1914.05.14

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 74

Τῆς 14ης Μαΐου 1914.

(Τετάρτη, ὥρα 5,20′ μ. μ.).

Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτσιάνου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ Συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλήν· Τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον Λεοντίου Καρδίτσης ὑποβάλλει τροποποιήσεις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 28 τοῦ νόμου «περὶ δήμων καὶ Κοινοτήτων». Παραπέμπονται εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Διάφοροι κάτοικοι τοῦ νομοῦ Τρικκάλων παρακαλοῦσιν, ὅπως καταργηθῇ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 20 τοῦ νόμου «περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων». Ἡ ἀναφορὰ παραπέμπεται ἐπίσης εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Τὸ συνδικάτον τῶν ὑποδηματοαρβυλοποιῶν ζητεῖ, ὅπως τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δώσῃ εἰς τὰ μέλη τοῦ συνδικάτου ἐργασίαν. Οἱ ἐκ Τριπόλεως Κ. Λεβιδιώτης, Κ. Ταγκλῆς καὶ Χ. Κουλαρμάνης ζητοῦσιν, ὅπως πληρωθῶσι τὸ ἀντίτιμον τῶν καταληφθέντων κτημάτων διὰ τὴν ἀνέγερσιν στρατώνων. Οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Ἀγριδείκων παρακαλοῦσιν, ὅπως ἡ Ἑταιρία ΣΠΑΠ. κατασκευάσῃ διπλῆν γραμμὴν ἐν τῇ στάσει Μουρλᾶ. Ὁ Κτηματικὸς Σύνδεσμος Ἀθηνῶν ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ τροποποιήσεως τῆς Συμβάσεως διὰ τὴν ὕδρευσιν καὶ τὰς ὑπονόμους. Οἱ κάτοικοι τῶν κοινοτήτων Ζηλίστης, Σερομηνιακῆς Μικρᾶς καὶ Μεγάλης Παλούκοβας καὶ Σήτιστας παρακαλοῦσιν, ὅπως ὁ Εἰρηνοδίκης τοῦ δήμου Ὀφιονείας μεταβαίνῃ καὶ συνεδριάζῃ εἰς Ζηλίσταν. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Μπορσᾶ Ἀνασελίτσης παρακαλοῦσιν, ὅπως ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν Ἀστυνομικὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Τσοτυλίου. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Παλῃὰ Σμόλια παρακαλοῦσιν, ὅπως ὑπαχθῶσιν εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον Τρικκάλων. Οἱ κάτοικοι Καλαμπάκας καταγγέλλουσι τὸν ἑλληνοδιδάσκαλον Ε. Κακοῦρον ὡς ἀποπλανήσαντα μίαν ἐκ τῶν μαθητριῶν του, μεθ’ ἧς εὑρίσκεται εἰς σκανδαλώδεις σχέσεις, καὶ παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀπομακρυνθῇ οὗτος ἐκεῖθεν καὶ τιμωρηθῇ. Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Ἀραβαντινὸς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΦΜΒʹ κλπ.». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Καντιάνης, Π. Φίλιππας, καὶ Ν. Βελέντζας ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προβιβασμοῦ Ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν ἐν τῷ Ἐφέδρῳ στρατῷ καὶ τῇ Ἐθνοφρουρᾷ κλπ. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Θανόπουλος ὑποβάλλει προσθήκην ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΦΜΒʹ καὶ προσλήψεως ἐκτάκτου προσωπικοῦ τῶν Δημοσίων ἔργων». Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Δημοκωστούλας ὑποβάλλει τροπολογίας: 1) εἰς τὸ ἄρθρον 33 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ προσθήκης διατάξεων ἐν τοῖς νόμοις ΒΨΑʹ τοῦ 1900, ΓΣΟʹ τοῦ 1908, ΓΣΒʹ τοῦ 1907, ΓΤΘʹ τοῦ 1908 κλπ. «περὶ διανομῆς καὶ διοικήσεως τῶν Ζαππείων κτημάτων κλπ.» καὶ 2) ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διοικήσεως τῶν κτημάτων τοῦ Κράτους». Ὁ βουλευτὴς κ. Στ. Ἀναστασιάδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 16 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως Ὑπουργείου Συγκοινωνίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Μαλασπίνας καὶ Δ. Πετσετάκης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ ἀποδόσεως εἰς τὴν κοινότητα Θηρασίας μέρους τοῦ ποσοῦ τοῦ εἰσπραττομένου ἐκ τῆς Θηραϊκῆς γῆς τῆς αὐτόθι ἐξαγομένης». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Γκλαβᾶς, Ν. Σταματιάδης, Σ. Βακράτσας, Ἐμ. Τομπάζης, Γ. Κοσώνας καὶ Ε. Γεωργιάδης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ παροχῆς προνομίου κατασκευῆς βιομηχανικοῦ προϊόντος ἐκ χλωρᾶς σταφίδος». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Συριόπουλος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου, «περὶ ἑρμηνείας τῶν διατάξεων τῶν τὸ κεφάλαιον διπλασιαζόντων τόκων καὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων περὶ τοκογλυφίας καὶ αἰσχροκερδείας». Αἱ κάτωθι ἐπιτροπαὶ ὑποβάλλουσι τὰς ἐκθέσεις αὐτῶν ἐπὶ τῶν κάτωθι νομοσχεδίων καὶ προτάσεων νόμων. 1) «περὶ μὴ πληρωμῆς συντάξεως εἰς τοὺς ἐξ ὑπηρεσίας ἀλλοδαποῦ Κράτους εἰς μόνιμον δημοσίαν θέσιν ἐν Ἑλλάδι ὁριστικῶς διοριζομένους Ἕλληνας». 2) «περὶ ἐπεκτάσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 22 τοῦ ͵ΒΣΠʹ νόμου τοῦ 1894 περὶ τιμαρίων ἐν Κερκύρᾳ, ὡς καὶ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ ͵ΓΣΠʹ νόμου τοῦ 1908». (Ὅρα Ἀρχεῖον Βουλῆς). Μὴ ὑπαρχούσης εἶτα ἀντιρρήσεως χορηγεῖται ἄδεια 40 ἡμερῶν εἰς τὸν βουλευτὴν κ. Ἠλ. Τσιτσέλην. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται ἤδη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ὁ κ. Θ. Παπαϊωάννου ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Ζησίμου Παπαζησίμου.

§3Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναφορὰ αὕτη καὶ νὰ σταλῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Π. Μπερδεμπὲ κατοίκου Γαστούνης. Ἀποστέλλεται εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Ἀναβάλλεται ἡ ἐρώτησις τῶν κ. κ. Δ. Χατζηγιάννη, Γ. Βλάχου, Σ. Ἀναστασιάδου καὶ Μ. Δεληγιάννη ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν γεωργῶν τοῦ χωρίου Χασὰν Τατάρ. Ὁ κ. Π. Ἀγγελίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐξ Ἐλασσῶνος Α. Κύρκου καὶ Κ. Κατσιγιάννη. Ἀποστέλλεται εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς παρακαλεῖ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν ἐνηργήθη τι ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ Γ. Οἰκονομοπούλου, παραπονουμένου ὅτι ὁ Νομάρχης Καλαμῶν δὲν ἠκύρωσε τὴν παρανόμως διεξαχθεῖσαν ἐκλογὴν τοῦ κοινοτικοῦ Προέδρου Μεθώνης.

§5ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἔχω γνῶσιν τῆς ἀναφορᾶς ταύτης.

§6Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Τὸ πρᾶγμα ἔχει ὡς ἑξῆς. Εἰς τὴν κοινότητα Μεθώνης ἐξελέγησαν ἕξ κοινοτικοὶ Σύμβουλοι. Ἐκ τούτων ὁ εἷς εἶναι κάτοικος ἐν ἄλλῃ κοινότητι. Ἔμειναν λοιπὸν οἱ πέντε. Δὲν ἐκλήθη ὁ ἀναπληρωτής, ὁ ὁποῖος συμφώνως τῷ νόμῳ περὶ κοινοτήτων ἔδει νὰ ἀναπληρώσῃ τὸν ἕκτον. Κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προέδρου ἔδει νὰ ψηφισθῶσι πέντε, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν πέντε ἐκείνων ἦσαν παρόντες οἱ τέσσαρες καὶ μόνον εἷς τούτων ἔλαβε τρεῖς ψήφους· ἑπομένως δὲν ἔλαβε τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν. Ὁ Νομάρχης ἐπεκύρωσε τὴν ἀπόφασιν αὐτήν. Συμφώνως ὅμως πρὸς τὴν ἐγκύκλιον τοῦ Ὑπουργείου ἡ ἀπόφασις τοῦ Νομάρχου δὲν φαίνεται ὅτι στηρίζεται ἐπὶ τοῦ νόμου.

§7ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τοιαύτη ἀναφορὰ δὲν περιῆλθεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. Π. Ἀραβαντινοῦ, παρακαλοῦντος τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὅπως εὐαρεστηθῇ καὶ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν πόσοι καὶ τίνες ἀξιωματικοὶ τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ παραμένουσι στάσιμοι κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου ΓΥΙΖʹ ἄρθρ. 5 § 1. Ἐπίσης ὅπως εὐαρεστηθῇ καὶ καταθέσῃ τοὺς φακέλους οὓς εἶχον ὑπ’ ὄψει τὰ κρίναντα αὐτοὺς στασίμους συμβούλια». Ἀναβάλλεται ἐπίσης ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. Δ. Γκλαβᾶ, παρακαλοῦντος τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν ἔλαβε πρόνοιαν περὶ βελτιώσεως τῶν ὑπαλλήλων τῶν Καπνεργοστασίων, οἵτινες εἶναι οἱ μόνοι ἐξ ὅλων τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων, πρὸς οὓς ἡ Πολιτεία ἐπέδειξε μέχρι τοῦδε ἀσύγγνωστον διαγωγήν. Ὁ κ. Π. Πετροπουλάκης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ἂν ἐπέστη ὁ χρόνος ὅπως διαταχθῇ ἡ σύστασις παρθεναγωγείων ὅπου προφανῶς παρίσταται ἀνάγκη, καὶ ἂν θὰ πραγματοποιηθῇ καὶ ἡ πολλάκις διατυπωθεῖσα εὐχή του διὰ τὴν σύστασιν παρθεναγωγείου ἐν Κότρωνι καὶ ἐν Κούνῳ–Οἰτύλου.»

§9Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἰσχύοντος τοῦ 4 ἄρθρου τοῦ ΤΓϞʹ νόμου καθ’ ὃ εἰς δήμους παραμένοντας ὀφειλέτας εἰς τὸ Δημόσιον δὲν ἐπιτρέπεται οὐ μόνον ἡ σύστασις νέων σχολείων ἀλλὰ καὶ ἡ προαγωγὴ τῶν ὑπαρχόντων, ἂν μὴ πρότερον δὲν ἐξευρεθῶσιν ὑπὸ τῶν οἰκείων Συμβουλίων νέοι πόροι πρὸς κάλυψιν τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης, τὸ Κεντρικὸν Ἐποπτικὸν Συμβούλιον τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως δὲν ἠδύνατο νὰ ἐγκρίνῃ τὰς σχετικὰς προτάσεις τοῦ τοπικοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου Λακωνίας. Μετὰ τὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανισμοῦ τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, θὰ ἀρθῶσιν αἱ ὑπὸ τοῦ νόμου ΓΤϚʹ παρεμβαλλόμεναι δυσκολίαι καὶ τότε θὰ ἐνεργῶνται συστάσεις καὶ προαγωγαὶ σχολείων κατὰ τὰς ἁπανταχοῦ ἀνάγκας τῆς ἐκπαιδεύσεως.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ν. Χαριτᾶτος καὶ Α. Τ. Μπασιᾶς «παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν οἱ κληρωτοὶ τοῦ 1912, οἱ κληρωθέντες τὴν 16 Μαΐου 1913 καὶ προσκληθέντες νὰ προσέλθωσι τὸν Ἰούνιον τοῦ 1913, οἱ ὁποῖοι τότε διέμενον ἐν Ἀμερικῇ καὶ εἶχον ἐκ τούτου τετράμηνον προθεσμίαν νὰ προσέλθωσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, λήξασαν μετὰ τὸ τέλος τοῦ πολέμου, μὴ προσελθόντες, θεωροῦνται ἀνυπότακτοι πολέμου ἢ τιμωροῦνται μόνον διὰ προσθέτου ὑπηρεσίας;»

§11ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀφ’ ἧς ὤφειλον νὰ προσέλθωσι μέχρι τῆς λήξεως τῆς ἐπιστρατεύσεως εἶχε παρέλθη τὸ διάστημα τῶν τεσσάρων μηνῶν· ἑπομένως εἶναι ἀνυπότακτοι.

§12Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Ἐὰν δὲν παρῆλθεν;

§13ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐὰν δὲν παρῆλθε, τότε βέβαια θὰ διορθώσωμεν τὸ σφάλμα. Ἀλλ’ ἔχει παρέλθει καὶ ἑπομένως εἶναι ἀνυπότακτοι. Ἐὰν δὲν ἦλθον, διαρκοῦντος τοῦ πολέμου, καὶ παρῆλθον οἱ τέσσαρες μῆνες, εἶναι ἀνάξιοι πάσης προστασίας.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰ. Χριστοδουλιάς «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν 1) τί ἐνήργησε διὰ τὴν ἐπέκτασιν τῆς τηλεφωνικῆς γραμμῆς ἐκ Καρπενησίου πρὸς τὰς κωμοπόλεις Μεγάλο καὶ Μικρὸ χωριό, τοῦ σύρματος διερχομένου 100 βήματα τῶν εἰρημένων χωρίων, καὶ διὰ τὴν ἐπέκτασιν τῆς τηλεφωνικῆς γραμμῆς Φουρνᾶς πρὸς Καροπλέσιον, πρωτεύουσαν τοῦ δήμου Δολόπων, μελλούσης νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ μάλα τά τε ἰδιωτικὰ καὶ δημόσια συμφέροντα. 2) Τίνα μέτρα ἔλαβε πρὸς συντήρησιν τῆς ἁμαξιτῆς ὁδοῦ Λαμίας–Καρπενησίου, εὑρισκομένης ἐν ἀθλιεστάτῃ καταστάσει καὶ ἂν διετάχθη ὁ ἐργολάβος διὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἐπισκευῆς τῆς βατῆς ὁδοῦ Καρπενησίου–Φουρνᾶς ἀπὸ πολλοῦ, ἴσως ἑξαμήνου, συνταχθέντος τοῦ συμβολαίου μετὰ τοῦ ἐργολάβου».

§15ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρώτην ἐρώτησιν ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς γνωρίζει ὅτι ὑπάρχει ἐκεῖ εἰδικὸς ὑπάλληλος τῆς ὑπηρεσίας, ὁ ὁποῖος ἐγκαθιστᾷ τὴν τηλεφωνικὴν γραμμὴν Γρανίτσης–Καρπενησίου. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει εἰδικὴ ὑπηρεσία, ἀναμείνατε νὰ περιέλθῃ ὁλόκληρον τὴν περιφέρειαν διὰ τὸ σύμπλεγμα καὶ τότε ἐρωτᾶτε. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον ζήτημα, ἔχει ἤδη ἀπὸ τοῦ παρελθόντος μηνὸς ἐγκριθῆ πίναξ εἰδικῆς δαπάνης.

§16Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὥστε ὁ ἐργολάβος, ὁ ὁποῖος ἔχει συνάψει ἀπὸ ἓξ μηνῶν τὸ συμβόλαιον καὶ δὲν ἀρχίζει τὴν ἐργασίαν του, νὰ διαταχθῇ τηλεγραφικῶς διὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἐπισκευῆς τῆς ὁδοῦ· ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει νὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος, διότι ἡ κατάστασις τῆς ὁδοῦ εἶναι τοιαύτη ὥστε ἔχομεν καθ’ ἑκάστην θύματα.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαστόλου «παρακαλεῖ τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσωσι τὴν Βουλήν, διατί δὲν διετάχθη ἡ ἐπιστροφὴ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου πρὸς τὸν Δῆμον Καρδίτσης τῆς ἐπὶ πλέον ὑπὸ τοῦ Δήμου τούτου καταβληθείσης εἰσφορᾶς ὑπὲρ τῆς χωροφυλακῆς τῶν ἐτῶν 1906–1912, ἐπὶ τῆς διαφορᾶς μισθοῦ ἁπλῶν ὁπλιτῶν χωροφυλακῆς πρὸς τὸν μισθὸν ἐπίσης ὁπλιτῶν χωροφυλακῆς προερχομένων ἐκ τῆς ἀστυφυλακῆς ἢ ἐξ ἐθελουσίας κατατάξεως κατὰ τὸ ἄρθρον 76 τοῦ ΓΡΞΕʹ νόμου περὶ Ἀστυνομίας, συνισταμένων εἰς τὰ ⅔ τῆς διαφορᾶς τῶν λεπτῶν 41–91 ἡμερησίως νὰ διατάξωσιν ἄλλως τὴν ἐπιστροφὴν τῆς διαφορᾶς ταύτης ἀνερχομένης εἰς ἱκανὰς χιλιάδας δραχμῶν».

§18ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον ἐνήργησεν ὅτι ἔδει, εὑρίσκονται δὲ ἤδη τὰ ἔγγραφα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον πλέον εἶναι ἁρμόδιον νὰ ἐνεργήσῃ.

§19Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς παρακαλῶ νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ὁ κ. Α. Παπαστόλου «παρακαλεῖ ὅπως ἡ ἐρώτησίς του αὕτη ἐπαναληφθῇ διὰ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργόν, παρακαλεῖ δὲ καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν· 1) διατί ὁ ἔφεδρος Ἀνθυπίατρος Χρῆστος Α. Βλάτσιος, ὁ ὑπηρετήσας ὡς νοσοκόμος καὶ Ἀνθυπίατρος εἰς τὸ 4ον χειρουργεῖον Βας Μεραρχίας ἀπὸ τῶν ἀρχῶν ἐπιστρατεύσεως μέχρι 1ης Φεβρουαρίου 1913 καὶ ἔκτοτε μέχρις ἀποστρατεύσεως εἰς τὸ 3ον τάγμα Αʹ πεζικοῦ Συντάγματος, δὲν κατετάγη εἰς τὸν Β πίνακα καὶ δὲν ἐκρίθη μονιμοποιήσιμος, καὶ 2) διατί δὲν προήχθη εἰς τὸν βαθμὸν Ἀνθυπασπιστοῦ ὁ εἰς τὸν 3ον λόχον τοῦ 19ου πεζικοῦ Συντάγματος ὑπηρετῶν ἐπιλοχίας Ἀρχοντῆς Μπλέτσας, καίτοι ἔλαβε μέρος εἰς τὰς ἐκστρατείας καὶ ἐτραυματίσθη κατὰ τὸν Βουλγαρικὸν πόλεμον, πρὸς δὲ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἐκθέσεις τῶν σωματαρχῶν, τὰς ἀφορώσας τόσον τὸν ἀνθυπίατρον Βλάτσιον, ὅσον καὶ τὸν ἐπιλοχίαν Α. Μπλέτσαν».

§21ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον, ἀπαντῶ ὅτι οὕτως ἔκρινε τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον· ὡς πρὸς τὸ δεύτερον ἦτο ἐθνοφρουρὸς καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ προαχθῇ.

§22Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ἤθελον νὰ κατατεθῶσιν αἱ ἐκθέσεις διὰ τὸ πρῶτον, διότι αὐτὸς προσέφερε μεγίστην ὑπηρεσίαν καὶ ὅμως οὐδαμοῦ φαίνεταί τι. Ὑπηρέτησεν καθ’ ὅλους τοὺς πολέμους καὶ εἰς τὸν Βουλγαρικόν. Πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ διατί αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος δὲν ἱκανοποιεῖται.

§23ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὡς γνωρίζετε, ἐζήτησα τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς ὅπως θέσω ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ Ἐπιτελείου τὰ παράπονα. Δηλῶ ὅμως αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὅτι δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ προσαγάγω εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς φακέλους καὶ τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα τοὺς διαφόρους ἀξιωματικούς, διότι γενικώτερον συμφέρον ἐπιβάλλει, ὅπως μὴ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις πέρα τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἡ Βουλὴ ἔλαβε διὰ νὰ διευκολύνῃ τὴν ἐπανόρθωσιν τῶν γενομένων ἀδικιῶν, διότι τοῦτο οὐδόλως συντελεῖ εἰς τὴν ἑδραίωσιν τῆς πειθαρχίας τοῦ στρατεύματος.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 15 καὶ 16 ἐπερωτήσεις ἀναβάλλονται.

§25Β. ΣΕΡΑΦΕΙΜ. Ἐπὶ τῆς 17ης νὰ διορθωθῇ τὸ ὄνομα τοῦ Σωλιοπούλου εἰς Σπηλιοπούλου.

§26ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ἀπαντήσω ἐπὶ τῆς 17ης. Συμφώνως πρὸς τὴν ὑπόσχεσιν τὴν ὁποίαν εἶχον δώσει, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 15729 διαταγῆς μου, διετάχθη τὸ 7ον Πεζικὸν Σύνταγμα νὰ ἀποδώσῃ τὰ ἀντικείμενα ταῦτα. Μόλις εἶδον τὴς ἐρώτησίν σας διέταξα τηλεγραφικῶς νὰ ἀναφέρωσιν τί ἐνήργησε τὸ Τάγμα ἐπὶ τῆς πρώτης διαταγῆς.

§27Β. ΣΕΡΑΦΕΙΜ. Ἡ μήτηρ του λέγει ὅτι δὲν θέλει σύνταξιν ἀλλὰ θέλει τὸ ὡρολόγιον τοῦ τέκνου της.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ι. Χριστοδουλιᾶς καὶ Γ. Τσακανίκας «ἐρωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν πότε σκέπτεται νὰ καλέσῃ καὶ μονιμοποιήσῃ τοὺς πρὸς μονιμοποίησιν προταθέντας καὶ εἰς τὸν διαγωνισμὸν κληθέντας ἐφέδρους ἀνθυπιάτρους καὶ ἐν αὐτῷ ἐπιτυχόντας, καθόσον μετὰ τὴν ἐν διαγωνισμῷ ἐπιτυχίαν των κατέλιπον τὴν ἐξάσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματός των καὶ κατεστράφησαν ἀναμένοντες ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ τὴν πρόσκλησίν των».

§29ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ ἀπάντησίς μου εἶναι μετὰ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν πινάκων.

§30Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Ὑπέστησαν ἐξετάσεις καὶ ἐπέτυχον.

§31ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔλαβον ἰδιαίτερον μέτρον διὰ τοὺς ἰατρούς. Θὰ προτείνω κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν πινάκων τροπολογίαν, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας νὰ καταστῇ δυνατὴ ἀπὸ σήμερον ἡ προαγωγὴ τῶν Ἀνθυπιάτρων μὲ τὴν ἐπιφύλαξιν νὰ κανονισθῇ ἡ τάξις τῆς ἀρχαιότητος ὁριστικῶς ὅταν θὰ γίνῃ ἀναθεώρησις καὶ εἰσέλθωσι καὶ ἄλλοι. Τοῦτο δύναται νὰ γίνῃ διὰ τοὺς Ἀνθυπιάτρους, διότι οἱ ἔχοντες τὰ προσόντα διὰ νὰ καταταχθῶσιν εἶναι τόσοι ὅσων θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην.

§32Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Πάντες οἱ ἐπιτυχόντες θὰ προσκληθῶσιν;

§33ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ι. Μπουρνιᾶς καὶ Α. Ἀποστολίδης· «ἐρωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν 1) ἂν σκέπτηται καὶ πότε νὰ διατάξῃ τὴν ἀπόλυσιν τῶν ἐν ταῖς νήσοις τοῦ Αἰγαίου καὶ ὡρισμένως ἐν Χίῳ καὶ Μιτυλήνῃ στρατευθέντων δι’ ἑξάμηνον μὲν ὑπηρεσίαν, ἀλλ’ ὑπηρετούντων ἤδη πλέον τοῦ ὀκταμήνου καὶ δεκαμήνου, ἐξ ὧν οἱ πλεῖστοι ἐγκαταλιπόντες τὰς ἐργασίας των, ἐστρατεύθησαν ὡς ἐθελονταὶ κατὰ τὸν παρελθόντα Ἰούλιον ἐπὶ τῇ προϋποθέσει ὅτι ἡ στρατιωτικὴ αὐτῶν θητεία δὲν θὰ παρετείνετο πλέον τοῦ ἑξαμήνου. 2) Τίνα μέτρα ἔλαβε ὅπως τὰ πιστοποιητικὰ τῶν χηρῶν, τῶν ἀποθανόντων στρατιωτῶν κλπ. ἐκ κακουχιῶν τοῦ πολέμου ἢ λοιμώδους ἀσθενείας, προμηθεύηται ἡ ὑπηρεσία καὶ μὴ ἐπιστρέφωνται αἱ περὶ ἀπονομῆς συντάξεως αἰτήσεις εἰς τὰς χήρας καὶ ἀναγκάζονται αὗται νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὰ οἰκεῖα σώματα καὶ νοσοκομεῖα ἵνα προμηθεύωνται τοιαῦτα, ὅτε εἶναι δῶρον ἄδωρον ἡ τυχὸν ἀπονεμηθησομένη σύνταξις. Ἄλλως οἱ κατὰ τὴν ἐκστρατείαν λαβόντες μέρος εἰς μάχας, βεβαίως ἐκ τῶν κακουχιῶν τοῦ πολέμου κατ’ ἀναμφισβήτητον τεκμήριον ἀπεβίωσαν».

§35ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἰς τὴν πρώτην ἐρώτησιν παρέχω τὴν πληροφορίαν ὅτι διέταξα σήμερον τὴν ἀπόλυσιν τῶν ἐθελοντῶν ὅσοι ἔχουσι καταταχθῆ καὶ ὅσοι ἔχουσι συμπληρώσει ἑξάμηνον ὑπηρεσίαν. Εἰς τὴν δευτέραν ἐρώτησιν σᾶς πληροφορῶ ὅτι τὸ ἁρμόδιον τμῆμα διετάχθη νὰ ἐπιστρέψῃ τὰς ἀλληλογραφίας, νὰ γίνεται δὲ ἡ συμπλήρωσις μετὰ τῶν πιστοποιητικῶν γάμου.

§36Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Πρόκειται περὶ τῶν θανόντων μόνον;

§37ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δι’ ὅλους.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 20 ἀναβάλλεται. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 21. Ὁ κ. Θ. Κουτούπης: «ἐρωτᾷ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν διατὶ δὲν ἐπληρώθησαν ὁδοιπορικὰ εἰς τοὺς κληθέντας ἐφέδρους ἀξιωματικοὺς μέχρι τοῦ τόπου τῆς προσελεύσεως καὶ εἰς τοὺς ἐφέδρους τοὺς μετατιθεμένους ἀπὸ τόπου εἰς τόπον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γινομένων ἐξόδων καὶ ἐγκαίρως».

§39ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπληρώθησαν ὅλοι ὅσοι ἐταξείδευσαν μὲ φύλλα πορείας.

§40Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Οἱ ἔφεδροι ἀξιωματικοί, οἱ κληθέντες ἀπὸ πόλεων κειμένων μακρὰν τῆς κατοικίας των π. χ. ἀπὸ τὴν Λακωνίαν καὶ ἀπὸ ἄλλα μέρη διὰ νὰ προσφέρωσιν ὑπηρεσίας, διατὶ νὰ μὴ πληρωθῶσιν. Ἡ ὑπηρεσία λέγει ὅτι δὲν δικαιοῦνται νὰ πληρωθῶσιν, ἀλλὰ διατὶ νὰ μὴ ἀποζημιωθῶσιν ἀφοῦ ἐκλήθησαν νὰ προσφέρωσιν ὑπηρεσίαν;

§41ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπληρώθησαν ὅσοι εἶχον φύλλον πορείας.

§42Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ φύλλον πορείας εἶναι μία διατύπωσις πρὸς δικαιολογίαν, τὸ γεγονὸς ὅμως εἶναι ὅτι ἐκλήθησαν ἐξ ὡρισμένης κατοικίας, ἐγνώριζε δὲ τὸ Ὑπουργεῖον ποῦ ἦσαν καὶ τοὺς ἐκάλεσε νὰ καταταχθῶσιν.

§43ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ παρατήρησίς σας μοὶ κάμνει ἐντύπωσιν καὶ θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα ἀφοῦ ἐκλήθησαν ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας καὶ προσῆλθον.

§44Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὑπάρχουσι καὶ ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι μετετέθησαν ἀπὸ τοῦ ἑνὸς μέρους εἰς τὸ ἄλλο καὶ δὲν εἶχον τὰ ὁδοιπορικά των ἔξοδα. Εἷς ἔφεδρος ἀξιωματικὸς ἀνεχώρησεν ἐκ Πειραιῶς εἰς Καβάλλαν, μοὶ γράφει δ’ ὅτι λόγῳ τῶν ἐξόδων δὲν εἶχε νὰ φάγῃ ψωμί. Τουλάχιστον πρέπει νὰ λαμβάνωσι προκαταβολάς. Εἰς τὸ δεύτερον ζήτημα εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλήσω περὶ ἑνὸς τοῦ ὁποίου ἡ τύχη μένει ἄγνωστος καὶ ὁ ὁποῖος ἐτραυματίσθη καὶ κατόπιν μετεφέρθη εἰς ἓν χειρουργεῖον ἐκεῖθεν δὲ εἶναι ἄγνωστος ἡ τύχη του.

§45ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διέταξα τὸ Σύνταγμα καὶ τὴν διεύθυνσιν τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας νὰ ἐνεργήσωσι τὰ δέοντα.

§46Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὁ πρῶτος Λόχος τοῦ 1ου Συντάγματος ἀπήντησε εἰς τὸν πατέρα τοῦ ἐξαφανισθέντος ὅτι ὁ δεκανεὺς Π. Μπάρμπας τοῦ Ἰωάννου μετεφέρθη κατὰ τὴν μάχην τοῦ Κιλκὶς εἰς τὸ χειρουργεῖον καὶ ὅτι ἔκτοτε ἀγνοεῖται ἡ τύχη του.

§47ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διέταξα τὸ Σύνταγμα καὶ τὴν ὑγειονομικὴν ὑπηρεσίαν νὰ ἐξακριβώσωσι τὰ τοῦ θανάτου του.

§48Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὁ ζητῶν τὴν πληροφορίαν αὐτὴν ἐπίστευσε, μεθ’ ὅσα ἐλέχθησαν, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς ἄλλου Νικολοπούλου. Θὰ σᾶς παρεκάλουν ὥστε, ἂν ἦτο δυνατόν, νὰ ἐγνωστοποιεῖτε εἰς τὰς ὑπηρεσίας τὰς παρεχούσας τὰς πληροφορίας, νὰ μὴ δίδωσι τόσον ξηρὰς ἀπαντήσεις ἀλλὰ νὰ λέγωσι καί τινα παρηγορητικὸν λόγον, διότι ὅταν λέγωσιν ἐτραυματίσθη βαρέως εἰς τὴν κεφαλήν, πᾶς τις φαντάζεται ὅτι κἄπου ἔμεινε. Τέλος πάντων πρέπει νὰ λέγωνται καὶ παρηγορητικοί τινες λόγοι.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Κουτούπης, «ἐρωτᾷ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργόν, διατί δὲν ἐμονιμοποιήθη ὁ ἀνθυπασπιστὴς Ἀρκούδας Δημ. ἐνῷ συνέβη τοῦτο δι’ ἄλλους τῆς αὐτῆς κατηγορίας, σημειουμένους εἰς τὸν αὐτὸν πίνακα».

§50ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὸς εἶναι τοῦ Πυροβολικοῦ ἐγγεγραμμένος εἰς τὸν πίνακα Γʹ καὶ συνεπῶς μὴ μονιμοποιηταῖος, ἐκτὸς ἂν συνεπείᾳ τῆς ἀναθεωρήσεως μεταγραφῇ εἰς τὸν πίνακα Β.

§51Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς δώσω μίαν ἀναφορὰν τὴν ὁποίαν οὗτος ὑπέβαλεν εἰς τὸ σῶμά του ἀλλὰ καὶ τοῦτο τὴν ἐπέστρεψε. Θὰ σᾶς παρακαλέσω δὲ νὰ μὴ λάβητε αὐτὴν ὡς ἀπευθυνομένην πρὸς ὑμᾶς διότι δὲν εἶναι συντεταγμένη κατὰ τὸν ἁρμόζοντα τρόπον. Δι’ αὐτῆς λέγει ὅτι εἶναι μόνιμος.

§52ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μὰ καὶ ἡ ἐρώτησίς σας εἶναι διατί δὲν ἐμονιμοποιήθη. Τώρα λαμβάνει ἄλλην μορφὴν τὸ ζήτημα.

§53Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὑπηρέτει ὡς τοιοῦτος δι’ ἐθελουσίας κατατάξεως διετοῦς.

§54ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐὰν ἀνέλαβεν ὑπηρεσίαν τῷ 1912, ὑπάρχει ἀκόμη εἰς τὸν ἐνεργὸν στρατόν. Ἂς δώσῃ ὅμως τὴν ἀναφοράν του διότι καὶ ἐγὼ ἔχω τὰς ἰδίας ἀντιρρήσεις.

§55Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ναί, ἀλλὰ νὰ θεωρηθῇ ὡς ἁπλοῦν σημείωμα.

§56ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν τοῦτο διότι καὶ ἐγὼ θὰ τὴν παραπέμψω εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἂν εἶναι ἀναρμοδίως συντεταγμένη θὰ τιμωρηθῇ.

§57Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Νὰ σᾶς δώσω τότε ἀντίγραφον.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Σπυράκης «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τίνα μέτρα ἔλαβε περὶ οἰκημάτων τῶν ἀξιωματικῶν τῆς φρουρᾶς Μακεδονίας, οἱ πλεῖστοι τῶν ὁποίων μένουσιν ἐν ὑπαίθρῳ».

§59ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μελετᾶται τὸ ζήτημα καὶ ἐλπίζω μετὰ τρεῖς τέσσαρες ἡμέρας, κατὰ τὴν ὑποβολὴν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, νὰ δυνηθῶ νὰ ἀνακοινώσω περισσότερα.

§60Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ὁ ὁποῖος καὶ ἄλλοτε ἐποιήσατο δήλωσιν περὶ μερίμνης διὰ τὰ οἰκήματα τῶν ἀξιωματικῶν ἐν τῇ ὑπαίθρῳ χώρᾳ ἐν Μακεδονίᾳ, νὰ καθορίσῃ εἰ δυνατὸν τὰ μέτρα ταῦτα.

§61ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μετὰ τρεῖς τέσσαρας ἡμέρας θὰ εἰσαγάγω τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια καὶ θὰ εἶμαι εἰς θέσιν, ἐλπίζω, τότε νὰ ἀνακοινώσω περισσότερα.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Ἀλεξάκης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τίνα ἔχει γνώμην ἐπὶ διαφορᾶς ἐγερθείσης ἐν Δημητσάνῃ μεταξὺ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου καὶ ἐπιτροπῆς διορισθείσης πρὸ πολλοῦ παρὰ ἰδιοκτητῶν ἐκτάσεων γαιῶν, ἵνα διαχειρίζηται τὸ εἰσόδημα τῆς χορτονομῆς τῶν ἐκτάσεων τούτων πρὸς τὸν σκοπὸν δι’ ὃν οἱ ἰδιοκτῆται ὥρισαν, ἢ μήπως τὸ ἔσοδον χαρακτηρίζεται πλέον μετὰ τὸν νόμον περὶ κοινοτήτων ὡς κοινοτικόν, ὡς ἰσχυρίζεται τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον καὶ συνεπῶς χαρακτηρίζεται περιουσία κοινοτική».

§63Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Συμβαίνει κ. Ὑπουργὲ καὶ ἐκεῖ καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας τὸ ἑξῆς. Ἐκεῖ ὑπῆρχε μία ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία διεχειρίζετο χρηματικόν τι ποσὸν τὸ ὁποῖον προήρχετο ἐξ ἐνοικιάσεως χορτονομῆς γαιῶν ἀνηκόντων εἰς ὡρισμένα πρόσωπα, δυνάμει συμβολαιογραφικῆς πράξεως, ἵνα διατίθηται δι’ ὡρισμένον σκοπόν. Ἐπῆλθεν ὁ νόμος περὶ κοινοτήτων καὶ τὰ Κοινοτικὰ Συμβούλια ἐνόμισαν ὅτι εἶχον δικαίωμα νὰ διεκδικήσωσι δι’ ἑαυτὰ τὴν διαχείρισιν τοῦ ποσοῦ τούτου. Οἱ ἰδιοκτῆται ὅμως, οἱ ὁποῖοι παρεχώρησαν τὴν χορτονομὴν τῶν γαιῶν ἐκείνων ἵνα διατεθῇ δι’ ὡρισμένους σκοπούς, λέγουσιν ὅτι δὲν ἔχουσιν ἐμπιστοσύνην εἰς τὰ Κοινοτικὰ Συμβούλια. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μᾶς γνωρίσῃ ἂν τὸ ἔσοδον τοῦτο μετὰ τὸν νόμον περὶ κοινοτήτων χαρακτηρίζεται ὡς κοινοτικόν.

§64ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα· συνέβη καὶ ἀλλαχοῦ αὐτό. Ἔχει παρερμηνευθῆ τελείως ἡ διάταξις τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου τοῦ νόμου περὶ κοινοτήτων. Τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο ὁμιλεῖ περὶ περιουσίας ἀνηκούσης εἰς χωρία ἀποτελοῦντα ὠργανωμένας ἢ ἀνοργανώτους κοινότητας καὶ ὁρίζει ὅτι ἡ περιουσία αὐτῶν περιλαμβάνεται εἰς τὰς ὠργανωμένας κοινότητας. Δὲν ἐννοεῖ φυσικὰ περιουσίας ἰδιωτῶν ἢ ἰδιωτικῶν μονάδων. Αὐτὴ ἡ παρεξήγησις ἐπῆλθε καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας. Διοικητικῶς θὰ γίνῃ πᾶν τὸ δυνατόν, ἀλλ’ ἐντὸς τῆς ἑπομένης ἑβδομάδος θὰ φέρω νομοσχέδιον τροποποιοῦν διατάξεις τινὰς τοῦ Νόμου περὶ κοινοτήτων καὶ θὰ περιλάβω καὶ εἰδικὴν διάταξιν περὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξαντληθείσης τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐπερωτήσεων ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.

§66Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σχέδιον νόμου περὶ καταρτισμοῦ στελεχῶν μαχίμων ἀξιωματικῶν τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου λαμβάνεται πρόνοια ὅπως τὸ σῶμα τῶν ἐμποροπλοιάρχων καταρτισθῇ ὡς σῶμα ἐφεδρείας τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ. Τὸ σῶμα τοῦτο ὑπηγορεύθη ὑπὸ τῆς ἀνάγκης ὅπως αὐξηθῶσι τὰ στελέχη τῶν ἀξιωματικῶν ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ. Ὡσαύτως ὑποβάλλω σχέδιον νόμου πρὸς ἐνέργειαν ἐκτελέσεως ἔργων ἐν τῷ ἀεροδρομίῳ Ἐλευσῖνος. Ἐπίσης ἕτερον σχέδιον νόμου περὶ ἐγκρίσεως δαπάνης 105,000 δρ. δι’ ἀγορὰν τῶν παρὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν οἰκοπέδων μετὰ τῶν οἰκιῶν των, καὶ 150.000 δρ. διὰ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ Ὑπουργείου τούτου. Ἡ ἀνάγκη τῆς ὑπηρεσίας καθίστησι τὸ μέτρον τοῦτο ἀμέσως ἐπιβεβλημένον καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ τάξῃ εἰκοσιτετράωρον προθεσμίαν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν διὰ τὴν προσκόμισιν τῶν ἐκθέσεών της.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον περὶ καταρτισμοῦ στελεχῶν Ἐφεδρείας τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ, παραπέμπεται εἰς τὴν διαρκῆ ἐπὶ τῶν ναυτικῶν Ἐπιτροπὴν καὶ ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἂν στέργῃ νὰ ταχθῇ προθεσμία δέκα ἡμερῶν ὅπως προσκομίσῃ τὴν περὶ αὐτοῦ ἔκθεσίν της. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσι· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὰ ἕτερα δύο νομοσχέδια· 1) «περὶ ἐγκρίσεως δαπάνης δρ. 105 χιλ. δι’ ἀγορὰν τοῦ παρὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν οἰκοπέδων μετὰ τῶν οἰκιῶν καὶ 150 χιλ. διὰ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, καὶ 2) «περὶ ἐγκρίσεως δαπάνης δραχ. 250 χιλ. δι’ ἔργα ἐκτελεσθησόμενα ἐν τῷ ναυτικῷ ἀεροδρομίῳ Ἐλευσῖνος καὶ Κεντρικῷ προγυμναστηρίῳ Πόρου» παραπέμπονται εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ διότι πρόκειται περὶ ἀναγραφῆς δαπανῶν.

§68Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τὸν λόγον ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίσατε.

§70Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Θὰ παρεκάλουν πολύ, ἂν ἦτο δυνατόν, νὰ στέρξῃ ἡ Βουλὴ νὰ ψηφισθῇ ἀμέσως ἕν μικρὸν νομοσχέδιον τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 4 ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ ἀντίρρησις.

§72ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀνταλλαγῆς χώρου ἐντὸς τοῦ Κεραμεικοῦ πρὸς ἀνέγερσιν νέου Ἱεροῦ Ναοῦ τῆς ἁγίας Τριάδος». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νομοσχέδιον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται εἶτα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Ὁ συνάδελφος κ. Σ. Ἀναστασιάδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 16 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως Ὑπουργείου Συγκοινωνίας». Ἐξακολουθείσης τῆς βʹ συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὑδρεύσεως καὶ ἐξυγιάνσεως τῶν πόλεων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς». Κύριε Ὑπουργὲ θὰ ἀρχίσωμεν βεβαίως ἀπὸ τοῦ μὴ ψηφισθέντος χθὲς δευτέρου ἄρθρου;

§73ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2ον (ἀναγινώσκεται).

§75ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Παρελείφθη τὸ ἄρθρον 2ον χθὲς ἐξ ἀφορμῆς τῶν γενομένων παρατηρήσεων δι’ ὧν ἐζητήθη ὅπως ἐξασφαλισθῇ περισσότερον ἡ μειοδοσία. Εἶπον χθὲς τοὺς λόγους ἕνεκα τῶν ὁποίων δὲν νομίζω ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν πράγματι νὰ ἐφαρμοσθῇ τοιαύτη διάταξις, διότι ἔδει νὰ δοθῇ ἐλευθερία ἐνεργείας εἰς τὸν Ὑπουργόν. Προσθέτω ἐνταῦθα τροποποίησιν καθορίζουσαν ἐπακριβέστερον τὰ πράγματα. Κατὰ τὴν τροποποίησιν ταύτην ἀπαλείφονται τὰ δύο τελευταῖα ἐδάφια τοῦ ἄρθρου 2ου.

§76Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐμνήσθητε προηγουμένων περιστάσεων κατὰ τὰς ὁποίας ἀφέθη ἡ ἐλευθερία εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, μετὰ διαγωνισμόν;

§77ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μετὰ διαγωνισμὸν μάλιστα.

§78Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο ἤθελον νὰ ἐξακριβώσω.

§79ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἐνδιαφέρει τὸ πρᾶγμα. Κατὰ ταῦτα, ἀντὶ τῶν δύο προτελευταίων ἐδαφίων, κατὰ τὰ ὁποῖα «ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀπόλυτον ἐλευθερίαν κτλ.», προστίθεται ἡ ἑξῆς τροπολογία περὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν θὰ ἐνεργηθῇ ἡ δημοπρασία· «οἱ ἐπιθυμοῦντες νὰ διαγωνισθῶσιν ὀφείλουσι νὰ ὑποβάλωσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν τρεῖς ἡμέρας πρὸ τῆς ὁρισθείσης διὰ τὸν διαγωνισμὸν τὰς προτάσεις αὐτῶν ὡς ἑξῆς· ἐντὸς φακέλου, εἰς ὃν θὰ τεθῶσι πάντα τὰ διὰ τῆς διακηρύξεως ζητηθησόμενα πιστοποιητικὰ καὶ λοιπὰ σχετικὰ θὰ τεθῇ ἐσφραγισμένος ὁ φάκελος ἐν ᾧ ἡ προσφορὰ κλπ.». Ὑποθέσατε ὅμως ὅτι ἐμφανιζόμεθα δύο, ἐγὼ ἐπὶ τῶν 56.000.000 μειοδοτῶ κατὰ 2.000.000.

§80Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ μὴ δώσητε τοιοῦτο δικαίωμα.

§81ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐξηγῶ τὸ διατί. Ἐγὼ προσφέρω 56.000.000 καὶ ἀναλαμβάνω τὸ ἔργον ἀντὶ 54.000.000.

§82Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δότε ἕν μέτρον σταθερὸν τῆς ἐκτιμήσεως τῆς προτιμήσεως.

§83ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Θὰ κρίνω τὸ προσφορώτερον ἐν συνδυασμῷ, διότι ἔρχεται εἷς ὁ ὁποῖος λέγει· ἐγὼ ὄχι ἀντὶ 54.000.000, ἀλλ’ ἀντὶ 55.000.000 ἢ 54.500.000 ἀναλαμβάνω τὸ ἔργον ὑπὸ τὸν ὅρον ἵνα ἡ παράδοσις αὐτοῦ γένηται ἐντὸς ὀκτὼ ἐτῶν καὶ ὄχι δώδεκα. Οὗτος βεβαίως θὰ προτιμηθῇ, διότι τοῦτο σημαίνει ὅτι θὰ ἀπαλλαγῇ τὸ κοινὸν μιᾶς φορολογίας ἐπὶ τέσσαρα ἔτη κατὰ τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν σύμβασιν θὰ γίνωνται ὑποχρεωτικαὶ συνεισφοραί. Ἁπλούστερον εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Συνάδελφος, ἀλλὰ φοβούμεθα μήπως τοῦτο ἀποβῇ εἰς βάρος τῆς πόλεως.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ 2ου ἄρθρου ὑπάρχουσι δύο τροπολογίαι ὑποβληθεῖσαι ἡ μὲν ὑπὸ τοῦ κ. Σπ. Ἀγαπητοῦ, ἡ δὲ ἑτέρα ὑπὸ τοῦ κ. Ι. Μεσσηνέζη.

§85ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀπορριφθῶσι. Δὲν ἔχουσι πλέον λόγον μετὰ τὴν ὑποβληθεῖσαν τροποποίησιν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπορρίπτονται συναινέσει τῆς Βουλῆς αἱ τροπολογίαι τοῦ κ. Σ. Ἀγαπητοῦ καὶ Ι. Μεσσηνέζη. Γίνεται εἶτα δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2ον ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἐρχόμεθα ἤδη εἰς τὸ ἄρθρον 7ον. Ἄρθρν 7ον (ἀναγινώσκεται).

§87Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἔχω νὰ κάμω δύο παρατηρήσεις. Ἡ μία εἶναι ἡ ἑξῆς. Κατὰ τὸ 5ον ἐδάφιον «ἡ αἴτησις δύναται νὰ περιλάβῃ πολλὰ συγχρόνως ἐκ τῶν ἀπαλλοτριωθησομένων ἢ προσωρινῶς καταληφθησομένων κτημάτων ἢ δικαιωμάτων καὶ νὰ ἀπευθυνθῇ δι’ ἑνὸς δικογράφου πρὸς πάντας τοὺς ἰδιοκτήτας αὐτῶν κλπ.» Τὸ δικαίωμα διεκδικῶ καὶ ἀντιστοίχως δι’ ἐκείνους τῶν ὁποίων θ’ ἀπαλλοτριωθῶσι ἢ θὰ καταληφθῶσι τὰ κτήματα. Ἔχει ἀξίαν τὸ πρᾶγμα διὰ τὴν τελευταίαν παράγραφον τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Κροκιδᾶ τὴν ὁποίαν ἔχω υἱοθετήσει καὶ ἐγὼ ἐν σχέσει πρὸς τὸ ἄρθρον 11. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀναγνωρίζεται τὸ δικαίωμα, ὅπως δι’ ἑνὸς δικογράφου ἐνάγει πλείονας ἰδιοκτήτας ἡ ἑταιρία, πρέπει καὶ οἱ πλείονες ἰδιοκτῆται νὰ ἐνάγωσι τὴν ἑταιρίαν πρὸς προστασίαν τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν. Αὕτη εἶναι ἡ μόνη παρατήρησίς μου. Ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν νὰ καθορισθῇ ἡ φράσις· «ἡ αἴτησις δύναται νὰ περιλάβῃ πολλὰ συγχρόνως κ.τ.λ.» ὅπως ταῦτα ἔχωσι ποιάν τινα σχέσιν πρὸς ἄλληλα, διότι νομίζω ὅτι θὰ εἶναι παράλογον καὶ δύναται νὰ ἀγάγῃ εἰς σφαλερὰν ἐκτίμησιν ἢ συνένωσις ἐν τῷ αὐτῷ δικογράφῳ αἰτήσεων περὶ ἀπαλλοτριώσεως κτημάτων εἰς τὸν Δῆμον Μεγάρων καὶ εἰς τὸν Δῆμον Στυμφαλίας. Ἀπαιτεῖται νὰ ἔχωσι συνέχειαν τὰ κτήματα.

§88Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Συνέχειαν ὄχι κτήματος, ἀλλὰ νὰ κεῖνται ἐν τῇ αὐτῇ περιφερείᾳ.

§89Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἴτε ἐν τῇ ἐπαρχιακῇ περιφερείᾳ εἴτε ἐν τῇ κοινοτικῇ.

§90ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἔχετε διατυπώσει τροπολογίαν;

§91Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὄχι. Τώρα ὑποβάλλω τοιαύτην.

§92ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐξ ἀφορμῆς τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου ὀφείλω νὰ διατυπώσω ἓν παράπονον. Αἱ ὑποβαλλόμεναι κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμὴν τροπολογίαι, ὁσάκις μάλιστα γίνονται ἐπὶ σοβαρῶν νομοσχεδίων, εἶναι πολὺ φυσικὸν νὰ θέσωσιν εἰς κίνδυνον τὸ νομοσχέδιον ἢ καὶ νὰ παρουσιάσωσι δυσχερείας κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου. Ἔχω πρόχειρον παράδειγμα τὸ ὁποῖον εὐτυχῶς δὲν παραβλάπτει τὸ νομοσχέδιον, τὸ τῆς χθεσινῆς παρατηρήσεως τοῦ κ. Ἀραβαντινοῦ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας προσετέθη τροποποίησις εἰς τὸ νομοσχέδιον, προκειμένου περὶ τῶν καταβληθησομένων 25,000,000 ὡς μετοχικοῦ κεφαλαίου ἐγκαταστάσεως, τὴν ὁποίαν ὅτε εἶδον ὁμολογῶ ὅτι ἐδοκίμασα πολλὴν ἔκπληξιν. Πῶς, ἀφοῦ ἐπρόκειτο νὰ ὁρισθῇ κεφάλαιον 25,000,000, ἐδέχθην διὰ μιᾶς διατάξεως νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ὁρίζῃ τοῦτο ἡ Ἑταιρία, ἀντὶ νὰ ἀποφασίζῃ περὶ αὐτοῦ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Ἐν τούτοις ἡ παρεξήγησις συνέβη διότι ἐνῷ ἐπρόκειτο περὶ ἄλλης τροποποιήσεως ἐδέχθην ἄλλην, καὶ κινδυνεύομεν νὰ εὑρεθῶμεν ἀπέναντι δεσμῶν, τοὺς ὁποίους δὲν δυνάμεθα νὰ ἐκτιμήσωμεν κατὰ τὴν ὥραν ταύτην. Τούτου ἕνεκα ἤθελον παρακαλέσει τουλάχιστον σήμερον, τοὺς κ. Συναδέλφους, ἐὰν θέλωσι νὰ ὑποβάλωσι τροπολογίας νὰ ἔχωσιν αὐτὰς ἑτοίμους, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ λαμβάνω γνῶσιν καὶ ἐγὼ τῶν τροποποιήσεων ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου.

§93Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ τὴν μὴ ὑποβολὴν τροπολογιῶν πρότερον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ αἰτιᾶται τοὺς ἤδη ὑποβαλόντας τοιαύτας. Ἴσως δὲν πρέπει νὰ αἰτιᾶται ἑαυτόν, ἢ μᾶλλον ἴσως οὔτε τὴν Βουλὴν οὐδὲ ἑαυτόν, διότι καὶ ἡ κατ’ ἀρχὴν καὶ ἡ πρώτη κατ’ ἄρθρον συζήτησις διεξήχθη κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος δὲν ἐπέτρεπεν ἐκ προκαταβολῆς νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ τὸ πνεῦμα τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποβληθῶσιν αἱ τροπολογίαι. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποβάλῃ τις τροπολογίαν πρὶν γνωρίσῃ καὶ τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ εἰδικῶς τὴν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5, αὕτη ἦτο χρησιμωτάτη. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς σήμερον, ὅτι δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ σύστασις τῆς νέας ἑταιρίας γίνεται μετὰ τὴν ἔκπτωσιν καὶ ἴσως μετὰ τὴν σύνταξιν τμηματικῆς διορίας τῶν κατασκευαζομένων ἔργων, αὐτὴ ἡ παρατήρησις εἶναι ἡ πρώτη τὴν ὁποίαν ἔκαμα ἐγὼ εἰς ἑαυτόν. Ἀδικαιολόγητος νομίζω εἶναι ἡ ἔκπληξις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, μετὰ τὰς γενομένας μάλιστα παρατηρήσεις μου, διότι χρηματικὸν κεφάλαιον δὲν εἶναι τὸ καταβαλλόμενον πρὸς ἐγγύησιν. Οἱοσδήποτε ἔχων γνώσεις οἰκονομολογικὰς καὶ γνώσεις συστάσεως ἑταιρίας, νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἐξεπλήσσετο. Τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν εἶναι ἕτοιμος διὰ τὴν τροπολογίαν, ἣν ἤδη ὑποβάλλω, νομίζω ὅτι δὲν δύναται νὰ συνεπαγάγῃ ἕτερόν τι ἢ νὰ μὴ ψηφισθῇ σήμερον τὸ ἄρθρον ἢ νὰ μείνῃ κατὰ τὸ τέλος τῆς συζητήσεως.

§94Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ διατυπώσωμεν ἀπὸ τοῦδε τὸ ἄρθρον ὡς ἑξῆς. Ἐν τῇ πέμπτῃ παραγράφῳ μετὰ τὰς λέξεις κτημάτων ἢ δικαιωμάτων, θὰ προστεθῇ συμφώνως πρὸς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας «τῆς αὐτῆς δημοτικῆς ἢ κοινοτικῆς περιφερείας». Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἑτέραν τροπολογίαν τοῦ κ. Συναδέλφου, ἐρρήθη ὑπὸ τοῦ ἰδίου ὅτι αὕτη σχετίζεται πρὸς τροπολογίαν τοῦ κ. Κροκιδᾶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 11. Ἑπομένως εἶναι ἐξεταστέα κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου ἐκείνου ἐν περιπτώσει ἀποδοχῆς τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Κροκιδᾶ. Ἐν τῷ παρόντι ἄρθρῳ πρέπει νὰ διαγράψωμεν τὰς λέξεις «τοῦ δικάζοντος τὰς συνοπτικὰς ὑποθέσεις τμήματος», διότι κατηργήθησαν ἤδη ἡ διαδικαστικὴ διάκρισις συνήθων καὶ συνοπτικῶν ὑποθέσεων. Διὰ τὸν αὐτὸν λόγον διαγραπτέα εἶναι καὶ ἡ διάταξις ἡ ἑτέρα «κατὰ τὰ λοιπὰ ἐφαρμόζονται αἱ διατάξεις τῆς Πολ. Δικονομίας αἱ διέπουσαι τὰς συνοπτικὰς δίκας». Περιττὸν δὲ νὰ ρηθῇ ὅτι εἶναι ἐφαρμοστέαι αἱ γενικαὶ διατάξεις τῆς Δικονομίας. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 7 ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἐπίσης ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 8 καὶ τὸ ἄρθρον 9 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 10).

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10 τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Σπ. Ἀγαπητός.

§96Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἀντέκρουσεν ἐντελῶς τὴν γνώμην ὅτι δύναται νὰ γίνῃ ἡ δημοποίησις τοῦ ἔργου τῆς ὑδρεύσεως. Τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν μᾶς ἔπεισαν ἐντελῶς, διότι ἂν ἐνθυμῶμαι καλῶς, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἰσχυρίσθη ὅτι ἂν τὸ ἔργον κατασκευασθῇ παρὰ τοῦ Δήμου, θὰ στοιχίσῃ περισσότερον ὡς τοῦτο συμβαίνει καὶ διὰ τὰ ἔργα τοῦ Δημοσίου, ὡς ἔλαβεν ἴσως καὶ ὁ ἴδιος πολλάκις πεῖραν τῆς ἀληθείας ταύτης. Ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν ἰσχυρίσθημεν ὅτι ἔπρεπε τὸ ἔργον νὰ κατασκευασθῇ ὑπὸ τοῦ Δήμου δι’ ἰδίων τουτέστι αὐτοῦ ἐργατῶν καὶ ὑπαλλήλων· ἰσχυρίσθημεν ὅτι ἠδύνατο νὰ γίνῃ ἐργολαβικῶς παρὰ ἑταιρίας, ἀλλὰ δαπάναις τῶν Δήμων ἢ τοῦ Κράτους, ὅπως σήμερον γίνεται καὶ περὶ τῶν σιδηροδρόμων τῶν ἑνούντων τὴν παλαιὰν γραμμὴν μὲ τὰς γραμμὰς τῆς νέας Ἑλλάδος. Ἐὰν τοιουτοτρόπως κατεσκευάζετο τὸ ἔργον, βεβαίως θὰ ἦτο πρὸς μέγα χρηματικὸν ὄφελος τῶν Δήμων ἢ τοῦ Δημοσίου. Τὰ ἄλλα ἐπιχειρήματα ἀναφέρονται εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν, βλέπω δὲ σήμερον ὅτι τὸ διανεμηθὲν ὑπόμνημα τοῦ Κτηματικοῦ Συνδέσμου προσθέτει καὶ ἄλλα ἐπιχειρήματα ὑπὲρ τῆς δημοποιήσεως τοῦ ἔργου.

§97ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἀνεγνώσατε τὸ ὑπόμνημα αὐτό;

§98Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Ὄχι. Τώρα μόνον τὸ ἔλαβον.

§99ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν μὴ θελήσητε νὰ φέρητε πρὸς συζήτησιν τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ Κτηματικοῦ Συνδέσμου. Ἐὰν ῥίψητε ἓν βλέμμα ἐφ’ οἱουδήποτε ἐξ αὐτῶν, θὰ ἴδητε ὅτι δὲν δύνανται νὰ συζητηθῶσι. Ἔχω πρόχειρον σημείωσιν τῶν εἰσπράξεων· 550,000 δρχ. ἐκ τῆς εἰσφορᾶς καὶ 700.000 ἀπὸ τὴν εἰσφορὰν τῶν ὑπονόμων. Ἀνέρχονται οὕτω αἱ εἰσπράξεις ἐν συνόλῳ εἰς 2,110,000, ἐνῷ, ὡς σᾶς εἶπον ἤδη, εἶναι 3.600.000. Ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι θὰ ἔχητε δαπάνην 60.000.000 πραγματικῶν, πρὸς 6%, θέλετε 3.600.000. Ἑπομένως λείπουσι 1.500.000. Καὶ ὅμως ὁ Κτηματικὸς Σύνδεσμος διὰ τοῦ ὑπομνήματος τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται τὴν τελευταίαν στιγμήν, λέγει· ἰδοὺ λύσις τὴν ὁποίαν εὑρίσκω.

§100ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐγὼ προσθέτω ἀκόμη ὅτι τὸ 2% θὰ καθορίζῃ τὴν αὐτὴν ἐπιβάρυνσιν διὰ τοὺς μικροὺς καὶ μεγάλους, τὸ ὁποῖον ὁ Κτηματικὸς Σύνδεσμος Ἀθηνῶν θεωρεῖ πολὺ σωστὸν καὶ πολὺ δίκαιον.

§101Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Δὲν θέλω παντάπασι νὰ ὑποστηρίξω τὰ σημερινὰ ἐπιχειρήματα τοῦ Κτηματικοῦ Συνδέσμου καὶ ἰδίως τοὺς ὑπολογισμούς, ὧν δὲν ἔχω κἂν γνῶσιν. Ἔχω ὅμως ὑπ’ ὄψει μου προηγούμενον ὑπόμνημα, τὸ ὁποῖον διενεμήθη χθές.

§102ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Σήμερον, πρὸ ὥρας μάλιστα, καὶ ὁμολογῶ ὅτι παρεπονέθην διότι ματαίως περιέμενον νὰ συζητήσωσι μαζύ μου οἱ ἐνδιαφερόμενοι διὰ τὸ νομοσχέδιον.

§103Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Καὶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον διενεμήθη σήμερον ἔχει ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα εἶναι ὑπὲρ τῆς δημοποιήσεως, καὶ τὰ ὁποῖα συνοψίζονται εἰς τοῦτο· ὅτι θὰ δύναται τὸ δημόσιον νὰ ἐλαττώνῃ ἢ αὐξάνῃ τὰ βάρη τῶν ἰδιωτῶν ἀναλόγως τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἐκμεταλλεύσεως, ἐνῷ ἐξ ἄλλου ἐκ τῆς κατασκευῆς θὰ ἔχῃ βέβαιον καὶ ἀσφαλὲς κέρδος, τοσοῦτον μᾶλλον καθόσον τὸ μόνον ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἶναι νὰ δοθῇ τὸ ἔργον εἰς ἑταιρίαν καὶ διὰ κατασκευὴν καὶ δι’ ἐκμετάλλευσιν. Τὸ ἐπιχείρημα δηλαδὴ ὅτι ἐκ τοῦ συναγωνισμοῦ θὰ προέλθῃ ὠφέλεια, τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο δὲν ὑπάρχει ἐξ ὁλοκλήρου, διότι ὡς ἐψηφίσθη τὸ ἄρθρον 2ον, ὁ διαγωνισμὸς πᾶν ἄλλο παρὰ διαγωνισμὸς θὰ εἶναι καὶ νομίζω ὅτι ἐλάχιστοι θὰ προσέλθωσι λόγῳ τοῦ δικαιώματος τὸ ὁποῖον ἔχει κρατήσει ἡ Κυβέρνησις νὰ προτιμήσῃ οἱονδήποτε ἐκ τῶν ὑποβαλόντων τὰς προτάσεις. Συνεπείᾳ τοῦ δικαιώματος τούτου οἱ ξένοι θὰ φοβηθῶσιν μὴ πιθανὸν τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἡ Κυβέρνησις προτιμήσῃ ἐγχώριον ἑταιρίαν. Μετὰ τέλος πάντων τὴν ἄρνησιν τῆς δημοποιήσεως καὶ τὸν καταρτισμὸν τοῦ διαγωνισμοῦ κατὰ τρόπον μὴ ἐξασφαλίζοντα πλήρη συναγωνισμόν, δὲν μᾶς μένει παρὰ νὰ προσπαθήσωμεν ὅπως ὅλα τὰ ἄρθρα καταρτισθῶσι κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε οἱ ὅροι νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν καλλίτεροι. Εἰς τὸ προκείμενον ἄρθρον ἀναγράφεται ἡ παραχώρησις εἰς τὴν ἀνάδοχον ἑταιρίαν ὅλων τῶν ἔργων τὰ ὁποῖα ἀνήκουσι σήμερον εἰς τοὺς Δήμους. Ἔλαβον τὴν τιμὴν κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίαν νὰ προτείνω ὅπως οἱ Δῆμοι κρατήσωσι τὰ ἔργα ταῦτα, ὅπως τὰ χρησιμοποιήσωσιν εἰς τὰς δευτερευούσας ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι ἰδίως εἶναι τὰ καταβρέγματα καὶ αἱ ἀρδεύσεις τῶν κήπων καὶ πάρκων. Ἀλλὰ καὶ τὴν γνώμην ταύτην ἀπέρριψεν ὁ κ. Ὑπουργός. Δὲν μᾶς μένει λοιπὸν ἢ νὰ ζητήσωμεν ἄλλην τινὰ βελτίωσιν· ἀφοῦ ἐκχωροῦνται τὰ ἔργα ταῦτα εἰς τὴν ἀνάδοχον ἑταιρίαν, νὰ καθορισθῇ τοὐλάχιστον ὅτι ἐκτὸς τῆς χρήσεως τῶν ὑδάτων τὴν ὁποίαν ἀναγράφει τὸ νομοσχέδιον, τὰ δίκτυα τῶν σωλήνων, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσι σήμερον, δὲν θὰ συγχωνευθῶσι μετὰ τῶν δικτύων τὰ ὁποῖα θὰ δεχθῶσι πόσιμα ὕδατα, οὕτως ὥστε τὰ παλαιὰ ὕδατα, τῶν ὁποίων ἡ χρῆσις θὰ εἶναι δευτερεύουσα, νὰ διοχετεύωνται διὰ τῶν παλαιῶν δικτύων, τὰ ὁποῖα εἶναι βεβλαμμένα καὶ μεμολυσμένα, τὰ δὲ νέα δίκτυα νὰ δεχθῶσι μόνον τὰ πόσιμα ὕδατα. Ἐξ ἄλλου εἶναι ἀνάγκη ὅπως, εἴτε εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο εἴτε εἰς ἕτερον ἄρθρον τῆς συγγραφῆς τῶν ὑποχρεώσεων, ὁρισθῇ καὶ τὸ ποσὸν τοῦ ὕδατος τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι ὑπόχρεος ἡ ἀνάδοχος ἑταιρία νὰ παρέχῃ ἐκ τῶν παλαιῶν ὑδάτων, διότι ἐκ τῶν νέων ὑδάτων ἔχει μὲν ὑποχρέωσιν νὰ κατασκευάσῃ ἔργα ἱκανὰ νὰ διοχετεύσωσι 1000 λίτρας, ἀλλὰ τὸ ποσὸν τοῦτο κατ’ ἀνάγκην θὰ περιορίζηται ἀναλόγως τῆς παροχῆς τῶν πηγῶν. Ἂν ἔχωσιν αὗται 1000 λίτρας θὰ μεταφέρωνται 1000· ἂν ἔχωσι 500 θὰ μεταφέρωνται 500, ἀλλὰ τὰ παλαιὰ ὕδατα, ὅπως ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω χθές, εἶναι ποσοῦ πολὺ μεγαλυτέρου. Πόσον ποσὸν ἐκ τῶν ὑδάτων τούτων θὰ διοχετεύῃ εἰς τὰς πόλεις ἡ νέα ἑταιρία; Ὅσον θέλει ἢ ὅσον ἀπαιτοῦσιν αἱ ἀνάγκαι τῆς πόλεως; Νομίζω ὅτι, ἐπειδὴ τὸ ποσὸν εἶναι ἀπεριόριστον, καὶ ἐπειδὴ ἐξ ἄλλου ἡ τιμὴ εἰς τὴν ὁποίαν πληρώνεται τὸ ὕδωρ τοῦτο διὰ βιομηχανικὰς χρήσεις καὶ διὰ τὰς χρήσεις τῶν δήμων εἶναι μεγάλη, ἤτοι 10 λεπτὰ κατὰ κυβικὸν μέτρον διὰ τὰς βιομηχανικὰς χρήσεις καὶ 14 διὰ τὰ καταβρέγματα τῶν δήμων, νομίζω ὅτι ἀφ’ ἑνὸς ἡ τιμὴ αὐτὴ δύναται νὰ ἐλαττωθῇ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῇ ὅτι ἡ ἑταιρία εἰς ὁσονδήποτε ποσὸν καὶ ἂν ἀνέλθωσιν αἱ ἀνάγκαι τῶν πόλεων διὰ δευτερευούσας χρήσεις τῶν παλαιῶν ὑδάτων, θὰ εἶναι ὑπόχρεος νὰ παρέχῃ τὸ ποσὸν τοῦτο.

§104Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ τελευταῖον ἐδάφιον ἔχει ὡς ἑξῆς. «Ὁ ἀνάδοχος θέλει ἀναλάβει εἰς βάρος αὐτοῦ τὰς μέχρι τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν θέλει ὑποβληθῆ ὁ παρὼν νόμος ὑφισταμένας ἤδη ἀπέναντι τρίτων ὑποχρεώσεις τῶν δήμων οὐχὶ ὅμως καὶ τὰς εἰς τὸ μέλλον τυχόν, δυναμένας νὰ προκύψωσιν ἐκ λύσεως ἐκκρεμῶν ἤδη δικῶν ἢ καὶ ἄλλοθεν». Ὡς ἔχει ἡ διάταξις αὕτη, εἶναι ἀσαφὴς καὶ πρέπει νὰ διορθωθῇ διότι ὑποθέσατε ὅτι ὁ δῆμος ἔχει λάβει μέρος τοῦ ὕδατος καὶ ὑφίσταται μία δίκη ἐκκρεμής, διότι δὲν ὑπάρχει συμφωνία ὡς πρὸς τὸ ποσόν. Ἡ δίκη αὐτὴ δὲν γεννᾷ δικαίωμα; Πρέπει λοιπὸν νὰ καθορισθῇ ὅτι ὁ ἀνάδοχος ἀναλαμβάνει ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις αἱ ὁποῖαι ὑφίστανται ἤδη ἀπέναντι τῶν δήμων.

§105ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Γενικῶς; Πῶς εἶναι δυνατόν;

§106Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θέσατε οἱονδήποτε περιορισμὸν θέλετε, ἀλλ’ ὅπως ἔχετε διατυπώσει τὸ ἄρθρον δὲν λέγει τοῦτο τίποτε.

§107ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀνεγνωρισμένας ὑποχρεώσεις.

§108Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θέσατε τὸ μέτρον τῆς ἡμέρας τῆς ἀναλήψεως διότι οὕτως εἶναι καὶ δίκαιον.

§109ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὄχι, διότι ἐν τῷ μεταξὺ εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργηθῶσι, δὲν εἰξεύρω ἐκ τίνων συμφωνιῶν, καὶ ἄλλαι ὑποχρεώσεις. Οὕτω δὲ ἀφήνομεν ἐκτεθειμένην τὴν σύμβασιν. Ἐγὼ οὐδαμῶς πρὸς οὐδένα δυσπιστῶ, ἀλλὰ δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ συντάξω διάταξιν νόμου κατὰ τὰς ἐμὰς πεποιθήσεις. Ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξασφαλίσω τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου.

§110Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ναί, ἀλλὰ θ’ ἀφήσητε ἐκτεθειμένον τὸν δῆμον διότι σήμερον ὑπάρχει λιψυδρία καὶ θὰ ἀγοράσῃ ὁ δῆμος ὕδωρ.

§111ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Νὰ τεθῇ οὕτω: «μέχρι τῆς ὑπὸ τῆς Βουλῆς ψηφίσεως τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἀνεγνωρισμένας ἤδη ὑποχρεώσεις τῶν Δήμων».

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀραβαντινός.

§113Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10 ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸ ἄρθρον 38 διὰ νὰ μὴ τρέξω τὸν κίνδυνον νὰ ἐκτεθῶ πάλιν εἰς τὴν παρατήρησιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι ψηφιζομένου τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ἐπεφυλάχθην τὴν τελευταίαν στιγμὴν νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν. Εἶμαι δὲ ὑποχρεωμένος νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ 10 ἄρθρου διότι τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν τώρα κάμνω, τὴν ἔκαμα καὶ χθές, ἀλλὰ παραδόξως δὲν ἐγενόμην ἀντιληπτός. Τὸ ἔργον, Κύριοι, ἔχει δύο τιμάς, μίαν τὴν τῆς κατακυρώσεως κατὰ τὴν κατάληψιν ὑπὸ τοῦ ἀναδόχου, ἑτέραν δὲ τὴν τῆς ἐξαγορᾶς. Ἐὰν εἶναι δίκαιον νὰ παραδοθῇ τὸ Ἀδριάνειον εἰς τὴν ἀνάδοχον, διότι ἄλλως θὰ ἐγίνετο ἀντίστοιχος ἐπιβάρυνσις τῆς τιμῆς τῆς ἐργοληψίας, εἶναι ὅμως ἐξ ἄλλου λογικὸν καὶ ὀρθὸν ἵνα καθ’ ἣν στιγμὴν οἱ Δῆμοι ἢ τὸ Δημόσιον θὰ θελήσωσι νὰ ἐξαγοράσωσι τὸ ὅλον ἔργον ἡ ἑταιρία νὰ ὑπολογίσῃ τὴν ἀξίαν αὐτοῦ ἀνακεφαλαιοῦσα τὰ κέρδη ἐκ τοῦ ὅλου ἔργου, συνεπῶς καὶ ἐκ τῆς χρήσεως τοῦ Ἀδριανείου ὑδραγωγείου, τὸ ὁποῖον ὅμως ἀνήκει εἰς δῆμον. Ἔχω λοιπὸν νὰ παρατηρήσω, διότι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιφυλαχθῇ ὁ Ὑπουργὸς εἰς τὸ ἄρθρον 38, ὅτι ἡ μὲν χρῆσις νὰ παραχωρηθῇ, ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῆς ἐξαγορᾶς, πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ἀνάλογος ἔκπτωσις εἰς τὰ κέρδη τὰ ἀναγόμενα εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ ὑδραγωγείου αὐτοῦ. Τοῦτο νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον καὶ λογικόν.

§114ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Λησμονεῖ ὁ προλαλήσας ὅτι τὸ ὅλον τῆς ἐπιχειρήσεως στηρίζεται ἐπὶ τοῦ ὑπολογισμοῦ....

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτούπης.

§116Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας Βουλευτοῦ εἶναι βεβαίως ὀρθὴ καὶ ἔπρεπε νὰ γίνῃ δεκτὴ εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν καθίστατο δυνατὸν νὰ μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἐκ τοῦ Ἀδριανείου ὑδραγωγείου πρόσοδοι κατὰ τὴν ἐξαγοράν. Ἀλλὰ θὰ ἦτο δύσκολον νὰ ὑπολογήσῃ τις πόση θὰ ἦτο ἡ πρόσοδος τῆς ἑταιρίας μετὰ ἢ ἄνευ τοῦ Ἀδριανείου ὑδραγωγείου, διότι ἂν τὰ ὕδατα δὲν χρησιμοποιοῦνται πρὸς πόσιν ἀλλὰ διὰ γενικὴν χρῆσιν, τότε βεβαίως ἡ ἀξία αὐτῶν θὰ εἶναι μικρά. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι εὐχῆς ἔργον νὰ ἐξετασθῇ λεπτομερέστερον ἡ ἰδέα. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὅτι εἶναι εὐτύχημα ὅτι ὁ νόμος, ὡς ψηφίζεται σήμερον, δὲν πρόκειται νὰ κυρώσῃ σύμβασιν ἀλλὰ νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συνάψῃ σύμβασιν, διότι ὑπάρχουσιν εἰς πολλὰ μέρη, ἔργα πρὸς ἐκτέλεσιν, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν καὶ νὰ τροποποιηθῶσι, νὰ δύναται αὕτη νὰ συντάξῃ τὴν σύμβασιν κατὰ τρόπον περισσότερον ἀσφαλίζοντα τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Τὸ ὑπόμνημα τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ Κτηματικὸς Σύνδεσμος ἔχει βεβαίως πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν, περιέχει ὅμως καὶ ζητήματα τὰ ὁποῖα εἶναι εὐχῆς ἔργον νὰ ἐλαμβάνοντο ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, χαίρω δὲ διότι ὁ Κτηματικὸς Σύνδεσμος συμφωνεῖ μὲ τὴν γνώμην ὅτι δὲν εἶναι ἡ καταλληλοτέρα ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου ἡ διὰ τῆς ἑταιρίας ἀλλὰ ἡ διὰ τοῦ Δήμου. Ὁ Κτηματικὸς ὅμως Σύνδεσμος, καθ’ οἱονδήποτε τρόπον καὶ ἂν ἐκτελεσθῇ τὸ ἔργον, οὐδεμίαν θὰ ὑποστῇ ζημίαν, διότι τὸ βάρος τῆς ὑδρεύσεως θὰ ἐπιτεθῇ ἐπὶ τῶν ἐνοικιαστῶν. Δὲν θὰ ἐπιβαρύνωνται οἱ ἰδιοκτῆται οἰκιῶν. Ἴσως εἴς τινας προνομιακὰς οἰκίας θὰ πέσῃ περισσότερον βάρος διότι αὗται εὑρίσκονται εἰς κέντρα καὶ δὲν θὰ δύνανται νὰ ἐπιρρίπτωσι τὸ βάρος τῆς ὑδρεύσεως ἐπὶ τῶν καταναλωτῶν, ἀλλ’ αἱ οἰκίαι αὗται εἶναι ἐλάχισται. Τὸ κύριον ποσὸν θὰ πληρώσωσιν οἱ καταναλωταί, καὶ ἂν περὶ τούτου ἐπείθετο, ἰδίως ὁ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργός, νομίζω ὅτι θὰ ἐλάμβανεν ἄλλην πρόνοιαν διὰ τὸν διακανονισμὸν τοῦ τιμολογίου...

§117Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐδῶ ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ παραχωρήσῃ ὅλας τὰς ἐγκαταστάσεις Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς εἰς τὴν ἑταιρίαν. Ἀλλ’ ἐρωτῶ· ἐπιβάλλεται εἰς τὴν ἑταιρίαν καὶ ἡ ὑποχρέωσις τῆς συντηρήσεως καὶ διατηρήσεως αὐτῶν;

§118ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Βεβαίως, βεβαίως. Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 10. Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται).

§119ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 11 δὲν ἔχω παρὰ νὰ ἀναγνώσω τροπολογίαν τὴν ὁποίαν παρεμβάλλω εἰς αὐτὸ κατόπιν τῶν λεχθέντων ἐπ’ αὐτοῦ ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας Συναδέλφων. Τροπολογίαι ὑπεβλήθησαν πολλαί, καλὸν ὅμως εἶναι νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ ὅτι μετὰ τὴν ἰδιαιτέραν συνάντησιν τὴν ὁποίαν εἶχον μετὰ τῶν συναδέλφων, πρόκειται εἰδικῶς περὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀρδεύσεως ἐκ τῶν πηγῶν Στυμφαλίας. Περὶ τοῦ θέματος τούτου ὑπάρχουσι πολλαὶ ἀμφισβητήσεις, ὑπάρχει δὲ καὶ τοπικὴ διχογνωμία ἀκόμη, διότι ἄλλοι ἐνδιαφέρονται περὶ τῆς ἀρδεύσεως ὡρισμένων περιφερειῶν, εἰς ἃς δουλεύουσι πράγματι προαιωνίως αἱ πηγαὶ τῆς Στυμφαλίας, ἄλλοι δὲ ἐνδιαφέρονται περὶ ἄλλων ἀρδεύσεων αἱ ὁποῖαι γίνονται σπανιώτερον σήμερον. Διὰ τοῦτο λοιπὸν ὑπάρχει διχογνωμία εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀποξηράνσεως ἢ μὴ τῆς Στυμφαλίας. Ἐθεώρησα ὡς ἐκ τούτου σκοπιμώτερον, ἀντὶ τῆς ἰδέας τῆς ἀποξηράνσεως τῆς Στυμφαλίας, ὅπως τὸ Δημόσιον ἀναλάβῃ τὴν ὑποχρέωσιν τὴν ὁποίαν διατυπῶ διὰ τῆς τροπολογίας, ὑποχρέωσιν κατασκευῆς ἔργων δι’ ὧν ἐξασφαλίζεται ἡ ἄρδευσις ὑπὲρ τῆς ὁποίας κυρίως δέον νὰ ἐνδιαφερώμεθα. Κατὰ τὴν τροπολογίαν λοιπὸν ταύτην (ἀναγινώσκει)· «Ὑποχρεοῦται τὸ Δημόσιον ὅπως ἐκτελέσῃ τὰ κατάλληλα ἔργα διὰ τὴν ἄρδευσιν τῶν κτημάτων τῶν τέως δήμων Στυμφαλίας, Νεμέας, Σικυῶνος, Κορινθίων, Ἁλέας κλπ.». Δὲν διστάζω νὰ εἴπω ὅτι τὴν ἰδέαν αὐτήν, τὴν ὁποίαν εἶχον ἐμπνευσθῆ ἐκ συζητήσεων γενομένων ἄλλοτε ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι τὴν ἰδέαν αὐτὴν εἶδον ἐνισχυομένην καὶ ὑπὸ γνωμῶν ἄλλων εἰδικῶν, οἵτινες ἐθεώρησαν ὅτι τοῦτο εἶναι σκοπιμώτερον ὄχι μόνον διότι σώζει—καὶ ὄχι μόνον σώζει, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον προσοδοφόρα τὰ κτήματα καθιστᾷ—ἀλλὰ διότι σώζει ἐν ταὐτῷ καὶ ἀπὸ μεγάλας ἀποζημιώσεις ἀπαλλοτριώσεων τὸ Δημόσιον. Ὡς θὰ ἴδῃ ἡ Βουλὴ εἰς ἄρθρον τι τοῦ νομοσχεδίου, ὁρίζεται ὅτι πέρα ὡρισμένου ποσοῦ ἀποζημιώσεων τὸ ὁποῖον θὰ δώσῃ ἡ ἑταιρία, ὑποχρεοῦται τὸ Κράτος νὰ πληρώσῃ αὐτὸ τὰς ἀποζημιώσεις ἐκ τῶν ἀπαλλοτριώσεων. Κατὰ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον προτείνομεν διὰ τῆς τροπολογίας ἣν ὑποβάλλω, ἐξασφαλίζεται τὸ Κράτος ἀπὸ παντὸς κινδύνου μεγάλων ἀποζημιώσεων, ἡ δὲ δαπάνη τὴν ὁποίαν θ’ ἀπαιτήσωσι τὰ ἔργα ταῦτα πάντως θὰ εἶναι κατὰ γενικὴν γνώμην μικρότερα τῶν ἀποζημιώσεων τὰς ὁποίας θὰ πληρώσῃ τὸ Κράτος, ἐν ᾗ περιπτώσει αἱ ἀποζημιώσεις αὗται δὲν ἦσαν μεγάλαι. Αὐτὸς δ’ ὁ λόγος ἀκριβῶς ἀποτελεῖ τὴν οὐσιωδεστάτην τῶν ἐγγυήσεων διὰ τὴν πραγματοποίησιν τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν περιλαμβάνει ἡ τροπολογία, ἣν ὑποβάλλω, διότι βεβαίως δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντιληφθῶμεν ἄλλως τὴν ἐγγύησιν ταύτην. Ὅτι τὸ Δημόσιον ἀναλαμβάνει τὴν μεγαλυτέραν ἐγγύησιν, ἔχομεν αὐτὸ τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου. Ἐλπίζω ὅτι ἐξασφαλιζομένων τῶν δικαιωμάτων δουλείας, ἅτινα ἔχουσιν οἱ παρὰ τὴν λίμνην πληθυσμοί, ἐξασφαλιζομένης δὲ καὶ τῆς ὑδρεύσεως καὶ τῶν δικαιωμάτων τῆς δουλείας ὑδρεύσεως, ἐξασφαλιζομένων δὲ καὶ τῶν συμφερόντων τῶν ἄλλων πληθυσμῶν διὰ τῆς ἀρδεύσεως, τὴν ὁποίαν οὕτω θὰ καταστήσωμεν πολὺ ἀσφαλεστέραν καὶ πολὺ ἀφθονωτέραν τῆς νῦν, τὴν ὁποίαν δὲν βλέπουσι πολὺ συχνὰ ὅλοι οἱ κάτοικοι τῶν δήμων τοὺς ὁποίους ἀνέφερα, ἐλπίζω, λέγω, πλέον ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις ὅπως μὴ ψηφίσωμεν τὸ ἄρθρον. Ἴσως θὰ ἠδύνατο νὰ προκύψῃ μία μόνον ἀντίρρησις· μήπως κινδυνεύσωμεν νὰ ἴδωμεν ματαιουμένην πλέον εἰς αἰῶνα τὸν ἅπαντα τὴν ἀποξήρανσιν τῆς Στυμφαλίας, ἐκ τῆς ὁποίας προσδοκῶσιν οἱ κάτοικοι ἐκεῖ τὴν ἀπόδοσιν εἰς καλλιέργειαν ἐκτάσεων, δυναμένων βεβαίως νὰ ἀποβῶσι πολὺ προσοδοφόροι. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἀκόμη δὲν εἶναι λελυμένον, διότι, φυσικά, ἐφ’ ὅσον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ δυνώμεθα νὰ μεταχειρισθῶμεν δι’ ἔργων τῶν ἀναγκαίων ἄλλο ἔδαφος ὡς δεξαμενὴν τῶν ὑδάτων, ἅτινα θὰ χρησιμοποιῶνται κατὰ τὸ θέρος διὰ τὴν ἄρδευσιν, δὲν θὰ εἶναι δὲ διὰ τὸν τόπον μόνον ἀλλὰ θὰ εἶναι καὶ διὰ τὸ Δημόσιον προσοδοφόρος, καθότι οὐδεμία φρονῶ θὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία ὅτι οἱ κάτοικοι θὰ στέρξωσι νὰ πληρώνωσι κάτι τι διὰ ταῦτα, δὲν γνωρίζω, λέγω, ἂν θὰ μεταχειρισθῶμεν τὴν ἔκτασιν αὐτὴν ταύτην τὴν καλλιεργουμένην ἐκτὸς τῶν συμβάσεων, ἐπαναλαμβάνω, ἢ ἐὰν δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν τὰ ἔργα νὰ κατασκευασθῶσιν οὕτως, ὥστε νὰ ἀποδώσωσιν ἀκόμη εἰς καλλιέργειαν καὶ ἐκτάσεις, τὰς ὁποίας ἤδη κατακλύζουσι τὰ ὕδατα τῆς Στυμφαλίας.

§120Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, ἤθελον νὰ ἐρωτήσω ἂν ἡ ἔκτασις, ἡ νῦν ἀρδευομένη ἐκ τῶν πηγῶν αὐτῶν, θὰ ἐξακολουθῇ νὰ ἀρδεύηται.

§121ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Φυσικά. Ἀναφέρω τοῦτο ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει τὴν ὁποίαν ἔχετε, νομίζω, ὑπ’ ὄψει. Ἀκριβῶς, τὸ μόνον δικαίωμα, τὸ ὁποῖον εἴχομεν στοιχειώδη ὑποχρέωσιν νὰ ἐξασφαλίσωμεν ὁπωσδήποτε διὰ τὰ κτήματα τὰ ἤδη ἀρδευόμενα, ἦτο αὐτό.

§122Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ἡ ἄλλη τροπολογία, περὶ συσχετισμοῦ τοῦ ἔργου πρὸς τὴν ἀποξήρανσιν, ἀπερρίφθη;

§123ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἶπον ὅτι ὁ συσχετισμὸς πρὸς τὴν ἀποξήρανσιν συσχετίζεται ἤδη πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων τῆς κατασκευῆς τῆς μεγάλης δεξαμενῆς, διὰ τῆς ὁποίας καὶ ἐκ τῆς ὁποίας θὰ γίνεται ἡ ἄρδευσις. Προσέθηκα δ’ ὅτι ἡ τροπολογία αὕτη δὲν ἀποκλείει παντάπασι τὴν πιθανότητα ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδώσωμεν ἐκτάσεις ἐκ τῆς Στυμφαλίας κατακλυζομένας σήμερον ὑπὸ ὑδάτων εἰς καλλιέργειαν, διότι ὑπάρχει πάντως ἐλπὶς ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ μέρος τῆς Στυμφαλίας καλλιεργήσιμον· ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατόν, πρὶν ἢ ἔχω μελέτην ὁριστικὴν τοῦ πράγματος, νὰ προβῶ καὶ εἰς δήλωσιν ὁριστικήν. Συμφέρον ὅμως τοῦ Δημοσίου εἶναι ν’ ἀποδώσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλυτέρας ἐκτάσεις εἰς τὴν καλλιέργειαν.

§124Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἀναγνωρίσῃ τις ὅλην τὴν καλὴν θέλησιν τὴν ὁποίαν κατέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὅπως ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀναγκῶν τῆς Κορινθίας, ἀναγκῶν τὰς ὁποίας τὸ νομοσχέδιον αὐτοῦ, ὡς τὸ πρῶτον εἶχεν εἰσαχθῇ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ μέχρι τῆς δευτέρας καὶ τρίτης αὐτοῦ τροπολογίας, ἔθιγε. Τὸ ζήτημα τὸ ἀρδευτικὸν τῆς Κορινθίας εἶναι βεβαίως, κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν, τὸ σπουδαιότερον ἐκ τῶν οἰκονομικῶν προβλημάτων, τὰ ὁποῖα εἶχε ν’ ἀντικρύσῃ ἡ Κορινθία ἀφ’ ἧς συνεστήθη ὡς ἐπαρχία, διότι ἀφορᾷ αὐτὴν τὴν παραγωγήν. Εἶχε ν’ ἀντικρύσῃ μέγα οἰκονομικὸν πρόβλημα ἡ Κορινθία, τὸ σταφιδικόν, ἀλλὰ τοῦτο ἀφεώρα τὴν διάθεσιν τοῦ προϊόντος, ἐνῷ τοῦτο τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται νῦν, τοῦ κινδύνου τῆς μὴ ἀρδεύσεως, θέτει ἐν ἀμφιβόλῳ αὐτὴν ταύτην τὴν παραγωγήν, ἡ παραγωγὴ δὲ ἡ ὁριστικὴ διὰ τὴν Κορινθίαν εἶναι ἡ ζωὴ τοῦ πληθυσμοῦ αὐτῆς, ὁ ὁποῖος σύγκειται κατὰ τὸ πλεῖστον μέρος ἐκ γεωργῶν. Ἐντεῦθεν, καὶ ὅτε πρῶτον ἐξηγγέλθη ὡς μέτρον περιλαμβανόμενον ἐν τῷ προγράμματι τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ μέριμνα περὶ τῆς ὑδρεύσεως τῆς πόλεως Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς διὰ τῆς μεταφορᾶς ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας, ἐκινήθη τὸ ἐνδιαφέρον τῶν Κορινθίων καὶ ἐγένετο ἐν ἔτει 1912 σύσκεψίς τις ἐπιτοπίως, ἐν ᾗ, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, πλὴν τοῦ κ. Α. Χριστοπούλου, Παπακωνσταντίνου καὶ ἐμοῦ ἐπαρίστατο καὶ ὁ κ. Τσαλδάρης. Εἴχομεν κληθῆ ἐκ μέρους τῶν κτηματιῶν, ἰδίᾳ τῶν κτηματιῶν τοῦ δήμου Κορινθίων, ἵνα ἐπιστηθῇ εἰς ἡμᾶς ἡ προσοχὴ ὅπως ὄχι μόνον μὴ κινδυνεύσωσι τὰ συμφέροντα τῆς Κορινθίας ἀλλά, εἰ δυνατόν, νὰ ἐξυπηρετηθῶσι ταῦτα καλλίτερον κατά τινας τρόπους. Παρενέπεσαν ὅμως τὰ πολεμικὰ γεγονότα, καὶ φυσικά, ἡ προσοχὴ τοῦ κόσμου ἦτο περιεσπασμένη περὶ τὴν ἐξέλιξιν τοῦ Ἐθνικοῦ ζητήματος. Τὸ σπουδαιότερον μέρος τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ τὸ ὁποῖον ἔχει ἄμεσον ἀντίληψιν τῆς ἀξίας τῶν ὑδάτων ἦτο ὑπὸ τὰς σημαίας, καὶ διὰ τοῦτο ἡ Κορινθία δὲν ἠκούσθη παντάπασι μέχρι τῶν τελευταίων ἡμερῶν. Εἶναι λίαν εὐνόητος ἡ συγκίνησις μὲ τὴν ὁποίαν ὑπεδέχθη καὶ ἡ ἐπαρχία καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι αὐτῆς ἀνεξαρτήτως πτερύγων κομματικῶν τὸ νομοσχέδιον, διότι ἡ ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου ἔπεισέ τινας ὅτι δὲν εἶχε ἐκτιμηθῆ πρεπόντως ἡ ἀξία τῶν ἀρδευτικῶν δικαιωμάτων τῆς Κορινθίας. Φαίνεται ὅτι κατὰ τὴν σύνθεσιν τῶν διαφόρων διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, ἰδίως ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν ἀποζημιώσεων, ὁ ἐμπνέων τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν δὲν ἦτο γεωργός, ἀλλὰ τραπεζίτης, διότι τὰ ὑδατικὰ δικαιώματα ἐξέλαβον ὡς δικαιώματα ἀποτιμώμενα εἰς χρήματα καὶ ὡς μὴ ἔχοντα ἀξίαν, τὴν ἀξίαν τὴν κτηματικὴν ἀντὶ τῆς ὁποίας θὰ ἠδύναντο νὰ ἀποζημιωθῶσι καθ’ ὃν τρόπον οἱονδήποτε κεφάλαιον. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὑπέθεσαν οἱ ἐμπνευσθέντες τὴν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου 2, ὅτι αἱ δουλεῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτιμηθῶσιν εἰς χρῆμα καὶ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπῃ εἰς τοὺς κτηματίας τὸ Κράτος· —Κύριοι, σᾶς ἐξαγοράζω τὰς δουλείας καὶ εἶμαι ἐν τάξει ἀπέναντί σας. Σᾶς ἀπαλλοτριῶ καὶ σᾶς δίδω χρήματα. Ἀλλ’ αἱ ἐδαφικαὶ δουλεῖαι δὲν ἀνταλλάσονται διὰ χρημάτων, οὔτε αὐτὸς εἶναι ὁ προορισμός των. Ὁ προορισμός των εἶναι νὰ καθιστῶσι γόνιμον τὸν τόπον, ἀποτελοῦσι δὲ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον καὶ διὰ τῆς ζωῆς του θὰ ὑπερασπίσῃ ὁ γεωργός, διότι ἂν ἀφαιρεθῇ τὸ δικαίωμα αὐτό, εἶναι ὡς ἐὰν νὰ τῷ λέγητε· σᾶς ἀφαιρῶ τὴν ζωήν. Ἀλλ’ αὐτὸς θὰ εἴπῃ ἀνθίσταμαι καὶ θέτω τὴν ζωήν μου διὰ νὰ ὑπερασπίσω τὰ συμφέροντά μου. Τοῦτο εἶχε παρίδῃ ὁ ἐμπνεύσας τὴν τοιαύτην διατύπωσιν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ὑπελόγισεν ἐκ τῆς μελέτης του περὶ δουλειῶν τὴν ἀποζημίωσιν, τὴν ἀποζημίωσιν τὴν ὁποίαν θὰ καταβάλῃ εἰς τὴν Κορινθίαν ἐξ 1.000.000 δραχ. Ἀλλ’ ἂν ἀφαιρεθῶσιν αὐτὰ τὰ νερὰ ἀπὸ τῆς Κορινθίας, νομίζω ὅτι θὰ ἠδύναντο οἱ Κορίνθιοι νὰ εἴπωσιν εἰς τὸν ἀνάδοχον, ὁ ὁποῖος ἤθελεν ἀφαιρέσει τὰ ὕδατα ταῦτα.— Λάβετε τὰ χρήματά σας· δὲν γνωρίζομεν τί νὰ τὰ κάμωμεν. Τόσον εἶναι ἀληθὲς τοῦτο, ὥστε εἰς τὴν νομοθεσίαν τὴν ὑδατικήν, καὶ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὴν Γαλλικήν, τὴν Ἰταλικὴν καὶ τὴν Πρωσσικὴν ὑδατικὴν νομοθεσίαν, ἡ ἀναγκαστικὴ ἀπαλλοτρίωσις ὑδατικῶν δουλειῶν ἀποτιμᾶται μὲ τὴν ἀξίαν τὴν κτηματικὴν ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἀφαιρεῖται ἡ δουλεία. Δὲν θὰ ἦτο λοιπὸν ἡ ἀξία, ἀξία τῶν κτημάτων τὰ ὁποῖα ἀρδεύονται διὰ τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας 1.000.000 δραχ. ἀλλὰ πολὺ περισσοτέρα. Ὑπελογίσαμεν μετὰ τοῦ συναδέλφου κ. Κροκιδᾶ ὅτι τὰ ἐν Κορινθίᾳ ἐμμέσως καὶ ἀμέσως ποτιζόμενα κτήματα, εἴτε ἐκ δουλειῶν ἀνεγνωρισμένων εἴτε κατὰ παραχώρησιν ἐκ τοῦ νόμου εἴτε κατ’ ἄλλον τρόπον, ἀλλὰ πραγματικῶς ποτιζόμενα κτήματα, ὑπελογίσαμεν ὅτι ἀνέρχονται ταῦτα εἰς 60.000 στρέμματα, ἔχοντα πραγματικὴν ἀξίαν τοὐλάχιστον 25.000.000 δραχμῶν. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἀκολουθήσωμεν τὸ σύστημα τῆς ἀποζημιώσεως καὶ ἀφαιρέσεως τῶν ὑδάτων, ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ σκεφθῇ περὶ πραγματικῆς ἀποζημιώσεως 25.000.000 δραχμῶν. Ἀλλὰ καὶ ἂν εἶχε τὰ 25.000.000 δὲν θὰ ἔπραττε βεβαίως τοῦτο, διότι δὲν θὰ ἦτο παντάπασι πολιτικὸν νὰ ξηράνῃ τὸ ἔδαφος τῆς Κορινθίας, καὶ νὰ ἀφαιρέσῃ ἀπ’ αὐτῆς πᾶσαν ἰκμάδα, διότι θὰ ἐξηνάγκαζε τὸν πληθυσμὸν ἐκεῖνον νὰ ἐκπατρισθῇ. Ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ εἶναι σαφῶς κεχαραγμένη διὰ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταναστεύσεως, τὸ ὁποῖον εἰς τοῦτο ἀκριβῶς τείνει, πῶς νὰ μὴ μεταναστεύῃ ὁ πληθυσμός. Ἀλλ’ ἵνα μὴ μεταναστεύσῃ ὁ πληθυσμὸς πρὸ παντός, ἐπειδὴ οἱ μεταναστεύοντες συγκροτοῦνται ἀπὸ γεωργικούς πληθυσμούς, πρέπει νὰ μὴ κινδυνεύσωσιν οἱ ὅροι ὑφ’ οὓς ὁ πληθυσμὸς αὐτὸς ζῇ, ἀλλὰ νὰ βελτιωθῶσιν οἱ ὅροι τῆς ζωῆς αὐτῶν, διότι τοῦτο ἐπιβάλλει τὸ καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι εὔλογος ἑπομένως ἡ συγκίνησις μεθ’ ἧς ἀπεφασίσαμεν ἅπαντες οἱ βουλευταὶ Κορινθίας νὰ ἀντικρούσωμεν τὰς ἀντιλήψεις, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ νὰ ἐπιμείνωμεν ὥστε νὰ ἐπέλθῃ διόρθωσις καὶ διαρρύθμισις τοιαύτη, ἡ ὁποία νὰ μὴ θέτῃ εἰς κίνδυνον τὰ ἀρδευτικὰ δικαιώματα τῆς Κορινθίας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν πραγματικῶς, ἀκούσας τὰ πράγματα ἀντελήφθη τὸ ζήτημα, ἐπεδίωξε δὲ κατ’ ἀγαστὴν πρόθεσιν ὅπως ἐξυπηρετήσῃ τὰς ἀνάγκας ταύτας. Γεννᾶται ὅμως ἢ μᾶλλον εἶναι δυνατὸν νὰ γεννηθῇ ἀπορία τις ὡς ἐκ τῆς διατυπώσεως τὴν ὁποίαν συμφώνως πρὸς τὴν τελευταίαν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν προέτεινα, ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργός, καί, προκειμένου περὶ ζωτικωτάτων συμφερόντων, δὲν πρέπει νὰ ἀφήσωμεν ἀπαρατήρητα τὰ πράγματα, χωρὶς νὰ ἔχωμεν τὰς ἀναγκαίας ἐξηγήσεις. Ἡ ἀπορία γεννᾶται ὡς πρὸς τὸν ὅρον «κεκτημένα δικαιώματα ἀρδεύσεως ἐκ τῶν πηγῶν τῆς Στυμφαλίας», ὁ ὁποῖος ἐπανέρχεται εἰς τὴν τροπολογίαν, διότι εἶχεν ὑποβληθῆ ἑτέρα τροπολογία ἐκ μέρους τοῦ κ. Κροκιδᾶ, τὴν ὁποίαν εἶχον καὶ ἐγὼ οἰκειοποιηθῆ, διὰ τῆς ὁποίας δὲν ἠρκούμεθα ἁπλῶς εἰς τὸ νὰ λεχθῇ ἁπλῶς ὅτι τὸ Κράτος ἀναλαμβάνει νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ κεκτημένα δικαιώματα ἀρδεύσεως τῶν πηγῶν Στυμφαλίας, ἀλλὰ νὰ λεχθῇ «ἔχοντες κεκτημένα, δικαιώματα χρήσεως, δουλείας καὶ ἀρδεύσεως ὑδάτων»· ὅλοι δηλ. ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀρδεύουσι τὰ κτήματά των μέχρι τῆς 1ης Σεπτεμβρίου 1913 νὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα τοῦτο, διότι δὲν εἶναι κ. Ὑπουργὲ τὸ πρᾶγμα τόσον ἁπλοῦν ὡς νομίζετε τοῦτο.

§125ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Βεβαίως, ὄχι ἁπλοῦν.

§126Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μεταχειρίζεσθε νομικὸν ὅρον.

§127ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶμαι νομικός.

§128Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀκριβῶς· ἐπειδὴ ὅμως τυγχάνω ἐγὼ νομικὸς καὶ γνωρίζω τί θὰ γίνῃ, ἐπιθυμῶ νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις καὶ νομικῶς καὶ πολιτικῶς. Δι’ αὐτὸ ἠθέλομεν νὰ μεταχειρισθῆτε αὐτὸν τὸν ὅρον. Ἑπομένως ἢ νὰ ἐξηγήσητε τὸν ὅρον ἢ νὰ δεχθῆτε τὴν πρώτην παράγραφον.

§129ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐξήγησιν θέλω ἐγώ, διότι δὲν εἶμαι νομικός. Ἐγὼ λέγω περὶ ὑφισταμένων δικαιωμάτων δουλείας καὶ ἀναγνωρίσεως αὐτῶν τῶν δικαιωμάτων. Παρακαλῶ δὲ νὰ δώσητε τὸν ὁρισμὸν τίνα εἶναι τὰ δικαιώματα. Ἐγὼ δὲν τὰ γνωρίζω. Σεῖς ἐμοῦ καλλίτερον γνωρίζετε ταῦτα. Μοὶ λέγετε δικαιώματα δουλείας ἔχουσιν οἱ Δῆμοι τάδε καὶ τάδε. Ἐγὼ δὲν νομοθετῶ σήμερον. Ἡ Βουλὴ νομοθετεῖ καὶ δι’ αὐτὸ ἐπικαλοῦμαι ἀσυγκρίτως τὴν σοφωτέραν γνώμην τῶν νομικῶν. Δὲν μοὶ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἐπεκτείνω τὰ ὅρια τοῦ νομοσχεδίου.

§130Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τὰ ὅρια δὲν εἶναι μεγάλα. Ἐγένοντο γνωστὰ καὶ κατὰ τὴν γενομένην κατ’ ἰδίαν σύσκεψιν, καθωρίσθη δὲ τίς εἶναι ἡ ἔκτασις τῶν Δήμων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι σήμερον ἀρδεύονται ἐκ Στυμφαλίας εἴτε ἔχουσι δουλείαν κεκτημένην, συνισταμένην κατὰ τὸ Ἀστικὸν δίκαιον, εἴτε ὄχι. Τὸ πρᾶγμα συνεπῶς εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀποβλέψητε ὡς πολιτικός, εἶναι ἂν σήμερον ὑπάρχῃ κατάστασις πραγμάτων, δυνάμει τῆς ὁποίας ἐξυπηρετοῦνται τὰ ἐκεῖ ἐκ τοῦ φυσικοῦ συμφέροντα ἐκ τοῦ ἐκεῖ ῥέοντος ὕδατος, εἴτε ἀπὸ τῶν πηγῶν τῆς Στυμφαλίας εἴτε ἐκ τῆς πεδιάδος τῆς Στυμφαλίας, ἀδιαφόρως ἂν ὁ α ἢ ὁ β ἰδιοκτήτης ἔχει δικαίωμα δουλείας, ἢ οὔ, ὡς θὰ ἐξετάσῃ τοῦτο εἷς δικαστὴς εἰς τὸ δικαστήριον. Δὲν μοὶ ἀρέσει νὰ ἐξετάσητε ἂν ὑπάρχωσιν δικαιώματα· νὰ ἀποβλέψητε εἰς τὰ συμφέροντα τὰ ἐξυπηρετούμενα. Μὴ νομίζητε δ’ ὅτι εἶναι τι μέγα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σᾶς λέγω. Σᾶς παρέπεμψα καὶ πρὶν εἰς τὴν Γαλλικήν, εἰς τὴν Ἰταλικήν, εἰς τὴν Πρωσσικὴν ὑδατικὴν νομοθεσίαν ἐν αἷς θὰ ἴδητε ὅτι ὁ νομοθέτης ἀποβλέπει εἰς τὰ συμφέροντα μᾶλλον καὶ οὐχὶ εἰς τὰ δικαιώματα δουλείας. Τί νὰ κάμω ἐγὼ τὰ δικαιώματα δουλείας τὰ κεκτημένα, ὅταν δὲν θεραπεύωνται αἱ ἀρδευτικαὶ ἀνάγκαι; Αἱ ἀρδευτικαὶ ἀνάγκαι δὲν προστατεύονται μόνον διὰ τῶν δικαιωμάτων τῆς δουλείας. Ὑπάρχουσι καὶ συμφέροντα ἀρδευτικὰ τὰ ὁποῖα προστατεύονται δι’ ἄλλων διατάξεων. Ἐὰν ἐρωτήσητε τὸν παρακαθήμενον κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, θὰ σᾶς εἴπῃ ὅτι ὑπάρχουσι διάφοροι διατάξεις· ἄλλαι αἱ ὁποῖαι προστατεύουσι τὴν χρῆσιν τῶν ῥεόντων ὑδάτων, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἀπόδειξις ὅτι ὁ θέλων τὴν προστασίαν ἔχει δικαιώματα κεκτημένα, καὶ ἄλλαι τὰ δικαιώματα δουλείας. Κράτη τὰ ὁποῖα ἀπέβησαν μεγάλα, ἐμεγάλωσαν διότι νομοθετοῦντα ἐλάμβανον ὑπ’ ὄψιν τὰ δεδικαιολογημένα συμφέροντα τῶν χωρῶν τῶν ἐν προκειμένῳ, ἰδίως δὲ τὰ οἰκονομικὰ συμφέροντα. Θὰ ἴδητε δὲ ἂν ἀναγνώσητε τὸ ἄρθρον 50 τοῦ Πρωσσικοῦ ἐκείνου νόμου, περὶ οὗ πρότερον ἔκαμα λόγον, ὅτι περὶ δικαιωμάτων δὲν ὁμιλεῖ, ἀλλὰ περὶ συμφερόντων, καὶ λέγει ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, ὅταν θὰ γίνῃ μία παραχώρησις καὶ θὰ εὑρεθῇ τότε ὑφισταμένη μία ὡρισμένη κατάστασις, νὰ παρίδῃ αὐτὴν ὁ νομοθέτης, ἔστω καὶ ἂν ἡ παραχώρησις εἶναι ἐπιβεβλημένη νὰ γίνῃ λόγῳ μείζονος ὠφελείας. Σύ, ὁ ὁποῖος θὰ λάβῃς τὴν παραχώρησιν, ὤφειλες νὰ λάβῃς πᾶν μέτρον ὥστε νὰ μὴ γίνῃ ἐπιβλαβὴς ἡ παραχώρησις εἰς τὴν ὑπάρχουσαν κατάστασιν. Ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι διατάξεις ἀκόμη. Ἔχω ὑπ’ ὄψει τὸν Ἰταλικὸν νόμον κατὰ τὸν ὁποῖον πάντοτε ἡ ὑπάρχουσα κατάστασις, καὶ προκειμένου ἀκόμη περὶ σπουδαιοτέρας παραχωρήσεως διὰ γεωργικὰς ἢ βιομηχανικὰς ἢ ἄλλας ἐπιχειρήσεις, ἡ ὑπάρχουσα κατάστασις εἶναι σεβαστὴ ἀσχέτως πρὸς τὰ κεκτημένα δικαιώματα. Ἐδημιουργήθη εἷς πλοῦτος μία ζωὴ ἐκεῖ πέρα, ἀπὸ τῆς τελευταίας τεσσαρακονταετίας καὶ ἐντεῦθεν, ἀκόμη ἀπὸ τοῦ τελευταίου νόμου ὁ ὁποῖος κατηρτίσθη μὲ τὴν κρυψίβουλον θέλησιν τοῦ νομοθέτου τῷ 1900, νὰ μὴ φέρῃ ἐμπόδιον εἰς τὴν μεταφορὰν τῶν ὑδάτων, ἀλλ’ ἡ κρυψίβουλος αὕτη θέλησις τοῦ νομοθέτου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν διότι ἀπὸ τῆς τελευταίας δεκαετίας ἐδημιουργήθη εἰς τὸν δῆμον Κορινθίας νέα κατάστασις πραγμάτων καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπητε σήμερον ὅτι αὐτὰ τὰ πετῶ, διότι ὁ νόμος ὑπὸ τὸν ὁποῖον ἐγένοντο αὐτὰ τὰ ἔργα δὲν ἀναγνωρίζει τοιαῦτα κεκτημένα δικαιώματα.

§131ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ποῦ τὸ εὕρετε ὅτι δὲν ἀναγνωρίζονται;

§132Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λέγεται τοῦτο ἐν τῷ συζητουμένῳ ἄρθρῳ.

§133ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τί θέλετε λοιπὸν νὰ γίνῃ;

§134Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουσι σήμερον τὴν χρῆσιν τῶν ὑδάτων νὰ διατηρήσωσιν αὐτήν.

§135ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ τὴν διατηρήσωσιν.

§136ΣΩΤ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Δὲν ἀναγνωρίζετε τοῦτο, διότι ἀποκλείετε τὸν δῆμον Κορινθίας.

§137ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν τὸν ἀποκλείω.

§138Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Βεβαίως τὸν ἀποκλείετε διότι αὐτὴ εἶναι ἡ τροποποίησίς Σας.

§139Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἶναι λάθος τυπογραφικόν.

§140ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἶναι λάθος ὄχι τυπογραφικόν, ἀλλὰ λάθος γενόμενον κατὰ τὴν διατύπωσιν, τὴν παρ’ ὑμῶν γενομένην, διότι ἐγὼ οὐδένα εἶχον λόγον νὰ ἀποκλείσω τὴν Κορινθίαν.

§141Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἰς τὴν πρώτην παράγραφον τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Κροκιδᾶ κατὰ τυπογραφικὴν ἀβλεψίαν παρελείφθη ἡ Κορινθία καὶ τὸ ἀβλέπτημα ἐκεῖνο ἐνεφιλοχώρησε καὶ εἰς τὴν τροπολογίαν σας. Νομίζω ὅτι δὲν ἔχετε ἀντίρρησιν ὅτι τὰ ἴδια δικαιώματα ἀναγνωρίζονται καὶ εἰς τὸν Δῆμον Κορινθίων.

§142ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Καθόλου.

§143Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Παρακαλῶ. Σεῖς ἔχετε λάθος· ἰδοὺ πῶς ἔχει ἡ τροπολογία (ἀναγινώσκει). «Θεωροῦνται ἔχοντες δικαίωμα δουλείας ἀρδεύσεως καὶ χρήσεως τῶν ὑδάτων Στυμφαλίας οἱ ἀγροί, ἄμπελοι, σταφιδάμπελοι, ἐλαιῶνες καὶ παντὸς εἴδους φυτεῖαι, οἱ ἀρδευθέντες ἐκ τούτων μέχρι τῆς 1ης Σεπτεμβρίου 1913 ἐν τοῖς τέως Δήμοις Σικυῶνος, Νεμέας, Ἀλέας καὶ Στυμφαλίας».

§144ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τίς παρέλιπε τὴν λέξιν Κορινθίων; Σεῖς. Διατί λοιπὸν διαμαρτύρεσθε ὅτι τὴν παρέλιπον καὶ ἐγώ;

§145Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Παρατηρήσατε παρακαλῶ (ἀναγινώσκει). «Ἐπιτροπὴ διοριζομένη διὰ Β. Διατάγματος ἐκ μηχανικῶν καὶ δικαστικῶν θὰ ὁρίσῃ διὰ πρωτοκόλλου τὸ ποσὸν τοῦ ὕδατος, ὅπερ διαρκῶς θὰ ῥέῃ ἐν τῷ Ἀσωπῷ ποταμῷ καὶ θὰ χρησιμεύῃ πρὸς ἄρδευσιν τῶν κτημάτων τῶν τέως δήμων Νεμέας, Σικυῶνος καὶ Κορίνθου».

§146ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πρὸς τί ἡ συζήτησις, ἀφοῦ εἴμεθα σύμφωνοι νὰ θέσωμεν καὶ τὴν Κόρινθον;

§147Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Μὲ τὴν συμφωνίαν ὅτι διατηροῦμεν τὰ δικαιώματα.

§148Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτό, τίνες δηλ. ἔχουσι δικαιώματα θὰ τὸ κανονίσωμεν κατόπι. Θὰ εἴπωμεν μόνον οἱ ἔχοντες δικαιώματα· δὲν θὰ ὁρίσωμεν ἡμεῖς τίνες εἶναι αὐτοί. Ὅσα δικαιώματα ὑπάρχουσι θὰ τὰ σεβασθῶμεν.

§149Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Νὰ γραφῇ αὐτὸ παρακαλῶ εἰς τὰ πρακτικά.

§150Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα.

§151ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. «Τῶν ἤδη ἐχόντων δικαιώματα ἀρδεύσεως».

§152Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Διὰ νὰ λείψῃ αὐτό, διατί δὲν λαμβάνετε μίαν χρονολογίαν, καὶ νὰ εἴπητε ὅτι οἱ ἀρδευθέντες ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης θεωροῦνται ὅτι ἔχουσι δικαίωμα δουλείας.

§153ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὅ τι δύναται νὰ δεχθῇ Κυβέρνησις εἶναι τοῦτο· ὅτι ὅλα τὰ δικαιώματα τὰ ὑπάρχοντα νὰ εἶναι σεβαστά. Δὲν εἶναι ὅμως δυνατὸν ἐπὶ τῇ ἀφορμῇ τῆς μεταφορᾶς τῶν ὑδάτων νὰ δημιουργήσωμεν νέα δικαιώματα. Σεῖς θέλετε νὰ δημιουργήσωμεν δικαίωμα δουλείας καὶ δι’ ἐκεῖνον ὅστις ἔλαβε καὶ μία φορὰ νερό.

§154Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ὄχι· εἰδικώτερον διὰ τὴν πεδιάδα Κορινθίων, ἔχει κατασκευασθῆ αὖλαξ ὁ ὁποῖος ἀπὸ ἐτῶν λειτουργεῖ. Οἱ ἀρδευθέντος ἐξ ἐκείνου τοῦ αὔλακος ἔχουσι δικαίωμα ἀρδεύσεως.

§155ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω. Ἡμεῖς ἐδῶ δὲν εἴμεθα δικαστήριον· εἴμεθα νομοθετικὴ ἐξουσία.

§156Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ὀφείλετε νὰ γνωρίζητε.

§157ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν τὸ γνωρίζω οὔτε ἔχω ἀνάγκην νὰ τὸ γνωρίζω.

§158Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ὀφείλετε νὰ τὸ γνωρίζητε, διότι δὲν εἶναι μόνον ἐκεῖνοι Ἕλληνες· εἴμεθα καὶ ἡμεῖς Ἕλληνες.

§159Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μὲ τὴν διαλογικὴν συζήτησιν νομίζω ὅτι μᾶλλον συσκοτίζονται τὰ πράγματα. Ἐγὼ θέτω ὡς βάσιν ὅτι ὑπάρχει σήμερον πραγματικὴ κατάστασις κατὰ τὴν ὁποίαν ὡρισμένα κτήματα ἐν τῇ Κορινθίᾳ ποτίζονται ἐξ ὑδάτων, εἴτε ἀμέσως εἴτε ἐμμέσως δι’ ἐμπλουτισμοῦ ἐξ ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας. Θέλω νὰ σεβασθῶμεν τὴν ὑπάρχουσαν κατάστασιν, ἀδιαφορῶ δ’ ἂν εἶναι κεκτημένα δικαιώματα μορφῆς δουλείας ἢ ὄχι. Ὑπάρχουσι κτήματα τὰ ὁποῖα ἀρδεύονται, καὶ τὰ κτήματα τῆς Κορινθίας τὰ ἀρδευόμενα δὲν εἶναι κτήματα τὰ ὁποῖα σήμερον σπείρονται καὶ αὔριον θερίζονται καὶ μεθαύριον δύνανται νὰ σπαρῶσι καὶ πάλιν. Εἶναι μόνιμα κτήματα. Εἶναι σταφιδάμπελοι, ὀπωροφόρα δένδρα καὶ εἶναι γνωστὰ ὡς εἶναι γνωσταὶ καὶ αἱ περιφέρειαι. Δὲν ἐζητήσαμεν ὑδατικὰ δικαιώματα οὔτε διὰ τὴν Εὐρωστίνην, οὔτε διὰ τὰς Κλεωνάς. Ἐζητήσαμεν δικαιώματα διὰ τὰ κτήματα τὰ ποτιζόμενα, εἴτε ἀπὸ τοῦ Ἀσωποῦ, εἴτε, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Κροκιδᾶς, ἀπὸ τῆς αὔλακος ἡ ὁποία κατεσκευάσθη ὑπὸ τὸ κῦρος τῆς Βουλῆς, ὑπὸ τὸ κῦρος τοῦ νόμου κατὰ τὸ 1900. Δὲν γνωρίζω ἐγώ, ἂν θὰ δυνηθῇ ὁ α ἢ ὁ β ν’ ἀποδείξῃ ὅτι ἔχει κεκτημένα δικαιώματα ἢ ὄχι. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ γενικοῦ συμφέροντος, νομίζω ὅτι θὰ ἠδύνασθε εἴτε δι’ ἐξηγήσεως εἴτε ρητῶς ἐν τῷ νόμῳ, διὰ τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν ἔχομεν προτείνει, νὰ καθορισθῇ ὅτι δὲν ἐννοοῦμεν νὰ ὠφελήσωμεν σήμερον τὴν Κορινθίαν, δημιουργοῦντες δικαιώματα τὰ ὁποῖα δὲν ἔχει, ἀλλὰ νὰ προστατεύσωμεν τὸ οἰκονομικὸν συμφέρον, οὕτως ὥστε νὰ ἀφεθῇ ἡ ἄρδευσις τῶν κτημάτων ὡς εἶναι αὕτη καὶ εὑρίσκεται σήμερον, καὶ μόνον ἐκείνων τῶν κτημάτων, τὰ ὁποῖα μέχρι σήμερον ἀρδεύονται. Τοῦτο καὶ μόνον ζητοῦμεν. Εἶναι τὸ ἐλάχιστον, καὶ δύναμαι νὰ παρουσιάσω πρὸς ὑμᾶς ὅλους τοὺς νόμους τοὺς ὑδατικοὺς παντὸς πεπολιτισμένου Κράτους, οἱ ὁποῖοι θέτουσιν ὡς βάσιν, διὰ πᾶσαν νέαν παραχώρησιν χρησιμοποιήσεως ὕδατος, τὸν σεβασμὸν τῆς ὑπαρχούσης καταστάσεως. Ἡ ὑπάρχουσα κατάστασις περιέχει ἐν ἑαυτῇ ἐργασίαν κεφαλοποιημένην, ἐὰν δὲ ἀφαιρεθῇ τὸ ὕδωρ ἀπὸ τῶν κτημάτων αὐτῶν χάνουσι ταῦτα κάθε ἀξίαν. Λοιπὸν εἶναι μέγα τὸ συμφέρον, ὅπως μὴ ὑφίστανται ζημίας οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἔθεσαν τὴν οἰκονομικήν των ζωὴν εἰς μίαν ὑπάρχουσαν κατάστασιν.

§160Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Καὶ ἄνευ βλάβης τοῦ δημοσίου, διότι ἀντὶ δαπάνης 300,000 δραχμῶν τίθενται τὰ ζητήματα αὐτά.

§161Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Γνωρίζω ἐξ ἀνακοινώσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν πρόθεσιν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν εἶμαι βέβαιος ὅτι μετ’ ἀποφασιστικότητος θὰ ἐκτελέσῃ, ὅπως διὰ Κυβερνητικοῦ μέτρου προνοήσῃ ἵνα ἀντικατασταθῇ ἡ ἐξυπηρέτησις τῶν ἐκ τῆς Στυμφαλίας ἀρδευομένων κτημάτων διὰ τῆς κατασκευῆς ἄλλων ἔργων. Δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ ἀμφιβάλω ὅταν γνωρίζω αὐτὴν τὴν πρόθεσιν καὶ ἔχω πλήρη ἐμπιστοσύνην ὅτι θὰ ἐκτελεσθῶσιν ἄλλα ἔργα. Ἐπίσης δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀμφιβάλω καὶ περὶ τῆς οὐσιαστικῆς ἐννοίας, ἡ ὁποία ἀποδίδεται εἰς τὰ δικαιώματα τῆς Κορινθίας, ὅταν ἔρχηται ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ δι’ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου ἄρθρου λέγει ὅτι θὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα τὰ ἀρδευτικὰ τῆς Κορινθίας. Ἐγὼ ὁμιλῶ ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Κορινθίας, ἀλλὰ μεθ’ ὅλην τὴν ἐμπιστοσύνην τὴν ὁποίαν ἔχω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἀμφιβάλλω διὰ τὸ ἑξῆς. Ἄν ποτε ἤθελε παρουσιασθῇ Κυβέρνησις, ὄχι ἡ παροῦσα, ἡ ὁποία ἤθελεν εὑρεθῇ εἰς στενυχωρίαν καὶ ἤθελεν εἴτε ὑποτιμήσει, ὡς ἔπραξε τοῦτο ἡ παροῦσα Κυβέρνησις κατὰ τὴν πρώτην ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου, εἴτε λόγῳ λειψυδρίας ἐν Ἀθήναις ἤθελε κόψει τὸ ὕδωρ ἀπὸ τὴν Κορινθίαν ἵνα μὴ διψάσωσιν οἱ Ἀθηναῖοι νὰ ἔχωμεν ἕν ὅπλον καὶ νὰ εἴπωμεν· κάμετέ μας τὰ ἔργα καὶ τότε λάβετε τὸ ὕδωρ. Ζητοῦμεν λοιπὸν μίαν ἐγγύησιν διὰ ταῦτα, διότι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ ἐγγυηθῇ διὰ τοὺς διαδόχους της. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον νομίζετε ὡς ἔννομον συμφέρον καὶ τὸ ὁποῖον λέγετε ὅτι θὰ ἔχωμεν, διατί δὲν στέργετε νὰ τεθῇ εἰς τὸν νόμον;

§162ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τίνα ἐγγύησιν θέλετε περισσοτέραν ἐκείνης τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἐτόνισα. Ἐγὼ ἐπεξηγῶν τὴν τροποποίησιν εἶπον ὅτι δὲν θὰ ἦτο ἀπολύτως καθησυχαστικῆς σημασίας ἡ τροποποίησις αὐτή, ἐὰν δὲν ὑπῆρχε ἡ ἐγγύησις τῆς ἐκτελέσεως ἐν αὐτῷ τῷ συμφέροντι τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ Κράτος. Καὶ ἐξήγησα ὅτι, ὁσηδήποτε κατὰ τοὺς προχείρους ὑπολογισμοὺς τοὺς ὁποίους δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, διότι δὲν ἔχω εἰδικὴν μελέτην, ὁσηδήποτε, λέγω, καὶ ἂν εἶναι ἡ δαπάνη πρὸς κατασκευὴν τῶν ἔργων ἀρδεύσεως, τὰ κτήματα αὐτὰ θὰ ἀρδεύωνται πολὺ περισσότερον, ἢ σήμερον. Ὁσηδήποτε καὶ ἂν εἶναι ἡ δαπάνη πάντως θὰ εἶναι μικροτέρα τῆς δαπάνης τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος εἶχεν ὑπ’ ὄψει του, χωρὶς νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Κροκιδᾶς. Ὅσην περισσοτέραν ἀξίαν ἑκατομμυρίων νομίζετε ὅτι ἔχουσιν αἱ ἐκτάσεις αὐταί, τόσαι περισσότεραι ἐγγυήσεις παρέχονται διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων. Ὅταν λέγητε ὅτι, ἐὰν θὰ ἀποζημιώσητε τὴν ἔκτασιν δὲν θὰ ἐκτελέσητε τὸ ἔργον, διότι τὸ Κράτος θὰ καταληφθῇ ὑπὸ τρόμου προκειμένου νὰ προβῇ εἰς ἀποζημίωσιν, τί ἄλλο λέγετε παρ’ ὅτι ὑπάρχει ἐγγύησις τῆς ἐκτελέσεως αὐτοῦ. Καὶ ἔλεγον ἐγώ, ἐγγύησις ἡ ὁποία ὑπάρχει καὶ ἀνεξαρτήτως τῶν δηλώσεων τῶν ἰδικῶν σας, δι’ ὧν μόνον εἰς ἑκατοντάδας χιλιάδων δραχμῶν ὑπολογίζετε κατὰ τοὺς πλουσιωτέρους ὑπολογισμοὺς τὴν δαπάνην πρὸς κατασκευὴν τῶν ἔργων αὐτῶν, τουτέστι εἰς ποσὸν μικρότερον ἐκείνου τὸ ὁποῖον θὰ δώσωμεν ἵνα ἀποζημιώσωμεν τὰ πέριξ μέρη. Προχωρῶν δὲ μάλιστα εἶπον ὅτι καὶ ἡ δαπάνη αὐτὴ δὲν θὰ εἶναι ἀπρόσοδος διὰ τὸ δημόσιον· θὰ εἶναι ἐμμέσως προσοδοφόρος, διότι θὰ καταστήσῃ προσοδοφόρους τὰς ἐκτάσεις ἐκείνας, θὰ εἶναι δὲ καὶ ἀμέσως προσοδοφόρος διότι ἡ ἄρδευσις θὰ παρέχηται ἐπί τινι ἀνταλλάγματι. Κατὰ τίνα λοιπὸν τρόπον θέλετε νὰ σᾶς ἀσφαλίσωμεν περισσότερον;

§163Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ θὰ ἐμφανισθῇ μετὰ δέκα πέντε ἔτη, καὶ μετὰ δέκα πέντε ἔτη οὔτε σεῖς θὰ εἶσθε οὔτε ἐγώ.

§164ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τὸ χρονικὸν διάστημα ὁρίζεται πολὺ μικρότερον.

§165Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἅμα ὁρίσητε καὶ τὰ κτήματα τὰ ὁποῖα ἔχουσι δικαίωμα ἀρδεύσεως ἐκ τῆς αὔλακος αὐτῆς, εἴμεθα σύμφωνοι.

§166ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν γνωρίζω τὴν αὔλακα αὐτήν.

§167Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Πρέπει νὰ τὴν γνωρίσητε. Τὸ μέρος κεῖται ἐγγὺς καὶ δύνασθε νὰ μεταβῆτε.

§168Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Νὰ θεωρηθῇ ἡ κατάστασις τῆς ἀρδεύσεως ὡς κατάστασις κατὰ νόμον ὑφισταμένη καὶ παρέχουσα δικαιώματα χωρὶς νὰ ὑποχρεῶνται οἱ κάτοικοι νὰ ἀποδείξωσιν ὅτι ἔχουν κάμει ἔργα χειροποίητα ἢ ὅτι ὑπῆρχον ἐκεῖ ἔργα πρὸ ἀμνημονεύτων χρόνων.

§169ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν τὸ γνωρίζω αὐτό.

§170Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ διαφορά μας εἶναι οὐσιαστική. Σεῖς μᾶς λέγετε περὶ δικαιωμάτων δουλείας. Νομικῶς δὲ εἶναι γνωστὸν τί σημαίνει δικαίωμα δουλείας. Ἡμεῖς ἐννοοῦμεν νὰ προστατευθῇ ἡ ὑφισταμένη κατάστασις.

§171Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ὡς πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. Ἀραβαντινός, εἶναι μία κατάστασις τὴν ὁποίαν δὲν δυνάμεθα νὰ μεταβάλωμεν καὶ ἐὰν θελήσωμεν. Δεχόμεθα ὅπως κατασκευασθῶσιν ἔργα, ὅπως τὸ δημόσιον μὴ ἐπιβαρυνθῇ διὰ μελετῶν, ἀλλὰ δὲν δεχόμεθα τὴν ἀφαίρεσιν τῶν δικαιωμάτων. Πρέπει νὰ ἀποδεικνύω ἐγὼ τὸ βίᾳ λάθρᾳ ἢ κατὰ παράκλησιν, διὰ νὰ δυνηθῶ νὰ διατηρήσω τὰ δικαιώματά μου; Πρέπει νὰ δεχθῆτε μίαν πραγματικὴν κατάστασιν, πρέπει νὰ ἀναγνωρίσητε τὰ δικαιώματα ἐκείνων ὅσοι ἤρδευσαν μέχρι τοῦ 1912 ἢ ὅσοι ἤρδευσαν μέχρι καὶ τοῦ αὔλακος.

§172Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὅταν τεθῇ ὅριον μέχρι τοῦ αὔλακος, εἶναι ἀσφαλὲς ὅτι ὅλαι αἱ περιφέρειαι θὰ ἀρδευθῶσιν. Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἀσφαλῶς προστατεύονται σήμερον μὲ τὰ interdicta.

§173ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς). Τὸ ζήτημα εἶναι εἰς τίνα ἀνήκει τὸ νερό. Ἂν ἀνήκει εἰς τὸ Κράτος καλῶς θὰ διαθέσῃ αὐτὸ τοῦτο. Ἀμφισβητεῖτε ὅτι ἀνήκει εἰς τὸ Κράτος;

§174Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Βεβαίως.

§175ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τότε τὸ πρᾶγμα ἀλλάσσει.

§176Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, ὁσάκις ὁμιλοῦμεν περὶ δικαιωμάτων ἐπὶ τοῦ ὕδατος, ὅτι ὑπάρχουσι τρεῖς δυναταὶ σχέσεις πρὸς τὸ ὕδωρ. Ἔχομεν πρῶτον τὴν σχέσιν πρὸς τὸ ἐν τῷ κτήματί μας ἀναβλύζον ὕδωρ. Ἔχομεν δεύτερον φυσικὴν ἐξουσίαν τοῦ χρησιμοποιεῖν τὸ ὕδωρ τὸ διά τινος κτήματος ῥέον, ἔχομεν τρίτον καὶ τὴν σχέσιν τοῦ δικαιώματος τοῦ ἀτομικῶς ἀνεγνωρισμένου ὑπὲρ ἐκείνου ὁ ὁποῖος ἀπέκτησε δικαίωμα δουλείας ἐπὶ τοῦ ὕδατος. Καὶ τὰ τρία ταῦτα δικαιώματα προστατεύονται ὑπὸ τοῦ νόμου κατά τινα τρόπον. Πρέπει προσέτι νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει ὅτι ἑκάστη τῶν σχέσεων τούτων ἐκπροσωπεῖ οἰκονομικὸν συμφέρον τοῦ διατελοῦντος ἐν αὐτῇ καὶ ὅτι τὸ συμφέρον τοῦτο ἔχει ἀντιπροσωπευθῆ εἰς χρῆμα τὸ ὁποῖον ὁ σήμερον κάτοχος κατέβαλεν εἰς τοὺς προκατόχους ἵνα πορισθῇ τὸ κτῆμα. Διότι κτῆμα τὸ ὁποῖον δικαιοῦται κατὰ τὸν κείμενον νόμον νὰ ποιῆται χρῆσιν διαρκῆ τοῦ φυσικῶς ῥέοντος παρ’ αὐτῷ ὕδατος, ἔχει διὰ τοῦτο ἀξίαν μείζονα διὰ τὴν ὁποίαν ὁ σημερινὸς κύριος τοῦ κτήματος κατέβαλεν ὡρισμένον χρῆμα. Ἤθελον παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν νὰ δηλώσῃ ἂν ἐννοῇ αὕτη ν’ ἀποζημιωθῶσιν πάντες οἱ διατελοῦντες εἰς οἱανδήποτε τῶν τριῶν σχέσεων πρὸς τὸ ὕδωρ, ἃς πρὸ ὀλίγου ἐξέθηκα.

§177ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Προετάθη καὶ ἐδέχθημεν ν’ ἀφαιρεθῇ ἡ λέξις «δουλεία» καὶ νὰ τεθῇ ἡ λέξις «δικαίωμα», ἡ ὁποία εἶναι πολὺ εὐρυτέρα. Τί ἄλλο ζητεῖτε;

§178Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Νὰ δηλώσῃ ἡ Κυβέρνησις ἂν εἰς τὴν λέξιν αὐτὴν περιλαμβάνῃ τὴν ἔννοιαν τῆς νομικῆς σχέσεως πρὸς τὸ ὕδωρ καθ’ ὅλας τὰς ἐκτεθείσας ἐννοίας.

§179Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὁμιλῶμεν περὶ δικαιωμάτων, ὅταν ἔχωμεν μίαν ὑφισταμένην παλαιόθεν κατάστασιν.

§180ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀπὸ πότε ὑφίσταται αὐτὴ ἡ κατάστασις; Ἀπὸ τεσσαράκοντα ἐτῶν; Ἐγὼ θὰ δεχθῶ ἀπὸ δεκαετίας.

§181Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ τεθῇ εἶναι τὸ ἑξῆς: ὀψέποτε ἐμφανισθῇ τὸ ζήτημα, νὰ μὴ μεταβληθῇ ἡ κατάστασις τῶν πραγμάτων. Ἂς μὴ γίνωσι ποτὲ εἰς τὴν Κορινθίαν ἄλλα κτήματα, ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα σήμερον ὑπάρχουσιν, ἀλλὰ τὰ σήμερον ὑπάρχοντα νὰ μὴ στερηθῶσι τοῦ ὕδατος.

§182Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποθέτω, ὅτι ἡ χρῆσις τῆς λέξεως «δικαίωμα», δὲν γίνεται ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ἡ ὁποία θορυβεῖ τοὺς κυρίους. Ἡ ἔννοια τῆς Κυβερνήσεως θὰ εἶναι αὕτη· ὅτι πᾶσα νομικὴ σχέσις ἡ ὁποία τυγχάνει προστασίας, δὲν βλάπτεται. Ἐὰν ἐπεζητεῖτο ἡ μεταβολὴ τοῦ ἰσχύοντος Ἀστικοῦ δικαίου ἐν σχέσει πρὸς τὴν περίστασιν αὐτήν, τότε πρέπει νὰ λεχθῇ ὅτι αἱ ἔννομοι σχέσεις, εἴτε ἐμπράγματα δικαιώματα εἴτε οἱασδήποτε φύσεως ὦσι ταῦτα, ὅπως εἶπεν ὁ ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος κ. Συνάδελφος, τυγχάνουσι προστασίας ἀπὸ τὸ ὑφιστάμενον δίκαιον. Αὐτὴ ἡ προστασία δὲν αἴρεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ νὰ ἀναγνωρισθῇ μία ἀμφίβολος κατάστασις, νομίζω ὅτι εἶναι τόσον ἐπικίνδυνον, ὥστε δὲν χωρεῖ οὔτε ἐν τῇ διανοίᾳ ἡμῶν.

§183Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἶμαι σύμφωνος, διότι ἐννοεῖτε τὴν προστατευομένην ἐννόμως κατάστασιν· ἄρα τὴν προστατευομένην καὶ διὰ τῶν παραγγελμάτων.

§184Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως πᾶσα ἔννομος προστασία δὲν μεταβάλλεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§185Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Αὐτὰ τὰ λέγομεν ἡμεῖς ἐδῶ, ἀλλὰ δὲν λύεται τὸ ζήτημα ἂν δὲν θέσητε ὡρισμένην προθεσμίαν.

§186ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἀρκεῖσθε εἰς αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Δημητρακόπουλος, ἀλλὰ θέλετε νὰ ἱδρύσωμεν νέα δικαιώματα;

§187Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἴμεθα προδιατεθειμένοι νὰ ἱδρύσωμεν δικαιώματα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλομεν ν’ ἀποφύγωμεν εἶναι νὰ μὴ μᾶς ἀρνηθῆτε τὴν ἔννοιαν τοῦ δικαιώματος. Θέλομεν νὰ μᾶς σαφηνισθῇ πῶς ἐννοεῖ τὴν ἔννοιαν τοῦ δικαιώματος τούτου ἡ Κυβέρνησις.

§188ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὅπως ἐννοεῖ αὐτὴν ὅλος ὁ κόσμος οὕτως τὴν ἐννοεῖ καὶ ἡ Κυβέρνησις.

§189Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ ὑφιστάμενον δικαίωμα ἔχει μίαν μεγάλην διαφωνίαν ἐὰν ἡ νομὴ εἶναι δικαίωμα ἢ ὄχι.

§190Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μὲ τὴν ἔννοιαν τὴν ὁποίαν ἔθηκαν κατὰ τὴν διατύπωσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Γούναρης καὶ ὁ κ. Δημητρακόπουλος, ἐννοεῖτε πᾶσαν ἐννόμως προστατευομένην κατὰ τοὺς κειμένους νόμους σχέσιν ὑδατικὴν ἀδιάφορον ἂν εἶναι μορφὴ δουλείας;

§191ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα· εἴμεθα τότε σύμφωνοι.

§192Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὁ νόμος καὶ ἡ σύμβασις δὲν θὰ βλάψωσι τὴν κατάστασιν.

§193ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι εἴμεθα σύμφωνοι ὥστε καὶ τὸ Κράτος καὶ ἡ Πολιτεία καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ προσπαθήσῃ διὰ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ὑπέδειξεν ὁ κ. Συνάδελφος, νὰ περισσεύσῃ περισσότερον χρησιμοποιήσιμον ὕδωρ, ἵνα λάβῃ περισσότερον ὕδωρ ἡ Κορινθία πρὸς ἄρδευσιν, διότι πᾶσα ἔκτασις γῆς, ἡ ὁποία θὰ ἀρδεύητε καλλίτερον ἐν Κορινθίᾳ, θ’ ἀποδίδῃ μεγαλείτερα εἰσοδήματα καὶ τὸ Κράτος θὰ ἔχῃ νὰ λαμβάνῃ περισσοτέρους φόρους. Μὴ ζητῆτε πάρα πάνω.

§194Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ ἡ ἑξῆς τροπολογία «τῶν ποιουμένων χρῆσιν τῶν ὑδάτων καὶ ὧν τὴν χρῆσιν κτλ.».

§195ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δι’ ὅλα;

§196Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Βεβαίως.

§197Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Μόνον περὶ τῆς διατυπώσεως πρόκειται.

§198Ο. ΤΕΤΕΝΕΣ. Θὰ μείνῃ τότε τίποτε διὰ τὰς Ἀθήνας;

§199Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ, Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ, Σ. ΚΡΟ-

ΚΙΔΑΣ. Ἀδιαφοροῦμεν (Φωναὶ καὶ διαμαρτυρίαι).

§200ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κάμνω τὴν δήλωσιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐννοεῖ ὅτι τὸ Κράτος δὲν ἔχει δικαίωμα ν’ ἀφαιρέσῃ κανενὸς δικαιώματα, ἐν τῇ εὐρυτάτῃ σημασίᾳ τῆς λέξεως, ἀπὸ ὅσα ὑφίστανται σήμερον ἐπὶ τῶν ὑδάτων αὐτῶν, ἀλλὰ κάμνει ταὐτοχρόνως καὶ τὴν δήλωσιν ὅτι δὲν ἐννοεῖ διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ νὰ ἱδρύσῃ σήμερον νέα δικαιώματα, διατύπωσις δὲ διατάξεως, ἡ ὁποία δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς δηλώσεις αὐτάς, δὲν εἶναι εὐχερὲς πρᾶγμα ψηφιζομένη νὰ τεθῇ εἰς τὸν νόμον αὐτόν. Προτείνω ὡς ἐκ τούτου νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, νὰ ἀφήσωμεν τὸ ἄρθρον αὐτό, καὶ νὰ συγκροτηθῇ ἐπιτροπὴ ἀποτελεσθησομένη ἐκ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀπὸ τοὺς δύο ἐκ Κορινθίας Βουλευτάς, καὶ ἀπὸ τοὺς κ. κ. Γούναρην καὶ Δημητρακόπουλον, ἥτις νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ νὰ καθορίσῃ τὴν διατύπωσιν τῆς διανομῆς.

§201Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ τὸν κ. Τσαλδάρην καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὡς διαιτητήν.

§202ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δεκτὸν καὶ αὐτό.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν· δέχεται τὴν ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως πρότασιν, καθ’ ἣν ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ καὶ παραπέμπεται τὸ ἄρθρον εἰς ἐπιτροπὴν ἀποτελουμένην ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοὺς κ.κ. τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Ρέπουλην, τὸν κ. Π. Τσαλδάρην, τὸν κ. Σ. Κροκιδᾶν, τὸν κ. Π. Ἀραβαντινόν, τὸν κ. Δ. Γούναρην, καὶ τὸν κ. Ν. Δημητρακόπουλον, ἵνα μελετήσῃ καὶ τροποποιήσῃ αὐτό;

§204ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὴ ἡ πρότασις).

§205Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἡ αὐτὴ ἐπιτροπὴ θέλει διατυπώσει καὶ τὸ τελευταῖον μέρος τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Κροκιδᾶ τὴν ὁποίαν ὑπεσχέθητε ὅτι θὰ δεχθῆτε.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔληξεν ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 11. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 12 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 13).

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 13 ὑπάρχει τροπολογία τῶν κ. κ. Ι. Ξηροῦ καὶ Ν. Καμπάνη. (Ἀναγινώσκεται καὶ ἀπορρίπτεται ἡ τροπολογία ψηφίζεται τὸ 13ον ὡς ἔχει, εἶτα τὸ 14ον καὶ 15ον καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 16ον).

§208Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸν ἀνάδοχον θέλουσι βαρύνει αἱ δαπάναι κλπ. ὡς καὶ αἱ πληρωτέαι ἀποζημιώσεις λόγῳ ἀπαλλοτριώσεως μέχρι τοῦ ὁριστικοῦ ποσοῦ τοῦ 1,000,000. Δὲν εἰξεύρω ἂν ὑπάρχῃ ὑπολογισμὸς ἐκ τοῦ ὁποίου ἐξάγεται ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ θὰ εἶναι 1,000,000 ἢ περισσότερον· ἀλλ’ ἡ διάταξις αὕτη πείθει τὸν ἀνάδοχον ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ θὰ χρειασθῇ καὶ θὰ τὸ ὑπολογίσῃ ἵνα κανονίσῃ τὴν προσφοράν. Εἰς τὴν περίπτωσιν λοιπὸν καθ’ ἣν ἡ ἀποζημίωσις εἶναι κατωτέρα τοῦ 1,000,000, θὰ τῷ γίνῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον μία δωρεά. Ἐπεθύμουν ἄλλην τινὰ διατύπωσιν νὰ κάμωμεν, διότι ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι πρὸς ἀποζημίωσιν θὰ ἀπαιτηθῶσιν 100,000 δραχ. ὁ ἐργολάβος θὰ ὑπολογίσῃ τὸ 1,000,000 καὶ ἑπομένως θὰ προκύψῃ ἓν κέρδος τὸ ὁποῖον οὔτε σωστὸν εἶναι οὔτε ἀναγκαῖον.

§209ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἡ παρατήρησις εἶναι ὀρθή, ἐν τούτοις ὁ προσδιορισμὸς ἐγένετο κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς, τοὺς ὁποίους ἔχομεν ἐκ τῆς ὅλης μελέτης τοῦ ἔργου, διότι γνωρίζομεν πόθεν θὰ διέλθῃ τὸ ὕδωρ καὶ πόσας ἀπαλλοτριώσεις θὰ ἔχωμεν. Πάντως ὅμως ἔπρεπε νὰ θέσωμεν ἓν ἀνώτατον ὅριον.

§210Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐὰν πραγματοποιηθῇ ἀποζημίωσις 800,000 δραχ. ὡρισμένως ὁ ἐργολάβος θὰ κερδήσῃ 200,000.

§211ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Πῶς θέλετε νὰ γίνῃ ἡ διατύπωσις;

§212Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὅτι μέχρι ποσοῦ 1,000,000, ἀποζημιώσεων δι’ ἀπαλλοτριώσεις βαρύνεται ὁ ἐργολάβος, διότι εἰς τὸν ὑπολογισμὸν τῆς τιμῆς, τὴν ὁποίαν θὰ προσφέρῃ, ὡρισμένως θὰ εἶναι ἀνόητος ἂν δὲν περιλάβῃ καὶ τὸ 1,000,000. Ἄν δὲν τὸ περιλάβῃ ἔχετε σεῖς τὸ δικαίωμα νὰ τὸν ἐπιβαρύνητε μὲ 1.000.000.

§213ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἰς τὸ προτελευταῖον ἐδάφιον περιττεύουσι δύο φράσεις· ἡ «Κυβέρνησις δικαιοῦται ἑπομένως νὰ συνομολογήσῃ οἵας ἂν ἤθελεν ἐπιτύχῃ ἐφ’ ἑκάστης κατηγορίας μειώσεις. Ταῦτα νὰ διαγραφῶσι». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 16ον ὡς ἐτροποποιήθη καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 17ον).

§214Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Βλέπω ἐν τῷ ὑπομνήματι τοῦ Κτηματικοῦ Συνδέσμου ὅτι εἰς τὴν τιμὴν τῆς ὑδροληψίας περιλαμβάνεται καὶ ἡ τιμὴ τοῦ μετρητοῦ. Εἶναι γνωστὸν πόσαι καταχρήσεις γίνονται ὑπὸ τῆς ἑταιρίας τοῦ ἀεριόφωτος καὶ τοῦ ἠλεκτροφωτισμοῦ μὲ αὐτοὺς τοὺς μετρητάς. Τοποθετοῦσιν ἓν μηχάνημα 50 δραχμῶν καὶ λαμβάνουσι κατ’ ἔτος 15 δραχ. Θὰ ἦτο λοιπὸν ὀρθὸν νὰ ὁρισθῇ ἡ ἀξία τῶν ἐργαλείων αὐτῶν, νὰ ἐπιτρέπηται δὲ νὰ εἰσπράττηται τόκος πρὸς 5–6% καὶ συγχρόνως ποσόν τι πρὸς ἀπόσβεσιν τῆς ἀξίας των.

§215ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ Κτηματικοῦ Συνδέσμου δὲν εἶναι ἀκριβής. Εἰς οἰκοδομάς, ὧν ἡ ἐτησία πρόσοδος ἀνέρχεται μέχρι 240 δραχ., δὲν θὰ ὑπάρχωσι μετρηταὶ εἰς τὰς ἄνω τῆς προσόδου ταύτης οἰκίας. Ἐκεῖ θὰ τεθῇ ὡρολόγιον, διὰ τὸ ὁποῖον θὰ καταβάλληται ἐνοίκιον καὶ τοῦ ὁποίου ἡ ἀξία δὲν θὰ εἶναι ἀνωτέρα τῶν 15 δραχμῶν. Προκειμένου τώρα περὶ τοῦ ἐλέγχου λαμβάνεται εἰδικὴ πρόνοια ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§216Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐπὶ τοῦ συζητουμένου ἄρθρου ἐπαναλαμβάνω τὴν σύστασιν τὴν ὁποίαν ἔκαμα, ὅτι, ἂν οἱ δῆμοι παρέχουσι σήμερον εἰς τὴν ἑταιρίαν 50 ἕως 60 ὀκάδας ὕδατος, δὲν εἶναι ὀρθόν, ἀφοῦ εἰς τοὺς προϋπολογισμούς των σήμερον ἀναγράφουσιν ἔσοδον ἐκ τοῦ ὕδατος τούτου, νὰ εἶναι ὑπόχρεοι νὰ ἀναγράψωσιν εἰς τὸν προϋπολογισμόν των τοῦ λοιποῦ ἔξοδον, ἀφοῦ θὰ στερηθῶσι τὴν ἰδιοκτησίαν τοῦ ὕδατός των. Θὰ ἦτο καλὸν ἂν ὡρίζομεν ἓν ποσὸν ὕδατος τὸ ὁποῖον νὰ δικαιοῦνται οἱ δῆμοι νὰ χρησιμοποιῶσι διὰ βιομηχανικὰ καταστήματα καὶ διὰ δημοσίαν ὠφέλειαν, ὄχι δὲ πρὸς πώλησιν. Ἐπίσης, ἂν φρονῇ ἡ Πολιτεία ὅτι εἶναι καλόν, τὸ πρὸς βιομηχανικὴν χρῆσιν ὕδωρ νὰ πληρώνηται πρὸς 10 λεπτά, νὰ θέσῃ ὥστε ἀντὶ τῆς αὐτῆς τιμῆς νὰ πληρώνῃ τοῦτο ἡ ναυτιλία. Διατί ἡ ναυτιλία νὰ πληρώνῃ περισσότερον; Ἄλλα Κράτη ὑποστηρίζουσι τὴν ναυτιλίαν των καὶ διὰ χορηγιῶν χρηματικῶν. Ἐπίσης παρατηρῶ ὅτι ἡ ἵδρυσις μιᾶς κρήνης ἀνὰ 1500 κατοίκους, εἶναι ὡς νὰ μὴ ὑπάρχῃ αὐτή ἡ κρήνη. Θὰ χρειασθῇ πολὺς κόπος ὥστε νὰ ὑδρευθῇ τις ἀπὸ αὐτὴν τὴν κρήνην. Ὄχι πρὸς ὕδρευσιν ἀλλ’ οὐδὲ πρὸς πόσιν τῶν ἀνθρώπων καὶ τῶν κτηνῶν, δὲν ἀρκεῖ μία κρήνη. Αὐτὸ εἶναι ἓν δεῖγμα τὸ ὁποῖον δεικνύει τὸν πολιτισμὸν μιᾶς χώρας. Εἰς τὰ θερμὰ κλίματα, πρέπει νὰ ὑπάρχωσιν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότεραι κρῆναι διὰ νὰ μὴ εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ πτωχὸς ἄνθρωπος νὰ καταφεύγῃ εἰς τὸ οἰνοπωλεῖον καὶ τὸ καφφενεῖον. Μάλιστα δέ, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἓν κύπελλον, πολὺ καθαρόν, εἰς τρόπον ὥστε εἰς ἓν δευτερόλεπτον νὰ δύναταί τις νὰ κορέσῃ τὴν δίψαν του. Ἐπίσης πρὸς ποτισμὸν τῶν ζῴων δύναται νὰ ὑπάρχῃ δοχεῖον ὥστε νὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ λάβῃ τις ἐκεῖθεν ὕδωρ καὶ νὰ ἀποκλείσῃ τὴν ὕδρευσιν καὶ οὕτω οὔτε φθορὰ θὰ γίνῃ ὕδατος. Εἶναι ἄλλως μία ἔνδειξις πολιτισμοῦ καὶ ἀγάπης πρὸς τοὺς τοῦτο ἀνθρώπους καὶ τὰ κτήνη ἀκόμη, τὰ ὁποῖα εἰς τὰ θερμὰ κλίματα ὡς εἶναι τὸ τῆς Ἑλλάδος, ἔχουσιν ἀνάγκην νὰ ποτίζωνται. Ἐν Εὐρώπῃ εἶναι ἔξω ἀπὸ κάθε δημόσιον δρόμον καὶ ἕν ἀργυροῦν κύπελον (τάσι) διὰ νὰ πίνῃ ὁ κόσμος. Εἶναι δεῖγμα κοινωνικῆς σημασίας τοῦτο (διάλογοι).

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπ. Θεοδωρόπουλος.

§218Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρεκάλουν νὰ προστεθῇ λουτρῶν ἢ πλυντηρίων.

§219ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μόνον διὰ τὰ καταστήματα λουτρῶν, κύριε Πρόεδρε, καθαριότητος. Προτείνω μίαν τροπολογίαν ὅπως ἡ διὰ τὰ καταστήματα λουτρῶν τιμὴ τοῦ ὕδατος, ὁρισθῇ εἰς λεπτὰ 14. Αὐτὸ νομίζω εἶναι ἐνδεδειγμένον διὰ πολλοὺς λόγους καὶ διότι γίνεται πολὺ χρῆσις ἐδῶ.

§220Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Δὲν θὰ ἀναγκασθῇ ὁ δῆμος νὰ κάμῃ λουτρά;

§221ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Θὰ κάμῃ λουτρά.

§222Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ὄχι μόνον ἡ τιμὴ εἶναι ἀκριβὴ ἀλλ’ ὑπάρχει καί τι τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι πολὺ πιθανὸν νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ὕδρευσιν. Κατὰ τὸ ἄρθρον 20ὸν τῆς συγγραφῆς, τὸ ὕδωρ δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ εἰμὴ δι’ ἀπόσβεσιν πυρκαϊῶν κλπ. Ἑπομένως δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ λαμβάνηται ὕδωρ ἐκ τῶν ὑδρονομικῶν στομίων. Ἐκτὸς τούτου παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως κατ’ οὐδένα λόγον ἐπιτρέψῃ τὴν ἀνάμιξιν τῶν ὑδάτων τῆς πόλεως Πειραιῶς μὲ τὰ ὕδατα τῆς Στυμφαλίας, διότι ἂν γίνῃ ἀνάμιξις θέλομεν καταστρέψει τὴν ποιότητα τοῦ ὕδατος.

§223ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν λέγεται αὐτό, ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§224Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Τὸ λέγετε. Λέγετε ἐν ἐλλείψει ὕδατος, θὰ γίνηται χρῆσις τῶν ὑδάτων τοῦ Πειραιῶς.

§225ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Διὰ κατάβρεγμα.

§226Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν διατρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ ἔχωμεν ἔλλειψιν ὕδατος, θὰ λαμβάνωμεν ὕδωρ ἐκ Πειραιῶς. Τὰ ἐν Πειραιεῖ πλοῖα τότε θὰ ἔχωσι τὸ παλαιὸν ὕδωρ. Καταργοῦμεν λοιπὸν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κάμνομεν.

§227ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις λαμβάνει πρόνοιαν διὰ διατάξεως ῥητῆς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὥστε καθ’ ἣν στιγμὴν θὰ παρουσιασθῇ ἔλλειψις ὕδατος καὶ θὰ χρειασθῇ νὰ γίνῃ χρῆσις καὶ ἄλλου ὕδατος, νὰ ἐπιτρέπηται νὰ κάμνῃ τις χρῆσιν τοιαύτην κατόπιν ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ ὁποῖον μεριμνᾷ διὰ τὴν δημοσίαν ὑγιείαν καὶ τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ τὴν χρῆσιν ὕδατος καθ’ ὃν τρόπον ἤθελε κρίνει ἡ ἑταιρία.

§228Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Εἰς τὸ 30ον ἄρθρον τῆς συγγραφῆς γίνεται λόγος ὅτι ἀπὸ τὰ ὑδρονομικὰ στόμια δὲν θὰ ἐπιτρέπηται ἡ παροχὴ ὕδατος εἰμὴ δι’ ὡρισμένας ἀνάγκας.

§229ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἔπειτα συζητοῦμεν περὶ τούτου. Ὁ κ. Κουτούπης ὡμίλησε προηγουμένως διὰ τὰ λουτρὰ καὶ διὰ τὴν πληρωμήν. Νομίζετε ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ περιληφθῇ τροποποίησίς τις κατὰ τὴν ὁποίαν «τὸ καταβληθησόμενον ἐνοίκιον δὲν θὰ ὑπερβαίνῃ τὰς τρεῖς δραχμάς;»

§230Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐτησίως.

§231ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα.

§232Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Εἰς τὰ δημοτικὰ κτίρια νὰ περιλαμβάνωνται καὶ τὰ δημοτικὰ λουτρὰ καὶ τὰ δημοτικὰ πλυντήρια.

§233ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἂν εἴπω αὐτό, τότε θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ ἀμφισβητήσεως.

§234Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὅταν ἡ διάταξις εἶναι ἀόριστος, ὁ Δῆμος δύναται νὰ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὴν ἑταιρίαν ὅλον τὸ ὕδωρ. Δύναται νὰ λάβῃ 30 καὶ 40 ὀκάδας καὶ νὰ ἐρημώσῃ τὴν πόλιν. Πρέπει νὰ εἴπωμεν ὅτι ὁ δῆμος δικαιοῦται νὰ διαθέσῃ ποσὸν ὕδατος διὰ τὰ δημόσια πλυντήρια· ἑπομένως ὁ ἀνάδοχος πρέπει νὰ διατελῇ ἐν γνώσει πόσον ποσὸν εἶναι ὑπόχρεος νὰ διαθέσῃ.

§235ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Νὰ τεθῇ περιοριστικὴ διάταξις.

§236Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μάλιστα, διὰ νὰ μὴ γίνῃ κατάχρησις ἐκ μέρους τοῦ ἀναδόχου. Δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ εἴπωμεν ὅτι ὁ Δῆμος δύναται νὰ διαθέτῃ κατ’ ἰδίαν βούλησιν, ἄνευ πωλήσεως, δωρεὰν ποσὸν ὕδατος τόσον, 5 ἢ 10 ὀκάδας διὰ δημοτικὰ πλυντήρια, διὰ λουτρὰ κλπ.

§237Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναφέρετε, κ. Ὑπουργέ, τὰ σφαγεῖα. Διατί ἀναφέρετε τοῦτο; Πρόκειται περὶ ποσότητος μεγίστης, ἡ ὁποία θὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ τὴν καθαριότητα τῆς πόλεως.

§238ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἂν ὑποτεθῇ ὅτι κατασκευάζει κτίρια ὁ Δῆμος καὶ μισθώσει αὐτά, ἤθελε κινδυνεύσει, προκειμένου περὶ σφαγείων εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν ἤθελεν ἐκμεταλλευθῇ αὐτὰ ἡ ἑταιρία, νὰ πληρώνῃ τὸ ὕδωρ. Διὰ τοῦτο εἴπομεν ὅτι ἐκεῖ νὰ παρέχηται δωρεὰν τὸ ὕδωρ χωρὶς νὰ γίνεται ἐξαίρεσις, εἴτε εἰς τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον εἴτε εἰς τὸ κατόπιν ὑποβληθέν. Δι’ αὐτὸ γίνεται λόγος περὶ σφαγείων, διότι, εἴτε ὑπὸ τοῦ Δήμου ἐκμεταλλεύονται εἴτε ὑπὸ ἑταιρίας, πρέπει ταῦτα νὰ εἶναι ἀπηλλαγμένα πάσης πληρωμῆς. Ἀφήσατε τὰ λοιπὰ ὡς ἔχουσι διότι δὲν εἶναι εὔκολον νὰ δεχθῶ τροποποίησιν.

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 17 ὁ κ. Μπασιᾶς ἔχει ὑποβάλει σκέψιν, ἐπειδὴ δέ, δὲν κατέληξεν εἰς τροπολογίαν, δὲν τὴν ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλήν. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 17). Ἄρθρον 18 (ἀναγινώσκεται).

§240Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ λέγεται νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸν ἀνάδοχον ὅπως τὴν τυχὸν παραγομένην ἠλεκτρικὴν δύναμιν, τὴν ἐπὶ πλέον τῆς ἀναγκαίας διὰ τὴν ἀνύψωσιν τῶν ὑδάτων τοῦ ὑδραγωγείου καὶ διὰ τὰς ἑτέρας ἀνάγκας τῆς ἐπιχειρήσεως, πωλῇ πρὸς κίνησιν καὶ φωτισμὸν κλπ.» Ὥστε ἐνταῦθα τίθεται μία διάταξις μεγίστης σπουδαιότητος. Πρόκειται περὶ ἐγκαταστάσεως ἠλεκτρικῆς οἱασδήποτε. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐρωτῶ· τὸ δικαίωμα αὐτὸ τῆς ἠλεκτρικῆς ἐγκαταστάσεως εἶναι ἀόριστον καὶ δίδεται καὶ αὐτὸ διὰ 70 ἔτη; Ἀλλὰ τότε δίδομεν εἰς τὴν ἑταιρίαν διὰ μιᾶς τόσον κεκρυμμένης διατάξεως τὴν εὐκαιρίαν νὰ κερδήσῃ ἴσως κολοσσαῖα ποσά, διότι τὸ δικαίωμα ἐπὶ 70 ἔτη τῆς ἠλεκτρικῆς ἐγκαταστάσεως θ’ ἀπέκλειε τὸν Δῆμον ἀπὸ τοῦ νὰ κάμῃ οὗτος τοιαύτην ἐγκατάστασιν ἄν ποτε ἤθελε νὰ πράξῃ τοῦτο (Διάλογοι). Παρακαλῶ, κύριε Ὑπουργέ, ὑπάρχει σήμερον μία ἠλεκτρικὴ ἑταιρία καὶ ὅτε ἠπείλησεν αὐτὴν ἡ ἑταιρία τοῦ Ἀεριόφωτος διὰ νέας ἐγκαταστάσεως, ἠναγκάσθη αὕτη νὰ ὑποκύψῃ καὶ ἐγένετο μία σύμβασις ὡς εἶδος μονοπωλίου διὰ τοῦ ὁποίου ὁ εὐτυχὴς λαὸς τῶν Ἀθηνῶν πληρώνει διπλάσια τριπλάσια παρ’ ὅτι πρέπει νὰ πληρώνῃ. Ἅμα γίνῃ μία νέα ἑταιρία....

§241ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Θὰ πολεμήσῃ αὐτήν.

§242Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Θὰ τὴν πολεμήσῃ, ἀλλ’ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον δὲν εἶναι τόσον ἀνόητοι αἱ ἑταιρίαι. Συμφωνοῦσι μεταξύ των καὶ ἅμα γίνωσι δύο ἑταιρίαι, βεβαίως πᾶσα τρίτη ἀποκλείεται, διότι μόνον ἀνόητος ἐπιχειρηματίας θὰ ἔκαμνε καὶ τρίτην ἠλεκτρικὴν ἐγκατάστασιν, διὰ νὰ εἰσέλθῃ αὐτὸς εἰς τὸ τράστ· θ’ ἀπεκλείετο ἑπομένως καὶ ὁ Δῆμος. Ἄλλως τε μονοπώλιον ἠλεκτρικῆς ἐγκαταστάσεως δὲν ὑπάρχει καὶ δύναται ὁ Δῆμος νὰ κάμῃ τοιαύτην, ἂν εἶναι ἐλεύθερος. Δὲν εἶναι δυνατὸς ὁ ἀνταγωνισμός. Ἔπειτα, ἀφοῦ δώσωμεν εἰς τὴν πρώτην ἑταιρίαν δικαίωμα προνομίου, εἴτε διὰ πέντε εἴτε διὰ δέκα ἔτη, εἶναι ὀρθὸν νὰ τῇ παραχωρήσωμεν τὴν ἐγκατάστασιν, ἡ ὁποία εἰς τὸ μέλλον δύναται νὰ συγκεντρώσῃ κολοσσαίαν δύναμιν ὄχι μόνον φωτισμοῦ καὶ κινήσεως ἀλλά τις οἶδε καὶ ποίαν ἄλλην; Εἶναι ὀρθὸν τὴν ἐγκατάστασιν νὰ τὴν δώσωμεν εἰς ἑταιρίαν χωρὶς νὰ δεσμεύσωμεν αὐτὴν διὰ τῶν ὅρων, διότι ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον δύναται ὁ ἀνάδοχος νὰ ἔχῃ ἕως 70 ἔτη τὴν ἐγκατάστασιν ἣν θὰ κάμῃ, τότε δὲ θὰ δοθῇ εἰς αὐτὸν τὸ προνόμιον τὸ ὁποῖον δὲν ὑπολογίζομεν. Θὰ ἦτο καλλίτερον νὰ λείψῃ τελείως αὐτό, ν’ ἀποτελέσῃ δὲ δικαίωμα ἰδικιτέρας συμβάσεως, τὸ ζήτημα τῆς ἠλεκτρικῆς ἐγκαταστάσεως.

§243ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ζητεῖται ἐξασφάλισις, εἶναι ἀπαραίτητον νὰ δώσωμεν πᾶσαν οἱανδήποτε ἐξασφάλισιν. Νομίζω ὅμως ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀπαλείψωμεν ἐξ ὁλοκλήρου τὴν διάταξιν, διότι ἀποβλέπει καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν ἤθελεν ὑποτεθῆ ὅτι ἀποφασίζεται ἡ μεταφορὰ τῶν ὑδάτων τοῦ Μέλανος ποταμοῦ, ὅτε κατ’ ἀνάγκην θὰ ἔχωμεν τότε χρῆσιν μεγάλης ἠλεκτρικῆς δυνάμεως. Προκειμένου λοιπὸν νὰ ἔχωμεν μίαν ἠλεκτρικὴν δύναμιν τοιαύτην, λόγῳ τῆς μεταφορᾶς τῶν ὑδάτων, ἡ Κυβέρνησις ἐσκέφθη· δὲν θὰ ἦτο ἄρα ὀρθὸν νὰ ἐκμεταλλευθῇ καὶ ἡ πόλις ὁλόκληρος τὸν πλοῦτον αὐτὸν τῆς ἑταιρίας καὶ δι’ ἄλλας ἀνάγκας καὶ δι’ ἀνάγκας φωτισμοῦ; Νὰ ἔχῃ εὐθηνότερον τὸν φωτισμὸν παρ’ ὅσον ἔχει αὐτὸν σήμερον; Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐτέθη ἡ διάταξις. Ἄλλως περαιτέρω τὸ ἄρθρον συμπληροῦται διὰ διατάξεως ἐχούσης οὕτω (ἀναγινώσκει)· «Τὸ αὐτὸ δὲ δικαίωμα δύναται νὰ παραχωρηθῇ αὐτῇ καὶ διὰ τὴν δυναμένην νὰ παραχθῇ ἠλεκτρικὴν δύναμιν ἐξ ἑτέρων οἱωνδήποτε ἐγκαταστάσεων τῆς ἀναδόχου. Τὰ ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ ὁριζόμενα δικαιώματα δύνανται νὰ παραχωρηθῶσιν εἰς τὸν ἀνάδοχον καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ μεταφορὰ τῶν ὑδάτων γίνῃ διὰ τῆς παλαιᾶς αὐτῶν ῥοῆς κλπ.». Αὐτὸ τί σημαίνει; Σημαίνει ὅπως φαίνεται ἐκ τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι ἡ ἑταιρία θὰ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐγκαταστήσῃ ὑδαταποθήκην εἰς τὴν θέσιν Στρέφι· θὰ ἔχῃ τότε ἀνάγκην δυνάμεως μηχανικῆς. Θὰ ἔχῃ ἐπίσης ἀνάγκην παρομοίας ἠλεκτρικὰς δυνάμεως καὶ ἐν Πειραιεῖ, διὰ τῆς ἐγκαταστάσεως μηχανοστασίου πρὸς ἀνύψωσιν τῶν ὑδάτων. Διατί νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ὠφεληθῇ ἡ πόλις αὐτὴν τὴν εὐκολίαν κατὰ τοῦ ὑφισταμένου μονοπωλίου τῆς παροχῆς; Τώρα, προκειμένου περὶ τῆς ἐξασφαλίσεως, αὐτὸ τὸ «δύναται νὰ ἐπιτραπῇ» ἴσως δὲν θεωρεῖται ἐπαρκές. Τὸ νόημα εἶναι ὅτι διὰ νὰ ἐπιτρέψῃ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τοῦτο, δέον νὰ ζητήσῃ ὅλας τὰς ἐγγυήσεις καὶ τοὺς ὅρους οἱ ὁποῖοι θὰ τύχωσι καὶ τῆς νομοθετικῆς κυρώσεως τῆς Βουλῆς. Ἄν πρόκηται νὰ τεθῇ τι ἐνταῦθα, νὰ τεθῇ ὡς ἑξῆς· «δύναται νὰ ἐπιτραπῇ δι’ εἰδικοῦ νόμου», ὥστε ἡ Βουλὴ νὰ γνωρίζῃ ὑπὸ τίνας ὅρους θὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα τοῦτο. Πάντως ὅμως θὰ ὑπάρξῃ ἡ διάταξις.

§244Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Συμφωνότατος, ἀλλὰ ν’ ἀποκλεισθῇ τὸ τυχὸν μονοπώλιον.

§245ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα. Λοιπὸν νὰ κάμωμεν τὴν διατύπωσιν ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει) «Εἰς τὸν ἀνάδοχον δύναται νὰ ἐπιτραπῇ κατὰ τοὺς ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τεθησομένους ὅρους, ὅπως τὴν τυχὸν παραγομένην ἠλεκτρικὴν δύναμιν κλπ». Ὑποθέτω ὅτι τοῦτο εἶναι ἐπαρκέστατον.

§246Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἤθελον νὰ νοηθῇ ὅτι τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον δύναται νὰ παραχωρήσῃ ὁλόκληρον τὸ δικαίωμά του εἰς τὴν Βουλήν, χωρὶς νὰ ὑπολογίζῃ τίνες περιπτώσεις θὰ προκύψωσιν ἐξ ἑνὸς τοιούτου δικαιώματος ἢ τοιαύτης παραχωρήσεως.

§247ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Πῶς θέλετε νὰ ἐξασφαλισθῶμεν κατὰ παντὸς μονοπωλίου;

§248Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μόνον διὰ τοῦ καθορισμοῦ τοῦ ἀνωτέρου ὁρίου τῆς τιμῆς.

§249ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ ὁρίσωμεν τιμήν.

§250Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Οὐχί, ἀλλὰ νὰ ἐπιφυλάξητε αὐτὸ τὸ δικαίωμα νὰ τὸ καθορίσῃ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον.

§251ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς ἔχω· «κατὰ τοὺς ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τεθησομένους ὅρους»· ὥστε ἔχει καλῶς τὸ ἄρθρον. Τώρα ἕτερον ζήτημα. Ἡ διατύπωσις τοῦ τελευταίου ἐδαφίου «οἱ ἀγωγοὶ τοῦ ἠλεκτρικοῦ ῥεύματος πρέπει νὰ τοποθετῶνται ὑπογείως», δὲν εἶναι ὀρθή. Τὰ τῆς τοποθετήσεως τῶν ἀγωγῶν τοῦ ἠλεκτρικοῦ ῥεύματος κανονίζονται ὑπὸ εἰδικῶν κανονισμῶν, διότι ὑποθέσατε ὅτι εἰς ἕν σημεῖον, ἐκτὸς τῆς πόλεως Ἀθηνῶν, ζητεῖται ἡ παροχὴ ἠλεκτρικῆς δυνάμεως. Φαντάσθητε λοιπὸν νὰ εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ ἑταιρία νὰ μεταφέρῃ αὐτὴν ὑπογείως. Νὰ τεθῇ λοιπὸν ἡ φράσις «ἐντὸς τῆς πόλεως Ἀθηνῶν».

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 18ον ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 19ον (ἀναγινώσκεται)

§253ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Νὰ τεθῇ ἀντὶ τῆς λέξεως «περιλαμβανομένης τῆς Κορίνθου», «προτιμωμένης τῆς Κορίνθου».

§254Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐτίθετο ὡς ὑποχρέωσις, «ἐφ’ ὅσον ἐπαρκεῖ μετὰ τὴν ὕδρευσιν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς».

§255ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ.

§256Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἂς μείνῃ λοιπὸν «προτιμωμένης τῆς Κορίνθου».

§257Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ δικαίωμα τῆς ἑταιρίας δὲν πρέπει νὰ χρησιμοποιηθῇ πρὸς κερδοσκοπίαν εἰς βάρος τῆς πόλεως. Δὲν ἕπεται ὅτι ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν πρέπει νὰ ἔχῃ μόνον τὸ ὕδωρ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πληρώνει. Ὅταν ἔχῃ περισσότερον θὰ ἐξυπηρετῶνται καλλίτερον αἱ ἄλλαι ἀνάγκαι τῆς πόλεως, τὸ κατάβρεγμα π. χ. ἡ καθαριότης κτλ. Ὥστε δὲν πρέπει νὰ δύναται ἡ ἑταιρία νὰ διαθέτῃ ἐντεῦθεν τοῦ Ἰσθμοῦ ὅσον ὕδωρ θέλει αὐτοβούλως. Τὸ δικαίωμα τοῦτο νομίζω ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ εἰς αὐτὴν κατόπιν ἀδείας τῆς Κυβερνήσεως, διότι δυνατὸν ἡ ἑταιρία νὰ χρησιμοποιῇ τὸ δικαίωμα αὐτὸ ὑπὲρ τῶν συμφερόντων της καὶ οὐχὶ ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῶν πόλεων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, αἱ ὁποῖαι ἀναλαμβάνουσι διὰ τῶν βαρῶν εἰς τὰ ὁποῖα ὑποβάλλονται νὰ ἀποζημιώσωσι τὴν ἑταιρίαν δι’ ὅλας τὰς δαπάνας. Μὴ νομίζετε δὲ ὅτι μία ἑταιρία θὰ ἐκτιμήσῃ ὡς δεῖ τὰ πράγματα. Ἡ ἑταιρία θὰ προσπαθήσῃ ν’ ἁρπάσῃ ὑπὲρ ἑαυτῆς ὅλα τὰ δικαιώματα. Ἡ τοιαύτη λοιπὸν χρῆσις τοῦ δικαιώματος πρέπει νὰ παρέχηται ἑκάστοτε ἀδείᾳ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία θὰ ἐκτιμᾷ κατὰ πόσον τὸ ὕδωρ δὲν θὰ εἶναι πρὸς ζημίαν τῶν πόλεων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀποζημιώσωσι τὴν ἑταιρίαν.

§258Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τὸ λέγει· «διὰ Βασιλικῶν Διαταγμάτων».

§259ΣΩΤ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τὸ ἄρθρον νομίζω ὅτι ἔχει κάλλιστα. Ἄλλως τε δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ. Καὶ δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Ἐὰν μετέβαινεν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν Στυμφαλίαν, ὅπως κατ’ ἐπανάληψιν εἶπον αὐτῷ, θὰ ἐμάνθανεν ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις, διότι τὸ ὑδραγωγεῖον θὰ διέλθῃ διὰ τοῦ Ἁγίου Γεωργίου τῆς Νεμέας, διὰ τῶν Κλεωνῶν, διὰ τοῦ Ἁγ. Βασιλείου, καὶ διὰ τῶν Ἑξαμιλίων. Φρονεῖτε σεῖς ὅτι συνᾴδει πρὸς τὰ ἤθη τὰ Ἑλληνικὰ νὰ διέρχηται τὸ ὕδωρ ἐκ τῆς κωμοπόλεως ἢ τῆς πολίχνης καὶ οἱ κάτοικοι, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἔχωσιν ὕδωρ, νὰ τὸ ἀφήνωσι θρησκευτικῶς νὰ ἔρχηται εἰς τὰς Ἀθήνας; Θὰ ἔλθητε κατόπιν εἰς τὴν Κόρινθον, κατόπιν εἰς τὰ Μέγαρα, κατόπιν εἰς τὴν Ἐλευσῖνα καὶ πιστεύετε ὅτι εἶναι δυνατόν, ὑδραγωγεῖον διερχόμενον ἐκ τόσων μερῶν, νὰ μείνῃ ἄθικτον καὶ μετ’ εὐλαβείας θρησκευτικῆς νὰ θεῶνται αὐτὸ οἱ διψῶντες κάτοικοι, διότι ὅλοι διψῶσι, νὰ ἔρχεται ἄθικτον εἰς Ἀθήνας;

§260Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Ποῦ ἀρδεύονται τώρα;

§261ΣΩΤ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἔχουσιν ἄλλοι φρέατα, καὶ ἄλλοι κρήνας, ἀλλὰ τὸ ὕδωρ τῆς Στυμφαλίας εἶναι ὡραιότερον, καὶ σᾶς βεβαιῶ ὅτι, ἐὰν δὲν τὸ πίωσι διὰ τῆς νομίμου ὁδοῦ, θὰ τὸ πίωσι διὰ τῆς ἄλλης.

§262Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπεθύμουν ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, κ. Ὑπουργέ, νὰ ἐπαναλάβω μίαν εὐχὴν τῶν κατοίκων Ἑξαμιλίων, Κλεωνῶν καὶ Λουτρακίου’ ἂν δὲν ἔχητε δηλ. δυσκολίαν, νὰ προσθέσητε «προτιμωμένων τῆς Κορίνθου, Λουτρακίου, Ἑξαμιλίων καὶ Κλεωνῶν».

§263ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν.

§264ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 19ον ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 20 (ἀναγινώσκεται).

§265Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν τρίτην παράγραφον ὁρίζεται (ἀναγινώσκει) ὅτι «ἡ καταβολὴ τῆς εἰσφορᾶς ταύτης ἄρξεται ἀπὸ τοῦ ἔτους ἐντὸς τοῦ ὁποίου θέλουσι λειτουργήσει αἱ ὑπόνομοι ὑπὸ τὰς ὁδοὺς καὶ πλατείας κλπ.». Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω· ἂν ἡ λειτουργία ἄρξηται ἀπὸ τοῦ μηνὸς Δεκεμβρίου, θὰ ὑποχρεωθῶσιν οἱ κάτοικοι καθ’ ὅλον τὸ ἔτος νὰ πληρώσωσι διὰ τὰς ὑπονόμους τὴν καταβολήν; Νὰ διασαφηνισθῇ τοῦτο.

§266Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι σπουδαιοτέρα εἰσφορὰ εἶναι ἡ τοῦ 2%, ἀλλὰ καὶ εἰς ταύτην διατί νὰ μὴ λαμβάνηται ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ ὕψος τῆς οἰκοδομῆς ἀλλὰ μόνον τὸ τρέχον μέτρον τῆς προσόψεως τῆς οἰκοδομῆς ἢ τοῦ οἰκοπέδου;

§267ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἡ εἰσφορὰ τῆς δραχ. 1,25 ἐτέθη κατὰ τρέχον μέτρον τῆς οἰκοδομῆς ἢ τοῦ οἰκοπέδου, διότι τὸ ὕψος εἶναι ἀνάλογον καὶ τοῦ πλάτους καὶ τοῦ μήκους.

§268Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι ἐνδέχεται μία οἰκοδομή, ἡ ὁποία ἔχει ὡρισμένην πρόσοψιν, νὰ ἔχῃ πενταπλάσιον ὕψος ἀπὸ ἄλλην ἥτις ἔχει τὴν αὐτὴν ἔκτασιν προσόψεως, καθότι ἡ μία εἶναι μονόροφος ἡ δὲ ἄλλη ἔχει πέντε ὀρόφους. Ἐκτὸς δ’ αὐτοῦ δύναται νὰ ἔχῃ καὶ βάθος μέγα, διότι αἱ ὑψηλαὶ οἰκίαι ἔχουσι καὶ βάθος ἀνάλογον. Θὰ συμβαίνῃ λοιπὸν μία οἰκία νὰ πληρώνῃ τὸ αὐτὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ πληρώνῃ καὶ ἑτέρα ἥτις θ’ ἀποφέρῃ δεκαπλάσιον ἐνοίκιον. Τοῦτο εἶναι ἄδικον.

§269ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἀπόλυτος δικαιοσύνη δὲν ὑπάρχει. Μάλιστα ὑπάρχει τὸ ἀντίθετον, προκειμένου περὶ φόρων. Φόρος ἀπολύτως ἴσως διὰ πάντας δὲν ὑπάρχει, οὔτε ὑπῆρξε οὔτε θὰ ὑπάρξῃ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἀπόλυτον ἰσότητα καὶ ἂς ἐμμείνωμεν εἰς αὐτὴν τὴν διάταξιν ἡ ὁποία ὡς παρετήρησεν ὁ κ. Συνάδελφος, δὲν εἶναι καὶ δυνατὸν νὰ μεταβληθῇ, διότι οἱαδήποτε μεταβολὴ θὰ συνεπήγετο τὴν μετατροπὴν ὅλων τῶν διατάξεων.

§270Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι δύναται ἡ ἑταιρία νὰ λαμβάνῃ δραχ. 1,25 κατὰ μέτρον προσόψεως, ἀλλ’ ἡ κατανομὴ αὐτοῦ νὰ γίνηται ὑπὸ τῆς Πολιτείας λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν καὶ τοῦ ὕψους καὶ τοῦ βάθους. Νὰ γίνηται ἡ διανομὴ εἰς βάρος τῶν ἰδιοκτητῶν ἀναλόγως τοῦ μήκους, τοῦ ὕψους καὶ τοῦ βάθους, ἀναλόγως τοῦ κυβισμοῦ. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 20 ὡς ἔχει καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 21).

§271Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐγγυηθῇ κατώτατον ὅριον προσόδου ἐκ τῶν ἐν τοῖς προηγουμένοις ἄρθροις ὑπὲρ τοῦ ἀναδόχου εἰσπράξεων, ἀναλαμβανούσης τῆς Κυβερνήσεως τὴν συμπλήρωσιν τοῦ τυχὸν εἰσπραχθησομένου ἐπὶ ἔλαττον ποσοῦ· Δὲν θέλω νὰ κατηγορήσω τὴν διάταξιν αὐτήν, σκοποῦσαν τὴν ἐξασφάλισιν τῆς εὑρέσεως ἀναδόχου, ἀλλ’ ὅταν ἡ Πολιτεία ἀναλαμβάνει νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ κατώτατον ὅριον, ἠξεύρετε τί συμβαίνει; Ἐξασφαλίζεται ὁ ἀνάδοχος κατὰ παντὸς κινδύνου, ἀλλὰ δὲν ἐξασφαλίζεται ἡ Πολιτεία κατὰ τῶν ὑπερβολικῶν κερδῶν. Εἶναι σοβαρωτάτη ἡ διάταξις αὐτὴ καὶ θὰ ἐδικαιολόγει μακροτάτην συζήτησιν. Βεβαίως, ὡς συνεζητήθη ἡ παροῦσα σύμβασις, δὲν συνεζητήθησαν ὡς ἔδει ὅλαι αὐτῆς αἱ διατάξεις· οὔτε δύναταί τις γενικῶς ὁμιλῶν νὰ ἐξετάσῃ ὅλας αὐτὰς τὰς διατάξεις. Νομίζω ὅμως ὅτι μερικὰ πράγματα πρέπει νὰ ἐξασφαλισθῶσιν.

§272ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ τὸ 2ον ἐδάφιον τροποποιεῖται, ὡς τροποποιεῖται καὶ τὸ ἑπόμενον ἄρθρον. Ἡ ἐγγύησις, ἡ ὁποία παρέχεται ὑπὸ τοῦ Κράτους, θεωρεῖται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὡς ὅρος ἀπαραίτητος διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ εὕρεσις ἀναδόχου. Ὁ κ. Συνάδελφος γνωρίζει ὅτι δὲν ἐμφανίζεται τὸ πρῶτον ἡ διάταξις, καθ’ ἣν ἀναλαμβάνει τὸ Κράτος τὴν ὑποχρέωσιν ἐγγυήσεως ἑνὸς κατωτάτου ὁρίου προσόδου.

§273Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἰς τοὺς σιδηροδρόμους ὅπου εἶναι ἀόριστος ἡ ἐπιχείρησις.

§274ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Καὶ ἐδῶ εἶναι ἀόριστος. Ἄλλως τε ὁ μόνος κίνδυνος ὁ ὁποῖος ὑπάρχει εἶναι, καθὼς ἤκουσα, μὴ κερδήσῃ πολλὰ καὶ μεγάλα ἡ ἑταιρία. Ἂν θεωρήσωμεν ὡς βάσιμον αὐτό, τότε ἡ διάταξις καταντᾷ ἄνευ οὐδεμιᾶς σημασίας καὶ τὴν ἔχομεν διὰ νὰ προσελκύσωμεν τὰς ἑταιρίας, αἱ ὁποῖαι ἤθελον δυσπιστήσει εἰς τοὺς ὑπολογισμοὺς τοὺς ἐμφανίζοντας τὰ μεγάλα κέρδη. Τὸ βʹ καὶ γʹ ἐδάφιον μεταρρυθμίζονται ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Πρὸς ἐξασφάλισιν μερίσματος μὴ ὑπερβαίνοντος τὰ 4% ἐπὶ τοῦ καταβεβλημένου μετοχικοῦ κεφαλαίου, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν κατὰ τὸ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 23 τοῦ παρόντος ἐξόδων, χρεωλυσίων καὶ τόκων, ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐγγυηθῇ κατώτατον ὅριον προσόδου ἐκ τῶν ἐν τοῖς προηγουμένοις ἄρθροις ὑπὲρ τοῦ ἀναδόχου εἰσπράξεων, ἀναλαμβανούσης τῆς Κυβερνήσεως τὴν συμπλήρωσιν τοῦ τυχὸν εἰσπραχθησομένου ἐπὶ ἔλασσον ποσοῦ». Τὰ τυχὸν καταβληθησόμενα ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ποσά, εἴτε λόγῳ ἐπὶ πλέον ἀποζημιώσεων εἴτε πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ἐγγυηθησομένου κατωτάτου ὁρίου προσόδου εἴτε διὰ οἱασδήποτε ἑτέρας χάριν τοῦ ἔργου δαπάνας, θέλουσιν ἀποδοθῆ τῷ δημοσίῳ ἐντόκως πρὸς 5%, συμφώνως ταῖς διατάξεσι τοῦ ἄρθρου 23 τοῦ παρόντος νόμου». Ἐπειδὴ μᾶς ἐφάνη ὅτι θὰ ἦτο τελείως σύμφωνος πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου ὁ καθορισμὸς ἐν τῇ διατάξει τοῦ ἄρθρ. 23 τοῦ τρόπου τῆς διανομῆς τῶν περισσευμάτων, μετέβαλον τὴν διάταξιν ἐκείνην οὕτως, ὥστε ὁρίζεται ὅτι· «Μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως καὶ διαχειρίσεως τῶν ἔργων (συντήρησις, ἐπισκευαί, ἐκμετάλλευσις) καὶ τὴν πληρωμὴν τοῦ τῶν ὁμολογιῶν καὶ τοῦ χρεωλυσίου, τοῦ τε μετοχικοῦ κεφαλαίου καὶ τοῦ κεφαλαίου τῶν ὁμολογιῶν, ἀποσβεστέων καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς παραχωρήσεως, τὰ πέρα τῶν 6% ἐπὶ τοῦ μετοχικοῦ κεφαλαίου καθαρὰ κέρδη, μετὰ προηγουμένην ἀφαίρεσιν 20% ὑπὲρ τῆς ἑταιρίας, θὰ περιέρχωνται εἰς τὸ Κράτος μέχρις ἀποσβέσεως τῶν παρὰ τούτου, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου τυχὸν καταβληθέντων, ὑπολογιζομένων ἐπ’ αὐτῶν καὶ τόκου 5%. Μετὰ τὴν ὡς ἄνω ἐξόφλησιν τῶν παρὰ τοῦ Κράτους καταβληθέντων, τὰ πέρα τῶν 6% μέχρι συμπληρώσεως ποσοστοῦ 7% ἐπὶ τοῦ μετοχικοῦ κεφαλαίου καθαρὰ κέρδη, θὰ διανέμωνται ἐξ ἴσου μεταξὺ τῶν μετόχων καὶ τῶν δήμων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ἤτοι 50% διὰ τοὺς μετόχους καὶ 50% διὰ τοὺς δήμους. «Ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν τὰ καθαρὰ κέρδη ὑπερβῶσι τὸ 7%, τὰ πλέον τοῦ ὁρίου τούτου θὰ διανέμωνται κατ’ ἀναλογίαν 60% διὰ τοὺς δήμους καὶ 40% διὰ τοὺς μετόχους. Ἐὰν ὅμως ταῦτα ὑπερβῶσι τὰ 8% ἐκ τοῦ ἐπὶ πλέον τοῦ ὁρίου τούτου ποσοῦ, οἱ μέτοχοι λαμβάνουσι μόνον 30% οἱ δὲ Δῆμοι 70% κλπ.». Ὑποθέτω ὅτι ὡς διαρυθμίζεται ἡ διάταξις, καὶ ἐγγύησις παρέχεται περὶ τοῦ ποσοστοῦ τὸ ὁποῖον θὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ δημόσιον, καὶ ἐγγύησις περὶ τῆς ἐπανεισπράξεως ὑπὸ τοῦ δημοσίου ἐντόκως τῶν δαπανηθησομένων καὶ καθορίζεται καὶ συμμετοχή.

§275Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ δικαίωμα τοῦ δημοσίου δὲν ἐμποδίζει τὸ δικαίωμα τοῦ δήμου εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν ὑπερβῇ τοῦτο τὸ 7%. Ἀφοῦ ἀσφαλίζεται 4% κέρδος διὰ ποσόν, τὸ πέρα τοῦ 6% πρέπει νὰ μὴ παρέλθῃ ἀκεραίως εἰς τὴν ἑταιρίαν. Θὰ ἔχωμεν 6 καὶ ⅕% κέρδος· τὰ ἄλλα ⅘ θὰ τὰ λάβῃ τὸ Δημόσιον. Ἀλλὰ μόλις ἡ ἑταιρία ἐξασφαλίσῃ 6 καὶ ⅕% ἀμέσως, διὰ τὸ ⅕ δίδει δικαίωμα συμμετοχῆς εἰς τὸν Δῆμον.

§276ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἐδώκατε προσοχὴν εἰς τὴν φράσιν αὐτήν. Μετὰ τὴν ὡς ἄνω ἐξασφάλισιν τῶν ὑπὸ τοῦ Κράτους καταβληθέντων, ἐφ’ ὅσον τὸ Κράτος ἔχει λαμβάνειν, τὸ πέρα εἶναι 20% ὑπὲρ τῆς ἑταιρίας καὶ 80% ὑπὲρ τοῦ δημοσίου. Ὑποθέσατε ὅτι μετὰ πάροδον 5–6 ἐτῶν τὸ Κράτος ἐξώφλησε, καὶ τότε γίνεται ὁ ὑπολογισμὸς ὁ ἄλλος. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἀφοῦ τὸ Κράτος λάβῃ ὅ,τι λάβῃ, τὰ πέρα τούτων διανέμονται ἐξ ἴσου.

§277Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Διὰ τίνα λόγον θέλετε ἡ ἑταιρία νὰ λάβῃ τὰ 6%, καθὼς εἴπετε ἀκέραια; Διότι θὰ δώσῃ εἰς τὸ Δῆμον; Καὶ δὲν θέλετε, τὴν στιγμὴν ὅπου ἐξασφαλίζετε πλέον τῶν 6%, νὰ λάβῃ καὶ ὁ Δῆμος;

§278ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Σᾶς φαίνεται βαρεῖα ἡ ἀπόδοσις ἡ πέρα τοῦ 6%; (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 21, 22 καὶ 23). Ἄρθρον 24 (ἀναγινώσκεται).

§279Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἰς τὴν προτελευταίαν παράγραφον λέγετε ὅτι ὁ ἀνώτατος ὅρος τοῦ κεφαλαίου ὁρίζεται εἰς 56.000.000.

§280ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Θὰ τεθῇ «τουλάχιστον».

§281Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν νομίζετε ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς Δήμους νὰ λάβωσι κατὰ προτίμησιν ὅσας ἂν θέλωσι μετοχάς. Ἂν θέλωσι καὶ ἔχωσι κεφάλαια, διατί νὰ μὴ συμμετάσχωσι κατὰ προτίμησιν μέχρις ὡρισμένου τουλάχιστον ποσοῦ;

§282Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Οὐδεὶς ὑπάρχει Δῆμος.

§283Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὅταν συναφθῇ ἡ σύμβασις πιθανὸν οἱ Δῆμοι νὰ νομίσωσιν ὅτι πρέπει νὰ συμμετάσχωσιν ἐξασφαλίζοντες τὸ ποσὸν καθ’ ἕνα οἱονδήποτε τρόπον δι’ ὀφειλῆς εἰς τὴν ἑταιρίαν.

§284ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ὑποχρεώσω τὴν ἑταιρίαν νὰ δανείσῃ.

§285Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Νὰ προτιμηθῶσι μέχρι τοῦ ποσοῦ ¼ ἢ ⅕· νὰ τεθῇ ἓν ὅριον μέχρι τοῦ ὁποίου νὰ εἶναι ὑπόχρεοι νὰ συμμετάσχωσιν οἱ δῆμοι καὶ ἑπομένως καὶ εἰς τὸν ἔλεγχον, διότι ἂν εἶναι μέτοχοι θὰ βλέπωσιν....

§286ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μέχρι τοῦ ⅒.

§287Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡ ἑταιρία ἔχει 25.000.000. Ἐκεῖθεν λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι τὸ ⅒ δύνανται νὰ ἔχωσιν οἱ Δῆμοι. Ἐγὼ λέγω ὅτι οἱ Δῆμοι δικαιοῦνται νὰ ἀποκτήσωσι μετοχὰς 4.000.000.

§288ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μέχρι τοῦ δεκάτου τοῦ μετοχικοῦ κεφαλαίου.

§289ΕΥΣΤ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Προκειμένου περὶ διανομῆς κερδῶν, δὲν νομίζετε ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ καθορισθῇ ποσοστόν τι τὸ ὁποῖον νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν Στυμφαλίαν, εἴτε διὰ τὰς πηγὰς εἴτε διὰ τὴν λίμνην; Ἡ ἑταιρία θὰ εὑρεθῇ πρὸ τεχνητῶν ἔργων σπουδαίων κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν, διότι εἶναι φανερόν, καὶ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἀνεπτύχθη τοῦτο, ὅτι τὸ νέον ὑδραγωγεῖον δὲν δύναται παρὰ νὰ καταστρέψῃ τὸ παλαιόν, καὶ δι’ αὐτὸ εἶπον προηγουμένως ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ μεταφορὰ τῶν ὑδάτων εἰς Ἀθήνας ἄνευ τῆς ἀποξηράνσεως τῆς λίμνης. Τὰ δύο ταῦτα πράγματα πρέπει νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἓν ὅλον συνδεδεμένον. (Ψηφίζεται τὸ 23 ὡς ἐτροποποιήθη καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 24).

§290Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν νομίζετε ὅτι ἐνταῦθα ἐπιβάλλεται νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τῶν Ἑλλήνων ὑπαλλήλων;

§291ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἔχω τροπολογίαν τὴν ὁποίαν θὰ προσθέσω ὅπου δεῖ. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 24 ὡς ἔχει, τὸ 25 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 26).

§292ΕΥΣΤ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Τὸ πρῶτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου τούτου ἀπαγορεύει τὴν εἴσοδον καὶ κυκλοφορίαν ἐφ’ ὅλου τοῦ ὑδραγωγείου. Ἀλλὰ καὶ τῆς ἐπιφανείας τὸ ὑδραγωγεῖον αὐτὸ θὰ διέρχηται καὶ ἀπὸ μέρη καλλιεργημένα καὶ ἀπὸ λιβάδια καὶ ἄλλας ἐκτάσεις, ἐν ταῖς ὁποίαις παραμένουσι ποίμνια. Πῶς θὰ ἀπαγορεύωνται αἱ διαβάσεις;

§293ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ ἀπαγορευθῇ νὰ διέρχωνται τὰ ποίμνια, ἀλλὰ πάντως θὰ ἀπαγορευθῇ νὰ ποτίζωνται ταῦτα ἐκεῖ.

§294Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσέξῃ εἰς τὸ ἐδάφιον ιʹ. Λέγεται ἐν αὐτῷ ὅτι ἡ ἐκτέλεσις οἱουδήποτε ἔργου οἰκοδομῆς ἄνευ ἀδείας τῆς ἑταιρίας ἀπαγορεύεται. Θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ἐλέγετε «ἄνευ ἀδείας τοῦ Ὑπουργοῦ». Ὁ Ὑπουργὸς θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ συμφέροντα τῆς ἑταιρίας.

§295ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὁ Ὑπουργὸς θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ συμφέροντα τῆς ἑταιρίας, ἀλλὰ πρέπει καὶ ἡ ἑταιρία νὰ εἶναι ἐξησφαλισμένη ὅτι ὁ Ὑπουργὸς δὲν θὰ δύναται κατὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ ἐπιβλέπῃ ὅλα αὐτὰ τὰ ἔργα.

§296Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Νὰ ὑπάρχῃ προσφυγὴ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§297ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὄχι, ὄχι.

§298Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὑποτιμᾶτε πολὺ τὴν θέσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§299ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὄχι. Λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τοῦτο ὅτι ἡ ἑταιρία οὐδὲν συμφέρον ἔχει νὰ ἀπαγορεύῃ τι τὸ ὁποῖον δὲν παραβλάπτει τὰ ἔργα αὐτῆς.

§300Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Πῶς εἰξεύρετε ὅτι οἱ ὑπάλληλοι τῆς ἑταιρίας δὲν θὰ πωλῶσιν αὐτὰς τὰς ἀδείας;

§301ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Πῶς θὰ τὰς πωλῶσι. Πρόκειται περὶ ἀστυνομικῶν δικαιωμάτων τὰ ὁποῖα θὰ ἐνασκήσῃ ἡ ἑταιρία. Πῶς θὰ εἴπῃ τὸ Κράτος ὅπου ἐπιτρέπω ἐγὼ θὰ γίνεται, καὶ ὅπου δὲν ἐπιτρέπω δὲν θὰ γίνεται;

§302Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀνοίγετε μίαν ὁδὸν διὰ νὰ πιέζῃ αὐτὴ ἡ ἑταιρία τοὺς ἰδιώτας. Δὲν φαντάζομαι Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος θὰ παραχωρήσῃ ἀδείας αἵτινες νὰ παρεμποδίζωσι τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ ἔργου. Ἂν εἶναι κίνδυνος δὲν θὰ χορηγήσῃ τὴν ἄδειαν ὁ κ. Ὑπουργός, διότι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κήδεται περισσότερον τοῦ συμφέροντος τοῦ ὑδραγωγείου νὰ μὴ πάθῃ τίποτε. Ἐὰν δώσητε τὸ δικαίωμα αὐτὸ εἰς τὴν ἑταιρίαν, θὰ δώσητε εἰς χεῖρας αὐτῆς τὴν ἐξουσίαν νὰ πωλῶσιν οἱ ὑπάλληλοι αὐτῆς τὰς ἀδείας. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 26, 27 τὸ 28 ὡς ἐτροποποιήθη, τὸ 29 καὶ 30 ὡς ἐτροποποιήθησαν, τὰ 31,32, 33, 34, 35, 36, 37 καὶ 38 ὡς ἐτροποποιήθησαν, εἶτα δὲ καὶ τὰ ἄρθρα 39, 40, καὶ 41).

§303ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 42 (ἀναγινώσκεται).

§304ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐκεῖ ποῦ λέγει· «τὸ δημόσιον ἐπιφυλάσσει ἑαυτῷ τὸ δικαίωμα κλπ.» ἀπαλείφεται τοῦτο. Τὸ 43ον, κάτω ἐγένετο 42.

§305ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 42 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Κύριε Ὑπουργέ, ὡς 43 τίθεται τὸ ζήτημα τοῦ προσωπικοῦ, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσατε.

§306ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα.

§307ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Συναινούσης τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ τὴν Παρασκευὴν ὥραν 5 μετὰ μεσημβρίαν, διότι αὔριον εἶναι τῆς Ἀναλήψεως. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10 μ.μ.)