1914.09.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 9

Τῆς 24ης Σεπτεμβρίου 1914.

(Τετάρτη, ὥρα 5.10′ μ. μ.)

Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτσιάνου

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν· Οἱ ἀγροδόται καὶ τμηματοδόται Κερκύρας διαμαρτύρονται ἐναντίον τοῦ νόμου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἀγροτικῶν ἀκινήτων ἐν Κερκύρᾳ ἐπὶ τῶν βαρυνόντων ταῦτα διηνεκῶν βαρῶν». Οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων Τσαριτσάνης παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ ἐπιτραπῇ εἰς τρίτους ἡ ἐνοικίασις τῶν κτημάτων των. Ὁ Ἰωάννης Γιατρᾶς, κατάδικος τῶν φυλακῶν Πύλου, παρακαλεῖ, ὅπως τῷ δοθῇ μία ἐπιταγὴ ἐξ 25 δραχ. ἥτις κρατεῖται εἰς τὸ ταχυδρομεῖον Πύλου ἐπὶ 9 μῆνας. Τὸ Ἐργατικὸν Κέντρον Χανίων παρακαλεῖ, ὅπως ψηφισθῇ νομοσχέδιον δι’ οὗ νὰ χορηγῶνται εἰς αὐτὸ 2000 δραχμῶν κατ’ ἔτος. Οἱ δικηγόροι Κοζάνης παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀναγνωρισθῇ ἡ εἰς τὰ Ὀθωμανικὰ δικαστήρια ὑπηρεσία των. Ὁ ἀπόστρατος ἐνωμοτάρχης τῆς χωροφυλακῆς Ἀναστ. Παναγιωτόπουλος παρακαλεῖ, ὅπως τῷ αὐξηθῇ ἡ σύνταξίς του. Οἱ στρατιωτικοὶ κατάδικοι Ἀκροναυπλίας παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ βελτιώσεως τῆς θέσεώς των. Ὁ ἐκ Τσιπιανῶν Ἰ. Ρηγόπουλος παρακαλεῖ, ὅπως πληρωθῶσιν αἱ μισθοδοσίαι τοῦ υἱοῦ του Κωνσταντίνου, αἵτινες τῷ καθυστεροῦνται. Ὁ ἐκ Τριπόλεως δικηγόρος Ἀθαν. Καλλιγόνης ὑποβάλλει τροποποιήσεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ͵ΓΨϚʹ περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 195 τῆς Πολ. Δικονομίας. Οἱ λογισταὶ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου παρακαλοῦσιν, ὅπως ἡ Βουλὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της τροποποιήσεις τινὰς ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου περὶ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Οἱ ἐκ Τζεφερεμινίου Ν. καὶ Σ. Καρτερωλιῶται παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀπαλλαγῶσι τοῦ φυγοποίνου Π. Γκομένη, ἀποπειραθέντος πολλάκις νὰ τοὺς φονεύσῃ. Ὁ ἐκ Καλαμῶν δικηγόρος Σ. Λυμπερόπουλος παρακαλεῖ, ὅπως τροποποιηθῇ ὁ νόμος ͵ΓΥΛΖʹ. Ἡ κοινότης Ἀνδρούσης διαμαρτύρεται ἐναντίον τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ σταφιδοκάρπου καὶ τῶν σύκων. Ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος Καλαμῶν ὑποβάλλει τροποποιήσεις τινὰς ἐπὶ τοῦ νόμου ͵ΓΥΛΖʹ «περὶ ὁρίου ἡλικίας δικαστῶν». Οἱ δημοδιδάσκαλοι Θερμοπυλῶν–Θρονίου παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν Δημοδιδασκάλων. Οἱ κατάδικοι φυλακῶν Πύλου παρακαλοῦσιν, ὅπως μεταφερθῶσιν εἰς ἄλλας φυλακὰς ἰδίᾳ αὐτῶν δαπάνῃ. Οἱ ἀγροδόται Κερκύρας παρακαλοῦσιν, ὅπως παραταθῇ ὁ χρόνος τῆς ὑποβολῆς τῶν ἐγγράφων κατὰ τῶν δικαιογράφων ἐπὶ ἐννεάμηνον. Ἡ Βασιλική, χήρα τοῦ ἐν πολέμῳ φονευθέντος δεκανέως Εὐαγ. Ἀθανασοπούλου μετὰ τῶν δύο ἀνηλίκων τέκνων της, παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ αὐτῆς. Ὁ πρώην καθηγητὴς τῶν Μαθηματικῶν Λ. Δαμασκηνὸς παρακαλεῖ, ὅπως τῷ δοθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς χορήγημά τι. Οἱ ταχυδρομικοὶ διανομεῖς παρὰ τῇ ταχ. καὶ τηλ. Διευθύνσει Τριπόλεως ἐξαιτοῦνται τὴν ἐπέκτασιν καὶ ἐπ’ αὐτῶν τῆς ἰσχύος τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ΒΨΞΗʹ». Ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Ἀθήναις Πρωτοδικῶν αἰτεῖται τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς πρὸς ποινικὴν καταδίωξιν τῶν Βουλευτῶν κ. κ. Π. Ἀραβαντινοῦ κ. Θ. Κουτούπη. Ἡ αἴτησις αὕτη παραπέμπεται εἰς τὴν τακτικὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ἐπιτροπήν. Οἱ Βουλευταὶ κ. Ν. Χαριτᾶτος, Ἀθ. Τ. Μπασιᾶς καὶ Ν. Ραυτόπουλος ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ διοικήσεως τῶν Φιλανθρωπικῶν Καταστημάτων Κεφαλληνίας. Ὁ Βουλευτὴς κ. Ν. Βελέντζας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΣΙΒʹ περὶ διοικήσεως τῶν δημοσίων ἐσόδων καὶ ἐξόδων καὶ λογιστικῶν τοῦ Κράτους. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημ. Ἐκπεδεύσεως ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι νομοσχεδίων. 1) «περὶ ἑρμηνείας τοῦ βʹ ἐδ. τοῦ ἄρθρ. 11 τοῦ νόμου 24 καὶ καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ ͵ΓΤϚʹ νόμου τοῦ 1909»· 2) «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 26 Αὐγούστου Β. Δ. περὶ ἱδρύσεως Διδασκαλείου ἑκατέρων τῶν φύλλων πρὸς μόρφωσιν διδασκάλων τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως» καὶ 3) «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 19 Αὐγούστου Β. Δ. περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν σχολείων τῆς Δημοτικῆς καὶ Μέσης Ἐκπαιδεύσεως τῶν νέων Χωρῶν κλπ.». Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρήσεως χορηγεῖται ἄδεια 20 ἡμερῶν εἰς τὸν Βουλευτὴν Φθιώτιδος κ. Μ. Φωτιάδην. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται ἤδη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Οἱ κ. Σ. Ἀναστασιάδης καὶ Δ. Χατζηγιάννης, ἔχουσι τὸν λόγον ἐπ’ ἀναφορᾶς τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου Γιαχαλάρ.

§2Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐν Πάτραις παντοπωλῶν.

§4Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Λόγῳ ἀπουσίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Γ. Καντιάνης ἐπ’ ἀναφορᾶς τοῦ ἐκ Καλαμῶν Δικαιάκου.

§6Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον, τῆς Βουλῆς, καὶ ἰδίᾳ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ δώσῃ ἰδιαιτέραν προσοχὴν εἰς τὴν ἀναφορὴν αὐτήν, ἡ ὁποία ἀπεστάλη εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τοῦ ἀδελφοῦ τοῦ ὑπολοχαγοῦ Ἠλία Δικαιάκου. Ὁ ὑπολοχαγὸς Ἠλίας Δικαιάκος ὑπηρετῶν εἰς τὸ 5ον Εὐζωνικὸν Σύνταγμα καὶ εἰς τὸ 2ον τάγμα αὐτοῦ, ἅμα τῇ ἐπιστρατεύσει, ἤτοι ἀπὸ τῆς 17ης Σεπτεμβρίου 1910 καὶ ἰδίᾳ ἅμα τῇ κηρύξει τοῦ πολέμου τὴν 5ην Ὀκτωβρίου 1912, καὶ ἡγούμενος λόχου τοῦ Συντάγματός του ἔλαβε μέρος εἰς τὰς μάχας Ἐλασσῶνος, Σαρανταπόρου, Γιεννιτσῶν, Κιλκίς, Λαχανᾶ, Μπέλεσι, Κρέσνας καὶ Τσουμαγιᾶς μαχόμενος γενναίως. Ὡς εἶναι ἀναμφισβήτητον κατὰ τὴν 15ην Ἰουλίου εἰς τὰ στενὰ τῆς Κρέσνας ἐτραυματίσθη βαρέως, ἐνσφηνωθείσης τῆς σφαίρας εἰς τὴν σπονδυλικὴν στήλην, μετηνέχθη δὲ ἐκεῖθεν εἰς τὸ νοσοκομεῖον Θεσσαλονίκης καὶ ἐκεῖθεν εἰς τὸν Εὐαγγελισμόν, ὅπου ἐνοσηλεύετο ἐπὶ 13 μῆνας συνεχῶς. Ἤδη ἐξῆλθε τοῦ νοσοκομείου καὶ ἐτοποθετήθη εἰς τὸ 36ον Σύνταγμα, τὸ ἑδρεῦον ἐν Καλάμαις. Πλὴν ὁ ἄλλοτε σφριγῶν νεανίας σήμερον εἶναι σχεδὸν παράλυτος. Πάντες οἱ Συνάδελφοί του ὁμολογοῦσι τὸν ἡρωϊσμόν καὶ τὴν ἀνδρείαν του οἱ δὲ συνταγματάρχαι Φικιώρης καὶ Κωνσταντινόπουλος, ὑπὸ τὰς διαταγὰς τῶν ὁποίων ὑπηρέτησεν, ἔχουσι συντάξει περὶ αὐτοῦ ἐκθέσεις ὅμοιαι τῶν ὁποίων περὶ ἐλαχίστων ἀξιωματικῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ ἔχουσι συνταχθῆ. Ἐν τούτοις ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἰσχυρίζεται ὅτι αἱ ἐκθέσεις τῶν συνταγματαρχῶν τούτων ἀπωλέσθησαν καὶ ἔχομεν τὸ πρωτοφανὲς καὶ πρωτότυπον παράδειγμα ὅτι ὁ ὑπολοχαγὸς αὐτὸς ἔχει ἐγγραφῆ εἰς τὸν πίνακα Γʹ. Φαντάσθητε, κύριοι Βουλευταί, τὴν θέσιν τοῦ νέου αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος τοσαῦτα ὑπέστη, ἐκτὸς τῶν περιπετειῶν τῆς ἐκστρατείας, τὰ βασανιστήρια τῶν δέκα καὶ τριῶν μηνῶν εἰς τὸ νοσοκομεῖον, τὸ βασανιστήριον, ὅτι μέχρι σήμερον ἔχει σφαῖραν εἰς τὴν σπονδυλικὴν στήλην, διότι οἱ ἐπιστήμονες χειρουργοὶ Ἀθηνῶν ἐδίστασαν νὰ ἐξαγάγωσιν αὐτήν, φαντάσθητε, λέγω, ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς δὲν ζητεῖ τίποτε παρὰ μόνον ἀναγνώρισιν ἐκείνων τὰ ὁποῖα μὲ θυσίαν τῆς ζωῆς του ἀπέκτησε. Τοιαῦτα τινὰ ἀναφέρει ὁ ἀδελφὸς τοῦ ὑπολοχαγοῦ Δικαιάκου. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Μερλόπουλος ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου.

§8Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω καθῆκον, κ. Πρόεδρε, ὡς γνωρίζων καλῶς τὸν ὑπολοχαγόν, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου νὰ μὴ παραλίπω νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἀναφορὰν ταύτην. Ἄν ὑπάρχῃ δέ τι τὸ ὁποῖον ἤθελε χαρακτηρίσει τὴν ἀξίαν, τὴν διαγωγὴν καὶ τὴν δρᾶσιν τὴν ὁποίαν ἐπεδείξατο ὁ ὑπολοχαγὸς Ἠλίας Δικαιᾶκος, εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι ὅπου ὑπῆρξεν στρατιωτικὴ ἐπιχείρησις χρῄζουσα νοῦς καὶ συνάμα γενναιότητος, αὕτη ἀνετέθη ὑπὸ τῶν ἀνωτέρων αὐτοῦ, τῶν συνταγματαρχῶν Φικιώρη καὶ Κωνσταντινοπούλου, εἰς τὸν ὑπολοχαγὸν Ἠλ. Δικαιᾶκον. Συνέβη δὲ ὥστε αὐτὸς νὰ διοικῇ πολλάκις καὶ νὰ ὁδηγῇ εἰς ἐπικινδυνωδέστατα μέρη τμήματα στρατοῦ, πολὺ ἀνώτερα καὶ μεγαλείτερα ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐπέτρεπεν ἡ θέσις καὶ ὁ βαθμός που νὰ διοικῇ, καὶ τοῦτο διότι ὁ ὑπολοχαγὸς Ἠλ. Δικαιᾶκος εἶχεν ἐφελκύσει ἀμέριστον καὶ ἀκεραίαν καὶ πλήρη τὴν ἐμπιστοσύνην τῶν ἀνωτέρων αὐτοῦ, τῶν Διοικητῶν αὐτοῦ, διὰ τὴν εὐτολμίαν καὶ ἀνδρείαν του καὶ κυρίως διὰ τὸν νοῦν αὐτοῦ τὸν στρατιωτικόν. Τοσοῦτον δὲ ἀνεδείχθη ὁ ἀξιωματικός, περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλῶ, ὥστε διέπρεψεν εἰς ὅλας τὰς μάχας εἰς τὰς ὁποίας ἔλαβε μέρος, εἰς ἑπτὰ δηλαδὴ ἐκ τῶν κυριωτέρων μαχῶν, αἱ ὁποῖαι διεξήχθησαν κατὰ τοὺς δύο πολέμους, ἵνα παραλίπω τὰς ἄλλας τὰς μικροτέρας καὶ δευτερευούσας. Εἰς τὴν τελευταίαν δὲ πασῶν εἶχε τὸ μέγα εὐτύχημα νὰ λάβῃ ἐχθρικὴν σφαῖραν, εὑρισκομένην ἀκόμη εἰς τὸ σῶμά του. Ὁ μόλυβδος ὁ βουλγαρικὸς μένει ἀκόμη εἰς τὴν σπονδυλικὴν στήλην τοῦ ἡρωικοῦ ἀξιωματικοῦ, καὶ ἕνεκα τούτου διέμεινεν ἐπὶ δέκα τρεῖς μῆνας ἐν τῷ «Εὐαγγελισμῷ» ἐφελκύσας τὴν ἀγάπην καὶ τὴν στοργὴν τῆς Α. Μ. τῆς Βασιλίσσης, ἥτις πολλάκις παρέμενεν παρὰ τὴν κλίνην του παραμυθοῦσα αὐτόν. Ἀλλὰ ταῦτα πάντα, κ. Πρόεδρε, ἴσως θὰ παρεῖλκον, ἂν δὲν ὑπῆρχεν ἕτερον γεγονός, τὸ ὁποῖον εἶναι ἄξιον αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ νὰ ἐφελκύσῃ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ γεγονὸς ὅτι, ἐνῷ δι’ ἐνθέρμων προτάσεων τῶν συνταγματαρχῶν Φικιώρη καὶ Κωνσταντινοπούλου προὐτάθη ἵνα προαχθῇ λόγῳ τῆς δράσεώς του εἰς τὸν ἀνώτερον βαθμόν, αἱ ἐκθέσεις αὗται ἀπωλέσθησαν, ὡς ἐβεβαίωσαν οἱ ἁρμόδιοι ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν, μὴ διαβιβασθεῖσαι εἰς τὴν ἐπιτελικὴν ὑπηρεσίαν. Ὡς ἐκ τούτου ὁ ὑπολοχαγὸς Δικαῖος, ὁ διακεκριμένος αὐτὸς ἀξιωματικός, ὅστις τιμᾷ τὸν βαθμὸν τὸν ὁποῖον φέρει καὶ τὸ στράτευμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει, παραμένει μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπολοχαγοῦ καὶ ἔχει καταταχθῆ εἰς τὸν πίνακα Γʹ, ἐνῷ ἐδικαιοῦτο νὰ ζητήσῃ προαγωγὴν ἐπὶ στρατιωτικῇ ἀρετῇ. Τὰ γεγονότα εἶναι ἄξια νὰ ἐφελκύσωσι τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ μελετήσῃ ἐμβριθῶς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην καὶ ἂν πεισθῇ ὅτι ἐκ παραλείψεως τῆς ὑπηρεσίας ἠδικήθη ὁ ἀξιωματικὸς αὐτός, νὰ προνοήσῃ ὥστε κατὰ πάντα τρόπον νὰ ληφθῇ μέριμνα, εἴτε διοικητικῶς εἴτε διὰ τῆς Βουλῆς, καὶ νὰ ἀποδοθῇ τὸ δίκαιον εἰς ἀξιωματικὸν τιμῶντα τὸν Ἑλληνικὸν στρατόν.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Προδρόμου Καρατζᾶ.

§10Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ν’ ἀναβληθῇ παρακαλῶ.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Γρηγορίου ἐπ’ ἀναφορᾶς τῆς Ἀδελφότητος τῶν ἐν Ἀθήναις κουρέων. Ἀπών. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς ἐπὶ τοῦ ἰδίου ἀντικειμένου «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τίνες σκέψεις κρατοῦσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου, προκειμένου περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου περὶ διακανονισμοῦ ὡρῶν ἐργασίας, ἀφορώσης τοὺς καπνοπώλας».

§12Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ν’ ἀναβληθῇ, παρακαλῶ.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Κουτούπης. Ἀπών. Ὁ κ. Ν, Βελέντζας «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, τίνες οἱ λόγοι ἕνεκα τῶν ὁποίων δὲν ἀνεκλήθησαν πρὸς ἐξακολούθησιν τῶν μαθημάτων των ἐν τῷ Στρατιωτικῷ Σχολείῳ μόνον οἱ ἀνθυπασπισταὶ μαθηταὶ τοῦ Σχολείου τῶν Ὑπαξιωματικῶν».

§14ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ ἐξηγήσῃ τίνος εἴδους ἀμοιβὴν ἐννοεῖ. Ἄν τις ἐξ αὐτῶν εἶναι ἄξιος παρασήμου, νὰ εἴπῃ τοὺς λόγους.

§15Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Δὲν ἠρώτησα περὶ αὐτοῦ. Ἠρώτησα τίνες οἱ λόγοι ἕνεκα τῶν ὁποίων δὲν ἀνεκλήθησαν πρὸς ἐξακολούθησιν τῶν μαθημάτων των ἐν τῷ Στρατιωτικῷ Σχολείῳ μόνον οἱ ἀνθυπασπισταὶ μαθηταὶ τοῦ Σχολείου τῶν Ὑπαξιωματικῶν.

§16ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτοί, ὅταν συμπληρώσωσι τὸν χρόνον, θὰ προαχθῶσιν εἰς ἀνθυπολοχαγούς.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Βελέντζας «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ παρακαλεῖ αὐτὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν σκοπῇ νὰ λάβῃ μέριμναν πρὸς ἠθικὴν ἀμοιβὴν τῶν μονίμων ἀνθυπασπιστῶν, οἵτινες μετασχόντες τῶν πολέμων ἀπεστρατεύθησαν μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ».

§18ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πρωθυστέρως ἰσχύει ἡ ἀπάντησις τὴν ὁποίαν ἔδωκα προηγουμένως.

§19Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Οὔτε αὐτὴ εἶναι ἱκανοποιητική. Ὑπάρχουσι μόνιμοι ἀνθυπασπισταὶ οἱ ὁποῖοι ἀποστρατεύονται μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ, λαμβάνουσι δὲ σύνταξιν λοχαγοῦ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως, ὅσοι ἐξ αὐτῶν μετέσχον τῶν δύο πολέμων, προαχθῶσιν ἀκόμη εἰς ἕνα βαθμόν.

§20ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἄν γνωρίζητε ἕνα, ὁ ὁποῖος νὰ εἶναι ἄξιος ἰδιαιτέρας προτιμήσεως, κάμετε μίαν ἀναφοράν, καὶ ὄχι μαζὶ δι’ ὅλους δικαίους μετὰ ἀδίκων.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Βέρροιος «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, διατί ὁ ἐνωμοτάρχης τῆς χωροφυλακῆς Σπήλιος Κ. Φαϊλάδης δὲν προήχθη εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ κατόπιν τῆς προτάσεως τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Χωροφυλακῆς καὶ τῆς ἐγγραφῆς του εἰς τοὺς πίνακας πρὸς προβιβασμόν, ἀφοῦ πάντες οἱ προταθέντες προήχθησαν, πλὴν τούτου, ὅστις καὶ ἀρτίαν κέκτηται μόρφωσιν, μετέσχε δὲ τῶν δύο ἐνδόξων πολέμων καὶ συνιστᾶτο ἐξαιρετικῶς οὗτος εἰς προαγωγὴν διὰ τὴν ἐν Μακεδονίᾳ δρᾶσίν του».

§22ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διότι δὲν ἔχει τὸν ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενον χρόνον πενταετοῦς ὑπηρεσίας ὡς ὑπαξιωματικός.

§23Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Ἡ ἀπάντησις τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δίδει δὲν βασίζεται ἐπὶ τῆς ἀκριβείας τῶν πραγμάτων, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Πρόεδρος τὴν φράσιν, διότι ἡ ὑπηρεσία δὲν ἔδωκεν αὐτῷ πληροφορίας ἀκριβεῖς.

§24ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ φυσικὴ σειρὰ εἶναι ν’ ἀναγραφῇ εἰς τὴν τάξιν τῶν ἐπερωτήσεων, ἀφοῦ δὲν εἶναι ἱκανοποιητικὴ ἡ ἀπάντησις.

§25Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δεχθῇ τὴν σύστασιν τὴν ὁποίαν θὰ κάμω αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§26ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν θὰ ἐρωτήσω πάλιν δι’ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν παρὰ ἂν ἔλθῃ ὑπὸ τὸν τύπον ἐπερωτήσεως. Ἄν βεβαιωθῶ τότε, ὅτι αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας μοὶ ἔδωκεν ἡ ὑπηρεσία ἦσαν πεπλανημέναι, θὰ τιμωρήσω τοὺς ὑπευθύνους καὶ θὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. Βουλευτήν.

§27Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Τότε ν’ ἀναγραφῇ ὡς ἐπερώτησις αὔριον.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας τί ἐνήργησεν ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος τῆς κοινότητος Νεοχωρίου τῆς Ἠλείας, δι’ οὗ ἐζητεῖτο ἡ ἀνασύστασις τῆς καταργηθείσης σιδηροδρομικῆς στάσεως ὑπὸ τῆς Ἑταιρίας τοῦ Σ.Π.Α.Π.».

§29Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Ἑταιρίαν ὅπως ἐπανιδρύσῃ πάλιν τὴν στάσιν αὐτήν, διότι πρέπει νὰ βαδίσωσι τρεῖς τοὐλάχιστον ὥρας οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος ταύτης διὰ νὰ εὕρωσι σιδηρόδρομον. Ἄλλως τε καὶ ἡ Ἑταιρία ἔπρεπε νὰ συνδυάσῃ τὴν ἄγονον στάσιν μὲ τὸν γόνιμον σταθμὸν καὶ ἐν συνδυασμῷ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν συγκοινωνίαν.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ αὐτὸς κ. Δ. Γκλαβᾶς «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν πρόκειται νὰ συστήσῃ εἰς Βασιλικὴν χάριτα ὡρισμένην κατηγορίαν καταδίκων, κατόπιν τῆς προκληθείσης ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου γνωμοδοτήσεως τῶν Ἐφοριῶν τῶν διαφόρων φυλακῶν τοῦ Κράτους.

§31Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Βεβαίως ἡ προεργασία ἐγένετο διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ βραδύνῃ, διότι ὡς γνωρίζει ὁ κ. Βουλευτὴς προεκλήθησαν γνωμοδοτήσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ βραδύνωσι.

§32Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Προσεχῶς;

§33Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Λίαν προσεχῶς.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἰγγλέσης «παρακαλεῖ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν ἂν ἔλαβε προαγωγὴν ὁ ὑπενωμοτάρχης Κανάκης Λάμπρος, ὅστις εἶχε συλλάβει τὸν ληστοφυγόδικον Λιπούρην καὶ τὴν προαγωγὴν τοῦ ὁποίου εἶχε προτείνει διὰ τῶν ὑπ’ ἀριθ. 11605 καὶ 11637 τῆς 18 Ἰουνίου ἐ. ἔ. ἐγγράφων ἡ Ἀστυνομικὴ Διεύθυνσις Αἰτωλίας καὶ Ἀρκαννίας. Ὁ ἀνωτέρω ὑπενωμοτάρχης συνεπλάκη μετὰ τοῦ ληστοφυγοδίκου Σκάντσου εἰς Κάλαμον καὶ ἐφόνευσεν αὐτόν».

§35ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μέχρι σήμερον δὲν προσήχθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἔγγραφα περὶ ἀπονομῆς ἀμοιβῆς εἰς τὸν ἐνωμοτάρχην. Φαίνεται ὅτι ἔχουσι σκοντάψει εἰς τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς Χωροφυλακῆς.

§36Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Διότι αὐτὸς διέπρεψε καὶ ἐξώντωσε δύο φυγοδίκους καὶ ἐτραυματίσθη ὑπὸ τοῦ ἑνός.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Νάκος «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης· 1) ἂν σκέπτηται νὰ ἐλευθερώσῃ τοὺς ζητήσαντας ἄδειαν ὁπλοφορίας διὰ θήραν ἀπὸ τῶν διατυπώσεων τοῦ νόμου. 2) Τίνα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς πρὸς συγκέντρωσιν τῶν δικαστικῶν γραφείων τῶν Ἀθηνῶν καὶ ἰδίως τῶν Εἰσαγγελιῶν Πλημμελειοδικείου καὶ Ἐφετείου εἰς τὸ κεντρικὸν κατάστημα τοῦ Ἐφετείου Ἀθηνῶν».

§38Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Τὸ πρῶτον, ὡς διατυποῦται, εἶναι νόμῳ ἀδύνατον καὶ ὑπάγεται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Τὸ δεύτερον, εἶναι ὑλικῶς ἀδύνατον, διότι τὸ κατάστημα τὸ ὡρισμένον δι’ Ἐφετεῖον δὲν δύναται νὰ περιλάβῃ καὶ τὰς Εἰσαγγελίας.

§39Λ. ΝΑΚΟΣ. Κακῶς διετυπώθη ἡ τελευταία παράγραφος τῆς ἐρωτήσεώς μου. Ὡς γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχουσιν ἐνοικιασθῇ δύο οἰκήματα χωριστὰ διὰ τὸ Ἐφετεῖον καὶ τὴν Εἰσαγγελίαν, ἀπέχοντα ἀπ’ ἀλλήλων λεύγας. Ἐπὶ τέλους καὶ λόγῳ φιλανθρωπίας διὰ τοὺς δικηγόρους ἔπρεπε νὰ ληφθῇ πρόνοια ὅπως τὰ οἰκήματα ὦσι πλησιέστερον. Ἠδύνατο ὅμως καὶ ἄλλη πρόνοια νὰ ληφθῇ, ἵνα καὶ εἰς τὸ Δημόσιον ἐπέλθῃ οἰκονομία. Δύναται σήμερον εἰς τὸ παλαιὸν ἐθνικὸν τυπογραφεῖον, ὅπου τὸ κατάστημα τοῦ Πρωτοδικείου Ἀθηνῶν, νὰ συγκεντρωθῶσιν τοὐλάχιστον αἱ δύο Εἰσαγγελίαι, Πρωτοδικῶν καὶ Ἐφετῶν. Εἶναι δυνατὸν ἐκεῖ, εἰς προσωρινὰς οἰκοδομὰς καὶ μὲ πᾶσαν οἰκονομίαν τοῦ Δημοσίου, ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ στεγάσῃ ἐκεῖ τήν τε Εἰσαγγελίαν τῶν Ἐφετῶν καὶ τῶν Πλημμελειοδικῶν. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐργασθῶσιν οἱ δικηγόροι ὅταν τὰ διάφορα γραφεῖα εἶναι εἰς τὰ δύο ἄκρα τῆς πόλεως. Ἐνθυμεῖται ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι καὶ ἄλλοτε εἶχε γίνει μελέτη περὶ τούτου καὶ σχέδια καὶ προϋπολογισμοὶ τῆς δαπάνης, ἵνα εἰς τὸν χῶρον τοῦ καταστήματος τοῦ Πρωτοδικείου ἐγκατασταθῇ καὶ τὸ Ἐφετεῖον καὶ αἱ Εἰσαγγελίαι. Ἀλλ’ ἐνῷ ἐγίνοντο ταῦτα ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἔδωκεν εἰς ἐνοικίασιν ἐπειγόντως τὸ παρὰ τὸ Πρωτοδικεῖον γήπεδον τοῦ Δημοσίου, καὶ τὸ Δημόσιον πληρώνει εἰς ἐνοίκια ἔκτοτε ἑκατοντάδας χιλιάδων δραχμῶν, ἄνευ λόγου. Συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μελετήσῃ ἐκ νέου τὸ ζήτημα. Πάντως καὶ σήμερον ὑπάρχει χῶρος ὥστε νὰ ἐξοικονομηθῶσιν αἱ δύο Εἰσαγγελίαι. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι τὸ ἕνα γραφεῖον εἰς τὴν Νεάπολιν καὶ τὸ ἄλλο εἰς τὴν Ἀκρόπολιν οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ἐργάζωνται ὑπ’ αὐτοὺς τοὺς ὅρους οἱ δικηγόροι. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ συντόνως μέτρα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄλλο ζήτημα, περὶ οὗ ἡ ἐρώτησίς μου, παρατηρῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι ὁ νόμος περὶ ὁπλοφορίας ἔφερεν ὡς ἦν ἑπόμενον γενικὴν ἐξέγερσιν. Γνωρίζετε ὅτι οἱ κυνηγοὶ ὑπεβλήθησαν εἰς τοιαύτας διατυπώσεις καὶ δαπάνας διὰ νὰ λάβωσιν ἀδείας, ὥστε εἶναι ἀδύνατον πλέον νὰ ζητήσωσι τοιαύτας. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον καὶ νὰ τροποποιήσῃ τὸν νόμον κατὰ τοῦτο, ὥστε οἱ ζητοῦντες ἄδειαν διὰ θήραν νὰ μὴ ὑπόκεινται εἰς τὰς διατυπώσεις εἰς τὰς ὁποίας ὀρθὸν εἶναι νὰ ὑποβάλλωνται μόνον οἱ ζητοῦντες ἀδείας ὁπλοφορίας ἐντὸς τῶν πόλεων. Αὐτὰς τὰς συστάσεις εἶχον νὰ κάμω.

§40Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Κατὰ τὸ μέρος τὸ ἀφορῶν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, δηλαδὴ τὸ ζήτημα τῶν δικαστικῶν καταστημάτων, πληροφορῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Συνάδελφον ὅτι κατὰ τὴν μίσθωσιν τοῦ καταστήματος τῆς Εἰσαγγελίας τῶν Ἐφετῶν ἐπανειλημμένως ἠκύρωσα τὴν δημοπρασίαν. Ἀφῆκα ἀπεριόριστον τὸ μίσθωμα, παρήγγειλα δὲ τὸν εἰσαγγελέα νὰ ἀποταθῇ καὶ εἰς μεσίτας, ὅπως εὕρῃ οἴκημα κεντρικώτερον. Δυστυχῶς ὅμως τοῦτο ἀπέβη ἀδύνατον καὶ κατέληξεν ἡ δημοπρασία εἰς τὸ μισθωθὲν οἴκημα τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν εἶναι κεντρικὸν ἀλλὰ καὶ δὲν ἀπέχει πολὺ ἀπὸ τοῦ κέντρου. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἕτερον ζήτημα, εἶμαι συμφωνώτατος μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου Συναδέλφου, διότι καὶ ἐγὼ ἔκαμα τὰς αὐτὰς ἐνεργείας, καθ’ ὃν χρόνον δὲν κατεῖχον τὸ ἑδώλιον τοῦ Ὑπουργοῦ, εἶχε δὲ γίνει τότε μελέτη ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς ὡμολόγησεν ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος, ἐμίσθωσε τὸν χῶρον αὐτὸν πρὸς ἄλλην χρῆσιν καὶ νομίζω ὅτι ᾠκοδομήθη. Ὅπως δήποτε θὰ συνεννοηθῶ μετὰ τοῦ Συναδέλφου μου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἂν εἶναι δυνατὴ ἡ προσωρινὴ ἐξοικονόμησις τῆς δικαιοσύνης εἰς τὸν χῶρον ἐκεῖνον, ἂς βεβαιωθῇ ὁ κ. Συνάδελφος ὅτι θὰ γίνῃ.

§41Λ. ΝΑΚΟΣ. Εἶναι εὐχερέστατον.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Κροκιδᾶς «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν 1) διατί μέχρι τοῦδε δὲν ἀνεκάλεσε τὸ Διάταγμα τῆς προαγωγῆς καὶ παρασημοφορίας τοῦ μὴ ὑπηρετήσαντος ἐφέδρου ἀνθυποφαρμακοποιοῦ Ἀριστ. Κατσούλη, ἀφοῦ ἀνεγνώρισεν ὅτι κατὰ παραδρομὴν προήχθη καὶ ἐπαρασημοφορήθη. 2) Τί ἔπραξε κατὰ τοῦ μὴ ὑπηρετήσαντος Κατσούλη.

§43ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὑπεβλήθη Β. Διάταγμα διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀναγκαία διόρθωσις. Πρόκειται περὶ λάθους ὀνομαστικοῦ.

§44Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τὸ Β. Διάταγμα εἴπετε ὅτι ὑπεβλήθη ἀπὸ τοῦ Μαΐου.

§45ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Σᾶς ζητῶ συγγνώμην· εἶναι μεγάλη ἀνωμαλία. Μοὶ ζητεῖτε πληροφορίας δι’ αὐτὸν ποῦ προσῆλθε εἰς τὸν πόλεμον. Δὲν ἐκλήθη...

§46Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ὄχι· ἂν πιστεύσωμεν τὰς κακὰς γλώσσας, ἐκλήθη καὶ ἐβεβαιώθη ὅτι προσῆλθε.

§47ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἐκλήθη οὔτε προσῆλθε ἀλλ’ αἰφνηδίως εὑρέθη βαπτισμένος μὲ παράσημα καὶ γαλόνια, διότι ἐγένετο λάθος ὡς πρὸς τὸ ὄνομα.

§48Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τί θὰ γίνῃ τώρα αὐτός;

§49ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ μείνῃ μὲ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι μετέβη εἰς τὸν πόλεμον καὶ ὅτι ἐπῆρε καὶ παράσημα. Τί νὰ γίνῃ;

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Θεοδωρόπουλος, «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του νὰ προτείνῃ τὴν κατάργησιν ἢ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων ἀλεύρων, ὅστις, ἐπιβληθεὶς διὰ τὴν προστασίαν τῆς ἀλευροβιομηχανίας εἰς καιρὸν κατὰ τὸν ὁποῖον εὑρίσκετο αὕτη εἰς πρωτογενῆ κατάστασιν, ἐργαζομένη διὰ πετρῶν καὶ ὄχι διὰ κυλίνδρων, ἐπιβαρύνει καταθλιπτικῶς τὸν ἄρτον τοῦ λαοῦ, καὶ ἂν σκέπτηται ἐπίσης νὰ προτείνῃ ἐλάττωσιν ἀνάλογον τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ σίτου». Ἀναβάλεται, ἀπόντος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ὁ κ. Θ. Γρηγορίου «παρακαλεῖ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργόν, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, διὰ τίνα λόγον ἐπιβραδύνεται ἡ ἔκθεσις τῆς δημοπρασίας τῆς κατασκευῆς τῆς ἁμαξιτῆς ὁδοῦ Μήτικα–Λουκᾶ, Μαντινείας».

§51Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Θὰ ἐπισπευθῇ ἡ κατασκευή.

§52Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἀφοῦ θὰ γίνῃ ἐκ τῶν χρημάτων τῶν κατοίκων, παρακαλῶ νὰ ἐπισπευθῇ.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μαλλιόπουλος «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν ἀσκεῖται ὁ ἀπαιτούμενος ἔλεγχος κατὰ τῆς ἑταιρείας τοῦ Ἀεριόφωτος καὶ Ἠλεκτρισμοῦ, καὶ ἂν αὕτη συμμορφοῦται πρὸς τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως, καθ’ ὅσον πολλὰ παράπονα ἀκούονται κατ’ αὐτῆς ὑπὸ τῶν πολιτῶν τῆς πόλεως Ἀθηνῶν».

§54Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Δὲν ἔχω πρόχειρον τὴν ἀπάντησιν.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καρπετόπουλος. Ἀπών. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Ε. Βελλιανίτης. Ἀπών. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Γ. Καντιάνης «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ἂν ἔλαβε γνῶσιν τῶν μέχρι τοῦδε γενομένων πρὸς διευθέτησιν τῆς κοίτης τοῦ ἐν Καλάμαις χειμάρρου Νέδοντος, ὡς ἐπίσης καὶ τοῦ πρὸς ἐκβάθυνσιν τοῦ λιμένος Καλαμῶν, καὶ ἐν καταφατικῇ περιπτώσει, τίνα μέτρα ἔλαβεν ἢ σκέπτεται νὰ λάβῃ διὰ τὴν ὁριστικὴν λύσιν τῶν σπουδαιοτάτων τούτων διὰ τὴν πόλιν τῶν Καλαμῶν».

§56Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ λάβητε σπουδαίως ὑπ’ ὄψιν ταῦτα, διότι κινδυνεύει ὅλη ἡ πόλις. Εἶναι ζήτημα ἀτελείωτον. Ἐπὶ 50 ἔτη ὑφίσταται. Δαπανῶνται χιλιάδες δραχμῶν καὶ ὁ Νέδων ἐξακολουθεῖ νὰ ἀπειλῇ τὰς Καλάμας. Εἶναι ἐπαναστατημένος ὅλος ὁ κόσμος διὰ τὰ δύο ταῦτα ζητήματα.

§57Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ἐδόθησαν αἱ προσήκουσαι διαταγαί. Θὰ σᾶς δώσω δὲ προσεχῶς τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἠλ. Κοπανίτσας «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅπως εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν ὁ Διευθυντὴς τοῦ Διδασκαλείου τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως εἶναι ἐγγεγραμένος εἰς τὸ Μητρῷον τῶν ἀρρένων καὶ πότε ἀκριβῶς ἐγράφη».

§59Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Πρὸ ὀλίγου μόλις ἔλαβον γνῶσιν καὶ ἐζήτησα πληροφορίας. Θὰ σᾶς ἀνακοινώσω αὐτὰς αὔριον ἢ μεθαύριον.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Σακελλαριάδης «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, διατί αἱ διακηρύξεις τῶν προμηθειῶν τοῦ Δημοσίου, ἐνῷ εἶναι συντεταγμέναι ἀπὸ μηνὸς περίπου καὶ πλέον, δημοσιεύονται εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς δημοπρασίας».

§61ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τίνα δημοσίευσιν θὰ ἐπικαλεσθῆτε;

§62Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Τὴν 206 καὶ 210.

§63ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ 206 ἐδημοσιεύθη, ὡς παρετηρήσατε, τὴν 12 Σεπτεμβρίου καὶ ὁ διαγωνισμὸς πρόκειται νὰ λάβῃ χώραν μετὰ δέκα ὀκτὼ ἡμέρας. Ἐπίσης ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 210 ἡμέρα διαγωνισμοῦ κατ’ αὐτὴν ὁρίζεται ἡ 1 Ὀκτωβρίου. Πάλιν ἐμφιλοχωροῦσι δέκα τέσσαρες ἡμέραι ἀκέραιαι. Τὰ πράγματα φαίνονται κανονικώτατα ἐν συγκρίσει μὲ τὴν δημοσίευσιν πρὸς τὴν ἐφημερίδα. Ἔλαβον καὶ ἐγὼ παράπονα ἀκριβῶς δι’ αὐτὴν τὴν ἔκθεσιν καὶ ἐβεβαιώθην ὅτι τὸ φύλλον τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον φέρει π. χ. σημερινὴν ἡμερομηνίαν, δὲν διανέμεται σήμερον, ἀλλὰ πολλάκις διανέμεται μετὰ τρεῖς ἢ τέσσαρας, ἴσως δὲ καὶ μετὰ πέντε ἡμέρας. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους βεβαίως δὲν ἐκπληροῦται ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου, καὶ διὰ τοῦτο ἔδωκα διαταγὰς ὅπως αἱ δημοπρασίαι ἐπαναληφθῶσιν ὁριζομένης νέας προθεσμίας. Ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἵνα τὸν παρακαλέσω ὅπως παύσῃ ἡ ἀνωμαλία αὕτη, τῆς μὴ ἐγκαίρου καὶ κανονικῆς διανομῆς τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως.

§64Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Νὰ διαταχθῇ νὰ στέλληται καὶ εἰς τοὺς κ. Βουλευτάς, διότι ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν λαμβάνω αὐτὴν τακτικῶς.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅπως στέλληται τακτικώτερον.

§66Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀληθές, ὡς καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡμολόγησεν, ὅτι αἱ διακηρύξεις ἔχουσι δημοσιευθῆ ἐμπροθέσμως. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ ἐξέπληξεν εἶναι ὅτι αἱ δύο διακηρύξεις εἶναι χρονολογημέναι ἀπὸ τῆς 26 τοῦ μηνός. Διατί, ἀφοῦ συνετάγησαν τὴν 26, ἐδημοσιεύθησαν μετὰ εἴκοσιν ἡμέρας, ἐνῷ ἦτο δυνατὸν νὰ δημοσιευθῶσιν ἐνωρίτερον καὶ ὁ διαγωνισμὸς νὰ γίνῃ εὐρύτερος, διότι τοῦτο εἶναι τὸ συμφέρον τῆς Πολιτείας; Οὐδένα μέμφομαι, ἀλλὰ μόνον ποιοῦμαι συστάσεις.

§67ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πολλάκις συμβαίνει, ἐνῷ εἶναι συντεταγμέναι αἱ διακηρύξεις, νὰ διεξάγωνται διαπραγματεύσεις ἀγορᾶς τῶν εἰδῶν ἄνευ μειοδοσίας, διότι κατὰ τὰς περιστάσεις τὰς σημερινὰς εἶναι εὐνόητον ὅτι ἀναγκαζόμεθα ν’ ἀγοράζωμεν ἄνευ μειοδοσιῶν. Ὅταν δὲ ματαιῶνται αἱ διαπραγματεύσεις, τότε μόνον δημοσιεύονται αἱ προκηρύξεις. Τὸ ὀρθότερον βεβαίως εἶναι νὰ γίνωνται κανονικῶς. Δυστυχῶς δὲν δύνανται ὑπὸ τὰς περιστάσεις τὰς παρούσας νὰ γίνῃ θεραπεία τοῦ ἀτόπου. Δὲν πρέπει νὰ δημοσιεύωνται οἱ διαγωνισμοὶ μετὰ τέσσαρας ἢ πέντε ἡμέρας, ἀλλὰ τί νὰ κάμωμεν. Ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι εἶναι ἐπιμηθεῖς εἶναι ἀληθές. Ὅταν πλησιάσῃ ὁ καιρὸς τῆς ἀνάγκης, τότε σπεύδουσι. Δυστυχῶς, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶναι κατάλληλος περίστασις ἡ παροῦσα πρὸς θεραπείαν. Μὲ τὴν ὀργάνωσιν τῆς νέας ἐπιμελητείας ὅλα αὐτὰ θὰ διορθωθῶσιν.

§68Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Νὰ δημοσιεύηται τοὐλάχιστον, περίληψις εἰς τὸν τύπον.

§69ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὡς πρὸς τὴν ὑπ’ ἀριθμὸν 8 ἐρώτησιν, ἡ αἴτησις διεβιβάσθη εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ἀπὸ τῆς 14 Αὐγούστου.

§70Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ὅμως δὲν ἐδέχθη τὴν γνωμοδότησιν τῶν ἰατρῶν καὶ ἐδίκασεν ὡς ἰατροσυνέδριον. Ἀλλὰ θὰ ἀναμείνω τὴν ἀπάντησίν σας.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξαντληθείσης τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τὴν νομοθετικήν. Ἀλλὰ πρὸ ταύτης ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἔχει τὸν λόγον.

§72Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου περὶ ἀναθέσεως τῆς διδασκαλίας τῶν ἐν τοῖς γυμνασίοις φυσικῶν καὶ θρησκευτικῶν μαθημάτων εἰς εἰδικοὺς καθηγητάς, διότι μέχρι τοῦδε παρετηρεῖτο ἡ ἀνωμαλία, ἃς τὴν εἴπω οὕτω, ὅτι τὰ μαθήματα τὰ φυσικὰ ἐδιδάσκοντο οὐχὶ παρ’ εἰδικῶν. Ἔχουσι τὸ εὐτύχημα ν’ ἀκούωσι παρ’ εἰδικῶν τὰ μαθήματα ταῦτα μόνον οἱ εἰς τὰς μεγάλας πόλεις, τὰς Ἀθήνας ἢ Πάτρας φοιτῶντες μαθηταί. Τὴν ἀνωμαλίαν ταύτην ἐπρόκειτο νὰ ἄρωσι τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἔχει πρὸ πολλοῦ ὑπ’ ὄψει της ἡ Βουλή. Ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶναι ἐνδεχόμενον τὸ νομοσχέδιον τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως νὰ μὴ συζητηθῇ, θέλων νὰ ἄρω τὴν ἀνωμαλίαν κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, ἀναθέτω εἰς εἰδικοὺς καθηγητὰς τὴν διδασκαλίαν τῶν μαθημάτων τούτων. Ἐπίσης καὶ διὰ τὰ θρησκευτικὰ μαθήματα ἵνα ἀπαλλάξωμεν τοὺς θεολόγους τῆς διδασκαλίας μαθημάτων οὐχὶ τῆς εἰδικότητός των καὶ τοὺς ἄλλους καθηγητὰς τῆς διδασκαλίας θρησκευτικῶν μαθημάτων, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ διδάξωσι. Ὑποβάλλω ἐπίσης νομοσχέδιον «περὶ πληρωμῆς μισθοῦ πρὸς τῇ συντάξει εἰς τὸ ὑπηρετικὸν προσωπικὸν τῶν σχολείων ὅταν τοῦτο τυγχάνῃ νὰ εἶναι ἐκ τραυματιῶν τοῦ πολέμου, διότι ἄλλως δίδομεν δῶρον εἰς αὐτοὺς ἄδωρον· διότι κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον οὗτοι δὲν δύνανται πρὸς τῷ μισθῷ νὰ λάβωσι καὶ τὴν σύνταξίν των καὶ πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἔσπευσαν νὰ παραιτηθῶσιν. Ὑποχρέωσις ὅμως νομίζω τῆς Πολιτείας εἶναι νὰ συνδράμῃ αὐτοὺς διὰ τῆς παροχῆς τῆς συντάξεως, ἀσχέτως πρὸς τὸν μισθὸν ὃν λαμβάνουσι. Παρακαλῶ, ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις, νὰ μὴ παραπεμφθῶσι τὰ νομοσχέδια ταῦτα εἰς ἐπιτροπήν, ἀλλὰ νὰ χαρακτηρισθῶσιν ὡς κατεπείγοντα καὶ ἐγγραφῶσιν αὔριον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§73Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ὑπάρχουσι καὶ δημοδιδάσκαλο ὑπηρετοῦντες ὡς ὑποδιδάσκαλοι. Περὶ αὐτῶν προνοεῖτε;

§74Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὄχι.

§75Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουσι τραυματίαι ὑποδιδάσκαλοι, οἱ ὁποῖοι...

§76Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εἶναι ἄλλη κατηγορία αὐτή.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅπως τὰ νομοσχέδια τὰ ὑποβληθέντα παρ’ αὐτοῦ κηρυχθῶσι κατεπείγοντα καὶ ψηφισθῶσι κατ’ ἀρχήν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Κηρύσσονται κατεπείγοντα καὶ ψηφίζονται κατ’ ἀρχὴν τὰ νομοσχέδια. Εἶτα προσέρχεται καὶ ὁρκίζεται ὁ βουλευτὴς κ. Π. Ζαΐμης). Ὁ κ. Ν. Γαρδικιώτης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων καὶ ὑπηρετῶν». Ὁ κ. Ι. Μάνος τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προβιβασμῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν ἐν τῷ στρατῷ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῇ αἰτήσει καταδιώξεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἀλεξανδρῆ. Ἐπίσης τοῦ βουλευτοῦ κ. Σταμούλη. (Ἀναγινώσκονται καὶ κυροῦνται μετὰ τοῦτο τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§78Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς σχέδιον νόμου «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Μετσοβείου Πολυτεχνείου». Ἐν Ἑλλάδι, χώρᾳ κατ’ ἐξοχὴν τῶν κλασικῶν παραδόσεων, παραλλήλως πρὸς τὰ γράμματα ἐκαλλιεργήθησαν καὶ αἱ τεχνικαὶ ἐπιστῆμαι. Πρὸ τὴν ἀπόπειραν καλλιεργείας τοιούτου βιομηχανικοῦ κλάδου ἀποτελεῖ ἡ ἵδρυσις Γεωργικοῦ Σχολείου ἐν Τύρινθι ἐπὶ Κυβερνήτου. Εὐθὺς ὡς ἡ πρωτεύουσα τοῦ Βασιλείου μετεφέρθη ἀπὸ Ναυπλίου εἰς Ἀθήνας, ἱδρύθη εἶδος πολυτεχνείου τὸ ὁποῖον ἐνεκατέστη ἐν τῇ μεγάλῃ οἰκίᾳ τῇ κειμένῃ ἔναντι τοῦ σημερινοῦ ᾨδείου. Τὸ ἵδρυμα τοῦτο, προωρισμένον εἰς καταρτισμὸν ἐργοδηγῶν καὶ μηχανουργῶν, ἦτο ἀρχικῶς στοιχειώδης τις τεχνικὴ καὶ καλλιτεχνικὴ Σχολή, ἡ ὁποία ἐλειτούργησεν ἐπὶ διάστημά τι χρόνου κατὰ τὸ ὡς εἴρηται οἴκημα ἕως ὅτου μετεφέρθη ἐν τῷ καλλιμαρμάρῳ μεγάρῳ τῆς ὁδοῦ Πατησίων. Ἡ Σχολὴ αὕτη ὑπὸ τὴν Διεύθυνσιν τῶν Καυτατζόγλου, Σκαλιστήρη καὶ Θεοφιλᾶ ἦτο ἄξιον λόγου Μέσης Ἐκπαιδεύσεως ἵδρυμα καὶ παρήγαγεν ἀρκετοὺς καρπούς, καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῶν πεντήκοντα ἐτῶν, ἤτοι μέχρι τοῦ ἔτους 1887. Ἡ ὁσημέραι πρόοδος τοῦ Κράτους προεκάλεσεν ἐν ἔτει 1887, ἐπὶ τῆς Διευθύνσεως τοῦ Θεοφιλᾶ, τὴν ψήφισιν νόμου διέποντος καὶ μέχρι σήμερον τὰ τοῦ Πολυτεχνείου, δι’ οὗ τοῦτο ὑψώθη εἰς ἵδρυμα ἀνώτερον, λειτουργῆσαν καὶ λειτουργοῦν ὑπὸ τὸ περίεργον ὅσον καὶ κακόζηλον ὄνομα Σχολεῖον Βιομηχάνων Τεχνῶν. Ἡ Σχολὴ αὕτη ἐλειτούργησεν ἀπὸ τοῦ 1887 μέχρι σήμερον, παρήγαγε δὲ δύναταί τις εἰπεῖν ἀγλαοὺς καρπούς. Οἱ τρόφιμοι καὶ ἀπόφοιτοι αὐτοῦ ἔν τε τῇ ἡμεδαπῇ καὶ ἀλλοδαπῇ ἐξέχουσαν κατέλαβον θέσιν, δύναταί τις δὲ νὰ εἴπῃ ὅτι τὰ πλεῖστα τῶν ἔργων καὶ τῶν μελετῶν ὑπὸ τούτων ἐξετελέσθησαν. Καίτοι ὅμως, ὡς ἐλέχθη, ὁ σκοπὸς τῆς ἱδρύσεως τῆς νεωτέρας ταύτης σχολῆς ἐν ταῖς κυριωτέραις γραμμαῖς ἐπετελέσθη, ἐν τούτοις ὁ ὀργανισμὸς αὐτῆς οὗτος, συνταχθεὶς πρὸ εἴκοσιν ἑπτὰ ἐτῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον νὰ πληροῖ τὰς ἀνάγκας τῆς ἐπιστήμης, ἥτις ἁλματωδῶς προοδεύει. Ὅ,τι δύναται νὰ δώσῃ καταφανῶς ἀπόδειξιν τῆς ἀνεπαρκείας τοῦ ἰσχύοντος σήμερον ὀργανισμοῦ, τοὐλάχιστον διὰ τὰς δύο σχολὰς τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν καὶ μηχανουργῶν, εἶναι ὅτι σπουδαῖος κλάδος τῆς ἐφηρμοσμένης μηχανικῆς, ἡ ὑδραυλική, ἀποτελεῖ παράρτημα τῆς ἐφηρμοσμένης μηχανικῆς, ἐνῷ ἔπρεπε ν’ ἀπετέλει ἴδιον κλάδον καὶ νὰ ἐδιδάσκετο ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, γνωστοῦ μάλιστα ὄντος ὅτι σπουδαίαν σημασίαν κέκτηται ἡ ὑδραυλικὴ διὰ τὴν ἡμετέραν Χώραν, λόγῳ τῆς διαμετρήσεως τοῦ ἐδάφους αὐτῆς. Τοῦτ’ αὐτὸ λεκτέον καὶ περὶ τῆς ἠλεκτροτεχνικῆς, ἥτις δὲν ἐδιδάσκετο ὡς εἰδικὸν μάθημα, γνωστοῦ ὄντος ὅτι ἡ ἠλεκτροτεχνικὴ ἀποτελεῖ σπουδαῖον κλάδον τῆς ἐπιστήμης. Ἀλλαχοῦ μάλιστα καὶ διπλώματα εἰδικὰ παρέχονται εἰς τοιούτους μηχανικούς, ἠλεκτρολόγους καλουμένους. Ἀλλὰ σὺν ταῖς ὑπαρχούσαις σχολαῖς εἶναι ἀνάγκη νὰ δημιουργήσωμεν καὶ νέας εἰδικὰς σχολάς, ὧν ἡ σύστασις παρίσταται ἀναπόφευκτος. Ἡ ἵδρυσις εἰδικῆς ἀρχιτεκτονικῆς σχολῆς εἶναι προφανῶς ἐπιβεβλημένη ἐν χώρᾳ ἐν ᾗ, εἰς ἀμφοτέρας τὰς περιόδους τῆς ἱστορίας αὐτῆς, τουτέστιν καὶ εἰς τὴν ἀρχαιοτέραν καὶ εἰς τὴν νεωτέραν, τὴν Βυζαντινὴν καλουμένην, ἀνυψώθη ὁ καλλιτεχνικὸς οὗτος κλάδος καὶ ἐδημιουργήθησαν τὰ μνημειώδη καλλιτεχνικὰ ἔργα, ἄνευ τῆς μελέτης τῶν ὁποίων οὐδεὶς ἀρχιτέκτων ξένος δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι συνεπλήρωσε τὰς σπουδάς του καὶ ὄχι μόνον ἄνευ τῆς μελέτης τούτων, ἀλλὰ καὶ ἄνευ τῆς ἐπιτοπίου ἐξετάσεως αὐτῶν. Ἐπίσης ἐπιβάλλεται ἡ ἵδρυσις σχολῶν ἠλεκτρολόγων καὶ μεταλλειολόγων μηχανικῶν, εἰς ἃς ὀφείλεται ἡ κολοσσαία πρόοδος τῆς ἐπιστήμης. Ἀλλ’ ἐνῷ ἡ ἵδρυσις σχολῶν μεταλλειολόγων μηχανικῶν καὶ ἠλεκτρολόγων προσκρούει ἐπὶ τοῦ παρόντος εἰς δυσχερείας μεγάλας, δι’ ἔλλειψιν τῶν οἰκονομικῶν μέσων ἀφ’ ἑνός, καὶ ἀφ’ ἑτέρου δι’ ἔλλειψιν τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ, τοὐναντίον ἡ ἵδρυσις τῶν λοιπῶν σχολῶν, ἀρχιτεκτονικῆς καὶ τηλεγραφομηχανικῆς, δὲν παρουσιάζει τοιαύτας δαπάνας καὶ δυσχερείας, διότι κοινὰ εἶναι τὰ μαθήματα εἰς τὰς πρώτας τάξεις, κατὰ τὰ τελευταῖα δὲ ἔτη εἰδικεύονται οἱ σπουδασταὶ εἰς τὰ μαθήματα τῶν ἐπιστημῶν αὐτῶν· ἐντεῦθεν συνεπῶς αἱ δαπάναι δὲν εἶναι μεγάλαι. Πᾶσαι αἱ ἱδρυθησόμεναι σχολαὶ θέλουσι συγκεντρωθῇ ἐν τῷ Πολυτεχνείῳ, αἵτινες ἔχουσι κοινὴν βάσιν τὰ φυσικομαθηματικά. Διὰ τοῦ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου ἐπιβάλλεται, πρὸς τῇ βελτιώσει τοῦ ὑπάρχοντος ὀργανισμοῦ τῶν δύο σχολῶν, ἡ ἵδρυσις σχολῆς ἀρχιτεκτόνων διὰ τὰς δημοσίας καὶ ἰδιωτικὰς ἀνάγκας, ἡ ἵδρυσις σχολῆς μηχανικῶν ἠλεκτρολόγων διὰ τὰς δημοσίας καὶ ἰδιωτικὰς ἀνάγκας, ἐν ᾗ θὰ μορφῶνται καὶ τηλεγραφομηχανικοὶ ὡς ἀνώτεροι ὑπάλληλοι τῆς ὑπηρεσίας τῶν τηλεγράφων καὶ τηλεφώνων. Ὡς γνωστὸν τοιούτους μηχανικοὺς σήμερον δὲν ἔχομεν, οἱ ἴδιοι δὲ οἱ τηλεγραφηταὶ ἐκτελοῦσι τὰς ὑπηρεσίας ταύτας. Αἱ ὑπηρεσίαι αὗται δέον νὰ χωρισθῶσιν. Ἄλλοι πρέπει νὰ εἶναι οἱ χειριζόμενοι τὸ χειριστήριον καὶ νὰ διευθύνωσι τὰ γραφεῖα, καὶ ἄλλοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ κατασκευάζωσι καὶ θὰ συντηρῶσι τὰς τηλεγραφικὰς καὶ τηλεφωνικὰς γραμμάς. Ἐκ παραλλήλου πρὸς τὰς σχολὰς ταύτας θὰ προστεθῶσι σχολεῖα, ἐν οἷς καὶ οἱ καθηγηταὶ τῶν σχολῶν θὰ διδάσκωσι μαθήματα καὶ ἐν οἷς θὰ ἐκπαιδεύωνται ἐργοδηγοὶ καὶ γεωμέτραι, οἵτινες θὰ χρησιμεύσωσιν ὡς φυτώριον κατωτέρων ὑπαλλήλων δημοσίων ἔργων, τοπογράφων καὶ γεωμετρῶν. Ἤδη ἡ δημόσιος ὑπηρεσία ἔχει ἀνάγκην προσωπικοῦ ἰδίως εἰς τὰς νέας Χώρας, προκειμένου νὰ γίνῃ ἡ καταμέτρησις καὶ ἡ σχεδιαγράφησις τῶν κτημάτων ἐκείνων ἐν οἷς θὰ ἐγκατασταθῶσιν οἱ πληθυσμοί. Διὰ τοῦ ἐν ὄψει ἡμῶν νομοσχεδίου τὸ Πολυτεχνεῖον καταλαμβάνει τὴν πρέπουσαν θέσιν μεταξὺ τῶν ἐκπαιδευτικῶν ἱδρυμάτων τοῦ Κράτους. Λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι αἱ σχολαὶ αὐταὶ ἐν Εὐρώπῃ θεωροῦνται ὡς αἱ τοῦ Πανεπιστημίου, ἀπονέμουσαι μάλιστα ἐν Γερμανίᾳ εἰς τοὺς ἀποφοίτους καὶ τὸν τίτλον τοῦ διδάκτορος, ἤθελον παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ στέρξῃ ὅπως τὸ νομοσχέδιον παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν, ἥτις ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον, ἐντὸς τεταγμένης προθεσμίας προσαγάγῃ τὴν ἔκθεσίν της, διότι τινὲς τῶν κατωτέρων τούτων σχολῶν δέον νὰ λειτουργήσωσιν ἐντὸς τοῦ τρέχοντος ἔτους, ὅπως δυνηθῶμεν νὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας.

§79Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς, τὴν ἐπεξεργασθεῖσαν τὸ νομοσχέδιον «περὶ Συμβουλίου Ἐπικρατείας», εἶχον παραπεμφθῆ καὶ δύο ἕτερα συναφῆ νομοσχέδια, διὰ τὸ τρίτον δὲ εἶχε συσταθῆ ἑτέρα ἐπιτροπή. Τὰ νομοσχέδια ταῦτα εἶναι τὰ «περὶ ἀγωγῆς κακοδικίου», «περὶ πειθαρχικῆς δικαιοδοσίας διὰ τὰ μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας» καὶ «περὶ ἄρσεως συγκρούσεων». Θὰ παρακαλέσω τὰς ἐπιτροπὰς ταύτας νὰ συνέλθωσι καὶ νὰ ὑποβάλωσι τὰς ἐκθέσεις αὐτῶν, τασσομένης ἐπαρκοῦς μηνιαίας προθεσμίας, ὅπως τὰ εἰρημένα νομοσχέδια λάβωσι τὴν σειράν των καὶ καταστῇ ἐφικτὴ ἡ συζήτησις αὐτῶν. Ἐλπίζω ἐντὸς τῆς προθεσμίας ταύτης νὰ κατατεθῶσι καὶ αἱ ἐκθέσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀπαραίτητοι διὰ τὴν προσήκουσαν μελέτην καὶ συζήτησιν ἐν τῇ Βουλῇ.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ἐπεξεργαζομένη τὰ νομοσχέδια αὐτὰ διεκπεραιώσῃ τὸ ἔργον της ἐντὸς μηνός, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§81ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σχέδιον νόμου «περὶ τεχνιτῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ στρατεύματος». Ἡ ἔλλειψις τῶν παντοειδῶν τεχνιτῶν, τῶν ἀναγκαιούντων διὰ τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας τοῦ στρατεύματος ἦτο αἰσθητή, ἀλλ’ ἀφ’ ὅτου ηὔξησεν ἡ δύναμις τοῦ στρατοῦ ἡμῶν ηὐξήθησαν καὶ τόσαι τεχνικαὶ ὑπηρεσίαι, τῶν αὐτοκινήτων τῶν ἀεροπλάνων, τῶν ἀσυρματιστῶν καὶ ἀπεκτήσαμεν τόσα ὄργανα πολεμικά, οἷα τὰ ταχυβόλα καὶ πολυβόλα κλ. ὥστε ἡ ἀνάγκη κατέστη αἰσθητοτέρα. Τὴν πλήρωσιν τῶν ἀναγκῶν τούτων σκοπεῖ νὰ θεραπεύσῃ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς. Λαμβάνεται δὲ πρόνοια, ὅπως τὸ ἀναγκαιοῦν διὰ τὰς τεχνικὰς ὑπηρεσίας προσωπικόν, δημιουργηθῇ καταλλήλως οὕτως ὥστε νὰ μὴ στερώμεθα ἐπαρκοῦς ἀριθμοῦ τεχνιτῶν κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου. Συγχρόνως αὐξάνεται καὶ ἡ μισθοδοσία αὐτῶν, λαμβανομένης ταὐτοχρόνως καὶ προνοίας, ὅπως μή, μετὰ τὴν μόρφωσιν αὐτῶν, στερηθῇ τούτων ἀποτόμως τὸ στράτευμα. Ὁρίζεται ὅτι οἱ ἀνήκοντες εἰς τὸ Σῶμα τοῦτο πρέπει νὰ ὑπηρετήσωσι μέχρι τοῦ 60οῦ ἔτους. Ἄν θελήσωσι ν’ ἀποχωρήσωσι πρὸ τοῦ 60οῦ ἔτους, δύνανται νὰ τὸ πράξωσιν, ἀλλὰ χάνουσι τὰ ἔτη τῆς συντάξεώς των. Παρακαλῶ ὅπως τὸ νομοσχέδιον παραπεμφθῇ εἰς τὴν οἰκείαν ἐπιτροπὴν μὲ τὴν παράκλησιν ὅπως τὸ ταχύτερον ὑποβάλῃ αὕτη τὴν ἔκθεσίν της.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὴν τακτικὴν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπιτροπήν. Βουλὴ εἰσέρχεται ἤδη εἰς τήν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Πρῶτον ἀντικείμενον. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταβολῶν ἐν ταῖς περιφερείαις τῶν Δικαστηρίων τοῦ Κράτους». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 3 ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει δὲν διενεμήθη.

§83ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 3 ἀναβάλλεται δι’ αὔριον. (Ψηφίζεται εἶτα ἡ ἀρχὴ τῶν νομοσχεδίων. 1) «περὶ μέτρων ἐξασφαλίσεως τῶν εἰς τὸ Κράτος ἀναγκαιουσῶν μεταφορῶν καὶ τῆς δημοσίας τάξεως». 2) «περὶ καθορισμοῦ παγίου βοηθήματος εἰς τὰ Ταμεῖα οἰνοπαραγωγῆς Λευκάδος καὶ Θήρας».

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ ταῦτα ἀναγράφονται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν πέντε νομοσχέδια περιέχοντα διατάξεις προσωπικάς. Θὰ παρακαλέσω νὰ τεθῶσιν αἱ κάλπαι καὶ αἱ πέντε μαζὶ ἵνα γίνῃ μία ψηφοφορία.

§85Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον παρακαλῶ κ. Πρόεδρε.

§86Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὸν λόγον παρακαλῶ.

§87ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ παρεκάλουν, ἄν συμφωνῇ ἡ Βουλή, ν’ ἀναβληθῇ ἡ ψηφοφορία δι’ αὔριον ἢ μεθαύριον, διότι θὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὴν οἰκογένειαν τοῦ σφαγιασθέντος ἁγίου Μελενίκου.

§88Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Εἰς τὴν Βουλὴν ἐγένετο λόγος, κ. Πρόεδρε, καὶ διὰ τὸν Μομφερᾶτον, διὰ τὸν Λιβαδᾶν, διὰ τὸν Ζερβόν.

§89ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βεβαίως, Βεβαίως.

§90Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἄν οἱ ἀξιότιμοι κ. Συνάδελφοι εἶναι διατεθειμένοι νὰ ὑποστηρίξωσιν ὅλας τὰς δικαίας αἰτήσεις περὶ ἀπονομῆς συντάξεων, εἰς οὐδὲν ἕτερον θὰ φθάσωμεν ἀποτέλεσμα ἢ νὰ ματαιωθῇ ἡ δικαία πρόβλεψις τῆς Κυβερνήσεως περὶ αὐτῶν τῶν πέντε.

§91ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πρέπει ἡ μέριμνα νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι δικαιοῦνται τοιαύτης μερίμνης.

§92Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τοῦτο εἶναι μέσον ματαιώσεως πάσης καλῆς προθέσεως, ἂν οἱ κ. Βουλευταὶ τὴν αὐτὴν ἡμέραν θελήσωσι νὰ ἐπανορθώσωσι πάσας αὐτὰς τὰς παραλείψεις τῆς Πολιτείας.

§93Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἤθελον καὶ ἐγὼ νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῆς γνώμης τοῦ κ. Συναδέλφου καὶ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως περὶ τῶν συντάξεων τούτων.

§94ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐγὼ ἔλαβον τὸν λόγον, διότι ἐνθυμοῦμαι καλῶς ὅτι, συνεπείᾳ, νομίζω, ὁμιλίας τοῦ κ. ἐκ Λακωνίας Βουλευτοῦ, ἡ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὴν οἰκογένειαν τοῦ σφαγιασθέντος ἁγίου Μελενίκου. Δι’ αὐτὸ ἐζήτησα τὴν ἀναβολήν, ἵνα ἑτοιμασθῇ νομοσχέδιον καὶ περὶ αὐτοῦ. Διὰ τὰς ἄλλας συστάσεις, περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς πρόσωπα ἐπίσης ἄξια συμπαθείας, δὲν ἐζητήθη ἀναβολή, διότι τὰ περὶ τούτου χρήζουσι ποιᾶς τινος μελέτης. Οὐδεμίαν ἔχω ὅμως δυσκολίαν, ἂν ἡ Βουλὴ τὸ θέλῃ, νὰ γίνῃ σήμερον ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει.

§95ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καρπετόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§97Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, Βουλευταί, τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἔλαβον γνῶσιν ὅταν ἔφθασα ἐδῶ, ἐξ ὑπαιτιότητος βεβαίως ἰδικῆς μου· κατὰ συνέπειαν δὲν ἔχω μαζί μου στοιχεῖα ἀπαραίτητα διὰ τὴν συζήτησιν. Ἐν τούτοις διὰ βραχέων θὰ ἐπισκοπήσω τὰ εἰρημένα νομοσχέδια. Ἐφ’ ὅσον τοὐλάχιστον ἐνθυμοῦμαι καὶ ἀφ’ ἧς πολιτεύομαι, καὶ πολιτεύομαι ἀπὸ μακρῶν ἐτῶν, ἡ ἑλληνικὴ Πολιτεία ὑπῆρξεν ἄκρως διστακτικὴ εἰς τὴν ἀπονομὴν συντάξεων εἰς ἄλλους ἐκτὸς ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐδικαιοῦντο τοιαύτης, συνῳδὰ πρὸς τοὺς κειμένους νόμους. Ἂν ὑπῆρξεν ἐξαίρεσίς τις, ἐφ’ ὅσον τοὐλάχιστον ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι, ἡ ἐξαίρεσις αὕτη ὑπῆρξε διὰ τὰς οἰκογενείας τῶν ἀνδρῶν τῶν κυβερνησάντων τὸν τόπον αὐτόν, οἱ ὁποῖοι ἀπεμακρύνθησαν τοῦ ἐπιγείου κόσμου ἐγκαταλιπόντες ὡς μόνην κληρονομίαν καὶ μόνην περιουσίαν εἰς τὴν οἰκογένειάν των τὴν ἔντιμον πενίαν, τὴν ὁποίαν θὰ ἐγκαταλίπητε καὶ σεῖς, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὅλοι ὅσοι θὰ εὐτυχήσωσι νὰ κυβερνήσωσι τὸν τόπον αὐτόν. Ἡ διστακτικότης αὕτη τῶν Κυβερνήσεων εἰς τὴν ἀπονομὴν προσωπικῶν συντάξεων, ἂν ὠφείλετο εἰς τὸν λόγον ὅτι τὸ Κράτος μας διήρχετο οἰκονομικὰς πάντοτε στενοχωρίας, πρὸ παντὸς ὠφείλετο οὐχ ἧττον καὶ εἰς τὸ παρακεκινδυνευμένον τοῦ πράγματος. Εἶναι δύσκολος ἡ ἐκλογὴ εἰς τίνας νὰ δοθῇ σύνταξίς τις. Ἦτο ζήτημα δυσχερές, πρόβλημα ἄλυτον, παρουσιάζον, καὶ ἐμφανίζον πολλὰς τὰς δυσχερείας, κατὰ τίνα τρόπον δηλαδὴ θὰ ἐγίνετο ἡ ἐπιλογὴ τῶν προσώπων αὐτῶν τῶν δικαιουμένων τοιαύτης προσωπικῆς συντάξεως. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις φαίνεται ἀπηλλαγμένη τῶν δισταγμῶν αὐτῶν τὸ μέν, διότι ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ ἤδη πλουσίαν Ἑλλάδα μὴ στενοχωρουμένην οἰκονομικῶς, κατὰ τὴν ἀντίληψίν της, ἐξ ἄλλου δέ, διότι ἀσφαλῶς θὰ ἔλυσε τὸ δύσκολον αὐτὸ πρόβλημα, καὶ θὰ ἀντιπαρῆλθε τὰς πολλὰς δυσχερείας εἰς τὴν ἐπιλογὴν τῶν προσώπων καὶ τῶν οἰκογενειῶν τὰς ὁποίας θά ἐπικουρήσῃ μὲ τὴν ἀπονομὴν προσωπικῆς συντάξεως. Διότι ἂν τοῦτο δὲν ἔπραξεν, ἀλλοίμονον! ἂν δηλαδὴ ὑπάρξωσι μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν ἄτομα ἢ οἰκογένειαι δικαιούμεναι τῆς τοιαύτης συνδρομῆς ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν προέβλεψε καὶ δι’ αὐτάς. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ φανῇ ὅτι ἡ προσπάθεια καὶ ἡ μέριμνα δὲν ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις εἶναι ὑποχρεωμένη δι’ ὅλους ἐξ ἴσου νὰ ἐνδιαφέρηται· ἡ προσπάθεια αὐτὴ δὲν θὰ ὀφείληται εἰς τὸ Κράτος τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύει ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ θὰ ὀφείληται ἀποκλειστικῶς εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους προσωπικῶς, τοὺς ὁποίους θὰ ἔχωσιν τὰ ἄτομα ἢ αἱ οἰκογένειαι τὰς ὁποίας ἀπεφασίσατε νὰ ἐπικουρήσητε μὲ προσωπικὰς συντάξεις. Ἤθελον νὰ ἔχω βεβαιωμένον ὅτι οὐδὲν παρ’ οὐδενὸς θὰ ἀκουσθῇ παράπονον, παρ’ οὐδενὸς δικαιουμένου καὶ δυναμένου ν’ ἀποδείξῃ ὅτι δικαιοῦται ἐκείνου τὸ ὁποῖον ζητεῖ. Ἂν ὄντως ἡ Κυβέρνησις προῆλθεν εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ ὑποβάλῃ τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα ὑπέβαλε κατόπιν σοβαρᾶς σκέψεως καὶ ἐνδελεχοῦς καὶ ἐμπεριστατωμένης μελέτης, περὶ τοῦ τί δύναται νὰ πράξῃ δι’ ὅλους τοὺς δικαιουμένους, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται ἐν τάξει, διότι δὲν βλέπει ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ μεριμνήσῃ δι’ ἄλλους ἀπὸ ἐκείνους διὰ τοὺς ὁποίους μεριμνᾷ διὰ τῶν ὑποβαλλομένων νομοσχεδίων καὶ δι’ ἐκείνους περὶ τῶν ὁποίων εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι θὰ μεριμνήσῃ. Ἀλλ’ ἤθελον ἐγὼ ἐρωτήσει τὴν Κυβέρνησιν, καὶ πρὸ παντὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸν πρωτοστατοῦντα εἰς τὰς τοιαύτας σκέψεις ἐνεργειῶν· ἐδικαίωσεν ἐπαρκῶς ὅλους ὅσοι θὰ ἠδύναντο νὰ δικαιῶνται ἐξαντλήσεως τῆς μερίμνης ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας; Ἐξησφάλισε κατὰ τρόπον τοιοῦτον τὰς οἰκογενείας τῶν χθὲς ἀκόμη πεσόντων ἡρώων, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ σκεφθῇ νὰ προστατεύσῃ καὶ περιθάλψῃ καὶ ἄλλας οἰκογενείας ἢ καὶ ἄλλα πρόσωπα ἐπίσης προσενεγκόντα ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ὑπηρεσίας αἱ ὁποῖαι ὅμως δὲν γνωρίζω ἂν εἶναι ἀνάλογοι, ὄχι διότι ἦσαν προγενέστεραι, πρὸς τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας προσέφεραν ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους ἐγὼ ἐπεκαλέσθην; Εἶναι πλέον ἢ βέβαιος τὴν στιγμὴν ταύτην, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐξήντλησε τὸ καθῆκον τὸ ὁποῖον εἶχε διὰ τὰς οἰκογενείας τόσον τῶν πεσόντων ἀξιωματικῶν ὅσον καὶ τῶν πεσόντων ὁπλιτῶν, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν ἡ σκέψις του νὰ μεταφέρηται εἰς προγενεστέρας ὑπηρεσίας ἄλλων; Ἐφησυχάζει ἡ συνείδησις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῇ πεποιθήσει ὅτι ἡ οἰκογένεια τοῦ Διαλέτη καὶ τόσων ἄλλων ἡρωϊκῶς πεσόντων ἀξιωματικῶν, ἀπολαύουσιν οὐχὶ πλειόνων τινῶν ἀλλ’ ὅ τι ἀπαραιτήτως ἀναγκαιοῖ αὐταῖς διὰ νὰ ζήσωσιν, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ σκέπτηται ὅτι πρέπει νὰ ἔλθῃ ἐπίκουρος καὶ εἰς ἄλλους προγενεστέρας προσενεγκόντων ὑπηρεσίας οὐχὶ ὅμως ἴσας πρὸς τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας προσήνεγκαν οἱ ἄνθρωποι τῶν δύο τελευταίων πολέμων; Γνωρίζει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ὑπάρχει πολὺς κόσμος θῦμα τῆς θηριωδίας τῶν Τούρκων καὶ τῶν Βουλγάρων; Γνωρίζει ὅτι ἐν Σερβίοις, ὅπου εἶχον τὴν τιμὴν νὰ παραμείνω κατὰ τὸν πόλεμον ἐπὶ πολὺν καιρόν, κατεκρεουργήθησαν ἐκτὸς τῶν ἄλλων τέσσαρες διδάσκαλοι καὶ τέσσαρες ἱερεῖς; Καὶ ἠρώτησεν ἢ ἐσκέφθη τί γίνονται αἱ οἰκογένειαι αὐτῶν; Ἠρώτησεν ἂν πένονται καὶ στεροῦνται καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου, τὰ θύματα ταῦτα τῆς θηριωδίας τῶν Τούρκων, τὰ κρεουργηθέντα κατὰ τρόπον πρωτάκουστον, τὰ ὑποστάντα τὸ μεγαλείτερον τῶν μαρτυρίων καὶ φέροντα τὸν θάνατον διὰ τῶν πελέκεων; Τὸ αἷμά των ἀκόμη ἀχνίζει εἰς τὰ μέρη αὐτὰ καὶ αἱ οἰκογένειαι ἐκεῖναι, αἱ οὑτωσεὶ ἀπορφανισθεῖσαι, δὲν εἶδον τὴν ἐμφάνισιν τοῦ ἐπισήμου Κράτους, καὶ ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ παραπονῶνται ὅτι δι’ αὐτὰς δὲν ὑπῆρξεν ἐλευθερία, δὲν ὑπῆρξεν Ἑλληνικὸν Κράτος. Δικαιοῦμαι δὲ καὶ ἐγὼ νὰ κατηγορῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἔσπευσε νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδια προστατευτικὰ ὡρισμένων οἰκογενειῶν χωρὶς νὰ συγκεντρώνῃ καὶ ὅλους τοὺς ἐπίσης καὶ κατὰ μεγαλείτερον βαθμὸν ἀναξιοπαθοῦντας. Ἔχω τὴν ἐλπίδα ὅτι, κατόπιν τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅτι εἶναι διατεθειμένος νὰ ὑποβάλῃ ἕτερον νομοσχέδιον διὰ τὴν ἀδελφὴν τοῦ κατακρεουργηθέντος Μητροπολίτου Αἰμιλιανοῦ, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὄχι τὴν ἐλπίδα, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἤκουσεν εὐμενῶς τὰς συστάσεις τῶν κ. Συναδέλφων ὅτι εἶναι καὶ ἄλλοι ἐπίσης ἔχοντες δικαιώματα, καὶ ὅτι δὲν θὰ σπεύσῃ νὰ νομιμοποιήσῃ τὰς προτάσεις ταύτας πρὶν ἢ ἀποκρυσταλλώσῃ τὰς ἐντυπώσεις του περὶ ὅλων τῶν συμβαινόντων ἔξω τοῦ στενοῦ κύκλου τῶν ἐνδιαφερομένων καὶ συνιστώντων ὡρισμένα ἄτομα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀκούῃ συστάσεις καὶ νὰ πραγματοποιῇ ταύτας ἐφ’ ὅσον εἶναι δίκαιαι, ἀλλ’ ἔχει ἐν ταὐτῷ καὶ καθῆκον νὰ ἐντείνῃ τὴν προσοχήν του καὶ πέρα τῶν συστάσεων δι’ ὡρισμένα πρόσωπα καὶ οἰκογενείας, ἔχει δὲ καὶ τὰ μέσα ν’ ἀνεύρῃ τίνες ἔχουσι δικαιώματα. Ἐν τῇ πεποιθήσει ταύτῃ δὲν ἐπεκτείνω τὸν λόγον, ἐπιφυλασσόμενος νὰ πράξω τοῦτο κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Τοῦ ποιητοῦ Ματσούκα τὴν μεγάλην ἐργασίαν οὐδεὶς ἔχει δικαίωμα νὰ ὑποτιμήσῃ ἢ νὰ παραγνωρίσῃ ἀλλ’ ἐν ταὐτῷ καὶ οὐδεὶς ἔχει δικαίωμα νὰ τὴν ἀμείψῃ διὰ χρήματος· διότι τοιουτοτρόπως φονεύεται πᾶν ἰδανικὸν πλέον παντὸς εὐγενοῦς ὀνείρου. Καθιστῶντες συνταξιοῦχον τὸν Ματσούκαν τὸν ἀχρηστεύετε, θραύετε τὴν λύραν του. Συνταξιοῦχος μισθοδοτούμενος ποιητὴς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντικρύσῃ τὸν κόσμον του, καὶ ὁ Ματσούκας ἔχει ἴδιον κόσμον, τὸν κόσμον ὁ ὁποῖος ἐγνώρισε τὸν Ματσούκαν πτωχόν, πτωχότατον εἰς χρῆμα, ἀλλὰ πλουσιώτατον εἰς αἴσθημα καὶ πατριωτισμόν. Δὲν θὰ δύναται νὰ ἐξεγείρῃ τότε καὶ ζωοποιῇ τὰς λαϊκὰς μάζας ὁ Ματσούκας, ὅταν καταστήσητε αὐτὸν συνταξιοῦχον ὑπάλληλον, μισθωτὸν ποιητήν. Θὰ ψάλλῃ, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, καὶ οὐδεὶς θὰ ἀκούῃ αὐτόν, θὰ ζητῇ, θὰ διακονεύῃ διὰ τὴν ἀγαπημένην του πατρίδα καὶ οὐδεὶς δὲν θὰ τῷ δίδῃ. Ἡ Κυβέρνησις, προκειμένου περὶ τοῦ ποιητοῦ Ματσούκα, ἠδύνατο νὰ τῷ συγκαλύψῃ τὴν ἔντιμον, τὴν ἐγνωσμένην αὐτοῦ πενίαν, ἀλλὰ κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε μήτε αὐτὸν μήτε τὸ ἔργον του ν’ ἀδικήσῃ. Τὰ ὀλίγα ταῦτα εἶπον, χωρὶς τὸν πόθον νὰ θεωρηθῶ ἐγὼ ὡς ἐνδιαφερόμενος πλειότερον οἱουδήποτε ἄλλου διὰ τὸν πλοῦτον τοῦ δημοσίου, ὁ ὁποῖος ἄλλως τε καὶ οὐδένα διατρέχει κίνδυνον ἐκ τῆς παροχῆς τῶν συντάξεων αὐτῶν, μήτε ὅμως καὶ μὲ τὸν φόβον νὰ πιστευθῇ ἀπὸ κανένα ὅτι ἀντιπράττω πρὸς τὰ ὑποβληθέντα νομοσχέδια. Ἐγὼ σύστασιν ἁπλῆν ποιοῦμαι εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν Βουλήν, προκειμένου νὰ προέλθῃ εἰς τοιαύτας ἀποφάσεις· νὰ προέλθῃ ἀλλὰ μὲ δικαιοσύνην ἀλλὰ καὶ μὲ πολὺ μεγάλην προσοχήν.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ξηρὸς ἔχει τὸν λόγον.

§99Ν. ΞΗΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον διὰ νὰ διαφωνήσω εἰς ὅσα ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας ὑπεστήριξε, προκειμένου περὶ τῆς ἀποτιμήσεως, τὴν ὁποίαν ἰσχυρίσθη διὰ τὸν ποιητὴν Ματσούκαν, διότι τὸ ἔργον αὐτοῦ, ἡ ψυχὴ αὐτοῦ ἵσταται τόσον ὑψηλά ὥστε τὰ πλάγια, βέλη νὰ μὴ ἐξικνῶνται μέχρις αὐτοῦ. Ἀλλ’ αἰσθάνομαι τύψιν συνειδήσεως ὅτι εἰς τὸν Σάθαν, τὸν διάσημον ἐκεῖνον ἱστοριοδίφην, δὲν κατωρθώθη νὰ δοθῇ βοήθεια καὶ ἀπεβίωσεν ἐκεῖνος οἰκτρὸς καὶ πενόμενος εἰς ξένην χώραν, διότι ὑπῆρξαν πάντοτε αἱ τοιαῦται μεμψίμοιροι ἀντιρρήσεις εἰς τὰς ὁποίας οὐδέποτε πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ στρέφῃ τὸ οὖς, ἀλλ’ ὀφείλει ἐπιτακτικῶς καὶ ταχέως νὰ προβαίνῃ εἰς ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον κατ’ ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην καὶ ὑποχρέωσιν πρέπει πάντοτε νὰ προβαίνῃ.

§100Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος μὲ ἠδίκησεν ἂν ὑπέθεσεν ὅτι, ὅσα εἶπον καὶ καθ’ ὃν τρόπον ἀνεγνώρισα τὸ ἔργον τοῦ Ματσούκα, ἠθέλησα νὰ ῥίψω πλάγια βέλη. Βέλη εἶναι τὸ νὰ ἰσχυρισθῶ ὅτι τὸ ἔργον τοῦ Ματσούκα εἶναι τόσον μέγα, ὥστε κανεὶς δὲν δύναται νὰ τὸ ἀποτιμήσῃ, καὶ ὅτι ὑποτιμᾶται τὸ ἔργον ὅταν μετατρέπηται εἰς χρῆμα; Εἶναι τοῦτο βέλος κατὰ τοῦ ποιητοῦ, τοῦ ὁποίου ὅλοι γνωρίζομεν καὶ τὴν ψυχὴν καὶ τὰ αἰσθήματα, ἢ εἶναι ἀκριβῶς ἱκανοποίησις τοῦ ποιητοῦ, τοῦ ἐθνικοῦ, ὅπως ἀποκαλεῖ αὐτὸν ὁ τύπος μας ὅλος;

§101Ν. ΞΗΡΟΣ. Νὰ τὸν ἀφήσωμεν νὰ ἀποθάνῃ ὅπως καὶ ὁ Σάθας;

§102Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπέδειξα ἐγὼ τρόπον ἱκανοποιήσεως. Ἐγὼ δὲν εἶπον νὰ μὴ δοθῇ εἰς κανένα σύνταξις. Εἰς ὅλους νὰ δοθῇ, ἀλλὰ κατὰ τρόπον τοιοῦτον ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχωσι παράπονα. Δὲν εἶναι μεμψιμοιρία αὐτή, ἀλλ’ εἶναι ἀπόδειξις ὀρθὴ καὶ μὴ ζητῆτε νὰ ἀδικήσητε ἕνα Βουλευτήν, ὁ ὁποῖος τέλος πάντων ἐνόμισεν ὅτι εἶχε καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν νὰ διατυπώσῃ τὰς σκέψεις του, καθ’ ὃν τρόπον τὰς διετύπωσε, χωρίς ποτε νὰ σκεφθῇ τὸ παράπαν ὅτι ἦτο δυνατὸν ν’ ἀδικήσῃ ἢ προσβάλῃ οἱονδήποτε, καὶ πρὸ παντὸς τὸν ἐθνικὸν ποιητὴν Ματσούκαν, μὲ τὸν ὁποῖον μὲ ἰδιαιτέραν συνδέεται φιλίαν καὶ ἀπείρως ἐκτιμᾷ αὐτόν. Ἀλλ’ ἂν ἐζήτησεν ὅ τι ἐζήτησεν, ἐζήτησεν αὐτὸ ἵνα ὑπεραμυνθῇ ἀκριβῶς αὐτοῦ τοῦ ἰδίου, ἐναντίον τοῦ τρόπου καθ’ ὃν ἀποπειρᾶται ν’ ἀνταμείψῃ τὰς ὑπηρεσίας αὐτοῦ, καὶ ἡ σύστασις αὕτη ἀποδεικνύει ἀκριβῶς ὅτι τιμᾷ τὸν ἥρωα καὶ τὸ ἔργον αὐτοῦ καὶ ἀναγνωρίζει τοῦτο. Ἐν τούτοις ἐνομίσατε ὅτι ἡ πρόθεσίς μου ἦτο ἡ ματαίωσις τῆς παροχῆς συντάξεως πρὸς τὸν Ματσούκαν. Τοιοῦτό τι δὲν εἶπον. Ἐζήτησα νὰ περιφρουρήσω ἀκριβῶς τὴν ὑπόληψιν τοῦ ποιητοῦ, καὶ ἀναγνωρίζω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σεῖς τώρα εἴπετε, ὅτι ἦτο δυνατὸν ἢ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποθάνῃ εἰς τὴν ψάθην. Καὶ ἀκριβῶς δι’ αὐτό, διότι ἀναγνωρίζω τὴν ἐντιμοτάτην πενίαν αὐτοῦ, ὑπέδειξα ἐγὼ τὸν καταλληλότερον τρόπον, ὥστε καὶ αὐτὸς νὰ μὴ ἀποθάνῃ εἰς τὴν ψάθην, ἀλλ’ οὔτε τὸ παράπαν νὰ μειωθῇ ἡ πρὸς αὐτὸν ἐκτίμησις καὶ ἀγάπη τῆς πρὸς αὐτὸν φιλίας.

§103ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ποῖος εἶναι ὁ τρόπος;

§104Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς γνωρίζετε αὐτὸν κάλλιον ἐμοῦ.

§105Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐγὼ ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἡ πρόθεσις τοῦ ἀξιοτίμου Συναδέλφου ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας δὲν ἦτο τοιαύτη, ὥστε νὰ ὑποτιμήσῃ τὸ ἔργον τοῦ ποιητοῦ Ματσούκα. Ἠθέλησε μάλιστα δι’ ὅσων εἶπε νὰ ἐνισχύσῃ τὸ ἔργον αὐτοῦ. Οὐχ ἧττον ὅμως ἐγὼ φρονῶ ὅτι τὸ ἔργον τοῦ ποιητοῦ Ματσούκα θὰ ἐνισχυθῇ ἂν ἀπονεμηθῇ αὐτῷ ἡ σύνταξις διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἵνα οὕτω γνωσθῇ εἰς πάντας ὅτι ἔχει πλέον τὰ μέσα τὰ πρὸς τὸ ζῆν, καὶ εἰς οὐδένα θὰ ὑπάρξῃ ἡ ὑπόνοια ὅτι ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ὁ κόσμος προσφέρει δὲν θὰ χρησιμεύσωσιν οὐδὲν μέρος αὐτῶν, ἔστω καὶ ἐλάχιστον, πρὸς συντήρησιν αὐτοῦ. Ἔχει πολλὴν μεγάλην σημασίαν τοῦτο διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ ἔργου τοῦ Ματσούκα.

§106Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν ἐφαντάσθη κανεὶς αὐτό.

§107Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐπιβάλλεται ὅθεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ δώσῃ τὴν σύνταξιν ταύτην εἰς τὸν ποιητὴν Ματσούκαν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἵνα βοηθήσῃ αὐτόν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὅπως ἀφαιρέσῃ πᾶσαν ὑπόνοιαν, ἡ ὁποία δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ που ἀλλὰ μόνον εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τυχὸν δὲ γνωρίζουσι τόσον τὸν χαρακτῆρα, ὅσον καὶ τὴν ἐντιμότητα καὶ τὸν ἐνθουσιασμὸν τοῦ Ματσούκα.

§108Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Οὐδεὶς ὑπάρχει ὅστις δὲν γνωρίζει τὸν Ματσούκαν.

§109ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας Βουλευτής, διότι κατ’ οὐσίαν δι’ ὅσων εἶπε καὶ πρὸ καὶ μετὰ εἰς ἀπάντησιν τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος Βουλευτοῦ, δὲν ἔφερεν ἀντίρρησιν κατὰ τῆς ψηφίσεως τῶν ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίων. Ἰσχυρίσθη μόνον ὅτι ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι ἀνάγκαι. Καὶ ἐγὼ λέγω ὅτι εἶναι πολλαὶ καὶ μεγάλαι αἱ ἀνάγκαι, ἀλλὰ νομίζω ὅτι πληροῦντες αὐτὰς ὀλίγον κατ’ ὀλίγον, θὰ ὑπάρχῃ ἐλπὶς νὰ γίνωνται καθ’ ἡμέραν ὀλιγώτεραι, ἐνῷ περιμένοντες νὰ πληρώσωμεν πάσας ὁμοῦ θὰ καταντήσῃ νὰ μὴ θεραπεύσωμεν οὐδεμίαν. Μία ἀντίρρησις τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας Βουλευτὴς κατὰ τοῦ πρώτου νομοσχεδίου, ὅτι ἐξευτελίζομεν τὸ ἔργον τοῦ Ματσούκα δίδοντες αὐτῷ σύνταξιν, θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει τοιαύτην ἀντίληψιν. Τοὐναντίον ἡ παροχὴ συντάξεως εἶναι μία ἐπίσημος ἀναγνώρισις τοῦ ἔργου τοῦ Ματσούκα. Εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας ὑπενθυμίζω ὅτι ἐν Ἀγγλίᾳ ὁ ἐθνικὸς ποιητὴς εἶναι δημόσιος ὑπάλληλος. Εὐτυχῶς δὲ δὲν ἐρρίφθη ὑπαινιγμός τις ὅτι τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν πρὸς ψήφισιν, ὑπεβλήθησαν κατόπιν πιέσεως ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, διότι γνωρίζει ὁ κύριος Βουλευτὴς ὅτι ἡ Βουλὴ ἐξεδήλωσε τὴν ἐπιθυμίαν καὶ προσεκάλεσε τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑποβάλῃ τὰ νομοσχέδια, καὶ ὅτι ταῦτα ἐπεβλήθησαν κατόπιν κοινῆς ἐπιθυμίας ἁπάσης τῆς Βουλῆς. Ἂν τοιαύτη κοινὴ ἐπιθυμία ἁπάντων τῶν πολιτικῶν παραγόντων τῆς Βουλῆς δὲν ἐξεδηλοῦτο, τοιαῦτα νομοσχέδια δὲν θὰ ἤρχοντο ὑπὸ τὴν ψῆφον αὐτῆς, ἡ μόνη δὲ ἐγγύησις τὴν ὁποίαν ἔχομεν, τῆς ἀπονομῆς τῶν προσωπικῶν συντάξεων, δὲν θὰ γίνῃ κατάχρησις, εἶναι ἡ πεποίθησις ὅτι οὐδεμία Κυβέρνησις θὰ εὑρεθῇ ποτε, ἡ ὁποία θὰ θελήσῃ νὰ ὑποβάλῃ τοιαῦτα νομοσχέδια, προσωπικῶν συντάξεων, χωρὶς νὰ εἶναι σύμφωνοι ὅλοι οἱ πολιτικοὶ παράγοντες οἱ ἐντὸς τῆς Βουλῆς.

§110ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ὑποβολῆς τοιούτων νομοσχεδίων νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἡ χήρα τοῦ Μομφεράτου.

§111Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἶναι ἄλλο ζήτημα αὐτό. (Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς αἰθούσης).

§112ΣΠ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Ἂν ἡμεῖς ἐζητήσαμεν βοήθημα διὰ τοὺς ἀπογόνους τῶν ῥιζοσπαστῶν, οἱ ὁποῖοι εὑρέθησαν κατάμονοι καὶ ἐμαρτύρησαν, χάριν τῆς ἐλευθερίας, δὲν ἐννοοῦμεν νὰ μὴ δοθῇ σύνταξις καὶ βοήθημα εἰς τοὺς ἥρωας τῆς παρούσης ἐποχῆς. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον νὰ ἀμείψῃ πάντας ἀναιζερέτως, ἀλλὰ κατὰ πρῶτον λόγον τοὺς τοῦ παρελθόντος καὶ κατόπιν τοὺς τοῦ παρόντος.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Διενεργεῖται ἐνταῦθα μυστικὴ διὰ ψήφων ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν ὡς ψηφολεκτῶν τῶν κ. Θ. Γρηγορίου καὶ Σ. Τσακοπούλου. Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης τῆς διαλογῆς ὁ κ. Πρόεδρος ἀπήγγειλε τὸ ἑξῆς ἀποτέλεσμα.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 111. Ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παροχῆς ὑπὸ τοῦ δημοσίου μηνιαίας προσωπικῆς ἰσοβίου συντάξεως πρὸς τὸν ἐθνικὸν ποιητὴν Σπῦρον Ματσούκαν» ἐγένετο δεκτὴ διὰ ψήφων 92 κατὰ 19. Ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὴν οἰκογένειαν τοῦ Ἀναστασίου Χρυσάφη» ἐγένετο δεκτὴ διὰ ψήφων 101 κατὰ 10. Ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπονομῆς προσωπικῆς συντάξεως εἰς τὴν θυγατέρα τοῦ διατελέσαντος Ἀντιπροέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου Ἀναστ. Πολυζωΐδου» ἐγένετο δεκτὴ διὰ ψήφων 88 κατὰ 23. Ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ πληρωμῆς συντάξεως εἰς τὴν ἄγαμον θυγατέρα τοῦ ἀποβιώσαντος Δημ. Βουλπιώτου» ἐγένετο δεκτὴ διὰ ψήφων 84 κατὰ 27. Ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὴν σύζυγον τοῦ ἀποβιώσαντος ἱστοριοδίφου Κ. Σάθα ἐγένετο δεκτὴ διὰ ψήφων 106 κατὰ 5. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγκρίσεως εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ συμπληρωματικῆς δαπάνης ἐκ. δρ. 155 χιλ. διὰ τὴν διὰ σιδηροπαγοῦς σκιρροκονιάματος ἀνέγερσιν τοῦ ἐν Ἀργοστολίῳ δικαστικοῦ μεγάρου». (Γίνεται δι’ ἀναστάσεως δεκτὸν κατ’ ἀρχήν.) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῆς δι’ ὁδοστατῶν συντηρήσεως τῶν ὁδῶν». Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκεται).

§115Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου μέχρι τοῦδε ἡ συντήρησις τῶν ὁδῶν, ἐγένετο κατὰ τέσσαρας τρόπους· δι’ ὁδοστατῶν, διοριζομένων ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, δι’ ἐργολαβίας, διὰ πιστώσεως πρὸς τοὺς μηχανικοὺς ἐπὶ ἀποδόσει λογαριασμοῦ καὶ δι’ ἐγκαταλείψεως τῶν ὁδῶν τελείως. Διὰ τοῦ προτεινομένου ἤδη συστήματος, πρόκειται νὰ ἐγκαταλειφθῶσιν αἱ ὁδοί. Ἐξ ὅσων τοὐλάχιστον γνωρίζω, ἐκ τῶν ὁδῶν Ἀρκαδίας, αἱ δημόσιοι ὁδοὶ εἶναι τελείως ἐγκαταλελειμμέναι καὶ ἐπέρχεται ἀπώλεια ἑκατομμυρίων τοῦ δημοσίου, διότι καίτοι πολλὰ ἑκατομμύρια ἐδαπάνησε πρὸς κατασκευὴν τῶν ὁδῶν τὸ Δημόσιον ὅμως ὁδοὺς δὲν ἔχομεν. Διὰ τοῦ 1 ἄρθρου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ζητεῖ μικτὸν σύστημα πρὸς συντήρησιν τῶν ὁδῶν δι’ ὁδοστατῶν, διὰ τὰ ἁπλᾶ ἔργα, ἐργολαβικῶς δὲ διὰ τὰ εἰδικὰ καὶ τὰ ἔργα τὰ τεχνικά. Φοβοῦμαι πολὺ μήπως, ἂν γίνῃ δεκτὸν τὸ 1 ἄρθρον ὡς ἔχει, ἐξεγερθῶσιν ὅλοι οἱ παρόδιοι ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ καὶ ζητῶσι τὴν θέσιν τοῦ ὁδοστάτου, ἡ ὁποία θέλει ἀμείβεσθαι μάλιστα κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἀρκετὰ γενναίως. Ἤθελον λοιπὸν παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ὅπως ἐγκρίνῃ ν’ ἀνατεθῇ εἰς ἐνέργειαν καὶ διὰ τὸν διορισμὸν τῶν ὁδοστατῶν ἡ ἐργολαβία. Ἄλλοτε ὑπῆρχε τὸ σύστημα τοῦτο καὶ ηὐδοκίμησεν. Ὁ ἐργολάβος πρὸς συντήρησιν τῶν ὁδῶν νὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ προμηθεύῃ ἀριθμὸν ὁδοστατῶν τῶν ὁποίων ὁ νομομηχανικὸς νὰ ὁρίζῃ τὸν ἀριθμὸν καὶ νὰ ἐργάζωνται οὗτοι ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν νομομηχανικῶν. Ἂν πραγματοποιηθῇ τὸ σύστημα τοῦτο, ἀποφεύγομεν πρῶτον τὴν θεσιθηρίαν, ἐκ τῆς ὁποίας θὰ καταληφθῶσιν οἱ παρόδιοι ἀγροτικοὶ πληθυσμοί, δεύτερον δὲ τὰς ἐνοχλήσεις τῶν πολιτευομένων ἐκ μέρους τῶν ζητούντων θέσεις, καὶ ἐπὶ τέλους ἀποφεύγομεν τὴν συναλλαγήν. Ἂν ἔχωμεν τὸ σύστημα αὐτὸ θὰ ἔχῃ ὑποχρέωσιν ὁ ἐργολάβος νὰ παρέχῃ ἀριθμὸν προσώπων πρὸς συντήρησιν τῶν ὁδῶν, τὸν ἀριθμὸν τῶν ὁποίων ὁρίζει ὁ νομομηχανικός.

§116Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς δώσω τὴν ἑξῆς πληροφορίαν. Ἀκριβῶς τὸ σύστημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον σήμερον ἐπικαλεῖσθε, εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐφαρμόζεται σήμερον. Δυνάμει τοῦ ὑπάρχοντος νόμου, ὁ ἐργολάβος προμηθεύει τὰ ὑλικά.

§117Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ εἶδον.

§118Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἐργασιῶν, δηλαδὴ τὴν ἀνόρυξιν τάφρων κτλ. εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ ἐργολάβος νὰ δίδῃ ἀριθμόν τινα ἡμερομισθίων· δηλαδὴ ὁ μηχανικός, ἔχων ἀνάγκην ἐργατῶν, καλεῖ τοὺς ἐργολάβους νὰ προμηθευθῶσιν ἀναγκαῖον ἀριθμὸν ἐργατῶν. Εἰξεύρετε ὁποῖον εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα; Εἶναι ὅτι οὐδεμία ἐργασία ἐκτελεῖται ὡς δεῖ, καὶ ἂν τὰ συνεργεῖα εἶναι εἰς τὴν θέσιν των, ταῦτα δὲν ἐργάζονται. Ἐπειδὴ δὲ ἡ δι’ ἡμερομισθίων ἐργατῶν ἐκτέλεσις ἔργων εἰς οὐδεμίαν ἔκπτωσιν ὑπόκειται, ζητοῦσιν οἱ ἐργολάβοι ἐκ παντὸς τρόπου νὰ ἐκτελέσωσιν ἁπλᾶς ἐργασίας, αἱ ὁποῖαι οὐδεμίαν ἔχουσιν ἔκπτωσιν. Αὐτὸ τὸ σύστημα εἶναι τὸ ὁποῖον θέλομεν νὰ καταργήσωμεν. Βεβαιώθητε ὅτι, ἂν δὲν δυνηθῶμεν νὰ καταρτίσωμεν σύστημα ὁδοστατῶν, οὐδέποτε θὰ δυνηθῶμεν νὰ βελτιώσωμεν τὴν κατάστασιν τῶν ὁδῶν. Ποῖος εἶναι ὁ κατάλληλος τρόπος τῆς διαθέσεως τῶν ὁδοστατῶν; Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ. Διὰ τοῦτο ὑπάρχει διάταξις ἐν ἑτέρῳ ἄρθρῳ τοῦ νομοσχεδίου, καθ’ ἣν ὁ νομομηχανικὸς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διορίσῃ τοὺς ὁδοστάτας καὶ τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων νὰ ἐγκρίνῃ αὐτούς. Τὸ δικαίωμα τοῦτο ἀφῃρέσαμεν ἀπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ, διότι ἠθέλομεν ὁ νομομηχανικὸς νὰ εἶναι ὑπεύθυνος, ἐὰν δὲ αἱ ὁδοὶ τῆς περιφερείας του δὲν εἶναι εἰς καλὴν κατάστασιν, τότε ἐπιβάλλονται εἰς αὐτὸν αὐστηραὶ ποιναί. Τοῦτο τὸ σύστημα ἰσχύει ἐν Γαλλίᾳ καὶ Γερμανίᾳ. Δὲν εἶναι νέον λοιπόν. Ἀρκεῖ νὰ τὸ ἐφαρμόσωμεν καλῶς καὶ σᾶς διαβεβαιῶ ὅτι θὰ ἐπιτύχῃ.

§119Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ζητεῖτε διὰ τοῦ νομοσχεδίου, δὲν ἰσχύει μόνον ἐν Γαλλίᾳ καὶ Γερμανίᾳ, ὡς ἀνεφέρετε· ἴσχυε καὶ ἐν Ἑλλάδι ἀλλὰ κατηργήθη.

§120ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἴσχυεν ὑπὸ ἄλλας περιστάσεις.

§121Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ δὲν φέρω ἀντιρρήσεις. Βεβαίως ἡ συντήρησις τῶν ὁδῶν πρέπει νὰ γίνῃ διὰ τῶν ὁδοστατῶν. Ἕκαστος ὁδοστάτης νὰ ἔχῃ ὡρισμένην περιφέρειαν ὁδῶν, τὴν ὁποίαν νὰ εἶναι ὑπόχρεος νὰ συντηρῇ καλῶς. Ἐγὼ ἐνίσταμαι κατὰ τοῦ τρόπου τοῦ διορισμοῦ.

§122Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ἀντὶ νὰ ὀνομάζητε ὁδοστάτας, καλεῖτε αὐτοὺς ἡμερομισθίους ἐργάτας.

§123Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καθόλου. Ἀφήσατε νὰ ἐξηγηθῶ. Νομίζω ὅτι προτείνω προσφορώτερον μέτρον πρὸς συντήρησιν τῶν ὁδῶν. Δὲν ζητῶ ἡμερομισθίους ὁδοστάτας· ζητῶ ὁδοστάτας πληρωνομένους κατὰ μῆνα ὑπὸ τῶν ἐργολάβων καὶ διοριζομένους παρ’ αὐτῶν. Κατὰ τὸν τρόπον αὐτὸν νομίζω ὅτι οἱ παρόδιοι ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ δὲν θὰ ἐνοχλῶσι τοὺς πολιτευομένους ζητοῦντας θέσιν. Ὁ νομομηχανικὸς θὰ εἶναι ἐλεύθερος καὶ δὲν θὰ ἐνοχλῆται ὑπὸ τῶν πολιτευομένων διὰ τὸν διορισμὸν τῶν ὁδοστατῶν διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν, εἴτε δὲ ὑπὸ τοῦ νομομηχανικοῦ διορίζονται εἴτε ὑπὸ τῶν ἐργολάβων, ἀρκεῖ ὅτι τὸν νομομηχανικὸν θ’ ἀναγνωρίζωσιν. Ἂν δὲν ἐργάζωνται, ὅπως ὁ νομομηχανικὸς ἐννοεῖ, τότε θὰ ἔχητε δύο ὑπευθύνους, τὸν ὁδοστάτην ἀπέναντι τοῦ ἐργολάβου καὶ τὸν ἐργολάβον ἀπέναντι τοῦ νομομηχανικοῦ. Λοιπὸν θὰ εἶναι ὁδοστάτης ὑπεύθυνος ἀπέναντι τοῦ ἐργολάβου, ὁ δὲ ἐργολάβος ἀπέναντι τοῦ νομομηχανικοῦ, ἂν δὲ ὁ ἐργολάβος δὲν συντηρῇ καλῶς τὴν ὁδὸν διὰ τῶν ὁδοστατῶν, δὲν θὰ δίδῃ ὁ νομομηχανικὸς πιστοποίησιν διὰ νὰ πληρώνωνται. Ἄλλοτε ἴσχυε τὸ σύστημα τοῦτο ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ πατρίδι μου. Τότε μάλιστα ἐπληρώνοντο οἱ τοῦ ἐργολάβου ὁδοστάται ἀνὰ 30 δραχμὰς κατὰ μῆνα. Ἀρκεῖ ἡ αὐστηρὰ ἐπίβλεψις τοῦ νομομηχανικοῦ διὰ νὰ γίνῃ καλὴ ἡ ἐργασία. Ἐὰν δὲν ἔχητε νομομηχανικὸν καλόν, οἱονδήποτε καὶ ἂν διορίσητε ὁδοστάτην, πάντοτε ἀργομίσθους θὰ ἔχητε.

§124Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ἀπαντῶ εἰς τὴν παρατήρησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1ου ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι αὐτὸ τὸ σύστημα σήμερον ἔχομεν, τὸ ὁποῖον προτείνει· δηλ. ἔχομεν ἡμερομισθίους ἐργάτας. Ἐν τῷ μέλλοντι θέλετε νὰ ἔχητε μηνιαίους. Ὁ ἐργολάβος θὰ προτείνῃ καὶ θὰ διορίζῃ αὐτοὺς καὶ ὁ νομομηχανικὸς θὰ ἐπιβλέπῃ. Καὶ τί διαφέρει αὐτὸ ἀπὸ τὸ σύστημα τῆς σήμερον; Ἀντὶ νὰ εἶναι ἡμερομίσθιοι θὰ πληρώνωνται κατὰ μῆνα. Ἐγὼ δὲν θέλω τὸν ἐργάτην νὰ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ἐκλογὴν τοῦ ἐργολάβου. Θέλω αὐτὸν ὄργανον τῆς Πολιτείας ἐν γένει καὶ ὑπὸ τὰς διαταγὰς καὶ τὴν διάθεσιν τῆς μηχανικῆς ὑπηρεσίας. Ἔχει ἡ Πολιτεία ὄργανα, ἂν δὲν εἶναι κατάλληλα πρέπει νὰ λάβωμεν μέτρον διὰ νὰ καταστήσωμεν ταῦτα κατάλληλα.

§125Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Εἶμαι, κ. Βουλευταί, κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ ἐξετάσω αὐτὸ πρῶτον ἀπὸ τῆς οἰκονομικῆς αὐτοῦ ἀπόψεως. Λυποῦμαι διότι ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ἐφρόνουν, μεθ’ ὅσα θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ὁ ἴδιος ἤθελε συστήσει ν’ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλή, ἐπειδὴ ὑπάρχει ἀνωμαλία τις ἐν ταῖς ἐργασίαις αὐτῆς ἕνεκα τῶν περιστάσεων, νὰ μὴ ἀκολουθήσω ἀκριβῶς τὸν κανονισμὸν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ὅπερ θὰ ἦτο ἄλλως τε δαπανηρότερον εἰς χρόνον. Φρονῶ ὅτι ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως θὰ ἐπιβαρύνῃ τὸ νομοσχέδιον τὸ Δημόσιον ταμεῖον ἄνευ ἀνταλλάγματος, καὶ ἀπαραίτητον εἶναι νὰ δαπανᾷ τοῦτο πρωτίστως διὰ τὰς πρώτας ἀνάγκας καὶ κατόπιν δι’ ἄλλας. Ὑπολογίζει τὸ νομοσχέδιον εἰς πέντε χιλιόμετρα τὰς δημοσίας ὁδούς. Βεβαίως δὲν ὑπολογίζει τὰς ὁδοὺς τῶν νέων Χωρῶν. Καὶ βαιβαίως, κατὰ τὴν κρίσιν μου, θὰ ἐπεκταθῇ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ εἰς τὰς νέας Χώρας. Ἀλλ’ ἂς θέσωμεν ὡς βάσιν τὴν ἔκτασιν τῶν ὁδῶν, τὰς ὁποίας μνημονεύει τὸ νομοσχέδιον, χωρὶς κἂν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὰ χιλιόμετρα θὰ αὐξηθῶσιν κατ’ ἀνάγκην, ἕνεκα τῆς ἐκτελέσεως καὶ ἄλλων ἔργων συγκοινωνίας, διότι ἐλπίζω ὅτι ἡ δραστηριότης τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας θὰ ἐπιτύχῃ νὰ ἐπέλθῃ καὶ πρόοδός τις εἰς τὴν συγκοινωνίαν τῆς Χώρας. Πέντε χιλιάδας χιλιομέτρων ὑπολογίζει τὸ νομοσχέδιον καὶ ὅτι ἀνὰ εἷς ὁδοστάτης θὰ εἶναι εἰς διάστημα τριῶν ἕως δώδεκα χιλιομέτρων, ὑπολογίζει δὲ ὡς μέσον ὅρον 7.000 μέτρων. Εἶναι ὑπερβολικὴ ἡ ἔκτασις, διότι ἂν εἰς 7.000 μέτρων θέσῃ ἕνα ὁδοστάτην, βεβαίως ἀνατρέπει τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλά, ὡς γνωρίζομεν πάντες, οἱ ὁδοστάται ὀλίγον κατ’ ὀλίγον θὰ αὐξηθῶσιν. Πρέπει νὰ θέσωμεν μέσον ὅρον 5.000 μέτρων· θὰ εἶναι ἑπομένως χίλιοι ὁδοστάται. Ἔχομεν ἑπομένως δαπάνην 700.000 δραχμῶν. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ τοὺς ἀρχιοδοστάτας...

§126Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ὑπολογίζει τὸ νομοσχέδιον τὴν ἐπὶ πλέον δαπάνην εἰς 606.000 δραχμάς.

§127Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Τὸ εἶδον. Ἐγὼ ὅμως ὁ ὁποῖος γνωρίζω ἐκ πείρας πῶς ἐξελίσσονται τοιοῦτοι θεσμοὶ καὶ δύναμαι νὰ βεβαιώσω ὅτι θὰ ὑπερβῶμεν τὸ 1.000.000, διότι θὰ παρακαλέσω νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν, νομοθετοῦντες, τὴν ἐξέλιξιν ἑκάστου θεσμοῦ καὶ ὄχι ὡς παρουσιάζεται οὗτος ἐξ ἀρχῆς, διότι αὐτὸ εἶναι τὸ ἐπικίνδυνον θεσμοῦ καθιεροῦντας μισθοδοσίας. Λοιπὸν φρονῶ ὅτι θὰ ὑπερβῇ τὸ ἑκατομμύριον. Ἀλλὰ θέτω ὡς βάσιν τὰς 700 χιλιάδας. Ἀναντιρρήτως θὰ θέσητε καὶ 150 χιλιάδας τοὐλάχιστον διὰ τοὺς ἀρχιοδοστάτας.

§128Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἐν συνόλῳ ἔχει 606 χιλιάδας.

§129Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἐν συνόλῳ ναί, κατὰ τὸ νομοσχέδιον· ἀλλὰ θὰ φθάσωσιν αὗται εἰς ἓν ἑκατομμύριον. Λοιπὸν ἓν ἑκατομμύριον θὰ ἔχητε δαπάνην διὰ τὸν θεσμὸν τοῦτον. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο· χορηγεῖτε αὐτοῖς καὶ χειραμάξας καὶ πρέπει νὰ ὑπολογίσητε τὴν δαπάνην αὐτῶν, διότι δὲν εἶναι μικρά. Χορηγεῖτε εἰς ἕκαστον ὁδοστάτην χειράμαξαν, τὴν ὁποίαν γνωρίζομεν πῶς θὰ χρησιμοποιήσῃ οὗτος καὶ πόσον ταχύτατα φθείρονται αὐταί. Θὰ χρησιμοποιήσῃ αὐτὰς καὶ διὰ τὰς ἰδικάς του ἐργασίας. Λοιπὸν ἔχετε ἐπὶ πλέον δαπάνην διὰ τὰς χειραμάξας, καὶ ἀκόμη διὰ τὰ ἐργαλεῖα τὰ ὁποῖα κατ’ ἀνάγκην θὰ χορηγήσῃ τὸ δημόσιον. Τώρα θὰ ἔχητε αὐτὴν τὴν δαπάνην ἀσφαλῶς, διὰ τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα, καὶ λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ καθεστὼς τῶν δρόμων μένει ὡς εἶναι σήμερον καὶ ὄχι ὅτι αὐξάνουσι τὰ χιλιόμετρα. Ἔχετε λοιπὸν μίαν δαπάνην πλέον τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου ἀσφαλέστατα. Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπητε· ἡ δαπάνη αὐτὴ δὲν γίνεται σήμερον; Θὰ σᾶς εἴπω ὅτι αὐτὴ εἶναι ἐπὶ πλέον δαπάνη, καὶ θὰ σᾶς ἀποδείξω πῶς. Ἡ συντήρησις τῶν ὁδῶν ἀποτελεῖται ἐκ διαφόρων ἔργων, κυρίως δὲ ἀπὸ τοιχοποιίαν καὶ σκυρρόστρωσιν, ἡ δὲ τοιχοποιία δὲν γίνεται διὰ τῶν ὁδοστατῶν σας.

§130Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ἡ κατασκευὴ τῶν τοίχων δὲν ἀποτελεῖ συντήρησιν· μικροεργασίαν τινὰ μόνον.

§131Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Γνωρίζομεν αὐτὸ πάντες ὅταν σήμερον πίπτει ἕνα μέρος τοῦ τοίχου καὶ ἀνεγείρεται. Αὐτὸ εἶναι συντήρησις καὶ θὰ χρειασθῇ ἐργολαβία. Ἐγὼ δὲ γνωρίζω τοῦτο ὄχι ἐκ πείρας τοῦ τόπου, ἐξ οὗ κατάγομαι, διότι ἀτυχῶς ἐκεῖ δὲν ὑπάρχουσιν ὁδοί, ἀλλ’ ἐκ τῆς πείρας ἄλλων ἐπαρχιῶν, ἐν ταῖς ὁποίαις ζῶ. Λοιπὸν ἡ συντήρησις τῶν ὁδῶν ἀποτελεῖται ἐκ τῆς κατασκευῆς διαφόρων ἔργων, διότι ὅταν κρημνίζηται μέρος μιᾶς γεφύρας θὰ τὴν συντηρήσητε· κρημνίζεται εἷς τοῖχος, θὰ τὸν συντηρήσητε καὶ ἡ ἐργασία αὐτὴ δὲν θὰ γίνῃ διὰ τῶν ὁδοστατῶν σας. Δρόμος τις ἔχει ἀνάγκην σκυρροστρώσεως· ἡ μεταφορὰ τῶν σκύρρων δὲν θὰ γίνῃ διὰ τῶν ὁδοστατῶν, διότι χρειάζονται κάρρα καὶ τοιουτοτρόπως ἡ ἐργασία των θὰ περιορισθῇ εἰς τὴν ἐπισκευὴν τῶν αὐλάκων, διὰ τῶν ὁποίων διοχετεύονται τὰ ὕδατα, καὶ ἀπὸ τὴν ἄρσιν χωμάτων τινῶν, τὰ ὁποῖα πίπτουσιν εἰς τοὺς δρόμους ἕνεκα τῶν βροχῶν. Ἡ κυρία ὅμως ἐργασία τῆς συντηρήσεως εἶναι ἡ ἐργασία ἐκείνη ἡ ὁποία δὲν θὰ γίνῃ διὰ τῶν ὁδοστατῶν. Εἰς τί δὲ θὰ χρησιμεύσωσιν αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπιβαρύνωσι τόσον τὸ Δημόσιον ταμεῖον; — ὁμιλῶ δὲ ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως καὶ κατόπιν θὰ ὁμιλήσω καὶ ἀπὸ πολιτικῆς καὶ ἄλλων ἀπόψεων, ἵνα ἴδητε πόσον ἐπιβλαβὲς εἶναι τὸ νομοθέτημα τοῦ ὁποίου τὴν ἐπιψήφισιν εἰσηγεῖσθε. — Ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως θὰ ἐπιβαρύνητε τὸν προϋπολογισμὸν μὲ τὸ ποσὸν τοῦτο. Θὰ διορισθῶσιν οἱ ὁδοστάται, καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι σεῖς διατελεῖτε διαρκῶς Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας καὶ πιέζετε τοὺς μηχανικοὺς καὶ ἐπιβάλλετε νὰ ἐργάζωνται οἱ ὁδοστάται, βεβαιώθητε ὅτι καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἕνεκα ἄλλων συνθηκῶν, δὲν θὰ ἐπιτύχητε τὸ διωκόμενον, διότι κατ’ ἀρχὴν οἱ ὁδοστάται θὰ προέρχωνται ἀπὸ τῶν δήμων ἐκείνων εἰς τοὺς ὁποίους ὑπάρχουσιν οἱ δρόμοι, καὶ θὰ ἐπιδίδωνται εἰς ἄλλα ἔργα. Καὶ ἂν ἐπιτύχητε τοῦτο, ὅμως οἱ ὁδοστάται θὰ κάμνωσιν αὐτὰ τὰ αὐλάκια ἀπὸ τῶν ὁποίων θὰ ῥέῃ τὸ ὕδωρ καὶ θὰ ἀποκομίζωσιν ὀλίγα χώματα. Πᾶσα ἄλλη ἐργασία θὰ γίνηται δι’ ἐργολαβίας καὶ θ’ ἀποτελῇ κεφάλαιον ἄλλης δαπάνης. Καὶ ἡ δαπάνη ἡ ἐκ τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἀφορᾷ τὴν ἐργασίαν αὐτήν, ἡ ὁποία εἶναι πρωτίστης ἀνάγκης, καὶ ἕνεκα τῆς δαπάνης ἡ ὁποία θ’ ἀπαιτηθῇ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον θὰ μειωθῶσιν ἄλλαι δαπάναι πρωτίστης ἀνάγκης, καὶ μάλιστα διὰ τὴν ἐπέκτασιν τῆς συγκοινωνίας. Ἔχετε λοιπὸν μίαν δαπάνην, καὶ ἂν θελήσωμεν νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι ἡ ἐργασία θὰ γίνῃ τελεία, κατ’ ἐλάχιστον ὅρον ἑνὸς ἑκατομμυρίου ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας, καὶ ἂν δὲν ἐπεκτείνητε εἰς τὰς νέας Χώρας τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νομοθετήματος, δαπάνην ἡ ὁποία θ’ ἀπαιτηθῇ διὰ νὰ γίνωνται αἱ ἁπλαῖ αὐταὶ ἐργασίαι. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν λόγων τούτων, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, θὰ ἔχωμεν καὶ τὴν δενδροφύτευσιν τῶν ὁδῶν διὰ τῶν ὁδοστατῶν. Ἀληθῶς δέ, κύριοι Βουλευταί, ἠσθάνθην καὶ ἐγὼ μεγίστην εὐχαρίστησιν ὅτε, πρὸ ἔτους, ταξειδεύων πρὸς τὸ Μοναστήριον τῆς Μακεδονίας, εἶδον ὅτι ὅλη ἐκείνη ἡ γραμμή, ἀπὸ Φλωρίνης μέχρι Μοναστηρίου, ἡ σιδηροδρομικὴ μάλιστα γραμμή, ἦτο δενδρόφυτος καὶ παρίστα ὡραῖον θέαμα. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ἐδῶ τοῦτο, ὅταν ἀκόμη δὲν κατωρθώθη νὰ δενδροφυτευθῇ ἡ ὁδὸς Ἀθηνῶν– Πειραιῶς; Εἶναι δυνατὸν ὑπὸ τὰς συνθήκας τὰς σημερινάς, ὡς εἶναι αἱ τῆς κτηνοτροφίας καὶ ὅλαι αἱ ἄλλαι συνθῆκαι τοῦ τόπου, νὰ ἐπιτύχητε δενδροφύτευσιν; Καὶ ἂν τὴν ἐπιτύχητε εἶναι ἐπιβεβλημένον διὰ τὴν ἀνάγκην αὐτὴν νὰ δαπανηθῇ ἓν τοιοῦτον ποσόν, ἀφοῦ, ὡς εἶπον, ἡ ἄλλη δαπάνη ἡ τῆς ἐπεκτάσεως τῶν συγκοινωνιῶν, εἶναι ἀπαραίτητος; Ἀλλὰ λέγει ἡ ἔκθεσις, πρέπει νὰ ἔχῃ προχείρους ἐργάτας ὁ μηχανικός, ὥστε εἰς μίαν στιγμήν, ὁσάκις ἐπέρχεται καταστροφὴ ἑνὸς μέρους τῆς ὁδοῦ, νὰ δύνηται νὰ ἐπανορθώσῃ τὴν ζημίαν διὰ νὰ ἀποκαθίσταται ἡ συγκοινωνία. Τοῦτο ὁμολογῶ καὶ ἐγώ. Ἐπέρχεται εἰς ἓν μέρος τῆς ὁδοῦ ἕν ῥεῦμα καὶ πρὸς στιγμὴν διακόπτεται ἡ συγκοινωνία. Πῶς νὰ κάμῃ δι’ ἐργολαβίας τὴν ἐπισκευὴν ὁ μηχανικός; Ἀλλὰ δύνασθε, Κύριοι, νὰ θεραπεύσητε τὴν ἀνάγκην αὐτὴν κατ’ ἄλλον τρόπον, ὅτε θὰ εἶναι ἐλαχίστη ἡ δαπάνη· ἂν ἔχητε δηλ. εἰς τὴν διάθεσιν ἑκάστου μηχανικοῦ ποσόν τι τὸ ὁποῖον νὰ διατίθηται διὰ τὰς προσωρινὰς ἀνάγκας μέχρι 500 ἔστω 1.000 δραχμῶν καὶ νὰ δύνηται οὗτος προχείρως νὰ εὑρίσκῃ ἐργάτας ἄνευ δημοπρασιῶν καὶ ἐργολαβιῶν. Ἡ ἀνάγκη λοιπὸν αὐτή, ἡ ὁποία εἶναι ἀξία λόγου, θεραπεύεται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ταύτης ἐκλιπούσης δὲν εὑρίσκω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον χωρὶς νὰ ὑπολογισθῇ σοβαρῶς ἡ δαπάνη ἡ ὁποία εἰσάγεται εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Θὰ μοὶ εἴπητε· ἔστω καὶ ἂν πρόκηται νὰ ἐπέλθῃ μία βελτίωσις τῶν ὁδῶν ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἀναγκαία, ἀλλὰ τέλος πάντων εἶναι βελτίωσις, πρέπει νὰ μὴ δαπανήσωμεν δι’ αὐτήν; Εἶμαι σύμφωνος. Ἂν τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν ἦσαν εἰς ἀνθηρὸν σημεῖον, οὐδεμίαν ἤθελον φέρει καὶ ἐγὼ ἀντίρρησιν. Ἂν ἐξ ἄλλου εἶχε συμπληρωθῆ τὸ δίκτυον τῶν ὁδῶν ἡμῶν καὶ δὲν μᾶς ἔμενε παρὰ νὰ θέσωμεν φύλακας τῶν ὁδῶν αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν θὰ ἀπέσυρον μερικὰ χώματα καὶ θὰ ἔκαμνον αὐλάκια, ἔστω, θὰ ἐδεχόμην τὸ μέτρον τοῦτο, τὸ πολυτελὲς ὀλίγον. Ἀλλ’ ὅτε ἔχομεν ἄλλας μεγίστας ἀνάγκας, διὰ τὰς ὁποίας τὸ δημόσιον δὲν δύναται νὰ διαθέσῃ οὔτε πέντε λεπτά, ὅτε πνίγονται, ὡς συμβαίνει καὶ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου, ἄνθρωποι, διότι τὸ Δημόσιον δὲν δύναται νὰ διαθέσῃ 50 ἕως 100 χιλιάδας δραχμῶν διὰ τὴν κατασκευὴν γεφυρῶν διὰ νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὰ κτήματά των οἱ κάτοικοι, νομίζω ὅτι εἶναι δαπάνη ὄχι πλέον πολυτελείας· θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ὀνομάσω αὐτὴν δαπάνην ἄσκοπον· ἄσκοπον λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς σημερινῆς καταστάσεως τῆς συγκοινωνίας, ἄσωτον δὲ διὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ ἂς ἐξετάσωμεν καὶ ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως τὸν θεσμόν, ἂν φέρῃ καὶ ἄλλας βλάβας καὶ ἔχῃ καὶ ἄλλας ἐλλείψεις οὐσιαστικάς. Ἐφηρμόσθη ὁ θεσμὸς οὗτος, ὡς γνωστόν, εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον, καὶ τοσοῦτον παταγωδῶς ἀπέτυχεν, ὥστε διὰ κοινῆς βοῆς καὶ κραυγῆς ἐζητήθη ἡ κατάργησις αὐτοῦ καὶ κατηργήθη. Ἀπέτυχεν, ἀλλὰ διατί ἀπέτυχεν; Ἀπέτυχε διότι οἱ ὁδοστάται καὶ οἱ ἀρχιοδοστάται ὀλίγον κατ’ ὀλίγον κατήντησαν μισθολόγοι· κατήντησαν μισθοδοτούμενοι ὑπὸ τοῦ Δημοσίου καὶ οὐδὲν ἄλλο πράττουσιν. Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπητε ὅτι ἂν εἰς τὸ παρελθὸν ἐγένετο τοῦτο οὐδεὶς ὑπάρχει κίνδυνος νὰ γίνῃ σήμερον, διότι ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία θὰ εἶναι τόσον ἀξία καὶ ἐπὶ τοσοῦτον αὐστηρά, ὥστε νὰ ἐκτελῆται ἐπακριβῶς ὅτι χρειάζεται. Πλὴν δὲν ἀρκεῖ τοῦτο· πρέπει νὰ λαμβάνωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸ καθεστὼς τὸ κοινωνικόν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ βασισθῇ ὁ θεσμός, διὰ τὸ ὁποῖον καθεστὼς ἐπιμελῶς ἀκόμη πρέπει νὰ ἀποφεύγωμεν νὰ καλλιεργῶμεν τοιούτους θεσμούς. Δέχομαι ὅτι θὰ ἔχητε τὸν μηχανικόν σας, ὁ ὁποῖος θὰ σᾶς προτείνῃ, διότι σεῖς δὲν δύνασθε νὰ τοὺς γνωρίζητε, τοὺς διορισθησομένους ὁδοστάτας καὶ ἀρχιοδοστάτας. Εἶναι ὅμως ἡ κοινωνικὴ ἀντίληψις, κ. Ὑπουργέ, τοιαύτη, ἡ ὁποία θὰ μεταβληθῇ μόνον δι’ ἀποκεντρωτικῶν θεσμῶν καὶ δι’ ἀσφαλοῦς παγιώσεως αὐτῶν· εἶναι τὸ σημερινὸν κοινωνικὸν καθεστὼς τοιοῦτον, ὥστε ὁ κ. μηχανικός, ὁ ὁποῖος θὰ τύχῃ νὰ συνδέηται μὲ τὸν α καὶ μὲ τὸν β, διότι ὅλοι συνδεόμεθα ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ, εἶναι βέβαιον ὅτι κατὰ 90% θὰ προτείνῃ τοὺς ὁδοστάτας καὶ ἀρχιοδοστάτας, οἱ ὁποῖοι θὰ τῷ ἔχωσιν ὑποδειχθῆ ὑπὸ διαφόρων πρὸς οὓς συμπαθῶς διάκειται. Τοῦτο ἴσως δὲν θὰ εἶναι τόσον κακόν, διότι ἐπὶ τέλους θὰ λάβῃ πληροφορίας παρ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι γνωρίζουσι τοὺς προταθησομένους καὶ πρὸς οὓς ἔχει κἄποιαν πεποίθησιν. Ἀλλὰ τὸ ἐπικίνδυνον εἶναι πῶς θὰ ἐκτελέσωσι τὸ καθῆκόν των οἱ διορισθησόμενοι. Κατοικοῦντες ἐντὸς τῶν ἰδίων δήμων, θὰ σκεφθῶσιν ὅτι δύνανται νὰ κάμωσι καὶ ἄλλην τινὰ ἐργασίαν. Καὶ ἀφοῦ τοῖς δώσητε τὰ ἐργαλεῖα καὶ τὰς χειραμάξας θὰ σκεφθῶσιν ὅτι τὸ πρακτικώτερον ὑπὸ ἔποψιν νεοελληνικὴν θὰ εἶναι νὰ χρησιμοποιήσωσιν αὐτὰ εἰς τὴν καλλιέργειαν τῶν ἰδίων ἀγρῶν καὶ εἰς τὰς ἰδίας αὐτῶν ἐργασίας. Ἀλλ’ ὁ μηχανικὸς θὰ μοὶ εἴπητε, ὁ ἐποπτεύων αὐτούς, τί θὰ κάμῃ;

§132ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν θὰ ἐπαρκῇ.

§133Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Παρακαλῶ. Βεβαίως δὲν θὰ ἐπαρκῇ. Ἀλλ’ ὑποτεθείσθω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ. Θὰ ἐπιβάλῃ ἓν πρόστιμον. Τότε ὅμως ὁλόκληρος κύκλος ἀνθρώπων πέριξ αὐτοῦ θ’ ἀρχίσῃ νὰ τῷ λέγῃ· —«πτωχὸς ἄνθρωπος· οἰκογενειάρχης· δὲν εἶναι τίποτε ἂν ἐργασθῇ καὶ εἰς ἄλλην ἐργασίαν», —«μὰ μοῦ ἐχάλασε καὶ τὰ ἐργαλεῖα»· —«δὲν ἔχουσι τίποτε· πτωχὸς ἄνθρωπος! τί παίρνει; 70 δραχμὰς τὸν μῆνα». Καὶ θὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις ἐν ὅσῳ ὑπάρχει αὐτὴ ἡ ἀντίληψις. Ἀλλ’ οἱ ἴδιοι μηχανικοὶ δὲν θὰ δώσωσι μεγάλην προσοχήν, ἀφοῦ ἄλλως τε ἡ ὠφέλεια εἶναι ἐλαχίστη, διότι πᾶσα ἡ ἄλλη ἐργασία εἶναι ἐργασία τῶν ἐργολάβων καὶ μὴ μοὶ εἴπητε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτελέσῃ τὴν σκυρρόστρωσιν ὁ ὁδοστάτης, διότι αὐτὸ οὐδέποτε θὰ γίνῃ, ἀλλὰ θ’ ἀπαιτήσῃ ἰδιαιτέραν ἐργασίαν καὶ ὁδοστρωτὴρ θὰ παραχωρηθῇ δι’ ἐργολαβίας καὶ φυσικὰ οἱ ὁδοστάται θὰ περιορισθῶσιν εἰς τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν, καθ’ ὃν τρόπον σᾶς ὑπέδειξα. Τότε λοιπὸν θὰ μοὶ εἴπητε· «Μὰ καλά, πρέπει ν’ ἀπελπισθῶμεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῶσιν αὐτοὶ οἱ θεσμοὶ καὶ πρέπει ν’ ἀπελπιζώμεθα ὅτι πᾶς μισθοδοτούμενος ὑπὸ τοῦ Δημοσίου θὰ καθίσταται ἀργόμισθος; Ἴσως τὸ νομοσχέδιον εἶναι τοῦ μέλλοντος. Ἀλλὰ μὴ σπεύδητε νὰ τὸ ψηφίσητε πρὶν ἢ παγιωθῶσιν ὡρισμένοι νόμοι καὶ ἀποκεντρωτικοὶ θεσμοί, πρὶν μεταβληθῶσιν ἄρδην γνωσταὶ κοινωνικαὶ συνήθειαι, πρὶν ἀποκτήσωσιν ἄλλην ἀντίληψιν οἱ ὑπάλληλοι, διότι θὰ ἐπέλθῃ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα τοῦ ἐπιδιωκομένου. Θὰ ἀναγκασθῆτε σεῖς οἱ ἴδιοι νὰ τὸ καταργήσητε καὶ θὰ χρειασθῇ χρόνος, περίοδος ὁλόκληρος, διὰ νὰ ἐπανέλθῃ τὸ σύστημα αὐτό. Διότι, ἐὰν ἀφήσητε τὰ πράγματα νὰ ὡριμάσωσι πρότερον, ἐὰν θεραπεύσητε τὰς ἄλλας μεγίστας ἀνάγκας τῆς συγκοινωνίας, ἐὰν ἐπεκτείνητε τὴν συγκοινωνίαν, ἐὰν κατασκευάσητε γεφύρας, ἐὰν πληρωθῶσιν ὅλοι αὐτοὶ οἱ ὅροι, τότε ἔλθετε μίαν ἡμέραν, ὅταν ὅλα τὰ πράγματα θὰ ἔχωσι καλῶς, ἔλθετε νὰ μᾶς εἴπητε· ἔχω συντελέσει τὰ πάντα, ἀλλὰ χρειάζομαι καὶ μερικοὺς φύλακας αὐτῶν τῶν ὁδῶν καὶ τῶν ἔργων, ἵνα μᾶς πληροφορῶσιν ἐὰν συνέβη καμμία ζημία· χρειάζομαι ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι νὰ ἀποκαθιστῶσιν ἀμέσως τὰς προχείρους βλάβας, ἀλλὰ τότε, μόνον τότε ἂς σᾶς παραχωρήσῃ ἡ Βουλὴ μίαν τοιαύτην δαπάνην. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτων δύναται νὰ ἐπέλθῃ καὶ ἄλλη ζημία πολιτικῆς φύσεως, διότι, ἐνῷ προσπαθοῦμεν οἱ πάντες νὰ ἐξυγιάνωμεν τὸ πολιτικὸν ἔδαφος καὶ ν’ ἀπομακρύνωμεν ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ὅλα τὰ αἴτια ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ μᾶς ἐπαναφέρωσιν εἰς κατάστασιν ἄλλην, ἡ ὁποία ἦτο οὐχὶ καλή, ἀληθῶς διὰ τῶν νομοθετημάτων σας αὐτῶν οὕτω προχείρως εἰσαγομένων· συντελεῖτε εἰς τὴν ἐπιβράδυνσιν τῆς τοιαύτης ἐξυγιάνσεως τοῦ πολιτικοῦ ἐδάφους. Ὥστε κατ’ ἐμὴν κρίσιν καὶ ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως καὶ ἀπὸ τοιαύτης ἐξελίξεως τοῦ θεσμοῦ, καὶ ἀπὸ πολιτικῆς καὶ ἀπὸ πάσης ἄλλης ἀπόψεως, τὸ νομοσχέδιόν σας εἶναι ἀτυχές. Ἐξαίρω τὸν ζῆλόν σας, καὶ δέχομαι ὅτι εἰσήλθετε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον μεθ’ ὁρμῆς διὰ νὰ ἐπιτελέσητε τὸ καλόν. Ἀλλὰ μὴ σπεύδητε, σᾶς παρακαλῶ, μήπως ἡ σπουδὴ αὕτη ἀποβῇ ἐπιβλαβὴς εἰς τοὺς καλοὺς σκοποὺς τοὺς ὁποίους ἔχετε.

§134Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Λυποῦμαι, πολύ, κύριοι Βουλευταί, διότι δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω πρὸς τὰ συμπεράσματα εἰς τὰ ὁποῖα κατέληξεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Φθιώτιδος Βουλευτής. Ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς συζητήσεως τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὁ κ. Βουλευτὴς ἠθέλησε νὰ ἐκταθῇ εἰς γενικὰς ἐπικρίσεις κατὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐξήτασε τὴν οἰκονομικὴν καὶ πολιτικὴν ἄποψιν αὐτοῦ. Εἶμαι ὑποχεωμένος νὰ παρακολουθήσω αὐτὸν εἰς τὰς τοιαύτας σκέψεις αὐτοῦ, διότι φρονῶ, ὅτι εὑρίσκεται ἔν τισιν ἐν πλάνῃ. Πρὸ τούτου ὅμως εἶναι ἀνάγκη νὰ δώσω μερικὰς ἐξηγήσεις διὰ νὰ ἐννοηθῇ τὸ ζήτημα τῆς οἰκονομικῆς ἀπόψεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἡ συντήρησις τῶν ὁδῶν σήμερον γίνεται κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπον. Οἱ ἐργολάβοι εἶναι ὑποχρεωμένοι, ἐκτὸς τῆς προμηθείας τῶν ὑλικῶν, εἶναι δὲ ταῦτα τὰ σκίρρα καὶ αἱ συνδετικαὶ ὕλαι, νὰ προμηθεύωσι καὶ τὸν ἀναγκαῖον ἀριθμὸν ἐργατῶν δι’ ὅλας τὰς λεγομένας ἁπλᾶς ἐργασίας. Ποῖαι εἶναι αἱ ἁπλαῖ αὐταὶ ἐργασίαι; Δὲν εἶναι μόνον ἐκεῖναι τὰς ὁποίας ἀνέφερε προηγουμένως ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος· δὲν εἶναι μόνον ὁ καλλωπισμὸς τῶν τάφρων καὶ τῶν ἐρεισμάτων τῶν ὁδῶν, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἡ διάστρωσις τῶν σκίρρων καὶ τῆς συνδετικῆς ἐργασίας κ. λ. π. Ἡ κυλίνδρωσις τῶν σκίρρων οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν μὲ τὴν τοῦ ἐργολάβου ἐργασίαν. Αἱ κυλινδρώσεις τῶν ὁδῶν γίνονται δι’ ἰδίων ἐργολάβων. Τὸ Κράτος ἔχει ἰδίους ἀτμοκυλίνδρους τοὺς ὁποίους παρέχει ἐπὶ ὡρισμένῃ ἀμοιβῇ εἰς ἰδίους ἐργολάβους, οἱ ὁποῖοι ἐκτελοῦσι τὴν κυλίνδρωσιν χωρὶς οἱ ἐργολάβοι οὗτοι ν’ ἀναμιγνύωνται εἰς τὰ τῆς ἰδίας συντηρήσεως ἔργα. Λέγω δὲ καὶ ὑποστηρίζω ὅτι ὅλη ἡ ἐργασία καὶ ἡ δαπάνη, ἣν θὰ ἐπιφέρῃ ἡ τῶν ὁδοστατῶν προσθήκη, περιλαμβάνεται ἐν τῇ δαπάνῃ τὴν ὁποίαν καταβάλλει τὸ Κράτος ἐν τῇ παλαιᾷ καὶ νέᾳ Ἑλλάδι διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν. Ἐπὶ πλέον δὲ προσθέτω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἀποβλέπει εἰς καλλιτέραν συντήρησιν τῶν ὁδῶν. Αὐτὸς εἶναι ἰδίᾳ ὁ δικαιολογητικὸς λόγος δι’ ὃν ἐπανέρχομαι εἰς τὸν παλαιὸν θεσμόν, ἀφοῦ ἀπεδείχθη ἐμπράκτως ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ μεθοδικὴ συντήρησις τῶν ὁδῶν ἄνευ ὁδοστατῶν. Τὸ ὑφιστάμενον σύστημα οὐδαμοῦ ἄλλοθι ἐφαρμόζεται· ὁ ἐργολάβος δηλ. νὰ φέρῃ ὡρισμένον ἀριθμὸν ἐργατῶν ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τοῦ μηχανικοῦ, ὡς λέγετε, ἵνα οὗτοι ἐκτελῶσι τὰς ἁπλᾶς ἐργασίας, διὰ δὲ τὰς ἐργασίας τῆς στρώσεως τοῦ ὑλικοῦ νὰ πληρώνωμεν τὸν ἐργολάβον εἴτε εἰς ἡμερομίσθια εἴτε ἐπὶ τιμῇ μονάδος· νὰ πληρώνωμεν δηλ. τὴν ἐργασίαν ὑπὸ ἄλλον τύπον. Διὰ τῶν ὁδοστατῶν δὲν ἔχομεν τίποτε ἄλλο νὰ πληρώσωμεν ἢ μόνον τὴν προμήθειαν τοῦ ὑλικοῦ καὶ τὰς ἀναγκαίας δαπάνας διὰ τὴν ἀνακαίνισιν τῶν ὁδῶν, λόγῳ τῆς σημερινῆς αὐτῶν καταστάσεως. Μόνον δέ, προκειμένου περὶ ἐκτελέσεως τεχνικῶν ἔργων, οἷον καταπτώσεως τοίχων κλπ. θὰ πληρώσωμεν ἐπὶ πλέον τὸν ἐργολάβον. Πᾶσαν ἄλλην ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν ὁ ἐργολάβος ἐκτελεῖ καὶ διὰ τὴν ὁποίαν πληρώνεται εἰς ἡμερομίσθια ἢ ἐπὶ τιμῇ μονάδος, τὴν ἐργασίαν ταύτην θὰ ἐκτελῶσιν οἱ ὁδοστάται.

§135Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Διὰ τὴν μεταφορὰν ὑλικοῦ;

§136Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ἐπὶ τόπου. Ἐπὶ τοῦ καταστρώματος τῆς ὁδοῦ θὰ μᾶς φέρῃ τὰ ὑλικὰ καὶ θὰ τὰ διαστρώσῃ, ὅπως θέλει ὁ μηχανικός, διὰ τῶν ἐργατῶν του. Δὲν εἶναι δυνατὸν οἱαδήποτε συγγραφὴ ἢ προϋπολογισμὸς νὰ περιλάβῃ ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ τὸν προσήκοντα τρόπον τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν. Εἶναι δὲ πολλὰ τὰ ζητήματα τὰ παρουσιαζόμενα καὶ ἀρκούντως πολύπλοκα! Πρέπει νὰ ἔχητε προχείρους ἐργάτας νὰ τοὺς διατάξητε νὰ ἐκτελέσωσι τὴν ἐργασίαν, ὡς ἡμεῖς θέλετε. Ὅταν δὲ ὁ κ. Βουλευτὴς λέγῃ ἕνα ἀριθμὸν 1.000.000, νομίζω ὅτι εὑρίσκεται ἐν πλάνῃ, διότι ὡς τὸ νομοσχέδιον ἀναφέρει, περὶ 600.000 δραχμῶν, πρόκειται διὰ τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα. Δὲν δύναμαι νὰ γνωρίζω ἐπακριβῶς τὴν δαπάνην διὰ τὴν νέαν Ἑλλάδα. Ἀλλὰ σήμερον διὰ τὴν ἐπιδιόρθωσιν τῶν ὁδῶν τῆς νέας Ἑλλάδος καὶ τὴν ἐπαναφορὰν αὐτῶν εἰς καλλιτέραν κατάστασιν, δαπανῶνται χρήματα ἀρκετά, πολλὰ δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω, καὶ οὐχὶ λόγῳ τῆς σπουδῆς, ὡς δεῖ. Ὥστε φρονῶ ἐν πεποιθήσει ὅτι ἡ δαπάνη αὕτη δὲν εἶναι ἐπὶ πλέον, ἀλλὰ περιλαμβάνεται ἐν τῇ σημερινῇ δαπάνῃ τὴν ὁποίαν καταβάλλομεν διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν. Ἄλλο τὸ ζήτημα, ἂν κατὰ τὰ τελευταῖα τρία ἢ τέσσαρα ἔτη δὲν ἐδαπανήσαμεν, ἐξ ἄλλου λόγου, τὸ ἀναγκαῖον ποσὸν διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν, καὶ ἄλλος εἶναι ὁ λόγος δι’ ὃν κατὰ τὸ παρελθὸν ἐδαπανῶμεν 1.000.000 δραχ. μόνον διὰ τὴν ἐργασίαν αὐτήν. Σήμερον ὅταν ζητῶμεν δραχ. 2.500.000 ἢ 3.000.000 διὰ τὸ τρέχον ἔτος διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν, ἐν τῷ ποσῷ τούτῳ, περιλαμβάνεται βεβαίως καὶ ἡ δαπάνη διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἐργασιῶν, τὰς ὁποίας οἱ ὁδοστάται θὰ ἐκτελέσωσιν. Ἐν Γαλλίᾳ ἡ συντήρησις τῶν ὁδῶν ἀποτελεῖ ἐπιστήμην ὁλόκληρον. Τὸ περίφημον σῶμα τῶν γεφυροδοποιῶν ἐκλείσθη καὶ ἐδοξάσθη διὰ τὸ πρότυπον σύστημα, τὸ ἄριστον τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν.

§137Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τὴν Γαλλίαν μᾶς στέλλουσι χρήματα δὲν στέλλομεν ἡμεῖς.

§138Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Τὰ δαπανῶμεν ὅμως ἡμεῖς καὶ σήμερον. Τὴν δαπάνην ὅμως αὐτὴν θέλομεν καὶ διὰ τὸ μέλλον, ὡς ἐγὼ νομίζω. Ἐν Γαλλίᾳ τοιοῦτο σύστημα κρατεῖ. Ἀναφέρω δὲ τὴν Γαλλίαν, διότι ἐπαναλαμβάνω ὅτι πρότυπον συντηρήσεως ὁδῶν πρόκεινται αἱ ὁδοί της. Δὲν εἶναι εὔκολον τὸ συντηρεῖν ὁδούς. Μὴ νομίσητε τοῦτο ὡς ἀνάξιον λόγου πρᾶγμα. Εἶναι οὐσιωδέστερον ἢ ὅσον τὸ φαντάζεταί τις, ἡ δὲ ἐπιστημονικὴ συντήρησις τῶν ὁδῶν ἀποτελεῖ τὸ κύριον μέλημα τοῦ σώματος τῶν γεφυροδοποιῶν. Σημειωτέον ὅτι διὰ τῶν ὁδοστατῶν γίνεται ἀπογραφὴ τῆς κυκλοφορίας. Γνωρίζει τις πόσα δίτροχα διαβαίνουσι καὶ πόση κίνησις γίνεται. Γίνεται προσέτι καταμέτρησις τοῦ πάχους τοῦ καταστρώματος καὶ γνωρίζει ὁ μηχανικός, λόγῳ τῆς διατυπώσεως τῶν φορτίων ὁποία φθορὰ γίνεται εἰς τὸ κατάστρωμα. Ἐκ τούτου ἀνευρίσκεται πλήρως ποῖον τὸ ἀναγκαῖον ποσὸν τῶν σκίρρων δι’ ἕκαστον χιλιόμετρον ἑκάστης ὁδοῦ, ἀναλόγως τῆς κυκλοφορίας. Τί κάμνομεν ἡμεῖς ἐδῶ σήμερον; Διὰ πᾶσαν ὁδὸν ἔχομεν τὴν αὐτὴν δαπάνην. Ρίπτεται εἰς πᾶσαν ὁδὸν τὸ αὐτὸ ποσὸν σκίρρων ἐπὶ τοῦ καταστρώματος τῶν ὁδῶν εἴτε τῶν ἐχουσῶν μικρὰν κυκλοφορίαν, εἴτε μεγάλην, τῶν ὁποίων ἐν τούτοις ἡ συντήρησις θὰ ἐχρειάζετο μεῖζον ποσόν. Τὸ τοιοῦτον ὅμως δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἄνευ ὀργάνων καταλλήλων. Πολλάκις ῥίπτονται σκίρρα ἐπὶ τοῦ καταστρώματος τῶν ὁδῶν τὰ ὁποῖα κακῶς ῥιπτόμενα ἀντὶ εὐκολίας προκαλοῦσι τὸ ἀνάθεμα τῶν διερχομένων. Αὐτὴ εἶναι ἡ οἰκονομικὴ ἀξία τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπαναλαμβάνω, λέγω, ὅτι πρέπει νὰ δαπανήσωμέν τι πλέον, ἂν πρόκειται νὰ συντηρήσωμεν πράγματι τὰς ὁδούς, εἴτε δι’ ἐργολάβων εἴτε δι’ ὁδοστατῶν. Ἐὰν σήμερον ἀποφασίζῃ τὸ Κράτος νὰ δαπανᾷ 3.000.000 διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν, ἐν τῷ ποσῷ τούτῳ περιλαμβάνεται καὶ ἡ δαπάνη τῶν ὁδοστατῶν. Ἀλλ’ ἐὰν προεβαίνομεν ἀπὸ ἄρθρου πρὸς ἄρθρον εἰς ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ ἐφθάνομεν εἰς τὸ τέλος του, ἤθελον προτείνει τροποποίησίν τινα ἱκανοποιοῦσαν τὴν πολιτικὴν ἄποψιν, ἧς ἕνεκα ἤλεγξεν ὁλόκληρον τὸ νομοσχέδιον ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος. Ἀναγνωρίζω ὅτι τὸ εἰσαγόμενον σύστημα, ὁ εἰσαγόμενος θεσμὸς καὶ ὀργανισμός, εἶναι κατά τι δισχερής. Μὴ ὢν ἐντελῶς βέβαιος ὅτι ἡ ὑπηρεσία θὰ προτείνῃ ἀνάλογον ἀριθμὸν ἐργατῶν, ὡς διαλαμβάνει τὸ νομοσχέδιον, καὶ βλέπων συγχρόνως ὅτι τὸ νέον σύστημα ἀπαιτεῖ μέθοδον νέαν καὶ ἐργασίαν, θὰ προέτεινον καὶ θὰ προτείνω, τὸ λέγω δὲ ἀπὸ τοῦδε, διότι ἔχει σχέσιν μὲ τὸ συμπέρασμα τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος, θὰ προτείνω ἵνα διὰ Β. Διατάγματος ἐπιτρέπηται ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ συστήματος δι’ ὁδοστατῶν ἀνὰ ἕκαστον νομὸν μερικῶς ἢ ὁλικῶς. Ὁ Ὑπουργὸς καὶ ἡ ὑπηρεσία, καλῶς σταθμίζοντες τὰ πράγματα, θὰ θελήσωσιν βαθμιαίως ἀπὸ νομοῦ εἰς νομὸν νὰ ἐφαρμόσωσι τὸ σύστημα, ἵνα ἐκ τῆς πείρας βαθμιαίως ἀποδειχθῇ κατὰ πόσον δύναται νὰ ἐπιτύχῃ καὶ κατὰ ποίαν μέθοδον καὶ εἰς τοὺς λοιποὺς νομούς. Δὲν φαντάζομαι λοιπὸν ἄμεσον τὴν ἐφαρμογήν, ἀναγνωρίζω τὴν δυσκολίαν, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου εἶπον, ἀλλά, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι ἤθελον παρακαλέσει τὴν Βουλήν, καὶ τὴν παράκλησιν ταύτην ἀπευθύνω οὐχὶ ὡς Ὑπουργός, ἀλλὰ καὶ ὡς ἄνθρωπος ἐνδιαφερόμενος ὅπως δήποτε διὰ τοιαῦτα μηχανικὰ ἔργα, ὅπως ἀναθέσῃ τὸ ἔργον τῆς ἐπιτηρήσεως καὶ ἀστυνομίας τῶν ὁδῶν εἰς ὁδοστάτας θέτουσα οἱουσδήποτε περιορισμοὺς κρίνει ἀναγκαίους ἡ Βουλή. Ἄνευ ὁδοστατῶν, ἐπαναλαμβάνω, καὶ ἄνευ συστήματος νέας μεθόδου, οὐδέποτε θὰ ἔχωμεν καλὴν συντήρησιν ὁδῶν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης).

§139Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Νομίζω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπέφυγε νὰ μᾶς φωτίσῃ ἐπὶ ἑνὸς σπουδαιοτάτου σημείου τοῦ νομοσχεδίου, τῆς δαπάνης. Μάλιστα ἔφθασε νὰ μᾶς εἴπῃ τελευταῖον ὅτι οὐδεμία καθιεροῦται ἐπὶ πλέον δαπάνη σχεδόν. Καὶ ἐν τούτοις αὐτὴ ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου, ἐκτὸς ἐὰν τὴν ἀποκρούσῃ ὁ κ. Ὑπουργός, μᾶς λέγει ὅτι καθιεροῦται ἐπὶ πλέον δαπάνη 200 δραχμῶν παρὰ κάτι κατὰ χιλιόμετρον. Ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου λέγει «δαπανῶνται διὰ τὴν συντήρησιν ἑκάστου χιλιομέτρου» δὲν λέγει πέρυσιν. Ἔχει τὸ σύνολον τῶν δαπανῶν, διότι πέρυσι δὲν ἐδαπανήθησαν ὄχι 400, δραχ., ἀλλ’ οὔτε 400 λεπτά. Λέγει λοιπὸν ὅτι δαπανῶνται διὰ τὴν συντήρησιν ἑκάστου χιλιομέτρου δραχμαὶ 424 ἐνῷ κατὰ τοὺς ὑμετέρους ὑπολογισμούς, θέλει ὑπολογισθῆ ἐπὶ πλέον δαπάνη 200 δραχμῶν. Ὥστε μὴ λέγητε ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐπὶ πλέον δαπάνη. Ὑπάρχει σοβαρὰ δαπάνη, ἡ ὁποία θ’ αὐξηθῇ ἀσφαλῶς διὰ τῆς ἐπεκτάσεως τῆς συγκοινωνίας καὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νομοθετήματος εἰς τὰ νέα μέρη. Ἀλλὰ μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι τὸ ζήτημα τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν εἶναι σπουδαιότατον, καθόσον ἐν Γαλλίᾳ ἀνῆλθε τοῦτο εἰς τοιοῦτον βαθμὸν τελειότητος, ὥστε οἱ ὁδοστάται κάμνουσιν καὶ ἀπογραφὴν περὶ τῆς κυκλοφορίας τῶν ὁδῶν. Μοὶ ἐνθυμίζει τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, λόγους οὓς καὶ ἄλλοτε ἀνέφερα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, τοῦ στρατάρχου Κολοκοτρώνη. Ἠρωτήθη ποτὲ οὗτος· τίνα ἐντύπωσιν τοῦ ἔκαμεν ἡ νομοθεσία, τὴν ὁποίαν εἰσήγαγεν ἡ ἀντιβασιλεία ἐν Ἑλλάδι, νομοθεσία πλήρης ἀπὸ θεωρητικῆς ἀπόψεως, περιλαβοῦσα ὅλας τὰς ἰσχυούσας ἐπιστημονικὰς θεωρίας τῆς τότε ἐποχῆς. Καὶ εἶπεν ὁ πεπειραμένος καὶ τοσοῦτον εὐφυὴς στρατάρχης· «Μοῦ φαίνεται ὅτι τὰ παπούτσια τοῦ Χατζῆ–Πέτρου ἔβαλαν εἰς τὰ πόδια τοῦ Λόντου!». Ὁ εἷς ἦτο γίγας καὶ ὁ ἄλλος μικρόσωμος. Προσέθεσε δὲ ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ τὸ κάμωσι ὅλο Φράγκικο, διότι μέχρι τῆς χθὲς ἦτο Τούρκικο. Ἔπρεπε ὀλίγον κατ’ ὀλίγον νὰ γίνῃ Φράγκικο καὶ κατόπιν νὰ φθάσῃ εἰς τὸ τέλειον. Ἐν Γαλλίᾳ ὑπάρχουσιν ἀπογραφεῖς τῆς κυκλοφορίας· ἀρκέσθητε ὑμεῖς μόνον εἰς τὸ νὰ ἔχητε ὁδοὺς διὰ τὴν στοιχειώδη συγκοινωνίαν τῶν μερῶν. Ἀρκέσθητε εἰς τοῦτο, ἐπιτύχετε τοῦτο, καὶ βεβαιώθητε ὅτι θὰ εἶσθε εἷς τῶν εὐεργετῶν τοῦ τόπου. Φαντάζεσθε ὅτι εἶναι τόσον εὔκολον νὰ κάμωμεν ἀπογραφεῖς τῶν ὁδῶν; Αὐτὰ εἶναι ὡραῖα ὄνειρα. Ἡ Βουλὴ βεβαίως θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ ἐπὶ πλέον τῆς δαπάνης, τὸ ὁποῖον ἐμνημόνευσα, καὶ ἂν νομίζῃ ὅτι ὑπάρχουσι τόσα διαθέσιμα ἑκατομμύρια, ἂς διαθέσῃ καὶ ἓν ἢ δύο διὰ τὴν ἄποψιν αὐτήν. Ἀλλ’ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ βαθμιαίως ὁ θεσμός. Ἂν εἶχον πεποίθησιν εἰς τοῦτο, βεβαιώθητε ὅτι οὐδεμίαν ἀντίρρησιν θὰ εἶχον κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, διότι μετὰ ἐφαρμογὴν ἑνὸς ἔτους αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἤθελε κάμει εἰσήγησιν περὶ καταργήσεως τοῦ θεσμοῦ. Ἀλλὰ φοβοῦμαι ὅτι θὰ καταστῇ τόσον εὐχερὴς ἡ ἔκδοσις τῶν Β. Διαταγμάτων, ὅταν ἡ Βουλὴ δώσῃ τὴν ἄδειαν τούτων, ὅτι τόσον προχείρως θὰ ἐπαινεθῇ ἡ ἐπιτυχία, ἡ ὁποία θὰ σημειωθῇ ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦτο, ὥστε ὅλοι οἱ Βουλευταὶ θὰ μεταβαίνωμεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ θὰ τοῦ λέγωμεν· ἐφαρμόσατε καὶ εἰς τὸν νομόν τὸν ἰδικόν μας τὸ λαμπρὸν σύστημα τὸ ταχύτερον, ἵνα ἔχωμεν ὁδούς, καὶ τότε ὀλίγον κατ’ ὀλίγον θὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἐντὸς βραχυτάτου χρόνου ἐφαρμογὴν τοῦ νομοθετήματος καθ’ ὅλον τὸ Βασίλειον. Ἐν τούτοις, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει τόσην ἐπιμονήν, ὅπως εἶπον, καὶ θεωρεῖ ὅτι εἶναι ἀπαραίτητος ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου, ἀφοῦ μάλιστα καὶ ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς θὰ ἐπικυρώσῃ τὴν γνώμην του ταύτην, θὰ τὸν παρεκάλουν πολὺ καὶ θὰ τῷ συνίστων τουλάχιστον, ἐφ’ ὅσον αὐτὸς εἶναι Ὑπουργός, νὰ ἐπιμείνῃ πολὺ εἰς τὴν στενὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νομοθετήματος καὶ πρὸ παντὸς νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιτήρησιν, τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ θεσμοῦ, ἂν καὶ τοῦτο φρονῶ ὅτι οὐδεμίαν σημασίαν ἔχει καὶ ὅτι ὀλίγον κατ’ ὀλίγον θὰ χαλαρωθῇ καὶ ἡ ἐπιτήρησις αὐτὴ καὶ τὸ μέλλον θὰ καταδείξῃ ὅτι ὁ θεσμὸς θὰ καταλήξῃ εἰς τὴν καθιέρωσιν μισθολογίων.

§140Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Φρονῶ ὅτι νῦν ἡ συντήρησις τῶν ὁδῶν δι’ ὁδοστατῶν καθίσταται ἀδύνατος. Δαπανᾷ σήμερον τὸ Κράτος ἀρκετά. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ συστήματος αὐτοῦ, πρέπει νὰ καταβληθῇ μέριμνα ὅπως αἱ ὁδοὶ ἀνακαινισθῶσι, διότι, μὴ λησμονῶμεν ὅτι σήμερον ἔχομεν ἀνάγκην ἀνακαινίσεως πολλῶν ὁδῶν. Καὶ ἐρωτῶ· νομίζετε ὅτι, πρὸ τῆς ἀνακαινίσεως ταύτης, δύναται νὰ λειτουργήσῃ τὸ σύστημα τῶν ὁδοστατῶν; Θὰ εἶσθε ἠναγκασμένος ν’ ἀποτελέσητε συνεργεῖα ὁδοστατῶν καὶ συνεργεῖα τὰ ὁποῖα θ’ ἀφήσωσι τὸ πλεῖστον τῶν ὁδῶν ἄνευ ἀνακαινίσεως, διότι τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα θὰ ἐκτελέσητε εἶναι πολλά, καθόσον ἐπὶ τετραετίαν ἤδη οὐδεμία ἐπισκευὴ ἐγένετο. Πρέπει λοιπὸν τοῦτο τὸ ζήτημα κυρίως ν’ ἀπασχολήσῃ τὸν κ. Ὑπουργόν, ἂν δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ προβῇ εἰς ἀνακαίνισιν τῶν ὁδῶν πρὶν ἢ ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα τῶν ὁδοστατῶν. Ἀλλὰ κατ’ ἐμὲ οἱ ὁδοστάται πρέπει νὰ διορίζωνται τῇ προτάσει τοῦ ἁρμοδίου νομομηχανικοῦ, διότι πρέπει νὰ ἔχωσιν ἰδέαν τῆς ὑπηρεσίας ἣν θὰ ἀναλάβωσι. Πρέπει δὲ ἐξ ἄλλου νὰ ἔχητε καὶ ὁδοὺς ἐν καλῇ καταστάσει ὅπως ἀναθέσητε εἰς ὁδοστάτας εὐθύνην πρὸς διατηρήσεως τῶν ὁδῶν ἐν καλῇ καταστάσει. Καὶ ἐρωτῶ· πῶς θὰ ἐξασκήσητε τὸν ἔλεγχον αὐτὸν σήμερον, ὅταν θὰ παραδώσητε εἰς τοὺς ὁδοστάτας ὁδοὺς ἐν κακῇ καταστάσει; Ἂν παραδώσητε τὰς ὁδοὺς εἰς καλὴν κατάστασιν, ὑπολογισθῇ δὲ καὶ ὁ ἀριθμὸς ὁ ἀπαιτούμενος τῶν ὁδοστατῶν πρὸς συντήρησιν, τότε θὰ ἔχητε ὁδοὺς ἐν καλῇ καταστάσει, διότι θὰ ἔχητε τοὺς τελείως ὑπευθύνους. Πρέπει νὰ ἀσκηθῇ αὐστηρότης πρὸς ἀποτροπὴν τῶν ἀτόπων, τὰ ὁποῖα παρετηρήθησαν, ὅτε τὸ πρῶτον ἐφηρμόσθη τὸ σύστημα αὐτό. Ἡ ἀρχὴ εἶναι ἀναμφισβητήτως καλή, ἀλλ’ ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀρκετὴν εἰδικότητα, νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα, ὥστε ἂν δὲν θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ προβῇ εἰς ἀνακαίνισιν τῶν ὁδῶν πρὶν ἢ ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα τῶν ὁδοστατῶν. Φοβοῦμαι μήπως κακὴ ἐφαρμογὴ τοῦ συστήματος τῶν ὁδοστατῶν, ἡ ὁποία θὰ προέλθῃ ἐκ τῆς καταστάσεως τῶν πραγμάτων, οὐχὶ δὲ ἐκ τοῦ συστήματος, μᾶς ἀναγκάσῃ νὰ καταλήξωμεν πάλιν εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ συστήματος, ὅπως καὶ ἄλλοτε εἴχομεν καταλήξει. Προκειμένου περὶ ὁδοποιΐας καὶ ἑτέρας παρατηρήσεις ἤθελον τολμήσει νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, τὰς ὁποίας ἡ πεῖρα μοὶ ὑποδεικνύει. Κατ’ ἐμὲ τὸ σύστημα, ὡς λειτουργεῖ σήμερον, δὲν δύναται νὰ φέρῃ καλὰ ἀποτελέσματα. Τὸ σύστημα τῆς συντάξεως τῶν προϋπολογισμῶν τὸ ὁποῖον ἐγένετο ὡς εἶναι γνωστὸν διὰ τῆς ἀντιγραφῆς τῶν παλαιῶν προϋπολογισμῶν, ἀποδεικνύει, ὡς εἶπεν καὶ ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι, ἂν ἐξετάσωμεν τοὺς διαφόρους προϋπολογισμούς, παρατηροῦμεν ὅτι πολὺ μικρὰ διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ τῆς μιᾶς ὁδοῦ καὶ τῆς ἄλλης. Ἐνῷ ἡ κίνησις τῆς μιᾶς ὁδοῦ εἶναι μεγίστη καὶ τῆς ἄλλης πολὺ μικρά, παρατηροῦμεν ὅτι τὸ αὐτὸ ποσὸν σκίρρων προβλέπεται καὶ διὰ τὰς δύο. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξετάσωμεν ἂν τὸ σύστημα τῶν δημοπρασιῶν τῶν ἐνιαυσίων εἶναι ὀρθόν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξετασθῇ κατὰ τίνα ἐποχὴν πρέπει νὰ συντάσσωνται οἱ προϋπολογισμοί, διότι παρετήρησα φέτος ὅτι ἐγένοντο προϋπολογισμοί, οἱ ὁποῖοι πολὺ βραδέως ἐνεκρίθησαν καὶ ἐγένοντο ἐπισκευαὶ ὁδῶν τινων κατὰ τὸ θέρος. Καὶ ἐρωτῶ· ἡ ἐπισκευὴ αὐτὴ εἰς τί θὰ συντείνῃ; Εἰς τὴν καταστροφὴν τῶν ὁδῶν, διότι, μετὰ πάροδον ὀκτὼ ἢ δέκα ἡμερῶν ἀπὸ τῆς στρώσεως τῆς ὁδοῦ, τὰ σκίρρα θὰ ἐξέλθωσιν. Ἡ ἐργασία πρέπει νὰ γίνηται κατὰ τὸν χειμῶνα. Ἀλλὰ διὰ νὰ γίνῃ τὸν χειμῶνα πρέπει ὅλαι αἱ ἄλλαι αἱ προκαταρκτικαὶ ἐργασίαι, δηλ. αἱ ἐργολαβίαι κλπ., νὰ γίνωσι πρότερον ἵνα καταστῇ δυνατὴ ἡ ἐπισκευὴ τῶν ὁδῶν τὸν χειμῶνα, ὁπότε καὶ αἱ βροχαὶ συντελοῦσιν εἰς τὴν καλλιτέραν στρῶσιν αὐτῶν. Αὐτὰ εἶναι τὰ σπουδαιότερα ζητήματα, κατ’ ἐμέ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ κ. Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος παρεδέχθη μίαν πολὺ καλὴν ἀρχήν, θὰ θελήσῃ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὰς παρατηρήσεις ταύτας, τὰς ὁποίας ἐνόμισα ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ κάμω, ἐπὶ τῇ ἐλπίδι ὅτι ὁ θεσμὸς αὐτός, ὁ πολὺ καλός, λειτουργῶν καλῶς, θὰ πείσῃ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι πολεμοῦσι τὸν θεσμὸν καὶ θὰ τοὺς πείσῃ ὅτι ὁ μόνος τρόπος καλῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν εἶναι ὁ δι’ ὁδοστατῶν.

§141Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Εὐχαριστῶ θερμῶς τὸν ἐκ Κερκύρας ἀξιότιμον κ. Βουλευτὴν διὰ τὰς παρατηρήσεις καὶ τὰς συστάσεις αὐτοῦ. Ὄντως αἱ ὁδοὶ εἰς οἵαν εὑρίσκονται κατάστασιν ἔχουσιν ἀνάγκην ἀνακαινίσεως· βεβαίως δὲν πρέπει νὰ παραδώσωμεν τοὺς δρόμους εἰς ὁδοστάτας πρὶν ἢ ἀνακαινισθῶσι. Δι’ αὐτὸ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, ὅτε θὰ δαπανήσωμεν ποσὸν ἑκατομμυρίων διὰ τὴν ἀνακαίνισιν, σκοπεύω νὰ ὑποβάλω εἰς τὸ τελευταῖον ἄρθρον τροπολογίαν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ δι’ ὁδοστατῶν συντήρησις θὰ ἐφαρμοσθῇ κατὰ νομοὺς καὶ βαθμιαίως. Καὶ πρῶτον θὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τῶν ὁδῶν τοῦ νομοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, διότι θέλομεν νὰ ἔχωμεν ὑπὸ τὰ ὄμματα ἡμῶν τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν τοῦ συστήματος, ἀφοῦ δὲ φέρομεν τοὺς δρόμους εἰς ἣν κατάστασιν πρέπει νὰ ὦσι, μετὰ τοῦτο βεβαίως θὰ ἐφαρμόσωμεν τὸ σύστημα τῆς δι’ ὁδοστατῶν συντηρήσεως τῶν ὁδῶν εἰς τὸν νομὸν τὸν ὁποῖον ἀνέφερα πρὸ ὀλίγου, ὀλίγον δὲ κατ’ ὀλίγον θὰ ἐπεκτείνωμεν τὸ σύστημα εἰς τοὺς λοιποὺς νομούς. Ἄλλως κινδυνεύομεν νὰ ἐφαρμόσωμεν ἕνα θεσμὸν ἄριστον, ἀλλὰ νὰ ἴδωμεν τὴν κατάστασιν τῶν ὁδῶν οὐχὶ βελτιουμένην, καὶ ἀμέσως ν’ ἀκούσωμεν φωνὰς ὅτι τὸ σύστημα ἀπέτυχεν, ἐνῷ δὲν θὰ ἀπετύγχανε τὸ σύστημα ἀλλ’ ὁ τρόπος τῆς ἐφαρμογῆς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ σύστημα τῆς συντηρήσεως τῶν ἐνιαυσίων δημοπρασιῶν, ὄντως τοῦτο δὲν συντελεῖ εἰς τὴν καλὴν συντήρησιν. Ἕως ὅτου ἐγκριθῶσιν αἱ ἀλλεπάλληλοι δημοπρασίαι παρέρχεται ἡ ἐποχή, ἡ διάστρωσις τῶν σκίρρων, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ διὰ μιᾶς ἐφ’ ὅλου τοῦ καταστρώματος, ἀποσυντίθεται, καὶ τὰ σκίρρα διασκορπίζονται. Διὰ τοῦτο πάντως εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς ἄλλα μέρη οὐχὶ ἐνιαυσία συντήρησις ἀλλὰ τριετὴς τοὐλάχιστον, ἵνα ἔχωμεν ἐργολάβους οἱ ὁποῖοι καὶ αὐτοὶ νὰ δύναται νὰ κάμνωσι προσφορὰς καὶ ἀναλαμβάνωσι τὰ ἔργα μὲ πολὺ κρείσσονας ὅρους, διότι ὁπόταν γνωρίζει ὁ ἐργολάβος ὅτι δι’ ὀλίγους μῆνας θὰ διατηρηθῇ ἡ ἐργολαβία του, φροντίζει τὸ ταχύτερον νὰ παραδώσῃ τὰ σκῖρρα τὰ ὁποῖα ὁρίζει ἡ συγγραφὴ διὰ νὰ ἔλθῃ ὁ ἄλλος ἐργολάβος νὰ παραλάβῃ τὴν συντήρησιν. Καὶ διὰ τοῦτο, ὡς ὀρθῶς παρετηρήσατε, βλέπομεν ἐργολαβίας μίαν κατόπιν τῆς ἄλλης νὰ παραλαμβάνηται ἀπὸ ἕνα, ὅταν ἡ ἄλλη ἔχει προχωρήσει δι’ ἄλλου ἐργολάβου. Διὰ τοῦτο ἐπιβάλλεται ὁ κανονισμὸς τῶν ἐργολαβιῶν διὰ τριετὲς τοὐλάχιστον χρονικὸν διάστημα. Ἤδη ἐπῆλθε κἄποια βελτίωσις, διότι δὲν ἔχομεν δι’ ἑκάστην ὁδὸν ἕνα ἐργολάβον ἀλλὰ διῃρέθησαν αἱ ὁδοὶ ἑκάστης ἐπαρχίας εἰς περιφερείας· ἔχομεν οὕτω διὰ πλείονας ὁδοὺς ἕνα ἐργολάβον. Δι’ αὐτὸ καὶ ἡμεῖς πρὶν ἢ ἐφαρμόσωμεν καθολοκληρίαν τὸν νόμον περὶ ὁδοστατῶν καὶ εἰς αὐτὸν τὸν νομὸν Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, τὸν ὁποῖον παρεδώκαμεν εἰς νομομηχανικὸν παρέχοντα ὅλα τὰ ἐχέγγυα ὅτι θὰ ἐφαρμόσῃ σύστημα συντηρήσεως ὁδῶν ὡς ἄριστον, θὰ ἀναμένωμεν νὰ ἴδωμεν κατὰ πόσον τὸ σύστημα ἐπιτυγχάνει καὶ βεβαίως θέλει ἐπιτύχει ὅταν ἡ ἐπίβλεψις εἶναι ἡ πρέπουσα. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 1 καὶ τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 4).

§142Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 4 § 5 ὁρίζει ὅτι οἱ ὁδοστάται πρέπει νὰ εἶναι ἐφωδιασμένοι διὰ τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 15 ἀναγραφομένων ἐργαλείων. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνέφερεν ὅτι τὰ ἐργαλεῖα θὰ προμηθεύῃ τὸ Δημόσιον.

§143Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ἡ § 5 τοῦ ἄρθρου 4 διαγράφεται. Τὰ ἐργαλεῖα θὰ προμηθεύσῃ τὸ Δημόσιον, ὁ δὲ ὁδοστάτης θὰ ἐπιβαρυνθῇ διὰ τῆς συντηρήσεως τούτων.

§144Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν. Ἵνα διορισθῇ τις ἀρχιοδοστάτης, ἐκτὸς τῶν ἄλλων προσόντων, πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπηρετήσει εἰς τὸ Σῶμα τοῦ Μηχανικοῦ. Δὲν νομίζετε ὅτι ὁ ἔχων τὸ προσὸν αὐτὸ δύναται νὰ διορισθῇ καὶ ὁδοστάτης;

§145Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Κατὰ μείζονα λόγον. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 4 ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἐπίσης καὶ τὰ ἄρθρα 5–13 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 14).

§146Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Τὸ ἄρθρον 14 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «ἕκαστος ἀρχιοδοστάτης ἐφοδιάζεται ὑπὸ τοῦ δημοσίου διὰ τῶν ἀναγκαίων ἐργαλείων». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καθὼς καὶ τὰ ἑπόμενα μέχρι τοῦ 21).

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 21 (ἀναγινώσκεται).

§148Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχει ἡ ἑξῆς τροπολογία (ἀναγινώσκει)· «Διὰ Β. Διατάγματος κανονισθήσονται τὰ καθήκοντα, ἡ στολὴ καὶ ἐν γένει πᾶν ἀφορῶν εἰς τοὺς ἀρχιοδοστάτας καὶ ὁδοστάτας ὡς καὶ τὴν ἐργασίαν αὐτῶν». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον ὡς ἐτροπολογήθη ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου, λόγω τῶν τροπολογιῶν).

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθήκης προσωπικοῦ καὶ ὁρισμοῦ μισθοδοσίας ἀρχιεργατῶν καὶ ἐργατῶν τηλεγραφικῶν καὶ τηλεφωνικῶν συνεργείων καὶ τηλεφωνικῶν γραμμῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§150Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Τὸ ἑπόμενον παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Αʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως προσκαίρων νοσοκομείων εἰς λουτροπόλεις πρὸς λουτροθεραπείαν τῶν ἀσθενῶν καὶ τραυματιῶν ὁπλιτῶν τοῦ στρατεύματος». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν. Ὁ Βουλευτὴς κ. Ν. Συριόπουλος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ ἀκαταδιώκτου τῆς ὑφαιρέσεως τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦ νόμου ΓϠΜʹ καὶ ἐπὶ παντὸς τίτλου ἐπὶ καλπῶν τοῦ 1914 κατεσχωμένων», ἥτις παραπέμπεται εἰς ἐπιτροπὴν ἐκ τῶν κ. κ. Ι. Κανναβοῦ, Κ. Λιδωρίκη, Γ. Κατσιμπίρη, Π. Πολυχρονιάδη καὶ Β. Τουρκοβασίλη. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 25 Αὐγούστου ἐ. ἔ. Β. Δ.» «περὶ προσελεύσεως τῶν ἐν τῇ ἡμεδαπῇ διαμενόντων ἐπιστράτων», ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 3 Αὐγούστου ἐ. ἔ. Β. Διατάγματος, περὶ προσελεύσεως τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ διαμενόντων ἐπιστράτων» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς. Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 4016 ἀπὸ 10 Δεκεμβρίου 1913 ἀναφορᾶς τοῦ παρὰ τῷ Ἐφετείῳ Λαρίσης Εἰσαγγελέως διαβιβασθεῖσαν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 26260 ἐγγράφου τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης, δι’ ἧς ζητεῖται ἄδεια καταδιώξεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Α. Ἀλεξανδρῆ. Ἡ αὐτὴ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 4014 ἀναφορᾶς τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Λαρίσῃ Ἐφετῶν, διαβιβασθεῖσαν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 26270 ἐγγράφου τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης, δι’ ἧς ζητεῖται ἄδεια καταδιώξεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Κ. Σταμούλη. Ἡ αὐτὴ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει ἔκθεσιν αὐτῆς, δι’ ἧς θεωρεῖ οὐ μόνον ἀπορριπτέαν τὴν αἴτησιν πρὸς δικαστικὴν καταδίωξιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας καὶ βουλευτοῦ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος κ. Ι. Τσιριμώκου, ἀλλ’ ἄκυρον τὴν ἐνεργηθεῖσαν ἀνάκρισιν καὶ καταδιωκτέους τοὺς δικαστικοὺς λειτουργούς. Ἡ αὐτὴ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει ἔκθεσιν αὐτῆς δι’ ἧς θεωρεῖ μὴ δικαιολογουμένην τὴν παραδοχὴν αἰτήσεως πρὸς δικαστικὴν καταδίωξιν κατὰ τοῦ βουλευτοῦ Κεφαλληνίας κ. Ν. Ραυτοπούλου. Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Μάνος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προβιβασμοῦ ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν ἐν τῷ ἐνεργῷ ἢ τῷ ἐφέδρῳ στρατῷ καὶ τῇ ἐθνοφρουρᾷ καὶ περὶ κανονισμοῦ ἀρχαιότητος μονιμοποιηθέντων καὶ μονιμοποιηθησομένων ἐφέδρων». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Γαρδικιώτης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων καὶ ὑπηρετῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Ἀθ. Τ. Μπασιᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ φορολογίας τῶν κληρονομιῶν νόμων». Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 8.15. μ. μ.)