1914.05.06

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 67

Τῆς 6ης Μαΐου 1914.

(Τρίτη, ὥρα 5,10′ μ. μ.).

Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτσιάνου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ Συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς· Ὁ λαὸς Ἀγράφων παρακαλεῖ, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἐπιληφθῇ συντόμως τῆς λύσεως τοῦ δασικοῦ ζητήματος Ἀγράφων. Τὸ κοινοτικὸν Συμβούλιον τῆς Κοινότητος Λαδᾶ παρακαλεῖ, ὅπως καταργηθῇ ὁ νόμος ΓΩΛΒʹ. Οἱ κάτοικοι τῆς ὁδοῦ Ἑρμοῦ ἀπὸ Θησείου μέχρι Μοναστηρακίου, παρακαλοῦσιν, ὅπως βελτιωθῇ τὸ τμῆμα τοῦτο τῆς ὁδοῦ. Ὁ λαὸς Μετσόβου παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ ὑλοτομία ἐκ τῶν ἐκεῖ δασῶν. Ἡ Κεντρικὴ Σηροτροφικὴ Ἑταιρεία παρακαλεῖ, ὅπως τῇ χορηγηθῇ ἐπιχορήγησις. Ὁ ἐκ Λευκάδος Μ. Γλένης παρακαλεῖ, ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ αὐτοῦ. Οἱ κάτοικοι τῆς ἄνω συνοικίας Τρικκάλων παρακαλοῦσιν, ὅπως συσταθῇ ἐκεῖ Γραμματεῖον. Οἱ ἰδιωτικοὶ μηχανικοὶ καὶ Ἀρχιτέκτονες ὑποβάλλουσι τροποποιήσεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως Ὑπουργείου Συγκοινωνίας». Οἱ ἐν Ἀθήναις ὑποδιδάσκαλοι ὑποβάλλουσι πρὸς τὴν Βουλὴν ὑπόμνημα περὶ συντάξεώς των. Οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Χρυσοβιτσίου παρακαλοῦσιν, ὅπως κατασκευασθῇ ὁδὸς Χρυσοβιτσίου–Στεμνίτσης. Οἱ δημοδιδάσκαλοι καὶ δημοδιδασκάλισσαι Ἠπείρου παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀφομοιωθῶσι καὶ ἀναγνωρισθῶσιν ὡς συντάξιμα τὰ προηγούμενα ἔτη τῆς ὑπηρεσίας των. Οἱ κάτοικοι Κεφαλληνίας παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀποδοθῇ χάρις εἰς τοὺς ἐκεῖ κρατουμένους καταδίκους. Οἱ κάτοικοι Μαργαριτίου παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ μετατεθῇ τὸ Εἰρηνοδικεῖον Μαργαριτίου εἰς Πάργαν. Οἱ κάτοικοι Στεμνίτσης–Ζυγοβιτσίου παρακαλοῦσιν, ὅπως κατασκευασθῇ ἁμαξιτὴ ὁδὸς ἑνοῦσα αὐτοὺς μετὰ τῆς Τριπόλεως. Οἱ κάτοικοι Τριπόλεως παρακαλοῦσιν, ὅπως ψηφισθῶσι τὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια. Ὁ λαὸς Κρήτης παρακαλεῖ, ὅπως κατασκευασθῶσι διάφορα δημόσια ἔργα. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Ῥοϊνοῦ παρακαλοῦσιν, ὅπως τὸ δασαρχεῖον Βυτίνης ὑποδεικνύῃ τὰ ἀποκοπτέα καυσόξυλα. Οἱ δήμαρχοι τῆς νήσου Σάμου παρακαλοῦσιν, ὅπως διατηρηθῇ τὸ Ἐφετεῖον ἐν τῇ νήσῳ των. Τὸ δημοτικὸν Συμβούλιον Σάμου παρακαλεῖ, ὅπως τὸ Ἐφετεῖον παραμείνῃ ἐκεῖ. Οἱ κάτοικοι Σάμου παρακαλοῦσιν, ὅπως τὸ Ἐφετεῖον παραμείνῃ ἐκεῖ. Οἱ κάτοικοι Ἁγίου Πέτρου καὶ περιχώρων τῆς Λευκάδος παρακαλοῦσιν, ὅπως τὸ μεταβατικὸν Εἰρηνοδικεῖον παραμείνῃ ἐκεῖ. Οἱ καπνοπαραγωγοὶ Αἰτωλικοῦ διαμαρτύρονται ἐναντίον τῆς συμβάσεως τοῦ μονοπωλίου. Οἱ καπνεργάται Ἀνατολικῆς Μακεδονίας διαμαρτύρονται ἐναντίον τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων ἅτινα παρεξετράπησαν κατὰ τῶν ἀπεργῶν Θεσσαλονίκης. Ὁ Γ. Ἔσλιν γεωπόνος ὑποβάλλει ἔκθεσιν ἐπὶ τῶν δασικῶν νομοσχεδίων. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Τζουμέρκων παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν δημοδιδασκάλων. Οἱ κατάδικοι ἐξεταστικῶν φυλακῶν Βόλου παρακαλοῦσιν, ὅπως τοῖς δοθῇ Β χάρις. Τὸ φυσιογνωστικὸν τμῆμα τοῦ Συλλόγου Παρνασσοῦ ὑποβάλλει μεταρρυθμίσεις ἐπὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων. Ὁ ἐκ Βόλου Ν. Γάντζοπουλος, πρώην ὁπλαρχηγός, παρακαλεῖ, ὅπως τῷ δοθῇ σύνταξις. Οἱ σισαμελαιοποιοὶ Θεσσαλονίκης παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀπαγορευθῇ ἡ εἰσαγωγὴ ἐν τῇ Νέᾳ Ἑλλάδι τοῦ βαμβακελαίου ὡς ἐπιβλαβοῦς. Ὁ Θρακικὸς Σύλλογος «Καβάλλα» παρακαλεῖ, ὅπως προστατευθῶσι τὰ συμφέροντά των. Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως χορηγεῖται εἰς τὸν βουλευτὴν Κυκλάδων κ. Τριαντ. Παπαδάμ τρίμηνος ἀπουσίας ἄδεια. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Τ. Μπασιᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν Πειραιῶς». (Ὅρα Ἀρχεῖον Βουλῆς). Παρακαλεῖται ὁ κ. Γραμματεὺς νὰ ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Οἱ κ. κ. Θ. Κουτούπης, Γ. Κρεστενίτης, Π. Πετροπουλάκης καὶ Δ. Γκλαβᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ἀρχαίου πολεμιστοῦ Γεωργίου Ἕλληνος. Ἀπόντες. Διαγράφεται. Ὁ κ. Γ. Φικιώρης καὶ ὁ κ. Π. Πετροπουλάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κοινοτικῶν συμβούλων Πύργου (Οἰτύλου).

§3Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν ταύτην κύριε Πρόεδρε, καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ νομοθετικὴ πρόνοια πρὸς διόρθωσιν τῶν ζητημάτων αὐτῶν.

§4Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἡ κοινότης Πύργου (Οἰτύλου) ζητεῖ, ὅπως ἡ κωμόπολις Πύργος ὁρισθῇ ὡς βʹ ἐκλογικὸν τμῆμα. Τελευταίως εἰς τὸν δῆμον Ἀρεουπόλεως ὑπῆρχον δύο ἐκλογικὰ τμήματα, καὶ εἰς μὲν τὸ πρῶτον τμῆμα ἐψηφοφόρουν οἱ ἐκλογεῖς τοῦ βορείου τμήματος τοῦ δήμου, εἰς δὲ τὸ δεύτερον οἱ τοῦ μεσημβρινοῦ τμήματος τῆς πόλεως, τὸ ὁποῖον καλεῖται καὶ Πεντάδα, περιελάμβανε δὲ τὸν Πύργον καὶ τὰ πέριξ χωρία. Ἐπειδὴ εἶναι δικαία ἡ αἴτησις τῆς κοινότητος Πύργου, ὅσον ἀφορᾷ τὴν σύστασιν ἐκλογικοῦ τμήματος, συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν αὐτήν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Κουτούπης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν τελειοφοίτων τοῦ Πανεπιστημίου. Ἀπών. Διαγράφεται. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου Παγκρατίου τῶν Καλαβρύτων.

§6Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἂν ὑπάρχει μᾶλλον δεδικαιολογημένον ὑπόμνημα, κ. Πρόεδρε, τὸ ὑπόμνημα τοῦτο εἶναι τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου Παγκρατίου τῶν Καλαβρύτων. Ἀλλὰ θὰ ἔλεγέ τις ὅτι τὸ ὑπόμνημα εἶναι γενικωτέρου ἐνδιαφέροντος, διότι διὰ τοῦ ὑπομνήματος αὐτοῦ δὲν ζητεῖται ἄλλο τι ἢ νὰ ἐπεκταθῇ ὁ δρόμος ἀπὸ Καλαβρύτων μέχρι Παγκρατίου. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ ἐπαρχία Καλαβρύτων, ἡ ὁποία ἀντεπροσωπεύθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ἀπὸ Ὑπουργούς, δὲν ἠδυνήθη ν’ ἀποκτήσῃ καὶ αὐτὴ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καρποῦνται αἱ ἄλλαι ἐπαρχίαι. Δυστυχῶς δέ, κ. Πρόεδρε, δὲν ἐδόθη ἀφορμὴ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπισκεφθῇ τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων ὁ κ. Πρωθυπουργός· διότι ἂν ἐπεσκέπτετο αὐτὴν θὰ ἔβλεπεν ὅτι ἡ ἐπαρχία αὕτη εὑρίσκεται ἐν πρωτογόνῳ καταστάσει ἀπὸ ἀπόψεως συγκοινωνίας. Εὑρίσκεται ἐν τῇ καταστάσει ἐκείνῃ τὴν ὁποίαν ἄλλοτε ἐζωγράφησεν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ἐπιφανὲς μέλος τοῦ Κοινοβουλίου, πνευματικῶς συγκεκροτημένος ἀνήρ, ὁ ἀείμνηστος Ἀριστείδης Οἰκονόμου. Ὅπως ἐζωγράφησε τὴν κατάστασιν τῆς ἐπαρχίας τότε, εἰς τὴν αὐτὴν καὶ σήμερον διατελεῖ αὕτη κατάστασιν· δυστυχῶς δὲ δὲν ἐπεσκέφθη τὴν ἐπαρχίαν μέλος τι τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ ἴδῃ ὅτι ἡ ἐπαρχία αὕτη εὑρίσκεται ἐν πρωτογόνῳ καταστάσει. Δὲν ζητοῦμεν ἄλλο τι· ζητοῦμεν νὰ μᾶς δοθῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κατὰ καιροὺς ἡ ἐπαρχία αὕτη κατέβαλεν εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας. Μετέβην σήμερον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ εἶδον ὅτι ἐκ τῶν καταβληθέντων εἰς τὸ ταμεῖον ὁδοποιΐας, δικαιοῦται ἡ ἐπαρχία αὕτη νὰ τύχῃ τινὸς προστασίας τῆς Πολιτείας. Εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων καθυστερεῖ τὸ Κράτος πλέον τῶν 100 χιλιάδων δραχμῶν ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα κατέθηκαν οἱ δῆμοι διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐπισκεφθῇ τὴν ἐπαρχίαν αὐτήν, ἡ ὁποία εὑρίσκεται ἐν οἰκτροτάτῃ καταστάσει, καὶ δύναταί τις εἰπεῖν, φαίνεται ὅτι δὲν ἀποτελεῖ μέρος τοῦ Κράτους αὐτοῦ, καθότι ἔχει ἐγκαταλειφθῆ τελείως ἀπὸ μέρους τῆς Πολιτείας, θὰ παρακαλέσω, λέγω, τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα, ἐὰν εἶναι δυνατόν, ἔργον τὸ ὁποῖον ἔχει ψηφισθῆ ἀπὸ τοῦ 1904, ὁ δρόμος ἀπὸ Καλαβρύτων μέχρι Ἁγίας Λαύρας, ἐκτελεσθῇ. Εἶναι τέλος πάντων καὶ μία ἠθικὴ ὑποχρέωσις πρὸς τὸ κειμήλιον τὸ ὁποῖον κλείει ἡ Μονὴ ἐκείνη, διότι κατ’ ἔτος πολλοὶ προσκυνηταὶ μεταβαίνουσι νὰ προσκυνήσωσι τὸ θεῖον ἐκεῖνο σκήνωμα. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ πρόνοιαν.

§7Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Εἶναι ἀληθῆ, κύριε Πρόεδρε, ὅσα πρὸ μικροῦ εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου. Ἡ αἴτησις τῶν κατοίκων τῆς κοινότητος Παγκρατίου εἶναι δικαιοτάτη. Δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ προσθέσω, παρὰ νὰ παρακαλέσω ὑμᾶς νὰ διαβιβάσητε τὴν αἴτησιν εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸν ὁποῖον παρακαλῶ θερμῶς νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς δικαιοτάτης αἰτήσεως τῆς κοινότητος Παγκρατίου.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀποστέλλεται εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον συναινούσης τῆς Βουλῆς. Ὁ κ. Π. Πετροπουλάκης ὅπως καταθέσῃ ἀναφοράν.

§9Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ Κωνστ. Ζερβομπεάκος, πάππος ἐκ πατρὸς τῆς ἀναφερομένης Ἰσαβέλλας Ζερβομπεάκου ἦτο ἡγεμὼν τῆς Μάνης τῷ 1814 ἢ 1815, μεμυημένος δὲ ὢν εἰς τὴν Φιλικὴν Ἑταιρείαν καὶ φωραθεὶς μετεκλήθη εἰς Κωνσταντινούπολιν καὶ ἀπηγχονίσθη. Οἱ υἱοὶ αὐτοῦ Βασίλειος καὶ Ἀντώνιος Ζερβομπεᾶκοι ἑπόμενοι εἰς τὰς παραδόσεις τῆς μεγάλης των οἰκογενείας καὶ τοῦ πατρός των, μετέσχον εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς μεγάλης ἐπαναστάσεως καὶ προσήνεγκαν μεγάλας ὑπηρεσίας, λαβόντες μέρος εἰς πλείστας μάχας, αἵτινες ἐδόξασαν τὰ Ἑλληνικὰ ὅπλα καὶ ἐπέβαλον τὴν ἐλευθέρωσιν τῆς Πατρίδος· ἀλλὰ ὡς πολῖται ἐμφορούμενοι ἐκ τῶν ἰδεῶν καὶ παραδόσεων τῆς οἰκογενείας των καὶ τῶν φιλελευθέρων ἀρχῶν συνεκρούσθησαν πρὸς τὴν πρώτην δυναστείαν, ἥτις κατὰ τὸ 1834 ἀπέστειλεν ἰσχυρὸν Βαυαρικὸν στρατὸν ὑπὸ τὴν ἄμεσον διεύθυνσιν τοῦ ὑπουργοῦ τοῦ πολέμου, ὅστις κατέλαβε τὸ ἐν Πετροβουνίῳ τῆς ἐπαρχίας Γυθείου φρούριον καὶ τὰς οἰκίας των, κατεκρήμνισε ταύτας καὶ κατέστρεψεν ἅπαντα τὰ ἔπιπλα καὶ λοιπὰ κινητὰ πράγματα μεγάλης ἀξίας. Τὰς ὑπηρεσίας ταύτας ἀνεγνώρισεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐν ἔτει 1857, τὸν μὲν Ἀντώνιον Ζερβομπεάκον, πατέρα τῆς αἰτουμένης Ἰσαβέλλας Ζερβομπεάκου, κατέταξεν εἰς τὴν φάλλαγγα τῶν ἐπιτίμων ἀξιωματικῶν καὶ βραδύτερον εἰς τὴν ἐνεργὸν φάλαγγα μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ. Οὗτος προαχθεὶς κατόπιν εἰς λοχαγὸν ἐμισθοδοτεῖτο ἀπὸ τοῦ 1895. Τῷ 1900 ὅμως ἀπεβίωσεν καὶ κατέλιπε δύο υἱούς, δύο ἐγγάμους θυγατέρας καὶ μίαν ἄγαμον, Ἰσαβέλλαν ὀνόματι, ἡ ὁποία δὲν ἔλαβε σύνταξιν, ἀγνοῶ διὰ τίνα λόγον. Ἤδη εἶναι εἰς ἡλικίαν προβεβηκυῖαν, ἀλλὰ δυστυχῶς στερεῖται τῶν πρὸς τὸ ζῆν. Εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην θλιβομένη νὰ ὑποβάλῃ τὴν αἴτησιν αὐτὴν εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν, ἵνα αὕτη λάβῃ καὶ δι’ αὐτὴν μέριμναν, ἔστω καὶ φειδωλὴν καὶ πενιχράν, καὶ ἀπονείμῃ αὐτῇ σύνταξιν, ἀφοῦ τοιαύτην καταγωγὴν ἔχει, τοιοῦτον πάππον εἶχε καὶ τοιούτους γονεῖς, προσενεγκόντας μεγάλας ὑπηρεσίας εἰς τὴν Πατρίδα. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν θερμῶς εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅπως τὴν ἀποστείλῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θέλει μεριμνήσει περὶ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς.

§10Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν αὐτήν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Τρικούπης ἔχει τὸν λόγον ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν θυγατέρων τοῦ ἄλλοτε πολιτευτοῦ Ζηνοβίου Βάλβη.

§12Ι. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Αἱ τέσσαρες ἄγαμοι θυγατέρες τοῦ Ζηνοβίου Βάλβη ὑπέβαλον αἴτησιν πρὸς τὴν Βουλήν, διὰ τῆς ὁποίας παρακαλοῦσιν, ὅπως αὕτη συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἵνα ἔλθῃ ἀρωγὸς εἰς τὴν οἰκονομικὴν αὐτῶν κατάστασιν. Δὲν ἔχω ἀνάγκην, κ. Πρόεδρε, νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἡ αἴτησις εἶναι δικαιοτάτη, οὐδὲ τίς ἦτο ὁ Ζηνόβιος Βάλβης, ἀφοῦ εἶναι γνωστὸν ὅτι ὑπῆρξεν Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς βασιλείας τοῦ Ὄθωνος, ἀφοῦ ἐχρημάτισε πρόεδρος τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως καὶ πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ τῆς βασιλείας τοῦ ἀοιδίμου Γεωργίου τοῦ Αʹ. Τοῦτο δὲ μόνον συνιστῶ καὶ τοῦτο πιστοποιῶ ἐγὼ ὡς συμπολίτης τῆς οἰκογενείας αὐτῆς, ὅτι θνήσκων ὁ ἀοίδιμος Βάλβης, οὐδὲν ἄλλο ἐκληροδότησεν εἰς τὴν πολυμελῆ αὐτοῦ οἰκογένειαν εἰμὴ μίαν ἔντιμον πενίαν. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν ὅπως λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὰς πολλαπλὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας ὡς Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος προσέφερεν εἰς τὸ Κράτος, θελήσῃ νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ χορηγίας συντάξεως εἰς τὰς τέσσαρας ἀγάμους θυγατέρας του. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ θελήσῃ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν παράκλησιν ταύτην, ἀφοῦ μάλιστα προηγούμεναι Κυβερνήσεις — καὶ λέγω τοῦτο πρὸς τιμήν των — διὰ νόμου ἐχορήγησαν συντάξεις εἰς ἄλλας τὰς χήρας καὶ τὰς ἀγάμους θυγατέρας τῶν ἀποβιωσάντων μεγάλων ἀνδρῶν καὶ πρώην πρωθυπουργῶν τῆς Ἑλλάδος.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Κουτούπης ἔχει τὸν λόγον ἐπ’ ἀναφορᾶς τοῦ ἀρχαίου πολεμιστοῦ Γεωργίου Ἕλληνος.

§14Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Θὰ συστήσω καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν τοῦ Γεωργίου Ἕλληνος, καθόσον ἡ ἀμοιβὴ τὴν ὁποίαν λαμβάνει εἶναι τόσον γλίσχρος, ὥστε καθίσταται εἰς αὐτὸν ἀδύνατον νὰ ζήσῃ. Θὰ προσθέσω ὅτι εἶναι καὶ τοσοῦτον προκεχωρημένης ἡλικίας, ὥστε ὀλίγος χρόνος ἀκόμη ζωῆς ὑπολείπεται εἰς αὐτὸν καὶ τὸ δημόσιον ταμεῖον οἱανδήποτε συνδρομὴν ἤθελε κάμει, δὲν θέλει ἐπιβαρυνθῆ σημαντικῶς. Νομίζω ὅτι ἡ Πολιτεία πρέπει νὰ φαίνηται γενναιοτέρα πρὸς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι παρεσκεύασαν τὴν νέαν γενεάν, ἵνα ἐπιτελέσῃ τὰ μεγάλα κατορθώματα, τὰ ὁποῖα ἐπετέλεσε κατὰ τοὺς τελευταίους δύο πολέμους. Εἷς ἐκ τούτων εἶναι καὶ ὁ Γεώργιος Ἕλλην, τοῦ ὁποίου καὶ ἡ ἄλλη δρᾶσις, ἐκτὸς τῆς ἐνώπιον τοῦ ἐχθροῦ, ὑπῆρξε θαυμασία πρὸς παραδειγματισμὸν τῆς νεολαίας τῆς φιλοπάτριδος. Ὡς πρὸς τὸ ἕτερον ζήτημα τῆς κωμοπόλεως Πύργου, ὅπως ἐκεῖ ὁρισθῇ ἐκλογικὸν τμῆμα, εἶπον οἱ προαγορεύσαντες πολὺ ὀρθῶς ὅτι ἡ κωμόπολις Πύργος τῆς Οἰτύλου εἶναι μεγαλειτέρα καὶ τῆς πρωτευούσης Ἀρεοπόλεως καὶ ἑπομένως καὶ δικαιότατον εἶναι, ὅπως ὑπάρχῃ ἐκεῖ ἓν τμῆμα ἐκλογικόν, ἀφοῦ καὶ τὰ πέριξ χωρία ἀναγκάζονται νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου Ἀρεοπόλεως. Σχετικῶς μὲ τὴν τρίτην ἀναφορὰν τῶν τελειοφοίτων τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, νομίζω ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργὸς δὲν ἔχει τί ν’ ἀντείπῃ· δὲν δύναται ἢ νὰ ἐγκρίνῃ ταύτην, καθόσον οἱ φοιτηταὶ δὲν ζητοῦσι ἄλλο τι ἢ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τοῖς ἐχορηγήθη καὶ τὸ ὁποῖον οἱ ἐνδιαφερόμενοι δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἐξασκήσωσι, διότι ἠγνόουν ὅτι ἐπετράπη εἰς αὐτοὺς νὰ ἀνανεώσωσι μίαν ἑξαμηνίαν. Ἀφοῦ ἡ Πολιτεία ἐδέχθη ὅτι ἔπρεπε νὰ φανῇ ἐπιεικὴς πρὸς τοὺς μακρὰν τῶν Ἀθηνῶν καὶ εἰς τὰς τάξεις τοῦ Στρατοῦ εὑρισκομένους, νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδὲν ζήτημα ἑρμηνείας ἢ ἄλλο, ἀλλὰ μόνον μία παράλειψις προελθοῦσα ἐκ γεγονότων τελείως μὴ ἐπιβαρυνόντων αὐτούς.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπ. Θεοδωρόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν ῥαπτριῶν τῶν εἰδῶν ἱματισμοῦ τῆς γενικῆς ἀποθήκης ὑλικοῦ στρατοῦ Πειραιῶς. Εἶναι ἀπών. Τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς ἔχει ὁ κ. Πετροπουλάκης.

§16Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Συνιστῶ, κ. Πρόεδρε, τὴν ἀναφορὰν ταύτην θερμῶς πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν, διότι ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ ἡ ὁποία ὑπογράφεται ὑπὸ ἐπιτροπῆς ῥαπτριῶν, περιλαμβάνει μέγαν ἀριθμὸν οἰκογενειῶν πτωχῶν. Αὗται ἐθορυβήθησαν ἐπὶ τῇ διαδόσει ὅτι ὁλόκληρος ἡ ῥαφὴ ἐνδυμάτων καὶ εἰδῶν ἱματισμοῦ τοῦ στρατοῦ θὰ δοθῇ ἀποκλειστικῶς εἰς ῥάπτας τῆς ἀλλοδαπῆς. Φρονῶ, ὅτι εἶναι δικαία ἡ αἴτησις, διότι ἂν ἀληθῶς ἀφαιρεθῇ ἡ ἐργασία αὐτὴ ἀπὸ τὰς πτωχὰς αὐτὰς οἰκογενείας, δὲν θὰ ἔχωσι αὗται ἄλλην ἐργασίαν καὶ ἀτυχῶς ὑπάρχουσι καὶ μεταξὺ αὐτῶν καὶ οἰκογένειαι ἀπορφανισθεῖσαι κατὰ τὸν πόλεμον.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη θὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Ὁ κ. Δ. Κανελλόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ Ἑλλήνων.

§18Δ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω τίνες πληροφορίαι ἐδόθησαν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐν σχέσει πρὸς τὸ ζήτημα τὸ ἀνακοινούμενον διὰ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τίνων δεδομένων προέβη εἰς τὴν ἀπόλυσιν δεδοκιμασμένου ὑπαλλήλου τοῦ κ. Συναδινοῦ ὁ κ. Ὑπουργός. Γνωρίζω, ὅμως ὅτι διαμαρτύρονται ἑκατοντάδες ὅλαι Ἑλλήνων διὰ τὴν ἀπόλυσιν καλοῦ ὑπαλλήλου, καὶ φοβοῦμαι μὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπείκων εἰς κακὰς συστάσεις τῆς ὑπηρεσίας, προέβη εἰς τὴν πρᾶξιν ταύτην. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ σπεύσῃ νὰ ἐπανορθώσῃ τὸ γενόμενον ἄδικον.

§19Γ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Πρόκειται περὶ γενομένης παρεξηγήσεως καὶ ἡ Κυβέρνησις μελετᾷ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα ὅπως πράξῃ ὅτι χρειάζεται.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Λαμπρινόπουλος ἔχει τὸν λόγον, ὅπως καταθέσῃ ἀναφορὰν τοῦ Ἰωάννου Γρηγοροπούλου ἐξ Ἀνδραβίδος.

§21Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Ἰωάννης Γρηγορόπουλος τυγχάνει ἔφεδρος ἀνθυπασπιστὴς τοῦ Πεζικοῦ. Ὡς λοχίας τοῦ 12ου συντάγματος ἐτραυματίσθη εἰς τὴν μάχην τοῦ Σαρανταπόρου καὶ ἀπώλεσε τὸν πόδα τὸν ἀριστερὸν ἐκ γαγγραίνης. Παραπονεῖται ὅτι παρουσιασθεὶς εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐκρίθη ὡς ἱκανὸς κατὰ τὰ ἄλλα, ἀνίκανος δὲ κατὰ τὸν πόδα. Παρακαλῶ νὰ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποστέλλεται εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, τὶς θὰ ἐκδώσῃ τὰ χρηματικὰ ἐντάλματα καὶ τὶς θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα διορισμοῦ διδασκάλων εἰς κενὴν θέσιν, ἐφ’ ὅσον δὲν προνοεῖ ὁ περὶ κοινοτήτων νόμος». «Ἐπίσης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν δικαιοῦνται ἐπιμισθίου ἢ ὁδοιπορικῶν ἐξόδων οἱ ὑπάλληλοι τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως οἱ ἀποσπασθέντες κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν δύο πολέμων εἰς διάφορα ἑλληνικὰ σχολεῖα τοῦ Κράτους».

§23Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν δι’ ἐγκυκλίου του πρὸς τοὺς Νομάρχας τοῦ Κράτους ἐντέλλεται νὰ ἀναγράφηται ἡ ἀναγκαία πίστωσις εἰς τοὺς προϋπολογισμοὺς τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων καὶ νὰ ἐκδίδωσι τὰ μισθοδοτικὰ ἐντάλματα οἱ δήμαρχοι καὶ οἱ πρόεδροι τῶν κοινοτικῶν συμβουλίων. Ἐπὶ τοῦ δευτέρου μέρους, κατὰ τὴν γνωμοδότησιν τοῦ νομικοῦ συμβουλίου, ἀνακοινωθεῖσαν τοῖς Νομάρχαις καὶ ἐπιθεωρηταῖς τῶν δημοτικῶν σχολείων διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 10447 ἐ. ἔ. ἡμετέρας τηλεγραφικῆς ἐγκυκλίου, τὰ κοινοτικὰ καὶ δημοτικὰ συμβούλια θὰ προτείνωσι τὸν διορισμὸν τῶν διδασκάλων τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἐπὶ τοῦ ἑτέρου ἐρωτήματος ἀπαντῶ ὅτι ὁ νόμος ΔΟΒʹ τῆς 8 Ὀκτωβρίου 1912 περὶ προσωρινῆς ἀναπληρώσεως ἐπιστρατευθέντων λειτουργῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως, δὲν προβλέπει ἐπιμίσθιον ἢ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα τῶν προσωρινῶς ἀποσπωμένων λειτουργῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως πρὸς ἀναπλήρωσιν τῶν στρατευθέντων.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Γαρδικιώτης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διατὶ δὲν προεκλήθη εἰσέτι Β. Δ. περὶ ἐπαναφορᾶς εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν τῶν κατωτέρων ἀποστράτων ἢ παρῃτημένων ἀξιωματικῶν, τῶν ἐσχάτως ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ προσκληθέντων καὶ κατ’ ἐκλογὴν ἐγγεγραμμένων εἰς τὸν πίνακα Βʹ (τῶν κατ’ ἐκλογὴν προακτέων) περὶ ὧν προβλέπει τὸ 5ον ἄρθρον τοῦ 143 Νόμου, ἀφοῦ οἱ ἐν τῷ πίνακι Αʹ ἀνεκλήθησαν ἤδη εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν».

§25ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς). Θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω περὶ τοῦ ζητήματος τούτου σχέδιον νόμου εἰς τὴν Βουλήν.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Μεσσηνέζης «παρακαλεῖ τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ἐξωτερικῶν, ὅπως πληροφορήσωσι τὴν Βουλὴν εἰς ποίαν ἀπόφασιν κατέληξαν σχετικῶς πρὸς τὰς προτάσεις τοῦ Financial Neus τοῦ Λονδίνου, ὅπως διὰ καταλλήλων καὶ συνεχῶν ἄρθρων ἐν τῷ διασήμῳ τούτῳ φύλλῳ ἔλθωσι τὰ ἑλληνικὰ χρηματικὰ καὶ βιομηχανικὰ συμφέροντα εἰς γνῶσιν καὶ ἐκτίμησιν μὲ τὸ Ἀγγλικὸν κοινόν».

§27Γ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὄντως ὁ Financial Neus τοῦ Λονδίνου ὑπέβαλλε πρότασιν περὶ καταχωρήσεων καὶ διαφημίσεων ἀναγομένων εἰς οἰκονομικὰ ἐν Ἑλλάδι ζητήματα ἀντὶ ποσοῦ 3000 λιρῶν ἐτησίως καὶ ἄλλον συνδυασμὸν 2000 λιρῶν ἐτησίως. Αἱ προτάσεις αὗται ἐμελετήθησαν, ἀλλὰ δὲν ἐκρίθησαν συμφέρουσαι ὑφ’ ὃν τύπον ὑπεβλήθησαν, ἐξακολουθεῖ δὲ ἡ ἐπ’ αὐτῶν συζήτησις. Σημειωτέον ὅτι ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι προτάσεις, μάλιστα καὶ προγενέστεραι κατ’ ἀρχὴν κριθεῖσαι εὐνοϊκώτεραι· ἐλπίζω πάντως ταχέως νὰ φθάσωμεν εἰς συμπεράσματα.

§28Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Πρέπει νὰ ἐξετασθῇ σοβαρῶς τὸ ζήτημα.

§29Γ. ΣΤΡΕΙΤ. Ἐξετάζεται.

§30Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Εἶναι ζήτημα πολιτικὸν πλέον.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Πετροπουλάκης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διατί ἐκ τῶν 15 ὑποτρόφων τῶν ἀποσταλέντων εἰς τὰς σχολὰς τῆς Δασολογίας ἐν Bruck Reichsstadt καὶ Weisskirchen ἀπεσύρθησαν 5, καὶ ἂν τὸ ποσὸν τῶν 110 κορωνῶν μηνιαίως θεωρῇ ἀρκετόν, ἔστω καὶ πρὸς στενοχωρημένην συντήρησιν τῶν ἀποσταλέντων ἐκεῖ ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας νέων».

§32ΑΝΔΡ. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἰδοὺ τί συμβαίνει. Ἐπανειλημμένως ὑπεβλήθησαν παράπονα ἀπὸ τοὺς σπουδαστάς. Τὰ παράπονα ταῦτα διεβίβασα εἰς τὸν ἀρχηγὸν τῆς Αὐστριακῆς δασικῆς ἀποστολῆς, ὁ ὁποῖος ἔσπευσε νὰ ἔλθῃ εἰς συνεννοήσεις μὲ τοὺς διευθυντὰς τῶν σχολῶν. Οἱ διευθυνταὶ δὲ ἀπήντησαν ὅτι ὄχι μόνον ἦταν ἐπαρκῆ τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα δίδονται εἰς αὐτούς, ἀλλὰ προσθέτει ὅτι «οἱ Ἕλληνες σπουδασταί, εἰς τὰ χωρία, ὅπου κεῖνται αἱ σχολαί, ἐξεγείρουν τὴν ζηλοτυπίαν τῶν Αὐστριακῶν, διότι ἐξοδεύουν πολὺ περισσότερα ἀπὸ ἐκείνους. Δύναμαι νὰ ἐπιδείξω τὴν ἀπάντησιν τῶν διευθυντῶν. Ἐγὼ ὁμολογῶ ὅτι δὲν θὰ εἶχον δυσκολίαν νὰ δώσωμεν κάτι περισσότερον, ἐὰν δὲν εἶχον τὴν δήλωσιν ταύτην τῶν διευθυντῶν. Παρουσιάσθησαν εἰς ἐμὲ πολλοὶ τῶν ἐνδιαφερομένων καὶ μοῦ διετύπωσαν παράπονα, παρεκάλεσα πολλοὺς ἐξ αὐτῶν νὰ μοῦ δώσωσι κατάλογον τῶν ἐξόδων τῶν μαθητῶν. Καὶ μοῦ ἔδωκαν. Ἀλλ’ εἰς ἕνα κατάλογον εἶδον ὅτι εἷς τῶν σπουδαστῶν ἐκείνων ἔγραφεν εἰς τὸν πατέρα του ὅτι τοῦ χρειάζονται καὶ δέκα κορῶναι τὸν μῆνα διὰ τὸν χορόν! Μοῦ φαίνεται ὅτι δὲν ἔχει ὑποχρέωσιν τὸ Κράτος νὰ πληρώνῃ οὔτε διὰ τὴν ἐκμάθησιν χοροῦ οὔτε διὰ τὰς ἄλλας των διασκεδάσεις. Ἐκ τῆς ἐρεύνης τῶν πραγμάτων ἐσχημάτισα τὴν πεποίθησιν ὅτι δύνανται εἰς τὰ μικρὰ αὐτὰ μέρη, ἐκεῖνοι οἱ φοιτηταί, οἱ ὁποῖοι πράγματι θέλουν νὰ ζήσουν διὰ νὰ σπουδάσουν, νὰ περάσουν πολὺ καλὰ μὲ ὅσα λαμβάνουν· ἔχω δὲ νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν καὶ ἕνα πρᾶγμα ἀκόμη, ὅτι ἐκ τῶν πέντε οἱ τρεῖς ἔκαμαν βαρεῖάν τινα κατάχρησιν. Ἐνῷ δηλ. ὑπηρέτουν εἰς τὸν στρατὸν ἐπωφελήθησαν τῆς περιστάσεως νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὸν διαγωγιασμὸν καὶ νὰ ἀπέλθωσιν ἐκεῖ ὑπὸ τὸ πρόσχημα ὅτι θέλουν νὰ σπουδάσουν, πράγματι δὲ διὰ νὰ μὴ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, καὶ διὰ τοῦτο εὐθὺς ὡς ἐκηρύχθη ἡ λῆξις τῆς ἐπιστρατεύσεως ἔφυγον ἀπὸ τὰς σχολάς. Ἀλλὰ τὸ εὐτύχημα εἶναι ὅτι, ἐξ ὑπερβολικῆς προνοίας, δὲν ἐθεωρήσαμεν ὅτι ἐκεῖ διαμένοντες ἐκτελοῦν τὴν στρατιωτικήν των θητείαν, ἀλλ’ ἁπλῶς ὅτι ἀναστέλλεται ἡ θητεία των, διὸ καὶ ἔσπευσα νὰ εἰδοποιήσω τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα, ὅπως ἀναγκασθῶσιν νὰ συνεχίσωσιν τὴν ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρεσίαν των.

§33Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δυστυχῶς αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἔχω δὲν συμπίπτουσιν πρὸς τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔχει ὁ κ. Ὑπουργός.

§34Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ τὰς ἔχητε ἀπὸ τοὺς μαθητὰς φαίνεται καὶ δι’ αὐτὸ δὲν συμπίπτουν.

§35Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Παρακαλῶ. Ἐὰν οἱ ὑπότροφοι ἔλαβον μέρος εἰς τὸν διαγωνισμὸν διὰ ν’ ἀποφύγωσι τὸν πόλεμον, αὐτὸ δὲν μὲ ἐνδιαφέρει. Ἐκεῖνο ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἶναι ἀκριβῶς τὸ ζήτημα τῶν πενιχρωτάτων μέσων τὰ ὁποῖα διαθέτει τὸ Κράτος διὰ τὴν σπουδὴν τῶν μαθητῶν αὐτῶν. Τὸ μηνιαῖον ἐπίδομα εἶναι 110 δραχμαί.

§36Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ 300 δρχ. κατ’ ἔτος.

§37Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Μάλιστα· ἀλλ’ ἐκ τῶν 110 κορωνῶν εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ πληρώσωσι δέκα καὶ ἑπτὰ κορώνας κατ’ ἔτος δι’ ἐτησίαν ἐγγραφήν· ὑποχρεοῦνται ἐκτὸς αὐτῶν νὰ πληρώσωσι καὶ 500 κορώνας κατ’ ἔτος δι’ ἀγορὰν βιβλίων, ἐργαλείων καὶ ἄλλων ἐπιβαλλομένων σχολικῶν ἐξόδων. Εἰς ταῦτα ἂν θελήσετε νὰ προσθέσητε, διότι οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν εἶναι ἄποροι, καὶ τὰ ἔξοδα τῆς ἐνδυμασίας, θὰ ἴδητε ὅτι οἱ σπουδασταὶ ἐκεῖνοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συντηρηθῶσι μὲ τὸ ποσὸν αὐτό, τρώγοντες ἔστω καὶ ξηρὸν ἄρτον. Γνωρίζω ἐπίσης καὶ ἓν ἄλλο διὰ τὸ ὁποῖον ὀφείλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας, ὡς καὶ τὴν προσοχὴν ὁλοκλήρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι οἱ φοιτηταὶ ἐν τῇ περιωρισμένῃ ἐκείνῃ κοινωνίᾳ, χαρακτηρίζονται ἐκ μέρους τῶν ἄλλων σπουδαστῶν καὶ ἐκ μέρους τῶν διευθυντῶν ἐνίων σχολῶν ὡς ἐπαῖται, δακτυλοδεικτοῦνται δ’ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ζῶσιν ὀπωσδήποτε ἀξιοπρεπῶς.

§38Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔρχεσθε νὰ σᾶς δείξω τὰς ἐπιστολὰς τῶν διευθυντῶν;

§39Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Βεβαίως θὰ ἔλθω, διότι εἶναι τελείως ἀνακριβῆ τὰ γραφόμενα. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ζήσωσιν ἐκεῖ καὶ νὰ συντηρηθῶσιν ὄχι μὲ οἰκονομίαν, ἀλλὰ τρώγοντες καὶ ξηρὸν ἔστω, ἐπαναλαμβάνω, ἄρτον μὲ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον λαμβάνουσιν. Ἐκτίθεται ἄλλως τε αὐτὴ ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία καὶ ἡ ἀξιοπρέπειά της καθ’ ἣν στιγμὴν θεωροῦνται ὡς ἐπαῖται. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξῃ τις ὅτι μὲ 110 δρχ. κατὰ μῆνα δύναται νὰ ζήσῃ ἄνθρωπος.

§40Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι ἐν τοῖς χωρίοις αὐτοῖς δύναταί τις νὰ ζήσῃ καὶ μὲ 70 δραχμάς.

§41Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Εἰς ἄλλην ἴσως ἐποχήν.

§42Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, ἀλλὰ πρὸ τριῶν ἐτῶν.

§43Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἄλλοτε ἠδύνατό τις νὰ ζήσῃ μὲ 80 δραχμάς.

§44Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ τί ἠθέλετε κάμει ὑμεῖς ὡς Ὑπουργός, ἂν σᾶς ἔγραφον ὅτι εἶναι ἀρκετά, ὑπεραρκετὰ αὐτά; Δὲν θὰ ἐπιστεύετε τοὺς διευθυντὰς τῶν σχολῶν; Τί συμφέρον ἔχουν νὰ κηδεμονεύσωσιν αὐτοὶ τὸ Ἑλληνικὸν ταμεῖον;

§45Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Εἶναι ζήτημα, κύριε Ὑπουργέ, ὄχι διὰ τοὺς σπουδαστάς, ἀλλὰ διὰ τὴν Ἑλληνικὴν ἀξιοπρέπειαν.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Χριστοδουλῆς ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τί ἐνεργήθη ἐπὶ τῆς τηλεγραφικῆς μηνύσεώς του κατὰ τοῦ νευροπαθοῦς τηλεγραφητοῦ Καρπενησίου Βούρβαχη, τοῦ αὐτοχειροτονηθέντος εἰς γενικὸν ἐπιθεωρητὴν, καταλύοντος ἀρχὰς, ἐξυβρίζοντος τοὺς πάντας εἰς τὸ γραφεῖόν του προσερχομένους, μηδένα εἰδοποιοῦντα κάτοχον ἐπιταγῆς, ὡς ἔχει ὑποχρέωσιν, καὶ παρακαλεῖ νὰ ἀπομακρύνῃ αὐτὸν ἐκεῖθεν, ἵνα καὶ ἀλλαχοῦ ἐκδηλώσῃ τὰς παθολογικάς του παρακρούσεις, αἵτινες καὶ ἄλλοτε ἐγένοντο γνωσταὶ τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ δι’ ἃς ἐξεκαθαρίσθη, ἀλλὰ δυστυχῶς ἐπανέφερον αὐτὸν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ μὲ κατώτερον βαθμόν».

§47ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Περὶ τοῦ ὑπαλλήλου τούτου διετάχθησαν αἱ δέουσαι ἀνακρίσεις, ἵνα ἐξακριβωθῶσι τὰ καταγγελλόμενα καὶ ἐνεργηθῶσι τὰ δέοντα. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἂν πρόκειται νὰ ἀπαλλαγῇ τοιούτου ὑπαλλήλου ἡ ἰδιαιτέρα πατρὶς τοῦ κ. Βουλευτοῦ, νὰ μὴ φορτώσωμεν αὐτὸν εἰς ἄλλην ἐπαρχίαν.

§48Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Ὑπέβαλον τηλεγραφικὴν μήνυσιν κ, Ὑπουργέ, ἐνυπογράφως καταγγέλλων τὰς ὑπερβασίας τοῦ ὑπαλλήλου τούτου, ὑπερβασίας ὀφειλομένας εἰς νευροπάθειαν δι’ ἃς ἄλλος τε ὁ ὑπάλληλος οὗτος εἶχε ἐκκαθαρισθῆ, καὶ ἤθελον ἐρωτήσῃ τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ μοῦ ἑρμηνεύσῃ τὸ παράδοξον δόγμα τοῦ συμβουλίου, καθορίσαντος ὅτι τηλεγραφητὴς νευροπαθὴς δὲν δύναται νὰ ὑπηρετήσῃ ὡς αʹ τάξεως, ἀλλὰ δύναται νὰ ὑπηρετήσῃ ὡς βʹ. Αἱ ὑπερβασίαι του εἶναι τοιαῦται ὥστε ἂν ἀνέφερα αὐτὰς εἶμαι βέβαιος ὅτι δὲν θὰ προὐκάλουν μόνον τὴν θυμηδίαν τῆς Βουλῆς ἀλλὰ καὶ τὴν ἀγανάκτησιν αὐτῆς. Ἂν ἡ ὑπηρεσία θέλει νὰ κρατῇ αὐτὸν ὡς ὑπάλληλον δύναται νὰ πράξῃ τοῦτο, ἐπιθυμῶ ὅμως νὰ ἀπομακρυνθῇ τῆς ἰδιαιτέρας μου ἐπαρχίας, ἵνα καὶ ἀλλαχοῦ ἐκδηλώσῃ τὴν νευροπάθειάν του. Ἀρκεῖ ὅτι ἐπὶ διετίαν ἠνέχθη αὐτὸν ἡ Εὐρυτανία, κατατυραννηθεῖσα ὑπ’ αὐτοῦ.

§49ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἂν ἐτηλεγραφήσατε δὲν γνωρίζω τί ἔπραξε τὸ Συμβούλιον. Βεβαίως τὸ Συμβούλιον διὰ νὰ ἐπαναφέρῃ αὐτὸν, τὸν ἐπανέφερε συμφώνως μὲ τὸν νόμον, δὲν πρέπει δὲ νὰ ἀξιῶμεν ὅπως αὐτὸ γνωρίζῃ ἐπισήμως, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἴσως δὲν γνωρίζομεν οὔτε ἀνεπισήμως.

§50ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Θὰ ἔλθω ἐπίκουρος πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν. Γνωρίζω ὅτι ὁ κ. Συνάδελφος ὑπερέβαλε τὰ πράγματα, παραστήσας ἐπὶ τὸ τραγικώτερον ταῦτα, διότι ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἀποσπασματάρχου βεβαίως θὰ εἶχον θέσιν τὰ λεχθέντα, ἀλλὰ προκειμένου περὶ τηλεγραφητοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει καμμίαν ἐξουσίαν, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὰ τὰ λεχθέντα, οὐδὲ δυνατὸν νὰ συνέβησαν ὡς παρεστάθησαν. Ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος ἀνήκων εἰς τὴν Κυβερνητικὴν πτέρυγα θὰ ἠδύνατο εὐχερῶς νὰ ὑποστηρίξῃ παρ’ αὐτῷ τῷ κ. Ὑπουργῷ τὰ δίκαια αὐτοῦ καὶ ζητήσῃ τὴν ἐκτόπισιν ἢ τιμωρίαν τοῦ ὑπαλλήλου, ἐὰν εὑρίσκετο οὗτος ἐν ἀδίκῳ. Νομίζω, ὅμως ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὁ ὑπάλληλος δὲν ἐνήργησέ τι παράνομον. Αὐτὸ τοῦτο ἀποδεικνύεται ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ τηλεγραφήματος τοῦ κ. Συναδέλφου, ὅπερ εἶναι ὀλίγον τραγικόν· (ἀναγινώσκει τὸ τηλεγράφημα). Ἡ διαγωγὴ τοῦ ὑπαλλήλου τούτου ἐν γένει εἶναι ἀρίστη, κατὰ δὲ τὸν πόλεμον ὑπῆρξε τοιαύτη, ὥστε ὑπάρχει ὑπὲρ αὐτοῦ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Στρατηγείου, καθότι μόνος εὑρισκόμενος ἐν Καρπενησίῳ, ἡμέραν καὶ νύκτα παρέμενεν ἐν τῷ γραφείῳ, ἐπὶ τῆς τηλεγραφικῆς γραμμῆς, ῥυθμίζων τὴν συγκοινωνίαν. Ὁ κ. Δήμαρχος ἐνόει νὰ ἀνταποκρίνηται δωρεὰν τηλεγραφικῶς δι’ ὅλας αὐτοῦ τὰς ὑποθέσεις, τοῦθ’ ὅπερ συμφώνως τῷ νόμῳ δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπιτρέψῃ ὁ ὑπάλληλος, τοῦτο δὲ βεβαιοῖ καὶ ἡ ἀνάκρισις τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως.

§51Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Ψευδέστατον!

§52ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Παρακαλῶ ὅπως καταστήσητε καὶ ἐμὲ κοινωνὸν αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως. Παρακαλῶ λοιπὸν ὅπως συναντηθῶμεν καὶ οἱ τρεῖς νὰ συνομιλήσωμεν ἐπ’ αὐτῆς (ἱλαρότης).

§53ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Ἐγὼ πραγματικῶς ἠθέλησα νὰ ἀντικαταστήσω τὸν κ. Ὑπουργόν, δι’ αὐτὸ παραιτοῦμαι τῆς περαιτέρω ὑπερασπίσεως σήμερον, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ τὸν σχετικὸν φάκελον.

§54Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Ὁ κ. Συνάδελφος ἐνόμισεν ὅτι ἐξ ἐμπαθείας ὡμίλησα ἐναντίον τοῦ ὑπαλλήλου αὐτοῦ, ἀλλ’ ἀπατᾶται. Ἐγὼ παρέμεινα ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ πατρίδι μου κατὰ τὰς ἑορτάς, καὶ ἀντελήφθην ὅτι ὅλος ὁ κόσμος ἔχει ἐξεγερθῆ κατὰ τοῦ εἰρημένου ὑπαλλήλου, διότι εἶναι νευροπαθέστατος. Ἕνα διακεκριμένον δικηγόρον τὸν κ. Γολέμην, ἐξέβαλε πὺξ καὶ λὰξ ἐκ τοῦ γραφείου του, καὶ δικαιοῦμαι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ ζητήσω τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ ἐν λόγῳ ὑπαλλήλου ἐκ τοῦ μέρους ἐκείνου.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Χριστοδουλιᾶς «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας τίνες λόγοι ἠνάγκασαν τὸν κ. Ὑπουργὸν ν’ ἀποστείλῃ ἐπιθεωρητὴν πρὸς ἐξέτασιν διὰ τὸ λειβάδιον Πουρνάρι καὶ Ἀστέρια Βαρυμπόμπης Φθιώτιδος, λειβάδιον ἰδιόκτητον κατεχόμενον ὑπὸ τῶν κληρονόμων Τσουκαλᾶ πρὸ ἀμνημονεύτων ἐτῶν καὶ μὲ ὅλους τοὺς τίτλους». Ἡ ἐρώτησις αὕτη συνδυάζεται καὶ πρὸς τὴν τοῦ κ. Βελέντζα, ὁ ὁποῖος «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας, ποία ἐνέργεια ἐγένετο ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Βαρυμπόμπης τῆς Φθιώτιδος, παραπονουμένων κατά τινων ἰδιοκτητῶν τοῦ χωρίου τούτου, ἐπιζητούντων τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ξυλεύσεως καυσοξύλων, ὅπερ δικαίωμα κέκτηνται πρὸ ἀμνημονεύτων ἐτῶν.»

§56Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἀμφισβητουμένου λειβαδίου ἀπεστάλη πρὸς ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος ὁ ἁρμόδιος ἐπιθεωρητής.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Τσαλδάρης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην του περὶ τῆς καταργήσεως τοῦ Βορείου Ὑποθηκοφυλακείου Ἀθηνῶν τὴν γενομένην ἐν ἔτει 1903 καὶ ζητεῖ ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα.»

§58Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ ἐξετάσω πρότερον τὸ ζήτημα καὶ θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Κροκιδᾶς παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, διατὶ ὁ ἔφεδρος ἀνθυποφαρμακοποιὸς τοῦ Δήμου Νεμέας ἐτῶν 26–28, δὲν ἐκλήθη νὰ ὑπηρετήσῃ εἰς τὴν τελευταίαν ἐπιστρατείαν καὶ πῶς, ἀφοῦ δὲν ὑπηρέτησεν, προήχθη εἰς ὑπολοχαγὸν καὶ ἐδόθη μάλιστα αὐτῷ ὁ σταυρὸς τοῦ Σωτῆρος;

§60ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου διαφόρους ἐκθέσεις ἐκ τῶν ὁποίων ἐμφαίνεται ὅτι ἡ προαγωγὴ τοῦ ἐν λόγῳ ἀνθυποφαρμακοποιοῦ ὑπῆρξε δικαία.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον ἀντικείμενον. Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας».

§63Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐν ἄρθρῳ 8 ὑπῆρχε μία διάταξις εὐεργετικωτάτη διὰ τῆς ὁποίας ἐχορηγεῖτο τὸ δικαίωμα τῆς ἐξαγορᾶς τοῦ πλειστηριαζομένου κτήματος παρὰ τοῦ ὀφειλέτου, περίπτωσις ἥτις δὲν προελάμβανε τὸ ἄδικον ὅταν κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμὴν κατώρθουν νὰ κατακυρώνωσι τὸ κτῆμα ἐπ’ ὀνόματί των οἱ δανεισταὶ ἀντὶ ἐλαχίστου ποσοῦ. Καὶ ἐνῷ ἡ εὐεργετικὴ αὕτη διάταξις ὑπῆρχεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ ἀνεμένετο παρὰ πάντων νὰ ψηφισθῇ καὶ ἤμην ἕτοιμος νὰ ἐκφράσω τὰ συγχαρητήριά μου πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν, μετ’ ἀπορίας βλέπω κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἀπαλειφομένην τὴν εὐεργετικὴν ταύτην διάταξιν. Ἐρωτῶ· διατί ἐγένετο τοῦτο καὶ τίνες λόγοι ὤθησαν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ πράξῃ τοῦτο; Θὰ ἐπεθύμουν νὰ γνωσθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν οἱ λόγοι οἵτινες ὤθησαν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀπαλείψῃ διάταξιν τόσον εὐεργετικὴν διὰ τοὺς ὀφειλέτας.

§64Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν ἐγκατέλιπον τὴν διάταξιν· ἐζήτησα ἁπλῶς νὰ παραλειφθῇ διὰ νὰ ἀντικατασταθῇ διὰ νέας προτάσεως. Τὴν πρότασιν ταύτην εἶχον ὑποβάλει ἐγὼ κατὰ τὴν Βʹ Ἀναθεωρητικὴν Βουλήν, ἀλλ’ ἐπείσθην ἐκ τῶν ὑστέρων ὅτι χρειάζεται περισσοτέρα μελέτη τοῦ ζητήματος καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἤθελον νὰ τὴν εἰσαγάγω εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§65Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Νὰ σπεύσητε νὰ τὴν ὑποβάλητε.

§66Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὁπλοφορίας».

§68Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Χρειάζεται μία ἐπεξήγησις. Εἰς τὸ ἄρθρον 5 προσετέθη μία διάταξις ἡ ὁποία δὲν ὑπῆρχε κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν. Τίς εἶναι ἡ δικαστικὴ ἀρχή, ἥτις θὰ κάμῃ τὴν διάγνωσιν;

§69Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἐνῷ ἀρχικῶς ἡ πρότασίς μου ἦτο διὰ τὴν εἰσαγγελικὴν ἀρχήν, διὰ νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἐφαρμογή, χορηγεῖται ἐν τούτοις τὸ δικαίωμα καὶ εἰς τοὺς εἰρηνοδίκας. Θὰ ἐκδοθῇ Β. Δ. τὸ ὁποῖον θὰ κανονίσῃ τὰ περὶ τούτου.

§70Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ ἑρμηνεία αὕτη.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§72ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔχω νὰ καταθέσω νομοσχέδιά τινα εἰς τὴν Βουλὴν κ. Πρόεδρε.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§74ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σχέδιον νόμου διὰ τοῦ ὁποίου πρῶτον μὲν ἐπιτρέπεται ὅπως συνταχθῶσι συμπληρωτικοὶ πίνακες προαγωγῆς ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, ἐξ ὧν πολλοὶ παρελείφθησαν ἐντελῶς κατὰ τοὺς γενομένους προβιβασμούς, καθόσον δὲν εἶχον ὑποβληθῆ εἰς τὸ συμβούλιον τῶν Ἀντιστρατήγων αἱ ἐκθέσεις τῶν σωματαρχῶν, ὑφ’ οὓς εἶχον οὗτοι ὑπηρετήσει. Οἱ παραλειφθέντες, καὶ παρελείφθησαν ἐντελῶς, ἀνέρχονται εἰς πάρα πολλούς. Ὥστε ἦτο ἐπιβεβλημένη ἡ ἀνάγκη ἵνα γίνωσιν οἱ συμπληρωτικοὶ πίνακες. Πλὴν τούτου ζητεῖται ἄδεια νὰ ἐξετασθῶσιν ὑπὸ τοῦ συμβουλίου τῶν Ἀντιστρατήγων τὰ παράπονα ἐκείνων περὶ τῶν ὁποίων ἀπεφάνθη τὸ Συμβούλιον. Ἡ διαδικασία αὐτὴ ἀφορᾷ τοὺς ἀξιωματικούς. Ἐπίσης ζητεῖται ἄδεια ὅπως ἐπέλθῃ θεραπεία, χάριν τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν, εἰς ἀδικήματα ὅσον ἀφορᾷ τὴν προαγωγὴν αὐτῶν ἐκ διατάξεως προγενεστέρου νόμου· δηλαδὴ κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον οἱ ἀποστρατευόμενοι ἀξιωματικοὶ καὶ προαγόμενοι εἰς ἀνώτερον βαθμόν, λόγῳ τῆς ὑπηρεσίας τῆς μακρᾶς ἐν τῷ βαθμῷ τὸν ὁποῖον εἶχον, ἐὰν πρὸ τῆς ἀποστρατεύσεώς των εἶχον κηρυχθῆ στάσιμοι ἐν τῷ τελευταίῳ βαθμῷ, λαμβάνουσι τὸν ἀνώτερον τούτου βαθμὸν ἐν ἀποστρατείᾳ, καλούμενοι ὅμως ἐν ἐπιστρατεύσει ὑπηρετοῦσιν εἰς κατώτερον βαθμὸν ἐκείνου τὸν ὁποῖον εἶχον ὅτε ἀπεστρατεύθησαν. Τινὲς ἐξ αὐτῶν ἐκλήθησαν καὶ ὑπηρέτησαν κατὰ τὸν πόλεμον μὲ τὸν βαθμὸν τὸν ὁποῖον εἶχον λάβει ἐν ἀποστρατείᾳ καὶ πολλοὶ ἐκ τούτων διεκρίθησαν ἐξαιρέτως καὶ αἱ συνταχθεῖσαι ἐκθέσεις ὑπὸ πολλῶν σωματαρχῶν ἀνέφερον ὅπως προαχθῶσιν οὗτοι ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τὸν ὁποῖον ἤσκησαν ἐν τῷ πολέμῳ εἰς ἀνώτερον. Νομίζω λοιπὸν ὅτι, ἀφοῦ ἐν πολέμῳ κατώρθωσαν αὐτοὶ νὰ ἀναιρέσωσι τὰ τεκμήρια περὶ τῆς μὴ ἱκανότητός των, ἔχοντες δὲ καὶ ἐνθουσιώδεις ἐκθέσεις, δίκαιον εἶναι νὰ προαχθῶσιν εἰς τὸν ἀνώτερον βαθμὸν ἐκείνου τὸν ὁποῖον εἶχον λάβει ἐν τῇ ἀποστρατείᾳ. Ἕτερον ζήτημα εἶναι ὅτι εἶχεν ἀποφασισθῆ ὅπως οἱ μονιμοποιηθησόμενοι ἐκ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν ταχθῶσιν εἰς τὸ ἀριστερόν τῶν ὁμοιοβάθμων των, τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ, ἀλλ’ εὑρέθη ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ ἠδύνατο νὰ ἐπιφέρῃ ἀδικήματά τινα ὡς πρὸς τινα κατηγορίαν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι εἶχον πράγματι ὑπηρεσίαν ἐν τῷ στρατεύματι, λόγῳ τῆς ἐπιστρατεύσεως, μικροτέραν ἐκείνης τὴν ὁποίαν εἶχον οἱ ὁμοιόβαθμοί των τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ. Ἐθεωρήθη δίκαιον ὅπως ἡ πεῖρα αὐτῶν λόγῳ τῆς ἀρχαιότητος καθορισθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀρχαιότητος τῆς πραγματικῆς τὴν ὁποίαν εἶχον ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ στρατεύματος. Ἐπίσης ἐγένοντο παράπονα εἰς τὴν Βουλὴν λοχιῶν καὶ ἐπιλοχιῶν ὑπηρετησάντων ἐν τῷ στρατεύματι καὶ θεωρούντων ὅτι ἠδικήθησαν. Τὰ παράπονα ταῦτα θὰ ἐξετασθῶσιν ὑπὸ ἐπιτροπῆς καὶ ἂν εἶναι βάσιμα θὰ θεραπευθῶσιν. Ἐζητήθη τροποποίησις νόμου καθ’ ὃν οἱ τοῦ στρατοῦ τῆς ἐθνοφρουρᾶς ἀξιωματικοὶ δὲν δικαιοῦνται κατὰ τὸν κείμενον νόμον νὰ λάβωσιν ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, ἐπειδὴ δὲ ὑπηρέτησαν καὶ αὐτοί, ὅπως καὶ ἄλλοι τοῦ ἐφέδρου στρατοῦ καὶ δικαιοῦνται καὶ αὐτοὶ νὰ λάβωσι τὸν βαθμὸν ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ, ἐννοεῖται τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, δίκαιον εἶναι νὰ λάβωσι τοῦτον. Ταῦτα εἶναι τὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§75Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὁρίζεται ὁ ἀριθμὸς τῶν μονιμοποιηθησομένων ἀξιωματικῶν;

§76ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ μονιμοποίησις τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν ἀναβάλλεται ἀκριβῶς ἕνεκα τῆς ὑποβολῆς τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, διότι πρέπει νὰ ἴδωμεν τίνες θὰ προταθῶσιν ὡς μέλλοντες νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὸν πίνακα Βʹ, νὰ κανονισθῇ ἡ ἀρχαιότης των, νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν Ἀντιστρατήγων καὶ τέλος ν’ ἀποφανθῇ τὸ Συμβούλιον τῶν Ἀντιστρατήγων.

§77Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Περὶ τοῦ ἀριθμοῦ;

§78ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔχομεν λάβει διὰ τοῦ προκειμένου νόμου πρόνοιαν ὅπως διὰ Β. Διατάγματος κανονισθῶσι τὰ τῶν κενῶν θέσεων ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀναγκῶν τοῦ στρατεύματος.

§79Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἔφθασεν περὶ τούτου εἰς σκέψιν ἡ ὑπηρεσία σας;

§80ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔχει φθάσει εἰς σκέψιν, ἀλλὰ δὲν ὑπεγράφη τὸ σχετικὸν Β. Διάταγμα.

§81ΕΥΣΤ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Τὰ παράπονα τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν θὰ ἐξετασθῶσιν;

§82ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα· θὰ ἐξετασθῶσι καὶ τῶν κριθέντων καὶ τῶν μὴ κριθέντων ἀξιωματικῶν καὶ δὴ ἐντὸς βραχείας προθεσμίας.

§83Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Οἱ ἐνωμοτάρχαι τῆς χωροφυλακῆς περιλαμβάνονται;

§84ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω. Κατὰ τὴν συζήτησιν θὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἐρώτησίν σας. Λαμβάνω προσέτι τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σχέδιον νόμου διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ συνομολόγησις συμβάσεως μετὰ τοῦ ἐνταῦθα Ἑλληνικοῦ πυριτιδοποιείου καὶ καλυκοποιείου, περὶ κατασκευῆς ἐν Ἑλλάδι βλημάτων ἀσκήσεως κατ’ ἔτος. Ἔχομεν ἀνάγκην κατ’ ἔτος δι’ ἄσκησιν τοῦ πυροβολικοῦ 20,000 βλημάτων. Τὸ Ἑλληνικὸν πυριτιδοποιεῖον καὶ καλυκοποιεῖον προσφέρεται νὰ κατασκευάζῃ ἐνταῦθα τὰ βλήματα ταῦτα, εἶμαι δὲ εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ ἀνακοινώσω, ὡς θὰ παρατηρήσητε ἐκ τῆς ὑποβληθείσης ἐκθέσεως τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι αἱ τιμαὶ ἀντὶ τῶν ὁποίων τὸ Ἑλληνικὸν πυριτιδοποιεῖον καὶ καλυκοποιεῖον ἀναλαμβάνει νὰ κατασκευάσῃ τὰ βλήματα ταῦτα εἶναι οὐχὶ ἀκριβώτερα κατὰ ποσὸν οὐσιωδῶς ἀπὸ τὰς τιμὰς τὰς ὁποίας μᾶς ζητοῦσι τὰ ξένα ἐργοστάσια, ἀλλὰ τοὐναντίον καὶ ἐφθηνότερα κατά τι, κατὰ 3½ τοῖς ἑκατόν. Εἶναι περιττὸν νὰ προσθέσω ὅτι εἶμαι διατεθειμένος νὰ ζητήσω τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς ὅπως προβῶ εἰς σύναψιν τῆς συμβάσεως, ἔστω καὶ ἂν ὑπάρξῃ διαφορὰ 10% καὶ 15% ἀπὸ τὰς ἐξωτερικὰς τιμάς, λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀνάπτυξιν τῆς βιομηχανίας, ἡ ὁποία καθιστᾷ αὔταρκες τὸ Κράτος καὶ πολεμικόν, ἀφοῦ ὑποστηρίζομεν ἐν Ἑλλάδι ἄλλας βιομηχανίας, χάριν τῶν ὁποίων ἐδώκαμεν καὶ τὸ ὑποκάμισόν μας. Εὐτυχῶς ἡ βιομηχανία αὐτὴ δὲν ἀπαιτεῖ αὔξησιν τιμῆς μείζονα ἀπὸ ἐκείνην ἣν ζητοῦσι τὰ ἐξωτερικὰ ἐργοστάσια καὶ δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ χειροκροτήσῃ τὴν ὑποβολὴν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου. Θὰ καταστῇ δυνατὸν διὰ τῆς κατασκευῆς ἐπιτοπίως τῶν βλημάτων τούτων, ὅπως προβαίνωμεν εἰς τὴν ἀνανέωσιν τοῦ ὑλικοῦ τῶν βλημάτων τῶν πολεμικῶν, ἀντικαθιστῶντες τινὰ τῶν στοιχείων τῶν βλημάτων τούτων, ὡς εἶναι οἱ πυροσωλῆνες καὶ οἱ ἐμπυρευματοφόροι, ἀντικαθιστῶντες καὶ χρησιμοποιοῦντες τοιαῦτα ἀπὸ τὰς ἀποθήκας διὰ τὰ βλήματα τῶν ἀσκήσεων καὶ λαμβάνοντες τὰ κατασκευαζόμενα διὰ τὰ βλήματα τῶν ἀσκήσεων ὅπως θέσωμεν αὐτὰ εἰς τὰ ἐν ταῖς ἀποθήκαις κατασκευαζόμενα πολεμικὰ βλήματα. Θὰ παρακαλέσω ὅπως τὸ πρῶτον ἐκ τῶν νομοσχεδίων τούτων, ἂν συναινῇ ἡ Βουλή, νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον καὶ νὰ ψηφισθῇ εἰς αʹ ἀνάγνωσιν.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ὅπως τὸ παρ’ αὐτοῦ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον περὶ προβιβασμοῦ ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ τοῦ στρατοῦ κηρυχθῇ κατεπεῖγον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν.

§86Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον....

§87ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις ἀποσύρω τὴν αἴτησιν τοῦ κατεπείγοντος καὶ προτείνω νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν εἰς ἣν νὰ ταχθῇ τριήμερος προθεσμία ὅπως προσκομίσῃ τὴν ἔκθεσίν της.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀμφότερα τὰ νομοσχέδια παραπέμπονται εἰς τὴν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπιτροπήν. Ἐπὶ τοῦ πρώτου τάσσεται τριήμερος προθεσμία.

§89ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διὰ τὸ δεύτερον, μιᾶς ἑβδομάδος.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὑδρεύσεως καὶ ἐξυγιάνσεως τῶν πόλεων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς».

§91ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὀφείλω νὰ ἐπανορθώσω πληροφορίαν μὴ ἀκριβῆ τὴν ὁποίαν ἔδωκα χθὲς ἀπαντῶν εἰς ἐρώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἀρκαδίας διότι διετέλουν ἐν ἀγνοίᾳ πράγματος συμβάντος κατὰ τὴν ἐξ Ἀθηνῶν ἀπουσίαν μου. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας ἠρώτησεν ἐὰν εἶχον γνῶσιν δηλώσεως τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ὅτι παραιτεῖται ἀπὸ πάσης ἀναμίξεως εἰς τὴν ἐπιχείρησιν τῆς ὑδρεύσεως. Ἀπήντησα εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ὅτι οὐδεμίαν γνῶσιν τοιαύτης δηλώσεως οὔτε ἄλλης τινὸς δηλώσεως εἶχον καὶ οὕτω ἀπαντῶν ἤμην ἐν πλήρει ἀκριβείᾳ. Σήμερον ὅμως ἔλαβον γνῶσιν ἐπιστολῆς τινος τῆς Διοικήσεως τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης εἰς ἀπάντησιν γράμματος τὸ ὁποῖον εἶχον ἀπευθύνει ἐγὼ εὑρισκόμενος ἐνταῦθα πρὸς αὐτήν, δι’ οὗ ἐζήτουν ὅπως τεθῶσιν εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ζητησάντων νὰ μελετήσωσιν τὰ σχέδια καὶ τὰ συναφῆ πρὸς ταῦτα στοιχεῖα τῆς μεταφορᾶς τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας. Ἀπήντησε λοιπὸν ἡ Διοίκησις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τὸν Ἰανουάριον καθ’ ὃν χρόνον ἀπουσίαζον ἐντεῦθεν καὶ λέγει τὰ ἑξῆς, ἀφοῦ ἀναφέρει τὰς γενομένας δαπάνας· (ἀναγινώσκει) «Αὐτὰ ἐγένοντο μετὰ πάσης τῆς δυνατῆς φειδοῦς καὶ ἐπιμελείας ὡσεὶ ἐπρόκειτο περὶ ἰδίας τῆς Τραπέζης ἡμῶν ὑποθέσεως. Καὶ ἐπρόκειτο τῷ ὄντι περὶ τοιαύτης κατὰ τὴν ἀρχικὴν ἡμῶν πρόθεσιν ἣν εἴχομεν καταστήσῃ γνωστὴν τῇ Σῇ Κυβερνήσει καὶ ἥτις εἶχε τύχῃ ἔκτοτε τῆς ἐπιδοκιμασίας αὐτῆς κτλ.» Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ὀφείλω νὰ παράσχω μίαν ἐξήγησιν. Δὲν γνωρίζω τίνα δήλωσιν ἐννοεῖ ὁ ὑπογράφων τὴν ἀπάντησιν Διοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης κ. Ι. Εὐταξίας. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ μίαν εἶχον δήλωσιν παρὰ τοῦ ἀειμνήστου Βαλαωρίτου, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν θὰ ἀνεμιγνύετο παντάπασιν εἰς τὸν διαγωνισμόν. Θὰ ἀνεμιγνύετο εἰς τὴν σύνθεσιν τῆς Ἑταιρείας τὴν ὁποίαν ἤθελον ἀπαρτίσει ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἐμειοδότουν. Οὕτω θὰ παρεχωρεῖτο ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου, ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον θὰ ἐθεώρει τοῦτο τὸ Κράτος ἀναγκαῖον χάριν τῶν δημοσίων συμφερόντων. Ταῦτα ὡς πρὸς τὴν δήλωσιν τῆς ὁποίας ἐγὼ εἶχον γνῶσιν. Προσθέτει ὅμως σήμερον ὁ κ. Εὐταξίας τὰ ἑξῆς· (ἀναγινώσκει). «Ἀλλὰ νῦν ὅτε συμπληρωθεισῶν τῶν μελετῶν κατενοήθη παρ’ ἡμῶν ὅλον τὸ μέγεθος τῶν ἀναληπτέων ἔργων καὶ αἱ δυσχέρειαι τῆς ὅλης διαχειρίσεως καὶ ἐκμεταλλεύσεως αὐτῶν, ἀπεφασίσαμεν ν’ ἀπόσχωμεν καὶ αὐτῆς ἔτι τῆς μερικῆς ἀλλ’ ἐνεργοῦ συμμετοχῆς ἐν μεγάλῃ τινὶ Ἑταιρείᾳ, ἥτις μέλλει ν’ ἀναλάβῃ κατὰ πᾶσαν πιθανότητα τὴν διεξαγωγὴν τῶν μεγάλων τούτων δημοσίων ἔργων καὶ τὴν διαχείρισιν αὐτῶν, ὀρρωδοῦντες πρὸ τοῦ μεγέθους τῆς εὐθύνης καὶ ἅμα μὴ δυνάμενοι νὰ ἐπαρκέσωμεν πρὸς τοιαύτην συμμετοχὴν καὶ ἐργασίαν, ἀφοῦ ἤδη ὡς ἐκ τῆς ἀναπτύξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Τραπέζης καὶ τὰ καθήκοντα ἡμῶν καὶ αἱ εὐθύναι ἐπολλαπλασιάσθησαν καὶ μέλλουσιν ἔτι μᾶλλον νὰ πολλαπλασιασθῶσιν». Τὴν δήλωσιν ταύτην, τῆς ὁποίας σήμερον ἔλαβον γνῶσιν, ἐθεώρησα ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀνακοινώσω πρὸς τὴν Βουλὴν εἰς ἀπάντησιν τοῦ ἐρωτήματος τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀρκαδίας.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡς πρὸς τὴν συζήτησιν κ. Ὑπουργὲ θὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει τὸ κείμενον τῆς ἐπιτροπῆς;

§93ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὄχι· τὸ ἰδικόν μου.

§94Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὡμίλησε χθὲς περὶ τροποποιήσεων αἱ ὁποῖαι ἐπρόκειτο νὰ διανεμηθῶσιν.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διενεμήθησαν.

§96Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐλάβομεν ταύτας.

§97Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγώ, τοὐλάχιστον δὲν ἔλαβον.

§98Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πειράζει· δὲν εἶναι κώλυμα αὐτό· ἁπλῶς ἠρώτησα. (Ὁ Γραμματεὺς ἀναγινώσκει τὸ πρῶτον ἄρθρον ὡς ἐτροπολογήθη).

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Κουτούπης.

§100Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὴ ὑπολογίζων ὅτι ἡ αʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου θὰ ἐγίνετο σήμερον, δὲν ἤμην ἐφωδιασμένος διὰ τῶν στοιχείων ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐζήτησα νὰ μοῦ φέρωσι καὶ τὰ ὁποῖα δὲν γνωρίζω ἂν ἦλθον, ὥστε νὰ ὁμιλήσω. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ δοθῇ ὁ λόγος εἰς ἄλλον καὶ ἐγὼ ὁμιλῶ βραδύτερον.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σοκόλης.

§102Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐξηγήσῃ τὸ τέταρτον ἐδάφιον τοῦ πρώτου ἄρθρου τὸ ὁποῖον λέγει· (ἀναγινώσκει) «τὰ ἔργα τοῦ ὑδραγωγείου θὰ ἔχωσι διαστάσεις τοιαύτας ὥστε νὰ εἶναι δυνατὴ ἡ διοχέτευσις 1000 λίτρων ὕδατος κατὰ δευτερόλεπτον κλπ.» Αὐτὸ ὑποθέτω ὅτι εἶναι τὸ μέγιστον ὅριον.

§103ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα.

§104Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Κατωτέρω ὅμως ἀναφέρεται ὅτι (ἀναγινώσκει) «τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα θὰ κατασκευασθῶσι μὲ διαστάσεις ἐπαρκούσας δι’ ἐξυπηρέτησιν πληθυσμοῦ ἐξ 1.000. 000» ὥστε ἔχομεν ὡς μέγιστον ὅριον 1.000.000 καὶ ὡς ἐλάχιστον ὅριον 1.000.000.

§105ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν σημαίνει τίποτε· πάντως 1.000.000 εἶναι.

§106Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει τότε μέγιστον ὅριον ἀλλὰ μόνον ἐλάχιστον, ἢ ὑπάρχει μέγιστον ὅριον καὶ δὲν ὑπάρχει ἐλάχιστον.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλ’ ἡ συζήτησις γίνεται ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§108Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§110ΣΠ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω ὑποβάλει ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 καὶ ἐπὶ τῆς 5 παραγράφου τροπολογίαν, σκοπὸς τῆς ὁποίας εἶναι νὰ καταστήσῃ τὸν διαγωνισμὸν ὅσον τὸ δυνατὸν εὐρύτερον, διότι νομίζω ὅτι καθ’ ὃν τρόπον διετυπώθη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ διαγωνισμοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ διαγωνισμὸς νὰ εἶναι εὐρὺς καὶ πολλοὶ ὀλίγοι θὰ προσέλθωσιν. Ἤδη δέ, μετὰ τὴν ἄρνησιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, φοβοῦμαι μὴ δὲν προσέλθῃ οὐδεὶς νὰ ὑποβάλῃ προτάσεις διὰ τὴν ὕδρευσιν. Πρῶτον οἱ ξένοι δὲν ἔχουσι πλήρη ἐμπιστοσύνην ὅτι αἱ προτάσεις αὐτῶν θὰ ληφθῶσι σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν καὶ ὅτι ὁ μειοδότης, οἱοσδήποτε καὶ ἄν εἶναι, ἀρκεῖ νὰ εἶναι φερέγγυος καὶ ἀσφαλῶς θὰ εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἐκτελέσῃ τὸ ἔργον. Γνωρίζω ἀσφαλῶς ὅτι πρὸ ὀλίγων ἐτῶν, ὅτε ἐγένετο τὸ δάνειον τοῦ δήμου Ἀθηναίων, ἐνῷ τελευταῖος μειοδότης ἦτο ὁμὰς Γαλλικὴ καὶ κατεκυρώθη τὸ ἔργον εἰς αὐτήν, τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἐνεφανίσθη ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα καὶ προετιμήθη αὐτή; Τοῦτο ἔκαμεν αἰσχίστην ἐντύπωσιν ἀνὰ τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἐθεωρήθη ὡς κακὴ πίστις τοῦ δήμου Ἀθηναίων καὶ τοῦ Κράτους τὸ ὁποῖον εἶχε τὴν ἐποπτείαν τοῦ δήμου Ἀθηναίων. Ἐξ ἄλλου, τὸ δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχῃ αὕτη ὅπως ἀπορρίπτῃ τὰς προσφοράς, δέον νὰ περιορισθῇ εἰς τὸ τεχνητὸν μέρος καὶ εἰς τὸ μέρος τῶν ἐγγυήσεων τὰς ὁποίας παρέχει ὁ μειοδότης καὶ ὄχι νὰ ἐπεκτείνηται εἰς τὸ ζήτημα τῆς προσφορᾶς. Διὰ τοῦτο προτείνω ὅπως ἑκάστη προσφορὰ διαιρεῖται εἰς δύο μέρη: τὸ πρῶτον, τὸ ἀφορῶν τὸ τεχνικὸν μέρος καὶ τὸ τῶν ἐγγυήσεων, καὶ τὸ ἕτερον, τὸ ἀφορῶν τὴν κυρίως προσφοράν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις, τῇ εἰσηγήσει τῆς ἐπιτροπῆς τὴν ὁποίαν προτείνω, θεωρήσῃ τινὰς ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔκαμαν προσφορὰς ὡς ἀκαταλλήλους εἴτε ὑπὸ ἔποψιν ἐγγυήσεων εἴτε ὑπὸ τεχνητὴν ἔποψιν, νὰ δύναται νὰ ἀπορρίπτῃ τὰς προσφοράς των, πρὶν ἢ ὅμως ἀνοίξῃ τοὺς φακέλους τῶν προσφορῶν, ὅταν δὲ ἐν τέλει ἀποφασίσῃ νὰ δεχθῇ εἰς διαγωνισμὸν ἀριθμόν τινα οἱονδήποτε ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ κάμωσι προσφορὰς καὶ ἐγκρίνῃ αὐτὰς ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν τεχνικῶν ἔργων καὶ ὑπὸ ἔποψιν ἐγγυήσεων, τότε ἀνεκκλήτως καὶ χωρὶς νὰ δύναται νὰ ἐπαναλάβῃ τὴν μειοδοσίαν νὰ κατακυρώσῃ ὁριστικῶς εἰς τὸν τελευταῖον μειοδότην τὸ ἔργον.

§111Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐπειδὴ ἐκ τῆς τύχης τοῦ δευτέρου ἄρθρου ἐξαρτᾶται καὶ τὸ ζήτημα ἂν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὸν διαγωνισμὸν καὶ ἄλλοι μελετήσαντες τὴν ὑπόθεσιν καὶ δὴ οἱ Ἄγγλοι μηχανικοὶ οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον προτάσεις, διὰ τοῦτο ἠρώτησα πρὸ ὀλίγου τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἐὰν θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει αἱ προτάσεις τῶν Ἄγγλων μηχανικῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μοὶ ἀπήντησεν ὅτι οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος νὰ δεχθῇ τοὺς Ἄγγλους μηχανικούς.

§112ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ· δὲν εἶπα τοιοῦτό τι. Εἶπον ὅτι θὰ εἶμαι πολὺ εὐτυχὴς νὰ λάβωσι μέρος οἱ Ἄγγλοι μηχανικοί, ἀλλὰ νὰ λάβωσι καὶ ἄλλοι μέρος ἐξ ὅλων τῶν ἐθνῶν διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν καλλιτέρας τιμάς, προσέθηκα δ’ ὅτι δὲν θὰ δεχθῶμεν σχέδια τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου μηχανικοῦ εἴτε Ἄγγλος εἴτε Γερμανός εἶναι οὗτος, διότι ἔχομεν τὰ ἰδικά μας σχέδια, καὶ διότι, ἐὰν δὲν ἐκτελεσθῇ ὁ διαγωνισμὸς ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένου σχεδίου τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Κυβέρνησις, ἀλλ’ ἀφήσωμεν νὰ ἔλθῃ ὁ καθεὶς ἐκ τῶν διαγωνισθησομένων μὲ τὸ σχέδιόν του, εἶναι ἀδύνατον νὰ κρίνῃ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τίνα προσφορὰν θὰ προτιμήσῃ. Πρέπει τὸ σχέδιον νὰ εἶναι καθωρισμένον ἐκ τῶν προτέρων καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ ὑποβληθῶσι νὰ εἶναι τὰ χρησιμώτερα.

§113Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἀλλὰ τότε σᾶς ἐρωτῶ· διατί κατὰ τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1911 ἐζητήσατε νὰ ὑποβάλωσι μελέτας;

§114ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀρνοῦμαι ἐντελῶς τὴν πληροφορίαν. Οὐδέποτε ἐζήτησα μελέτας. Ἐζήτησα προτάσεις τιμῶν, δὲν ἐζήτησα μελέτας. Δύνασθε νὰ μοὶ παρουσιάσητε ἔγγραφόν τι ἐκ τοῦ ὁποίου νὰ ἀποδεικνύηται ὅτι ἀνέθηκα εἴς τινα καὶ δὴ εἰς τοὺς Ἄγγλους μηχανικοὺς νὰ μοὶ κάμωσι μελέτας; Οὐδαμοῦ θὰ εὕρητε τοιοῦτον. Ἐὰν δὲ αἱ ὀλίγαι γνώσεις μου τῆς Ἀγγλικῆς καὶ τῆς Γαλλικῆς ἐδημιούργησαν παρεξήγησίν τινα, δηλῶ ὅτι λυποῦμαι πάρα πολύ.

§115Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν ἐννοῶ νὰ σᾶς παρεξηγήσω διόλου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1911 διωρίσθη διαιτητὴς ὁ Κίντσερ.

§116ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν διωρίσθη καθόλου. Ὁ Κίντσερ εἶναι ὁ μηχανικὸς τὸν ὁποῖον ἐκάλεσεν ἡ Κυβέρνησις, ἡ Κυβέρνησις ἡ προηγουμένη, διὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἵνα ἐπιστατήσῃ καὶ ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν καὶ τὸ κῦρος αὐτοῦ γίνωσιν αἱ μελέται διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους. Ἐπειδὴ δὲ κατόπιν ἦλθον καὶ διάφοροι προτάσεις καὶ μᾶς παρέπεμπον καὶ εἰς ποταμοὺς κρυφούς, εἴπομεν νὰ ἔλθῃ ὁ Κίντσερ νὰ τὸν ἀκούσωμεν μὲ τὰ αὐτιά μας καὶ νὰ φωτισθῶμεν. Δὲν ἦλθεν λοιπὸν ὡς διαιτητής. Δὲν εἴχομεν δικαίωμα νὰ διωρίσωμεν αὐτὸν διαιτητήν.

§117Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δύναμαι νὰ παρεξηγῶ τότε, ἀφοῦ ὁ κ. Κίντσερ ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτοῦ λέγει ὅτι διωρίσθη διαιτητὴς εἰς τὸν ὁποῖον ὑπεβλήθησαν καὶ αἱ μελέται.

§118ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ποῖαι;

§119Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τῶν διαφόρων.

§120ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Φαίνεται ὅτι μᾶς ὑπεβλήθησαν καὶ μελέται ἄλλαι ἀπὸ τοὺς Ἄγγλους τοὺς φίλους σας. Αὐτὰ τώρα μοῦ τὰ ὑπενθυμίζετε. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνθυμηθῶ ἐγὼ ὅλην τὴν ἱστορίαν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀρνοῦμαι εἶναι ὅτι ἐγὼ ἔδωκα διαταγὴν εἰς τοὺς φίλους σας νὰ κάμωσι μελέτας. Ἂν μοὶ κατέστησαν γνωστὸν ὅτι αὐτοὶ ἔχουσι μελέτας καὶ εἶπον εἰς αὐτοὺς νὰ τὰς φέρωσιν ἵνα τὰς ἐξετάσωμεν, τότε εἶσθε ἐν ἀκριβείᾳ.

§121Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὥστε εἴπετε νὰ φέρωσι τὰς μελέτας των.

§122ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Βεβαίως ἀφοῦ τὰς εἶχον ἑτοίμους. Διαταγὴν δὲν ἔδωκα ἐγώ. Εἶσθε ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους. Δὲν εἶσθε ἀντιπρόσωπος οὐδενὸς ἔξω τοῦ ἔθνους, ἐὰν δὲ ὑμεῖς ἢ οἱ φίλοι σας ἔχωσιν ἀξιώσεις περὶ ἀποζημιώσεως κατὰ τοῦ Κράτους, διότι ἰσχυρίζονται ὅτι ὁ κ. Κίντσερ ἀντέγραψε τὰ σχέδιά των καὶ παρέλαβε εἰς τὰ ὁριστικὰ αὐτοῦ σχέδια μέρος τῶν ἰδικῶν των, δὲν ἔχετε ἢ νὰ μοὶ ἀπευθύνητε τὴν περὶ ἀποζημιώσεως αἴτησιν τὴν ὁποίαν θὰ ἐξετάσω μετὰ μεγάλης εὐμενείας καὶ προσοχῆς. Δηλῶ ἀπὸ τοῦδε, καὶ δύνασθε νὰ κάμητε χρῆσιν τῶν λόγων μου εἰς τοὺς φίλους σας, ὅτι δέχομαι νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα εἰς διαιτησίαν εἴτε ἐδῶ εἴτε εἰς τὴν διαιτησίαν τῆς Χάγης, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ξένων. Τί ἄλλο θέλετε;

§123Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Οὐδὲν πλέον. Μὲ ἱκανοποιεῖ πολὺ ἡ ἀπάντησίς σας.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ 2ου ἄρθρου ὑπάρχει τροπολογία ὑποστηριχθεῖσα ὑπὸ τοῦ κ. Σπ. Ἀγαπητοῦ.

§125ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐπειδὴ ὑποβάλλονται τροπολογίαι θὰ παρεκάλουν νὰ ἀνεβάλλοντο αὗται, ὅπως συζητηθῶσι κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν. Ἐγὼ ἀναμένω πολλὰς τροπολογίας πολλῶν, διὰ τοῦτο ὀφείλω νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ σύστημα κατὰ τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι δέον νὰ ἐργασθῶμεν, ὅπως ἀπαρτισθῇ ἀρτιώτερον τὸ σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν. Καὶ τὸ σύστημα τοῦτο καθορίζεται ὡς ἑξῆς. Θὰ ἀκούσω τὰς γνώμας καὶ τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας θὰ ἀναπτύξωσι, δὲν θὰ ἐκδηλώσω δὲ γνώμην ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν πλὴν μόνον ἐπ’ ἐκείνων περὶ τῶν ὁποίων ἐδήλωσα χθὲς καὶ εἰς τὰς τῆς ἐπιτροπῆς τὰς ὁποίας ἐμελέτησα. Θὰ ἐπιφυλαχθῶ δέ, πρὶν ἢ ἀκόμη ἐπιληφθῇ ἡ Βουλὴ τῆς δευτέρας συζητήσεως, ἀφοῦ συγκεντρώσω ὅλας τὰς τροπολογίας καὶ μελετήσω αὐτάς, νὰ δηλώσω τίνας δέχομαι καὶ τίνας ὄχι, ἵνα γνωρίζῃ τοῦτο ἡ Βουλὴ πρὸ τῆς βʹ συζητήσεως.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν ἀναβάλλεται διὰ τὴν κατὰ τὴν βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται). (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 3–7, τὸ ἄρθρον 8 ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 9).

§127ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Νὰ διαγραφῇ ἡ λέξις τὸ «καὶ τὰς κοινότητας», διότι οὐδεὶς ἄλλος ὑπάρχει κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ δῆμος πλὴν τῶν δήμων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 9 ὡς ἐτροπολογήθη, εἶτα τὸ ἄρθρον 10 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 11).

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ἀθ. Χριστόπουλος.

§129ΑΘ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναμφισβητήτως, κ. Βουλευταί, μεγίστην σπουδαιότητα ἔχει τὸ παρὸν νομοσχέδιον, ἔπαινος δὲ ὀφείλεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἥτις ἐπισπεύδει τὴν ψήφισιν τούτου, ἐπιθυμοῦσα τὸ ταχύτερον νὰ καταστήσῃ τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Κράτους ἀνάλογον πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ νεωτέρου πολιτισμοῦ, ἀλλὰ καὶ ἀνταξίαν τῆς νέας μεγάλης Ἑλλάδος. Παρὰ ταῦτα ὅμως καὶ παρὰ τὴν γενικῶς ἀνεγνωρισμένην σπουδαιότητα τοῦ ἔργου, ἔχομεν ὑποχρέωσιν, διαμαρτυρόμενοι νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν τοῦ νομοσχεδίου, αἱ ὁποῖαι βεβαίως δὲν δύνανται νὰ χαρακτηρισθῶσιν ὡς δίκαιαι ἐν σχέσει πρὸς τὰ συμφέροντα τῆς Κορινθίας περὶ τῶν ὁποίων οὐδεμία ἐλήφθη πρόνοια. Ἡ Κυβέρνησις προφανῶς ἐν τῇ συντάξει τοῦ νομοσχεδίου ἀπερροφήθη ἐξ ὁλοκλήρου ὑπὸ τῆς ἰδέας τῆς ἀποκλειστικῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν ἀναγκῶν τῆς πρωτευούσης, οὐδαμῶς μεριμνήσασα περὶ τῶν ἄλλων τμημάτων τοῦ Κράτους, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει ὅτι ἡ εὐημερία ἢ μὴ τούτων δύναται νὰ ἐπιδράσῃ οὐσιωδῶς ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς καὶ τῆς ὅλης δυνάμεως τοῦ Κέντρου καὶ τοῦ ὅλου Κράτους. Ὁμιλῶ ἐπὶ τῇ προϋποθέσει τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας καὶ ἐπὶ τῇ προϋποθέσει ταύτῃ ἐψήφισα μετ’ ἐπιφυλάξεως ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τῆς ὁποίας ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ἀποτελέσω μέλος. Ἐφ’ ὅσον δὲ ἡ προϋπόθεσις αὕτη ὑπάρχει ἐν τῇ συνειδήσει πάντων ἡμῶν, νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ φανῇ ἀδιάφορος πρὸς τὴν φωνὴν ὁλοκλήρων πληθυσμῶν, τῶν δήμων τουτέστι Κορίνθου, Σικυῶνος, Νεμέας, Στυμφαλίας καὶ Ἀλέας ἐξυπηρετουμένων πολλαχῶς διὰ τῶν ὑδάτων τούτων, ἰδίᾳ δὲ διὰ τὴν ἄρδευσιν τῶν κτημάτων, τὰ ὁποῖα διὰ τῆς στειρεύσεως τοῦ ὕδατος παραμένουσι ξηρικὰ καὶ ἤθελον καταστῆ ἄγονα καὶ ἀπρόσοδα. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ ἀναγνωρίζεται ὅτι ἐὰν ὑπάρχωσι κεκτημέναι δουλεῖαι ἀρδεύσεως ἢ ἄλλης χρήσεως θέλει ἐκδοθῆ Β. Διάταγμα τὸ ὁποῖον θὰ κανονίσῃ εἴτε τὸν τρόπον τῆς ἀσκήσεως τῶν δικαιωμάτων τούτων εἴτε τὸν τρόπον τῆς ἀποζημιώσεως. Ἀλλ’ ἡ διάταξις αὕτη δὲν λύει τὸ ζήτημα, ἀφ’ ἑνὸς διότι δὲν εἶναι, ὡς προεῖπον, μόνον οἱ ἔχοντες δικαιώματα δουλείας οἱ ὁποῖοι ποιοῦνται χρῆσιν τῶν ὑδάτων αὐτῶν, ἀλλὰ πάντες οἱ ἄλλοι καλλιεργηταὶ τῶν ἀνωτέρω δήμων, ἰδίᾳ δὲ ἡ σταφιδοφόρος ἔκτασις τῆς Βόχας ἀρδεύεται διὰ τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας. Ὑπάρχει δηλ. μία πραγματικὴ καὶ ἔμμονος κατάστασις ἀπὸ μακροῦ χρόνου ἀσκουμένη τὴν ὁποίαν δὲν δύναται ἡ Βουλὴ νὰ παρίδῃ ἄνευ τοῦ βεβαίου κινδύνου νὰ ἐπιφέρῃ τὸν μαρασμὸν καὶ τὴν ἀπογοήτευσιν εἰς πέντε ὁλοκλήρους δήμους. Διὰ τοῦτο ὑπέβαλον μετὰ τῶν κυρίων Συναδέλφων τροπολογίας διὰ τῶν ὁποίων ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν ὕδρευσιν ἐπιδιώκεται ἡ παροχὴ τῆς ἀναγκαιούσης ποσότητος ὕδατος διὰ τὴν ἄρδευσιν τῶν ἐκτάσεως αὐτῶν. Ἐπράξαμεν δὲ τοῦτο ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι οὐδαμῶς παρεμποδίζεται ἡ ὕδρευσις, διότι καὶ αὐτὸς ὁ Κίντσερ ἐν τῇ ἐκθέσει αὑτοῦ δηλοῖ ὅτι κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη θὰ ὑπάρχῃ πλεονάζον ὕδωρ πρὸς ἄρδευσιν τὸ ὁποῖον δύναται νὰ διατεθῇ εἰς τὰ Μέγαρα καὶ Ἐλευσῖνα, ἐνῷ κατὰ προτίμησιν λέγομεν ἡμεῖς δέον νὰ διατεθῇ εἰς τὴν Κορινθίαν. Κατὰ δεύτερον δὲ λόγον οὐδεμίαν δυσκολίαν θὰ παρουσιάσῃ τὸ πρᾶγμα, διότι ἡ ἡ αἰτουμένη ποσότης ὕδατος δύναται νὰ περιορισθῇ εἰς τὸ ἐλάχιστον διὰ τῆς καταλήψεως καὶ ἄλλων ἀκόμη πηγῶν, ὡς ὀρθῶς προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον, καὶ τῆς περισυλλογῆς τῶν ἐν τῇ λίμνῃ Στυμφαλίας ἀχρήστων ὑδάτων, τὰ ὁποῖα μετὰ μέρους τῶν ὑδάτων Κιονίων διοχετευόμενα διὰ τῆς σήραγγος Σιοῦρι θὰ ἠδύναντο νὰ καταστήσωσι τὰς εἰρημένας πεδιάδας παραγωγικωτάτας. Δὲν δύναται δὲ νὰ ὑποστηριχθῇ σοβαρῶς, τὸ καὶ ἄλλοτε λεχθέν, ὅτι οὐδεμία θέλει ἐπέλθει βλάβη εἰς τοὺς καλλιεργητὰς ἀφοῦ ἀποζημιούμενοι δύνανται νὰ τραπῶσιν εἰς ἄλλου εἴδους καλλιεργείας, διότι δὲν εἶναι μόνοι οἱ ἔχοντες δουλείαν οἱ ὁποῖοι ποιοῦνται χρῆσιν τοῦ ὕδατος, ἀλλὰ καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι, ὡς ἐξέθηκα ἤδη. Θὰ ἀπαιτηθῇ ἑπομένως μεγίστη ποσότης χρήματος διὰ τὴν ἀποζημίωσιν, τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν ἦτο ἐν τῷ νῷ τοῦ συντάξαντος τὸ νομοσχέδιον, ζήτημα δὲ εἶναι κ. Βουλευταὶ ἂν οἱ καλλιεργηταί, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ μακρὰ ἔτη ἔζησαν ἐν τῷ κτήματι αὑτῶν καὶ εἰργάσθησαν ἵνα ἀναπτύξωσι ὡρισμένον εἶδος καλλιεργείας, ἐὰν δύνανται οὗτοι νὰ ἐπιδοθῶσιν εἰς ἕτερον εἶδος καλλιεργείας, διὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἦσαν ἐντελῶς ἀνεπιτήδειοι καὶ ἀσυνείθιστοι. Ἐπίσης τὴν πόλιν τῆς Κορινθίας ἡ ὁποία ὑδρεύετο τὸ πάλαι διὰ τοῦ Ἀδριανείου ὑδραγωγείου ἐκ τῶν πηγῶν τῆς Στυμφαλίας καὶ ἡ ὁποία κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην ἰδίᾳ ὅτε κατέστη κέντρον στρατιωτικῶν δυνάμεων καὶ ἔχει ἀνάγκην μεγάλην ὑδάτων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν ἀφήσωμεν ἄνευ μερίμνης. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλομεν τροπολογίαν σκοποῦσαν εἰς τὴν ὑποχρεωτικῶς ἐκ τῶν προτέρων παροχὴν ὕδατος διὰ τὴν ὕδρευσιν. Ἕτερον ζήτημα ἐπίσης μεγίστης σπουδαιότητος εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἀποξηράνσεως τῆς λίμνης τῆς Στυμφαλίας.

§130ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς τροπολογίας αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσι τὰ ζητήματα ταῦτα τῆς ἀρδεύσεως, θὰ παρακαλέσω καὶ ὑμᾶς καθὼς καὶ πάντας τοὺς κ. Βουλευτὰς Κορινθίας ὅπως πρὶν ἢ δηλώσω ἣν ἔχω γνώμην πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ κληθῇ αὕτη νὰ ἀποφανθῇ, νὰ συναντηθῶμεν ἰδιαιτέρως καὶ δυνηθῶμεν οὕτω νὰ φθάσωμεν εἰς συμπέρασμα πρὶν ἢ ἐπιληφθῶμεν τῆς δευτέρας συζητήσεως.

§131ΑΘ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσον ὅμως ἀφορᾷ ἐπαναλαμβάνω, τὴν ἀποξήρανσιν πρέπει ἀπὸ τοῦδε νὰ ληφθῇ ὁριστικὸν μέτρον διὰ τοῦ νομοσχεδίου, διότι θὰ ἀπετέλει ἀστοργίαν, ἂν μή τι ἄλλο, ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, ἐὰν ἐν στιγμῇ καθ’ ἣν ὁμιλοῦμεν περὶ χρησιμοποιήσεως τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας, δὲν ἐσκέπτετο τὸ Κράτος τὴν ἀποξήρανσιν τῆς λίμνης, δι’ ἧς θὰ ἐτίθετο τέρμα εἰς τὴν ὁσημέραι αὔξουσαν τάσιν πρὸς ἐκπατρισμὸν ἀφοῦ μεγάλη ἔκτασις γῆς πλουσίας καὶ παραγωγικῆς ἤθελεν ἀποδοθῇ εἰς τοὺς Στυμφαλίους πρὸς καλλιέργειαν, ἤθελε δ’ ἐκλίπη καὶ ὁ κίνδυνος τῶν ἑλωδῶν πυρετῶν, ὑφ’ ὧν μαστίζονται ἤδη οἱ περίοικοι. Ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλους ἀκόμη λόγους, καὶ διὰ λόγους ὑγιεινῆς καὶ διὰ λόγους τεχνικοὺς καὶ πρὸς τὸ συμφέρον αὐτῆς τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας καὶ αὐτοῦ τοῦ Κράτους ἐπιβάλλεται ἀπὸ τοῦδε ἡ ἀποξήρανσις, ἵνα μὴ τὰ ὕδατα τῆς λίμνης εἰσδύοντα εἰς τὸ ὑδραγωγεῖον μολύνωσι τὸ ὕδωρ ἢ καὶ φθείρωσι τὸ ὑδραγωγεῖον· ἔχω δ’ ἄλλως ὑπ’ ὄψει καὶ διαφόρους διατάξεις ἐν τῇ ἐκθέσει τῶν ὁποίων ἡ μελέτη ἄγει εἰς συμπεράσματα ἐνισχύοντα τὰ ἐπιχειρήματα ἡμῶν περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἀποξηράνσεως τῆς λίμνης. Οὕτω ἐν σελίδι 8 εὑρίσκομεν ὅτι ἐπειδὴ εἴς τινας περιστάσεις ἡ στάθμη τῆς λίμνης ἀνέρχεται εἰς τὸ ὑψόμετρον 609, δέον τὸ ὑδραγωγεῖον νὰ κτισθῇ εἰς τὸ ὑψόμετρον τοῦτο ἵνα μὴ τὰ ἀκάθαρτα ὕδατα εἰσερχόμενα εἰς τὸ ὑδραγωγεῖον μολύνωσι τὸ ὕδωρ. Παραδέχεται λοιπὸν ὡς ἀνώτατον ὕψος ἐπὶ τοῦ ὁποίου δέον νὰ κτισθῇ τὸ ὑδραγωγεῖον, τὸ 609. Ἀλλὰ διατί νὰ μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἡ ὅλως ἐξαιρετικὴ περυσινὴ περίστασις κατὰ τὴν ὁποίαν ἀποφραχθείσης ἐντελῶς τῆς σήραγγος Σιοῦρι τὸ ὕδωρ ἀνῆλθεν εἰς ὑπερβολικὸν ὕψος, ἂν δὲ ὑπῆρχεν ὑδραγωγεῖον ἀσφαλῶς θὰ κατεκαλύπτετο τοῦτο ὑπὸ τῶν ὑδάτων; Περαιτέρω ἡ αὐτὴ ἔκθεσις ἀναφέρει ὅτι «ἡ μεταφορὰ καὶ προσκομιδὴ τῶν ὑλικῶν καὶ ἐκχωματώσεων θέλει γίνῃ διὰ τῶν σηράγγων Σιοῦρι καὶ Πράθι, αἵτινες κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων θὰ διατελῶσιν ἐν ξηρᾷ καταστάσει». Τί θέλει νὰ εἴπῃ τοῦτο; Βεβαίως δὲν ἔχει τὴν ἀξίωσιν τὸ νομοσχέδιον ὅπως καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς κατασκευῆς τῶν ἔργων τούτων τηρεῖται κεκλεισμένη ἡ σῆραγξ Σιοῦρι καὶ ἐμποδίζεται ἡ ἄρδευσις πρὸς διαρκῆ δυστυχίαν τῆς Στυμφαλίας καὶ τῶν ἄλλων πληθυσμῶν. Μᾶλλον φαίνεται ὅτι προϋποθέτει ἀναγκαίως τὴν ἐκ τῶν προτέρων ἀποξήρανσιν τῆς λίμνης. Ἐπίσης ἐν ἄλλῳ μέρει τῆς ἐκθέσεως ἀναγράφεται ὅτι ὅπου τὸ ὑδραγωγεῖον συναντᾷ ὑγρὰ μέρη, θέλουσι κατασκευασθῆ ἀποστραγγιστικοὶ χάνδακες διὰ τῶν ὁποίων τὸ ὕδωρ θὰ ἀχθῇ πρὸς τὰ ἔξω. Αὐτὸ τοῦτο ζητοῦμεν καὶ ἡμεῖς, νὰ κατασκευασθῶσι δηλ. ἔργα δι’ ὧν θὰ ἐπέλθῃ ἡ πλήρης ἀποξήρανσις τῆς λίμνης. Ἰδοὺ διατί εἶπον ὅτι πρὸς τὸ συμφέρον καὶ αὐτοῦ τοῦ Κράτους καὶ τῆς ἀναδόχου ἑταιρείας ἐπιβάλλεται ἡ ἀποξήρανσις τῆς λίμνης, ἵνα μὴ ὑποχρεωθῇ ἡ ἑταιρεία εἰς δαπάνας, αἱ ὁποῖαι ἤθελον ἀποδειχθῆ ἐκ τῶν ὑστέρων μάταιαι καὶ ἄσκοποι. Τὰς προτάσεις μου ταύτας θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν νομίζω ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ θὰ δεχθῇ νὰ διαρρυθμίσῃ τὸ νομοσχέδιον κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε καὶ ἡ Στυμφαλία ν’ ἀνακτήσῃ τὴν προτέραν αὐτῆς ἀκμὴν καὶ οἱ λοιποὶ πληθυσμοὶ τῆς Κορινθίας νὰ ἐξακολουθῶσιν ἀρδευόμενοι ἐκ τῶν πολυτίμων ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας.

§132Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ σκοπουμένη μεταφορὰ τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας πρὸς ὕδρευσιν τῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, θὰ ὑπάρξῃ ἀφορμὴ ἀνυπολογίστων ζημιῶν τῆς ἐπαρχίας Ἄργους καὶ ἰδίᾳ τῆς Κορινθίας ἐὰν χρησιμοποιηθῶσι τὰ ὕδατα ταῦτα καθ’ ὃν τρόπον τὸ νομοσχέδιον προνοεῖ. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προληφθῶσιν αἱ ἀνυπολόγιστοι ὄντως ζημίαι εἰς τὰ λεκανοπέδια τῶν ἀνωτέρω ἐπαρχιῶν ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν παρῃτεῖτο τῆς ἐμμονῆς τὴν ὁποίαν ἀδικαιολογήτως δεικνύει μὴ παραδεχόμενος τὰς τροπολογίας τῆς ἐπιτροπῆς, αἵτινες εἰσὶν ἀποτέλεσμα ἐμπεριστατωμένης μελέτης. Τροπολογία σχετικὴ τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ἡ ἀναγεγραμμένη εἰς τὸ ἄρθρον 11 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, οὐχὶ ἐπαρκής, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε προλαμβάνουσα τὰς καταστροφάς. «Ἐν περιπτώσει, λέγει αὕτη, χρησιμοποιήσεως τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας ἡ ἑταιρεία ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ διοχετεύσῃ τὴν ἀπαιτουμένην ποσότητα ὑδάτων πρὸς ἄρδευσιν τῶν πεδιάδων Ἀλέας, Νεμέας, Σικυῶνος καὶ Κορινθίων, τῶν καὶ σήμερον ἀρδευομένων ἐκ τῶν πηγῶν Στυμφαλίας». Ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὁμιλῶν ὡρισμένως ἐπέμεινεν ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποδεχθῇ τὴν τροπολογίαν ταύτην.

§133ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· γενικῶς εἶπον χθὲς ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν δυστυχῶς νὰ δεχθῶ τὰς προτάσεις τῶν ἀξιοτίμων ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας βουλευτῶν, καὶ δι’ ἄλλους λόγους καὶ διότι ὑπάρχει καὶ διαφορά τις μεταξὺ τῶν προτάσεων τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων καὶ τῆς ἐπιτροπῆς. Ὡς θὰ παρετηρήσατε ἡ ἐπιτροπὴ οὐδαμῶς συμμερίζεται τὰς προτάσεις τῶν κ. Συναδέλφων, καὶ ἂν συμμερίζεταί που ταύτας συμμερίζεται αὐτὰς κατὰ τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ὁμολογῶ, ὅτι δὲν θὰ εἶχον δυσκολίαν ν’ ἀποδεχθῶ αὐτὰς καὶ ἐγώ, διότι ἡ ἐπιτροπὴ λέγει: «ἐφ’ ὅσον ἐπαρκεῖ τὸ ὕδωρ». Ἐγὼ εἶπον ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶμαι πολὺ εὐάρεστος εἰς τοὺς συναδέλφους καὶ ἐπεκαλέσθην καὶ ἄλλα παραδείγματα ἄλλων ὑπουργῶν οἱ ὁποῖοι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἦσαν εὐάρεστοι. Ἐπίσης ἀνέφερα ὅτι καὶ αὐτοὶ οἱ πληθυσμοὶ κατεῖδον ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιμείνωσιν εἰς τὰς ἀξιώσεις των. Ἐν τούτοις, διακόπτων τὸν κ. Συνάδελφον εἰδικώτερον, παρεκάλεσα αὐτὸν ὅπως ὅλοι οἱ ἀντιπρόσωποι συνέλθωμεν καὶ ἀνταλλάξωμεν τὰς γνώμας μας καὶ ἴδωμεν εἰς ποῖον πόρισμα θὰ καταλήξωμεν.

§134Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει τὴν τροπολογίαν;

§135ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐπὶ ὅλων θὰ συζητήσωμεν.

§136Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τροπολογία δὲν λέγει ἐφ’ ὅσον ἐξαρκεῖ τὸ ὕδωρ.

§137ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Λέγει ὅτι ὑπάρχουν...

§138Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· αὐτὰ διατυπώνει ἡ ἐπιτροπὴ ἐν τῷ ἄρθρῳ 11ῳ, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ νομοθετικὴ πρόνοια, ὥστε καὶ τὰ μέρη ταῦτα νὰ ἐξασφαλίσωσι τὸ ἀναγκαιοῦν διὰ τοὺς ἀγρούς των ὕδωρ. Ἐάν, ὡς ἰσχυρίσθη ὁ κ. Ὑπουργός, καὶ ἄλλαι προγενέστεραι Κυβερνήσεις εὑρεθεῖσαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ συντάξωσι νομοσχέδια περὶ ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς διὰ τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας, δὲν ἐσκέφθησαν ἐπίσης νὰ ἀσφαλίσωσι τὴν ἄρδευσιν τῶν μερῶν εἰς τὰ ὁποῖα ἀνήκουσιν ἢ διέρχονται τὰ ἐν λόγῳ ὕδατα τῆς Στυμφαλίας, ἐὰν λέγω, καὶ προγενέστεραι Κυβερνήσεις ἠδιαφόρησαν εἰς τὴν ἐπιτακτικὴν ταύτην ἀνάγκην διὰ τὰ μέρη ἐκεῖνα, δὲν ἕπεται ὅτι ἐδημιουργήθη ὑποχρέωσις εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν νὰ ἀδιαφορήσῃ ἐπίσης διὰ τὰ μέρη ἐκεῖνα τῶν ὁποίων τελεία ἐπέρχεται ἡ καταστροφή. Οὐδεμίαν ἔχουσα ὑποχρέωσιν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις νὰ ἀκολουθήσῃ τὰς σκέψεις τῶν προγενεστέρων, εἶχε ὑποχρέωσιν διὰ παντὸς τρόπου νὰ μὴ ἀποστερήσῃ τοὺς δήμους ἐκείνους ἑνὸς ἀπαραγράπτου δικαιώματος, ὥστε νὰ μὴ εὑρίσκηται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ βουλευτὴς Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ λυπῆται διότι δείκνυται δυσάρεστος, ὡς ὁ ἴδιος εἶπεν, εἰς τοὺς συμπολίτας του. Καὶ τῷ ὄντι, δείκνυται ὄχι δυσάρεστος ἀλλὰ καὶ ἀδιάφορος καὶ ἄδικος, διότι προτιμᾷ νὰ καταστήσῃ πληθυσμοὺς ὁλοκλήρους δυστυχεῖς διὰ νὰ χαρίσῃ τὴν ἄνεσιν καὶ τὴν τέρψιν εἰς τοὺς εὐδαίμονας κατοίκους τῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγνοῇ τόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὅσον καὶ ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις ὅτι πολιτικὴ οἰκονομικὴ τὴν ὁποίαν ἐπαγγέλλεται καθημερινῶς δὲν εἶναι ἐκείνη διὰ τῆς ὁποίας ἀφαιρεῖ μία κυβέρνησις τὸ κυριώτερον μέσον τῆς καλλιεργείας τῶν ἀγρῶν· πολιτικὴ οἰκονομικὴ εἶναι ἐκείνη διὰ τῆς ὁποίας μία κυβέρνησις πραγματικῶς ἐνδιαφερομένη διὰ τὴν εὐημερίαν τοῦ λαοῦ, ἐνισχύει πρὸ παντὸς τοὺς γεωργικοὺς πληθυσμοὺς καὶ μάλιστα ὅπως εἶναι ἐν Ἑλλάδι οἱ γεωργικοὶ πληθυσμοί, οἵτινες ἔχουσιν ἀνάγκην συνδρομῆς πραγματικῆς. Ἀλλ’ ἡ ὑποστήριξις δίδεται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως μόνον διὰ λόγων, ὅταν δὲ ἔρχωνται τὰ πράγματα καὶ παρίσταται ἡ ἀνάγκη τῆς ὑποστηρίξεως, ἡ Κυβέρνησις δὲν εἰσφέρει ὅ,τι ὑπεσχέθη ὄχι μόνον οὐδὲν ἀπολύτως εἰσφέρει ἀλλὰ καὶ ἀντιθέτως πράττει., εὑρίσκει δὲ δικαιολογίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι δὲν δύναται νὰ πράξῃ ἄλλως. Ἡ τοιαύτη ὅμως δικαιολογία εἶναι ἀνίσχυρος, διότι τῷ ὄντι, ἐὰν δὲν θέλω νὰ χαρακτηρίσω ὅ,τι γίνεται δι’ ἄλλης λέξεως, ἐπιμένω ὅτι εἶναι μία ἄδικος ὑπεξαίρεσις τοῦ ὕδατος, ὕδατος τὸ ὁποῖον ἐπὶ τόσα ἔτη νομίμως ἐνέμοντο ὁλόκληροι δῆμοι καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὕδατος τούτου ἐδημιούργησαν μίαν οἰκονομικὴν κατάστασιν, στηριζομένην εἰς κτηματικὰς περιουσίας. Τὰ κτήματα τὰ ἀρδευόμενα διὰ τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας ἐδημιουργήθησαν ἀφοῦ κόποι μεγάλοι κατεβλήθησαν καὶ δαπάναι μεγάλαι ἀπῃτήθησαν. Τὰ κτήματα ταῦτα τὰ ὁποῖα αὔριον θὰ εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ ἐγκαταλείψωσιν ἢ νὰ μεταβάλωσι καλλιέργειαν πρὸς μεγίστην ζημίαν των οἱ διάφοροι καλλιεργηταί, ἐδημιούργησαν, ἐπαναλαμβάνω, μὲ κόπους μεγάλους καὶ χρηματικὰς θυσίας ἀκόμη μεγαλειτέρας, καὶ ἐν τούτοις ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ τιμηθεὶς κατ’ ἐπανάληψιν ἀπὸ τὸν λαὸν τῆς Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, δείκνυται ἄστοργος, καὶ ὄχι μόνον ἄστοργος ἀλλὰ καὶ ἄδικος, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀσφαλίσῃ εἰς τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους ὅτι τοὺς ἀφαιρεῖ κατὰ τρόπον ἐντελῶς ἀδικαιολόγητον κατ’ ἐμέ. Θὰ ἀκούσω τὰς σκέψεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἂν θὰ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ κληθῶ καὶ ἐγὼ εἰς τὴν ἀνταλλαγὴν τῶν ἰδιαιτέρων σκέψεων ἃς τώρα ὑπόσχεται, καὶ εὐτυχὴς θὰ θεωρηθῶ, ἂν δυνηθῶμεν καὶ ἐγὼ καὶ οἱ λοιποὶ κ. Συνάδελφοι τῆς Κορινθίας νὰ μεταπείσωμεν αὐτὸν ὥστε νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου ὅπως ἔχει ἀλλ’ ἐπιδείξῃ περισσότερον ἐνδιαφέρον διὰ τοὺς πληθυσμοὺς τοὺς καταφώρως ἀδικουμένους.

§139ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὁμολογῶ, ὅτι κατὰ κανόνα οἱ Ὑπουργοὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔχωσιν ἰδιαίτερον ἐνδιαφέρον διὰ τὰς ἰδιαιτέρας ἐπαρχίας των, τὸ ὁποῖον δύνανται νὰ ἔχωσιν οἱ κ. Συνάδελφοι, καὶ δι’ αὐτὸ εἶπον ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ δὲν δύνανται νὰ εἶναι πάντοτε εὐάρεστοι. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅμως δὲν δύναμαι ν’ ἀποδεχθῶ τὰς ἀντιρρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, ὁ ὁποῖος ὡμίλησε μετὰ τόσης ὁρμῆς. Ἀναγνωρίζω ὅτι τοῦτο προέρχεται ἀπὸ ἐνδιαφέρον, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι δὲν εἶχε λόγον, ἐπὶ τοῦ παρόντος τοὐλάχιστον, νὰ σπεύσῃ εἰς τὴν ἐκδήλωσιν τῶν γνωμῶν του καὶ δὴ εἰς τοιαύτην στιγμήν, πρὶν ἢ δηλ. ἀκούσῃ τὴν τελικὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐμοῦ, ὁ ὁποῖος βεβαίως δὲν λησμονῶ τὴν τιμὴν τὴν ὁποίαν μοὶ παρέσχεν ἡ ἐπαρχία ἐκείνη καὶ ἔχω τὸ ἐνδιαφέρον τὸ ὁποῖον ἔχω καθῆκον νὰ ἔχω ὑπὲρ αὐτῆς, ἀλλ’ ὁ ὁποῖος δὲν δύναμαι νὰ λησμονήσω ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς Ὑπουργὸν νὰ ζητῇ παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ ὑποβάλῃ εἰς δαπάνας τὸν λαὸν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς διὰ νὰ ἐπωφελῶνται ἄλλοι.

§140Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἀφεθῇ τὸ ὕδωρ ἐκεῖ, δὲν εἶναι χαριστικὴ πρᾶξις.

§141ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Οἱ κ. κ. Συνάδελφοι δύνανται νὰ καυχῶνται δι’ ὅσα ἔπραξαν ὑπὲρ τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης, καὶ διὰ τὴν συνηγορίαν των ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων τῶν πληθυσμῶν ἐκείνων εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτου ἐρευνητέον τὸ ζήτημα τίνες εἶναι οἱ πληθυσμοὶ παρ’ ὧν ἀφαιρεῖται τὸ ὕδωρ.

§142Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλη ἡ Κορινθία.

§143ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ ἀνέφερα χθὲς τοὺς ἐπισήμως λεχθέντας λόγους ὑπὸ ἀντιπροσώπων τῆς Κορινθίας, ἐξ ὧν κατεδείχθη ὅτι ὅλοι οἱ ἀγροὶ οἱ ἔχοντες ἀνάγκην ἀρδεύσεως συμποσοῦνται εἰς 1200 στρέμματα, ἀκριβῶς δὲ διότι ὑπάρχει καὶ ἰδιαιτέρα πηγὴ δυναμένη νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν ἄρδευσιν αὐτῶν, διὰ τοῦτο, εἶπον ὅτι ἐπεθύμουν νὰ συναντηθῶμεν μετὰ τῶν κ. Συναδέλφων Κορινθίας ἵνα ἀνταλλάξωμεν ἰδιαιτέρως τὰς σκέψεις μας διὰ νὰ ἴδωμεν εἰς ποῖον σημεῖον θὰ φθάσωμεν. Ὅτι γνωρίζω εἶναι ὅτι ἐὰν δὲν ἔχω ἄμεσον διαφέρον ὡς πολίτης καὶ ἂν δὲν μὲ ἀναγνωρίζει ὁ κ. Βουλευτὴς ὡς Ὑπουργὸν αἰσθηματικόν, ἂς μοὶ ἀναγνωρίσῃ τὸ ἐνδιαφέρον τὸ πολιτικὸν τὸ ὁποῖον ἔχω ὅπως μὴ νομοθετηθῇ νόμος εἰς βάρος τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης. Ἀλλ’ ἀσχέτως πρὸς πάντα ταῦτα, δηλῶ ὡς Ὑπουργὸς πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι εἰς οὐδεμίαν ὁριστικὴν δήλωσιν θὰ προβῶ ἀπὸ τοῦδε, ἐπὶ τῶν ὑποβληθεισῶν τροπολογιῶν. Ἡ ὁριστικὴ δήλωσίς μου θὰ γίνῃ μετὰ τῶν κατ’ ἰδίαν εὐρυτάτων συζητήσεων τῶν πραγμάτων μετὰ τῶν κ. συναδέλφων ἐκ Κορινθίας, καὶ μετὰ τὴν ἐπισταμένην μελέτην τῶν εἰρημένων τροπολογιῶν.

§144Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Εἶναι ὄντως, Κύριοι, σπουδαιότατον τὸ προκείμενον νομοσχέδιον περὶ οὗ ἡ συζήτησις. Δι’ αὐτοῦ πρόκειται νὰ θεραπευθῶσιν ἀνάγκαι ἐθνικώταται, ἰδίᾳ ἀνάγκαι τῆς πρωτευούσης καὶ ἑπόμενον ἦτο καὶ εἶναι νὰ παραβλαφθῶσι δικαιώματα καὶ συμφέροντα ἄλλων μερῶν. Ἐν τῇ συγκροτήσει ἄλλως τε τῶν κοινωνιῶν ἔγκειται τὸ ἐλάττωμα τοῦτο, τῆς καταδυναστεύσεως τῶν ἀσθενεστέρων. Τοῦτο ἐπὶ τὸ εὐσχημότερον διατυποῦσιν οἱ νομικοὶ διὰ τοῦ ὅρου ὅτι δέον νὰ ἐπικρατήσῃ τὸ δίκαιον τῆς κοινῆς ὠφελείας καὶ ἀνάγκης. Ὁπωσδήποτε εἶναί τι τὸ ὁποῖον θίγει συμφέροντα ἄλλων τάξεων καὶ τόπων πρὸς ὄφελός τινων τόπων καὶ τάξεων καὶ τρόπον τινὰ οἱ ἄνθρωποι οἰκειοθελῶς παραιτοῦνται δικαιωμάτων τινων ἐπὶ κοινῇ ὠφελείᾳ. Ἀλλά, Κύριοι, ἡ παραγνώρισις αὕτη τῶν δικαιωμάτων καὶ συμφερόντων δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ ὅριόν τι ἄνευ διαμαρτυριῶν τῶν κοινωνιῶν, διότι πέρα τοῦ δέοντος κατάθλιψις γεννᾷ ἀντίδρασιν μιᾶς κοινωνίας ἥτις καταλήγει εἰς ἀντίθετα ἀποτελέσματα. Ἡ ἱστορία διδάσκει ὅτι εἰς τοιαύτας ὑπερβασίας, εἰς τοιαύτας καταπιέσεις τῶν δικαίων ὀφείλονται αἱ κατὰ τῆς τάξεως διαμαρτυρίαι τῶν κοινωνιῶν, εἰς τοιαῦτα τινὰ αἴτια ὀφείλονται οἱ βασιλεῖς τῶν ὀρέων. Εἶναι ἡ διαμαρτυρία κατὰ τῶν παρεκτροπῶν τῶν ἰσχυρῶν. Ὁ Λαφαζάνης ὁ ἀρχιληστής, ὁ μακαρίτης, διότι ἐδικαιώθη μετὰ θάνατον, ἔλεγεν εἰς τὸν ἀείμνηστον Σωτηρόπουλον ὃν εἶχεν ἐν αἰχμαλωσίᾳ, σεῖς οἱ ἐπιστήμονες, οἱ βιομήχανοι, οἱ ἔμποροι, οἱ πολιτικοὶ κλπ., οἱ ὁποῖοι δὲν ἐφαρμόζετε τὴν τελείαν δικαιοσύνην ἐν τῷ κόσμῳ, μᾶς ἀναγκάζεται νὰ καταφύγωμεν εἰς τὰ ὄρη ἵνα ἐκεῖ ἐφαρμόσωμεν ἡμεῖς τὴν τελείαν δικαιοσύνην. Ἡμεῖς, ἔλεγεν ὁ Λαφαζάνης, ἐφαρμόζομεν τελειοτέραν δικαιοσύνην, ἱπποτικώτεροι ὄντες συνάμα, καθόσον ἀπὸ τοὺς συλλαμβανομένους λαμβάνομεν, ὅ,τι ἔχουσι περίσσευμα, ἐνῷ σεῖς διὰ τοῦ ἐπαγγέλματος, διὰ τοῦ ἐμπορίου σας, λῃστεύετε ἑκατοντάδας χιλιάδων δραχμῶν χωρὶς νὰ γίνεται οὐδεὶς θόρυβος. Καὶ ἐνῷ ἡμεῖς πέρνομεν ἀπὸ τοὺς ἔχοντας, σεῖς ἀπατᾶτε τοὺς μὴ ἔχοντας, τοὺς ἁπλοϊκωτέρους, τοὺς ἀσθενεστέρους τὸ πνεῦμα, διότι εἶναι φανερὸν ὅτι τοὺς ὁμοίους σας δὲν δύνασθε νὰ τοὺς ἐκμεταλλευθῆτε. Δὲν γνωρίζω ποίου εἴδους σοσιαλιστικαὶ ἰδέαι εἶναι αὗται· ὁπωσδήποτε ὅμως ἡ κοινωνία δὲν ἐπεκρότησε τὰς ἰδέας ταύτας καὶ ἐντεῦθεν ἐγεννήθη τὸ δόγμα, ὅτι πάντως διὰ τοιούτων κοινῆς ὠφελείας ἔργων θὰ καταδυναστεύωνται οἱ ἀσθενέστεροι. Ἀλλὰ μέχρις ἑνὸς ὁρίου πρέπει νὰ προβῇ τὸ ἀδίκημα αὐτὸ κατὰ τῶν ἀσθενεστέρων. Ὡραῖον εἶναι καὶ εὐχάριστον ἔργον, ἡ μέριμνα ὑπὲρ τῆς πρωτευούσης, διότι ὅταν ἡ κεφαλὴ εἶναι κομψή, καὶ ὁλόκληρον τὸ σῶμα εἶναι ὡραῖον. Ἀλλὰ θὰ εἶναι ὡραιοτέρα ἡ κεφαλὴ ὅταν καὶ τὰ μέλη θὰ εἶναι εὔρωστα. Ἐγὼ ἔχω τὴν ἀτυχίαν νὰ κατάγωμαι ἐκ Στυμφαλίας.

§145ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Λόγῳ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ βέβαια;

§146Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Βεβαίως, διότι καὶ ἄλλοτε ἡ Στυμφαλία εἶχεν ὑποστῆ συμφοράς. Καὶ ἄλλοτε ἐλέχθη ὅτι τὸ ὕδωρ δὲν ποτίζει παρὰ μόνον 1000–1200 στρέμματα. Βεβαίως τόσα θέλουν καὶ τόσα ὑπολογίζουν, ἀλλὰ δίκαιον θὰ ἦτο νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν ἐν μέτρῳ τινὶ καὶ τὰ παράπονα τῶν κατοίκων αὐτῶν, ἀφοῦ πρόκειται νὰ τοῖς ἀφαιρεθῇ ἓν τόσον μέγα καλόν. Ἐν Στυμφαλίᾳ τὸ ὕδωρ αὐτὸ ἐδημιούργησε τὴν λίμνην. Παρὰ τὰς πηγὰς τῶν Κιονίων ὑπάρχει συνοικισμὸς καὶ ὁ συνοικισμὸς αὐτὸς κατὰ τὰς ἐποχὰς τῆς συγκομιδῆς εἶναι πολυάριθμος. Ἐκεῖ ὀνειρεύονται οἱ Στυμφάλιοι νὰ ἀνοικοδομήσωσι τὴν ἀρχαίαν Στύμφαλον, ἡ ὁποία ἦτο πολυάνθρωπος, ὡς ἀποδεικνύεται καὶ ἐκ τῆς ἱστορίας καὶ ἐκ τῶν ἀρχαιολογικῶν ἐρευνῶν. Μετὰ τὴν ἐπισκευὴν τῆς Ἀδριανείου σήραγγος τὰ ὕδατα ἐκεῖνα διωχετεύθησαν εἰς τὸ πεδίον τῆς Κορίνθου, διοχετευόμενα δὲ τὰ ὕδατα αὐτά, ἐχρησιμοποιήθησαν πρὸς ἄρδευσιν τῶν πεδιάδων Ἀλέας, Νεμέας, Σικυῶνος καὶ Κορίνθου. Ἐδημιουργήθησαν ἑπομένως νέαι συνθῆκαι, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ συστήματα νέα ἐμελετήθησαν καὶ δαπάναι ἐγένοντο πρὸς ἐγκατάστασιν τῶν συστημάτων αὐτῶν. Ἐγένετο τέλος πάντων μία νέα ζωὴ ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν καὶ δὲν εἶναι δίκαιον νὰ μεταβληθῇ ἀποτόμως αὐτὴ ἡ κατάστασις καὶ νὰ ἀφεθῶσιν οἱ πληθυσμοὶ αὐτοὶ εἰς τὴν τύχην των. Ἔδει νὰ ληφθῇ πρόνοια ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ περὶ τῶν πληθυσμῶν αὐτῶν, διότι δὲν εἶναι εὔκολον νὰ πείσῃ τις τοὺς πληθυσμοὺς αὐτοὺς νὰ ἐγκαταλείψωσι τὰ κτήματά των ἢ νὰ τραπῶσιν εἰς ἄλλου εἴδους καλλιέργειαν, διότι δὲν θὰ εἶναι τοῦτο οὔτε δυνατὸν οὔτε λογικόν. Οὔτε δύναταί τις λογικῶς νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι δέον νὰ ἀρδεύωνται αἱ πεδιάδες τῶν Μεγάρων καὶ τῆς Ἐλευσῖνος καὶ νὰ μένωσι ξηρικαὶ αἱ πεδιάδες τῆς Νεμέας ἢ Ἀλέας. Ἀλλὰ τὸ ὕδωρ τὸ ὁποῖον θὰ ὑδρεύσῃ τὴν πόλιν, θὰ διέλθῃ καὶ ἀπὸ τὴν Κόρινθον καὶ δὲν φρονῶ ὅτι εἶναι δίκαιον ἡ πόλις τῆς Κορίνθου νὰ στερηθῇ τῆς ὑδρεύσεως. Ἂς ὑδρεύηται τουλάχιστον μὲ τοὺς ἰδίους ὅρους, ὑφ’ οὓς θὰ ὑδρεύηται καὶ ἡ πρωτεύουσα, ἀφοῦ ἡ Κόρινθος ὑδρεύετο καὶ ἐπὶ τῶν Ῥωμαίων αὐτοκρατόρων. Οὔτε δύναται νὰ φαντασθῇ τις ὅτι πρέπει νὰ καταδικασθῇ εἷς λαὸς εἰς τὴν ποινὴν τοῦ ἥρωος ἐκείνου τῆς μυθολογίας, ὁ ὁποῖος κατεδικάσθη ἐν τῷ Ἅδῃ νὰ βλέπῃ ἀπὸ μακρὰν τὸ ὕδωρ καὶ νὰ μὴ δύναται νὰ τὸ ἐγγίζῃ.

§147Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Μυθολογίαν θὰ ἀκούσωμεν τώρα;

§148ΕΥΣ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Βεβαίως δι’ ἐκείνους τοὺς ὁποίους δὲν ἐνδιαφέρει τὸ πρᾶγμα, εἶναι μυθολογία, ἀλλὰ δι’ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἐνδιαφέρει...

§149ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι ὑδρολογία. (ἱλαρότης).

§150ΕΥΣΤ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Οὐχὶ ὑδρολογία κ. Πρόεδρε, ἀλλὰ τραγῳδία! Ἀλλ’ ἐκεῖνον ἰδίᾳ, τὸν ὁποῖον θίγει καιριώτατα τὸ νομοσχέδιον εἶναι ὁ δῆμος Στυμφαλίας. Πῶς θέλετε ὁ πληθυσμὸς αὐτός, ὁ ὁποῖος εἶναι παρὰ τὰς πηγὰς καὶ ὁ ὁποῖος κατὰ τὰς ὥρας τῆς συγκομιδῆς πολλαπλασιάζεται, πῶς θέλετε νὰ μείνῃ ἄνευ ὑδρεύσεως; Καὶ ἐν τούτοις ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδήλωσεν ὅτι οὐδεμίαν δύναται νὰ λάβῃ παρατήρησιν ὑπ’ ὄψιν. Ἀφ’ ἑτέρου διὰ τῆς διοχετεύσεως τῶν ὑδάτων αὐτῶν, τῆς πηγῆς τῶν Κιονίων, ἔδει νὰ λυθῇ τὸ ἕτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν Στυμφαλίαν, τὸ ζήτημα τῆς ἀποξηράνσεως τῆς λίμνης. Ἡ λίμνη αὐτὴ εἶναι δημιούργημα αὐτῆς τῆς Πολιτείας καὶ οὐχὶ τῆς φύσεως, διότι ἡ Πολιτεία ἐπέτρεψε νὰ διοχετευθῶσι τὰ ὕδατα Πελλήνης εἰς τὸ λεκανοπέδιον τῆς Στυμφαλίας καὶ ἐδημιουργήθη ἡ λίμνη, ἄλλως δὲν θὰ ὑπῆρχε λίμνη. Ἀλλὰ τὸ ὕδωρ τῶν Κιονίων, ὅπερ πρόκειται νὰ διοχετευθῇ εἰς τὴν πρωτεύουσαν, ἀναβλύζον κατὰ τοὺς μεσημβρινοὺς πρόποδας τῆς Κυλλήνης καὶ διατρέχον ὅλην τὴν πεδιάδα τῆς Στυμφαλίας καὶ ἀρδεῦον αὐτήν, κατεβυθίζετο ὅσον ἐπερίσσευε εἰς τὴν πρὸς δυσμὰς φυσικὴν καταβόθραν. Ἀναβλύζει ἄρα ἐν Στυμφαλίᾳ, καταπίνεται ἐν ταύτῃ ἢ κατεπίνετο μᾶλλον καὶ ἐχρησίμευε πρὸς ἄρδευσιν αὐτῆς, διότι ὡς εἶπον ἡ λίμνη χρονολογεῖται ἀπὸ τοῦ 1896, ἀφ’ ὅτου δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις διωχέτευσε βίᾳ εἰς Στυμφαλίαν τὰ ὕδατα τοῦ λεκανοπεδίου Πελλήνης καὶ ποτὲ δὲν ἔφυγεν ἀπὸ τὴν Στυμφαλίαν ἢ ἐξῆλθεν ἐκ τοῦ λεκανοπεδίου, ἑπομένως εἶναι κτῆμα τῆς Στυμφαλίας, δὲν εἶναι κτῆμα τοῦ Δημοσίου. Μὲ τὸ ὕδωρ αὐτό, ὡς κεφάλαιον, εἶχον τὴν ἐλπίδα οἱ Στυμφάλιοι ὅτι θὰ ἀπεξήραινον τὴν λίμνην, διότι τὸ ὕδωρ αὐτὸ τὸ πλεονάζον ἐκ τῆς ἀρδεύσεως, θὰ ἐχρησίμευεν ὡς κεφάλαιον εἰς οἱονδήποτε ὅστις ἤθελεν ἀναλάβει τὴν ἀποξήρανσιν. Ἤδη ἀφαιρεῖται τὸ κεφάλαιον αὐτό, καὶ δὴ ἄνευ τινος ἀνταλλάγματος. Δὲν πιστεύω ὅτι θὰ εὕρῃ ἡ Βουλὴ ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ἀφαιρεθῇ ἄνευ ἀνταλλάγματος τὸ κεφάλαιον αὐτό. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τεχνικῆς ἀπόψεως θὰ εἶναι δύσκολον νὰ χωρισθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἀποξηράνσεως ἀπὸ τὸ ζήτημα τῆς ἀρδεύσεως. Κατὰ τὸ σχέδιον τῶν μηχανικῶν θὰ γίνῃ νέα σῆραγξ διὰ νὰ διοχετεύσῃ τὰ καθαρὰ ὕδατα εἰς τὴν πρωτεύουσαν. Ἐὰν ἡ σῆραγξ ἡ νέα γίνῃ ἀνατολικώτερον τῆς παλαιᾶς, τὰ ὕδατα τὰ κατερχόμενα ἀπὸ τὸ ἀνατολικὸν μέρος τοῦ λεκανοπεδίου θὰ κλεισθῶσιν ἐντὸς τοῦ λεκανοπεδίου, ἂν δὲ τοὐναντίον ἡ νέα σῆραγξ γίνῃ δυτικώτερον τῆς ὑπαρχούσης, τότε τὰ ὕδατα τοῦ δυτικοῦ λεκανοπεδίου θὰ κλεισθῶσιν ἐντὸς αὐτοῦ, ἐκτὸς ἐὰν διατρήσωσι τὸ ὑδραγωγεῖον. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὅθεν νὰ νοηθῇ κεχωρισμένον τὸ ζήτημα τῆς ὑδρεύσεως ἀπὸ τὸ ζήτημα τῆς ἀποξηράνσεως τῆς λίμνης. Ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον λέγεται ὅτι θὰ γίνῃ ἡ ἀποξήρανσις ἀνεξαρτήτως τῆς ὑδρεύσεως, αὐτὸ εἶναι ὀλίγον τι δύσκολον, ἀλλὰ καὶ πολὺ ἀναβλητικὸν καὶ χρησιμεύει μόνον διὰ νὰ περνᾷ ὁ χρόνος ἐπὶ ματαίῳ. Ἄλλως ἀρκετὰ ἀνεβλήθη τὸ ζήτημα, ἀρκετὸν χρόνον ὑποφέρουσιν οἱ κάτοικοι, ἐπ’ ἀρκετὸν χρόνον ἐβαυκαλίσθησαν μὲ ἐλπίδας τοιαύτας ὥστε πᾶς λόγος περὶ ἀποξηράνσεως τῆς λίμνης νὰ θεωρῆται εἰρωνεία. Θὰ ἦσαν πολὺ εὐτυχέστεροι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἂν ἀφήνετε αὐτοὺς εἰς τὴν τύχην των καὶ τοῖς ἐλέγετε· ἔχετε τὰ νερά σας καὶ κάμετε ὅ,τι θέλετε· Ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν τοὺς ἀφήνετε ἡσύχους. Καὶ ὄχι μόνον δὲν τοὺς ἐβοηθήσατε ποτέ, ὡς εἴχετε καθῆκον, ἀλλ’ ἔρχεσθε τώρα καὶ τοὺς ἀφαιρεῖτε καὶ τὸ ὕδωρ τὸ ὁποῖον θὰ τοῖς ἐχρησίμευεν διὰ νὰ ἄρωσι τὴν δυστυχίαν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται ἐπὶ τόσα ἔτη. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι εἶναι ὄχι μόνον δίκαιον, ἀλλὰ καὶ ἀπαραίτητον νὰ μὴ χωρισθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἀρδεύσεως ἀπὸ τὸ ζήτημα τῆς ἀποξηράνσεως. Ἐπίσης θὰ εἶναι ἀνάγκη ἵνα τὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα ἀρδεύονται ἤδη ἀπὸ τὰς πηγάς, ἤτοι τὰ κάτωθεν τῶν πηγῶν, νὰ ἐξακολουθῶσι νὰ ἀρδεύωνται καὶ εἰς τὸ μέλλον, τουτέστι νὰ ἀφεθῇ τὸ ἀπαιτούμενον ὕδωρ, διότι οἱ κάτοικοι δὲν δύνανται νὰ ἐξεύρωσιν ἄλλας πηγὰς καὶ ἄλλον πόρον ζωῆς. Ἐπίσης ὁ πληθυσμὸς ὁ ὁποῖος εἶναι παρὰ τὰς πηγὰς καὶ ὁ ὁποῖος προϊόντος τοῦ χρόνου θὰ αὐξηθῇ, διότι ὅλοι οἱ λόγοι συντρέχουσιν νὰ κατέλθωσιν οἱ ἄνθρωποι εἰς τὴν πεδιάδα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξῃ τις ὅτι δύναται νὰ στερηθῇ τοῦ ἀναγκαίου ὕδατος πρὸς ὕδρευσιν. Πῶς εἶναι δυνατὸν ὅλοι οἱ ἄλλοι νὰ ὑδρεύωνται, αὐτοὶ δὲ οἱ ὁποῖοι ἐγεννήθησαν εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον, δὲν πρέπει νὰ ἔχωσι δικαίωμα ὑδρεύσεως; Καὶ δι’ ἄλλον ἀκόμη λόγον δὲν πρέπει νὰ χωρισθῇ τὸ ζήτημα τῆς ὑδρεύσεως ἀπὸ τὸ τῆς ἀποξηράνσεως, εἶναι δὲ οὗτος ὁ τῆς δαπάνης. Ἡ δαπάνη ἡ ὁποία θὰ ἀπαιτηθῇ διὰ τὴν ἀποξήρανσιν εἶναι ὅλως διόλου ἐπουσιώδης· θὰ προσεγγίσῃ περίπου τὰς 200,000 δραχμῶν. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἑταιρείαν θὰ εἶναι ὠφέλιμον τὸ ἔργον αὐτό, διότι κατὰ τὰς ἐκθέσεις τῶν μηχανικῶν ἡ ἑταιρεία θὰ διατηρήσῃ τὸ ὄρος Σιοῦρι, ὅπως ἐνεργήσῃ τὴν διοχέτευσιν διὰ τῆς νέας σήραγγος, μόλις ἀποπερατώσει αὐτήν. Θὰ μεταχειρισθῇ ὡς βοηθητικὸν ἔργον τὴν ὑπάρχουσαν σήραγγα. Ἀλλὰ τοῦτο προϋποθέτει ὅτι ἡ σῆραγξ ἡ ὑπάρχουσα δὲν θὰ μεταβιβάζῃ ἀκάθαρτα ὕδατα, τ. ἔ. ὅτι ἡ λίμνη θὰ εἶναι ξηρά. Κατ’ ἀνάγκην λοιπὸν πρέπει νὰ προταχθῇ ἡ ἀποξήρανσις ἵνα χρησιμεύσῃ ὡς βοηθητικὸν ἔργον ἡ ὑπάρχουσα σῆραγξ. Εἰς ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον ἐλέχθη πῶς θὰ ὑποχρεώσωμεν τὴν ἑταιρείαν ἢ τοὺς κατοίκους τῶν πόλεων καὶ τῶν γαιῶν καὶ κήπων νὰ ἀποξηράνωσι τὴν λίμνην Στυμφαλίας, νομίζω ὅτι ἔχω πρόχειρον τὴν ἀπάντησιν νὰ εἴπω· ὅτι εἶσθε ὑποχρεωμένοι νὰ ἀποξηράνητε τὴν λίμνην, διότι ἀφαιρεῖτε ἕν πολύτιμον κεφάλαιον. Ἄλλως τε δὲν σᾶς ἐκαλέσαμεν νὰ λάβητε τὸ ὕδωρ. Δύνασθε νὰ παραιτηθῆτε, ἄλλως λάβετέ το μὲ τὰ ἐλαττώματά του. Ἐλπίζω λοιπὸν ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ φανῇ δικαία πρὸς τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι οὐδὲν ἔκαμαν κακὸν τέλος πάντων, διὰ νὰ καταδικασθῶσιν εἰς τὸν ἐκ δίψης καὶ ἐξ ἀσιτίας θάνατον.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Κροκιδᾶς.

§152Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν δι’ ὅσα καλὰ ἠθέλησε νὰ εἴπῃ περὶ ἐμοῦ καὶ τῆς ἐπαρχίας μου, ἐπωφελούμενος δὲ τῆς καλῆς αὐτοῦ διαθέσεως ὑποβάλλω τροπολογίαν ἢ μᾶλλον προσθήκην ἀφορῶσαν τὸ ἄρθρον 1. Διὰ τῆς τροπολογίας ταύτης ἢ προσθήκης λύονται ὅλαι αἱ διαφοραὶ αἱ διαχωρίζουσαι τοὺς ἐν Κορινθίᾳ γεωργικοὺς πληθυσμοὺς πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις εἶναι καὶ ἀντιπρόσωπος καὶ ὁ γνησιώτερος ἡμῶν τῆς Κορινθίας. Ἡ προσθήκη ἢ τροποποίησις τὴν ὁποίαν προτείνω εἶναι ἡ ἑξῆς· (ἀναγινώσκει) «Θεωροῦνται ἔχοντες δικαιώματα δουλείας ἀρδεύσεως ἐκ χρήσεως τῶν ὑδάτων Στυμφαλίας οἱ ἀγροί, ἄμπελοι, σταφιδάμπελοι, ἐλαιῶνες καὶ παντὸς εἴδους φυτεῖαι αἱ ἀρδευθεῖσαι ἐκ τούτων μέχρι τῆς 1 Σεπτεμβρίου 1913 ἐν τοῖς τέως δήμοις Σικυῶνος, Νεμέας, Ἀλέας, Στυμφαλίας καὶ Κορίνθου. Ἐπιτροπὴ διοριζομένη διὰ Β. Διατάγματος ἐκ μηχανικῶν καὶ δικαστικῶν θὰ ὁρίσῃ διὰ πρωτοκόλλου τὸ ποσὸν τοῦ ὕδατος, ὅπερ διαρκῶς θὰ ῥέῃ ἐν τῷ Ἀσωπῷ ποταμῷ καὶ θὰ χρησιμεύῃ πρὸς ἄρδευσιν τῶν κτημάτων τῶν τέως δήμων Νεμέας, Σικυῶνος καὶ Κορίνθου. Ἡ αὐτὴ ἐπιτροπὴ θὰ καθορίσῃ καὶ τὸ πρὸς ἄρδευσιν τῶν κτημάτων τῶν τέως δήμων Στυμφαλίας καὶ Ἀλέας, ἀφεθησόμενον ἐκ τῶν πηγῶν Κιονίων ποσόν. Οἱ ἰδιοκτῆται τῶν περιφερειῶν, τῶν ἄνω τέως δήμων, δύνανται νὰ διορίσωσιν, ἕνα ἢ πλείονας ἀντιπροσώπους, ὅπως καταφύγωσιν εἰς τὸ δικαστήριον ἢ ἀνακόψωσι τὸ ἄνω πρωτόκολλον ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων δικαζόμενοι ἐν ἰδίῳ ὀνόματι. Ἡ ἐκδοθησομένη ἀπόφασις κατὰ τοῦ ἀντιπροσώπου ἰσχύει ὑπὲρ καὶ κατὰ τῶν διορισάντων αὐτούς». Ἐὰν ἡ τροπολογία μου γίνῃ δεκτὴ καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τὸ ἔργον εἶναι εὐχερὲς καὶ τῆς ἑταιρείας, ἡ ὁποία θὰ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον, καθίσταται εὐχερέστερον, διότι δὲν εἶναι δυνατόν εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἀνέπτυξαν φυτείας καὶ πλοῦτον, νὰ ἀρνηθῆτε τὸ δικαίωμα τῆς ἐξακολουθήσεως τῆς ἀρδεύσεως, τὸ ὁποῖον τινὲς τούτων ἀπέκτησαν ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, τριάκοντα καὶ πλέον. Ἐπωφελούμενος ἤδη τῆς περιστάσεως θὰ σᾶς ἀναφέρω τινὰ περὶ τῆς Στυμφαλίας. Εἶναι δυστύχημα διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἔλαβε τὸν κόπον νὰ μεταβῇ ἐκεῖ πρὶν ἢ ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον, διότι τότε θὰ συνεζήτει μεθ’ ἡμῶν τῶν γνωριζόντων τὰ πράγματα τὰ ἐκεῖ μετὰ τῆς ἀπαιτουμένης ἀκριβείας, καθόσον δὲν πρόκειται ἡμεῖς νὰ ἀντιταχθῶμεν εἰς τὸ ἔργον τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν. Τὸ ἔργον τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν δὲν εἶναι χαρακτῆρος τοπικοῦ· ἔχει χαρακτῆρα ἐθνικόν, καὶ θὰ χαρῶ πολὺ ἐὰν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν ἡμῶν τελειώσῃ καὶ τοῦτο τὸ ζήτημα, ἀλλὰ θὰ λυπηθῶ πολὺ ἐὰν τὴν δαπάνην ὅλης αὐτῆς τῆς ἐπιχειρήσεως πληρώσῃ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἡ ὁποία, δὲν γνωρίζω διατί, ἠθέλησε νὰ ἀναμιχθῇ εἰς τοιαύτης φύσεως ζητήματα. Θὰ ἐμάνθανε λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς μετὰ τῆς διακρινούσης αὐτόν, ἀντιλήψεως ὅτι ἡ πηγὴ τῶν Κιονίων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδώσῃ περισσότερα τῶν χιλίων λίτρων ὕδατος· ὅτι ὑπῆρξαν ἐποχαὶ κατὰ τὰς ὁποίας δὲν ἀπέδωκαν οὔτε κἂν 300 λίτρα· ὅτι περὶ τῆς πηγῆς Δούσιας, ἡ ὁποία ἀναφέρεται εἰς τὸ ἄρθρον πρῶτον ὡς δυναμένη νὰ παραχωρηθῇ, οὔτε λόγος δύναται νὰ γίνῃ. Διατί; Διότι ἡ πηγὴ Δούσιας ἀπέχει τῆς πηγῆς Κιονίων δύο καὶ πλέον ὥρας, χρησιμεύει δὲ πρὸς ἄρδευσιν ὅλης τῆς πεδιάδος τῆς ἀπὸ Δούσιας μέχρι Κιονίων, τῆς ὁποίας τὸ μὲν μῆκος εἶναι περὶ 10 ἢ 12 χιλιόμετρα, τὸ δὲ πλάτος περὶ τὰ 5 χιλιόμετρα. Εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ ἀποζημιώσητε 25 χιλιάδας στρεμμάτων, τῶν ὁποίων ἡ ἀξία κυμαίνεται μεταξὺ 300 καὶ 500 δραχμῶν; Διότι εἶναι ἐξ ἐκείνων τῶν ἀγρῶν οἱ ὁποῖοι παράγουσιν, ὅπως λέγουσιν ἐκεῖ, «δύο ψωμιά», σπείρεται δηλαδὴ ἐκεῖ κατὰ τὸν χειμῶνα σῖτος κατὰ τὸ θέρος δὲ ἀραβόσιτος. Ἄρα περὶ τῆς πηγῆς τῆς Δούσιας οὔτε λόγος εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ. Μένει λοιπὸν ἡ πηγὴ τῶν Κιονίων. Ἡ πηγὴ τῶν Κιονίων μετὰ τοῦ ποταμοῦ τῆς Καστανιᾶς, καὶ τοῦ ποταμοῦ τοῦ σχηματιζομένου ἐκ τῆς πηγῆς Δούσιας, συντελοῦσιν εἰς τὴν δημιουργίαν τῆς λίμνης. Ποίας ὑποχρεώσεις ἔχει ἡ πηγὴ τῶν Κιονίων; Ἔχει πρῶτον νὰ ἀρδεύσῃ τὴν ἔκτασιν τὴν ἤδη μὴ κεκαλυμμένην ὑπὸ τῆς λίμνης, καὶ ἡ ὁποία ἀνέρχεται εἰς χίλια μέχρι χιλίων πεντακοσίων στρέμματα. Ἀλλὰ κατ’ ἀνάγκην, ἐκτὸς ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀποφασίσῃ νὰ φανῇ ἄστοργος πρὸς τοὺς πληθυσμοὺς τῆς Στυμφαλίας καὶ ἀφήσῃ αὐτοὺς νὰ κατατρύχωνται ὑπὸ τοῦ μιάσματος τῆς ἑλονοσίας — θὰ προβῇ εἴτε αὐτὴ ἡ ἑταιρεία εἴτε ἄλλος εἰς τὴν ἀποξήρανσιν τῶν γαιῶν τῆς Στυμφαλίας λίμνης· ἡ Στυμφαλία δὲ λίμνη ἀποτελεῖται ἐξ 8.000 στρεμμάτων· ἄρα τὸ ἀρδεύσιμον ποσὸν ἐν Στυμφαλίᾳ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ὀλιγώτερον τῶν 10.000 στρεμμάτων.

§153ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Καλλιεργοῦνται σήμερον;

§154Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Σήμερον ὄχι. Παρακαλῶ. Τί θὰ τὴν κάμητε τὴν λίμνην; Θὰ τὴν ἀποξηράνητε; Ἐὰν τὴν ἀποξηράνητε, εἶσθε ὑποχρεωμένοι νὰ ἀφήσητε ὕδωρ καὶ δι’ αὐτήν, διότι αἱ γαῖαι αὗται ἔχουσιν ἀνάγκην ἀρδεύσεως περισσοτέραν τῶν ἄλλων κατὰ περίεργον ἀπαίτησιν τῆς φύσεως. Ἐνίοτε ἀποξηραίνεται ἡ λίμνη μέχρι τινὸς σημείου καὶ σπείρονται αἱ γαῖαι αἱ πέριξ αὐτῆς, ἔχουσι δὲ ἀνάγκην ἀρδεύσεως τακτικώτατα. Πρέπει λοιπὸν νὰ ὑπολογίζητε, ἐὰν θέλητε νὰ εἶσθε ἐν ἀκριβείᾳ ὅτι 10.000 στρέμματα εἶναι τὰ ἀρδευόμενα ἢ ἀρδευθησόμενα, διὰ νὰ εἶμαι ἀκριβής, ἐν τῷ δήμῳ Στυμφαλίας. Ἐπαναλαμβάνω περὶ τῆς πηγῆς Δούσιας οὔτε λόγος δύναται νὰ γίνῃ, ἐκτὸς ἐὰν ἔχητε νὰ μετρήσητε 20 ἑκατομμύρια δρχ., ὅτε δύνασθε νὰ ὁμιλῆτε ὡς ὁμιλεῖτε εἰς τὸ ἄρθρον πρῶτον. Τὰ ὕδατα τῶν Κιονίων καθὼς καὶ τὰ ὕδατα τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐντὸς τῆς λίμνης, κατέρχονται διὰ δύο σηράγγων καὶ πίπτουσιν ἐπὶ τοῦ Ἀσωποῦ. Ἐκεῖ ἀρχίζει ἡ Ἀλέα, τῆς ὁποίας δὲν νομίζω ὅτι ἡ ἔκτασις εἶναι πλέον τῶν χιλίων στρεμμάτων ἕπεται εἶτα ἡ Νεμέα ἡ ὁποία ἔχει 3–5 χιλιάδας στρέμματα, ἀκολουθεῖ ἡ Συκιὼν μὲ 4.000 στρέμματα, ἀκολουθεῖ ἡ Κόρινθος μὲ 50.000 στρέμματα. Πῶς εἶναι δυνατὸν εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους ἐκ τῶν ὁποίων ἄλλοι πρὸ τριακονταετίας, ἄλλοι πρὸ εἰκοσαετίας, ἄλλοι πρὸ δεκαπενταετίας, ἄλλοι πρὸ ἑξαετίας, ἐπὶ τῇ βάσει ὑδάτων ῥεόντων ἐν τῷ ποταμῷ Ἀσωπῷ καὶ προερχομένων ἐκ τῆς Στυμφαλίας, πῶς εἶναι δυνατὸν λέγω, νὰ ἀρνηθῆτε εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα τῆς περαιτέρω ἀρδεύσεως; Θέλετε νὰ μάθητε πόσον ποσὸν στρεμμάτων θὰ πληρώσητε ἐὰν θελήσητε νὰ καταστήσητε τὰ κτήματα αὐτὰ μὴ ἀρδευτικά; Θὰ ἔχητε· Στυμφαλία, ὑπάρχει ποσὸν 1,500 — μὲ στρογγύλους ἀριθμοὺς — λίμνη ἡ ὁποία θὰ ἀποξηρανθῇ πάντως 8,000, σύνολον 9,500· Ἀλέα 1,000· Νεμέα 4,000· Συκιὼν 4,000· Κόρινθος 50,000· σύνολον 68,500. Ὅσοι θέλετε νὰ ὑπολογίσητε τὴν ἀξίαν αὐτῶν καὶ πρὸς 300 δρ. ἔστω, θὰ ἴδητε ὅτι χρειάζονται 20,000,000 δρ. δι’ ἀποζημίωσιν. Εἶναι δυνατὸν ὅμως τὸ ζήτημα τῆς ἀρδεύσεως νὰ ἐξοικονομηθῇ κατὰ τοὺς ἑξῆς τρόπους· ἢ πρέπει νὰ ὑποχρεωθῇ ἡ ἑταιρεία νὰ κατασκευάσῃ τεχνητὴν λίμνην κάτωθεν τοῦ ὑδραγωγείου ἢ πρέπει νὰ ὑποχρεωθῇ ἡ ἑταιρεία διὰ δαπάνης, προϋπολογιζομένης εἰς 3 ἑκατομμύρια δραχ., νὰ διοχετεύσῃ τὰ ὕδατα τοῦ Φενεοῦ. Παρατηρῶ δὲ μὲ πολλήν μου ἀπορίαν καὶ διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι ἔπρεπε νὰ μεταβῆτε ἐκεῖ χάριν περιεργείας, παρατηρῶ, ὅτι καὶ τὰ ὕδατα τοῦ Φενεοῦ παραχωρεῖτε. Ἀλλὰ τὰ ὕδατα τοῦ Φενεοῦ διὰ νὰ πέσωσιν εἰς τὴν Στυμφαλίαν θὰ ἀπαιτηθῇ δαπάνη τοὐλάχιστον 3 ἑκατομ. δραχ., καὶ θὰ εἶναι εὐχάριστον ἐὰν ἤρχιζεν ἀπ’ ἐκεῖ ἡ ἑταιρεία, διότι θὰ δώσῃ εἰς τὴν γεωργίαν 28,000, στρέμματα πρώτης τάξεως καὶ πρωτίστης παραγωγῆς. Ἢ λοιπὸν διὰ τεχνικῶν μέσων πρέπει νὰ ἀσφαλισθῇ ἡ ἄρδευσις τῶν δήμων Νεμέας, Κορινθίας καὶ Στυμφαλίας ἢ πρέπει ἡ ἑταιρεία ν’ ἀναλάβῃ τὴν ἀποξήρανσιν τῆς λίμνης Φενεοῦ, ἅτε πλέον θὰ ἔχῃ ἐπαρκὲς ὕδωρ, ὄχι μόνον διὰ τὸ Κορινθιακὸν πεδίον ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ Ἀργολικόν, θὰ εἶναι δὲ ὑπὸ ἔποψιν παραγωγῆς τὸ ἔργον τοῦτο πολὺ μεγαλείτερον ἀπὸ τὴν ὕδρευσιν τῶν Ἀθηνῶν, τῆς ὁποίας ἀναγνωρίζω τὴν σπουδαιότητα καὶ τὴν ἀναγκαιότητα, Ἐπιμένω, ὅτι θὰ εἶναι ἔγκλημα, ἐὰν θελήσωμεν 68,000, στρέμματα, χωρὶς νὰ ὁμιλῶ περὶ τῆς πεδιάδος Δούσιας, νὰ καταστήσωμεν ἐντελῶς ἄγονα καὶ στεῖρα καὶ νὰ στερήσωμεν πληθυσμόν, ὅστις ἀποζῇ ἐκεῖ καὶ ὅστις ἀνέρχεται, ὅπως καλλίτερον ἡμῶν γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς 50,000. Ἡ παραγωγὴ εἰς σταφίδας, εἰς δημητριακούς, ἔλαιον, οἴνους καὶ εἰς ἄλλα προϊόντα γεωργικὰ ὑπερβαίνει τὰ 15,000,000. Πῶς εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ ῥίψητε εἰς τὴν θάλασσαν μίαν τοιαύτην παραγωγήν; Βεβαίως διὰ δαπάνης 2 ἢ 3,000,000 δραχμῶν εἶναι δυνατὸν καὶ ὁλόκληρον τὸ ὕδωρ τῶν πηγῶν νὰ λάβητε καὶ τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους νὰ μὴ ἀδικήσητε, διότι ἀδικοῦντες αὐτοὺς ἀδικεῖτε ὑμᾶς αὐτούς. Τώρα εἶδον εἰς τὸ νομοσχέδιον νὰ ὁμιλῆτε περὶ τῆς κυριότητος τῶν πηγῶν. Καὶ ἄλλοτε ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ὁμιλήσω εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τῆς κυριότητος τῶν πηγῶν, ἐκτὸς ἂν ὑπάρχῃ ἐκ παραγραφῆς δικαίωμα τοῦ Δημοσίου τὸ ὁποῖον δὲν βλέπω, οὔτε νομίζω ἐνασκηθὲν διὰ τῶν γενομένων καταμετρήσεων, Αἱ πηγαὶ αὗται ἀνήκουσιν εἰς τὴν οἰκογένειαν Νοταρᾶ, διότι ἐπὶ γαιῶν τῆς οἰκογενείας Νοταρᾶ ἀναβρύουσιν· ἐκεῖ ὑπῆρχε μέγα τσιφλίκι τῶν Νοταράδων· ἐπώλησαν ὅλα τὰ πέριξ καὶ ἀφῆκαν τὴν πηγὴν διότι δὲν εἶχε πλέον ἀξίαν. Ἔχασαν τὴν κυριότητα; Ἀμφιβάλλω. Ἀπεκτήσατε σεῖς κυριότητα ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ἐστέλλετε, ἔστω καὶ κατ’ ἔτος, καὶ ἐνεργεῖτε καταμετρήσεις; Πολὺ ἀμφιβάλλω. Θὰ εὑρεθῆτε λοιπὸν ἀπέναντι τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἠδύνατά τις νὰ εἴπῃ, τέλος πάντων τί δύναται νὰ συμβῇ; Ἰδοὺ νὰ συστήσητε ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ μεταβῇ σήμερον ἐκεῖ, ἐὰν δὲ δὲν προσέκρουον εἰς τοὺς ὅρους τῆς εὐπρεπείας θὰ ἔλεγον ὅτι καταβάλλω ἐγὼ τὴν δαπάνην ὅπως στείλητε ἐπιτροπὴν νὰ καταμετρήσητε, θὰ ἴδητε δὲ ὅτι οὔτε 600,000 λίτρα δὲν ἔχετε σήμερον. Πῶς λοιπὸν σεῖς δύνασθε νὰ βασισθῆτε ἐπὶ 1,000,000 λίτρων καὶ ἐπὶ πληθυσμοῦ ὁ ὁποῖος δύναται νὰ φθάσῃ εἰς τὸ ἑκατομμύριον; Διότι εἶναι ἐνδεχόμενον μετὰ πεντήκοντα ἔτη νὰ φθάσωμεν εἰς ἑκατομμύριον. Ἡ στατιστικὴ μᾶς λέγει ὅτι συνήθως αἱ πρωτεύουσαι ἀποτελοῦσι τὸ δέκατον τοῦ πληθυσμοῦ, βεβαίως δὲ θὰ φθάσωσιν αἱ Ἀθῆναι εἰς τὸν πληθυσμὸν τῶν 500.000 κατοίκων, σημειώσατε δὲ ὅτι αἱ Ἀθῆναι δὲν εἶναι πρωτεύουσα τῆς Ἑλλάδος ἀλλ’ εἶναι πρωτεύουσα τοῦ Ἑλληνισμοῦ καί, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸν Ἑλληνισμόν, τὸ ἑκατομμύριον θὰ τὸ ἔχωμεν ταχέως. Πῶς λοιπὸν θὰ βασίσητε τὴν δαπάνην ἐπὶ τοιούτων ἐπισφαλῶν δεδομένων; Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἔχω νὰ εἰσέλθω εἰς τοῦτο, οὔτε ν’ ἀμφισβητήσω τοὺς λογαριασμοὺς ἢ τὰς σκέψεις σας, ἐφ’ ὅσον τὰ δικαιώματα τῆς Κορινθίας, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπίσης σεβαστά, ὡς καὶ τὰ δικαιώματα τῶν Ἀθηνῶν καὶ Κηφισίας, τοῦ Ἀμαρουσίου καὶ τῆς Πεντέλης τέλος, ἐφ’ ὅσον — λέγω τὰ δικαιώματα τῆς Κορινθίας εἶναι σεβαστὰ οὐδὲν ἔχω νὰ ἀμφισβητήσω ἐκ τῆς συμβάσεως· τοὐναντίον μάλιστα, εἶμαι διατεθειμένος νὰ ψηφίσω ἄνευ συζητήσεως. Ὅταν ἠρώτησά τινα ἐκ τῶν λυόντων ὅλα τὰ ζητήματα, οἰκονομικά, στρατιωτικά, ἰατρικά, ψυχολογικὰ μεταξὺ ἑνὸς σιγάρου καὶ ἑνὸς καφέ, μοὶ εἶπεν ὅτι δὲν λαμβάνουσι τὸ νερὸ τῆς Κηφισίας, διότι ἐκεῖ ἔχουσι κτήματα. Ἀλλὰ τὸ ἰδικόν μας δὲν ἔχει κτήματα; Δὲν εἴμεθα ἡμεῖς Ἕλληνες; Δὲν ἔχομεν δικαιώματα ἐπὶ τῆς προστασίας τοῦ Κράτους; Ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον τὰ δικαιώματα ἡμῶν δὲν παραβλάπτονται, θὰ εἴμεθα κακεντρεχεῖς καὶ ἀνάξιοι Ἕλληνες νὰ φέρωμεν ἀντιρρήσεις, προκειμένου περὶ ἔργου τὸ ὁποῖον, ὡς εἶπον καὶ πρὸ ὀλίγου, δὲ καὶ νῦν, ἐπαναλαμβάνω δὲν ἔχει χαρακτῆρα ἄλλον παρὰ γενικὸν καὶ ἐθνικόν. Ἀλλὰ πῶς θέλετε νὰ στραγγαλίσωμεν πληθυσμοὺς ἀποζῶντας ἐκ τοῦ ὕδατος διὰ νὰ ὑδρεύσωμεν τὰς Ἀθήνας; Καὶ ἂν ἐπρόκειτο ὄχι περὶ 50,000, ἀλλὰ περὶ 5000, περὶ 5 ἀνθρώπων δὲν ἔπρεπε τὸ Κράτος νὰ φθάσῃ εἰς τοιαύτας ἀκρότητας. Κατὰ ποῖον ποσὸν νομίζομεν ἡμεῖς ὅτι εἶναι ἐπαρκές; Ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι οὔτε 200 λίτρα ῥέουσι διαρκῶς, διότι δυστυχῶς ἡ καλλιέργεια δὲν εἶναι ὁμοιόμορφος. Ἐὰν π. χ. εἰς τὸν δῆμον Κορινθίας ποσὸν 200 λίτρων ἐπαρκεῖ, διότι οἱ ἐκεῖ καλλιεργοῦντες ἀμπέλους, σταφιδαμπέλους καὶ ἐλαίας δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην παρὰ δύο μόνον ἀρδεύσεων, οἱ ἄλλοι ὅμως παράγουσιν ἄλλα προϊόντα γεωργικά, ἰδίως ἡ Στυμφαλία ἡ ὁποία ἔχει ἀνάγκην νὰ ἀρδεύηται ἀνὰ ὀκτὼ ἡμέρας, διότι εἶναι τὸ εἶδος τῆς καλλιεργείας τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ τοῦτο. Ἐὰν ὅμως σχηματισθῇ ἐπιτροπὴ καὶ καθορίσῃ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ῥέῃ εἰς τὸν ποταμὸν πρὸς ὑπηρεσίαν ὅλων αὐτῶν, ἡ ἑταιρεία δύναται καὶ νὰ ὠφελῆται, διότι οὐδεμίαν ἔχομεν δυσκολίαν τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἐκ τοῦ Δημοσίου διὰ τῆς παραχωρήσεως αὐτοῦ κατὰ τὸ 1908, τὰ τῆς ἀρδεύσεως, νὰ παραχωρήσωμεν αὐτῇ καὶ νὰ ἔχῃ ἡ ἑταιρεία ἐξ αὐτῶν μετὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ τοκοχρεωλυσίου 25,000 διότι, ὅπως γνωρίζετε καλῶς, ἡ ἐργασία αὕτη ἐγένετο ἀντὶ 150,000 δρχ., ὅτι τὸ τοκοχρεωλύσιον εἶναι 14,000 δρχ., ὅτι εἰσπράττονται 20,000 δρ. καὶ ὅτι μετὰ δέκα καὶ πέντε ἔτη τελειώνει ἡ πληρωμὴ τοῦ τοκοχρεωλυσίου καὶ θὰ μείνωσιν εἰς ὄφελος τοῦ δήμου 25,000 δραχμῶν. Ταύτην τὴν ποσότητα εἴμεθα πρόθυμοι νὰ παραχωρήσωμεν εἰς τὴν ἑταιρείαν, ἵνα ἔχῃ αὐτὴ τὸ τοιοῦτον ἔσοδον, ἔσοδον δὲ τοιοῦτον θὰ ἐπιτρέψῃ αὐτῇ νὰ προβῇ καὶ εἰς ἀποξήρανσιν τῆς Στυμφαλίας, διότι ἡμεῖς, ἐὰν ἡ ἀποξήρανσις δὲν γίνῃ, βεβαίως εἴμεθα ἐξησφαλισμένοι ὅτι ἔχομεν ὕδωρ. Ἀλλ’ εἶναι δίκαιον, εἶναι λογικόν, εἶναι φιλάνθρωπον νὰ ἀφήσωμεν τοὺς ἐκεῖ πληθυσμοὺς ὑπὸ τὴν πίεσιν καὶ τὸν μαρασμὸν τοῦ ἑλώδους μιάσματος, διὰ νὰ ἔχωμεν ἡμεῖς τὴν εὐχαρίστησιν καὶ τὴν εὐτυχίαν νὰ ἀρδεύωμεν ἐκ τοῦ ὕδατος τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ δι’ αὐτοὺς τὴν αἰτίαν τῆς καταστροφῆς; Ὄχι. Κατ’ ἀνάγκην λοιπὸν ἡ ἀποξήρανσις θὰ ἐπέλθῃ, δὲν εἶναι δὲ μεγάλα τὰ ἔξοδα, οὔτε θὰ εἶναι εἰς βάρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ συμφωνῶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι θὰ εὕρητε ὅσους θέλετε, ἵνα ἀναλάβωσι τὸ ἔργον, διότι ἰδοὺ περὶ τίνος πρόκειται. Ἡ ὅλη ἔκτασις τῆς λίμνης εἶναι 8000 στρέμματα. Τὰ στρέμματα ταῦτα, ὡς εἶναι σήμερον κεκαλυμένα, δύνασθε νὰ τὰ πωλήσητε πρὸς 200 δραχ. Ἐὰν ἀποκαλυφθῶσιν δύνασθε νὰ πωλήσητε αὐτὰ πρὸς 400 δραχ. Ἐξ αὐτῶν οὔτε 2000 δὲν εἶναι ἰδιόκτητα. Εἰς αὐτὰ θὰ ἐπιβάλητε μικρὰν φορολογίαν, καὶ ἂν θελήσητε νὰ πωλήσητε τὰ ἄλλα, θὰ ἔχητε καὶ κέρδος. Θὰ θελήσῃ τὸ Δημόσιον νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν ἐπιχείρησιν, μολονότι εἰσῆλθεν εἰς τὴν ὁδὸν αὐτήν; Εὑρίσκεται ἑταιρεία ἡ ὁποία εὐχαρίστως θὰ ἀναλάβῃ αὐτό· ὥστε μὴ ἀνησυχῆτε· ἡ δαπάνη δὲν εἶναι 170,000 δραχ. 170,000 θὰ στοιχίσῃ ἡ διαρρύθμισις τῶν ὑδάτων τῆς Πελλήνης, διότι κατὰ δυστυχίαν εἰς αὐτὸν τὸν τόπον ἐρρίφθησαν καὶ τὰ ἐκ τῆς ἀποξηράνσεως τῆς λίμνης Πελλήνης ὕδατα, ὡς νὰ μὴ ἤρκουν τὰ ὕδατα τῆς Δούσιας καὶ τὰ ὕδατα τῶν Κιονίων καὶ τοῦ ποταμοῦ Καστανέας, ὡς νὰ μὴ ἤρκουν, λέγω, αὐτὰ ἐπερρίψαμεν ἐπ’ αὐτῶν καὶ τὰ ὕδατα τῆς Πελλήνης. Κατ’ ἀνάγκην λοιπὸν τὸ ζήτημα τῆς ἀποξηράνσεως θὰ γίνῃ, εἴτε θέλει ἡ Κυβέρνησις εἴτε δὲν θέλει. Εἶναι ἐπιχείρησις τόσον ἐπωφελής, ὥστε οὐδεμία θὰ ὑπάρξῃ δυσκολία. Εἶμαι ἐντελῶς σύμφωνος νὰ μὴ ἐπιβαρυνθῇ ἡ ἑταιρεία διὰ τῆς ἀποξηράνσεως· μάλιστα θὰ σᾶς ζητήσῃ αὐτὴν ἴσως αὐτή, ὅταν μάθῃ, ὅταν θελήσῃ νὰ μάθῃ. Ἐξ ὅλων τῶν πολιτευομένων, οἱ ὁποῖοι ἐπεχείρησαν νὰ λύσωσι τὸ ζήτημα, μόνος ὁ κ. Ράλλης εἶχε τὴν περιέργειαν, συζητουμένου τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τὸ 1899, νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου. Παραπονοῦμαι κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διότι ἔπρεπε νὰ μεταβῇ, διότι ἂν μετέβαινεν, ἄλλη θὰ ἦτο ἡ ἐντύπωσίς του. Εἶναι ἀδύνατον εἰς τὸν μεταβαίνοντα εἰς τὴν Στυμφαλίαν νὰ πεισθῇ ὅτι τὰ ὕδατα αὐτὰ εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμεύσωσι πρὸς ὕδρευσιν πόλεως διαρκῶς. Δυστυχῶς μὲ διαψεύδουν οἱ λογαριασμοὶ τῶν μηχανικῶν.

§155ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εὐτυχῶς.

§156Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Λοιπόν, ἐὰν γνωρίζητε κατὰ τίνα τρόπον γίνονται οἱ λογαριασμοί, βεβαίως θὰ εἶσθε ὀλιγώτερον ἐνθουσιώδης περὶ τὴν πολιτικὴν τῆς ἐκ τῆς Στυμφαλίας ὑδρεύσεως. Ὁ μακαρίτης ὁ Βαλαωρίτης εἶχε τοιαύτην ἰδέαν περὶ Στυμφαλίας. Ἐνόμιζέ τις ἀκούων αὐτὸν ὅτι ἐκεῖ εἶναι ποταμοὶ ὕδατος οἱ ὁποῖοι τρέχουν. Ὅταν ὅμως τῷ εἶπον δὲν ἔρχεσθε νὰ μεταβῶμεν ἵνα ἴδητε ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς συμβάσεως τὴν ὁποίαν ὑπεγράψαμεν τότε διὰ τὴν ἄρδευσιν τῶν Κορινθιακῶν πεδίων· τότε μοὶ εἶπε· μὰ τόσον ὀλίγον εἶναι! Ὁρίσατε παραλάβετε καὶ τοὺς μηχανικοὺς καὶ ὑπάγετε νὰ ἰδῆτε, διότι βέβαια ὑπάρχουν ἐποχαὶ κατὰ τὰς ὁποίας ὑπάρχουσι καὶ 2000 λίτρα, ἀλλὰ ἡ κανονικὴ ῥοὴ δὲν ὑπερβαίνει τὰ 600 λίτρα καὶ ἐπαναλαμβάνω, ἐὰν θέλητε νὰ δοκιμάσητε ποία εἶναι ἡ σημερινὴ κατάστασις τῶν πηγῶν, δὲν ἔχετε παρὰ νὰ στείλητε τοὺς μηχανικοὺς νὰ κάμουν μίαν πρόχειρον καταμέτρησιν, προσφερόμεθα δὲ διὰ τὰς δαπάνας νὰ ἀποζημιώσωμεν τὸ δημόσιον ἐὰν εὑρεθῇ ὅτι ἡ ἀπόδοσις ὑπερβαίνει τὰς 1000 λίτρας. Ἐὰν δὲ ἐβλέπετε καὶ τὸν τόπον δὲν θὰ εἴχετε ἀνάγκην καταμετρήσεως, διότι ἐγὼ εἶχον τὴν ἀτυχίαν νὰ μεταβῶ εἰς Στυμφαλίαν...

§157Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί ἀτυχῶς; μετεβαίνετε δι’ ἐκλογικὴν περιοδείαν.

§158Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ὄχι. Εἶχον νὰ λύσω ζητήματα ἀγροτικά· τὸ ζήτημα τῆς ἀπελευθερώσεως μερικῶν ἀπὸ τοὺς τσιφλικούχους. Ταύτας τὰς σκέψεις εἶχον νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἰδιαιτέρως δὲ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Δὲν νομίζω ὅτι πρέπει ἀπέναντι τοῦ γενικοῦ συμφέροντος, ὅσον μέγα καὶ ἂν εἶναι, νὰ παροραθῶσι τὰ δικαιώματα πληθυσμοῦ, ὁ ὁποῖος οὐδὲν ἄλλο ἔχει, εἰς οὐδὲν ἄλλο ἐλπίζει ἢ εἰς τὸ ὕδωρ αὐτό, τὸ ὁποῖον χρησιμεύει καὶ ἐχρησίμευσε εἰς τοὺς πατέρας αὐτῶν καὶ εἰς αὐτοὺς ἵνα ζῶσιν ἐκ τῆς γῆς ταύτης. Νομίζω, ὅμως ὅτι ἐὰν ἐπικρατήσωσι μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως, ὡς δὲν ἀμφιβάλλω καλαὶ διαθέσεις, ποτὲ οἱ πληθυσμοὶ ἐκεῖνοι δὲν θὰ θελήσουν νὰ καταχρασθῶσιν τῆς καλωσύνης τῆς Κυβερνήσεως, καὶ νὰ προτείνωσιν ὑπερφιάλους ἀξιώσεις, καὶ πέρα τοῦ μέτρου τῶν ἀπαραιτήτων ἀναγκῶν. Διὰ τοῦτο ἐπανερχόμενος εἰς τὴν τροπολογίαν μου, ἰσχυρίζομαι ὅτι καλὸν ἦτο ἡ Κυβέρνησις νὰ δεχθῇ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα πρὸς ἀποφυγὴν ἐρίδων καὶ ῥυθμίσεως τῶν ὑπαρχόντων δικαιωμάτων. Ὁρίζω ἐν τῇ τροπολογίᾳ μου τὸ 1913. Εἶμαι πρόθυμος νὰ δεχθῶ τὸ 1912 καὶ τὸ 1911, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς ἀρδεύοντας ὅτι ἀδιαφοροῦμεν διότι ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς καταστάσεως προέβητε εἰς δαπάνας καὶ καλλιεργείας, τώρα δὲ ἔχομεν ἀνάγκην τῶν πηγῶν. Ἀναγνωρίζω καὶ τὰ δικαιώματα τῶν Ἀθηνῶν, ἀλλὰ τὰ πάντα δὲν δύνανται νὰ γίνωσι διὰ τὰς Ἀθήνας· ἀρκετὰ ἐξωδεύσαμεν διὰ τὰς Ἀθήνας. Διότι μὴ νομίζητε ὅτι θὰ ἔχητε τὰ ἔσοδα τὰ ὁποῖα ἀναγράφετε. Θὰ ἀναγκασθῆτε νὰ πληρώσητε 20 ἑκατομμύρια, τὴν ἀξίαν αὐτῶν. Ἀφαιρέσατε 6% καὶ τὴν ἐγγύησιν τὴν ἰδικήν σας, καὶ θὰ ἰδῆτε ἂν αἱ μετοχαὶ τῆς ἑταιρείας πηγαίνουν ἐπάνω ἢ κάτω.

§159ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τῆς Ἑταιρείας;

§160Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἐνδιαφέρομαι δι’ αὐτά. Ἐγὼ πέραν τῆς Κορινθίας δὲν βλέπω, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ φανῇ καὶ εὐμενὴς καὶ ἐνδοτικὸς εἰς τὰς λογικὰς καὶ δικαίας ἀξιώσεις τῶν κατοίκων.

§161Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ ἀπόλυτος ἀνάγκη, τὴν ὁποίαν ἠσθάνθη ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ὕδρευσιν τῶν δύο πόλεων, νομίζω, ὅτι ἔκαμαν αὐτὴν νὰ συγκεντρώσῃ πολὺ τὰς σκέψεις εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου χωρὶς ἐπαρκῶς νὰ ἐξετάσῃ τὰς συνεπείας αἵτινες ἐκ τῆς τοιαύτης ἢ τοιαύτης λύσεως ἤθελον ἐπέλθει εἰς ἄλλους πληθυσμούς. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ εἴπω τοῦτο, διότι ἐνῷ τὸ νομοσχέδιον εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἔφερεν ὅτι δύο εἶναι αἱ πηγαὶ ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἠδύναντο νὰ μεταφερθῶσιν εἰς τὰς Ἀθήνας ὕδατα, ἡ πηγὴ τοῦ Μέλανος ποταμοῦ καὶ αἱ τῆς Στυμφαλίας, αἴφνης χθές, ὅτε εἰσήχθη τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, ἐξεδηλώθη ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως ὅτι αἱ βλέψεις αὐτῆς περιορίζονται μόνον εἰς τὴν πηγὴν τῶν Κιονίων τῆς Στυμφαλίας. Δὲν ἤμην ἐξ ἀρχῆς δυστυχῶς ἐνταῦθα κατὰ τὴν χθεσινὴν συζήτησιν· ἦλθον κατὰ τὸ τέλος αὐτῆς ὅτε καὶ ἤκουσα τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λέγῃ, ἐν σχέσει πρὸς τὰς βλέψεις ταύτας, μετά τινος δριμύτητος, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῶσι τὰ ὕδατα τοῦ Μέλανος ποταμοῦ, διότι τοῦτο θὰ ἀπετέλει λῃστρικὴν ἀφαίρεσιν ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν ἑνὸς δικαιώματος, τὸ ὁποῖον αὐτὸ τὸ Κράτος παρεχώρησεν εἰς αὐτήν. Ἐξέφρασα τὴν ἀπορίαν μου διὰ τοῦτο κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, καὶ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξεπλάγη δι’ αὐτὸ θαυμάζων, ὅτι καὶ ἐγὼ εἶχον ἀντίθετον ἀντίληψιν καὶ γνώμην σύμφωνον πρὸς ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἐξέφερε καὶ ἕτερος Βουλευτής, ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας συνάδελφος. Τὴν ἀπορίαν μου ἐκείνην ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον μὴ δυνάμενος νὰ ἐννοήσω πῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θεωρεῖ ὅτι εἶναι τόσον σπουδαῖον τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον εἶχε παραχωρηθῆ εἰς μίαν ἑταιρείαν, συνεπείᾳ μιᾶς συμβάσεως ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου, καὶ δὲν εὑρίσκει ὅτι εἶναι σπουδαῖα τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα ἔχουσιν οἱ πληθυσμοὶ Κορινθίας ἐπὶ τοῦ ὕδατος τῆς Στυμφαλίας, δικαιώματα τὰ ὁποῖα δὲν ἀποβλέπουσιν εἰς πλουτισμὸν ἀλλ’ ἔχουσι βάσιν καὶ ἀντικείμενον τὴν συντήρησιν καὶ τὴν ὕπαρξιν αὐτῶν τῶν πληθυσμῶν. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω ἐκ τίνος λόγου τὸ Κράτος, ὅταν ἔχῃ ἀνάγκην δημοσίαν, ἕνεκα τῆς ὁποίας δύναται νὰ προβῇ εἰς στέρησιν τῆς περιουσίας ἑτέρου, πρέπει νὰ διακρίνῃ πόθεν ὁ ἕτερος ἐκεῖνος ἀπέκτησε τὴν περιουσίαν, καὶ ἄν τὴν ἀπέκτησε συνεπείᾳ συμβάσεως τοῦ Κράτους, νὰ θεωρῆται λῃστρικὴ πρᾶξις τοῦτο, ἐὰν δὲ κέκτηται τὴν περιουσίαν ταύτην ἄλλοθεν, νὰ θεωρῆται ὡς δικαία οἱαδήποτε καὶ ἂν εἶναι τὰ δεινὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα δύναται νὰ φέρῃ αὐτὴ ἡ ἀφαίρεσις. Ὅταν τὸ Κράτος ἔχει ἀνάγκην, βεβαίως θὰ ἱκανοποιήσῃ ταύτην καὶ διὰ τῆς ἀφαιρέσεως τῆς περιουσίας ἄλλων προσώπων. Τοῦτο εἶναι ὅρος τοῦ καταστατικοῦ ἡμῶν Χάρτου. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι, ὅταν σκέπτηται νὰ ἱκανοποιήσῃ μίαν ἀνάγκην, πρέπει ἐπίσης νὰ σκεφθῇ ποῖα ἀποτελέσματα θὰ ἐπιφέρῃ ἡ στέρησις τῆς περιουσίας εἰς ἐκεῖνον ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἀφαιρεῖται ἡ περιουσία αὐτὴ καὶ εἰς τοῦτο τὸ σημεῖον πρέπει νὰ ἀποβλέψῃ ἡ Κυβέρνησις ὅταν ἔχῃ νὰ ἐκλέξῃ μεταξὺ τῆς α καὶ β περιουσίας. Πρέπει νὰ ἀποβλέψῃ οὐχὶ πόθεν προέρχεται ἡ περιουσία αὕτη, ἀλλ’ ὁποῖα τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα θὰ ἐπιφέρῃ ἡ στέρησις αὐτὴ τῆς περιουσίας. Εἶναι περιουσιακὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἀντικατασταθῶσι διὰ μιᾶς ἀποζημιώσεως, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἕτερα τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ ἱκανοποιηθῶσι δι’ οὐδεμιᾶς ἀποζημιώσεως. Καὶ τοῦτο πρέπει νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Πολιτεία ὅταν ἔχῃ τῆς εὐκαιρίαν τῆς ἐπιλογῆς μεταξὺ τοῦ α καὶ τοῦ β στοιχείου περιουσίας ἧς ἔχει ἀνάγκην ἵνα ἱκανοποιήσῃ ὑπερτέραν αὐτῆς ἀνάγκην. Καὶ ἂν οὕτω πως ἐσκέπτετο ἡ Πολιτεία ἐν προκειμένῳ, δὲν νομίζω ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ γεννηθῇ ἀμφιβολία τις ὅτι ἀντὶ νὰ ἀποφασίσῃ νὰ στερήσῃ τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους τῶν ὑδάτων τῶν ὁποίων ἔχουσιν ἀπόλυτον ἀνάγκην διὰ τὴν ὕπαρξίν των, θὰ ἔστρεφε τὴν προσοχήν της εἰς τὰ ὕδατα ἐκεῖνα ἀποκλειστικῶς τῶν ὁποίων τὴν στέρησιν θὰ ἠδύνατο νὰ ἀποκαταστήσῃ διὰ χρηματικῆς ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς δικαιούχους των. Καὶ λέγω τοῦτο στηριζόμενος ἐπὶ δεδομένων, διότι ἡ ἑταιρεία τῆς Κωπαΐδος οὐδεμίαν ἄλλην ἔχει ἀνάγκην τῶν ὑδάτων της εἰμὴ μόνον ὅπως χρησιμοποιῇ ταῦτα πρὸς χρηματισμόν. Τοῦτο ὁμολογεῖται παρ’ αὐτῆς τῆς ἑταιρείας, διότι ἐνθυμοῦμαι ὅτι κατὰ τὰς συνεδριάσεις τῆς ἐπιτροπῆς, κατὰ τὴν μελέτην τοῦ νομοσχεδίου, προσῆλθεν ἡ ἑταιρεία καὶ προσεφέρθη ἵνα ὑποβάλῃ καὶ αὐτὴ προτάσεις καὶ μελέτας τὰς ὁποίας εἶχε κάμει διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν ὑδάτων τοῦ Μέλανος ποταμοῦ, προσεφέρθη δηλαδὴ νὰ παράσχῃ αὐτὴ ταῦτα πρὸς χρηματισμόν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει διατί εὑρίσκει ἡ Κυβέρνησις ὅτι θὰ ἦτο ληστρικὴ πρᾶξις ἡ ἀφαίρεσις τῶν ὑδάτων τούτων ἀφοῦ αὐτὴ ἡ ἑταιρεία προσφέρεται, ἀφοῦ αὐτὴ ἡ ἑταιρεία λέγει ὅτι ἐγὼ θέλω νὰ δώσω τὰ ὕδατα αὐτὰ ἀποζημιουμένη; Ἀλλ’ ἴσως ἡ Ἑταιρεία τοῦτο ὑποβάλλουσα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, θέλει μόνη αὐτὴ νὰ ὠφεληθῇ, μόνη αὐτὴ νὰ ἐπιχειρήσῃ αὐτὴν τὴν ἐπιχείρησιν. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐρωτῶ· εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἡ Ἑταιρεία αὐτὴ θέλει νὰ κερδοσκοπήσῃ, εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ λέγῃ ὅτι εἶναι ληστρικὴ πρᾶξις ἡ ἀφαίρεσις τῶν ὑδάτων τούτων, ὅταν τὸ Κράτος λέγῃ πρὸς αὐτὴν ὅτι ἔχω ἐγὼ ἀνάγκην νὰ μεταχειρισθῶ τὰ ὕδατα καὶ θὰ σὲ ἀποζημιώσω, εἶναι, λέγω, ἐπιτετραμμένον, ὅταν ἡ Ἑταιρεία αὐτὴ οὐδὲν ἄλλο θέλει νὰ πράξῃ ἢ νὰ μεταχειρισθῇ πρὸς χρηματισμὸν τὰ ὕδατα, νὰ λέγωμεν ὅτι ἂν τὰ ἀφαιρέσωμεν τοῦτο ἀποτελεῖ ληστρικὴν ἀφαίρεσιν, ἀφαιροῦντες δὲ τὰ ὕδατα ἀπὸ τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουσι ἀνάγκην αὐτῶν διὰ νὰ ζήσωσι, διὰ νὰ ὑπάρξωσι, νὰ λέγωμεν ὅτι τοῦτο εἶναι νόμιμος πρᾶξις; Θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ λοιπὸν νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι οὐχὶ ἐπαρκῶς μεμελετημένον εἰσάγεται τὸ νομοσχέδιον, οὐχὶ ἐπαρκῶς μεμελετημένον ὡς πρὸς τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου ἐν γένει καὶ τὰ συμφέροντα τὰ ζωτικὰ τὰ ὁποῖα θὰ προσβάλῃ. Εἶναι λυπηρόν, ὅτι ἡμεῖς, οἱ ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας Βουλευταί, εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ φαινώμεθα ὅτι ἀντιδρῶμεν καθ’ ἑνὸς ἔργου διὰ τὸ ὁποῖον πρῶτοι ἡμεῖς καὶ ἰδιαιτέρως ἐγώ, ὡς ἐγκατεστημένος ἐν Ἀθήναις ἀπὸ μακροῦ, αἰσθάνομαι ὅτι βραδέως προβαίνει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἐκτέλεσιν. Ἀλλὰ τοῦτο οὐδόλως μὲ κωλύει νὰ εἴπω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι τοῦτο τὸ ὁποῖον ὀφείλεις νὰ πράξῃς ὀφείλεις νὰ τὸ πράξῃς ἄνευ μεγάλων ζημιῶν τῶν ἄλλων πληθυσμῶν, ἄνευ ζημιῶν τοιούτων τὰς ὁποίας δὲν δύνασαι νὰ ἐπανορθώσῃς. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας Συνάδελφος κ. Κροκιδᾶς, σᾶς ἀνέπτυξεν ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ τὰς μεγάλας ζημίας τὰς ὁποίας θὰ ὑποστῶσιν οἱ πληθυσμοὶ ἐκεῖνοι τὰς ἀθεραπεύτους διὰ χρηματικῆς ἀποζημιώσεως. Δὲν εἶναι λοιπὸν δυνατόν, κ. Ὑπουργέ, νὰ παρίδητε τὸ πρᾶγμα τόσον προχείρως. Δὲν ἤκουσα χθὲς τὴν ὁμιλίαν σας· εἶδον μόνον εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι εἴπετε ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῆτε οὐδεμίαν τροπολογίαν καὶ χαίρω ὅτι σήμερον σᾶς ἤκουσα νὰ μεταβάλλητε γνώμην κατὰ τοῦτο. Δὲν ἐπικαλοῦμαι νὰ σκεφθῆτε ὡς Βουλευτὴς ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας. Ἐπικαλοῦμαι νὰ σκεφθῆτε ὡς Κυβέρνησις. Καὶ ὡς Κυβέρνησις, οἷον λόγον ἔχετε νὰ προστατεύσητε τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ καὶ τὸ Φάληρον, τὸν αὐτὸν λόγον καὶ τὴν αὐτὴν ὑποχρέωσιν ἔχετε νὰ προστατεύσητε καὶ τὴν Ἀργολίδα καὶ Κορινθίαν ἀνεξαρτήτως τοῦ ἂν εἶσθε ἐκεῖθεν Βουλευτὴς ἢ ὄχι, διότι τοῦτο δὲν προσθέτει τι ἐπὶ πλέον. Νομίζω λοιπὸν πρὸ παντὸς ὅτι πρέπει ἐπαρκῶς καὶ σπουδαίως νὰ μελετηθῇ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἐὰν δὲν εἶναι προτιμότερον νὰ στρέψῃ τὴν προσοχήν της εἰς τὰ ὕδατα τοῦ Μέλανος ποταμοῦ, ὁπότε οὐδεμία ζημία θέλει προκύψει εἰς οὐδένα. Μόνον ἐὰν ἀνυπέρβλητοι τεχνικοὶ ὑπάρχωσι λόγοι, καίτοι τοιοῦτοι ἐφ’ ὅσον ἐγὼ γνωρίζω δὲν ὑπάρχουσι, τότε μόνον δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ στραφῇ καὶ νὰ ζητήσῃ ἄλλοθεν νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους. Διὰ τοῦτο δὲ πρὶν ἢ ἔλθωμεν εἰς ἰδιαιτέραν συνεννόησιν, τὴν ὁποίαν προυκάλεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔλαβον τὸν λόγον, διότι νομίζω ὅτι τὸ προέχον καὶ πρὸ παντὸς ἐξεταστέον ζήτημα εἶναι τοῦτο: ἐὰν δὲν δύνασθε νὰ ἱκανοποιήσητε τὴν ἀνάγκην τὴν ἀπόλυτον, τὴν ὁποίαν ἐτόνισα ὅτι ἐγὼ πρῶτος ἀναγνωρίζω, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν αἱ Ἀθῆναι καὶ ὁ Πειραιεύς, ἐὰν δὲν δύνασθε νὰ ἱκανοποιήσητε ἐκ τοῦ Μέλανος ποταμοῦ τότε νὰ στραφῆτε ἀλλαχοῦ. Ἀλλὰ διὰ νὰ κατανοήσητε τὴν σημασίαν τοῦ ζητήματος πρέπει νὰ φροντίσητε προηγουμένως νὰ μελετήσητε τὸ ζήτημα τὸ ἀφορῶν τὴν Κορινθίαν, νὰ ἴδητε ποῖαι εἶναι αἱ ἀνάγκαι τῆς Κορινθίας, ὁπόθεν σκέπτεσθε νὰ ἀφαιρέσητε τὸ ὕδωρ, καὶ τίνας καταστροφὰς θὰ ἐπιφέρῃ εἰς τὴν Κορινθίαν καὶ εἰς μέρος τῆς Ἀργολίδος ἡ ἀφαίρεσις τοῦ ὕδατος. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς ὁποίας ἀπετέλουν μέλος, προεβλήθησαν ὡρισμένα θέματα καὶ ὡρισμένα ζητήματα. Τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα ὀφείλει πρὸ παντὸς νὰ μελετήσῃ ἡ Κυβέρνησις, εἶναι τίνες καὶ πόσαι εἶναι αἱ ἐκτάσεις αἱ ὁποῖαι ἀρδεύονται, πόσοι εἶναι οἱ πληθυσμοὶ οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ στερηθῶσι τῶν ὑδάτων, καὶ ποῖα καταστρεπτικὰ ἀποτελέσματα ἐντεῦθεν. Δὲν θὰ ἐπεκταθῶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι ἐπαρκῶς ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος κύριος Συνάδελφος ὁ ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος, ἀλλ’ ὀφείλω ὡς Βουλευτὴς ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας νὰ ἐκφράσω ἓν παράπονον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, τῆς ὁποίας ἀποτελεῖ μέλος ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, ὅτι καὶ εἰς τὴν τελευταίαν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν καὶ ἦλθεν εἰς δευτέραν, δὲν ἔχει μορφώσει κἂν ἰδέαν τίνες ζημίαι ἐπέρχονται εἰς τὴν Κορινθίαν καὶ εἰς τὴν Ἀργολίδα ἐν μέρει, καὶ κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἠδύνατο νὰ θεραπευθῶσι καὶ κατὰ τίνα τρόπον τὸ νομοσχέδιον θὰ ἠδύνατο νὰ μεταβληθῇ ὥστε νὰ μὴ εἶναι ἐπιβλαβές. Καὶ ἀπορῶ πῶς συγκαλεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τοὺς συμπολίτας του Βουλευτάς, ἵνα μεταξὺ τῆς πρώτης καὶ τῆς δευτέρας συζητήσεως συσκεφθῶσιν ἐκ τοῦ προχείρου, καὶ δώσωσιν μίαν οἱανδήποτε λύσιν. Δὲν νομίζω, ἀξιότιμε κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι πρέπει νὰ σκέπτησθε οὕτω, οὐχὶ ὡς βουλευτὴς Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, ἀλλ’ ὡς ὑπουργὸς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία ἔχει ὡς πρόγραμμα τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τόπου, νὰ σκέπτησθε τὴν τελευταίαν στιγμὴν περὶ ἑνὸς μέτρου, τὸ ὁποῖον μέλλει νὰ ἐπιφέρῃ καταστροφὴν εἰς ἄλλα μέρη. Ἐγὼ προέτεινα μέτρον ῥιζικώτερον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ μελετήσῃ πρὶν ἢ φέρῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς δευτέραν συζήτησιν σπουδαιότερον, βαθύτερον τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα θὰ φέρῃ ἡ μεταφορὰ τοῦ α ἢ τοῦ β ὕδατος, ὁπότε θὰ πεισθῇ ὅτι ἡ μεταφορὰ τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας θὰ εἶναι καταστροφὴ δι’ ὡρισμένα μέρη, ἐνῷ ἡ μεταφορὰ τῶν ὑδάτων τοῦ Μέλανος ποταμοῦ δὲν ἔχει νὰ ἐπιφέρῃ ἄλλην θυσίαν εἰμὴ μόνον χρηματικήν. Ἐλπίζω δὲ νὰ καταλήξῃ εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς μεταφορᾶς τῶν ὑδάτων τοῦ Μέλανος, ὁπότε θὰ καταστῇ περιττὴ καὶ ἡ τῶν βουλευτῶν τῆς Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας ἰδιαιτέρα συνεννόησις.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 11 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§163ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δηλῶ ὅτι μεταξὺ πρώτης καὶ δευτέρας συζητήσεως θὰ μεσολαβήσωσιν ἡμέραι τινές, διότι ἔχω ἀνάγκην νὰ συνενοηθῶ μεθ’ ὑμῶν, κατὰ τὴν συνάντησιν δὲ θὰ ὁρίσωμεν καὶ τὴν ἡμέραν τῆς δευτέρας συζητήσεως.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν). (Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 13–18 ὡς ἐτροπολογήθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 19).

§165Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ἔχω νὰ προσθέσω τοῦτο, ἐὰν δὲν γίνωσι δεκταὶ αἱ ἄλλαι τροπολογίαι μου, πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία ἡ ἀφορῶσα, ὅπως ἀφεθῇ τὸ πρὸς ὕδρευσιν ὕδωρ εἰς τοὺς ἐκεῖ κατοίκους. Δὲν πιστεύω νὰ εὑρεθῶσιν ἄνθρωποι νὰ ἀρνηθῶσιν τὸ δικαίωμα τοῦτο.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 19 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Εἶτα γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 20 καὶ 21 ὡς ἐτροποποιήθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, τὸ ἄρθρον 22, τὸ ἄρθρον 23 ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τὰ ἄρθρα 24–28).

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν προτείνει ὅπως τὰ ἄρθρα τῆς συγγραφῆς ὑπ’ ἀριθ. 61–89 μεταφερθῶσιν εἰς τὸ νομοσχέδιον λαμβάνοντα τοὺς ἀριθμοὺς 29 ἕως 37. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν προτείνει ὡσαύτως ὅπως τὸ ὑπ’ ἀριθ. 90 ἄρθρον τῆς συγγραφῆς ἀποτελέσῃ ἄρθρον ὑπ’ ἀριθ. 38 τοῦ νομοσχεδίου.

§168ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Καὶ νὰ προστεθῇ εἰς τὸ τέλος τοῦ πρώτου ἐδαφίου ἡ ἑξῆς περικοπὴ «διὰ λογαριασμὸν τοῦ δήμου Ἀθηναίων καὶ Πειραιῶς, ἐφ’ ὅσον ἤθελον οὗτοι συμφωνήσει εἰς τοῦτο, ἄλλως δι’ ἴδιον λογαριασμόν.» (Γίνεται δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἐπίσης γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 38 καὶ 39 καὶ τὸ ἄρθρον 91 τῆς συγγραφῆς.)

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς προτείνει ὡσαύτως ὅπως ὡς ἄρθρον 40 τεθῇ ἡ ἑξῆς προσθήκη· «Μετὰ τήν, εἴτε λόγῳ ἐξαγορᾶς κατὰ τὸ ἄρθρον 38 τοῦ παρόντος νόμου, εἴτε λόγῳ λήξεως τῆς παραχωρήσεως, κατὰ τὸ ἄρθρον 39, μεταβίβασιν εἰς τὸ Δημόσιον τῆς κυριότητος τῶν ἔργων τῆς ὑδρεύσεως καὶ τῶν ὑπονόμων ὡς καὶ τῆς ἐκμεταλλεύσεως αὐτῶν μεταβιβάζονται ὑπὸ τούτου εἰς τοὺς δήμους Ἀθηναίων καὶ Πειραιῶς, τῶν ὁποίων δι’ εἰδικοῦ Β. Διατάγματος θέλουσι κανονισθῆ τά τε δικαιώματα καὶ αἱ ὑποχρεώσεις ἑκάστου τῶν δήμων ὡς καὶ ὁ καθορισμὸς τῶν ἀναλογιῶν τῆς συμμετοχῆς αὐτῶν εἴς τε τὰς δαπάνας διὰ τὴν συντήρησιν καὶ ἐκμετάλλευσιν τῶν ἔργων καὶ τὰς ἐκ τούτων εἰσπράξεις.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Εἶτα γίνεται δεκτὸν ὡς ἄρθρον 41 τὸ ἄρθρον 92 τῆς συγγραφῆς καὶ ὡς ἄρθρα 42 καὶ 43 αἱ προταθεῖσαι προσθῆκαι τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ). (Γίνεται εἶτα δεκτὸν εἰς αʹ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον συζήτησιν τὸ σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 147 τῆς 5 Ἰανουαρίου 1914 περὶ τῆς ἐν ταῖς προσαρτωμέναις χώραις ἐφαρμοστέας νομοθεσίας καὶ τῆς δικαστικῆς αὐτῶν ὀργανώσεως».

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ αὔριον. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 8.30′ μ. μ.)