1914.10.04

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 18

Τῆς 4ης Ὀκτωβρίου 1914.

(Σάββατον, ὥρα 5.10′ μ. μ.).

Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτσιάνου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν· Ὁ Πρόεδρος τῆς Ρωμουνικῆς Βουλῆς εὐχαριστῶν τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, παρακαλεῖ ὅπως διαβιβασθῶσιν πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλὴν τὰ εὐχαριστήρια τῆς Βουλῆς τῶν Ρωμούνων διὰ τὴν συμμετοχὴν αὐτῆς εἰς τὸ ἐθνικὸν πένθος τῆς Ρωμουνίας. Οἱ ἐν Ἀθήναις καπνοπῶλαι παρακαλοῦσιν, ὅπως τροποποιηθῇ ὁ νόμος περὶ ἐργασίμων ὡρῶν. Ὁ λαὸς Κοζάνης διαμαρτύρεται ἐναντίον τῆς φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος. Ὁ ἐνοικιαστὴς τοῦ φόρου ῥητίνης Μεγαρίδος–Θηβῶν Δ. Σκόρδας παρακαλεῖ, ὅπως ἀπαλλαγῇ τοῦ φόρου λόγῳ τῆς ζημίας ἣν ὑπέστη ἕνεκα τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου. Ὁ Κ. Γεωργιάδης παρακαλεῖ, ὅπως ὑποβληθῇ νόμος κανονίζων τὴν μεσιτείαν τῶν μεσιτῶν τοῦ Χρηματιστηρίου. Ἅπαντες οἱ γονεῖς καὶ κηδεμόνες τῶν μαθητῶν τῆς Στρατιωτικῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων ὑποβάλλουσι παρατηρήσεις τινὰς ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου περὶ τιωστρατικοῦ σχολείου κλπ. Οἱ χωρικοὶ Ἀγυιᾶς καταγγέλλουσι τὸν ἐπιστάτην τοῦ κτήματος Ἀσπασίας Ζούλια, ὡς ἀποπειραθέντος νὰ φονεύσῃ τὸν χωρικὸν Γ. Τριαντάφυλλον. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Συνδέσμου Ἰθακησίων διαμαρτύρεται ἐναντίον τῆς προτάσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Σ. Ἰγγλέση περὶ ὑπαγωγῆς τῆς Ἰθάκης εἰς τὴν ἐκκλησιαστικὴν περιφέρειαν Κεφαλληνίας. Ἅπαντες οἱ ἐν Ἀθήναις σιμιτοποιοὶ παρακαλοῦσιν, ὅπως τροποποιηθῇ ὁ νόμος περὶ ἐργασίμων ὡρῶν. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Συνδέσμου τῶν «Καταστηματαρχῶν Τυπολιθογράφων καὶ Βιβλιοχαρτεμπόρων» Θ. Ἀποστολόπουλος ὑποβάλλει ἔντυπον ἀναφορὰν περὶ προστασίας τῆς βιομηχανίας, ἐμπορίου καὶ τῶν πολιτῶν κατὰ τῶν καταχρήσεων τῆς Ἑταιρίας Φωταερίου καὶ Ἠλεκτρικῆς. Ὁ βουλευτὴς κ. Ἀρ. Πετιμεζᾶς, διὰ λόγους ὑγείας ζητεῖ ἄδειαν 20 ἡμερῶν. Τὴν αὐτὴν ἄδειαν ζητεῖ καὶ ὁ κ. Κ. Χρησοχοΐδης. Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως αἱ ἄδειαι χορηγοῦνται. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται ἤδη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Πρὸ ταύτης τὸν λόγον ζητεῖ ὁ κ. Ἰ. Μπρισιμιτζάκης.

§2Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Μέγα ἀτύχημα, κύριοι Βουλευταί, ἔλαχεν εἰς τὴν ἐπαρχίαν Θηβῶν. Αἱ σεισμικαὶ δονήσεις τῆς πρωΐας οὐκ ὀλίγας καταστροφὰς ἐπήνεγκαν ἐν αὐτῇ. Οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔλαβε ἤδη τὰ μέτρα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα προσήκουσιν εἰς τοιαύτην στιγμήν· ἐν τούτοις ὑψῶ τὴν φωνήν μου ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἵνα ἡ Κυβέρνησις φροντίσῃ καὶ λάβῃ ὅλα τὰ κατάλληλα μέτρα, ὅπως οἱ κάτοικοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι μένουσιν ἄστεγοι ἢ πεινῶντες, τύχωσι τῆς προσηκούσης βοηθείας καὶ περιθάλψεως.

§3ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἅμα τῇ ἀναγγελίᾳ τῶν σεισμῶν, εἰς μικρὰν ἀκόμη κλίμακα, ἀνεχώρησαν εἰς Θήβας κατὰ πρῶτον λόγον καὶ εἶτα εἰς Χαλκίδα ἐξ Ἀθηνῶν δύο Ὑπουργοί, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας μεταβαίνοντες ἐπὶ τόπου καὶ συνοδευόμενοι ὑπὸ μηχανικῶν, φέρουσι δὲ μεθ’ ἑαυτῶν καὶ σκηνὰς καὶ ὅλα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐνδείκνυνται εἰς τὴν πρώτην στιγμὴν πρὸς ἀνακούφισιν τῶν σεισμοπαθῶν.

§4ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θύματα ἔχομεν;

§5ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μέχρι τῆς στιγμῆς μόνον τραυματίας ἔχομεν, εὐτυχῶς.

§6Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Εἰς τὴν Ἑπτάννησον;

§7ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Ὁ κ. Κ. Γόντικας κλπ. ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Βαρθολομίου Ἀπών. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Γ. Καντιάνης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Βρομοβρύσεως.

§9Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ εἶναι τῶν χωρίων Βρομοβρύσεως, Ἀλητσελεπῆ κλπ. Οἱ ἀναφερόμενοι ἰσχυρίζονται ὅτι ὁ ἐπιθεωρητὴς Μεσσηνίας ἐκάλεσε τὸ ἐποπτικὸν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον κατόπιν εἰσηγήσεώς του ἀνεγνώρισεν ὡς ἕδραν τῆς ἱδρύσεως σχολείου τὸ Αἰδίνιον, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ ἀποκεντρώτερον χωρίον τοῦ Δήμου Εὔας. Οἱ κάτοικοι Βρομοβρύσεως δικαίως ἐξανίστανται, διότι τὸ χωρίον Βρομόβρυσις κεῖται εἰς τὸ μέσον, καὶ διὰ νὰ μεταβῶσιν εἰς τὸ Αἰδίνιον πρέπει ἐκεῖθεν νὰ διέλθωσιν. Λοιπὸν ζητοῦσι τὴν λῆψιν τῶν καταλλήλων μέτρων, ὅπως τὸ σχολεῖον ἱδρυθῇ εἰς τὴν Βρωμόβρυσιν, ἡ ὁποία εἶναι τὸ κεντρικώτερον σημεῖον τοῦ Δήμου Εὔας.

§10Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Θέλω προβῆ εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος καὶ θέλω λάβει τὰ δέοντα μέτρα.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Ν. Βελέντζας, Θ. Παπαϊωάννου καὶ Ἀθ. Εὐταξίας, ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ἀποστράτου Συνταγματάρχου Παπαρρόδου.

§12Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν.

§13Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Πρόκειται περὶ ἑνὸς ἀρίστου ἀξιωματικοῦ καὶ συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν ταύτην εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Ὁ κ. Γ. Τσακανίκας ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ἐργατικοῦ σωματείου καπνοῦ.

§15Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Θὰ παρεκάλουν τὴν Βουλήν, καὶ ἰδιαιτέρως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του ἐπὶ τοῦ ἑξῆς. Πρόκειται περὶ ὑπομνήματος ὑποβληθέντος ὑπὸ τοῦ συνδέσμου τῶν καπνεργατῶν δι’ οὗ ζητεῖται ἡ ἐξίσωσις τῶν δαπανῶν μεταξὺ χειροποιήτων καὶ μηχανοποιήτων σιγαρέττων. Ὅτε ἀνεφάνη, κατὰ τὴν ἀναθεωρητικὴν Βουλήν, τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας τῶν μηχανοποιήτων σιγαρέττων, ἐπεβλήθη ὁ γνωστὸς φόρος ἐπ’ αὐτῶν, ἤτοι φορολογία 25 δραχμῶν ἐπὶ τῶν εἴκοσι ὀκάδων, τουτέστι 1.25 κατ’ ὀκᾶν. Διὰ τῆς φορολογίας αὐτῆς, ἐνῷ πρὶν ἐδαπανῶντο δρ. 3.60 διὰ τὴν κατασκευὴν μιᾶς ὀκᾶς σιγαρέττων, διὰ τῆς φορολογίας αὐτῆς ἐπὶ τῶν σιγαροποιητικῶν μηχανῶν κατωρθώθη, ὥστε νὰ δαπανῶνται μόνον 30 λεπτὰ διὰ τὴν κατασκευὴν μιᾶς ὀκᾶς σιγαρέττων· τουτέστι μία οἰκονομία 3 δρ. καὶ 30 λ. κατ’ ὀκᾶν. Ἐὰν ἀπὸ τὰς 3.30 ἀφαιρέσωμεν 1.25, τὸ ἀναλογοῦν κατ’ ὀκᾶν πρὸς φορολογίαν τῆς μηχανῆς, ἔχομεν πραγματικὴν ὠφέλειαν ἐπελθοῦσαν ἐκ τῆς κατασκευῆς τῶν σιγαρέττων δρ. 2.05 κατ’ ὀκᾶν. Ἀπὸ τῆς οἰκονομικῆς αὐτῆς ἀπόψεως ἀναφέρονται τὰ Σωματεῖα καὶ ζητοῦσιν ὅπως αὐξηθῇ ἡ φορολογία ἐπὶ τῶν σιγαροποιητικῶν μηχανῶν, διότι ὅτε ἐπεβλήθη ὁ φόρος, δὲν ἦτο ἀκόμη γνωστὸν τὸ κέρδος τὸ ὁποῖον θὰ εἶχον τὰ σιγαροποιητικὰ μηχανήματα. Ἔχουσι δὲ ἐξ ἄλλου τὴν ὠφέλειαν τῆς πωλήσεως αὐτῶν ἀκριβώτερον. Δευτέρα σπουδαία οἰκονομικὴ ἄποψις εἶναι ἡ ἑξῆς. Διὰ τὴν κατασκευὴν εἴκοσιν ὀκάδων καπνοῦ ἢ σιγαρέττων, χορηγοῦνται σήμερον 1560 μέτρα σιγαροχάρτου. Ἀλλὰ καταγγέλλεται διὰ τοῦ ὑπομνήματος ὅτι δὲν καταναλίσκονται ὁλόκληρα τὰ 1560 μέτρα διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν εἴκοσιν ὀκάδων σιγαρέττων, ἀλλὰ καταναλίσκονται μόνον 1256 μέτρα· δηλαδὴ ὑπάρχει μία περίσσεια 274 μέτρων σιγαροχάρτου κατ’ ὀκᾶν. Τὸ σιγαρόχαρτον αὐτό, τίποτε ὀλιγώτερον τίποτε περισσότερον, καταγγέλλεται ὅτι τὸ κατακρατοῦσιν οἱ καπνοπῶλαι, καὶ πῶς; Εἰσάγουσι καπνὸν ἐπὶ πλέον τοῦ ἀναγραφομένου, ἐξέρχονται δὲ κατόπιν ταῦτα ἐκ τοῦ καπνοκοπτηρίου εἰς κυτία περιέχοντα περισσότερον βάρος ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δικαιοῦνται. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους ὑποβάλλω τὴν σύστασιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβῃ μέτρα καὶ ἀφ’ ἑνὸς προβῇ εἰς τὴν αὔξησιν τῆς φορολογίας τῶν σιγαροποιητικῶν μηχανῶν κατὰ 30 δραχμὰς ἀντὶ 25, ὁρίζουσα 55, καὶ ἐξ ἑτέρου νὰ περικοπῇ τὸ χορηγούμενον μῆκος τοῦ σιγαροχάρτου, ἤτοι τῶν 1560 μέτρων καὶ νὰ χορηγῶνται τὰ πράγματι ἀπαιτούμενα 1256 μέτρα.

§16Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα, κ. Πρόεδρε, εἶναι πολὺ σπουδαῖον καὶ πρέπει νὰ ἐφελκύσῃ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Διὰ μὲν τοῦ πρώτου αἰτήματος θέλει ἐπέλθει μεταξὺ τῶν κατασκευαστῶν τῶν σιγαρέττων ἡ ἀπαιτουμένη ἰσορροπία, διὰ δὲ τῆς περικοπῆς τοῦ ποσοῦ τοῦ παρεχομένου σιγαροχάρτου θὰ περιορισθῇ τὸ λαθρεμπόριον τὸ ὁποῖον ἤδη ὑποβοηθεῖται διὰ τῆς παροχῆς περισσοτέρου σιγαροχάρτου ἀπὸ τὸ πράγματι ἀπαιτούμενον.

§17Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ μελετήσας τὸ ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου πραγματεύεται ἡ ἀναφορὰ τοῦ ἐργατικοῦ σωματείου τοῦ καπνοῦ, καὶ ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ὡς μέλος τῆς Βουλῆς, ἐπείσθην ὅτι ἡ διαφορὰ ἡ ὁποία ὑπάρχει εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ συναγωνισμός.

§18Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἡ ἀναφορά. Λαμβάνων οὗτος γνῶσιν τῶν ἐν αὐτῇ περιλαμβανομένων, δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θέλει σπεύσει νὰ θεραπεύσῃ τὰ δίκαια παράπονα, τὰ ὁποῖα ἄλλως τε τείνουσιν οὐχὶ πρὸς ζημίαν τοῦ Δημοσίου ἀλλὰ πρὸς αὔξησιν τῶν προσόδων αὐτοῦ.

§19Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξετέθησαν τόσον σαφῶς τὰ παράπονα καὶ τὸ αἴτημα τῶν σιγαροποιῶν, ὥστε δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τι πέρα τῶν λεχθέντων. Ἀλλ’ ἔχω μίαν ἄλλην ὑποχρέωσιν κ. Πρόεδρε· ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Βουλὴν τί εἶχον εἴπει ἄλλοτε, ὅτε ἐλήφθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς τῇ εἰσηγήσει τοῦ τότε Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν τὸ μέτρον κατὰ τοῦ ὁποίου παραπονοῦνται οἱ σιγαροποιοί. Εἰσήχθη τὸ νομοσχέδιον κατὰ τὸ ὁποῖον αἱ σιγαροποιητικαὶ μηχαναὶ ἐπεβαρύνθησαν διὰ φορολογίας 25 δραχμῶν, τὸ μέτρον δὲ τοῦτο ἐλήφθη τῇ εἰσηγήσει τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ σκοπῷ καὶ μόνον προστασίας τῶν σιγαροποιῶν τῶν σήμερον ἀναφερομένων καὶ παραπονουμένων. Δὲν ὑπῆρξε λοιπὸν σκοπὸς ταμιευτικός, ἀλλὰ σκοπὸς προστασίας τῆς ἐργασίας τῶν σιγαροποιῶν. Τότε ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἐκθέσω τὴν γνώμην μου πρὸ τῆς Βουλῆς καὶ εἶπον ὅτι τὸ μέτρον, ὡς εἰσήγετο ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν ἠδύνατο νὰ ὠφελήσῃ, διότι φορολογία 25 δραχμῶν ἐπὶ 20 ὀκάδων καπνοῦ εἶναι ὅλως ἀνεπαρκὴς ὅπως προστατεύσῃ τὴν ἐργασίαν καὶ τὰ κέρδη τῶν σιγαροποιῶν καὶ ὅτι τὸ μέτρον δὲν θ’ ἀπέβαινεν ἢ εἰς μεγάλην ἐπιβάρυνσιν τῆς φορολογίας τὴν ὁποίαν ὑφίσταται ὁ καταναλωτὴς χωρὶς τὸ παράπαν νὰ ὠφελήσῃ τοὺς σιγαροποιούς, ἔπρεπε δὲ νὰ παρέλθῃ μία τριετία ὁλόκληρος ἵνα ἐνοήσωσι τοῦτο οἱ σιγαροποιοί. Καὶ βλέπομεν σήμερον τοὺς σιγαροποιοὺς εὐλόγως καὶ δικαίως ζητοῦντας τὴν ἐπὶ πλέον ἐπιβάρυνσιν πέρα τοῦ διπλασίου, ἵνα φθάσωμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς δικαίας διανομῆς τῶν βαρῶν. Οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα. Ἀλλὰ δὲν εἰξεύρω ἂν τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον ζητοῦσιν εἶναι σκόπιμον, διότι, ἂν τριακοντάδραχμος φορολογία προσετίθετο εἰς τὴν εἰκοσιπεντάδραχμον, ἀμφιβάλλω ἂν θὰ ἦσαν ἐπαρκῶς πεφορολογημένα τὰ σιγαρέττα τῶν μηχανῶν, ὥστε νὰ συναγωνίζωνται πρὸς τὰ χειροποίητα, ἀμφιβάλλω ἂν καὶ μετὰ τὴν φορολογίαν ταύτην οἱ σιγαροποιοὶ δὲν θὰ ὑπέβαλον καὶ περαιτέρω ἀξιώσεις διὰ τὴν ἐπὶ πλέον αὔξησιν τῆς φορολογίας. Τὸ θέμα εἶναι ἄξιον μεγάλης προσοχῆς καὶ ἰδιαιτέρας μελέτης ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς νομίσῃ ὅτι διὰ μικρᾶς ἐπιβαρύνσεως τῶν σιγαροποιητικῶν μηχανῶν, θὰ προστατευθῇ ἡ ἐργασία τῶν σιγαροποιῶν, νὰ προτείνῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν αὔξησιν· ἂν ὅμως ἐκ τῶν πραγμάτων καὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς λειτουργίας τοῦ θεσμοῦ ἐπείθετο ὅτι ἡ αὔξησις τῆς φορολογίας δὲν θὰ ὠφέλει, ἵνα δώσῃ ἐργασίαν εἰς τοὺς σιγαροποιούς, μόνον δὲ θὰ ἐπεβάρυνε τὸν καταναλωτὴν τῶν σιγαρέττων, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ ἀπόσχῃ τελείως νὰ λάβῃ τὸ μέτρον τοῦτο.

§20Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔλαβε γνῶσιν πάντων τῶν ζητημάτων, διότι ἐπιτροπὴ σιγαροποιῶν παρουσιάσθη ἐνώπιον αὐτοῦ καὶ ἐξέθηκεν ἐπαρκῶς τὰ πράγματα καὶ ἀνέπτυξε τὰ ζητήματα. Ὑποθέτω ὅθεν ὅτι ἐπείσθη ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη λήψεως μέτρων, καὶ ὅτι θὰ προβῇ εἰς τὰ μέτρα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δύνανται ὁπωσδήποτε νὰ δώσωσιν ἐργασίαν εἰς αὐτοὺς τοὺς παραπονουμένους. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει ὅτι εἰς περίστασιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀφήσωμεν τὰ πράγματα ὡς ἔχουσι, θὰ ἐλαττωθῇ ἐπαισθητῶς ὁ ἀριθμὸς τῶν καπνοπωλῶν καὶ θὰ ζημιωθῇ σπουδαίως τὸ Δημόσιον ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ἐσόδου. Ἐξ ἄλλου, πολλαὶ οἰκογένειαι σιγαροποιῶν, μὴ ἔχουσαι ἐργασίαν, λόγῳ τῆς εὐρείας ἐκτάσεως τῆς σιγαροποιΐας διὰ μηχανῶν, ἀναγκάζονται νὰ μεταβαίνωσιν εἰς Αἴγυπτον. Οὕτως ἐπέρχεται καὶ ἑτέρα ζημία, λόγῳ τῶν ἐμμέσων φόρων τοὺς ὁποίους ἤθελε κερδήσει τὸ Δημόσιον, ἂν αὗται ἔμενον ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πετροπουλάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ κοινοτικοῦ Συμβουλίου Δαφνίου.

§22Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν τὰ αἰτήματα τοῦ Συμβουλίου, διότι ἔχει καταθέσει ἡ κοινότης εἰς τὴν Τράπεζαν 800 δραχμὰς δι’ ἀγορὰν γηπέδου, μετέβη δὲ καὶ ὁ μηχανικὸς καὶ κατεμέτρησε τὸ γήπεδον ὡς καὶ τὴν ἔκτασιν ἡ ὁποία θὰ χρησιμεύσῃ διὰ σχολεῖον.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Κοσονᾶκος.

§24Π. ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Τὴν αὐτὴν παράκλησιν κάμνω καὶ ἐγώ.

§25Γ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ ὁμοίως, κ. Πρόεδρε.

§26Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ συνενώσω καὶ τὰς παρακλήσεις μου μετὰ τῶν κ. Συναδέλφων.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χατζηγιάννης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Συλλόγου τῶν γαλακτοκόμων.

§28Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν ταύτην, διότι τὰ αἰτήματα τῶν ἀναφερομένων εἶναι δίκαια, παρακαλῶ δὲ νὰ παραπέμψητε τὴν ἀναφορὰν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἵνα λάβῃ ταύτην ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου «περὶ Κυριακῆς ἀργίας».

§29ΘΕΜ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ νὰ σταλῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, καὶ ὑποθέτω ὅτι εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν τὰ δίκαια αἰτήματα αὐτῶν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητοῦσιν εἶναι νὰ ἀνοίγωσιν τὴν 9ην ὥραν ἀντὶ τῆς 10ης.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πετροπουλάκης ὅπως καταθέσῃ ἀναφοράν.

§31Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ ἀπευθύνεται πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Οἱ συνταξιοῦχοι πολιτικοὶ καὶ στρατιωτικοὶ ὑπάλληλοι τῆς ἐπαρχίας Γυθείου καὶ Οἰτύλου παρακαλοῦσιν, ὅπως διατάξῃ οὗτος τὸν ταμίαν νὰ μὴ παρεμβάλῃ δυσκολίας εἰς τὴν πληρωμὴν αὐτῶν, καὶ ἀφ’ ἑτέρου, ἐπειδὴ εἶναι μεγάλαι αἱ ἀποστάσεις, νὰ πληρώνωνται οὗτοι διὰ τῶν δημοσίων εἰσπρακτόρων. Ἐπειδὴ δὲ ὁ ταμίας Γυθείου διατείνεται ὅτι δὲν ἔχει βοηθόν, εὐαρεστήθητε παρακαλῶ νὰ ἀποστείλητε ἕνα γραμματέα διὰ νὰ λείψῃ καὶ αὐτὴ ἡ δικαιολογία, νὰ διαταχθῶσι δὲ οἱ δημόσιοι εἰσπράκτορες νὰ πληρώνωσι, διότι εἶναι ἄδικον νὰ διανύωσιν οἱ ἄνθρωποι ἀπόστασιν μιᾶς ἢ καὶ δύο ἡμερῶν διὰ νὰ φθάσωσιν καὶ μιᾶς ἢ καὶ δύο ἡμερῶν διὰ νὰ ἐπιστρέψωσιν, νὰ καταναλίσκωσι δὲ τὸ ἥμισυ τῆς συντάξεώς των διὰ νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς ἑστίας τῶν ἄπρακτοι πολλάκις.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ δύο ἑπόμεναι ἀναβάλλονται. Ὁ κ. Θ. Κουτούπης ὅπως καταθέσῃ ἀναφορὰν τοῦ ἀποστράτου λοχαγοῦ Λεβεντάκη.

§33Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὑποβάλλω τὴν ἀναφορὰν ταύτην, δι’ ἧς ὁ ἀπόστρατος λοχαγὸς Λεβεντάκης ἰσχυρίζεται ὅτι δὲν τῷ ἐδόθη ἡ σύνταξις τοῦ βαθμοῦ τοῦ λοχαγοῦ, ἡ ὁποία τῷ ἀνήκει, ἕνεκα κακῆς ἐκτιμήσεως τῶν διαφόρων ἐγγράφων, καὶ παρακαλεῖ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν ὅπως ἐκτιμῶν οὗτος τὰ διάφορα ἔγγραφα διατάξῃ καὶ ἀποδοθῇ τὸ δίκαιον.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χατζηγιάννης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὅπως εὐαρεστούμενος πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τί ἐνεργήθη ἐπὶ τῆς κατὰ Φεβρουάριον ὑποβληθείσης εἰς τὸ Ὑπουργεῖον αἰτήσεως τοῦ ἐπιάτρου κ. Γ. Λαζοπούλου πρὸς ἀναθεώρησιν τῆς κατ’ αὐτοῦ ἀποφάσεως τοῦ συμβουλίου τῶν Ἀντιστρατήγων, δι’ ἧς οὗτος ἀνέφερε συγκεκριμένως, ὅτι ἐκρίθη ἀδίκως, ἐπὶ τῇ βάσει ἐκθέσεων, ἐξελεγχθεισῶν οὐχὶ ἀληθῶν, δύο ἀνωτέρων ὑγειονομικῶν ἀξιωματικῶν, μηνυθέντων διὰ τοῦτο, καὶ ἂν ὑπεβλήθησαν εἰς τὸ Συμβούλιον αἱ περὶ τοῦ αὐτοῦ ἐπιάτρου ἐκθέσεις, τοῦ παρὰ τῇ 1ῃ Μεραρχίᾳ ἀρχιάτρου κ. Καμπούρογλου καὶ τοῦ Σωματάρχου διοικητοῦ ἀοιδίμου Κ. Παπακυριαζῆ».

§35ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ αἴτησις τοῦ ἐπιάτρου Λαζοπούλου διεβιβάσθη εἰς τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν αὐτὴν ὑπ’ ὄψιν, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον συγχρόνως περὶ τῶν οὗ ὁ λόγος ὑγειονομικῶν Ἀξιωματικῶν, εἶχε μόνον δύο ἐκθέσεις, τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀρχιάτρου Χωματιανοῦ, τότε διευθυντοῦ τῆς Ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας τῶν Μετόπισθεν καὶ ἤδη διευθυντοῦ τῆς Ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Στρατιωτικῶν, καὶ τοῦ κ. Λιγιαλίδου Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ τοῦ Σώματος. Σημειώσατε ὅτι ὁ περὶ οὗ λόγος ἐπίατρος κατὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον ὑπηρέτει παρὰ τῷ Χωματιανῷ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Μετόπισθεν, ἐκ συμφώνου δὲ καὶ αἱ δύο ἐκθέσεις εἶναι σύμφωνοι πρὸς τὴν ληφθεῖσαν ἀπόφασιν ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου. Ἐξ ἀφορμῆς αὐτῆς ἔχω καθῆκον ὡς μέσον ἀμύνης καθ’ ὅλων αὐτῶν τῶν παραπόνων νὰ μεταχειρισθῶ τοῦτο, ὅτι τοῦ λοιποῦ ἅμα μὲ ἐρωτῶσιν, διατί δὲν προεβιβάσθη ὁ τάδε θὰ φέρω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν λόγον τῆς μὴ προαγωγῆς του. Νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι τὸ καλλίτερον μέσον καὶ ἐλπίζω ὅτι αὐτὸ δὲν θὰ μὲ ὑποβάλῃ εἰς κόπον μακρόν, διότι μετὰ δύο ἢ τρεῖς περιστάσεις οὐδεὶς θὰ μὲ ἐρωτᾷ, ἀλλὰ τὸ πολὺ πολὺ θὰ ἔρχηται ἰδιαιτέρως νὰ ἐρωτᾷ καὶ νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Σπυράκης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τί θὰ γείνῃ διὰ τὰ τυχὸν παρουσιασθησόμενα κενὰ ἐκ τῆς μὴ ἀποδοχῆς εἰς τὸ Πυροβολικὸν νὰ μονιμοποιηθῶσι τινές, δεδομένου ὅτι διὰ μὲν τὸ Πεζικὸν ὑπάρχει ἓν περιθώριον ἐξ 70 ἀξιωματικῶν ἐπὶ πλέον τοῦ ζητηθέντος παρὰ τῆς ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας ἀριθμοῦ τῶν 250 μονιμοποιητέων ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, ἐνῷ διὰ τὸ Πυροβολικὸν δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον περιθώριον, καθ’ ὅσον τὸ Συμβούλιον τῶν Ἀντιστρατήγων ὥρισεν 132 ἀξιωματικοὺς πρὸς μονιμοποίησιν, ὅσους δηλαδὴ ἀκριβῶς ἐζήτησεν ἡ ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία τοῦ Στρατοῦ ἤτοι 88 ἀνθυπολοχαγοὺς καὶ 44 ἀνθυπασπιστάς».

§37ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἂν ὑπάρξωσιν κενὰ θὰ φροντίσωμεν διὰ τῆς παραγωγῆς ἐκ τοῦ Σχολείου τῶν Εὐελπίδων νὰ τὰ συμπληρώσωμεν.

§38Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὴς ἡ ἀπάντησις εἰς τὸ ἐρώτημα τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Ἡ Ἐπιτελικὴ τοῦ Στρατοῦ ὑπηρεσία πρὸς καταρτισμὸν τῶν πινάκων τῶν μονιμοποιητέων ἀξιωματικῶν, ἔδωκε διαταγὴν νὰ μονιμοποιηθῶσιν 250 ἀξιωματικοὶ ἔφεδροι τοῦ Πεζικοῦ ἀνθυπολοχαγοὶ καὶ ἀνθυπασπισταὶ καὶ 132 ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ διὰ τὸ Πυροβολικόν. Καὶ διὰ μὲν τοὺς ἐφέδρους, τοὺς ἀνήκοντας εἰς τὸ ὅπλον τοῦ Πεζικοῦ, ἔλαβε πρόνοιαν τὸ Συμβούλιον τῶν Ἀντιστρατήγων νὰ περιλάβῃ ἐν περιθώριον 70 ἀξιωματικῶν ἐπὶ πλέον, οὕτως ὥστε ἂν παρουσιασθῶσιν κενὰ ἐκ τῆς μὴ ἀποδοχῆς ἐνίων ἐφέδρων ἀξιωματικῶν νὰ συμπληρωθῶσιν ἐκ τοῦ περιθωρίου αὐτοῦ. Ἀλλὰ διὰ τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικοὺς τοῦ Πυροβολικοῦ, τοὺς μονιμοποιητέους, δὲν ἐλήφθη ἴσως ἐξ ἀβλεψίας ἡ αὐτὴ πρόνοια ἐκ μέρους τοῦ Συμβουλίου τῶν Ἀντιστρατήγων. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει ὑμᾶς, λόγῳ τῆς ἰσότητος ἀκριβῶς, νὰ τεθῇ ἓν μικρὸν περιθώριον 8–10 ἀξιωματικῶν, οὕτως ὥστε ἄν τινες ἐκ τῶν κληθέντων νὰ μονιμοποιηθῶσι δὲν δεχθῶσι νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἐδῶ ἓν περιθώριον.

§39ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θέλετε νὰ αὐξήσωμεν τὰς ὁρισθείσας θέσεις ὑπὸ τῆς ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας. Ἄλλο τοῦτο, ἀλλ’ εὑρίσκεσθε ἐν πλάνῃ φοβερᾷ, φρονοῦντες ὅτι τὸ Συμβούλιον τῶν Ἀντιστρατήγων ὥρισε τὰς θέσεις. Τὸ Συμβούλιον τῶν Ἀντιστρατήγων οὐδεμίαν ἔλαβε πρόνοιαν νὰ εἴπῃ πόσοι πρέπει νὰ εἶναι οἱ μονιμοποιητέοι ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ τοῦ Πεζικοῦ. Οὐδόλως ἀπέβλεψε τοῦτο εἰς τοὺς πίνακας τῆς ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας περὶ τοῦ πόσοι χρειάζονται, ἀλλ’ ἀσχέτως πρὸς τὴν Ἐπιτελικὴν ὑπηρεσίαν ἔκρινε τίνες δύνανται νὰ εἶναι οἱ μονιμοποιητέοι, καὶ ὡς τοιούτους προέτεινεν αὐτούς. Τώρα, ἐὰν προέτεινε περισσοτέρους διὰ τὸ Σῶμα τοῦ Πεζικοῦ, τοῦτο συμβαίνει διότι εἰς τὸ Σῶμα τοῦ Πεζικοῦ ὑπάρχει μεγαλείτερος ἀριθμὸς ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, καὶ ἂν εἰς τὸ Πυροβολικὸν δὲν προὐτάθησαν τόσοι πρὸς μονιμοποίησιν, ὅσαι θέσεις προβλέπονται ὑπὸ τῆς γνωμοδοτήσεως τοῦ Ἐπιτελείου, τὰ κενὰ θὰ συμπληρωθῶσιν ὑπὸ τῶν ἐξερχομένων ἐκ τῶν Σχολῶν. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ συμπληρώσωμεν τὰ κενὰ ἐκ τῶν μὴ κριθέντων ὡς μονιμοποιητέων ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τῶν Ἀντιστρατήγων, διότι ἐλλείπουσι 20–30 ἀξιωματικοὶ καὶ μάλιστα εἰς τὸ Σῶμα τοῦ Πυροβολικοῦ.

§40Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Μετὰ πολλῆς μου λύπης παρατηρῶ ὅτι ὑπάρχει μεγάλη διαφορὰ ἀντιλήψεως μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐγὼ λέγω ὅτι ἡ ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία ὥρισεν ὡρισμένον ἀριθμὸν πρὸς μονιμοποίησιν, ὡς εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ προτείνῃ. Τὸ Συμβούλιον τῶν Ἀντιστρατήγων ἐξήλεγξεν ἐκείνους τοὺς ὁποίους τῷ ἀνετέθη νὰ κρίνῃ, καὶ οἵτινες ἐπρόκειτο νὰ ἀποτελέσωσι τὸν ἀριθμὸν 250, ἀπεφήνατο δὲ περὶ τοῦ ποῖοι εἶναι μονιμοποιητέοι ἐπὶ τῇ βάσει ἐκθέσεων τῶν σωματαρχῶν καὶ τῶν προτάσεων πρὸς μονιμοποίησιν. Εἶναι γεγονὸς ἀναμφισβήτητον ὅτι ἀντὶ 250 ἐφέδρων ἀνθυπασπιστῶν καὶ ἀνθυπολοχαγῶν προὐτάθησαν 320.

§41ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔτυχε. Μὴ νομίζετε ταῦτα σκόπιμα. Ἔτυχε νὰ κριθῶσι 320 ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τῶν Ἀντιστρατήγων ὡς μονιμοποιητέοι.

§42Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Ἰδοὺ τίς εἶναι ἡ πρότασίς μου· ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγένετο διὰ τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικοὺς τοῦ Πεζικοῦ, νὰ γίνῃ καὶ διὰ τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικοὺς τοῦ Πυροβολικοῦ.

§43ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔπρεπε νὰ εἶναι καὶ τόση ἀναλογία εἰς τὸ Πυροβολικὸν καλῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, ἵνα μονιμοποιηθῶσιν. Τὸ Συμβούλιον λοιπὸν τῶν Ἀντιστρατήγων δὲν ἔκρινε τόσους καὶ διὰ τὸ Πυροβολικόν.

§44Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Ναί, ἀλλ’ ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἔλαβεν, ἔλαβεν ἐκ τοῦ πίνακος Γʹ, διότι δὲν εἶναι πάντες ἐκ τοῦ πίνακος Β.

§45ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἰς τὸ Πυροβολικόν;

§46Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Εἰς τὸ Πεζικόν. Γνωρίζετε ὅτι εἰς τὸν πίνακα Γʹ ὑπάρχουσι ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἐκθέσεις ἀρίστας, ἀλλ’ ὁ ἀριθμὸς περιωρίσθη καὶ ἠναγκάσθησαν, ἐκτὸς τοῦ πίνακος Β, νὰ λάβωσι καὶ ἐκ τοῦ πίνακος Γʹ.

§47ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπιμένω ὅτι δὲν ἔχει οὕτως τὸ ζήτημα. Οὐδόλως ἀπέβλεψαν οἱ Ἀντιστράτηγοι εἰς τὸν ἀριθμόν, τὸν ὁποῖον ἔδωκε τὸ Ἐπιτελεῖον. Οἱ Ἀντιστράτηγοι ἀπέβλεψαν εἰς τὴν ἐσωτερικὴν ἀξίαν τῶν ἀξιωματικῶν καὶ προέτειναν νὰ μονιμοποιήσωσιν ὅσους ἔκριναν μονιμοποιητέους. Σεῖς τώρα, ἂν δὲν πλανῶμαι, ζητεῖτε νὰ προταθῶσιν ὑπὸ τῶν Ἀντιστρατήγων καὶ ἄλλοι εἰς τὸ Πυροβολικὸν ὡς μονιμοποιητέοι, διότι ὁ ἀριθμὸς τῶν προταθέντων πρὸς μονιμοποίησιν εἰς τὸ Σῶμα τοῦτο, δὲν ὑπῆρξεν ἀρκετὸς ὅπως πληρώσῃ τὸν ἀριθμὸν τὸν ὁρισθέντα ὑπὸ τῆς ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας. Δὲν πειράζει ἂν μείνωσιν 20–30 θέσεις κεναί. Εἶναι ἡ Σχολὴ τῶν Εὐελπίδων.

§48Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Ἐκεῖνοι δὲν ἀδικοῦνται· ἐκεῖνοι θὰ ταχθῶσιν εἰς τὸ δεξιόν.

§49ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ναί, ἀλλὰ θὰ ἀδικηθῇ ὁ στρατός, ἐὰν μονιμοποιηθῶσιν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐκρίθησαν ὡς μονιμοποιητέοι.

§50Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Ἐὰν ὑπάρχωσι τοιοῦτοι.

§51ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι δὲν ὑπάρχουσι. Οἱ Ἀντιστράτηγοι λέγουσιν ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν. Ὅλοι οἱ ἄλλοι εἶναι παρακάτω.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Σ. Κροκιδᾶς καὶ Π. Τσαλδάρης «ἐρωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν· πῶς καὶ διατί τινὲς ἐκ τῶν προσερχομένων ἀνικάνων καὶ βοηθητικῶν πρὸς θεώρησιν, θεωροῦνται τὴν ἑπομένην τῆς προσελεύσεως αὐτῶν, ἄλλοι δὲ δὲν ἀπολαύουσι τοῦ πλεονεκτήματος τούτου οὔτε μετὰ 8 ἢ 10 ἡμέρας ἀπὸ τῆς προσελεύσεως».

§53ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ βεβαιώσω ὅτι εἶμαι ἀπολύτως πεπεισμένος ὅτι δὲν ἐγένετο τοιοῦτό τι. Ἀκολουθεῖται ἡ σειρὰ τῆς προσελεύσεως. Αὕτη παραβιάζεται μόνον χάριν τῶν παραλύτων τῶν φρενοβλαβῶν καὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἐπίσης ὁ κ. Πολυμενάκος κληθεὶς μοὶ εἶπεν ὅτι χθὲς ἐξήτασαν τοὺς ἐξ Ἄνδρου προσελθόντας, καίτοι δὲν ἦτο ἡ σειρά των, διότι ἂν δὲν ἐξητάζοντο χθὲς θὰ παρέμενον ἐνταῦθα μίαν ἑβδομάδα ἀργότερον καὶ θὰ κατεδαπανῶντο ἐπὶ ἐλλείψει συγκοινωνίας. Λοιπὸν περὶ αὐτοῦ θὰ πρόκειται.

§54Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι αὐτό.

§55ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἰπέτε μοι τότε ὅτι ὁ τάδε προσῆλθε τὴν τάδε ἡμέραν καὶ ἐξητάσθη ἢ ὅτι ἄλλος προσῆλθε καὶ δὲν ἐξητάσθη.

§56Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔχω σωρείαν τοιούτων. Σᾶς ἀναφέρω π. χ. τὸν Ζῶτον ὅστις παρουσιάσθη τὴν 22, τὴν Τρίτην, καὶ τὴν Τετάρτην ἀνεχώρησεν...

§57ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δότε μοι σημείωσιν.

§58Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ μία τάξις;

§59ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τί ἄλλο θέλετε νὰ πράξω;

§60Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νὰ σύρητέ τινα ἐκ τοῦ ὠτίου καὶ θὰ ἴδητε ὅτι ὅλα διορθοῦνται.

§61ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν διστάζω νὰ κάμω ἐγὼ τοιοῦτό τι· γνωρίζετε τοῦτο σεῖς· πρέπει ὅμως πρῶτον νὰ βεβαιωθῶ.

§62Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, ἂν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ταχεῖα ἡ ἐπιθεώρησις, νὰ δοθῇ εἰς τοὺς προσερχομένους στρατιωτικὸν εἰσιτήριον νὰ ἐπιστρέψωσιν εἰς τὰς πατρίδας των. Εἶναι πολλοὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν 8–10 ἡμέρας ἐδῶ. Νὰ ὁρισθῇ δὲ μία ἡμέρα ἵνα προσέλθωσι πάλιν.

§63ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐγὼ ἐζήτησα νὰ μεταβῇ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν Κόρινθον, ἀλλὰ μοὶ εἶπον ὅτι ἦλθον ἐδῶ.

§64Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἂν πρόκειται νὰ μείνωσιν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ πολλὰς ἡμέρας ἐδῶ, θὰ εὑρεθῶσιν εἰς δύσκολον θέσιν. Δὲν ἔχουσι τὰ ἔξοδα τῆς διατροφῆς. Ἂς δοθῇ αὐτοῖς λοιπὸν ἓν στρατιωτικὸν εἰσιτήριον νὰ ἐπιστρέψωσιν εἰς τὰς πατρίδας των.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Κροκιδᾶς «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, τί ἐνήργησεν καὶ τί ἀπεφάσισε ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τοῦ ὑπενωμοτάρχου Γεωργίου Οἰκονομοπούλου, ἀφοῦ καὶ τὸ Νομικὸν Συμβούλιον διὰ τῆς ὑπὲρ ἀριθ. 67027 τῆς 29 Ἰουλίου 1914 ἀποφάσεώς του ἀπεφάνθη ὑπὲρ αὐτοῦ· διατί δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τοσοῦτον βραδύνει νὰ ἀποδώσῃ τὸ δίκαιον εἰς τὸν ἄνθρωπον αὐτόν, ἀφοῦ κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς τῆς 8 Μαρτίου 1914 ῥητῶς ἀνεγνώρισε τὸ δίκαιον τῶν παραπόνων του».

§66ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ, διότι δὲν δύναμαι νὰ ἀπαντήσω σήμερον.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 18 ἀναβάλλεται. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 19. Οἱ κ. κ. Ν. Ξηρὸς Ἰ. Ξηρὸς καὶ Ἰ. Δελμοῦζος «ἐρωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, διατί δὲν διέταξε τὴν ἀναστολὴν τῆς βιαίας εἰσπράξεως τῶν παγίων δόσεων ἐξ ἐθνικῶν γαιῶν τοῦ 1912–1913 ἐν Φθιώτιδι καὶ Φωκίδι μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ κτημάτων τοῦ Δημοσίου, ἀφοῦ εἶναι γνωστόν, ὅτι τὰ εἰσπραττόμενα δὲν ὀφείλονται ἀπὸ τοὺς πρὸ εἰκοσιπενταετίας δηλωτάς».

§68ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μεθαύριον θὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ἐλπίζω, καὶ θὰ λείψῃ κάθε παράπονον. Ἐν τῷ μεταξὺ βεβαιώθητε ὅτι οὐδεμία γίνεται καταδίωξις.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ὑπ’ ἀριθ. 20 καὶ 21 ἀναβάλλονται. Ὁ κ. Σ. Ἀναστασιάδης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν θὰ ἐξακολουθήσῃ ἐπὶ πολὺ νὰ εἰσπράττηται ἡ ἐπὶ ἀκινήτων κτημάτων ἐνοικιαστηρίων συμβολαίων τῶν συμβολαιογράφων Ν. Χάρου ὁ ἐπὶ Τουρκοκρατίας ἰσχύων εἰδικὸς φόρος ἑνὸς ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν ὑπὲρ τῶν δήμων, μετὰ τὴν ἤδη εἰσαγωγὴν τοῦ νόμου περὶ χαρτοσήμου, ἕνεκα τοῦ ὁποίου οἱ κάτοικοι ἐκεῖ ἀποφεύγουσι τὴν σύνταξιν ἐνοικιαστηρίων συμβολαίων».

§70Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ δημοτικοῦ φόρου 1% ὁ ὁποῖος εἰσπράττεται ἐπὶ τῶν ἀκινήτων κτημάτων τῶν ἐνοικιαστηρίων συμβολαίων καὶ μετὰ τὴν εἰσαγωγὴν ἤδη τοῦ φόρου περὶ χαρτοσήμου. Ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου πολλοὶ ἐκ τῶν κατοίκων ἀπέχουσι νὰ συντάξωσι ἐνοικιαστήρια συμβόλαια. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ καταργηθῇ αὐτὸς ὁ φόρος.

§71ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Καρᾶς ἐρωτᾷ τοὺς κ. Ὑπουργοὺς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ πληροφορήσωσι τὴν Βουλήν, ἂν ἡ δυνάμει τοῦ ἄρθρου 14 τοῦ νόμου «περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων» ἐπιτροπεία κατένειμε τοὺς φόρους τῶν ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων εἰς τὰς δημιουργηθείσας κοινότητας καὶ Δήμους».

§73Χ. ΚΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, γνωρίζει πολὺ καλὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι ὑπάρχουσι κοινότητες, αἱ ὁποῖαι οὐδεμίαν ἔχουσιν ἄλλην πρόσοδον, ἐκτὸς τοῦ φόρου τῶν ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων. Ἡ τεταγμένη ἐπιτροπὴ ὅπως καθορίσῃ τὸν φόρον αὐτὸν δὲν ἔχει πράξει τίποτε. Θὰ σᾶς παρεκάλουν λοιπόν, ἂν ἦτο δυνατόν, νὰ διατάξητε τοὺς οἰκείους ταμίας νὰ δώσωσιν ἀνάλογον μέρος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πληθυσμοῦ.

§74ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Κυρίως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Λιδωρίκης «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, διατί δὲν ἐχορηγήθη ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τὸ ἀπὸ τοῦ Νοεμβρίου π. ἔ. αἰτηθὲν πιστοποιητικὸν περὶ τοῦ θανάτου τοῦ ἐκ Δωρίδος δεκανέως Ν. Γιαννοπούλου».

§76ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὑπεβλήθη αἴτησις τὴν 10 Ὀκτωβρίου ὑπὸ Εὐφρ. Γιαννοπούλου, δι’ ἧς ἐζητεῖτο πληροφορία περὶ τῆς τύχης τοῦ ἐν λόγῳ δεκανέως καὶ οὐχὶ πιστοποιητικόν. Βεβαίως, αὐτὸς δικαιοῦται εἰς σύνταξιν, διότι ἐτραυματίσθη καὶ δὲν ἠξεύρομεν τί γίνεται. Θὰ διατάξω τὴν ὑπηρεσίαν νὰ καθορίσῃ τὰ τῆς συντάξεώς του.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Καρᾶς «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, διατί τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον δὲν συνεπλήρωσεν εἰσέτι τὴν ἀνάκρισιν τὴν ἐνεργηθεῖσαν ὑπὸ μέλους αὐτοῦ, πρὸ διετίας σχεδόν, κατὰ τοῦ πρώην ἐπιθεωρητοῦ τῶν δημοτικῶν σχολείων Τρικκάλων καὶ ἤδη Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας Μάζαρη, καταγγελθέντος διὰ πράξεις ἀναρμόστους, οὐ μόνον πρὸς τὸ ἀξίωμά του, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸ καθῆκον τούτου ὡς ἀνθρώπου καὶ πολίτου».

§78Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Τοῦ ἐρωτήματος ἔλαβον γνῶσιν καὶ ἀπέστειλα ζητῶν πληροφορίας. Ἐξ ὅσων ὅμως γνωρίζω, ἡ ἀνάκρισις δὲν ἐπερατώθη.

§79Χ. ΚΑΡΑΣ. Παρῆλθον δύο ἔτη καὶ σήμερον τὸ Ἐκπεδευτικὸν Συμβούλιον εὑρίσκεται πλῆρες.

§80Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν ἐπερατώθη, διότι ὁ ἀναλαβὼν τότε τὰς ἀνακρίσεις Σύμβουλος ἐστρατεύθη καὶ παρέμενεν εἰς τὸ στράτευμα. Ἤδη μετεβλήθησαν τὰ μέλη καὶ ἡ δικογραφία ἐστάλη εἰς τὸν γενικὸν ἐπιθεωρητήν.

§81Χ. ΚΑΡΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ ἐν τῇ ἐκπαιδευτικῇ περιφερείᾳ Τρικκάλων, δύναμαι νὰ βεβαιώσω ὅτι ἐξηυτελίσθη καὶ ἡ παιδεία καὶ ἡ θρησκεία, ἔχω δὲ πληροφορίας ὅτι ὁ ἐπιθεωρητὴς αὐτὸς πρόκειται νὰ διορισθῇ Διευθυντὴς Διδασκαλείου. Σᾶς παρακαλῶ νὰ διατάξητε τὰ δέοντα ὅπως μεταβῇ τάχιστα καὶ ἐξετάσῃ τὰ κατ’ αὐτὸν ὁ ἁρμόδιος Σύμβουλος.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Θ. Κουτούπης καὶ Δ. Χατζηγιάννης «ἐρωτῶσι τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Παιδείας, ἂν ἔλαβον μέτρα ὅπως πληρωθῶσιν οἱ ἀπὸ μηνῶν καθυστερούμενοι μισθοὶ τῶν γενικῶν ἐπιθεωρητῶν ἐκπαιδεύσεως καὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ἱστορικοῦ Λεξικοῦ».

§83ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Δυστυχῶς δὲν εἶχε γίνῃ δήλωσις ἐγκαίρως ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας καὶ δὲν εἶχε δοθῇ πίστωσις. Συνεπῶς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πληρώσωμεν τοὺς ἔχοντας λαμβάνειν.

§84Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι θὰ πληρωθῶσι μετ’ ὀλίγον.

§85Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἰς αὐτοὺς καθυστερεῖται μισθὸς ἀπὸ τοῦ μηνὸς Μαΐου.

§86Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Αὐταὶ αἱ θέσεις ἐκρίθησαν διὰ νέου νόμου, ὡς δὲ εἶναι γνωστόν, γίνονται δηλώσεις μετὰ τὸν νόμον καὶ κατατίθενται εἰς τὴν Βουλήν.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Κουτούπης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἂν ἐγένετο δεκτὴ ἡ αἴτησις τοῦ ἐνοικιαστοῦ ῥητίνης Χαλκίδος περὶ παρατάσεως τῆς ὑπ’ αὐτοῦ ὀφειλομένης δόσεως».

§88ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Θὰ ἀπαντήσω, ὅτε θ’ ἀπαντήσω δι’ ὅλα τὰ ἄλλα ὁμοίας φύσεως ἐρωτήματα.

§89Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἶναι ὀρθὸν νὰ δώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς μικράν τινα προθεσμίαν, ἀφοῦ ἄλλως τε ὁ ἐνοικιαστὴς ἔχει καταθέσει ἐγγύησιν 100.000 δραχμῶν καὶ φόβος ἀπωλείας τῶν 400.000 δὲν ὑπάρχει.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 29 καὶ 30 ἀναβάλλονται. Ἐξαντληθείσης τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας.

§91Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σχέδιον νόμου «περὶ περιθάλψεως τῶν συνεπείᾳ τοῦ πολέμου στερηθέντων τῶν ἑδρῶν των ἐπισκόπων», καὶ παρακαλῶ νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν· δέχεται τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ;

§93ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Ψηφίζεται ἡ πρότασις περὶ κηρύξεως κατεπείγοντος τοῦ ἀνωτέρω νομοσχεδίου καὶ ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ αὐτοῦ).

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων ἀφορωσῶν τὴν ἐκδίκασιν τῶν δασικῶν ἀνομημάτων» (Ψηφίζεται τὸ σύνολον). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσφρεδίου «περὶ συστάσεως Σώματος μονίμων ὑπαξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν».

§95Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἐπιδιώκεται, καὶ ὀρθῶς καὶ δικαίως ἐπιδιώκεται, κ. Βουλευταί, ἡ ἐξασφάλισις Σώματος ὑπαξιωματικῶν μονίμων. Οἱ ὑπαξιωματικοὶ ἀποτελοῦσι πάντοτε τὴν θεμελιώδη βάσιν ἐπὶ τῆς ὁποίας οἰκοδομεῖται ὁ στρατὸς κατὰ τὸν χρόνον τῆς εἰρήνης καὶ κατὰ τὸν χρόνον τοῦ πολέμου. Ὁ ὑπαξιωματικὸς τῆς σήμερον θὰ ὑπάρξῃ ὁ ἀξιωματικὸς τῆς αὔριον. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία καὶ νῦν καὶ ἐφεξῆς τοῦ ὑπαξιωματικοῦ. Τὸ ζήτημα τοῦ καταρτισμοῦ Σώματος ὑπαξιωματικῶν ἀπησχόλησε καὶ τὰ πλέον προηγμένα Κράτη ἀπὸ στρατιωτικῆς ἀπόψεως, ἀπησχόλησε δὲ καὶ ἡμᾶς οὐχὶ ἅπαξ. Ἡ πρώτη ἐμφάνισις τοῦ ὑπαξιωματικοῦ ἦτο ἡ τοῦ ὁπλίτου, ἐξ οὗ προήγετο σὺν τῷ χρόνῳ, ἂν ἐκέκτητο ὡρισμένα προσόντα. Ἐγίνετο ὑπαξιωματικὸς καὶ κατόπιν προήγετο εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ καὶ ἐκεῖθεν κατώρθου προαγόμενος νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ Στρατηγοῦ. Αὐτὴ λοιπὸν εἶναι ἡ ἐξέλιξις τοῦ ὑπαξιωματικοῦ. Ἐξαίρεσις ὑπῆρξεν εἰς ὡρισμένα ὅπλα τοῦ στρατεύματος. Ἡ πρόοδος τῆς πολεμικῆς ἐπιστήμης εἶχεν ὡς φυσικὸν ἐπακολούθημα καὶ τὴν ἐπιστημονικὴν μόρφωσιν τῶν ἀξιωματικῶν τούτων, καὶ ἤγαγεν εἰς τὴν ἀνάγκην τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν νὰ προΐδῃ περὶ τῆς μορφώσεως τῶν ἀξιωματικῶν ὅλων ἐν γένει τῶν ὅπλων καὶ συνέστησε τὴν Σχολὴν τῶν Ὑπαξιωματικῶν. Ἡ Σχολὴ τῶν Ὑπαξιωματικῶν, εἰς τὴν ὁποίαν εἰσήρχοντο οἱ ὑπαξιωματικοὶ τοῦ Πεζικοῦ, τοῦ Πυροβολικοῦ, τοῦ Ἱππικοῦ καὶ τοῦ Οἰκονομικοῦ, εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους μας ὅτι ἔδωκε τὰ λαμπρότερα ἀποτελέσματα, καὶ ἐδικαίωσεν ὅλας τὰς προσδοκίας τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἐνῷ κατὰ τρόπον τοιοῦτον ἐξησφαλίσθη ἡ ἀπόκτησις μεμορφωμένων ἀξιωματικῶν, ἐγεννᾶτο ἄλλο ζήτημα, τὸ ζήτημα τῶν ὑπαξιωματικῶν, διότι οἱ μὲν ἱκανοὶ ὑπαξιωματικοί, κεκτημένοι ὡρισμένας στρατιωτικὰς γνώσεις εἰσήρχοντο εἰς τὴν Σχολὴν τῶν ὑπαξιωματικῶν, προήγοντο εἰς ἀξιωματικοὺς καὶ κατὰ συνέπειαν ἐκενοῦντο τὰ στελέχη τῶν ὑπαξιωματικῶν. Ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία εὑρέθη τότε εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ σκεφθῇ κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἔχῃ καὶ ἱκανοὺς τὸν ἀριθμὸν ὑπαξιωματικοὺς καὶ ἀξίους τῆς ἀποστολῆς των, διότι, ἐπαναλέγω ὅτι οἱ κεκτημένοι ὡρισμένα προσόντα εἰσήρχοντο εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Ὑπαξιωματικῶν, οἱ δὲ ἐναπομένοντες ἐφαίνοντο ὅτι δὲν ἦσαν διατεθειμένοι νὰ παραμείνωσιν εἰς τὸ στράτευμα, ἂν δὲν ἐλαμβάνετο ἰδιαιτέρα μέριμνα δι’ αὐτούς. Τὸ Κράτος τότε ἐπεζήτησε τὴν ἀμοιβήν των, κατὰ τι πλειότερον παρ’ ὅ τι ἤμειβεν αὐτοὺς πρότερον, ἵνα τοὺς κρατήσῃ ὡς μονίμους, ἔδωκεν δὲ εἰς αὐτοὺς καὶ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ ἐν ἐνεργείᾳ, ἀποστρατευόμενοι δὲ ἐλάμβανον τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ. Αὐτὴ δὲ εἶναι καὶ ἡ πρώτη περίστασις κατὰ τὴν ὁποίαν συνέβη ὥστε ἐκ τῶν ὑπαξιωματικῶν τοῦ στρατεύματος νὰ γίνωσιν ἀξιωματικοὶ τοῦ Πεζικοῦ, τοῦ Πυροβολικοῦ καὶ τοῦ Οἰκονομικοῦ. Οὕτως εἶχον τὰ πράγματα, ὅτε ὁ χρόνος κατέδειξεν ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξασφαλισθῇ ὁ ἀναγκαῖος ἀριθμὸς ὑπαξιωματικῶν εἰς τὸ στράτευμα διὰ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἐλαμβάνοντο, δηλαδὴ νὰ αὐξηθῇ ἡ ἀμοιβὴ αὐτῶν κατά τι καὶ νὰ δοθῇ ὁ βαθμὸς τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ ἐν ἐνεργείᾳ καὶ τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ ἐν ἀποστρατείᾳ. Οἱ ὑπαξιωματικοὶ δὲν ἐπείθοντο νὰ παραμείνωσιν εἰς τὸ στράτευμα· κατὰ συνέπειαν τὰ στελέχη τῶν ἀξιωματικῶν, τὴν χρησιμότητα καὶ ἀνάγκην τῶν ὁποίων θεωρῶ περιττὸν νὰ ἐξάρω, ἠραιοῦντο ἐλλιπόντων ὑπαξιωματικῶν καὶ εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην τὸ Κράτος νὰ προέλθῃ εἰς ἄλλην προσφορὰν ὅπως κατορθώσῃ νὰ συγκρατήσῃ αὐτοὺς εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ. Ἔδωκεν αὐτοῖς τὸν βαθμὸν τοῦ Ὑπολοχαγοῦ ἐν ἐνεργείᾳ καὶ τὸν βαθμὸν λοχαγοῦ ἐν ἀποστρατείᾳ. Καὶ εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο ἔσχεν ἴσως καλὰ ἀποτελέσματα, διότι κατωρθώθη νὰ συγκρατηθῇ ἱκανὸς ἀριθμὸς ὑπαξιωματικῶν ἱκανωτάτων. Ἀλλ’ ἐνῷ εἰς αὐτὰς προήρχετο τὰς παροχὰς καὶ ἀμοιβὰς ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία διὰ τοὺς ὑπαξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον μέλλον ἀνώτερον παρὰ μόνον ἐν ἐνεργείᾳ ἔφθανον τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπολοχαγοῦ καὶ τοῦ λοχαγοῦ ἐν ἀποστρατείᾳ, ἐξ ἄλλου ἐξησφάλιζεν εἰς αὐτοὺς καὶ σύνταξιν ἀνάλογον, τὴν σύνταξιν τοῦ λοχαγοῦ, φαίνεται ὅτι ἐπεκράτησε νεωτέρα σκέψις εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία ἐνόμισεν ὅτι ἀποτελεσματικώτερον καὶ ἐπωφελέστερον διὰ τὸ στράτευμα θὰ ἦτο νὰ ἔχῃ πλέον ὑπαξιωματικοὺς μονίμους εἰς τοὺς βαθμοὺς τοῦ λοχίου καὶ ἐπιλοχίου, μὴ δικαιουμένους εἰς ἄλλην ἀμοιβὴν παρὰ εἰς ὑλικὴν τοιαύτην κατὰ τὸν χρόνον κατὰ τὸν ὁποῖον ὑπηρετοῦσι διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας των, καὶ διὰ παροχῆς ἑνὸς ποσοῦ κατὰ τὴν ἀπομάκρυνσίν των ἐκ τοῦ στρατεύματος, μετὰ εἴκοσιν ἐτῶν ὑπηρεσίαν. Ἡ ὑπηρεσία προέβη εἰς τὸ μέτρον τοῦτο τοῦ σχηματισμοῦ στελέχους Ὑπαξιωματικῶν, ἀγομένη ὑπὸ τῆς σκέψεως ὅτι οἱ κατατασσόμενοι καὶ ὑπηρετοῦντες εἰς τὸ στράτευμα ὑπαξιωματικοὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποβλέψωσιν εἰς ἄλλην βαθμίδα. Ὁ βαθμὸς τοῦ ἀξιωματικοῦ εἶναι ξένος πρὸς τοὺς κατατασσομένους καὶ ὑπηρετοῦντας ὑπαξιωματικούς. Καὶ ἐνῷ ἐσκέφθη οὕτω νὰ ἀποτελέσῃ τὸ Σῶμα τῶν ὑπαξιωματικῶν, δηλ. διὰ τῆς κατατάξεως ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι οὐδεμίαν ἄλλην βλέψιν θὰ ἔχωσι παρὰ τὸν μισθὸν τὸν ὁποῖον θὰ ἀπολαμβάνωσι κατὰ μῆνα, καὶ εἰς τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ λάβωσι κατὰ τὴν ἀπομάκρυνσίν των ἐκ τοῦ στρατεύματος, ἀπέβλεψε δὲ εἰς τὸ σύστημα τοῦτο ἐπαναλέγω, διότι ἠθέλησε νὰ ἐξασφαλίσῃ μονίμους ὑπαξιωματικοὺς, ἔχοντας ὡς ἀποστολὴν καθ’ ὅλον τὸν χρόνον, καθ’ ὃν θὰ ὑπηρετῶσι νὰ παραμένωσιν ὡς ὑπαξιωματικοί. Ἐνόμισεν ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία ὅτι ἔχει ἀνάγκην μονίμου ὑπηρεσίας ἐκ μέρους τῶν ὑπαξιωματικῶν, διότι τοιαύτη ὑπηρεσία χρειάζεται, καὶ ὀρθῶς, καὶ κατὰ τὸν χρόνον τῆς εἰρήνης καὶ κατὰ τὸν χρόνον τοῦ πολέμου. Ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία ἡ στρατιωτικὴ ἡ συντάξασα τὸ νομοσχέδιον, τὸ ἀνατρεπτικὸν τῆς μέχρι σήμερον καταστάσεως τῆς δημιουργούσης νέαν ὄψιν πλέον, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ Σῶμα τῶν ὑπαξιωματικῶν, ἐνῷ ἀνεχώρησεν ἐξ αὐτῆς τῆς σκέψεως, ἀνεχώρησεν ἐπίσης καὶ ἀπὸ ἀπωτέρας σκέψεως, ἀπὸ τῆς σκέψεως τῆς οἰκονομίας.

§96ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οὐδαμόθεν ἐξάγεται τοῦτο, ἀλλ’ ἡ καθιέρωσις τοῦ νέου συστήματος αἰτιολογεῖται ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει ὡς μὴ ἀντικειμένη εἰς τὴν οἰκονομικὴν αὐτῆς ἄποψιν, ἀλλὰ συμβαδίζουσα μετ’ αὐτῆς.

§97Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔλεγον, κύριε Πρόεδρε, ὅτι πρώτη σκέψις ἦτο ἡ σκέψις τῶν ἀναγκῶν τοῦ στρατεύματος.

§98ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καὶ μόνης. Σᾶς βεβαιῶ.

§99Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Φαίνεται ὅμως ἐκ τῆς ἐργασίας τῆς ὑπηρεσίας, μὴ ὀκνησάσης νὰ παρατάξῃ σειρὰν ἀριθμῶν καὶ σκέψεων οἰκονομολογικῶν, ὅτι δίδει τὸ δικαίωμα εἰς πάντα νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι μᾶλλον ἀπέβλεψεν εἰς τὴν οἰκονομίαν καὶ ὄχι τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀναγκῶν τοῦ στρατεύματος.

§100ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐγὼ θὰ ἐπεθύμουν νὰ μὴ ἀκούωνται ἐν τῇ Βουλῇ τοιαῦται ἐπικρίσεις, ὁσάκις τὰ ὑποβαλλόμενα νομοσχέδια παρουσιάζουσι καὶ τὴν οἰκονομικήν των ἄποψιν, διότι θὰ φοβῶνται οἱ συντάσσοντες τὰ νομοσχέδια μὴ καὶ ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔποψιν δὲν εἶναι ταῦτα καλά. Μὴ παρεξηγῶμεν λοιπὸν αὐτοὺς δι’ αὐτό.

§101Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν παρεξηγῶ αὐτοὺς ἐγώ, ἀλλὰ τονίζω ὅτι ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία ἀπέβλεψε – καὶ ἀπέβλεψεν ἐπὶ πολὺ – εἰς τὸ οἰκονομικὸν μέρος, διότι, ἂν παρατηρήσητε εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου, δὲν θὰ δυσκολευθῆτε νὰ ἀντιληφθῆτε ὅτι μᾶλλον ἀσχολεῖται εἰς τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα καὶ ὄχι εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐξυπηρετήσεως τοῦ στρατεύματος ἐκ μέρους τῶν ὑπαξιωματικῶν. Ἐγὼ δὲν εἶπον ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀποβλέψητε καὶ εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἄποψιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἐὰν εἶναι δυνατόν, σὺν τῇ ἀποκτήσει τῶν ὠφελημάτων τῆς ὑπηρεσίας, νὰ ἔχῃ καὶ οἰκονομικὰ ὠφελήματα, τόσον τὸ καλλίτερον. Ἔλεγον ὅτι ἐπὶ πολὺ ἠσχολήθη ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἄποψιν τοῦ ζητήματος· ἴσως διότι ἐνόμιζεν ὅτι δὲν βλάπτεται ἡ ἀρχική της σκέψις, ὅτι εἶναι δυνατὸν καὶ τὰ δύο νὰ ἐξασφαλίσῃ, καὶ μονίμους καλοὺς ὑπαξιωματικοὺς καὶ ἄλλοθεν οἰκονομίαν. Ἐξ αὐτῆς τῆς σκέψεως ἀνεχώρησεν ἀκριβῶς, ἀλλὰ σκέψεως ἐκ διαμέτρου ἀντιθέτου πρὸς τὴν σκέψιν παντὸς ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλίσῃ καὶ ποιότητα καὶ οἰκονομίαν, καὶ ὅταν μάλιστα πρόκειται περὶ ἀνθρώπων στρατευομένων, ἀνθρώπων οἵτινες εἶναι πρόθυμοι νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὸ στράτευμα. Δὲν γνωρίζω ἂν οἱ ὑπηρετοῦντες εἰς τὸ στράτευμα σκέπτωνται πλειότερον διὰ τὰς οἰκονομικὰς ἀπολαυὰς ἢ διὰ τὰς ἄλλας ἠθικὰς ἐκτιμήσεις τὰς ὁποίας δυνατὸν νὰ ἔχωσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀπέκτησαν τὴν τιμὴν νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὸ στράτευμα. Ἐπιμένω δὲ ἀκριβῶς εἰς τὸ ζήτημα τῆς οἰκονομικῆς ἀπόψεως, διότι αὐτὸ καὶ μόνον ἀκριβῶς ζημιοῖ τὴν ἀρχικήν, τὴν κεντρικὴν ἰδέαν τοῦ νομοθέτου. Πρώτη ἀρχὴ ἐκ τῆς ὁποίας ἀνεχώρησεν ἡ ἁρμοδία στρατιωτικὴ ὑπηρεσία ἦτο ὅτι εἰς τὸ ἑξῆς θὰ ἀποκτήσῃ ἀξιωματικοὺς μὲ τὴν μοναδικὴν σκέψιν ὅτι, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὲ ἀξιώσῃ τῆς προσοχῆς της, διότι πρόκειται περὶ σπουδαιοτάτου καὶ σοβαρωτάτου ζητήματος, ζητήματος, ὅπως ἔλεγον, ἀποτελοῦντος τὴν πρώτην βάσιν τοῦ στρατιωτικοῦ οἰκοδομήματος — ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκτήσῃ ἐφεξῆς ὑπαξιωματικοὺς μονίμους, ὑπαξιωματικοὺς ξένους πρὸς πᾶσαν ἰδέαν προαγωγῆς καὶ εὐχαριστημένους ἐπὶ τῇ ἀπονομῇ μεγαλειτέρας μισθοδοσίας ἐκείνης τὴν ὁποίαν ἐλάμβανον ὅτι θὰ κατορθώσῃ νὰ ἔχῃ πλέον ὑπαξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι νὰ καταταγῶσι καὶ νὰ ὑπηρετήσωσι μὲ τὴν παντοτεινὴν σκέψιν ὅτι ἡ ἀποστολή των εἶναι νὰ ζήσωσιν ὡς λοχίαι ἢ ὡς ἐπιλοχίαι καὶ ὅτι ἀπομακρυνόμενοι τοῦ στρατεύματος θὰ λάβωσιν ἓν ποσὸν 4000 δρ. οἱ ἐπιλοχίαι, μοὶ φαίνεται, καὶ 3500 οἱ λοχίαι. Καὶ θὰ ἐσκέπτετο ἀσφαλῶς ἡ ἁρμοδία στρατιωτικὴ ὑπηρεσία, ὅτε συνέτασσε τὸ νομοσχέδιον, ὅτι ἅμα κατορθώσῃ νὰ ἀποκτήσῃ τοιούτους ὑπαξιωματικούς, ἔχει μίαν μεγάλην ὠφέλειαν διὰ τὸ στράτευμα, κανεὶς δὲ δὲν δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ τοῦτο. Ἐὰν τὸ Κράτος κατορθώσῃ νὰ ἐξασφαλίσῃ τοιούτους ὑπαξιωματικούς, θὰ εἶναι κέρδος μέγα, ἀνυπολόγιστον εἰς τὸ στράτευμα· θὰ κατορθώσῃ, ἔλεγον, ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία νὰ ἔχῃ πλέον μόνιμον προσωπικὸν ὑπαξιωματικῶν, θὰ ἔχῃ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς τῆς εἰρήνης τοὺς μονίμους, τοὺς ἀνθρώπους τοῦ στρατῶνος, τοὺς ἱκανοὺς νὰ ἐκπαιδεύωσι τοὺς νεοσυλλέκτους, τοὺς ἱκανοὺς νὰ ὁδηγῶσιν αὐτοὺς εἰς τὸν πόλεμον καὶ ἐπὶ πλέον θὰ ἔχῃ ὑπαξιωματικοὺς μὴ ἀγομένους ἀπὸ τῆς κεντρικωτέρας ἰδέας, τῆς ἰδέας ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ πλέον πρέπει νὰ προέρχωνται ἐξ ὡρισμένης Σχολῆς. Κατὰ συνέπειαν θὰ εἶναι ἀπηλλαγμένη ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία ἀπὸ τὰς βλέψεις τῶν ὑπαξιωματικῶν τοῦ νὰ προαχθῶσι καὶ αὐτοὶ εἰς τοὺς βαθμοὺς τοῦ ἀξιωματικοῦ, καὶ τότε ἐλευθέρα πλέον ἀπὸ τὰς ὀχλήσεις τῶν ὑπαξιωματικῶν, θὰ σκεφθῇ περὶ διαρρυθμίσεως κατὰ τὸν καλλίτερον τρόπον τοῦ ζητήματος τῶν ἀξιωματικῶν. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, Κύριοι, ὅτι τὸ ἐγχείρημα τοῦτο ἐγένετο καὶ πρίν, καὶ ἐψηφίσθη νόμος διὰ τοῦ ὁποίου ἐλέχθη εἰς τοὺς ὑπαξιωματικοὺς ὅτι ἡ προαγωγή σας θὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ βαθμοῦ ἀνθυπασπιστοῦ καὶ ὅτι θὰ ἀποστρατευθῆτε τὸ πολὺ ἀνθυπολοχαγοί. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ποῖον εἶναι, Κύριοι; Ὅτι μετὰ πάροδον ὀλίγου χρόνου ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὑποδείξῃ ὅτι ἦτο ἀνάγκη νὰ μὴ ἀποστρατεύωνται ἀνθυπολοχαγοί, καὶ νὰ μὴ γίνωνται μόνον ἀνθυπασπισταὶ ἐν ἐνεργείᾳ καὶ ἀνθυπολοχαγοὶ ἐν ἀποστρατείᾳ, ἀλλὰ νὰ φθάνωσι μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑπολοχαγοῦ καὶ νὰ ἀποστρατεύωνται λοχαγοί. Ὥστε ἡ πρώτη σκέψις ἀποκτήσεως μονίμων ὑπαξιωματικῶν, ὅτε τὸ πρῶτον ἐχρησιμοποίησεν ἡ ὑπηρεσία αὐτήν, ἐναυάγησε. Καὶ ἐναυάγησε, διότι νόμοι ἐπακολουθήσαντες ἀνέτρεψαν τοὺς πρώτους νόμους, διότι νέαι ἐπεκράτησαν σκέψεις. Ἀλλὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω· τί συνέβη, ὥστε ἡ Πολιτεία ἢ μᾶλλον ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία, ἡ ὁποία ἐσκέφθη τὸ πρῶτον νὰ ἔχῃ μονίμους ὑπαξιωματικούς, φθάνοντας μέχρις ἀνθυπασπιστοῦ ἐν ἐνεργείᾳ καὶ τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ ἐν ἀποστρατείᾳ, νὰ μεταβάλῃ γνώμην καὶ νὰ δεχθῇ νὰ γίνωνται ἀνθυπολοχαγοὶ ἐν ἐνεργείᾳ καὶ νὰ ἀποστρατεύωνται λοχαγοί, τί συνετέλεσεν εἰς τὴν μεταβολὴν τῆς σκέψεως αὐτῆς καὶ εἰς τὴν λῆψιν ἀποφάσεως ἀντιθέτου; Φαίνεται ὅτι θὰ ἐπείσθη ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία ὅτι δὲν ἔδωκε καλὰ ἀποτελέσματα ὁ νόμος ἐκεῖνος, διότι οἱ ὑπαξιωματικοὶ δὲν θὰ ἠρκοῦντο εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ ἐν ἐνεργείᾳ καὶ εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ· κατὰ συνέπειαν ἔδει νὰ πεισθῶσιν οἱ ὑπαξιωματικοὶ νὰ μείνωσιν ὑποδεικνύοντες εἰς αὐτοὺς μεγαλειτέραν προαγωγὴν· καὶ ἐγένετο τοῦτο· καὶ ἐγένοντο ὑπολοχαγοί. Παρῆλθε χρονικὸν διάστημα καὶ ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία καὶ ἡ Πολιτεία εὑρέθη εἰς ἄλλην τώρα ἀνάγκην, νεωτέραν, νὰ προαγάγῃ αὐτοὺς εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ, καὶ ἐπηκολούθησεν ἄλλος νόμος διὰ τοῦ ὁποίου τοῖς ἐδίδετο ὁ βαθμὸς τοῦ λοχαγοῦ ἐν ἐνεργείᾳ. Ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα δὲν ἐσταμάτησεν ἕως ἐκεῖ. Ἐπακολουθεῖ ἄλλος νόμος διὰ τοῦ ὁποίου τοῖς δίδεται ὁ βαθμὸς τοῦ ταγματάρχου καὶ ἀφήνεται ἐλεύθερον τὸ στάδιον μέχρι καὶ τοῦ στρατηγοῦ. Καὶ ἐρωτῶ· ποῦ εἶναι ἡ κεντρικὴ ἰδέα τοῦ νὰ ἀποκτήσῃ τὸ στράτευμα μονίμους ὑπαξιωματικούς; Οὐδαμοῦ φαίνεται τοῦτο. Τί ἐπηκολούθησαν; Ἀσφαλῶς δύο πράγματα, ἓν μὲν ὅτι οἱ ὑπαξιωματικοὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πεισθῶσι νὰ παραμείνωσιν εἰς τὸ στράτευμα, καὶ εὑρίσκετο εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ Πολιτεία νὰ ὑποχωρῇ ἀφήνουσα ἐλεύθερον τὸ στάδιον τῆς προαγωγῆς αὐτῶν, ἕτερον δέ, ὅτι καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα οἱ ὑπαξιωματικοὶ καταταγέντες μὲ τὴν ἰδέαν νὰ φθάσωσιν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, ἔδειξαν τοιαύτην ἐπιμέλειαν, ἐξετέλεσαν κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὰ καθήκοντά των καὶ ἔδειξαν τοιοῦτον χαρακτῆρα, ὥστε ἡ Πολιτεία ἐπείσθη ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσῃ αὐτοῖς ἐλευθέραν τὴν πρόοδον ἐφεξῆς. Ἀνέτρεξα εἰς τὸ τί ἐγένετο μέχρι τῆς σήμερον, ἀκριβῶς διὰ νὰ φθάσω εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔρχεται τώρα καὶ ζητεῖ μονιμοποίησιν ὑπαξιωματικῶν, ἴσως διότι διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας θὰ πείσῃ αὐτοὺς νὰ παραμείνωσιν καὶ ὅτι εἰς τὸ ἑξῆς δὲν θὰ ἔχῃ ἀνάγκην ὀχλήσεων τὸ στράτευμα, ὥστε νὰ ἀνοίξῃ αὐτοῖς τὴν δίοδον διὰ νὰ διέλθωσιν εἰς ἄλλον βαθμόν. Ἐὰν πρόκειται, Κύριοι, διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας νὰ πιστεύωμεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ προσελκύσωμεν μονίμους ὑπαξιωματικούς, λυποῦμαι πολὺ διότι προμαντεύω ἀπὸ τώρα τὴν ἀποτυχίαν τοῦ νομοσχεδίου. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι δὲν θὰ κατωρθώσῃ τὸ στράτευμα ὄχι νὰ ἀποκτήσῃ ὅσους χρειάζεται ἀλλ’ οὔτε ἐλαχίστους ὑπαξιωματικοὺς μὲ μίαν μισθοδοσίαν καὶ μετὰ πάροδον εἰκοσαετῆ. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἠθέλετε κατορθώσει τοῦτο, σᾶς διαβεβαιῶ ὅτι δὲν θὰ κατορθώσητε τὸ ἄλλο· νὰ συγκρατήσητε αὐτοὺς μέχρις ἀφυπηρετήσεως τῶν μονίμων ὑπαξιωματικῶν μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἐπιλοχίου. Ὅταν οἱ ὑπαξιωματικοὶ καταταγῶσι καὶ ἀποκτήσωσι τὸν βαθμὸν τοῦ λοχίου καὶ ἐπιλοχίου καὶ παραμείνωσιν εἰς τὸ στράτευμα ἐπὶ εἴκοσιν ἔτη, κατὰ τὰ ὁποῖα θέλετε αὐτούς, σᾶς διαβεβαιῶ ἐκ τῶν προτέρων, Κύριοι, ὅτι οἱ ὑπαξιωματικοὶ αὐτοὶ θὰ ἀποκτήσωσι δικαιώματα ὑπηρετοῦντες ἐπὶ 5, 10 ἢ 15 ἔτη καὶ προσφέροντες ὑπηρεσίας, ὄχι Κύριοι, χειρονακτικὰς ἢ ἐμπορικὰς ἢ βιομηχανικάς, ἀλλὰ προσφέροντες στρατιωτικὰς ὑπηρεσίας, αἵτινες προϋποθέτουσιν ἀφοσίωσιν, καί τι ἄλλο περισσότερον, καὶ γενναιότητα καὶ ἀπόφασιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ μείνωσιν εὐχαριστημένοι εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἐπιλοχίου, ὄχι μόνον μὲ 80 ἢ 90 ἀλλ’ ἔστω καὶ μὲ 100 δραχμὰς τὰς ὁποίας θὰ δώσητε. Θὰ ἐγερθῇ αἴσθημα, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐγερθῇ εἰς τὸν ὑπηρετοῦντα, φιλοτιμίας, θὰ νομίζωσι δὲ ὅτι ἔχουσιν δικαίωμα προαγωγῆς ὡς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τὴν ὁποίαν θὰ προσφέρωσι, θὰ ἀποκτήσωσι καὶ δύναμιν καὶ δὲν θὰ παρέλθῃ ὀλίγος χρόνος καὶ ἡ δίοδος θὰ ἀνοιχθῇ καὶ πάλιν ἵνα ὁδεύσωσιν εἰς τὴν προαγωγήν. Καὶ τότε ποῦ εἶναι ἡ ἐξασφάλισις τῶν μονίμων ὑπαξιωματικῶν; Ἢ νομίζετε, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας καὶ διὰ τῆς προϋποθέσεως ὅτι κατὰ τὴν ἀπομάκρυσίν των θὰ συναποκομίσωσιν ἓν χρηματικὸν ποσόν, ὅτι αὐτὸ καὶ μόνον εἶναι ἱκανὸν νὰ συγκρατήσῃ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς καὶ νὰ πείσῃ αὐτοὺς ὅτι πρέπει νὰ παραιτηθῶσι παντὸς ἄλλου ἰδεώδους; Καὶ νομίζετε ὅτι ἄνθρωποι ἀναστρεφόμενοι μὲ τὸν στρατόν, ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι εὐόρκως ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκόν των, νομίζετε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτιμήσωσι τὸν ἑαυτόν των μέχρι τοῦ σημείου ἐκείνου ὥστε νὰ φρονῶσιν ὅτι ἀμειβόμενοι ὑλικῶς οὐδὲν ἔχουσιν ἄλλο δικαίωμα; Ὄχι. Ἡ ἱστορία τῶν μέχρι σήμερον γενομένων σᾶς ἀπέδειξε τοῦτο, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἐπεχειρήθη δι’ αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας νὰ τοὺς συγκρατήσητε καὶ δὲν τοὺς συνεκρατήσατε, ἐνῷ, ἔστω νὰ τοὺς ἔχητε ἀνθυπασπιστὰς καὶ ἀνθυπολοχαγούς, ἀποστράτους σήμερον, βλέπετε αὐτοὺς διαφιλονεικοῦντας καὶ τὸν ἀνώτερον βαθμόν. Νομίζετε ὅτι θὰ εὑρεθῇ ἄνθρωπος εἴκοσιν ἐτῶν νὰ κανονίσῃ τὴν ἀρχαιότητα ἀπὸ ἄλλην ἐπιχείρησιν καὶ θὰ μεταβῇ εἰς τὸ στράτευμα διὰ νὰ ὑπηρετήσῃ εἴκοσι ἔτη νὰ γίνῃ ἐπιλοχίας, νὰ μένῃ καθ’ ὅλον τὸ χρονικὸν διάστημα ὡς ὑπαξιωματικός, λαμβάνων τὸν μισθὸν τὸν ὁποῖον προβλέπει τὸ νομοσχέδιον, μὲ τὴν σκέψιν ὅτι ἀποχωρῶν θὰ συναποκομίσῃ τρεῖς ἢ τέσσαρας χιλ. δραχμῶν; Ἐὰν νομίζητε ὅτι θὰ εὕρητε τοιοῦτον κόσμον ὅσος σᾶς ἀναγκαιοῖ, καὶ σᾶς διαβεβαιῶ ὅτι σᾶς ἀναγκαιοῖ, εὔχομαι νὰ διαψευσθῶσιν αἱ ἰδικαί μου προσδοκίαι καὶ νὰ ἐπαληθεύσωσι τοῦ συντάξαντος τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι, ἐὰν διαψευσθῶ ἐγὼ καὶ ἐπαληθεύσωσιν αἱ προσδοκίαι τῶν συνταξάντων τὸ νομοσχέδιον, δὲν εἶναι ζήτημα ἐπὶ τοῦ ὁποίου δυνάμεθα δοκιμαστικῶς νὰ προβῶμεν, διότι εἶναι δυνατὸν μετὰ πάροδον ὀλίγου χρόνου ἀφ’ ἧς τὸ νομοσχέδιον ἐφαρμοσθῇ, νὰ μειονεκτήσῃ τὸ στράτευμα εἰς τὴν ἔλλειψιν ὑπαξιωματικῶν, μεγάλην ἔλλειψιν, σοβαρὰν καὶ μὲ ἀνυπολογίστους ζημίας ἀπὸ τὴν ἔλλειψιν τῶν ὑπαξιωματικῶν ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὴν ὠφέλειαν ὅταν ἐξασφαλίσῃ τὸ στράτευμα καὶ ἀριθμὸν καὶ ποιότητα. Ἐγώ, Κύριοι, ἐπειδὴ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀντελήφθην ὅτι μεγίστην ἔδωκεν σημασίαν εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἄποψιν τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἤθελον νὰ ἔλειπον αἱ σκέψεις αἱ διατυπωθεῖσαι εἰς τὴν ἔκθεσιν διὰ νὰ μὴ φαίνηται ἐκ τῶν προτέρων τὸ Κράτος παζαρευόμενον μὲ ἄτομα, διότι ἀκριβῶς παζάρευμα εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γίνεται. Λέγει αὐτοῖς· «ἔλθετε νὰ καταταχθῆτε· θὰ σᾶς δώσω, καθ’ ὃν χρόνον ὑπηρετεῖτε καὶ ὅταν φύγητε τρεῖς ἕως τέσσαρες χιλ. δραχμῶν». Ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ ἄνθρωπος οὑτωσὶ σκεπτόμενος καὶ νὰ ἐνωτισθῇ τὰς σκέψεις τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας καὶ νὰ προσέλθῃ! Καὶ ἐξ ἄλλου οἱ ταῦτα λέγοντες πρὸς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, στρεφόμενοι πρὸς τὴν Βουλήν, λέγουσι· «τοὺς ἐγελάσαμεν. Ἠξεύρετε τί ἐκάμαμεν; Ἐκάμαμεν αὐτὴν τὴν οἰκονομίαν», καθ’ ὃν χρόνον σκέπτεται ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία περὶ ἐξασφαλίσεως τοῦ ἀπαραιτήτου ὑλικοῦ διὰ νὰ καταρτίσῃ Σῶμα ὑπαξιωματικῶν, ἐν αὐτῇ κυριαρχεῖ ἡ σκέψις τῆς οἰκονομίας καὶ οἰκονομίας κατὰ τρόπον δὲν ἠξεύρω πῶς νὰ τὸν ὀνομάσω. «Ἠξεύρετε τί ἐγένετο; Τοὺς ἐδώκαμεν τόσα καὶ θὰ ἔχωμεν καλλιτέρους ὑπαξιωματικούς; Ἀλλὰ ἠξεύρετε τί ἔχετε; Ἰδοὺ τίνα οἰκονομίαν ἔχετε. Ἐὰν εἴχομεν ὑπαξιωματικοὺς μὲ σύνταξιν, θὰ ἐπεβαρύνετο τὸ νομοσχέδιον μὲ 2.600.000, ἐνῷ μὲ τὸ σύστημα αὐτὸ κατωρθώθη νὰ δαπανηθῇ ποσὸν 730.000 δραχμῶν». Ἔχει δὲ τὴν ἀντίληψιν ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία, ὅτι θὰ ἐξασφαλίσῃ ἀφ’ ἑνὸς καλὸν ποιὸν ὑπαξιωματικῶν ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἀφήνει νὰ πιστεύηται καὶ νὰ ἐννοεῖται ὅτι ἐδῶ εἶναι οἰκονομία καὶ δουλειά, πρᾶγμα καλὸν καὶ οἰκονομία μεγάλη Βεβαίως, Κύριοι, εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὄχι τὸ ἰδικόν μας Κράτος, τὸ ὁποῖον εἶναι οἰκονομικῶς ὁπωσδήποτε πτωχόν, ἀλλὰ καὶ ἄλλα Κράτη πολὺ μεγάλα καὶ πολὺ πλούσια, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ εἰς κάθε σκέψιν ὀργανώσεως νὰ μὴ ἀφήνωσιν νὰ λησμονῆται καὶ τὸ ζήτημα τὸ οἰκονομικόν. Εἰς πᾶσαν ἐπιχείρησίν του τὸ Κράτος πρέπει νὰ ἀποβλέπῃ καὶ πάλιν εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἄποψιν τοῦ ζητήματος, κατὰ μείζονα δὲ λόγον τὸ ἰδικόν μας Κράτος, τὸ ὁποῖον δὲν ηὐτύχησεν ἀκόμη νὰ εἶναι ὑπερμέτρως πλούσιον, ὥστε ἀφειδῶς νὰ δίδῃ μισθούς. Δικαιοῦται ὅμως νὰ σκεφθῇ κατὰ τίνα τρόπον οἰκονομικώτερον καὶ καλλίτερον θὰ ἐξησφάλιζε ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον θὰ εἶχε ἀνάγκην. Δὲν ὑποθέτω, Κύριοι, ἐγώ, καὶ γνωρίζω ὅτι δὲν ὑπάρχουσι πολλοὶ ἀντιφρονοῦντες ὅτι εἶναι δυνατὸν ὅταν καὶ ὁ τελευταῖος τελωνοφύλαξ καὶ ταχυδρομικὸς διανομεὺς ἀποβλέπει ὅτι εἶναι δυνατὸν μετὰ πάροδον ὡρισμένων ἐτῶν ὑπηρεσίας νὰ ἀποκτήσῃ μίαν σύνταξιν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶ ὅτι θὰ εὕρητε κόσμον πρόθυμον νὰ ἔλθῃ νὰ καταταχθῇ εἰς τὸ στράτευμα, νὰ ὑποστῇ τὸν στρατιωτικὸν βίον, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀπείρους τὰς σκληρότητας, καὶ εἰς τὸ τέλος, Κύριοι, ἀπερχόμενος αὐτὸς νὰ μὴ ἔχῃ ἐξασφαλίσει σύνταξιν μήτε διὰ τὸν ἑαυτόν του, ἔστω καὶ μικράν, μήτε διὰ τὴν οἰκογένειάν του, διότι δὲν ὑποθέτω ποτὲ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσορκίσῃ τὴν ἐξασφάλισιν μιᾶς ὡρισμένης συντάξεως, ὅσον καὶ ἐὰν εἶναι μικρά, μία δόσις ἑνὸς χρηματικοῦ ποσοῦ 3 ἢ 4 χιλιάδων δραχμῶν. Ἀπ’ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως ἐνόμισα ὅτι εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ ἐξετάσω τὸ νομοσχέδιον, μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ ὑποδείξω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ θέσῃ ἄλλους περιορισμούς, τοὺς ὁποίους καὶ ἐγὼ φρονῶ ἀναγκαίους, ὅσον ἀφορᾷ τὴν προαγωγήν, διότι οὐδεὶς θὰ εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ ἀντίθετον γνώμην ὅτι θὰ εἶναι μέγα ἀπόκτημα διὰ τὸ Κράτος ἡ ἐξασφάλισις μονίμων ὑπαξιωματικῶν. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τοῦ σκοποῦ του τὸ νομοσχέδιον, εἶναι ἀνάγκη νὰ μεταρρυθμισθῇ ὅσον ἀφορᾷ τὴν βάσιν τὴν οἰκονομικήν, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ πρώτη δαπάνη τῶν 135.000 δραχ., εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ὑποχρεωθῇ τὸ Δημόσιον νὰ πληρώσῃ καὶ σύνταξιν, θὰ τὴν πληρώσῃ μετὰ 20 ἔτη, ἐὰν ἤθελε γίνει σκέψις ὅτι ὅλοι οὗτοι οἱ ὑπαξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι θὰ ἐδικαιοῦντο συντάξεως μετὰ πάροδον 20 ἐτῶν. Καὶ νομίζω ὅτι, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ παραταθῇ τὸ ὅριον εἰς εἰκοσιπενταετίαν ὑπεβάλοντο δὲ εἰς κρατήσεις, τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ προέλθῃ ἐκ τῶν κρατήσεων κατὰ τὸ διαρεῦσαν εἰκοσαετὲς διάστημα θὰ ἦτο ἀρκετόν· ἐὰν δὲ προστεθῇ καὶ ποσὸν 800.000 χιλ. περίπου, τὸ ὁποῖον θὰ δοθῇ ὡς ἀμοιβὴ εἰς τοὺς δικαιουμένους ἀξιωματικούς, θὰ συγκεντρωθῇ ἓν ποσὸν τόσον, τὸ ὁποῖον ἐλάχιστα θὰ ζημιοῖ τὸ Δημόσιον. Ἡ προκύπτουσα διαφορά, θὰ εἶναι ἐλαχίστη, ἀλλὰ θὰ εἶναι μεγίστη ἀνυπολόγιστος ὡς ἀξία ἥτις θὰ προκύψῃ, διότι ἔχω πλήρη πεποίθησιν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κεντρίσητε ἀνθρώπους ὅπως σεῖς τοὺς θέλετε, ἐὰν τουλάχιστον δὲν ἐξασφαλίσητε αὐτοῖς μίαν σύνταξιν ἔστω καὶ μικράν. Ἡ ἰδέα τοῦ ὅτι δύνασθαι νὰ εὕρητε ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι μετὰ πάροδον εἰκοσαετοῦς ὑπηρεσίας νὰ ἀπομακρυθῶσι τοῦ στρατεύματος κομίζοντες ἀνὰ χεῖρας τὰς 3 ἢ 4 χιλ. δραχμῶν, δὲν εἶναι καθ’ ὅλου ὀρθή. Δὲν θὰ προσελκύσητε οὔτε ἕνα.

§102Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Νὰ λαμβάνωσι σύνταξιν;

§103Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως. Μικρὰ θὰ εἶναι ἡ διαφορὰ, ἀλλὰ καὶ ἐὰν ὑπολογισθῇ ὅτι θὰ εἶναι μεγάλη, εἶναι ἀνάγκη τὸ Κράτος νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν δαπάνην αὐτὴν διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ ἐξασφαλίσῃ τοὺς ἀξιωματικούς, τοὺς ὁποίους ὀρθῶς καὶ δικαίως θέλει νὰ ἔχῃ. Θὰ εἶναι ὁ μεγαλείτερος λόγος νὰ πείσῃ αὐτούς, ἵνα θελήσωσι νὰ ῥιφθῶσιν εἰς τὸ στρατιωτικὸν ἐπάγγελμα. Αὐτὰς εἶχον τὰς σκέψεις νὰ διατυπώσω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀνομολογῶ ὅτι διΐσταμαι ἀκριβῶς εἰς τὴν οἰκονομικὴν βάσιν, καὶ διΐσταμαι διότι διαβλέπω ἐκεῖ τὴν ἀποτυχίαν τοῦ νομοσχεδίου καὶ θὰ πρόκειται, ἐπαναλαμβάνω, περὶ ἐλαχίστης ζημίας. Ἡ ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη ἐξευρέσεως ὑπαξιωματικῶν, καὶ ἐὰν πρόκειται νὰ διατρέξωμεν ἕνα τοιοῦτον κίνδυνον νὰ μὴ κατωρθώσωμεν νὰ ἔχωμεν τοιούτους, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλει τὴν σκέψιν τῆς μετατροπῆς τῆς οἰκονομικῆς βάσεως τοῦ νομοσχεδίου.

§104Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Κατόπιν τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας Βουλευτοῦ, δὲν θὰ ἦτο ἴσως ἀνάγκη μεγαλειτέρας ἀναπτύξεως τοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν δὲν περιείχετο ἐν αὐτῷ καὶ μεγάλη δόσις κοινωνικοῦ ζητήματος ὄχι μόνον στρατιωτικοῦ. Ἐν Ἑλλάδι δὲν ὑπῆρξάν ποτε κοινωνικαὶ τάξεις. Ἅπαντες οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι, ἀπεδείχθη δὲ ἐν τῇ πράξει ὅτι ἠδυνήθησαν, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ καθεστῶτος, ἀπὸ μικροὶ νὰ γίνωσι μεγάλοι, νὰ γίνωσι μέγιστοι. Ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἐπιφέρωμεν περιορισμοὺς εἰς τὴν πρόοδον καὶ εἰς τὸ μέλλον τῶν ἀτόμων, ἐρχόμεθα εἰς ἀντίθεσιν πρὸς αὐτὴν τὴν κοινωνικὴν βάσιν, δηλαδὴ πρὸς αὐτὴν τὴν ὑπόστασιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Εἶναι πολὺ πιθανὸν ὁ στρατὸς νὰ ἔχῃ ἀνάγκην μονίμων ὑπαξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν. Τοῦτο ἀπὸ στρατιωτικῆς ἀπόψεως δὲν εἶμαι ἁρμόδιος νὰ κρίνω καὶ νὰ ἐξετάσω ἐγώ. Ἀλλ’ ἐρωτᾶται· τίς εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ καταταχθῇ εἰς τὸν στρατόν, ἵνα ἀπολαμβάνῃ 60 δραχμὰς μηνιαίως καὶ νὰ ἔχῃ ὡς μόνον ὄνειρόν του ὅτι, ἀφοῦ μετὰ εἰκοσιπενταετῆ ὑπηρεσίαν ἀποστρατευθῇ, θὰ λαμβάνῃ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, θὰ ἔχῃ δὲ περιπλέον καὶ τὸ προσὸν νὰ διορισθῇ κλητὴρ Ὑπουργείου τινὸς ἢ ὑπάλληλος μικρὸς εἰς ὑπηρεσίαν τινὰ δημοσίαν ἢ ἰδιωτικήν; Τίς εἶναι ἐκεῖνος, παρακαλῶ, ὁ ὁποῖος γνωρίζων τὸν χαρακτῆρα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ θὰ δεχθῇ ὅτι θὰ ὑπάρξωσιν ἄνθρωποι, οἵτινες εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶσι τοὺς ὅρους τοῦ νομοσχεδίου, νὰ καταταχθῶσι δηλαδὴ στρατιωτικοὶ μὴ ἔχοντες οὐδεμίαν ἄλλην ἀμοιβὴν εἰμὴ μόνον ἐλάχιστον μισθὸν μόνον ἐφ’ ὅσον εὑρίσκονται ἐν τῇ ἐνεργῷ ὑπηρεσίᾳ, ἓν δὲ μικρὸν ποσὸν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ φύγωσι ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ; Δὲν πιστεύω ὅτι ὑπάρχει τις ἐξ ἡμῶν ὅστις νὰ φρονῇ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρωμεν ἐν τῷ μέσῳ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τοιούτους ἀνθρώπους. Ἡ ὑπηρεσία γνωρίζει κάλλιστα ὅτι δίδει πολὺ μεγαλείτερον μισθὸν εἰς τοὺς χωροφύλακας· γνωρίζει ὅτι ὑπάρχουσι πρῴην ὑπαξιωματικοί, καὶ ἐν τούτοις ἂς ἐρωτηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, πόσοι χωροφύλακες προσέρχονται νὰ καταταχθῶσι, καίτοι, ἐπαναλαμβάνω, λαμβάνουσι μισθὸν μεγαλείτερον ἐκείνου ὃν θὰ λάβωσιν οἱ μόνιμοι ὑπαξιωματικοί. Ὑπάρχουσι μέγιστα κενὰ ἐν τῇ χωροφυλακῇ, τὰ ὁποῖα ἀπὸ δεκαετηρίδων δὲν ἐστάθη ποτὲ νὰ συμπληρωθῶσι, διότι πρέπει νὰ λαμβάνωμεν ὑπ’ ὄψιν, Κύριοι, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ καταταχθῇ ἐν τῷ στρατῷ θὰ καταταχθῇ μόνον διὰ λόγους προαγωγῆς ἠθικῆς, καὶ δὲν θ’ ἀποβλέψῃ εἰς τὸ συμφέρον, διότι ἂν πρόκειται νὰ ἀποβλέψῃ εἰς τὸ συμφέρον, βλέπομεν τίνα ὁδὸν ἀκολουθεῖ· ἀφήνει τὴν Ἑλλάδα καὶ μεταναστεύει. Ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῶμεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν, προκειμένου νὰ στρατολογήσωμεν ἄνδρας ἐν τῷ μέσῳ ἑνὸς λαοῦ ὁ ὁποῖος ἔχει τοιαύτας ἰδέας καὶ τοιαῦτα ἰδανικά, νὰ στρατολογήσωμεν ἀνθρώπους τοὺς ὁποίους κατατάσσομεν εἰς μίαν τάξιν κοινωνικήν, ἥτις δὲν ὑπάρχει ἐν Ἑλλάδι; Καὶ δὲν ὑπάρχει, διότι ἀκριβῶς ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν ἔχει διαίρεσιν τάξεων. Εἴμεθα ὅλοι ἴσοι, ἀνέκαθεν δὲ ἡ προσπάθεια τῆς ὑπηρεσίας ὑπῆρξε νὰ ἔχῃ ὑπαξιωματικούς. Ὁ νόμος τοῦ 1885 «περὶ προβιβασμοῦ ὑπαξιωματικῶν», εἶναι ὁ πρῶτος περιοριστικὸς νόμος, διότι ἕως τότε ὁ ἁπλοῦς στρατιώτης ἠδύνατο νὰ φθάσῃ εἰς τὰ ὕπατα στρατιωτικὰ ἀξιώματα. Καὶ παρετηρήσαμεν πόσα ζητήματα προῆλθον ἐκ τοῦ νόμου ἐκείνου, καίτοι δὲν ἦτο ἡ μόνη ὁδὸς πρὸς προαγωγήν, διότι παραλλήλως πρὸς τὴν προαγωγὴν τῶν εὐεργετικῶν ὑπῆρξεν ἡ Σχολὴ τῶν Ὑπαξιωματικῶν, ἐκ τῆς ὁποίας οἱ εὐδοκιμοῦντες ἐξήρχοντο ἀξιωματικοὶ μετὰ τριετεῖς σπουδάς. Καὶ ἐν τούτοις εἴδομεν πόσα ἄτοπα προῆλθον, διότι ἐκτὸς τῶν ὑπαξιωματικῶν τῶν ἐξερχομένων ἀξιωματικῶν ἐκ τῆς Σχολῆς, προήρχοντο τοιοῦτοι καὶ ἐκ τοῦ στρατεύματος. Καὶ ἐρωτῶ: οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ προελθόντες ἐκ τοῦ στρατεύματος, δὲν ἦσαν ὄχι μόνον ἄξιοι πάσης τιμῆς, ἀλλὰ καὶ δὲν διεκρίθησαν καθ’ ἣν ἐποχὴν ἡ Πατρὶς εἶχεν ἀπόλυτον ἀνάγκην αὐτῶν; Δὲν προεβιβάσθησαν καὶ αὐτοὶ εἰς ἀνωτέρους βαθμοὺς τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου τοῦ 1885 προβλεπομένων, ἀκριβῶς, διότι ἡ Πολιτεία, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐξετίμησε τὰς ὑπηρεσίας αὐτῶν; Ἐν τούτοις αὐτοὶ ὑπὸ τὸ καθεστώς, τὸ ὁποῖον φέρετε εἰς τὴν Βουλήν, δὲν θὰ εἶναι τίποτε ἄλλο ἢ ἴσως κλητῆρες Ὑπουργείων. Ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα προέρχονται ἀκριβῶς ἐκ μιᾶς ἴσως ἀνάγκης τῆς ὑπηρεσίας, ἐγείρονται πρὸ ἡμῶν, ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία σκέπτεται ὡς στρατιώτης, ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν, ἃς ἔχει νὰ ἐξυπηρετήσῃ, ἐνῷ ἡμεῖς θὰ σκεφθῶμεν καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως κατὰ πόσον τὸ προτεινόμενον μέτρον συνάδει πρὸς τὸν χαρακτῆρα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ ἑπομένως εἶναι πρακτικῶς ἐφαρμόσιμον. Δὲν διστάζω νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ, ὡς ἡ ὑπηρεσία προσδοκᾷ. Ἐὰν ὑπάρχῃ τις ὅστις θὰ καταταχθῇ εἰς τὸν στρατόν, διὰ νὰ μείνῃ μόνιμος ὑπαξιωματικὸς μὲ τὰ οἰκονομικὰ ὀφέλη τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, θὰ προσπαθήσῃ νὰ εὕρῃ ἄλλην ἐργασίαν μὲ πολὺ μεγαλείτερα ὀφέλη. Ἐὰν ὑπηρετήσῃ εἰς τὸν στρατόν, θὰ κάμῃ τοῦτο μόνον καὶ μόνον διότι θὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του τὴν ἠθικὴν ἀμοιβήν. Θὰ ὀνειρεύηται τὰς ἐπωμίδας τοῦ ἀξιωματικοῦ, τὰς ὁποίας εἰς οὐδένα ἕως τώρα ἠρνήθη ἡ Πατρίς. Εἰς ἄλλα Κράτη, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχει ἡ διαίρεσις τῶν κοινωνικῶν τάξεων, τὸ ζήτημα δὲν ἔχει σημασίαν. Στρατολογοῦνται ἐκεῖ εὐκολώτατα οἱ μόνιμοι ἀξιωματικοί· ἀλλ’ ἐκεῖ ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι ζητοῦντες μίαν οἱανδήποτε ἐργασίαν, στέγην καὶ ἄρτον, καὶ εὑρίσκουσιν ἐν τῷ στρατῷ τὸ καταφύγιον τὸ ὁποῖον ἡ ἀτομικὴ αὐτῶν ἱκανότης ἐν τῷ ἀγῶνι τῆς ζωῆς δὲν κατώρθωσε νὰ εὕρῃ. Ἀλλὰ τὸ ὅτι συμβαίνει εἰς ἄλλα Κράτη, δὲν πρέπει νὰ μᾶς δώσῃ ἐπιχείρημα ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ καὶ ἐν Ἑλλάδι. Εἰς ἄλλα Κράτη οἱ ἀξιωματικοὶ στρατολογοῦνται ἐξ ὡρισμένων κοινωνικῶν τάξεων. Ὑπάρχουσι Κράτη εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ἐπιτρέπεται νὰ καταταχθῶσιν ἀξιωματικοὶ εἰμὴ μόνον οἱ ἔχοντες ὡρισμένον εἰσόδημα ἢ οἰκογενειακὰς περγαμηνάς. Εἰς αὐτοὺς τοὺς λαούς, εἰς τοὺς ὁποίους ἐφαρμόζεται ἡ διαίρεσις τῶν τάξεων, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξωσιν ἄνθρωποι ἔχοντες ὡς μέλλον τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπαξιωματικοῦ, ἐνῷ ἐν Ἑλλάδι ἐκεῖνος ὅστις θὰ καταταχθῇ ὡς ὑπαξιωματικὸς, θὰ πράξῃ τοῦτο ἔχων ὑπ’ ὄψιν του ὅτι θὰ ἀποκτήσῃ ἡμέραν τινὰ τὰς ἐπωμίδας τοῦ ἀξιωματικοῦ, καὶ πράττει τοῦτο μόνον καὶ μόνον δι’ αὐτάς. Ἔχομεν μέχρις αὐτῆς τῆς ἐποχῆς τὸ καθεστώς, ὅπερ θέλει ὁ νόμος αὐτὸς νὰ συμπληρώσῃ, καὶ ἐρωτᾶται παλαιοὶ ὑπαξιωματικοὶ ἔλειψαν ἀπὸ τὸν στρατόν; Πρὸ ὀλίγου καιροῦ δὲν ἐψηφίσαμεν νομοσχέδια διὰ τῶν ὁποίων ἐδώκαμεν προσόντα προβιβασμοῦ καὶ εἰς ὑπαξιωματικοὺς ἔχοντας δέκα ἢ δέκα πέντε ἐτῶν καὶ μεγαλειτέραν ἀκόμη ὑπηρεσίαν; Ἆρα ὑπάρχουσιν ὑπαξιωματικοί, παλαιοὶ καὶ αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἔμειναν εἰς τὸ στράτευμα χωρὶς νὰ ἔχωσι τὰς οἰκονομικὰς ὠφελείας τὰς παρεχομένας διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Διατί ἔμειναν αὐτοί; Ἔμειναν, μὲ ὀλιγωτέρας μάλιστα ἀποδοχὰς καὶ προσέφεραν τὰς ὑπηρεσίας των εἰς τὸ στράτευμα, διότι εἶχον τὴν ἐλπίδα ὅτι θὰ γίνωσί ποτε ἀξιωματικοί. Ὥστε παλαιοὶ ὑπαξιωματικοὶ οὔτε ἔλειψαν οὔτε θὰ λείψωσιν· ἑπομένως οὐδένα λόγον πρακτικὸν ἔχει τὸ ζήτημα τῆς μονιμοποιήσεως. Θὰ ὑπάρχωσι μάλιστα περισσότεροι, ἐὰν προσπαθήσωμεν νὰ εὐκολύνωμεν εἰς τοὺς ἱκανοὺς ἐξ αὐτῶν τὴν προαγωγὴν εἰς ἀνωτέρους βαθμούς. Σήμερον ἀποκλείομεν ἐντελῶς τοὺς ὑπαξιωματικούς, διότι καὶ κατὰ τὸ ἄρθρον περὶ τῶν Στρατιωτικῶν Σχολῶν, δὲν γίνεται μνεία ἢ περὶ πολιτῶν ἰδιωτῶν· ἑπομένως ὑπαξιωματικοί, δι’ οὓς φέτος καὶ πέρυσιν ἐγένοντο μερικαὶ ἐξαιρέσεις, δὲν θὰ εἰσέρχωνται εἰς τὰς Σχολάς. Ἴσως τὸ ζήτημα εἶναι γενικώτερον καὶ δὲν δύναται νὰ ἐπιβληθῇ, προκειμένου περὶ τῆς ἑνιαίας μορφώσεως τῶν ἀξιωματικῶν. Τὸ συμπέρασμα ὅμως εἶναι ὅτι θὰ εἰσέρχωνται εἰς τὴν Σχολὴν μόνον ὁπλῖται, ἰδιῶται δηλαδὴ νέοι ἕως 22 ἐτῶν, πέρα τῶν ὁποίων ὅστις μείνῃ εἰς τὸν στρατὸν οὐδὲν θὰ ἔχῃ μέλλον, οὐδένα σκοπὸν ἢ νὰ λάβῃ μικρὸν ποσὸν ὡς ἀμοιβὴν τῆς ὑπηρεσίας του. Δὲν ἐλπίζω λοιπὸν εἰς τὴν ἐπιτυχίαν τῆς διατάξεως ταύτης. Καὶ εἰς τὸ ναυτικὸν κατὰ τὸν καθεστῶτα νόμον δὲν προβιβάζονται, ἀλλὰ μένουσιν ὑπαξιωματικοί. Ἀλλ’ ἐκεῖ ὑπάρχει θύρα ἱκανοποιήσεως, ἡ θύρα τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ, διότι μεθ’ ὡρισμένην ναυτικὴν ὑπηρεσίαν δύναταί τις ἀποκτῶν τὰς ἀπαιτουμένας γνώσεις, μετ’ ἐξετάσεις, νὰ λάβῃ δίπλωμα ἐμποροπλοιάρχου καὶ νὰ γίνῃ καπετάνιος. Τὸ ἠθικὸν δὲν τοῦ λείπει.

§105Π. ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Μόνον οἱ ὑπαξιωματικοὶ τῶν ἁρμένων.

§106Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Δύναται λοιπὸν νὰ λάβῃ δίπλωμα, Δὲν ὁμιλῶ περὶ μαχίμων, διότι αὐτοὶ αὐτοδικαίως ἔχουσιν ἀνωτέρους βαθμούς.

§107Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν ὑπαξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ καὶ τοῦ στρατοῦ ὅπως καὶ τῶν πληρωμάτων εἶναι κολοσσιαία καὶ εἰς μισθὸν καὶ εἰς τροφήν.

§108Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Θὰ ἔλθω ἀργότερα ἐπ’ αὐτοῦ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ διαφέρει εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ ἠθικοῦ. Ὁ μὲν ναύτης θὰ δύναται νὰ γίνῃ καπετάνιος, ἔστω καὶ εἰς τὸ ἐμπορικὸν ναυτικόν, ἐνῷ ὁ ὑπαξιωματικὸς δὲν θὰ δύναται νὰ γίνῃ τοιοῦτος. Οὐδεμία ἑπομένως σύγκρισις δύναται νὰ γίνῃ. Ὑπὸ τὸ καθεστὼς τὸ νῦν, δὲν ὁμιλῶ δὲ περὶ τῶν πολέμων, ὁσάκις ἐγένοντο μεγάλα γυμνάσια, πάντοτε προεκλήθησαν οἱ ἔπαινοι ὅλων ἐκείνων τῶν ξένων ἀκολούθων, οἱ ὁποῖοι παρηκολούθουν τὸν στρατόν, καὶ οἱ ἔπαινοι αὐτοὶ συνοψίζονται εἰς δύο λέξεις· ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς ἔχει θαυμασίους ὑπαξιωματικούς. Αὐτοὶ οἱ θαυμάσιοι ὑπαξιωματικοί, ποῦ εὑρέθησαν;

§109ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔχετε τὴν καλωσύνην νὰ μὲ παραπέμψητε εἰς καμμίαν τοιαύτην δήλωσιν; Εἰς τίνα γυμνάσια καὶ ὑπὸ τίνος ἐλέχθησαν αὐτά;

§110Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἐλέχθησαν εἰς τὰ γυμνάσια τοῦ 1908, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὑπὸ τοῦ ἀκολούθου τῆς Ἀγγλικῆς Πρεσβείας.

§111ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ἐξετάσω, ἵνα ἴδωμεν μήπως πλανᾶσθε.

§112Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Βεβαιώθητε ὅτι δὲν πλανῶμαι, διότι ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὰς ἐφημερίδας. Λοιπὸν δὲν θὰ ἐπιτύχητε νὰ ἔχητε μονίμους ὑπαξιωματικούς, ὅταν ἀφαιρέσητε ἐκ τοῦ μέσου τὸ ζήτημα τῆς προαγωγῆς, εἰμὴ μόνον ὅταν δώσητε μεγάλας ἀμοιβὰς, ὁπότε εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ ὅ τι συμβαίνει καὶ ἐν τῷ πολεμικῷ ναυτικῷ, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας. Μὲ τὰς 1500 δρ., τὰς ὁποίας θὰ δώσητε μετὰ δεκαετῆ ὑπηρεσίαν, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ὑποχρεώσητε αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον νὰ συνάψῃ μίαν ἀσφάλειαν ζωῆς, θὰ λάβῃ διπλάσιον ποσὸν ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τῷ ἐδίδετο. Ἀπὸ ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον τῷ ἐδίδετο τί ἔχει νὰ κερδήσῃ; Τίποτε. Τοὐναντίον ἐπηρεάζεται τὸ ἠθικὸν ἐκεῖνο ἐλατήριον μὲ τὸ ὁποῖον μέχρις τῆς στιγμῆς αὐτῆς ἔζησεν ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς καὶ ὁ ἑλληνικὸς λαός. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι ἐπηρεαζόμεθα ἴσως ὑπὸ ἀλλοτρίων ἰδεῶν πρὸς τὸ ἑλληνικὸν πνεῦμα εἰσάγοντες νομοσχέδια τοιαῦτα, ἀλλὰ διὰ τοῦ πρὸ ὀλίγου ψηφισθέντος ἀγροτικοῦ νομοσχεδίου κλονίζονται τὰ ἰδανικὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ δημιουργοῦμεν ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι εἶναι καταδεδικασμένοι νὰ παραμένωσιν εἰς τὸ καθεστὼς εἰς ὃ ἐγεννήθησαν καὶ εἰς τοὺς ὁποίους ἀπαγορεύεται ἡ πρόοδος. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ μοὶ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω ὅτι, ἐπηρεαζόμενος ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπὸ ξένων ἰδεῶν, ὑποβάλλει τὸ νομοσχέδιον αὐτό, μὴ ἔχων ἴσως ὑπ’ ὄψει του ὅτι ἐπιφέρει διαίρεσιν κοινωνικῶν τάξεων, ἡ ὁποία ἐν Ἑλλάδι εἶνε ἄγνωστος καὶ θὰ παραμένῃ ἄγνωστος.

§113Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Ὀλίγα τινὰ θὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλήν, ἵνα μὴ ἀπασχολήσω αὐτὴν ἐπὶ πολύ. Τὸ ζήτημα τῶν ὑπαξιωματικῶν δὲν συζητεῖται πρώτην φορὰν εἰς τὴν Βουλήν. Εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον συνεζητήθη καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τοῦ περιβόλου τούτου, διότι οἱ ὑπαξιωματικοὶ καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ ἀποτελοῦσιν τὰ στελέχη τοῦ στρατεύματος, ἤτοι τὴν κινητήριον δύναμιν αὐτοῦ, στρατὸς δὲ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχουσιν καλοὶ ἀξιωματικοὶ καὶ ὑπαξιωματικοί. Τὰ μέχρι τοῦδε σύστημα δὲν ἀπέδωκεν ἁπλοῦς ὑπαξιωματικούς, διότι οἱ ὑπαξιωματικοὶ διαρκῶς ἠτένιζον πρὸς τὰς ἐπωμίδας τοῦ ἀξιωματικοῦ.

§114Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸς τιμήν των.

§115Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Βεβαίως, ὡς εἶχε τὸ σύστημα, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι καλὸς διὰ τὸ στράτευμα ὁ ὑπαξιωματικὸς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δὲν εἶχε τὸν νοῦν του νὰ διαπαιδαγωγήσῃ καὶ γυμνάσῃ τὸν νεοσύλλεκτον, ἀλλ’ εἶχε τὸν νοῦν του πῶς νὰ μελετήσῃ τὰ μαθήματα ἐκεῖνα ἅτινα ἀπῃτοῦντο ὅπως εἰσέλθῃ εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Ὑπαξιωματικῶν καὶ τύχῃ τῶν ἐπωμίδων τοῦ ἀξιωματικοῦ. Δὲν εἴχομεν ὑπαξιωματικούς, καὶ γνωρίζετε τοῦτο κάλλιστα, ὅτι πολλοὶ λόγοι ἐν εἰρήνῃ εἶχον ἀπὸ ἕνα δεκανέα καὶ ἕνα λοχίαν, ὅπερ μεγάλως ἐκώλυε τὴν κανονικὴν λειτουργίαν τούτων. Ἀναμφισβητήτως, κατὰ τὸ πλεῖστον οἱ ὑπαξιωματικοὶ ἐν πολέμῳ ἀνεδείχθησαν λαμπροί, ἀλλὰ χάρις εἰς τὴν ἀγχίνοιαν καὶ τὴν φιλοπατρίαν τοῦ Ἕλληνος, δέον ὅμως καὶ ἐν εἰρήνῃ νὰ ὦσι καλοὶ ὅπως πρεπάντως ἐκγυμνάζωσι τὸν στρατιώτην. Ὁ ὑπαξιωματικὸς εἰς τὸν στρατὸν δύναται νὰ λεχθῇ ὅτι εἶναι ἡ τροφὸς τοῦ στρατιώτου. Ὁ ὑπαξιωματικὸς θὰ παραλάβῃ τὸν νεοσύλλεκτον, ὁ ὑπαξιωματικὸς θὰ καθοδηγήσῃ, θὰ διαπλάσῃ καὶ θὰ ἐκγυμνάσῃ αὐτόν. Κατὰ τὸ ἤδη κρατοῦν σύστημα οἱ λόχοι συνήθως ἦσαν ὡς ἐρρήθη ἄνευ ὑπαξιωματικῶν καὶ ἐν καιρῷ πολέμου καὶ ἐν ἐπιστρατεύσει γυμνασίων, ἐφ’ ὅσον δὲ δὲν ὑπάρχουσι τοιοῦτοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσωσι καλῶς οἱ λόχοι, διότι αὐτοὶ εἶναι τὰ νεῦρα τοῦ λόχου. Ὁ κ. Συνάδελφος ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας δὲν εἶπεν ῥητῶς τοῦτο, ἀλλ’ ἐξ ὅσων ἐξέθηκε φαίνεται ὅτι ἔχει τὴν γνώμην ὅτι πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ ἤδη κρατοῦν σύστημα, τοῦ νὰ προάγωνται οἱ ὑπαξιωματικοὶ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀξιωματικοῦ. Ἀλλά, Κύριοι, τὸ σύστημα τοῦτο δὲν ηὐδοκίμησε, καὶ ἀφοῦ δὲν ηὐδοκίμησεν, ὀρθῶς εἰσάγεται ἕτερον δι’ οὗ ἐπιδιώκεται νὰ ἔχωμεν μονίμους ὑπαξιωματικούς, μὴ ἀτενίζοντας πρὸς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀξιωματικοῦ, ὑπαξιωματικοὺς γνωρίζοντας ὅτι δὲν θὰ λάβωσι τὰς ἐπωμίδας τοῦ ἀξιωματικοῦ, ἀλλ’ ὅτι θὰ παραμένωσιν ὡς ὑπαξιωματικοὶ ἔχοντες μισθὸν 72 δραχμὰς ὡς ἐπιλοχίαι καὶ 60 ὡς λοχίαι, θὰ αὐξάνῃ δὲ βαθμηδὸν ὁ μισθὸς αὐτῶν μέχρις 100 δραχμῶν.

§116Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Πόσον μισθὸν ἐλάμβανον σήμερον οἱ ἀνακατατασσόμενοι; Περίπου 60 δραχμάς!

§117Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Ὀλιγώτερον τούτου νομίζω, κ. Βουλευταί, ἐπακριβῶς δὲν γνωρίζω. Ἐὰν ἀνεγινώσκετε τὸ νομοσχέδιον θὰ ἐβλέπετε ὅτι οἱ μέλλοντες νὰ καταταχθῶσιν ὡς μόνιμοι, ἔχουσι καὶ ἄλλα εὐεργετήματα, ἐκτὸς τῶν ἀνωτέρω μισθῶν καὶ τῆς αὐξήσεων τούτων, ὡς ἐρρήθη, μέχρι δραχ. 100, λαμβάνουσι καὶ 10 δραχ. δι’ οἴκησιν, ἐπὶ πλέον δὲ δύνανται μετὰ δεκαετίαν παραιτούμενοι νὰ λάβωσι 3 ἢ 4 χιλιάδας δραχμῶν δι’ ὧν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρωσιν ἐργασίαν ἢ ἂν δὲν θέλωσι ἰδιωτικῶς νὰ ἐργασθῶσι, θὰ μεριμνᾷ ἡ Πολιτεία νὰ τοὺς τοποθετῇ εἰς διαφόρους δημοσίας θέσεις, ἐπὶ πλέον δὲ διὰ τοῦ ἄρθρου 13 τοῦ νομοσχεδίου καθιεροῦται ὅπως ὁ ἐν τῷ στρατεύματι χρόνος τῶν ἀποστράτων μονίμων ὑπαξιωματικῶν προσμετρῆται διὰ τὴν σύνταξιν τῶν νέων αὐτῶν θέσεων. Νέα ὅθεν ὁδὸς τέμνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει, ἐὰν ἐν τῷ μέλλοντι ἀποδειχθῇ ὅτι οἱ μισθοὶ αὐτοὶ δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς, δύναται ἡ Πολιτεία νὰ τοὺς βελτιώσῃ. Βεβαίως τὸ Κράτος ἡμῶν δὲν εἶναι πλούσιον καὶ δὲν δύναται νὰ παρέχῃ μεγάλους μισθούς, ἀλλὰ πάντες οἱ παρεχόμενοι ὡς ἐξετέθη εἶναι καλοί. Ἡ ἐπιτροπὴ τῆς ὁποίας ἀπετέλουν μέρος, προέβη εἰς μίαν μεταρρύθμισιν, τὴν ἑξῆς, προκειμένου περὶ τῶν ὑπαξιωματικῶν τούτων, ἐν περιπτώσει πολέμου, ἐφ’ ὅσον οὗτοι ἤθελον ἀριστεύσει, νὰ λαμβάνωσι τὰς ἐπωμίδας τοῦ ἀξιωματικοῦ, ἀποστρατευόμενοι δὲ νὰ λαμβάνωσι τὸν μισθὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλήν.

§118Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ὅτι, κ. Βουλευταί, οἱ ὑπαξιωματικοὶ εἶναι χρησιμώτατοι ἐν τῷ στρατεύματι καὶ ἀποτελοῦσι τὰ νεῦρα καὶ τὴν ζωὴν αὐτοῦ, ἀφοῦ ἐν εἰρήνῃ μὲν χρησιμεύουσι διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν στρατιωτῶν, ἐν πολέμῳ δὲ ἵνα ἡγηθῶσι τῶν παρ’ αὐτῶν ἐκπαιδευομένων ἀνδρῶν, εἶναι ἀναντίρρητον. Ἐρωτᾶται ὅμως· πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεύρωμεν ὑπαξιωματικούς, καλλιτέρους ἐκείνων τοὺς ὁποίους ἔχομεν; Διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου περὶ συστάσεως Σώματος μονίμων ὑπαξιωματικῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταρτίσωμεν στελέχη μονίμων ὑπαξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι οὐδεμίαν θὰ ἔχουσιν ἐλπίδα προαγωγῆς ἀλλὰ μόνον τὸν μισθὸν τὸν ὁποῖον λαμβάνουσι καὶ ὀλίγον αὐξανόμενον, καὶ τὴν ἐλπίδα μόνον ὅτι θὰ διορισθῶσιν ἀπερχόμενοι τοῦ στρατεύματος εἰς θέσεις τὰς ὁποίας ἀναγράφει τὸ νομοσχέδιον. Δι’ αὐτῶν τῶν μέτρων καθίσταται ἀδύνατον νὰ προσελκύσωμεν εἰς τὸ στράτευμα ὑπαξιωματικοὺς μονίμους οἱ ὁποῖοι νὰ ἀφοσιωθῶσιν εἰς τὸ μέγα ἔργον τὸ ὁποῖον ἀνατίθεται εἰς αὐτούς. Καὶ ἐρωτᾶται· τίνες θὰ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποτελέσωσι τὴν βάσιν τοῦ στελέχους τῶν μονίμων ὑπαξιωματικῶν; Κατὰ τὸ νομοσχέδιον εἶναι οἱ προϋπηρετήσαντες ὡς λοχίαι καὶ ἐπιλοχίαι. Ὑπάρχει τόσος μέγας ἀριθμὸς πρώην λοχιῶν καὶ ἐπιλοχιῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπιζητήσωσι νὰ καταταχθῶσιν ἐν τῷ στρατῷ, ἵνα λάβωσιν ἐν ἀρχῇ τὸν μισθὸν τῶν 60 δραχμῶν; Καὶ ἐκ τῶν νῦν ὑπηρετούντων ἐν τῷ στρατεύματι ὑπαξιωματικῶν λοχιῶν καὶ ἐπιλοχιῶν, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦσι νῦν τὴν βάσιν τοῦ στελέχους τῶν μονίμων ὑπαξιωματικῶν, ἐλάχιστοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ παραμείνωσιν ἐν τῷ στρατεύματι, ἵνα λάβωσι τὸν μισθὸν τῶν 60 δραχμῶν, τὴν μετὰ ταῦτα αὔξησιν, καὶ νὰ ἀποκτήσωσι τὰ προσόντα τὰ παρεχόμενα ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ πρὸς ἀπόκτησιν τῶν ὁριζομένων θέσεων. Εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας ὅτι τὰ στελέχη τῶν ὑπαξιωματικῶν ἀπετέλεσαν μέχρι τοῦδε κατὰ τὸ πλεῖστον νέοι ἀπόφοιτοι τοῦ Γυμνασίου, οἱ ὁποῖοι κατετάγησαν εἰς τὸ στράτευμα μὲ τὴν ἐλπίδα, ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἰσαγωγῆς εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Ὑπαξιωματικῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ οἱ ἔχοντες ἡλικίαν μέχρις 25 ἐτῶν μὲ τὴν ἐλπίδα εἰσαγωγῆς εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων, οἱ δὲ ὑπολειφθέντες παρέμενον εἰς τὸ στράτευμα μὲ τὴν ἐλπίδα νὰ λάβωσι βραδύτερον τοὺς βαθμοὺς τοῦ ἀξιωματικοῦ κατὰ τοὺς σχετικοὺς νόμους. Αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι κατετάγησαν εἰς τὸ στράτευμα μὲ τοιαύτας ἐλπίδας, αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι κατετάγησαν εἰς τὸ στράτευμα ὄχι διὰ νὰ γίνωσι μισθοφόροι, διότι τοιοῦτοι γίνονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας καὶ ὑπὸ τοιαύτας προϋποθέσεις κατετάγησαν εἰς τὸ στράτευμα, θὰ ἐξακολουθήσωσι παραμένοντες ἐπὶ εἰκοσιπενταετίαν ὑπαξιωματικοί, ἀφοῦ ἀφαιρεῖτε ἀπὸ αὐτοὺς πᾶσαν ἐλπίδα προαγωγῆς; Ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἐκ τῶν ὑπηρετούντων ὑπαξιωματικῶν οὐδὲ εἷς θὰ μείνῃ εἰς τὸ στράτευμα διὰ νὰ λάβῃ μισθὸν 60 δραχμῶν, ἵνα ἀποστρατευθῇ λαμβάνων ἀντὶ συντάξεως τὸ ποσὸν 3.000 ἢ 4.000 δραχμῶν· διότι μετὰ 25 ἔτη ἐξερχόμενος τοῦ στρατεύματος εἰς οὐδεμίαν ἐργασίαν θὰ δυνηθῇ νὰ ἀσχοληθῇ. Τίνες λοιπὸν θ’ ἀποτελέσωσι τὴν βάσιν τοῦ στελέχους τῶν ὑπαξιωματικῶν; Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὑπηρετήσαντες εἰς τὸ στράτευμα καὶ μὴ δυνηθέντες νὰ προαχθῶσιν ἀπεχώρησαν καὶ ἐπεδόθησαν εἰς ἄλλην ἐργασίαν, μὴ δυνηθέντες δὲ εἰς αὐτὴν νὰ εὐδοκιμήσωσιν ἀποφασίζουσι νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὸ στράτευμα, αὐτοὶ εἶναι ἐκεῖνοι, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἀναμένετε νὰ ἐκπαιδεύσωσι τὸ στράτευμα ἐν καιρῷ εἰρήνης, καὶ νὰ διοικήσωσιν αὐτὸ ἐν καιρῷ πολέμου; Θὰ ηὐχόμην νὰ μὴ γίνωσιν τοιοῦτοι ὑπαξιωματικοί.

§119ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔχετε τὴν ἰδέαν ὅτι θὰ ὑπάγωμεν νὰ τοὺς στρατολογήσωμεν, ἵνα τοὺς ἐπαναφέρωμεν εἰς τὸ στράτευμα;

§120Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Αὐτοὶ μόνοι των θὰ ἐπανέλθωσι.

§121ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐὰν σᾶς φοβίζῃ τοῦτο, δέχομαι νὰ θέσω διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν, ὅταν οὗτοι ἔλειψαν ἐκ τοῦ στρατεύματος ἐπὶ ἓν ἢ δύο ἔτη, νὰ μὴ δικαιῶνται νὰ ἐπανέλθωσιν ὡς μόνιμοι ὑπαξιωματικοί.

§122Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Τότε δὲν θὰ ἔχητε ὑπαξιωματικούς. Δὲν εἶμαι τῆς ἰδέας ὅτι δὲν πρέπει νὰ φροντίσωμεν διὰ τὴν σύστασιν στελέχους μονίμων ὑπαξιωματικῶν, ἀλλ’ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν μέρος τοιούτων ὑπαξιωματικῶν μονίμων ἀλλὰ καὶ μέρος ἄλλων ὑπαξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι νὰ δύνανται νὰ προαχθῶσιν εἰς ἀνωτέρους βαθμοὺς εἰσερχόμενοι εἰς στρατιωτικὸν σχολεῖον, διότι ὅταν αὐξήσῃ τὸ ὅριον μέχρις 25 ἐτῶν, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν ἐπὶ δύο ἐπὶ τρία ἔτη δύνανται νὰ παραμένωσι, δύνανται νὰ ὑπάρξωσι καὶ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὸ στέλεχος τῶν μονίμων ὑπαξιωματικῶν, ἵνα λάβωσι τὸν μισθὸν αὐτὸν καὶ τὰς ἄλλας ἀπολαυάς. Καὶ οὕτω θὰ ἔχωμεν καὶ μονίμους ὑπαξιωματικοὺς καὶ ὑπαξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι θὰ ἐκτελῶσι τὴν ὑπηρεσίαν ἐκείνην τὴν ὁποίαν θὰ ἐκτελῶσι καὶ οἱ μόνιμοι, δηλαδὴ νὰ ἐκπαιδεύωσι τὸ στράτευμα μετὰ ζήλου, ἵνα τύχωσι τῆς ἐκτιμήσεως τῶν Σωματαρχῶν, ἡ ὁποία ἀπαραιτήτως ὡς γνωρίζομεν ἀπαιτεῖται, ἵνα προαχθῶσιν εἰσερχόμενοι εἰς τὴν Σχολήν. Οὕτω θὰ ἔχωμεν, ἐφ’ ὅσον διατηροῦνται εἰς τὸ στράτευμα στελέχη μονίμων ὑπαξιωματικῶν ἱκανῶν, θὰ ἔχωμεν ἐν τῷ μέλλοντι ὑπαξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι πλὴν τῶν ἄλλων προσόντων θὰ ἔχωσι καὶ τὴν πρακτικὴν ἐκπαίδευσιν καὶ τὴν στρατιωτικήν. Φοβοῦμαι, κύριοι Βουλευταί, ὅτι καὶ ἂν ψηφισθῇ ἀκόμη τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θὰ ἀποτύχῃ τελείως διὰ τὴν ἔλλειψιν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι θὰ ζητήσωσι νὰ καταταχθῶσιν ὡς μόνιμοι ὑπαξιωματικοὶ εἰς τὸ στράτευμα. Αὐτὰ τὰ ὀλίγα εἶχον νὰ εἴπω καὶ νὰ δηλώσω, ὅτι κηρύσσομαι κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§123Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀττικῆς Συνάδελφον, ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν τιμὴν νὰ εἶναι καὶ μέλος τῆς στρατιωτικῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις ἐπεξεργάζεται τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια, ἠκούσαμεν τὴν ἑσπέραν ταύτην τὰ παραδοξότερα καὶ τὰ περιεργώτερα τῶν πραγμάτων. Ἠκούσαμεν, Κύριοι, ὅτι δὲν εἴχομεν καλοὺς ὑπαξιωματικούς. Διὰ τίνα λόγον; Διότι ἀπέβλεπον οὗτοι εἰς τὰ γαλόνια! καὶ φαντάζεσθε πῶς οἱ κακοὶ ὑπαξιωματικοὶ ἐγένοντο καλοὶ ἀξιωματικοί! Καὶ δὲν γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος, ὅτι ἀκριβῶς, διότι ὑπῆρξαν καλοὶ ὑπαξιωματικοί, τοῦτο συνετέλεσεν εἰς τὸ νὰ γίνωσιν ἀξιωματικοὶ καὶ καλοὶ μάλιστα ἀξιωματικοί. Καὶ ἀκριβῶς ἐγένοντο καλοὶ ἀξιωματικοὶ καὶ ἀκριβῶς ὑπῆρξαν καλοὶ ὑπαξιωματικοί, διότι ἀπέβλεπον εἰς τὰ γαλόνια καὶ ὄχι τὰ λεπτὰ εἰς τὴν φούχταν, τὴν ὁποίαν ὑποδεικνύετε διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον φέρετε διὰ νὰ τοὺς πολεμήσητε, αὐτὸ ἀκριβῶς μεταχειρίζομαι διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω ὁποίαν ἀντίληψιν ἔχετε τῶν πραγμάτων. Ὁ ἀποβλέπων εἰς τὰ γαλόνια, αὐτὸς βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εἶναι καλὸς ὑπαξιωματικός· ἐκείνους τοὺς ὁποίους θὰ στρατολογήσητε μὲ τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα τοῖς ὑποδεικνύετε, αὐτοὺς θέλω νὰ ἴδω μετὰ πάροδον ὀλίγου χρόνου ὁποίας ποιότητος θὰ εἶναι. Ἀλλὰ οἱ ὑπαξιωματικοί, διὰ νὰ εἶναι καλοί, ἀπήλαυσαν τῆς ἐκτιμήσεως τῶν ἀνωτέρων των ὑπὸ τὰς διαταγὰς τῶν ὁποίων ὑπηρέτησαν, καὶ λησμονεῖτε ἢ μᾶλλον ἀγνοεῖτε ὅτι ὁ ὑπαξιωματικὸς διὰ νὰ γίνῃ ἀξιωματικὸς θὰ διατρέξῃ ἓν διάμεσον στάδιον. Εἶναι ἀνάγκη νὰ προταθῇ ἀπὸ τὸν λόχον του, νὰ ὑπηρετήσῃ ὡρισμένον χρόνον, νὰ προταθῇ ὑπὸ τοῦ ταγματάρχου, τοῦ συνταγματάρχου, ὅτι κέκτηται καὶ προσόντα καὶ χαρακτῆρα καὶ τὰ ἄλλα τὰ ἀπαραίτητα τὰ διατυποῦντα ὁποῖος πρέπει νὰ εἶναι ὁ ἀξιωματικός. Καὶ ὅσοι εἶχον τὰ προσόντα κατέληγον νὰ γίνωσιν ἀξιωματικοί, ὅσοι δὲν εἶχον παρέμενον ὡς ὑπαξιωματικοὶ καὶ ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς ἀποτυχόντας τῶν ἐξετάσεων, διότι ἐστεροῦντο τῶν θεωρητικῶν γνώσεων, ἀπετελέσθη τὸ ἄλλο στέλεχος τοῦ στρατεύματος, διότι καὶ αὐτοὶ ἦσαν ἐπίσης καλοί. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς δὲν ἔπαυσε νὰ μᾶς ὑπομιμνήσκῃ ὅτι ἀνοίγομεν νέον δρόμον, λησμονῶν ὅτι εἶναι ὁ ἀρχαιότερος δρόμος, καὶ σᾶς ἀπέδειξα τί δρόμος εἶναι αὐτός. Εἶναι αὐτὸς ὁ ὁποῖος δὲν σᾶς ἔφερέ που ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν καθ’ ἃ τὸν ἠκολουθήσατε καὶ ἠναγκάσθητε νὰ τὸν μεταβάλητε. Καὶ εἴδομεν μὲ τὸ ὑπάρχον σύστημα ὁποῖα ἀποτελέσματα εἴχομεν· εἴχομεν τὸ ἀποτέλεσμα ὥστε οἱ ὑπαξιωματικοὶ ἐν πολλοῖς νὰ ἀντικαταστήσωσι τοὺς ἀξιωματικούς. Ἀλλὰ σεῖς ἐνόμισατε ὅτι εὕρετε τὴν πυρίτιδα καὶ τοῖς λέγετε· ἡμεῖς προτείνομεν κατὰ τὸν χρόνον τοῦ πολέμου νὰ γίνωνται ἀνθυπολοχαγοί! Αὐτὸ δὰ ἔλειπε νὰ μὴ γίνωνται καὶ ἀνθυπολοχαγοί. Ἀλλὰ δὲν γνωρίζετε ὅτι προβλέπει πάγιος καταστατικὸς νόμος διὰ τὰς ἐν πολέμῳ ὑπηρεσίας; Ἀλλοίμονον εἰς τὸ Κράτος ποῦ θὰ ἐσκέπτετο, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ παρατάξῃ ἐνώπιον τοῦ ἐχθροῦ ἀνθρώπους, εἰς τοὺς ὁποίους ἀρνεῖται τὴν προαγωγήν!

§124Ι. ΤΕΡΖΑΚΗΣ. Ὁ ἔντιμος Συνάδελφος ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας διὰ τῆς βʹ ἀγορεύσεώς του ἀνέτρεψεν ὅσα ὑπεστήριξεν εἰς τὴν πρώτην. Ἂν καλῶς ἀντελήφθην, διὰ τῆς πρώτης ἀγορεύσεώς του διέκρινε δύο βάσεις τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, τὴν στρατιωτικὴν καὶ τὴν οἰκονομικήν. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὴν πρώτην βάσιν εὑρέθη σύμφωνος μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον.

§125Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ ἐδώκατε προσοχὴν εἰς τοὺς λόγους μου.

§126Ι. ΤΕΡΖΑΚΗΣ. Ἀνεγνωρίσατε τὴν ἀνάγκην τῶν μονίμων ὑπαξιωματικῶν.

§127Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ ἀσχολεῖσθε, διότι δὲν ἦτο αὐτὴ ἡ βάσις μου.

§128Ι. ΤΕΡΖΑΚΗΣ. Σᾶς ἤκουσεν ὅλη ἡ Βουλή.

§129Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μόνον σεῖς ἀντελήφθητε οὕτω.

§130Ι. ΤΕΡΖΑΚΗΣ. Καὶ διὰ μακρῶν ἠθελήσατε νὰ πείσητε τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ ἄλλην πρόνοιαν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ οἰκονομικὸν μέρος, διότι τὰς ἀμοιβὰς, τὰς ὁποίας χορηγεῖ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ἐθεωρήσατε πενιχράς. Εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ ὑπαξιωματικοὶ ἦσαν ἄριστοι, διότι ἔγιναν καλοὶ ἀξιωματικοί. Αὐτοὶ δὲν κατατάσσονται διὰ νὰ μένωσιν ὑπαξιωματικοί, ἀλλὰ διὰ νὰ γίνωσιν ἀξιωματικοί, καὶ χρησιμοποιεῖται ἡ βαθμὶς τοῦ ὑπαξιωματικοῦ ὡς προπαιδευτήριον τοῦ ἀξιωματικοῦ, διότι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος προσήρχετο, προσήρχετο μὲ τὴν ἰδέαν νὰ καταλάβῃ τὴν τάξιν καὶ τὰς ἐπωμίδας τοῦ ἀξιωματικοῦ. Καὶ εἴδομεν τὸ θέαμα, ὅτι στρατιῶται οἱ ὁποῖοι κατετάχθησαν πρὸ δύο ἢ τριῶν ἐτῶν νὰ εἶναι σήμερον ἀνθυπολοχαγοὶ καὶ ὑπολοχαγοί. Σήμερον τί ζητοῦμεν; Ζητοῦμεν μονίμους ὑπαξιωματικούς. Ποῖος δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ τὴν βάσιν ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην μονίμων ὑπαξιωματικῶν; Αἱ ἀμοιβαὶ δὲ τὰς ὁποίας παρέχει τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἱκανοποιητικαί, ὡς ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς κ. Βουλευτής.

§131Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Φαίνεται ὅτι ἐγὼ εἶμαι ἀτυχὴς εἰς τὴν διατύπωσιν, ὥστε νὰ μὴ γίνωμαι ἀντιληπτός. Ὑποθέτω ὅμως ὅτι δὲν συμβαίνει τοῦτο, ἀλλὰ συμβαίνει κἄτι τι ἄλλο. Ὄχι ὅτι ἐγὼ δὲν κατορθώνω νὰ γίνωμαι ἀντιληπτός, ἀλλ’ ἄλλοι τινὲς δὲν ἀντιλαμβάνονται τί λέγω, καὶ βεβαίως δὲν ἀντιλαμβάνονται ταῦτα ὅταν ἀπὸ βάσεως μεταβάλλουσιν αὐτά. Κύριοι, ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι εἶναι τολμηρὸν νὰ ἐπιχειρῇ τις νὰ διατυπώνῃ γνώμας διὰ ζητήματα, εἰς τὰ ὁποῖα, δεδικαιολογημένως ἄλλως τε, εἶναι ἐντελῶς ξένος, ἀλλὰ τολμηρότερον εἶναι ὁσάκις ἐπιχειρεῖ νὰ διατυπώνῃ ὅσας ἐπεχείρησε νὰ διατυπώσῃ γνώμας ὁ κ. Συνάδελφος, διαστρέφων ὅσα εἶπον ἐγώ. Καὶ εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀναπόδραστον ἀνάγκην, διότι ὑποθέτω ὅτι μοναδικὸς θὰ εἶναι ὁ ἔντιμος ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας Συνάδελφος, τὸν ὁποῖον δὲν κατώρθωσα νὰ πείσω καὶ εἰς τὸν ὁποῖον δὲν κατώρθωσα νὰ γίνω ἀντιληπτός, νὰ ἐπαναλάβω ὅτι ἐγὼ ἐξήτασα τὸ ζήτημα ὅπως ἔπρεπε νὰ τὸ ἐξετάσω, καὶ εἶπον ὁποῖοι τινὲς πρέπει νὰ εἶναι ὑπαξιωματικοὶ καὶ πῶς θὰ κατορθώσωμεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν μονίμους ὑπαξιωματικούς, καὶ δὲν ἐθεώρησα ὅτι εἶναι ἀρκετὰ ἀσφαλιστικὸν τὸ ὑλικὸν μέρος τοῦ νομοσχεδίου, ἡ μισθοδοσία, τὴν ὁποίαν τοῖς δίδετε κατὰ μῆνα καὶ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ δώσητε αὐτοῖς ἐφάπαξ. Δὲν σημαίνει ὅτι, λέγων τοῦτο, ἠρνήθην τὴν γενικὴν ἀρχήν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχωμεν καλλιτέρους ὑπαξιωματικούς, τοὺς ὁποίους θὰ καταστήσωμεν καλλιτέρους διὰ τῆς μονιμότητος· ἀλλ’ ἀκριβῶς τοῦτο ἐκάκισα, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου τοῦ ὑποδεικνυομένου διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἐξασφαλίζετε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητεῖτε, καὶ εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ παρασυρθῶ καὶ ἐγὼ ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως καὶ κατ’ ἀνάγκην, ἀφοῦ κανὲν ἄλλο δὲν προβλέπεται καὶ νὰ φθάσω καὶ ἐγὼ εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι, ἂν τέλος πάντων ἐξαρτᾶτε τὴν ἀπόκτησιν μονίμων ὑπαξιωματικῶν ἀπὸ τὴν ὑλικὴν ἀποζημίωσιν, δέον νὰ ῥυθμίσητε τὴν ἀποζημίωσιν κατὰ τρόπον ὄχι τόσον χονδροειδῆ, ἀλλὰ κατὰ τρόπον συνεπάγοντα καλλίτερα ἀποτελέσματα. Διότι ἐπὶ τέλους δὲν εἶναι δυνατόν, σᾶς ἐπαναλέγω δι’ ὑστάτην φοράν, νὰ κατορθώσητε νὰ στρατολογήσητε μισθωτούς, διότι ὡς μισθωτοὺς τοὺς ἀντιλαμβάνομαι, καθ’ ὃν τρόπον τοὺς στρατολογεῖτε. Καὶ ὑπέδειξα μὲ τὰς ἀσθενεῖς μου δυνάμεις καὶ χωρὶς νὰ ἔχω τόσας οἰκονομολογικὰς γνώσεις, καὶ χωρὶς νὰ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ Κράτους, τὴν εὐρωστίαν αὐτοῦ, ὥστε νὰ ἀνθέξῃ, τέλος πάντων, καὶ κατώρθωσα μὲ τὰς ἐλαχίστας μου γνώσεις καὶ μὲ πρόχειρον ἐξέτασιν τῶν πραγμάτων νὰ παραστήσω ὅτι ἐλαχίστη εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ ἐκείνων τὰ ὁποῖα θέλετε νὰ δώσητε σεῖς καὶ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ὑποδεικνύω ἐγὼ νὰ δώσητε. Συγκρίνων τὰ ἀποτελέσματα εὑρίσκω ὅτι εἶναι μὲν δυνατὸν νὰ ἐπιβαρυνθῇ κατά τι ἐπὶ πλέον ὁ Προϋπολογισμὸς δι’ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ὑποδεικνύω ἐγώ, ἀλλ’ ἐπὶ τέλους θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μᾶς ἐξασφαλισθῶσιν οἱ ὑπαξιωματικοί. Αὐτὰ εἶπον, κύριοι Συνάδελφοι, καὶ λυποῦμαι διότι δὲν εἶχον καταστῆ ἀντιληπτός.

§132ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐφάνη ἀληθῶς τὸ πρῶτον, κ. Βουλευταί, ὅτι οἱ ὁμιλήσαντες ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου ἐδιχάζοντο, ἄλλοι μὲν μὴ δεχόμενοι ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχωσι μόνιμοι ὑπαξιωματικοὶ ἀλλ’ ὅτι πρέπει νὰ μείνῃ ἀνοικτὴ ἡ ὁδὸς πρὸς κατάκτησιν τῶν ἐπωμίδων τοῦ ἀξιωματικοῦ, ἄλλοι δὲ ἀναγνωρίζοντες ὅτι ὀρθὸν εἶναι νὰ ὑπάρχωσι μόνιμα στελέχη ὑπαξιωματικῶν, ἀλλὰ νομίζοντες ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν προβλέπει περὶ ἐπαρκοῦς οἰκονομικῆς αὐτῶν ἀμοιβῆς, καὶ ὅτι ἑπομένως ἕνεκα τούτου κινδυνεύομεν νὰ μὴ φθάσωμεν εἰς τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν. Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀργολίδος Βουλευτὴς διὰ τρόπου ῥητορικοῦ ἐξέφρασε τὴν ἔκπληξίν του ταύτην, ἀλλ’ ὅτι ὅμως κατόπιν αὕτη ὑπῆρξεν ἐνδιάθετος δήλωσις τῆς γνώμης τῶν πολεμούντων τὸ νομοσχέδιον ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ καταπατῆται ἡ ὁδὸς τῆς ἱεραρχίας, διότι αὕτη εἶναι κυρίως δυνατὸν ὑπό τινας ἀπόψεις νὰ μᾶς δώσῃ καὶ καλοὺς ἀξιωματικούς. Ἔχω καθῆκον νὰ εἴπω ὅτι δὲν ἔχω νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα, ἐὰν οἱ ὑπαξιωματικοὶ δύνανται νὰ γίνωσιν καλοὶ ἀξιωματικοί. Ἐὰν θέλητε, σᾶς λέγω ὅτι δύνανται νὰ γίνωσι λαμπροί, καὶ τοῦτο ἀπέδειξε τὸ παρελθόν. Ὁ ὑπαξιωματικός, ἅμα λάβῃ τὴν μόρφωσιν τὴν ἀναγκαίαν καθ’ ἕνα ἢ ἄλλον τρόπον, δύναται νὰ γίνῃ λαμπρὸς ἀξιωματικός. Ἐγὼ δὲν ἀμφισβητῶ τοῦτο. Ἀλλ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν πρόκειται νὰ μεριμνήσῃ ἡ Βουλὴ περὶ τούτου διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ὑπὸ τὴν κρίσιν της περὶ παρασκευῆς στελέχους ὑπαξιωματικῶν. Θὰ μεριμνήσῃ περὶ τούτου δι’ ἄλλου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐγγεγραμένον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, καὶ εἰς τοῦ ὁποίου τὴν συζήτησιν ἐλπίζω νὰ φθάσωμεν ἀπόψε, καὶ τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ τοῦ Στρατιωτικοῦ Σχολείου, ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ προέρχωνται τοῦ λοιποῦ οἱ Ἕλληνες ἀξιωματικοί, ἐκεῖ δὲ εἶμαι πρόθυμος νὰ συζητήσω, ἂν εὑρεθῇ ἀντίρρησις κατὰ τῆς ἀρχῆς, ὅτι ὅλοι πρέπει νὰ διέρχωνται ἀπὸ ἐκεῖ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀσχολούμεθα πῶς νὰ κάμωμεν ὑπαξιωματικοὺς καλούς, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀπαραίτητοι, ἵνα τὸ στράτευμα ἔχει ὅλην τὴν συνοχὴν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ παρουσιάζῃ ὁ νεώτερος στρατός, ὥστε μὲ ὡρισμένην δύναμιν νὰ δύνασθε νὰ ἐπιχειρήσητε ὡρισμένας ἐπιχειρήσεις νὰ φθάσητε εἰς ὡρισμένα ἀποτελέσματα, ἵνα κατανικήσητε ὡρισμένας ἀντιπάλους Δυνάμεις. Ὅτι δὲ εἶναι ἀπαραίτητος ἀνάγκη τὸ στράτευμα νὰ ἔχῃ μονίμους ὑπαξιωματικούς, βλέπετε ὅτι δὲν ἐτόλμησαν νὰ ἀμφισβητήσωσι τοῦτο οὐδὲ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κατ’ οὐσίαν δὲν εἶναι σύμφωνοι πρὸς τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον, Κύριοι, ἐπεζητήθη νὰ ἐπικριθῇ ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Κερκύρας — ὁ ὁποῖος ἀγνοῶ διατί δὲν φέρει τὸν τίτλον τοῦ κοινωνιολόγου, ἐνῷ εἶναι πολὺ περισσότερον τοιοῦτος ἀπὸ τοὺς ἄλλους τοὺς φέροντας τοιοῦτον τίτλον, διότι ὅλα τὰ ζητήματα ἐξετάζει ἀπὸ κοινωνικῆς ἀπόψεως — ἐπολέμησε τὸ νομοσχέδιον ὡς ἀντικείμενον εἰς τὴν μὴ ὕπαρξιν κοινωνικῶν τάξεων ἐν Ἑλλάδι. Κύριοι, πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει ὅτι, ἐὰν ἐν τῷ παρελθόντι ὑπῆρξεν ἀντίδρασίς τις ἐν τισιν δεδικαιολογημένη μεταξὺ τῶν προερχομένων ἐκ τοῦ στρατεύματος καὶ ὀρεγομένων ὅπως κατακτήσωσι τὰς ἐπωμίδας τοῦ ἀξιωματικοῦ, καὶ ἐκείνων οἵτινες ἀπέκτων ταύτας διὰ τῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων, ἡ αἰτία ἦτο ὅτι ἡ Σχολὴ τῶν Εὐελπίδων ἦτο προσιτὴ μόνον εἰς τοὺς ἔχοντας τὸ βαλάντιον ὁπωσδήποτε καλῶς ἐφωδιασμένον, καὶ ὅτι ἑπομένως οἱ πτωχοί, οἱ ἔχοντες ὅλον τὸν πόθον νὰ ἐπιδοθῶσιν εἰς τὸ στρατιωτικὸν στάδιον μὲ ὅλην τὴν πεποίθησιν ὅτι ἠδύναντο νὰ φθάσωσιν εἰς τοὺς ἀνωτέρους βαθμούς, εἶχον κεκλεισμένην τὴν θύραν, διότι δὲν ἠδύναντο νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων. Ἠνοίχθη βραδύτερον ἡ Σχολὴ τῶν Ὑπαξιωματικῶν, ἀλλὰ σήμερον διὰ τοῦ ὑποβαλομένου νομοσχεδίου ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸ ἄλλο περὶ παρασκευῆς στελέχους ὑπαξιωματικῶν, διορθοῦται τὸ ἄτοπον τοῦτο, διότι δι’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς Στρατιωτικῆς Σχολῆς, τί κάμνομεν; Ἀνοίγομεν διάπλατα τὴν ὁδὸν τῆς εἰσαγωγῆς εἰς τὸ Στρατιωτικὸν Σχολεῖον δι’ ὅλους ἐξ ἴσου, πλουσίους καὶ πένητας, ὑψηλοὺς καὶ χαμηλούς. Ὅλοι εἰσέρχονται καὶ ἐξέρχονται δωρεάν. Ἐκεῖνος λοιπὸν ὁ ὁποῖος εἶναι πτωχὸς σήμερον, ἀλλ’ ὁ ὁποῖος αἰσθάνεται τὴν κλίσιν πρὸς τὸ στρατιωτικὸν στάδιον, δὲν ἔχει νὰ εὑρεθῇ ἐνώπιον προσκομμάτων, ἵνα φθάσῃ εἰς τὴν στραταρχικὴν ῥάβδον. Καλούμενος νὰ ὑπηρετήσῃ εἰς τὸν στρατὸν ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ διαρκούσης τῆς θητείας του νὰ προσέλθῃ εἰς ἐξετάσεις, καὶ δὶς μάλιστα, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ εἰσαχθῇ. Ἐὰν ὅμως ἀποτύχῃ καὶ κατὰ τὰς δύο, αἵ, μὰ τὴν ἀλήθειαν, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ δεχθῶμεν ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς δύναται νὰ ἀσχοληθῇ εἰς κάθε ἄλλο, ὄχι ὅμως εἰς τὸ νὰ κατακτήσῃ τὰς ἐπωμίδας τοῦ ἀξιωματικοῦ τοῦ στρατοῦ. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης βλέπετε ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν θίγει οὔτε τὰς μᾶλλον εὐεθίκτους χορδὰς τῶν ἐχόντων βαθὺ τὸ αἴσθημα τῆς ἰσότητος ὅλων τῶν Ἑλλήνων. Ἀλλὰ θὰ προσθέσω τοῦτο ἀκόμη, Κύριοι· ὅτι ὁ ἀπόφοιτος τοῦ Γυμνασίου, ὁ ὁποῖος εἰσῆλθεν εἰς τὸν στρατόν, ὁ ὁποῖος ἐπεδίωξεν ἅπαξ καὶ δὶς νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ Στρατιωτικὸν Σχολεῖον ἀλλ’ ἀπέτυχε, ὁ ἀπόφοιτος αὐτός, κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην, δὲν εἶναι ἐκεῖνος, ἀπὸ τὸν ὁποῖον θὰ καταρτίσωμεν τὰ στελέχη τῶν Ἑλλήνων ὑπαξιωματικῶν. Ὑποθέτω ἢ μᾶλλον ἐλπίζω ὅτι συνήθως αὐτὸς θὰ φύγῃ ἐκ τοῦ στρατοῦ μετὰ τὴν ἀποτυχίαν του αὐτὴν τὴν διπλῆν, καὶ ἔχων ἐφόδια μορφώσεώς τινος περαιτέρω, θὰ ἀκολουθήσῃ ἄλλο στάδιον. Τοὺς ὑπαξιωματικούς τοὺς μονίμους ἐγὼ περιμένω ἀπὸ τοὺς ἔχοντας μόρφωσιν γραμματικὴν ὑποδεεστέραν· δὲν περιμένω αὐτοὺς οὐδὲ κἂν ἀπὸ τοὺς ἀποφοίτους τῶν ἀστικῶν, ὡς αὐταὶ πρόκειται νὰ ὀνομασθῶσι, σχολῶν, ἢ τοῦ σχολαρχείου, ἀλλὰ περιμένω αὐτοὺς μόνον ἀπὸ τοὺς ἀποφοίτους τοῦ ἀνωτέρου Δημοτικοῦ Σχολείου, τοῦ πλήρους. Δὲν χρειάζεται αὐτοί, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ ἀκολουθήσωσι αὐτὸ τὸ στάδιον, νὰ γνωρίζωσι φιλοσοφίαν. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα χρειάζονται διὰ τὸ στάδιον των, δύναται νὰ δώσῃ ἡ μόρφωσις ἥτις ἀποκτᾶται διὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως εἰς ἓν πλῆρες Δημοτικὸν Σχολεῖον, καὶ νομίζω ὅτι ὁ στρατὸς θὰ κερδήσῃ, ἐὰν τοιοῦτοι εἶναι οἱ μέλλοντες νὰ καταρτίσωσι τὰ στελέχη τῶν μονίμων ὑπαξιωματικῶν, διότι μόνον αὐτοὶ ἀληθῶς θὰ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποβλέπωσιν εἰς τὸ στάδιον τοῦτο, καὶ οἱ ὁποῖοι ἀπὸ ὅλα τὰ ἄλλα στάδια τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνοικτὰ εἰς αὐτοὺς ὡς ἐκ τοῦ ποσοῦ τῆς μορφώσεώς των θὰ ἔχωσι νὰ κρίνωσιν ὅτι τὸ στρατιωτικὸν στάδιον, πρὸς τὸ ὁποῖον καλοῦνται νὰ ἀφιερωθῶσι δὲν ἔχει νὰ δώσῃ μόνον τὴν τιμὴν τὴν ὁποίαν δίδει τὸ ἀξίωμα τοῦτο, ἀλλὰ θὰ δώσῃ εἰς αὐτούς, ἐν τῷ μέτρῳ τῶν δυνάμεων πάντοτε τοῦ Κράτους, μίαν θέσιν, ἡ ὁποία ὁπωσδήποτε δὲν εἶναι κατωτέρα ἀπὸ ἐκείνην εἰς τὴν ὁποίαν δύνανται νὰ ἐπιδοθῶσι μὲ τὰ ἐφόδια τὰ γραμματικά, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν, ἐὰν ἐξέλθωσιν ἔξω τοῦ στρατιωτικοῦ σταδίου. Ἐγώ, θὰ προσθέσω, ἐὰν ἔβλεπον ἕνα ἀπόφοιτον τοῦ Γυμνασίου, ὁ ὁποῖος ἀπέτυχε δὶς εἰς τὰς ἐξετάσεις τοῦ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ Στρατιωτικὸν Σχολεῖον, καὶ ἔμενεν, δὲν θὰ περιέμενον ἐγώ, Κύριοι, πάρα πολλὰ πράγματα ἀπ’ αὐτόν, διότι οὗτος κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, θὰ ἐθεώρει τὸν ἑαυτόν του πλέον ὡς ἀποτυχόντα ἀληθῶς καὶ θὰ ἦτο πικραμένος.

§133Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐν ἀποτυχίᾳ μερικῶν ὑπαξιωματικῶν.

§134ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τίνι ἀποτυχίᾳ; Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω τοῦτο· δὲν πρόκειται νὰ εἴπωμεν ἂν ὑπαξιωματικὸς δύναται νὰ γίνῃ καλὸς ἀξιωματικός, καλὸς στρατηγός. Πρόκειται ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην μονίμων ἀξιωματικῶν. Τοῦτο εἶναι ἀπαραίτητον, ἐρωτᾶται δέ, πῶς θὰ τὸ ἐπιτύχωμεν, καὶ λέγω ὅτι θὰ τὸ ἐπιτύχωμεν ὡς ὑπέδειξα ἤδη. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Κερκύρας, ὁ ὁποῖος εὗρε τὴν ἰσότητα τοῦ Ἕλληνος ὡς κώλυμα τοῦ νὰ μὴ φθάσωσι καὶ οἱ πλήρως μορφωθέντες εἰς τὰς ἐπωμίδας τοῦ στρατηγοῦ καὶ οἱ ἔχοντες μόρφωσιν κατωτέραν εἰς τὰς ἰδίας ἐπωμίδας, ἐλησμόνησεν ὅτι ἔχομεν τὰ ἴδια καὶ εἰς τὸ ναυτικὸν καὶ περνοῦμεν ἀρκετὰ καλά. Καὶ εἰς ὅλα τὰ ἄλλα στάδια ὑπάρχουσι διαβαθμίσεις. Ὅτι δὲ εἴμεθα ἴσοι ἀπέναντι τοῦ νόμου, δὲν ἕπεται ὅτι εἴμεθα καὶ κοινωνικῶς ἴσοι, διότι χρειάζονται καὶ ἐφόδιά τινα ἰδιαίτερα διὰ νὰ χωρήσῃ τις ἐμπρός. Καὶ ἐρωτῶ· ἆρά γε εἶναι ἐναντίον τῆς ἰσότητος τῶν Ἑλλήνων τὸ γεγονὸς ὅτι ἄλλοι μὲν μεταβαίνουσιν εἰς τὰ Διδασκαλεῖα καὶ ἐξέρχονται καὶ γίνονται δημοδιδάσκαλοι, ἄλλοι δὲ εἰς τὰ Πανεπιστήμια, καὶ γίνονται καθηγηταὶ τῶν Γυμνασίων καὶ καθηγηταὶ τῶν Πανεπιστημίων καὶ λαμβάνουσι θέσιν ἀνωτέραν, ἀποτελοῦντες τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἐνῷ οἱ δημοδιδάσκαλοι ἀποτελοῦσιν τοὺς ὑπαξιωματικοὺς; Διατί δὲν ἐσκέφθη τις νὰ εἴπῃ ὅτι τοῦτο ἀντίκειται εἰς τὴν ἰσότητα τῶν Ἑλλήνων; Ἀλλ’ ἐξεταστέον ἴσως ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐλέχθη ὑπό τινων· διατί νὰ μὴ ἀφήσητε ἀνοικτὴν τὴν ἐλπίδα, τοὐλάχιστον εἰς τοὺς ἡμίσεις, εἶπεν ὁ κ. Βελέντζας, τῆς κατακτήσεως τῶν ἐπωμίδων τοῦ ἀξιωματικοῦ, ἵνα ἔχωμεν αὐτοὺς ἀποβλέποντας εἰς μεγαλείτερα, καὶ ἑπομένως δυναμένους νὰ προσφέρωσι μείζονας ὑπηρεσίας; Ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι αὐτή. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον φοβεῖται ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος, αὐτὸ ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου. Θέλομεν τοῦ λοιποῦ διὰ τὸ μέλλον νὰ ἀποκόψωμεν ἀπὸ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος θὰ ἀποφασίσῃ νὰ ἀνανεώσῃ τὴν ὑποχρέωσιν τὴν στρατιωτικὴν μετὰ τὴν λῆξιν τῆς θητείας του, νὰ ἀποκόψωμεν ἐξ αὐτοῦ ἐκ ῥίζης τὴν ἰδέαν, ὅτι δύναται νὰ γίνῃ ἀξιωματικός. Ἐὰν δὲν ἀποκόψωμεν ἐκ ῥίζης τὴν ἰδέαν ταύτην, εἶναι ἀδύνατον νὰ στρατολογήσωμεν τοὺς μέλλοντας ὑπαξιωματικούς μας ἐκ τῶν τάξεων ἐκείνων, ἐκ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ τοὺς στρατολογήσωμεν. Ἐὰν ἀφήσητε, ἔστω καὶ εἰς τοὺς ἡμίσεις, ἔστω καὶ εἰς τὸ πέμπτον μόνον, ἀνοικτὴν τὴν ἐλπίδα ὅτι δύνανται νὰ ἀνέλθωσιν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀξιωματικοῦ, θὰ ἴδητε πάλιν τοὺς ἀποφοίτους τοῦ Γυμνασίου νὰ παραμένωσιν ἐν τῷ στρατῷ ἐπὶ τῇ ἐλπίδι ὅτι θὰ δύνανται νὰ ἀποκτήσωσι τὰς ἐπωμίδας τοῦ ἀξιωματικοῦ καὶ νὰ δημιουργῶνται οὕτω ὅλαι ἐκεῖναι αἱ δυσχέρειαι, τὰς ὁποίας εἴχομεν κατὰ τὸ παρελθόν, καὶ συγχρόνως δὲν θὰ μᾶς ἀφήνωσι νὰ ἔχωμεν καλοὺς ὑπαξιωματικούς, διότι καλὸς εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν μόρφωσιν τοῦ Δημοτικοῦ Σχολείου, παρὰ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος μένει προσωρινῶς μὲ τὴν ἐλπίδα νὰ γίνῃ ἀξιωματικός, ἐνῷ ἴσως ἂν δὲν ἐγίνετο ἀξιωματικός, θὰ ἦτο πολὺ καλὸς καὶ αὐτός. Ἀλλ’ ἐδῶ ἔχομεν νὰ ἐξετάσωμεν οὐχὶ τὸ συμφέρον τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου, ἀλλὰ τὸ συμφέρον τοῦ στρατεύματος, καὶ ζητοῦμεν νὰ καθορισθῇ ἀπὸ τοῦδε, καὶ καθορίζεται, διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὅτι τὰ στελέχη τοῦ στρατοῦ ἀποτελοῦνται ἐκ δύο τάξεων· ἀπὸ τῆς τάξεως τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι τοῦ λοιποῦ θὰ ἔχωσιν ὡρισμένην προέλευσιν, καὶ ἀπὸ τῆς τάξεως τῶν ὑπαξιωματικῶν, ἡ ὁποία θὰ εἶναι τάξις μόνιμος. Κύριοι, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι μία ἐκ τῶν θεμελιωδῶν βάσεων τῆς στρατιωτικῆς ὀργανώσεως, τὴν ὁποίαν ἐπιχειροῦμεν σήμερον. Φρονῶ ὅτι τὰ ὠφελήματα τὰ ὁποῖα παρέχονται εἰς τοὺς μονίμους ἀξιωματικούς, στρατολογουμένους ἀπὸ τῆς τάξεως τῶν μεμορφωμένων, τὴν ὁποίαν σᾶς εἶπον πρὸ μικροῦ, δὲν εἶναι τοιαῦτα ὥστε νὰ μὴ ἑλκύσωσιν ὅσους ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἔχωμεν εἰς τὸ στράτευμά μας ὑπαξιωματικούς. Οἱ φέροντες τὸ ἐπιχείρημα ὅτι ἡ οἰκονομικὴ ἄποψις δὲν ἑλκύει πολὺ τὸν Ἕλληνα ἀλλὰ μᾶλλον αἱ τιμαί, πρέπει νὰ ἀναγνωρίσωσιν ὅτι δὲν θὰ ἀποβλέψωσιν εἰς τὴν ὑλικὴν ἄποψιν, ἀλλὰ θὰ ἀποβλέψωσι καὶ εἰς τὴν τιμὴν τὴν ἐξαίρετον, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν αὐτοί, ὡς ἐκ τῆς θέσεώς των ὡς μονίμων ὑπαξιωματικῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τὰ πλεονεκτήματα τὰ ὑλικά, δὲν εἶναι μόνον ἡ θέσις ἐν γένει αὐτῶν ὡς στελεχῶν τοῦ στρατεύματος, ἀλλ’ εἶναι βεβαίως καὶ ἄλλα ἠθικὰ πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχωσιν οἱ μόνιμοι ὑπαξιωματικοί, ἔχοντες ἴδιον διαμέρισμα ἐν τῷ στρατῶνι καὶ ἐν γένει ὅλα τὰ ἄλλα ἠθικὰ πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα πανταχοῦ λαμβάνονται ὑπὲρ αὐτῶν, ὥστε νὰ θεωρῆται τὸ στάδιον αὐτὸ ἓν στάδιον ἄξιον διὰ κάθε ἕνα μετριωτέρας μορφώσεως ἄνθρωπον. Ὅταν εἰς τὸ τέλος μιᾶς εἰκοσαετοῦς ὑπηρεσίας, αὐτὸς θὰ λάβῃ μάλιστα καὶ 4.500 δραχμάς, θὰ ἔχῃ δὲ καὶ τὴν ἐλπίδα ἢ μᾶλλον τὴν βάσιμον προσδοκίαν ὅτι θὰ προτιμᾶται εἰς ὅλας τὰς ὑπηρεσίας τῶν στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων, περὶ ὧν προβλέπει ἕτερον νομοσχέδιον εὑρισκόμενον ὑπὸ τὸν ψῆφον τῆς Βουλῆς, ὁπότε θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα εἴτε νὰ κρατήσῃ τὰς 4.500 δραχμὰς καὶ νὰ λαμβάνῃ τὸν νέον μισθόν, εἴτε νὰ παραιτηθῇ τῶν 4.500 δρχ., διὰ νὰ λάβῃ σύνταξιν, δὲν θὰ εὕρῃ κακὸν τὸ στάδιον. Ἀλλ’ ἐάν, Κύριοι, δὲν εὕρωμεν ἀρκετούς, καὶ εὔχομαι ἵνα ἡ οἰκονομικὴ ἄποψις τῆς χώρας, ἣν μετὰ τὴν πάροδον τῶν πολέμων καὶ τὴν ἐπάνοδον τῆς εἰρήνης προβλέπω πολὺ φωτεινήν, εὔχομαι ἵνα ἡ ἀνάπτυξις τῆς Χώρας εἶναι τοιαύτη, ὥστε τὰ διάφορα ἐπαγγέλματα ἐν Ἑλλάδι νὰ ἀποδίδωσι τοιαῦτα κέρδη, ὥστε παρ’ ὅλας τὰς τιμὰς τὰς ὁποίας θὰ τοῖς παρέχῃ τὸ στάδιον αὐτὸ νὰ μὴ προτιμᾶται, διότι ἐὰν συμβαίνῃ αὐτὸ θὰ εἴμεθα εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ συναγωνισθῶμεν πρὸς τὰ ἰδιωτικὰ ἐπαγγέλματα, διότι ὁ πλοῦτος τῆς χώρας θὰ εἶναι τόσος, ὥστε καὶ τὰ δημόσια ταμεῖα θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συναγωνισθῶσι τὰς ἰδιωτικὰς ὑπηρεσίας· ἐὰν λοιπὸν ἤθελεν ἀποδειχθῆ ὅτι δὲν εἶναι ἀρκετοί, εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἔχωμεν τὰ μέσα, ὥστε νὰ δυνάμεθα νὰ κάμωμεν αὐτοὺς ἐπαρκεῖς, καὶ νὰ κρατήσωμεν τοὺς ὑπαξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀναγκαῖοι διὰ νὰ γίνῃ ὁ στρατός μας πρώτης τάξεως. Διότι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀξιοῖ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ τὸ ἀποκτήσῃ, εἶναι ὅπως ἡ στρατιωτική μας δύναμις, μὲ τὴν διάθεσιν ὅλων τῶν ἀναλόγως τῆς οἰκονομικῆς δυνάμεως πόρων τῆς Χώρας, εἶναι ὠργανωμένη τόσον τελείως, ὥστε νὰ εἶναι πρώτης τάξεως στρατιωτικὴ δύναμις. Ἓν ἐκ τῶν πρώτων, τὰ ὁποῖα θὰ μᾶς δώσωσι τὰ ἀποτελέσματα αὐτά, εἶναι τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Τὰ γενόμενα ἐν τῷ παρελθόντι, καὶ δὲν λέγω τοῦτο πρὸς κατάκρισιν αὐτοῦ, δὲν θὰ ἐπαναληφθῶσιν εἰς τὸ μέλλον διὰ χιλίους δύο λόγους· καὶ διότι ἄλλοι ἦσαν οἱ ὅροι ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἤρχοντο τότε οἱ ὑπαξιωματικοί, μὴ δυνάμενοι νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων καὶ ἔχοντες τὴν ἀξίωσιν νὰ εἰσέλθωσι κατ’ ἄλλον τρόπον, καὶ διότι, ἂς τὸ εἴπω καὶ τοῦτο, ἡ Πολιτεία ἡ Ἑλληνικὴ ἡ δημιουργηθεῖσα μετὰ τοὺς πολέμους, εἶναι Πολιτεία πολὺ ἰσχυροτέρα ἐκείνης τὴν ὁποίαν εἴχομεν πρὸ τῶν πολέμων, ἡ δὲ δημοσία γνώμη ἡ ὁποία ἤρξατο νὰ παρακολουθῇ τὰ δημόσια πράγματα μετὰ τόσης συντόνου προσοχῆς καὶ ἡ ὁποία εἶναι ἀκριβῶς ἀφωσιωμένη ἔτι μᾶλλον εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὀργάνωσιν, νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὴν Πολιτείαν νὰ καταστρέψῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔκαμε, νὰ ἀνοίξῃ δηλαδὴ τὴν θύραν εἰς τοὺς ὑπαξιωματικούς, διὰ νὰ ἔχωμεν αὐτοὺς πάλιν ἀξιωματικούς. Τοιοῦτος πολιτικὸς δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔλθῃ νὰ εἰσηγηθῇ παρόμοια εἰς τὴν Βουλήν, διότι εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ γνωρίζῃ ὅτι ἡ κοινὴ γνώμη δὲν θὰ ἀποδεχθῇ ταῦτα.

§135Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ὅταν δημιουργηθῶσι κοινωνικαὶ τάξεις ἐν Ἑλλάδι καὶ εἰσαχθῇ ἡ ἀνισότης, τότε βεβαίως θὰ ὑπάρξωσιν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἦσαν πολὺ εὐχαριστημένοι παραμένοντες εἰς τὴν κοινωνικὴν τάξιν τὴν ὁποίαν δημιουργεῖτε. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν χαρακτηρισμὸν τοῦ κοινωνιολόγου, δηλῶ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅτι διὰ νὰ εἴπῃ τις ὅσα προηγουμένως εἶπον ἐγώ, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἶναι κοινωνιολόγος, ἀλλ’ ἁπλοῦς Ἕλλην.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μισθοῦ ὁπλιτῶν τῆς ἀνακτορικῆς φρουρᾶς καὶ ἐξόδων γραφείου αὐτῆς» (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Σχολείου λοχαγῶν καὶ ἀφομοιώσεως τῶν ἀξιωματικῶν τῶν προβιβασθέντων δυνάμει τοῦ νόμου ᾼΣΛϚʹ».

§138Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἐπιδιώκεται ἡ ἀφομοίωσις τῶν ἀξιωματικῶν, τῶν ἐκ τοῦ στρατεύματος προερχομένων, πρὸς τοὺς ἐκ τῶν Σχολῶν. Ἐκεῖ ὅπου τὰ πράγματα ἔφθασαν, συμφέρει νὰ ψηφισθῇ αὕτη. Οἱ μὲν εἶχον τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα τοῖς ἔδιδεν ἡ μόρφωσις αὐτῶν, οἱ δὲ εἶχον ἐπίσης τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα τοῖς παρεῖχεν ἡ εὐδόκιμος καὶ μακρὰ ὑπηρεσία. Ἦτο ἀπαραίτητος συνεπῶς καὶ ἀνάγκη νὰ ἐκλίπῃ καὶ ἡ μεταξύ των διάκρισις. Οἱ μειονεκτοῦντες κατὰ τὴν μόρφωσιν καὶ ἐκ τῆς ὑστερήσεως κατὰ τὴν προαγωγὴν ὡς ἐκ τῶν παρακωλυτικῶν ταύτων νόμων, εἶχον πάντοτε τὴν ἔφεσιν νὰ διασπάσωσι τὰ ἐμπόδια, νὰ ὑπερπηδήσωσιν αὐτὰ καὶ νὰ παρακολουθήσωσι τοὺς ἄλλους ἀξιωματικοὺς τοὺς μὲ εὐρύτερον μέλλον. Ἡ σύνθεσις αὕτη εἶναι γεγονὸς ὅτι καθίστα αὐτοὺς προσεκτικωτέρους, ἐπιμελεστέρους εἰς τὸ καθῆκόν των, προσεκτικωτέρους εἰς τὴν ἀποστολήν των, ὥστε νὰ εἶναι δεδικαιολογημένη ἡ βλέψις αὐτῶν ὥστε καὶ αὐτοὶ νὰ φθάσωσιν εἰς εὐρυτέραν κλίμακα. Ἐπῆλθε, Κύριοι, ὁ πόλεμος, καὶ ὁ πόλεμος εὐτυχῶς ἔφερε ὡς ἀναγκαίαν τὴν ἐξαφάνισιν πάσης διακρίσεως μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν διαφόρων ὅπλων, διότι οἱ ἐκ τοῦ στρατεύματος προερχόμενοι εἶχον δικαιώματα τὰ ὁποῖα δὲν ἦσαν ὀλίγα, οὔτε πρότερον οὔτε κατὰ τὸν χρόνον τῶν πολέμων. Κύριοι, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἔχω πλήρη τὴν πεποίθησιν ὅτι καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ἐκ τοῦ σχολείου προερχόμενοι μετὰ μεγάλης χαρᾶς καὶ εὐχαριστήσεως θὰ δεχθῶσι τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ, ὅπως ἐπίσης οἱ ἐκ τοῦ στρατεύματος προερχόμενοι καὶ ἀφομοιούμενοι ἤδη θὰ ἐννοήσωσι νὰ ἐκτιμήσωσι τὴν ἀμοιβὴν τῆς μεγάλης ἐκτιμήσεως, ἥτις τῆς δίδεται, καὶ θὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τελειοτέραν παρασκευὴν καὶ σύνταξιν τοῦ στρατεύματος. Αὐτὴ εἶναι ἡ διατύπωσίς μου ἀπὸ γενικῆς ἀπόψεως. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου καταρτίζεται Σχολεῖον λοχαγῶν εἰς τὸ ὁποῖον οἱ ἀξιωματικοὶ θὰ καταρτίζωνται ὅπως ἀποκτήσωσιν εὐρύτερον μέλλον, προωρισμένοι νὰ φθάσωσιν εἰς τὰ ὕπατα ἀξιώματα, οἱ δὲ ἀξιωματικοὶ οἱ μὴ δυνάμενοι νὰ διανύσωσι τὰς σπουδάς των, θὰ ἐννοήσωσιν ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ παραιτηθῶσι τῆς ἰδέας ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνέρχωνται εἰς τοὺς ἀνωτέρους βαθμούς. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι τοιαύτη εἶναι ἡ φιλοτιμία καὶ ἡ ἐπιθυμία τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατεύματος, ὥστε θὰ ἀνταποκριθῶσιν οὗτοι εἰς τὰς προσδοκίας τῆς Πολιτείας. Ἐάν τινες δὲν κατορθώσωσι τοῦτο, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραπονῶνται. Ἡ Πολιτεία ἔπραξε πᾶν ὅ τι ἦτο δυνατὸν διὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ καὶ τὰς ὑπηρεσίας των καὶ τὴν φιλοτιμίαν των. Ἐκεῖνο μόνον τὸ ὁποῖον εὑρίσκω ἀτελὲς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ εἶναι τὸ ἑξῆς. Ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία ἐλησμόνησεν ὅτι σήμερον ὡς ἐκ τῆς ἀνάγκης εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθη, ηὔξησε τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν τῶν μονίμων εἰς 1500· εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην τὴν ἀναπόδραστον νὰ προέλθῃ εἰς προβιβασμοὺς ἀθρόους πρὸς συμπλήρωσιν κενῶν, καὶ πολλοὶ μὴ κατηρτισμένοι δὲν δύνανται νὰ ἀκολουθήσωσι τὴν πρόοδον τοῦ στρατεύματος. Οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς χθὲς καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς σήμερον, δὲν ἔχουσιν ὅ τι ἀπαραιτήτως ἔπρεπε νὰ ἔχωσι διὰ νὰ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὴν ἀποστολήν των. Νομίζω ὅτι ἐὰν ἐλαμβάνετο πρόνοια διὰ τοὺς ἀνθυπολοχαγοὺς καὶ τοὺς ὑπολοχαγούς...

§139Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶναι τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, ἀλλὰ βεβαίως λαμβάνεται πρόνοια.

§140Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει παύω.

§141ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ εἴπω δύο λέξεις. Ἡ πρόνοια τὴν ὁποίαν ἐζήτησεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας Βουλευτὴς λαμβάνεται καὶ δὲν δύναται παρὰ νὰ ληφθῇ καὶ διὰ τοὺς ἀνθυπολοχαγοὺς καὶ τοὺς ὑπολοχαγούς, διότι καθῆκον ἔχει ἡ Πολιτεία καὶ πρὸς αὐτοὺς καὶ πρὸς τὸ στράτευμα, ἀλλὰ καὶ συμφέρον, ὅπως μεριμνήσῃ περὶ τῆς μορφώσεως αὐτῶν, ὅπως τοῖς παράσχῃ τὰ μέσα διὰ νὰ δυνηθῶσι νὰ ἀκολουθήσωσιν ἐλευθέρως τὸ παραιτέρω στάδιον. Δὲν ἀνήκει ὅμως τοῦτο εἰς τὸ παρὸν νομοσχέδιον· ἀνήκει εἰς ἄλλο, εἰς τὸ ὁποῖον προνοεῖται περὶ σχολείου ἐφαρμογῆς, ἴσως δὲ καὶ εἰς τοῦτο θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ πρόνοια περὶ τοῦ σχολείου τῆς ἐφαρμογῆς εἰς τὸ ὁποῖον θὰ εἰσέρχωνται καὶ οἱ ἐκ τῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων οἱ ὁποῖοι σήμερον περιορίζονται μόνον εἰς τὴν θεωρητικὴν μόρφωσιν. Ἀλλά, Κύριοι, καθ’ ἣν στιγμὴν παρέχομεν εἰς ὅλους τοὺς ἀξιωματικούς, τοὺς μετασχόντας τῶν δύο ἐνδόξων πολέμων, τὸ δικαίωμα ν’ ἀποβλέπωσιν ἐλευθέρως εἰς τὰς ἀνωτέρας βαθμίδας τῆς στρατιωτικῆς ἱεραρχίας, ἔχω καθῆκον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πρὸς ἀποφυγὴν παρεξηγήσεως ἐν τῷ μέλλοντι νὰ εἴπω πρὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτοὺς ὅτι ἡ διάβασις ἀπὸ τοῦ κατωφλίου, τὸ ὁποῖον ἀνοίγει τὴν ὁδὸν πρὸς τοὺς ἀνωτέρους βαθμούς, εἶναι διάβασις ἡ ὁποία πρέπει νὰ γνωρίσωσιν ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἐλπὶς νὰ ἀποφευχθῇ. Εἶναι τόσον ἀπαραίτητος ἡ ἀνάγκη τούτου, ὥστε εἰς οὐδένα πρέπει νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἰδέα, οὔτε κανένα Βουλευτὴν ν’ ἀνησυχήσῃ μήπως ἐπιτρέποντες τὴν ἄνοδον δὲν θὰ ἔχωσι τὰς ἐγγυήσεις ὅτι θὰ φθάσωσιν εἰς τοὺς ἀρίστους. Εἶναι τόσον θεμελιῶδες τοῦτο, ὥστε δυνάμεθα νὰ ἐμπιστευθῶμεν τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ τόσον ὅσον ἐμπιστευόμεθα τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Συντάγματος, διότι, Κύριοι, πρέπει ν’ ἀναγνωρισθῇ παρ’ ὅλων καὶ νὰ γίνῃ κτῆμα τῆς κοινῆς συνειδήσεως, ὅτι αἱ ἀνώτεραι διοικήσεις τοῦ στρατεύματος δὲν ἠμπορεῖ παρὰ κατ’ ἀνάγκην νὰ περιέρχωνται εἰς τοὺς ἀρίστους, εἰς τοὺς ἐκλεκτούς, εἰς τοὺς διακρινομένους ἀκριβῶς ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ των. Ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος, Κύριοι, ὅτι ἡ ὁδὸς τὴν ὁποίαν ἀνοίγομεν οὐδένα ἐγκλείει κίνδυνον, διότι οἱ σήμερον ἀξιωματικοὶ οἵτινες εἶναι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον πλέον τῶν 9]10, εἶναι ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἔτυχον ἐγκυκλοπαιδικῆς μορφώσεως· συνήθως εἶναι ἀπόφοιτοι τοῦ Γυμνασίου, ἐλάχιστοι δὲ εἶναι οἱ ἄλλοι. Οἱ ἔχοντες τὸ προσὸν τοῦτο τῆς ἐγκυκλοπαιδικῆς μορφώσεως, οἱ ὑπηρετήσαντες εἰς τὸν στρατὸν ἐπὶ ἔτη πολλά, οἱ ἔχοντες νὰ συμπληρώσωσι τὴν μόρφωσίν των ἀνθυπολοχαγοὶ καὶ ὑπολοχαγοὶ διὰ τοῦ σχολείου τῆς ἐφαρμογῆς, οἱ μέλλοντες νὰ διέλθωσι διὰ τῆς Σχολῆς τῶν λοχαγῶν, ἔχουσιν ὅλους τοὺς ὅρους ὅπως κατορθώσωσι νὰ ὑπερπηδήσωσι τὸν φραγμὸν καὶ νὰ φθάσωσιν ἰσότιμοι μὲ ὅλους τοὺς ἐξελθόντας ἐκ τῆς Σχολῆς ὅπως ἀποβλέψωσιν εἰς ἀνώτερον βαθμόν. Ἀλλ’ ἐὰν εἶναι τοῦτο γέρας διὰ τῆς συντόνου ἐργασίας αὐτῶν, πρέπει νὰ γνωρίζωσιν οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ καταβάλωσι τὴν αὐτὴν ἐπιμέλειαν, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀποβλέψωσιν εἰς τὸ ὅτι, ὅποιος εἶναι ἀρχαιότερος, αὐτὸς θὰ λάβῃ τὴν ἀνωτέραν διοίκησιν. Ἐνόμισα ὅτι τὴν στιγμὴν αὐτήν, κατὰ τὴν ὁποίαν παρέχομεν εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους ὄχι δικαιώματα, ὄχι προνόμια, ὄχι ἀμοιβὰς, διότι τὸ νομοσχέδιον ἀνηγγέλθη εἰς τὴν Βουλὴν ἀπὸ πολλῶν μηνῶν καὶ ἡ σύνταξις αὐτοῦ προῆλθεν ἐκ πρωτοβουλίας ὑπηρεσιακῆς, οὐχὶ δι’ ἀμοιβὴν προσώπων χάριν προσώπων, ἀλλὰ χάριν τοῦ συμφέροντος τοῦ στρατεύματος, ἔχω ἀνάγκην, λέγω, νὰ δηλώσω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐδήλωσα, ὥστε νὰ μὴ ὑποτεθῇ ὅτι οἱ ἀνώτεροι βαθμοὶ θὰ εἶναι ἀποτέλεσμα ἀρχαιότητος, ὡς δυστυχῶς τοῦτο ἐγένετο ἐν τῷ παρελθόντι, ἀλλὰ κατ’ ἀνάγκην θὰ εἶναι ἀποτέλεσμα ἐπιλογῆς. Γνωρίζω δὲ ὅτι τοῦτο ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν ὅλων τῶν ἀποτελούντων τὸ στράτευμα καὶ ἐνδιαφερομένων διὰ τὸ μέλλον τοῦ στρατεύματος.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται ν’ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀδείας εἰσαγωγῆς ἅλατος διὰ βιομηχανίαν καὶ γεωπονικὴν χρῆσιν». Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκεται).

§143Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Δὲν παρέσχετε τὰς πληροφορίας διατί ἀποκλείεται τὸ ἅλας...

§144ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς παρακαλῶ· τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ προεκλήθη ἐκ τῆς ἑξῆς ἀνάγκης. Διάφοροι κλάδοι βιομηχανίας ἔχουσιν ἀνάγκην ἅλατος, ἡ παροχὴ δὲ αὐτοῦ δὲν εἶναι ἀρτία, πολλάκις δὲ καὶ ἀνεπαρκής. Πολλάκις εὑρίσκεται ἡ βιομηχανία ἐν μειονεκτικῇ θέσει καὶ δι’ αὐτὸ ἀναγκάζονται νὰ κάμωσιν χρῆσιν ἅλατος ἐκ ξένων ἁλικῶν, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ εἰς βρῶσιν.

§145Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἡ ποσότης, κ. Ὑπουργέ, κατ’ ἔτος εἶναι ἐλαχίστη, ἔχει δὲ ἓν ἔσοδον μικρὸν τὸ Κράτος.

§146ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἀσήμαντον.

§147Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ παρατηρήσω εἶναι ὅτι τὸ ἅλας ἀφορᾷ ἓν σπουδαῖον ποσὸν διὰ τὸν παρασκευάζοντα τὸν ἰχθύν, καὶ νομίζω ὅτι εἰς ὅλα τὰ Κράτη, καὶ ἰδίως εἰς τὴν Ῥωμουνίαν, τὸ ἅλας πωλεῖται εἰς πολὺ εὐθυνοτέραν τιμήν. Πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς ἀνάγκας ταύτας καὶ νὰ προστατευθῇ ἡ βιομηχανία τῶν ἁλιπάστων.

§148ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Εἶναι δύσκολον.

§149Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Οὐδεμίαν φέρω ἀντίρρησιν ἐπὶ τῶν μέτρων τούτων, ἀφοῦ λαμβάνεται πρόνοια διὰ τὴν βιομηχανίαν ὅπως ἀπαλλάσσηται τοῦ φόρου τοῦ ἅλατος, διότι καὶ εἰς ἄλλα Κράτη εἰσάγεται ἀτελῶς τὸ ἅλας. Δὲν νομίζει ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ληφθῇ πρόνοια ὅπως καὶ τὸ ἅλας, τὸ χρησιμοποιούμενον πρὸς συντήρησιν τῶν ἐλαιῶν, μὴ ἐπιβαρύνῃ τοὺς παραγωγούς, ὅταν μάλιστα εἶναι γνωστὸν ὅτι τότε γίνεται χρῆσις ὅταν πρόκειται νὰ φθαρῶσιν αἱ ἐλαῖαι καὶ ἑπομένως ἄνευ τῆς χρήσεως τοῦ ἅλατος ἡ παραγωγὴ τοῦ ἐλαίου ἢ θὰ ἐξαφανισθῇ ἢ θὰ εἶναι κακῆς ποιότητος; Ὀρθὸν εἶναι ὅπως καὶ ἡ γεωργικὴ παραγωγὴ τύχῃ αὐτῆς τῆς προστασίας καὶ μὴ ὑφίσταται τὴν βαρυτάτην αὐτὴν φορολογίαν τοῦ ἐλαίου. Ὁμολογῶ ὅτι θὰ ἦτο δύσκολος ἡ ἐξεύρεσις τρόπου χρήσεως ἅλατος εἰδικῶς διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ἐλαιῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἴσως ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου δὲν θὰ εὑρίσκετο εἰς δυσκολίαν ὅπως ἡ βιομηχανία τοῦ ἐλαίου ἀπολαμβάνῃ τῆς φορολογίας τοῦ ἅλατος.

§150ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ εἶναι ὀρθή, ἀλλὰ προσθέτω ὅτι τὸ παρὸν νομοσχέδιον δὲν εἰσάγει τὴν προστασίαν εἰδικῆς βιομηχανίας, διότι ἡ διάταξις αὕτη τῆς προστασίας ὑπάρχει καὶ ἐπιτρέπει μόνον τὴν ἔξωθεν εἰσαγωγὴν αὐτοῦ τοῦ ἅλατος. Αἱ παρατηρήσεις ὅμως αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βουλευτοῦ, ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὰ ἁλίπαστα καὶ διὰ τὰς ἐλαίας, εἶναι ἀξία πάσης προσοχῆς καὶ μελέτης, ἀλλὰ τὸ παρὸν νομοσχέδιον δὲν δύναται νὰ ἐπικουρήσῃ εἰς τοῦτο, δι’ ὅτι τὸ ἅλας ἀκριβῶς τὸ ὁποῖον εἰσάγεται διὰ τῆς μεθόδου τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, εἶναι ἅλας μετουσιωμένον, μὴ δυνάμενον νὰ μεταχειρισθῇ εἰς τὴν χρῆσιν αὐτήν.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸν νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον, ἀναβαλλομένου τοῦ συνόλου). Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐφαρμογῆς τῆς φορολογίας τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1914 καὶ περὶ παρατάσεως τῶν προθεσμιῶν τῶν δηλώσεων καὶ πληρωμῆς διαφόρων χρεῶν».

§152Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἔδιδε τὴν συγκατάθεσίν της εἰς τὴν παράτασιν τοῦ φόρου τούτου ἐπὶ ἓν ἀκόμη ἔτος ἄνευ παρατηρήσεών τινων, θὰ ὑπετίθετο ὅτι ἀναγνωρίζει τὴν ἀξίαν τοῦ φόρου τούτου· ἀναγνωρίζει ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ ἑπομένως θὰ ἐπεβάλλετο καὶ εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὴ ζητήσῃ πλέον τὴν παράτασίν του ἐπὶ ἓν ἀκόμη ἔτος ἀλλ’ ἐπ’ ἄπειρον, δηλαδὴ τὴν μονιμοποίησιν τοῦ φόρου, ὁ ὁποῖος κατηργήθη ἀπὸ τῷ 1909. Γνωρίζετε πάντες, ἄνευ διακρίσεως πιστεύω, ὅτι οὐδεὶς φόρος εἶναι ἀντιπαθέστερος παρὰ τῷ ἀγροτικῷ λαῷ, ὅσον ὁ φόρος ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ὅτε δὲ ἐπῆλθεν ἡ κατάργησις, κατάργησις δυστυχῶς ἡ ὁποία ἐπρόκειτο νὰ πραγματοποιηθῇ ἀπὸ τοῦ ἑπομένου ἔτους, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐχαιρέτησεν αὐτὸν μετὰ ἀλλαλαγμῶν. Δυστυχῶς ὅμως ἡ χαρὰ δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἔχῃ ἀποτελέσματα. Ἡ ζωὴ τοῦ φόρου τούτου παρατείνεται ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος καὶ δὲν φαίνεται ὅτι ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ παύσῃ, διότι οὐδὲν μέτρον προτείνεται εἰς ἀντικατάστασιν αὐτοῦ, μολονότι παρῆλθε ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης τόσος χρόνος, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπηται ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι δὲν ἐμελετήθη ποῖος φόρος θὰ τὸν ἀντικαταστήσῃ. Εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι ὁ φόρος οὗτος ἀντεκατεστάθη ὑπὸ ἄλλου φόρου ἐπὶ τῶν σπειρομένων γαιῶν, ὁ ὁποῖος ἐπίσης μένει ἀνεφάρμοστος, ἐνῷ συγχρόνως δὲν καταργεῖται. Ὥστε καὶ περὶ τούτου νὰ ὑπάρχῃ ἀμφιβολία ἐὰν κατεδικάσθη ἢ ἐὰν ἐκρίθη ἀκατάλληλος πρὸς ἐπιβολὴν ἢ ἂν ἀκόμη κρίνεται τοιοῦτος, ὥστε ἡμέραν τινὰ ν’ ἀντικαταστήσῃ τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἶναι ἡ τετάρτη ἀνανέωσις, ἡ ὁποία γίνεται ἐπὶ τοῦ φόρου τούτου, καὶ δὲν γνωρίζω ὑφ’ ὁπόσων ἄλλων παρατάσεων θὰ ἀκολουθηθῇ.

§153Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Νὰ καταργήσωμεν καὶ τοὺς δύο.

§154Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Καλὰ θὰ ἦτο νὰ καταργηθῶσιν ὅλοι οἱ φόροι, καὶ ἀκριβῶς περὶ τούτου πρόκειται, ὅτι ἡ ἐποχὴ εἶναι τελείως ἀκατάλληλος διὰ καταργήσεις, καὶ τὸ κακὸν εἶναι ὅτι δὲν γίνεται σκέψις περὶ ἐπιβολῆς νέων. Ὅτι ὁ φόρος εἶναι ἄνισος, ὅτι εἶναι δυσάρεστος, τοῦτο εἶναι γνωστόν. Εἶναι ἄνισος, διότι δὲν στηρίζεται ἐπὶ τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς χρήσεως τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἀλλὰ ἐξαρτᾶται ἐκ διαφόρων περιστάσεων ἢ μᾶλλον ἐκ τῆς πραγματοποιήσεως, ὥστε νὰ καταντᾷ τὰ ἀροτριῶντα κτήνη εἰς μίαν περιφέρειαν, ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν ἄλλην, νὰ ὑπόκεινται εἰς διπλάσιον ἢ τετραπλάσιον φόρον, ἀναλόγως τῆς παραγωγῆς. Τὸ βάρος ἑπομένως τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται ἐπὶ τῶν χωρικῶν τῶν διαφόρων μερῶν τῆς Ἑλλάδος, εἶναι πολλαπλάσιον παρ’ ὅτι εἶναι εἰς ἄλλα μέρη. Προτείνεται ἡ ἀνανέωσις τοῦ φόρου ἐπὶ ἓν ἔτος· διὰ τίνα λόγον; Δὲν ἐπληροφορήθη ἡ Βουλὴ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διατί ζητεῖται ἡ παράτασις αὐτή. Τὸ μεσολαβῆσαν χρονικὸν διάστημα, ἀπὸ τῆς στιγμῆς τῆς καταργήσεως του μέχρι σήμερον, τὸ τετραετὲς αὐτὸ διάστημα, δὲν ἔδωκε καιρὸν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ὅπως μελετηθῇ ἡ ἀντικατάστασις του, ὅπως ἐξευρεθῇ ἄλλος φόρος, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ τὸν ἀντικαταστήσῃ; Διὰ τίνα λόγον μένει ὑπὸ τὴν ἐκκρεμότητα ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὥστε νὰ μὴ γνωρίζῃ ἂν εἶναι πάγιος ἢ μὴ καθ’ ὅσον εἶναι γνωστόν, ὅτι οὐχὶ ἡ δυσκολία τῆς ἀποκτήσεως τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ἐμποδίζει τινὰ εἰς τὴν ἀγορὰν αὐτῶν, ἀλλ’ ὁ φόρος, ὅστις θὰ ἐπιβαρύνῃ τοῦτον. Ἐὰν γνωρίσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς κατεδικάσθη, θὰ ἐνισχυθῇ εἰς τὴν ἀγορὰν κτηνῶν, ἀλλ’ ἐκ τῆς τοιαύτης ἀνανεώσεως σχηματίζομεν πεποίθησιν ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς τείνει νὰ γίνῃ πάγιος ἀναγκάζει τοὺς ἀγρότας νὰ ἀπέχωσι ἀπὸ τῆς ἀποκτήσεως κτηνῶν.

§155Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Ποῖος φόρος θὰ τεθῇ;

§156Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὴν ἐρώτησίν σας νὰ ἀπευθύνηται εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ὑποθέτω δέ, κ. Συνάδελφε, ὅτι ἂν ὑπάρχωσι τόσα ἐπιχειρήματα ἐναντίον τῆς δεκάτης ἢ ἄλλων τινῶν φόρων, οἵτινες εἶναι εἰς σᾶς ἀντιπαθεῖς, ὅτι θὰ δυνηθῆτε νὰ ἀναπτύξητε ταῦτα ἐνώπιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ θὰ πείσητε αὐτὸν ὅπως μὴ ἐφαρμοσθῶσιν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ ἐξευρεθῇ φόρος τις, ὥστε τὸν κακὸν φόρον νὰ ἀντικαταστήσῃ ὁ καλός, ἐκτὸς ἐὰν σεῖς, κ. Συνάδελφε, προερχόμενος ἐκ χώρας σιτοπαραγωγικῆς, εὑρίσκεται ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς εἶναι καλός.

§157Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Ἀπὸ τὴν δεκάτην βεβαίως.

§158Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἐπιτρέπεται; Ἓν πρέπει νὰ γίνῃ σήμερον. Εἴπετε ὅτι ἔχει τὸ ἐλάττωμα ὁ φόρος αὐτὸς τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἰδίως διὰ τὰ ζῷα, διότι δὲν δύναται ὁ ἀγρότης νὰ μεταχειρισθῇ ὅσα ζῷα θέλει. Τοῦ ἐλαττώματος τούτου θὰ ἐπήρχετο ἡ διόρθωσις δι’ ἑνὸς μέσου, ἐὰν ἐπετρέπετο, ἕκαστον ζεῦγος νὰ ἀποτελῆται ἐκ τριῶν ζώων μὲ τὴν αὐτὴν τιμήν, ὥστε ἐὰν τὸ ἓν ζῷον εἶναι ἀδύνατον νὰ δύναται ὁ ἀγρότης νὰ ἔχῃ ἓν ἐπὶ πλέον.

§159Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὅ τι λέγει ὁ κ. Συνάδελφος εἶναι πολὺ ὀρθόν, καὶ δεικνύει ἓν ἐπὶ πλέον ἐλάττωμα τοῦ φόρου, διότι ὁ φορολογούμενος πληρώνει χωρὶς νὰ δύναται καλῶς νὰ καλλιεργήσῃ. Τὰ μικρὰ καὶ τὰ μεγάλα κτήνη ὑπόκεινται εἰς τὴν αὐτὴν φορολογίαν, μολονότι εἶναι δυνατὸν ζεῦγος τι ἀροτριώντων κτηνῶν νὰ παρέχῃ διπλασίαν ἀροτρικὴν δύναμιν παρ’ ὅ τι παρέχει ἄλλο. Ὅ τι δὲ προτείνει ὁ κύριος Συνάδελφος ἐκ Τρικκάλων, ὅπως καὶ τρία ζῷα ἀποτελέσωσι ζεῦγος, νομίζω ἀδύνατον νὰ γίνῃ, διότι οὐχὶ ἡ χρῆσις τοῦ ζεύγους ἢ ἡ ἐκτέλεσις ἀροτριώσεως φορολογεῖται, ἀλλ’ ἡ ὕπαρξις τῶν κτηνῶν τούτων, ἀσχέτως πάσης ἐργασίας. Καὶ ἡ ἐλαχίστη χρησιμοποίησις αὐτῶν ἐπιβάλλει κατὰ τὸν νόμον ὁλόκληρον τὸ βάρος, μολονότι ἡ ἐκ τούτων χρησιμοποίησις ἀπέβη εἰς τὸν χρησιμοποιροῦντα ἀροτριῶντα κτήνη ἐλαχίστη. Ἡ ἀγαγέωσις τοῦ φόρου τούτου πρέπει νὰ γεννήσῃ σκέψεις εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι τὸ δεύτερον ἢ τρίτον οἰκονομικὸν μέτρον, τὸ ὁποῖον τίθεται ἐνώπιόν μας ἀπὸ μακροῦ χρόνου εἶναι τοιοῦτον, ὥστε νὰ ὑποτίθηται ὅτι δὲν λείπει τίποτε ἀπὸ τὴν φορολογίαν, ὅτι τὸ ὑπάρχον φορολογικὸν σύστημα εἶναι ἐπαρκὲς ν’ ἀντιμετωπίζῃ τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους καὶ ὅτι τὸ μόνον τὸ ὁποῖον λείπει εἶναι ἡ ἀνανέωσις τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ὅτι φόρος, ὁ ὁποῖος ἂν δὲν ψηφισθῇ σήμερον εἶναι κατηργημένος, ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς πρόκειται νὰ πληρώσῃ ὅλα τὰ κενὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τὰ ὁποῖα παρήχθησαν ἐκ τῶν διαφόρων ὑποχρεώσεων, ἃς ἀνέλαβε τὸ Κράτος. Ἐὰν οὐχὶ ἁπλῆ ἐμπειρία ἤγαγε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προσαγάγῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἐπειδὴ ἀνενεώθη καὶ ἄλλα ἔτη, ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐρωτήσῃ: ἐννοεῖ ὅτι διὰ τῆς ἀνανεώσεως ἐπὶ ἔτος ἀκόμη τοῦ ἀντιπαθεστάτου τούτου φόρου, ὅστις τόσον πολὺ θὰ δυσαρεστήσῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ τόσα κακὰ ἀποτελέσματα θὰ φέρῃ ἐὰν γίνῃ ἡ ἀνανέωσις τοῦ φόρου τούτου, ἐννοεῖ ὅτι ἄρτιον οἰκονομικὸν σύστημα ὑπάρχει καὶ θέλει τὴν ἐξακολούθησιν αὐτοῦ; Ἡ Βουλὴ γνωρίζει ὅτι ἀπὸ τῆς ἐπαναστάσεως ἐνεργεῖται τοιαύτη ἀναδιοργάνωσις τῆς διοικήσεως, ἐπέρχονται τοιαῦται αὐξήσεις δαπανῶν εἰς ὅλους τοὺς κλάδους, τὸν στρατιωτικόν, τὸν ναυτικόν, τὴν διοίκησιν καὶ τὴν ὁδοποιΐαν, ὥστε νὰ σχηματίσῃ τὴν πεποίθησιν ὅτι μεταξὺ τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους καὶ τῶν ἐξόδων θὰ ὑπάρξῃ κολοσσιαία διαφορά· χάος τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ γεφυρώσῃ ἡ προτεινομένη αὔξησις τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Καὶ ὅτι ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει φθάσει εἰς τὴν σκέψιν ὅτι μέτρα διάφορα ἐπιβάλλονται, ὅπως ἡ διαφορὰ αὕτη ἐξισωθῇ, τότε ὀφείλει νὰ μὴ ἐμμένῃ εἰς τὴν ἀνανέωσιν τοῦ φόρου τούτου, ὅπως τὸ μέτρον τοῦτο μὴ προτείνῃ μετὰ τῶν ἄλλων μέτρων. Ἐὰν δὲν πράξῃ τοῦτο, ἀφήνει τὴν Βουλὴν νὰ θεωρῇ ὅτι ὁλόκληρος ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν ἐσόδων καὶ τῶν δαπανῶν τοῦ Κράτους μένει ἀνοικτὴ καὶ ὅτι δι’ αὐτῶν οὐδεμία πρόνοια λαμβάνεται. Ἡ Βουλὴ πολὺ εὐχαρίστως προτείνει αὔξησιν δαπανῶν καὶ ἐλάττωσιν φόρων, ἀλλὰ μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν ἐκ διαμέτρου ἀντιθέτων μέτρων, παραμένει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπόχρεος νὰ κάμῃ καὶ δαπάνας, ἀλλὰ νὰ ἀποκτήσῃ καὶ ἔσοδα καὶ νὰ καθιστᾷ γνωστὰ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ πράγματα, ὥστε οὔτε ἡ αὔξησις τῶν δαπανῶν, νὰ σταματήσῃ, οὔτε νὰ ἐπέλθῃ ἡ αὔξησις τῶν ἐσόδων ἡ ἀπαραίτητος ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν δαπανῶν. Θὰ ἦτο ἔργον βαρὺ νὰ ἀριθμήσῃ τις τὰ ποσὰ τὰ ἐπιβληθέντα διὰ διαφόρων νόμων, ἰδίως κατὰ τὴν τελευταίαν τριετίαν, ὅπου ἱδρύθησαν καὶ δύο νέα Ὑπουργεῖα, δι’ ὧν αἱ δαπάναι τοῦ Κράτους ηὐξήθησαν κατὰ πολλὰ ἑκατομμύρια, θὰ ἦτο δύσκολον νὰ ὑπολογίσῃ τις τὰς δαπάνας τὰς ἐπελθούσας δυνάμει τῶν νέων νόμων. Τὸ ἔργον ὅμως τοῦτο ὤφειλε νὰ εἶχε κάμει ὁ κ. Ὑπουργός, καὶ νὰ γνωρίζῃ ἂν ἡ αὔξησις τῶν δαπανῶν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ καλυφθῇ διὰ τῆς βαθμιαίας αὐξήσεως τῶν ἐν χρήσει φόρων. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τῶν ἐκτάκτων δαπανῶν τῶν δύο πολέμων, διότι, ἂν ἐκ τῶν στοιχείων τούτων προήρχετο εἰς ὑπολογισμοὺς ἔπρεπε νὰ καταληφθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐξ ἀπελπισίας. Τίνα εἶναι τὰ ἔξοδα τὰ ἐτήσια τοῦ Προϋπολογισμοῦ πρὸς κάλυψιν τῶν συνήθων δαπανῶν, πρὸς βελτίωσιν τῶν νέων Χωρῶν, καὶ τῶν δαπανῶν πρὸς κάλυψιν τῶν τοκοχρεολυσίων τῶν δανείων, ἅτινα συνήψαμεν, εἶναι δύσκολον νὰ μάθῃ τις. Ἀλλ’ ἀναμφισβητήτως τὰ ποσὰ ταῦτα ἀπέχει καταπληκτικῶς τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον διὰ τῶν ἐν χρήσει φόρων δύναται νὰ ἀποκτήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ διοίκησις μὲ τὴν ὑπάρχουσαν κατάστασιν, διότι θὰ προκύπτωσιν ἐλλείμματα καὶ δὴ τοιαῦτα, ὥστε ὅταν κληθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ καλύψῃ ταῦτα, θὰ αἰσθανθῇ πολὺ τὸ βάρος τὸ ὁποῖον τῷ ἐπιβάλλετε. Θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ γνωσθῇ ἐνωρὶς καὶ ἐφ’ ὅσον πραγματοποιεῖται ἡ τοιαύτη αὔξησις τῶν δαπανῶν, ὅπως παραλλήλως πρὸς αὐτὰς προστίθενται καὶ οἱ φόροι, ἵνα τὸ ἔλλειμμα τὸ προκῦπτον κατέρχηται εἰς τὸ μηδὲν καὶ μὴ προκύπτωσιν ἐλλείμματα δυνάμενα νὰ φέρωσι τὸ Κράτος εἰς ἀπελπιστικὴν θέσιν. Ἐνώπιόν μας ἔχομεν δύο φόρους, τὴν ἀνανέωσιν τοῦ φόρου τούτου καὶ τὸν φόρον ἐπὶ τῶν κληρονομιῶν. Ἤθελον νὰ μάθω ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν, φρονεῖ ὅτι οἱ δύο οὗτοι φόροι θὰ παράσχωσιν εἰς αὐτὸν τὰ μέσα νὰ ἀντεπεξέλθῃ κατὰ τῶν δαπανῶν, ἃς ἐπέβαλον εἰς τὸ Κράτος νόμοι ψηφισθέντες ὑπὸ τῆς παρούσης Βουλῆς τῇ συγκαταθέσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ; Διότι δὲν δύναμαι νὰ φαντασθῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ εἰσηγῆται τὴν ψήφισιν νόμων ἐπιβαλόντων δαπάνας χωρὶς τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι τὸ Κράτος εἶναι εἰς θέσιν νὰ φέρῃ τὰ πρόσθετα βάρη τὰ ὁποῖα τῷ ἐπιβάλλουσιν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γνωρίζομεν εἶναι ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν τριετίαν ἢ τετραετίαν ἔχομεν τὴν ἐπιβολὴν δύο φόρων, τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος καὶ τοῦ τῶν σπειρομένων γαιῶν. Ἐκ τούτων ὁ εἷς δὲν ἐπραγματοποιήθη καὶ ἀντικαθίσταται κατ’ ἔτος διὰ τῆς ἀνανεώσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ὁ ἄλλος ἀποφέρει ἐλάχιστον ποσόν, ὥστε νὰ εἶναι ἀνάξιος λόγου. Ἐν τῷ μεταξύ, κατὰ τὴν τελευταίαν τετραετίαν, ἀσχέτως πρὸς τὰ ἔκτακτα γεγονότα τὰ ὁποῖα ἐπιβαρύνουσι τὸν Προϋπολογισμόν, ἐψηφίσαμεν διὰ τὴν διοίκησιν νόμους οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουσιν εἰς τὸ Κράτος ἑκατομμύρια. Κατὰ τίνα τρόπον θὰ καλυφθῶσι τὰ ἑκατομμύρια αὐτά; Εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθῇ ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίζῃ νόμους, διὰ τῶν ὁποίων ἐπιβάλλονται δαπάναι, χωρὶς συγχρόνως νὰ γεννηθῇ τὸ ἐρώτημα ἐὰν θὰ ὑπάρξωσιν καὶ τὰ μέσα πληρωμῆς αὐτῶν; Εἶναι δυνατὸν νὰ μείνῃ ἡ Βουλὴ ἐν ἀγνοίᾳ καὶ ἄνευ δηλώσεων τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, ὅτι ἡ ἐξακολούθησις αὐτὴ τῆς αὐξήσεως τῶν δαπανῶν δύναται νὰ μὴ ταράσσῃ τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διότι αἱ πρόσοδοι τοῦ Κράτους εἶναι ἱκαναὶ νὰ καλύψωσιν αὐτάς; Τοῦτο ἤθελον νὰ ἀκούσω ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁμιλῶ ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον οὐδόλως ἐπεθύμουν τὴν στιγμὴν αὐτήν, ἀλλὰ ἡ ἀνανέωσις ἑνὸς φόρου καὶ ἡ ἐπιβολὴ ἑνὸς ἄλλου μοὶ δίδει, νομίζω, τὴν εὐκαιρίαν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διαφωτίσῃ τὴν Βουλὴν ὄχι ἐπὶ λεπτομερειῶν, ἀλλὰ ἐπὶ τῶν γενικῶν γραμμῶν ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐννοεῖ νὰ στηρίξῃ τὴν οἰκονομικήν του πολιτικήν, ὥστε νὰ μᾶς πείσῃ ὅτι τίποτε δὲν λείπει μεταξὺ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων παρὰ μόνον τὸ ποσὸν τῶν 2.000.000, τὸ ὁποῖον μᾶς ζητεῖ διὰ τῆς ἀνανεώσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, καὶ τὸ ἄγνωστον ἀλλὰ πάντοτε ἀσήμαντον ποσόν, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ εἰσπραχθῇ διὰ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου τῶν κληρονομιῶν. Ἐὰν δέ, ἐπαναλαμβάνω, τοιαύτην δήλωσιν ἐπιφυλάσσεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ κάμῃ εἰς ἄλλην περίοδον τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, θὰ παρεκάλουν αὐτὸν νὰ ἀνέβαλε καὶ τότε καὶ τὴν ἀνανέωσιν τοῦ φόρου τούτου, διότι δὲν βλέπω διὰ τίνα λόγον πρέπει νὰ ἐπιβαρυνθῇ πρὸς μείωσιν τοῦ ἐλλείμματος, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει μεταξὺ ἐσόδων καὶ ἐξόδων, ἡ τάξις αὐτή, ἡ ὁποία κατ’ ἐξοχὴν ἔχει ἀνάγκην μερίμνης ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας, ὅπως ἀπαλλαχθῇ τῶν μεγάλων βαρῶν, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλονται εἰς αὐτήν. Ἡ ἀνανέωσις τοῦ φόρου τούτου ἐπὶ ἓν ἀκόμη ἔτος, βεβαίως δὲν θὰ φέρῃ συμφορᾶς, ἀφοῦ ὁ νόμος οὗτος ἰσχύων ἐπὶ 30 ἔτη δὲν κατέστρεψε τὴν Ἑλλάδα, ἀλλ’ ἡ σκέψις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι περὶ ὅλων τῶν ἄλλων δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ μεριμνήσῃ ἀλλὰ μόνον περὶ τῆς ἀνανεώσεως τοῦ φόρου τούτου, ἐπιβάλλει νομίζω εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται νὰ ὁμιλῶσι περὶ τῶν συμφερόντων τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν, ἐπιβάλλει εἰς αὐτοὺς νὰ ἀποτρέψωσιν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἀπὸ τοῦ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀνανέωσιν τοῦ φόρου τούτου, διότι τὰ βάρη τῆς Πολιτείας πρὸς κάλυψιν τῶν νέων δαπανῶν, τὰς ὁποίας οὐδένα ἔχω λόγον νὰ θεωρήσω κακάς, νομίζω ὅτι δὲν δύναται νὰ φέρῃ μία τάξις, ἀλλ’ ὅλαι αἱ τάξεις. Πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μᾶς παρουσιάσῃ ὁλόκληρον τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα εἰς τρόπον, ὥστε νὰ δυνάμεθα νὰ ἴδωμεν ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ἡ τάξις τῶν ἀγροτῶν πρέπει νὰ ἐπιβαρυνθῇ διὰ τοῦ παρόντος φόρου, ἢ πρέπει ν’ ἀξιώσῃ τις ὅπως ἀπαλλαχθῇ τοῦ φόρου τούτου καὶ ἐπιβαρυνθῶσιν ἀναλόγως αἱ λοιπαὶ τάξεις. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω, τὰ ὁποῖα ὅσον ἂν δὲν εἶναι τελείως σχετικὰ πρὸς τὸ προτεινόμενον μέτρον, εἶναι ὅμως τοιαῦτα, ὥστε νὰ ἀναγκάζωσιν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προβῇ εἰς τὰς δηλώσεις ἐκείνας, ἔστω καὶ εἰς γενικωτέρας γραμμάς, περὶ τῶν σκέψεων αἱ ὁποῖαι ἐπικρατοῦσιν πρὸς ἐξίσωσιν τῶν δαπανῶν καὶ τῶν ἐσόδων, τὰς ὁποίας ἀξιώσεις δὲν δύναται νὰ φέρῃ ὁ ὑπὸ συζήτησιν φόρος.

§160Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ἐκφράσῃ οὐχὶ μόνον τὰς εὐχαριστίας της ἀλλὰ καὶ τὰ συγχαρητήρια πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἰς κεφαλαιώδεις γραμμὰς καὶ κατ’ ἀρχὴν ἀνταποκρίνεται πληρέστατα εἰς τοὺς πόθους καὶ τὰς ἐπιθυμίας τῶν συμπολιτῶν μας, τὰς ὁποίας πολλάκις οἱ περισσότεροι ἐξ ἡμῶν διηρμηνεύσαμεν ἐνταῦθα. Πρόκειται περὶ νομοσχεδίου παρατείνοντος τὴν προθεσμίαν ἐπὶ ἓν ἔτος· δὲν πρόκειται περὶ ἐπιβολῆς φορολογίας, ἵνα ζητήσωμεν τὸ πρόγραμμα τὸ οἰκονομικὸν τῆς Κυβερνήσεως. Πρόκειται περὶ ἑνὸς ἁπλουστάτου νομοσχεδίου σκοποῦντος νὰ διευκολύνῃ τὸν κόσμον. Θὰ ἐπεθύμουν ὅμως, ἵνα καὶ ἐν ταῖς λεπτομερείαις ἀντεπεκρίνετο πρὸς τὰς ἐπιθυμίας τῶν συμπολιτῶν μας, νὰ ἐδίδετο μία μικρὰ παράτασις τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 προθεσμιῶν. Τὸ «Ὀκτωβρίου» νὰ γίνῃ «Δεκεμβρίου». Νομίζω ὅτι ἡ μικρὰ αὐτὴ τροποποίησις δὲν παραβλάπτει τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου.

§161ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Πέρυσιν, ὅτε εἶχεν ὑποβληθῆ ἕτερον νομοσχέδιον, δι’ οὗ παρετείνετο ἡ ἰσχὺς τοῦ φόρου περὶ ἀροτριώντων κτηνῶν δι’ ἓν ἔτος, ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας εἶχε κάμει οἱονεὶ ἐπιμνημόσυνον δέησιν τοῦ φόρου αὐτοῦ εἰς τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ εἶχον προσθέσει τὰς ἰδικάς μου δεήσεις. Δυστυχῶς δὲν κατέστη δυνατὸν ἐντὸς τοῦ ἔτους τούτου νὰ πραγματοποιηθῇ ὁ ἐνταφιασμὸς τοῦ φόρου αὐτοῦ διὰ παντός. Τὸν φόρον τοῦτον θεωρῶ καὶ ἐγὼ ὡς μὴ ἀνταποκρινόμενον ποσῶς πρὸς τὴν κοινὴν συνείδησιν καὶ πρὸς τὰς ἐπιταγὰς τὰς ὁποίας ὀφείλομεν ν’ ἀκολουθήσωμεν ἐν τῇ φορολογίᾳ τῆς παραγωγῆς τῆς ζωῆς. Ἐν ὄψει πικροῦ τούτου ζητοῦμεν καὶ φέτος παράτασιν δι’ ἓν ἔτος τῆς ζωῆς τοῦ φόρου, πρέπει νὰ συνομολογήσῃ ὁ κ. Βουλευτὴς ὅτι τὸ πράττομεν, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν ἐν τῷ μεταξὺ χρόνῳ αἱ κοινότητες νὰ λειτουργήσωσι κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ δυνηθῶμεν βασίμως νὰ στηριχθῶμεν εἰς αὐτὰς διὰ τὴν βεβαίωσιν καὶ εἴσπραξιν τοῦ φόρου τούτου. Ἑπομένως ἕνεκα σιδηρᾶς ἀνάγκης εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ παρατείνωμεν τὴν ζωὴν τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Δὲν δύναται ὅμως νὰ ὑποστηρίξῃ ὁ κύριος Βουλευτής, ὅτι εἶναι ὀρθόν, ἐπειδὴ δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν φορολογίαν τῶν σπειρομένων γαιῶν ἕνεκα τοῦ ἀνετοίμου τῶν κοινοτήτων, ὅτι πρέπει ν’ ἀφήσωμεν τὴν ἔγγειον παραγωγήν ἐντελῶς ἀφορολόγητον, καὶ ὄχι μόνον νὰ χάσωμεν μίαν σπουδαίαν πρόσοδον, ἀλλὰ καὶ τὸ χείριστον ν’ ἀπαλλάξωμεν ὁλόκληρον παραγωγὴν ἀπὸ τῆς εἰσφορᾶς ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τῆς Πολιτείας καὶ νὰ γεννήσωμεν οὕτω τὴν ἰδέαν εἰς ἀσυδοσίας καὶ τάξεις φορολογουμένων. Καθ’ ὅτι ἀφορᾷ τὸ εὐρὺ σύστημα, φορολογίας τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξεν ὁ κύριος Βουλευτής, μετά τινας ἡμέρας ἐλπίζω ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ ἐκτεθῶ εὐρύτερον.

§162Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶναι ὥρα νὰ συζητήσῃ τις συστήματα φορολογικά, ἀλλὰ βεβαίως ἡ κοινὴ συνείδησις οὔτε τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων οὔτε τὸν φόρον τῆς δεκάτης περιμένει· περιέμενεν τὴν στρεμματικὴν φορολογίαν. Ἡ Βουλγαρία ἐφήρμοσε τὴν στρεμματικὴν φορολογίαν καὶ ἐπέτυχε θαυμάσια ἀποτελέσματα. Δὲν εἶναι ὥρα νὰ ἀναπτύξω τὰ περὶ τούτου. Ἴσως ἐν τῷ μέλλοντι μοὶ παρουσιασθῇ τοιαύτη περίστασις· ἀλλὰ καὶ δὲν δύναμαι νὰ μὴ εἴπω ὅτι ἡ Βουλγαρία ἔσχε θαυμάσια ἀποτελέσματα ἐκ τῆς στρεμματικῆς φορολογίας. Ἐν αὐτῇ, κατὰ τὸ 1898 μόνον, εἰσεπράχθησαν 15.000.000, σήμερον δὲ ἡ πρόσοδος ἐκ τῆς φορολογίας ταύτης ἔχει φθάσει τὰ 22.000.000. Οὕτως ἐλύθη ἐκεῖ τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα χωρὶς ἐμπόδια καὶ χωρὶς πολλοὺς καυγάδες. Παρέσχον δ’ ἐκεῖ εἰς τοὺς γεωργοὺς καὶ σπόρον καὶ ὁδηγοὺς εἰς τοὺς ἐργάτας, οἱ ὁποῖοι ἔκαμαν γεωργικὰς μελέτας, καὶ πᾶν ἄλλο τὸ ὁποῖον χρειάζεται. Ἂς κάμωμεν καὶ ἡμεῖς τὸ ἴδιον καὶ ἂς θέσωμεν φόρον 95 λεπτῶν κατὰ στρέμμα ἄνευ κτηματολογίου. (Ψηφίζεται εἶτα τὰ ἄρθρα 1, 2, 3 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 4).

§163Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἐὰν εἶχε σκοπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ φέρῃ τοιαῦτα ἄρθρα ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ τοῦτο ὁ κόσμος, ὥστε νὰ μὴ σπεύσωσιν οἱ ὀλίγοι νὰ δηλώσωσιν ὀρθῶς καὶ εἰλικρινῶς τὸν φόρον αὐτόν. Δὲν εἶναι κατάστασις αὐτή, οἱ μὲν νὰ πληρώνωσι φόρον τοῦ εἰσοδήματος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐνοικίου, ἤτοι τεκμηρίου συχνότατα ψευδοῦς, καὶ ἄλλοι νὰ συμμορφοῦνται πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου καὶ νὰ δηλώσωσιν εἰλικρινῶς τὸ εἰσόδημα αὐτῶν, ἐπισύροντες τὰ σκώμματα καὶ τὰς εἰρωνείας τῶν μὴ συμμορφουμένων πρὸς τὸν νόμον.

§164ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐμείναμεν εἰς τὸ τεκμήριον τοῦ ἐνοικίου, τεκμήριον λελανθασμένον βεβαίως, βάσις ἀπολύτως λελανθασμένη τοῦ φόρου, ὁ λόγος εἶναι ὅτι ἅμα ὡς εἰσήχθη ὁ φόρος οὗτος ἐπῆλθον ἀμέσως τὰ γεγονότα τὰ συνταράξαντα τὴν χώραν, καὶ κατέστη φυσικῶς ἐντελῶς ἀδύνατον νὰ προβῶμεν εἰς τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος, συμφώνως πρὸς ὅλα τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα δίδουσιν εἰς τὴν διοίκησιν αἱ διατάξεις τοῦ νόμου, διότι αἱ οἰκονομικαὶ ἀρχαὶ ἐξησθένησαν λόγῳ τῆς ἀποσπάσεως τοῦ προσωπικοῦ αὐτῶν. Συνεπείᾳ τούτου ἠναγκάσθημεν νὰ θεωρήσωμεν τὰς δηλώσεις τὰς γενομένας ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐνοικίου, ὡς δηλώσεις καλῶς γενομένας πάντοτε. Δυστυχῶς καὶ σήμερον δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν πληρεστέραν ἐξακρίβωσιν τῶν δηλώσεων, διότι ἡ αὐτὴ αἰτία τῆς προσωπικῆς ἀντεπαρκείας τῶν Ἀρχῶν μᾶς ἀναγκάζει εἰς τοῦτο.

§165Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Πρέπει ὅμως νὰ τὸ κάμητε, διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι συνεμορφώθησαν πρὸς τὸν νόμον νὰ εὑρίσκωνται ἐν ἥσσονι μοίρᾳ τῶν ἄλλων οἱ ὁποῖοι δὲν συνεμορφώθησαν. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 4 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 5).

§166Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου 5 λαμβάνεται ἡ ὀρθὴ ἀρχὴ τῆς ἀπαλλαγῆς τῶν καταστραφέντων περιβολίων κατὰ τὸ ἔτος 1913 τοῦ ἀντιστοίχου φόρου. Ἀλλ’ ὑπῆρξαν καὶ εἴδη καταστροφῶν ἕνεκα τῶν ὁποίων τὰ δένδρα τῶν περιβολίων κατεστράφησαν τελείως.

§167ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ὑπάρχει ἰδιαίτερον νομοσχέδιον δι’ αὐτὴν τὴν περίπτωσιν.

§168Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Θὰ προέτεινον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ φανῇ γενναιότερος, ὡς πρὸς τὰς προθεσμίας, καὶ νὰ δεχθῇ ὅπως ὁ χρόνος τῆς παραβάσεως ὁρισθῇ ἐκεῖνος τὸν ὁποῖον προέτεινεν ὁ κ. Συνάδελφος, διότι προβλέπω ὅτι μετὰ ἕνα μῆνα δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ καταβάλλωσιν οἱ φορολογούμενοι τὸν φόρον.

§169ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου δίδονται διάφοροι προθεσμίαι, ἐντὸς τῶν ὁποίων δύνανται νὰ πληρώνῃ ὁ κόσμος, χωρὶς νὰ ὑπόκειται εἰς πρόστιμον. Ἡ συνεχὴς αὐτὴ παράτασις εἶναι ἀνομαλωτάτη. Τὸ ἀκρότατον ὅριον εἶναι ἡ 31 Ὀκτωβρίου, ὅτε τελειώνει καὶ ἡ χρῆσις. Πέρα αὐτοῦ δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν παράτασιν. Τὸ εὐεργέτημα δὲ τὸ ὁποῖον τοῖς παρέχεται εἶναι ὅτι δὲν πληρώνουσι κανὲν πρόστιμον ἢ τόκον, μολονότι παρῆλθε πολὺς χρόνος.

§170Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαλλαγῶσι μέχρι τέλους Δεκεμβρίου τῶν προσθέτων φόρων.

§171ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θὰ πληρώσῃ κανείς.

§172Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε· θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν περὶ τοῦ ἑξῆς. Νομίζω ὅτι ἔλαβε γνῶσιν μιᾶς καταστροφῆς, ἡ ὁποία συνέβη πρὸ μηνὸς εἰς τὸ χωρίον Ραψάνη τοῦ νομοῦ Λαρίσης. Ἐπειδὴ συζητεῖται ἄφεσις φόρου καὶ ἡ καταστροφὴ ἐκεῖ εἶναι παντελής, διότι δὲν θὰ ὑπάρξῃ εἰσόδημα οὔτε μετὰ πέντε ἔτη, θὰ παρακαλέσω, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ κρατήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ δικαίωμα νὰ συμπεριλάβῃ καὶ τὴν περίπτωσιν τοῦ 1914, ὥστε ἂν νομίμως βεβαιωθῇ ἡ καταστροφὴ νὰ ἔχῃ ἐκ τοῦ νόμου τὸ δικαίωμα τῆς ἀπαλλαγῆς τοῦ φόρου. Δὲν ζητοῦμεν νὰ τοὺς ἀπαλλάξητε ἀλλὰ νὰ κρατήσητε τὸ δικαίωμα αὐτῶν.

§173ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ αὐτὸ θὰ σᾶς ἀπαντήσω κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν.

§174Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν. Ἀπαλλάσσετε τοῦ φόρου ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἤδη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβεβλημένων αἰτήσεων...

§175ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἢ ψηφισμάτων ἢ ἀναφορῶν τῶν Ἀρχῶν· καθεὶς ἔχει κάμει μίαν ἐνέργειαν.

§176Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Τοῦτο δὲν εἶναι καθόλου εὔλογον. Ἂν πάντες οἱ παθόντες ἔκαμνον ἀναφοράν, θὰ ἐχαρίζεσθε εἰς ὅλους, ἀλλ’ ἂν εἷς δὲν ἔκαμεν ἀναφορὰν πρέπει αὐτὸς νὰ ἀδικηθῇ;

§177ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἂν δὲν θέσωμεν αὐτὸν τὸν περιορισμὸν θὰ ἀρχίσωσι νὰ ζητῶσιν ὅλοι χάριτας.

§178Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Θέσετε αὐστηροτέρους ὅρους ὑφ’ οὓς νὰ χορηγῆται ἡ ἀπαλλαγή, ἀλλὰ δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀπειλήσητε ἐκείνους τοὺς χωρικοὺς διὰ μόνου τὸν λόγον ὅτι παρέλειψαν νὰ ἀναφέρωσι καθ’ ὃν τρόπον ὁρίζει ὁ νόμος, διότι πιθανῶς καὶ αὐτοὶ νὰ ἔκαμαν μίαν ἐπιτροπὴν μὴ ἀνεγνωρισμένην νομίμως, ἀλλ’ ἁπλῶς συνιστωμένην καθ’ ὃν τρόπον συνιστῶνται αἱ ἐπιτροπαί, ἡ ὁποία νὰ ἔκαμνε ἓν τηλεγράφημα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ νὰ ἀνέφερε τὴν καταστροφήν, ἀλλ’ αὐτὴν τὴν ἐπιτροπὴν δὲν τὴν ἀναγνωρίζει ὁ νόμος.

§179ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχουσι τρεῖς ἡμέρας ἀκόμη· ἂς τὸ κάμωσιν.

§180Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ὥστε, κ. Ὑπουργέ, τίνα προθεσμίαν ἐδώκατε; Μέχρι τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου;

§181ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Βεβαίως. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 5).

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6. (ἀναγινώσκεται).

§183Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 6 ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τὰς ἑξῆς τροπολογίας. Πρῶτον πρέπει νὰ τεθῇ «τῆς περὶ τούτου αἰτήσεως ὑποβαλλομένης ἐντὸς τριῶν μηνῶν ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου», διότι, ἀφοῦ παραπέμπει εἰς τὸ ἄρθρον 5 τοῦ νόμου 108, ἐκεῖνος ὁ νόμος δίδει προθεσμίαν καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ δώσωμεν καὶ ἡμεῖς ἐδῶ.

§184ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ὀρθόν.

§185Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Λοιπὸν θέλω καὶ βʹ ἐδάφιον νὰ ἐφαρμοσθῇ διὰ τοὺς ἐνοικιαστὰς τοῦ 1914, ἐν σχέσει πρὸς τὰς προθεσμίας, διότι ἄλλως δὲν ἔχετε προθεσμίαν.

§186Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Ἀφοῦ λαμβάνεται πρόνοια νὰ ἐπιστραφῶσι τὰ καταβληθέντα πρὸς τοὺς καταβαλόντας, νομίζω ὅτι συνεπέστερον θὰ ἦτο τὸ ἄρθρον 5 πρὸς τὸ ἄρθρον 6 ἂν περιελαμβάνετο διάταξις καθ’ ἣν καὶ οἱ καταβαλόντες φόρον τοῦ 1912 ἕως 1913, τῶν ὁποίων οἱ δημητριακοὶ καρποὶ κατεγράφησαν, νὰ δικαιῶνται εἰς ἀναζήτησιν.

§187ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Οὐδεὶς κατέβαλε. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 6–9 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπ’ ἀριθ. 9 καὶ 10 ἀναβάλλονται. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀγορᾶς χωρίων ἢ τμημάτων αὐτῶν ὑπὸ ἐποίκων ὁμογενῶν πρὸς ἰδίαν αὐτῶν γεωργικὴν ἀποκατάστασιν».

§189Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Πλὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὑπάρχει καὶ ἕτερον νομοσχέδιον «περὶ ἐποίκων ἐν Μακεδονίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ», ἐν τῷ ὁποίῳ λέγετε ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν δύναται νὰ προβῇ εἰς τὴν παραχώρησιν κτημάτων χωρὶς νὰ καταβάλληται τὸ ¼. Τότε πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ προτιμήσωσιν οἱ ἔποικοι ὁμογενεῖς τὴν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καταβολή ¼;

§190ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς· Διάφοροι ὁμογενεῖς οἱ ὁποῖοι ἔχουσι χρήματα, εἶναι πρόθυμοι νὰ προσέλθωσιν εἰς ἀγορὰν κτημάτων, ἀλλὰ δὲν εἶναι εἰς θέσιν τώρα νὰ δώσωσι ὅλον τὸ ποσόν. Λοιπὸν αὐτὸ τὸ ποσόν, τὸ πρόσθετον, τὸ δανείζομεν ἡμεῖς καὶ μᾶς ἀποδίδεται διὰ τοκοχρεολυσίου καὶ ὑπὸ ὅρους μάλιστα καλούς.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 9–11 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ δοκιμασίας καὶ κατατάξεως εἰς τὸ Στρατιωτικὸν Σχολεῖον κατὰ τὸ ἔτος 1914». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ). Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθήκης γʹ ἐδαφίου εἰς τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 95 νόμου τῆς 14 Δεκεμβρίου 1913 περὶ κλήσεως ὑπὸ τὰ ὅπλα ἐφέδρων ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ).

§192ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακόψωμεν, κ. Πρόεδρε. Ἀρκετὰ ἀπόψε.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Ἀλιβιζᾶτος καὶ Σ. Ἰγγλέσης ὑποβάλλουσιν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαλύσεως τῶν Σωμάτων Οἰκονομικοῦ καὶ Φαρμακευτικοῦ». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Μαλλιόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαλύσεως τῶν Σωμάτων Οἰκονομικοῦ καὶ Φαρμακευτικοῦ». Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ 1ου ἄρθρου τοῦ 296 τοῦ 1914 νόμου» κατηρτίσθη ἐκ τῶν κ. κ. Ν. Χαριτάτου, Ἀθ. Τ. Μπασιᾶ, Γ. Κατσιμπίρη, Λ. Κουτσοπετάλου καὶ Π. Πολυχρονιάδου. Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Βουρλούμης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἑρμηνείας τοῦ βʹ ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 11 κτλ.». Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ αἰτήσεως τοῦ εἰσαγγελέως τῶν ἐν Ἀθήναις Πρωτοδικῶν περὶ δικαστικῆς διώξεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Π. Ἀραβαντινοῦ καὶ Θ. Κουτούπη, ἀρνουμένη ταύτην.

§194ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὴν οἰκογένειαν τοῦ Ἀναστασίου Χρυσάφη». (Θέλουσιν ἅπαντα ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ).

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γνωρίζω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι αὔριον Κυριακὴν εἰς τὰς 10½ π. μ. τελεῖται εἰς τὸν ναὸν τῆς Μητροπόλεως ἐπιμνημόσυνος δέησις ὑπὲρ ἀναπαύσεως τῆς ψυχῆς τοῦ μεταστάντος Βασιλέως τῆς Ῥωμουνίας Καρόλου. Προσκαλοῦνται ὅπως παρευρεθῶσι καὶ οἱ κ. κ. Βουλευταί. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ ἐπικυροῦται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως). Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9 καὶ 30. μ. μ.).