι αἱ ἐπιζωοτίαι ὑπάγονται τοῦ λοιποῦ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἀνεξαρτήτως ὅμως τοῦ ὅτι αἱ ἐπιζωοτίαι δὲν ἀποτελοῦσιν εἰμὴ ἕν μόνον τμῆμα τῆς ὅλης ὑγιειονομικῆς ὑπηρεσίας τῶν ζώων, ἡ ὁποία κατὰ τὰ ἄλλα ὑπήχθη ἐν αὐτῷ, συνεπῶς καὶ αἱ ἐπιζωοτίαι, διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι μετὰ πόσης ἀπροσεξίας ἔχει συνταχθῆ ἡ μᾶλλον ἀντιγραφῆ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἐπικαλεσθῶ ἐπιχειρήματα ἐκ τῶν ἑπομένων καὶ πλημμελεστέρων ἄρθρων. Οὕτως ἀναγνώσκων τις τὸ 3ον ἄρθρον παρατηρεῖ ὅτι ἐν τῷ Ἰατροσυνεδρίῳ θὰ συμπράττωσι καὶ κτηνίατροι. Καὶ γεννᾶται ἡ ἀπορία· τίνα θέσιν ἔχωσιν οὗτοι εἰς τὴν ὑγιειονομικὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἀνθρώπων; Διότι ἐπαναλαμβάνω ὅτι διὰ τὴν ὑγιειονομικὴν ὑπηρεσίαν τῶν ζώων, ἔχομεν ἴδιον Ὑπουργεῖον, ἰδίαν κτηνιατρικὴν ὑπηρεσίαν πρὸς τοῦτο.

§201ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἀγνοῇ τὸ Ἰατροσυνέδριον;...

§202Α. ΠΕΡΡΩΤΗΣ. Θὰ λαμβάνῃ γνῶσιν ἐκ τοῦ Συμβουλίου, τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ποῦ ὑπάρχουσι κτηνίατροι.

§203Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡρισμέναι ὅμως νόσοι τῶν ζώων μεταδίδονται καὶ εἰς τοὺς ἀνθρώπους· π.χ. ὁ ἄνθραξ, ἡ μᾶλις. Ἑπομένως ἔπρεπε νὰ παρίσταται καὶ κτηνίατρος εἰς τὰ κτηνιατρικὰ συμβούλια, ὁ ὁποῖος θὰ μεταδίδῃ εἰς τὰ τοπικὰ συμβούλια τὰς ἀναγκαίας εἰδικὰς παραγγελίας, ὥστε νὰ λαμβάνωνται μέτρα καὶ διὰ τοὺς ἀνθρώπους.

§204ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Φαντάζεσθε ὅτι εἶναι περιττὸς ὁ κτηνίατρος, προκειμένης παραγωγῆς δαμαλίδος;

§205Α. ΠΕΡΡΩΤΗΣ. Ἔχομεν ἰδίαν κτηνιατρικὴν ὑπηρεσίαν, ἀσχολουμένην περὶ αὐτοῦ. Ἔχομεν τὸν τελευταίως ψηφισθέντα νόμον, τῇ εἰσηγήσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, περὶ ὀργανώσεως ζωοτεχνικῆς καὶ κτηνιατρικῆς ὑπηρεσίας· συνεπῶς, ἐὰν παρίστατό ποτε ἀνάγκη συμπράξεως καὶ κτηνιάτρων, θὰ ἠδύνατο νὰ ζητήσῃ τὴν γνώμην ἑνὸς ἢ καὶ ὁλοκλήρου τοῦ Συμβουλίου, τοῦ ἑδρεύοντος ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ ὄχι νὰ ἐρχώμεθα σήμερον, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀνάγκης, νὰ δημιουργῶμεν νέας θέσεις πολυτελεῖς μὲ πολυτελεστέρους δὲ μισθούς. Ἑτέραν παρατήρησιν θέλω ἐπιφέρει ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 15, τὸ ὁποῖον προνοεῖ περὶ τῆς ὑγιειονομικῆς ὀργανώσεως τῶν φυλακῶν καὶ τῆς ἀστυιατρικῆς ὑπηρεσίας. Ἤθελον νὰ γνωρίζω ἐκ τῶν προτέρων, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἔχει γνῶσιν τῆς τόσον ῥιζικῆς μεταρρυθμίσεως, ἥτις ἐπέρχεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον του. Διὰ τοῦ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς νομοσχεδίου, τὸ ἄρθρον 15 ῥυθμίζει τὴν ὑγιειονομικὴν ὑπηρεσίαν τῶν φυλακῶν καὶ τὴν ἰατροδικαστικὴν ὑπηρεσίαν. Εἶναι ὅμως, Κύριοι, γνωστὸν ὅτι ἔχομεν ὁλόκληρον νομοθεσίαν διέπουσαν τὰς φυλακάς. Ἐπίσης ἔχομεν νεαρὸν νόμον περὶ ἰατροδικαστικῆς ὑπηρεσίας, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἔχουσι διορισθῆ ἰατροδικασταὶ εἰς τὴν ἐνταῦθα Εἰσαγγελίαν. Πάντα ταῦτα καταργοῦνται διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου. Ἡ ἀπορία μου εἶναι μεγαλειτέρα, διότι δὲν βλέπω τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, πολὺ δὲ φοβοῦμαι μὴ δὲν ἔχῃ γνῶσιν τοῦ περιεχομένου τοῦ νομοσχεδίου, διότι καὶ τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον ἔχει ἀντιγραφῆ κατὰ λέξιν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Σάββα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχεν ὑπ’ ὄψει του τὸν νόμον τοῦ 1910, συνταχθὲν τῷ 1909.

§206ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Λέγει, δύναται.

§207Α. ΠΕΡΡΩΤΗΣ. Δὲν ἀρκεῖ· διότι ἐγώ, τοὐλάχιστον, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω νόμον γενικὸν ἐφαρμοζόμενον, κατὰ τρόπον ὅλως ἰδιόρρυθμον καὶ πρωτοφανῆ, ὡς ἰσχυρίζεται ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι θέλει ἐφαρμοσθῆ, καθιστάμενος νόμος τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Θὰ ἠδυνάμην νὰ ἐπιφέρω ἀναλόγους παρατηρήσεις καὶ ἐπὶ ἄλλων σημείων τοῦ νομοσχεδίου, διότι τὸ νομοσχέδιον συνταγὲν μετὰ σπουδῆς, φαίνεται μάλιστα μετὰ πολλῆς τοιαύτης, δὲν ἔλαβε ὑπ’ ὄψιν οὔτε τὸ σύστημα, ἐξ οὗ ἀντεγράφη, ἀλλ’ οὔτε τὴν κατόπιν νομοθεσίαν. Διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐν τῇ ἰδιαζούσῃ μερίμνῃ αὑτοῦ περὶ τὴν ἐπίβλεψιν τῆς δημοσίας ὑγιείας, πρέπει νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ, ἀλλὰ ἀποσύρων αὐτὸ νὰ ἐπανέλθῃ φέρων μεθ’ ἑαυτοῦ νομοσχέδιον πληρέστερον καὶ ἐξυπηρετικώτερον διὰ τὴν δημοσίαν ὑγιείαν, διότι ἐὰν ἐπιμείνῃ καὶ ψηφισθῇ, ὡς ἔχει, ἂς εἶναι ὑπερβέβαιος ὅτι θέλει ἐπιφέρει συσκότισιν πολύ, μὰ πολύ, μεγαλλιτέραν ἐκείνης, ἥτις βασιλεύει εἰς τὴν ὑγιειονομικὴν ἡμῶν ὑπηρεσίαν καὶ διὰ τὴν ὁποίαν ἀκριβῶς καλούμεθα ὅπως ψηφίσωμεν τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον.

§208Ν. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Λαμβάνω τὸν λόγον, ὅπως προσπαθήσω δι’ ἐπιχειρημάτων καὶ πείσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι εἶναι ἐπάναγκες, ἐὰν ἐπιμείνῃ νὰ ψηφισθῇ κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον περὶ δημοσίας ὑγιείας, νὰ δεχθῇ τὴν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τιθεμένην ὡς βάσιν τοῦ νομοσχεδίου, δηλαδὴ τὴν ἐπέκτασιν καὶ εἰς τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας τῆς ἐπιβλέψεως τῆς δημοσίας ὑγείας δι’ ἰατρῶν κοινοτικῶν καὶ δημοτικῶν, πρὸς δὲ καὶ διὰ καταρτισμοῦ ἐπαρχιακῶν συνεργείων ἀπολυμάνσεως. Βεβαίως, ὡς πρώτιστον ἐπιχείρημα κατὰ τῶν προτεινομένων, ὁ κ. Ὑπουργός, ὡς γνωστόν, φέρει τὸ προκῦψαν οἰκονομικὸν πρόβλημα. Νομίζω ὅμως Κύριοι, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ λύσις τις, ἔστω καὶ μὲ θυσίαν τινὰ ὑλικὴν ἀπὸ μέρους τῆς Πολιτείας, προκειμένου περὶ τῆς δημοσίας ὑγιείας, ἥτις ἀποτελεῖ τὸν ἀκρογωνιαῖον λίθον, οὕτως εἰπεῖν, τῆς ὑπάρξεως καὶ τῆς ὑλικῆς εὐρρωστίας τοῦ Κράτους· διὸ καὶ ὁ Βενιαμὶν Δισραέλης εἶπεν ὅτι, πρώτιστον μέλημα τοῦ πολιτικοῦ ἀνδρὸς δέον νὰ ᾖ ἡ δημοσία ὑγιεία, διότι, ὡς θὰ ἀποδείξω ἐν ἐκτάσει παρακατιών, τὸ ζήτημα καὶ ὑπὸ ἔποψιν οἰκονομολογικὴν ἐξεταζόμενον, θέλει παράσχει ἡμῖν δεδομένα ἀποδεικνύοντα ὅτι αἱ θυσίαι, εἰς ἃς θὰ ὑποβληθῇ τὸ Κράτος, δὲν θὰ εἶναι περιτταί, οὔτε δυσανάλογοι πρὸς τὰς ἀποδόσεις, ἃς θὰ συγκομίσῃ ἀπὸ τὰς δαπάνας εἰς τὰς ὁποίας θὰ προβῇ. Κύριοι· ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι σκοπὸς τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, ὡς ἐν τῇ εἰσηγήσει ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει, εἶναι ἡ ἀποσόβησις τῆς ἔξωθεν εἰς τὸ Κράτος εἰσβολῆς μολυσματικῶν νόσων, καὶ ἡ φροντὶς πρὸς περιστολὴν καὶ ἐξάλειψιν τῶν ἀνὰ τὴν χώραν ἀναφαινομένων ἐπιδημιῶν, βεβαίως ὁ σκοπὸς οὗτος δὲν θὰ εὐοδωθῇ διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ παρόντος νομοσχεδίου· διότι, τί θὰ ὠφελήσῃ ὁ νομίατρος ἢ τὸ Ἰατροσυνέδριον, ἐφ’ ὅσον γνωρίζομεν ὅτι σήμερον ἡ ὕπαιθρος κυρίως χώρα διατελεῖ ὑπὸ ὑγιεινὰς συνθήκας ὀλεθρίας, καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν φροντίζομεν διὰ νόμου νὰ ἐπιβάλωμεν καὶ εἰς τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας νὰ λάβωσι τὰ μέτρα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἰς ἄλλα μᾶλλον ἡμῶν προηγμένα Κράτη ἐπεβλήθησαν; Ἐν Γαλλίᾳ, ἥτις δὲν πιστεύω ὅτι εἶναι χώρα ἀνελεύθερος, διὰ νόμου τῆς 22ας Μαρτίου 1890 ἐπεβλήθη τὸ σύστημα τοῦ συνεταιρισμοῦ πλειόνων κοινοτήτων πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ὑγιειονομικῶν διατάξεων καὶ μέτρων. Ἐπίσης ἐν Γαλλίᾳ ὁ νόμος τοῦ 1902 περὶ προστασίας τῆς δημοσίας ὑγιείας, περιέλαβε πολλὰς διακανονιστικὰς διατάξεις ὡς λ. χ. «περὶ ἀποξηράνσεως ἑλῶν, καὶ ἐξυγιάσεως τῶν νοσηρῶν καὶ ὑγρῶν ἐδαφῶν, ὡς καὶ περὶ καθορισμοῦ τῶν δασῶν· περὶ κοιμητηρίων· περὶ ἐπιβλαβῶν τῇ ὑγιείᾳ ἐργοστασίων καὶ ἐργαστηρίων· περὶ ἐπιβλέψεως τῶν τροφίμων καὶ καταδιώξεως τῆς νοθείας αὐτῶν· περὶ προστασίας τῶν παίδων, τῶν ἀνήβων κορασίων καὶ τῶν γυναικῶν, τῶν ἐργαζομένων ἐν βιομηχανικοῖς ἐργοστασίοις καὶ ἐργαστηρίοις· περὶ ὑγιειονομείων καὶ λοιμοκαθαρτηρίων· περὶ ἐπιζωοτιῶν καὶ προληπτικῶν μέτρων κατὰ τῆς λύσσης· περὶ ἐξασκήσεως τῆς Ἰατρικῆς καὶ περὶ Φαρμακείων· περὶ μεταλλικῶν πηγῶν κλπ. Ὀφείλω νὰ παρατηρήσω ἐνταῦθα ὅτι καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἔλαβε μέτρα τινὰ διὰ νομοσχεδίων, ἐξ ὧν τινὰ μὲν ἐψηφίσθησαν κατὰ τὰς δύο τελευταίας Συνόδους, ὡς τὸ περὶ προστασίας τῆς ἐργασίας τῶν ἀνηλίκων κτλ. ἢ πρόκειται νὰ ψηφισθῶσιν κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον, ὅπως τὸ περὶ χημικῶν ἐργαστηρίων, ὅπερ ἀφορᾷ τὴν πρόληψιν, παρεμπόδισιν καὶ τιμωρίαν τῆς νοθείας τῶν τροφίμων. Ἀλλ’ ὅμως, Κύριοι, καὶ ὁ Γαλλικὸς νόμος τοῦ 1902, οὗ τὰς κυριωτέρας διατάξεις ἀνέφερα πρὸ ὀλίγου, ἐκρίθη ἀνεπαρκής, καὶ συνεπληρώθη ὀλίγους μῆνας βραδύτερον διὰ τῶν ἑξῆς καινοτομιῶν, αἱ ὁποῖαι μᾶς ἐνδιαφέρουσι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 1ου, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τοῦ νόμου περὶ ἐπιβλέψεως τῆς δημοσίας ὑγιείας· «Ὑποχρέωσις ἑκάστης κοινότητος νὰ καταρτίσῃ ὑγιειονομικὸν κανονισμόν. Ὑποχρέωσις τοῦ δαμαλισμοῦ καὶ ἀναδαμαλισμοῦ». Ὀφείλω νὰ σημειώσω ἐνταῦθα, ὅτι τὸν δαμαλισμὸν ὡς καὶ τὸν ἀναδαμαλισμὸν προτείνει καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ὡς καὶ τὸν προληπτικὸν ἐμβολιασμὸν κατὰ διαφόρων νόσων. Ἐν καιρῷ ἐπιδημιῶν, ὡς λ. χ. ἐναντίον τῆς χολέρας, τῆς πανώλους, τοῦ τυφοειδοῦς πυρετοῦ ἐν τῷ στρατῷ. Ὡσαύτως διὰ τοῦ συμπληρωματικοῦ ὑγιειονομικοῦ νόμου τῆς 15 Φεβρουαρίου 1902, ἐπεβλήθησαν ἀπολυμαντικὰ μέτρα κατὰ τῶν μολυσματικῶν νόσων, ἐξυγιαστικὰ ἔργα εἰς τὰς κοινότητας αἵτινες ἐχαρακτηρίσθησαν νοσηραί. Βλέπετε λοιπόν, Κύριοι, ὅτι ἐν φιλελευθέραις Πολιτείαις, δὲν ὤκνησαν νὰ ἐπιβάλωσι διὰ νόμου δαπάνας, ἵνα λάβωσιν αἱ κοινότητες καὶ οἱ δῆμοι φροντίδα περὶ ἀπολυμαντικῶν μέτρων καὶ περὶ ἐκτελέσεως ἐξυγιαστικῶν ἔργων πρὸς καταπολέμησιν τῆς νοσηρότητος διαμερισμάτων τινῶν, Πρὸς δέ, ἀναδιοργάνωσις τῆς ὑγιειονομικῆς ὑπηρεσίας, καὶ κυρίως διαίρεσις ἑκάστου διαμερίσματος εἰς περιφερείας, ὧν ἑκάστη περιλαμβάνει μίαν ὑγιειονομικὴν ἐπιτροπήν. Αἱ ὑγιειονομικαὶ αὗται ἐπιτροπαὶ ἀντικαθιστῶσι τὰ ὑγιειονομικὰ Συμβούλια τῶν διαμερισμάτων, δηλαδή, ἀντικατεστάθη τὸ νομαρχιακὸν ὑγιειονομικὸν συμβούλιον δι’ ὑγιειονομικῶν ἐπιτροπειῶν ἐν τοῖς διαμερίσμασι. Τέλος ἐπεβλήθη εἰς τὰ διαμερίσματα (departements) καὶ τὰς κοινότητας, ὅπως χορηγῶσι τὰς δαπάνας, ἃς αἱ νέαι αὗται ὑγιειονομικαὶ διατάξεις συνεπάγονται. Ὥστε ἐν Γαλλίᾳ ἐπεβλήθη διὰ νόμου κατὰ τὸ 1902 νὰ χορηγῶσι τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας θὰ ἀπῄτει ἡ ἐφαρμογὴ τῶν ὑγιειονομικῶν διατάξεων καὶ μέτρων τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησεν ἐπιβαλλομένας. Ἀλλὰ τοιαῦται διατάξεις τοῦ ὑγιειονομικοῦ νόμου ὑπάρχουσι καὶ ἐν Βουλγαρίᾳ καὶ ἐν Σερβίᾳ, ἔνθα ἐπὶ 4 μέχρις 6 χιλιάδων κατοίκων ἐπεβλήθη εἷς κοινοτικὸς ἰατρός. Τὸ ζήτημα τοῦτο, Κύριοι, τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἰατρῶν, ὡς καὶ τῶν καθ’ ἑκάστην πρωτεύουσαν ἐπαρχίας ἀναγκαιούντων ἀπολυμαντικῶν συνεργείων, ἐνέχει σπουδαιότητα μεγίστην, διότι, ἐὰν παρατηρήσωμεν τὴν ἐπίσημον στατιστικὴν τῆς θνητότητος, βλέπομεν ὅτι οἱ ἐξ ἐπιδημικῶν νόσων θάνατοι ἐν Ἑλλάδι εἶναι πολλοί, πάμπολλοι, ὡς μὴ ὤφειλεν. Ἐὰν μελετήσῃ τις τοὺς πίνακας τῶν δελτίων τῆς θνητότητος κατὰ τὴν δεκαετίαν 1898–1908, ὁπότε ἤρχισεν ἐκδιδόμενον δελτίον θνητότητος ὑπὸ τοῦ ὑγειονομικοῦ τμήματος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, θὰ παρατηρήσῃ ὅτι ἐν Ἑλλάδι θνήσκουσιν ἐν ταῖς 12 μεγαλειτέραις πόλεσιν αὐτῆς, 34.09 ἐπὶ 1000 κατοίκων ἐκ φυματιώσεως· δηλαδὴ ἡ θνητότης αὕτη ἀντιπροσωπεύει σχεδὸν 3½% ἐπὶ τῶν θανάτων. Ἐὰν λοιπὸν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν τελευταίαν ἀπογραφὴν τοῦ ἔτους 1907, ἥτις ἀναβιβάζει τὸν πληθυσμὸν τῶν 12 αὐτῶν πόλεων εἰς 446.743 κατοίκων, βλέπομεν ὅτι ἐν Ἑλλάδι ἀποθνήσκουσιν ἐξ ὅλων τῶν μορφῶν τῆς φυματιώσεως 3409 κάτοικοι ἐπὶ 1.000.000· δηλ. ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν τελευταίαν ἀπογραφὴν ἥτις ἀναβιβάζει ὡς ἔγγιστα τὸν πληθυσμὸν τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος εἰς τὰ 3.000.000, ἔχομεν 10127 θανάτους ἐκ φυματιώσεως. Σημειώσατε ὅτι ἡ θνητότης αὕτη, ἡ γενική, εἶναι ἓν πολλοστημόριον καὶ παρέχει πολὺ ἀμυδρὰν ἰδέαν τῆς γενικῆς ἐκ φυματιώσεως θνητότητος, ἥτις μαστίζει τὴν ὕπαιθρον κυρίως χώραν καὶ ὄχι τὰς πόλεις. Θὰ μοὶ εἴπητε ὅτι τοῦτο εἶναι παράδοξον. Μὴ σᾶς φανῇ ὅμως παντάπασι παράδοξον, καίτοι ὡς γνωστὸν ἐν Εὐρώπῃ ἡ φυματίωσις ἔχει πλείονα θύματα εἰς τὰς πόλεις ἢ εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν. Ἐν τούτοις ἐν Ἑλλάδι συμβαίνει τὸ ἐναντίον, διότι ἐλλείπουσι τὰ μεγάλα βιομηχανικὰ κέντρα, οἱ ἀνθυγιεινοὶ ἐργατικοὶ συνοικισμοί, ὁ ἀλκοολισμὸς καὶ ὅλα τὰ αἴτια τὰ ὁποῖα συντείνουσιν εἰς ὅλας τὰς μεγαλουπόλεις εἰς ἀνάπτυξιν τῆς βροτολοιγοῦ νόσου. Ἐν Ἑλλάδι συμβαίνει τὸ ἐναντίον καὶ δι’ οὓς λόγους θὰ ἀναπτύξω, ἵνα ἀντλήσω ἐπιχειρήματα καὶ ὑποστηρίξω ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον ὅπως ἐφαρμοσθῇ ἡ ἐπίβλεψις τῆς δημοσίας ὑγιείας ἐν τοῖς δήμοις καὶ κοινότησι δι’ ἰατρῶν καὶ συνεργείων καὶ ἀπολυμαντῶν, διότι ἡ ὕπαρξις δημοτικοῦ καὶ κοινοτικοῦ ἰατροῦ μὲ ἐνδιαφέρει ἴσως ὀλιγώτερον παρ’ ὅσον μὲ ἐνδιαφέρει ἡ ὕπαρξις ἐν ἑκάστῃ πρωτευούσῃ ἐπαρχίας ἀπολυμαντικοῦ συνεργείου καὶ ἀπολυμαντικοῦ κλιβάνου. Ἐκ τῶν τεκμηρίων τὰ ὁποῖα μοὶ παρέχει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἅτινα θὰ ἀναφέρω, βλέπω ὅτι ἐν Ἑλλάδι, κυρίως εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν—καὶ λέγω τοῦτο ὡς πολιτευόμενος, ἀναγκαζόμενος νὰ περιέλθω τὰ χωρία καὶ ἀντεληφθῶ τὰ πράγματα ἐκ τοῦ σύνεγγυς—βλέπω, λέγω, ὅτι ἡ φυματίωσις εἶναι πολὺ διαδεδομένη ἀνὰ τὰ χωρία, καὶ τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν ὑποχρεωτικὴν στρατολογίαν καὶ κυρίως εἰς τὴν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη αὐξηθεῖσαν παλιννόστησιν τῶν μεταναστῶν. Δὲν ἔχομεν ἀπολύτως δεδομένα ἐξηκριβωμένα, καίτοι ὑπάρχει μία ἀπόπειρα στατιστικῆς ἐν τῇ μελέτῃ τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ κ. Ρέπουλη εἰς τὸ σχέδιον νόμου περὶ μεταναστεύσεως, μελέτη ἀξιολογωτάτη κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τὴν σημερινὴν περὶ δημοσίας ὑγιείας, καίτοι καὶ αὕτη ἐν πολλοῖς εἶναι ἐλλιπής. Καὶ βλέπω ἀναγεγραμμένον ὅτι· (ἀναγινώσκει). «Πιστοποιεῖται ἀτυχῶς ὑπὸ τῶν πραγμάτων ὅτι μετὰ τῶν δολλαρίων εἰσάγεται ἐξ Ἀμερικῆς καὶ πολλὴ φθίσις. Τοῦτο συμβαίνει καὶ ἀλλαχοῦ, ἐν Ἑλλάδι δὲ εἶναι γενικῶς ἀντιληπτόν». Ἐν ἑτέρᾳ σελίδι, λέγει· «παρόμοιαι εἰδήσεις ὑπάρχουσι καὶ ἐξ ἄλλων μερῶν, κατήντησε δὲ μετ’ οὐ πολὺ ἀντικείμενον κοινῆς ἀντιλήψεως ἡ ἐπάνοδος μεταναστῶν φθισικῶν, οὕτως ὥστε κατὰ τὸ συγκροτηθὲν τῷ 1909 πρῶτον εἰδικὸν συνέδριον κατὰ τῆς φυματιώσεως ἐν Ἀθήναις, ἐτέθη καὶ εἰδικὸν θέμα τὸ τῆς φθίσεως ἐκ τῆς μεταναστεύσεως, Ἕλλην δὲ ἰατρός, ὁ κ. Δ. Γενεράλης, ἐξ Ἀμερικῆς, ἀνεκοίνωσεν ὡς πόρισμα τῶν δεκαετῶν αὐτοῦ ἐκεῖ παρατηρήσεων (Lowell Mass) ὅτι, ἐνῷ κατὰ τὴν ὁμολογίαν τοῦ ἐπὶ τῆς ἐξετάσεως τῶν μεταναστῶν ἐν Βοστώνῃ ἰατροῦ, «οὐδεμία ἄλλη φυλὴ ἀποβιβαζομένη εἰς Ἀμερικὴν παρουσιάζει εἰκόνα ὑγιείας ὁποίαν ἡ Ἑλληνική, ἐν τούτοις μετὰ βραχὺ ἀπὸ τῆς ἀφίξεώς της διάστημα χάνουσιν οἱ Ἕλληνες τὸ σφρῖγος ἐκεῖνο, παραπονοῦνται δι’ ἀορίστους καὶ ἀνεξηγήτους αὐτοῖς διαταράξεις τῆς ὑγιείας των, καὶ τέλος πίπτουσι θύματα τῆς φοβερωτέρας τῶν νόσων, τῆς φυματιώσεως. Ὁ Ἕλλην κατ’ ἐξοχὴν προσβάλλεται λίαν εὐκόλως ὑπὸ τῆς νόσου ταύτης ἐν Ἀμερικῇ καὶ εἰς τοιοῦτον βαθμόν, ὥστε οἱ Ἕλληνες νὰ θεωρῶνται παρά τε τῶν Ἀρχῶν καὶ τοῦ τύπου ὡς ἐπικίνδυνοι εἰς τὴν δημοσίαν ὑγείαν (as a menace). Ἀποδίδουσι τὴν αἰτίαν τῆς φυματιώσεως τῶν Ἑλλήνων οἱ Ἀμερικανοὶ εἰς τὸ ὅτι οὗτοι ζῶσιν ἐν μέσῳ πτωχείας, ἀκαθαρσίας καὶ ἀσθενειῶν». Ἀνεγνωρίσθη δὲ κατὰ τὸ Συνέδριον τοῦ 1909, ὅτι μέγας ἀριθμὸς μεταναστῶν κομίζουσιν ἐξ Ἀμερικῆς τὸ μικρόβιον τῆς φθίσεως, τὸ ὁποῖον ἔσπειραν καὶ εἰς χωρία καὶ συνοικισμοὺς ὀρεινούς, ὅπου ἦτο ἄγνωστον, καὶ ὅπου τώρα ἐπιφέρει δεινὴν φθοράν. Ταῦτα λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ποῦ θέλω νὰ καταλήξω, Κύριοι, ἀναφέρων αὐτά; Βεβαίως νομίζω ὅτι θὰ ἀπαιτήσῃ μεγάλην δαπάνην ἡ ἐπιβολὴ εἰς τὰς κοινότητας καὶ τοὺς δήμους τῆς συγκροτήσεως ὑγιειονομικῆς ὑπηρεσίας τοπικῆς, ἀποτελουμένης ἐκ δημοτικῶν ἢ κοινοτικῶν ἰατρῶν καὶ ἐξ ἑνὸς συνεργείου ἀπολυμαντικοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ συντηρῆται ἐν τῇ πρωτευούσῃ τῆς ἐπαρχίας συμβαλλόντων τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων τῶν ἀποτελούντων τὰς ἐπαρχίας· διότι, τί δύνασθε νὰ κάμητε μὲ ἕνα κλίβανον, ὁ ὁποῖος θὰ εὑρίσκηται εἰς τὴν πρωτεύουσαν ἑκάστου νομοῦ; Καὶ ποῦ καὶ πῶς θὰ μεταφέρηται ὁ μοναδικὸς ἐν ἑκάστῳ νομῷ κλίβανος οὗτος, ἀνὰ τὰ διάφορα χωρία καὶ κώμας, διὰ νὰ ἀπολυμάνῃ, ὡς ἐπιβάλλεται φυσικὰ νὰ γίνηται, τὰς οἰκίας καὶ τὰ ἀντικείμενα τὰ διάφορα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι μολυνθῆ ὑπὸ φθισικῶν; Γνωρίζετε βεβαίως ὅτι δὲν ὑπάρχει χωρίον ἐν Ἑλλάδι ἐν τῷ ὁποίῳ νὰ μὴ ἀποθνήσκῃ τὴν ἑβδομάδα ἢ καὶ συχνότερον εἷς φθισικός· καὶ ἐν τούτοις οὐδὲν λαμβάνεται μέτρον, καμμία πρόνοια περὶ ἀπολυμάνσεως. Καὶ γνωρίζετε πάντες ὅτι, ἕνεκα τοῦ αἰσθήματος τοῦ ἀνοήτως ἐπικρατοῦντος ἐν ταῖς Ἑλληνικαῖς οἰκογενείαις ὅπως διατηρῶσιν διάφορα ἀντικείμενα τοῦ ἀποθανόντος ὡς ἀναμιμνήσκοντα τὴν ὕπαρξίν του καὶ ἐκ σεβασμοῦ πρὸς τὴν μνήμην του, ἐνῷ ταῦτα ἀποτελοῦσιν τὸ σπέρμα, τὸ ὁποῖον ἐπεκτείνει δίκην κηλίδος ἐλαίου τὴν φυματίωσιν εἰς τὰς κώμας καὶ τὰ χωρία, πόσα κακὰ συμβαίνουσι. Δὲν νομίζετε ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη, ἐν τῇ πρωτευούσῃ πάσης ἐπαρχίας, νὰ ὑπάρχῃ συνεργεῖον ἀπολυμαντῶν οὕτως, ὥστε ὁ ἰατρὸς ὁ κοινοτικὸς ἢ δημοτικός, διότι αὐτὸς θὰ ἐφορεύῃ ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας, νὰ μεταβαίνῃ εἰς τὰ διάφορα χωρία καὶ τὰς κώμας, καὶ νὰ προβαίνῃ αὐτοπροαιρέτως εἰς ὑποχρεωτικὴν ἀπολύμανσιν, ὄχι μόνον τῶν ἀντικειμένων ἀλλὰ καὶ τῶν οἰκιῶν καὶ τῶν δωματίων, ἐν τοῖς ὁποίοις θὰ ἐξακολουθῶσι νὰ κατοικῶσιν οἱ ἐπιζῶντες, οἱ ὁποῖοι ἄνευ τῆς λήψεως τοιούτου μέτρου, βεβαίως θὰ μολυνθῶσι καὶ αὐτοὶ ἀπὸ τὰ ἐγκαταλειφθέντα σπέρματα ὑπὸ τοῦ πρώτου φόρεως τῆς νόσου; Λέγετε ὅτι εἶναι ὑπέρογκος ἡ ἀπαιτηθησομένη δαπάνη. Ἴσως. Ἀλλὰ δαπανῶνται ἑκατομμύρια ὅλα διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, καὶ θὰ ἔχω τὸ θάρρος νὰ εἴπω, ὅτι ἀδιαφορῶ τελείως διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, προκειμένου περὶ τῆς ὑγιείας τῶν κατοίκων, διότι ὅτε ἐπιβάλλετε εἰς τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν βάρη, καὶ βάρη μεγάλα, ὅτε ἀναλαμβάνετε τὰ βάρη ταῦτα τῶν ἀπόρων δήμων καὶ εἶσθε διατεθειμένοι νὰ τὰ ἀναλάβητε καὶ ἐξ ὁλοκλήρου, βεβαίως ὀφείλετε νὰ πράξητε τὸ αὐτό, προκειμένου καὶ περὶ τῆς ὑγιείας. Δὲν θὰ διστάσω νὰ ὑποστηρίξω ὅτι τοῦτο εἶναι μέτρον οἰκονομολογικόν, διότι, Κύριοι, ὑπάρχουσι Κράτη, εἰς τὰ ὁποῖα τὰ ζητήματα ταῦτα ἐμελετήθησαν ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην, ὅπως λ. χ. ἐν Γερμανίᾳ. Τί δὲ ἀπεδείχθη; Ὅτι σήμερον, ἀρχομένης τῆς φυματιώσεως, δηλ. κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον αὐτῆς, εἶναι δυνατόν, λαμβανομένων καταλλήλων μέτρων καὶ τοποθετουμένου τοῦ ἀσθενοῦς ἐν νοσοκομείοις ἐξυγιαστικοῖς, διὰ νὰ ὀνομάσω οὕτω τὰ σανατόρια, νὰ δοθῇ μία παράτασις τῆς ζωῆς τοῦ φυματιῶντος αὐτοῦ ἐν τῇ ἀρχῇ τῆς ἐξελίξεως τῆς νόσου, ποικίλλουσα ἀπὸ 5 ἕως 10 ἔτη. Ἐζήτησαν νὰ ἴδωσι κατὰ πόσον εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ τοιοῦτό τι, εἶδον δὲ ὅτι ἡ διαμονὴ ἐποίκιλλεν ἐν τοῖς νοσοκομείοις μεταξὺ ἕξ μηνῶν καὶ ἑνὸς ἔτους, ἡ δὲ δαπάνη ἐν τῷ νοσοκομείῳ δι’ ἑκάστην κλίνην ἡμερησίως εἶναι δραχμὴ μία. Εἶδον λοιπὸν ὅτι ἡ δαπάνη εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ὑπεβάλλετο, εἴτε τὸ δημόσιον, τὸ ὁποῖον θὰ συντηρῇ τοιαῦτα σανατόρια, εἴτε ὁ δῆμος εἴτε αἱ διάφοροι ἑταιρίαι ἢ τὰ διάφορα σωματεῖα, τὰ ὁποῖα μεταχειρίζονται ἐργάτας, καὶ εἰς ἃ θὰ ἐπεβάλλετο ἡ ἵδρυσις τοιούτων ἐργατικῶν σανατορίων, θὰ ἦτο δαπάνη παραγωγικὴ διὰ τὸ Κράτος. Ὄντως δέ, δι’ ἁπλοῦ ὑπολογισμοῦ, ἰδοὺ τί προκύπτει ὡς ἀποτέλεσμα· ὅτι, ἐνῷ θὰ δαπανᾶται δι’ ἕνα ἀσθενῆ ἐν τῇ ἀρχῇ τῆς ἐξελίξεως τῆς νόσου, ἔστω καὶ ἂν ἔμενε νοσηλευόμενος καθ’ ὅλον τὸ ἔτος, 365 δραχμάς, τὸ δημόσιον θὰ ἀπελάμβανεν ἐκ φόρων ἐμμέσων καὶ ἀμμέσων κατὰ τὸ διάστημα τῆς πενταετίας ἢ δεκαετίας, καθ’ ἣν θὰ παρετείνετο ἡ ζωὴ καὶ κατ’ ἀκολουθίαν ἡ παραγωγικὴ δύναμις τοῦ ἀτόμου, ἀφοῦ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐργασθῇ ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον ὁ ἄνθρωπος αὐτός, ὁ ὁποῖος θὰ ὑπεβάλλετο εἰς τοιαύτην θεραπείαν ἐν τῷ σανατορίῳ, πολὺ περισσότερα ἐκείνων τὰ ὁποῖα θὰ ἐδαπάνα, εἴτε τὸ δημόσιον εἴτε οἱ διάφοροι συνεταιρισμοὶ διὰ τὴν διατήρησιν καὶ τὴν ἀπόδοσιν εἰς τὸν πλοῦτον τῆς Πολιτείας τῆς παραγωγικῆς αὐτῆς χειρός. Δὲν γνωρίζω εἰς ὁπόσον ἀνέρχεται τὸ φορολογικὸν ποσοστόν, τὸ ὁποῖον δίδει ἕκαστος πολίτης ἐν Ἑλλάδι, ἀλλ’ ἂν ὁρίσωμεν 20% ἐξ ἀμμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων, δὲν θὰ εἴπωμεν ὑπερβολήν. Βεβαίως, ὁ ἐργατικὸς ὁ ὁποῖος κερδίζει κατ’ ἔτος, ὡς εἶναι παραδεδεγμένον παρὰ τοῖς οἰκονομολόγοις, κατ’ ἄλλους μὲν τούτων 1200 δραχμάς, κατ’ ἄλλους δὲ 800, καὶ λάβωμεν τὸν μέσον ὅρον τῶν 1000 δραχμῶν, ἐπ’ αὐτῶν τῶν 1000 δρχ. θὰ λάβῃ τὸ Κράτος τοὐλάχιστον ὡς παρεδέχθημεν 20% ἐξ ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων, ἤτοι δραχμὰς 200 κατ’ ἔτος· δηλαδὴ δραχμὰς 1000 διὰ τὴν πενταετίαν καὶ δραχμὰς 2000 ἂν ἡ παραγωγικὴ αὕτη χεὶρ διατηρηθῇ ἐπὶ δεκαετίαν.

§209Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν θέτετε ὅλον τὸ ποσόν; Μήπως αὐτὸ δὲν εἶναι παραγωγικόν;

§210Ν. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Βεβαίως· καὶ τὸ ὑπόλοιπον ἀποτελεῖ μέρος τοῦ δημοσίου πλούτου. Μετὰ τὰ προρρηθέντα, ἂν προβῶ εἰς τὸν ἑξῆς συλλογισμόν· εἴπω δηλ. ὅτι, ἐὰν ἐπὶ 446.000 κατοίκων, οἱ ὁποῖοι ζῶσι εἰς τὰς 12 αὐτὰς κυριωτέρας πόλεις τῆς Ἑλλάδος κατὰ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1907, ὅτε μᾶς ὑπολείπεται ἀκόμη ἑπταπλάσιος πληθυσμός, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ τῆς ὑπαίθρου χώρας, δηλαδὴ ὁ πληθυσμὸς ἐκεῖνος ὅστις ὡς ἀπεδείξαμεν περισσότερον μαστίζεται ἀπὸ τῆς φοβερᾶς αὐτῆς νόσου, ἔχωμεν θνητότητα 3409, ἐπὶ 3.000.000 κατοίκων, θὰ ἔχωμεν θνητότητα 10.227 ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἀντιπροσωπεύουσιν παραγωγικὴν ἐργασίαν ὑπὲρ τὰ 10.000.000 δραχμῶν, ἐκ τῶν ὁποίων πάλιν τὰ 20%, ἤτοι ὑπὲρ τὰ 2.000.000 ἀπολαύει ἀμέσως τὸ Δημόσιον εἰς χρῆμα. Μήτοι νομίζῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι τοῦτο εἶναι ἐπουσιῶδες; Λοιπόν, νομίζω, ὅτι ἂν τοιαῦτα δεδομένα προκύπτουσιν ἐκ τῆς μονομεροῦς δι’ ὅ τι ἀφορᾷ μόνην τὴν φυματίωσιν ἐξετάσεως τοῦ οἰκονομολογικοῦ προβλήματος, τί θὰ προέκυπτεν ἂν ἐξήταζον τὸ ζήτημα καὶ δι’ ὅ τι ἀφορᾷ εἰς τὴν ἑλονοσίαν καὶ τὰς ἄλλας μολυσματικὰς νόσους, καὶ ἰδίως τὸν τυφοειδῆ πυρετόν, ὁ ὁποῖος ἐπίσης μαστίζει τὰ χωρία; Μαστίζει δι’ αὐτὰ ὡς ἐκ τῆς παντελοῦς ἐλλείψεως νόμου ἀφορῶντος τὴν διοχέτευσιν τῶν ὑδάτων, νόμου ὑπάρχοντος εἰς ὅλα τὰ Κράτη πλὴν τῆς Ἑλλάδος, ἐξ οὗ βλέπομεν ὅτι μόνον ἐὰν ὑπάρχῃ καλὴ θέλησις ἐκ μέρους τῶν ἀτόμων, γίνεται ἐν τῇ ὑπαίθρῳ χώρᾳ διοχέτευσις διὰ σωλήνων σιδηρῶν ἢ κατὰ ἄλλον τινὰ τρόπον, οὕτως ὥστε νὰ μὴ μολύνηται τὸ ὕδωρ, ἄλλως αἱ κῶμαι καὶ τὰ χωρία μαστίζονται ὑπὸ τυφοειδοῦς πυρετοῦ ὅστις κατέστη εἰς ταῦτα ἐνδημικὴ νόσος. Ἐν Ἑλλάδι, ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως παντὸς νόμου καὶ πάσης μερίμνης, βλέπομεν κρατοῦσαν τὴν ἐλεεινὴν κατάστασιν αὐτὴν τῆς δημοσίας ὑγιείας, ὀφείλομεν δὲ φρονῶ σοβαρῶς πλέον νὰ σκεφθῶμεν περὶ συμπληρώσεως τῆς ὑπαρχούσης ὑγιειονομικῆς μας νομολογίας, διὰ διατάξεων βεβασανισμένων καὶ ἀπορρεουσῶν ἐκ τῆς πείρας τῶν ἄλλων Κρατῶν καὶ ἐκ τῶν ἐπιστημονικῶν δεδομένων, οὐχὶ δὲ διὰ προχείρως καταρτιζομένων νομοθετημάτων καὶ διὰ τῆς δημιουργίας δαπανηρῶν ὅσῳ καὶ περιττῶν θέσεων, νὰ μὴ φρονῶμεν δ’ ἐπιπροσθέτως ὅτι θὰ δυνηθῶμεν οὕτω νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν οἰκτρὰν κατάστασιν ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν εἰς ἣν διατελεῖ ἐν Ἑλλάδι ἡ δημοσία ὑγιεία. Ὀφείλομεν δὲ νὰ διαπαιδαγωγήσωμεν, ὑπὸ ἔποψιν ὑγιεινῆς, καὶ νὰ ἐπιβάλωμεν διὰ νόμου εἰς τοὺς κατοικοῦντας τὴν ὕπαιθρον χώραν, νὰ εἰσφέρωσι διὰ τὴν ὑγιείαν των, ὡς εἰσφέρουσι ἤδη διὰ τὴν παίδευσίν των. Δὲν ἐννοῶ διατί θὰ ἀφήσωμεν τὸν χωρικὸν νὰ μὴ εἰσφέρῃ διὰ τὴν ὑγιείαν του ὅ τι καὶ διὰ τὴν παίδευσίν του, ἀφοῦ ἡ ὑγιεία εἶναι πολὺ πολυτιμοτέρα, καὶ διατί τιμωροῦμεν τὸν μὴ ἀποστέλλοντα τὸ τέκνον του εἰς τὸ σχολεῖον καὶ δὲν θὰ τιμωρῶμεν τὴν ἐξ ἀμελείας πάσης ὑγιεινῆς συνθήκης δολοφονίαν τῶν τέκνων του; Δὲν γνωρίζω τί θὰ ἀπολαύσωμεν ἐπιμελούμενοι τὴν παίδευσίν του, ἐὰν δὲν φροντίσωμεν διὰ τὴν ὑγιείαν τοῦ πολίτου, τὸν ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κυκλάδων προλαλήσας Συνάδελφος δὲν θέλει ἀσθενικόν, διότι εἰς ἀσθενικὸν σῶμα δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀναπτυχθῇ ὑγιὴς νοῦς. Δέον νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὸν ἐν Ἑλλάδι πληθυσμόν, καὶ ἰδίᾳ τὸν τῆς ὑπαίθρου Χώρας, νὰ συνεισφέρῃ διὰ τὴν ἐξυγίασιν τοῦ ἐδάφους, τὸ ὁποῖον κατοικεῖ, διὰ τὴν ἐξυγίασιν τῆς οἰκίας του ἰδίᾳ, προληπτικῶς δὲ διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς ὑγιεινῆς, καὶ ὄχι θεραπευτικῆς, ἀφοῦ δηλαδὴ ἐκδηλωθῇ ἡ νόσος, ἀφοῦ ἀναπτυχθῶσιν αἱ ἐπιδημίαι, νὰ προσπαθῶμεν νὰ ἐνεργήσωμεν, διότι ἡ ἰατρικὴ προοδεύουσα σήμερον ζητεῖ νὰ προλάβῃ τὰς ἀσθενείας· δὲν ἐπιδιώκει κυρίως νὰ θεραπεύῃ ταύτας μετὰ τὴν ἐκδήλωσίν των, διότι μακρὰ πεῖρα ἀπέδειξεν ὅτι ὀλίγας ἀσθενείας κατορθοῖ νὰ θεραπεύσῃ, ἐνῷ πολλὰς δύναται νὰ προλάβῃ. Διὰ τοῦτο πολλὰ Κράτη βλέπομεν ὅτι ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων ἐδαπάνησαν διὰ τὴν ἐξυγίασιν τῆς χώρας, διὰ τὴν ἵδρυσιν κήπων, διὰ τὴν φύτευσιν δασῶν, ὡς ἐν Ἰταλίᾳ ἔνθα ἐξυγιάσθη ἡ Ρωμαϊκὴ πεδιάς, διὰ τὴν ἀποξήρανσιν ἑλῶν καὶ διοχέτευσιν ὑδάτων. Βλέπομεν ἐν Ἀγγλίᾳ ὅτι ἐδαπανήθησαν ἐκεῖ ἀπὸ τοῦ 1875 μέχρι τοῦ 1881, 3½ δισεκατομμύρια διὰ τὴν ἐξυγίασιν τοῦ Λονδίνου, καὶ ἐπετεύχθη νὰ ἔχωσιν οἰκονομίαν 125.000 κατ’ ἔτος ἀνθρώπων, ἕνεκα τῆς ἐλαττώσεως τῆς γενικῆς θνητότητος. Ἐὰν κάμωμεν ὑπολογισμὸν τί συνεισφέρουσιν εἰς τὸν δημόσιον πλοῦτον αἱ 125.000 αὐταὶ ἀνθρώπων ὡς παραγωγικαὶ χεῖρες φορολογούμεναι, θὰ ἴδωμεν ὅτι ἀπέδωκαν αὗται ὡς τόκον εἰς τὸ Δημόσιον ταμεῖον πολὺ περισσότερα τῶν δαπανηθέντων χρημάτων. Διὰ τοῦτο, τονίζω καὶ πάλιν, ὅτι δὲν θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ ἐπιμείνῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἔχει. Βεβαίως καὶ ὡς φέρεται τὸ νομοσχέδιον, τὸ ἐπεξεργασθὲν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, δὲν πληροῖ πάσας τὰς ἐλλείψεις τοῦ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἦτο ὑποχρεωμένη ἡ ἐπιτροπή, ἀφοῦ προῆλθεν εἰς συνεννόησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ ἀντελήφθη ὅτι οὗτος ἤθελε νὰ ψηφισθῇ κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον τὸ περὶ δημοσίας ὑγιειᾶς νομοσχέδιον, ἦτο ὑποχρεωμένη, λέγω, ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ὑποχωρήσῃ ἐν πολλοῖς, ἵνα τεθῶσι τοὐλάχιστον κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον αἱ βάσεις τῆς ὑγιειονομικῆς νομοθεσίας. Ἀλλὰ βεβαίως αἱ βάσεις πρέπει νὰ εἶναι ὁ δῆμος καὶ αἱ κοινότητες, διότι πῶς δυνάμεθα νὰ ἱδρύωμεν Πανεπιστήμιον ἐὰν δὲν ἔχωμεν τὴν βάσιν τῶν σπουδῶν, ἐὰν δὲν ἔχωμεν τὰ Δημοτικὰ καὶ Ἑλληνικὰ σχολεῖα καὶ τὰ Γυμνάσια; Οὕτω, πρὸς τί νὰ νομοθετῶμεν ἰατροσυνέδρια, νομιάτρους κλπ., ἐνῷ δὲν ἔχομεν τὰς βάσεις, δὲν ἔχομεν τοὺς ἰατρούς, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ φροντίζωσι τὰ τῆς ἐξυγιάσεως εἰς τὰς μικρὰς κώμας καὶ χωρία καὶ νὰ ἐφορεύωσι τὴν ἐφαρμογὴν τῶν κειμένων περὶ δημοσίας ὑγιειᾶς νόμων; Νομίζω ὅτι ἐν ὅσῳ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν θέλει νὰ δεχθῇ τὴν ἐν τῷ αʹ ἄρθρῳ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν προέτεινεν ἡ ἐπιτροπὴ καὶ εἰς τὴν ὁποίαν ἐγένετο ἡ τιμὴ ν’ ἀνατεθῇ ἡ ἐπεξεργασία τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, καλὸν θὰ ἦτο νὰ ἔστεργε τοὐλάχιστον ὁ κ. Ὑπουργός, ὅπως ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις καὶ ἐπιψήφισις αὐτοῦ κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον, καὶ σχηματίσῃ ἐπιτροπὴν εἴτε κοινοβουλευτικὴν εἴτε μικτὴν συμπεριλαμβάνουσαν καὶ διαφόρους εἰδικοὺς ἐπιστήμονας, καὶ ἀναθέσῃ εἰς αὐτὴν τὴν οἰκονομολογικὴν καὶ ὑπὸ ἔποψιν πρακτικῆς ἐφαρμογῆς μελέτην τοῦ ζητήματος, δηλαδὴ ὁπόση θὰ ἦτο ἡ δαπάνη, ἡ ὁποία θὰ προέκυπτεν ἐκ τῆς συστηματικῆς ὀργανώσεως τῆς κατωτάτης βαθμίδος τῆς δημοσίας ὑγιειᾶς διὰ τῆς ἐπιβολῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἰατρῶν, ὡς καὶ τῶν ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν ἐπαρχιῶν ἀπολυμαντικῶν συνεργείων. Καὶ ἀφοῦ συλλεχθῶσιν ὅλα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐχρησίμευον εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ ἴδῃ ὁπόση θὰ εἶναι ἡ δαπάνη, ἡ ὁποία θὰ προέκυπτε διὰ τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας, καὶ ὁπόση ἡ διὰ τὸ Κράτος πρὸς ἀνακούφισιν τῶν ἀπόρων κοινοτήτων, αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ ἠδύναντο νὰ συντρέξωσιν ὑλικῶς, ἔστω καὶ συνεταιριζόμεναι πρὸς ἄλλας γειτονικὰς μᾶλλον εὐπόρους, εἰς τὴν διατήρησιν τοιαύτης ὑπηρεσίας, δηλαδὴ τῆς ἰατρικῆς καὶ τῆς ἀπολυμαντικῆς, τότε, ἀλλὰ μόνον τότε, νὰ εἰσηγηθῇ τοιοῦτον νομοσχέδιον. Μάλιστα, φρονῶ ὅτι δέον νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτήν, καὶ ἡ μελέτη τοῦ κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἦτο δυνατὸς ὁ συνεταιρισμὸς πλειόνων δήμων καὶ κοινοτήτων κατὰ περιφερείας, δηλαδὴ ὁ καταρτισμὸς ὑγιειονομικοῦ χάρτου τῆς Ἑλλάδος, χάρτου συντεταγμένου ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πόρων, τῶν μέσων συγκοινωνίας καὶ τῶν κρατουσῶν ἐν τῇ περιφερείᾳ ἐκείνῃ ὑγιεινῶν συνθηκῶν, καὶ τότε τὸ πρόβλημα θὰ ἁπλοποιηθῇ κατὰ τρόπον ἐπιτρέποντα τὴν λύσιν τοῦ θεωρουμένου ἤδη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὡς δυσεπιλύτου οἰκονομικοῦ προβλήματος. Ὁ καταρτισμὸς τοιαύτης ὑγιειονομικῆς ὑπηρεσίας εἶναι ἀπαραίτητος, νομίζω δὲ ὅτι αὕτη καὶ μόνη θὰ ἐπιφέρῃ ἐν Ἑλλάδι τὴν πραγματικὴν καὶ οὐσιαστικὴν ἐξασφάλισιν τῆς δημοσίας ὑγιείας. Ταῦτα εἶχον νὰ παρατηρήσω ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἐπιφυλαττόμενος ἐπὶ τῶν ἄλλων ἄρθρων, καὶ ἰδίᾳ ἐπὶ τοῦ δευτέρου, νὰ ἐπαναλάβω τὸν λόγον.

§211Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Φρονῶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἄριστα ἔπραξε φροντίσας διὰ τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας ὑγιείας. Ἡ δημοσία ὑγιεία εἶναι ἡ βάσις ἐφ’ ἧς στηρίζεται ἡ εὐημερία καὶ τὸ μεγαλεῖον παντὸς Ἔθνους, ὡς εἶπε πρὸ ἐτῶν ὁ μέγας πολιτικὸς τῆς Ἀγγλίας Βήκονσφηλδ. Εἰς τὴν δημοσίαν ὑγιείαν ἀπέδωκαν μεγάλην σημασίαν οὐ μόνον οἱ Ἄγγλοι, ἀλλὰ καὶ πάντα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη. Ἐν τῇ Μεγάλῃ Βρετανίᾳ, ἰδίως, δαπανῶνται μεγάλα ποσὰ διὰ τὴν δημοσίαν ὑγιείαν. Ἐν ταῖς Ἰνδίαις προέβησαν ὥστε νὰ ἱδρύσωσι καὶ τὰς λεγομένας ὑγιεινὰς πόλεις, τὰς Health Cities, ἵνα ἐξασφαλίσωσι τὴν ὑγιείαν τῶν κατοίκων τῆς Χώρας ἐκείνης. Ἐν Ἑλλάδι τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐτέθη πάντοτε ἐν μοίρᾳ Καρός. Τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας ὑγιείας ἀνέκαθεν παρημελήθη παρ’ ἡμῖν, καὶ οἱ ἑκάστοτε Κυβερνῆται ἀνέθηκαν τὴν διεύθυνσιν τῆς δημοσίας ὑγιείας εἰς μὴ ἰατρούς, καὶ μόνον ἐπὶ τῆς πρωθυπουργίας τοῦ ἀειμνήστου Δηλιγιάννη, ἡ διεύθυνσις τοῦ τμήματος τῆς δημοσίας ὑγιείας εἶχεν ἀνατεθῆ εἰς ἰατρόν. Ἐπειδὴ τὸ ζήτημα εἶναι πολὺ σπουδαῖον, καλὸν θὰ ἦτο νὰ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου ἵνα μελετηθῇ τοῦτο καλλίτερον, νὰ παραπεμφθῇ δὲ εἰς ἐπιτροπήν, ὅπως δυνηθῶμεν νὰ ψηφίσωμεν τέλειόν τι καὶ ἀντάξιον τῆς σπουδαιότητος τοῦ ζητήματος.

§212ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πρὸ παντός, Κύριοι, ὀφείλω νὰ εὐχαριστήσω τοὺς ἀξιοτίμους Συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι τὴν τόσῳ σφοδρὰν ἐπίκρισιν τοῦ νομοσχεδίου ἠδυνήθησαν νὰ συνδυάσωσι μετὰ τόσων εὐγενῶν ἐκφράσεων ὑπὲρ τοῦ εἰσηγητοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Λυποῦμαι ὅτι δὲν δύναμαι, ἀποδίδων ἐμπράκτως τὰς εὐχαριστίας μου, νὰ ἀποδεχθῶ τὰς παρατηρήσεις των, καὶ πρωτίστως, δὲν δύναμαι νὰ ἀποδεχθῶ τὸ τελικὸν συμπέρασμα τῆς ὁμιλίας πάντων σχεδόν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ αἴτησις ἀναβολῆς τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν ἀποδέχομαι δὲ αὐτό, πειθόμενος κυριώτατα εἰς ὅσα αὐτοὶ οὗτοι εἶπον περὶ τῆς ἀνάγκης μέτρων τινῶν διὰ τὴν δημοσίαν ὑγιείαν τῆς Χώρας, διότι καὶ ἂν οὐδὲν πρόκειται νὰ προέλθῃ ἐκ τοῦ νομοσχεδίου, οὐχὶ οἷον θεωρεῖ τοῦτο ὁ εἰσηγητὴς αὐτοῦ σχετικῶς καλόν, ἀλλὰ καὶ οἷον θεωροῦσιν αὐτὸ οἱ ἐπικριταὶ αὐτοῦ, πάντως, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ προέλθῃ ἐξ αὐτοῦ γενησομένου νόμου, θὰ εἶναί τι ἀνώτερον ἀπέναντι τοῦ μηδενός, ἐν τῷ ὁποίῳ θὰ μείνῃ ἡ κατάστασις, τὴν ὁποίαν τόσῳ ζοφερῶς ἀπεικόνισαν οἱ ἀξιότιμοι Συνάδελφοι, οἱ εἰδικώτατοι. Αἱ ἐπικρίσεις τῶν κ. Συναδέλφων, πάντων σχεδόν, χωρίζονται ἀπὸ τῆς ἐπικρίσεως ἑνὸς καὶ μόνου ἀξιοτίμου Συναδέλφου εἰς τὸ ὅτι ὁ κ. Συνάδελφος ἐκ Μεσσηνίας εὗρε κυριώτατον ἔδαφος ἐπικρίσεως, τὸ ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν περιέλαβεν ὁλόκληρον τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἰατροσυνεδρίου κ. Σάββας εἶχε συντάξει, καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐστηρίχθη καὶ μέρος τοῦ ὁποίου εἶναι, ὡς πρῶτος ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου εἶπεν εἰς τὴν Βουλήν, τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον καλεῖται ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ ἀπόψε. Ὁ κ. Συνάδελφος, ἂν εἶχε τὴν ὑπομονὴν νὰ συγκρίνῃ ἐν αὐτῇ τῇ μελέτῃ τοῦ κ. Σάββα τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα παρέλιπε τὸ ὑπ’ ἐμοῦ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, πρὸς τὰς διατάξεις κειμένων νόμων, ἐλάμβανε δὲ πρὸς τούτοις τὸν κόπον νὰ ἐρωτήσῃ μήπως ἡ διοίκησις ἔχῃ λάβει τυχὸν ἄλλα μέτρα, στηριζόμενα ἐπὶ τῶν κειμένων νόμων, εἴτε διὰ Β. Διαταγμάτων εἰλημμένα εἴτε καὶ δι’ ἁπλῶν κανονισμῶν εἴτε δι’ ἁπλῶν ὁδηγιῶν, ὡς ἐπιτρέπονται νὰ λαμβάνωνται τοιαῦτα μέτρα, θὰ ἔβλεπεν ὅτι αὐτὰ καθιστῶσι τελείως περιττὰ τὰ κεφάλαια τῆς μελέτης τοῦ κ. Σάββα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ περιλάβῃ τὸ νομοσχέδιον, πλὴν τοῦ κεφαλαίου περὶ δημοτικῶν ἰατρῶν, περὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἀσχοληθῶ εἰδικώτερον. Ἀληθῶς· τὸ νομοσχέδιον δὲν περιλαμβάνει, ἐπὶ παραδείγματι, τὸ κεφάλαιον περὶ ἐμβολιαστῶν, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι ἡ κειμένη νομοθεσία εἶναι ἐπαρκής, ἐπαρκεστάτη. Δὲν λέγω, βεβαίως, τοῦτο διὰ τοὺς ὁμιλήσαντας. Κάθε ἄλλο. Ἀλλ’ ἕνεκα τῶν πραγμάτων μὲ καταλαμβάνει ἀηδία, ὁσάκις ἀκούω νὰ γίνεται λόγος περὶ μέτρων πρὸς ἐπιβολὴν καταναγκαστικοῦ ἐμβολιασμοῦ, διότι τὰ πράγματα γνωρίζετε τί κηρύττουσιν. Κηρύττουσιν ὅτι ἡ κοινωνία πανταχόθεν ζητεῖ δαμαλίδα, ἵνα ἐμβολιασθῇ, καὶ δὲν ὑπάρχει τρόπος νὰ γίνῃ δαμαλισμός, διότι ἡ δαμαλὶς ἐλλείπει. Καὶ ἐλλείπει διότι δὲν ἔχομεν δαμαλιδοκομεῖον μέχρι σήμερον, διότι ἐπρομηθευόμεθα τὴν δαμαλίδα ἄλλοθεν ἢ καὶ ἐντεῦθεν ἐξ ἐγχωρίου παραγωγῆς, ἥτις ἀπεδείχθη κακίστη. Δὲν γνωρίζω ἂν παρασκευάζεται κακῶς καὶ νοθεύεται ἢ ἂν κακῶς συντηρεῖται· γνωρίζω μόνον ὅτι τὰ ἀποτελέσματα τῆς δαμαλίδος ταύτης, ὅπου δήποτε καὶ ἂν ἐδοκιμάσθησαν, κατέληξαν εἰς τὸ μηδέν. Ἐπειδὴ δέ, ὡς γνωρίζουσιν οἱ ἰατροί, ἡ δοκιμὴ γίνεται εἰς βρέφη, ἐπεχειρήσαμεν καὶ ἐκεῖ δοκιμάς, καὶ εὑρέθημεν πρὸ οἰκτρᾶς ἀποτυχίας. Διὰ τοῦτο ἐλήφθη πρόνοια παραγωγῆς δαμαλίδος ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶναι δὲ σχεδὸν ἀδάπανος ἡ παραγωγὴ καὶ ἤρχισεν ἤδη, μάλιστα δὲ ἐξεβίασα δι’ ὅλων τῶν μέσων τὴν ταχυτάτην παραγωγὴν τῆς δαμαλίδος, διότι, ὅτε τελευταίως εἶχον μεταβῆ ἐξ ἄλλης ἀφορμῆς εἰς τὴν Μακεδονίαν, ἤκουσα μετὰ θλίψεως ἀλλὰ καὶ μετὰ φόβου, ὅτι ἡ δαμαλίς, τὴν ὁποίαν εἴχομεν ἀποστείλει εἶχεν ἐπιτυχίαν μηδέν. Ἡ δαμαλὶς λοιπὸν ἐλλείπει· ὁ νόμος εἶναι πληρέστατος. Ἂν τώρα φραστικῶς διατυποῦται πληρέστερον ἐν τῇ μελέτῃ, τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσεν ὁ κ. Συνάδελφος, τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ ἀνάγκην ἀντικαταστάσεως ἑνὸς νόμου σοφώτατα ἔχοντος. Ἔχομεν ἐπίσης πληρεστάτας ὁδηγίας περὶ δαμαλίδος, στηριζομένας εἰς γνώμας αὐτοῦ τοῦ Ἰατροσυνεδρίου, καὶ πρωτίστως αὐτοῦ τοῦ Προέδρου. Ἔχομεν ἐπίσης παραλείψει καὶ ἄλλα Κεφάλαια διὰ τὸν αὐτὸν λόγον, καὶ ἀναφέρω ταῦτα. Τὸ Κεφάλαιον 23ον «περὶ νεκρῶν». Ἔχετε ἐπίσης σοφωτάτην τὴν ὑφισταμένην νομοθεσίαν καὶ ἐδῶ, προτείνονται δὲ μόνον διασκευαὶ λεκτικαί. Ἔχετε ὁλόκληρον ὄγκον διατάξεων περὶ προφυλάξεως ἀπὸ μεταδόσεως μολυσματικῶν νόσων· ἔχετε Β. Διάταγμα καὶ ἀντὶ τῶν ἄρθρων, τῶν περιεχομένων εἰς τὴν μελέτην, ἐγὼ θὰ παρέδιδον εἰς τὸν κ. Συνάδελφον ἢ εἰς ὅσους ἔχουσι τὴν περιέργειαν νὰ ἴδωσι, τρία ὁλόκληρα τεύχη συντεταγμένα, οὐχὶ βεβαίως ὑπὸ διοικητικῆς ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ὑπ’ αὐτῶν οἱ ὁποῖοι προτείνουσιν αὐτὰ ταῦτα, ὅπως περιληφθῶσιν εἰς διατάξεις νόμων χωρὶς νὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ περιληφθῶσιν εἰς νόμον. Ὅπου δὲ δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη Β. Διατάγματος, ἐξεδόθησαν ὁδηγίαι. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον παρελείφθησαν ταῦτα ἐκ τῆς μελέτης τῆς ἀληθῶς σοφωτάτης, διότι κατὰ τὸ πλεῖστον καὶ αὐτὴ εἶναι ἀντιγραφὴ ξένων νομοθεσιῶν, τὰς ὁποίας μάλιστα ὁ συντάκτης τῆς μελέτης ἔχει καὶ παραθέσει εἰς τὸ αὐτὸ τεῦχος.

§213Α. ΠΕΡΡΩΤΗΣ. Δὲν σᾶς ἔψεξέ τις δι’ αὐτό.

§214ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἀνεφέρατε διατί δὲν περιελήφθη ὁλόκληρος ὁ ὄγκος, καὶ ἀπαντῶ εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον. Παρελείφθησαν καὶ ἄλλα Κεφάλαια· παρελείφθη τὸ Κεφάλαιον «περὶ μαιῶν», διότι οὐδεμίαν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ περιλάβωμεν εἰς νόμον τὸ Β. Διάταγμα, ἐκτὸς ἂν ἐπρόκειτο νὰ δημιουργήσωμεν θέσεις. Ἀλλὰ τὸ σημεῖον τοῦτο συνδυάζεται πρὸς τὸ κυριώτερον μέρος τῆς ἄλλης ἀγορεύσεως, πρὸς τὸ περὶ δημοτικῶν ἰατρῶν. Ἐθαύμασα ὅτι τινὲς τῶν Συναδέλφων εὗρον ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι τοσούτῳ ἐλλιπές, ὥστε θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναβληθῇ καὶ νὰ συστηθῇ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία δὲν γνωρίζω τί εἰδικώτερον θὰ εἶχε νὰ προσφέρῃ παρ’ ὅ τι προσέφερεν ἡ εἰδικὴ καὶ μακροτάτη μελέτη, τοῦ πάντων εἰδικωτάτου εἰς τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας ὑγιείας κ. Σάββα, καὶ πῶς αὐτοὶ εὑρόντες τὸ νομοσχέδιον τοσούτῳ ἀτελές, εὗρον ἐπίσης ὅτι θὰ ἦτο σοφώτατον ἂν εἰσήγομεν διάταξιν δι’ ἧς νὰ ἐπιβάλλωμεν εἰς τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας δημοτικοὺς ἰατρούς.

§215Ν. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Καὶ μὲ σύστασιν ἀπολυμαντηρίων.

§216ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἀληθῶς, ὅτε ἐπεξεργάζετο τὸ νομοσχέδιον ἡ ἐπιτροπή, εἶχον τὴν καλωσύνην μέλη τινὰ τῆς ἐπιτροπῆς νὰ μὲ ἐρωτήσωσιν, ἂν θὰ ἐπειθόμην νὰ δεχθῶ νὰ περιληφθῶσιν εἰς τὸ νομοσχέδιον αἱ διατάξεις αἱ ἀποβλέπουσαι εἰς τοὺς δημοτικοὺς ἰατρούς. Δὲν ἐδίστασα ἀπὸ τότε νὰ εἴπω εἰς τοὺς κ. κ. Συναδέλφους ὅτι δὲν θὰ δυνηθῶσι νὰ μὲ πείσωσιν, ὄχι διότι καὶ ἐγὼ δὲν θὰ ἤθελον ἕνα πλήρη ὀργανισμόν, ὅτε μάλιστα τὸν πλήρη τοιοῦτον ὀργανισμόν, ὁ ὁποῖος τόσην ἐπρόκειτο νὰ προσδώσῃ δόξαν εἰς τὸν εἰσηγητήν, καὶ εἶχε τοσαύτην εὐχέρειαν, νὰ ἐμφανίσω εἰς τὴν Βουλήν, εὐχέρειαν τὴν ὁποίαν παρουσίαζεν αὐτὴ ἡ μακρὰ μελέτη τοῦ ἰατροσυνεδρίου, καὶ τὴν ὁποίαν ηὔξανον αἱ εἰσφοραὶ τῶν ἀξιοτίμων Συναδέλφων, διότι, μὰ τὴν ἀλήθειαν, θὰ ἤμην πολὺ ἀφελής, ἐὰν δὲ ἤθελον νὰ εἶμαι κύριος ὅλης αὐτῆς τῆς δόξης, καὶ ἄφηνον ὅλην εἰς τοὺς διαδόχους μου. Ὄχι λοιπόν, δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, ἀλλὰ διότι non possumus, καὶ τὸ non possumus σημαίνει ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε ἔχουσιν ἀνάγκην χρήματος, καὶ χρήματος πολλοῦ. Καὶ νομίζετε ὅτι, ὅτε ἐγὼ δηλῶ δισταγμοὺς διὰ τὴν δαπάνην τοῦ χρήματος, δὲν νομίζω ὅτι τὸ χρῆμα δαπανώμενον εἰς τοιούτου εἴδους ἀνάγκας ἀποδίδεται πολλαπλάσιον; Ἀλλὰ θὰ εἴπω εἰς τοὺς κ. Συναδέλφους. Νομίζουσιν ὅτι αἱ Κυβερνήσεις, ἐὰν ἀποφεύγωσι πολλὰς δαπάνας ἀκόμη καὶ παραγωγικάς, ἀκόμη καὶ ἀναγκαίας, ὡς εἶναι αἱ τῆς δημοσίας ὑγιείας, ὅτι τὰς ἀποφεύγουσι διότι δὲν ἐκτιμῶσι τὴν σκοπιμότητά των; Ποῦ δὲ θὰ ἀπέληγε ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ ἀποδοχὴ τῶν προτάσεων τῶν κ. Συναδέλφων; Δὲν εἶχον παρὰ νὰ κάμωσιν ἕνα μικρὸν ὑπολογισμόν. Ἔχομεν 2,540 κοινότητας ἐν τῇ παλαιᾷ Ἑλλάδι μόνον, διότι θὰ ἔλθω κατόπιν καὶ εἰς τὴν Νέαν. Ἐὰν ἠθέλετε δεχθῆ δι’ ὅλας αὐτὰς τὰς κοινότητας ὅτι θὰ εἴχετε 1500 ἰατρούς...

§217Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ὄχι ποτέ.

§218ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μὴ λέγετε τὴν μεγάλην λέξιν ποτέ, διότι δὲν ἐξετάζετε σεῖς πῶς θὰ δυνηθῆτε νὰ ἐπιβάλητε ἕνα κοινοτικὸν ἰατρὸν εἰς τέσσαρας πέντε κοινότητας, ἐπειδὴ σεῖς τὸν θέλετε. Ὡς θέλετε νὰ φθάσητε εἰς τὸ συμπέρασμά σας τὸ οἰκονομικόν, ἐρωτᾶτε καὶ διερωτᾶτε· αὐταὶ αἱ κοινότητες θὰ στέρξωσιν εἰς ὅ,τι θέλετε σεῖς, διὰ νὰ διορίσωσιν τρεῖς ἢ τέσσαρες ἢ πέντε ὁμοῦ, ἕνα ἰατρόν, τὸν ὁποῖον θέλετε νὰ ἐπιβάλητε σεῖς; Καὶ πῶς θὰ ἐκλέξωσι τὸν ἰατρὸν αὐτόν; Καὶ πῶς θὰ ὁρίσητε σεῖς τὰς περιφερείας ἐδῶ, χωρὶς νὰ γνωρίζητε πῶς θὰ συνδυάσητε τὰς κοινότητας ἐκείνας;

§219Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Λέγεται αὐτὸ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ σας, ἐν τῷ ἄρθρῳ 6, «περὶ συστάσεως Χημικῶν ἐργαστηρίων».

§220ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὄχι· δὲν λέγεται τοιοῦτό τι. Ἐκεῖ λέγεται «δύνανται». Ἀλλὰ φαντάζεσθε ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ θέσητε καὶ ἐν τῷ νόμῳ τὸ «δύνανται»;

§221ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀρκεῖσθε εἰς αὐτό;

§222Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ὄχι.

§223ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν θέλω, ἀκριβῶς διότι ὁμολογῶ ὅτι πρὶν ἢ σᾶς ἀκούσω ἀπόψε, ἀναγινώσκων τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἔφθασα εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐθεώρει ἀπαραιτήτως ἀναγκαίαν τὴν ἀναγραφὴν διατάξεων δυνητικῶν, διότι τοιοῦτος εἶναι ὁ τύπος τῶν διατάξεων, τὰς ὁποίας ἔχετε διατυπώσει ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ δώσητε σεῖς τὴν ἄδειαν εἰς τὰς κοινότητας ἵνα συνερχόμεναι δύο ἢ τρεῖς ἐξ αὐτῶν, διορίσωσιν ἕνα ἰατρόν, ὁσάκις ἔχει δικαίωμα καὶ ἑκάστη ἐξ αὐτῶν νὰ διορίσῃ τὸν ἰατρόν της. Ἐὰν λοιπὸν ἠθέλομεν ἐπιβάλει τοὺς ἰατροὺς καὶ ἠθέλομεν ἔχει μόνον αὐτὸν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἰατρῶν, πόσον μισθὸν θέλετε νὰ λαμβάνωσιν ἵνα ἐκπληρώσωσιν ὅλα ἐκεῖνα τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλονται εἰς αὐτούς; Ἂς δεχθῶμεν ὡς μισθὸν 60 δραχμὰς κατὰ μῆνα. Γνωρίζετε εἰς ὁπόσον ποσὸν θὰ φθάσητε; Εἰς τὸ ποσὸν τῶν 90 χιλιάδων δραχμῶν κατὰ μῆνα· ἤτοι 1.080.000 δραχ. ἐτησίως! Τίς θὰ πληρώσῃ τὸ ποσὸν αὐτό; Καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀπαιτεῖται χωρὶς νὰ κατασκευασθῶσιν ἀπομονωτήρια, χωρὶς ἀπολυμαντήρια, χωρὶς ἀπολυμαντάς, χωρὶς κλιβάνους ἀπολυμαντικούς, χωρίς, χωρίς, χωρὶς ὅλα τὰ πλούσια ἐφόδια τὰ ὁποῖα ὁμολογῶ ὅτι ἀναγκαιοῦσι, καὶ θὰ ἐπεθύμουν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου νὰ πλουτίσωσιν ὅλους τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας. Ἐὰν δὲν ὑπολογίζητε ὅλα αὐτά, θὰ σᾶς ἔλεγον ὅτι εἶμαι ἀναρμόδιος νὰ συζητήσω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ θὰ παρεκάλουν τὸν συνάδελφον ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ ἔλθῃ εἰς συνενόησιν μεθ’ ὑμῶν, διότι δὲν εἶναι οὔτε ἄγνωστον οὔτε μυστικὸν εἰς κανένα ὅτι δαπάναι μεγάλαι ἐκπαιδευτικαὶ τῶν κοινοτήτων βαρύνουσι τὸ Δημόσιον Ταμεῖον. Ἀλλ’ εἰς ἐμὲ δὲν εἶναι καὶ κἄτι ἄλλο μυστικὸν ἀκόμη· ὅτι τὸ ἔδαφος τὸ οἰκονομικὸν ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζονται αἱ κοινότητες, μόλις παραχθεῖσαι, μόλις γεννηθεῖσαι, εἰς νηπιώδη οὖσαι ἀκόμη κατάστασιν, εἶναι τοσοῦτον ἀσθενές, ὥστε εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην καθ’ ἑκάστην σχεδὸν νὰ πιέζω τὸν συνάδελφόν μου κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ ἐκδίδῃ ἄλλας διαταγὰς πρὸς τοὺς ταμίας τοῦ Κράτους, νὰ μὴ εἶναι ὅσον εἶναι φειδωλοὶ πρὸς τὴν παροχὴν τῶν ἀπαραιτήτως ἀναγκαίων ἐξόδων διὰ τὴν διοίκησιν τῶν κοινοτήτων. Μὲ ὅλα αὐτὰ καὶ μὲ ὅλας τὰς μεγάλας πιέσεις, τὰς ὁποίας οἱ κατὰ καιροὺς Ὑπουργοὶ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐξήσκησαν ἐπὶ τῶν δήμων, δὲν εἶναι ἐπίσης μυστικὸν ὅτι ὑψώθησαν πυραμίδες ἑκατομμυρίων ὀφειλῆς τῶν δήμων πρὸς τὸ δημόσιον ἐξ ἐλειμμάτων τῶν προκαταβολῶν διὰ τὰ ἔξοδα τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἀναπόφευκτον συμπέρασμα τῶν μελετῶν τούτων ποῖον εἶναι; Ὅτι, εἴτε ἓν εἴτε δύο ἑκατομμύρια ἠθέλετε συζητήσει νὰ ἐπιβάλητε εἰς τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας — ἀφήνω δὲ τὸ σημεῖον τῆς ἀπολυμάνσεως τὸ ὁποῖον ἐγὼ ὁμολογῶ ὅτι θεωρῶ ὑπέρπολυ σοβαρόν, ἀλλὰ ἀνεξαρτήτως τοῦ σημείου τούτου τοῦ καθαρῶς, ἔστω θεωρητικοῦ—ἐὰν λέγω ἕν ἕως δύο ἑκατομμύρια ἠθέλετε ἐπιβάλλει διὰ τῶν προτάσεών σας, τὰ ἑκατομμύρια ταῦτα θὰ ἔπιπτον εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου Ταμείου. Νομίζετε ὅμως ὅτι θὰ ἦτο ἐπίσης εὐπρόσδεκτος ἡ πρότασίς σας παρ’ αὐτῆς ταύτης τῆς Βουλῆς, ἐὰν ἤρχεσθε καὶ ἐλέγετε ὅτι ἐννοεῖτε εὐθὺς ἀμέσως νὰ δημιουργήσητε ἕν τοιοῦτον μέγα οἰκοδόμημα διὰ τὴν δημοσίαν ὑγιειάν, ὥστε νὰ ἐπιβάλητε εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον, σήμερον ἰδίως, δαπάνας δύο ἢ τριῶν ἑκατομμυρίων; Ἀλλ’ ἐγὼ θὰ ἤμην εὐτυχής, καὶ δὲν διστάζω νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλήν, ἰδίως δὲ τὸ λέγω πρὸς τοὺς συναδέλφους ἰατροὺς βουλευτάς, ὅτι οὐδὲν πρέπει νὰ περιμένωσιν, οὐδὲ κἂν ἄμεσον ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων τοῦ ψηφιζομένου νομοσχεδίου, ἐφ’ ὅσον τοῦτο ἤθελε ψηφισθῆ ὡς ἔχει ὑποβληθῆ παρ’ ἐμοῦ. Δὲν πρέπει νὰ περιμένωσι τὴν ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων τούτων καθ’ ὁλοκληρίαν ἀμέσως οὔτε ὡς πρὸς τὸν διορισμὸν τῶν νομιάτρων, διότι ἐζητήσαμεν ἐμφανιζόμενοι σήμερον παρὰ τῆς Βουλῆς τὴν ψήφισιν ὀργανισμοῦ, τὸν ὁποῖον ἐλπίζω ὅτι θὰ δυνηθῇ ἡ Κυβέρνησις τῆς Χώρας, ἀνεξαρτήτως τοῦ Ὑπουργοῦ, ὅστις θὰ εἶναι κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην, θὰ δυνηθῇ, λέγω, νὰ ἐφαρμόσῃ, ὀργανισμὸν τὸν ὁποῖον ἐὰν δὲν δυνηθῇ ἀμέσως νὰ ἐφαρμόσῃ θὰ δύναται ὅμως ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν, ἐὰν τμῆμα τι τῆς Χώρας κινδυνεύσῃ, νὰ ἐφαρμόσῃ αὐτὸν τμηματικῶς. Τίνα δὲ δαπάνην φαντάζεσθε ὅτι ὑφίσταται τὸ Δημόσιον μὲ τοὺς νομιάτρους καὶ τοὺς ἐμβολιαστάς, ἐὰν ἤθελεν ἐφαρμοσθῇ πλήρως, ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα, καὶ τὴν νέαν καὶ τὴν παλαιάν, δαπάνην πρὸς τὴν ὁποίαν ἐγὼ τόσον φειδωλὸς φαίνομαι; Οὔτε 160 χιλιάδας δραχμῶν.

§224ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι πολλά;

§225ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶναι πολλά, ἀλλὰ λέγω μὴ ἐκτιμᾶτε τὴν δαπάνην ἐκ τῆς σκοπιμότητος ἢ ἐκ τῆς ἀποδόσεως τὴν ὁποίαν ἔχει. Βεβαίως αἱ δαπάναι αὗται ἔχουσιν ἑκατονταπλασίονα τὴν ἀπόδοσιν. Καὶ τίς δὲν ἀναγνωρίζει ὁπόσα ἀγαθὰ θὰ εἴχομεν, ἐὰν ἐξυγιαίνομεν τὴν Χώραν καὶ παρείχομεν εἰς αὐτὴν τὴν εὐρωστίαν αὐτῆς, δυνηθῶμεν δὲ καὶ ἐφαρμόσωμεν πλῆρες τὸ σύστημα, ὡς ἐμφανίζεται ὑπὸ τῶν κ. Συναδέλφων, οὐ μόνον διὰ τοῦ διορισμοῦ τῶν δημοτικῶν ἰατρῶν, οἱ ὁποῖοι οὐδεμίαν θὰ εἶχον σημασίαν, ἀλλὰ καὶ διὰ τοῦ ἐφοδιασμοῦ ὅλων τῶν ἀναγκαίων ἐφοδίων; Ἀλλὰ πῶς νομίζετε ὅτι δὲν θὰ ἦτο δίκαιον καὶ λογικὸν καὶ ὅτι θὰ ἀπέδιδε τόσα ἀγαθά, ἐὰν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἱδρύσωμεν παντοῦ ἀπολυμαντήρια καὶ κλιβάνους καὶ ὅλα ἐκεῖνα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν μόνον ἐν Ἀθήναις ἄφθονα, ἐντεῦθεν δὲ ἐξαποστέλλομεν ταῦτα ὅπου ἐμφανίζεται ἀνάγκη νὰ ἐξαποστείλωμεν; Ἐκεῖνοι, δέ, οἵτινες ἀμφισβητοῦσι τὴν σκοπιμότητα καὶ ἀποστολὴν τῶν νομιάτρων, μὰ τὴν ἀλήθειαν, ἔπρεπε νὰ ἀμφισβητήσωσιν οἱανδήποτε δρᾶσιν ἐμοῦ τοὐλάχιστον, ὡς Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι πῶς τάχα ἠδυνήθησαν, ὄχι κἂν νομίατροι ἀλλὰ τρεῖς ἢ τέσσαρες ἐπιθεωρηταί, πῶς ἠδυνήθησαν ὄχι μόνον πρὸ τριετίας, ὅτε ἠπειλήθημεν ἐκ τῆς χολέρας κατὰ θάλασσαν, οὔτε καὶ ὅτε ἠπειλήθημεν κατὰ ξηράν, ἀλλ’ ὅτε εἰσήχθη ἡ χολέρα εἰς τὸν τόπον, διότι εἰσήχθη αὕτη εἰς τὸν Πειραιᾶ, διότι εἴχομεν αὐτὴν ἐπὶ μῆνας καὶ μῆνας πολλούς, διότι εἰσῆλθεν καὶ εἰς τὸ Λαύριον, εἴχομεν δὲ πανταχόθεν αἰφνιδιασμούς, καὶ ἐξαπεστάλησαν αὐτοὶ οἱ τρεῖς ἐπιθεωρηταὶ μὲ πολὺ πενιχρότερα τὰ ἐφόδια παρ’ ὅ τι σήμερον, πῶς ἠδυνήθησαν νὰ περιορίσωσιν ἀποτελεσματικῶς τὸν κίνδυνον; Ἐκεῖ δὲ στηριζόμενος ὁρίζω ὄχι πλέον ἐκτάκτους, ὡς εἶναι σήμερον, ἀλλ’ ἐκτάκτους κατὰ τύπους, τακτικοὺς ὅμως κατ’ οὐσίαν ἰατρούς, ὁρίζω αὐτοὺς μονίμους, διότι δι’ αὐτῶν θὰ εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ ἀποφύγῃ, ἄνευ περισσοτέρας ἀνάγκης, τὸν διορισμὸν νομιάτρων. Βλέπετε ὅτι περιορίζω ἀκόμη περισσότερον τὸ νομοσχέδιόν μου, ὥστε νὰ εἴπωσιν οἱ κύριοι Συνάδελφοι ἴσως, τότε τί μένει; Ἀλλ’ ἐγὼ φρονῶ ὅτι μένει, καὶ μένει πολύ. Εἶπον οἱ κύριοι Συνάδελφοι· ἀλλὰ τέλος πάντων, διατί νὰ δαπανῶνται 106.000 δραχ., ἐκτὸς ἐκείνων, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ προσθέσῃ εἰσαγόμενος ὁ θεσμὸς τῶν δημοτικῶν ἰατρῶν; Ἐὰν ὅμως ἀναγνώσητε σημείωμα, τὸ ὁποῖον ἔχω περὶ τῆς διαθέσεως τῶν δαπανῶν κατὰ τὰ τρία τελευταῖα ἔτη, τῶν ἐκτάκτων, θὰ ἴδητε πόσα ὀλίγα εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα διετέθησαν διὰ προσωπικὰς δαπάνας, καὶ ὅμως ἐπηρκέσαμεν εἰς τὸ νὰ ἀμυνθῶμεν ἀποτελεσματικῶς. Βεβαίως αὐτὴ ἡ ἄμυνα τῆς Χώρας δὲν εἶναι ἄμυνα κατὰ τῆς εἰσβολῆς ἔξωθεν ἐπιδημικῶν νόσων, καὶ διὰ τοῦτο καθιστῶμεν τοὺς νομιάτρους. Εἶπον οἱ κύριοι Συνάδελφοι, πολὺ καλά· καθιστᾶτε τοὺς νομιάτρους, ἀλλὰ πῶς θὰ ἐκτελῶνται αἱ γνωμοδοτήσεις αὐτῶν, ὅταν θὰ λείπωσιν οἱ δημοτικοὶ ἰατροί; Οἱ κύριοι Συνάδελφοι λησμονοῦσι τὰς ἀστυνομίας· εἰς μόνον ἐνεθυμήθη αὐτάς, καὶ σήμερον δὲ ἀκόμη ἐκτελοῦνται αἱ διαταγαὶ ὑπὸ τῶν ἀστυνόμων τῶν μικρῶν χωρίων. Οἱ κύριοι Συνάδελφοι ἐστήριξαν τὴν πρότασίν των εἰς τὸν συνεταιρισμόν, ὡς εἶπον, τῶν κοινοτήτων, τὸν ὁποῖον δυνάμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἔχω σκοπὸν νὰ ἐπεκτείνω τὴν τοπικὴν μέριμναν τῶν κοινοτικῶν Ἀρχῶν καὶ πέρα τῆς στενῆς περιφερείας καὶ εἰς ζητήματα εὐρυτέρας σημασίας, ἀλλὰ καὶ δυνάμεων ἀστυνομικῶν ἀνωτέρων ἐκείνων, τὰς ὁποίας ἑκάστη κοινότης δύναται νὰ φέρῃ. Εἶναι ἀκριβεῖς αἱ ἐν τῷ δημοτικῷ καὶ κοινοτικῷ νόμῳ διατάξεις, αἵτινες κανονίζουσι τὰ τῆς συμπράξεως τῶν κοινοτήτων, διαγράφουσι εὐρύτατον ἔδαφος εἰς τὴν τοιαύτην σύμπραξιν, εἰς αὐτὰς δὲ ἀπόκειται νὰ ζυγίσωσι τὰς δυνάμεις των διὰ νὰ δυνηθῶσι νὰ ἐπιληφθῶσι καὶ μέτρων, ἅτινα σήμερον δυστυχῶς, ἂν ἤθελεν ἐπιβάλει εἰς αὐτὰς τὸ Κράτος, θὰ ἀνελάμβανεν αὐτὸ τοῦτο τὸ Κράτος, δὲν εἶναι δὲ εἰς θέσιν νὰ τὰς ἀναλάβῃ. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς δημοτικοὺς ἰατρούς, μία μόνον πρόνοια λαμβάνεται δι’ εἰδικοῦ ἄρθρου, τοῦ ὁποίου μάλιστα τὴν ἔμπνευσιν ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι χρεωστῶ εἰς τὸν κ. Ἀραβαντινόν, καὶ ἐξέφραζον καὶ πρὸς ἐμαυτὸν καὶ τοὺς περὶ ἐμὲ τὴν ἀπορίαν, πῶς ἀδυναμία, πρὸ τῆς ὁποίας τοσάκις εὑρέθην διὰ τὴν ἐμφάνισιν κινδύνου δημοσίας ὑγιείας, ἀδυναμία πρὸς ἐπιβολὴν μέτρων τινῶν, πῶς τέλος πάντων δὲν εἶχεν ἐμπνεύσει μίαν τόσον στοιχειώδη ἰδέαν ἑνὸς νομοθετικοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον νὰ παρέχῃ τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ παρεμβαίνῃ αὐτὸς διὰ λογαριασμὸν τῶν δήμων καὶ διατάσσῃ μέτρα καθαριότητος ἢ καὶ ἄλλας προφυλάξεις ἐν ὥρᾳ ἐμφανίσεως τοιαύτης ἐπιδημίας, εἰς βάρος αὐτῶν, ἐφ’ ὅσον ἤθελον ἀρνηθῆ νὰ ἀναλάβωσιν αὐτοὶ τὴν τοιαύτην δαπάνην; Διότι, πράγματι, κατὰ τὴν τριετίαν ταύτην ἐνεφανίσθησαν καὶ αἱ περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας πολλαὶ δημοτικαὶ Ἀρχαὶ εὑρέθησαν εἰς πλήρη ἀδυναμίαν καὶ νὰ ἐπικουρήσωσιν ἔστω καὶ στοιχειωδῶς εἰς τὴν φροντίδα καὶ τὰς δαπάνας τῆς δημοσίας ὑγιείας, ἐννοεῖται δὲ ὅτι ὁ κίνδυνος καὶ ἡ σπουδὴ πρὸς ἀποφυγὴν αὐτοῦ δὲν ἐπέτρεπον εἰς τὸν Ὑπουργὸν φυσικά, νὰ σκεφθῇ περὶ ἐξευρέσεως τρόπου ἐξαναγκασμοῦ τῶν δημοτικῶν Ἀρχῶν, διότι πρώτιστον καθῆκον εἶχεν οὗτος νὰ ἀποκρούσῃ τὸν κίνδυνον, μετέπειτα δὲ νὰ σκεφθῇ περὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα εἰς τὸ μέλλον θὰ ἐξησφάλιζον τὴν τοιαύτην καταναγκαστικὴν μέριμναν τῶν δήμων. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι εἶπον ἀρκετά, ἐκτὸς ἂν ἐλησμόνησά τι τῶν ἐπιχειρημάτων τῶν κυρίων Συναδέλφων, ὥστε νὰ πεισθῇ ἡ Βουλὴ ὅτι περισσότερον παντὸς ἄλλου ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐφιλοδόξει νὰ καταστήσῃ ἕνα τόσον τέλειον ὑγιειονομικὸν ὀργανισμόν, ὡς εἶναι ὁ ἐπιζητούμενος ὑπὸ τῆς μελέτης τοῦ Προέδρου τοῦ Ἰατροσυνεδρίου, συμπληρούμενος μὲ ὅλην τὴν εὐρύτητα τῶν σκέψεων, τὰς ὁποίας ἠκούσαμεν ἀναπτυσσομένας ἀπόψε, καὶ αἵτινες σκέψεις συνιστῶσιν ἀκόμη καὶ τὸν ἐφοδιασμὸν τῶν ὑλικῶν τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων πρὸς πληρεστέραν ἄμυναν τῆς ὑγιείας τῆς Χώρας. Ὁ πόθος τῆς διακρίσεως ὑπάρχει καὶ εἰς ἡμᾶς, ἢ μᾶλλον εἰς ἡμᾶς πρώτιστα ὑπάρχει, ἀλλ’ ἡ διάκρισις αὕτη θὰ ἐξηγοράζετο τόσον ἀκριβά, ὥστε δὲν θὰ ἀντεῖχε τὸ δημόσιον ταμεῖον εἰς τὴν ἐξαγορὰν αὐτῆς. Ἐθεώρησα δὲ ὅτι ὤφειλον μᾶλλον νὰ εἶμαι εἰλικρινὴς καὶ ὄχι μόνον νὰ περιορίσω τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖ ὅπου τὸ περιώρισα, ἀλλὰ καὶ νὰ δηλώσω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι δὲν ἀναλαμβάνω κἂν εὐθύνην ὅτι δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ καθ’ ὅσην μικρὰν ἔκτασιν ἔχει, πρᾶγμα διὰ τὸ ὁποῖον θὰ παρεμβάλω καὶ εἰδικὴν διάταξιν, ἐπροτίμησα, λέγω, τοῦτο, παρὰ τὸν κίνδυνον τοῦ νὰ μείνῃ ἐντελῶς ἀνεφάρμοστος ὁ ὀργανισμὸς ὁ ὑγιειονομικὸς δι’ ἀδυναμίαν τοῦ δημοσίου ταμείου.

§226Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἴσως θὰ φανῇ παράξενον ὅτι εἰς συζήτησιν ἐπὶ θέματος ἐξόχως ἰατρικῆς εἰδικότητος, ἀναβαίνω καὶ ἐγὼ εἰς τὸ βῆμα. Ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος ὅτι τὴν ἔκπληξιν ταύτην δὲν θὰ δοκιμάσωσι πρῶτοι πάντων οἱ ἰατροὶ Συνάδελφοί μας. Ἔχομεν παράδειγμα ὅτι εἴς τίποτε συνέδριον, τὸ ὁποῖον συνεκρότησε τὸ ἰατρικὸν Σῶμα τῆς Ἑλλάδος πρὸς καταπολέμησιν τῆς φυματιώσεως, οἱ ἰατροὶ πρῶτοι συνεκάλεσαν εἰς σύσκεψιν καὶ νομικοὺς καὶ οἰκονομολόγους καὶ κοινωνιολόγους. Τὸ θέμα τῆς δημοσίας ὑγιείας εἶναι σπουδαιότατον, δὲν ἔχω δὲ νὰ προσθέσω τίποτε εἰς ὅσα εἶπον οἱ κ. Συνάδελφοί μας ἰατροί· ἐλέχθησαν ἄλλως τόσα ὡραῖα, ὥστε πραγματικῶς εἶναι περιττὸς πᾶς περαιτέρω λόγος. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπετρέπετο νὰ παρατηρήσω ὅτι οἱ ἐκ τῶν ἰατρῶν κ. Συνάδελφοι ἐξήτασαν τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας ὑγιεινῆς ὡς φαινόμενον κοινωνικόν, ἐνῷ τὸ νομοσχέδιον καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐξήτασε τὸ ζήτημα ὡς πρόβλημα διοικητικόν, ὡς πρόβλημα δὲ διοικητικὸν καλεῖται καὶ ἡ Βουλὴ νὰ τὸ ἐξετάσῃ· ἑπομένως θὰ ἐξετάσω αὐτὸ ἐντὸς ἐκείνων τῶν ὁρίων, εἰς τὰ ὁποῖα τὸ τοποθετεῖ ὁ εἰσηγητὴς αὐτοῦ, εἴτε διότι μέχρις αὐτῶν τῶν ὁρίων ἔχει φθάσει εἰς ἀσφαλῆ συμπεράσματα μελέτης, εἴτε διότι μέχρις αὐτῶν τῶν ὁρίων εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῶσι τὰ μέτρα ταῦτα καὶ ἀποδώσωσι καρπούς. Δὲν πρέπει δὲ ποτέ, ὅτε οὕτω τίθενται τὰ ζητήματα, νὰ λησμονῶμεν τὴν Γερμανικὴν παροιμίαν, ἡ ὁποία λέγει ὅτι τὸ καλλίτερον εἶναι ὁ ἐχθρὸς τοῦ καλοῦ, καὶ διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὸ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχομεν νὰ ἐξετάσωμεν, εἶναι ἂν τὸ νομοσχέδιον ἐντὸς αὐτῶν τῶν ὁρίων εἶναι δυνατὸν νὰ εὐδοκιμήσῃ. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἐρευνήσωμεν αὐτό, παρέσχον ἀκριβῶς οἱ λόγοι τῶν ἰατρῶν Συναδέλφων πολύτιμον συμβολήν, διότι μᾶς παρουσίασαν ἀκριβῶς τὸ κοινωνικὸν πρόβλημα, τμῆμα τοῦ ὁποίου θέλει νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡ Πολιτεία. Τὸ πρόβλημα τῆς δημοσίας ὑγιείας, τῆς καταπολεμήσεως τῆς νοσηρότητος καὶ προστασίας τῆς ὑγιείας ὑπὸ τὴν μίαν μορφὴν καὶ τῆς θεραπείας τῶν πασχόντων ὑπὸ τὴν ἑτέραν, συνδέεται μὲ τόσα αἴτια, τὰ ὁποῖα βεβαίως διαφεύγουσι τὸν κύκλον τὸν εἰδικώτατον, τῶν ἰατρῶν, διότι συνδέεται μὲ διαφόρους κοινωνικοὺς ὅρους καὶ παράγοντας, οἱ ὁποῖοι ἐπιτρέπουσι τὴν ἀνάπτυξιν νοσογόνων ἑστιῶν καὶ φορέων νοσογόνων. Εἰς τὸ ἔδαφος ὅμως τὸ ἰατρικὸν ἐγὼ βεβαίως οὐδεμίαν ἔχω ἁρμοδιότητα νὰ ἐπεμβῶ, ἀλλὰ δύναμαι ἐξ ὅσων εἶπον οἱ ἰατροὶ Συνάδελφοι νὰ ἀντλήσω κατὰ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς τοὐλάχιστον οἱ νομικοὶ ἀκολουθοῦμεν, τὸν διαχωρισμὸν τῶν ζητημάτων, εἰς τὰς ἑξῆς διαιρέσεις. Ἀσφαλῶς τὸ πρόβλημα τὸ κοινωνικόν, ὡς παρεστάθη ὑπὸ τῶν κ. κ. Συναδέλφων εἶναι πρόβλημα ἀμέσως διαφέρον τὴν κοινωνίαν, ὄχι δὲ μόνον ὡς κοινωνίαν, ἀλλ’ ἐν τῇ διαιρέσει της εἰς ἄτομα, ἐν τῇ ἀρθρώσει τῶν ἀτόμων εἰς οἰκογενείας καὶ ἐν τῇ διαρθρώσει τῶν οἰκογενειῶν εἰς κοινότητας καὶ εἰς τὴν ἐν γένει κοινωνίαν, ἡ ὁποία εἶναι ἡ ὑπόστασις τῆς Πολιτείας. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν ἀτόμων καὶ τῆς ἀπόψεως τῆς συνενώσεως τῶν ὁμάδων εἰς οἰκογενείας καὶ κοινότητας, οἱ κύριοι Συνάδελφοι ἰατροί, ἐζήτησαν ὅπως ληφθῶσιν ὡρισμένα μέτρα, τὰ ὁποῖα ἀπέκρουσεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὡς μὴ δυνάμενα νὰ ἐφαρμοσθῶσι, τό γε νῦν ἔχον. Οἱ προλαλήσαντες Συνάδελφοι δικαιότατα ἐτόνισαν τὴν μεγάλην σημασίαν, τὴν ὁποίαν καλοῦνται νὰ ἐπιτελέσωσιν οἱ δῆμοι καὶ αἱ κοινότητες διὰ τὴν προστασίαν τῆς δημοσίας ὑγιείας. Ἀλλ’ ἀκριβῶς ἐν τῇ ἀπόψει τοῦ σκοποῦ τῶν κοινοτήτων, ὡς προστάται τῶν μελῶν αὐτῶν ἐδημιουργήθησαν αἱ κοινότητες, μὴ νομίζετε δὲ ὅτι ἡ δημιουργία τῶν κοινοτήτων δὲν ἔχει σχέσιν καὶ μὲ τὴν προστασίαν τῆς ὑγιείας, διότι μεταξὺ τῶν σκοπῶν, διὰ τὴν καλλιτέραν ἐξυπηρέτησιν τῶν ὁποίων ἐδημιουργήθησαν αἱ κοινότητες, εἶναι ἀκριβῶς καὶ ἡ ὑπηρεσία τῆς δημοσίας ὑγιείας, ὡς τοπικοῦ φαινομένου, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν σκοπὸν τοῦτον ἐξωπλίσθησαν αἱ κοινότητες μὲ μέσα τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα δύνανται ἐφαρμοζόμενα νὰ προσπορίσωσιν εἰς αὐτὰς τὴν δύναμιν διὰ νὰ ἐφαρμόσωσιν τὰ μέτρα τῆς ὑγιείας. Ἡ μέριμνα ἑπομένως τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τοῦ καταστατικοῦ νόμου περὶ κοινοτήτων, ἐξώπλισεν αὐτὰς διὰ τῶν ἀναγκαίων μέσων, ἔχουσι δὲ καὶ καθῆκον ἀπέναντι τοῦ νόμου ὅπως προνοήσωσιν ὑπὲρ τῆς δημοσίας ὑγιείας. Πέρα τούτου, τί εἶναι δυνατὸν νὰ ἀξιώσῃ τις ἀπὸ τὸ Κράτος, ὅπως ἐπεμβῇ καὶ ἐπιβάλῃ εἰς τὰς κοινότητας νὰ πράξωσιν ἐν τῷ συμφέροντι τῆς δημοσίας ὑγιείας; Ἐλέχθησαν διάφορα παρὰ τῶν ἀξιοτίμων Συναδέλφων, οἵτινες διετύπωσαν καὶ μίαν διάταξιν, ὑπὸ τύπον τροπολογίας, τῆς ὁποίας συνέστησαν τὴν ἐπιψήφισιν. Ἀλλ’ ὡς ἔχει ἡ διατύπωσις τῆς τροπολογίας, δὲν λέγει τίποτε ἄλλο, δὲν προσθέτει οὐδεμίαν κύρωσιν εἰς τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχουσιν αἱ κοινότητες, τὸ ὁποῖον ἀπορρέει ἐκ τοῦ κοινωνικοῦ αὐτῶν σκοποῦ. Προστίθεται διὰ τῆς τροπολογίας ταύτης τι εἰς ἐνίσχυσιν τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ; Οὐδέν. Ἀλλ’ οὔτε θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ προστεθῇ. Καὶ ἐν τούτῳ εὑρίσκομαι ἔν τινι διαφωνίᾳ μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἂν ἀκόμη ἐπήρκουν τὰ οἰκονομικὰ μέσα τῶν κοινοτήτων. Μᾶς παρέστησαν τὸ παράδειγμα τῆς Γαλλίας. Κατὰ σύμπτωσιν ἐζήτησα νὰ μελετήσω καὶ ἐγὼ τὸν Γαλλικὸν νόμον. Πραγματικῶς, περὶ νοσηρῶν κοινοτήτων, αἱ ὁποῖαι κατά τινα τριετίαν παρουσίασαν θνητότητα ἀνωτέραν τῆς κανονικῆς, λαμβάνεται πρόνοια διὰ μέτρων τινῶν, ὅπως ἐκτελῶσιν ἔργα ἐξυγιαστικά, ἰδίως ὅμως ἀναγομένων εἰς καθαρισμὸν ὑδάτων καὶ εἰς πλήρωσιν δι’ ὑγιῶν ὑδάτων τῶν ὑδραγωγείων. Αἴ, Κύριοι! Καὶ ὁ νόμος αὐτὸς ἐν Γαλλίᾳ ὡς ἐψηφίσθη κατεκρίθη. Ὑπάρχει συγγραφεὺς ὁ ὁποῖος διὰ τοὺς νομικοὺς θεωρεῖται ἐξοχότης νομική, ὁ Barthelemy, καθηγητὴς τοῦ Δικαίου ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ τῶν Παρισίων, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ὡς ἔχει, καὶ ἀποδεικνύει μὲν ὅτι ἐγένετο ὑπὸ καλῶν ὑγιεινολόγων ἀλλ’ ὑπὸ ἐλεεινοτάτων νομικῶν. Ὥστε ὑπάρχει καὶ τεχνικὴ δυσκολία ἀκόμη διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον θέλετε, τὸ ἀντικείμενον εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς αὐτοδιοικήσεως, ὄχι διότι ἀναγνωρίζονται αἱ κοινότητες ἁπλῶς ὡς ἔχουσαι δικαιώματα, διότι ἔχουσι καθήκοντα καὶ διότι ὑπολαμβάνει τὸ Κράτος ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ γενικῶν διατάξεων καὶ διὰ διατάξεων, αἱ ὁποῖαι περιέχονται εἰς γενικοὺς νόμους νὰ ῥυθμίσῃ ὑποχρεώσεις τῶν κοινοτήτων πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων αὐτῶν κατὰ τρόπον τόσον καλὸν ὅσον αὐταὶ αὗται αἱ κοινότητες δύνανται νὰ ῥυθμίσωσι τὸ πρᾶγμα. Ἡ μόνη ἄποψις, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν σοβαρῶς ἀπὸ ἀπόψεως διοικήσεως, εἶναι ἡ ἄποψις τὴν ὁποίαν μοὶ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ ἀποδεχθῇ εἰς τροπολογίαν ὁ κ. Ὑπουργός. Εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει βεβαιωμένον ὅτι εἰς περίπτωσιν κινδύνου, μία κοινότης δὲν ἐκπληροῖ τὸν κοινωνικὸν αὐτῆς σκοπόν, τότε νὰ δύναται νὰ ἐκτελέσῃ αὐτὸν τὸ Κράτος εἰς βάρος τῆς κοινότητος, ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ κοινότης δὲν εἶναι ἐπαρκὴς νὰ ἀναλάβῃ αὐτὸ τὸ βάρος, διότι ἄλλως τὸ Κράτος εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ ἐκτελέσῃ αὐτὸ τὴν ὑποχρέωσιν, εἴτε οὕτως εἴτε ἄλλως ἀπέναντι ἑνὸς κινδύνου ἐνδεικνυομένου εἰς βάρος αὐτοῦ. Ὥστε διὰ τὸ ζήτημα τῶν κοινοτήτων, νομίζω ὅτι ἡμᾶς τουλάχιστον τοὺς νομικούς, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς πείσωσιν οἱ ἐκ τῶν ἰατρῶν Συνάδελφοι ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐπιμείνωμεν, ἵνα ἀναβάλωμεν τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου μέχρις οὗ διαπλασθῶσι καὶ οἱ νομικοὶ ἰατροί.

§227Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ἀπὸ θετικῆς ἀπόψεως.

§228Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἡ μόνη θετικὴ ἄποψις ἔσται αὐτή. Ἐδῶ νόμους κάμνομεν κύριε, Συνάδελφε. Τώρα εἶπον οἱ κύριοι Συνάδελφοι — μήτε εἶναι ὀρθὸν καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ ἀντείπῃ εἰς ἰατροὺς εἰδικωτάτους περὶ τούτου — ὅτι πρὸς καταπολέμησιν νόσων καὶ καταπολέμησιν ἐπιδημιῶν εἶναι ἀπαραίτητον νὰ προμηθευθῶσιν οἱ δῆμοι ὡρισμένα μηχανήματα, τὰ ὁποῖα ἡ ἰατρικὴ ὑποδεικνύει ὅτι εἶναι τὰ μόνα συντελεστικὰ εἰς τὴν καταπολέμησιν, οὐχὶ βεβαίως τῶν φορέων τῶν μικροβίων ἀλλ’ αὐτῶν τούτων τῶν μικροβίων, τῶν νοσογόνων αἰτίων, ἂς τὰ εἴπωμεν ὑπὸ γενικωτέραν μορφήν. Τὸ πρᾶγμα ἔχει ἀληθῶς οὕτως ἀφοῦ Συνάδελφοι εἰδικώτατοι τὸ βεβαιοῦσι καὶ ἀφοῦ καὶ ὅσοι ἀναγινώσκουσι καὶ ἐπιστημονικὰ βιβλία ἐκτὸς τοῦ κλάδου των, τοῦτο ἀναγινώσκουσιν· ἀλλὰ ἡ περὶ τούτου πρόνοια εἶναι πραγματικῶς δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον μερίμνης τοῦ Κράτους, ἰδίως διὰ νὰ προσπορισθῇ ἱκανὰ μηχανήματα διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ ἐξαποστέλλῃ εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα ἢ ὑπάρχει βεβαίωσις νόσων ἢ ὑπόνοιαι ὅτι ὑπάρχουσιν ἐπιδημίαι. Τὸ ζήτημα ὅμως εἶναι οἰκονομικὸν καθαρῶς, δὲν ὑποθέτω δὲ ὅτι εἶναι ἀνάγκη καὶ διὰ νόμου νὰ ἐπιβληθῇ ἡ τοιαύτη ὑποχρέωσις διὰ τὴν ὁποίαν ἀρκεῖ ἡ γενικὴ ἁρμοδιότης τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀρκεῖ ἡ γενικὴ ἁρμοδιότης τῶν κοινοτήτων ἐπίσης ὅσαι εὐποροῦσι, καὶ ὑπάρχουσι καὶ πιστώσεις αἱ ὁποῖαι περιλαμβάνονται εἰς τοὺς ἐτησίους προϋπολογισμοὺς αἱ ὁποῖαι ἐπιτρέπουσι τοῦτο. Πέρα τούτου ὅμως, ἐπειδὴ τὸ ζήτημα τῆς ὑγιείας δὲν ἀντιμετωπίζεται γενικῶς εἴς τινα χώραν ἀλλὰ ἀντιμετωπίζεται ἀναλόγως τῶν γενικῶν συνθηκῶν, καὶ ἐπειδὴ εὑρισκόμεθα ἐν τῷ σταδίῳ διοικητικοῦ μέτρου, ἀναγνωρίζω τοῦτο, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη ἐκδόσεως εἰδικῶν κατὰ τόπους ἀστυνομικῶν διαταγῶν περὶ ὑγιείας, περὶ προφυλακτικῶν μέτρων, περὶ μέτρων καθαριότητος, περὶ μέτρων τὰ ὁποῖα κανονίζουσι τὴν διαγωγὴν τῶν πολιτῶν, εἴτε ἐπιτάσσοντα τὴν τήρησιν ὡρισμένης διαταγῆς εἴτε ἀπαγορεύοντα τὴν τήρησιν ὡρισμένης διαταγῆς ἄλλου εἴδους. Τὸ δικαίωμα τῆς συμμετοχῆς τῶν κοινοτήτων ἢ τῶν δήμων εἰς τὴν διατύπωσιν τοιούτων διατάξεων, (règlements sanitaires), τὸ δικαίωμα τοῦτο εἶναι πραγματικῶς ἄξιον νὰ τεθῇ ὑπὸ συζήτησιν. Ἀλλὰ καὶ ἐν τούτῳ εὑρίσκω μίαν ἔλλειψιν εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἡ ὁποία ὅμως συνέχεται μὲ τὴν ὅλην ὀργάνωσιν τῆς τοπικῆς μας διοικήσεως, ἥτις δὲν ἔχει συμπληρωθῆ. Ἐτέθησαν αἱ πρῶται βάσεις καὶ προχθὲς ἀκόμη ἠκούσαμεν ὅτι ὑπεβλήθη ἕτερον νομοσχέδιον διὰ νὰ στεγάσῃ τὸ οἰκοδόμημα τοῦ ὁποίου μόνον τὰς βάσεις ἐθήκαμεν. Λοιπὸν δι’ αὐτὸν τὸν λόγον μόνον, διότι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δὲν προνοεῖται ἐπαρκῶς τὸ ζήτημα τῶν τοπικῶν ἀστυνομικῶν διαταγμάτων περὶ ὑγιείας, τὰ ὁποῖα εἰς τὸ σημερινὸν καθεστὼς ἐπαφίενται ἐντελῶς εἰς τὴν ἀστυνομίαν, δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον ἢ νὰ εἴπωμεν ὅτι ἐπειδὴ αὐτὸ δὲν γίνεται, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι καλὸν καὶ εἰσηγεῖται ὁ Ὑπουργὸς ὡς καλόν, δὲν πρέπει νὰ τὸ ψαφίσωμεν. Καὶ ἄλλο τι εἶναι ζήτημα, τὸ τῆς ἐκτελέσεως αὐτῶν τῶν Β. Διαταγμάτων. Ἀλλὰ ἡ ἐκτέλεσις αὐτῶν τῶν Β. Διαταγμάτων, δὲν ἐξεύρω ἂν θὰ ἐπιτύχῃ διὰ τοῦ διορισμοῦ μόνον τῶν ἰατρῶν, διότι καὶ τοὺς δημοτικοὺς ἰατροὺς ἐγὼ φαντάζομαι ὡς συγγενεῖς τῆς δημοτικῆς διοικήσεως. Δὲν φαντάζομαι αὐτοὺς ὡς ἐκτελεστὰς μέτρων ἐξυγιαστικῶν ἢ μέτρων δημοσίας ὑγιείας. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἔν τινι μέτρῳ· ἀλλὰ τὸ ζήτημα κατὰ τελικὸν λόγον, ἡ ἐκτέλεσις ὅλων αὐτῶν τῶν σοφῶν διαταγῶν αἱ ὁποῖαι θὰ ἀπορρέωσιν ἀπὸ ἐπιστήμονας ἰατρούς, οἱ ὁποῖοι θὰ εἰσηγηθῶσιν αὐτὰ τὰ μέτρα εἰς τὰ εἰδικὰ συμβούλια, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποφασίσωσι περὶ αὐτῶν, θὰ ἐναπόκειται εἰς τὴν ἀστυνομίαν, διὰ τῆς συζητήσεως δέ, τὴν ὁποίαν θέτει τὸ πόρισμα τῆς ἀστυνομίας, διαλανθάνουσιν ἴσως τοὺς ἐξ ἐπαγγέλματος ἰατροὺς ἀλλὰ δὲν διαλανθάνουσιν ἡμᾶς τοὺς ἐξ ἐπαγγέλματος νομικούς, διότι ἡ ἀστυνομία τὴν ὁποίαν ἔχομεν εἶναι ἡ ἀστυνομία τῆς μιᾶς μορφῆς, ἡ ἱκανὴ μόνον διὰ τὴν καταστολήν. Δὲν εἶναι ἡ ἀστυνομία τῆς ἀσφαλείας, δὲν εἶναι ἡ ἀστυνομία ἡ προλαμβάνουσα· δὲν ἔχομεν δὲ καὶ τὰ ὄργανα τὰ ἐπιτήδεια διὰ τοιοῦτον σκοπόν, ἀλλ’ εἶναι πολὺ βαθύτερον καὶ ῥιζικώτερον τὸ πρόβλημα ὥστε νὰ ὑποτεθῇ ὅτι, ἐπειδὴ δὲν λύεται καὶ αὐτὸ τὸ μικρὸν πρᾶγμα, ἂς ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλὰ περὶ τούτου δὲν πρόκειται, οὔτε θέλω εἰς τοιαύτην ὥραν νὰ σᾶς κουράσω διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἀστυνομίας. Ἐκτὸς ὅμως αὐτοῦ, τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας ὑγιείας, εἶναι καὶ ἀντικείμενον τῆς μερίμνης τοῦ Κράτους. Βεβαίως ἡ μέριμνα αὕτη τοῦ Κράτους ἐκδηλοῦται πολλαχοῦ καὶ οὐχὶ μόνον εἰς ἕν νομοσχέδιον· ἐκδηλοῦται καὶ εἰς σωρείαν ἄλλων νόμων ποῦ ἔχει ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία, καὶ πρέπει νὰ λεχθῇ τοῦτο, διότι ἄδικοι αἰτιάσεις ἐξεδηλώθησαν κατ’ αὐτῆς. Καὶ εἰς τὴν διοίκησιν οἰκοδομῶν πόλεων καὶ κτιρίων καὶ εἰς τὴν διοίκησιν τὴν ἐργατικὴν τῶν ἐργοστασίων πάντοτε ἐξεδηλώθη ἡ μέριμνα ὑπὲρ τῆς δημοσίας ὑγιείας. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτῶν τῶν εἰδικῶν περιπτώσεων, αἱ ὁποῖαι ὑπάγονται μέρος μὲν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, μέρος δὲ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, μέρος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν καὶ μέρος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, βεβαίως, τὸ Κράτος ἔχει ὡς ἰδιαίτερον, ὡς τελείως ἰδιοσυγκριτικὸν κλάδον, τὸν κλάδον τῆς προστασίας τῆς δημοσίας ὑγιείας. Εἰδικῶς δὲ ἐπ’ αὐτοῦ κατηγγέλθη, ἐν μέρει δικαίως, ὅτι ἡ νομοθεσία ἡμῶν ἦτο πεπαλαιωμένη. Κακῶς θὰ ἔπρεπε τοῦτο νὰ ἀποδοθῇ εἰς ἀβελτηρίαν τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας, διότι μόνον ὁ ἀγνοῶν τὴν Πολιτείαν τῆς Ἑλλάδος δύναται, τὸ παρατηρούμενον χάσμα μεταξὺ τῆς ἐποχῆς τῆς βασιλείας τοῦ Ὄθωνος καὶ τῆς σημερινῆς, νὰ ἀποδώσῃ εἰς ὀλιγωρίαν καὶ ἀμάθειαν τῶν κυβερνησάντων. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, τὰ αἴτια εἶναι πλέον ἢ πολιτικά, διότι διεξήγαγεν ὁ τόπος αὐτὸς ἕνα πολιτικὸν ἀγῶνα, τοῦ ὁποίου καρπὸς ὑπῆρξεν ἡ καθιέρωσις τοῦ πολιτεύματος, τὸ ὁποῖον ἔχει. Καὶ τοῦτο εἶναι γενικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐπίσης θὰ ἀποχωρίσωμεν. Ἡ νομοθεσία ἡ ἐργατική, περὶ τῆς ἐπιβλέψεως τῆς δημοσίας ὑγιείας, ἦτο παλαιά.

§229Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Ἀλλὰ σοφή.

§230Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ποῦ συγκρούεται ὅμως αὐτὴ ἡ νομοθεσία, ἵνα ἴδωμεν ἐὰν τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνονται ἐξυπηρετοῦσι πραγματικῶς τὸν σκοπὸν καὶ αἴρουσιν ἑπομένως τὰ προσκόμματα; Τὰ μόνα ὅπλα, τὰ ὁποῖα διαθέτει τὸ Κράτος ὡς διοίκησις, πρὸς πραγμάτωσιν ἑνὸς σκοποῦ, εἶναι τὸ Β. Διάταγμα καὶ ἡ διαταγή, ἡ ὁποία, ἀποτελοῦσα μέρος τοῦ ἐν τῷ Β. Διατάγματι προβλεπομένου μέτρου πρὸς ἐπίτευξιν τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον προβλέπει τὸ Β. Διάταγμα. Πέρα αὐτῶν τῶν δύο μέσων, οὐδὲν ἄλλο μέσον διαθέτει ἡ διοίκησις, ἐκτὸς τῶν ἐπιστημονικῶν ὁδηγιῶν αἱ ὁποῖαι ὅμως δὲν ἀποτελοῦσιν ἀντικείμενον αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Εἰς τὸ ζήτημα τῶν Β. Διαταγμάτων πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι δὲν ἔχει νὰ προσθέσῃ τίποτε. Ἐζητήθη ὑπό τινων ἰατρῶν, διότι δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψει μου τὴν μελέτην τοῦ κ. Σάββα, νὰ περιληφθῶσιν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου διάφορα μέτρα, τὰ ὁποῖα ἰσχύουσιν ἤδη ὑπὸ τὴν μορφὴν Β. Διαταγμάτων. Ἡ οὐσία τῶν διατάξεων, τὰς ὁποίας ἐπιβάλλει ἡ ἰατρική, εἶναι ἀπαγόρευσις πραγμάτων τινῶν εἰς τὰς πόλεις, ἅτινα δὲν καθορίζονται διὰ νόμου. Ἐπειδὴ ὅμως ὑπέλαβεν ὁ νομοθέτης, καὶ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι ἐν τῷ ζήλῳ αὐτῆς ἡ ἰατρικὴ ἐπιστήμη διαρκῶς κατακτᾷ τὸν ἁρμόδιον κύκλον τῶν νοσογόνων στοιχείων, δὲν ἠθέλησε νὰ δεσμεύσῃ ταῦτα εἰς διατάξεις νόμου, ὁπότε θὰ ἦτο ἀνάγκη πολλαπλασίας συζητήσεως διὰ νὰ μεταβληθῶσιν αὗται, δὲν ἤθελε νὰ περιλάβῃ αὐτὰς τὰς διατάξεις αὐτὰ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἡ προοδεύουσα ἐπιστήμη καταδικάζει. Τίνες εἶναι αἱ ἀπαιτήσεις τῆς ὑγιεινῆς, δὲν λέγει ὁ νόμος. Ὁ νόμος ἔταξε ποινὰς κατὰ τῶν παραβατῶν τῶν διατάξεων. Τὰ μέτρα τῆς ὑγιεινῆς, τὰ ὁποῖα θεωρεῖτε ἀπαραίτητα πρὸς καταπολέμησιν τῶν νόσων, τὰ μέτρα τῆς ὑγιεινῆς πρέπει νὰ ἐπιφυλαχθῆτε πάντοτε σεῖς οἱ ἐπιστήμονες νὰ ὁρίζητε ταῦτα ἑκάστοτε κατόπιν τῶν μελετῶν σας καὶ ἀφοῦ φθάνετε εἰς συμπεράσματα. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον θὰ εἶχον νὰ εἴπω, χωρὶς ἐκ τούτου νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς τοῦ νομοσχεδίου, διότι νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον ἄλλου νομοσχεδίου, εἶναι τὸ ἑξῆς, τὸ ὁποῖον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω καὶ εἰς τὸ πρῶτον Πανελλήνιον Συνέδριον τῆς φυματιώσεως. Ὁ ποινικὸς ἡμῶν νόμος τὰς παραβάσεις τῶν Β. Δικταγμάτων, τῶν ὑγιειονομικῶν, χαρακτηρίζει πταίσματα, ἐπιτρέπει δὲ εἰς τὴν διοίκησιν μόνον νὰ περιορίζῃ ἕνεκα κινδύνου τῆς δημοσίας ὑγιείας τὴν ἐλευθέραν ἔκδοσιν προσώπων καὶ πραγμάτων. Προκειμένου δὲ περὶ ἐλευθέρας ἐξασκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματος, μόνον εἰς δύο περιπτώσεις θεωρεῖ ὅτι δύναται νὰ παρεμβῇ ἡ διοίκησις· εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν τροφίμων καὶ τῶν ὑπηρετριῶν, ἀλλὰ δι’ ἰατρῶν. Οἱ ἰατροὶ θὰ ἔχωσιν ἀκούσει ὅτι αἱ περιπτώσεις τοῦ ἡμετέρου ποινικοῦ εἶναι πεπαλαιωμέναι, καὶ θὰ ἦτο δίκαιον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐκ συμφώνου νὰ τροποποιήσωσι κατὰ τοῦτο τὰς διατάξεις τοῦ ποινικοῦ νόμου, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἁπλῆ ἐπικύρωσις τῆς παραβάσεως ὑγιειονομικῶν Β. Διαταγμάτων, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι νόμος ἀλλὰ τὰ ὁποῖα ἐπίτηδες ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἀφήνει εἰς τὴν διοίκησιν, εἰς τοὺς εἰδικοὺς νὰ κανονίζωσιν ἑκάστοτε ἀναλόγως τῆς ἀνακαλύψεως καὶ προόδου τῆς ἐπιστήμης. Παρετήρησα τοῦτο, καὶ πρὸς αὐτὸ τὸ ὁποῖον ζητεῖ ἡ ἐπιτροπή, εἶμαι ἐντελῶς σύμφωνος, ἵνα αἱ παραβάσεις τοῦ ὑγιειονομικοῦ νόμου μὴ θεωρηθῶσι πταίσματα ἀλλὰ πλημμελήματα. Αὐτὸ δὲν εἶναι νέον· αὐτὸ ἔχει καθιερώσει καὶ ὁ Βαυαρικὸς καὶ ὁ Γερμανικὸς νόμος, μέχρι τοιούτου δὲ σημείου ἐφαρμόζονται οὗτοι, ὥστε ὁ νόμος αὐτὸς ἐθεώρησεν ὡς πλημμέλημα καὶ τὰς παραβάσεις τῶν γενικῶν Β. Διαταγμάτων. Ἀλλ’ ὑποθέτω νὰ γίνῃ τοῦτο ἀντικείμενον ἰδιαιτέρου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον οὐδεμίαν θὰ ἔχωσι δυσκολίαν νὰ εἰσηγηθῶσι καὶ οἱ δύο ἁρμόδιοι Ὑπουργοί. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν νόμων καὶ τῶν Β. Διαταγμάτων, ἔρχεται καὶ τὸ ζήτημα τῆς ὀργανώσεως. Εἰς τὸ ζήτημα τῆς ὀργανώσεως, ἐὰν ἀναγνώσῃ τις τὸ νομοσχέδιον, ἐγὼ τοὐλάχιστον δίδω τὴν μεγαλειτέραν σημασίαν, ἐπειδὴ λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐν Ἑλλάδι συνθήκας· ἐὰν ἀναγνώσῃ, λέγω, τὸ γʹ. ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 15, θὰ ἴδῃ ὅτι ὅλος ὁ θετικὸς πυρὴν τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ ἐξουσία, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ νομίατρος, ὅπως προβαίνῃ εἰς λῆψιν μέτρων πρὸς ἀποτροπὴν μεταδόσεως μολυσματικῆς νόσου. Αὐτὸ εἶναι κατ’ ἐμὲ τὸ αὐστηρότερον πρᾶγμα, διότι εἰς αὐτὸ βλέπω μίαν θετικὴν ἀρχήν, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ὁ κ. Ὑπουργός, καὶ προσθέτει κάτι τι νέον εἰς τὴν ὑπάρχουσαν νομοθεσίαν, διότι τὸ ζήτημα τοῦ Ἰατροσυνεδρίου ἢ Ἀνωτάτου Ὑγιειονομικοῦ Συμβουλίου, ὅπερ εἶναι ἀνασκευὴ τοῦ ὑπάρχοντος θεσμοῦ, καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῶν γενικῶν ἐπιθεωρητῶν βλέπω δημιουργίαν ὀργάνων. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διαφέρει ἐμὲ περισσότερον ὡς νομικὸν εἶναι τὶς ἐξουσία προσδίδεται εἰς τὰ ὄργανα ταῦτα. Βλέπω, ἐν τῷ ἄρθρῳ 15ῳ ἐδάφιον γʹ ὅτι δίδεται εἰς τὸν νομίατρον ἐξουσία νὰ λαμβάνῃ μέτρα πρὸς ἀποτροπὴν ἐπικινδύνου νόσου, τοῦτο δὲ δὲν εἶναι μικρόν. Εἶναι μεταξὺ τῶν ὀλίγων νομοθετημάτων ἐν τοῖς ὁποίοις βλέπω, ὅτι δὲν γίνεται μόνον λόγος περὶ μισθῶν ἀλλὰ καὶ περὶ ἐξουσίας τὴν ὁποίαν ἔχουσιν αὐτὰ τὰ ὄργανα, διὰ νὰ πραγματοποιήσωσιν ἐν εὐθέτῳ χρόνῳ τὴν θέλησιν τῆς ἐξουσίας. Ἀλλὰ λέγων τοῦτο, θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσέξῃ εἰς τὴν διασκευὴν καὶ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου καὶ τῶν ἄλλων ἄρθρων ὅπου ἐπίσης γίνεται λόγος. Ἐπειδὴ δὲ δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν, ἴσως δὲ καὶ ὁ ἴδιος κ. Ὑπουργὸς δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ καθορίσῃ λεπτομερέστερον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς εἴπω, νὰ ἐπιφυλαχθῇ ὅπως διὰ Β. Διατάγματος, ἀφοῦ ὁ νόμος ἀναγνωρίζει εἰς τὸν νομίατρον ἐξουσίαν, νὰ κανονίσῃ ὁποία τις θὰ εἶναι ἡ σχέσις τοῦ νομιάτρου πρὸς τὰς ἄλλας ἀρχάς, ἵνα μὴ ἐπέρχηται σύγκρουσις καὶ ὑποδεικνύει αὐτὸς μέτρα τὰ ὁποῖα αἱ δικαστικαὶ ἀρχαὶ νὰ μὴ ἐκτελῶσι. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ διοικητικοῦ προβλήματος, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θίγω εἶναι τίς ἡ ἐξουσία, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχωσιν αὐτὰ τὰ ὄργανα, καὶ τίς ἡ σχέσις αὐτῶν πρὸς τὰ ἄλλα, διότι φαντάσθητε, κ. Συνάδελφοι, ἂν αὐτὸς ὁ ὁποῖος δικαιοῦται νὰ λάβῃ μέτρα πρὸς ἀποτροπὴν ἀμέσου κινδύνου καὶ ἀντιλαμβάνεται ταξιδεύων τοιοῦτό τι, νὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναφέρῃ προηγουμένως πρὸς τὸν Νομάρχην. Αὐτὰ δὲν νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ καθορίσωμεν προχείρως. Θὰ καθορισθῶσι διὰ Β. Διατάγματος μετὰ μελέτην, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἔχῃ δικαιώματα ὁ νομίατρος καὶ νὰ ὑποχρεῶται ἡ ἀστυνομικὴ Ἀρχὴ νὰ ἐκτελῇ τὰς διαταγὰς αὐτοῦ. Ἐπίσης τὰ μέτρα ταῦτα δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τελεσφορήσωσιν, ἂν δὲν ἠθέλομεν ἀναγνωρίσῃ τὸν νομίατρον, τὸν ὁποῖον φαντάζομαι ὅτι θὰ εἶναι ὑγιειονολόγος καὶ ὄχι παθολόγος ἢ ἄλλος τις, ὡς διατάκτην τῶν πιστώσεων, τὰς ὁποίας χορηγεῖται εἰς τὴν Ἀστυνομίαν διὰ τὴν λῆψιν μέτρων διὰ τὴν ὑγιείαν. Αὐτὰ δὲν εἶναι ἀντικείμενα νόμου· εἶναι λεπτομέρειαι τοῦ Β. Διατάγματος. Ἐπειδὴ ὅμως τὸ Β. Διάταγμα πρέπει νὰ εἶναι ἐκτελεστικὸν ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ νόμου, θὰ εἶναι ὀρθὸν ἡ γενικὴ διάταξις νὰ εἶναι ἀρκετὰ εὐρεῖα, ὥστε νὰ ἐπιτραπῇ νὰ κανονισθῇ ἡ σχέσις τῶν νομιάτρων πρὸς τὰς ἄλλας Ἀρχὰς τοῦ Κράτους καὶ εἰδικῶς ἐν σχέσει πρὸς τὰς πιστώσεις, τὰς ὁποίας θέτει εἰς τὴν διάθεσιν τῶν Ἀστυνομιῶν τὸ ὑμέτερον Ὑπουργεῖον. Ἐλέχθησαν ἐπίσης τινὰ περὶ τῆς ἐποπτείας, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀσκῇ τὸ Κράτος ἐπὶ ἱδρυμάτων τὰ ὁποῖα ἔχουσι σχέσιν πρὸς τὴν ὑγιεινὴν καὶ προληπτικὴν ἰατρικήν. Νομίζω ὅτι ἡ διάταξις αὕτη, ὡς ἔχει διατυπωθῆ ἐν ἄρθρῳ 4ῳ, εἶναι ὀλίγον τι ἀοριστολόγος. Θὰ ἐπεθύμουν διατάξεις μᾶλλον θετικάς. Θὰ ἐπεθύμουν δύο τινά· πρῶτον μὲν τὸ δικαίωμα τοῦ Ἰατροσυνεδρίου νὰ ἀντικαταστήσῃ τὸ δικαίωμα τοῦ Νομαρχιακοῦ Ὑγιειονομικοῦ Συμβουλίου, ὅπως θέτῃ ὑπὸ ἔλεγχον τοιαῦτα ἱδρύματα. Ἀλλὰ τὸ σπουδαιότερον, τὸ δικαίωμα τοῦ Ἰατροσυνεδρίου, ὅπως συντάσσῃ κανονισμοὺς περὶ τῆς κανονικῆς λειτουργίας τῶν τοιούτων ἱδρυμάτων, οἱ ὁποῖοι κανονισμοὶ μετὰ τὴν ἔγκρισιν τοῦ Ὑπουργείου νὰ εἶναι ὑποχρεωτικοί, εἰς τρόπον ὥστε ἡ παράβασις αὐτῶν νὰ εἶναι παράβασις ὑγιειονομικῆς διατάξεως, νὰ ὑπέχωσιν εὐθύνην οἱ ἀνεύθυνοι ἐκεῖνοι περὶ τῶν ὁποίων ὑπάρχουσι καταγγελίαι ὅτι ἀφήνουσιν ἀρρώστους καὶ τρώγουσιν αὐτοὺς οἱ ποντικοί. Ἀλλά, Κύριοι, ἐλέχθησαν πολλὰ περὶ δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἰατρῶν. Θὰ εἴπω καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην μου. Ὅλα αὐτὰ πρέπει νὰ τὰ ἐννοήσωσιν οἱ δῆμοι καὶ αἱ κοινότητες, καὶ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν διὰ τοῦ νόμου νὰ ἐπιβάλωμεν αὐτὰ τὰ πράγματα· ὅτι τὸ σπουδαιότερον ὅλων διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ κινδύνου τῆς δημοσίας ὑγιείας, εἶναι ἡ συνδρομὴ αὐτῶν τῶν ἰατρῶν. Φαντάζομαι ὅτι συμπλήρωμα τῆς μερίμνης τοῦ Κράτους εἶναι ἡ ἐξάσκησις τοῦ ἐπαγγέλματος ὑπ’ αὐτῶν τούτων τῶν ἰατρῶν. Ἂν εἰς ἄλλα Κράτη παρατηροῦνται ἰατροὶ διοριζόμενοι ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸ πρᾶγμα τοῦτο, δυνάμεθα μόνον νὰ οἰκτίρωμεν τὰ Κράτη ἐκεῖνα, τοὐλάχιστον διά τινα τὰ ὁποῖα ἐμνημονεύθησαν, διότι τοῦτο ἀποδεικνύει ὅτι ἡ ἰατρικὴ δὲν εἶναι διαδεδομένη πολὺ εἰς τὰ Κράτη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εὑρέθησαν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ζητήσωσιν ἰατροὺς ἐξ ἄλλων Κρατῶν, καὶ νὰ διορίσωσιν ἰατρούς, οἱ ὁποῖοι νὰ παράσχωσι τὴν ἀντίληψίν των. Ἡ Ἑλλὰς κακῶς μὲν διὰ τὰ θυλάκια τῶν ἰατρῶν, καλῶς δὲ διὰ τὴν ὑγιεινὴν ἔχει πολλοὺς ἰατρούς, ὥστε εἰς δεδομένην κρίσιμον στιγμὴν νὰ παράσχῃ τὴν συνδρομήν της εἰς φίλα καὶ σύμμαχα Κράτη, τὰ ὁποῖα ἐπεκαλέσθησαν αὐτήν, ὅπερ βεβαίως ἀποτελεῖ τιμήν. Ἰατροὶ ὑπάρχουσι πολλοί. Τὸ Ἑλληνικὸν Πανεπιστήμιον ἐξαπέλυσε πολλούς, καλῶς κατηρτισμένους, εἰς ὅλα τὰ μέρη, εἰς τρόπον ὥστε εἰς ὅλα σχεδὸν τὰ χωρία νὰ ὑπάρχῃ ἰατρός. Τί λείπει λοιπὸν διὰ νὰ ἐφαρμοσθῶσι τὰ μέτρα ταῦτα; Βεβαίως ὄχι ἰατρικαὶ γνώσεις, διότι τοιαῦται ὑπάρχουσιν. Ἴσως νὰ δύναται ἀμισθεὶ τὸ Κράτος νὰ χρησιμοποιήσῃ τοὺς ἰατροὺς ἐπὶ παροχῇ τίτλου τινός, ἀλλὰ νομίζω ὅτι καὶ ἄνευ τούτου ἂν ὀργανωθῇ τὸ ἰατρικὸν Σῶμα εἰς Σῶμα πειθαρχοῦν, εἰς Σῶμα δημοσίου χαρακτῆρος, νομίζω ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ ἐπαναπαυθῇ εἰς τὰς ὑπηρεσίας αὐτῶν. Καὶ καθ’ ὃν τρόπον πρὸς ἀντιμετώπισιν ἐξωτερικῶν ἐχθρῶν ἐπιτάσσει καὶ στρατὸν καὶ ὑγιειονομικοὺς ἀξιωματικοὺς εἰς τὸν στρατόν, κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν ἐσωτερικοῦ κινδύνου, νὰ δύναται νὰ ἐπιτάσσῃ τοὺς ἰατρούς. Νομίζω ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι δύσκολον· ἀρκεῖ μόνον νὰ ὀργανωθῇ τὸ Ὑγιειονομικὸν Σῶμα τῆς Ἑλλάδος, εἰς Σῶμα πειθαρχοῦν, Σῶμα δημοσίου χαρακτῆρος, καθ’ ὃν τρόπον εἶναι καὶ τὸ δικηγορικὸν Σῶμα. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ὑπάρχει περίστασις ὅπως ἀφεθῇ διὰ Β. Διατάγματος τῇ γνωμοδοτήσει τοῦ Ἰατροσυνεδρίου ἐκδιδομένου, νὰ ὀργανωθῇ πειθαρχικὴ ἐξουσία ἐπὶ τῶν ἰατρῶν ὅπως ἀσκεῖται ἐπὶ τῶν δικηγόρων. Ὅταν ἔχωμεν ἰατροὺς πειθαρχοῦντας, τότε θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχητε ἀμισθεὶ τὰς ὑπηρεσίας τῶν ἰατρῶν καὶ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ λογοδοτῶσιν ὡς ἀντιβαίνοντες εἰς τὰ ἰδιαίτερα καθήκοντα τῆς ὑπηρεσίας των. Ὅταν συναισθανθῶσιν οὗτοι ὅτι ἀποτελοῦσι μίαν corporation, ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ λογοδοτῶσιν, ἐὰν δὲν ἐκτελῶσι τὰ καθήκοντα τὰ ἀνατεθειμένα εἰς αὐτοὺς ἐν ἐκτάκτοις περιστάσεσιν· ὅταν δὲν διατηρήσωσι τὴν προσήκουσαν διαγωγὴν καὶ τὴν ἰδιαιτέραν ἀξιοπρέπειαν τοῦ ἐπαγγέλματος· ὅταν ἐπιτάσσωνται οἱ ἰατροὶ πρὸς ἐνέργειάν τινα, νὰ εἶναι τὸ κέντρον ἁρμόδιον πρὸς πειθαρχικὴν ἐξουσίαν. Πρέπει νὰ ἀνατίθηται καὶ πειθαρχικὴ ἐξουσία εἰς Σῶμα παρόμοιον, ὡς ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος διὰ τοὺς δικηγόρους. Ὅταν δὲ καὶ οἱ ἰατροὶ ὀργανωθῶσιν εἰς τοιοῦτον Σῶμα, θὰ δυνηθῶσι τότε νὰ διεκδικήσωσι καὶ ἄλλα τινὰ δικαιώματος, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσι σήμερον, διότι δὲν θὰ ἀρνηθῆτε ὅτι, αἱ ἀμοιβαί, δι’ ὧν ἀμείβονται οἱ ἰατροί, εἶναι εὐτελεῖς.

§231Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Δὲν ἔχομεν τοὺς πίνακας ὅπως σεῖς.

§232Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐὰν ὀργανωθῆτε εἰς Σώματα, δὲν θὰ ἔχητε κανονισμόν, ὁ ὁποῖος δίδει μίαν δραχμὴν δι’ ὑπηρεσία; τὰς ὁποίας παρέχουσιν οἱ ἰατροί, καὶ ἀπαιτεῖ ὅλα τὰ μέσα τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας διὰ νὰ εἰσπράξωσιν οὗτοι χρήματα. Προτείνω τοῦτο ὡς πρῶτον θεμέλιον διὰ τὴν ἐπιδίωξιν τοιούτου δικαιώματος, ἐπειδὴ δὲ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκφύγωμεν, δὲν θὰ εὕρητε ἄλλο διοικητικὸν μέτρον ὅπερ ἀπαιτῇ ἵνα διὰ Β. Διατάγματος καθορισθῇ πειθαρχικὴ δικαιοδοσία τοῦ ἰατρικοῦ κλάδου ὡς ἔχουσιν οἱ δικηγόροι. Ὅταν ὀργανωθῇ οὕτως ἡ ὑπηρεσία, δὲν θὰ εὕρητε τὸν δυνάμενον νὰ ἀρνηθῇ τὴν ὑπηρεσίαν του εἰς ἐκτάκτους περιστάσεις. Καὶ οἱ δικηγόροι ἐπέτυχον τὴν τοιαύτην ὀργάνωσιν μετὰ πολλοὺς ἀγῶνας. Ἐὰν ἀφεθῇ εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ἰατροσυνεδρίου ἡ γνωμοδότησις περὶ Β. Διατάγματος, καθιστῶντος πειθαρχικὴν ἐξουσίαν ἐντὸς ὁρίων ὁμοίων πρὸς τοὺς δικηγόρους, ἐπιτυγχάνετε τοῦτο. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, διότι ἔχω ὑποβάλει μερικὰς τροπολογίας, θὰ ἔλεγον, ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θέτει ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τοῦ Ἰατροσυνεδρίου καὶ τὰς ἰαματικὰς πηγάς, ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῇ σύστημα, ἀγνοῶ εἰς τίνα νόμον στηριζόμενον, ἀλλὰ καταρρίπτον τὴν ἰατρικὴν ἀξιοπρέπειαν. Ὁμιλῶ περὶ τῶν ἰατρῶν, οἵτινες διοριζόμενοι ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ἢ τῶν δήμων ἢ τοῦ ἐργολάβου εἰς ἰαματικὰς πυγάς, οὐδεμίαν παρέχουσι συνδρομήν.

§233Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Συνώδευσα ἀνεψιόν μου εἰς τὰ λουτρὰ Λουτρακίου καὶ ὁ ἰατρὸς αὐτῶν δὲν τῷ ἐπέτρεψε νὰ λουσθῇ, εἰμὴ ἀφοῦ ἔδωκεν αὐτὸς τὴν ἄδειαν.

§234ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὡς πρὸς αὐτὸ ὑπάρχει τροπολογία. Ἡ ὑποχρέωσις, ἄν τις πρέπει νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν ἐνοικιαστὴν τῶν λουτρῶν, ὅστις ὑποχρεοῦται νὰ ἔχῃ ἰατρὸν χωρὶς νὰ πληρώνηται οὗτος ὑπὸ τῶν λουομένων.

§235Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Καλῶς. Ὑποθέτω ὅτι οἱ κύριοι Συνάδελφοι, οἱ ἰατροί, δὲν θὰ εὕρωσι ὅτι κατηνάλωσα τὴν ὥραν χωρὶς νὰ εἰσφέρω κάτι εἰς τὸ ἐνδιαφέρον τοῦτο θέμα.

§236Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀναγνωρίζω ὅτι ὁ κ. Συνάδελφος συνεισέφερε πολλὰ καὶ παραλείπω νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, λυποῦμαι δὲ μόνον διότι τὸ νομοσχέδιον, ὡς καὶ ὅλα τὰ νομοσχέδια, συζητοῦνται κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. Πόσον καλλίτερον θὰ ἦτο, ἐὰν ἡ συζήτησις ἡ τόσον διαφωτιστικὴ ἐγίνετο κατὰ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ὥστε νὰ δίδῃ τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ τροποποιήσῃ προσηκόντως τὸ νομοσχέδιον. Ἐπιφυλάσσων τὰς μικράς μου παρατηρήσεις εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ἀφήνω τὴν συνέχειαν τῆς διαφωτίσεως τῆς Βουλῆς εἰς τοὺς εἰδικοὺς ἰατρούς.

§237Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Κατὰ πρῶτον, κύριοι Βουλευταί, ὀφείλω νὰ εὐχαριστήσω ἀπὸ καρδίας τὸν ἀξιότιμον Συνάδελφον Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας διὰ τὴν συμβολήν, ἣν παρέσχεν εἰς ἡμᾶς τοὺς ἰατρούς, ὑποστηρίζοντας τὰς σκέψεις ἡμῶν ἐπὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Νομίζω δὲ ὅτι αἱ εὐχαριστίαι ἐμοῦ πρὸς τὸν κ. Συνάδελφον θὰ ἐκπροσωπῶσι καὶ τὰς εὐχαριστίας ὅλων τῶν ἄλλων Συναδέλφων μου ἰατρῶν. Κύριοι, ὁ ἰατρικὸς κόσμος ἐξεπλήρωσεν ἐν Ἑλλάδι καὶ ἐκπληροῖ τὸ καθῆκον αὐτοῦ ὅσον οὐδεὶς ἄλλος ἐπιστήμων, ἐπαγγελματίας ἢ ἐργάτης.

§238Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Καὶ οἱ δικηγόροι.

§239Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Βεβαίως, ἀλλ’ ὁ ἰατρικὸς κόσμος εἶναι ὁ ἐκπληρῶν καθημερινῶς ἔξοχον καὶ φιλάνθρωπον ἐργασίαν. Καὶ ἂν τὰ λοιμώδη νοσήματα ἢ τὰ νοσήματα ἐκεῖνα, τὰ ἀπειλοῦντα τὰς ἀνθρωπίνους ὑπάρξεις περιορίζονται, ὡς ἐπὶ τὸ πολύ, πιστεύσατε ὅτι τοῦτο δὲν ὀφείλεται εἰς τὰ ὑγιειονομικὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἡ Πολιτεία λαμβάνει, ἀλλ’ εἰς τὴν ἰατρικὴν ἐργασίαν, ὄχι διότι ὁ ἰατρικὸς κόσμος ζητεῖ διὰ τῆς ἐργασίας αὐτῆς νὰ πλεονεκτῇ ἀμειβόμενος, ἀλλὰ διότι ἔχει τὴν συναίσθησιν νὰ ἐκπληροῖ τὸ καθῆκόν του. Ἡ κοινωνία δύναται νὰ γνωρίζῃ τὰς πολυειδεῖς ὑπηρεσίας, ἃς ἀδιαλείπτως προσφέρει ὁ ἰατρικὸς κόσμος κατὰ πασῶν τῶν ἀσθενειῶν· ἑπομένως δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῶσι νομοθετικὰ μέτρα, ἵνα ἐν πάσῃ ἀνάγκῃ ἐπιταχθῶσιν οἱ ἰατροὶ ἵνα ἐκπληρώσωσιν τὸ καθῆκόν των. Ὑπάρχει, κύριοι Βουλευταί, διαφορὰ μεγάλη μεταξὺ τῶν γνωμῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἐπεξειργάσθη τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τῶν σκέψεων αὐτοῦ. Καὶ ἐρωτᾶται· διατί τάχα νὰ ὑπάρχῃ ἡ διαφορὰ αὕτη καὶ τόσον μεγάλη μεταξὺ τόσων ἐπιστημόνων καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅστις πάλιν μετ’ ἐπιστημόνων ἐπεξειργάσθη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο; Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμφωνήσωμεν ἐπὶ τῆς βάσεως, ἥτις εἶναι ἁπλουστάτη. Τίς εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου; Ἡ ἐπίβλεψις τῆς δημοσίας ὑγιείας. Ἀλλὰ τίνος δημοσίας ὑγιείας; Τῆς ὑγιείας τῶν πόλεων; Ἀλλὰ κατὰ τὸ νομοσχέδιον αἱ πόλεις ἐν Ἑλλάδι δὲν ἀποτελοῦσι τὸν μέγαν ἀριθμὸν τῶν κατοίκων τοῦ Κράτους. Ὁ πολὺς κόσμος εἶναι ἔξω τοῦ Κράτους, ἔξω τῶν πόλεων. Ἐὰν ἐφαρμοσθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἔχει, ἡ ἐπίβλεψις τῆς δημοσίας ὑγιείας εἶναι δι’ ὡρισμένους τόπους, διότι αἱ διατάξεις αἵτινες πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῶσι πρὸς ἀπόκρουσιν ἐπιδημιῶν, δὲν δύνανται νὰ ἐφαρμοσθῶσιν ἀσφαλῶς καὶ μετὰ πεποιθήσεως ἔξω τῶν κέντρων. Εἶναι λοιπὸν ὀρθὸν νὰ ὑποστηρίζωμεν, ὅτι ὅταν ἔχωμεν εἰς τὰ κέντρα συμβούλια ὑγιειονομικὰ εἰς πᾶσαν περίπτωσιν καθ’ ἣν ἔξω τοῦ Κράτους ἤθελε παρουσιασθῆ ἐπιδημία τις, ἀρκοῦσιν αἱ διαταγαί, τὰς ὁποίας θὰ δώσῃ τὸ κεντρικὸν ὑγιειονομικὸν Σῶμα; Καὶ ἐρωτῶ· κατὰ τίνα τρόπον θὰ γίνῃ ἡ ἐκτέλεσις τούτων; Ἡ ἀστυνομία δὲν πιστεύω νὰ πιστεύῃ τις ὅτι εἶναι δυνατὸν ν’ ἀντικαταστήσῃ τὸν ἀπαιτούμενον ἐπιστήμονα. Δίδεται, ἐν παραδείγματι, μία διαταγὴ περὶ ἀπολυμάνσεως οἰκίας μολυνθείσης. Πῶς εἶναι δυνατὸν τὴν διαταγὴν ταύτην νὰ ἐκπληρώσῃ ὁ ἀνεπιστήμων ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος στερεῖται τοιαύτης γνώσεως, καὶ ἐπὶ πλέον διὰ τίνων ὀργάνων θὰ ἐκτελεσθῇ αὕτη; Οἱ νόμοι εἶναι χάρτης ἄγραφος, ἄψυχος. Διὰ νὰ λάβωσιν ζωήν, διὰ νὰ ἐκπληρωθῶσιν, πρέπει νὰ ὑπάρχωσιν οἱ εἰδικοὶ καὶ τὰ κατάλληλα ὄργανα. Καὶ διὰ τοῦτο πάντες οἱ νόμοι ὅταν δὲν ἔχωσιν ἐκτελεστὰς καταλλήλους ἀποτυγχάνουσι. Προκειμένου νὰ ἐφαρμοσθῶσιν ὅροι ὑγιεινῆς, εἶναι δυνατόν ποτε νὰ ἐκπληρωθῶσι διαταγαί, παρ’ ἀνθρώπων μὴ εἰδότων; Ἀπέθανεν εἷς ἐκ φυματιώσεως ἔν τινι χωρίῳ, καὶ τὸ νομαρχιακὸν συμβούλιον διέταξε νὰ ἐκτελέσῃ ἡ ἀστυνομικὴ ἀρχὴ ἀπολύμανσιν τοῦ οἰκήματος. Πῶς θὰ ἐκτελεσθῇ αὕτη καὶ διὰ τίνων ὀργάνων; Ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατὸν τὸ νομαρχιακὸν συμβούλιον, ἀπέχον πολλάκις 25 ἕως 30 ὥρας, νὰ μάθῃ καὶ διὰ τίνων, ὅτι ἐξεδηλώθη νόσος τις ἐπιδημική; Καὶ διὰ νὰ προληφθῇ μία νόσος ἐπιδημική, νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ παρέλθῃ πολὺς χρόνος ἀπὸ τῆς ἐκδηλώσεως αὐτῆς; Ἐὰν δὲν ἐνεργήσητε ἐπιστημονικῶς ἐντὸς βραχυτάτου χρόνου, δὲν δύνασθε νὰ ἀνακόψητε τὴν πρόοδον τῆς νόσου. Καὶ διὰ νὰ ἔχητε τοῦτο, πρέπει νὰ ἔχητε ὄργανα ἔχοντα συνείδησιν ἐπιστημονικήν. Ἰδοὺ διατί ὑπάρχει ῥιζικὴ διαφορὰ καὶ διαφωνία μεταξὺ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς ἐπεξεργασθείσης τὸ νομοσχέδιον καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Δὲν πρέπει νὰ οἰκοδομήσωμεν ἀπὸ τῆς ὀροφῆς ἀλλ’ ἀπὸ τῆς βάσεως. Πρέπει νὰ θέσωμεν θεμέλια ἰσχυρά. Ποῦ; Εἰς τοὺς μικροοργανισμούς, τοὺς ὁποίους διὰ τῶν θεσμῶν τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων συνεπτύξαμεν. Ἀφοῦ εἰς τοὺς μικροοργανισμοὺς αὐτοὺς — τὰς κοινότητας — ἐδώκαμεν τόσας ἐξουσίας διὰ τοῦ θεσμοῦ τοῦ νέου τῆς ἀπολυτρώσεως, θὰ ᾗ ἄδικον καὶ ἐπιζήμιον νὰ μὴ ἐπιτρέπωμεν νὰ ἐργασθῶσιν διὰ τὴν ἀτομικήν των ὑγιείαν. Διισχυρίζονται ὅτι, διὰ νὰ ἐκπληρωθῇ τοῦτο, ἀπαιτεῖται μεγάλη χρηματικὴ δαπάνη, ἣν τὸ Κράτος ἀδυνατεῖ νὰ χορηγήσῃ. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος νομίζει ὅτι, προκειμένου περὶ δημοσίας ὑγιείας, χρειάζεται οἰκονομία, διατελεῖ εἰς μεγάλην πλάνην. Πᾶσα δαπάνη, Κύριοι, διὰ τὴν δημοσίαν ὑγιείαν, εἶναι κέρδος μέγα, κέρδος ἠθικόν, κέρδος ὑλικόν. Δὲν πρέπει ν’ ἀποβλέψωμεν, προκειμένου περὶ τῆς δημοσίας ὑγιείας, περὶ τῶν νόσων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἐνδημοῦσιν ἢ θὰ εἰσβάλλωσιν ἀποτόμως, εἰς τὸ ποσὸν τῆς δαπάνης. Ἔχομεν νοσήματα, ἀπειλοῦντα τὴν ὕπαρξιν τῆς κοινωνίας, ἔχομεν νοσήματα καθ’ ὧν οὐδέποτε ἡ Πολιτεία ἐμερίμνησεν, ὡς ἔδει νὰ μεριμνήσῃ. Ποία ἦτο καὶ εἶναι ἡ ἐπίβλεψις τῆς Πολιτείας, προκειμένου περὶ τῆς ἑλονοσίας; Ποία εἶναι ἡ ἐπίβλεψις τῆς Πολιτείας, προκειμένου περὶ τῆς εὐφλογίας; Ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι ἡ δαμαλὶς εἶναι ἡ πταίουσα. Δὲν πταίει, κύριε Ὑπουργέ, ἡ δαμαλίς· πταίει ἡ ἀπρονοησία τῆς Πολιτείας, ἡ ὁποία δὲν ἔχει οὔτε γνῶσιν οὔτε ἀντίληψιν τῆς μεγάλης ἀξίας τοῦ εὐεργετικωτάτου τούτου φαρμάκου διὰ τὴν ἀνθρωπότητα. Καὶ δὲν εἰξεύρω ἀληθῶς ἂν ὑπάρχει καὶ ἄλλο φάρμακον τόσῳ ἐξυπηρετικὸν ἀπὸ τὴν δαμαλίδα. Καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς, ἀξιότιμοι Συνάδελφοι ἰατροί· ὑπάρχει ἄλλο φάρμακον τόσῳ ἰσχυρὸν καὶ ἱκανὸν νὰ προκαλῇ ἀνοσίαν ἐπὶ χρόνον μάλιστα μακρόν; Παρ’ ὅλα ὅμως ταῦτα ἀφήνομεν τὴν εἰδεχθῆ ταύτην νόσον νὰ κυριαρχῇ, καίτοι ἔχομεν τὴν δαμαλίδα, οὕτως ὥστε ἡ εὐλογία νὰ μαστίζῃ τὴν Ἑλλάδα. Ἡ δάμαλις λοιπὸν πταίει ἢ ἡ Πολιτεία, διότι δὲν ἐκπληροῖ τὸ καθῆκόν της διὰ τῶν ὀργάνων ἐκείνων τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔχῃ, ἵνα ἐκτελῶσι τὸν δαμαλισμόν; Ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ τοιαύτη νόσος ἐν Ἑλλάδι; Ἐν Πάτραις πρὸ δύο μηνῶν ἀπέθανον ὄχι ὀλίγοι. Ἔχετε εἰς τὸν Πειραιᾶ εὐφλογίαν συχνότατα. Ἔπρεπε νὰ εἶναι εἰς τὸν Πειραιᾶ ἢ εἰς ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος ἡ νόσος αὐτή; Ἐφροντίσατε περὶ τῆς παραγωγῆς δαμαλίδος; Ἐὰν ἐφροντίζετε περὶ ἑνὸς δαμαλιδοκομείου, θὰ εἴχετε ἑτοίμην δαμαλίδα καὶ θὰ ἐδαπανᾶτε ὀλιγώτερον ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δαπανᾶτε, ἀγοράζοντες ἔξωθεν δαμαλίδα. Δὲν ὑπολογίζετε ποίαν ζημίαν φέρει ὁ θάνατος ἑνὸς ἀνθρώπου, ὁ προερχόμενος ἐκ τῆς ἐλλείψεως μέσων; Οἱ κ. Ὑπουργοὶ ἂν θέλωσι νὰ κάμωσιν οἰκονομίας, ἂς μὴ παρουσιάζωσι νομοσχέδια δαπανηρὰ καὶ πολυτελῆ. Ἂς ἀναβάλλωσι ταῦτα ἐπ’ ὀλίγον καιρόν, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ συγκρατῇ τοὺς συναδέλφους του εἰς τὰς δαπάνας, ἔπρεπε νὰ φανῇ γενναῖος, προκειμένου περὶ τῆς ὑγιείας τῆς δημοσίας. Δὲν εἶναι λοιπὸν ὁ λόγος τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἡ δαπάνη εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία τὸν ἐμποδίζει, διότι ἡ δαπάνη εἶναι μικρὰ ἀπέναντι τοῦ κέρδους τὸ ὁποῖον θέλομεν ἔχει. Ἀλλὰ ἔχομεν, Κύριοι, καὶ ἄλλα νοσήματα μολυσματικά· ἔχομεν τὴν συφιλίδα. Ἔλαβέ ποτε ἡ Πολιτεία μέτρα ἐπιστημονικῶς ἱκανά, ἵνα παρεμποδίζῃ τὴν ὀλεθριωτάτην ταύτην νόσον; Ἔχομεν καὶ ἄλλην νόσον τῆς ὁποίας εὐτυχῶς, καὶ λέγω τοῦτο πρὸς τιμὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, δὲν εἶναι πολλὰ τὰ κρούσματα· ἔχομεν τὸν ἀλκοολισμόν. Ἐφρόντισέ ποτε ἡ Πολιτεία νὰ ἐφορᾷ δεόντως καὶ νὰ παρακωλύῃ καὶ τούτου τὴν ἐξάπλωσιν; Καὶ ὅταν ὁμιλῶ περὶ ἀλκοολισμοῦ, ἐνθυμοῦμαι καί τι ἄλλο. Κατὰ τὸν πόλεμον εἴχομεν θνησιμότητα ἐν τῷ στρατῷ ἐλαχίστην καίτοι εἴχομεν τραύματα πολλὰ καὶ σπουδαῖα, ἀλλ’ ἡ ἀντοχὴ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Ἕλληνος ὁ ὁποῖος εἶναι ὀλιγώτερον δεδηλητηριασμένος ἀπὸ τὸν ἀλκοολισμὸν παρ’ ὅ τι εἶναι οἱ στρατοὶ ἄλλων Εὐρωπαϊκῶν κρατῶν, ἔδωκεν ἐκεῖνα τὰ γνωρίσματα τῆς ἀντοχῆς, ὥστε νὰ μὴ ἔχωμεν τὴν θνησιμότητα τὴν ὁποίαν οἱ ἄλλοι στρατοὶ παρουσιάζουσιν. Ἔχομεν λοιπὸν τὰς δύο πληγάς, αἱ ὁποῖαι ἐξαπλοῦνται, ἔχομεν καὶ τὴν ἄλλην πληγήν, τὸν ἀλκοολισμόν, τὴν ὁποίαν δύναται ἡ Πολιτεία νὰ παρεμποδίσῃ. Ἀλλ’ οὐδὲν ἔπραξε περὶ αὐτῶν καὶ ἐξακολουθεῖ ἡ νόσος αὐτή, ἡ σύφιλις, νὰ μὴ περιορίζηται ἐν ταῖς πόλεσιν, ὡς ἦτο ἐν ἀρχῇ, ὅτε ἡ νόσος αὕτη ἐξεδηλώθη ἐν Ἑλλάδι· ἡ πληγὴ αὕτη τοῦ νεωτέρου πολιτισμοῦ ἤρχισε διὰ τῆς μεγάλης ἐπιμιξίας νὰ διαδίδηται καὶ εἰς τὰ μικρὰ κέντρα. Καὶ ὅτε ἔχομεν συφιλίδα, ὅτε ἔχομεν ἐπιδημίαν εἰς ἓν ἀπόκεντρον μέρος, θὰ ἀναμένητε νὰ δοθῶσι διαταγαὶ ὑπὸ τῆς ἀστυνομίας ἵνα περιορισθῶσι τὰ κρούσματα ἵνα μὴ ἐξαπλωθῇ ἡ νόσος; Ἔχομεν τὴν φυματίωσιν, ἡ ὁποία δυστυχῶς προάγεται ὁσημέραι, ἐνῷ δὲν ἔπρεπε νὰ προάγηται ἐν Ἑλλάδι, διότι δὲν ὑπάρχουσιν ἐν Ἑλλάδι αἱ συνθῆκαι ἐκεῖναι, ἕνεκα τῶν ὁποίων μεταδίδεται καὶ ἐξαπλοῦται ἐν τοῖς ἄλλοις Εὐρωπαϊκοῖς κέντροις. Ἐὰν ἐλαμβάνομεν ὀλίγην φροντίδα διὰ τὴν ἀπολύμανσιν καὶ τῶν ἄλλων μέσων, ἠθέλετε ἔχει αὐτὴν τὴν ἐξάπλωσιν τῆς νόσου; Καὶ θέλετε ἐκ τοῦ κέντρου νὰ μεταδίδωνται διαταγαὶ ἀνεφάρμοστοι πρὸς καταπολέμησιν τῶν νόσων; Ἔχομεν κοινότητας αἱ ὁποῖαι δύνανται ὀργανούμεναι νὰ δαπανήσωσι διὰ τὴν δημοσίαν ὑγιειὰν χωρὶς νὰ δαπανήσῃ τὸ Κράτος. Ἔχομεν κοινότητας, αἱ ὁποῖαι στεροῦνται τῶν μέσων· πρέπει δι’ αὐτὰς μόνον νὰ δαπανήσῃ τὸ Κράτος. Ὡς τὸ Κράτος διὰ τὰς ἀπόρους κοινότητας, προκειμένου περὶ τῆς παιδείας, ὑποχρεοῦται νὰ δαπανᾷ καθ’ ὅσον διὰ τοῦ Συντάγματος τῷ ἐπιβάλλεται νὰ παρέχῃ δωρεὰν τὴν ἐκπαίδευσιν τὴν δημοτικήν, οὕτω πρέπει νὰ δαπανᾷ ὑπὲρ τῶν ἀπόρων δήμων καὶ διὰ τὴν δημοσίαν ὑγιείαν. Ἔχομεν κοινότητας αἱ ὁποῖαι ὑποβαλοῦσαι τὸν Προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων των πρὸς τοὺς Νομάρχας, εἶδον νὰ ἐπεβαρύνωνται διὰ προσθέτου φορολογίας βαρυτάτης πρὸς κάλυψιν τῶν ἐλλειμάτων πηγαζόντων ἐκ τῆς ἀπορίας αὐτῶν 300% πολλάκις. Καὶ μόνον ὑμεῖς, κ. Ὑπουργέ, ἐσταματήσατε τὸ κατὰ τοῦτο διά τινος ἐγκυκλίου σας, ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῇ εἰς 50%.

§240ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. 50% ἐπὶ τίνος ποσοῦ.

§241Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ὑφισταμένου φόρου. Ὅτε λοιπὸν τὸ Κράτος τὸ ἴδιον ἐπιβάλλει φορολογίαν ἐπὶ ὡρισμένου σημείου, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀναλάβει ὑποχρεωτικῶς νὰ μὴ θίξῃ, διατί τὸ Κράτος νὰ μὴ ἔλθῃ ἀρωγὸν εἰς τὴν δημοσίαν ὑγιειὰν ἀπὸ τῆς ὁποίας πρόκειται νὰ ὠφεληθῇ. Ὁποία τις εἶναι ἡ μέριμνα τοῦ Κράτους ἐναντίον τῆς ἑλονοσίας; Οὐδεμία. Μόνον πρὸ ὀλίγου χρόνου τὸ Κράτος ἤρξατο νὰ μεριμνᾷ διὰ τῆς χορηγίας εὐθηνῆς κινίνης. Καὶ ἂν ἐφρόντιζε διὰ τὴν δημοσίαν ὑγιειὰν τὸ Κράτος, δὲν θὰ εἶχεν ἀνάγκην νὰ προσφύγῃ εἰς τὸ μέσον τοῦτο ἁπλῶς διὰ τῆς κινίνης. Ἔπρεπε νὰ εἶχε μεριμνήσει πρωτίστως διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τῶν ἑλῶν καὶ ἄλλων ἐξυγιαστικῶν μέτρων, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἀνάγκη τῆς κινίνης ἐν τοῖς πλείστοις. Καὶ διὰ τοῦτο ἔχει ἕν μέσον τὸ Κράτος ὅπως ἀναπληρώσῃ τὴν δαπάνην, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ γίνῃ διὰ τὴν ἐπίβλεψιν τῆς δημοσίας ὑγιειᾶς· ἔχομεν τὸ νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου συνιστῶνται χημικὰ ἐργαστήρια διὰ τῶν ὁποίων θὰ παράγωνται ὅλοι οἱ ὀρροί, οἱ ὁποῖοι χρησιμοποιοῦνται ἐν Ἑλλάδι. Δύναται ἐπίσης νὰ παράγηται ἡ κινίνη, ἐξ οὗ θὰ ἔχωμεν τόσα κέρδη, ὅσα θὰ εἶναι χρήσιμα διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν κοινοτήτων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουσι τὰ μέσα διὰ νὰ ἐκτελέσωσι τὰ παραγγέλματα τῆς δημοσίας ὑγιεινῆς.

§242ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Προτιμᾶτε τὸ καθεστὼς τὸ σημερινόν;

§243ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις, κ. Πρόεδρε. Αὔριον, αὔριον.

§244Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Ἐὰν θέλητε διακόπτω τὴν ἀγόρευσίν μου, ἄλλως περατῶ ταύτην ταχέως. Δὲν συμφωνῶ, Κύριοι, παντάπασι μετὰ τῶν ἀξιοτίμων Συναδέλφων, ὡς πρὸς τὴν ἀναβολήν, διότι ὅταν δὲν συζητήσωμεν τώρα τὸ νομοσχέδιον αὐτό, δὲν ἐπανέρχεται τὸ ζήτημα πλέον εἰς τὴν Βουλήν. Ἔχομεν μεγάλην ἀνάγκην τοιούτου νομοθετήματος, τὸ ὁποῖον ὅσον καὶ ἂν εἶναι ἀτελὲς σήμερον, θὰ γίνῃ αὔριον τελειότερον, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅσον καὶ ἂν φαίνεται σήμερον ἀνένδοτος, ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ συμφωνήσῃ εἰς πολλὰ μεθ’ ἡμῶν.

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1ον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 2ον). Ἄρθρον 3. (ἀναγινώσκεται).

§246ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τὸ ἄρθρον 3ον τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Τὸ Ἰατροσυνέδριον ἑδρεῦον ἐν Ἀθήναις, ἀποτελεῖ σωματεῖον συμβουλευτικὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ ζητημάτων δημοσίας ὑγιεινῆς καὶ ἰατρικῆς ἐν γένει, καὶ σύγκειται ἐκ τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων μελῶν. Τακτικὰ μέλη αὐτοῦ εἶναι ὁ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ καθηγητὴς τῆς Ὑγιεινῆς καὶ Μικροβιολογίας, ὁ τῆς Μαιευτικῆς, ὁ τῆς Ἰατροδικαστικῆς καὶ Τοξικολογίας, ὁ τῶν ἀφροδισίων καὶ δερματικῶν νόσων, ὁ τῆς Φαρμακευτικῆς Χημείας, ὁ τῆς ὀργανικῆς Χημείας, εἷς ἕτερος τῶν ἐν αὐτῷ ἢ τῷ Πολυτεχνείῳ καθηγητῶν τῆς Χημείας, εἷς τῶν καθηγητῶν τῆς ἰατρικῆς κλινικῆς ἢ τῆς γενικῆς παθολογίας καὶ ὁ τῆς παιδιατρικῆς, πρὸς δὲ καὶ εἷς τῶν ἐν Ἀθήναις ὑπηρετούντων γενικῶν ἀρχιάτρων». Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ εἶναι καὶ εἷς τῶν ἀνωτέρων ὑγιειονομικῶν ἀξιωματικῶν.

§247Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι δύναται νὰ λείψῃ· ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει πρέπει νὰ εἶναι ὁ τμηματάρχης τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, διότι οὐδεὶς ἄλλος γνωρίζει καλλίτερον τὰ πράγματα.

§248ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἄν εἶναι ὁ κατάλληλος αὐτὸς θὰ ἐκλεγῇ. Ἄν ἔχωμεν ἕνα ἀρχίατρον, ὅπως εἴχομεν τὸν κ. Μανοῦσον, δὲν θὰ ὑπάρξῃ βεβαίως Ὑπουργὸς νὰ μὴ ἐκλέξῃ αὐτόν. Ἀλλὰ ἀφήνομεν τοῦτο γενικόν, διὰ νὰ εὑρεθῇ ὁ ἄνθρωπος ὁ δυνάμενος νὰ ἐργασθῇ καὶ λόγῳ τῆς ἡλικίας του. Ὁ συνάδελφός μου ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, μοὶ ὑπέδειξέ τι τὸ ὁποῖον εὑρίσκω ὀρθότατον· ἀντὶ νὰ εἶναι ἔκτακτον μέλος, νὰ εἶναι τακτικόν, καὶ μεταβάλλω τὴν διάταξιν «τέσσαρας τῶν ἐν Ἀθήναις ἰατρῶν»· περιορίζω ταύτην εἰς δύο.

§249Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Νὰ μὴ εἶναι οὐδείς· ἔχετε ἀρκετοὺς καθηγητάς· ὥστε εἶναι περιττοί.

§250ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Καθόλου δὲν εἶναι περιττοί.

§251Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Θέσατε ἕνα.

§252ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Πολὺ καλά. Εἷς.

§253Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω. Ἐπειδὴ εἰς τὴν ὑγιεινὴν καὶ μικροβιολογίαν δὲν ὑπάρχουσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα οἱ εἰδικῶς ἀσχοληθέντες, νὰ θέσωμεν «ἢ συγγράψαντες» ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων.

§254ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα.

§255Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. «Εἷς καθηγητὴς Χημείας». Θὰ σᾶς προτείνω νὰ εἶναι ὑποχρεωτικῶς «τῆς ὀργανικῆς Χημείας», διότι αὐτὸς εἶναι ὁ ἁρμοδιώτερος.

§256ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα.

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 ὡς ἐτροποποιήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἡ συζήτησις τῶν λοιπῶν ἄρθρων ἀναβάλλεται.

§258ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ ὅπως ταχθῇ προθεσμία εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὴν ἐπεξεργαζομένην τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐλευθέρας ζώνης τῆς Θεσσαλονίκης, ἵνα καταθέσῃ τὴν ἔκθεσίν της.

§259ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μέχρι τῆς προσεχοῦς Δευτέρας.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τάσσεται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν προθεσμία μέχρι τῆς προσεχοῦς Δευτέρας, ὅπως καταθέσῃ τὴν ἔκθεσίν της. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ ἄνευ ἀντιρρήσεως κατ’ ἀρχὴν τὰ κάτωθι νομοσχέδια). 1) «περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς κατασκευῆς ἐν Ἑλλάδι βλημάτων ἀσκήσεων». 2) «περὶ διαδόσεως διὰ τοῦ τύπου δημοσιευμάτων ἐξυβριστικῶν Ἡγεμόνος ἢ Ἀρχηγοῦ ἐμπολέμων Κρατῶν». 3) «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου ͵ΓϠΟΓʹ περὶ δικηγόρων». 4) «περὶ κυρώσεως τῶν ἀπὸ 21 καὶ 23 Ἰουλίου 1914, 31 Αὐγούστου 1914 καὶ 5 Σεπτεμβρίου 1914 Β. Διαταγμάτων περὶ ἀναστολῆς τῆς ἀποδόσεως τῶν παρὰ ταῖς Τραπέζαις ἢ ἰδιώταις Τραπεζίταις ὑφισταμένων ἐν ὄψει καταθέσεων κλπ.». 5) «περὶ ἀπαγορεύσεως δικαιοπραξιῶν περὶ ἀκινήτων ἐν ταῖς νέαις Χώραις». 6) «περὶ ἀναγραφῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τοῦ ἔτους 1914 πιστώσεως δραχμῶν 25.000 ὑπὲρ τῶν ἐκ τῶν σεισμῶν κατὰ τὸ ἔτος 1911 παθόντων ἀπόρων κατοίκων τῶν χωρίων Λεχαινῶν, Βαρθολομιοῦ καὶ Καλυβίων Βαρθολομιοῦ».

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν νόμων ͵ΒΨΞΗʹ, ͵ΓΠϞΕʹ, 207 καὶ 276 ἀφορωσῶν εἰς τὸ προσωπικὸν τῆς Ταχυδρομικῆς Τηλεγραφικῆς καὶ Τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ διακανονισμοῦ τῶν καθυστερουμένων εἰσφορῶν τῶν Ναυτικῶν Δήμων πρὸς τὸ Ναυτικὸν Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον» ὑποβάλλει προσθήκην ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως αὐτῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγίας πιστώσεως πρὸς μετάφρασιν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν τῶν χρησιμωτέρων ἐκ τῶν Ὀθωμανικῶν νόμων». Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναγραφῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τοῦ ἔτους 1914 πιστώσεως δραχμῶν 25.000 ὑπὲρ τῶν ἐκ τῶν σεισμῶν κατὰ τὸ ἔτος 1911 παθόντων ἀπόρων κατοίκων τῶν χωρίων Λεχαινῶν, Βαρθολομιοῦ καὶ Καλυβίων Βαρθολομιοῦ». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Β. Πουλιάσης καὶ Γ. Κ. Ἰατρίδης, ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου ͵ΒΨΞΗʹ τοῦ 1900 κλπ., ἀφορωσῶν εἰς τὸ προσωπικὸν τῆς Ταχυδρομικῆς, Τηλεγραφικῆς καὶ Τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Χρηστόπουλος καὶ Ι. Ξηρὸς ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κανονισμοῦ προσόντων προαγωγῆς ἀνθυποπλοιάρχων τοῦ Β. Ναυτικοῦ». Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Κροκιδᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως Σώματος Στρατιωτικῆς Δικαιοσύνης». Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 5 καὶ 10′ μ. μ.).