1914.03.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 63

τῆς 28ης Μαρτίου 1914.

Παρασκευή, ὥρᾳ 5 μ. μ.

Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτσιάνου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλήν· Οἱ κάτοικοι Σιδηροκάστρου Αὐλῶνος τῆς Τριφυλλίας παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπολειπομένου τμήματος τῆς ὁδοῦ Σιδηροκάστρου ἀπὸ τῆς θέσεως Κάκκαβα μέχρι τοῦ χωρίου των· Ὁ κ. Κ. Τσάτας ἐκ Μεθώνης παρακαλεῖ, ὅπως πιστοποιηθῇ ἐπισήμως ὁ θάνατος τοῦ υἱοῦ του Ἠλία στρατιώτου τοῦ 9ου πεζικοῦ Συντάγματος· Ὁ Γ. Δρακόπουλος ἐκ Γριβιτσιῶν, Μεσσηνίας παρακαλεῖ, ὅπως πληροφορηθῇ τί ἀπέγινεν ὁ υἱός του Παναγιώτης, στρατιώτης ἔφεδρος· Οἱ κολλῆγαι Ἀλῆ–Τσελεπῆ καὶ Λάω παρακαλοῦσιν, ὅπως ὁ δημόσιος ὑπάλληλος Σ. Ξανθόπουλος περιορισθῇ εἰς τὴν θέσιν του· Ὁ Δ. Σοῦκος κατάδικος παρακαλεῖ, ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ τῆς τύχης του· Ὁ ἐκ Καλαμῶν Ἀλ. Οἰκονομόπουλος ζητεῖ προνόμιον εὑρεσιτεχνίας· Ὁ Ε. Δεκάζος παρακαλεῖ, ὅπως οἱ κληρωτοὶ ὑγειονομικοὶ ὑπηρετῶσι τὸ ἥμισυ τῆς θητείας των. Οἱ ἔκτακτοι τηλεγραφηταὶ Ἰωαννίνων παρακαλοῦσιν, ὅπως ψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδιά των. Οἱ μελισσουργοὶ κάτοικοι Λιαριγκόβης παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ ἐξαγωγὴ οἰνοπνεύματος ἐκ μέλιτος. Οἱ κατάδικοι τῶν φυλακῶν Μεσολογγίου παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ πρόνοια διὰ τὴν τύχην των. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Αἰγίνης παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν τὰ ὑπομνήματα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν Δημοδιδασκάλων.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς ἔχει τὸν λόγον ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῆς κωμοπόλεως Ἀχαΐας καὶ Νιφορέϊκα τοῦ δήμου Δύμης.

§3Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Οἱ κάτοικοι τῆς κωμοπόλεως Ἀχαΐας καὶ Νιφορέϊκα τοῦ δήμου Δύμης παρακαλοῦσι διὰ τῆς ἀναφορᾶς των ταύτης τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ταύτην σοβαρῶς, διότι πρόκειται περὶ τμήματος τῆς ὁδοῦ Πατρῶν–Πύργου. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι αἱ ὁδοί, λόγῳ τοῦ ἐσχάτως ψηφισθέντος νόμου περὶ τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν, ἔχουσι φθάσει εἰς τοιαύτην θέσιν, ὥστε σχεδὸν κατεστράφησαν ἐντελῶς. Ἐὰν δὲν ληφθῇ μέριμνα ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως πρὸς συντήρησιν αὐτῶν, θὰ ἀναγκασθῇ τὸ Κράτος νὰ δαπανήσῃ μέγα ποσὸν διὰ τὴν κατασκευὴν νέων ὁδῶν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως εὐαρεστούμενος λάβῃ μέριμναν περὶ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης, διότι πρόκειται περὶ ζητήματος λίαν ἐπείγοντος, καθότι τὸ μέρος αὐτὸ εἶναι ἀπόκρημνον καὶ δύσβατον, καὶ ἐὰν δὲν ληφθῶσι μέτρα συντελεστικὰ θὰ ἔχωμεν νὰ θρηνήσωμεν δυστυχήματα. Πρὸ ὀλίγου χρόνου ἀκόμη ἐκρημνίσθη τις λόγῳ τῆς κακῆς καταστάσεως τῆς ὁδοῦ.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Οἱ κ. Ἀν. Κοκκέβης, Δ. Γκιουλὲς, Γ. Καντιάνης καὶ Π. Ἰατρόπουλος ἔχουσι τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Λιγουδίτσης.

§5ΑΝ. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Οἱ κάτοικοι Λιγουδίτσης παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως ληφθῇ μέριμνα περὶ τῶν κρατουμένων ἐν ταῖς φυλακαῖς, τῶν ὁποίων οἱ ἀδελφοὶ καὶ οἱ συγγενεῖς ἔλαβον μέρος εἰς τὸν πόλεμον καὶ ἐφονεύθησαν. Παρακαλοῦσιν ὅπως δοθῇ Β. χάρις εἴτε ἐν ὅλῳ, εἴτε ἐν μέρει. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως λάβῃ τοῦτο ταύτην ὑπ’ ὄψιν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γκιουλὲς ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου.

§7Δ. ΓΚΙΟΥΛΕΣ. Τὴν αὐτὴν σύστασιν κάμνω καὶ ἐγὼ καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφοράν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καντιάνης ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος.

§9Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Ἰατρόπουλος ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου.

§11Π. ΙΑΤΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν περὶ τῶν καταδίκων τούτων, ὑποθέτω δ’ ὅτι ἅμα ὡς ζητήσῃ καὶ λάθη σχετικὰς πληροφορίας, θὰ πεισθῇ ὅτι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν εἶναι ἄξιοι Β. χάριτος.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Βελέντζας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ἀποστράτου λοχαγοῦ Δ. Βλαχώνη.

§13Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐπειδὴ ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ, κ. Πρόεδρε, μέχρις οὗ ἔλθῃ.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Οἱ κ. κ. Κ. Κουμουνδοῦρος, Π. Μερλόπουλος, Δ. Γκλαβᾶς καὶ Γ. Καντιάνης ἐπὶ ἀναφορᾶς Μεθώνης Ν. Τορολοπούλου.

§15Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ νὰ ἀποσταλῇ παρακαλῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὅπως τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὸν ἁρμόδιον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν.

§17Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρόκειται περὶ ἐκλογῆς κοινοτικῶν συμβούλων. Ἔχει ἐκδοθῇ Β. Διάταγμα διὰ τὴν ψηφοφορίαν, ἀλλ’ ὁ εἰρηνοδίκης....

§18ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τοῦτο ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος ἀπουσιάζει.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Μερλόπουλος. Ἀπών. Ὁ κ. Γ. Καντιάνης.

§20Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς κ. Πρόεδρε. Διὰ Β. Διατάγματος τῆς 31 Αὐγούστου 1912 καθωρίσθησαν αἱ κοινότητες ἐν τῷ τέως δήμῳ Μεθώνης. Δι’ ἑτέρου Διατάγματος τῆς 31 Αὐγούστου 1912 τὸ χωρίον Ἀγατζίκι ὑπήχθη εἰς τὴν κοινότητα Γριβιτσῶν. Διὰ τρίτου Διατάγματος τῆς 20 Σεπτεμβρίου 1913, τὸ αὐτὸ χωρίον προσηρτήθη εἰς τὴν κοινότητα Μεθώνης, δηλαδὴ τῆς τέως πρωτευούσης τοῦ δήμου Μεθώνης. Ἐν τούτοις κατὰ τὰς κοινοτικὰς ἐκλογὰς οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου τούτου ἐψηφοφόρησαν εἰς τὴν κοινότητα Γριβιτσῶν, εἰς ἣν διὰ τοῦ δευτέρου Βασιλικοῦ Διατάγματος ὑπήχθησαν, δὲν ἐψηφοφόρησαν δὲ εἰς τὴν κοινότητα Μεθώνης εἰς ἣν διὰ τοῦ τελευταίου Βασιλικοῦ Διατάγματος ὁριστικῶς προσηρτήθη τὸ χωρίον των. Ἑπομένως εἰς μὲν τὰ Γριβιτσὰ ὅπου ἐψηφοφόρησαν δὲν εἶχον δικαίωμα νὰ ψηφοφορήσωσιν, εἰς δὲ τὴν Μεθώνην, ὅπου εἶχον τοιοῦτον δικαίωμα, δὲν ἐψηφοφόρησαν. Καὶ ἂν ἐψηφοφόρουν οἱ 40–50, εἰς ὅσους νομίζω ὅτι ἀνέρχονται οἱ ἐκλογεῖς τοῦ χωρίου τούτου, τὸ ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα τῆς κοινότητος Μεθώνης, εἰς τὴν ὁποίαν ἐψήφισαν 200–250 ἐκλογεῖς, βεβαίως θὰ ἠλλοιοῦτο, ὡς ἠλλοιώθη τὸ τῆς τῶν Γριβιτσῶν, ὅπου ἐψήφισαν ὀλιγώτεροι. Ὁ εἰρηνοδίκης Μεθώνης, ἐπιληφθεὶς τῆς ἐκδικάσεως ἀμφοτέρων τῶν ἐκλογῶν, ἐπεκύρωσε ταύτας. Τώρα βέβαια ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ μοὶ ἀντιτάξῃ, τί νὰ σᾶς κάμω ἐγώ; Ἀλλὰ δίδεται εἰς αὐτὸν ἀφορμὴν ἐκ τοῦ περιστατικοῦ τούτου, νὰ σκεφθῇ σπουδαίως μεταξὺ ἄλλων καὶ περὶ τοῦ μέρους τούτου τοῦ νόμου περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων, δηλαδὴ ἀφοῦ ἡ ἐκδίκασις τῶν ἐκλογῶν ἀνετέθη εἰς εἰρηνοδίκας τοῦ εἴδους αὐτοῦ τοῦ εἰρηνοδίκου Μεθώνης, νὰ σκεφθῇ ἐὰν δὲν θὰ ἦτο ἐνδεδειγμένον νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἔφεσις καὶ κατὰ τῶν ἐπικυρωτικῶν ἀποφάσεων, ὄχι μόνον κατὰ τῶν ἀκυρωτικῶν, ἡ δὲ συζήτησις νὰ γίνεται δημοσία. Πλὴν τούτου ὅμως, δίδεται ἀφορμὴ καὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ λάβῃ κάποιαν ἰδιαιτέραν μέριμναν διὰ τὸν κ. εἰρηνοδίκην Μεθώνης, τὸν τολμήσαντα νὰ ἐκδώσῃ τοιαύτας ἀποφάσεις πρὸς πρόληψιν ἐπαναλήψεως καὶ ἐν μέλλοντι παρομοίου τολμήματος αἱ συνέπειαι τοῦ ὁποίου δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀκίνδυνοι. Ὁπωσδήποτε, δυνάμει τῶν ἀποφάσεων τοῦ εἰρηνοδίκου τούτου, ἔχομεν σήμερον δύο κοινότητας μὲ ἀκύρους καὶ παρανόμους κοινοτικὰς ἀρχάς, καθόσον οἱ φερόμενοι ὡς ἐπιτυχόντες εἶναι παρανόμως ἐπιτυχόντες καὶ δὲν ἀντιπροσωπεύουσι τὸ γνήσιον φρόνημα τῆς πλειονοψηφίας τῶν μελῶν τῶν κοινοτήτων, τὸ δὲ γεγονὸς θεωρῶ βαρυσήμαντον καὶ ἄξιον πάσης προσοχῆς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀθ. Μπασιᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ δικηγόρου Δ. Σωμερείτου.

§22ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Σωμερείτης ἔγκριτος νομομαθής, κατέγινεν εἰδικῶς εἰς τὴν νομοθεσίαν τῆς Ἑπτανήσου, συνέγραψε δὲ καὶ διατριβὰς ἀξίας λόγου, κέκτηται δὲ καὶ μακρὰν δικηγορικὴν πεῖραν παρ’ ἅπασι τοῖς ἐνταῦθα Δικαστηρίοις καὶ τοῖς ἐν Ζακύνθῳ. Ὁ κ. Σωμερείτης, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς πεντηκονταετηρίδος τῆς ἑνώσεως τῆς Ἑπτανήσου μετὰ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος, ἐνόμισεν ὅτι δέον νὰ γίνῃ τι διὰ τὸ ὁποῖον ὑποθέτω καὶ ὅλη ἡ Βουλὴ θὰ εἶναι σύμφωνος. Πρόκειται ὅπως εἰσαχθῇ ἐν Ἑπτανήσῳ, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ μὲ ἀκροασθῇ, πρόκειται περὶ τῆς εἰσαγωγῆς ἐν Ἑπτανήσῳ, τῆς κληρονομικῆς νομοθεσίας ἥτις ἰσχύει καὶ ἐν τῷ λοιπῷ Ἑλληνικῷ Βασιλείῳ. Καλῶς γνωρίζετε ὅτι ὁ Ἰόνιος Ἀστικὸς κῶδιξ ἔχει προτιμήσεις καὶ διακρίσεις διὰ τοὺς ἄρρενας καὶ θήλεις κληρονόμους καὶ συγγενεῖς. Νομίζω ὅτι ἐν τῷ αἰῶνι ἐν τῷ ὁποίῳ εὑρισκόμεθα καὶ ὁπότε ὑπάρχει τάσις πρὸς ψήφισιν νόμου, ὅπως χειραφετηθῇ καὶ τὸ ἕτερον φῦλον, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ διατηρῶμεν ἐν ἰσχύει τόσον βάρβαρον διάταξιν.

§23Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Δὲν εἶναι βάρβαρος.

§24ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Εἶναι βαρβαροτάτη. Σήμερον, ὅτε εἰσάγονται νόμοι σοσιαλιστικοί, διὰ τῶν ὁποίων ζητεῖται ἡ ἐμπέδωσις τῆς περιουσίας καὶ αὐτὴ ἡ νόμιμος μοῖρα ἀμφισβητεῖται, νομίζω ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γίνωνται διακρίσεις μεταξὺ ἀρρένων καὶ θηλέων. Βάρβαρος θεσμός, λείψανον παρελθούσης ἐποχῆς. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἑορτάζηται ἡ πεντηκονταετηρὶς τῆς ἑνώσεως, τοῦ πρώτου ὑψίστου γεγονότος τῆς μεγεθύνσεως τῆς Ἑλλάδος καὶ νὰ διατηρῆται θεσμός, ὁ ὁποῖος φέρει ἀνισότητα ματαξὺ τῶν διαφόρων φύλων. Καὶ ὁ θεσμὸς οὗτος δὲν ἀφορᾷ τόσον εἰς τοὺς πτωχούς, διότι περὶ τῶν πτωχῶν γίνεται ὅτι καὶ εἰς τὸ λοιπὸν Κράτος· δηλ. οἱ πτωχοὶ προικίζουν τὰ τέκνα των, ὑπὲρ τὰς δυνάμεις αὐτῶν, συντρέχουσι δ’ εἰς τοῦτο καὶ οἱ υἱοί, ἐνῷ περὶ τῶν πλουσίων δὲν γίνεται τὸ αὐτό· συμβαίνει ὅλως τὸ ἀντίθετον. Καὶ βλέπετε ὅτι, ἐνῷ ἀποθνήσκει ὁ πατήρ, ὅστις κέκτηται περιουσίαν ἱκανήν, μετὰ τὸν θάνατον αὐτοῦ, τὰ θήλεα τέκνα λαμβάνουσιν ἀνάλογον προῖκα, ἤτοι ἐλάχιστα πράγματα ἔναντι τῶν ἀρρένων καὶ τῆς καταληφθείσης περιουσίας.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γαρδικιώτης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν καλλιεργητῶν Φανάρι–Μαγούλας.

§26Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Παρακαλῶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν στρατευθέντων δικηγόρων τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Πετροπουλάκης.

§28Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὁ χρόνος τῆς στρατιωτικῆς των ὑπηρεσίας διὰ νὰ ἔχουν δικαίωμα νὰ μετάσχωσιν οὗτοι εἰς τὰς ἐξετάσεις τὰς παρεδρικάς. Παρακαλῶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν διὰ νὰ λάβῃ αὐτὴν ὑπ’ ὄψιν.

§29Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Τί ἀφορᾷ;

§30Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἰδού, κ. Ὑπουργέ. Κατὰ τὸν νόμον περὶ διοργανώσεως τῆς δικαστικῆς ὑπηρεσίας ἐν ταῖς νέαις χώραις, ὡρίσθη ὅπως ὁ χρόνος κατὰ τὸν ὁποῖον οἱ δικηγόροι ὑπηρέτουν ὡς ἔφεδροι, ἤτοι ὁ χρόνος τῆς ἐπιστρατεύσεως νὰ λογισθῇ ὡς χρόνος δικηγορικῆς ὑπηρεσίας διὰ νὰ καταλάβουν ἄνευ διαγωνισμοῦ τὰς θέσεις τὰς παρεδρικὰς, ἢ τῶν δικαστῶν. Ὑποθέτω ὅτι ὁ νόμος οὗτος δὲν ἰσχύει δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ὑποστῶσι τὸν διαγωνισμὸν διὰ παρεδρικὰς θέσεις· ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ προσέλθουν εἰς διαγωνισμὸν δικηγόροι κεκτημένοι τὰ προσόντα πρὸς διαγωνισμόν, μὴ κεκτημένοι ὅμως τὰ προσόντα τοῦ χρόνου τῆς ὑπηρεσίας. Δι’ αὐτοὺς ἡ διάταξις αὕτη δὲν ἰσχύει. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς αὐτοὺς τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ὑφίσταται διὰ τοὺς ἄλλους δικηγόρους, δηλ. νὰ ὑπολογισθῇ καὶ δι’ αὐτοὺς ὡς χρόνος δικηγορικῆς ὑπηρεσίας ἡ ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρεσία αὐτῶν. Αὐτὴν τὴν σύστασιν εἶχον νὰ κάμω καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§31Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν ταύτην, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ δικαιοτέρα ἀναφορὰ ταύτης. Αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ἐξήσκησαν τὴν ὑπηρεσίαν, λόγῳ τοῦ ὅτι ἦσαν ἐπίστρατοι, πρέπει νὰ τίθενται εἰς καλλιτέραν μοῖραν ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι δικηγόροι καὶ δὲν ἐξήσκησαν τὸ ἐπάγγελμά των λόγῳ τοῦ δικαιοστασίου. Εἶναι τέλος δίκαιον νὰ ἀφομοιωθοῦν πρὸς ἐκείνους, καὶ ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐπιτραπῇ νὰ τεθῶσιν εἰς ἴσην μοῖραν οἱ δικηγόροι, οἱ ὁποῖοι θὰ μετάσχουν αὐτῶν τῶν ἐξετάσεων, νὰ λογισθῇ δὲ ὡς χρόνος ὑπηρεσίας, ὁ χρόνος τῆς ἐκστρατείας, καθόσον οὔτε οἱ μὲν οὔτε οἱ δέ, ὑπηρέτησαν λόγῳ τοῦ δικαιοστασίου.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βελέντζας ἐπ’ ἀναφορᾶς τοῦ ἐνωμοτάρχου.

§34Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἡ ἀναφορά.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται. Ὁ κ. Βελέντζας ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ λοχαγοῦ Δ. Βλαχώνη.

§36Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν χθεσινὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως τῆς ὑποβληθείσης παρ’ ἀξιοτίμων συναδέλφων περὶ ἀδικημάτων γενομένων κατὰ τοὺς στρατιωτικοὺς προβιβασμούς, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔκαμεν τὴν δήλωσιν ὅτι θὰ ἐξετάσῃ πᾶν ἀδίκημα προσγενόμενον κατὰ τοὺς προβιβασμοὺς εἰς πάντα ἀδικηθέντα ἀξιωματικόν.

§37ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Φοβοῦμαι μήπως πιστευθῇ ὅτι ἐγὼ θεωρῶ ὅτι ἐγένοντο ἐκ πλάνης ἀδικήματα πολλά, ἐνῷ τὸ ἐναντίον πιστεύω, ὅτι ἂν ἐγένοντο θὰ εἶναι πολὺ ὀλίγα.

§38Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Μάλιστα· νὰ ἐξετάσητε μετ’ εὐμενείας πᾶν παράπονον τῶν ἀξιωματικῶν.

§39Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Οἱ ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ οὔτε σύνταξιν οὔτε μισθὸν λαμβάνουσι· διατί δὲν προβιβάσατε αὐτούς;

§40ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τοὺς προεβίβασα. Προεβιβάσθησαν πάντες οἱ τοῦ πίνακος Γ. Οἱ ἔφεδροι, οἱ ἐν τῷ πίνακι Β δὲν προεβιβάσθησαν διότι θὰ μονιμοποιηθῶσι. Ἀναμένομεν δὲ νὰ τοὺς μονιμοποιήσωμεν, καὶ ὅσοι ἐξ αὐτῶν δὲν δεχθοῦν τὴν μονιμοποίησιν θὰ προαχθοῦν, θεωρουμένου ὅτι προήχθησαν ἀπὸ τοῦ χρόνου κατὰ τὸν ὁποῖον προήχθησαν καὶ οἱ ἄλλοι. Ὑπάρχει καὶ ἄλλο κενόν, ὅτι δυστυχῶς ἡ ἐπετηρὶς τῶν ἀξιωματικῶν τῶν ἐφέδρων, δὲν ἐτηρεῖτο ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν κανονικῶς, ὑπάρχουν δὲ εἰς αὐτὴν ὡς ἀποδεικνύεται πολλὰ κενά, διότι ἦλθον δύο ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ οὔτε διὰ τὸν ἕνα οὔτε διὰ τὸν ἄλλον εἶναι σημειωμένον εἰς τὰ βιβλία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι εἶναι ἔφεδροι ἀξιωματικοί, ἐνῷ εἶναι ἀληθῶς τοιοῦτοι. Ἀπεφάσισα ἕνεκα τούτου νὰ δημοσιεύσω ἐγκύκλιον διὰ τῆς ὁποίας ἀνακοινῶν δημοσίᾳ τὰ ὀνόματα πάντων τῶν εἰς τοὺς πίνακας τριῶν ἐγγεγραμένων ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, καλῶ τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικούς, ὧν τὰ ὀνόματα δὲν ἀναφέρονται εἰς τοὺς πίνακας τούτους, ὅπως ἀναφερθῶσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὑποβάλλοντες τὰ ἔγγραφά των, ὅπως ἐξετασθῇ καὶ αὐτῶν ἡ δρᾶσις καὶ ἀποφανθῇ καὶ περὶ αὐτῶν τὸ Συμβούλιον τῶν Ἀντιστρατήγων. Πλὴν τούτου ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοὶ ἄλλοι τοῦ ἐφέδρου στρατοῦ, οἱ ὁποῖοι δὲν προήχθησαν, διότι δὲν εἶχον συμπεπληρωμένον τὸν χρόνον τὸν ἀπαιτούμενον. Ἐπίσης πολλοὶ ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας, οἱ ὁποῖοι προσέφερον πολυτιμοτάτας τῷ ὄντι ὑπηρεσίας εἰς τὸν στρατόν, ἀλλ’ οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον νὰ προαχθῶσι καὶ οἱ ὁποῖοι θὰ συμπληρώσωσι τοῦτον μετά τινας μῆνας, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, καὶ τότε θὰ προαχθῶσι καὶ αὐτοί.

§41Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μοὶ ἔφερε πιστοποιητικὸν ἀξιωματικὸς καὶ ἐκθέσεις, αἵτινες ἦσαν πρώτης τάξεως καὶ ὁποῖος ἐπειδὴ δὲν προήχθη ἐνόμισεν ὅτι δὲν ἐκρίθη ἄξιος νὰ προαχθῇ.

§42ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐννοεῖται ὅτι πολλοὶ ἐκ τοῦ πίνακος Β δὲν ἔχουσι διάθεσιν νὰ μονιμοποιηθῶσιν. Αὐτοὶ ἐνδιαφέρονται νὰ ἴδωσι τὴν προαγωγήν των. Ὅταν λοιπὸν εἶδον ὅτι προάγονται ἄλλοι, αὐτοὶ δὲ δὲν προάγονται, φυσικὰ ἐθεώρησαν ὅτι θίγονται. Ἀλλὰ δύναται νὰ γνωρίζῃ τὸ Ὑπουργεῖον ποῖοι θέλουν νὰ μονιμοποιηθοῦν καὶ ποῖοι δὲν θέλουν.

§43Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Θὰ προαχθοῦν καὶ ἀπὸ ὑπολοχαγούς;

§44ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Βεβαίως· διότι ἂν προήγοντο εἰς λοχαγούς, δὲν θὰ εἶχον δικαίωμα νὰ μονιμοποιηθῶσιν. Ἀλλὰ καὶ οἱ ἀνθυπολοχαγοὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προαχθῶσι καὶ εἶτα νὰ μονιμοποιηθῶσι, διότι ὑπάρχουσιν ἄλλοι ἀνθυπολοχαγοί, ἔχοντες 10 καὶ 12 ἐτῶν ὑπηρεσίαν ἐν τῷ στρατῷ ὡς ὑπαξιωματικοὶ καὶ οἱ ὁποῖοι θὰ ἠδικοῦντο ἐὰν προήγοντο προηγουμένως οἱ ἔφεδροι ἀνθυπολοχαγοὶ καὶ εἶτα ἐμονιμοποιοῦντο, κεκτημένοι τὰ προσόντα πρὸς διαγωνισμόν, μὴ κεκτημένοι ὅμως τὰ προσόντα τοῦ χρόνου τῆς ὑπηρεσίας. Δι’ αὐτοὺς ἡ διάταξις αὕτη δὲν ἰσχύει. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς αὐτοὺς τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ὑφίσταται διὰ τοὺς ἄλλους δικηγόρους, δηλαδὴ νὰ ὑπολογισθῇ καὶ δι’ αὐτοὺς ὡς χρόνος δικηγορικῆς ὑπηρεσίας ἡ ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρεσία αὐτῶν. Αὐτὴν τὴν σύστασιν εἶχον νὰ κάμω καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§45Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἡ παρέμβασις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἔδωκε πολυτίμους πληροφορίας, ἀλλὰ μᾶς ἀπεμάκρυνεν ἀπὸ τῆς ὑποθέσεως τὴν ὁποίαν συζητοῦμεν. Ὑποβάλλω τὴν ἀναφορὰν τοῦ λοχαγοῦ Βλαχώνη καὶ παρακαλῶ νὰ ἐξετάσητε τὸ ζήτημα μετὰ προσοχῆς. Πρόκειται περὶ ἀξιωματικοῦ, ὁ ὁποῖος ἔσωσε τὸ τελωνεῖον Θεσσαλονίκης. Νὰ ζητήσητε πληροφορίας ἀπὸ τὸν πρίγκηπα Νικόλαον καὶ ἀπὸ τὸν κ. Μεσαλᾶν καὶ ἂν δὲν εἶναι ἄξιος προαγωγῆς νὰ μὴ τὸν προαγάγητε, ἄλλως, ἐὰν πεισθῆτε ὅτι εἶναι ἄξιος προαγωγῆς, νὰ τὸν προαγάγητε.

§46Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἀναφέρομαι εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος διότι εἶναι ἀληθῆ.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Μερλόπουλος ἀπών. Ὁ κ. Θ. Παπαϊωάννου ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν σπουδαστῶν τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν.

§48Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ αἴτησις τῶν σπουδαστῶν εἶναι δικαία καὶ νόμιμος, παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὃν παρακαλῶ θερμῶς νὰ λάβῃ ὑπ’ αὐτὴν ὄψιν καὶ νὰ ἐνεργήσῃ ὅτι εἶναι δυνατὸν, ὅπως φέρῃ τάξιν εἰς τὰ πράγματα αὐτῶν, διότι παρουσιάζονται πολλαὶ ἀνωμαλίαι σχετικῶς πρὸς τὴν θέσιν των.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Λιδινίου ὁ κ. Φλέσσας.

§50Π. ΦΛΕΣΣΑΣ. Διαμαρτύρονται, κ. Πρόεδρε, οἱ κάτοικοι Λιδινίου διὰ τὴν ἔλλειψιν σχολείου, καθ’ ὅσον τὰ τέκνα των ἀναγκάζονται νὰ μεταβαίνωσι εἰς σχολεῖα ἄλλων χωρίων ἀπεχόντων πολλὴν ὥραν. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ μεριμνήσῃ ὅπως βελτιωθῇ ἡ παροῦσα κατάστασις.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λυμπερόπουλος ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου.

§52Π. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κ. Πρόεδρε, εἶναι δίκαια καὶ εὔλογα τὰ παράπονα τῶν κατοίκων Λιδινίου, ἀλλὰ δυστυχῶς ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ εἴπῃ ὅτι δὲν δύναται νὰ συστήσῃ τὸ σχολεῖον αὐτὸ ἤδη, καθόσον αἱ διατάξεις τοῦ νέου Συντάγματος παρέχουσι τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν δωρεάν· ἀλλ’ ἡ διάταξις αὕτη, ἀνασταλεῖσα διὰ ψηφίσματος, δὲν ἰσχύει μέχρις ὅτου ἐκδοθῇ νόμος. Δὲν γνωρίζω κατὰ ποῖον τρόπον ἤδη θὰ ἱδρύωνται τὰ δημοτικὰ σχολεῖα. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τοῦ νόμου αὐτοῦ.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Μερλόπουλος ἀπών. Ὁ κ. Α. Κοκέβης ἐπίσης. Ὁ κ. Ν. Καμπάνης ὅπως καταθέσῃ ἀναφορὰν τοῦ Δ. Καΐρη. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Θ. Σκάσσης ὅπως καταθέσῃ ἀναφορὰν τοῦ Ἰ. Δρίτσα· ἀπών. Διαγράφεται. Ὁ κ. Π. Μερλόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Μεθώνης· ἀπών. Ὁ κ. Γ. Καντιάνης.

§54Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Νὰ διαγραφῇ.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαγράφεται. Ὁ κ. Γ. Καντιάνης. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Λιδινίου τῆς Μεσσηνίας.

§56Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Παρουσιάζεται, κ. Πρόεδρε, πάλιν νέον ζήτημα ἐκ τοῦ νόμου περὶ κοινοτήτων. Οἱ κάτοικοι Λιδινίου διὰ τῆς ἀναφορᾶς των παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ τῆς φορολογίας τῶν εἰσοδημάτων τῶν κτημάτων τῶν κειμένων εἰς τὴν περιφέρειαν ἄλλης κοινότητος. Ὑπάρχουσιν δηλαδὴ κτήματα τῶν κατοίκων τῆς α κοινότητος κείμενα εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς β κοινότητος, ὑφ’ ἧς καὶ φορολογοῦνται. Ζητεῖται ὑπὸ τῶν ἀναφερομένων, ὅπως οἱ ἐπὶ τῶν κτημάτων τούτων φόροι, εἰσπράττωνται ὑπὸ τῆς κοινότητος, ἧς μέλη τυγχάνουσιν οἱ κύριοι τῶν κτημάτων καὶ ὄχι ὑπὸ ἐκείνης εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς ὁποίας κεῖνται ταῦτα, διότι συμβαίνει, ὡς ἐκ τῆς ἐδαφικῆς συστάσεως πολλῶν κοινοτήτων νὰ μὴ δύνανται οἱ κάτοικοι νὰ ἔχωσι κτήματα ἐντὸς τούτων, στερρουμένων οὕτω σπουδαίας προσόδου ἀναγκαιοτάτης διὰ τὴν πρόοδον καὶ τὴν εὐημερίαν τῶν κατοίκων των, ἐπ’ ὠφελείᾳ ἄλλων κοινοτήτων εὐνοηθεισῶν ὑπὸ τῆς φύσεως, εἰς ἃς τούτῳ καὶ μόνῳ τῷ λόγῳ δὲν θεωροῦσι δίκαιον νὰ καταβάλωσιν οἱ κάτοικοι τῶν μὴ εὐνοηθεισῶν. Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον διότι παρουσιάζεται εἰς πλείστας κοινότητας, νομίζω δ’ ὅτι ἀξίζει νὰ μελετηθῇ ἐπισταμένως πρὸς ἐξεύρεσιν λύσεως ἱκανοποιητικῆς.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Στελλάκης, «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν οἱ παθόντες ἐξ εὐλογίας στρατιῶται ἐν Ναυπλίῳ ἐνοσηλεύθησαν καὶ ἔτυχον τῶν ἐπιβεβλημένων ἰατρικῶν περιθάλψεων παρὰ τίνος ἰατροῦ καὶ ποίων νοσοκόμων, καὶ ἂν οἱ θανόντες ἐτάφησαν αὐθημερόν, ἢ ἂν ἦσαν ἐγκαταλελειμμένοι εἰς τὴν τύχην των, ἄνευ στοργῆς καὶ περιθάλψεως, παρὰ πάντα ἀνθρώπινον κανόνα νοσοκομειακῆς περιποιήσεως καὶ ἂν αὐτοὶ οἱ πάσχοντες ἐπλήρωνον ἐξ ἰδίων ἁδρὰ κόμιστρα τῆς τροφῆς των. Ἐπὶ πᾶσι δὲ ἂν οἱ θανόντες ἀφέθησαν ἄταφοι παρὰ τοὺς ἀσθενεῖς πέρα τῶν 24 ὡρῶν».

§58ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νομίζω ὅτι ἔλαβον τὴν ἀπάντησιν καὶ σᾶς τὴν δίδω ἔγγραφον.

§59Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Πρὸ ἡμερῶν μεταβὰς εἰς τὸ Ναύπλιον ἀντελήφθην τί γίνεται εἰς τὸ νοσοκομεῖον αὐτόθι. Ἐκεῖ δὲν ὑπάρχουν τὰ μέσα, τὰ ἀνάλογα πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν τῶν ἀσθενῶν. Ἠθέλησα νὰ ἐπισκεφθῶ δύο συμπολίτας μου πάσχοντας καὶ μετὰ πολλοῦ κόπου ἀνῆλθον τὸ ὕψος ἔνθα τὰ νοσοκομεῖα. Δι’ ἡμιόνων ἀναβιβάζουσιν τὸ ὕδωρ, ὅπερ δὲν ἐπαρκεῖ οὔτε πρὸς πόσιν, οὐχὶ πρὸς διατήρησιν καθαριότητος. Οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ὑγειονομικοὶ εἶναι κάλλιστοι καὶ παρέχουσι προθύμως τὰς ὑπηρεσίας των, ἀλλὰ εἶναι προφανὴς ἡ ἀδυναμία των νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς ὅ,τι δὲν δύνανται.

§60Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Τὸ δυστύχημα εἶναι ὅτι αὐτοὶ οἱ ἀσθενεῖς παραπονοῦνται ὅτι δὲν καταβάλλεται ἡ δέουσα νοσοκομειακὴ πρόνοια περὶ αὐτῶν. Ἠναγκάζοντο οἱ ἀσθενεῖς νὰ πληρώνωσι τοὺς νοσοκόμους 1 καὶ 2 δραχμάς, διὰ νὰ μεταφέρωσιν εἰς αὐτοὺς τροφὴν ἐκ τῆς πόλεως. Ὑπὲρ τὰς 20 ὥρας ἀφέθησαν οἱ νεκροὶ ἄταφοι καὶ εἰς αὐτὰ τὰ δωμάτια ὅπου καὶ οἱ ἀσθενεῖς.

§61ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀπόσπασμα τῶν πρακτικῶν ν’ ἀποσταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ θὰ φροντίσω.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Π. Πετροπουλάκης καὶ Θ. Κουτούπης «ἐπερωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν διατί δὲν ἐκδίδεται τὸ ἔνταλμα τῆς πληρωμῆς τῶν χορηγητῶν ἄρτου εἰς τὸ Β. Ναυτικὸν τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου ἐ. ἔ. ἐνῷ ἐξεδόθησαν τοιαῦτα τῶν προηγουμένων μηνῶν ὡς καὶ τοῦ Φεβρουαρίου ἐ. ἔ.».

§63Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἡ Ἑταιρεία Γεωργόπουλος καὶ Βούρβουλης, ἡ ὁποία δικαιοῦται νὰ λάβῃ διὰ προμηθείας πρὸς τὸν στόλον ἄρτον παραπονεῖται ὅτι ἐνῷ ἐπληρώθη μέχρι τοῦ παρελθόντος Φεβρουαρίου, παρὰ πᾶσαν προσδοκίαν δὲν πληρώνεται διὰ τὰς 15 ἡμέρας τοῦ Ἰανουαρίου, ἰσχυρίζεται δὲ ὅτι εἶναι ἐν τάξει οἱ λογαριασμοί της. Σημειώσατε δὲ ὅτι καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ἐπιστρατεύσεως ἡ ἑταιρεία αὕτη παρέσχε χορηγίας καὶ ἐπληρώθη. Παρακαλῶ πολύ, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ποσοῦ ἀρκετὰ σπουδαίου 40 ἢ 50 χιλιάδων, νὰ διατάξητε τὴν πληρωμὴν τοῦ ποσοῦ.

§64Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δὲν ἔλαβον ἀκόμη καιρὸν νὰ ἐξετάσω τὴν ὑπόθεσιν, διότι μοῦ ἦλθεν ἀργά.

§65Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ θέσῃ τέρμα εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Ἡ ἀναβολὴ τῆς πληρωμῆς δὲν προέκυψεν ἐξ ἀμελείας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἀλλὰ ἐκ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Περὶ τῆς νομιμότητος τῆς πληρωμῆς δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία. Τὸ συνέδριον ζητεῖ λογαριασμοὺς καὶ δικαιολογητικὰ τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ προσαχθῶσι καὶ διὰ τὴν προσαγωγήν των θὰ χρειασθῇ χρόνος πολύς. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ἔχω νὰ συστήσω ὄχι μόνον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ἀλλ’ εἰς πάντας τοὺς Ὑπουργοὺς νὰ καταβάλωσι πᾶσαν προσπάθειαν, ὅπως πληρώνωνται οἱ χορηγηταὶ τοῦ δημοσίου, διότι ἕκαστος τρέμει νὰ γίνῃ χορηγητής, διότι διὰ τὴν μειοδοσίαν, τὴν ὁποίαν προσφέρει δὲν ἀσφαλίζεται κατὰ τοιούτων ἀναβολῶν. Ὁ ἴδιος δικαιοῦχος ἦτο τοιοῦτος καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν διὰ ποσὰ μὴ πληρωνόμενα διὰ διαφόρους λόγους, ἕνεκεν ἀμελείας, ἀνωμαλίας καὶ παρατυπίας διὰ τὰς ὁποίας δὲν εὐθύνεται καθόλου ὁ χορηγητής. Πρέπει νὰ γνωσθῇ τοῦτο ὅτι πᾶς προσερχόμενος ὡς χορηγητὴς τοῦ δημοσίου, ἀποβλέπει ἢ εἰς ὑποστήριξιν ἢ εἰς ἀσφάλειαν ἢ εἰς δύναμιν χρηματικήν, διὰ νὰ δύναται νὰ ὑποστῇ τὰς ἀναβολὰς τῆς πληρωμῆς. Γνωρίζω μάλιστα ὅτι ὑπῆρξεν ἐποχή, καθ’ ἣν ὁ χορηγητὴς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, δικαιούμενος λαμβάνει 100 000, κινδυνεύει νὰ πτωχεύσῃ διότι ἐγένοντο διαμαρτυρίαι συναλλαγματικῶν 15,000, ἐσώθη διὰ πιστοποιητικοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ὅτι εἶναι δικαιοῦχος καὶ ὅτι δὲν δύναται νὰ πληρωθῇ τὸ ποσὸν ἕνεκα παρατυπίας. Εἰς τὴν προκειμένην δὲ περίπτωσιν, ἀφοῦ πρόκειται περὶ νομίμου δαπάνης ἡ ὁποία δὲν καταβάλλεται ἐλλείψει παρατυπίας, δύναται νὰ ὑπογράψῃ ὁ κ. Ὑπουργός, διότι οὐδένα κίνδυνον τρέχει διὰ τῆς προσαγωγῆς τῆς ὑποθέσεως εἰς τὴν Βουλήν, ἐνῷ ἀργότερον τὸ συνέδριον δύναται νὰ γείνῃ ἀφορμὴ ὥστε νὰ παραπέμψωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν εἰς εἰδικὸν δικαστήριον.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Βρατσᾶνος καὶ Κ. Σοκόλης ἐρωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν τίνα μέτρα ἔλαβεν ἐν σχέσει μὲ τὰς ἀναφορὰς τῶν ἁλιέων τῶν Νέων Ψαρῶν, παραπονουμένων διὰ τὴν μὴ καταδίωξιν τῶν ἀνεμοτρατῶν ἁλιευουσῶν ἐντὸς τοῦ Εὐβοϊκοῦ κόλπου καὶ καταστρεφουσῶν τὸν γόνον τῶν ἰχθύων.

§67Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Ἐλήφθησαν ὅλα τὰ μέτρα ἵνα περιορισθῇ τὸ κακὸν συμφώνως πρὸς τὸν νόμον.

§68Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Οἱ ἁλιεῖς Νέων Ψαρῶν δι’ ἐπανειλημμένων ἀναφορῶν παρεπονέθησαν εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τὴν μὴ καταδίωξιν τῶν ἀνεμοτρατῶν, ἡ διὰ τῶν ὁποίων ἁλιεία εἶναι λίαν ἐπιζήμιος διὰ τὴν ἀναπαραγωγὴν τῶν ἰχθύων. Στόλοι ὁλόκληροι ἀνεμοτρατῶν, δίκην Κουρσάρων, διασχίζουσι τὰ θαλάσσια νερὰ καὶ καταστρέφουσι τὸν γόνον τῶν ἰχθύων. Ἐὰν παρασταθῆτε εἰς τὴν ἀνέλκυσιν τῶν δικτύων τῶν ἁλιέων αὐτῶν, θὰ ἴδητε ὅτι μαλάκια καὶ ὄστρακα, μόλις ἀριθμοῦνται μιᾶς ἡμέρας ζωήν, προσάγονται πρὸς πώλησιν εἰς τὴν ἀγοράν. Αἱ ναυτικαὶ δὲ ἀρχαὶ τῶν ἐπακτίων σημείων δὲν διαθέτουσιν οὔτε μίαν ψαρόβαρκαν διὰ τὴν καταδίωξιν αὐτῶν. Θὰ παρακαλέσω ὅθεν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διαθέσῃ μίαν ἀπὸ τὰς παλαιὰς ποτὲ κανονιοφόρους Α, Β, Γ, πρὸς καταδίωξιν τῶν ἀνεμοτρατῶν τῶν ἁλιευουσῶν εἰς ἐλάσσονα τῆς νομίμου ἀπὸ τῆς ξηρᾶς ἀπόστασιν.

§69Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Τὸ ζήτημα ἐνδιαφέρει ἀπὸ ἀπόψεως πλουτολογικῆς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ ἀπὸ ἀπόψεως καταδιωκτικῆς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν. Οἱ κόλποι οἱ Ἑλληνικοὶ ἠρημώθησαν τῶν γόνων, ἀκριβῶς διότι ἐπιτρέπεται ἡ ἁλιεία δι’ ἀνεμοτρατῶν, αἱ ὁποῖαι μεταχειρίζονται δίκτυα τόσον στενά, ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ διαφύγῃ, καὶ αὐτὸς ἀκόμη ὁ γόνος τῶν ἰχθύων. Εἰς ὅλον τὸν κόσμον ὑπάρχουσι διατάξεις κατηγορηματικαὶ ὁρίζουσαι τὸ ἄνοιγμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχωσι τὰ δίκτυα, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ διαφύγωσι τὴν σύλληψιν οἱ ἰχθῦς, οἱ ἄχρηστοι εἰς τὸ ἐμπόριον, ἀλλὰ χρησιμώτατοι εἰς τὴν ἀναπαραγωγήν. Τοιοῦτον δὲν ἔγινεν εἰς τὴν Ἑλλάδα· τοὐναντίον, βλέπομεν ὅτι ἡ καταστροφὴ ἀντὶ νὰ περιορίζηται, λαμβάνει μεγάλας διαστάσεις, διότι ἐκ τῆς συστάσεως τοῦ κ. βουλευτοῦ Ψαρῶν βλέπομεν ὅτι αἱ ἀνεμότραται καὶ εἰς τὸν Εὐβοϊκὸν κόλπον ἐτόλμησαν νὰ εἰσέλθωσι. Εἰς τὸν Κορινθιακὸν κόλπον καὶ εἰς τὸν κόλπον τῆς Κερκύρας κατεστράφησαν οἱ γόνοι, ἐὰν δ’ ἀρχίσωμεν νὰ ἐπιτρέπωμεν νὰ εἰσέρχωνται αἱ ἀνεμότραται καὶ εἰς τοὺς στενοὺς κόλπους, ὡς ὁ τῆς Εὐβοίας καὶ οἱ νοτίως τῆς Πελοποννήσου, ἀσφαλῶς ἐντὸς ὀλίγου δὲν θὰ ἔχωμεν ψάρια. Ἑπομένως θὰ ἦτο εὐκταῖον ὅπως ὄχι μόνον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν λάβῃ σύντονα μέτρα, ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑποβάλῃ σχετικὸν νομοσχέδιον.

§70Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν χρειάζεται, διότι εἶναι ζήτημα ἀστυνομικοῦ μέτρου ἐπὶ τῆς θαλάσσης.

§71Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Πρέπει νὰ ὑποβληθῇ νόμος ὁρίζων τὸ εἶδος τῶν δικτύων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ μεταχειρίζωνται.

§72Ν. ΛΕΩΝΙΔΑΣ. Ἐν ὅσῳ ὑπάρχει δυναμῖτις, δὲν θὰ ἔχωμεν ψάρια.

§73Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Κύριε Συνάδελφε, βεβαιώθητε ὅτι ἡ δυναμῖτις κάμνει πολὺ ὀλιγωτέραν ζημίαν ἀπὸ τῆς ἀνεμότρατες. Ἡ δύναμις τῆς δυναμίτιδος δὲν κατέρχεται εἰς τὸ βάθος τῆς θαλάσσης, ὅπου εὑρίσκεται ὁ γόνος· ἑπομένως ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ληφθῶσι μέτρα περὶ καθορισμοῦ τοῦ διαμετρήματος τῶν δικτύων. Ὅταν καθορισθῇ τοῦτο, θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἐφαρμόζων τὰς διατάξεις αὐτοῦ, νὰ καταδιώξῃ τῆς ἀνεμότρατες.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Ἀραβαντινὸς «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ καὶ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν σκέπτηται νὰ ἐπεκτείνῃ εἰς τοὺς ἐξ ἀναβολῆς τῆς κλάσεως 1912 τὴν εὐεργετικὴν διάταξιν περὶ ἀπολύσεως, ὑπὸ τὸν ὅρον καταβολῆς χρηματικοῦ ποσοῦ, ὡς ἐγένετο διὰ τοὺς ἐξ ἀναβολῆς τῶν κλάσεων 1910 καὶ 1911 καὶ διὰ τοὺς ἐν ἀρχῇ τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος τοῦ 1912 ἐγγεγραμμένους». Εἶναι ἀπών. Διαγράφεται. Ὁ κ. Θ. Κουτούπης «παρακαλεῖ τὸν κύριον ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ· 1) Ἂν ἔλαβε γνῶσιν τοῦ ἐκδοθέντος βουλεύματος ὑπ’ ἀριθ. 5008 τῆς 31 Δεκεμβρίου 1913 ἐπὶ ὑποβληθείσης μηνύσεως κατὰ τοῦ ὑποθηκοφύλακος Ἀθηνῶν Δημητρίου Ἀναργύρου, κατηγορηθέντος ἐπὶ πλαστογραφίᾳ δι’ ἐκδόσεως ψευδῶν πιστοποιητικῶν ὑπό τινος Νικολάου Ξαστρέρου, κτίστου, καὶ εἰς τίνας ἐνεργείας προέβη ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς ὡς ἀρχή, ἐν σχέσει πρὸς τὸν εἰρημένον ὑποθηκοφύλακα. Τὸ βούλευμα λέγει ἐπὶ λέξει τὰ ἑξῆς: «ὁ κατηγορούμενος κληθεὶς εἰς ἀπολογίαν, ἀντὶ ὡς ἔδει νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι ὄντως ἐξέδωκε τοιαῦτα πιστοποιητικά, διότι δὲν κατέβαλε τὴν δέουσαν ἐπιμέλειαν εἰς τὰ σχετικὰ βιβλία, πειρᾶται διὰ διαφόρων ὑπομνημάτων νὰ πείσῃ τὴν δικαστικὴν ἀρχὴν ὅτι δὲν ἐξέδωκε τοιοῦτόν τι, διότι δὲν τῷ ἐζητήθη, ἐκ τοῦ ὁποίου καταδεικνύεται ἡ πρὸς τὰς προϊσταμένας αὐτοῦ ἀρχὰς ἔλλειψις σεβασμοῦ». Ἑπομένως παρίσταται ἀνάγκη νὰ ἐξακριβωθῇ, ἂν ἡ ἀσέβεια αὕτη πρὸς τὰς προϊσταμένας ἀρχὰς τοῦ ὑποθηκοφύλακος ἐτιμωρήθη· ἐπὶ τούτοις, ἐὰν ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς δὲν ἔπραξε τοῦτο μέχρι σήμερον καὶ ἂν ὁ Εἰσαγγελεὺς διεβίβασε τὸν φάκελον τῆς δικογραφίας εἰς τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον. 2) Νὰ πληροφορήσῃ τί ἐνήργησεν ἐπὶ τῆς ὑποβληθείσης αὐτῷ πρὸ 7 περίπου μηνῶν, ἑτέρας μηνύσεως, δι’ ἧς κατηγορεῖται ὁ ὑποθηκοφύλαξ Ἀθηνῶν ὅτι ζητεῖ καὶ λαμβάνει πλείονα τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζομένων τελῶν, κερδίζων οὕτω περὶ τὰς 400 δραχμὰς μηνιαίως παρανόμως, εἰς βάρος τῶν πτωχῶν ὀφειλετῶν· καὶ 3) Τί ἐνήργησεν ἐπίσης ἐπὶ τῆς ὑποβληθείσης αὐτῷ αἰτήσεως, ἐν ᾗ ὑπάρχουσιν συνημμένα τὰ ὑπ’ ἀριθ. 7515, 4801, 2290 καὶ 5340 τέσσαρα ἀναληθῆ πιστοποιητικὰ καὶ ἀντιφάσκοντα πρὸς ἄλληλα δι’ ὧν ἀποδεικνύεται ἡ ἀνεπάρκεια καὶ ἀνικανότης τοῦ ὑποθηκοφύλακος».

§75Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Πράγματι, τὴν 31ην Δεκεμβρίου 1913 ἐξεδόθη βούλευμα ἀπαλλάσσον τὸν ὑποθηκοφύλακα Ἀθηνῶν κατηγορίας ἀποδοθείσης εἰς αὐτὸν ἐπὶ πλαστογραφίᾳ, δι’ ἔλλειψιν δολίας προαιρέσεως. Ὁ φάκελος παρεπέμφθη εἰς τὸν Εἰσαγγελέα, παρ’ οὗ ἐζητήθησαν ἐξηγήσεις καὶ ἀναμένω τὴν ἀπάντησίν του. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἑτέραν μήνυσιν κατὰ τοῦ αὐτοῦ ὑποθηκοφύλακος, ἀπεστάλη αὕτη πρὸς τὸν ἀνακριτὴν κ. Λιβανόν, ὁ ὁποῖος ἐνεργεῖ ἤδη τὰ δέοντα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ τρίτον μέρος τῆς ἐρωτήσεως, ἡ ὑποβληθεῖσα αἴτησις ἀπεστάλη εἰς τὸν Εἰσαγγελέα, ἵνα καλέσῃ τὸν ὑποθηκοφύλακα καὶ δώσῃ τὰς αἰτουμένας πληροφορίας καὶ ἐξηγήσεις. Εἶναι περιττὸν νὰ δηλώσω ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἤθελεν ἀποδειχθῆ ὅτι ὁ ὑπάλληλος οὗτος κατέστη ἄξιος ὅπως κριθῇ ὑπὸ τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου ὡς ἀνεπαρκής, θὰ ἐνεργήσω κατὰ τὸν νόμον.

§76Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Βλέπετε ὅτι αἱ κατηγορίαι κατὰ τοῦ ὑποθηκοφύλακος τούτου εἶναι ὅσαι ἡ ἄμμος τῆς θαλάσσης. Ἀλλ’ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ θέσεως ἐμπιστευτικῆς, ὀφείλω νὰ γνωστοποιήσω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν κἄτι τι ἀφορῶν τὴν ἠθικὴν ὑπόστασιν τοῦ ὑποθηκοφύλακος, καὶ νὰ πληροφορήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ἀντλῶν τὴν πληροφορίαν ἀπὸ τὸν δικηγόρον κ. Ρακτιβάν. Εἶναι τοιαύτη ἡ ἠθικὴ ἀντίληψις τοῦ νῦν ὑποθηκοφύλακος Ἀθηνῶν, διαχειριζομένου συμφέροντα μεγάλα, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ πολιτικὴ ὑπόθεσις ἐναντίον του, τὴν ὁποίαν διεξήγαγεν ὡς ἀντίδικός του δικηγόρος ὁ κ. Ὑπουργός· ἀπεπειράθη αὐτὸς ὁ κύριος διὰ ψευδῶν συμβολαίων νὰ ζημιώσῃ τὴν ἀδελφήν του δραχμὰς 15.000, πωλήσας κτῆμά τι εἰς ἀνωτέραν τιμὴν καὶ σημειώσας ἐν τῷ συμβολαίῳ τοιαύτην κατωτέραν. Ἡ ἀδελφή του ἐνήγαγεν αὐτὸν καὶ ἐξεδόθη ἀπόφασις, ἡ ὁποία ὑπεχρέωσεν αὐτὸν ν’ ἀποδώσῃ εἰς τὴν ἀδελφήν του τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἀπεπειράθη νὰ τῆς καταχρασθῇ. Ἡ ὑπόθεσις εἶναι γνωστὴ εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὥστε δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ εἴπω περισσότερα. Τὰ στοιχεῖα ταῦτα τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσι, εἴτε ὡς δικαστικὴ ἀπόφασις ἢ ὡς βούλευμα, τὸ ὁποῖον καταγινώσκει εἰς αὐτὸν ἀμέλειαν, καὶ ἀσέβειαν πρὸς τὰς προϊσταμένας ἀρχάς, ἰδίᾳ ἡ δικαστικὴ ἀπόφασις, ἡ ὁποία ἀποδεικνύει ὅτι καὶ τὴν ἀδελφήν του ἀπεπειράθη νὰ ζημιώσῃ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ἀρκοῦσιν, ὥστε νὰ παύσῃ οὗτος νὰ ἐμπνέῃ τὴν ἐμπιστοσύνη, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἐμπνέῃ ὁ κατέχων τοιαύτην ἐμπιστευτικὴν θέσιν.

§77Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βουλευτοῦ εἰς τὸ πρῶτον μέρος τῆς ἀγορεύσεώς του δὲν σχετίζονται πρὸς τὰ θέματα τῆς ἐρωτήσεως. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ περὶ οὗ πρόκειται ὑπάλληλος εἶχε δίκην μετὰ τῆς ἀδελφῆς του ἐν τῇ ὁποία ἤμην δικηγόρος τοῦ ἑτέρου μέρους; ἐξεδόθη δὲ ἀπόφασις ἐναντίον αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν πρέπει νὰ ἐπικαλῆται τὴν μαρτυρίαν τῶν διαδίκων τοὺς ὁποίους ἐγὼ ἀντεπροσώπευον. Ἡ πειθαρχικὴ δίωξις στηρίζεται πρὸς τὰς ἄλλας ἐρωτήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ καὶ δι’ αὐτὰς θὰ τῷ δοθῇ ἡ ἀπάντησις. Ἀλλ’ ἐν τῇ δικαστικῇ ὑποθέσει τὴν ὁποίαν ἐμνημόνευσεν ὁ κ. Βουλευτής, πρόκειται περὶ πράξεως προγενεστέρας τοῦ διορισμοῦ του ὡς ὑποθηκοφύλακος.

§78Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι συμμερίζεσθε τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ἔχω καὶ ἐγὼ περὶ αὐτοῦ. Ἐπεκαλέσθην ὅμως καὶ τὸ ἄλλο διὰ νὰ δείξω ὁποία τις εἶναι ἡ ἠθικὴ ὑπόστασις τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπυράκης καὶ Σοκόλης «παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἐὰν κατὰ τοὺς προσεχεῖς στρατιωτικοὺς προβιβασμοὺς συμπεριλαμβάνονται καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ μόνιμοί τε καὶ ἔφεδροι τοῦ Κρητικοῦ Συντάγματος, ὧν αἱ ὑπὸ τοῦ Διοικητοῦ των ὑποβληθεῖσαι σχετικαὶ ἐκθέσεις διαδίδεται ὅτι ἀπωλέσθησαν.

§80ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ἐξετάσω ἐὰν εἶναι ἀληθὲς αὐτό, ἐὰν πράγματι δηλαδὴ εἶναι βάσιμος ἡ ὑπόνοια ἡ ὁποία ὑπάρχει ὅτι ἀπωλέσθησαν αἱ σχετικαὶ ἐκθέσεις περὶ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Κρητικοῦ Συντάγματος, αἱ ὑποβληθεῖσαι ὑπὸ τοῦ Διοικητοῦ.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βρατσᾶνος «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, διατί δὲν συμπεριελήφθη μεταξὺ τῶν προακτέων διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, ὁ ἔφεδρος λοχίας τοῦ 7ου πεζικοῦ συντάγματος Λ. Λεοντόπουλος, τραυματισθεὶς κατὰ τὸν δεύτερον πόλεμον, ἔχων δὲ περὶ ἑαυτοῦ εὐφημοτάτην ἔκθεσιν τοῦ διοικητοῦ του κ. Πολυμενάκου καὶ τοῦ ἐκ τῶν μελῶν τῆς Γαλλικῆς Ἀποστολῆς ταγματάρχου κ. Ρωμιέ, ὅστις χαρακτηρίζει αὐτὸν ὡς ἀπαραίτητον διὰ τὴν ὀργάνωσιν καὶ ἐκπαίδευσιν τῆς διμοιρίας τῶν πολυβόλων.

§82ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Διότι ἡ ὑποβληθεῖσα ἔκθεσις παρὰ τοῦ 7ου Συντάγματος δὲν ἀναφέρει ἐὰν ἔλαβε μέρος εἰς μάχας, οὔτε ἐὰν ἔχῃ ἀπολυτήριον Γυμνασίου, ἐπὶ πλέον δὲ ἀναφέρει ὅτι ἐτραυματίσθη ἐκ τυχαίου συμβεβηκότος.

§83Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ διοικητὴς τοῦ 7ου Συντάγματος κ. Πολυμενάκος ποιεῖται περὶ τοῦ λοχίου αὐτοῦ εὔφημον μνείαν, πιθανὸν δὲ νὰ μὴ ἔχῃ ἀπολυτήριον Γυμνασίου, ἀλλ’ ἔχει δίπλωμα Πανεπιστημίου τῆς Νομικῆς Σχολῆς ἀντίγραφον τοῦ ὁποίου εἶχε συνυποβάλῃ. Πλὴν αὐτοῦ ὑπάρχει καὶ ἔκθεσις τοῦ ταγματάρχου Ρωμιέ, ὁποῖος χαρακτηρίζει αὐτὸν ὡς indispensable, δηλ. ὡς ἀπαραίτητον, ὁ δὲ Simart, ὁ κτηνίατρος τῆς Γαλλικῆς Ἀποστολῆς ἀποφαίνεται ὅτι μετὰ λύπης θὰ ἔβλεπε ἀπομακρυνόμενον ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ τὸν λοχίαν Λεοντόπουλον.

§84ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Γνωρίζετε κατὰ τίνα τρόπον ἐνήργησα ἐγὼ κατὰ τὰς προαγωγὰς αὐτάς. Συνεκρότησα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐπιτροπὴν ἀποτελουμένην ἀπὸ τρεῖς διευθυντάς, δύο ἐκ τοῦ Σώματος τοῦ Πεζικοῦ καὶ ἕνα ἐκ τοῦ Ἱππικοῦ, εἰς τοὺς ὁποίους παρέπεμψα ὅλας τὰς ἐκθέσεις, καὶ οἱ ὁποῖοι ἀπεφάνθησαν καὶ ἔδωκαν ἕνα πίνακα, τὸν ὁποῖον, τοιοῦτον οἷος ὑπεβλήθη, ἐκύρωσα. Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀποφύγωμεν τὰ παράπονα, διότι κατ’ ἀνάγκην ὀλιγώτεροι εἶναι οἱ προαγόμενοι ἀπὸ τοὺς μὴ προαγομένους. Ὁ Ρωμηὸς δὲν ἀναγνωρίζει ποτὲ ὅτι εἶναι χειρότερος ἀπὸ ἕνα ἄλλον.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀπ. Ἀλεξανδρῆς «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, διατί δὲν ἐξετελέσθη ἡ ἀπὸ τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1911 διαταγὴ τοῦ τότε ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, δι’ ἧς συνιστᾶτο τηλεφωνεῖον ἀπὸ Μουζακίου εἰς Χομποργιανὰ τῆς Ἀργιθέας. Ὁ δῆμος Ἀργιθέας στερούμενος καθ’ ὅλον τὸν Χειμῶνα συγκοινωνίας, ἕνεκα τῶν διαρκῶν χιόνων, ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην τηλεφωνικῆς γραμμῆς».

§86ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δι’ ὃν λόγον δὲν ἐξετελέσθησαν καὶ ἄλλαι παρόμοιαι ἀποφάσεις, τὸ ὁποῖον ὑποθέτω ὅτι γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος ἐρωτῶν. Εἶναι λόγος ἀναγόμενος εἰς ἔλλειψιν ὑλικῶν, ἀλλὰ καὶ διότι δὲν εἶναι εὔκολον νὰ διαθέσῃ τις τοσοῦτον προσωπικόν. Εἰδικῶς δὲ διὰ τὸν τόπον, διὰ τὸν ὁποῖον ἐρωτᾷ ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος, ἔχω νὰ προσθέσω ὅτι εἶναι ἐκ τῶν δυσχερεστέρων ὅπως δήποτε δι’ ἐγκατάστασιν τηλεφώνου, ὡς ἐκ τῆς θέσεως τοῦ μέρους ἐκείνου. Ἐν τούτοις ἡ πρόνοια, ἡ ὁποία λαμβάνεται δι’ ὅλα τὰ μέρη πρὸς ἐγκατάστασιν τηλεφωνείων, θέλει ληφθῆ καὶ δι’ ἐκεῖ.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Π. Πολυχρονιάδης «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν περὶ τοῦ μὴ δοθέντος βοηθήματος εἰς τὸν πατέρα τοῦ φονευθέντος ἐν τῷ Χημείῳ στρατιώτου Ζαΐμη». Ἀναβάλλεται ἀπουσιάζοντος τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ὁ κ. Π. Πολυχρονιάδης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν ἐλήφθη πρόνοια περὶ κατασκευῆς τῆς καταστραφείσης γεφύρας τοῦ ποταμοῦ Κράθιδος, καθ’ ὅσον ἀπὸ τῆς καταστροφῆς ταύτης ἔχει διακοπῆ ἡ συγκοινωνία διὰ τῆς δημοσίας ὁδοῦ Κορίνθου–Πατρῶν παρὰ τὴν Ἀκράταν· ἐπειδὴ δὲ καὶ οὐδεμία ἄλλη γέφυρα ὑπάρχει πρὸς διάβασιν τοῦ ποταμοῦ, πλεῖστα ὅσα δυστυχήματα ἔχουσι συμβῆ εἰς τὰ ζῷα καὶ εἰς ἀνθρώπους».

§88ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἔχει διαταχθῆ ὁ νομομηχανικός.

§89Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ τὸν νομομηχανικὸν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν μελέτην, καθόσον ἡ κατασκευὴ τῆς γεφύρας αὐτῆς εἶναι ἐπιβεβλημένη, ὅπως συγκοινωνήσουν οἱ κάτοικοι τῶν τόπων ἐκείνων.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλονται αἱ ἐρωτήσεις τῶν κ. κ. Κ. Σοκόλη, Σ. Τσακοπούλου καὶ Γ. Σπυροπούλου ἀπόντος τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ πρὸς ὃν ἀπευθύνονται. Ὁ κ. Γ. Σπυρόπουλος «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν θὰ ἀρχίσῃ ἢ ὄχι ἡ ἐξακολούθησις τῆς κατασκευῆς τῆς ὁδοῦ ἐν τῇ κωμοπόλει Μεγάλα Καλύβια τῶν Τρικκάλων, ἥτις διεκόπη ἀπὸ τοῦ Ἰουνίου τοῦ 1913, τοῦ ἀναλαβόντος τὴν κατασκευὴν ἐργολάβου Ἀποστόλου Γραβάνη, δηλώσαντος ἁρμοδίως παραίτησιν ἀπ’ αὐτῆς διὰ τὸ ἀσύμφορόν του».

§91ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὁ ἐργολάβος διέκοψε τὴν ἐργασίαν προβλέπων ζημίαν. Ἡ Κυβέρνησις διέταξε νὰ κηρυχθῇ οὗτος ἔκπτωτος καὶ νὰ κατακυρωθῇ εἰς βάρος αὐτοῦ ἡ ἐργασία.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διατί ἐσταμάτησεν ἡ ῥύθμισις τοῦ χειμάρρου Κυρᾶς–Λαγκάδι τοῦ δήμου Λετρίνων, ἀφοῦ πρὸ πολλοῦ εἶχεν ἀρχίσει ἡ διευθέτησις τούτου, καὶ ἀφοῦ ὡς γνωστὸν εἶναι ἐκτεθειμέναι εἰς πᾶσαν θεομηνίαν κτηματικαὶ ἐκτάσεις πολλῶν ἑκατοντάδων χιλιάδων δραχμῶν».

§93ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἦτο ἀνάγκη νὰ ἀναθεωρηθῇ ἡ μελέτη, ἡ ὁποία εἶχε συνταχθῆ πρὸ δώδεκα ὅλων ἐτῶν. Μετὰ τὴν γενομένην ἀναθεώρησιν τῆς μελέτης ἐπῆλθεν ἡ ἐπιστράτευσις, ἥτις ἀπέσπασεν ἐκεῖθεν τὸν ἁρμόδιον μηχανικόν, ὁ δὲ ἐργολάβος ἐπωφεληθεὶς τὴν εὐκαιρίαν τῆς παρελεύσεως τοῦ τριμήνου, χωρὶς νὰ κληθῇ ἕνεκα τῶν λόγων τοὺς ὁποίους ἀνέφερα νὰ ἐκτελέσῃ τὸ ἔργον, ἐζήτησεν καθ’ ὃ εἶχε δικαίωμα ἐκ τοῦ νόμου νὰ ἀπόσχῃ τῆς ὑποχρεώσεως, τὴν ὁποίαν εἶχε· ἐζήτησε δηλαδὴ τὴν διάλυσιν τοῦ συμβολαίου. Ἡ ὑπηρεσία ὅμως ἀπήντησεν εἰς αὐτὸν νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, ἐλπίζει δὲ εἰς τὴν μὴ ἀποχώρησιν αὐτοῦ ἐκ τοῦ ἔργου τούτου καὶ ἑπομένως εἰς τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξαντληθείσης τῆς ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ ὁριζομένης ὥρας ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως κλάσεών τινων καὶ ἄλλων διατάξεων τοῦ τελωνειακοῦ δασμολογίου εἰσαγωγῆς ὡς ἐτροποποιήθη κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διοικήσεως τῆς Δημοτικῆς καὶ Μέσης Ἐκπαιδεύσεως» Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Βελέντζας ἔχει τὸν λόγον.

§95Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Κύριοι Βουλευταί· ἓν ἐκ τῶν σπουδαιοτάτων νομοσχεδίων τῆς μεγάλης μεταρρυθμιστικῆς ἐργασίας, τὴν ὁποίαν εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργός, εἶναι τὸ νομοσχέδιον περὶ διοικήσεως τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Σπουδαιοτάτην σημασίαν ἀποδίδει εἰς αὐτὰ καὶ ὁ κ. Ὑπουργός, διότι ὀρθῶς φρονεῖ, ὅτι ἡ διοίκησις εἶναι ἡ σπουδαιοτέρα λειτουργία παντὸς ὀργανισμοῦ, ἐν δὲ τῇ ἐκπαιδεύσει εἶναι ἡ λειτουργία ἐκείνη διὰ τῆς ὁποίας ἡ Πολιτεία δύναται νὰ ἐλέγχῃ, νὰ προνοῇ καὶ νὰ προάγῃ τὴν ἐκπαίδευσιν. Ἡ καλὴ διοίκησις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία συντελεῖ νὰ προαγάγῃ τοὺς σκοπούς, τοὺς ὁποίους ἐπιδιώκει ἡ ἐκπαίδευσις, ἡ ὁποία θὰ ἐνισχύσῃ τὸ διδακτικὸν προσωπικὸν εἰς τὴν μετὰ ἀφοσιώσεως καὶ ζήλου ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων αὐτοῦ, ἐνῷ τοὐναντίον ἡ κακὴ διοίκησις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία οὐ μόνον δὲν θὰ προαγάγῃ τὴν ἐκπαίδευσιν, ἀλλὰ θὰ μαράνῃ καὶ τὸν ζῆλον τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ, καὶ πᾶσαν ἐν αὐτῇ πρόοδον θὰ ὀπισθοδρομήσῃ. Ταῦτα ἔχων ὑπ’ ὄψει του ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, δὲν εἶναι παράδοξον, διατί τοσαύτην μεγάλην σημασίαν ἀποδίδει εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἀλλ’ ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἔχει, κύριοι Βουλευταί, τὸ ἑξῆς περίεργον· ἐνῷ ἡ διοίκησις προϋποθέτει συντελεσθέντα ὀργανισμόν, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἓν σύνολον τῆς ὅλης σειρᾶς τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, ἀποσπᾶται καὶ μετὰ σπουδῆς εἰσάγεται εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς συζήτησιν πρὸ πάσης ὀργανωτικῆς ἐργασίας, ἡ ὁποία ἔπρεπε πρωτίστως καὶ κυρίως ν’ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλήν. Εἰσάγεται λοιπὸν πρῶτον τὸ τελευταῖον ὑποβληθέν, διότι τελευταῖον εἶναι ἐν τῇ σειρᾷ τῆς ὑποβολῆς, τελευταῖον δὲ εἶναι καὶ φυσικῶς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι ἡ διοίκησις ἀείποτε προϋποθέτει ὀργάνωσιν. Ἐνῷ δὲ ἡ νέα διοίκησις τῆς ἐκπαιδεύσεως ἐρείδεται ἐπὶ τῆς νέας ὀργανώσεως, ἡ ὁποία εἰσήχθη μὲν εἰς Βουλήν, ἀλλὰ δὲν κατέστη ἀκόμη ὄχι μόνον νόμος τοῦ Κράτους, ἀλλ’ οὔτε ἀντικείμενον σκέψεως τῆς Βουλῆς, σπεύδει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, νὰ καταστήσῃ νόμον τοῦ Κράτους τὴν διοίκησιν τῆς μὴ ὀργανωθείσης εἰσέτι ἐκπαιδεύσεως. Καὶ ἀπορεῖ τις μήπως τάχα ἐν τῇ διοικήσει τῆς ἐκπαιδεύσεως δὲν ἔχομεν νόμους, οἱ ὁποῖοι μέχρι τοῦδε διηύθυνον τὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ψηφίσωμεν καὶ ἄλλους ἵνα μὴ ἀφήσωμεν τὴν ἐκπαίδευσιν ἕρμαιον εἰς χεῖρας τυχὸν τῆς συναλλαγῆς, εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν τόσοι νόμοι ἀποκεντρωτικοὶ ἐψηφίσθησαν δι’ ὅλους τοὺς κλάδους τῆς διοικήσεως; Μήπως τάχα τοιοῦτόν τι συμβαίνει καὶ σπεύδει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ εἰσαγάγῃ νόμον, ὥστε νὰ καθιερώσῃ καὶ ἐν τῇ διοικήσει τῆς ἐκπαιδεύσεως τὸ κρατῆσαν ἀποκεντρωτικὸν σύστημα τὸ ὁποῖον καὶ δι’ αὐτοῦ ἀκόμη τοῦ Συντάγματος ἐκυρώθη; Καὶ ἐν τῇ διοικήσει τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, κύριοι Βουλευταί, καὶ ἐν τῇ διοικήσει τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, ὑπάρχουσι συμβούλια ἀποκεντρωτικά, συμβούλια ψηφισθέντα πρὸ πολλοῦ χρόνου καὶ πρὶν ἢ ἀκόμη ψηφισθῶσιν ἀποκεντρωτικοὶ νόμοι δι’ ὅλους τοὺς ἄλλους κλάδους τῆς διοικήσεως. Τὴν ἀνάγκην τῆς ἀποκεντρώσεως ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει, καὶ ἡ κοινωνία καὶ ἡ Πολιτεία καὶ οἱ διδάσκαλοι ἠσθάνθησαν πρὸ πολλοῦ χρόνου καὶ ἐπέβαλον πρὸ πάσης ἄλλης ἀποκεντρώσεως εἰς τοὺς ἄλλους κλάδους τῆς διοικήσεως, τὴν ἀποκέντρωσιν ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει καὶ ἐψηφίσθη ὁ νόμος τοῦ μακαρίτου Πετρίδου, ὁ ὁποῖος καθώρισε τὴν μονιμότητα τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀπήλλαξε δὲ ὁ νόμος τοὺς δημοδιδασκάλους τῶν δεινῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὑφίσταντο πρὸ τοῦ νόμου καταστήσας ἰδίαν διοίκησιν τοπικὴν διὰ τοπικῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων ἐν τῇ διοικήσει τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἐψηφίσθη ὁ ἀποκεντρωτικὸς νόμος τοῦ 1905, ὁ ὁποῖος καθώρισε τὸν θεσμὸν τῶν ἐπιθεωρητῶν, ὁ ὁποῖος ἵδρυσε τὸ ἐποπτικὸν συμβούλιον τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως καὶ καθώρισε καὶ τὴν μονιμότητα τῶν καθηγητῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως. Τοὺς ἀποκεντρωτικοὺς τούτους νόμους ἐπαινεῖ εὐλόγως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν τῇ εἰσηγητικῇ αὐτοῦ ἐκθέσει· λέγει δ’ ὅτι ἡ ἐπιψήφισις τῶν νόμων τούτων ἐχαιρετίσθη ὡς ἀπολύτρωσις τῶν δεινῶν, τὰ ὁποῖα ὑφίσταντο καὶ ἡ ἐκπαίδευσις καὶ τὸ διδακτικὸν προσωπικὸν πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τῶν νόμων τούτων. Προσθέτει δ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ἡ ἀποκέντρωσις αὕτη ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει, ἐπιβάλλεται πρὸς πρόληψιν τῶν αὐθαιρεσιῶν καὶ τῶν ἄλλων ἀτοπημάτων, ἅτινα κατ’ ἀνάγκην συνεπήγετο ἡ διοίκησις ἡ ἀσκουμένη μόνον διὰ τῆς κορυφῆς τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, δηλονότι διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. Τὴν ἀποκέντρωσιν λοιπὸν ταύτην, ἣν τόσον ἐξυμνεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν τῇ εἰσηγητικῇ του ἐκθέσει, τὴν ἀποκέντρωσιν ταύτην, ἣν καθιέρωσαν οἱ νόμοι ͵ΒΤΜʹ τοῦ 1895 καὶ ͵ΓϞΑʹ τοῦ 1905, ἔρχεται ἀτυχῶς νὰ καταλύσῃ διὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ διοικήσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλει ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς ὁ κ. Ὑπουργός. Καὶ θὰ ἠδύνατό τις διαπορῶν νὰ ἐρωτήσῃ· εἰς τί ἀπέτυχε ἡ διοίκησις ἡ ὑφισταμένη σήμερον ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει τῇ δημοτικῇ; Εἰς τί ὁ ἀποκεντρωτικὸς νόμος τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἔσφαλεν, ὥστε νὰ χρειασθῇ νὰ καταλύσωμεν τοῦτον πρὸ πάσης ὀργανώσεως τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως; Αἱ ἐλλείψεις αἱ ὁποῖαι τυχὸν παρετηροῦντο ἀπὸ τοῦ 1895 ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ, διωρθοῦντο δι’ ἐπανειλημμένων νόμων. Οὐ μόνον δὲ διὰ νεωτέρων νόμων ἐπετεύχθη ἡ εὐρυθμοτέρα λειτουργία τῶν τοπικῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων, ἀλλὰ καὶ συνεπληροῦτο ταῦτα διὰ τῆς ἱδρύσεως τοῦ Κεντρικοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἠδύνατό τις οὕτω νὰ εἴπῃ ὅτι εἴχομεν πλήρη διοίκησιν ἐν τῇ δημοτικῇ ἐκπαιδεύσει καὶ οὐδὲν παράπονον κατὰ τῆς διοικήσεως ταύτης ἠκούετο μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης καὶ μόνον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ καταλίπῃ τὸ ὑφιστάμενον καθεστώς, κατὰ τοῦ ὁποίου οὐδεμία φωνή, οὐδὲν παράπονον ἠκούσθη, ἀφοῦ τὰ τυχὸν κατὰ τῆς διοικήσεως ταύτης παράπονα ἐθεραπεύθησαν, τοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως προκισθέντος καὶ διὰ τῆς προσθήκης δικαστικοῦ προσώπου. Πρὸ ὀλίγου χρόνου, ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ταύτης, ὑπουργοῦντος τοῦ κ. Ἀλεξανδρῆ, ἐψηφίζετο ὁ νόμος περὶ κεντρικοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, δηλαδὴ ἐθεσπίζετο τὸ ἐφετεῖον τοῦ πρωτοβαθμίου δικαστηρίου τοῦ τοπικοῦ. Διότι δὲ ἐλλείψεις τινὲς παρετηρήθησαν εἰς τὸ ζήτημα τοῦ ἂν αἱ ἐφέσεις ἔπρεπε νὰ ἐξετάζωνται ἢ ἔπρεπε μόνον νὰ ἀπορρίπτωνται ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τούτου, αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὑπέβαλε νομοσχέδιον συμπληρωματικὸν τοῦ νόμου ἐκείνου, δι’ οὗ ἐπετράπη αὐτῷ νὰ τροποποιῇ ἐπὶ τὸ ἐπιεικέστερον τὰς ἀποφάσεις τῶν τοπικῶν Συμβουλίων. Μέχρι λοιπὸν τῆς στιγμῆς ταύτης, οὐδεμία ἀνάγκη παρίσταται νὰ μεταβληθῇ τὸ καθεστὼς ἐν τῇ διοικήσει τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ εἶναι εὔλογος ἡ ἀπορία, τὴν ὁποίαν ἔχω, πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς μετὰ τοιαύτης σπουδῆς ζητεῖ τὴν ἐπιψήφισιν νόμου περὶ διοικήσεως τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ζητεῖ δηλαδὴ νὰ θεσπίσῃ νέον νόμον περὶ διοικήσεως ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη; Ἀλλά, θὰ μοὶ εἴπητε ὅτι, ἂν καλῶς εἶχον τὰ τῆς διοικήσεως ἐν τῇ δημοτικῇ ἐκπαιδεύσει, δὲν πρέπει νὰ λησμονῇ τις ὅτι τὸ ἐποπτικὸν συμβούλιον τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως περιῆλθεν εἰς τοιαύτην ἀντίθεσιν πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργόν, ὥστε νὰ παύσῃ τοῦτο λειτουργοῦν καὶ ἔπρεπε νὰ καθορίσωμεν τὴν διοίκησιν ἐν τῇ Μέσῃ Ἐκπαιδεύσει.

§96Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Γινώσκετε ἄριστα, ὅτι λειτουργεῖ τὸ Συμβούλιον τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως καὶ δὲν ἔπαυσέ ποτε λειτουργοῦν.

§97Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Αὐτὸ εἶναι εὐχάριστον, διότι ἀποδεικνύει ἐπὶ πλέον ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη ἀπόλυτος νὰ σπεύσητε νὰ εἰσαγάγητε νομοσχέδιον περὶ διοικήσεως τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἀφοῦ ἔχετε διοίκησιν καὶ ἐν τῇ Μέσῃ Ἐκπαιδεύσει. Ἄν, Κύριοι Βουλευταί, παρουσιάσθησαν ἀντιθέσεις τινὲς μεταξὺ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, καὶ εἶναι εὐχάριστον τῷ ὄντι ὅ,τι ἀκούω ὅτι τὸ Συμβούλιον ἤρξατο καὶ πάλιν λειτουργοῦν, τίνες ἦσαν αἱ αἰτίαι τῆς ἀντιθέσεως ταύτης; Διότι τὸ Συμβούλιον τοῦτο δὲν εἶχεν ὅλα τὰ καθήκοντα ἐκεῖνα, τὰ ἀποκεντρωτικά, ἀλλ’ ἡ ἀποκέντρωσις ἐμερίζετο μεταξὺ τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ τοῦ Συμβουλίου. Προέτεινεν τὸ Συμβούλιον, ἀπέρριπτε τὰς προτάσεις ὁ Ὑπουργός. Ἐγνωμοδότει τὸ Συμβούλιον, ἀπέρριπτε τὰς τοιαύτας γνωμοδοτήσεις ὁ κ. Ὑπουργός. Ἐγενῶντο λοιπὸν ἀντιθέσεις μεταξὺ τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀλλ’ αἱ ἀντιθέσεις δὲ αὗται ἐγενῶντο, διότι δὲν ὑπῆρχε πλήρης ἀποκέντρωσις. Αἱ μείζονες δὲ ἀντιθέσεις παρουσιάσθησαν ἐκ τοῦ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ διορίζῃ ἀπ’ εὐθείας εἰς κενὰς θέσεις, νὰ δέχηται παραιτήσεις καθηγητῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως καὶ νὰ ἀναδιορίζῃ τούτους εἰς κενὰς θέσεις καὶ κατὰ τὰς διακοπὰς καὶ διαρκοῦντος τοῦ σχολικοῦ ἔτους καὶ ἐχρειάσθη νὰ γίνῃ νόμος ἀποκεντρωτικώτερος τοῦ ἀποκεντρωτικοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου ἀφῃρεῖτο τὸ δικαίωμα τοῦτο ἀπὸ τὸν Ὑπουργόν. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργόν: τὸ δικαίωμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἶχεν οὗτος καὶ τὸ ὁποῖον ἐγέννησεν τὰς ἀντιθέσεις ταύτας μεταξὺ τοῦ Συμβουλίου τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, πῶς διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν τὸ ἀφῃρέσατε; Δὲν ἔχετε τὸν φόβον καὶ πάλιν διὰ τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, εἴτε κατὰ τμήματα συνέρχεται τοῦτο εἴτε καὶ ἐν ὁλομελείᾳ, μὴ γεννηθῶσιν ὅμοιαι ἀντιθέσεις, ἐφ’ ὅσον καὶ πάλιν θὰ ἔχῃ ὁ Ὑπουργὸς τὸ δικαίωμα νὰ διορίζῃ ἀπ’ εὐθείας εἰς κενὰς θέσεις καὶ νὰ δέχηται παραιτήσεις λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, νὰ ἀναδιορίζῃ αὐτὸς ἄνευ τῆς γνώμης τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου τὸ ὁποῖον ἱδρύεται; Ἐνῷ λοιπὸν ἐπαγγέλλεσθε, κύριε Ὑπουργέ, τὴν ἀποκέντρωσιν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, δὲν λαμβάνετε τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ πείσωσι τὴν Βουλὴν ὅτι ὄντως τείνετε εἰς τὴν ἀποκέντρωσιν ταύτην. Ὑπέσχετο ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι διὰ ῥιζικωτέρων μέτρων θὰ ἐμπεδώσῃ τὴν ἀποκέντρωσιν ἐν τῇ διοικήσει τῆς ἐκπαιδεύσεως· δι’ ὅσων ὅμως πρὸ ὀλίγου ἀνέπτυξα, ἀποδεικνύεται ὅτι οὐδὲν ῥιζικώτερον μέτρον λαμβάνει ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἡ πεῖρα ἐδίδαξε μέχρι τοῦδε εἰς αὐτὸν ὅτι ἔπρεπε νὰ λάβῃ, διὰ νὰ ἄρῃ ἐκ τοῦ μέσου τὰς διαφωνίας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπήρχοντο μεταξὺ τοῦ συμβουλίου καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἡ μεγαλειτέρα λοιπὸν τῶν ἀρχῶν, ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζεται τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἡ ἀποκέντρωσις, ὄχι μόνον δὲν ἐμπεδοῦται, ἀλλὰ καταλύεται. Καταλύεται τελείως, διότι δὲν ἐλήφθη πρόνοια νὰ προληφθῶσιν τὰ ἄτοπα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐν τῷ παρελθόντι παρετηρήθησαν, καταλύεται τελείως δι’ ὅλων τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου. Καταλύεται προσέτι διότι, ἐνῷ ὑπέσχετο ὅτι ῥιζικώτερα μέτρα θὰ λάβῃ καὶ δι’ εἰδικῶν ἀνδρῶν θὰ ἀντικαταστήσῃ τὰ συμβούλια, οὐδέν, οὔτε τὸ ἕν, οὔτε τὸ ἄλλο ἔπραξε. Ἐνῷ οὕτως ἔχει Κύριοι, ἡ λειτουργία τῶν συμβουλίων τῆς δημοτικῆς καὶ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, ἐνῷ ἔπρεπε λαμβάνων πρόνοιαν ὁ κ. Ὑπουργὸς περὶ τῆς διοικήσεως ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει, νὰ συμπληρώσῃ τὰς τυχὸν ἐλλείψεις, αἱ ὁποῖαι παρουσιάζοντο ἐν τῷ συμβουλίῳ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, καταρτίζων αὐτὸ πληρέστερον καὶ δίδων εἰς αὐτὸ ὄχι μόνον τὸν χαρακτῆρα τὸν πειθαρχικόν, ὃν εἶχε μέχρι τοῦδε, ἀλλὰ καὶ τὸν ὀργανικόν, ἱδρύει ἀντὶ τῶν δύο συμβουλίων ἓν ἑνιαῖον ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον ἐκ μονίμων μελῶν, εἰς τὸ ὁποῖον παραδίδει τὴν ἐποπτείαν καὶ τὴν διοίκησιν τῆς δημ. καὶ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Τὸ συμβούλιον δὲ τοῦτο θέλει ἑνιαῖον, ἀλλὰ διὰ τοῦ συμβουλίου τούτου ὄχι μόνον ἐπαναλαμβάνω, δὲν συμπληροῦται ἡ ἀποκέντρωσις διὰ ῥιζικωτέρων μέτρων, ἀλλ’ αἴρεται τελείως αὕτη καὶ ὡς πρὸς τὸν καταρτισμὸν τοῦ συμβουλίου καὶ ὡς πρὸς τὴν ἔκτασιν τῆς δικαιοδοσίας, καὶ ὡς πρὸς τὰ προσόντα καὶ τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς τῶν μελῶν τοῦ συμβουλίου καὶ ὡς πρὸς τὰ προσόντα καὶ τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς τῶν ἐπιθεωρητῶν. Διὰ νὰ ἀποδείξω ταῦτα, Κύριοι, θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπ’ ὀλίγον. Πῶς κατηρτίζετο μέχρι σήμερον τὸ ἐποπτικὸν συμβούλιον τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως; Κατηρτίζετο ἐξ αἱρετῶν μελῶν, ἐκ καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου. Κατὰ τὸ νέον νομοσχέδιον, τὸ τροποποιηθὲν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς καταρτίζεται ἐκ μονίμων μελῶν μὲ τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα θὰ ἀκούσητε. Δὲν εἶμαι ὑπὲρ τῆς γνώμης ὅτι τὸ Συμβούλιον πρέπει νὰ καταρτίζηται ἀποκλειστικῶς ἐκ καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, διότι οὗτοι μὴ ἀσκοῦντες ὡς κύριον ἔργον τὸ τοῦ συμβούλου, οὔτε τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον οὔτε τὴν ἀπαιτουμένην διάθεσιν θὰ ἔχουν πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν πολλαπλῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπαιτήσῃ εἷς ὄγκος ὀργανικὸς καὶ διοικητικὸς μιᾶς συνολικῆς ἐκπαιδεύσεως, ὅστις θὰ ἀνετίθετο εἰς αὐτούς, μολονότι ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως, ἦτο δυνατὸν περισσότερον κῦρος νὰ ἔχουν ἐν τῷ συμβουλίῳ οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεστημίου, μετέχοντες ἔστω καὶ ἐν μειοψηφίᾳ κατὰ τὴν συγκρότησιν τοῦ συμβουλίου, διότι οὗτοι παρέχουσι πλήρη ἐγγύησιν περὶ ἐφαρμογῆς τῶν ἐκπαιδευτικῶν νόμων καὶ ἐμπνέουσι τῷ διδασκαλικῷ κόσμῳ τὸν σεβασμὸν καὶ τὴν ἐμπιστοσύνην καὶ κέκτηνται τὸ κῦρος νὰ ἐπιβάλωσι τὴν τήρησιν τῶν διατεταγμένων εἰς τοὺς ἐπιθεωρητὰς καὶ τοὺς ἄλλους λειτουργοὺς τῆς ἐκπαιδεύσεως. Θὰ ἐπεθύμουν δὲ πρωτίστως ὅπως ἐν τῇ συγκροτήσει τοῦ συμβουλίου μὴ παρίδῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸν καθηγητὴν τῆς παιδαγωγικῆς, ὅστις ὑπὲρ πάντα ἄλλον κέκτηται τὰ ἀνωτέρω προσόντα καὶ διότι οὐδεὶς ἄλλος εἶναι ἁρμοδιώτερος αὐτοῦ νὰ ἀποφαίνηται μετὰ κύρους περὶ τῶν ζητημάτων τῶν παιδαγωγικῶν τὰ ὁποῖα καθ’ ἑκάστην θὰ ἀναφύωνται ἐν τῷ συμβουλίῳ. Ἀντὶ τούτου ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς καταρτίζων τὰ μόνιμα μέλη, στρατολογεῖ αὐτὰ ἀπὸ ὅλους τοὺς κλάδους τῆς ἐκπαιδεύσεως. Τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου, τὰ προωρισμένα διὰ τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, καταρτίζονται ἀπὸ πάντα διδάκτορα τῆς φιλοσοφικῆς σχολῆς, ἀρκεῖ οὗτος νὰ ἔχῃ συμπληρώσει ὑπηρεσίαν τινὰ ὡς τμηματάρχης τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως ἢ ὡς γυμνασιάρχης ἢ ὡς καθηγητὴς ἢ ὡς ἐπιθεωρητὴς τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Τὰ πρόσωπα δὲ ταῦτα θεωροῦνται κατάλληλα καὶ ἱκανὰ νὰ ἀσκήσωσι τὰ τόσον μεγάλα καθήκοντα τὰ ὁποῖα ἀνατίθενται εἰς αὐτούς, ἀρκεῖ μόνον νὰ διορισθῶσι ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν, διότι δι’ εἰδικοῦ ἄρθρου τὸ δικαίωμα τοῦτο κρατεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἄνευ ἄλλης τινὸς διατυπώσεως. Τὰ δὲ μέλη τοῦ συμβουλίου, τὰ προωρισμένα διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, καταρτίζονται ἐκ προσώπων, τὰ ὁποῖα ἔχουν τὰ προσόντα τὰ ἐν τοῖς ἄρθροις τοῦ νομοσχεδίου ἀναφερόμενα, ἐνῷ ἔπρεπε τὰ μέλη ταῦτα νὰ ἀναζητηθῶσι μεταξὺ προσώπων ἀναγνωρισμένης ἐπιστημονικῆς ἀξίας, ἐκ προσώπων, τὰ ὁποῖα εἰδικῶς ἐνέκυψαν εἰς τὴν σπουδὴν τῆς παιδαγωγικῆς ἐπιστήμης. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν διατάξεων τούτων, αἱ ὁποῖαι ὁρῶσι τὰ προσόντα ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ ἀντικαταστήσουν τὰ μέλη τοῦ ὑπάρχοντος σήμερον ἐποπτικοῦ συμβουλίου, ὁρίζονται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ ἄλλαι διατάξεις, διὰ τῶν ὁποίων ὑποδουλώνεται τελείως τὸ Συμβούλιον καὶ ὅλη ἐκπαίδευσις εἰς τὰ νεῦρα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διότι καθίστανται μέλη τοῦ συμβουλίου μόνιμα οἱ τμηματάρχαι τῆς δημοτικῆς καὶ μέσης ἐκπαιδεύσεως, ἀφοῦ ὁρίζεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὅτι μετέχουσιν οὗτοι τῶν γενικῶν καὶ εἰδικῶν συνεδριῶν τοῦ Συμβουλίου, μὲ δικαίωμα ψήφου ἐφ’ ὅλων τῶν ζητημάτων προσωπικῶν καὶ γενικῶν, τὴν δὲ διάταξιν ταύτην ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ἐζήτησε νὰ τὴν ἀπαλείψῃ ἐκ τοῦ νομοσχεδίου.

§98Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐδέχθην τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς.

§99Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Βεβαίως ἔπρεπε νὰ τὴν ἀποδεχθῆτε, διότι θὰ ἦτο κατάφωρος ἡ κατάλυσις πάσης ἰδέας ἀποκεντρώσεως ἐν τῷ Συμβουλίῳ, ἀφοῦ οἱ τμηματάρχαι θὰ ἐλάμβανον μέρος ὄχι μόνον εἰς τὰς γενικὰς συνεδρίας, ἀλλὰ καὶ ἐν ταῖς εἰδικαῖς, μετὰ δικαιώματος ψήφου, διότι ἄλλως κατὰ τοιοῦτον δὲ τρόπον θὰ ἠσφαλίζετο ἡ πλειονοψηφία καὶ ἡ ἐπικράτησις τῶν γνωμῶν τοῦ Ὑπουργοῦ, ὅστις ἐπὶ πλέον, θὰ ἦτο πάντοτε παρὼν ἐν τῷ Συμβουλίῳ διὰ τῶν τμηματαρχῶν.

§100Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Εἰς τὰς εἰδικὰς συνεδρίας δὲν θὰ παρίσταται τμηματάρχης· μόνον εἰς τὰς γενικάς, εἰς τὰς ὁποίας καὶ πρέπει νὰ παρίσταται.

§101Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Δύναμαι νὰ ταχθῶ μὲ τὴν γνώμην σας ταύτην, ἀλλ’ ἄνευ δικαιώματος ψήφου. 2) Παρέχεται τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργόν, νὰ τιμωρῇ μὲ βαρείας χρηματικὰς ποινὰς καὶ ἐν πάσῃ στιγμῇ τὰ μέλη τοῦ συμβουλίου. Ὅταν τὰ μέλη τοῦ συμβουλίου θὰ εὑρίσκωνται ἀείποτε ὑπὸ τὸν κίνδυνον καὶ τὸν φόβον τῆς τιμωρίας τοῦ Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ τιμωρῇ διὰ βαρειῶν ποινῶν, τὰς ὁποίας ἀναγράφει τὸ ἄρθρον 8ον, νὰ τιμωρῇ δηλ. αὐτὰ ὄχι μόνον δι’ ἐπιπλήξεως, ἀλλὰ καὶ διὰ προστίμου μέχρι ποσοῦ ἴσου πρὸς τὸν μηνιαῖον μισθόν, οὐδεὶς εἶναι ὁ ἀμφιβάλλων ὅτι οὕτως αἴρεται ἡ αὐτοτέλεια τοῦ οὑτωσὶ συγκροτουμένου συμβουλίου.

§102Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μόνον τὴν ἐπίπληξιν κρατῶ.

§103Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ὀρθῶς ἐπράξατε. Ἔπρεπε ὅμως καὶ τὴν ποινὴν ταύτην νὰ τὴν ἀναθέσητε εἰς τὴν ἀπόφασιν τοῦ διὰ τοῦ ἄρθρου 7 καταρτιζομένου εἰδικοῦ πειθαρχικοῦ συμβουλίου καὶ ὄχι νὰ τὴν κρατήσητε σεῖς. Ἀλλ’ εἶναι εὐχάριστον, κ. Ὑπουργέ, ὅτι προχωροῦντες κάμνετε ἀρκετὴν ἀβαρίαν.

§104Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι ἡ συζήτησις αὐτὸν τὸν σκοπὸν ἔχει. Μοὶ φαίνεται ἐνθυμεῖσθε ὅτι ὅτε εἰσήγαγον τὰ νομοσχέδια, ἐπεκαλέσθην τὴν συνδρομὴν τῆς Βουλῆς. Δὲν εὑρισκόμεθα εἰς ἐμπόλεμον κατάστασιν προκειμένου νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον.

§105Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Οὐδεὶς ἔχει τοιαύτας προθέσεις. Ὄντως δὲ ἡ συζήτησις καὶ μόνη θὰ διώρθου πολλὰς ἐλλείψεις, ἂν δὲν ἐγίνετο μὲ τόσην σπουδήν. 3) Καθίσταται δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ ἀπορρίπτῃ ἄνευ οὐδεμιᾶς εὐθύνης τὰς πλείστας ἐκ τῶν ἀποφάσεων τοῦ συμβουλίου λ. χ. α) τὰς προτάσεις τῶν μελῶν τῶν ἐπιτροπειῶν διὰ τὴν κρίσιν τῶν διδακτικῶν βιβλίων· β) τὰς προτάσεις περὶ διορισμοῦ καὶ μεταθέσεως τῶν γενικῶν ἐπιθεωρητῶν, τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ τῶν διδασκαλείων, τῶν λειτουργῶν τῆς Μ. ἐκπαιδεύσεως καὶ τῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς δημοτικῆς γ) τὰς προτάσεις περὶ προαγωγῆς τῶν λειτουργῶν τῆς Ἐκπαιδεύσεως, περὶ ἱδρύσεως καὶ καταργήσεως τῶν διδασκαλείων, ὑποβιβασμοῦ συγχωνεύσεως καὶ διαιρέσεως τῶν σχολείων τῆς δημοτικῆς καὶ μέσης ἐκπαιδεύσεως ὡς ἐν τῷ ἄρθρῳ 3 διαλαμβάνεται.

§106Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τώρα πῶς ἔχει τὸ πρᾶγμα;

§107Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Τὸ ἴδιον.

§108ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θέλετε τὴν ἀποκέντρωσιν τόσον πλήρη;

§109Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Βεβαίως· καὶ τοῦτο θὰ προτείνω.

§110ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ ἀφαιρέσητε πᾶν δικαίωμα ἐλέγχου;

§111Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Θὰ προὐτίμων νὰ εἴπητε ὅτι καταλύετε τὰ συμβούλια καὶ ἀναλαμβάνετε τὴν εὐθύνην διὰ νὰ ἔχητε πλήρη τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον, καὶ μὴ ὀχυροῦται ὁ Ὑπουργὸς ὄπισθεν τῶν συμβουλίων.

§112ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἔχομεν καὶ τὰ δύο.

§113Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Τοὐναντίον· δὲν ἔχομεν οὔτε τὸ ἓν οὔτε τὸ ἕτερον. Ἀντὶ νὰ ἔχητε συμβούλια μὲ τόσην ἀτελῆ δικαιοδοσίαν καὶ νὰ ἐπιρρίπτητε εἰς αὐτὰ καὶ μόνα ὅλας τὰς εὐθύνας λέγοντες, ὅταν σᾶς ἐλέγχουν οἱ Βουλευταί· τί νὰ σᾶς κάμω; τὰ συμβούλια πταίουν! προτιμότερον νὰ μὴ ὑπῆρχον συμβούλια καὶ νὰ εἶχε τὴν εὐθύνην εἰς ἀκέραιον ὁ Ὑπουργός.

§114ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ δύναται τὸ Συμβούλιον νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὸν Ὑπουργὸν ὅ,τι θέλει;

§115Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἀφοῦ καταρτίζεται συμβούλιον ἐξ εἰδικῶν ἀνδρῶν, εἰς ὃ ἀνατίθεται ἡ διοίκησις τῆς ἐκπαιδεύσεως, αὐτὸ θὰ φέρῃ τὴν εὐθύνην ὅταν ἀποφασίζῃ ὅ,τι θέλει καὶ ὅπως θέλει, αὐτὸ τότε θὰ λογοδοτῇ διὰ τὰς παρανόμους πράξεις του πρὸ τοῦ εἰδικοῦ πειθαρχικοῦ συμβουλίου. Ὅταν ὅμως ὁ Ὑπουργὸς ἀπορρίπτει ἀνεξετάστως τὰς προτάσεις του, ἐρωτᾶται· ποῖος εἶναι ὁ ἁρμοδιώτερος νὰ κρίνῃ; Ὁ Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος θ’ ἀπορρίψῃ ταύτας ἀνεξετάστως, ἢ Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον καταρτίζεται ἀπὸ εἰδικοὺς ἄνδρας ἢ τὸ Συμβούλιον τὸ ὁποῖον ἐξήτασε ἐν πλάτει ὅλα τὰ θέματα καὶ τὰς ὑποθέσεις, ὧν ἐπελήφθη, ἢ τὸ Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον παρεσκεύασε τὴν ἀπόφασίν του, ἀφοῦ ἐξήτασε προηγουμένως τὴν ὅλην ὑπόθεσιν; Εἶναι προφανὲς λοιπὸν ὅτι ὁ Ὑπουργὸς ἀπορρίπτει ἀσυζητητεὶ καὶ ἀνεξετάστως τὰς προτάσεις τοῦ συμβουλίου καὶ καθιστᾷ αὐτὸ ἄχρηστον, ἀφοῦ μόνον τὰς ἀποφάσεις περὶ ἀπολύσεως καὶ πειθαρχικῆς τιμωρίας ὑποχρεοῦται νὰ ἐκτελέσῃ καὶ ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας. Διὰ νὰ ἀσκηθῇ δὲ ἐπὶ τέλους ὁ ἔλεγχος τῶν πράξεων τοῦ Συμβουλίου καὶ τῶν πράξεων τοῦ Ὑπουργοῦ, ἂν δὲν καταστήσητε διὰ τοῦ νόμου ὑποχρεωτικὰς τὰς προτάσεις τοῦ Συμβουλίου διὰ τὸν Ὑπουργόν, πρέπει τοὐλάχιστον νὰ γίνῃ τοῦτο δεκτόν, ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς ἀπορρίψῃ τὰς προτάσεις τοῦ Συμβουλίου, νὰ ὑποχρεοῦται ἐντὸς 15 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἀπορρίψεως τῶν τοιούτων προτάσεων δι’ αἰτιολογουμένης ἀποφάσεως, δημοσιευομένης ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἐκθέτῃ τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους προέβη εἰς ἀπόρριψιν τῶν προτάσεων τοῦ Συμβουλίου.

§116Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Σᾶς λέγω ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ Ὑπουργός, ἵνα δι’ ἀποφάσεώς του μεταβάλῃ τὴν ἀπόφασιν, περὶ ἀπολύσεως καὶ ἐγὼ δὲν ἀπεδέχθην τοῦτο. Κατέστησα ὑποχρεωτικὴν τὴν ἀπόφασιν τῆς ἀπολύσεως.

§117Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐγὼ μετεῖχον τῆς ἐπιτροπῆς καὶ διεφώνησα ὡς πρὸς τοῦτο καὶ προέτεινα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προτείνω καὶ πάλιν, καὶ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι θέλετε τὸ ἀποδεχθῆ, διότι δὲν πρόκειται περὶ ὑμῶν σήμερον, διότι σεῖς δὲν θὰ εἶσθε ἰσοβίως Ὑπουργός. Ἔχω λοιπὸν τὴν γνώμην ὅτι τὰς προτάσεις τοῦ Συμβουλίου, ὅταν μάλιστα τοῦτο εἶναι κατηρτισμένον ἐξ εἰδικῶν ἀνδρῶν καὶ ἔχει ἐξετάσει τὰς ὑποθέσεις, τὰς ὁποίας φέρει πλήρεις πρὸς τὸν Ὑπουργόν, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἀπορρίπτῃ ἀσυζητητεὶ τὰς προτάσεις τοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ νὰ δέχηται ταύτας ὑποχρεωτικῶς ἢ ἀπορρίπτων ταύτας νὰ ἐκδίδῃ ᾐτιολογημένην ἀπόφασιν, δημοσιευομένην ἐν τῇ ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ γίνῃ γνωστὸν ποῖος ἔχει δίκκιον, τὸ Συμβούλιον τὸ ὁποῖον προέτεινεν ἢ ὁ Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος ἀπέρριψε τὰς προτάσεις τοῦ Συμβουλίου, ὥστε νὰ καθίσταται οὕτω δυνατὸς καὶ ὁ ἔλεγχος τῆς τοιαύτης ἀπορρίψεως τῶν προτάσεων τοῦ Συμβουλίου. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον, διὰ νὰ συντελεσθῇ τελείως ἡ συγκέντρωσις τῆς διοικήσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως εἰς χεῖρας τοῦ Ὑπουργοῦ, δι’ εἰδικοῦ ἄρθρου, τοῦ 5ου τοῦ νομοσχεδίου, ὁρίζεται ὅτι τὸ Συμβούλιον δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπαναλάβῃ ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ ἔτους οἱανδήποτε πρότασιν αὐτοῦ ἀπορριφθεῖσαν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ. Διατί, κ. Ὑπουργέ, κάμνετε τὴν καθιέρωσιν τοιαύτης διατάξεως, ὥστε τὸ Συμβούλιον νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἐπανέλθῃ ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ ἔτους καὶ νὰ ἐπαναφέρῃ πρότασιν τὴν ὁποίαν τυχὸν ἀπέρριψεν ὁ Ὑπουργός; Εἶναι προφανῆ τὰ ἄτοπα ἅτινα θέλουσι προκύψει ἐκ τούτου καὶ τὰ ὀφέλη ἐὰν ἀπαλείψητε τὴν διάταξιν ταύτην. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐξ ἰδίων πληροφοριῶν δύναται νὰ ἀπορρίπτῃ τὴν πρότασιν περὶ προαγωγῆς ἑνὸς ἱκανοῦ διδασκάλου, τὸν ὁποῖον προτείνει τὸ Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς θέσιν κάλλιον τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ κρίνῃ, ἐὰν ἔχῃ τὰ προσόντα τῆς προαγωγῆς. Ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ὁ αʹ Ὑπουργὸς ἀπορρίψῃ τὴν πρότασιν περὶ προαγωγῆς, καὶ ἐνδεχόμενον ἐν τῷ μεταξὺ νὰ μεταβληθῇ τὸ πρόσωπον τοῦ Ὑπουργοῦ, διατί νὰ μὴ ἔχῃ τὸ Συμβούλιον τὸ δικαίωμα τῆς προτάσεως περὶ προαγωγῆς τοῦ αὐτοῦ προσώπου, ἀφοῦ ἄλλος Ὑπουργὸς δὲν θὰ εἶχε τὴν αὐτὴν αὐθαίρετον κρίσιν ὅτι δὲν εἶναι κατάλληλος νὰ καταλάβῃ τὴν ἀνωτέραν θέσιν; Δὲν φρονεῖτε ὅτι πολλὰ τὰ ἄτοπα καὶ ὡς πρὸς τοὺς διορισμούς, μεταθέσεις κλπ. θὰ παρουσιάσῃ ἡ τοιαύτη διάταξις; Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ θὰ συγκεντρώσῃ εἰς χεῖρας τοῦ Ὑπουργοῦ ὅλην τὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν τυπικῶς παρέχει εἰς τὸ Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἐγκαθιδρύει; Τ’ ἀνωτέρω ἐκτεθέντα εἶναι ἱκανὰ νὰ πείσωσι πάντα, ὅτι διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου ὄχι μόνον δὲν λαμβάνονται ῥιζικώτερα μέτρα διὰ τὴν τοσοῦτον ἐξυμνουμένην ἀποκέντρωσιν, ἀλλὰ τοὐναντίον αἴρεται αὕτη τελείως καὶ ὅτι δεινὴ συμφορὰ ἀπειλεῖ τὴν ἐκπαίδευσιν, ἂν τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον καταστῇ νόμος τοῦ Κράτους. Ἂς ἴδωμεν ἤδη τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς καὶ τὰ προσόντα τῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως. Δι’ ἄλλης διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου, καθιστᾶτε τοὺς ἐπιθεωρητὰς τελείως ὑποχειρίους τῷ Ὑπουργῷ, διὰ τῆς ἀπ’ εὐθείας τιμωρίας, ἐνῷ σήμερον ὁ ἐπιθεωρητὴς δὲν τιμωρεῖται. Διορίζετε ἐπιθεωρητὴν ἄνευ οὐδεμιᾶς δοκιμασίας, ἐνῷ κατὰ τὸ καθεστὼς διὰ νὰ διορισθῇ ἐπιθεωρητὴς ἐν τῇ μέσῃ ἐκπαιδεύσει, ὑφίστατο δοκιμασίαν οὗτος ἐνώπιον ἐπιτροπῆς πολυμελοῦς ἐκ καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, ὁρίζετε δὲ διὰ τὸν ἐπιθεωρητὴν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως μεγαλείτερα προσόντα, ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὁρίζετε διὰ τὸν γενικὸν ἐπιθεωρητήν, καὶ ἐπὶ πλέον ἔχετε τὸ δικαίωμα τῆς ἀπ’ εὐθείας τιμωρίας τῶν λειτουργῶν τῆς δημοτικῆς καὶ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Καθιεροῦται ὁ θεσμὸς τῶν Γεν. Ἐπιθεωρητῶν καὶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον καταρτίζονται οἱ ἐπιθεωρηταὶ καὶ οἱ γενικοὶ καὶ οἱ ἄλλοι ἐπιθεωρηταί, ὥστε προτιμότερον θὰ ἦτο νὰ μὴ ὑπῆρχε τελείως γενικὸς ἐπιθεωρητής, καὶ νὰ ἀνετίθεντο τὰ καθήκοντα ταῦτα, τὰ πολλαπλᾶ, τοῦ ἄρθρου 15 εἰς ἕν τῶν μελῶν τοῦ Συμβουλίου, διότι ὁ διορισμὸς αὐτοῦ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, ὁ ὁποῖος καθίσταται ἀπόλυτον δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ, τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον δι’ αὐτὸν εἶναι τοιαῦτα, ὥστε νὰ μὴ ἔχῃ οὗτος τὰς ἀναγκαίας ἐκείνας γνώσεις, τὰς ὁποίας ἠθέλετε νὰ ἔχῃ ὁ ἐπιθεωρητὴς ὁ ὁποῖος πρόκειται ν’ ἀσκήσῃ ἔλεγχον ἐπὶ τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ τῆς ἐκπαιδεύσεως, τὸ ὁποῖον ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον θὰ ἀποτελῆται ἐκ προσώπων ἀνωτέρας μορφώσεως καὶ ὑπὸ παιδαγωγικὴν καὶ ὑπὸ πᾶσαν ἄλλην ἔποψιν, διότι ὅσον εὐεργετικὸς τόσον καὶ ἐπικίνδυνος εἶναι ὁ θεσμὸς τῶν ἐπιθεωρήσεων ὅταν δὲν τύχῃ καταλλήλων ἀνθρώπων. Ὁ ἐπιθεωρητὴς πρέπει νὰ εἶναι ἠθικῶς ἄμεμπτος καὶ χαρακτῆρος χαλυβδίνου, ἀνώτερος δὲ τῶν ὑφισταμένων του καὶ ὡς πρὸς τὴν γενικὴν καὶ τὴν ἐπιστημονικὴν μόρφωσιν, ἐπὶ πλέον δὲ εἰδικὸς παιδαγωγὸς διότι ἐκτὸς τοῦ ὅτι θὰ χρησιμεύσῃ ὡς ὁδηγὸς καὶ σύμβουλος τῶν ὑφισταμένων του, θ’ ἀνακαλύπτῃ καὶ θὰ διορθώνῃ πάσας τὰς ἐλλείψεις τῶν σχολείων. Ἄνευ τῶν προσόντων τούτων εἶναι ἀδύνατον ὁ Γεν. Ἐπιθεωρητὴς νὰ ἐκτελέσῃ τὰ εὐρέα καθήκοντα, ἅτινα τῷ ἀνατίθενται διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Ἀλλ’ οὔτε καὶ ὁ ἐπιθεωρητὴς τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ λαμβανομένης κατὰ προτίμησιν ἐκ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ ἐκ τῶν ἑλληνοδιδασκάλων τῆς χθές. Ἀλλὰ δύναταί τις νὰ ἀντιτάξῃ εἰς ταῦτα τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι ἔχομεν σπάνιν εἰδικῶν ἀνδρῶν. Ποῦ θὰ εὕρωμεν τοὺς εἰδικοὺς ἄνδρας διὰ τὰ μέλη τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου, διὰ τοὺς γενικοὺς ἐπιθεωρητὰς καὶ τοὺς ἐπιθεωρητὰς τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως; Δὲν ἕπεται ὅμως ἐκ τούτου ὅτι πρέπει νὰ διορισθῶσιν εἰς τὰς θέσεις ταύτας πρόσωπα ἀκατάλληλα καὶ ἑλληνοδιδάσκαλοι ἀκόμη ἐπιθεωρηταὶ καὶ οὕτω διὰ τῆς στρατολογίας προσώπων ἀκαταλλήλων ν’ ἀποκτήσωμεν ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον καὶ ἐπιθεωρητὰς οὓς θὰ ἔχωμεν ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν εἰς τὴν ῥάχιν μας, ἀνθρώπους ἀνικάνους καὶ ἀκαταλλήλους διὰ τὸ ἔργον, διὰ τὸ ὁποῖον τοὺς προορίζει ὁ κ. Ὑπουργός. Τέλος θὰ ἦτο καλλίτερον νὰ μείνουν αἱ περισσότεραι θέσεις κεναὶ μέχρις ὅτου ἐπανέλθουν ἐκ τῆς Ἑσπερίας οἱ καθ’ ἑκατοντάδας ἐκεῖ ἀποσταλησόμενοι, 60 ἤδη λειτουργοὶ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ 40 τῆς δημοτικῆς ἔχουσι σταλῆ πρὸς εὐρυτέρας σπουδὰς καὶ ὅταν αὐτοὶ ἐπανέλθωσι μεμορφωμένοι τελείως, ἀφοῦ θὰ ἐγκύψωσιν εἰδικῶς εἰς μελέτας παιδαγωγικάς, νὰ καταλάβουν τὰς θέσεις τῶν ἐπιθεωρητῶν καὶ συμβούλων, διότι ἄλλως θὰ προκύψῃ τὸ ἄτοπον ὅτι οὗτοι ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν 20–30 θὰ στενάζουσιν ὑπὸ τὸν ζυγὸν συμβουλίου τοιούτου, ὡς καταρτίζεται ἐξ ἐπιθεωρητῶν πολὺ κατωτέρων αὐτῶν. Ἕκαστος ἐννοεῖ ὁποῖα τὰ δεινὰ ἀπειλοῦν τὴν ἐκπαίδευσιν, ὅταν οἱ ἀρτιώτερον μεμορφωμένοι ὑποκύπτουν ὑπὸ τὸ βάρος ἀνικάνων προϊσταμένων, τελείως ἀκαταλλήλων διὰ τὸ ἔργον τῶν ἀνθρώπων, ἥσσονος ἐπιστημονικῆς μορφώσεως ἐκείνων τοὺς ὁποίους θὰ ἐλέγχουν, ἐκείνων τῶν ὁποίων θὰ ὑποδείξωσι τὰ σφάλματα καὶ τὰ ἐλαττώματα. Ἡ τοιαύτη διαρρύθμισις τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὡς πρὸς τὸν καταρτισμὸν καὶ τὰ προσόντα τῶν ἐπιθεωρητῶν καταλύει τελείως τὴν ἀρχὴν τῆς ἀποκεντρώσεως, ἡ ὁποία τόσον ἀγαθὰ ἐπέφερεν καὶ ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει καὶ ἐν τῇ ἀναπτύξει τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ· καὶ ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν θὰ ἐπιμείνῃ καὶ θὰ δεχθῇ ὅλας ἐκείνας τὰς τροπολογίας τὰς ὁποίας θὰ ὑποβάλωμεν εἰς αὐτὸν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐν τῇ σπουδῇ, Κύριοι Βουλευταί, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν πρῶτον πάντων τὸ νομοσχέδιον περὶ διοικήσεως τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἐλησμόνησεν ὅτι κατέλυσε τοὺς νόμους περὶ μονιμότητος τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως καὶ περὶ προαγωγῆς τῶν λειτουργῶν τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως διὰ τοῦ ἄρθρου 20 τοῦ νομοσχεδίου του δι’ οὗ καταργεῖ τὸν νόμον ͵ΓΩΚΗʹ περὶ Κεντρικοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως καὶ ͵ΒΨΑʹ καὶ ͵ΓΨΛΒʹ «περὶ συστάσεως Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως καὶ περὶ διορισμοῦ Ἐπιθεωρητῶν». Διὰ τῶν νόμων τούτων, καὶ ἄρχομαι ἀπὸ τῶν νόμων τῶν τελευταίων δι’ ὧν καθωρίσθη ἡ μονιμότης τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, διὰ τούτων, λέγω, δὲν ἐπετρέπετο ἡ ἀπόλυσις αὐτῶν δι’ οὐδένα ἄλλον λόγον εἰμὴ διὰ τοὺς ἀναφερομένους ἐν τοῖς ἄρθροις 11 καὶ 12 τοῦ νόμου τούτου λόγους. Λησμονήσαντες τοῦτο, θεσπίζετε ὅτι τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον, ὡς τὸ ἱδρύετε γνωμοδοτεῖ περὶ ἀπολύσεως τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Ἡ ἀπόλυσις τῶν λειτουργῶν τούτων ἦτο μέχρι τοῦδε ἡ ἀνωτέρα τῶν πειθαρχικῶν ποινῶν, ὑμεῖς δὲ ἔχετε τώρα ἀπόλυτον πλέον τὸ δικαίωμα τῆς ἀπολύσεως αὐτῶν. Αὐτὰ τὰ ἄτοπα θὰ ἔχῃ ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διοικήσεως πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανώσεως τῆς Ἐκπαιδεύσεως, διότι ἐν ἄρθρῳ 3 § 5 τοῦ νομοσχεδίου, τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον ἀποφασίζει περὶ ἀπολύσεως τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, δὲν καθορίζεται δὲ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἡ ἀπόλυσις αὕτη ὡς πειθαρχικὴ τιμωρία τοῦ ἀπολυομένου. Οὕτω ἀπὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου μέχρι τῆς ψηφίσεως τοῦ ὀργανωτικοῦ νομοσχεδίου, δι’ οὗ ὁρίζονται αἱ περιπτώσεις τῆς ἀπολύσεως τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως καταλύετε τὴν μονιμότητα τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, διότι θὰ δώσητε τὸ δικαίωμα εἰς τὸ Συμβούλιον νὰ ἀποφασίζῃ δι’ οἱονδήποτε λόγον τὴν ἀπόλυσιν αὐτοῦ καὶ ὁ Ὑπουργὸς ὑποχρεωτικῶς ἐντὸς 15 ἡμερῶν θὰ ἐκτελέσῃ τὴν ἀπόφασιν ταύτην. Εἶσθε λοιπὸν ὑποχρεωμένος ἂν δὲν θέλητε νὰ καταλύσητε τὴν μονιμότητα καὶ λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως ἢ νὰ περιλάβητε τὰς περιπτώσεις τῆς ἀπολύσεως αὐτῶν λόγῳ πειθαρχικῶν παραβάσεων ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ, ἢ πρέπει νὰ ἀναμείνητε τὴν ψήφισιν τοῦ περὶ ὀργανώσεως τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως νομοσχεδίου καὶ κατόπιν νὰ ψηφίσητε τὸ περὶ διοικήσεως αὐτῆς. Καὶ ἐνῷ οὕτω καταλύετε τὸν νόμον περὶ μονιμότητος τῶν λειτουργῶν τῆς Μ. Ἐκπαιδεύσεως δὲν ἀποκνεῖτε νὰ καταλύσητε καὶ τὸν νόμον τὸν προνοοῦντα περὶ προαγωγῆς τῶν λειτουργῶν τῆς δημοτ. Ἐκπαιδεύσεως. Εἰς τὸ ἐδάφιον 6 τοῦ ἄρθρου 3 ἀναφέρεται ὅτι τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον θὰ γνωμοδοτῇ περὶ προαγωγῆς τῶν λειτουργῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ὁ ὑφιστάμενος νόμος, τὸν ὁποῖον καταργεῖτε, ὁμιλεῖ περὶ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον προάγονται οἱ λειτουργοὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ὁ ὑφιστάμενος νόμος ὁρίζει ὅτι οἱ δημοδιδάσκαλοι ὑφίστανται προαγωγικὰς ἐξετάσεις καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἐπιτύχωσιν εἶναι πλέον ὑποχρέωσις διὰ τὸν Ὑπουργὸν ὁ διορισμὸς τῶν οὕτως προαγομένων λειτουργῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Καταλύετε τὸν νόμον αὐτὸν καὶ δὲν ψηφίζετε τὸν ὀργανωτικὸν τῆς δημοτ. ἐκπαιδεύσεως νόμον, τὸν ὁρίζοντα τὸν τρόπον τῆς προαγωγῆς των καὶ τοιουτοτρόπως τὸ δικαίωμα τῆς προαγωγῆς, τὸ ὁποῖον ἔχουσιν αὐτοὶ ἐκ τοῦ ὑφισταμένου νόμου καὶ τὸ ὁποῖον καταργεῖτε, τὸ παραδίδετε εἰς χεῖρας τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου τὸ ὁποῖον ἱδρύετε, καὶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἀφήνετε καὶ τοὺς λειτουργοὺς αὐτοὺς τῆς δημοτ. ἐκπαιδεύσεως ἕρμαια εἰς χεῖρας τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου.

§118Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸ στʹ ἐδάφιον εἶναι;

§119Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Μάλιστα. Ἐκεῖ ἔνθα λέγει «κατὰ τὰς διατάξεις τῶν περὶ τούτου νόμων» ποῖον νόμον; Δὲν ἔχετε νόμον, καὶ τὸν ὑφιστάμενον νόμον περὶ προαγωγῆς τὸν καταργεῖτε διὰ τοῦ ἄρθρου 20.

§120Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ποῖον;

§121Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Περὶ προαγωγῆς. Τὸν καταργεῖτε. Νόμον ἄλλον δὲν ἔχετε νὰ ὁμιλῇ περὶ προαγωγῆς. Ἐπὶ τῇ βάσει τίνος νόμου θὰ προτείνητε τὴν προαγωγὴν τῶν λειτουργῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως; Αὐτὰ εἶναι λοιπὸν τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἔχει ἡ σπουδὴ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου σας, προτοῦ νὰ ζητήσητε νὰ ψηφισθῇ ἡ ὀργάνωσις τῆς ἐκπαιδεύσεως διότι ἔχω τὴν γνώμην ὅτι πλέον ὡρίμασεν ἡ ἰδέα ὅτι τὸ σύστημα τὸ ἐκπαιδευτικὸν τὸ ὑπάρχον, πρέπει νὰ ὀργανωθῇ ἐπὶ τὸ τελειότερον καὶ οὐδεὶς θὰ ἦτο ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἠρνεῖτο πρὸς ὑμᾶς τὴν ἐπιψήφισιν ὀργανωτικῶν νομοσχεδίων τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἠδύνατο νὰ ἐπιφέρῃ τις τροπολογίας, ἠδύνατο νὰ συζητήσῃ ἐπ’ αὐτῶν, ἀλλ’ οὐδεὶς θὰ ἠρνεῖτο ψῆφον οὔτε εἰς σᾶς οὔτε εἰς πάντα εἰσηγητὴν νέου ἐκπαιδευτικοῦ συστήματος, ἀφοῦ τὸ ὑπάρχον δὲν εἶναι τὸ προσῆκον καὶ ὅτι εἶναι πλέον καιρὸς νὰ μεταρρυθμισθῇ. Εὐκολώτερον θὰ ἐψηφίζοντο τὰ νομοσχέδιά σας περὶ ὀργανώσεως ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ζητεῖτε νὰ προτάξητε περὶ διοικήσεως τῆς δημοτικῆς καὶ μέσης ἐκπαιδεύσεως, διότι ἐνῷ πλεῖσται ὅσαι φωναὶ ἠκούσθησαν κατὰ τῶν νομοσχεδίων ἐκείνων, καὶ οἱ ἔχοντες ἀντιρρήσεις κατ’ αὐτῶν δὲν εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ζητήσωσι τὴν ἀπόρριψιν τῶν νομοσχεδίων, ἀλλὰ τὴν τροπολογίαν αὐτῶν, διὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ διοικήσεως, οὐδεμία φωνὴ ἠκούσθη ὅτι πρέπει νὰ προτιμηθῇ. Καὶ ἐκεῖνοι ἀκόμη οἱ ὁποῖοι κόπτονται ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ ὑπὲρ τῶν νομοσχεδίων σας, καὶ ἐκεῖνοι ἀκόμη λέγουσιν ὅτι πρέπει τὸ νομοσχέδιον περὶ διοικήσεως νὰ μὴ ψηφισθῇ διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν τὸν θάνατον τῆς ἐκπαιδεύσεως.

§122Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν τὸ ἀνέγνωσα.

§123Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐδημοσιεύθη χθὲς ὑπόμνημα. Ἐγὼ τὸ ἀνέγνωσα. Καὶ αὐτοὶ λοιπὸν οἱ μεγαλείτεροι συνήγοροι καὶ ὑποστηρικταὶ τῶν νομοσχεδίων σας, ἔχουσι τὴν γνώμην ὅτι δέον νὰ προψηφισθῇ ἡ ὀργάνωσις, καὶ αὐτοὶ ἀκόμη ἐπιμένουσι καὶ ζητοῦσι νὰ προηγηθῇ ἡ ὀργάνωσις τῆς διοικήσεως. Καὶ θὰ εἶναι καθῆκον παντὸς δυναμένου νὰ παράσχῃ τὴν συνδρομήν του εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ὀργανωτικοῦ ἔργου, ἀφοῦ ἐπιφέρει καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τὰς ἀναγκαίας τροποποιήσεις, ἀλλ’ ὑποχρεούμεθα νὰ ἀποκρούσωμεν τὴν κατὰ προτίμησιν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ διοικήσεως, τοῦ ὁποίου ἡ προψήφισις τοιαῦτα δεινὰ θὰ ἔχῃ ἐπακόλουθα διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν. Δι’ ἐμέ, τουλάχιστον, ἡ ἐπιμονὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι ἀκατανόητος τελείως, μετὰ δήλωσίν του μάλιστα ὅτι τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως λειτουργεῖ. Ἰδοὺ τί γράφει τὸ Ὑπόμνημα τῶν συνηγόρων τοῦ νομοσχεδίου σας (ἀναγινώσκει)· «Ἂς ἐπιτραπῇ καὶ εἰς ἡμᾶς νὰ παρατηρήσωμεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον περὶ διοικήσεως προϋποθέτει τὴν προηγουμένην ψήφισιν τῆς ὀργανώσεως ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει καὶ δὲν θεωροῦμεν ἀναγκαίαν τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ διοικήσεως πρὸ ταύτης κτλ.».

§124ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τίς τὰ λέγει αὐτά;

§125ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τίνες εἶναι ὑπογεγραμμένοι κάτωθεν;

§126Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Γληνός, διευθυντὴς Διδασκαλείου, καὶ λοιποί. Εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι λέγουσιν, ὅτι πρέπει ἀναποδράστως νὰ ψηφισθοῦν τὰ νομοσχέδιά σας καὶ αὐτοὶ ἀκόμη οἱ ἐνθερμότεροι συνήγοροι καὶ οἱ ἐνθερμότεροι ὑποστηρικταὶ τῶν νομοσχεδίων σας λέγουσιν ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνητε εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου τοῦ διοικητικοῦ πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανώσεως! Καὶ σεῖς εἶσθε ἀνένδοτος! Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τὴν τοιαύτην ἐπιμονήν σας, ἀφοῦ καὶ ἡ Φιλοσοφικὴ Σχολὴ τοῦ Πανεπιστημίου σύσσωμος διὰ παμψηφίας ὑπέδειξεν, ὅτι πρέπει νὰ ἐπακολουθήσῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τῆς ἐκπαιδευτικῆς ὀργανώσεως· καὶ ἄλλοι καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης εἰδικοὶ ἄνδρες, ἀσχολούμενοι περὶ τὰ ἐκπαιδευτικά, σᾶς ὑπέδειξαν τοῦτο, ἀλλὰ καὶ μεθ’ ὅλα ταῦτα σεῖς ἐννοεῖτε νὰ καταστήσετε νόμον τοῦ Κράτους τὴν διοίκησιν χωρὶς νὰ ψηφίσητε τὴν ὀργάνωσιν τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἐκτὸς λοιπὸν τῶν ἀτόπων τούτων, τὰ ὁποῖα θὰ προκύψουν ἐκ τῆς προψηφίσεως τοῦ περὶ διοικήσεως νομοσχεδίου καὶ τὰ ὁποῖα σᾶς ὑπέδειξα, θὰ προκύψῃ καὶ ἕτερον ἄτοπον τὸ ἑξῆς. Διὰ τοῦ ἐδαφίου 9 τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νομοσχεδίου, δίδετε τὸ δικαίωμα εἰς τὸ Συμβούλιον τὸ ἐκπαιδευτικὸν «νὰ ἐπικυροῖ ἢ νὰ ἀκυροῖ τὰς περὶ μεταθέσεως τῶν λειτουργῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως προτάσεις τῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων καὶ τὰς περὶ ἐπιβολῆς προστίμου μείζονος τοῦ ἡμίσεος» καὶ τὰς ποινὰς αὐτάς «δύναται καὶ νὰ τὰς τροποποιῇ καὶ ἐπὶ τὸ ἐπιεικέστερον». Διὰ τοῦ ἐδαφίου τούτου θέλετε νὰ ἐπαναφέρητε τὴν διάταξιν τὴν ὁποίαν ἐψηφίσατε διὰ τοῦ τελευταίου νόμου 102 περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου περὶ δικαιοδοσίας τοῦ Κεντρικοῦ Συμβουλίου, δι’ οὗ τὸ συμβούλιον τοῦτο δικάζον κατ’ ἔφεσιν κατὰ τῶν ἀποφάσεων τῶν τοπικῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων, ὄχι μόνον ἀκυροῖ ταύτας, ἀλλὰ καὶ τροποποιεῖ ταύτας ἐπὶ τὸ ἐπιεικέστερον. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἤδη τὸ δικαίωμα τῆς ἀπολύσεως, τῆς μεταθέσεως καὶ τῆς τιμωρίας, διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας ἀνατίθεται εἰς τὰ τοπικὰ συμβούλια τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, πῶς θὰ γνωμοδοτήσῃ αὐτὸ τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον περὶ ἀπολύσεως λειτουργῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ περὶ μεταθέσεως καὶ τιμωρίας αὐτῶν, ἀφοῦ αὐτὸ τὸ δικαίωμα ἔχει τὸ Κεντρικὸν Ἐποπτικὸν Συμβούλιον τὸ ὁποῖον ἱδρύει; Καὶ ἡ διάταξις αὕτη πρέπει νὰ μεταρρυθμισθῇ, τιθεμένου ὅτι τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον ἐκδικάζει κατ’ ἔφεσιν τῶν διδασκάλων τὰς περὶ ἀπολύσεως κλπ. ἀποφάσεις τῶν τοπικῶν συμβουλίων. Ἰδοὺ καὶ ἄλλη ἀπόδειξις τῆς σπουδῆς μεθ’ ἧς ἐπιδιώκετε τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου του καὶ μεθ’ ὅλας τὰς τροποποιήσεις, ἃς ἐκάμετε μετὰ τὴν αʹ συζήτησιν αὐτοῦ. Εἶχον τὴν ἐλπίδα, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως δὲν θὰ ἐπέμενεν ἐπὶ πλέον νὰ ἐπιζητήσῃ τὴν εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ θὰ ἀνέβαλεν αὐτὸ νὰ μελετηθῇ καλλίτερον, διότι καὶ αἱ τροποποιήσεις τὰς ὁποίας ἐκάματε, τὰς ἐκάματε μετὰ τοιαύτης σπουδῆς, ὥστε δὲν ἐδώκατε τὸν καιρόν, ὑποθέτω, εἰς τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ ἀσχοληθῇ περὶ τούτου σπουδαίως, νὰ μελετήσῃ ταύτας καὶ νὰ κρίνῃ ἂν ὄντως τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ διοικήσῃ τελείως τὴν ὀργανουμένην ἐκπαίδευσιν, τὴν ὁποίαν διὰ τῶν νέων νομοσχεδίων τῶν ὀργανωτικῶν ἐπαγγέλλεσθε, ἂν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἐμπεδώσῃ διὰ ριζικωτέρων μέτρων τὴν ἀποκέντρωσιν, τὴν ὁποίαν τόσον ἐκθειάζετε. Πρέπει νὰ δοθῇ καιρὸς καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης διὰ νὰ μελετηθῇ τὸ νομοσχέδιον καλλίτερον καὶ νὰ μὴ ἐπιζητῆται ἡ ἐπιψήφισις ἑνὸς τόσον σπουδαίου νομοσχεδίου ἐξ ὑφαρπαγῆς. Δὲν θὰ θελήσω, κ. Βουλευταί, νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, ἐξετάζων ἐν λεπτομερείᾳ τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουσι τὴν διαίρεσιν τοῦ συμβουλίου εἰς δύο συμβούλια, ἓν διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν καὶ ἕτερον διὰ τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν, διότι τὰ λεχθέντα εἰς παρελθοῦσαν συνεδρίασιν καὶ τὰ προταθέντα παρὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων τῆς πλειονοψηφίας εἶναι τοιαῦτα, ὥστε πᾶς ὁ ὁποῖος θὰ ἐπεχείρει καὶ αὖθις νὰ ὑποδείξῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὴν ἀνάγκην τῆς διαιρέσεως τοῦ συμβουλίου, νὰ μὴ ἔχῃ πολλὰ ἐπιχειρήματα, διότι θὰ ἐθεωροῦντο ταῦτα ὡς ἐξηντλημένα· ἀπόδειξις δὲ εἶναι ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀναγνωρίζει, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνυπάρξωσιν ἐν ἑνιαίῳ συμβουλίῳ ἡ διοίκησις τῆς μέσης καὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως οὕτω δὲ ἀπεδέχθη ἐν μέρει τὴν πρότασιν τῶν κ. Συναδέλφων καὶ διήρεσε τὸ συμβούλιον εἰς γενικὰς συνεδρίας καὶ εἰς εἰδικὰς κοινὰς ἢ κατὰ τμήματα συνεδρίας. Ἀλλὰ καὶ πάλιν τὸ διατηρεῖ ἑνιαῖον εἰς τὰς γενικὰς συνεδρίας, προκειμένου νὰ ἀποφανθῇ τοῦτο περὶ ζητημάτων ἀναγραφομένων ἐν τοῖς ἐδαφίοις 1 καὶ 2 τοῦ ἄρθρου 3, μολονότι ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι καὶ ἐνταῦθα δέον νὰ εἶναι διῃρημένον τὸ συμβούλιον, διότι τὰ καθήκοντα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀναγράφονται ἐν τοῖς ἐδαφίοις τούτοις, καὶ ἰδίᾳ ἡ σύνταξις τοῦ προγράμματος, ἀπαιτοῦσι εἰδικὴν μόρφωσιν, εἰδικὴν ἐνασχόλησιν καὶ περὶ τούτων πρέπει νὰ ἀποφαίνηται εἰδικὸν συμβούλιον. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἠδύνατό τις ἐπὶ τέλους εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ ὑποχωρήσῃ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξωσι, κ. Ὑπουργέ, τὰ συμβούλια ὡς καθορίζετε ἐν τῷ νομοσχεδίῳ σας μὲ τὴν διαίρεσιν αὐτὴν εἰς τμήματα, διότι ἐνῷ ἀναγνωρίζετε ὅτι πρὸς διεκπεραίωσιν ὅλων τῶν λοιπῶν ἔργων (ἀπὸ τοῦ ἐδαφίου γʹ—θʹ ἀνατίθενται εἰς εἰδικὰ συνέδρια, ἐν τούτοις δὲν ἠδυνήθητε κατ’ ἄλλον τρόπον νὰ διορθώσητε τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ παρελάβατε ἐκ τοῦ ἐδαφίου ϛʹ διάταξιν διοικητικὴν καὶ ἀνεγράψατε ταύτην μεταξὺ τῶν ὀργανωτικῶν καθηκόντων τοῦ συμβουλίου. Ἐπάθατε πάλιν σύγχυσιν· δὲν ἠδυνήθητε νὰ συγχωνεύσητε τὰς διατάξεις εἰς ἓν συμβούλιον, διότι τοῦτο πρέπει νὰ εἶναι διῃρημένον. Ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πλέον περιεπέσατε καὶ εἰς ἕτερον ἄτοπον, ἐν τῇ ἐπιμονῇ σας νὰ καταστήσητε τὸ Συμβούλιον ἑνιαῖον. Ἀναγράφετε διάταξιν δι’ ἧς εἰς αὐτὸ τοῦτο τὸ συμβούλιον ἀνατίθεται διὰ πράξεως αὐτοῦ ἡ κατάταξις εἰς ἑκάτερον τῶν τμημάτων τῶν μελῶν τοῦ συμβουλίου. Ἀλλ’ ἂν ἡ κατάταξις τῶν μελῶν κατὰ τμήματα ἀφεθῇ εἰς αὐτὸ τοῦτο τὸ συμβούλιον ἀνεξελέγκτως, πῶς θὰ ἀσφαλισθῇ ἡ διαίρεσις αὐτοῦ εἰς τμήματα;

§127Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Προσθέτω ἀναλόγως τῆς εἰδικότητος αὐτῶν.

§128Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Δὲν ἐξεύρω τοῦτο.

§129Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Προσθέτω τοῦτο τώρα.

§130Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Δὲν ἔχετε αὐτὸ καὶ δι’ αὐτὸ σᾶς εἶπον ὅτι δὲν πρέπει νὰ σπεύδητε.

§131ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔννοια σας· ὅλα καλὰ γινόμενα εἶναι.

§132Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ εἶναι ἄριστα, διότι ὅλοι ἐπιδιώκομεν ἕνα σκοπόν. Μὴ νομίσητε δὲ ὅτι ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ὁμιλῶν, ἔχω σκοπὸν νὰ ἀντιπολιτευθῶ τὸν κ. Ὑπουργόν. Οὐδένα εἶχον τοιοῦτον σκοπὸν καὶ οὐδεμίαν πρὸς τοῦτο διάθεσιν. Ἐπιθυμῶ μόνον, ἐν τόσῳ σπουδαῖον νομοσχέδιον ὡς τὸ συζητούμενον, νὰ μὴ ψηφισθῇ μὲ τόσας ἀτελείας καὶ τόσας ἀντιφάσεις ἃς παρουσιάζει. Αὐτὸν τὸν σκοπὸν ἐπιδιώκω σήμερον καὶ δὲν προτίθεμαι νὰ ἀσκήσω κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ ἔλεγχον. Ἐὰν ἤσκησα εἰς τὸ παρελθὸν ἔλεγχον, ἤσκησα τοῦτον ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς εὐπρεπείας, ἐντὸς τῶν ὁρίων τῶν καθηκόντων, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλει ὁ κανονισμὸς τῆς Βουλῆς, τὸν ὁποῖον οὐδέποτε ὑπερέβην ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ τὸν ὁποῖον οὐδέποτε θὰ ὑπερβῶ. Καὶ νομίζετε ὅτι ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μας δὲν ἔχομεν προσωπικὰ ζητήματα, διὰ νὰ ἐλέγξω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ προσωπικῶν ζητημάτων; Ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ θεωρήσω τὴν Βουλὴν πεδίον προσωπικῶν ἀντεγκλήσεων. Ἐὰν ἤλεγξα ἄλλοτε αὐτὸν διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, ἐὰν ὡμίλησα κατὰ τῶν μονοταξίων σχολείων, ὡμίλησα ἐκ πεποιθήσεως καὶ παρακαλῶ νὰ ἀρθῇ πᾶσα παρεξήγησις.

§133Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐλέχθη τοιοῦτον.

§135Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἦτο ἀναγκαῖον νὰ δώσω τὰς ἐξηγήσεις ταύτας εἰς τὴν Βουλήν. Ἔλεγον λοιπὸν ὅτι ἡ εἰς ἑκάτερον τῶν τμημάτων κατάταξις τῶν μελῶν τοῦ συμβουλίου, γινομένη διὰ πράξεως αὐτῶν τῶν μελῶν τοῦ Συμβουλίου, κυρουμένη δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ, καθιστᾷ φαινομενικὴν τὴν διαίρεσιν αὐτοῦ ὡς καὶ ἡ ἑτέρα διάταξις τοῦ νὰ προσδιορίζῃ ὁ πρόεδρος τοῦ Συμβουλίου τὰς εἰς τὴν ἁρμοδιότητα ἑκατέρου τῶν τμημάτων ἀναφερομένας ὑποθέσεις. Τέλος πάντων κ. Ὑπουργέ, ὁ πρόεδρος τοῦ Συμβουλίου θὰ κανονίσῃ ποῖαι ὑποθέσεις ὑπάγονται εἰς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν καὶ ποῖαι εἰς τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν.

§136Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Πῶς θὰ γίνῃ;

§137Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἰδού. Νὰ κάμητε δύο συμβούλια διὰ νὰ μὴ ἔχητε αὐτὴν τὴν ἀπορίαν. Πῶς θὰ γίνῃ κατ’ ἄλλον τρόπον; Διότι βεβαίως ἐὰν εἷς πρόεδρος τοῦ Συμβουλίου θελήσῃ αὐθαιρέτως μίαν ὑπόθεσιν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως νὰ τὴν παραπέμψῃ εἰς τὴν δημοτικὴν καὶ τανάπαλιν, τί θὰ γίνῃ;

§138Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Θὰ τὴν ἐπιστρέψω.

§139Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Θέλω νὰ ἀποδείξω διὰ τούτου, ὅτι προσπαθεῖτε νὰ ὁρίσητε τὰ ὅρια τῆς δικαιοδοσίας τοῦ συμβουλίου, τὸ ὁποῖον δέχεσθε μόνον διῃρημένον εἰς τμήματα· ἀλλ’ ἐν τῇ κατὰ τμήματα ταύτῃ διαιρέσει, περιπίπτετε εἰς σύγχυσιν, μὴ δυνάμενοι νὰ καθορίσητε σαφῶς, οὔτε τὰ μέλη τῶν κεχωρισμένων τμημάτων οὔτε τὰς ὑποθέσεις ἑνὸς ἑκάστου ἐξ αὐτῶν. Περιπίπτετε εἰς σύγχυσιν, ἥν τόσον προσπαθεῖτε νὰ ἀποφύγητε διὰ τῶν ὀργανωτικῶν νομοσχεδίων, σύγχυσιν ἡ ὁποία ὑπῆρχε μέχρι τοῦδε ἐν τῇ ὀργανώσει τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ὅταν παρενοήθη ὁ σκοπὸς τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως διὰ τῆς προσθήκης δύο τάξεων ἑλληνικοῦ σχολείου εἰς αὐτήν, βεβαίως ὑπῆρξε σύγχυσις καὶ ὀρθῶς ἐπράξατε νὰ διαλύσητε αὐτήν. Ἀλλ’ εὑρίσκεσθε εἰς ἀντίφασιν, κ. Ὑπουργέ, διότι ἐνῷ εἰς τὰς εἰσηγητικὰς ἐκθέσεις τοῦ νομοσχεδίου, θέλετε δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν αὐτοτελῆ καὶ ἀνεξάρτητον, θέλετε δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, ἐκπληροῦσαν ἰδίους σκοποὺς αὐτοτελεῖς· ἵνα παράσχῃ εἰς τὰ τέκνα τοῦ λαοῦ πρὸς τῇ ἀνθρωπιστικῇ μορφώσει καὶ τὰς ἀναγκαίας γνώσεις καὶ δεξιότητας αἱ ὁποῖαι θὰ χρησιμεύσωσιν εἰς τὸν πρακτικὸν αὐτῶν βίον· δὲν θέλετε τὴν ἐκπαίδευσιν ἐπάλληλον, ἀλλὰ παράλληλον, θέλετε τὴν ἐκπαίδευσιν χωριστήν, θέλετε τὴν ἐκπαίδευσιν αὐτοτελῆ, μόλα ταῦτα θέλετε τὴν διοίκησιν ἑνιαίαν, καὶ μόνιμον δικαιολογίαν τοῦ ἑνιαίου συμβουλίου φέρετε ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει, ὅτι εἷς εἶναι ὁ γενικὸς σκοπός, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει ἡ ἐκπαίδευσις, ὅτι ὅλοι οἱ διδάσκαλοι τείνουσιν εἰς τὸ αὐτὸ ἰδεῶδες. Ὁ τρόπος ὅμως κατὰ τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκεται ἡ πραγματοποίησις τῆς ἑνότητος δὲν εἶναι ὀρθή. Συγκεντροῦται εἰς ἓν συμβούλιον ὅλος ὁ ὄγκος τῶν ὀργανωτικῶν καὶ διοικητικῶν ἔργων, ὁ ἀναφερόμενος εἰς τὴν ὅλην διοίκησιν (ἄρθρ. 3 τοῦ νομοσχ.). Ἐνῷ δὲ ὡς ἀπέδειξα τὸ Συμβούλιον τοῦτο ἀντιστρατεύεται πρὸς τὴν ἰδέαν τῆς ἀληθοῦς ἀποκεντρώσεως, ἀντιστρατεύεται καὶ πρὸς τὴν ἰδέαν τοῦ σκοπίμου τῆς ἐργασίας, διότι ἀποτελούμενον ἐξ ἑτερογενῶν καὶ πολλῶν στοιχείων τὸ Συμβούλιον, εἶναι ἀδύνατον νὰ λειτουργήσῃ. Ἄλλως δὲ ὅσον κοινοὶ καὶ ἂν εἶναι οἱ γενικοὶ σκοποὶ οὓς ἐπιδιώκει ἡ ἐκπαίδευσις, ὑπάρχουσιν ὅμως διαφοραὶ ὡς πρὸς τοὺς μερικοὺς σκοποὺς καὶ τὰ μέσα τῆς ἐπιτάξεως αὐτῶν. Καὶ ὅταν διάφοροι εἶναι οἱ μερικοὶ σκοποὶ οἱ ἐπιδιωκόμενοι, διάφορα πρέπει νὰ εἶναι καὶ τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα θὰ συντελέσουν πρὸς ἐπιδίωξιν τῶν μερικῶν σκοπῶν, τοὺς ὁποίους ἐπιδιώκει κεχωρισμένως ἡ δημοτικὴ καὶ κεχωρισμένους ἡ μέση ἐκπαίδευσις. Πρέπει, κ. Ὑπουργέ, νὰ μὴ γνωρίζητε τὴν ἀντίθεσιν τὴν ὑπάρχουσαν μεταξὺ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τὴν ἀντίθεσιν τὴν ὑπάρχουσαν μεταξὺ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, διὰ νὰ θέλητε νὰ ἑνώσητε αὐτὰς ἐν τῷ αὐτῷ συμβουλίῳ. Οὐδέποτε θὰ ἔχητε ἀπόφασιν. Πλήρης ἀντίθεσις γνωμῶν, πλήρης σύγχυσις, καὶ θὰ ἔλθῃ ἡμέρα κατὰ τὴν ὁποίαν, εἴτε σεῖς εἴτε ἄλλος Ὑπουργός, ἐὰν ἐπιμείνητε εἰς τὸ ἑνιαῖον τοῦ Συμβουλίου, θὰ προσέλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ θὰ εἴπῃ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνυπάρξωσιν ἐν τῷ αὐτῷ Συμβουλίῳ πρόσωπα προερχόμενα ἐκ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ πρόσωπα προερχόμενα ἐκ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, διὰ τὴν ἕνεκα μεταξὺ αὐτῶν ἀντίθεσιν γνωμῶν. Δὲν θὰ ἐπιμείνω περισσότερον, κύριοι Βουλευταί, ἐν γενικαῖς γραμμαῖς ἀναπτύσσων τὸ νομοσχέδιον, διότι θὰ ὁμιλήσω καὶ εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ἡ ὁποία θὰ ἐπακολουθήσῃ. Θὰ παρακαλέσω ὅμως τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὸ ἑνικὸν τοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον καθορίζει, διότι πολλά, πλεῖστα θὰ ἐπακολουθήσωσιν ἄτοπα, τὰ ὁποῖα δὲν δυνάμεθα ἀκόμη αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ προΐδωμεν, ἀλλὰ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ νόμου θὰ ἐπακολουθήσωσι ταῦτα. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν αὐτόν, ἀφοῦ ἔχομεν τὴν ἀρχὴν τῆς διαιρέσεως τοῦ Συμβουλίου, νὰ καταστήσῃ πραγματικὴν καὶ ὄχι εἰκονικὴν τὴν διαίρεσιν, ἐὰν ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν ταύτην καὶ δὲν θὰ ἐπιμείνῃ, ἢ ἐὰν ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, θὰ δώσῃ τὸν προσήκοντα χρόνον εἰς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ μελετήσῃ τὸ νομοσχέδιον τροποποιημένον ὥστε νὰ μὴ περιπέσωμεν εἰς τὰ ἄτοπα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δι’ ὀλίγων ὑπέδειξε πρὸς τὴν Βουλήν.

§140Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἐγένετο εἰσηγητὴς εἰς τὴν Βουλὴν νομοθετημάτων ἀφορώντων τὴν εἰσαγωγὴν σπουδαίων μεταρρυθμίσεων εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν. Ὅτε ἔκαμε τὴν εἰσήγησιν τῶν νομοθετημάτων τούτων ἀληθῶς ἐπαρουσίασεν ἓν ἁρμονικὸν κατασκεύασμα, διότι εἰσήχθη κατὰ πρῶτον τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα προωρίζοντο νὰ μεταρρυθμίσωσι τὸν ὑφιστάμενον ὀργανισμὸν τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἤρξατο πρῶτον ἀπὸ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, κατόπιν ἔφθασεν εἰς τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν, εἰς τὰ Διδασκαλεῖα καὶ τέλος ἔθηκεν ὡς κορωνίδα τοῦ ὅλου αὐτοῦ κατασκευάσματος τὴν διοίκησιν. Παραδόξως ὅμως σήμερον, κατὰ τὴν συζήτησιν, μετέστρεψε τὴν σειρὰν καὶ ἀντὶ νὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ τοῦ ὀργανισμοῦ, ἤρχισεν ἀπὸ τῆς διοικήσεως.

§141Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τοῦτο εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς ἐργασίας τῆς ἐπιτροπῆς.

§142Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ μεταβολὴ τῆς συζητήσεως, νομίζω, ὅτι ὄχι, κ. Ὑπουργέ.

§143Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Αὐτὴν τὴν ἔκθεσιν προσεκόμισεν ἡ ἐπιτροπή.

§144Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτὸ δὲν δύναται νὰ δικαιολογήσῃ τὴν μεταβολὴν τῆς συζητήσεως. Ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ κακῶς εἰργάσθη καὶ πιστεύετε καὶ ὑμεῖς τοῦτο, νὰ μὴ ἐξακολουθήσητε τὴν ἐργασίαν σας ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐργασίας τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ νὰ ἐξακολουθήσητε τὴν ἐπ’ αὐτῆς συζήτησιν καθ’ ὃν τρόπον εἰσηγάγητε ταύτην ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Διότι ἐὰν εἷς τῶν εἰσηγητῶν εἰργάσθη ταχύτερον καὶ ἐπεράτωσε τὴν ἐργασίαν του, δὲν ἕπεται ἐκ τούτου ὅτι πρέπει νὰ μεταβληθῇ ἡ σειρὰ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, διότι νομίζω ὅτι δὲν εἶναι κἂν δυνατὴ ἡ μεταβολὴ αὕτη. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι ἡ συζήτησις πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον εἶχε εἰσαχθῆ, καὶ ἐὰν σήμερον κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς δὲν ἐπέφερε μεταβολὴν διὰ προσωρινῆς διατάξεως, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο μεταβαλλόμενον εἰς νόμον τοῦ Κράτους θὰ ἦτο ἄχρηστον. Δὲν θὰ ἐχρησίμευεν εἰς οὐδέν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διοίκησιν, διότι τὸ κύριον τοῦτο νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, δὲν ἀφορᾷ τὴν διοίκησιν τῶν σχολείων, τὰ ὁποῖα ἔχομεν, ἀλλὰ διοίκησιν σχολείων δημιουργουμένων διὰ τῶν νέων νομοσχεδίων. Θὰ ἴδητε παντοῦ, πρὸς οἱανδήποτε διάταξιν καὶ ἂν στραφῆτε, ὅτι γίνεται λόγος περὶ καθηγητῶν πρώτης τάξεως, περὶ ἀστικῶν σχολείων, περὶ καθηγητῶν δευτέρας τάξεως, περὶ διευθυντῶν ἀστικῶν σχολείων κλπ. Ὅταν λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον τοιαύτας παρέχει διατάξεις, διατάξεις σχετιζομένας πρὸς διορισμοὺς προσώπων διὰ τὸ ἐποπτικὸν συμβούλιον, πρὸς διορισμοὺς ἐπιθεωρητῶν διὰ τὰ ἀστικὰ σχολεῖα, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ τοῦτο εἰς τὰ νῦν ὑφιστάμενα σχολεῖα; Ἐὰν μάλιστα δὲν περιελαμβάνετε ἐν αὐτῷ τὴν τελευταίαν διάταξιν τὴν προσωρινήν, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν οὔτε νὰ ἐφαρμοσθῇ κἄν. Ἀλλά, λέγω, δύνασθε διὰ τοιαύτης διατάξεως προσωρινῆς, νὰ μεταβάλητε τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου, τὸν ὁποῖον ἔχετε προορίσει ἐντελῶς δι’ ἄλλα σχολεῖα, δι’ ἄλλα πρόσωπα, νὰ μεταβάλητε αὐτὸ καὶ νὰ τὸ ἐφαρμόσητε εἰς τὰ νῦν ὑφιστάμενα σχολεῖα; Ἐὰν μάλιστα γίνῃ λεπτομερὴς ἔρευνα, θὰ ἴδητε ὅτι καὶ περὶ τούτου δὲν προείδετε ἐπαρκῶς, διότι λέγετε μὲν εἰς μίαν τελευταίαν διάταξιν ὅτι (ἀναγινώσκει) «οἱ νῦν ἐν ὑπηρεσίᾳ διατελοῦντες καθηγηταὶ κλπ.» ἀλλ’ οὐδαμοῦ γίνεται λόγος περὶ Ἑλληνικῶν σχολείων καὶ θὰ ἀναγκασθῆτε νὰ περιλάβητε καὶ ἄλλην διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ λέγητε ὅτι ἡ αὐτὴ διοίκησις ἐφαρμόζεται καὶ διὰ τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα.

§145ΙΩ. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Νομίζω ὅτι, ἐὰν ἐξακολουθήσητε τὴν ἀνάγνωσιν, θὰ ἴδητε αὐτό.

§146Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ τὸ ἴδω καὶ ἰδοὺ ἡ διάταξις. (Ἀναγινώσκει) «Ὁ ἐπὶ τῶν ἑλληνικῶν σχολείων ἔλεγχος, ἐφ’ ὅσον λειτουργοῦσιν, ἐνεργεῖται» ἀλλ’ ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ ὁρίζεται «ὁ διὰ τὰ ἀστικὰ σχολεῖα ἔλεγχος». Ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἐλέγχου;

§147Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἔλεγχος καὶ διοίκησις εἶναι τὸ ἴδιον πρᾶγμα.

§148Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀλλὰ δὲν μὲ ἐνδιαφέρει, κ. Ὑπουργέ, ἐὰν προείδετε διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ προσωρινῶς ὁ νόμος εἰς τὰ νῦν ὑπάρχοντα σχολεῖα. Σᾶς ἐρωτῶ ὅμως· ἔχετε λόγους νὰ μεταβάλητε τὴν διοίκησιν ἐπὶ τῶν σχολείων τούτων καὶ προορίζετε τὸ νομοσχέδιον διὰ τὰ σχολεῖα ταῦτα ἢ ἐννοεῖτε νὰ ἰσχύσῃ ἡ μεταβολὴ τῆς διοικήσεως καὶ διὰ τὰ μὴ ὑφιστάμενα σχολεῖα, ἀνεξαρτήτως ἂν ψηφισθῇ ἢ ὄχι τὸ νομοσχέδιόν σας; Ἂν ἔχητε τοιούτους λόγους, τότε βεβαίως ἠδύνασθε νὰ εἰσαγάγητε τὴν διοίκησιν αὐτήν, ἀλλὰ καὶ τοῦτο οὐχὶ πρὶν ἢ ἀκόμη εἰσαγάγητε εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πρὸς ψήφισιν καὶ κάμητε τὴν εἰσήγησιν εἰς τὴν Βουλήν, διότι ἡ Βουλὴ εἶχεν ὑπ’ ὄψει ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐψηφίζετο δι’ ἐκεῖνα μόνον τὰ σχολεῖα. Ἐὰν δὲ θέλητε νὰ εἴπω καὶ περὶ τοῦ ἔργου τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ταύτην τὴν γνώμην ἠκολούθησε καὶ ἐπεράτωσε τὴν ἐργασίαν. Εἶχεν ὑπ’ ὄψει ὅτι τὰ νομοσχέδια ὑμῶν προωρίζοντο δι’ ἐκεῖνα τὰ σχολεῖα.

§149Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Ὡς πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἐπεξειργάσθη τὰ νομοσχέδια, πληροφορῶ τὴν Βουλὴν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδήλωσεν ὅτι προτάσσει τὸ νομοσχέδιον διότι τοιαύτη ἦτο ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς.

§150Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὄχι· μὲ ἐβοήθησεν ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὸ ἔργον.

§151Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Ἔχω ἀνάγκην νὰ δηλώσω τοῦτο ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἦτο τότε τῆς γνώμης ὅτι ἔπρεπε νὰ προταχθῶσι τὰ νομοσχέδια. Ὁ εἰσηγητὴς εἶχεν ἑτοιμάσει προηγουμένως τὴν ἐργασίαν καὶ οὐδὲν ἐκώλυεν αὐτὸν νὰ ὑποβάλῃ τὴν εἰσήγησιν.

§152Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Βεβαίως ὀφείλω νὰ εἴπω, καίτοι ἀπετέλουν μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι δὲν ἠδυνήθην νὰ παρακολουθήσω τὸ ἔργον αὐτῆς. Ἀλλ’ ἤδη ὡς πληροφοροῦμαι παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς καὶ Προέδρου τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ἐπιτροπὴ οὐδόλως συνετέλεσεν ἵνα μεταβληθῶσι τὰ νομοσχέδια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὥστε ἀντὶ νὰ χρησιμεύωσι ταῦτα ὡς νομοσχέδια διοικήσεως τῶν σχολείων τῶν νῦν παρ’ αὐτοῦ ὀργανουμένων, νὰ μεταβληθῶσιν εἰς νομοσχέδια διοικήσεως τῶν νῦν ὑφισταμένων σχολείων. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ἐκθέσῃ τοὺς λόγους, οἵτινες ἠνάγκασαν αὐτὸν νὰ μεταβάλῃ τὴν διοίκησιν τῶν ὑφισταμένων νῦν σχολείων, ὥστε ἡ Βουλὴ ἐν ἐπιγνώσει τούτου νὰ δυνηθῇ νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν. Ἀλλὰ δὲν συνέβη τοῦτο μόνον. Εὐθὺς μετὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς μετέβαλε ῥιζικῶς τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀνώτερον ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον, διότι διῄρεσεν εἰς δύο τότε καὶ ἐκανόνισε διαφόρως τὰς ἐργασίας αὐτοῦ. Ἀλλὰ νομίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι μετὰ τὴν τοιαύτην μεταβολὴν τῆς βάσεως τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, εἶναι δυνατόν, εἶναι εὔκολον ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ ἐν πλήρει ἐπιγνώσει εἰς τὴν περαιτέρω συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ; Καὶ ἤθελον ἐρωτήσει τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως· διὰ τίνα λόγον σπεύδει εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ; Ὑφίσταταί τις ἀνάγκη; Διότι ἐὰν τοιαύτη τις ἀνάγκη δὲν ὑφίσταται, οὐδεὶς τῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ θὰ εἶναι πρόθυμος νὰ συνδράμῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω καὶ ἐγὼ μετὰ τῶν ἄλλων, ὅτι εἶναι ὄντως σπουδαιότατα καὶ ὅλοι ὀφείλομεν νὰ ἐργασθῶμεν ἐπ’ αὐτῶν, διότι ἀφορῶσι τὸν σπουδαιότατον τῶν κλάδων τῆς διοικήσεως· ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη ἐξ ἄλλου νὰ εἴπω καὶ ὅτι ἔχουσιν ἀνάγκην μελέτης ἀκριβοῦς διὰ τὴν σπουδαιότητα αὐτῶν ταύτην. Ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἑπομένως λόγος τις ἕνεκα τοῦ ὁποίου νὰ ἐπισπεύσητε τὴν συζήτησιν αὐτῶν τῶν νομοσχεδίων, κ. Ὑπουργέ, θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον καὶ θὰ παρεκάλουν ὑμᾶς πάσῃ δυνάμει, νὰ ἀναβάλητε τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν, ὥστε νὰ ἐξετάσῃ ταῦτα ἡ Βουλὴ καὶ κατ’ ἰδίαν νὰ μελετήσωμεν πάντες αὐτὰ μεθ’ ὅλης τῆς προσηκούσης εἰς τὸν σκοπὸν αὐτῶν σοβαρότητος. Ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν εἴπῃ ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο προορίζει διὰ τὰ νῦν ὑφιστάμενα σχολεῖα, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω εἰς αὐτὸν ὅτι μεταβάλλει σκέψεις, ὅτι δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰς πραγματικὰς σκέψεις, τὰς ὁποίας εἶχε ὅτε εἰσηγεῖτο τὰ νομοσχέδια αὐτά. Δὲν θὰ προχωρήσω περαιτέρω εἰς τὴν συζήτησιν. Θὰ λάβω τὸν λόγον ὅταν ἀκούσω τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ μάθω παρ’ αὐτοῦ διατί θέλει νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων καὶ ἐὰν ὑφίσταται τοιοῦτος λόγος, ὁ ὁποῖος νὰ καθιστᾷ ἀναπόδραστον ἤδη τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων, διότι ἂν δὲν ὑφίσταται ὁ τοιοῦτος λόγος, ὑπάρχει ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ἀναβληθῶσι καὶ νὰ συζητηθῶσι τὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια κατὰ τὴν σειρὰν κατὰ τὴν ὁποίαν εἰσήχθησαν εἰς τὴν Βουλήν. Εἶναι δ’ ἀνάγκη νὰ ἀναβληθῶσιν, διότι πρέπει νὰ μελετηθῶσιν αἱ νέαι τροποποιήσεις, διότι εἶμαι βέβαιος ὅτι, ὡς ἐγένοντο, μετὰ πολλῆς σπουδῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνταποκρίνωνται εἰς τὴν πρώτην ἰδέαν, ἡ ὁποία ὑπάρχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§153Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν, ὅτε τὸ πρῶτον συνεζητήθη εἰς πρώτην κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον, καὶ σήμερον ἡ ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησις ὑπῆρξε σοβαρωτάτη. Ἀξιότιμοι κύριοι βουλευταὶ ὡμίλησαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἀπεδείξαντες ὅτι εἶχον ὅλον τὸν ὑλικὸν χρόνον ὅπως μελετήσωσι τοῦτο ἐπαρκῶς καὶ καθ’ ὅλας αὑτοῦ τὰς διατάξεις καὶ ἐν ταῖς λεπτομερείαις, δυνηθέντες οὕτω νὰ ἀναπτύξωσι τοὺς λόγους ἕνεκα τῶν ὁποίων, κυρίως κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συζήτησιν, ἐνόμιζον οἱ ἀγορεύσαντες ὅτι τὸ νομοσχέδιον περὶ διοικήσεως τῆς δημοτικῆς καὶ μέσης ἐκπαιδεύσεως δὲν ἔπρεπε νὰ εἰσαχθῇ ὡς ἓν νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ εἰσαχθῶσι δύο τοιαῦτα κανονίζοντα κατὰ διάφορον τρόπον τὰ τῆς διοικήσεως τῆς δημοτικῆς καὶ τὰ τῆς διοικήσεως τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Διὰ τοῦτο τὸ κυριώτατον ἐπιχείρημα τῶν δύο σήμερον ἀγορευσάντων, ὅτι δὲν ἐμελετήθη ἐπαρκῶς τὸ νομοσχέδιον, καταπίπτει ἐξ αὐτῶν τῶν ἐπιχειρημάτων τὰ ὁποῖα προέβαλον καὶ οὗτοι καὶ οἱ προχθὲς ἀγορεύσαντες κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, διότι διὰ τῶν ἐπιχειρημάτων αὐτῶν ἐμαρτύρησαν ὅτι ἐπαρκῶς τοῦτο ἐμελετήθη καὶ κάτοχοι τοῦ ζητήματος εἶναι ὅλοι οἱ ἀσχοληθέντες ἐπ’ αὐτοῦ ῥήτορες. Ἀληθῶς, Κύριοι, δὲν ἠκολούθησα τὴν ὁδὸν τὴν ὁποίαν ἕτεροι εἶχον χαράξει ἐν τῷ παρελθόντι. Οἱ ἀπὸ ἐτῶν εἰσηγηθέντες ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νομοσχέδια περὶ διοικήσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἠκολούθησαν τὸ σύστημα τοῦ χωρισμοῦ τῆς διοικήσεως τῆς δημοτικῆς ἀπὸ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως διὰ τῆς καθιδρύσεως δύο ἰδιαιτέρων συμβουλίων. Καὶ ὁ εἰσηγητὴς τῶν νομοσχεδίων τοῦ 1889 τοῦτο εἰσηγήσατο εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὁ εἰσηγητὴς τῶν νομοσχεδίων τοῦ 1899, τοῦτο ἐπανέλαβεν. Ἐγώ, Κύριοι, μελετῶν τὰ πράγματα τῆς ἐκπαιδεύσεως, εὗρον ὅτι τὸ Συμβούλιον τὸ ἀποτελεσθὲν ἐκ μονίμων μελῶν τοῦ κεντρικοῦ συμβουλίου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἐπετέλεσε τὸν προορισμὸν αὑτοῦ πολὺ καλλίτερον παρ’ ὅ,τι τὸ ἐποπτικὸν συμβούλιον τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως· τοῦτο δὲ εἶναι εὔλογον, διότι τὸ Συμβούλιον τὸ Κεντρικὸν εἶχε τὸν χαρακτῆρα καὶ τὴν μορφὴν ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου, ἐν ᾧ τὸ συμβούλιον τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως ἦτο συμβούλιον καθαρῶς πειθαρχικόν, ἔχον καὶ τὸ δικαίωμα τῆς προτάσεως μεταθέσεων καὶ προαγωγῶν. Ἓν λοιπὸν συνέστη κυρίως ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον ἀνώτερον, καὶ τὸ συσταθὲν τοῦτο εἶναι τὸ Κεντρικὸν Συμβούλιον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως τοῦ ὁποίου εἰσηγητὴς εἶναι ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Τρικκάλων, τότε Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Τοσούτῳ δὲ ἐθεώρησα τὸν θεσμὸν ἐπιτυχόντα, ὥστε καταρτίζων τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς διοικήσεως τῆς ὅλης ἐκπαιδεύσεως, ὡς βάσιν εἶχον τὸν ἐπιτυχόντα τοῦτον θεσμόν. Ἠπόρησα δ’ ἀληθῶς, πῶς ὁ κύριος συνάδελφος, ἀγορεύων μὲ ἠρώτα· ἀπέτυχεν ὁ θεσμὸς τοῦ Κεντρικοῦ Συμβουλίου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ διὰ τοῦτο προβαίνετε εἰς τὴν κατάργησιν αὐτοῦ; Ἀλλά, ἐὰν ἐπεκτείνω τὸν θεσμὸν τοῦτον ἐπὶ τῆς ὅλης ἐκπαιδεύσεως, μαρτυρῶ διὰ τούτου ὅτι νομίζω ἀποτυχόντα τὸν θεσμὸν αὐτόν; Δὲν πιστοποιῶ ὅτι ἐξακολουθῶ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ταύτης τὴν ἑνιαίαν, ἐπεκτείνων τὸν ἐπιτυχόντα θεσμὸν ἐπὶ τῆς ὅλης ἐκπαιδεύσεως; Βεβαίως δὲν ἔχω τὴν γνώμην τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Τρικκάλων ὅτι, ὅταν ἔχωμεν ἀγαθόν τι ἐνώπιον ἡμῶν, πρέπει νὰ παύσωμεν ζητοῦντες τὸ καλλίτερον. Ἴσως ἡ θεωρία αὕτη ἔχει πολλοὺς ὀπαδούς, ἀλλ’ ἐγὼ θὰ ἐξακολουθῶ νὰ πιστεύω ὅτι τὰ Κράτη, ὡς καὶ τὰ ἄτομα, πρέπει ν’ ἀναζητῶσι πάντοτε τὰ βελτίω. Καὶ αἱ ἀτέλειαι ἃς ὁ θεσμὸς τοῦ Κεντρικοῦ Συμβουλίου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως παρουσίασεν, καὶ ἡ ἀνάγκη τῆς ἀποκαταστάσεως ὁμοίου θεσμοῦ διὰ τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν, ἐπέβαλε τὴν διαρρύθμισιν τῆς ὅλης διοικήσεως κατὰ σύστημα ἑνιαῖον, ἀνταποκρινόμενον εἰς τὰς γνώμας ἡμῶν περὶ ὀργανώσεως τῆς ὅλης ἐκπαιδεύσεως. Ἐγώ, Κύριοι, καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει μου καὶ εἰσηγούμενος, ἰσχυρίσθην ὅτι καὶ τὰ τοπικὰ ἐποπτικὰ συμβούλια τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἐπήνεγκον ἀγαθὸν εἰς τὴν διοίκησιν τῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ τὸ κεντρικὸν συμβούλιον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἐλειτούργησεν ὅσον ἦτο δυνατὸν ἀρτιώτερον, καὶ τὰ πρόσωπα τὰ ἀποτελέσαντα αὐτὸ καλῶς ἐξελέγησαν ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Τρικκάλων καὶ εἰργάσθησαν μετὰ ζήλου κατορθώσαντα ἐντὸς ὀλίγου χρόνου τὸν θεσμὸν τοῦτον ν’ ἀνυψώσωσιν, ὅπου ἐπεδίωκεν ὁ εἰσηγητὴς αὐτοῦ ν’ ἀνυψωθῇ. Ἰσχυρίσθην ἐπίσης ὅτι καὶ αὐτὸ ἀκόμη τὸ ἐποπτικὸν συμβούλιον τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, ἔσχε τὴν ἀγαθὴν ἐπίδρασιν ἐπὶ τῶν λειτουργῶν αὐτῆς, διότι ἔθηκε φραγμὸν εἰς τὴν αὐθαιρεσίαν τοῦ κέντρου, τὴν αὐθαιρεσίαν τῆς ἐξαρτήσεως τῆς ὅλης διοικήσεως ἀπὸ τῆς θελήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τῶν ἰδεῶν αὐτῶν κατήρτισα τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον ἔχει κατὰ τοὺς ἀγορεύσαντας τὸ καίριον ἐλάττωμα ὅτι ζητεῖ ἑνιαῖον Συμβούλιον τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἤκουσα ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα, ἀλλ’ ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἠδυνήθην νὰ πεισθῶ. Ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει καὶ ἡ μία καὶ ἡ ἄλλη ἐκπαίδευσις, ὁ γενικός, δὲν δύναται ν’ ἀμφισβητηθῇ ὅτι εἶναι εἷς καὶ ὁ αὐτός. Ἐὰν τὸ δημοτικὸν σχολεῖον ἐπιδιώκῃ τὴν μόρφωσιν τοῦ πολλοῦ ἀριθμοῦ διὰ ποσότητος ὕλης μικροτέρας, καὶ ἐὰν τὸ σχολεῖον τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως ἐπιδιώκει τὴν ἀρτιωτέραν μόρφωσιν τῶν ἄλλων κοινωνικῶν στρωμάτων, τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι ἀμφότερα ἔχουσι διάφορον τὸν σκοπόν. Δὲν δύναμαι δὲ ν’ ἀντιληφθῶ ποία εἶναι δυνατὸν νὰ ὑφίσταται διαίρεσις μεταξὺ τῶν καλουμένων νὰ διοικήσωσι τὴν ἐκπαίδευσιν, οὔτε πῶς οἱ κύριοι Συνάδελφοι ἔφθασαν νὰ εἴπωσιν ὅτι οἱ καλούμενοι ἐκ τῶν ἐκπαιδευτικῶν ἀνδρῶν, οἵτινες πρέπει νὰ ἐπιζητηθῶσι μεταξὺ τῶν ἀρίστων, μεταξὺ τῶν παιδαγωγικῶς μορφωμένων, ὅτι οἱ καλούμενοι ἢ ἐκλεγόμενοι ἐκπαιδευτικοὶ οὗτοι ἄνδρες ν’ ἀποτελέσωσι τὸ ἐπιτελεῖον τοῦ Ὑπουργοῦ διὰ τὴν διοίκησιν τῆς ὅλης ἐκπαιδεύσεως, θὰ διαιρεθῶσιν εἰς δύο στρατόπεδα καὶ θ’ ἀρχίσωσι τὰς διαμάχας τὰς προσωπικὰς καὶ τὰς ἀντεγκλήσεις, θὰ σχηματισθῶσι δὲ οὕτω δύο κόμματα ἐχθρὰ πρὸς ἄλληλα μεταξὺ τῶν τῆς δημοτικῆς καὶ τῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Τοιαύτην εἰκόνα δὲν δύναμαι νὰ φαντασθῶ. Ἐὰν ὑπῆρχε διαίρεσις ἐν τῷ παρελθόντι, διατὶ δὲν ἀναζητεῖτε τὴν ἱστορίαν τῆς γενέσεως αὐτῆς; Ὅταν ὑπῆρξε σύγχυσις πλήρης ἐν τῇ ὀργανώσει τῆς ἐκπαιδεύσεως, ὅταν ἐξωμοιώσαμεν τὰς δύο τάξεις τοῦ δημοτικοῦ σχολείου πρὸς τὰς δύο τοῦ ἑλληνικοῦ, ἦτο ἑπόμενον νὰ ἐπέλθῃ ἡ διαίρεσις μεταξὺ τῶν λειτουργῶν τῆς δημοτικῆς καὶ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, διότι οἱ μὲν ἤθελον ν’ ἀποδείξωσιν ὅτι οἱ μαθηταὶ οἱ καταρτιζόμενοι παρ’ αὐτῶν ἦσαν ἀρτιώτεροι, οἱ δὲ ἄλλοι ὅτι οἱ μαθηταὶ ἐκείνων ἦσαν οἱ καλλίτερον κατηρτισμένοι. Ὅταν παρεῖδον ἐντελῶς τὸν προορισμὸν τοῦ δημοτικοῦ σχολείου, τὸν κύριον, καὶ ἔθετον ὡς κορωνίδα τῶν τάξεων τὰ μαθήματα τὰ ὁποῖα ἐδιδάσκοντο εἰς τὰ ἑλληνικὰ σχολεῖα, ἦτο ἑπόμενον νὰ ἐπέλθῃ σύγχυσις ἐν παντὶ καὶ νὰ καταστῶσιν ἐχθροὶ οἱ δύο κλάδοι τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἀφ’ ἧς ὅμως ἡ Πολιτεία ἐσκέφθη νὰ διοργανώσῃ τὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως κατὰ τρόπον, ὥστε τὰ δημοτικὰ σχολεῖα ν’ ἀποκτήσωσι πλήρη τὴν αὐτοτέλειαν αὑτῶν, δυνάμενα ὅθεν νὰ ἐξυπηρετῶσι τὸν κύριόν των προορισμόν, τίς θὰ εἶναι ἐκεῖνος ὁ ἐκπαιδευτικὸς ἀνήρ, ὅστις θὰ θελήσῃ, διότι ἀνήκει εἰς τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν, νὰ μειώσῃ τὴν δύναμιν τοῦ δημοτικοῦ σχολείου, νὰ συντρίψῃ τὴν παίδευσιν τοῦ πολλοῦ λαοῦ, νὰ ἐκτρέψῃ τοῦ προορισμοῦ του τὸ δημοτικὸν σχολεῖον ἄνευ σκοποῦ;

§154Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι ἡ ἀντίληψις τοιαύτη.

§155Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὴν ἀντίληψιν ταύτην καὶ τὴν ἔλλειψιν ταύτην τῆς μορφώσεως καλούμεθα ἡμεῖς νὰ διορθώσωμεν καὶ νὰ ἐπαναφέρωμεν τοὺς πάντας εἰς τὴν ὁδὸν τοῦ προσήκοντος, νὰ διδάξωμεν δ’ αὐτοὺς ὅτι οἱ καλούμενοι νὰ διοικήσωσι δὲν δύνανται νὰ ἔχωσι τοιούτου εἴδους διεστραμμένην ἀντίληψιν. Τὸ Δημοτικὸν Σχολεῖον βεβαίως θὰ εἶναι πλῆρες καὶ αὐτοτελές, ὥστε οὐδεὶς λόγος θὰ συντρέχῃ νὰ εὑρίσκηται εἰς ἔριδα πρὸς τὸ σχολεῖον τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Ἀλλὰ τὸ δημοτικὸν σχολεῖον ἀποτελεῖ ἀναγκαίως καὶ ἀναποδράστως πλέον τὴν προβαθμίδα τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Κατ’ ἀναπόδραστον ἀνάγκην ὁ μαθητὴς θὰ λάβῃ τὸ ἀπολυτήριον τοῦ δημοτικοῦ σχολείου τοῦ ἑνὸς — τοῦ πλήρους — διὰ νὰ βαδίσῃ πρὸς τὸ σχολεῖον τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Τίς δὲ μωρὸς ἐκπαιδευτικὸς ἀνὴρ θὰ ἦτο ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος καλούμενος νὰ διοικήσῃ τὴν Ἐκπαίδευσιν θὰ εἴπῃ ὅτι πρέπει νὰ μὴ ἐκπληρώσῃ τὸν προορισμὸν αὑτοῦ τὸ δημοτικὸν σχολεῖον, καὶ τίς δὲν θὰ μεριμνήσῃ ὅπως ἐντελέστερον καὶ πληρέστερον ἐκπληρώσῃ τὸν προορισμὸν αὑτοῦ; Ἀλλ’ οἱ ἄνδρες θὰ προέλθωσι, λέγουσιν, ἐκ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, μέσην δὲ ἐκπαίδευσιν λέγοντες ἐννοοῦμεν τοὺς ἔχοντας δίπλωμα τοῦ Πανεπιστημίου. Δὲν γνωρίζω, μὰ τὴν ἀλήθειαν, ἂν ἐφαντάσθη τις ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκλεγῇ ἐπὶ τὴν διοίκησιν τῆς ἐκπαιδεύσεως ἀνὴρ μὴ ἐπιστήμων, ἀνὴρ ὁ ὁποῖος δὲν ἀπέκτησε δίπλωμα τῆς φιλοσοφικῆς σχολῆς ἢ τῶν φυσικομαθηματικῶν ἐπιστημῶν. Ἐὰν ἀπαραίτητον προσὸν εἶναι σήμερον ἡ παιδαγωγικὴ μόρφωσις, θὰ ἐπιδιώξωμεν ταύτην, καὶ τὴν ἐπιδιώκομεν δι’ ὅλου τοῦ συστήματος τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ. Ἀλλὰ καὶ σήμερον θὰ ἀνεύρωμεν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐμορφώθησαν, εἴτε μόνοι καθ’ ἑαυτοὺς ἐργασθέντες, εἴτε εἰς τὴν Ἑσπερίαν μεταβάντες, καὶ ἐκείνους θὰ θέσωμεν ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ἐκπαιδεύσεως, τοὺς ὀλίγους, τοὺς μετρημένους, τοὺς προερχομένους πάντας ἐκ τοῦ κλάδου τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Καὶ ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους ἐκάλεσεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Τρικκάλων ἐπὶ τὴν διοίκησιν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ὡς ὁ ἴδιος ὡμολόγησεν, ἀνήκουσι σχεδὸν πάντες εἰς τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν. Ἀλλ’ οὗτοι ἀληθῶς ἀφωσιώθησαν εἰς τὸ ἔργον αὑτῶν, ἀντελήφθησαν τὸν προορισμὸν τὸν ὁποῖον εἶχον ἐκεῖ εὑρεθέντες, εἰργάσθησαν μεθ’ ὅλου τοῦ ἐνθουσιασμοῦ ὑπὲρ τῆς ἀνορθώσεως τοῦ κλάδου τὸ ὁποῖον διοικοῦσι. Ποῦ θὰ ἀναζητήσητε ἤδη τοὺς ἄλλους ἄνδρας; Ποῦ τοὺς ἀνεζήτησεν ὁ εἰσηγητὴς τοῦ 1899, ὁ συμπολίτης μου; Ποῦ τοὺς ἀνεζήτησεν ὁ εἰσηγητὴς τοῦ 1889; Καὶ ποῦ εἶναι δυνατὸν καὶ ἤδη νὰ ἀναζητήσητε ἵνα θέσητε ἐπὶ κεφαλῆς τῆς διοικήσεως τοὺς καταλλήλους παρὰ ἐκεῖ ὅπου τοὺς ἀναζητεῖ τὸ νομοσχέδιον; Διὰ τοῦτο ὁ ἕτερος τῶν συμπολιτῶν μου — ὁ κ. Βελέντζας — χωρὶς νὰ θέλῃ, ἔψεξεν ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον πρὸ παντὸς τιμᾷ καὶ ὑπολήπτεται, διότι αἱ αὐταὶ σχεδὸν διατάξεις περιείχοντο καὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Εὐταξίου.

§156Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἔχω ἰδίας γνώμας. Τότε ἦσαν ἄλλοι καιροί.

§157Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν ἦτο λοιπὸν δυνατὸν νὰ εὑρεθῶσιν ἀλλαχοῦ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ εἶχον τὰ ἐφόδια νὰ διοικήσωσι τὴν ἐκπαίδευσιν. Ἀλλὰ τί θὰ ὠφέλει, ἐὰν ἔλεγον ὅτι σεῖς οἱ ἓξ ἀποτελεῖτε τὴν διοίκησιν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ σεῖς οἱ ἄλλοι ἓξ ἀποτελεῖτε τὴν διοίκησιν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως; Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ὅταν τόσοι ὀλίγοι εἶναι οἱ ἀσχοληθέντες εἰς τὰ παιδαγωγικὰ καὶ οἱ δυνάμενοι ν’ ἀναλάβωσι τὸ ὑψηλὸν τοῦτο ἀξίωμα, πρέπει ὅλους αὐτοὺς νὰ συλλέξωμεν ἐπὶ τὸ αὐτό, ὅπως ἐκ τοῦ μέσου αὐτῶν ἀνακύψωσι δύο ἢ τρεῖς φωτεινοὶ ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι θὰ καθοδηγήσωσι τὸ συμβούλιον εἰς τὸ ἔργον αὐτοῦ, ὡς φάροι. Ἄν παύσωμεν ν’ ἀναζητῶμεν εἰς τὴν ψυχήν, τῶν καλουμένων νὰ διοικήσωσι, τὸ μῖσος καὶ τὸν φθόνον κατὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως τῆς μὲν ἢ τῆς δέ, δυνάμεθα νὰ ἐλπίζωμεν ὅτι οὗτοι ἐξαιρόμενοι εἰς τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐξαίρητε ὁ διοικῶν ἕνα κλάδον, θὰ μεριμνήσωσιν ὅπως ἑκάστην ἐκπαίδευσιν θέσωσιν εἰς τὴν ὁδὸν τὴν ὁποίαν πρέπει ν’ ἀκολουθῇ καὶ νὰ καταστήσωσιν ἑκάστην ἀξίαν τοῦ προορισμοῦ της, νὰ φροντίσωσι δὲ νὰ συναδελφώσωσι τοὺς λειτουργοὺς τῆς ἑλληνικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ νὰ καθοδηγήσωσι τοὺς μὲν καὶ τοὺς δὲ ὅπως ἕκαστος ἀκολουθήσῃ τὸν δρόμον αὐτοῦ, τὸν εὐθὺν ὄχι παραλλήλου πρὸς τὸν ἄλλον, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ποθητὸν σημεῖον τῆς γενικῆς, τῆς ἀρτίας ἐκπαιδεύσεως τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Λέγει ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Τρικκάλων, ὅτι Συνάδελφός τις ἀνεκοίνωσεν εἰς αὐτὸν ὅτι ἀπηύθυνα ἐγκυκλίους καὶ ἐζήτησα τὴν γνώμην τῶν λειτουργῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων μου, καὶ ὅτι πάντες μοὶ ἀπήντησαν ὅτι εἶναι κατὰ τοῦ συμβουλίου τοῦ ἑνιαίου.

§158Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Τὰ 90%.

§159Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐγώ, Κύριοι, ἀπηύθυνα ἐρωτήματα ἀπηύθυνα ὅμως αὐτὰ πρὶν συντάξω τὰ νομοσχέδια πρὸς τοὺς διαφόρους συλλόγους καὶ ἔλαβον 302 ὑπομνήματα. Ἐπεζήτησα τὴν γνώμην πάντων, διότι ἤθελον ἐπὶ τῆς γνώμης πάντων νὰ στηριχθῶ.

§160Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Εἰς τὸ περὶ διοικήσεως ἐζητήσετε τὴν γνώμην ὅλων ἢ εἰς τὸ περὶ ὀργανώσεως;

§161Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν εἶχον ὑποβάλει νομοσχέδιον περὶ ὀργανώσεως τότε. Ἀπηύθυνα ἐρωτήματα τὰ ὁποῖα καὶ ἐδημοσιεύθησαν. Ἕν δὲ τῶν ἐρωτημάτων ἦτο, ἐὰν τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, ὡς εἶναι κατηρτισμένον ἐξεπλήρωσε τὸν προορισμὸν αὐτοῦ ἢ νομίζουσιν, ὅτι πρέπει νὰ μεταβληθῇ καὶ κατὰ τίνα τρόπον πρέπει νὰ μεταβληθῇ. Τὰ πορίσματα τῆς ἐκθέσεως, τὰ ὁποῖα ἡ ἐπιτροπὴ ἐξήγαγεν, ἀπηρτίζετο δ’ ἡ ἐπιτροπὴ ἀπὸ τὸν γενικὸν γραμματέα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, ἀπὸ τὸν πρόεδρον τοῦ Κεντρικοῦ Συμβουλίου καὶ ἀπὸ τὸν καθηγητὴν τοῦ Διδασκαλείου κ. Ἀχιλλέα Τζάρτζανον, ἦσαν τὰ ἑξῆς: «Τὸ ἐποπτικὸν συμβούλιον νὰ ἀπαρτίζηται ὅλον ἐκ μονίμων μελῶν ἀφωσιωμένων ἀποκλειστικῶς εἰς τὰ καθήκοντα αὐτῶν καὶ τὴν ἐκπλήρωσιν αὐτῶν ἐχόντων κύριον ἔργον, ἢ νὰ εἶναι μεικτόν, αὐξανομένου τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μελῶν τοῦ νῦν ὑπάρχοντος διὰ τῆς προσθήκης καὶ ἄλλων ἐκ τοῦ κλάδου τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ μελῶν μονίμων· προκειμένου δὲ περὶ γενικῶν ζητημάτων νὰ ἑνώνονται τὰ δύο ἐκπαιδευτικὰ συμβούλια, ἤτοι τὰ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ τὸ κεντρικὸν τῆς δημοτικῆς κλπ». Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη τὴν ὁποίαν ἐξήνεγκεν περὶ τοῦ ἑνιαίου ἢ μὴ τοῦ Συμβουλίου ἡ ἐπιτροπή.

§162Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ποῖος ἐξήνεγκε τὴν γνώμην;

§163Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Οἱ λειτουργοὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως διὰ τῆς ἐπιτροπῆς.

§164Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τῆς μέσης;

§165Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Καὶ τῶν δύο.

§166Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως προέρχονται ἐκ τῆς μέσης.

§167Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἀνέγνωσα, Κύριοι, τὴν ἔκθεσιν τῆς κυβερνητικῆς ἐπιτροπῆς. Ὁμολογῶ ὅτι οὐδ’ αὐτὴ συνετέλεσε νὰ μὲ διαφωτίσῃ περισσότερον, διότι καὶ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ὑποστηρίζει ὅτι διὰ τὰ γενικὰ ζητήματα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σκεφθῇ τις ἄλλως, παρὰ ὅτι πρέπει ἀπὸ κοινοῦ νὰ καταρτίζωνται τὰ προγράμματα, ἡ οἰκονομία τῆς ὕλης, ἡ διδακτέα ὕλη, κ.τ.λ. Καὶ γεννᾶται τὸ ἐρώτημα, ἐὰν τὸ κυρίως ἐκπαιδευτικὸν ἔργον, τὸ κυρίως προνοητικὸν ἔργον, πρέπει νὰ ἀποφασίζηται ἀπὸ κοινοῦ ἐν ἑνὶ συμβουλίῳ — διότι οὕτω πρέπει νὰ ἀποφασίζωνται ἐν ἁρμονίᾳ τὰ προγράμματα — τότε τί ὑπολείπεται; Ὑπολείπεται τὸ ἔργον τὸ καθαρῶς πειθαρχικὸν τὸ διοικητικόν.

§168Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Τὰ προγράμματα θὰ εἶναι ὑποχρεωτικὰ διὰ τὸν Ὑπουργόν;

§169Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Αὐτὸ δὲν ἔπρεπε νὰ τὸ εἴπητε. Ὁ Ὑπουργὸς δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ δεχθῇ ὡς ὑποχρεωτικὰ τὰ ὑποβαλλόμενα σχέδια προγραμμάτων. Ὁ Ὑπουργὸς εἶναι ὁ ρυθμιστής, ἀκριβῶς δὲ παρ’ ὅλων ἐλησμονήθη ὅτι ὕπερθεν τῶν συμβουλίων θὰ ἵσταται ὁ Ὑπουργός. Κατὰ τὴν θεωρίαν ἡ ὁποία ἠκούσθη, τόσῳ ἐχθραί, τόσῳ ἀντιμαχόμεναι εἶναι αἱ δύο ἐκπαιδεύσεις, τόσῳ διάφορος εἶναι ὁ προορισμὸς αὐτῶν, τόσῳ ὁ δρόμος τῆς μιᾶς καὶ τῆς ἄλλης εἶναι ἀντίθετος, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ἐπέλθῃ σύγχυσις μεταξὺ τῶν μελῶν τοῦ συμβουλίου. Καὶ τότε ἤθελον ἐρωτήσει: ὁ διοικῶν τὴν ὅλην ἐκπαίδευσιν, δὲν εἶναι κίνδυνος νὰ πάθῃ σύγχυσιν; Θὰ εἶναι ἆρά γε ἀνάγκη νὰ τὸν διχοτομήσωμεν, ὥστε νὰ δύναται καὶ εἰς τὸ ἓν μέρος καὶ εἰς τὸ ἄλλο νὰ ἐπαρκῇ; Τί εἶναι τὸ συμβούλιον ἢ μόνον σύμβουλος τοῦ Ὑπουργοῦ; Τὸ ἐπιτελεῖον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἐν παραδείγματι, νὰ μὴ ἀπαρτίζηται ἀπὸ μέλη ὅλων τῶν κλάδων διότι καὶ ἐκεῖ θὰ εἶναι τοῦτο αἰτία διενέξεων μεταξὺ τῶν διαφόρων σωμάτων, ὥστε ἕκαστος κλάδος πρέπει νὰ ἔχῃ ἴδιον ἐπιτελεῖον ἀπὸ ἀξιωματικοὺς τοῦ ἰδίου ὅπλου, νὰ συνέρχωνται δὲ ἀπὸ κοινοῦ καὶ νὰ ἀποφασίζωσι μόνον ὅταν πρόκειται περὶ γενικῶν θεμάτων; Ἀλλά, Κύριοι, ἐρωτῶ: τὸ συμβούλιον τῆς ἐργασίας, τὸ ὁποῖον ἀπετελέσθη καὶ ἐν Ἑλλάδι ὡς ἀπετελέσθη καὶ ἐν Ἰταλίᾳ, ἀπαρτίζεται ἀπὸ ἄνδρας δύο ἀντιμαχομένων στρατοπέδων, τῶν ἐργατῶν καὶ τῶν ἐργοδοτῶν, ἀκριβῶς δὲ ἐν τῇ συγκρούσει τῶν συμφερόντων αὐτῶν, ἀνευρίσκουσι τὴν ἀλήθειαν καὶ θέτουσι τὰς γενικὰς γραμμάς. Ἐδῶ δέ, προκειμένου περὶ ἑνὸς ἑνιαίου σκοποῦ, ὅπου δὲν ὑπάρχει οὐδεμία σύγκρουσις, ζητεῖτε τὴν διχοτόμησιν, τὴν διαίρεσιν, ζητεῖτε νὰ ὑποθάλψητε ἀκόμη τὸ κακῶς ἀναπτυχθὲν μῖσος μεταξὺ τῶν λειτουργῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως; Ζητεῖτε νὰ παραστήσωμεν τὸ θέαμα, τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε παρεστήσαμεν, διακηρύττοντες ὅτι ὑπάρχουσι πλεῖστοι ζητοῦντες νὰ πνίξωσι τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν; Ποῖοι δὲ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ζητοῦσι νὰ πνίξωσι τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν; Θὰ εἶναι ὄχι πλέον οἱ λειτουργοὶ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, οἱ κατώτεροι, ἀλλὰ θὰ εἶναι οἱ καλούμενοι νὰ διευθύνωσι τὴν ἐκπαίδευσιν. Ἐὰν ἀπεδέχθην, Κύριοι, τὴν διαίρεσιν εἰς τμήματα δὲν τὴν ἀπεδέχθην διὰ τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἤκουσα ἐντεῦθεν. Ὑπάρχει ἐπιχείρημα ἄλλο, ἐπιχείρημα σοβαρόν· ὁ ὄγκος τῆς ἐργασίας θὰ ἦτο τοιοῦτος, ὥστε δὲν ἔπρεπε ἀπὸ κοινοῦ συνερχόμενοι νὰ κατατρίβωνται οἱ πάντες εἰς πάντα. Ἐγεννήθη λοιπὸν ἡ ἀνάγκη ἡ φυσική, ἡ ὁποία γεννᾶται εἰς ὅλα τὰ πολυμελῆ Σώματα, τοῦ καταμερισμοῦ τῶν ἔργων καὶ τὴν ἀνάγκην ταύτην τὴν διεῖδον. Πρόκειται νὰ καταμερίσωμεν τὰ ἔργα τὰ πολλά, τὰ καθημερινά, καὶ οὕτω γεννᾶται ἡ ἀνάγκη τῆς διαιρέσεως εἰς τμήματα. Ἅπαξ δὲ γεννηθείσης τῆς ἀνάγκης ταύτης, διαιροῦμεν τὸ Συμβούλιον κατατάσσοντες τὰ μέλη αὐτοῦ ἀναλόγως τῆς εἰδικότητος τὴν ὁποίαν ἔχει ἕκαστον. Διαιρουμένου δὲ τοῦ συμβουλίου εἰς τμήματα, διὰ τὰς κυρίας διοικητικὰς ἐργασίας, διὰ τὴν ἐπιβολὴν τῶν ποινῶν εἰς τοὺς λειτουργοὺς τῆς μὲν ἢ τῆς δὲ ἐκπαιδεύσεως, διὰ τὰς προτάσεις προαγωγῆς αὐτῶν, διὰ τὴν πρότασιν περὶ διορισμοῦ αὐτῶν, ἀπομένουσι κοινά τινα σημεῖα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐχαρακτήρισα ὡς γενικὰ ζητήματα, ἀλλ’ εἰς τὰ ὁποῖα ἔκρινα ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀπασχολῶνται ἀπὸ κοινοῦ οἱ σύμβουλοι. Ὁ διορισμὸς τῶν Γεν. Ἐπιθεωρητῶν, ἐπὶ παραδείγματι, δὲν δύναται νὰ εἶναι ἀντικείμενον τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἑτέρου τμήματος, διότι ὁ διορισμὸς τοῦ γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ ἀφορᾷ καὶ τὸν ἕνα κλάδον καὶ τὸν ἕτερον. Ὁ γεν. ἐπιθεωρητὴς ἀσκεῖ τὴν ἐποπτείαν ἐπὶ τοῦ ἔργου τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ὁ γεν. ἐπιθεωρητὴς λοιπὸν πρέπει νὰ προέρχηται ἀπὸ τὸ πολυμελέστερον σῶμα, ἀπὸ τὸ ὅλον, διὰ τὸν λόγον ἀκριβῶς ὅτι ὁ γενικὸς ἐπιθεωρητὴς εὑρισκόμενος εἰς τὴν κορυφὴν τῆς ἐκπαιδεύσεως, μεῖζον κῦρος θὰ ἔχῃ νὰ ἐκλεχθῇ ἀπὸ τὴν ὁλομέλειαν τοῦ συμβουλίου, διότι οἱ πλείονες γνῶμαι εἶναι αἱ σοφώτεραι καὶ μεταξὺ τῶν πλειόνων γνωμῶν θέλει ἐπικρατήσει ἡ ὀρθοτέρα, ἡ σοφωτέρα. Ἐγώ, Κύριοι, ἂν δὲν ὑπῆρχεν ἡ ἀνάγκη τοῦ καταμερισμοῦ τῆς ἐργασίας, θὰ ἔλεγον ὅτι ἀσφαλέστερον θὰ ἐκρίνοντο οἱ λειτουργοὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως τῆς μιᾶς καὶ τῆς ἄλλης ὑπὸ τῶν πλειόνων, διότι εἶναι ἀσύλληπτον δι’ ἐμὲ ὅτι οἱ δύο ἢ οἱ τρεῖς θὰ κρίνωσιν ἀσφαλέστερον ἕνα δημοδιδάσκαλον ἢ οἱ ἓξ ἢ ὀκτὼ τοῦ συμβουλίου. Τίς ποτε ἐνεπιστεύθη τὴν κρίσιν ἀσφαλέστερον εἰς ὀλιγομελὲς συμβούλιον ἢ εἰς πολυμελές; Καὶ ὅταν παύσωμεν νὰ ἔχωμεν τὴν γνώμην ὅτι οἱ λειτουργοὶ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως εἶναι μόλυσμα καὶ μίασμα τὸ ὁποῖον μεταδίδεται εἰς τὸ σῶμα, ὡς ἐλέχθη ἐντεῦθεν, εἶναι ἀσφαλὲς ὅτι οἱ πλείονες θὰ ἀποφαίνωνται τὴν ἀσφαλεστέραν γνώμην. Ἀλλ’ ἐὰν δυνάμεθα τοῦτο νὰ ἐπιτύχωμεν περὶ πάντων, πρέπει προκειμένου περὶ τῶν γενικῶν ἐπιθεωρητῶν νὰ κρίνῃ τὸ ὅλον συμβούλιον, ὅπως αὐτὸ πρέπει νὰ κρίνῃ περὶ τῆς καθιδρυομένης θέσεως τῶν σχολικῶν ἰατρῶν, διότι ὁ σχολικὸς ἰατρὸς ἀνήκει εἰς τὴν ὅλην ἐκπαίδευσιν καὶ ἔχει τὴν ἐπίβλεψιν τῶν σχολείων ἀμφοτέρων τῶν ἐκπαιδεύσεων. Ἀνέθηκα ἀκόμη εἰς τὰς κοινὰς ταύτας συνεδρίας τὰς ὁποίας δέχομαι, τὴν ἵδρυσιν καὶ κατάργησιν τῶν διδασκαλείων τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως τὰ ὁποῖα προορίζονται διὰ τὴν μόρφωσιν τοῦ διδασκάλου, τῶν ὁποίων ὅμως τὸ προσωπικὸν ἀποτελεῖται ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἐκ λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως.

§170Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Δὲν ὡρίσατε ἤδη διὰ νόμου τὸν ἀριθμὸν τῶν διδασκαλείων;

§171Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μάλιστα. Μέχρις ἕξ. Δὲν πρέπει νὰ κρίνωνται μονομερῶς οὗτοι ἐκ τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἑτέρου τμήματος. Ἀσφαλεστέρα θὰ εἶναι ἡ κρίσις περὶ τῆς εὐδοκιμήσεως ἢ μή, ἐὰν εἶναι ἐξ ἀμφοτέρων τῶν κλάδων. Ἐπίσης ἐνόμισκ ὅτι ἡ κατάργησις διδασκαλείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἢ ἡ σύστασις τοιούτου, δηλ. αἱ ἀνάγκαι αἱ παριστάμεναι πρὸς ἵδρυσιν ἢ μή, πρέπει νὰ κρίνωνται δι’ ὅσων τὸ δυνατὸν περισσοτέρων, μετὰ μείζονος κύρους. Προσέθηκα μάλιστα ἀκόμη τὴν ἑξῆς διάταξιν, τὴν ὁποίαν οὔτε ἡ Ἐπιτροπὴ ἐσκέφθη οὔτε οἱ ἀγορεύσαντες προέτειναν. Ὁ Γυμνασιάρχης, ἐφ’ ὅσον κατηγορεῖται διὰ πρᾶξιν τὴν ὁποίαν ἐνήργησεν ὡς μέλος τοῦ ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, θὰ ἔρχηται ὑπὸ κρίσιν ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου εἰς κοινὴν συνεδρίαν καθ’ ἣν θὰ μετέχῃ καὶ τὸ τμῆμα τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἐνόμισα ὅτι εἶναι ἄδικον νὰ μὴ μετέχωσιν οἱ διευθύνοντες ἰδιαιτέρως τὸ τμῆμα τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως τῆς κρίσεως, προκειμένου περὶ πράξεως ἢ παραλείψεως τοῦ λειτουργοῦ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, ὡς μέλους τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου. Κατηγόρησαν τὸ νομοσχέδιον ὅτι περιεῖχε διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ τμηματάρχαι εἶχον μέρος καὶ εἰς τὰς εἰδικὰς συνεδριάσεις. Ἐν τούτῳ, Κύριοι, ἠκολούθησα τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν εἶχον ὅλοι οἱ νομοθετήσαντες περὶ τῶν διαφόρων Συμβουλίων τῶν Ὑπουργείων. Πάντων τῶν Συμβουλίων τῶν πειθαρχικῶν, μετέχουσιν οἱ τμηματάρχαι τῶν οἰκείων Ὑπουργείων· ἠκολούθησα ὅμως καὶ τὴν γνώμην τῶν εἰδικῶς ἀσχοληθέντων καὶ εἰσηγησαμένων νομοσχέδια ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, οἱ ὁποῖοι ἔθετον τὰ Συμβούλια ὑπὸ τὴν προεδρείαν τοῦ οἰκείου τμηματάρχου.

§172Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Καὶ ἐγένετο νόμος κατόπιν καὶ ἐβγῆκαν ἔξω.

§173Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἀληθῶς· ἐπειδὴ ἐν τῷ ἐποπτικῷ συμβουλίῳ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως ἐχαρακτηρίσθη ὅτι ἡ παρουσία τοῦ τμηματάρχου ὡς δυναμένη νὰ ἐπηρεάσῃ τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου εἰς τρόπον ὥστε νὰ λησμονήσωσι τὸ καθῆκον αὑτῶν, ἐψηφίσθη νόμος κατὰ τὸν ὁποῖον οἱ τμηματάρχαι ἀπηλλάγησαν τῆς τοιαύτης ὑποχρεώσεως. Ἀλλὰ τοῦτο ἦτο ἀποτέλεσμα ἀνάγκης, τὴν ὁποίαν ἐγέννησαν οἱ ἀποτελέσαντες τὸ Συμβούλιον ἐκεῖνο καὶ μὴ ἐπιδειξάμενοι ἀντοχὴν ἑπτὰ αὐτοὶ ἀπέναντι τῆς ἰσχύος ἑνός! Ἐὰν, Κύριοι, καταντήσῃ νὰ ἔχωμεν χαρακτῆρας τοσαύτης ῥευστότητος καὶ εἰς τὸ μέλλον, ὁσονδήποτε θέλετε θωρακίσατέ τους· θὰ εὑρίσκησθε εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ καταλύητε Συμβούλια καὶ νὰ ἀναδιοργανώνητε τοιαῦτα κάθε ἡμέραν. Ἐλέχθη ἀκόμη ὅτι, ἐπειδὴ θὰ συνεδριάζῃ εἰς τὸ κατάστημα τοῦ Ὑπουργείου τὸ Συμβούλιον, θὰ ἐπηρεάζηται τὸ συμβούλιον αὐτό, τὸ ἰσόβιον, ἐκ τῆς ἀτμοσφαίρας τοῦ Ὑπουργείου! Ἐὰν, Κύριοι, περιέλθῃ ποτὲ εἰς τοιοῦτον σημεῖον ἡ διοίκησις τῆς Ἐκπαιδεύσεως, μὴ ἐλπίζετε μήτε ἀνόρθωσιν μήτε βελτίωσιν. Ἐφρόνουν ὅτι ὁ τμηματάρχης δὲν θὰ εἶχεν αὐτὴν τὴν ἐπίδρασιν ἐν τῷ Συμβουλίῳ, δὲν ἔχω ὅμως καμμίαν δυσκολίαν εἰς τὴν κοινὴν ἀπαίτησιν νὰ ἐνδώσω, καὶ διὰ τοῦτο ἀπὸ τὰς κατὰ τμήματα συνεδρίας ἀφήρεσα αὐτόν, ἐπιτρέπεται δὲ μόνον νὰ μετέχῃ εἰς τὰς γενικὰς συνεδρίας.

§174Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Μετὰ ψήφου;

§175Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εἰς τὰς γενικὰς συνεδρίας ναί. Εἰς τὰς γενικὰς συνεδρίας, ἔνθα θὰ ἀποφασίζωνται τὰ γενικὰ ἐκπαιδευτικὰ ζητήματα, δὲν καλοῦνται μόνον οἱ τμηματάρχαι, καλοῦνται οἱ διευθυνταὶ τῶν διδασκαλείων, καλεῖται ὁ καθηγητὴς τῆς παιδαγωγικῆς, ὁ καθηγητὴς τῆς Ὑγιεινῆς, ὁ καθηγητὴς τῆς παιδιατρικῆς, καλοῦνται πάντες οἱ δυνάμενοι νὰ εἰσφέρωσι τὰ φῶτα αὐτῶν, νὰ δώσωσι γνώμην, εἴτε περὶ παιδαγωγικῶν ζητημάτων εἴτε περὶ τῆς ὑγιεινῆς τῶν σχολείων εἴτε περὶ παντὸς ἄλλου, ἀφορῶντος τὰ ἐκπαιδευτικὰ ζητήματα.

§176Λ. ΝΑΚΟΣ. Ἔχετε καὶ τὸν καθηγητὴν τῆς παιδαγωγικῆς;

§177Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Διὰ τὰ γενικὰ ζητήματα.

§178Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Μὲ δικαίωμα ψήφου;

§179Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μάλιστα. Μὲ κατηγόρησαν ἀκόμη ὅτι εἶμαι συγκεντρωτικὸς καὶ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς. Ἔγραψαν μάλιστα ὅτι καταλύεται τὸ ἱερὸν δικαίωμα τῆς ἐφέσεως τῶν ἀποφάσεων τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου διὰ τοῦ σχεδίου νόμου τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον, καὶ τὰς γνώμας δὲ ταύτας ἐπιπλέον ἔφερε καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου σήμερον ἀγορεύσας. Δικαίωμα ἐφέσεως εἶχον οἱ δημοδιδάσκαλοι κατ’ ἀποφάσεων δυσμενῶν πρὸς αὐτούς. Εἰσηγήθην ἐνώπιον τῇ Βουλῆς τὸν νόμον, τὸν ψιφισθέντα, κατὰ τὸν ὁποῖον τὸ κεντρικὸν συμβούλιον τροποποιεῖ ἐπὶ τὸ ἐπιεικέστερον τὰς ἀποφάσεις. Καὶ ἰσχυρίσθησαν ἀληθῶς ὅτι εἰσηγήθην τὸν νόμον ἐκεῖνον εὑρεθεὶς εἰς τὴν ἀνάγκην καὶ πεισθείς.

§180Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Κάθε ἄλλο ἀνεγνώρισέ τε τὴν ὀρθότητα.

§181Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐὰν παρηκολουθεῖτε ὅμως τὰ πράγματα θὰ ἐβλέπετε ὅτι εἰσηγήθην τὸν νόμον διὰ νὰ λύσω τὰς χεῖρας τοῦ Κεντρικοῦ Συμβουλίου, διότι ἐνόμιζον ὅτι τὸ ἀνώτερον συμβούλιον ἔπρεπεν, ἀφοῦ ἀνετέθη εἰς αὐτὸ ἡ κρίσις ἐπὶ τῶν ἀποφάσεων τοῦ κατωτέρου, νὰ εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ τροποποιῇ τὰς ἀποφάσεις ταύτας, τὸ περιώρισα δὲ νὰ τροποποιῇ αὐτὰς ἐπὶ τὸ ἐπιεικέστερον. Τί κάμνω σήμερον διὰ τοῦ νομοσχεδίου; Καθιστῶ σχεδὸν πάσας τὰς ἀποφάσεις ἐκκλητάς, δηλ. σήμερον δὲν θέλω τὸν διδάσκαλον νὰ ὑποβάλῃ ἔφεσιν διὰ νὰ κριθῇ ἀπὸ τὸ ἀνώτερον συμβούλιον, ἀλλ’ ἑκάστη ἀπόφασις τοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου, ὑποχρεωτικῶς πρέπει νὰ σταλῇ εἰς τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον διὰ νὰ τροποποιηθῇ ἢ ἀκυρωθῇ.

§182Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει καταλύετε τὸν θεσμὸν τῶν τοπικῶν Συμβουλίων.

§183Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εἰς τὰ τοπικὰ Συμβούλια ἀφῆκα τὴν ἐλευθερίαν τῆς κρίσεως, καὶ ἐλευθερίαν ἀποφάσεως ἐπιβολῆς πειθαρχικῆς ποινῆς μέχρις ὡρισμένου προστίμου. Ἐντεῦθεν κατέστησα τὰς ἀποφάσεις αὐτοδικαίως ἐκκλητάς. Ἔκαμα δὲ τοῦτο κυρίως χάριν τῆς πειθαρχίας, χάριν τῆς εὐκοσμίας, διότι ὁ διδάσκαλος, ἐρχόμενος ἀντιμέτωπος πρὸς τὸν προϊστάμενον αὐτοῦ, τὸν ἐπιθεωρητήν, εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ γράψῃ κατ’ αὐτοῦ, καὶ θὰ ἐκαλεῖτο τὸ Συμβούλιον νὰ κρίνῃ πλέον περὶ ἐπιβολῆς νέας ποινῆς εἰς τὸν διδάσκαλον τὸν ἀνευλαβῶς ἐκφραζόμενον κατὰ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ του, ὁ δὲ διδάσκαλος ἀμυνόμενος ἔρχεται ἀντιμέτωπος πρὸς τὸν ἐπιθεωρητὴν καὶ πρὸς τὰς προϊσταμένας αὐτοῦ ἀρχάς. Ὅταν λοιπὸν κατέστησα, ἐκκλητὴν τὴν ἀπόφασιν αὐτοδικαίως, ὅταν δὲν ἔδωκα κῦρος εἰς τὴν ἀπόφασιν τοῦ τοπικοῦ συμβουλίου πρὶν ἢ αὕτη κυρωθῇ ὑπὸ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ἐπιβάλλῃ ποινὴν αὐστηροτέραν, ποῖον δικαίωμα ἀφῄρεσα ἀπὸ τὸν δημοδιδάσκαλον; Δὲν προσέθηκα δικαιώματα εἰς αὐτόν; Δὲν κατέστησα αὐτὸν εὐτυχέστερον, διότι δὲν θὰ κριθῇ μόνον ὑπὸ τοῦ τοπικοῦ συμβουλίου, ἀλλὰ θὰ κριθῇ καὶ ὑπὸ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου; Ἐνώπιον δὲ αὐτοῦ τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προσκομίσῃ πᾶσαν δικαιολογίαν, πᾶν ὑπόμνημα, πᾶσαν αἴτησιν καὶ νὰ παραστήσῃ τὸ δίκαιον αὐτοῦ; Τοῦτο λοιπὸν δὲν ἀφῄρεσα· ἐπεξέτεινα αὐτὸ καὶ εἰς τὸν δημοδιδάσκαλον τὸν δειλόν, τὸν μὴ τολμῶντα νὰ ἀναφερθῇ εἰς τὸ συμβούλιον, κατέστησα καὶ τοῦτον ἐλεύθερον νὰ κριθῇ ἀπὸ τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον ἄνευ ἐφέσεως ἰδίας. Ἀλλὰ κατὰ τί συνεκέντρωσα δύναμιν μείζονα εἰς τὸ κέντρον; Δὲν ἀνέλαβον τὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν δὲν εἶχον, ὅπως ἐντὸς 15 ἡμερῶν ἐκτελέσω πάσας τὰς ἀποφάσεις περὶ πειθαρχικῶν τιμωριῶν καὶ τὰς ἀπολύσεις; Ὑπῆρχε διάταξις τοιαύτη ἐν τοῖς κειμένοις νόμοις τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως; Ἤδη τὸ πρῶτον καθίσταται ὑποχρεωτικὴ ἡ ἐκτέλεσις τῶν ποινῶν ἐντὸς βραχυτάτης προθεσμίας. Ἀλλὰ ζητοῦσι νὰ καταστῇ ὑποχρεωτικὴ καὶ ἡ πρότασις περὶ προαγωγῆς. Καὶ ὡς σήμερον ἔχουσιν οἱ νόμοι καὶ ὡς αὔριον θὰ ῥυθμισθῶσιν, ὡς ἐλπίζω, ἡ πρότασις περὶ προαγωγῆς θὰ μείνῃ ἁπλῆ πρότασις, ἀλλοίμονον δὲ ἐὰν ἀπὸ τῆς Κεντρικῆς Διοικήσεως ἀφαιρεθῇ πᾶσα κρίσις ἐπὶ πάσης προτάσεως. Ἐξακολουθῶ νὰ πιστεύω ὅτι ἐκτὸς τῶν ἀποφάσεων αἵτινες ἐπιβάλλουσι πειθαρχικὰς ποινὰς ἢ ἀπολύουσι τοὺς ὑπαλλήλους, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀποφάσεις διοικητικοῦ δικαστηρίου καὶ ἔχουσιν ὅλον τὸ κῦρος ἀποφάσεων, ὅλαι αἱ ἄλλαι προτάσεις τῶν συμβουλίων ὑπόκεινται εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Ὑπουργοῦ.

§184Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὥστε μόνον αἱ περὶ ἐπιβολῆς ποινῆς εἶναι ὑποχρεωτικαί, ὅλαι δὲ αἱ ἄλλαι ὑπόκεινται εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Ὑπουργοῦ;

§185Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐξαίρεσιν κάμνω περὶ μεταθέσεως τῶν δημοδιδασκάλων. Καὶ εἰς τοῦτο μὲν ἐδόθη προσοχὴ καὶ ἐνομίσθη ὅτι ἡ μετάθεσις τῶν δημοδιδασκάλων ὑπόκειται εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ δὲν ὑπόκειται, διότι ἀποφασίζει κατὰ πρῶτον τὸ τοπικὸν συμβούλιον καὶ κατὰ δεύτερον τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον.

§186Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὁρίζεται ὅτι προτείνει τὸ Συμβούλιον.

§187Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐν τῷ πρώτῳ κειμένῳ ἐγένετο λόγος περὶ ἀποφάσεως καὶ ἐσφαλμένως κατόπιν ἀνεγράφη ὡς πρότασις. Πρόκειται λοιπὸν περὶ ἀποφάσεως, τῆς ἀποφάσεις δέ, κατ’ ἄλλην διάταξιν, ὑποχρεοῦται νὰ ἐκτελῇ ὁ Ὑπουργός. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ἀναγράφεται «ἀποφασίζει τὸ Συμβούλιον» ὁ Ὑπουργὸς ὑποχρεοῦται νὰ ἐκτελῇ, ἐφ’ ὅσον ἀναγράφεται «προτείνει» ὁ Ὑπουργὸς δὲν ὑποχρεοῦται.

§188Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ἐπὶ τῶν μεταθέσεων αὐτοῦ τοῦ εἴδους δὲν ἔχετε κανὲν δικαίωμα.

§189Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἀκριβῶς αὐτὸ ὑποστηρίζω ὅτι δὲν ἀνήρεσα τοῦτο, καὶ δὲν ἀνήρεσα αὐτό, διότι θὰ κριθῇ πρῶτον ἀπὸ τὸ τοπικὸν συμβούλιον καὶ δεύτερον ἀπὸ τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον· ἑπομένως ὅταν μία πρᾶξις κριθῇ κατὰ δύο βαθμοὺς ἀπὸ δύο συμβούλια, εἶναι περιττὴ ἡ παρέμβασις τοῦ Ὑπουργοῦ.

§190Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Διατηρεῖ λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ δικαίωμα τῆς ἐγκρίσεως τῆς μεταθέσεως καὶ τῆς προαγωγῆς ὅπως τὸ εἶχε καὶ πρὸ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, καθὼς καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐγκρίσεως προγραμμάτων, ὡρολογίων καὶ λοιπά, θεωροῦνται δὲ ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὸν Ὑπουργὸν αἱ σχετικαὶ μὲ τὰς πειθαρχικὰς καταδιώξεις ἀποφάσεις;

§191Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εἶναι ὑποχρεωτικαὶ καὶ αἱ περὶ μεταθέσεως δημοδιδασκάλων.

§192Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Αὐταὶ δὲν φθάνουσιν εἰς ἡμᾶς.

§193Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐξετελοῦντο διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος ὑποβαλλομένου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ.

§194Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Εἶναι ἐκτέλεσις ὑποχρεώσεως.

§195Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Διατί θὰ εἶναι ὑποχρέωσις ἂν δὲν ἀναγράψῃ τοῦτο ὁ νόμος; Ἐπειδὴ μέχρι τοῦδε θεωρεῖται ὑποχρεωτικόν; Ἄν δὲν ἀναγραφῇ ἐν τῷ νόμῳ, θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ εἶναι ὑποχρεωτικὸν καὶ δὲν δύναμαι νὰ τὸ κάμω νὰ μὴ εἶναι;

§196Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Δὲν προστίθεται λοιπὸν τίποτε ὡς τὸ ἰσχῦον σήμερον;

§197Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὄχι, ἀλλὰ προστίθεται ὅτι εἰς τὸ ἰσχῦον μέχρι σήμερον δὲν ἀναγράφεται προθεσμία.

§198Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Μόνον τὴν προθεσμίαν θέτετε;

§199Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἄνευ τῆς προθεσμίας ἠδύνατο νὰ εἶναι ὑποχρέωσις οὐδέποτε ἐκπληρουμένη, διότι ὁ Ὑπουργὸς ἠδύνατο νὰ μὴ ἐκτελῇ καὶ νὰ εἶναι ἐντὸς τοῦ νόμου. Διὰ τοῦτο προσέθηκα κἄτι σπουδαῖον, τὸ ὁποῖον ἄλλοτε ἐγένετο ἀφορμὴ μεγάλης συζητήσεως, διότι Ὑπουργὸς ἔχων τὴν ἀντίληψιν ὅτι δὲν ὑποχρεοῦται ἐντὸς τεταγμένης προθεσμίας, δὲν ἐξετέλεσε τὰς ἀποφάσεις ἐπὶ ἔτος ὁλόκληρον. Ἀλλὰ προσέθηκα καὶ ἄλλο τι ἀκόμη. Προσέθηκα περιορισμὸν ἀπολύτου δικαιώματος τοῦ διορισμοῦ, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὁ Ὑπουργός, εἰς τὰς κενὰς θέσεις, διότι ἠξίωσα πρότασιν τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου, γνωρίζουσιν δὲ οἱ διευθύνοντες τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας τίνα σημασίαν ἔχει ἡ πρότασις τοῦ Συμβουλίου καὶ ἂν ὁ Ὑπουργὸς εἶναι ἐλεύθερος νὰ διορίσῃ οἱονδήποτε θελήσῃ. Ἀλλὰ κατηγοροῦμαι ὅτι διὰ διατάξεως, τὴν ὁποίαν ἔθηκα ἐν ἄρθρῳ 5, δὲν δύναται νὰ ἐπανέλθῃ τὸ Συμβούλιον εἰς τὰς μὴ ἐγκριθείσας προτάσεις ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ ἔτους. Ὑποθέτω, Κύριοι, ὅτι θὰ μὲ δικαιολογήσητε ἂν εἴπω πρὸς ὑμᾶς ὅτι ἀποτελεῖ διαπόμπευσιν τοῦ ἀξιώματος τοῦ Ὑπουργοῦ ἡ ἐπανάληψις τῆς αὐτῆς προτάσεως ἀνὰ 24 ὥρας ἀπὸ μέρους τοῦ Συμβουλίου, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐγκρίνεται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἂν πρότασίν τινα δὲν ἐγκρίνῃ ὁ Ὑπουργός, ὀφείλει τὸ συμβούλιον ν’ ἀπόσχῃ τῆς προτάσεως ταύτης, διότι, ἂν ἐπανέλθῃ, εἶναι ἐμπαιγμὸς τῆς ἐξουσίας τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ εἶναι περιττὸν ν’ ἀναγραφῇ ὅτι προτείνει μόνον, διότι πράγματι θ’ ἀποφασίζῃ. Οὐδεὶς Ὑπουργὸς εἶναι δυνατὸν νὰ λησμονήσῃ τὴν ἀξιοπρέπειαν αὐτοῦ ὥστε νὰ ἐπανέρχηται ἑκάστοτε καὶ παρὰ τὴν γνώμην του νὰ κυρώνῃ τὴν πρότασιν διὰ νὰ μὴ ἐπαναλαμβάνωνται καθ’ ἡμέραν ἀλλεπάλληλοι προτάσεις μὴ ἐγκρινόμεναι. Περιώρισα ὅμως τὴν ἀπαγόρευσιν ταύτην ἐντὸς τοῦ σχολικοῦ ἔτους μόνον. Ἅμα τῇ λήξει τοῦ σχολικοῦ ἔτους δύναται νὰ ἐπανέλθῃ, διότι καὶ τὸ προσωπικὸν θὰ τηρηθῇ ἐν τῇ θέσει, ἐν ᾗ εὑρίσκεται καθ’ ὅλον τὸ ἔτος, καὶ εἰς τὸν Ὑπουργὸν θὰ δοθῇ καιρὸς σκέψεως καὶ κρίσεως καὶ ἀνευρέσεως προσώπου καταλληλοτέρου.

§200Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Δὲν δέχεσθε τὴν τροπολογίαν τῆς ἐπιτροπῆς;

§201Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐδέχθην πλείστας τροποποιήσεις τῆς ἐπιτροπῆς· ἐδέχθην νὰ λαμβάνῃ μέρος ὁ ἀρχαιότερος ἀντὶ τοῦ νεωτέρου τῶν πρωτοδικῶν, διότι εἶναι ὀρθοτάτη ἡ παρατήρησις. Ἐδέχθην νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν λειτουργὸς τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ ἄνευ παιδαγωγικῶν σπουδῶν διορίζεται ἀμέσως ἐπιθεωρητής, καὶ διὰ τοῦτο ἐτέθη ὅτι οὗτοι ἢ πρέπει νὰ ἔχωσι παιδαγωγικὰς σπουδὰς ἐν τῇ Ἑσπερίᾳ ἢ πρέπει νὰ προέρχωνται ἐκ τοῦ κλάδου τῶν δημοδιδασκάλων. Ἀφέθη λοιπὸν τὸ στάδιον ἐλεύθερον εἰς τοὺς δημοδιδασκάλους καὶ εὔχομαι νὰ χρησιμοποιήσωσι τοῦτο ἐπ’ ἀγαθῷ, ν’ ἀσχοληθῶσι, νὰ μελετήσωσι νὰ γίνωσιν ἄξιοι τῆς μεγάλης θέσεως τῶν ἐπιθεωρητῶν τῶν δημοτικῶν σχολείων. Δηλῶ δὲ πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι, εὐθὺς ὡς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ψηφισθῇ, προκειμένου ν’ ἀποσταλῶσιν ἐπιθεωρηταὶ ἀνὰ πάσας τὰς χώρας τὰς ἑλληνικάς, καὶ ἰδοὺ εἷς τῶν λόγων διὰ τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, θὰ διατάξω διαγωνισμὸν διὰ νὰ προέλθωσιν οἱ ἐπιθεωρηταὶ ἐκ τοῦ κλάδου τῶν δημοδιδασκάλων. Ἔχω ἀνάγκην τῶν γενικῶν ἐπιθεωρητῶν ἰδίως διότι πρέπει ν’ ἀντιληφθῶσι τῆς καταστάσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως ἐν ταῖς νέαις χώραις, νὰ συγκεντρώσω τὰς πληροφορίας των καὶ νὰ ἀρχίσῃ ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συστήματος μικρὸν κατὰ μικρόν· ἔχω ἀνάγκην τῶν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διατάξεων. Ταῦτα Κύριοι, εἶχον νὰ δηλώσω πρὸς ὑμᾶς. Ὑποθέτω ὅτι ἂν θελήσητε εὐμενῶς νὰ κρίνητε τὸ νομοσχέδιον ἀρχομένης τῆς κατ’ ἄρθρον συζητήσεως, καὶ προβάλλετε τὰς παρατηρήσεις σας ἐξ ὧν ἤθελον ἀποδεχθῆ εὐχαρίστως ὅσας ἤθελον κρίνει ὀρθάς, θὰ ψηφίσωμεν νόμον ῥυθμίζοντα πολὺ ἀρτιώτερον τὴν διοίκησιν τῆς ἐκπαιδεύσεως.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζαβιτσᾶνος ἔχει τὸν λόγον.

§203Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ἐγὼ βεβαίως, Κύριοι, ὀφείλω καὶ ὡς Πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἐπεξειργάσθη τὸ νομοσχέδιον, νὰ συγχαρῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν δι’ ὅσας τροπολογίας ἐδήλωσεν ὅτι ἀποδέχεται, θὰ ἤμην δὲ εὐτυχέστερος ἂν τὸ βῆμα τὸ ὁποῖον ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἦτο ἀκόμη μεγαλείτερον, κυρίως ὅσον ἀφορᾷ τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ συνιστωμένου ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου. Διὰ τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νομοσχεδίου, καθορίζεται ἡ δικαιοδοσία τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου, δικαιοδοσία ἀληθῶς εὐρεῖα ὡς πρὸς τὰς περιπτώσεις διὰ τὰς ὁποίας καλεῖται, ἀλλὰ δικαιοδοσία ἀμυδρὰ ὅσον ἀφορᾷ τὸ κῦρος τῶν ἀποφάσεων τοῦ συμβουλίου ἐν σχέσει πρὸς τὰς γνώμας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διότι διὰ πάσας τὰς γνώμας τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου ἀπαιτεῖται κύρωσις τοῦ Ὑπουργοῦ. Τὸ μόνον δικαίωμα τὸ ὁποῖον διατηρεῖται εἰς τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον εἶναι τὸ δικαίωμα τῆς πειθαρχικῆς καταδιώξεως τῶν γενικῶν ἐπιθεωρητῶν τοῦ γενικοῦ προσωπικοῦ τῶν διδασκάλων καὶ τῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἐπελήφθη τῆς ἐρεύνης τοῦ ζητήματος τούτου, ἐξήτασε τρία κεφαλαιώδη ζητήματα καὶ διὰ πλειονοψηφίας ἀπεφάνθη ὅτι διὰ τὰ προγράμματα καὶ τὰ ὡρολόγια τῶν σχολείων δὲν ἔπρεπε νὰ εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ γνώμη τοῦ συμβουλίου διὰ τὸν Ὑπουργόν· διὰ τὰς προαγωγὰς μόνον ἔπρεπε νὰ εἶναι ὑποχρεωτική, διότι τὰς ἀποφάσεις περὶ μεταθέσεως ὤφειλεν ὁ Ὑπουργὸς ἐντὸς δέκα πέντε ἡμερῶν ἢ νὰ ἐκτελέσῃ ἢ νὰ ἀπορρίψῃ δεδικαιολογημένως.

§204Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Νομίζετε ὅτι εἶναι ἀνεξέλεγκτος ποτὲ ὁ Ὑπουργὸς διὰ πᾶσαν παράλειψιν; Ἐγὼ τοὐλάχιστον διὰ πάσας μου τὰς πράξεις ἠλέγχθην καὶ ἠλέγχθην δριμέως.

§205Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ἐγὼ λέγω ποῖα ἦσαν τὰ πορίσματα τῆς ἐρεύνης τῆς ἐπιτροπῆς, διότι ἐγὼ θὰ ηὐχόμην καί τι περιπλέον· θὰ ηὐχόμην ὅπως ἅπασαι αἱ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἀποφάσεις τοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου ὦσιν ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὸν Ὑπουργόν. Δὲν εἶμαι τῆς γνώμης, κύριε Ὑπουργέ, ὡς ὑπεστηρίξατε, ὅτι χάνει τὸ κῦρος του τὸ Ὑπουργικὸν ἀξίωμα, ἐὰν πᾶσαι αἱ ἀποφάσεις αὗται ἤθελον εἶσθαι ὑποχρεωτικαί. Τὸ γεγονὸς ὅτι μέχρι τοῦδε οὕτως εἶχον τὰ πράγματα, δὲν εἶναι ἐπιχείρημα δυνάμενον νὰ δικαιολογήσῃ τὴν διατήρησιν καταστάσεως, ἡ ὁποία καὶ πολλὰ τὰ ἀμφίβολα καὶ πολλὰ τὰ παράπονα ἐγέννησε. Ἐὰν ὑπάρχωσι περιστάσεις, ἐκ τῶν ὁποίων ἐξαρτᾶται ἡ κανονικὴ καὶ εὔνομος ἀπονομὴ τῆς ἐν γένει ἐκπαιδεύσεως, βεβαίως αἱ περιστάσεις αὗται εἶναι αἱ τοποθετήσεις, αἱ προαγωγαί, τὰ προγράμματα, αἱ μεταθέσεις, καὶ διὰ τὰς περιστάσεις ταύτας πρέπει νὰ ζητήσωμεν τὰς ἐγγυήσεις τὰς ὁποίας ἠθέλησεν ὁ νόμος νὰ παράσχῃ, διότι ἐφ’ ὅσον αἱ ἐγγυήσεις αὗται δὲν ἤθελον εἶσθαι πλήρεις, βεβαίως θὰ χωλαίνῃ ὁ νόμος ἐν τῇ ἐφαρμογῇ του. Τὰ θέματα ὅμως ταῦτα, ἐξαρτηθέντα ἐκ τῆς θελήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ, βεβαίως ἐξηρτήθησαν ἐκ θελήσεως ἡ ὁποία δὲν παρέχει τὰς ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας ἠθέλησεν ὁ νόμος νὰ ἔχῃ, ὅτε ἵδρυε τοιαῦτα συμβούλια. Ἐὰν ἡ δικαιοσύνη ἐβελτιώθη καὶ ἐξησφαλίσθη, ἀσφαλῶς διὰ τῆς ἐφαρμογῆς ἀναλόγων μέτρων ἐπετεύχθη τοῦτο. Δὲν ἔπαθε τίποτε τὸ κῦρος τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης διότι τὸ Ἀνώτατον Δικαστ. Συμβούλιον ἔχει πλῆρες τὸ δικαίωμα τῆς μεταθέσεως, τῆς προαγωγῆς καὶ τῆς τοποθετήσεως τῶν λειτουργῶν τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἵσταται ἐκεῖ ὅπου ἵστατο καὶ πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου αὐτοῦ, ἐκεῖ δὲ θὰ σταθῇ καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ἐὰν τὸ αὐτὸ ἤθελεν ἐφαρμοσθῇ καὶ ἐνταῦθα.

§206Λ. ΝΑΚΟΣ. Ναί, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα τῆς τιμωρίας καὶ ὁ εἷς καὶ ὁ ἄλλος, διότι διὰ τῆς ἄλλης μεθόδου φονεύομεν τὴν ἀποκέντρωσιν (Διάλογοι).

§207Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ἀκούω τὸ ἐρώτημα, ὅτι ἂν ὅλα ταῦτα ὦσιν ὑποχρεωτικὰ διὰ τὸν Ὑπουργόν, τότε τί ἀπομένει δι’ αὐτόν; Κύριοι, ἀσφαλῶς ἀπομένει εἰς τὸν Ὑπουργὸν τοῦτο· εἰς κανονικὰς περιστάσεις ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ τὴν ὑποχρέωσιν ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἐποπτεύῃ καὶ ἐπαγρυπνῇ ἐπὶ τοῦ ἔργου τῶν δημοσίων ὀργάνων, νὰ παρακολουθῇ δὲ καὶ νὰ ὑποβάλῃ πρὸς ψήφισιν εἰς τὴν Βουλήν, ὅλα ἐκεῖνα τὰ νομοθετικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἡ καθημερινὴ διοικητικὴ πρακτικὴ ἤθελεν ὑποδείξει ὡς χρήσιμα. Ἴσως εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἤθελεν εἴπῃ τις ὅτι διὰ τοῦ μέτρου τούτου κινδυνεύει νὰ ἐκλείψῃ ἡ ὑπουργικὴ εὐθύνη καὶ τοῦτο τὸ σημεῖον ἐτόνισε διὰ τῆς διακοπῆς του ὁ κ. Ὑπουργός. Ἀλλ’ ἡ ὑπουργικὴ εὐθύνη ὑπάρχει ἀκεραία διὰ τὴν ἐξάσκησιν τῆς ἀπομενούσης τῷ Ὑπουργῷ δικαιοδοσίας, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου εἶπον, ἡ δὲ δικαιοδοσία αὕτη εἶναι τόσον μεγάλη, ὥστε ἐὰν ἡ ὑπουργικὴ εὐθύνη ἀποτελεῖ ἐγγύησιν σοβαράν, ἡ ἐγγύησις αὕτη εἶναι πλήρης καὶ ἀκεραία. Ἀλλ’ ἐγὼ ἤθελον προβῆ καὶ ἀκόμη περαιτέρω· ἤθελον ἐξετάσῃ εἰς τί συνίσταται αὐτὴ ἡ ὑπουργικὴ εὐθύνη καὶ τί ἀπαιτεῖται νὰ γίνῃ αὕτη ἀποτελεσματικὴ καὶ ἂν συμφέρῃ, ἵνα σωθῇ ἡ περὶ ὑπουργικῆς εὐθύνης θεωρία, νὰ χαντακώσωμεν τὴν ἐκπαίδευσιν; Διότι, μὰ τὴν ἀλήθειαν, οὐδεὶς Ὑπουργός, οὔτε ἐν Ἑλλάδι οὔτε εἰς ἄλλο κοινοβουλευτικὸν Κράτος, ὄχι μόνον δὲν παρεπέμφθη εἰς εἰδικὸν δικαστήριον, ἀλλ’ οὔτε ἀπεμακρύνθη ἐκ τοῦ ἀξιώματος, διότι φερ’ εἰπεῖν συνέταξε σχολικόν τι πρόγραμμα ἐσφαλμένον ἢ διότι ἐξήσκησε τὴν ὑπὸ τοῦ νόμου χορηγουμένην αὐτῷ ἐξουσίαν ἐπὶ σκοπῷ κοινοβουλευτικῆς ἢ πολιτικῆς κατισχύσεως. Ἐν τούτοις τὸ κακὸν ἐγένετο, καὶ τὸ κακὸν τοῦτο θέλω νὰ σταματήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός, διότι οὕτω θὰ σημειώσῃ σταθμὸν ἀληθῶς ἐπαναστατικόν, ἀληθῶς εὐεργετικόν. Διότι εἶναι ἀληθές, Κύριοι, καὶ μᾶς διδάσκει τοῦτο καὶ ἡ πεῖρα τοῦ ἐλευθέρου ἡμῶν πολιτικοῦ βίου ἐπὶ ὀγδοήκοντα ἤδη ἔτη, ὅτι ἡ τοιαύτη παντοδυναμία καὶ πανσοφία, τὴν ὁποίαν θέλομεν νὰ ἀναγνωρίσωμεν εἰς τοὺς ἑκάστοτε Ὑπουργοὺς ἢ παρέχεται καὶ ἀναγνωρίζεται εἰς αὐτοὺς ὡς εἰς πρόσωπα ἀναλόγου πνευματικῆς ἱκανότητος, ἐντιμότητος, χαρακτῆρος, εἰς ἄνδρας δηλονότι ἔχοντας πλήρη συναίσθησιν τῆς ἀποστολῆς αὐτῶν, καὶ τότε θὰ σπεύσωσι κατ’ οὐσίαν νὰ μεταβιβάσωσι τὴν ἐξουσίαν αὐτῶν οὗτοι εἰς πρόσωπα ἰδικά των καὶ θὰ περιορισθῶσι νὰ ἐποπτεύωσι πέρα ἐκείνων ἢ παρέχεται εἰς πρόσωπα μικροτέρας ἀξίας μὴ δυνάμενα νὰ αἰσθανθῶσι τὰς ὑποχρεώσεις αὐτῶν, ὁπότε θὰ μεταχειρισθῶσι τὴν δύναμιν αὐτῶν ἐπὶ σκοπῷ προσωπικῶν συμφερόντων, παραλύοντα πᾶσαν διοίκησιν ἢ θὰ περιέλθῃ ἡ ἐξουσία αὕτη εἰς πρόσωπα ἀνεπαρκῆ, εἰς πρόσωπα μὲ πολλὴν τὴν καλὴν θέλησιν, ἀλλὰ μὲ πλήρη ἀνεπάρκειαν, τὰ ὁποῖα ἀπορροφώμενα ἐκ τῶν θεωριῶν τῶν συνταγματολογικῶν, ἢ πεπεισμένα περὶ τῆς ἰδίας αὐτῶν ἐπαρκείας καὶ ἱκανότητος, θὰ θελήσωσι νὰ ἴδωσι τὰ πάντα, νὰ πράξωσι τὰ πάντα, νὰ ἐκτελέσωσι τὰ πάντα, ὅτε ἀσφαλῶς θὰ παραλείψωσιν ἓν πρᾶγμα καὶ τοῦτο θὰ εἶναι τὸ ἴδιον αὑτῶν καθῆκον, διότι ἡ οὐσία τῆς τοιαύτης ἐνεργείας παντοῦ εἰς αὐτὸ καταλήγει, νὰ συγχέωνται τὰ πάντα καὶ εἰς οὐδὲν νὰ καταλήγῃ τις. Δι’ αὐτό, λέγω, Κύριοι, θὰ ἐπεθύμουν, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπιληφθῇ τῶν σημερινῶν περιστάσεων καὶ θεσπίσῃ ἀληθῶς σύστημα ἀποκεντρωτικόν· ν’ ἀρνηθῇ ἑαυτῷ τὸ δικαίωμα αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔχει καὶ νὰ περιορίσῃ ὁ ἴδιος τὴν δικαιοδοσίαν αὑτοῦ εἰς τὰ σημεῖα εἰς τὰ ὁποῖα ὀφείλει νὰ τὴν περιορίσῃ, διότι ὑποθέτω ὅτι οὐδένα διαφεύγει τὸ ὄφελος τὸ ὁποῖον ἤθελε προσπορισθῆ τὸ κοινὸν ἀγαθόν, ἡ ἐκπαίδευσις, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν ἐξουσίαν καὶ τὴν δικαιοδοσίαν αὑτοῦ ἐξασκῶν, ἤθελε περιορισθῆ εἰς τὰ ὅρια ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα πρὸ ὀλίγου ἐλέχθη. Δὲν ἀποτελεῖ ἀσφαλῶς διὰ τὸν Ὑπουργὸν διαπόμπευσιν, ὅπως εἶπεν, ἡ ἐκ νέου ὑπὸ τοῦ ἐποπτικοῦ συμβούλου πρότασις τῆς ἰδίας αὑτοῦ ἀποφάσεως, τῆς μὴ ἐγκριθείσης ἐπὶ ἔτος ὁλόκληρον, διότι εἶναι δίκαιον εἰς ἐκείνους, εἰς τοὺς ὁποίους ἀνεθέσαμεν τὴν διοίκησιν τῆς ἐκπαιδεύσεως, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουσι τὰ τῆς δημοσίου ὑπηρεσίας πλειότερον παντὸς ἄλλου, δώσωμεν τὸ δικαίωμα ὅπως κρίνωσιν αὐτοὶ εἰδικῶς μέχρις οἱουδήποτε σημείου καὶ ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν, διότι, ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς ποιούμενος χρῆσιν τοῦ veto, τὸ ὁποῖον διατηρεῖ, ἤθελεν εἴπῃ πρὸς τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον, ὅταν τοῦτο μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς ἑξαετίας προτείνῃ τὴν μετάθεσιν, ὡς ὀφείλει ἐκ τοῦ νόμου νὰ πράξῃ, ἑνὸς οἱουδήποτε ἐπιθεωρητοῦ, διότι ἐὰν λέγω, ὁ κ. Ὑπουργὸς εἴπῃ ὅτι δὲν ἐκτελῶ τὴν ἀπόφασίν σας κύριοι καὶ αὐτοὶ δὲν δύνανται ἐντὸς τοῦ ἔτους νὰ προτείνωσι τὴν ἰδίαν ἀπόφασιν, τότε ὁ Ὑπουργὸς θὰ συντελέσῃ ὥστε νὰ παραβιασθῇ ὁ νόμος καὶ νὰ ὑπηρετῇ τις ἀντὶ ἓξ ἔτη ἐπὶ ἑπτά. Ἂν δὲ συμβῇ τὸ ἴδιον κατ’ ἐπανάληψιν θὰ ὑπηρετῇ ἑπτά, ὀκτώ, δέκα ἔτη, διότι πειθόμενον τὸ ἐποπτικὸν συμβούλιον ὅτι ὁ Α ἐπιθεωρητὴς ὀφείλει νὰ ὑπηρετήσῃ εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην, βεβαίως δὲν θὰ ἐκδώσῃ ἀπόφασιν ἀντίθετον ἐκείνης τὴν ὁποίαν ἅπαξ ἐξέδωκεν. Ὅλα αὐτὰ ἐὰν γίνωσιν ἀποδεκτά, δὲν νομίζω ὅτι διαπομπεύεται τὸ ἀξίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ.

§208Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὅταν ὁρίζηται ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι κατὰ χρονικὸν διάστημα τόσον, ὑποχρεωτικῶς μετατίθεται ὁ ἐπιθεωρητής, κατὰ τίνα τρόπον νομίζετε ὅτι ὁ Ὑπουργὸς δύναται νὰ μὴ ἐκτελέσῃ τοιούτου εἴδους μετάθεσιν;

§209Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Ἅμα κρίνῃ...

§210Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τί νὰ κρίνῃ; Εἶναι ὑπόχρεως ἐκ τοῦ νόμου. Ὅ,τι ἀναγράφεται ὡς ὑποχρέωσις, ὁ Ὑπουργὸς ὑποχρεωτικῶς ἐκτελεῖ αὐτό, ὅ,τι ἀφήνεται εἰς τὴν διακριτικήν του ἐξουσίαν, ἐκεῖνο δὲν δύναται νὰ εἶναι ὑποχρεωτικόν.

§211Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου...

§212Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὁρίζεται ὅτι κατὰ ἑξαετίαν μετατίθενται οἱ ἐπιθεωρηταί, καὶ ὅταν ὁρίζηται τοῦτο, νομίζω ὅτι ὁ Ὑπουργὸς καὶ πᾶς ἄλλος ὀφείλει νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὸν νόμον. Ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς δὲν ὑποκύψῃ εἰς τὸν νόμον, μόνον ἓν στάδιον ὑπάρχει ἐλέγξεως, τὸ στάδιον τοῦ ἐλέγχου ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ καὶ εἰς οἱονδήποτε νόμον ἂν τεθῇ διάταξις καὶ ὁ Ὑπουργὸς τὴν παραβιάσῃ, ποῖον ἄρα ἔχετε μέσον ἐξαναγκάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὸν νόμον;

§213Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου, κύριε Ὑπουργέ, διατηρεῖτε τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἐγκρίνητε ἢ μὴ ἀπόφασιν μεταθέσεως.

§214ΙΩ. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Βεβαίως, ἀλλ’ ὄχι τὴν ἀναγεγραμμένην ἐν τῷ νόμῳ.

§215Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Ἀφήσατε νὰ τελειώσω. Τὸ ἐποπτικὸν συμβούλιον συμφώνως πρὸς τὴν δικαιοδοσίαν τὴν ὁποίαν ἔχει, ἐγκρίνει ὅτι ὁ Α ἐπιθεωρητὴς πρέπει νὰ μετατεθῇ εἰς τὴν περιφέρειαν Β. Ὑμεῖς, συμφώνως πρὸς τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἐκ τοῦ νόμου ἔχετε, νὰ κρίνητε ἂν ὁ ἐπιθεωρητὴς αὐτός....

§216Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Πρὸ τῆς ἑξαετίας;

§217Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Καὶ μετὰ τὴν ἑξαετίαν.

§218Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἅμα συμπληρώσῃ ἑξαετίαν εἶναι ὑποχρεωτική.

§219Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Δὲν ἀφήνετε νὰ τελειώσω. Ὑμεῖς κρίνετε ὅτι δὲν πρέπει νὰ γένηται αὐτὴ ἡ μετάθεσις εἰς τὴν περιφέρειαν Β, δι’ οὓς λόγους κρίνετε, διότι φέρ’ εἰπεῖν αἱ σχέσεις του εἶναι τοιαῦται, ὥστε δὲν πρέπει νὰ παραμένῃ ἐκεῖ. Ἐρωτῶ· ἐφαρμόζεται ἢ ἀναστέλλεται ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου;

§220ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡ ἐνέργεια τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, ἂν μοὶ ἐπιτρέπητε, εἶναι ἀκριβῶς διὰ τὸν λόγον αὐτόν. Ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν ἐντὸς τῆς ἑξαετίας ἀποδειχθῇ ἐπιθεωρητής τις ἀνίκανος ἢ παραβαίνει τὸ καθῆκόν του καὶ καθόλου προσκρούει εἰς ἐκπαιδευτικοὺς καὶ κοινωνικοὺς λόγους διὰ τῆς παραμονῆς του ἐν τῇ περιφερείᾳ ἐν ᾗ ὑπηρετεῖ, ἔχει τὸ δικαίωμα τὸ ἐποπτικὸν συμβούλιον νὰ προτείνῃ τὴν μετάθεσίν του, ὁ δὲ Ὑπουργὸς ὀφείλει νὰ τὴν ἐκτελέσῃ. Ἀκριβῶς αὐτὴ εἶναι, Κύριοι, ἡ ἐνέργεια τοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου. Λοιπὸν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ ἐποπτικὸν συμβούλιον δὲν δύναται νὰ ἐνασκήσῃ τὴν ἐνεργητικήν του ἐπιρροὴν ἐπὶ τοιούτων ἐπιθεωρητῶν, ὅταν ὁ Ὑπουργός...

§221Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐὰν εἶναι ἐνεργετική.

§222ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀντὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τότε νὰ θέσωμεν τὸ ἐποπτικὸν συμβούλιον!

§223ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὅταν οἱ γενικοὶ ἐπιθεωρηταὶ βεβαιώσωσι τὴν ἀνικανότητα, τὴν γενικήν, τὸ δὲ ἐποπτικὸν συμβούλιον, λαμβάνον αὐτὴν ὑπ’ ὄψιν, προτείνει ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ μετάθεσις.....

§224ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πολὺ καλά· ἀλλ’ ὁ Ὑπουργὸς δὲν τὴν κάμνει. Ἀλλοίμονον ἐὰν δὲν δίδωσι λόγον ἐδῶ οἱ Ὑπουργοί. Οἱ Ὑπουργοὶ θὰ δίδωσι πάντοτε λόγον ἐδῶ.

§225ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀκριβῶς ἕνεκα τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος εἴχομεν τὸν ἔλεγχον μέχρι τοῦδε. Ἀλλ’ ὁ ἔλεγχος δὲν ἤρκεσε νὰ θέσῃ φραγμὸν εἰς τὰς ὑπουργικὰς ἀτασθαλίας καὶ δι’ αὐτὸ ἠναγκάσθημεν νὰ καταφύγωμεν εἰς τὰ ἐποπτικὰ συμβούλια. Ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ ἠθελήσαμεν νὰ θέσωμεν φραγμὸν εἰς τὴν ἐξουσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀλλ’ ἐξουδετερώθη αὕτη...

§226ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ τίθεται φραγμός, ἀλλ’ ὄχι ἀναίρεσις τῆς θέσεως τοῦ Ὑπουργοῦ.

§227Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐγὼ θαυμάζω πῶς μετεβάλετε γνώμην, διότι ἐν τούτῳ σᾶς ἀνέγνωσα.

§228ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὑπῆρξεν ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν αὐταὶ αἱ ἰδέαι δὲν ὑπῆρχον ἐν Ἑλλάδι. Ἐγὼ ὁ ἴδιος ὁ ὁποῖος, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἤμην κατὰ τῆς ἀποκεντρώσεως, ἤμην ὁ πρῶτος θιασώτης ὑπὲρ τῆς πλήρους χειραφεσίας, καὶ εἰς αὐτὸ ὀφείλομεν σήμερον ὅ,τι ἔχομεν.

§229ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐταὶ εἶναι ὑπερβολαὶ καὶ ὁσάκις ἠγέρθησαν φωναὶ κατὰ τῆς ἀποκεντρώσεως, ἐγὼ εἶπον· Κύριοι, μὴ βλέπετε μόνον τὴν κακὴν αὐτῆς ὄψιν, κυτάξατε καὶ τὴν καλήν. Ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν μέχρι τοῦ νὰ μειώσωμεν τὴν εὐθύνην τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ἀπέναντι τῆς Βουλῆς καὶ τῆς δημοσίας γνώμης. Ἀλλοίμονον ἄν ἡ δημοσία γνώμη ἐξεγερθῇ. Δὲν θὰ μᾶς σώσωσι τότε οὔτε ἡ ἐνέργεια τοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου, οὔτε ἄλλο τι.

§230Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Διὰ πολλὰ γνωμοδοτικὰ συμβούλια ἡ κοινὴ γνώμη δὲν ἡσυχάζει. Εἶναι πολὺ ἀνήσυχος.

§231ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι καλλίτερον νὰ ὑπάρχωσιν τὰ συμβούλια αὐτά, ἀλλὰ νὰ μείνῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἡ εὐθύνη διὰ τὴν ἔγκρισιν τῶν ἀποφάσεων.

§232ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει προτιμότερον εἶναι νὰ καταργηθῶσιν αὐτὰ τὰ ἐποπτικὰ συμβούλια παρὰ νὰ χρησιμεύωσιν εἰς κάλυψιν τῆς εὐθύνης τοῦ Ὑπουργοῦ.

§233ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι.

§234ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Χιλιάκις προτιμότερον εἶναι νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ὅτε ὁ Ὑπουργὸς διὰ πᾶσαν τὴν πρᾶξιν θὰ ἔχῃ εὐθύνην. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἀπεδείχθη διὰ μακρᾶς πείρας ὅτι αὐτὸς ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος καὶ αὐταὶ αἱ κοινοβουλευτικαὶ εὐθῦναι ἦσαν πολλάκις ἀνυπόστατοι, διὰ τοῦτο ἠναγκάσθημεν νὰ προσφύγωμεν εἰς τὴν ἀποκέντρωσιν διὰ τῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων. Ἢ θὰ ἔλθωμεν λοιπὸν νὰ τὴν ἀναγνωρίσωμεν μὲ ὅλας της τὰς συνεπείας ἢ προτιμότερον εἶναι νὰ ἐκλίπῃ.

§235ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ ἀποκέντρωσις δὲν εἶναι δόγμα ἵνα τὴν ἀναγνωρίσωμεν μὲ ὅλας της τὰς συνεπείας. Εἶναι πρακτικὴ ἀνάγκη. Θὰ τῆς ἀναγνωρίσωμεν λοιπὸν προληπτικὴν εὐθύνην, ἀλλὰ θὰ ἀφήσωμεν καὶ τὴν εὐθύνην εἰς τὸν Ὑπουργὸν διὰ νὰ ἔχωμεν ἐνώπιον τοῦ κοινοβουλίου τὴν εὐθύνην καὶ μόνον, ἡ ὁποία ἀσφαλίζει τὴν ἐπίδρασιν τῆς κοινῆς γνώμης ἐπὶ τῆς διοικήσεως. Μὴ λησμονεῖτε ὅτι δὲν πρέπει νὰ φθάσωμεν εἰς τὰ ἄκρα. Αὐτὸ τὸ εἶπον πολλάκις. Δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε ὅτι θὰ χρησιμεύῃ τὸ συμβούλιον διὰ νὰ ἐπικυρώνῃ τὰς πράξεις τοῦ Ὑπουργοῦ, διότι τὸ συμβούλιον ἔχει ἰδίαν γνώμην ἄν αἱ ἀποφάσεις του εἶναι γνωμοδοτικαί, ἀποτελεῖ ὅμως αὐτὸ ἕνα φραγμὸν κατὰ τῆς αὐθαιρεσίας τῆς ὑπουργικῆς, διότι ἡ κοινὴ γνώμη διαφωτίζεται ἀπὸ τὴν γνώμην τοῦ συμβουλίου.

§236Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Ὅπως δήποτε ἔχω τὴν γνώμην ὅτι, ὡς ἡ δικαιοσύνη δὲν ἔπαθεν ἀπὸ τὴν ἀποκέντρωσιν οὕτω καὶ ἡ ἐκπαίδευσις δὲν θὰ πάθῃ τίποτε.

§237ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ δικαιοσύνη δὲν εἶναι τὸ ἴδιον πρᾶγμα, μὲ τὴν ἄλλην διοίκησιν. Εὔχομαι νὰ μὴ ἀποδειχθῇ ὅτι ἡ δικαιοσύνη διὰ τῆς χειραφετήσεως, θὰ ὁδηγηθῇ εἰς κακὸν τόπον.

§238ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶπον ὅτι ἡ κοινὴ γνώμη ἐξηγέρθη ὑπὲρ ὑμῶν καὶ σᾶς περιέβαλε δι’ ἀγάπης. Ἐὰν ἦσθε ὑμεῖς πρὸ τοῦ νόμου ἐν Ἑλλάδι καὶ ἐβλέπετε εἰς ποῖα χάλια ἦτο ἡ ὅλη διοίκησις, τότε δὲν θὰ εἴχετε αὐτὰς τὰς ἰδέας. Ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι ἐγηράσαμεν καὶ παρηκολουθήσαμεν τὴν ἐφαρμογήν, ἐπείσθημεν δι’ ὅσα ὑποστηρίζομεν.

§239Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Λυποῦμαι, διότι ἐδόθη ἀφορμὴ εἰς διάφορα ἐπεισόδια. Αὐτό, τὸ ὁποῖον τονίζω εἶναι ὅτι δὲν πρέπει νὰ πιστεύῃ κανεὶς ἀπὸ ἡμᾶς, ὅτι ἡ ἀναδιοργάνωσις σχολική, (Θόρυβος). Λυποῦμαι, ἐπαναλαμβάνω, Κύριοι, διότι ἐδόθη ἀφορμὴ εἰς τοιαύτην ἐπεισοδιακὴν συζήτησιν, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε ἔχω τὴν γνώμην ὅτι δὲν πρέπει κανεὶς ἀπὸ ἡμᾶς νὰ πιστεύσῃ, ὅτι ἀναδιοργάνωσις σχολική, οἵαν πάντες ὀνειρευόμεθα καὶ εἰς τὴν ὁποίαν πάντες τείνομεν, πρώτου δὲ πάντων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος ἔδωκε πρὸς τοῦτο τὸ σύνθηκ, τὸ ἀληθῶς εὐεργετικόν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ, ἐὰν δὲν μεταβληθῇ ἡ κεντρικὴ διοίκησις καὶ ἐὰν δὲν περιορισθῶσι τὰ τοῦ κέντρου εἰς τὰ καθέκαστα.

§240ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὀλίγας λέξεις ἔχω νὰ εἴπω, Κύριοι Βουλευταί, ἐξ ἀφορμῆς τῶν ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος Βουλευτής, διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ παρεξηγηθῶσιν αἱ γνῶμαί μου. Δὲν εἶμαι κατὰ τῆς ἀποκεντρώσεως. Ὑπεστήριξα τὴν ἀποκέντρωσιν πάντοτε καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐνώπιον τῆς κοινῆς γνώμης ἐν τῇ Διπλῇ Βουλῇ, ἡ ὁποία δὲν ἔλαβεν μὲν ἀφορμὴν νὰ ἐκδηλώσῃ τὴν γνώμην της διὰ ψηφοφορίας, ἀλλ’ ἦτο ἱκανὴ ἡ γενικὴ ἐκδήλωσις κατὰ τῶν ἀτόπων τὰ ὁποῖα φέρει ἡ μὴ ἀποκέντρωσις. Ἐνθυμεῖσθε τί εἶπον κατ’ ἐπανάληψιν τότε· ὅτι καὶ ἡ ἀποκέντρωσις ἔχει τὰ κακά της. Δὲν πρέπει νὰ λησμονήσητε, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὰ παρόντα κακά, ὅτι ὀφείλομεν ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ νὰ διατηρήσωμεν τὰς τάσεις τῆς ἀποκεντρώσεως, νὰ μὴ φθάσωμεν ὅμως μέχρις ὑπερβολῆς, καὶ διὰ τοῦτο ἡ Διπλῆ Ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ περιέλαβεν, εἰσηγουμένου ἐμοῦ, πάντας τοὺς ὑπαλλήλους εἰς τὴν μονιμότητα τὴν ἐκ τοῦ Συντάγματος, καὶ ὄχι τὴν ἐκ τῶν νόμων. Εἶχον καθῆκον νὰ ἀντιδράσω κατὰ τῶν τάσεων, αἱ ὁποῖαι θὰ ἦγον εἰς ἀναίρεσιν αὐτοῦ τοῦ πολιτεύματος, αἱ ὁποῖαι θὰ ἦγον εἰς καθιέρωσιν μιᾶς γραφειοκρατείας, ἡ ὁποία εἶναι τὸ χείριστον τῶν συστημάτων, γραφειοκρατείας μὴ συνδυαζομένης πρὸς τὴν ὁλότητα τῆς διοικήσεως ἐν γένει, ἡ ὁποία ὑπάρχει ἐκ παραδόσεως, ἐξ ἐπιστημονικῶν καὶ ἐξ ἄλλων λόγων εἰς τὰ Κράτη ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα εἰσήχθη αὕτη. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος εἶπεν ὅτι εὑρῆκα ἐλθὼν ἐγκαθιδρυμένην τὴν ἀποκέντρωσιν καὶ δὲν γνωρίζω τὰ κακά, τὰ ὁποῖα ἔφερε τὸ προηγούμενον καθεστώς. Ἀπαντῶ· ἐγνώριζον τὰ κακὰ καὶ διὰ τοῦτο ἐπαινῶ τὴν ἀποκέντρωσιν, ἣν θεωρῶ στοιχεῖον τοῦ νέου ἀληθῶς πολιτικοῦ βίου τῆς Ἑλλάδος. Ἐὰν ὅμως ἐμνημόνευσα τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, ἐμνημόνευσα αὐτὴν διὰ νὰ εἴπω ὅτι εὐλόγως δύναται ἡ Πολιτεία νὰ ἐμπιστευθῇ εἰς μείζονα βαθμόν, εἰς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν ὡς ἀνεξάρτητον ἀρχήν, παρὰ εἰς ἄλλους κλάδους. Ἐγὼ δὲν περιέμενον νὰ ἔλθω εἰς τὴν Ἑλλάδα διὰ νὰ βεβαιωθῶ ὅτι ἡ δικαιοσύνη πρέπει ἐν τῇ διοικήσει της νὰ ἀπαλλαχθῇ πάσης ὑποτελείας. Ἀπὸ δέκα καὶ ἕξ ἢ ἀκριβέστερον ἀπὸ δέκα καὶ πέντε ἐτῶν, ἀπὸ τοῦ 1899, ἐγενόμην εἰσηγητὴς ἐν Κρήτῃ τοῦ θεσμοῦ ἀκριβῶς ἐκείνου ὁ ὁποῖος μετεφυτεύθη εἶτα ἐν Ἑλλάδι, τοῦ καλουμένου ἐκεῖ ἀνωτάτου Συμβουλίου τῆς Δικαιοσύνης, τοῦ καλουμένου ἐνταῦθα Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου.

§241Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἦτον ἄλλο πρᾶγμα ἐκεῖνος.

§242ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁ θεσμὸς ἐκεῖνος ἀπέβλεπεν εἰς τοῦτο, ὅτι οὐδεὶς δικαστὴς διορίζεται ἄνευ προτάσεως τοῦ Συμβουλίου τῆς Δικαιοσύνης οὐδὲ μετατίθεται ἄνευ γνωμοδοτήσεως αὐτοῦ, ἀλλ’ οὔτε καὶ ἀπολύεται ἄνευ ἀποφάσεως αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἐκεῖ ἐπεφυλάχθη τὸ δικαίωμα εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ὅταν τὸ Δικαστικὸν Συμβούλιον προτείνῃ οὐχὶ τὸν ἄριστον, νὰ εἴπῃ· «Κύριοι, προτείνετε αὐτὸν πρὸς προαγωγήν· ἐγὼ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὁ ἄριστος. Ὑπάρχουσι καὶ ἄλλοι καὶ δι’ αὐτὸ ἐπιστρέφω τὴν πρότασίν σας. Δὲν δικαιοῦμαι ἐγὼ νὰ προβῶ εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ ἀρίστου, διότι εἶναι πιθανὸν νὰ κάμω κατάχρησιν τοῦ δικαιώματός μου, ἔχω δικαίωμα ὅμως νὰ ἀναστείλω καὶ τὸ δικαίωμα ὑμῶν». Δὲν νομίζετε, Κύριοι, ὅτι διὰ τῆς συνεργασίας ταύτης ἀσφαλίζεται ὁ καλλίτερος τρόπος διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἐκλογὴ τοῦ ἀρίστου;

§243ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βεβαιότατα, βεβαιότατα.

§244Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἐδοκιμάσθη ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Παιδείας καὶ ὑπέθαλψε τὴν συναλλαγήν.

§245ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶναι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας τὸ αὐτὸ μὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Κύριοι, ὁ δικαστικὸς κλάδος κατέχει ὑπέρτατον ἀξίωμα ἐν τῇ Πολιτείᾳ, διότι ἀποτελεῖ μίαν τῶν ὑπάτων ἐξουσιῶν καὶ δὲν εἶναι εὔκολον εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ ἔρχηται, τὰς προτάσεις τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου, νὰ ἀπορρίπτῃ εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε, διὰ νὰ θεραπεύσῃ προσωπικὰ πάθη. Ὑπῆρχεν ἐν Κρήτῃ πολιτικὸς ἀνταγωνισμὸς καὶ ἐλειτούργησε τὸ Συμβούλιον τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ δέκα ἔτη καὶ δὲν ὑπάρχουσι τρεῖς προτάσεις, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸ δεκαετὲς αὐτό χρονικὸν διάστημα νὰ μὴ ἐγένοντο δεκταὶ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης. Καὶ ὅταν, Κύριοι, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω τοῦτο, χθὲς ἀκόμη εἴδετε τίς εἶναι ἡ γνώμη τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ λειτουργοῦ ἐπὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον θίγει τὰ δικαιώματα τοῦ Κοινοβουλίου, πῶς θέλετε νὰ μὴ ἀνησυχῶμεν διότι παρατηροῦνται τάσεις αἱ ὁποῖαι θέλουσι φθάσει μέχρις ἄκρας ὑπερβολῆς;

§246Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐβεβαίωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι ὁ ἀνώτατος δικαστικὸς λειτουργὸς δὲν ὡμίλησε περὶ τῶν δικαιωμάτων τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ περὶ τῶν σχέσεων Ὑπουργοῦ καὶ δικαστικῆς ἐξουσίας καὶ ἐκανόνισε τὰς σχέσεις αὐτῆς πρὸς αὐτόν.

§247ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ· ἐγὼ ἀντελήφθην ἐκ τῆς χθεσινῆς συζητήσεως ὅτι εἰς αἴτησιν τῆς Βουλῆς, ὅπως προσαχθῇ ὁ φάκελος εἰς τὴν Βουλήν, ὁ ἀνώτατος αὐτὸς λειτουργὸς ἐγνωμοδότησεν ὅτι ἔπρεπε νὰ μὴ προσαχθῇ ἡ δικογραφία εἰς τὴν Βουλήν.

§248Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξέφρασε γνώμην πρὸς τὸν Ὑπουργόν του. Ἡ ἐμὴ ἀντίληψις εἶναι ὅτι ὁ ἀνώτατος δικαστικὸς λειτουργὸς δὲν ὡμίλησεν ἐν σχέσει πρὸς τὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἐν σχέσει πρὸς τὰ δικαιώματα τοῦ Ὑπουργοῦ πρὸς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν.

§249ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν μέμφομαι διότι ὁ γενικὸς εἰσαγγελεὺς ἔγραψε πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τὴν γνώμην του. Ἐγὼ εἶπον ὅτι ἦλθεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς γνώμη τοῦ εἰσαγγελέως, προκληθεῖσα ἐξ αἰτήσεως πρὸς κατάθεσιν τῆς δικογραφίας, καὶ προσθέτω ὅτι μὲ ἀνησυχοῦν αἱ τοιαῦται γνῶμαι.

§250Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὑπῆρξεν ὀρθὴ ἡ ἀντίληψίς μου ἐπὶ τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ἀνώτατος δικαστικὸς λειτουργὸς δὲν ἔθιξε τὸ παράπαν, οὔτε ἐμμέσως οὔτε ἀμέσως τὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς.

§251ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶπα αὐτό· ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ πράγματος. Ἔλεγον ὅτι ἐὰν ἐδόθη τοιαύτη γνώμη, αὐτὸ με ἐμβάλλει εἰς ἀνησυχίας. Αὐτὸ ἠθέλησα νὰ εἴπω μόνον. Λοιπὸν τονίζω, Κύριοι· εἶμαι θιασώτης τῆς ἀποκεντρώσεως καὶ δὲν πρέπει νὰ κινδυνεύσω νὰ χαρακτηρισθῶ ὡς θέλων νὰ ἐπιβουλευθῶ αὐτήν. Ἀλλ’ ἔχω καθῆκον, ἀκριβῶς ὡς ἐκ τῆς θέσεως τὴν ὁποίαν κατέχω, νὰ ἀντιδράσω κατὰ τάσεων αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ φέρουν εἰς ἄκραν ὑπερβολὴν καὶ αἱ ὁποῖαι νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι ὡς ἀποτέλεσμα θὰ εἶχον τὴν ἐξέγερσιν τῆς κοινῆς γνώμης, ὅπως ἀνατρέψῃ τὴν δημιουργηθεῖσαν ἀποκέντρωσιν, ἡ ὁποία θὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὸ ναυάγιον. Ἀκριβῶς δέ, διότι αἰσθάνομαι ποῖα ἄλλα κακὰ μᾶς ἀναμένουν καὶ πάλιν, ἐὰν φύγωμεν ἀπὸ τὴν ἀποκέντρωσιν καὶ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν αὐταρχικότητα τὴν παλαιὰν τοῦ Ὑπουργοῦ, δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς ἀντιδρῶ κατὰ τῶν τάσεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι θέλουν νὰ μᾶς ὁδηγήσωσιν εἰς τὰς ὑπερβολάς, αἱ ὁποῖαι θὰ μᾶς φέρουν εἰς τὸ ναυάγιον καὶ εἰς τὴν ἀνατροπὴν καθεστῶτος, πρὸς τὸ ὁποῖον συνδέω ἀπαραιτήτως, ἐφ’ ὅσον μένει εἰς τὰ ὅριά του, τὴν καλὴν λειτουργίαν ὅλων τῶν διοικητικῶν ὑπηρεσιῶν.

§252Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Εἶμαι εὐχαριστημένος, διότι ἡ συζήτησις ἔλαβε τὴν τροπὴν αὐτήν, κύριοι Βουλευταί. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ηὐχήθη εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ περιελάμβανεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὡς ὑποχρεωτικὰς καὶ τὰς περὶ μεταθέσεως ἀκόμη γνωμοδοτήσεις τοῦ οἰκείου συμβουλίου. Ἐλησμόνησεν ὅμως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ὅτι, ἐὰν τοιοῦτό τι ἐγίνετο, θὰ εὑρισκόμεθα ἀντιμέτωποι πρὸς τὸ Σύνταγμα. Τὸ Σύνταγμα ὥρισε μέχρι τίνος βαθμοῦ δύναται νὰ φθάσῃ ἡ ἀποκέντρωσις. Περὶ αὐτοῦ προνοεῖ τὸ 102 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος. Εἶναι πλέον ἢ βέβαιον ὅτι θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ θεσμὸς τοῦ συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας καὶ ἤδη ἔχομεν ὑπ’ ὄψει μας σχέδιον νόμου ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ θεσμοῦ τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, ἔρχεται ἀμέσως εἰς ἐφαρμογὴν τὸ 102 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος τὸ ὁποῖον λέγει τὰ ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει). «Μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς λειτουργίας τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας οἱ ὑπάλληλοι κτλ. οὔτε μετατίθενται, ἄνευ συμφώνου γνωμοδοτήσεως, οὔτε ἀπολύονται ἢ ὑποβιβάζονται, ἄνευ εἰδικῆς ἀποφάσεως τοῦ κατὰ νόμον ὠργανωμένου ἐκ μονίμων ὑπαλλήλων κατὰ τὰ δύο τρίτα τοὐλάχιστον ἀποτελουμένου συμβουλίου». Καὶ νομίζετε σεῖς, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἐὰν τὸ τοιοῦτον παρεβλέπετο σήμερον καὶ ἐψηφίζομεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ αὐτῷ, τὸ ὁποῖον θὰ μεταβληθῇ προσεχῶς εἰς νόμον, ὅτι ἡ περὶ μεταθέσεως πρότασις εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸν Ὑπουργόν, ὅτι δὲν θὰ ἐπαρουσιαζόμεθα κατόπιν εὑρισκόμενοι ἀντιμέτωποι πρὸς ῥητὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, καὶ δὲν θὰ ἠναγκαζόμεθα νὰ εἴπωμεν. Κύριοι, ὁμολογοῦμεν τὸ σφάλμα μας, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ καταστήσωμεν τὴν περὶ μεταθέσεως πρότασιν τοῦ Συμβουλίου ὑποχρεωτικὴν διὰ τὸν Ὑπουργὸν ἀφοῦ ῥητῶς ὁρίζει τοῦτο τὸ Σύνταγμα; Μένει ἤδη ἐξεταστέον τὸ ζήτημα τῆς ἐξασφαλίσεως τῶν ὑπαλλήλων, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Τὸ Σύνταγμα ὥρισε μέχρι τίνος σημείου ἐξικνεῖται ἡ ἐξουσία τῆς Βουλῆς, προκειμένου περὶ τοῦ διορισμοῦ τῆς παύσεως καὶ τῆς μεταθέσεως τῶν ὑπαλλήλων τῆς διοικήσεως. Εἶχον τὴν τιμήν, Κύριοι, νὰ ὁμιλήσω συζητουμένου τοῦ 102 ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, καὶ εἶχον τὴν μεγάλην τιμὴν καὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τῆς Βουλῆς τὴν γνώμην νὰ μετατρέψωμεν ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ὑποχρεωτικὸν τῆς περὶ μεταθέσεως προτάσεως τοῦ συμβουλίου, διότι τὸ σχέδιον τῆς συνταγματικῆς ἐπιτροπῆς εἶχεν ἐν τῷ ἄρθρῳ 102 ἀναγράψει ὑποχρεωτικὴν καὶ τὴν περὶ μεταθέσεως πρότασιν διὰ τὸν Ὑπουργόν. Εἶχον τότε ἐρωτήσει, ὁμιλῶν ἐνώπιον σας, ἐκτὸς τῶν ὅσων ἀνέπτυξα· καὶ τί θὰ καταστήσωμεν τὸν Ὑπουργόν; ἁπλοῦν διεκπεραιωτὴν τῶν προτάσεων καὶ τῶν ἀποφάσεων τῶν συμβουλίων, κατὰ διαστροφὴν τῆς ἐννοίας τοῦ συνταγματικοῦ πολιτεύματος; Καὶ ἐδέχθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ τροποποιηθῇ τὸ σχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάταξιν περὶ μεταθέσεων, ὅτι αὕτη πρέπει νὰ γίνηται κατόπιν συμφώνου γνωμοδοτήσεως τοῦ συμβουλίου καὶ ὄχι κατόπιν ἀποφάσεως αὐτοῦ. Ὑπάρχει δὲ μεγίστη διαφορὰ μεταξὺ γνωμοδοτήσεως καὶ ἀποφάσεως. Καὶ ἐὰν λοιπόν ψηφίσωμεν, Κύριοι Βουλευταί, σήμερον τὸ ὑποχρεωτικὸν τῆς μεταθέσεως, θὰ ἀναγκασθῶμεν μετὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας νὰ ἀντιμετωπίσωμεν μεθαύριον τὸ Σύνταγμα καὶ θὰ καταργήσωμεν τὴν ζητουμένην νὰ ψηφισθῇ ἀπόψε διάταξιν ὡς ἀντισυνταγματικήν. Ἀλλ’ ἔρχομαι νὰ ἐξετάσω καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἀποκεντρώσεως διὰ νὰ ἴδωμεν πῶς πρέπει νὰ νοῆται ἡ ἀποκέντρωσις. Οὐδεὶς ὑπάρχει ὁ ἀντιλέγων ὅτι ἡ ἀπόλυτος ἐξουσία τοῦ Ὑπουργοῦ, ὡς πρὸς τὸν διορισμόν, τὴν παῦσιν κτλ. τῶν ὑπαλλήλων, ἡ ὁποία εἶναι ἀπόροια τοῦ συνταγματικοῦ πολιτεύματος, κατὰ τὸ Σύνταγμα δὲν πρέπει νὰ μείνῃ τελείως ἀπόλυτος. Πρέπει πράγματι, ὡς εἶπεν καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός, νὰ ἔχῃ κἄποιον χαλινόν, ἀλλὰ μόνον χαλινόν.

§253Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Χαλινὸς εἶναι ἡ τιμιότης τοῦ Ὑπουργοῦ.

§254Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Βεβαιότατα· ἀλλ’ ὁ χαλινὸς θὰ εἶναι εἰς τὰ συμβούλια, τὰ συμβούλια ὅμως μὲ περιωρισμένην δικαιοδοσίαν καὶ ἁρμοδιότητα, διότι ἐὰν αἱ ἀποφάσεις καὶ αἱ προτάσεις τῶν συμβουλίων ἔχουν γενικῶς καὶ πάντοτε ὑποχρεωτικὴν ἰσχὺν διὰ τὸν Ὑπουργόν, τελείως ἀναιρεῖται ἡ ἔννοια τοῦ συνταγματικοῦ πολιτεύματος. Γνωρίζετε πολὺ καλά, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἐν Γαλλίᾳ συνεζητήθη εὐρύτατα τὸ ζήτημα, καὶ ἔχουν διαπραγματευθῆ αὐτὸ πλεῖστοι ὅσοι ἐπιφανέστατοι συγγραφεῖς. Τὰ ὑπάρχοντα ἤδη ἀπὸ τῆς Ἐπαναστάσεως συμβούλια, καθ’ ὃν τρόπον ἐθεσμοθετήθησαν κατὰ τὸ 1909, εἶναι ἀντισυνταγματικά, διότι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Βουλὴ εἰς τὰ συμβούλια, τὰ ὁποῖα νομοθετεῖ νὰ δίδῃ τὴν δικαιοδοσίαν τὴν ὁποίαν ἐχορήγησεν εἰς αὐτὴν ὁ λαὸς καὶ νὰ ἀναιρῇ τοιουτοτρόπως ἐντελῶς τὴν εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ. Διότι ὅταν ὁ Ὑπουργὸς εἶναι ἐκ τοῦ νόμου ὑποχρεωμένος νὰ δέχηται τὴν ἀπόφασιν τῶν συμβουλίων καὶ νὰ ἐκτελῇ αὐτήν, ποίαν τότε εὐθύνην δύναται νὰ ἔχῃ ἀπέναντι τῆς Βουλῆς; Ὅταν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐλεγχόμενος εἴπῃ ὁ Ὑπουργός· Κύριοι, ὁ νόμος τὸν ὁποῖον ἐψηφίσατε σεῖς, μὲ ὑποχρεοῖ νὰ ἐκτελέσω τὴν ἀπόφασιν τοῦ συμβουλίου καὶ τούτου ἕνεκεν τὴν ἐκτελῶ, ὅταν, λέγω, εἴπῃ τοῦτο δὲν ἀναιρεῖται τότε ἡ ἔννοια τοῦ συνταγματικοῦ πολιτεύματος; Ναὶ ἢ ὄχι; Ἐκ τοῦ λόγου δὲ τούτου ἠναγκάσθημεν νὰ θεσπίσωμεν ἐν τῷ Συντάγματι, ἐν τῷ 102 ἄρθρῳ, τὴν διάταξιν ταύτην περὶ τῆς ὁποίας προηγουμένως ὡμίλησα. Ὅτι δὲ δὲν πρέπει νὰ εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἐν παντὶ ἡ ἰσχὺς τῶν προτάσεων τῶν συμβουλίων, ἔχομεν καὶ ἄλλο ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, τὸ ἄρθρον 90 ὅπερ ἀνακηρύσσει τοῦτο. Τὸ ἄρθρον τουτέστι 90, ὁρίζει, προκειμένου περὶ τῆς προαγωγῆς μεταθέσεως καὶ τοποθετήσεων τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν, οἵτινες ἐν συνόλῳ ἀποτελοῦσι τὴν τρίτην ἐξουσίαν τοῦ Κράτους, τὴν δικαστικήν, τὸ ἄρθρον, λέγω, τοῦτο κελεύει ὅτι οἱ δικαστικοὶ ὑπάλληλοι, ἰσόβιοι ἢ μόνιμοι, τοποθετοῦνται μετατίθενται καὶ προάγονται δι’ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου, ἀποτελουμένου ἐκ μελῶν τοῦ Ἀρείου Πάγου καθ’ ὃν τρόπον ὁ νόμος ὁρίζει». Γνωρίζετε, κύριοι Βουλευταί, ὡς πρὸς τὸ ἄρθρον τοῦτο ποῖον ἦτο τὸ σχέδιον τῶν ἕξ Βουλευτῶν τῶν ἀποτελούντων τὴν Κυβέρνησιν ὅτε ὑπεβλήθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ ὑπ’ αὐτῶν συνταχθὲν σχέδιον ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος; ὅτι ἡ ἀπόφασις τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου, τοῦ δικαστικοῦ, εἶναι ὑποχρεωτική, διὰ τὸν Ὑπουργόν. Καὶ ἐν τῇ συνταγματικῇ ἐπιτροπῇ, τῆς ὁποίας εἶχον τὴν τιμὴν ν’ ἀποτελῶ μέλος, ἐγένετο συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος μακρὰ καὶ ἐὰν ἐνθυμοῦμαι καλῶς ἡ πλειονοψηφία ἢ μᾶλλον ἡ παμψηφία τῆς ἐπιτροπῆς, ἀπεφάνθη ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις αὕτη, καὶ ἀπηλείφθη.

§255Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἴχομεν εἴπῃ καί τι ἄλλο, ὅτι διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῶν ἀποκεντρικῶν διατάξεων, ἐπεβάλλετο πρωτίστως ἡ ἐκκαθάρισις τῶν ὑπαλλήλων εἰς τοὺς ὁποίους θὰ ἐμπιστευθῶμεν τὴν ἀποκέντρωσιν ἡ ὁποία ἐκκαθάρισις δὲν ἐγένετο.

§256Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Καὶ ἐνθυμοῦμαι ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, εἰσηγητὴς τότε ἐν τῇ συνταγματικῇ ἐπιτροπῇ, ὑπεστήριξε πρὸς τούτοις ὅτι ἔδει νὰ ὁρίσωμεν ἐν τῷ Συντάγματι ἐκ τίνων μελῶν θὰ ἀπετελεῖτο τὸ συμβούλιον, καὶ ἀπεφασίσθη ν’ ἀπαρτίζηται ἐκ μελῶν μόνον τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἵνα μὴ διὰ νόμου τροποποιεῖται ἑκάστοτε κατὰ τὸ δοκοῦν τῇ Κυβερνήσει. Ἀλλὰ πρὸς τί ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἐνδοιασμοὶ καὶ αἱ προφυλάξεις; Διατί ἡμεῖς αὐτοὶ νὰ δυσπιστῶμεν πρὸς ἡμᾶς αὐτούς; Διατί διὰ τῆς τοιαύτης πολιτείας μας ν’ ἀναγνωρίζωμεν ὅτι μόνον ἡμεῖς οἱ Βουλευταὶ εἴμεθα ἄνθρωποι δυνάμενοι νὰ ὑποπίπτωμεν εἰς τὸν πειρασμὸν καὶ οὐχὶ οἱ ἄλλοι, ἐνῷ ἡμεῖς, λόγῳ τῆς θέσεως καὶ τοῦ ἀξιώματός μας, ὀφείλομεν νὰ εἴμεθα καὶ εἴμεθα ἐκεῖνοι οἵτινες ἀντιλαμβάνονται τὰ κατὰ τὴν πολιτείαν ἀπὸ τῆς ὑψηλοτέρας αὐτῆς περιωπῆς, καὶ ἀποβλέπομεν πρὸς τὸν ὑψηλότερον προορισμόν της; Ἡ σπουδαιότης τῶν καθηκόντων ἡμῶν καὶ ἡ σοβαρότης τῆς ἀποστολῆς ἡμῶν παράγει καὶ ἀντιστοίχους ὑποχρεώσεις τῶν ὁποίων κατ’ ἐξοχὴν ἤδη πρέπει νὰ ἔχωμεν καὶ ἔχομεν πλήρη συνείδησιν. Ἐφ’ ὅσον δὲ ἔχομεν συνείδησιν τῶν τοιούτων ὑποχρεώσεων καὶ καθηκόντων μας, καὶ σεβόμεθα ἡμᾶς αὐτούς, οὐδόλως ὑπάρχει κίνδυνος νὰ κάμωμεν κατάχρησιν τῆς ἐξουσίας καὶ νὰ παρεκτραπῶμεν ὅπως οὕτω δικαιολογεῖται ἡ δυσπιστία ἡ διακρινομένη εἰς πάντα τὰ νομοθετήματα τῶν Συμβουλίων. Ἐπαινῶ λοιπόν, κύριοι Βουλευταί, τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Παιδείας, καὶ θὰ τὸν ἤθελον θαρραλεότερον καὶ τολμηρότερον ἀκόμη, προκειμένου περὶ τῆς ἐνασκήσεως τοῦ veto ὡς πρὸς τὰς ἀποφάσεις τῶν συμβουλίων. Πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν κ. Βουλευταὶ ὅτι τότε μόνον τὸ συνταγματικὸν πολίτευμα θὰ λειτουργήσῃ καὶ παρ’ ἡμῖν εὐρύθμως καὶ καλῶς, ὅταν θὰ ἔχωμεν ἡμεῖς αὐτοὶ πεποίθησιν πρὸς ἡμᾶς αὐτούς. Δὲν κατέστησαν τὰ θεσμοθετηθέντα πρότινος συμβούλια ἀγαθὴν τὴν διοίκησιν, ἀλλ’ αὕτη κατέστη τοιαύτη, διότι ὁ λαὸς ἀπαυδήσας πλέον ἐκ τῆς κακοδιοικήσεως, τῆς προερχομένης ἐκ τῆς νοθείας τοῦ συνταγματικοῦ πολιτεύματος, ἐπανεστάτησε μίαν ἡμέραν καθ’ ἑαυτοῦ καὶ διεκήρυξε ὁ ἴδιος ὅτι, ἐγώ, ὁ λαὸς ὁποῖος συνετέλεσα εἰς τὴν παραλυσίαν τῆς Διοικήσεως ἐπιβαλλόμενος εἰς τοὺς Βουλευτὰς καὶ ἀπαιτῶν παρ’ αὐτῶν ρουσφέτια, ἐγὼ καταδικάζω τὸ παρελθὸν καὶ ζητῶ παρὰ τῶν ἀρχόντων μου ἀγαθὴν διοίκησιν καὶ ἰσοπολιτείαν.

§257Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Καταργήσατε τὰ συμβούλια καὶ τότε συνεννοούμεθα.

§258Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Θὰ μὲ ἀναγκάσητε νὰ ὁμιλήσω καὶ προσωπικώτερον. Ἄλλως τε τὰ συμβούλια ἀπὸ ποίους νῦν ἀποτελοῦνται; Ἀποτελοῦνται ἀπὸ ὑπαλλήλους προελθόντας ἀπὸ τὸ πρώην καθεστώς, ἀπὸ τὸ καθεστὼς δηλαδὴ ἐκεῖνο ὑπὸ τὸ ὁποῖον πάντες ζῶμεν, καὶ ὑπὸ τὸ ὁποῖον ὅλοι ἀνετράφημεν· διατί λοιπὸν οὗτοι θὰ ἔχωσι πληρεστέραν τὴν συνείδησιν τοῦ καθήκοντος ἤδη; Μήπως ἐξ ἐπιφοιτήσεως τοῦ ἁγίου πνεύματος; Δὲν εἶναι λοιπὸν κυρίως τὰ συμβούλια, ἅτινα θὰ καταστήσωσιν ἀγαθὴν τὴν διοίκησιν, ἀλλ’ ἡ μόρφωσις, ἡ πλήρης τῶν ὑπαλλήλων, καὶ ἡ συναίσθησις τοῦ καθήκοντος ἐν παντὶ καὶ πάντοτε, ἀρχόντων καὶ ἀρχομένων. Μὴ θέλητε λοιπὸν τοὺς Ὑπουργοὺς νὰ τοὺς καταστήσητε ἁπλοῦς διεκπεραιωτάς, ἐπὶ τῇ ἐλπίδι βελτιώσεως τῆς διοικήσεως, ἀλλ’ ἀφήσατέ τους εἰς τὸ ὕψος εἰς τὸ ὁποῖον τοὺς ἔθεσε τὸ Σύνταγμα καὶ μόνον θέσατε εἰς αὐτοὺς διὰ τῶν συμβουλίων ὁδηγὸν ὅπως προλαμβάνωνται τὰ τυχὸν σφάλματα ἅτινα ἐκ τῶν πολλῶν ἀσχολιῶν μᾶλλον προέρχονται εἴτε καὶ ἐξ ἄλλης ἔστω αἰτίας.

§259Λ. ΝΑΚΟΣ. Κύριοι Βουλευταί πρέπει, νὰ ἐξηγηθῶμεν ὅλοι οἱ φίλοι τῆς ἀποκεντρώσεως ἐφ’ ἑνὸς σημείου, διότι κινδυνεύομεν νὰ πάθωμεν ὅτι ὁ πίθηκος μὲ τὸ τέκνον του· ἐκ τῆς πολλῆς τουτέστιν ἀγάπης, νὰ πνίξωμεν αὐτήν. Καταλήγομεν εἰς ὑπερβολὰς καὶ αἱ ὑπερβολαὶ αὗται θὰ φέρωσιν ἀφεύκτως τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκομεν. Λυποῦμαι ὅτι δὲν κατενοήθη εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην ὅτι ὀφείλομεν πρὸ παντός, κατὰ τὴν ψήφισιν τῶν ἀποκεντρωτικῶν νόμων, νὰ μὴ λησμονῶμεν τὰς βάσεις τοῦ πολιτεύματος ἡμῶν, καὶ βάσις τοῦ πολιτεύματος εἶναι ὅτι ἡ κυριαρχία τοῦ λαοῦ εἶναι μία καὶ ταύτην ἀντιπροσωπεύομεν ἡμεῖς ἐδῶ. Δὲν δύναται αὐτή νὰ κατατμηθῇ, ἀλλ’ οὔτε καὶ δυνάμεθα νὰ τὴν μοιράζωμεν εἰς τὴν μίαν ἀρχὴν καὶ εἰς τὴν ἄλλην. Εἴμεθα ἐντολοδόχοι τοῦ λαοῦ μὲ τὴν ὡρισμένην ἐντολὴν νὰ ἀσκήσωμεν ἀντ’ αὐτοῦ, ἐφ’ ὡρισμένον χρόνον, τὰ κυριαρχικὰ αὐτοῦ δικαιώματα ἐποπτείας καὶ ἐλέγχου ἐπὶ πάσης ἐξουσίας καὶ ἀρχῆς, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν καὶ δικαίωμα νὰ μεταβιβάζωμεν τὰ δικαιώματα ταῦτα καὶ νὰ παραιτούμεθα τούτων. Θέλετε σήμερον νὰ περιβάλωμεν διὰ παντοκρατορίας τὰ ἐκπαιδευτικὰ συμβούλια καὶ νὰ στερήσωμεν τὸν Ὑπουργὸν παντὸς δικαιώματος ἐνεργοῦ ἐλέγχου καὶ τιμωρίας. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἀναίρεσις τοῦ πολιτεύματος. Ὅ,τι ἐγένετο ἀτόπως καὶ ἀμελετήτως μὲ τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, ὅπου ἐλησμονήθη ἀπολύτως ἡ βάσις τοῦ πολιτεύματος καὶ αἱ ἀρχαὶ τῶν κυριαρχικῶν δικαιωμάτων τοῦ σώματος τούτου ἐπὶ πασῶν τῶν ἐξουσιῶν καὶ τῆς εὐθύνης τοῦ Ὑπουργοῦ ἀπέναντι ἡμῶν, δὲν πρέπει νὰ ἐπαναληφθῇ. Πρῶτος ἐγὼ ἀναγνωρίζω τὰ ἀγαθά, τὰ ὁποῖα ἐπέφερε τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον ἐφ’ ἑνὸς ὡρισμένου σημείου, ὅτι ἠλευθέρωσε τὸν κλάδον τὸν δικαστικὸν ἀπὸ τὴν δεσποτείαν τῆς πολιτικῆς, ἀλλ’ ἀναγνωρίζω ἐπίσης ὅτι καὶ τὸ μέτρον ἀμελετήτως ληφθέν, μᾶς ἄγει εἰς τὴν τυραννίαν τὴν δικαστικήν, καὶ ἀνατρέπει τὰς βάσεις τοῦ πολιτεύματος. Δὲν ἐμιμήθημεν, Κύριοι, τοὺς Ἄγγλους, τοὺς εἰλικρινεῖς φίλους τῆς ἀποκεντρώσεως. Καὶ ἐκεῖνοι σέβονται τὴν δικαστικὴν ἀνεξαρτησίαν καὶ δαπανῶσι κολοσσαῖα ποσὰ διὰ νὰ ἔχωσιν αὐτήν, ἀλλ’ εἶχον καὶ τὴν πρόνοιαν νὰ διατηρήσωσιν τὸν ἔλεγχον καὶ τὰ μέσα τῆς ἐπιβολῆς αὐτοῦ. Αἱ Βουλαὶ διατηροῦσι καὶ δικαστικὴν ἐξουσίαν, καὶ δικαιοῦνται νὰ ἀναθεωρῶσι τὰς ἀποφάσεις τῶν δικαστηρίων, ἀλλὰ διατηροῦσι καὶ τὸ δικαίωμα τῆς παύσεως τοῦ δικαστοῦ, καὶ ἐπέρχεται τοιαύτη ὅταν ἡ Βουλὴ κάμῃ ἔκκλησιν πρὸς τὸν Βασιλέα, ὅτι ὁ δικαστὴς εἶναι ἀνάξιος τοῦ ἀξιώματος τὸ ὁποῖον φέρει. Τὰ ἤθη καὶ ὁ ἀμοιβαῖος σεβασμὸς κατέστησαν σπανιωτάτην τὴν ἐφαρμογὴν τῶν μέτρων τούτων, ἀλλ’ ὑφίστανται. Εἶναι συνεπεῖς ἐκεῖνοι πρὸς τὰς ἀρχὰς τοῦ πολιτεύματός των καὶ πρὸς τὰς ἀρχὰς τῆς ἀληθοῦς ἀποκεντρώσεως, διότι ἡ διατήρησις τῶν δικαιωμάτων τούτων εἶναι ἐκείνη· ἡ ὁποία ἐξασφαλίζει τὴν ἀποκέντρωσιν, ἄλλως πνίγεται αὐτή ἐξ ὑπερσοφίας. Ὅταν ἀμελετήτως ἡ Βουλὴ ἀποξενοῦται τῶν δικαιωμάτων της, δημιουργεῖ ἐξουσίαν ἀντιμέτωπον πρὸς τὴν ἐξουσίαν τὴν κυριαρχικὴν τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύομεν ἡμεῖς ἐδῶ. Καὶ εἶναι ἔργον ἀσύνετον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔκαμεν ἡ Ἀναθεωρητικὴ Βουλή, ἀναγνωρίσασα τοιαύτην ἐξουσίαν εἰς χεῖρας ἰσοβίων χωρὶς νὰ δημιουργήσῃ καὶ τοὺς δεσμοὺς ἐκείνους τοὺς ὁποίους ὤφειλε νὰ δημιουργήσῃ διὰ τὴν ὁμαλὴν λειτουργίαν τῶν ἐξουσιῶν, ἀλλὰ καὶ τὴν ζωὴν τῶν ἀποκεντρωτικῶν θεσμῶν, διότι ἄλλως ἡ σύγκρουσις εἶναι ἀναπόφευκτος. Τὸ μυστικὸν τῆς πολιτικῆς εἶναι ἡ ἐξασφάλισις τοῦ ἀμοιβαίου ἐλέγχου τῶν ἐξουσιῶν καὶ οὐχὶ ἡ δημιουργία ἀντιμετώπων ἐξουσιῶν, διότι ὅλαι αἱ ἐξουσίαι ἔχουσι μίαν κοινὴν κατεύθυνσιν καὶ πρέπει νὰ συναγωνίζωνται πρὸς ἕνα κοινὸν σκοπόν, τὴν εὐημερίαν τῆς κοινωνίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ ἐν δημοκρατικῷ πολιτεύματι, ὅτι δύναται νὰ γίνηται κατάτμησις τῆς κυριαρχικῆς ἐξουσίας, τὴν ὁποίαν μόνον ἡ Βουλὴ ἀσκεῖ ἐν ὀνόματι τοῦ λαοῦ, οὐδὲ δύναται αὕτη νὰ ἀποξενωθῇ δικαιωμάτων, ἀλλὰ καὶ διότι ἡμεῖς μόνοι ἐπέχομεν τὴν εὐθύνην διὰ τὰς παραβάσεις καὶ ὑπερβάσεις καὶ τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας λογοδοτοῦντες πρὸς τὸν λαὸν καὶ κρινόμενοι ὑπ’ αὐτοῦ. Καὶ τὰ ἄτοπα τὰ δημιουργηθέντα διὰ τῆς ἄνευ θεσμοῦ τινος καὶ μέτρου ἀπεμπολήσεως τῶν ἐπὶ τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας δικαιωμάτων ἐλέγχου τοῦ σώματος, τοῦ ἐκπροσωποῦντος τὴν κυριαρχίαν τοῦ λαοῦ, ἤρχισαν νὰ ἀναφαίνωνται.

§260Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Τί θὰ γίνῃ τώρα;

§261Λ. ΝΑΚΟΣ. Δὲν εἶναι ἡ ὥρα νὰ σᾶς εἴπω τί πρέπει νὰ γίνῃ. Θὰ εἴπω τοῦτο ἄλλοτε. Ἐπανερχόμενος εἰς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον συζητεῖται, παρατηρῶ ὅτι ἐννοῶ νὰ στερηθῇ ὁ Ὑπουργὸς τοῦ δικαιώματος νὰ μεταθέτῃ καὶ νὰ προαγάγῃ, ἐννοῶ ὅμως νὰ ἔχῃ ἀπόλυτον τὸ δικαίωμα τοῦ τιμωρεῖν, διὰ νὰ φέρῃ καὶ ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην ἐνώπιόν μας, διὰ τὴν ἀνοχὴν τῶν ὑπερβασιῶν τοῦ ὑπαλλήλου του καὶ νὰ δίδῃ λόγον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐάν, Κύριοι, ἀρχίσωμεν νὰ στερῶμεν τὸν Ὑπουργὸν τοῦ δικαιώματος τούτου, θὰ δημιουργήσωμεν κράτος ἐν κράτει εἰς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν καὶ τὸν ἐκπαιδευτικὸν κλάδον, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν δικαστικόν. Διὰ τοῦτο εἶπον ὅτι ὁ Ὑπουργὸς πρέπει νὰ στερηθῇ παντὸς δικαιώματος παροχῆς εὐνοίας, ἀλλὰ νὰ ἔχῃ πλῆρες τὸ δικαίωμα τῆς τιμωρίας ἐκείνων οἵτινες ὑποπίπτουσιν εἰς ὑπερβασίας, καὶ τῆς καταδιώξεως αὐτῶν. Οὐδὲ δύναται νὰ νοηθῇ εἰς κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα ὑπουργὸς ἄνευ δικαιώματός τινος τιμωρίας καὶ καταδιώξεως τῶν ὑπαλλήλων του, καὶ νομίζω μάλιστα ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὸ νομοσχέδιόν του δὲν ὑπῆρξεν ὡς πρὸς τοῦτο ἀρκετὰ θαρραλέος. Αὐτὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω εἰδικώτερον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ παρεμπίπτοντος.

§262ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, μέχρι τοῦδε κατηγορήθην. Θὰ ἐπιτραπῇ νομίζω καὶ εἰς ἐμὲ μία ἄμυνα. Ὡμίλησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ κ. Καμπάνης, ὁ κ. Νάκος· μοὶ φαίνεται ὅτι πρέπει νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ ὀλίγας λέξεις.

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίσατε, ἀλλὰ τὸ παρεμπίπτον ζήτημα ἔληξε.

§264Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Δὲν δύναται νὰ μὴ ὁμιλήσῃ.

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σεῖς ἠρχίσατε τὴν συζήτησιν.

§266ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπειδὴ ἐγὼ ἤρχισα τὴν συζήτησιν δὲν πρέπει νὰ ὁμιλήσω;

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἔληξε ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος.

§268ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἂς ὁμιλήσῃ, κ. Πρόεδρε.

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίσατε κ. Εὐταξία.

§270ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, βασιζόμενος εἰς τὰ πράγματα. Ἐὰν ἐπῆλθεν ἡ ἐξέγερσις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἐγένετο ἡ ἐπανάστασις τῆς 14 Αὐγούστου, ὁ πρῶτος λόγος ἦτο ἡ κακὴ διοίκησις εἰς ὅλους τοὺς κλάδους τῆς Πολιτείας. Ὁ λαὸς ἐξανέστη, διότι ἂν μετέβαινεν εἰς τὰ δικαστήρια νὰ εὕρῃ δικαιοσύνην, δὲν εὕρισκεν· διότι ἐὰν ὁ δικαστὴς ἐτόλμα ν’ ἀπονείμῃ αὐστηρὸν δίκαιον, προσέκρουεν εἰς τὸν ἰσχυρὸν τῆς ἡμέρας, συνελαμβάνετο τότε ἀπὸ τοῦ ὠτὸς καὶ ἐξεσφενδονίζετο ἀπὸ τοῦ ἑνὸς εἰς τὸ ἄλλο ἄκρον τῆς Ἑλλάδος. Ἦτο τὸ μόνον μέσον δι’ οὗ ἠδύνατο ἡ δικαιοσύνη νὰ πιεσθῇ, ἵνα φατριάζῃ.

§271ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οὐδεμία ἀμφιβολία.

§272ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὅταν ὁ πολίτης εὑρίσκετο ἀπέναντι τῶν οἰκονομικῶν ἀρχῶν, ἔβλεπεν ὅτι ὁ ταμίας ἢ ὁ εἰσπράκτωρ, αὐτὸν μὲν κατεδίωκον ἀμειλίκτως, ἐξέδιδον ἔνταλμα συλλήψεως καὶ ἀπέστελλον εἰς τὰς φυλακάς, ἀντιθέτως δέ, τὸν φίλον τῆς κρατούσης φατρίας, ἄφηνον χρεωστοῦντα ἐπὶ ἔτη.

§273ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πολὺ ὡραῖα.

§274ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐζήτει τις νὰ καταφύγῃ εἰς τὴν διοίκησιν διὰ νὰ προστατευθῇ παρ’ αὐτῆς, καὶ ἂν δὲν ἦτο φίλος τοῦ κόμματος, οὐδέποτε εὕρισκε δίκαιον. Αὐτὴ ἦτο ἡ κατάστασις, ἥτις ἐξηνάγκασε τὸν λαὸν νὰ ζητήσῃ τὴν ἀποκέντρωσιν τότε. Ἡμεῖς ἐκλήθημεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ νομίζομεν ὅτι ἡ πρώτη καὶ κυρία ἐντολὴ τοῦ λαοῦ πρὸς ἡμᾶς ἦτο αὐτή, νὰ δώσωμεν δικαιοσύνην ἀκεραίαν καὶ ἀφατρίαστον διοίκησιν.

§275ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πολὺ καλά.

§276ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τότε προσέφυγον εἰς τὴν σύνταξιν πολλῶν ἐκ τῶν νομοσχεδίων ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἡ Βουλὴ ἐκείνη ἡ διαφημιζομένη ὡς φαυλοκρατικὴ ἐψήφισεν, καὶ ἔχομεν τὰ ἀποτελέσματα τῆς σήμερον. Ὁ δικαστὴς ἀπέκτησεν ἀνεξαρτησίαν καὶ ἀπονέμει τὴν δικαιοσύνην.

§277ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἰσχυρίσθη τις ὅτι ἔπρεπε νὰ μὴ δοθῇ ἡ ἀνεξαρτησία.

§278ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἰδιαιτέρως δέ, διὰ τὸ ζήτημα τὸ ἐκπαιδευτικόν, λέγω ὅτι μετὰ πολὺν ἀγῶνα κατωρθώσαμεν ἐπὶ τέλους νὰ ἀποκτήσωμεν εἶδος ἀποκεντρώσεως εἰς τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν. Ὁ νόμος τοῦ 1905 καθορίζει ὅτι ὁ Ὑπουργός, οὔτε ν’ ἀπολύσῃ λειτουργὸν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως οὔτε νὰ μεταθέσῃ, ἄνευ γνωμοδοτήσεως τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, ἠδύνατο. Ἐννοεῖται ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἔκθεσις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τὴν ὁποίαν θὰ ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψιν τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον ἵνα ἀποφασίσῃ. Ἀλλὰ μετὰ ἓν ἢ δύο ἔτη ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς του ἐπῆλθεν ἐξέγερσις, διότι τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον ἐγνωμοδότει περὶ μεταθέσεων ἢ περὶ ἀπολύσεων αἱ ὁποῖαι δὲν ἐξετελοῦντο. Ἂς εἴπωμεν τὴν ἀλήθειαν ἀφήνοντες τὰς θεωρίας καὶ τοὺς ὡραίους λόγους. Ὁ Βουλευτὴς πιεζόμενος ὑπὸ τῶν ἐνδιαφερομένων, ἐπίεζε τὸν Ὑπουργὸν καὶ δὲν ἄφηνεν αὐτὸν οὔτε μεταθέσεις οὔτε ἄλλο τι νὰ κάμῃ. Ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου ἔπρεπε νὰ τεθῇ τέρμα εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν, νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ διακριτικὴ ἐξουσία ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν καὶ ἐψηφίσθη ὁ σχετικὸς νόμος, τὸν ὁποῖον δὲν ἐπροφθάσαμεν ἡμεῖς νὰ φέρωμεν εἰς πέρας ἀλλ’ ἡ διάδοχος Κυβέρνησις τοῦ κ. Δραγούμη. Ὁ Ὑπουργὸς ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ ἐκτελῇ τὰς ἀπολύσεις, ὄχι δὲ καὶ τὰς μεταθέσεις, διὰ τὰς ὁποίας ἐξηκολούθησε τὸ αὐτὸ χάος. Τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον ἀπεφάσιζεν, ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἐξετέλει καὶ ἐπήρχετο παραλυσία τελεία.

§279ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πόσαι ἐκτελέσεις τοιούτων μεταθέσεων δὲν ἐγένοντο κατὰ τὰ τρία ἔτη;

§280Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πάντοτε ἐγίνετο μία ἐκτέλεσις ἐκτὸς ἂν συνεφώνουν μεταξύ των οἱ ἐνδιαφερόμενοι καὶ ἐγίνοντο αἱ μεταθέσεις.

§281Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν ἐξετελέσθησαν δέκα μεταθέσεις ἐπὶ 400 προταθεισῶν.

§282ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ ἀληθὲς εἶναι ὅτι καὶ τὰ μέλη τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου εἶναι Ἕλληνες, καὶ ἔχουσι τὰς ἀδυναμίας των. Ἀπέναντι τοῦ κακοῦ λοιπὸν τὸ ὁποῖον ἐγίνετο καὶ τοῦ κακοῦ τὸ ὁποῖον γίνεται...

§283ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ καλλίτερον θὰ ἦτο, νὰ μὴ δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ κάμῃ τίποτε ἄνευ τῆς γνώμης τοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ καὶ ἔτι καλλίτερον νὰ ἔχῃ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις ὑπεύθυνον τὸν Ὑπουργόν.

§284ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Αὐτὸ τὸ σύστημα εἴχομεν πρὶν ἀκριβῶς ἐπὶ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Ὁ Ὑπουργὸς ὑπεχρεοῦτο νὰ μὴ μεταθέτῃ καὶ ἀπολύει ἄνευ γνωμοδοτήσεως τοῦ Συμβουλίου.

§285ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἐδικαιοῦτο εἰς μεταθέσεις καὶ παρὰ τὴν γνώμην τοῦ Συμβουλίου; Ἐδικαιοῦτο, καὶ αὐτὸ ἦτο τὸ κακόν.

§286ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὄχι.

§287Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Γίνεται σύγχυσις.

§288ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐτέθη φραγμός, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ἀπέβη εἰς κοινὸν καλόν, καὶ διὰ τοῦτο ἐγένετο ὁ νεώτερος νόμος. Θὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰ κακὰ τὰ πρὸ τοῦ 1910, ἐὰν ἀφήσωμεν εἰς τὴν ὑπουργικὴν ἐξουσίαν νὰ μὴ ἐκτελῇ τὰς ἀποφάσεις τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου. Ἐὰν θέλητε τὴν ἀτομικήν μου γνώμην, τὴν ὁποίαν διετύπωσα εἰς τὰ νομοσχέδια τοῦ 1909, νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ συγκεράσωμεν τὴν ἀποκέντρωσιν καὶ τὴν κοινοβουλευτικὴν εὐθύνην. Ὁσάκις ἐπέρχεται διαφωνία μεταξὺ τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, νὰ ἐπιτρέπηται εἰς τὸν Ὑπουργὸν ν’ ἀρνηθῇ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως αὐτοῦ, ἀλλὰ νὰ ἐπιβάληται εἰς αὐτὸν ἡ ὑποχρέωσις ὅπως ἐντὸς 15 ἡμερῶν, νὰ δημοσιεύσῃ εἰς τὴν «Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως» ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὴν ἰδικήν του, ᾐτιολογημένην.

§289Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐπὶ ποίας ἀποφάσεως.

§290ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τῆς ἀπολύσεως.

§291Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἡμεῖς τὴν ἀπόλυσιν ἔχομεν ἀπόλυτον καὶ κατηγορηματικήν.

§292ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἤθελησα νὰ συγκεράσω τὴν ἀποκέντρωσιν μετὰ τῆς συγκεντρώσεως.

§293ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὥστε ἀναγνωρίζετε τὸ κακὸν τῆς ἀπολύτου ἀποκεντρώσεως.

§294ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τῷ 1909 ἦτο τοιαύτη ἐξέγερσις, ὥστε ἐπεβάλλετο ἡ ἄκρα ἀποκέντρωσις, ἀλλ’ οἱ ἐφαρμόζοντες εἶχον τὰ ἐλαττώματα τῆς φυλῆς. Ἔχει τὰ ὀλίγα κακὰ τὸ σύστημα αὐτό, ἀλλὰ περισσότερα ἔχει τὸ ἄλλο.

§295ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οὐδεμία ἀμφιβολία.

§296ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐὰν θέλητε δοκιμάσατέ το.

§297ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ μὴ φθάσωμεν εἰς τὰ αὐτά.

§298ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλὰ πολὺ φοβοῦμαι μή, θέλοντες νὰ συγκεράσητε ὡς ὑπέδειξα τὴν ἀποκέντρωσιν πρὸς τὴν συγκέντρωσιν, καταλήξητε εἰς αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα, ἐὰν θέλῃ ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἐκτελῇ τὰς ἀποφάσεις τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, καὶ τότε θὰ ἴδητε ὅτι θὰ καταλήξητε πάλιν εἰς τὸ παρελθὸν τὸ ἀπαίσιον. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ κάμω. Καὶ δὲν εἶχον πεῖραν τοῦ παρελθόντος, ἵνα λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἂν ἐπῆλθε βελτίωσις διὰ τὴν ὁποίαν καυχᾶται σήμερον ἡ Κυβέρνησις, ἡ βελτίωσις ἐν τῇ δικαιοσύνῃ ὀφείλεται ἀποκλειστικῶς εἰς τοὺς νόμους τοὺς ἀποκεντρωτικούς, τοὺς ὁποίους ἐψήφισεν ἡ τότε Κυβέρνησις.

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τροπολογίαν τῶν κ. κ. Ὀθ. Τετενὲ καὶ Ν. Ραυτοπούλου ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως Ὑπουργείου Συγκοινωνίας». Ἐπίσης τροπολογίαν τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Πολυχρονιάδου ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθήκης προσωπικοῦ εἰς τὸ ὑπὸ τῶν νόμων ͵ΒΨΞΗʹ τοῦ 1900 καὶ ͵ΓΦϞΕʹ τοῦ 1910 περὶ ταχυδρομικῆς, τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας». Ἡ συνεδρίασις διακόπτεται ἵνα ἐπαναληφθῇ τὴν 10ην καὶ ½ μ. μ. Μετὰ τὴν διακοπήν (ὥρᾳ 11 μ. μ.).

§300ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παρατάσεως τοῦ χρόνου ἐγγραφῆς ἐξετάσεως φοιτητῶν κλπ.» ὑποβληθεῖσαν ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ κ. Βασ. Κυρέλλου. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διοικήσεως τῆς δημοτικῆς καὶ μέσης ἐκπαιδεύσεως». Ἄρθρον 2. (Ἀναγινώσκεται) Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Βελέντζας.

§301Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Θὰ ὑποβάλω παρατηρήσεις τινὰς ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου κ. Βουλευταί. Λέγεται ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 (ἀναγινώσκει). «Τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον ἑδρεῦον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως κλπ.». Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὁμιλῶν πρὸ ὀλίγου ἐπὶ τῆς διατάξεως ταύτης τοῦ νομοσχεδίου, κατέκρινε τοὺς φρονοῦντας ὅτι δὲν πρέπει τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον νὰ ἑδρεύῃ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ. Βεβαίως τὸ κτίριον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, δὲν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἐπηρεάσῃ τὰ μέλη τοῦ συμβουλίου καὶ θὰ καταστήσῃ αὐτὰ τοιαῦτα, ὥστε νὰ μεταβάλωσι γνώμας ἐπὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν ζητημάτων. Δὲν εἶναι αὐτὸς ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ὑπάρχουσιν οἱ φρονοῦντες ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἑδρεύῃ τὸ Συμβούλιον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ· αὐτὸ βεβαίως ἀφορᾷ τοὺς συμβούλους, οἱ ὁποῖοι βεβαίως θὰ ἐκλεγῶσι μεταξὺ προσώπων τὰ ὁποῖα καὶ ἀνεπηρέαστα θὰ εἶναι καὶ ζῆλον καὶ προθυμίαν θὰ ἔχωσι διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὑψηλῶν ὄντως καθηκόντων, τὰ ὁποῖα θὰ ἀνατεθῶσιν εἰς αὐτούς. Πρόκειται νὰ ἀπομακρύνωμεν ἀπὸ τοὺς τρίτους τὴν ἰδέαν τὴν ὁποίαν θὰ ἔχωσιν, ὅτι τὸ Συμβούλιον ἑδρεῦον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ θὰ εἶναι ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἐπιρροὴν καὶ τὰ νεύματα τοῦ Ὑπουργοῦ. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐφρόνουν ὅτι, ἀφοῦ ἱδρύεται ἓν Συμβούλιον, προτιμότερον νὰ ἑδρεύῃ τοῦτο ἢ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ ἢ εἰς ἄλλον τινὰ τόπον, μακρὰν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, καὶ αὐτὴν τὴν τροπολογίαν θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ. Ἑτέραν παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ἔχω νὰ κάμω τὴν ἑξῆς. Τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον ἀποτελεῖται ἐξ ὁλοκλήρου, κατὰ τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ ἐπιτροπή, ἐκ μονίμων μελῶν, ἐκ προσώπων τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται εἰς ἄλλο ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον καθώριζε τὰ μέλη τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου ἐξ αἱρετῶν καὶ μονίμων μελῶν. Ἡ σκέψις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἦτο ὀρθή, διότι δὲν δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι εἶναι διαγραπτέοι ἀπὸ τὰ καθήκοντα τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, διότι ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι, ὅσον καὶ ἂν εἶναι κατακριτέος ὁ θεσμὸς ὁ ὑφιστάμενος μέχρι τοῦ νῦν, δυνάμει τοῦ ὁποίου τὰ καθήκοντα τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου εἶχον ἐξ ὁλοκλήρου οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, ὁ λόγος ὁ σπουδαιότερος τῆς κατακρίσεως ἦτο ὅτι οὗτοι ἀσχολούμενοι εἰς τὰ κύρια αὑτῶν ἔργα, δὲν εἶχον οὔτε τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον οὔτε καὶ τὴν ἀπαιτουμένην διάθεσιν ἵνα ἀσχολῶνται καὶ διὰ τὰ ἔργα, τὰ πολλαπλᾶ, τὰ ὁποῖα ἀνετίθεντο εἰς αὐτοὺς ὡς μέλη τοῦ συμβουλίου καὶ λόγῳ ἀκριβῶς τοῦ ὄγκου τῆς ἐργασίας, τὸ ὁποῖον καὶ ἡμεῖς, κ. Ὑπουργέ, ὡμολογήσατε, διὰ τὸν ὁποῖον ὄγκον ἠναγκάσθητε νὰ δεχθῆτε καὶ τὴν διαίρεσιν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου εἰς τμήματα, ὄγκον ἐργασίας γενικωτάτης φύσεως, ἀλλὰ καὶ ἐργασίας μακρᾶς, ἡ ὁποία ἀπησχόλει ἐπὶ πολὺν χρόνον τὰ μέλη τοῦ συμβουλίου. Ὅλοι λοιπὸν ἐδέχθητε ὅτι δὲν ἔπρεπεν ἐξ ὁλοκλήρου πάντα τὰ καθήκοντα τοῦ συμβουλίου νὰ ἀνατεθῶσιν εἰς τοὺς καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ εἴπωμεν ὅτι πάντες οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου πρέπει νὰ ἀποκλεισθῶσιν αὐτοῦ. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ὁ καθηγητὴς τῆς Παιδαγωγικῆς ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ, πρόσωπον τὸ ὁποῖον ὑποτίθεται ὅτι ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς μορφώσεως τῆς γενικῆς, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς μορφώσεως τῆς παιδαγωγικῆς, κατέχει τὴν πρώτην θέσιν, πρόσωπον τὸ ὁποῖον διδάσκει ἤδη παιδαγωγικὴν εἰς ὅλον τὸ προσωπικὸν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, πρόσωπον τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ κάλλιον παντὸς ἄλλου καὶ τὴν ἱκανότητα καὶ τὸν χαρακτῆρα καὶ τὰ προσόντα πρὸς προαγωγὴν τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, δὲν βλέπομεν διατί ὁ καθηγητὴς τῆς παιδαγωγικῆς τοῦ Πανεπιστημίου ν’ ἀποκλεισθῇ ἀπὸ τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι καὶ αὐτὸς δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ὡς κύριον ἔργον τὸ ἔργον τοῦ συμβούλου, διότι πολὺ βεβαίως ἀσχολεῖται εἰς τὰ καθήκοντα τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνατεθειμένα εἰς αὐτόν, διὰ τὴν διδασκαλίαν τῆς παιδαγωγικῆς ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, ἀλλ’ ἡ παρουσία αὐτοῦ ἐν τῷ Συμβουλίῳ εἶναι ἀναγκαία ὡς ἀνδρὸς εἰδικοῦ, καὶ τοιούτους ἄνδρας ἐπιζητεῖτε, κ. Ὑπουργέ, διὰ τὴν συγκρότησιν τοῦ Συμβουλίου. Ὅταν δὲ τοιούτους εἰδικοὺς ἄνδρας ζητεῖτε διὰ νὰ καταρτίσητε ὡς εἴπετε τελειοτέραν τὴν διοίκησιν τῆς ἐκπαιδεύσεως, δὲν βλέπω διατί νὰ ἀποκλείσητε τὸν καθηγητὴν τῆς παιδαγωγικῆς, τὸν ὁποῖον πρωτίστως πρέπει νὰ ἐπιζητήσητε καὶ εἰς αὐτὸν πρωτίστως ἔπρεπε ν’ ἀναθέσητε τὰ καθήκοντα ταῦτα. Ἐπὶ πλέον δὲ θὰ ἦτο σκόπιμον ὅπως δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν ταύτην καὶ συμπεριλάβητε τὸν καθηγητὴν τῆς Παιδαγωγικῆς ὡς μέλος τοῦ Συμβουλίου, ἀφοῦ ἄλλως τε ἡ γνώμη σας εἶναι ὅτι ἔπρεπε τινὲς τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου νὰ μετέχωσι τοῦ Συμβουλίου, διότι ἡ συμμετοχὴ αὐτῶν θὰ ἔδιδε περισσότερον κῦρος εἰς τὰς ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου. Δὲν πρέπει νὰ προκαταλαμβανώμεθα καὶ νὰ λέγωμεν αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγομεν, κ. Ἀραβαντινέ!

§302Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον τίποτε.

§303Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἂς λείψωσιν αἱ προκαταλήψεις. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον συνιστῶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅπως ἐπανέλθῃ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν νομοσχέδιον, καὶ ἂν δὲν θελήσῃ νὰ καταρτισθῇ τὸ Συμβούλιον ἐκ τριῶν μελῶν, ὡς κατηρτίζετο τότε, αἱρετῶν, νὰ δεχθῇ ὅπως τουλάχιστον δύο μέλη τοῦ Πανεπιστημίου, ὡς ὁ καθηγητὴς τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς καὶ ὁ καθηγητὴς τῆς παιδαγωγικῆς, μετέχωσι τοῦ συμβουλίου τούτου, διότι οὕτω ἐπαναλαμβάνω αἱ ἀποφάσεις τοῦ συμβουλίου θὰ ἔχωσι περισσότερον κῦρος. Ὑπάρχουσιν οἱ φρονοῦντες ὅτι ὁ καθηγητὴς τῆς παιδαγωγικῆς διὰ τὴν ὑπερτέραν μόρφωσιν, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ, θὰ ἐπηρεάζῃ τὰς γνώμας τῶν ἄλλων μελῶν τοῦ Συμβουλίου. Ἀλλ’ ἐκ τούτου δὲν ἕπεται ὅτι δὲν πρέπει νὰ εἰσακουσθῶσιν αἱ γνῶμαι αὐτοῦ περὶ τῶν παιδαγωγικῶν ζητημάτων, γνῶμαι εἰδικοῦ, γνῶμαι ὀρθαί. Θὰ σᾶς παρακαλέσω λοιπὸν νὰ δεχθῆτε τὰς τροπολογίας ταύτας.

§304Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρώτην τροπολογίαν, τὸ νὰ μὴ ἑδρεύῃ τὸ Συμβούλιον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, δὲν δύναμαι νὰ τὴν ἀποδεχθῶ, πρῶτον διότι οὐδεὶς συντρέχει λόγος πρὸς τοῦτο, δεύτερον δὲ διότι πλεῖστοι λόγοι συντρέχουσι, ἵνα ἑδρεύῃ τοῦτο ἐν τῷ Ὑπουργείῳ. Ὅλη ἡ ὑπηρεσία, ἡ ὁποία θὰ ἔρχηται εἰς καθημερινὴν συνάφειαν πρὸς τὰ δύο τμήματα, αἱ ἀνάγκαι τῆς καθημερινῆς ἀνταλλαγῆς ἐγγράφων, ἐν γένει ὅλα ταῦτα, ἐπιβάλλουσι νὰ συνεδριάζῃ τὸ Συμβούλιον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ. Τὴν δευτέραν τροπολογίαν δὲν δύναμαι νὰ ἀποδεχθῶ, διότι ἅπαξ ἀπομακρυνθεὶς ἐκ τοῦ ὑπουργικοῦ σχεδίου τοῦ νὰ ὑπάρχωσι μέλη αἱρετά, διότι ἐπείσθην εἰς τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα προέβαλεν ἡ ἐπιτροπὴ καὶ οἱ ἄλλοι γράψαντες καὶ εἰπόντες κατὰ τῆς ἰδέας τοῦ μικτοῦ συμβουλίου, δὲν δύναμαι νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ σχεδίου ἐκείνου. Ὁ καθηγητὴς τῆς παιδαγωγικῆς θὰ λαμβάνῃ μέρος κατὰ τὰς γενικὰς συνεδριάσεις, τὰ δὲ παιδαγωγικὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα σχέσιν ἔχουσι πρὸς τὰ προγράμματα καὶ τὴν ὕλην τῶν βιβλίων, αὐτὰ θὰ λύωνται εἰς τὰς γενικὰς συνεδριάσεις. Εἰς τὸ συμβούλιον θὰ εἶναι μέλη ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι ἀφωσιωμένοι καὶ θὰ ἔχωσι ὡς κύριον ἔργον αὑτῶν τὰ καθήκοντα τοῦ συμβουλίου τούτου, ὁ δὲ καθηγητὴς τῆς παιδαγωγικῆς, μὴ δυνάμενος ἀφ’ ἑνὸς νὰ ἔχῃ ταῦτα ὡς κύριον αὑτοῦ ἔργον, μὴ δυνάμενος ἑπομένως νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν τῶν λεπτομερειῶν τῶν διαφόρων ὑποθέσεων, θὰ δύναται ἐξ ἑτέρου διὰ τοῦ κύρους αὑτοῦ νὰ ἐπηρεάζῃ καὶ τὰ λοιπὰ μέλη καὶ εἰς τὰ καθαρῶς διοικητικὰ αὑτῶν καθήκοντα, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἐπιθυμητόν. Διὰ τοῦτο ἀποδέχομαι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ὅπως καταρτίζηται τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον μόνον ἐκ μονίμων μελῶν.

§305Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ἤμην ἀπολύτως βέβαιος ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἤθελε δεχθῆ τὴν προτεινομένην τροπολογίαν συμφώνως πρὸς τὰς γνώμας τῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ εὑρέθη σύμφωνος εἰς τὸ σημεῖον ὅτι αἱρετὰ μέλη ἐκ καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου δὲν ἔπρεπε νὰ εἶναι μέλη τοῦ ἱδρυομένου Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, καὶ ἤχθη εἰς τὰς γνώμας ταύτας ἐκ τῆς σκέψεως ὅτι τὰ μέλη τοῦ συμβουλίου ἔπρεπε νὰ εἶναι πρόσωπα προωρισμένα νὰ ἀφιερώσωσιν ὅλας τὰς δυνάμεις αὑτῶν καὶ νὰ μὴ θεωροῦν πάρεργον τὸ ἔργον τοῦ συμβούλου. Ἀλλ’ ὡς εἶπεν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς οὐ μόνον αὐτὴ ἡ σκέψις, ἀλλὰ καὶ ἡ ἄλλη, ὅτι τὰ μέλη αὐτά, οὐδένα σκοπὸν ἔχοντα νὰ ἐργάζωνται, βεβαίως διὰ τοῦ κύρους αὑτῶν ἤθελον ἐπηρεάσῃ τὰ λοιπὰ μέλη τὰ καθ’ ἑαυτὸ ὑπεύθυνα, τὰ καθ’ ἑαυτὸ ἐργαζόμενα, εἶναι ὀρθή, καὶ ὀρθότατα κατέληξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀποκλεισθῶσιν οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου. Λέγων τοῦτο δὲν ἐννοῶ βεβαίως νὰ μειώσω τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας προσήνεγκαν, ἐν τῷ συμβουλίῳ οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, διότι ἡ δρᾶσις αὐτῶν ἀπετέλεσεν ἕνα σταθμὸν ἀρκετὰ εὐνοϊκὸν καὶ ἀρκετὰ εὐεργετικὸν διὰ τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ λησμονήσωμεν ὅτι πλὴν τῶν ἑκάστοτε Προέδρων τοῦ κ. Λάμπρου καὶ τοῦ κ. Πολίτου οἱ ὁποῖοι ἀληθῶς εἰργάσθησαν μετ’ ἀφοσιώσεως διὰ τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν, τὰ λοιπὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐκπαιδεύσεως, οὐδεμίαν ποτὲ γνῶσιν εἶχον τῶν λαμβανόντων χώραν ἐν τῷ Συμβουλίῳ. Ἁπλῶς τὴν ὑπογραφὴν αὐτῶν ἔθετον, καὶ τοῦτο διότι οὐδεμίαν ἐπίγνωσιν τῆς ἀποστολῆς αὐτῶν ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ εἶχον. Ἐθεώρουν τὸ ἔργον αὐτὸ πάρεργον καὶ ἠρκοῦντο μόνον ἁπλῶς νὰ ἐπικυρώνωσιν ἐκεῖνο, τὸν ὁποῖον οἱ ἑκάστοτε πρόεδροι, δηλαδὴ ὁ κύριος Λάμπρος καὶ ὁ κύριος Πολίτης ἀπεφάσιζον. Καὶ θὰ ἦτο πολὺ λυπηρὸν βεβαίως νὰ μὴ ἀναγνωρίσωμεν ἐκ τῆς θέσεως ταύτης τὴν εὐγνωμοσύνην, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν εἰς τοὺς δύο τούτους Προέδρους. Ἀλλὰ μόνοι αὐτοὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ φέρωσιν τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον προσεδόκα ὁ νόμος. Ἂν λοιπὸν ἠθέλομεν ἐπαναφέρει τοὺς καθηγητὰς αὐτοὺς εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν μονίμων, οἱ μόνιμοι κυρίως θὰ κάμωσι τὴν ἐργασίαν, ἐνῷ αὐτοὶ οὐδὲν προσθέτοντες, θὰ συντελῶσι μόνον διὰ τοῦ κύρους αὐτῶν νὰ ἐπηρεάζωσι τὰ λοιπὰ μέλη, οὐχὶ ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς ἐκπαιδεύσεως. Τούτου οὕτως ἔχοντος, οὐδεμία πρέπει νὰ γίνῃ διάκρισις διὰ τὸν καθηγητὴν τῆς παιδαγωγικῆς, διότι οἱ αὐτοὶ λόγοι, οἱ συντελοῦντες νὰ ἀποκλεισθῶσι οἱ ἄλλοι καθηγηταί, συντρέχουσι νὰ ἀποκλεισθῇ καὶ ὁ καθηγητὴς τῆς παιδαγωγικῆς, τοῦ ὁποίου — διὰ νὰ εἴπω ἐλευθέρως τὴν γνώμην μου — καὶ ἡ συμμετοχὴ εἰς τὰς γενικὰς συνεδριάσεις, καὶ αὐτὸ πολὺ εἶναι.

§306Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ὁσηνδήποτε ἱκανότητα καὶ ἂν δεχθῶμεν ὅτι ἔχουν τὰ μέλη τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου καὶ ὁσονδήποτε καὶ ἂν θελήσωμεν νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχήν μας διὰ ν’ ἀνεύρωμεν τὰ εἰδικώτερα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θ’ ἀποτελέσωσι τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον, δὲν δύνανται ποτὲ τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου νὰ ἔχωσιν ἄμεσον γνῶσιν τῶν τοῦ προσωπικοῦ τῆς ἐκπαιδεύσεως. Τὰ Συμβούλια ἀείποτε βλέπουσι διὰ τῶν ἐπιθεωρητῶν, οἵτινες μεταφέρουσιν εἰς τὸ Συμβούλιον πᾶν ὅτι βλέπουσι διὰ τῆς ἐπιθεωρήσεως. Οἱανδήποτε ἱκανότητα καὶ ἂν ἔχωσι τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου δὲν εἶναι ποτὲ δυνατὸν νὰ ἔχωσιν ἄμεσον ἀντίληψιν τῶν προσωπικῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα πρόκειται ν’ ἀπασχολήσωσιν αὐτά. Εἰδικῶς ὅμως ὁ καθηγητὴς τῆς παιδαγωγικῆς καὶ ὁ διευθυντὴς τοῦ Διδασκαλείου τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, καὶ εἶναι εὐχάριστον ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς περιέλαβε καὶ αὐτὸν εἰς τὸ Συμβούλιον....

§307Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εἰς τὰς γενικὰς συνεδριάσεις.

§308Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἔπρεπε νὰ τὸν περιλάβητε καὶ εἰς τὰς εἰδικάς. Αὐτὰ εἶναι τὰ καταλληλότερα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θὰ κρίνωσι περὶ τῆς παιδαγωγικῆς μορφώσεως τοῦ προσωπικοῦ, τὸ ὁποῖον διῆλθε τῶν χειρῶν των, διότι αὐτοὶ ἐδίδαξαν καὶ διεμόρφωσαν αὐτό, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτύχωσιν εἰς τὴν κρίσιν περὶ τῶν προσώπων αὐτῶν, περὶ τῆς προαγωγῆς τῆς ὑποστάσεως καὶ τοῦ ἠθικοῦ χαρακτῆρος αὐτῶν. Ἀπορῶ δὲ πῶς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Ζαβιτσιάνος ἔχει τοιαύτην γνώμην περὶ τοῦ καθηγητοῦ τῆς παιδαγωγικῆς καὶ τῶν προσώπων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἄμεσον γνῶσιν περὶ τοῦ προσωπικοῦ, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ κρίνωσι. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ συμπεριλάβῃ εἰς τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου καὶ τὸν καθηγητὴν τῆς Παιδαγωγικῆς καὶ τὸν διευθυντὴν τοῦ Διδασκαλείου τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, ὡς ἁρμοδιωτέρους νὰ κρίνωσι περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Διότι ἂν μέχρι τοῦδε ἐπλανήθησαν εἰς τὰς τοιαύτας κρίσεις των τὰ Ἐποπτικὰ Συμβούλια, συνέβη τοῦτο διότι ἔπεσαν θύματα τῶν ἐπιθεωρητῶν, οἵτινες μετέφερον εἰς αὐτὰ γνώμας καὶ κρίσεις ἐκ τῶν ἐπιθεωρήσεων ἀναλόγως τῶν συμπαθειῶν των ἢ τῶν ἀντιπαθειῶν των. Ἐφ’ ὅσον δὲ εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ καθηγηταὶ τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς διδάσκουσι τὸ προσωπικόν, καὶ δύνανται νὰ ἔχωσιν ἰδίαν γνώμην περὶ αὐτοῦ, οἱ δὲ ἄλλοι καθηγηταί, μὴ ἀνήκοντες εἰς τὴν Φιλοσοφικὴν Σχολήν, ἐθεώρουν ὡς πάρεργον τὸ ἔργον τοῦ Συμβούλου καὶ δὲν ἠδύναντο νὰ ἔχωσιν ἄμεσον γνώμην, δικαίως ἐπροτάθη καὶ ἡ συμμετοχὴ αὐτῶν εἰς τὸ Συμβούλιον, πρῶτος δὲ αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀναγνωρίζει τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπάρξεως ὡς μελῶν τῶν καθηγητῶν τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου, διότι εἰς τὸ ἄρθρον 5 ἀναγράφεται...

§309Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Προϋπηρετήσαντες καθηγηταί.

§310Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Μάλιστα· προϋπηρετήσας καθηγητής, ἂν παραιτηθῇ τῆς θέσεως τοῦ καθηγητοῦ, δύναται νὰ καταστῇ μόνιμον μέλος, διότι φρονεῖ ὅτι οὗτος θὰ ἔχῃ ὡς κύριον ἔργον αὑτοῦ τὸ τοῦ συμβούλου.

§311Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Καὶ νὰ μὴ ἔχῃ τὸν τίτλον τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου.

§312Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ὅταν ἔχωμεν δωδεκαμελὲς Συμβούλιον, δὲν βλέπω διατί νὰ μὴ ἔχωμεν τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πλανηθῶσι. Θὰ σᾶς παρακαλέσω λοιπὸν νὰ μὴ ἐπιμείνητε, ἀλλὰ νὰ δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν, ἡ ὁποία εἶναι ὀρθὴ καὶ δικαία.

§313Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄν πρέπῃ, κύριε Πρόεδρε, νὰ συγχαρῇ τις τὸν κ. Ὑπουργόν, διότι ἐνέδωκεν ἔν τισιν εἰς τὰς ὑποδείξεις καὶ συστάσεις τῆς ἐπιτροπῆς τῆς ἐπεξεργασθείσης τὸ νομοσχέδιον, δέον νὰ συγχαρῇ αὐτὸν ἀκριβῶς διὰ τὴν μεταβολήν, ἥν ἐπέφερεν ἐν τούτῳ τῷ μέρει, τουτέστιν ὅσον ἀφορᾷ τὴν συγκρότησιν τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου καὶ τὴν ἀπομάκρυνσιν ἀπ’ αὐτοῦ τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου. Ἡ πεῖρα τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἐπὶ τῶν πεπραγμένων τοῦ Συμβουλίου τῆς Μ. Ἐκπαιδεύσεως ἐπὶ μίαν ἐννεατίαν, ἔπρεπε νὰ ἔχῃ πείσῃ ἡμᾶς καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι συμβούλιον συγκροτούμενον, εἴτε ἀπολύτως ἐκ καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, εἴτε διὰ συμμετοχῆς καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποδώσῃ τοὺς καρποὺς καὶ νὰ ἐκπληρώσῃ τὸν σκοπόν, δι’ ὅν νομοθετεῖται τὸ συμβούλιον τοῦτο. Ἡ πεῖρα ἔπεισεν ἡμᾶς περὶ τούτου καὶ μόνον εἰς θέλοντας νὰ ἔχωσιν κεκλεισμένους τοὺς ὀφθαλμοὺς δὲν εἶναι ὁρατὰ τὰ ἀποτελέσματα τῆς συγκροτήσεως τοιούτων συμβουλίων. Εἴχομεν συμβούλιον ἀφ’ ὅτου ἐνομοθετήθη συμβούλιον τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, ἀλλὰ πράγματι δὲν εἴχομεν τοιοῦτον, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχωμεν συμβούλιον ἀποτελούμενον ἀπὸ καθηγητὰς οἵτινες ἐθεώρησαν πάρεργον τὸ βουλεύεσθαι ἐπὶ τῶν πραγμάτων τῆς ἐκπαιδεύσεως, διότι τὸ κύριον ἔργον αὐτῶν ἦτο τὸ διδάσκειν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ. Οἱοιδήποτε καὶ ἂν ἦσαν οἱ καθηγηταί, εἴτε τῆς Φιλοσοφικῆς εἴτε ἄλλης σχολῆς, τὸ ἔργον αὐτῶν ἐν τῷ συμβουλίῳ δὲν ἦτο εἰμὴ ἔργον πάρεργον, τὸ ὁποῖον ἀπροσέκτως καὶ ἄνευ στοργῆς μετήρχοντο. Τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο ἐκ τῶν προτέρων γνωστὸν, ἔχομεν δὲ ἤδη τὰ δεδομένα ἐκ τῶν πραγμάτων, τὰ ὁποῖα ὀφείλουσι νὰ πείσωσιν ἡμᾶς ὅτι συμβούλιον οὕτω πως συγκεκροτημένον, εἴτε ἀποκλειστικῶς ἐκ καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου εἴτε διὰ συμμετοχῆς καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτελέσῃ τὸν μέγαν προορισμὸν τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει τὸ νομοσχέδιον. Διὰ τοῦτο εἶπον ὅτι, ἄν τις πρέπει νὰ συγχαρῇ τὸν κ. Ὑπουργόν, πρέπει ἀκριβῶς νὰ πράξῃ τοῦτο διότι οὗτος ἀπήλειψεν τὴν σχετικὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ ἐνῷ ἔχομεν γνωστὰ τὰ ἀποτελέσματα ἐκ τοῦ παρελθόντος, ἔχομεν ἐξ ἄλλου γνωστὰ καὶ ὁρατὰ τὰ ἀποτελέσματα τῆς συγκροτήσεως ἐκ μονίμων συμβούλων τοῦ συμβουλίου τῆς κατωτέρας ἐκπαιδεύσεως. Ὅπως ἐκεῖνο ἠστόχησε τελείως εἰς τὸν σκοπὸν δι’ ὃν ἐνομοθετήθη, οὕτω ηὐδοκίμησε τοῦτο πληρέστατα εἰς τὸν σκοπόν, δι’ ὃν ἐνομοθετήθη ἀπὸ τοῦ 1911. Οὕτως ἔχοντος τοῦ πράγματος, ἤθελεν εἶσθαι τολμηρὸν καὶ ῥιζικῶς ἐπιβλαβὲς εἰς τὰ συμφέροντα τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως, ἂν ἐπιμείνωμεν νὰ παρεισαγάγωμεν τοὺς καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου εἰς τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον, ὁσηνδήποτε ἀξίαν καὶ ἂν ἔχωσι καὶ ὁσηνδήποτε ἐμπιστοσύνην ἂν ἐμπνέωσιν ὡς ἄτομα οὗτοι. Οὔτε ὅσον ἀφορᾷ τὸν καθηγητὴν τῆς παιδαγωγικῆς πρέπει νὰ πράξωμεν τοῦτο, τὸν ὁποῖον προέτεινεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Φθιωτιδοφωκίδος κ. Βελέντζας, διότι εἶναι μὲν δυνατὸν νὰ ἔχωσιν εἰδικὰς γνώσεις καὶ ἱκανότητα νὰ μετέλθωσι τὸ ἔργον αὐτῶν οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, ἀλλ’ ἐκ τούτου δὲν ἕπεται ὅτι πρέπει νὰ συμπεριλάβωμεν αὐτοὺς καὶ εἰς τὸ συμβούλιον. Δὲν εἶναι ἡ ἀξία καὶ ἡ ἱκανότης, ἡ ὁποία ἔλειψεν ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τῆς Μ. Ἐκπαιδεύσεως, διότι εἰς οὐδένα ἐκ τῶν μετασχόντων αὐτοῦ ἀρνοῦμαι τὴν ἱκανότητα πρὸς τὸ ἐκτελεῖν τὰ ἔργα τοῦ συμβούλου, ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπῆρξεν ἡ αἰτία νὰ ἀστοχήσῃ τελείως ὁ θεσμὸς τοῦ Συμβουλίου τῆς Μ. Ἐκπαιδεύσεως εἶναι ὅτι παρέργως μετέρχονται τὰ ἐν τῷ συμβουλίῳ ἔργα. Οὔτε ὁ καθηγητὴς τῆς παιδαγωγικῆς εἶναι ἁρμόδιος, μεθ’ ὅλην τὴν ἱκανότητα, τὴν ἀξίαν καὶ τὴν ἐμπειρίαν, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἔχῃ περὶ τὰ παιδαγωγικὰ ζητήματα, νὰ μετάσχῃ τοῦ Συμβουλίου, οὔτε ὁ διευθυντὴς τοῦ Διδασκαλείου τῆς Μ. Ἐκπαιδεύσεως, διότι, δι’ ὃν λόγον δὲν δύναται νὰ ἔχῃ θέσιν ἐν τῷ συμβουλίῳ ὁ καθηγητὴς τῆς Παιδαγωγικῆς, διὰ τὸν αὐτὸν λόγον δὲν δύναται νὰ συμμετάσχῃ αὐτοῦ καὶ ὁ διευθυντὴς τοῦ Διδασκαλείου τῆς Μ. Ἐκπαιδεύσεως καθότι, καὶ οὗτος καὶ ἐκεῖνος, παρέργως ἄλλως καὶ εἰς ὥρας σχολῆς θὰ μετέρχωνται τὰ ἔργα τοῦ συμβούλου, ἐνῷ τοὐναντίον ἔχομεν βεβαιωμένον ὅτι ἐκ τοῦ μονίμου συμβουλίου εἶναι δυνατὸν νὰ προκύψῃ τὸ ἀγαθόν, τὸ ὁποῖον περιμένει ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου. Διὰ τοῦτο, Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι τὸ νομοσχέδιον ὡς κατηρτίσθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν συγκρότησιν τοῦ συμβουλίου, οὐδόλως πρέπει νὰ μεταβληθῇ.

§314Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐλέχθησαν τοσαῦτα καὶ παρετάχθησαν ἰσχυρὰ ἐπιχειρήματα ὅπως μὴ περιληφθῶσι καὶ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου εἰς τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον, ὥστε ὀλίγας λέξεις ἔχω νὰ εἴπω διὰ νὰ ἀντικρούσω τὸ μόνον ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἀπομένει ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. συναδέλφου ἐκ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος, τὸ ἐπιχείρημα δηλ. ὅτι ὁ καθηγητὴς τῆς παιδαγωγικῆς ἔχει εἰδικότητα ὑπερτέραν τῶν ἄλλων διὰ νὰ μετέχῃ τοῦ Συμβουλίου. Δὲν θέλω νὰ ἀμφισβητήσω παντάπασι τὴν εἰδικότητα ἣν κέκτηται, μάλιστα ὁ νῦν ὑπάρχων καθηγητὴς ἐν τῷ Ἐθν. Πανεπιστημίῳ, ὁ ὁποῖος τυγχάνει ἄλλως τε καὶ στενώτατος προσωπικός μου φίλος, ἀλλὰ κατ’ ἀρχὴν διακηρύσσω ὅτι αἱ εἰδικότητες εἰς τὰς ἐπιστήμας καὶ τὴν ἄσκησιν τεχνῶν ἢ ἄλλων ἐπαγγελμάτων, δὲν εἶναι οἱ καταλληλότεροι διοικηταί. Δὲν πρόκειται τὸ συμβούλιον αὐτὸ νὰ διδάξῃ μαθήματα παιδαγωγικῆς. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ τοιούτου τινός, βεβαίως, θὰ εἶχε τὴν θέσιν του περισσότερον παντὸς ἄλλου ὁ καθηγητὴς τῆς παιδαγωγικῆς. Προκειμένου ὅμως περὶ ὀργάνων διοικήσεως, νομίζω, ὅτι δύναταί τις ν’ ἀμφισβητήσῃ τὴν καταλληλότητα εἰς τὸν καθηγητὴν τῆς παιδαγωγικῆς. Ἀλλὰ καὶ ἂν εἶχε τὴν καταλληλότητα διὰ νὰ εἶναι μέλος καὶ ὄργανον διοικήσεως ὁ ἄριστος ἀκαδημαϊκὸς διδάσκαλος, νομίζω ὅτι θὰ συνέφερε εἰς τὸν μεγαλύτερον καθηγητὴν νὰ εἶναι μακρὰν τῆς διοικήσεως. Δὲν πρέπει νὰ ἀπομακρύνεται ἀπὸ τὰ πολὺ ὑψηλότερα καθήκοντα αὐτοῦ, τὰ τῆς διδασκαλίας, καὶ νὰ ἀσχολῆται εἰς τὰ ἔργα τῆς διοικήσεως τὰ ὁποῖα κατ’ ἀνάγκην θὰ φέρωσιν αὐτὸν εἰς προστριβὰς πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους τῆς ἐκπαιδεύσεως, προστριβὰς, αἱ ὁποῖαι θὰ μειῶσι τὸ κῦρος αὐτοῦ, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐνδεχόμενον καὶ τὸν χαρακτῆρα, τὸν σήμερον ἀκέραιον, αὐτοῦ νὰ μεταβάλωσι. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, ἐξ ἐντελῶς θεμελιώδους βάσεως ἀναχωρῶν, βάσεως τὴν ὁποίαν θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἔβλεπον καθιερουμένην καὶ εἰς τὴν ὀργάνωσιν τῶν ἄλλων δημοσίων ἡμῶν ὑπηρεσιῶν, εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς, ὅπως μείνῃ μακρὰν τοῦ συμβουλίου τῆς διοικήσεως οἱοσδήποτε καθηγητής, ὅσον εἰδικὸς καὶ ἂν εἶναι. Εὑρισκόμεθα ἐν μεγάλῃ πλάνῃ ἐν Ἑλλάδι πιστεύοντες ὅτι εἶναι δυνατὸν ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ὑπηρεσιῶν νὰ εὑρίσκωνται ἄνδρες ἱκανότατοι διὰ τὰ ἔργα τὰ οὐσιαστικά, τὰ ὁποῖα τὸ Κράτος ἐφορεύει, καὶ νὰ φανταζώμεθα ὅτι, ἐπειδὴ αὐτοὶ εἶναι ἱκανοὶ δι’ ἄλλα ἔργα, ἄρα εἶναι ἱκανοὶ καὶ ὡς ἐπόπται καὶ ὡς διοικητικὰ ὄργανα τοῦ Κράτους. Τοῦτο εἶναι κεφαλαιῶδες λάθος, τοῦ ὁποίου τὰς συνεπείας ὑφιστάμεθα, ὄχι μόνον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας ἀλλὰ καὶ εἰς πολλὰς ἄλλας ὑπηρεσίας, ὅπου ἔχει ἐπέλθῃ ἡ σύγχυσις αὕτη μεταξὺ τῶν διαφόρων διοικητικῶν εἰδικοτήτων. Ἄλλο αἱ εἰδικότητες αἱ ἀκαδημαϊκαὶ καὶ ἄλλο οἱ διοικηταί.

§315Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, δεινὸς γνώστης τῶν ἀγαθῶν τοῦ παρελθόντος, διότι εἶχε καὶ ἀγαθὰ τὸ παρελθόν, ὅσον καὶ γνώστης τῶν δεινῶν τοῦ παρόντος, διότι ἔχει καὶ τὸ παρὸν δεινά, ἀνέλαβε νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀσχολεῖ πραγματικῶς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα, τὸ ζήτημα τῶν συμβουλίων, καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι τὸ ἔλυσε κατὰ τρόπον ἁρμόζοντα, ἀλλὰ καὶ κατὰ τρόπον ἀληθῶς ἐκπληκτικόν. Δὲν φεύγει ἀπὸ τὸ ἰσχῦον δόγμα τῆς ὀρθοδοξίας, δηλ. τῆς ἀποκεντρώσεως. Συμβιβάζεται πληρέστατα μὲ αὐτό, πράγματι ὅμως δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο εἰμὴ εἷς αἱρετικός, ὁ ὁποῖος προσβάλλει αὐτὸ κατάστηθα. Δὲν θέλω νὰ ἐκφράσω ἰδίαν γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος, λέγω μόνον πῶς ἐσκέφθη καὶ ἔπραξεν ὁ κ. Ὑπουργός. Μία τοιαύτη συμφωνία πρὸς τοὺς τύπους τουτέστι τῆς κρατούσης περὶ ἀποκεντρώσεως ἀρχῆς, πραγματικῶς διατυποῦται μετὰ μεγάλης τέχνης καὶ μετὰ περισσῆς δεινότητος εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Θὰ ἀνατρέξῃ τις εἰς παλαιοὺς χρόνους διὰ νὰ εὕρῃ ἀνάλογον παράδειγμα, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ δὲ ἡ Βουλὴ νὰ τῇ ἀναφέρω ἱστορικόν τι γεγονός, κατὰ τὸ ὁποῖον ἓν ἀπὸ τὰ μεγαλείτερα δεινὰ τῆς ἀνθρωπότητος ἐθεραπεύθη, χωρὶς βεβαίως νὰ θέλω νὰ εἴπω ὅτι τὰ συμβούλια εἶναι τὰ μεγαλείτερα δεινά, κατ’ ἀνάλογον τρόπον μὲ ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας μετεχειρίσθη διὰ νὰ μᾶς γλυτώσῃ ἀπὸ τὰ δεινὰ τῶν συμβουλίων, τοὐλάχιστον ἐν τῇ δημοσίᾳ ἐκπαιδεύσει. Κατὰ τὸν μεσαίωνα, Κύριοι, ὅταν εἷς ἄνθρωπος εἶχε τὴν ἀτυχίαν νὰ τρελλαίνηται, ἐθεωρεῖτο ὅτι δαίμων εἰσῆλθεν ἐντός του, ἐπὶ σειρὰν δ’ ὁλοκλήρων ἐτῶν ἔβλεπον οἱ ἄνθρωποι τοὺς δυστυχεῖς παράφρονας συρομένους ἐνώπιον τῶν ἱεροδικείων καὶ κρινομένους ὡς αἱρετικοὺς ἢ ἀποτροπαίους ἀνθρώπους, ὡς προσβάλλοντας τὴν θρησκείαν, διότι ἦσαν δαιμονόπληκτοι. Οὐδεὶς ἐτόλμα νὰ πειράξῃ τὴν παράδοσιν· πάντες τὴν ἐσέβοντο, ἀλλ’ ὑπῆρξαν ἐπὶ τέλους καὶ ἰατροὶ, οἱ ὁποῖοι εἶπον· μὰ ἐπὶ τέλους οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ πάσχουν· αὐτοὶ ἔχουν ἀνάγκην ὄχι νὰ καίωνται ζωντανοί, ἀλλὰ τοὐναντίον, ἀνάγκην περιποιήσεως διὰ νὰ γίνωσι καλά. Ἀλλὰ τίς θὰ ἦτο ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐτόλμα ν’ ἀντεπεξέλθῃ ἐναντίον τῆς ἐπικρατησάσης θρησκευτικῆς πεποιθήσεως; Εὑρέθη λοιπὸν εἷς ἰατρὸς ὁ ὁποῖος ἐτόλμησε νὰ τὸ εἴπῃ, ἀλλ’ ἀκριβῶς καθ’ ὃν τρόπον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔκαμε περὶ τοῦ συμβουλίου, δηλ. δέχεται τὰ δαιμόνια συμφώνως μὲ τὰς ἐπικρατησάσας θρησκευτικὰς ἰδέας, ὅτι δαίμονες ὑπάρχουν, τοὺς ἀπαριθμεῖ, τοὺς κατατάσσει εἰς τάγματα, εἰς συντάγματα, ταξιαρχίας, τοὺς θέτει ἀρχηγούς, ὀνομάζει τοὺς ἀρχηγοὺς αὐτούς, καὶ ἀφοῦ τίθεται οὕτω ἡ συμφωνία μὲ τὰς ἐπικρατησάσας περὶ δαιμόνων ἰδέας, τότε λέγει, ἀφοῦ ὁ ἄνθρωπος εἶναι δαιμονόπληκτος, πταίει ὁ δαίμων· ἑπομένως τὸν δαίμονα πρέπει νὰ τιμωρήσωμεν, τὸν ἄνθρωπον πρέπει νὰ τὸν περιποιηθῶμεν. Δυνάμει λοιπὸν τῆς θεωρίας αὐτῆς ἀρχίζει καὶ περιποιεῖται τοὺς τρελλούς, τοὺς ὁποίους θεωρεῖ ἀσθενεῖς ἁπλῶς, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ δικαιοσύνη δὲν ἔχει νὰ κάμῃ τίποτε, καὶ ἀφοῦ ἀρχίζει ἡ θεραπεία τῶν τρελλῶν, φεύγει ἡ θεραπεία τῆς δαιμονοπληξίας. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι ἡ θεωρία τῆς ἀποκεντρώσεως εἶναι δαιμονοπληξία· μήτε θέλω νὰ εἴπω ὅτι καὶ ἐγὼ ἀκολουθῶν τὸ παράδειγμα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, συμφωνῶ μὲ τὰ δόγματα τῆς ὀρθοδοξίας. Ἀλλ’ οὐδεὶς θὰ μοὶ ἀμφισβητήσῃ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργός, φαινόμενος ὅτι συμφωνεῖ μὲ τὴν ἀποκέντρωσιν, ὅτι τὴν δέχεται, ὅτι θέλει τὸ συμβούλιον. Δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο εἰμὴ πραγματικῶς νὰ καθιστᾷ συμβούλιον, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι πιστὸς ἐκτελεστής τῶν θελήσεών του. Ἑπομένως τὸ συμβούλιον πραγματικῶς καταργεῖται καὶ εἰς μίαν καλὴν ἀρχὴν δὲν ἔχω παρὰ νὰ τὸ δεχθῶ καὶ νὰ τὸν συγχαρῶ, διότι εἰς τὸ μέρος αὐτὸ ἀπόψε ἐνεφανίσθη καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός, παρακολουθήσας βεβαίως ἀφ’ ὑψηλοῦ καὶ ὄχι τόσον πολὺ κοντά, ὅσον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε μᾶς ἐξέφρασε καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὰς ἰδέας του περὶ ἀποκεντρώσεως, αἱ ὁποῖαι ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι δὲν εἶναι ἐντελῶς σύμφωνοι μὲ τὸ ἐπικρατοῦν νῦν σύστημα περὶ ἀποκεντρώσεως. Καὶ πραγματικῶς εἶναι μία καλὴ ἀρχὴ, τὴν ὁποίαν πρέπει εὐχαρίστως νὰ δεχθῶμεν, διότι πολὺ πιθανὸν νὰ μὴ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ παρελθὸν, ἐὰν αὐτὸ ἦτο τόσον πολὺ κακόν, ἀλλ’ ὄχι νὰ ἐμμείνωμεν καὶ εἰς τὸ παρὸν, τοῦ ὁποίου τὰ ἐλαττώματα εἶναι πολὺ χειρότερα ἀπὸ τὰ προτερήματα, τὰ ὁποῖα εἶχε τὸ παρελθόν. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω καὶ πραγματικῶς, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον ἔχει τὴν σημασίαν τῆς καταργήσεως τῶν συμβουλίων, καλῶς νὰ ὁρίσῃ. Νὰ συγχαρῶμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ νὰ εὐχηθῶμεν ταχέως νὰ ἴδωμεν καὶ ἄλλα ἀνάλογα. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 2ον καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 3ον).

§316Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐν τῷ ἐδαφίῳ 3 τὸ «γνωμοδοτοῦν περὶ τοῦ διορισμοῦ καὶ» ἀπαλείφεται, καὶ τίθεται «προτείνει τὸν διορισμὸν καί». Εἰς τὸ ἐδάφιον 8 τίθεται «προτείνει τὸν κανονισμὸν τῶν ὁρίων τῶν ἐκπαιδευτικῶν περί». Εἰς τὸ ἐδάφιον 9 ἡ λέξις «πρότασις» μεταβάλλεται εἰς «ἀπόφασιν».

§317Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἀκριβῶς ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3ου καὶ μάλιστα ἐπὶ τῶν καθ’ ἕκαστον ἐδαφίων αὐτοῦ, γεννᾶται ἡ ἀπορία, τίνα ἐκ τῶν ἔργων τοῦ συμβουλίου θεωροῦνται ἁπλῶς γνωμοδοτικαὶ προτάσεις διὰ τὸν Ὑπουργὸν καὶ τίνα ἀποτελοῦν ἀποφάσεις ὑποχρεωτικάς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς πρὸ τῆς διακοπῆς τῆς συνεδριάσεως ἐδήλωσε γενικῶς πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι τὰς μὲν ἀποφάσεις θέλει ὑποχρεωτικῶς ἐκτελεῖ, τὰς δὲ προτάσεις θέλει ἐγκρίνει ἢ μή. Ἀλλ’ ἐκ τοῦ ἄρθρου τούτου δὲν φαίνεται σαφῶς εἰς ποίας περιπτώσεις τὸ συμβούλιον προτείνει καὶ εἰς ποίας ἀποφαίνεται. Θὰ ἦτο λοιπὸν ἀνάγκη, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, ἵνα προσδιορισθῶσιν αἱ περιστάσεις αἵτινες ἀποτελοῦσι γνωμοδοτήσεις καὶ αἱ περιπτώσεις αἵτινες ἀποτελοῦσιν ἀποφάσεις, ὥστε νὰ εἶναι σαφῶς διακεκριμένα τὰ ὅρια τῆς διοικητικῆς ἐξουσίας τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ τῆς ὑποχρεώσεως τοῦ ἐκτελεῖν τὰς ἀποφάσεις. Καὶ ἂν νομίζῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ θὰ ὑπάρχῃ ἡ ἁρμοδία θέσις ἵνα καθορισθῶσι τὰ περὶ τούτου, νομίζω εἰς τὸ ἄρθρον 5, εἶναι ἐπίσης ἁρμοδία ἡ θέσις, ἵνα καθορισθῶσιν αἱ ἀποφάσεις καὶ αἱ προτάσεις, διότι τὸ ἄρθρον 5 ἔχει ἐν τῇ δευτέρᾳ παραγράφῳ ταῦτα (ἀναγινώσκει)· «τὰς ἀποφάσεις τοῦ συμβουλίου ὡς καὶ τὰς περὶ προαγωγῆς λειτουργῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως προτάσεις αὐτοῦ, ὑποχρεοῦται νὰ ἐκτελέσῃ ὁ Ὑπουργὸς κλπ». Ἑπομένως ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ θεωρῶ ἀναποδράστως ἀναγκαῖον νὰ καθορισθῇ τοῦτο. Καὶ δευτέραν τινὰ παρατήρησιν ἔχω νὰ ὑποβάλω καὶ ὡρισμένως ἐπὶ τοῦ 9ου ἐδαφίου. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 9ῳ τοῦ νομοσχεδίου περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἀναγινώσκω ὅτι· «Αἱ ἀποφάσεις τοῦ συμβουλίου τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ τοῦ Κεντρικοῦ Συμβουλίου τῆς δημοτ. ἐκπαιδεύσεως, μεταβιβάζονται εἰς τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον ὅπερ καὶ διεκπεραιοῖ αὐτὰς κλπ.». Κατὰ τὴν διάταξιν ταύτην, πᾶσαι αἱ ἀποφάσεις τοῦ κεντρικοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, αἱ ἀφορῶσαι προαγωγάς, τιμωρίας, μεταθέσεις, ὑπάγονται κατὰ πρῶτον βαθμὸν εἰς τὸν ἔλεγχον καὶ τὴν κρίσιν τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου, τὸ ὁποῖον δύναται ἢ νὰ ἀκυρώσῃ ἢ νὰ μετατρέψῃ ἐπὶ τὸ ἐπιεικέστερον. Καὶ τοῦτο τὸ γεγονός, ὅτι τοιαύτη λαμβάνεται πρόνοια περὶ τῶν ἀποφάσεων τῶν Ἐποπτικῶν Συμβουλίων, ἐπεκαλέσθη ῥητῶς ὁ κ. Ὑπουργός, ὡς λόγον ἀναιροῦντα τὸ δικαίωμα τῆς ἐφέσεως καὶ ἔλεγεν εἰς τὴν Βουλὴν: «διὰ τίνα λόγον θέλετε ν’ ἀναγνωρίσω εἰς τοὺς λειτουργοὺς τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκτελεῖν τὰς ἀποφάσεις, ἀφοῦ γενικῶς καὶ ἀπροσδιορίστως πᾶσα ἀπόφασις τοῦ τοπικοῦ συμβουλίου θέλει ὑπόκειται εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου;» Κύριε Πρόεδρε, δὲν νομίζω ὅτι ἡ τοιαύτη διάταξις ἀναιρεῖ τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον ἔχει νομοθετηθῆ τὸ δικαίωμα τῆς ἐφέσεως, διότι εἶναι ἐντελῶς διάφορον πρᾶγμα τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον, ἀπὸ τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν αὐτὸς οὗτος ὁ λειτουργός, ἀσκῶν δικαίωμα τοῦ νόμου, μεταφέρει τὴν ὑπόθεσιν ἀπὸ τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον εἰς τὸ Ἀνώτατον Ἐκπαιδευτικόν. Ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ παραπονεθῇ ὡς ἀδικούμενος ἐνίοτε ὑπὸ τῆς ἀνωτάτης ἀρχῆς, ἥτις εἶναι ὡρισμένη νὰ κρίνῃ περὶ τῆς ὑποθέσεώς του, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ παρίσταται καὶ ἐκθέτει ἐνώπιον τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου τὰ δίκαιά του.

§318Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν ἀναιροῦνται τὰ δικαιώματα ταῦτα.

§319Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο δὲν ὁρίζεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ἀλλὰ δεδόσθω ὅτι σιωπηρῶς ὑπάρχει τοιοῦτον δικαίωμα. Εἶναι ὅλως διάφορος ἡ περίστασις ἐκείνη, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον ἐξ ὑποχρεώσεως θὰ ἐπιληφθῇ κατόπιν παραπόνων τοῦ λειτουργοῦ τῆς Παιδείας συνεπείᾳ ἐφέσεως, ἀπὸ τὴν περίστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐξ ἐπιταγῆς τοῦ νόμου θέλει κρίνει τὴν ὑπόθεσιν ὡς δικαστήριον δευτέρου βαθμοῦ. Ἔχομεν δεδομένον ἐξ ἄλλου θεσμοῦ, ἀναλόγου πρὸς τὸν θεσμὸν τοῦτον, δεδομένον ἐκ θεσμοῦ, διὰ τὸν ὁποῖον ὑπάρχει μία προϊσταμένη ἀρχὴ ἐντεταλμένη ἵνα κατὰ δεύτερον λόγον κρίνῃ ὑποθέσεις κανονισθείσας ὑπὸ ὑποδεεστέρας ἀρχῆς καὶ γνωρίζομεν ἐκ τῶν πραγμάτων ὅτι κατὰ τὴν περίστασιν ταύτην οὐδέποτε τὸ δικαστήριον, τὸ διοικητικὸν τοῦ δευτέρου βαθμοῦ, κρίνει μετὰ τῆς αὐτῆς ἐπιστασίας, μετὰ τῆς αὐτῆς προσοχῆς καὶ μετὰ τῆς αὐτῆς ἀντιλήψεως τὰ πράγματα ὡς καὶ κατὰ τὴν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν συνεπείᾳ αἰτήσεως ἢ παραπόνων ἐπιλαμβάνεται τῆς ὑποθέσεως καὶ ἐξετάζει αὐτήν. Διὰ τοῦτο, ἵνα ᾖ πληρέστερον τὸ δικαίωμα τοῦτο, ὁ νόμος τοῦ 1911 ἀνεγνώρισεν ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως τοῦτο, χορηγήσας τὸ δικαίωμα τοῦ ἐφεσιβάλλειν τὰς ἀποφάσεις τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου καὶ θὰ παρεκάλουν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ ἐδέχετο τροπολογίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν, συνεπείᾳ ἐφέσεως εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως, τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον θέλει ἐπιλαμβάνηται τῆς ἐξετάσεως.

§320Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Τὸ ζήτημα τῶν προτάσεων καὶ ἀποφάσεων δὲν χρήζει διορθώσεως κατ’ ἐμὴν γνώμην. Ὅπου λέγει προτείνει, τίθεται ἡ πρότασις πρὸς διάκρισιν τῶν ἀποφάσεων, αἵτινες εἶναι δύο, ἡ περὶ τιμωρίας καὶ ἀπολύσεως.

§321Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Καὶ ἡ περὶ μεταθέσεως τῶν δημοδιδασκάλων.

§322Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Καὶ ἡ περὶ μεταθέσεως τῶν δημοδιδασκάλων. Λοιπὸν ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν συντρέχει περίπτωσις διορθώσεως τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ ἐδαφίου 5 θὰ ἐφίστων τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Κατ’ αὐτό, τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον προτείνει τὴν ἀπόλυσιν τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Ὡς καὶ πρὶν ἀνέπτυξα, κατὰ τὸ ἄρθρον 20 τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου περὶ διοικήσεως τῆς δημοτικῆς καὶ μέσης ἐκπαιδεύσεως, καταργοῦνται οἱ ὑφιστάμενοι ἤδη νόμοι, περὶ μονιμότητος τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Κατὰ τοὺς νόμους τούτους δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἀπόλυσις τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, εἰμὴ μόνον λόγῳ ἀνωτάτης πειθαρχικῆς τιμωρίας. Καθ’ ὃν τρόπον διατυποῦται τὸ νομοσχέδιον, καθιεροῦται ἡ ἀπόλυσις τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως ὄχι μόνον ὡς πειθαρχικὴ τιμωρία ἀνήκουσα εἰς τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον, ἀλλὰ χορηγεῖται τὸ δικαίωμα εἰς τὸ ἱδρυόμενον Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον, νὰ ἀπολύσῃ τοὺς λειτουργοὺς τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ διὰ πᾶσαν ἄλλην αἰτίαν καὶ οὕτω καταργεῖται ἡ μονιμότης αὐτῶν.

§323Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐκτὸς τῆς διατάξεως ταύτης τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ νὰ τεθῇ «διατηρουμένου ἐν ἰσχύϊ τῶν διατάξεων τοῦ νόμου ͵ΓϞΑʹ καὶ ͵ΓΨΛΒʹ».

§324Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Δὲν ἔχετε αὐτὸν τὸν νόμον.

§325Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὸν ἔχω.

§326Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Θὰ τὸν διατηρήσητε λοιπόν;

§327Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μάλιστα. Θὰ προστεθῇ. Διατυπώσατέ το.

§328Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Μάλιστα. Αὐτῆς τῆς τροποποιήσεως θὰ ἐπιτρέψητε νὰ φέρω καὶ ἑτέραν τροποποίησιν εἰς τὸ 5 ἐδάφιον. Κατὰ τὸ ἐδάφιον τοῦτο, «τηρεῖται μητρῷον καὶ βιβλίον ποιότητος τῶν λειτουργῶν τῆς δημοτικῆς καὶ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ προτείνει τὴν προαγωγὴν τούτων κατὰ τὰς διατάξεις τῶν περὶ τούτου νόμων». Ποῖαι εἶναι αἱ διατάξεις τοῦ ἰσχύοντος σήμερον νόμου περὶ προαγωγῆς τῶν λειτουργῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως; Εἶναι ὅτι ἐὰν ὑποστῶσι προαγωγικὰς ἐξετάσεις, νὰ καθίσταται ὑποχρεωτικὴ ἡ προαγωγὴ αὐτῶν διὰ τὸν Ὑπουργόν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας τοῦ ὀργανωτικοῦ, ὁρίζετε κατ’ ἄλλον τρόπον τὴν προαγωγήν. Θὰ ἐπεθύμουν, ἐὰν ἦτο δυνατόν, νὰ δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν ταύτην καὶ νὰ διορθωθῇ τὸ ζʹ ἐδάφιον, ὡς ἑξῆς: «καὶ ὑποβάλλει εἰς ἐξετάσεις τοὺς ἔχοντας τὰ πρὸς προαγωγὴν προσόντα δημοδιδασκάλους καὶ δημοδιδασκαλίσσας, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ὑφισταμένου νόμου».

§329Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐτέθη «κατὰ τὰς διατάξεις τῶν περὶ τούτου νόμων», διότι εἶναι αἱ διατάξεις αἱ ὁποῖαι ἰσχύουσι σήμερον. Ἐὰν αὔριον ἰσχύωσιν ἄλλαι, κατὰ τὰς διατάξεις ἐκείνας. Ἀφοῦ σήμερον αἱ προαγωγαὶ γίνονται συνεπείᾳ ἐξετάσεων, θὰ γίνωσι καὶ ἤδη· δὲν μεταβάλλει τὰς ἰσχυούσας ἤδη διατάξεις περὶ τοῦ τρόπου τῆς προαγωγῆς. Διὰ τοῦτο ἐτέθη «κατὰ τὰς διατάξεις τῶν περὶ τούτου νόμου». Ὥστε ἡ διάταξις αὕτη τοῦ νόμου ἰσχύει καὶ ὅταν αὔριον ψηφισθῇ ὁ ὀργανισμός.

§330Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐὰν ψηφισθῇ ὁ ὀργανισμὸς δύναται νὰ καταργήσῃ τὴν διάταξιν.

§331Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Διατί;

§332Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Διότι θὰ ἔχωμεν νέας διατάξεις...

§333Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Πολὺ καλά. Κατὰ τὰς διατάξεις ἐκείνας θὰ λειτουργῇ.

§334Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. .. Κατὰ τὴν διάταξιν δὲ τοῦ νόμου ἐκείνου ὑφίσταται ἐξετάσεις. Τὰς ὑφίσταται ἐνώπιον τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου. Ὅταν λοιπὸν δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν ὡς τὴν ὑποβάλλω, εἶναι ὡς νὰ ψηφίζηται ἡ διάταξις ἐκείνη, διότι ὅταν εἴπητε ὑποβάλλονται εἰς ἐξετάσεις πρὸς προαγωγὴν κατὰ τὰς διατάξεις τῶν κειμένων νόμων...

§335Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εἶναι σήμερον. Κατὰ τὸν ὀργανικὸν νόμον δὲν ὑποβάλλονται εἰς ἐξετάσεις, ἀλλὰ καταρτίζεται πίναξ.

§336Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Τοῦτο θέλω νὰ προλάβω.

§337Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Λοιπὸν αὔριον ἰσχύει ἄλλη διάταξις· γίνονται προαγωγικαὶ ἐξετάσεις· σήμερον, ὅτε ψηφίζεται ὁ νόμος οὗτος, αἱ προαγωγαὶ γίνονται «κατὰ τὰς διατάξεις τῶν περὶ τούτου κειμένων νόμων»· αὔριον θὰ γίνῃ ἄλλος νόμος· θὰ γίνωσι κατ’ ἐκεῖνον τὸν νόμον αἱ προαγωγαί.

§338Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Φρονεῖτε, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ νόμου ἐκείνου θὰ παραμείνωσιν;

§339Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Βεβαίως.

§340Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Δὲν φρονεῖτε ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνῃ ἡ διάταξις ἐκείνη ὡς ἔχει.

§341Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν δύναμαι νὰ φέρω διὰ τοῦ παρόντος νόμου διάταξιν, ἡ ὁποία διὰ τοῦ σχεδίου νόμου τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον καταργεῖται.

§342Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Εἰς τὸ ἔννατον ἐδάφιον θὰ συμφωνήσω πρὸς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεσσηνίας Βουλευτοῦ καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ διορθωθῇ ὡς ἑξῆς. Ὅπως ἐδηλώσατε κ. Ὑπουργέ, καὶ ὅπως ἔχετε διατυπώσῃ τὸ ὀργανικὸν νομοσχέδιον, καθίσταται ἀπόλυτον τὸ δικαίωμα τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου νὰ ἀποφαίνηται περὶ μεταθέσεως ἢ μὴ τῶν λειτουργῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἢ περὶ ἀπολύσεως αὐτῶν. Δεδόσθω ὅτι γίνεται εὐνοϊκὴ μία μετάθεσις λειτουργοῦ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, διατὶ αὐτὴν τὴν μετάθεσιν, ἡ ὁποία θὰ τὸν ὠφελήσῃ, νὰ τὴν φέρητε ὑποχρεωτικῶς ἐνώπιον τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου; Ἐὰν διατυπώσητε τὸ ἄρθρον οὕτως· «ἐκδικάζει κατ’ ἔφεσιν τὰς περὶ μεταθέσεως τιμωρίας», ἀποφεύγετε πᾶσαν συζήτησιν ἐπὶ ἐννοίας τοῦ ἐδαφίου τούτου.

§343Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὄχι. Ἡ μετάθεσις δὲν εἶναι ποινή.

§344Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ὅταν ὅμως εἶναι ποινὴ κατὰ τὸν ὑφιστάμενον νόμον ἡ μετάθεσις, τότε μόνον φέρεται κατ’ ἔφεσιν ἐνώπιον τοῦ Κεντρικοῦ Συμβουλίου.

§345Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὄχι.

§346Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Βεβαίως. Ὅταν λόγῳ ποινῆς μετατίθεται, παραδείγματος χάριν, ὁ διδάσκαλος, διὰ λόγους τοπικῆς διαμάχης καὶ δι’ ἀνάμιξιν εἰς τὰ πολιτικά, ἡ μετάθεσις αὕτη δὲν εἶναι ποινή; Πῶς ἄλλως θὰ θεωρηθῇ;

§347Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὄχι. Εἶναι καὶ αἱ μεταθέσεις αἱ τῇ θελήσει των.

§348Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἄλλο αὐτό. Αἱ μὲν δυσμενεῖς — καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον αἱ μεταθέσεις εἶναι δυσμενεῖς — θὰ ἐπιβληθῶσι λόγῳ ποινῆς· αἱ εὐμενεῖς δὲν ἔχουσι κανένα λόγον νὰ ἔλθωσιν ἐνώπιον τοῦ δευτέρου βαθμοῦ δικαστηρίου. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ἐὰν διατυπώσητε τὸ νομοσχέδιον ὡς προτείνεται, ἐὰν εἴπητε «ἐκδικάζει κατ’ ἔφεσιν τῶν δημοδιδασκάλων τὰς περὶ μεταθέσεως τιμωρίας καὶ τροποποιεῖ αὐτάς», λύεται τὸ ζήτημα καὶ ἀποφεύγετε πᾶσαν συζήτησιν περὶ αὐτοῦ, διότι πρέπει νὰ γνωρίζητε — καὶ γνωρίζετε καλῶς — ὅτι ἡ μετάθεσις ἐπιβάλλεται συνήθως λόγῳ ποινῆς. Ἡ εὐνοϊκὴ μετάθεσις δὲν εἶναι ποινή, ἀφοῦ εἶναι συμφέρουσα εἰς τὸν δημοδιδάσκαλον· ὅταν ἐπαναλαμβάνω γίνεται μία μετάθεσις πρὸς τὸ συμφέρον τῶν δημοδιδασκάλων καὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως, διατί νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον νὰ κρίνῃ ἴσως ὑπὸ δυσμενέστερον τρόπον; Διὰ τίνα λόγον....

§349Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) Ἰδοὺ διὰ τίνα λόγον· διότι ὑπάρχουσι μεταθέσεις εὐμενεῖς, τὰς ὁποίας τὰ τοπικὰ συμβούλια ἐνεργοῦσιν. Ἀλλὰ τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον, ἐὰν εὕρῃ ὅτι ἡ μετάθεσις αὕτη εἶναι δυσμενὴς διὰ τὴν ὑπηρεσίαν, δὲν ἐκτελεῖ τὴν μετάθεσιν τὴν εὐμενῆ. Διὰ τοῦτον τὸν λόγον ἐτέθη ὅτι ὅλα ἐκτελοῦνται καὶ κρίνονται ὑπὸ τοῦ ἀνωτάτου συμβουλίου, διὰ νὰ ἀσφαλίζῃ τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας πρὸ παντός.

§350Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κ. Ὑπουργέ. Ποῖος θὰ κρίνῃ καλλίτερον καὶ πραγματικώτερον τὴν μετάθεσιν, ἐὰν εἶναι δυσμενὴς ἢ ὄχι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν; Τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἑδρεύῃ ἐν Ἀθήναις, ἢ τὸ τοπικὸν συμβούλιον; Τὴν ὀρθοτέραν γνώμην θὰ ἔχουν ὁ ὁ ἐπιθεωρητής, ὁ ὁποῖος ἔχει ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἐποπτείαν τὸν διδάσκαλον, καὶ ὁ γυμνασιάρχης — ἂν αὐτοὶ κρίνουν κατὰ πρῶτον βαθμὸν τὸν διδάσκαλον. Δὲν ἔχει οὐδένα λόγον νὰ ἔλθῃ ἡ μετάθεσις εἰς δεύτερον βαθμόν, — ἐκτὸς ἂν πρόκειται περὶ μεταθέσεων ἐπιβαλλομένων λόγῳ ποινῆς.

§351Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Οἱαδήποτε μετάθεσις εὐμενὴς ὑπὲρ τοῦ ἑνός, εἶναι δυσμενὴς ὑπὲρ τοῦ ἄλλου. Τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον εὑρισκόμενον μακρὰν, εἰς περιωπήν, κρίνει ἀσφαλέστερον διότι οἱ λόγοι τῆς μεταθέσεως θὰ ἔλθωσι διὰ πρακτικοῦ ἐνώπιον τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου. Ἐὰν εὑρεθῶσιν ὅτι οἱ λόγοι εἶναι βάσιμοι εἴτε λόγῳ ὑγείας εἴτε λόγῳ ὑπηρεσιακῶν ἀφορμῶν, ἐπιβάλλεται ἡ μετάθεσις, θὰ ἐπικυρωθῇ αὕτη καὶ θὰ ἐκτελεσθῇ. Ἄλλως, ἐὰν εἶναι εὐμενὴς διὰ τὸν ἕνα διδάσκαλον καὶ δυσμενὴς διὰ τὸν ἄλλον δὲν θὰ ἐκτελεσθῇ.

§352Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Θὰ λάβῃ γνῶσιν τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον διὰ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ.

§353Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὑποβάλλεται ἀντίγραφον διὰ πρακτικοῦ, ἐὰν δὲ ὁ διδάσκαλος θεωρῇ ἑαυτὸν ἠδικημένον δύναται νὰ παρασταθῇ ἐνώπιον τοῦ μονίμου συμβουλίου.

§354Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Παρακαλῶ ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀναπολήσῃ εἰς τὴν μνήμην του τὴν ὑπόθεσιν, ἡ ὁποία ἦλθεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, τῶν δημοδιδασκάλων τῶν τιμωρηθέντων δι’ ἀπρεπῆ πρὸς τὸ ὑπουργικὸν ἀξίωμα διαγωγήν, τιμωρηθέντων δὲ αὐστηρῶς ἐν σχέσει πρὸς τὸ πταῖσμα αὐτῶν καὶ τῶν ὁποίων ἡ ἀπόφασις ἐπεκυρώθη ὑπὸ τοῦ Κεντρικοῦ Συμβουλίου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Καὶ τότε ἐν τῇ Βουλῇ ἐτονίσθη ὅτι ἡ δικαιοδοσία πειθαρχικῶν ὑποθέσεων εἰς δεύτερον βαθμὸν ἐνώπιον τοῦ Κεντρικοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, εἶχε τρωτὰ τοιαῦτα, ὥστε παρέστη ἀνάγκη δι’ εἰδικοῦ νόμου εἰς τὸν ὁποῖον προσέδωκεν ἡ Βουλὴ ἀναδρομικὴν δύναμιν. Πρέπει νὰ κανονισθῶσι καλλίτερον τὰ κατὰ τὴν διαδικασίαν τῆς ἐφέσεως ἐπὶ πειθαρχικῶν ἀποφάσεων τῶν ὑπαλλήλων τῆς ἐκπαιδεύσεως, νὰ διατυπωθῇ δὲ διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου, εἰς τὸν ὁποῖον ἐδώκατε καὶ δύναμιν ἀναδρομικήν, καὶ νὰ ἐπιτραπῇ ὅπως, συνῳδὰ ταῖς γενικαῖς ἀρχαῖς ταῖς περὶ ἐφέσεως κρατούσαις, ἐκδίδει τὸ δικαστήριον ἀποφάσεις ἀναθεωρητικὰς τῆς ὅλης ὑποθέσεως καὶ ἀναθεωρητικὰς τῆς ἀποφάσεως τῆς ἐκδοθείσης ὑπὸ τοῦ δικαστηρίου. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον τοῦτο σημεῖον, ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ ἀναθεώρησις ὁλοκλήρου τῆς δίκης, οὐχὶ ἐπικύρωσις ἢ ἀκύρωσις ἀποφάσεως, ἀλλὰ καὶ τροποποίησις τῆς ἐπιβληθείσης ποινῆς, πάνυ ὀρθῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰσηγεῖται μεταρρυθμίσεις τοῦ παλαιοῦ νόμου, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ τελευταίου ψηφισθέντος νόμου. Ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἀναφέρω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῇ, ἀλλὰ καὶ τῶν παρεμφερῶν περιπτώσεων, παρετηρήθησαν καὶ ἄλλα ἄτοπα, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν καὶ προσῆκον νὰ τὰ διορθώσῃ διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἵνα λάβῃ τοῦτο τὴν πληρότητα ἐκείνην, ἡ ὁποία κεῖται ἐν τῇ προθέσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, πληρότητα ἡ ὁποία ἀσφαλίζει καὶ τὰ δικαιώματα τῶν ὑπαλλήλων τῆς ἐκπαιδεύσεως. Συνέβη νὰ περιέλθῃ εἰς γνῶσίν μου τὸ ἑξῆς. Δημοδιδάσκαλος ἐν Ἰσθμίᾳ, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὑποστὰς ἐπιθεώρησιν ἐκ μέρους τοῦ ἐπιθεωρητοῦ Κορινθίας, εὑρέθη ὅτι ἀπουσίαζεν ἀδικαιολογήτως τῆς θέσεώς του ὄχι κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐπιθεωρήσεως. Εἰσήχθη αἰτίασις κατ’ αὐτοῦ εἰς τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον, καὶ ἐκλήθη οὗτος εἰς ἀπολογίαν. Τὸ συμβούλιον ἀπαντῶν εἰς τὴν ἀπολογίαν του, δὲν μὲ ἐνδιαφέρει δὲ ποῖος εἶναι, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον παρόμοιαν νὰ συμβῇ καὶ εἰς ἄλλον ἐν τῷ μέλλοντι, ἐχαρακτήρισεν ὅτι ἡ ἀποδιδομένη εἰς αὐτὸν πρᾶξις δὲν εἶχεν ὑπόστασιν πραγματικήν. Ἔλεγεν ὅτι ἡ δῆθεν ἀπουσία δὲν εἶχε συμβῆ πράγματι, ἀφοῦ δὲ ἐτιμωρήθη διὰ τὴν δῆθεν ἀπουσίαν, εἰσήχθη εἰς δευτέραν δίκην, διὰ τὸ δίκαιον τὸ ὁποῖον περιελαμβάνετο εἰς τὴν ἀπολογίαν του. Διὰ τὴν πρώτην περίπτωσιν ἐτιμωρήθη διὰ προσωρινῆς παύσεως ἑνὸς μηνός, διὰ τὴν δευτέραν περίπτωσιν ἐτιμωρήθη δι’ ἑκατονταδράχμου προστίμου. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου ἠγανάκτησε διὰ τὴν τοιαύτην διαγωγὴν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου καὶ εἶδον πράγματι τὰς τρίχας ἀνωρθωμένας ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ ἁρμοδίου τμηματάρχου. Τὸ Ἐποπτικὸν ὅμως Συμβούλιον ἐπεκύρωσε τὴν ἀπόφασιν. Πῶς συνέβη τοῦτο; Ἐνῷ ὁ δημοδιδάσκαλος εἶχεν αἰτήσει ἔφεσιν καὶ εἶχε ζητήσει νὰ κληθῇ κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἐφέσεως καὶ ἦτο δίκαιον καὶ ὠφέλιμον τοῦτο νὰ γίνῃ, διότι ἡ ἀρχὴ τῆς δημοσιότητος τῆς δίκης εἰς πειθαρχικὰς περιπτώσεις, ἔχει τρόπον τινὰ ἐνεργείας παντοῦ...

§355Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὄχι ἐν Ἑλλάδι.

§356Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀρχή.

§357Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν εἶναι ἐκ τοῦ νόμου.

§358Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἶναι ἀρχὴ ἀνταποκρινομένη πρὸς τὸ πολίτευμά μας. Ἐζήτησα ὁ ἴδιος καὶ ἐκοινοποίησα δι’ ἐγγράφου ὅτι εἶμαι ἀντίκλητος καὶ παρακαλῶ νὰ κληθῶ πρὸς ὑπεράσπισιν τοῦ τιμωρηθέντος ἀδίκως· ἐν τούτοις δὲν ἐκλήθην, καὶ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διορθωθῇ τὸ ἄρθρον τοῦτο. Δι’ αὐτὸ προτείνω τροπολογίαν εἰς τὸ ἐδάφιον 9ον καθ’ ἣν ὁ ὑποβάλλων ἔφεσιν ἐνώπιον τοῦ συμβουλίου νὰ δύναται νὰ παρίσταται αὐτοπροσώπως ἢ διὰ πληρεξουσίου, νὰ δύναται νὰ κάμῃ τὴν ἀπολογίαν του καὶ νὰ δεχθῇ ταύτην ὁ Ὑπουργός.

§359Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Καὶ οὕτω διορθοῦνται ὅλα.

§360Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ ὀρθῶς.

§361Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὡς πρὸς τὰ ἔργα τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου ἔχω νὰ κάμω καὶ ἐγὼ παρατηρήσεις τινάς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐδάφιον, ἐφ’ οὗ συνεζήτησε καὶ ὁ κ. Βελέντζας, καὶ ἐν τῷ ὁποίῳ λέγεται ὅτι τὸ Συμβούλιον προτείνει τὴν προαγωγὴν τῶν λειτουργῶν τῆς δημοτικῆς καὶ μέσης ἐκπαιδεύσεως. Τὸ ἐδάφιον τοῦτο βεβαίως ἔχει συνταχθῆ ἐν συναφείᾳ πρὸς τὸν ὀργανισμόν, τὸν ὁποῖον εἰσάγει ὁ κ. Ὑπουργός. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθὸν διότι σήμερον οὐδεμίαν ἔχομεν διάταξιν νόμου, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ προτείνηται ἡ προαγωγὴ τῶν διδασκάλων τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἡ προαγωγή των γίνεται ἄνευ οὐδεμιᾶς προτάσεως. Δὲν εἶναι λοιπὸν δυνατὸν τὸ ἐδάφιον ϛʹ, ὡς ἔχει, νὰ συμβιβασθῇ πρὸς τὴν κειμένην νομοθεσίαν. Τὸ ϛʹ ἐδάφιον ἀφορᾷ τὴν πρότασιν τῶν δημοδιδασκάλων πρὸς προαγωγὴν κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τὸν ὁποῖον εἰσηγήθητε εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὁ ὁποῖος δὲν ἐψηφίσθη.

§362Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κατὰ τὰς κειμένας διατάξεις.

§363Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὄχι· διότι αἱ κείμεναι διατάξεις δὲν ὁρίζουν προαγωγὴν κατόπιν προτάσεως, ἀλλὰ κατόπιν διαγωνισμοῦ.

§364Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μετὰ τὸν διαγωνισμὸν θὰ ἔχωμεν πρότασιν.

§365Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ναί, ἀλλὰ τότε περιέρχεσθε εἰς ἄλλο ἄτοπον, διὰ τὸ ὁποῖον ἐγένετο καὶ πολὺς θόρυβος καὶ παραστάσεις ἀκόμη, ἐξ οὗ σεῖς ἢ τοὐλάχιστον ἡ Κυβέρνησις ἡ προηγουμένη τὸ κατήργησεν.

§366Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Οἱ διδάσκαλοι δίδουν προαγωγικὰς ἐξετάσεις, τὸ δὲ ἀποτέλεσμα ὑποβάλλεται εἰς τὸν Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος κυροῖ τὸν πίνακα καὶ προάγει. Λοιπὸν ἡ διαβάθμισις δὲν εἶναι αὐτή. Ἐπληρώνοντο οἱ διδάσκαλοι, ὄχι ἀναλόγως τοῦ βαθμοῦ αὐτῶν, ἀλλ’ ἀναλόγως τοῦ βαθμοῦ τοῦ σχολείου, αἱ δὲ προαγωγικαὶ ἐξετάσεις χρησιμεύουν ὅπως οἱ διδάσκαλοι ἀνέλθωσιν ἀπὸ τοῦ μικροτέρου βαθμοῦ εἰς τὸν ἀνώτερον.

§367Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κατὰ τὴν κειμένην σήμερον νομοθεσίαν ὁ δημοδιδάσκαλος προάγεται συνεπείᾳ ἐξετάσεων. Ἔδωκεν ὁ δευτεροβάθμιος διδάσκαλος ἐξετάσεις καὶ προαχθεὶς ἐγένετο πρωτοβάθμιος· τίνα μισθὸν θὰ λαμβάνῃ;

§368Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Θὰ λαμβάνῃ τὸν μισθὸν τοῦ πρωτοβαθμίου.

§369Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πόθεν;

§370Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Πῶς πόθεν;

§371Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διότι λέγετε ὅτι προάγονται συνεπείᾳ προτάσεως. Τί σημαίνει ἡ πρότασις;

§372Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τίς θὰ προαγάγῃ τὸν διδάσκαλον; Δὲν θὰ προαγάγῃ αὐτὸν ὁ Ὑπουργός; Τὸ συμβούλιον μετὰ τὴν ἐξέτασιν θὰ ὑποβάλῃ τὴν πρότασιν πρὸς τὸν Ὑπουργόν.

§373Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λέγετε ὅτι γίνεται ἡ πρότασις ἐκ μέρους τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου. Τί γίνεται ὅμως ἡ πρότασις αὕτη; Τὸ ἄρθρον 5 ὁρίζει ὅτι ἐὰν θέλητε ἐκτελεῖτε αὐτήν, ἐὰν δὲν θέλητε δὲν τὴν ἐκτελεῖτε, διότι δὲν εἶναι ἀπόφασις.

§374ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βεβαίως δὲν εἶναι ἀπόφασις.

§375Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐφ’ ὅσον, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διατάξεων προάγεται ὑποχρεωτικῶς, θὰ προάγηται καὶ ἤδη. Τίθεται καὶ εἰδικὴ διάταξις καθ’ ἥν, προκειμένου περὶ προαγωγῶν, αἱ προαγωγαὶ γίνονται κατὰ τὰς περὶ τούτων εἰδικὰς διατάξεις.

§376Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αἱ διατάξεις τῶν κειμένων νόμων λέγουσι τοῦτο ὅτι, δίδων τις ἐξετάσεις προάγεται, λαμβάνει δηλ. τὸ δικαίωμα νὰ ἔχῃ τὸν ἀνώτερον βαθμόν, ἀλλὰ θὰ ἔχῃ καὶ πολιτικῶς τὴν θέσιν ἐφ’ ὅσον θὰ τοῦ τὴν δώσῃ ἡ Πολιτεία. Δυνάμει τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ὅταν τοῦτο μετατραπῇ εἰς νόμον, διὰ νὰ δώσῃ τὴν θέσιν αὐτὴν ἡ Πολιτεία, ἀπαιτεῖται πρότασις τοῦ Συμβουλίου τὴν ὁποίαν κατὰ τὸ ἄρθρον 5 ἐὰν θέλητε, ἐπαναλαμβάνω, ἐκτελεῖτε, διότι δὲν εἶναι ἀπόφασις. Λοιπὸν πρέπει αὐτὸ νὰ διορθωθῇ.

§377Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Προτείνω μίαν τροπολογίαν. Νὰ τεθῇ ὅτι αἱ προτάσεις θὰ εἶναι ὑποχρεωτικαὶ ἐφ’ ὅσον κατ’ εἰδικὴν διάταξιν τοῦ νόμου θὰ εἶναι τοιαῦται.

§378Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Θὰ τεθῇ εἰς τὸ ἕβδομον ἄρθρον «τὰς ἀποφάσεις τοῦ συμβουλίου καὶ τὰς προτάσεις περὶ προαγωγῆς, ἐφ’ ὅσον προέρχονται ἐξ ἐξετάσεων, ὑποχρεοῦται νὰ ἐκτελέσῃ ὁ Ὑπουργός».

§379Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ ὄγδοον ἐδάφιον λέγει τὰ ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει). Τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον κανονίζει τὰ ὅρια τῶν ἐκπαιδευτικῶν περιφερειῶν τῆς Δημοτικῆς καὶ Μ. Ἐκπαιδεύσεως καὶ προτείνει εἰς δεύτερον βαθμὸν τὴν ἵδρυσιν καὶ κατάργησιν τοῦ διδασκαλείου κλπ». Ἔχω ἐπίσης ὑπ’ ὄψιν μου τὸ ἄρθρον 11 ἐδάφ. αʹ ἐν τῷ ὁποίῳ λέγονται τὰ ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει) «Γνωμοδοτεῖ περὶ συστάσεως, ὑποβιβασμοῦ, συγχωνεύσεως, διαιρέσεως καὶ καταργήσεως δημοτικῶν σχολείων κλπ.». Τὰ ἴδια δηλ. καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἐκτελεῖ τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον, τὰ ἴδια ἐκτελεῖ καὶ τὸ ἐποπτικόν. Ποῖα τὰ ὅρια τῆς ἐξουσίας ἑνὸς ἑκάστου; Δικάζει κατ’ ἔφεσιν τὸ ἓν καὶ κατὰ πρῶτον βαθμὸν τὸ ἄλλο;

§380Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Πᾶσα πρᾶξις τοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου, ἔρχεται κατὰ δεύτερον βαθμὸν ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου.

§381Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πόθεν προκύπτει τοῦτο;

§382Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἀναγράφεται ἐν τῷ 11ῳ ἄρθρῳ. Νὰ προστεθῇ δὲ μόνον εἰς τὸ προτελευταῖον ἐδάφιον, κ. Πρόεδρε, ὅτι «ὁ τιμωρούμενος δημοδιδάσκαλος δικαιοῦται ζητῶν νὰ παραστῇ εἴτε αὐτοπροσώπως εἴτε διὰ πληρεξουσίου ἐνώπιον τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου».

§383ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3ον ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§384ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκει).

§385Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Παρακαλῶ νὰ προστεθοῦν αἱ ἑξῆς τροπολογίαι.

§386ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἐγνώρισα πρὸς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν πρώτην κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τοὺς λόγους ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐφρόνουν ὅτι τὸ ἐκπαιδευτικὸν τοῦτο συμβούλιον, ἔδει κατὰ τὰς παραγράφους τοῦ ἄρθρου 3, νὰ διαιρεθῇ εἰς δύο, εἰς Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως καὶ εἰς τοιοῦτο τῆς Δημοτικῆς. Καὶ ἔσχον τὴν ἱκανοποίησιν ὅπως ὁ Ὑπουργὸς ὑποβάλῃ χθὲς νομοσχέδιον, δι’ οὗ ἀληθῶς διῄρει τὸ Συμβούλιον τοῦτο εἰς δύο ἑξαμελῆ τμήματα τῆς Δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τῆς Μέσης. (Ἀναγινώσκει) «Πρὸς διαπεραίωσιν πάντων τῶν λοιπῶν ἔργων τῶν ἀναφερομένων ἐν τοῖς ἐδαφ. γʹ—θʹ τοῦ προηγουμένου ἄρθρου, τὸ συμβούλιον διαιρεῖται εἰς δύο ἑξαμελῆ τμήματα, τὸ τῆς δημοτικῆς καὶ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως κλπ». Ἀλλ’ ἐνῷ τοῦτο ἔπραττε χθὲς ὁ κ. Ὑπουργός, τὴν ἑσπέραν ταύτην ἀνῆλθε τὸ βῆμα καὶ προσεπάθησε ν’ ἀποκρούσῃ τοὺς λόγους, τῶν ὁποίων ἐν τούτοις τὰ πορίσματα κατέγραψεν εἰς ἄρθρα. Ἀκριβῶς δὲν πρόκειται ν’ ἀπαντήσω εἰς τὴν πρᾶξιν ταύτην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διότι φρονῶ ὅτι οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες τοῦτο ἔχουσιν ὡς κοινοβουλευτικὸν ἔργον, τὸ νὰ ἴδωσι τὰς γνώμας των, τὰς ὁποίας θεωροῦσιν ὠφελίμους εἰς τὸν τόπον, νὰ γίνωσιν ἀποδεκταί, ἀδιαφόρως ἐὰν γίνωνται ἀποδεκταὶ ἐξ ἄλλων λόγων ἢ ἐξ ἐκείνων, οὓς αὐτοὶ ὑπεστήριξαν. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν ὑπῆρξαν κἄν λόγοι ἀντίθετοι ἐκείνων, οὓς ἡμεῖς ἐξηγήσαμεν. Ὁ μόνος λόγος τὸν ὁποῖον ἔφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι ὅτι ὁ ὄγκος τῆς ἐργασίας εἶναι τοιοῦτος, ὥστε εἶναι ἠναγκασμένος νὰ προβῇ εἰς καταμερισμὸν τῶν ἔργων, ἵνα ἐπαρκέσωσι τὰ συμβούλια. Ἀλλ’ ἂν οὐδεὶς ἕτερος δύναται νὰ φέρῃ τὴν δικαιολογίαν ταύτην, διότι εἶναι ἀσύστατος, πρὸ παντὸς δὲν δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ κάμῃ τοῦτο, ὅστις ὅτε συνέτασσε τὸ ἄρθρον εἶχεν ὑπ’ ὄψει του τὸν ὄγκον τοῦτον καὶ ἠδύνατο νὰ εἶναι οὗτος λόγος νὰ κατανείμῃ τὸ Συμβούλιον πρὸ τοῦ συντάξῃ τὸ νομοσχέδιον.

§387Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι οὐδὲν νομοσχέδιον μένει ἀδιόρθωτον, οὔτε πρέπει νὰ μένῃ.

§388Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Προκειμένου περὶ τοιαύτης διατάξεως τόσον ῥιζικῆς, ἀνατρεπούσης ἄρδην τὸ νομοσχέδιον, διότι σήμερον ἐπανερχόμεθα πάλιν εἰς τὰ δύο συμβούλια, ἐν τῇ δημοτικῇ καὶ ἐν τῇ μέσῃ, ὑποθέτω ὅτι εἴχετε ὑπ’ ὄψει τὸ πρᾶγμα, ὅτε συνετάσσετε τὸ νομοσχέδιον, καὶ θὰ ἦτο πολὺ περίεργον νὰ μὴ ἐγνωρίζετε τὸν ὄγκον τῆς ἐργασίας, τὸν ὁποῖον ἐδίδετε εἰς τὸ Συμβούλιον.

§389Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐγνώριζον αὐτόν, ἀλλὰ διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος θὰ ἐγίνετο κανονισμὸς τῶν ἐργασιῶν καὶ θὰ διῃρεῖτο εἰς τμήματα. Ἐπειδὴ ὅμως ἐν τῇ Βουλῇ ἐγεννήθησαν ἀντιδράσεις καὶ ἐξεφράσθη ἡ ὑπόνοια ὅτι ἡ μία ἐκπαίδευσις θὰ ἦτο πολεμία τῆς ἄλλης, διῄρεσα εἰς δύο τμήματα τὸ Συμβούλιον, διότι ἦτο ἀναγκαῖον νὰ γίνῃ τοῦτο.

§390Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἤλπιζον ὅτι ὁ κ. Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ νομικός, δὲν θὰ ἔδιδε τοιαύτην ἀπάντησιν, διότι δὲν πιστεύω ὅτι φρονεῖ, ὅτι δύναται νὰ ἀναλάβῃ εἰς τὰς χεῖράς του ἀλλότρια καθήκοντα, νὰ κανονίσῃ διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος τὴν κατανομὴν τῆς διοικήσεως εἰς δύο, ὅταν τὸ δικαίωμα τοῦτο δὲν τῷ ἐδόθη ὑπὸ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας.

§391Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὄχι βεβαίως, ἀλλ’ αὐτὸ ἀποτελεῖ ἐσωτερικὸν ὀργανισμὸν τῶν ἐργασιῶν τοῦ συμβουλίου.

§392Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Δύνασθε νὰ χωρίσητε εἰς δύο δι’ ἐσωτερικοῦ κανονισμοῦ τὴν διοίκησιν, ἐφ’ ὅσον ἡ Βουλὴ τὴν ψηφίζει, διότι τὴν θέλει, ἑνιαίαν;

§393Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὰς ἐργασίας τοῦ Συμβουλίου θὰ ἐκανόνιζον ὁμοίως δι’ ἐσωτερικοῦ κανονισμοῦ.

§394ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τίνα σχέσιν ἔχουσιν αὐτὰ πρὸς ὅ,τι μᾶς ἀπασχολεῖ αὐτὴν τὴν ὥραν;

§395Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι ζήτημα φιλοτιμίας.

§396Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὄχι ποσῶς τοῦτο, ἀλλ’ ὀφείλει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ παραδεχθῇ ὅτι αἱρομένου τοῦ λόγου τούτου ὡς ἀσυστάτου καὶ ἀνακριβοῦς, δὲν παραμένει ὡς αἴτιον τῆς ἐπιστροφῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἰς τὸ δισκελὲς Ἐποπτικὸν Συμβούλιον καὶ ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον εἴπομεν χθὲς ἡμεῖς πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι δηλαδὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ἀδιαίρετον διοίκησιν, διότι οἱ λειτουργοὶ τῆς μέσης καὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἐνῷ ἔχουν κατὰ ποιὸν τὴν αὐτὴν μόρφωσιν, κατὰ ποσὸν ἔχουσι διάφορον. Δὲν δύνανται ὅθεν νὰ ἀντιληφθῶσιν τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀνάγονται εἰς τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν οἱ παιδαγωγοὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως μὲ τὸ ποσὸν τῶν παιδαγωγικῶν γνώσεων, τὸ ὁποῖον ἔλαβον κατὰ τὰς σπουδὰς αὐτῶν. Εἶπον ἐπίσης ὅτι καὶ τὸ ποσὸν τὸ ἐπιστημονικὸν εἶναι διάφορον καὶ δὲν δύνανται μὲ ὅλην τὴν καλὴν θέλησιν, τὴν ὁποίαν ἔχουσι, νὰ παρακολουθήσωσι τὰ ἔργα, ἅτινα καθορίζονται ἐν τῷ ἄρθρῳ 3. Ἀλλ’ ἐνῶ ἐδέχθητε τὴν γνώμην μου ταύτην καὶ καθορίζετε ὅλα τὰ ἄλλα ἔργα διακεκριμένως, ὡς ἀπεδείχθη παρ’ ἡμῖν, διατηρεῖτε τί ὡς κοινὸν ἔργον; τὴν ἐκλογὴν τοῦ προσωπικοῦ τῶν διδασκάλων τῆς μέσης καὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Καὶ παρεκάλεσα ὑμᾶς, πρὸ τοῦ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα, νὰ ἀπαλείψητε τοῦτο, καὶ ἤδη αὖθις ἀνέρχομαι νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς ὅτι ἐφ’ ὅσον δὲν ἀναιρεῖτε τοῦτο, ἤτοι δὲν νομοθετεῖτε ὅπως τὸ προσωπικὸν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἐκλέγηται ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, τὸ δὲ προσωπικὸν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως νὰ ἐκλέγῃ αὐτὸ τὸ συμβούλιον ταύτης, θὰ ἔχητε ὀλεθρίαν δι’ ἀμφοτέρους τοὺς κλάδους σύγχυσιν τοῦ προσωπικοῦ, τοῦ μέλλοντος νὰ διδάξῃ τοὺς διδασκάλους τῆς μέσης καὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἐὰν δὲν θέλητε ἐκ τοῦ ἐμοῦ ἐπιχειρήματος νὰ πεισθῆτε περὶ τούτου, πείσθητε τοὐλάχιστον ἐκ τοῦ ἰδικοῦ σας, διότι ὁ ὄγκος τῆς ἐργασίας θέλει ἐλαττωθῆ ὡς ἐπιθυμεῖτε, ἐὰν τὸ συμβούλιον κανανεμηθῇ εἰς δύο, καθόσον, ὅταν τὸ συμβούλιον τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως ἐπιληφθῇ τῆς ἐκλογῆς τοῦ προσωπικοῦ αὐτῆς καὶ τὸ συμβούλιον τῆς δημοτικῆς ἐπιληφθῇ τῆς ἐκλογῆς τοῦ ἰδικοῦ της προσωπικοῦ, θὰ ἐλαττωθῇ ὁ ὄγκος τῆς ἐργασίας δι’ ὃν ἠναγκάσθητε, ὡς λέγετε, νὰ κατανείμητε τὸ συμβούλιον τοῦτο εἰς δύο.

§397Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ συμφωνῶ μετὰ τοῦ κ. Συναδέλφου. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τοῦτο, εἰς τὸ νὰ ἀφήσῃ εἰς τὰς κοινὰς συνεδρίας τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, ὡς καθορίζει ἐν τῷ ἄρθρῳ, τὸ ζήτημα τὸ ἀφορῶν τὸ προσωπικὸν τῶν διδασκαλείων τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Τὸ ζήτημα τοῦ προσωπικοῦ καθ’ ὅλα τὰ ἄλλα σημεῖα διαιρεῖ εἰς τμήματα καὶ κανονίζει τοῦτο, καίτοι ὑποθέτω, ὅτι θὰ κάμῃ μεταβολὴν καὶ ἐνταῦθα, ἀφήνων εἰς τὸ τμῆμα τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως πᾶν ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν ὅσον ἀφορᾷ τὴν διοίκησιν. Ἀφοῦ δὲν ἐπείσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ περιλάβῃ ἐν αὐτῷ καὶ ὅ,τι ἀφορᾷ τὸν κανονισμὸν τοῦ προγράμματος, διατί τὰ διδασκαλεῖα, τὰ ὁποῖα ἀνάγονται εἰς τὸ προσωπικὸν, θέλει νὰ χωρίσῃ καὶ νὰ ὑπαγάγῃ αὐτὰ ὑπὸ δικαιοδοσίαν ὁλοκλήρου τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου; Νομίζω, ὅτι δὲν δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ δικαιολογηθῇ διὰ τοῦτο. Ἐγὼ δέχομαι ὅτι ἔκαμε τοῦτο πρὸς χωρισμὸν τοῦ ὄγκου τῆς ἐργασίας. Ἀλλ’ ἀκριβῶς διὰ τὸν ὄγκον αὐτόν, ἐφ’ ὅσον κανονικώτερον ῥυθμίζεται τὸ πρᾶγμα, πρέπει νὰ περιλάβητε εἰς τὸ τμῆμα τὸ κανονίζον τὰ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τὸ προσωπικὸν τὸ ἀφορῶν τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, καὶ ὄχι ν’ ἀφήσητε αὐτὸ εἰς τὸ τμῆμα τὸ κανονίζον τὰ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ τὸ αʹ ἐδάφιον. Δὲν γνωρίζω ἂν ἐκάμετε τροποποίησίν τινα, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἑπόμενον ἐδάφιον (ἀναγινώσκει)· «πρὸς διεκπεραίωσιν πάντων τῶν λοιπῶν ἔργων τῶν ἀναφερομένων ἐν τοῖς ἐδαφίοις γʹ —θʹ τοῦ προηγουμένου ἄρθρου, τὸ συμβούλιον διαιρεῖται εἰς δύο ἑξαμελῆ τμήματα, τὸ τῆς δημοτικῆς καὶ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Ἡ εἰς ἑκάτερον τῶν τμημάτων κατάταξις τῶν μελῶν τοῦ συμβουλίου γίνεται διὰ πράξεως αὐτοῦ κυρουμένης ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ».

§398Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Προσέθηκα «ἀναλόγως τῆς εἰδικότητος».

§399Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τότε εἴμεθα σύμφωνοι. Ἀλλ’ ἀκριβῶς, διότι ἐθήκατε τὴν λέξιν εἰδικότητος, δέχθητε, παρακαλῶ, καὶ τὴν ἄλλην τροποποίησιν. Μὴ θέλετε νὰ δείξητε ὅτι εἶσθε ἰσχυρογνώμων, ἐνῷ δὲν εἶσθε τοιοῦτος.

§400Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δεικνύετε σεῖς ἰσχυρογνωμοσύνην. Ἠκούσατε τοὺς λόγους ἕνεκα τῶν ὁποίων τὸ προσωπικὸν τῶν Διδασκαλείων ἀφήνω νὰ κριθῇ εἰς κοινὴν συνεδρίασιν, διότι οἱ ἁρμοδιώτεροι νὰ κρίνωσιν περὶ αὐτῶν, θὰ εἶναι οἱ προερχόμενοι ἐκ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, ἐπιθυμῶ δὲ αἱ ἀποφάσεις νὰ προέρχωνται ἐκ τῆς ὁλομελείας.

§401Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο βραχείας παρατηρήσεις ἔχω νὰ κάμω. Τὴν πρώτην ἐπὶ τῆς πρώτης παραγράφου ἥτις λέγει (ἀναγινώσκει) «τῶν γενικῶν συνεδριῶν μετέχουσι οὐχὶ μόνον τὰ μόνιμα μέλη κλπ., ἀλλὰ καὶ ἄλλοι εἰδικοὶ περὶ τὰ ὑπὸ σύσκεψιν ζητήματα». Εἶναι ἐντελῶς ἀπροσδιόριστον τοῦτο. Ἀλλὰ δὲν προσέχω εἰς τὴν διάταξιν ταύτην, οὔτε θέλω νὰ προσδιορισθῇ ἀκριβέστερον τίνες εἶναι οἱ ἐνδεχομένως κληθησόμενοι νὰ μετάσχωσι τῶν συνεδριῶν. Ἀντλῶ ὅμως ἄλλην παρατήρησιν, σχετιζομένην πρὸς τὴν ἑπομένην παράγραφον, κατὰ τὴν ὁποίαν «τὸ συμβούλιον ἐν ταῖς γενικαῖς συνεδρίαις εὑρίσκεται ἐν ἀπαρτίᾳ ὅταν παρίστανται ὀκτὼ τῶν συμβούλων».

§402Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τῶν μονίμων.

§403Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα· πρέπει νὰ τεθῇ χάριν προσδιορισμοῦ τοῦ πράγματος ἐν σχέσει πρὸς τὴν τελευταίαν παράγραφον. Ἤδη ὁ νόμος τοῦ 1911 ΓΩΚΗʹ «περὶ κεντρικοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως», προεῖδε μίαν περίστασιν καὶ σοφῶς προεῖδε καὶ σοφῶς ἐρρύθμισε τὰ τῆς περιστάσεως ταύτης, προεῖδε τὴν περίστασιν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἀποτελοῦντες τὸ Συμβούλιον τῆς ἐκπαιδεύσεως ἤθελον ἀρνηθῆ ψῆφον. Τί ἤθελε γίνει εἰς τὴν περίστασιν ἐκείνην, καθορίζεται ἐν τῷ ἄρθρῳ 4ῳ § 3, καὶ τῷ ἑπομένῳ ἄρθρῳ 5ῳ. Ἦτο σοφὴ ἡ πρόνοια αὐτὴ τοῦ νόμου τοῦ 1911, διότι ἐνδεχόμενον νὰ παρουσιασθῇ περίστασις ἀρνήσεως ψήφου. Ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει τὸ ἑξαμελὲς συμβούλιον ἢ τμῆμα τοῦ συμβουλίου, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ εὑρεθῇ ἀπαρτιζόμενον ἀπὸ τρία μόνον μέλη.

§404Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὄχι δά.

§405Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ συγκροτηθῇ διὰ τῆς παρουσίας τεσσάρων μελῶν. Εἶναι ὅμως ἐνδεχόμενον οἱ τρεῖς νὰ ἀρνηθῶσι ψῆφον καὶ εἷς καὶ μόνον νὰ γίνηται κριτής. Εἶναι δὲ εὔκολον ἐπὶ σπουδαίων ζητημάτων, διὰ λόγους προσωπικούς, νὰ ἀρνηθῶσιν ἄλλα μέλη ψῆφον. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἡ ψῆφος εἶναι φανερά, διότι λέγετε ἐν αὐτῷ· «αἱ ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου λαμβάνονται κατὰ πλειονοψηφίαν διὰ φανερᾶς ψήφου». Παραλείπεται λοιπὸν ἡ διάταξις αὕτη τὴν ὁποίαν ὀρθῶς καὶ φρονίμως ἀνέγραψεν ὁ νόμος τοῦ 1911. Περιλάβετε λοιπὸν τὴν διάταξιν ταύτην ἐν τῷ ἄρθρῳ 4 ἵνα ἀποκλείηται τὸ ἐνδεχόμενον τῆς ἀρνήσεως ψήφου ἐκ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐτάχθησαν ὑπὸ τῆς Πολιτείας, ἵνα κρίνωσι περὶ τῶν ὑποθέσεων ἐκείνων καὶ οἵτινες κατὰ λογικὴν ἀνάγκην, αὐτοδικαίως, πρέπει νὰ ἔχωσι τὸ θάρρος τῆς γνώμης των καὶ νὰ δίδωσι μίαν λύσιν.

§406Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἀνεπτύχθησαν οἱ λόγοι δι’ οὓς ἐπιβάλλεται ἡ διαίρεσις τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου. Ἐν τούτοις ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπιμένει καὶ ἐδέχθη μόνον τὴν διαίρεσιν εἰς τμήματα, δικαιολογούμενος ὅτι οἱ ἐθνικοὶ σκοποί, οὓς ἐπιδιώκει ἡ ἐκπαίδευσις, τοῦτο ἀπαιτοῦσιν. Ἐλησμόνησεν ὅμως ὅτι, ὅσον καὶ ἂν εἶναι γενικοὶ οἱ σκοποὶ τοὺς ὁποίους ἐπιδιώκει τὸ σχολεῖον, ὑπάρχουσι διαφοραὶ ὡς πρὸς τοὺς μερικοὺς σκοπούς, καὶ τὰ μέσα τῆς ἐπιτεύξεως αὐτῶν, ὑπάρχουσι διαφοραὶ ὡς πρὸς τοὺς μερικοὺς σκοποὺς τοὺς ὁποίους ἐπιδιώκει ἡ δημοτικὴ καὶ ἡ μέση ἐκπαίδευσις. Ὡς πρὸς τοὺς μερικοὺς σκοποὺς τοὺς ὁποίους ἐπιδιώκουσι διάφορα καὶ χωριστὰ δέον νὰ ὦσι τὰ ὄργανα τῆς ἐπιτάξεως αὐτῶν. Ἐκ τῆς διαφορᾶς ὅθεν τῶν σκοπῶν, οὓς ἐπιδιώκει ἑκάστη τῶν ἐκπαιδεύσεων, ἡ δημοτικὴ καὶ ἡ μέση, ἦτο ἐπιβεβλημένη ἡ διαίρεσις τοῦ Συμβουλίου. Ἄλλως οὐδὲν ἄλλο θὰ δημιουργηθῇ εἰμὴ ἡ ὀλεθρία ἀντίθεσις καὶ ἡ σύγχυσις τὴν ὁποίαν τόσον φοβεῖται ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Οὐχ’ ἧττον ὅμως, ἐὰν ἐπιμένῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὸ ἑνιαῖον συμβούλιον κατὰ τμήματα, θὰ παρακαλέσω αὐτὸν νὰ καθορίσῃ σαφέστερον τὴν ἁρμοδιότητα τῶν εἰς ἑκάτερον τῶν τμημάτων ὑπαγομένων ὑποθέσεων καὶ θὰ προτείνω, ὅπως δι’ ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου προσδιορίζωνται αὗται καὶ οὐχὶ νὰ ἀφεθῇ ὁ προσδιορισμὸς αὐτῶν εἰς τὸν πρόεδρον τοῦ Συμβουλίου.

§407Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὸ ἄρθρον ὁρίζει σαφῶς τοῦτο.

§408Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐν διαφωνίᾳ ὅμως ποῖος θὰ κανονίσῃ τὴν ἁρμοδιότητα; Διατί ἀφήνετε τὸν κανονισμὸν εἰς μόνον τὸν Πρόεδρον;

§409Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὁ Πρόεδρος παραπέμπει εἰς τὰ ἁρμόδια τμήματα.

§410Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὁρίζεται τὸ πρᾶγμα σαφῶς. Ὁ Πρόεδρος παραπέμπει κατὰ τὸν νόμον.

§411Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐγὼ προτείνω ὅτι σαφέστερον θὰ ὡρίζετο τὸ πρᾶγμα ἂν ὁ προσδιορισμὸς ἀνετίθετο εἰς τὸ Συμβούλιον καὶ δὲν ἀφίετο εἰς τὸν Πρόεδρον μόνον αὐτοῦ.

§412Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ψηφοφορίαν θὰ εἶναι αὕτη φανερά;

§413Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μάλιστα.

§414Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Τοῦτο δὲν θεωρῶ ὀρθόν, διότι δὲν θὰ εἶναι ἐλευθέρα ἡ ψῆφος.

§415Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τοὐναντίον, διὰ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας πᾶς τις θὰ αἰσθανθῇ ἐντροπὴν ἀπέναντι τῶν συναδέλφων του νὰ δώσῃ ψῆφον παρὰ τὴν συνείδησίν του. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 4ον καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 5).

§416Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 5ῳ ἀναγράφεται (ἀναγινώσκει) «Τὰς μὴ ἐγκριθείσας προτάσεις ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ δὲν δύναται νὰ ἐπαναλάβῃ τὸ Συμβούλιον ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ σχολικοῦ ἔτους». Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ὑπομνήσω τίνες εἶναι αἱ προτάσεις αὗται· (ἀναγινώσκει) «αἱ προτάσεις τῶν μελῶν τῶν ἐπιτροπειῶν διὰ τὴν κρίσιν τῶν διδακτικῶν βιβλίων, αἱ προτάσεις περὶ διορισμοῦ καὶ μεταθέσεως τῶν γενικῶν ἐπιθεωρητῶν, τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ τῶν διδασκαλείων, τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, τῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς δημοτικῆς, αἱ προτάσεις περὶ προαγωγῆς τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, περὶ ἱδρύσεως καὶ καταργήσεως διδασκαλείων, ὑποβιβασμοῦ, συγχωνεύσεως καὶ διαιρέσεως τῶν σχολείων τῆς δημοτικῆς καὶ μέσης ἐκπαιδεύσεως». Διατί νὰ μὴ ἐπιτρέπηται ὅπως αἱ προτάσεις αὗται ἐπαναληφθῶσιν ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ σχολικοῦ ἔτους; Δεδόσθω ὅτι τὸ πρόσωπον τοῦ Ὑπουργοῦ μετεβλήθη, ἢ ὅτι ὁ αὐτὸς Ὑπουργὸς μετέβαλε γνώμην· διατί ὁ ἄλλος Ὑπουργὸς νὰ μὴ δύναται νὰ ἐπανέλθῃ ἐπὶ τῶν προτάσεων αὐτῶν;

§417Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὸ Συμβούλιον μόνον ἀφ’ ἑαυτοῦ δὲν δύναται νὰ ἐπαναλάβῃ, ὄχι ὁ Ὑπουργός.

§418Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Νὰ τεθῇ καθαρὰ καὶ νὰ τροποποιηθῇ ἡ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διάταξις.

§419Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μάλιστα. Τὸ ἄρθρον 5ον λοιπόν, κύριε Πρόεδρε, διατυποῦται οὕτω: «Τὰς μὴ ἐγκριθείσας προτάσεις ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ δὲν δύναται νὰ ἐπαναλάβῃ τὸ Συμβούλιον ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ σχολικοῦ ἔτους, ἐκτὸς ἂν προκληθῇ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ. Τὰς ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου, ὡς καὶ τὰς περὶ προαγωγῆς λειτουργῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως προτάσεις αὐτοῦ, ἐφ’ ὅσον ἀπορρέουσιν ἐξ ἀποτελέσματος ἐξετάσεων ἢ διαγωνισμῶν, ὁριζομένων διὰ τῶν ἐν ἰσχύϊ νόμων, ὑποχρεοῦται νὰ ἐκτελέσῃ ὁ Ὑπουργὸς ἐντὸς 15 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς λήψεως».

§420ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5 ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται).

§421Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εἰς τὸ 5 ἐδάφιον θὰ προστεθῇ ἡ φράσις «ἢ ἐν προτύπῳ σχολείῳ τοῦ διδασκαλείου τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως».

§422Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἐδαφίου ἀκριβῶς αὐτοῦ ἔχω μίαν παρατήρησιν. Ἐφ’ ὅσον διὰ τοῦ ἐδαφίου 4 ὁρίζεται ὅτι δύνανται νὰ διορισθῶσι μέλη τοῦ Συμβουλίου τῆς ἐκπαιδεύσεως, γυμνασιάρχαι ἢ διευθυνταὶ τοῦ Βαρβακείου Λυκείου, ἔχοντες τριετῆ ὑπηρεσίαν, πολὺ ὀρθῶς ἐπράξατε νὰ συμπεριλάβητε καὶ τοὺς καθηγητὰς τῶν Γυμνασίων καὶ Διδασκαλείων, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι πολλοὶ τοιοῦτοι καθηγηταί, λίαν ἱκανοί, ἠρνήθησαν νὰ ἀποδεχθῶσι τὸ ἀξίωμα τοῦ γυμνασιάρχου δι’ ὅλως ἰδιαιτέρους λόγους. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ δεκαετὴς ὑπηρεσία τῶν καθηγητῶν πρώτης τάξεως εἶναι μακρὸν χρονικὸν διάστημα, διότι δὲν εἶναι μόνον δέκα, ἀλλὰ δεκατριῶν ἐτῶν ὑπηρεσία, καθόσον ἐπὶ τριετίαν ὑπῆρξαν καθηγηταὶ δευτέρας τάξεως, ἐνῷ διὰ τὸν γυμνασιάρχην, ἵνα γίνῃ τοιοῦτος, δὲν ἀπῃτήθησαν εἰμὴ μόνον ὀκτὼ ἔτη.

§423ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι μακρὸν τὸ διάστημα τῆς δεκαετοῦς ὑπηρεσίας διὰ νὰ διευθύνῃ τις τὴν ἐκπαίδευσιν;

§424Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐννοῶ πολὺ καλὰ τὸν σκοπὸν τοῦ χρονικοῦ τούτου διαστήματος, ὅτι πρέπει νὰ λάβωμεν ἐγγυήσεις περισσοτέρας. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν πρέπει ὁ τίτλος καὶ μόνον τοῦ γυμνασιάρχου νὰ ἀποτελῇ δικαίωμα ὅπως γίνῃ τις μέλος τοῦ Συμβουλίου. Νὰ προστεθῇ καὶ τοῦτο, ὅτι τῶν γυμνασιαρχῶν καὶ καθηγητῶν ἡ ἐπιστημονικὴ ἀξία καὶ ἡ παιδαγωγικὴ μόρφωσις θὰ βεβαιοῦται δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων.

§425Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τίνος;

§426Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τῶν γενικῶν ἐπιθεωρητῶν.

§427Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἀλλὰ σήμερον ποῦ θὰ τοὺς κάμωμεν δὲν ὑπάρχουσι τοιοῦτοι. Κατόπιν θὰ τοὺς προτείνῃ τὸ ἴδιον τὸ Συμβούλιον.

§428Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Νὰ τοὺς λάβητε ἐκ τῶν καθηγητῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀποδείξεις εὐδοκίμου ὑπηρεσίας καὶ καλὰς ἐκθέσεις.

§429Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Φαντάζεσθε ὅτι θὰ ἐκλέξῃ οἱαδήποτε Κυβέρνησις τοὺς χειροτέρους ἢ τοὺς ἔχοντας ἐκθέσεις ἐναντίας; Ὑποθέτω ὅτι εἶναι τόσοι πολλοὶ αὐτοί, ὥστε κατ’ ἀνάγκην θὰ ἐκλέξῃ τοὺς κρατίστους.

§430Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν. Ἐκεῖ, ἔνθα λέγεται «καθηγητοῦ πρώτης τάξεως ἐν δημοσίῳ ἢ ἀνεγνωρισμένῳ Γυμνασίῳ» νὰ θέσωμεν ἐν τῷ Πολυτεχνείῳ ἢ ἐν τῇ σχολῇ τῶν Δοκίμων, διότι εἰς τὰς σχολὰς αὐτὰς διδάσκονται ἀνώτερα μαθήματα.

§431Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Προκειμένου περὶ τῶν γενικῶν ἐπιθεωρητῶν λαμβάνω πρόνοιαν περὶ αὐτῶν, περὶ τῶν ὁποίων κάμνετε λόγον, ὅτι δύνανται νὰ διορισθῶσι γενικοὶ ἐπιθεωρηταί. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῶν συμβούλων, δὲν ἔθηκα τὴν διάταξιν ταύτην, διότι ἔκρινα αὐτὴν ἐντελῶς περιττήν.

§432Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Τὰ προσόντα, κύριε Ὑπουργέ, τὰ ὁποῖα ὁρίζετε εἰς τὰ ἐδάφια δʹ καὶ εʹ, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι δὲν εἶναι ἐπαρκῆ νὰ γεννήσωσι τὴν πεποίθησιν ὅτι τὰ πρόσωπα, τὰ ἔχοντα τὰ προσόντα αὐτά, θὰ εἶναι ἱκανὰ διὰ τὸ ὑψηλὸν ἔργον, τὸ ὁποῖον τοῖς ἀνατίθεται. Λέγετε ὅτι διορίζεται μόνιμον μέλος τοῦ Συμβουλίου τὸν ὑπηρετήσαντα ἐπὶ τριετίαν ὡς γυμνασιάρχην, χωρὶς οὗτος νὰ κέκτηται καμμίαν παιδαγωγικὴν μόρφωσιν. Διορίζετε τὸν καθηγητὴν πρώτης τάξεως, τὸν ἔχοντα δεκαετῆ ὑπηρεσίαν ἢ πενταετῆ τοιαύτην καὶ ἀποδείξεις ὅτι ἐπὶ διετίαν ἐφοίτησεν εἰς Πανεπιστήμιον τῆς Ἑσπερίας. Γνωρίζετε ὅτι εἶναι εὔκολος ἡ ἀπόκτησις τοιούτων ἀποδείξεων, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ καὶ πραγματικὴ ἐκπαίδευσις. Νὰ καταστήσητε ὑποχρεωτικὴν καὶ πραγματικὴν τὴν ἐν τῇ Ἑσπερίᾳ ἐκπαίδευσιν καὶ μὴ ἀρκεσθῆτε εἰς ἀποδείξεις μόνον παιδαγωγικῶν σπουδῶν, διότι τοιαύτας ἀποδείξεις παιδεύσεως δύνανται νὰ φέρωσι καὶ καθηγηταί, οἵτινες οὐδόλως μετέβησαν εἰς τὴν Ἑσπερίαν, οὔτε ἤκουσαν μαθήματα παιδαγωγικά.

§433Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν ἔχομεν τοιαῦτα παραδείγματα.

§434Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Δύνανται νὰ ὑπάρξωσι τοιαῦτα παραδείγματα.

§435Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι σήμερον εἶναι τόσον ὀλίγοι ὥστε δὲν ἔχομεν κἂν πρόσωπα νὰ ἐκλέξωμεν.

§436Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐλησμονήσατε ὅμως ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἰσηγούμενος τὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια ἐδηλώσατε, ὅτι λαμβάνετε πρόνοιαν νὰ ἀποστέλλωνται 60 λειτουργοὶ ἐκ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ 40 ἐκ τῆς δημοτικῆς πρὸς παιδαγωγικὴν μόρφωσιν οἱ ὁποῖοι μετὰ διετίαν ἐπιστρέφοντες θὰ εἶναι τελείως παιδαγωγικῶς μεμορφωμένοι. Τότε ὅμως θὰ συμβῇ τὸ ἑξῆς παράδοξον· ὅτι ἄνθρωποι πραγματικῶς φοιτήσαντες εἰς τὴν Ἑσπερίαν καὶ κεκτημένοι πραγματικὴν παιδαγωγικὴν μόρφωσιν, θὰ εὑρίσκωνται ὑπὸ προϊσταμένους, οἷοι θὰ εἶναι οἱ πλεῖστοι τῶν μελῶν τοῦ Συμβουλίου τούτου καὶ οἱ ἐπιθεωρηταί, οἵτινες θὰ εἶναι πολὺ κατώτεροι αὐτῶν ὑπὸ ἔποψιν ἐπιστημονικῆς καὶ παιδαγωγικῆς μορφώσεως.

§437ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι δυνατὸν εἰς τοιαῦτα πρόσωπα, μόλις τελειώσαντα τὰς σπουδὰς τῶν ἐν Εὐρώπῃ, νὰ δώσητε ἀμέσως τὴν διεύθυνσιν τῆς ἐκπαιδεύσεως;

§438Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἀπὸ τὸ αὐτὸ καὶ στὸ δάσκαλο ἀμέσως;

§439Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Θὰ εἶναι πάντως ὑπέρτεροι κατὰ τὴν μόρφωσιν τῶν διοριζομένων διὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§440Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εἰς ὅλους τοὺς κλάδους τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας καὶ σήμερον προΐστανται ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι τῆς μορφώσεως ἐκείνης τῶν νεωτέρων ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι ἐπανῆλθον ἐκ τῆς Ἑσπερίας, καὶ οἱ ὁποῖοι ἀναντιρρήτως θὰ γίνωσιν οἱ προϊστάμενοι διὰ τοῦ χρόνου τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν. Ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ νοηθῇ πῶς γραφεῖς πρώτης τάξεως ἢ γραμματεῖς δευτέρας τάξεως, νὰ τοὺς λάβωμεν σήμερον ἀπ’ εὐθείας καὶ νὰ τοὺς θέσωμεν ἐπὶ κεφαλῆς τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι οὗτοι ἔτυχον μεγαλειτέρας μορφώσεως, καὶ ὅτι ἐπὶ τῷ λόγῳ τούτῳ πρέπει νὰ παραβλέψωμεν ὅλους τοὺς ἄλλους.

§441Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Θὰ ἀποστείλητε εἰς Εὐρώπην πρὸς ἐκπαίδευσιν παιδαγωγικὴν καθηγητὰς ἔχοντας ὑπηρεσίαν 5 ἢ 8 ἐτῶν μὲ τὰ αὐτὰ προσόντα;

§442Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὅσῳ τὸ δυνατὸν νεωτέρους.

§443Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Σήμερον ὅμως, προκειμένου νὰ καταρτισθῇ ὁ νόμος, ἂν θέσητε παλαιοὺς καθηγητὰς καὶ γυμνασιάρχας δὲν θὰ κάμητε τίποτε.

§444Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δέκα καὶ τέσσαρες ὑπάρχουν ἐν ὅλῳ μὲ εἰδικὴν παιδαγωγικὴν μόρφωσιν.

§445Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ὑπάρχουσι καὶ ἄλλοι εἰς ἰδιωτικὰς ὑπηρεσίας· ὅταν εἰς αὐτοὺς δώσητε 500 δρ. μισθὸν θὰ ἔλθωσιν εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν. Εἶναι ἐν Σμύρνῃ ἄριστοι ἐκ Κρήτης καταγόμενοι, τοὺς ὁποίους γνωρίζει ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§446Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὁ κ. Καπετανάκης ἐδέχθη ἅμα τῷ πέρατι τοῦ σχολικοῦ ἔτους νὰ ἔλθῃ ὡς μέλος. Συνυπελογίσθη λοιπὸν καὶ ὁ κ. Καπετανάκης καὶ ὁ κ. Γεωργαντάκης.

§447Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Διότι τὰ μέλη, τὰ ὁποῖα θὰ στρατολογήσητε ἀπὸ καθηγητὰς καὶ γυμνασιάρχας, μὴ ἔχοντα καμμίαν ἐκπαιδευτικὴν μόρφωσιν, θὰ εἶναι ἄχρηστα καὶ τοιουτοτρόπως θὰ παραδώσητε τὸ συμβούλιον εἰς χεῖρας ὀλίγων εἰδικῶν καὶ ἀντὶ νὰ ἔχητε δωδεκαμελὲς θὰ ἔχητε τριμελὲς ἢ καὶ μονομελὲς συμβούλιον. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προσπαθεῖτε νὰ ἀποφύγητε ἀποκλείοντες τὸν καθηγητὴν τῆς παιδαγωγικῆς, δὲν θὰ τὸ ἀποφύγητε διὰ τῶν γυμνασιαρχῶν καὶ καθηγητῶν.

§448Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι θὰ ἦτο πληρέστερα ἡ διατύπωσις τοῦ αʹ ἐδαφίου ἂν ἔλεγεν· «ἐπιθεωρητῶν τῶν δημοτικῶν σχολείων εἴτε γυμνασιαρχῶν. Τὸ πρᾶγμα εἶναι τὸ αὐτό, ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ προκύψῃ δυσχέρεια.

§449Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν βλάπτει τίποτε.

§450Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐπὶ τῆς βʹ παραγράφου παρατηρῶ ὅτι γίνεται λόγος περὶ ὑποδιευθυντῶν τῶν διδασκαλείων τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, ὡς ἐχόντων τὰ προσόντα.

§451Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν ἔχομεν ἐπὶ τοῦ παρόντος.

§452Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἴχομεν ποτέ.

§453Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Θὰ ἔχωμεν ἐν τῷ μέλλοντι.

§454Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς θὰ ἐκτελεσθῇ ἡ διάταξις.

§455Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν θὰ ἐκτελεσθῇ, διότι εἶναι πρόσωπα ἀνύπαρκτα.

§456Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπανερχόμεθα εἰς τὸ ζήτημα τοῦ ὑστεροπρώτου, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς.

§457Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐπειδὴ προτιθέμεθα νὰ δημιουργήσωμεν τὴν θέσιν αὐτήν.

§458Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν καὶ ὅταν ψηφισθῇ ὁ νόμος περὶ διδασκαλείων τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, τότε ἡ διάταξις θὰ ἔχῃ νόημα, τὸ γε νῦν ἔχον δὲν ἔχει κανὲν νόημα καὶ θὰ ἔχωμεν μίαν διάταξιν ἀδρανοῦσαν.

§459Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κακὸν εἶναι νὰ νομοθετῶμεν περὶ προσώπων τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχουν εἰς τὸν ὀργανισμόν. Ἐγὼ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργόν, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ ἔδιδε μεγαλειτέραν εὐρύτητα εἰς τὰ προσόντα, ἰδίως δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουν εἰδικὴν μόρφωσιν παιδαγωγικήν. Δι’ ἐπιθεωρητήν, ὁ ὁποῖος ἔχει εἰδικὴν μόρφωσιν, διατί νὰ ἀπαιτῆται ὀκταετία νὰ προτιμᾶται; Ἐπίσης καὶ διὰ τοὺς καθηγητὰς τοὺς ἔχοντας ὀκταετίαν διατί νὰ μὴ τοὺς προτιμᾶτε ὥστε νὰ ἔχητε εὐρύτερον κύκλον ἐκλογῆς;

§460Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Νὰ ὁρίσωμεν ἑξαετίαν.

§461Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Μάλιστα.

§462Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἑξαετίαν, ἂν ἔχῃ παιδαγωγικὰς σπουδάς.

§463Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πρέπει ἐπίσης νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἀκόλουθον ἐδάφιον· «Οἱ σύμβουλοι τῆς ἐκπαιδεύσεως, ὧν ἓξ μέν, τοῦ τμήματος τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, λαμβάνονται ἐκ τῶν ἐχόντων τὰ ἐν ἐδαφ. αʹ, βʹ καὶ ϛʹ προσόντα κλ.».

§464Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Πολὺ καλά. (Διάλογοι).

§465Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀλλὰ θὰ γεννηθῇ ἓν ζήτημα τότε, κ. Ὑπουργέ. Ὁ Πρόεδρος δύναται ν’ ἀνήκῃ εἴτε εἰς τὸ ἓν τμῆμα εἴτε εἰς τὸ ἕτερον. Εἰς τὸ ἕτερον τμῆμα τότε ποῖος θὰ προεδρεύῃ;

§466Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὁ ἀρχαιότερος τοῦ συμβουλίου.

§467Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ Πρόεδρος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐκλέγηται ὑφ’ ὁλοκλήρου τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, εἶναι ἐνδεχόμενον ν’ ἀνήκῃ εἴτε εἰς τὸ ἓν εἴτε εἰς τὸ ἕτερον τμῆμα. Ἐὰν ἀνήκῃ εἰς τὸ ἕν, δὲν δύναται νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὸ ἕτερον· ἑπομένως δὲν ὑπάρχει Πρόεδρος, κωλυόμενος κατὰ νόμον, μὴ δυνάμενος νὰ λάβῃ μέρος. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὑπὸ τίνος θὰ προεδρεύηται τὸ τμῆμα ἐκεῖνο καὶ τί θὰ γίνεται εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἰσοψηφίας;

§468Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὸν Πρόεδρον ἀναπληροῖ ὁ ἀντιπρόεδρος καὶ τοῦτον κωλυόμενον ὁ ἀρχαιότερος τῶν συμβούλων.

§469ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5ου. Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Θ. Παππαϊωάννου.

§470Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν ἐπιμένει πλέον· (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 5 ὡς ἔχει καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 6). (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6).

§471ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκεται).

§472Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς τροποποίησιν (ἀναγινώσκει)· «Αἱ ποιναὶ πᾶσαι ἐπιβάλλονται μετ’ ἀπολογίαν ἔγγραφον, ἐντὸς τῆς τασσομένης προθεσμίας, καὶ τὴν μὲν πρώτην ἐπιβάλλει ἀπ’ εὐθείας ὁ Ὑπουργός, τὰς δὲ ἑτέρας δύο μετ’ ἀπόφασιν εἰδικοῦ πειθαρχικοῦ συμβουλίου συγκροτουμένου ἐκ τοῦ Προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου, τοῦ Πρυτάνεως τῶν Πανεπιστημίων καὶ τοῦ Προέδρου τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Τὸ αὐτὸ συμβούλιον ἀποφασίζει καὶ περὶ ἀπαλλαγῆς συμβούλων ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας διὰ νόσον συνεπαγομένην ἀνικανότητα περὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων τῇ αἰτήσει αὐτῶν τούτων ἢ τῇ προτάσει τοῦ Ὑπουργοῦ».

§473Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7ου ἔχω νὰ κάμω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν, ὡς πρὸς τὰ μέλη τοῦ συμβουλίου τὰ μεταβαίνοντα εἰς Ἑσπερίαν πρὸς μελέτην τῶν ἐκπαιδευτικῶν ζητημάτων. Ἐὰν ὑπάρχωσι σύμβουλοι παιδαγωγικῶς ἀνερμάτιστοι, θὰ εἶναι περιττὸν νὰ ὑποστῇ τὸ δημόσιον τὴν δαπάνην αὐτήν, καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω ν’ ἀπαλείψετε τὴν διάταξιν ταύτην.

§474Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὸ μέτρον αὐτὸ θὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τοὺς ἄλλους κλάδους. Οἱ διευθύνοντες τοὺς κλάδους θὰ μεταβαίνωσιν ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν εἰς Ἑσπερίαν.

§475Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Τὰ ἔξοδα εἶναι 6.000 δρχ.

§476Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐν ὅλῳ.

§477Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Δὲν δύνανται ν’ ἀποσταλῶσι πλείονες τῶν δύο, ἐὰν δὲ ἀποσταλῇ εἷς θὰ τοῦ δώσωμεν 6.000 δραχμάς.

§478Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἀναγράφεται ἓν κονδύλιον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀναγκαῖον νὰ λάβῃ ὅλον εἷς. Εἶναι τὸ ἀνώτατον ὅριον.

§479Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δύο κατ’ ἀνώτατον ὅρον θὰ ἀποσταλῶσιν εἰς τὴν Ἑσπερίαν ἐπὶ μῆνας 3 καὶ θὰ λάβωσιν 6.000 δραχ. ἐν ὅλῳ, ἤτοι 1000 δραχ. κατὰ μῆνα.

§480Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὰς ἀναγκαίας ἀποδοχὰς λαμβάνουν, ἀποστελλόμενοι εἰς τὴν Ἑσπερίαν.

§481Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τὸ 70 δὲν εἶναι πολύ; Δὲν τὸ ὁρίζετε 65;

§482Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ τότε θὰ πρέπῃ νὰ ἐλαττώσωμεν τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν εἰς 30 ἔτη.

§483Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν νομίζετε ὅτι, ἀντὶ τοῦ Προέδρου τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, θὰ ἦτο καταλληλότερος νὰ μετέχῃ ὁ Πρόεδρος τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας;

§484Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Αὐτοὶ θὰ μεταβαίνουν νὰ κριθοῦν ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας κατὰ δεύτερον βαθμόν.

§485Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ναί, ἀλλὰ τὸ Συμβούλιον τότε θὰ κρίνῃ ὡς σῶμα. (Ψηφίζεται τὸ 7ον, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 8ον).

§486Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ὡς πρὸς τὸν γραμματέα τοῦ συμβουλίου ἐπικαλοῦμαι καὶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ὁ κλάδος ὁ δημοδιδασκαλικὸς ἐξηγέρθη ὁλόκληρος, ὅτε ἀπελύσατε διδάσκαλον γραμματέα καὶ διωρίσατε πολίτην. Θὰ σᾶς παρεκάλουν πολύ, ὅπως ὁ γραμματεὺς τοῦ συμβουλίου εἶναι δημοδιδάσκαλος, ἔχων ὀκταετῆ τοὐλάχιστον ὑπηρεσίαν ἢ δεκαετῆ ἐπὶ τέλους. Ἀλλὰ νὰ εἶναι ἐκ τοῦ διδασκαλικοῦ κλάδου.

§487Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Σήμερον ὑπάρχει διάταξις νὰ εἶναι καθηγητὴς γραμματεὺς εἰς τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον. Δὲν ἐδέχθην ποτὲ νὰ διορίσω δημοδιδάσκαλον, διότι ὁ δημοδιδάσκαλος ἐκεῖ εὑρισκόμενος δὲν θὰ χρησιμεύσῃ παρὰ μόνον ὡς ἀφορμὴ δημιουργίας δυσπιστίας πρὸς τοὺς συναδέλφους του· θὰ νομισθῇ ὅτι ἢ θὰ προστρίβηται εἰς τὸ κεντρικὸν συμβούλιον διὰ νὰ καταδιώξῃ ἄλλους συναδέλφους του, ἢ νὰ ἐνισχύσῃ ἄλλους· φεύγει ἐντελῶς ἀπὸ τὴν πραγματικὴν ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει. Καὶ τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἔχομεν ἀνάγκην τῶν ἀρίστων διδασκάλων διὰ νὰ ἀποστείλωμεν εἰς τὰ διάφορα σχολεῖα, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ κρατῶμεν διδάσκαλον εἰς γραφικὴν ὑπηρεσίαν ἐντελῶς ἄσχετον πρὸς τὸ ἐπάγγελμα αὐτοῦ.

§488Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐφαντάσθητε ὅτι ὁ γραμματεὺς τοῦ συμβουλίου πρέπει νὰ εἶναι ἁπλοῦς γραμματεὺς καὶ δὲν θὰ ἐκτελέσῃ οὐδένα προορισμὸν καὶ φοβεῖσθε μήπως προστριβῇ πρὸς τὸ συμβούλιον; Ἀλλοίμονον ἂν περιέλθῃ εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν τὸ συμβούλιον, νὰ παρασύρηται ἀπὸ τὸν δημοδιδάσκαλον. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ νῦν ὑπάρχοντος, ἀλλὰ διὰ τὸ μέλλον. (Ψηφίζεται τὸ 8 ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ· ἀναγινώσκεται καὶ ψηφίζεται τὸ 9, μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται τὸ 10).

§489Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Διὰ βραχυτάτων, κύριε Πρόεδρε, θὰ συνηγορήσω, ἵνα ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις ἐκείνη, καθ’ ἣν οἱ δημοδιδάσκαλοι θὰ ἐκλέγωσιν ἀντιπροσώπους, καὶ νὰ ἀντικατασταθῇ δι’ ἄλλης διατάξεως, δι’ ἧς νὰ ὁρισθῇ ὅτι τὰ τρία τακτικὰ καὶ μόνιμα μέλη τοῦ συμβουλίου θὰ ἐκλέγωσι τοὺς ἄλλους δύο, ἐκ τῆς κατηγορίας, τὴν ὁποίαν εἴπετε. Ἀσφαλῶς, ἐὰν ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις αὕτη, θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ θεάματος ἀπρεποῦς, εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι οἱ πρῶτοι, οἱ ὁποῖοι θὰ καταδικάσωσι τὴν διάταξιν ταύτην, εἶναι αὐτοὶ οἱ διδάσκαλοι, διότι αὐτοὶ οἱ ἴδιοι παρουσιάσθησαν εἰς ἐμὲ καὶ μοὶ εἶπον ὅτι ἂν ἐφαρμοσθῇ τοιοῦτο σύστημα, πρέπει νὰ εἶναι ἄγγελοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπιτύχουν καὶ θὰ εἰσέλθουν εἰς τὸ συμβούλιον καὶ δὲν θὰ καταδιώξουν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τοὺς ἐπολέμησαν. Θὰ εἰσαχθῇ εἰς τὸν κλάδον μία διχόνοια, ἐνῷ ὅλα αὐτὰ ἀποφεύγονται ἅμα δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὰ τρία τακτικὰ μέλη τοῦ συμβουλίου νὰ ἐκλέγωσι τοὺς δύο ἄλλους.

§490Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ καθεστὼς τῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων δὲν μᾶς δίδει τὸ ἐνδόσιμον νὰ μεταβάλωμεν αὐτά. Ἔχομεν ἀπὸ τοῦ 1911 καὶ ἐντεῦθεν τὰ συμβούλια λειτουργοῦντα μὲ τρία μέλη, καὶ ἡ λειτουργία αὐτῶν δὲν ὑπῆρξε τοιαύτη, ὥστε νὰ πείσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μεταβάλῃ τὴν συγκρότησιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ τρία μέλη, τὸν γυμνασιάρχην, τὸν νεώτερον δικαστὴν καὶ τὸν ἐπιθεωρητήν, δὲν ἔχω νὰ εἴπω τι, ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ δύο μέλη, τὰ ἐκλεγόμενα ἀπὸ μίαν συνάθροισιν δημοδιδασκάλων, τὸ πρᾶγμα εἶναι ἄτοπον. Δὲν εἶναι ὀρθόν, νομίζω, νὰ ἐγκαταστήσωμεν ἐκλογὰς καὶ νὰ διαιρέσωμεν τοὺς δημοδιδασκάλους μιᾶς ἑκάστης περιφερείας ὑπὲρ τοῦ α ἢ β ὑποψηφίου. Σημειώσατε ὅτι δὲν θὰ ἔχωμεν ἐκλογεῖς, θὰ ἔχωμεν καὶ σουφραζέτας ἀκόμη, διότι θὰ συμμετέχωσι καὶ αἱ δημοδιδασκάλισαι. Θὰ διαιρέσωμεν λοιπὸν ὅλον τὸν διδασκαλικὸν κόσμον εἰς κόμματα ἀντιμαχόμενα. Διὰ τοὺς λόγους τούτους εὑρίσκω ἀπαλειπτέαν τὴν διάταξιν περὶ προσθήκης δύο μελῶν, καὶ θεωρῶ προτιμότερον νὰ μείνῃ τὸ συμβούλιον, ὡς ἦτο, ἀποτελούμενον ἐκ τριῶν μελῶν.

§491Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Θέλω προσθέσει τοῦτο, ὅτι πενταμελὲς πρέπει νὰ μείνῃ τὸ συμβούλιον. Ἐκ τοῦ ὅτι ἐπέτυχεν ἕως τώρα τὸ τριμελές, δὲν ἕπεται ὅτι πρέπει νὰ μείνῃ τριμελές, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι τώρα τὰ ἐποπτικὰ συμβούλια θὰ ἔχουν πολὺ μεγάλην δικαιοδοσίαν, ἀλλὰ τὰ δύο μέλη νὰ ἐκλέγωνται οὐχὶ δι’ ἐκλογῆς, διότι μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἀνάρμοστον οἱ διδάσκαλοι νὰ ἐκλέγουν.

§492Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Θὰ συμφωνήσω μετὰ τοῦ κ. ἐκ Μεσσηνίας συναδέλφου. Εἶναι ἐπιβεβλημένη ἀνάγκη νὰ ἀπαλείψητε τὴν διάταξιν τῆς προσθήκης δύο πολιτῶν, διότι καὶ πρὶν ἐξελέγοντο ὑπὸ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου δύο πολῖται, ἡ τοιαύτη δὲ ἐκλογὴ συνετέλεσεν εἰς τὸ νὰ συντρίψῃ τελείως τὸν ἀποκεντρωτικὸν θεσμὸν τοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου, τοῦτο δὲ καὶ πάλιν θὰ συμβῇ· οἱ δημοδιδάσκαλοι ἐν τῇ ἐκλογῇ δύο πολιτῶν θὰ διαιρεθοῦν εἰς δύο διαμαχόμενα στρατόπεδα καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκομεν, τὴν ἀποκέντρωσιν, διὰ τῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων θὰ τὸν καταστρέψωμεν τελείως, εἴτε διὰ τῶν δημοδιδασκάλων καθιερώσωμεν τὴν ἐκλογὴν τῶν πολιτῶν εἴτε καθ’ οἱονδήποτε ἄλλον τρόπον. Βελτιώσεως τοῦ θεσμοῦ δὲν ἔχομεν ἀνάγκην, ἰδίᾳ μάλιστα νῦν ὅτε ἀπεχώρησε τοῦ συμβουλίου ὁ ἐπίσκοπος ἢ ὁ ἀντιπρόσωπος αὐτοῦ καὶ εἰσῆλθε δικαστικὸν πρόσωπον ἐν τῷ συμβουλίῳ. Θὰ εἶναι ὅθεν προτιμότερον νὰ ἀφεθῇ ὡς ἔχει σήμερον, διότι πᾶσα οἱαδήποτε μεταβολὴ, τὴν ὁποίαν θὰ ἐπιχειρήσητε διὰ τῆς προσθήκης τῶν δύο πολιτῶν, δὲν θὰ ἐπιφέρῃ καμμίαν βελτίωσιν. Διὰ τοῦτο προτιμότερον νὰ μείνῃ ὁ νόμος ὅπως ἔχει.

§493Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὡρμήθην ἐκ τῆς ἰδέας ὅτι πρέπει νὰ συνηθίσωμεν εἰς τὴν πραγματικὴν ἀποκέντρωσιν καὶ πραγματικὴν αὐτοδιοίκησιν. Ἀποκεντρωτικὸν σύστημα εἶναι μόνον τοῦτο, τὸ νὰ συνηθίσῃ ὁ πολίτης νὰ μετέχῃ τῆς διοικήσεως τῶν δημοσίων πραγμάτων, καὶ αὐτοδιοικήσεως σύστημα εἶναι τοῦτο, τὸ νὰ καλῶνται τὰ μέλη τοῦ λαοῦ νὰ ἐκλέξωσιν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ διοικήσωσιν. Ἐὰν ἡ πεῖρα ἀποδείξῃ ὅτι δὲν κατέστησαν ἔτι ἱκανὰ τὰ μέλη τοῦ λαοῦ νὰ ἐκλέξωσι τοὺς καλλιτέρους ἐκ τῶν πολιτῶν διὰ νὰ αὐτοδιοικῶνται, τότε ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία θὰ εἶναι παροῦσα νὰ καταργήσῃ τὸν θεσμόν. Ὁ θεσμὸς ὅμως αὐτὸς κατὰ θεωρίαν εἶναι ὀρθότατος καὶ νομίζω ὅτι δι’ ἐκείνους οἵτινες τόσον πολὺ κόπτονται ὑπὲρ τῆς ἀποκεντρώσεως καὶ τῆς αὐτοδιοικήσεως, τὸ καλλίτερον εἶναι νὰ δοκιμασθῇ ἀκριβῶς οὗτος διὰ νὰ φανῇ, ἐὰν ἔχῃ τὴν δύναμιν νὰ εὐδοκιμήσῃ. Ἐγὼ θὰ χαρῶ πολὺ ἐὰν ἐπιτύχῃ ὁ θεσμὸς, διότι εἶμαι εἰσηγητὴς, καὶ τοῦτο εὔχομαι.

§494Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Οἱ ἴδιοι οἱ δημοδιδάσκαλοι ἀποκρούουσι, κύριε Ὑπουργὲ, αὐτό. Οἱ ἴδιοι ἐξηγέρθησαν καὶ θέλουσι τὴν ἀπάλειψιν. Διατί θέλετε νὰ ἐπιμένητε;

§495ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πετροπουλάκης.

§496Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κατ’ ἀρχὴν δέχομαι τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει, νὰ εἶναι τὸ ἐποπτικὸν συμβούλιον πενταμελές. Ἀλλ’ ἔρχεται ἀφ’ ἑαυτοῦ ἓν ζήτημα σοβαρώτατον. Θὰ ἐκλέγωνται τὰ δύο μέλη τὰ ἐκ πολιτῶν ὑπὸ τῶν δημοδιδασκάλων· ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ἄρρενες δημοδιδάσκαλοι. Εἶναι καὶ θήλεις. Θὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα ψήφου καὶ εἰς τὰς θήλεις;

§497Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Βεβαίως, βεβαίως.

§498Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς διασαφήσῃ τοῦτο. Ἂν θὰ ἔχωμεν ἐκλογὰς θὰ ἔχωσι ψῆφον καὶ αἱ γυναῖκες; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει γενικώτερον μέτρον δέον νὰ ληφθῇ.

§499Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Βεβαιότατα.

§500Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Σᾶς συγχαίρω.

§501Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐὰν κάμνωμεν δοκιμασίαν, ἔχει ἤδη δοκιμασθῆ.

§502Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Πῶς;

§503Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἴχομεν ἄλλοτε αὐτό.

§504Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὄχι. Ἐξελέγοντο ὑπὸ τῶν δημοτικῶν συμβούλων.

§505Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, περιμένετε ν’ ἀκούσητε πρῶτον. Τὸ ζήτημα, ἐὰν προσκρούῃ, προσκρούει ἐξεταζόμενον ἀπὸ δύο ἀπόψεων, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ τρόπου τῆς ἐκλογῆς καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν προσώπων τὰ ὁποῖα ἐκλέγονται. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν μίαν ἄποψιν ἐδοκιμάσαμεν ἤδη, διότι αὐτοὶ οἱ πολῖται μὴ ὑπαγόμενοι εἰς τὰς ἰδιαιτέρας ἐκείνας ὑποχρεώσεις, εἰς τὰς ὁποίας ὑπάγονται οἱ ὑπάλληλοι, εἶναι πολὺ φυσικὸν ὅτι θὰ ἐνδώσωσιν εἰς διάφορα πράγματα, τὰ ὁποῖα θέλετε ν’ ἀποφύγητε· δι’ αὐτὸ τὸ σύστημα τοῦτο κατηργήθη. Ἐδοκιμάσθη λοιπὸν τελείως ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης. Τί εἰσάγετε ἤδη; Εἰσάγετε νεωτερισμόν, ὅτι θὰ ἐκλέγωσιν αὐτοὺς οἱ ἴδιοι οἱ δημοδιδάσκαλοι. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καθιστᾷ ἀκόμη χειρότερον τὸ ζήτημα, διότι τί θέλουσιν οἱ ἴδιοι οἱ δημοδιδάσκαλοι νὰ κάμωσιν; Νὰ ἐκλέξωσιν ἐκείνους ἀφ’ ὧν θὰ ἐξαρτῶνται. Ἐὰν πρόκειται λοιπὸν νὰ κάμωμεν τὰ συμβούλια πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἀποκεντρώσεως, δι’ αὐτοῦ τοῦ μέσου ἐπιτυγχάνομεν τὸ ἀντίθετον, διότι ἀντὶ νὰ ἔχητε τρία πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἐπιδρῶσιν ἀπ’ εὐθείας ἐπὶ τῶν προσώπων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα διοικεῖ ὁ διδασκαλικὸς κλάδος, θέλετε αὐτοὺς τοὺς ἰδίους νὰ ἐξασκῶσιν ὅλην αὐτὴν τὴν ἐπίδρασιν· ἐξ αὐτῶν τῶν ἰδίων θὰ ἐξαρτᾶται νὰ ἐκλέξωσιν αὐτοὺς ἢ νὰ μὴ τοὺς ἐκλέξωσιν. Δὲν βλέπω τίνα σκοπὸν ἐξυπηρετεῖ ἡ προσθήκη αὕτη τῶν δύο προσώπων. Καλλίτερον εἶναι νὰ ἀπαλείψητε αὐτὴν τὴν διάταξιν. Ἐὰν δὲ νομίζητε, ὅτι δίδετε ἤδη δικαίωμα εἰς τοὺς δημοδιδασκάλους, ὑποθέτω, ὅτι σᾶς εἶναι γνωστόν, ὅτι ὅλοι οἱ δημοδιδάσκαλοι ἐζήτησαν καὶ δι’ αἰτήσεων καὶ προφορικῶς καὶ δι’ ἐπιστολῶν νὰ μὴ τεθῇ ἡ διάταξις αὕτη. Ἤθελον μίαν ἄλλην παρατήρησιν ἀκόμη νὰ κάμω εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον. Ἀναφέρεται ἐν αὐτῷ (ἀναγινώσκεται) «τὸν γυμνασιάρχην ἀπόντα ἢ κωλυόμενον ἢ ἐλλείποντα ἀναπληροῖ ἐν τῷ συμβουλίῳ ὁ ἐκ τῶν παρόντων καθηγητῶν αʹ τάξεως τοῦ αὐτοῦ γυμνασίου». Οἱοσδήποτε καθηγητὴς τὸν ἀναπληροῖ;

§506Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὁ ἀρχαιότερος κατὰ βαθμόν.

§507Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ναί. Ἀλλὰ οἱουδήποτε κλάδου;

§508Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Βεβαίως.

§509Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μαθηματικὸς καθηγητὴς δύναται νὰ ἀναπληρώνῃ αὐτόν; Διότι κατὰ τὰ νομοσχέδιά σας, ὡς παρατηρῶ, εἶναι καὶ καθηγητὴς τῆς γαλλικῆς. Δύνανται καὶ αὐτοὶ νὰ γίνωνται ἀναπληρωταί; Καθηγηταὶ εἶναι καὶ αὐτοί.

§510Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μάλιστα.

§511Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θέλω νὰ γνωρίζω ἂν ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του ὁ κ. Ὑπουργὸς αὐτό.

§512Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μάλιστα.

§513Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δύνανται λοιπὸν καὶ αὐτοί;

§514Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μάλιστα.

§515Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐκ τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα ἤκουσα κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, νομίζω ὅτι δὲν ἔχουσι βάσιν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀντλοῦνται ἐκ τοῦ παρελθόντος, τοῦ καταργηθέντος ἄρδην διὰ τοῦ νόμου τὸν ὁποῖον ἐν τῇ Διπλῇ Βουλῇ ἐψηφίσαμεν. Τὰ αἱρετὰ μέλη, τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον ἄλλοτε, αὐτὰ δὲν ἐξελέγοντο ὑπὸ σωματείων — ἂς εἴπωμεν τὴν λέξιν — ἀδιαφόρων κομματικῶς· ἐξελέγοντο ὑπὸ σωματείων τῆς τοπικῆς διοικήσεως, ἡ ὁποία εἶχεν οὕτω κακῶς, ὥστε παρέστη ἀνάγκη νὰ ἀνατραπῇ ἄρδην ὁ θεσμὸς τῆς δημοτικῆς διοικήσεως ὅπως ἦτο ἄλλοτε.

§516Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Καὶ σήμερον ἐκλέγονται.

§517Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν ἐκλέγονται ὅμως σήμερον παρ’ αὐτῶν, ἐκλέγονται ὑπὸ τῶν δημοδιδασκάλων τῆς περιφερείας των. Αὐτὴν τὴν διαφορὰν τὴν θεμελιώδη παρέδραμον οἱ προαγορεύσαντες καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδειχθῇ ἐν τῇ βάσει ὅτι δὲν εἶναι καλὸν νὰ ἐπανέλθωμεν πρὸς σύστημα, τὸ ὁποῖον κατεδείχθη ἐν τῷ παρελθόντι σόλοικον, διότι ἦτο ἐντελῶς ἀλλοῖον ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἰσάγεται. Νομίζω ὅτι ἡ διαφορὰ εἶναι μεγάλη καὶ ὅτι ἐπιχειρήματα, ἐκ τοῦ παρελθόντος ἀντλούμενα, δὲν δύνανται νὰ προταθῶσι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ μόνος ἐνδοιασμός, καὶ ἐκεῖ εὑρίσκω ὅτι ὑπάρχει τοιοῦτος, ἐνδοιασμὸς τὸν ὁποῖον δὲν ἀποκρύπτει καὶ ὁ κ. Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος λέγει ἂς δοκιμάσωμεν τὸ σύστημα τέλος, εἶναι τοῦτο, μήπως γεννηθῶσι πάθη μεταξὺ τῶν δημοδιδασκάλων. Ὅταν λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὰ καθήκοντα τῶν δημοδιδασκάλων δὲν εἶναι καθήκοντα ἐξουσίας, δὲν ἀσκοῦνται ταῦτα ὅλα ἀπὸ κοινοῦ, ἀλλὰ εἰς ὡρισμένας κατὰ τόπους περιφερείας, νομίζω ὅτι ὁ κίνδυνος τῶν παθῶν ἐκ τῶν δημοδιδασκάλων δὲν εἶναι τόσον σπουδαῖος. Ἐὰν τοῦτο συμβῇ, τότε εἴμεθα ἕτοιμοι ἐν καιρῷ νὰ καταργήσωμεν τὸ σύστημα. Πάντως ὅμως δὲν πρέπει νὰ μείνῃ τὸ συμβούλιον τριμελές. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, — ἐγὼ δὲν λησμονῶ, διότι ἤμην ἐν τῇ Ἀναθεωρητικῇ Βουλῇ — ὅτι, ὅτε ἀντεκατεστάθη τότε, ὅλοι εἴπομεν ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἶναι τὸ τέλειον καὶ ἔπρεπε νὰ μεταβληθῇ. Ἔμεινεν ἐν τούτοις τὸ τριμελὲς σύστημα. Ἡ πεῖρα τῶν τριμελῶν συμβουλίων εἶναι τοιαύτη, ὥστε πείθει ἡμᾶς ὅτι δὲν πρέπει νὰ εἶναι τριμελῆ τὰ συμβούλια, ὅτι πρέπει νὰ προσληφθῶσι δύο ἄλλα μέλη διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἐγγύησις ὑπὲρ τῶν δημοδιδασκάλων καὶ ὄχι ἡ ἐγγύησις ὑπὲρ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Ὅταν δὲ οὐδὲν ἄλλο καλλίτερον ἔχωμεν νὰ προτείνωμεν, διότι οὐδὲν ἐπρότειναν οἱ προαγορεύσαντες, ἂς προτείνωμεν τοὐλάχιστον ἄλλας ἐγγυήσεις.

§518ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 10ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται).

§519Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Διορθώσατε, κ. Ὑπουργέ, τὸ «προτείνει τὸν διορισμόν, τὴν μετάθεσιν καὶ γνωμοδοτεῖ περὶ προαγωγῆς;»

§520Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μάλιστα· «προτείνει τὸν διορισμὸν καὶ ἀποφασίζει περὶ μεταθέσεως».

§521ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἱκανοποιήθητε, κ. Βελέντζα;

§522Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἦτο ἀνάγκη νὰ τεθῇ τοῦτο. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 11 ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ).

§523ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκεται).

§524Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐπίσης τὰς ποινὰς ἐπιβάλλει μετὰ πρότασιν τοῦ Γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 12 ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ). Ἄρθρον 13 (ἀναγινώσκεται).

§525Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Διατί νὰ ὑπάρχῃ ἡ διάταξις νὰ μὴ ὑφίστανται διαγωνισμόν; Διατί νὰ μὴ ὑφίστανται διαγωνισμὸν οἱ δημοδιδάσκαλοι καὶ νὰ ὑφίστανται τοιοῦτον οἱ διδάκτορες τῆς φιλοσοφικῆς σχολῆς; Διότι παραμένουσιν ἐν Ἀθήναις καὶ μεταβαίνουσιν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον; Παρακαλῶ νὰ ὑποβάλητε καὶ αὐτοὺς εἰς τὴν ἰδίαν δοκιμασίαν.

§526Λ. ΝΑΚΟΣ. Μεταξὺ τῶν ἄλλων προσόντων, διὰ τὴν θέσιν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, εἶναι καὶ τὸ προσὸν τῆς προϋπηρεσίας εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν. Νομίζω ὅτι ἅπαξ καὶ θέλομεν νὰ ἀνακαινίσωμεν, καὶ νὰ δημιουργήσωμέν τι νέον, πρῶτον τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ κάμωμεν εἶναι νὰ καταλύσωμεν ἐξ ὁλοκλήρου τὸ παρελθόν. Καὶ πρὸς τοῦτο ἀκριβῶς ἡ φράσις «οἱ ὑπηρετήσαντες ὡς τοιοῦτοι» πρέπει νὰ ἀποκλεισθῶσιν, ἂν δὲν ἔχωσι τὰ ἄλλα προσόντα τὰ ἀναγραφόμενα ἐν τῷ νόμῳ. Ἴσως μάλιστα διὰ τοὺς προϋπηρετήσαντας ὑπάρχει, λόγῳ τοῦ παρελθόντος, λόγος νὰ μὴ ἔχωσι προσόντα νὰ διορισθῶσι. Ἀλλ’ ἔστω. Ἐὰν ἔχωσι τὰ ἄλλα προσόντα οἱ προϋπηρετήσαντες, ἂν ἔχωσι δηλαδὴ ἀποδείξεις παιδαγωγικῶν σπουδῶν, ὀρθὸν καὶ δίκαιον εἶναι νὰ ἐπαναδιορισθῶσιν. Ἀλλὰ γνωρίζετε καλλίτερον, κ. Ὑπουργέ, παντὸς ἄλλου, ποῖα κατὰ τὸ παρελθὸν προσόντα παρεισέφρησαν εἰς τὸν κλάδον αὐτόν.

§527ΙΩ. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν εἶναι ἀπαραίτητον ἐπειδὴ προϋπηρέτησέ τις, νὰ διορισθῇ ἐπιθεωρητής. Εἶναι ἄλλοι οἱ ὁποῖοι ἀπεμακρύνθησαν, εἴτε διὰ λόγους προσωπικοὺς εἴτε διὰ λόγους οἰκογενειακούς, καὶ ζητοῦσι νὰ ἐπανέλθωσιν. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ὑπηρέτησαν ὡς ἐπιθεωρηταὶ καὶ ἔχουν παρόμοια προσόντα, διατί νὰ μὴ ἐπανέλθωσι;

§528Λ. ΝΑΚΟΣ. Τὸ σπουδαιότερον προσὸν εἶναι ἡ ἀπόδειξις περὶ τῶν παιδαγωγικῶν σπουδῶν. Εἶναι ἡ μόνη ἐγγύησις, διότι πρέπει νὰ δοθῇ νέα ὤθησις εἰς τὸν κλάδον αὐτόν. Τὴν ἐγγύησιν αὐτὴν τὴν καταργεῖτε διὰ τῆς ἐπανόδου εἰς τὴν ὑπηρεσίαν προσώπων, τὰ ὁποῖα μόνον προσὸν ἔχουσιν ὅτι προϋπηρέτησαν.

§529Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Πρόκειται περὶ ἐπιθεωρητῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Εἶμαι καθ’ ὅλα σύμφωνος ὅπως τεθῶσι τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα ἀναγράφονται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ προτίμησις εἰς τὰ προσόντα τῶν δημοδιδασκάλων, ἐφ’ ὅσον οὗτοι ἔχουσι παιδαγωγικὰς σπουδὰς καὶ ἑπομένως νὰ ἀλλάξῃ ἡ σειρὰ καὶ νὰ τεθῇ ἡ πρώτη δευτέρα καὶ ἡ δευτέρα πρώτη.

§530Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν ἔχει αὐτὴν τὴν ἔννοιαν.

§531Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ἐφ’ ὅσον θέλομεν ἐπιθεωρητὰς κατὰ προτίμησιν, πρέπει νὰ προτιμῶμεν τοὺς ἔχοντας παιδαγωγικὰς σπουδάς. Ἐν ᾗ περιπτώσει ἔχομεν ἕνα δημοδιδάσκαλον ἔχοντα παιδαγωγικὰς σπουδάς, καὶ ἐξ ἄλλου ἄλλον μὴ ἔχοντα τοιαύτας.

§532Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ προτιμήσωμεν ἄλλον παρὰ τὸν διδάκτορα.

§533Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Μίαν ἄλλην παρατήρησιν παρακαλῶ. Λέγεται ἐν τῷ ἄρθρῳ «μετὰ δοκιμασίαν ἐνώπιον τοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου».

§534Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἁπλῶς δοκιμασία· ὄχι διαγωνισμός.

§535Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐὰν θεωρῶνται διωρισμένοι οἱ ἤδη διατελοῦντες ἐπιθεωρηταί.

§536Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Θὰ θεωρηθῶσιν πεπαυμένοι, ἀλλὰ θὰ διορισθῶσιν ἐκ νέου ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ κριθῶσιν ἱκανοί.

§537Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ θὰ ἔλεγον ὅτι ἡ διάταξις εἶναι ἄσκοπος, διότι οἱ ὑπηρετοῦντες ἤδη εἴκοσι καὶ ἕξ ἐπιθεωρηταί, παραμένουσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν μετὰ εὐδόκιμον ἐν αὐτῇ δρᾶσιν μακρῶν ἐτῶν· ἀφοῦ ἀπεμακρύνθησαν οἱ ἀνίκανοι, οἱ μὴ ἔχοντες χαρακτῆρα, οἱ ἀμαθεῖς. Γνωρίζω ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι παραμένουσιν εἶναι οἱ ἱκανώτεροι πάντων, δὲν φαντάζομαι δὲ ὅτι ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ νέου νόμου θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εὑρεθῶσι καλλίτεροι καὶ ἀρτιώτερον μεμορφωμένοι. Δὰ τοῦτο θὰ προέτεινον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀναγνωρίσῃ τοὺς εἴκοσι ἕξ ἐπιθεωρητὰς τοὺς ὑπηρετοῦντας ἤδη, ὡς διατελοῦντας ἐν ὑπηρεσίᾳ.

§538Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ ὅτι θεωροῦνται αὐτοδικαίως πεπαυμένοι πόθεν ἐξάγεται;

§539Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Προστίθεται διάταξις λέγουσα· «Οἱ ἐν ὑπηρεσίᾳ διατελοῦντες δύνανται νὰ ἀναδιορισθῶσι καὶ ἂν ἄγωσι ἡλικίαν 45 ἐτῶν».

§540Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δηλαδὴ παύονται καὶ ἀναδιορίζονται.

§541Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Αὐτοί, οἱ ὁποῖοι διατελοῦσιν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, θὰ κριθῶσιν ἐπιεικέστατα.

§542Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ εὑρεθῶσι νὰ εἶναι οἱ ἱκανώτεροι, διότι ὑπηρέτησαν ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν· διατί λοιπὸν δὲν μονιμοποιοῦνται;

§543Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θέλω νὰ μοὶ εἴπητε ἂν ὑπάρχῃ τις λόγος νὰ παυθῶσιν. Θέλετε νὰ κάμητε ἐκκαθάρισιν;

§544Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐπιθυμῶ ὅπως τὸ συμβούλιον ἀφεθῇ ἐλεύθερον καὶ ἐκλέξῃ τὰ ὄργανα τῆς ὑπηρεσίας του. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ δεσμεύσω αὐτὸ δι’ εἴκοσι καὶ ἕξ ἀνθρώπων. Ἐὰν ὑπάρχωσι μεταξὺ αὐτῶν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι, κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ συμβουλίου, πρέπει νὰ ἀποχωρήσωσι, πρέπει τὸ συμβούλιον νὰ εἶναι ἐλεύθερον νὰ τοὺς ἀπολύσῃ.

§545Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ σήμερον ὑπάρχουν συμβούλια καὶ ἔχουν διορισθῆ ἐπὶ τῇ βάσει γνωμοδοτήσεως τῶν συμβουλίων καὶ ἐξετάσεων. Ἐὰν θέλωμεν δι’ ἑνὸς νομοθετήματος νὰ θέσωμεν ἐκτὸς ὑπηρεσίας ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν ἐπὶ μακρὸν εἰς ἕνα κλάδον, νομίζω, ὅτι πράττομεν μεγάλην ἀδικίαν.

§546Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὲ πληροφορήσῃ ἂν οἱ διδάσκαλοι, οἱ ὁποῖοι διωρίσθησαν ὡς ἐπιθεωρηταὶ εἰς τὰς νέας χώρας, θὰ ὑποστῶσι τὸν διαγωνισμόν.

§547Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μάλιστα. Οὐδὲν προσὸν ἀπέκτησαν ἐξ αὐτοῦ.

§548Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐν τῷ νομοσχεδίῳ σας ἀναγράφεται ὅτι προάγονται εἰς ἐπιθεωρητὰς «οἱ δημοδιδάσκαλοι ἔχοντες δεκαετῆ ὑπηρεσίαν μετὰ διαγωνισμὸν ἐνώπιον τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου κλπ.» Διὰ τοὺς δημοδιδασκάλους ζητεῖτε τὸν διαγωνισμὸν καὶ δεκαετῆ ὑπηρεσίαν. Δὲν φρονεῖτε ὅτι μεταξὺ τῶν δημοδιδασκάλων θὰ ὑπάρχωσι πολλοὶ ἱκανοί, οἱ ὁποῖοι ὅμως δὲν θὰ ἔχωσι δεκαετῆ ὑπηρεσίαν, καὶ ὅτι διὰ νὰ κερδίσῃ αὐτοὺς ἡ ὑπηρεσία πρέπει νὰ ἐλαττώσητε τὸν χρόνον; Δὲν ἔχετε νὰ φοβηθῆτε τίποτε. Οἱ ἱκανοὶ θὰ χωρήσουν πρὸς τὰ πρόσω.

§549Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἡ γνώμη ὅλων εἶναι ὅτι κάτω τῶν δέκα ἐτῶν δὲν πρέπει νὰ κατέλθωμεν.

§550Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι ἀπαντῶντες εἰς τὸν κ. Τσαλδάρην, εἴπετε ὅτι παύονται ὅσοι ὑπηρετοῦν ὡς ἐπιθεωρηταί. Νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι ἀδίκημα κατὰ 26 ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι εἰσῆλθον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἐπιθεωρητῶν κατόπιν διαγωνισμοῦ. Δὲν φρονῶ ὅτι εἶναι δίκαιον καὶ ὀρθὸν δι’ ἑνὸς νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν ἤδη, καὶ τὸ ὁποῖον βιαζόμεθα νὰ καταστήσωμεν νόμον τοῦ Κράτους, νὰ καρατομήσωμεν εἴκοσι ἕξ τιμίους οἰκογενειάρχας.

§551Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ μονιμότης εὗρε τὸ ἀντιφάρμακον.

§552Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἀπορῶ πῶς ὁ κ. Ὑπουργός, ἐνῷ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἔλαβε πρόνοιαν, ὄχι μόνον νὰ διατηρήσῃ τὸ διδακτικὸν προσωπικὸν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, ἀλλὰ καὶ πρόνοιαν νὰ προαγάγῃ αὐτό, ὀνομάζων καθηγητὰς αʹ καὶ βʹ τάξεως ἀνθρώπους προερχομένους, ὄχι ἐκ τοῦ Πανεπιστημίου, ἀλλὰ ἀπὸ ἐπιτροπάς, πρώην βοηθοὺς ἑλληνικῶν σχολείων, δείκνυται τόσον σκληρὸς προκειμένου περὶ εἴκοσι καὶ ἕξ ἐπιθεωρητῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν πιστεύω νὰ ἠστόχησαν μέχρι τοῦδε εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων των, διότι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προήρχοντο ἐκ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κατέστησαν ἴσως ἀνίκανοι εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων των, ἀπεχώρησαν τῆς ὑπηρεσίας. Οἱ περισσότεροι τῶν νῦν ἐπιθεωρητῶν προέρχονται ἐκ τῶν δημοδιδασκάλων καὶ προέρχονται ἐκ διαγωνισμοῦ. Δὲν βλέπω διατί νὰ δώσητε τὸ δικαίωμα νὰ κριθῶσι καὶ πάλιν ἀπὸ τὸ Συμβούλιον ἐπιθεωρηταὶ ἱκανώτατοι λαβόντες τὴν θέσιν των διὰ διαγωνισμοῦ. Ἐὰν τυχὸν ὑπάρχωσιν ἐπιθεωρηταὶ θέλοντες ν’ ἀποχωρήσωσι τῆς ὑπηρεσίας δώσατε τὸ δικαίωμα ν’ ἀποχωρῶσι τῆς ὑπηρεσίας οὗτοι δι’ ἁπλῆς δηλώσεως αὐτῶν. Εἶναι ὅμως ἄδικον ἐξ αἰτίας ὀλίγων τυχὸν ἀνικάνων, ν’ ἀποπέμψητε διὰ τῆς διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐπιθεωρητὰς ἱκανωτάτους, τῶν ὁποίων ὁ ἀναδιορισμὸς θὰ ἐξαρτηθῇ ἐκ πολλῶν περιστάσεων.

§553Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Διατὶ λαμβάνετε ὡς βάσιν ὅτι θὰ ἀπομακρυνθῶσι; Δύναμαι νὰ κάμω τὴν στιγμὴν ταύτην τὴν δήλωσιν ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Ὅταν ἀνατίθεται ἡ κρίσις εἰς τὸ συμβούλιον, τὸ ὁποῖον θὰ διευθύνῃ αὐτὸν τὸν κλάδον, διατί δὲν ἀφήνετε νὰ ὑποστῶσιν μίαν δοκιμασίαν τοιαύτην, διότι τὸ ἔργον τοῦ ἐπιθεωρητοῦ εἶναι σοβαρώτατον καὶ ἐκ τῆς ἐπιτυχοῦς ἐκλογῆς τῶν προσώπων ἐξαρτᾶται ἡ βελτίωσις τοῦ κλάδου.

§554Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Μάλιστα, ἀλλ’ ἐλησμονήσατε ὅτι ὑπερέβησαν τὸ 45 ἔτος τῆς ἡλικίας των οἱ περισσότεροι καὶ δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ὑποστοῦν τοιαύτην κρίσιν;

§555Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Διώρθωσα αὐτό. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 13, 14, 15 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 16).

§556Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 16 ἐδάφ. δʹ «γενικοὶ ἐπιθεωρηταὶ διορίζονται οἱ ἔχοντες δεκαετῆ ὑπηρεσίαν καθηγητοῦ αʹ τάξεως κλπ.» αὐτοὶ ἔχουσι κατώτερα προσόντα τῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, διότι δι’ ἐκείνους ἀπαιτεῖται παιδαγωγικὴ μόρφωσις, ἐνῷ οἱ οὕτω διοριζόμενοι γενικοὶ ἐπιθεωρηταὶ οἵτινες θὰ κρίνωσι περὶ αὐτῶν, θὰ ἔχωσι κατώτερα προσόντα. Δὲν γνωρίζω πῶς θὰ συμβιβάσητε τὰς δύο ἀντικειμένας αὐτὰς διατάξεις.

§557ΙΩ. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἀφοῦ αὐτοὶ διορίζονται σύμβουλοι διατί νὰ μὴ δύνανται νὰ διορισθῶσιν ἐπιθεωρηταί;

§558Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Καταβιβάζετε πολὺ τὰ προσόντα αὐτῶν.

§559Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μεταξὺ αὐτῶν εἶναι δύο οἱ κράτιστοι.

§560Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Προσθέσατε τότε «οἱ ἔχοντες ἐγνωσμένην παιδαγωγικὴν μόρφωσιν.

§561ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 16 παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 17, 18, 19). Ἄρθρον 20 (ἀναγινώσκεται).

§562Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὸ ἄρθρον 20 θὰ τροποποιηθῇ συμφώνως πρὸς τὴν ἄλλην τροπολογίαν.

§563ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δώσατε παρακαλῶ, τὴν τροπολογίαν.

§564Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μάλιστα.

§565ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 20 ὡς ἐτροποποιήθη παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 21, 22, 23). Ἄρθρον 24 (ἀναγινώσκεται).

§566Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Θὰ δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν κύριε Ὑπουργέ;

§567Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μάλιστα. Νὰ τεθῇ, κύριε Πρόεδρε, «τῶν διδασκάλων...».

§568ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 24 ὡς ἐτροποποιήθη παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 25 καὶ 26). Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως σώματος στρατιωτικῆς ἐπιμελητεία,» (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1, 2, 3, 4). Ἄρθρα 5 (ἀναγινώσκεται).

§569Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Οἱ λοχαγοὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνωσιν εἰς τὸ σῶμα;

§570ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτοὶ ἔχουσι δικαίωμα νὰ γίνωσι ταγματάρχαι. Εἶναι σαφὲς τὸ πρᾶγμα. Προτείνω, κύριοι Βουλευταί, νὰ ἀντικατασταθῇ τὸ ἄρθρ. 5 διὰ τῆς τροπολογίας, ἡ ὁποία διενεμήθη τὴν ἑσπέραν ταύτην, ἐχούσης οὕτω· «Κατὰ τὴν πρώτην σύστασιν τοῦ σώματος τῆς ἐπιμελητείας οἱ βαθμοφόροι, ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ταγματάρχου καὶ ἄνω, λαμβάνονται ἐκ τῶν βαθμοφόρων τῶν ὅπλων καὶ τοῦ οἰκονομικοῦ σώματος». Οὗτοι μετατιθέμενοι εἰς τὸ σῶμα τῆς ἐπιμελητείας, λαμβάνουσιν ἐν αὐτῷ τὸν ἀμέσως ἀνώτερον βαθμόν, ἐὰν συνεπλήρωσαν ἤδη ἔτος ὑπηρεσίας ἐν τῷ τελευταίῳ βαθμῷ ὃν ἔφερον ἐν τῷ ὅπλῳ ἢ σώματι ἐξ οὗ μετετέθησαν ἢ προάγονται, ὑπαρχούσης κενῆς θέσεως, εἰς τὸν ἀμέσως ἀνώτερον βαθμόν, εὐθὺς ὡς συμπληρώσωσι τὸ ἔτος τοῦτο, συνυπολογιζομένης τῆς τοῦ τελευταίου βαθμοῦ ὑπηρεσίας των ἔν τε τῷ ὅπλῳ ἢ σώματι ἐξ οὗ μετετέθησαν εἰς τὸ σῶμα τῆς ἐπιμελητείας καὶ ἐν τῷ τελευταίῳ τούτῳ. Δὲν δικαιοῦνται ἐν τούτοις νὰ τύχωσι τοῦ ἀμέσως ἀνωτέρου βαθμοῦ, οἱ μὴ ἔχοντες συμπεπληρωμένην ὀκταετῆ τοὐλάχιστον ὑπηρεσίαν ἀξιωματικοί. Οἱ δὲ λοχαγοὶ τῆς ἐπιμελητείας λαμβάνονται· 1) μεταξὺ τῶν λοχαγῶν τῶν ὅπλων καὶ τοῦ οἰκονομικοῦ σώματος, τῶν μὴ συμπληρωσάντων ἔτος ὑπηρεσίας εἰς τὸν βαθμόν των, δικαιουμένων καὶ τούτων εἰς προαγωγήν, ὑπαρχούσης κενῆς θέσεως, ἅμα συμπληρώσωσιν ἐν τῷ βαθμῷ τοῦ λοχαγοῦ ἔτος ὑπηρεσίας· καὶ 2) μεταξὺ τῶν ὑπολοχαγῶν τῶν ὅπλων καὶ τοῦ οἰκονομικοῦ τῶν συμπληρωσάντων δύο ἐτῶν ὑπηρεσίαν ἐν τῷ βαθμῷ τοῦ ὑπολοχαγοῦ.»

§571ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5 ὡς ἐτροποποιήθη παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§572Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἀνομολογῶ τὴν ἀνάγκην τῆς συστάσεως τοῦ σώματος τῆς ἐπιμελητείας διὰ τὴν γενικωτέραν κατεύθυνσιν τῶν καθ’ ἡμᾶς στρατιωτικῶν πραγμάτων ἐν τῇ νέᾳ συστάσει καὶ τῇ νέᾳ ὀργανώσει τοῦ στρατοῦ μετὰ τὴν αὔξησιν τῆς χώρας. Καὶ ἀνευρίσκω ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει ὅλην τὴν βάσιν τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ σώματος τούτου. Ἀνευρίσκω δ’ ἐπίσης ὅτι διὰ νὰ ἐπιτελέσῃ τὴν ὑψίστην αὐτοῦ ἀποστολὴν τὸ σῶμα τοῦτο, ἔχει ἀνάγκην ὄχι μόνον τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ οἰκονομικοῦ σώματος, οἵτινες μέχρι τοῦδε ἦσαν ἐντεταλμένοι διὰ τὴν διαχείρησιν καὶ διεξαγωγὴν τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ καὶ ἄλλων ἀξιωματικῶν τῶν τεχνικῶν ὅπλων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν εἰδικωτέρας γνώσεις, προκειμένου διὰ τὴν μεγάλην συγκέντρωσιν τοῦ στρατοῦ νὰ καταρτίζωσιν τὰς εἰδικὰς ἐκείνας μελέτας, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων θὰ γίνεται ὁ ἐπισιτισμὸς καὶ αἱ διάφοροι ἄλλαι ὑπηρεσίαι αἱ χρησιμώτεραι διὰ τὴν ὅλην κατεύθυνσιν τῶν στρατιωτικῶν ἡμῶν πραγμάτων. Ἐν ἄλλοις λόγοις εἶναι ἀπαραίτητοι οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι ἐν τῷ σώματι τούτῳ, τὸ ὁποῖον μέλλει νὰ χρησιμοποιηθῇ ὡς ἡ οἰκοκυρὰ ἐν τῇ οἰκογενείᾳ καὶ διὰ τοῦτο ἐκρίθη σκόπιμον ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἵνα εἰς τὸ σῶμα αὐτὸ συμπεριληφθῶσιν καὶ ἀξιωματικοὶ τοῦ οἰκονομικοῦ σώματος, οἵτινες ὡς ἐκ τῶν ἰδιαιτέρων γνώσεων καὶ τῆς πείρας αὐτῶν εἶναι χρησιμώτατοι, ἵνα ἀποτελεσθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν τελειότερος ὀργανισμός. Τὴν γνώμην ἰδίᾳ ὅτι δέον νὰ συμπεριληφθῶσιν καὶ ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ ἐκ τῶν ὅπλων τῶν τεχνικῶν, ἐσχημάτισαν ὡς ἐκ τῶν καρπῶν τοὺς ὁποίους ἀπέδωκεν ἡ μετόπισθεν ὑπηρεσία, ἐν τῇ ὁποίᾳ πολλοὶ ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ τῶν τεχνικῶν ὅπλων εἰργάσθησαν. Θὰ ἦτο ὅμως μεγίστη ἀδικία, προκειμένου νὰ ληφθῶσιν ἀξιωματικοὶ τοῦ οἰκονομικοῦ, οἵτινες λόγῳ τῶν ἰδιαιτέρων γνώσεών των προσήνεγκον σημαντικὰς κατὰ τὸν πόλεμον ὑπηρεσίας ἐν τῇ μετόπισθεν ὑπηρεσίᾳ, διότι αὐτοὶ ἦσαν οἱ συντελεσταὶ οἱ κύριοι τῆς διεξαγωγῆς ταύτης τῆς ὑπηρεσίας, πρὸς ἐπιτυχίαν τῶν πολεμικῶν ἡμῶν ἐπιχειρήσεων, θὰ ἦτο, λέγω, μία μεγίστη ἀδικία ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὸ καταρτιζόμενον σῶμα, μόνον ἀξιωματικοὶ ἀνώτεροι τοῦ ταγματάρχου.

§573ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἔχετε ὑπ’ ὄψει τὴν τροπολογίαν;

§574Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Τὴν ἔχω, κ. Πρόεδρε, καὶ διὰ τοῦτο ἀκριβῶς λέγω ὅτι δὲν εἶναι σκόπιμος ἡ τροπολογία αὕτη. Σκοπιμώτερον ἤθελεν εἶσθαι νὰ μείνῃ ὡς εἶχεν ἐν ἀρχῇ τὸ νομοσχέδιον, διότι οἱ ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ταγματάρχου καὶ ἄνω ἀξιωματικοὶ τοῦ οἰκονομικοῦ σώματος, δὲν ἐξῆλθον ἔτι τῶν σχολῶν, ἐνῷ οἱ κατώτεροι προσήνεγκαν μεγάλας ὑπηρεσίας πρὸς διεξαγωγὴν τῆς μετόπισθεν ὑπηρεσίας.

§575Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶσθε κατὰ τῆς προσλήψεως ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν;

§576Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Μάλιστα, διότι ἡ ἐπιμελητεία ἔχει σπουδαιοτάτην ἀποστολήν, τὴν κυριωτέραν εἰς τὸν στρατιωτικὸν ὀργανισμὸν καὶ φρονῶ ὅτι ἐν τῷ σώματι αὐτῷ δέον νὰ περιληφθῶσιν ὅσον τὸ δυνατὸν οἱ ἀρτιώτερον κατηρτισμένοι ἀξιωματικοί. Οὐδένα κατηγορῶ. Ὅλοι εἶναι καλοὶ καὶ ἔντιμοι καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ ἀποδώσῃ εἰς αὐτοὺς οἵαν δήποτε μομφήν. Ὅλοι ἀναγνωρίζομεν τὰς προσενεχθείσας ὑπηρεσίας ὑπὸ τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ οἰκονομικοῦ σώματος, ἀλλὰ τὸ σῶμα τοῦτο δέον νὰ ἀπαρτίζηται ἐκ προσώπων ἐχόντων εἰδικωτέρας γνώσεις, οὐ μόνον οἰκονομικὰς, διότι δὲν θεωρῶ προσὸν σπουδαῖον νὰ ἔχῃ μόνον οἰκονομικὰς γνώσεις ὁ ἀξιωματικὸς τοῦ σώματος τῆς ἐπιμελητείας, ἀλλὰ καὶ γνώσεις τεχνικὰς καὶ ἐπιστημονικὰς, καθότι ἐν περιπτώσει γενικωτέρας συγκεντρώσεως τοῦ στρατοῦ δὲν θὰ χρειασθῶσι μόνον αἱ οἰκονομικαὶ γνώσεις. Ἤθελον λοιπὸν νὰ εἴπω ὅτι καλῶς ἔχει τὸ νομοσχέδιον ὡς ὑπεβλήθη, ἀλλὰ παρατηρῶ ὅτι ἐκ τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν πρέπει νὰ περιληφθῶσιν οἱ κάτω τοῦ βαθμοῦ τοῦ ταγματάρχου, οἱ ὁποῖοι μὲ τὴν νεωτέραν κατεύθυνσιν ἐν τῇ στρατιωτικῇ Σχολῇ, εἰς τὴν ὁποίαν ἐξεπαιδεύθησαν, μὲ τὴν ἐξάσκησιν καὶ τὴν φιλοτιμίαν τὴν ὁποίαν ἔχουσι, θὰ ἔχωσιν ὅλην τὴν ὄρεξιν νὰ ἐργασθῶσιν ἐπωφελέστερον. Ἤθελον λοιπὸν συστήσει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ μείνῃ εἰς τὸ πρῶτον σχέδιον καὶ νὰ περιλάβῃ ἀξιωματικοὺς τοῦ οἰκονομικοῦ ἐκ τῶν νεωτέρων βαθμῶν, μέχρι τοῦ ταγματάρχου, νὰ ἐκφρασθῇ δὲ εἰς τοὺς ἄνω τοῦ ταγματάρχου ἀξιωματικοὺς ἡ εὐαρέσκεια ὅτι ἀρκετὰ ὑπηρέτησαν τὴν πατρίδα.

§577Δ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Συντόμευσέ το ὀλίγον.

§578Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Δὲν σᾶς ἀπησχόλησα ποτέ, κ. Συνάδελφε. Τουναντίον, σπανιώτατα ὁμιλῶ, ὁσάκις δὲ ὁμιλῶ δὲν πράττω τοῦτο ἁπλῶς διὰ νὰ ἀπασχολῶ τὴν Βουλὴν, ἀλλ’ ἵνα ὑποδείξω τί τὸ χρήσιμον κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, τὴν ὁποίαν ἐγὼ τοὐλάχιστον ἔχω. Ἴσως τινὲς ἐξ ὑμῶν νὰ ἔχητε ἀντιθέτους γνώμας, ἀλλὰ δύνασθε ἐρχόμενοι εἰς τὸ βῆμα νὰ ἀνακοινώσητε ταύτας. Ἐγὼ θεωρῶ ὅτι οἱ ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ δὲν θὰ εἶναι χρήσιμοι ἐν τῷ καταρτιζομένῳ σώματι.

§579Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ἔχουσι πολλὴν πεῖραν.

§580Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Δὲν ἀρκεῖ αὕτη διὰ τὸ σῶμα τῆς ἐπιμελητείας. Οἱ κατώτεροι ἀξιωματικοί, μεθ’ ὅσα εἶπον, δύνανται νὰ ἔχωσι σπουδαιοτάτην ἀποστολὴν εἰς τὸ σῶμα καὶ διὰ τοῦτο ὑποβάλλω τὴν παρατήρησιν, ὅπως μὴ περιορισθῇ ὁ ἀριθμός, ἐντὸς τοῦ ὁποίου θὰ περιστραφῇ ἡ ἐκλογὴ τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας. Νὰ μὴ τεθῇ τὸ ὅριον τοῦ ἑνὸς ἔτους τῆς ὑπηρεσίας διὰ τὴν διοίκησιν τοῦ λοχαγοῦ, διότι οἱ ἔχοντες ὑπηρεσίαν ἑνὸς ἔτους λοχαγοὶ ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ οἰκονομικοῦ, εἶναι περίπου εἴκοσιν, ἐνῷ οἱ ἄλλοι, οἱ ἑπόμενοι, ἐξ ὧν δύναται νὰ γίνῃ ἡ ἐκλογὴ εἶναι πλέον τῶν 45· προήχθησαν οὗτοι τὸν Μάϊον καὶ ἀρκετὰς προσήνεγκαν εἰς τὸν στρατὸν ὑπηρεσίας.

§581ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δίδει εἰς αὐτοὺς τὸ νομοσχέδιον τὸ δικαίωμα νὰ προαχθῶσι τὸν Μάϊον ἐφάπαξ. Ἐὰν ψηφισθῇ καὶ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὰς 15 Ἀπριλίου τὸ νομοσχέδιον, καὶ δὲν ἔχουσι συμπληρώσει τὸν χρόνον, δύνανται νὰ συμπεριληφθῶσι μὲ τὸν βαθμὸν αὐτόν. ὅταν δὲ ἔλθῃ ὁ Μάϊος, θὰ προβιβασθῶσι.

§582Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ἐὰν δὲν γίνωσι;

§583ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τότε θὰ προσπαθήσουν νὰ καταλάβουν τὰς ἐπάνω θέσεις, ὥστε νὰ δύνανται νὰ προαχθῶσιν.

§584Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Τότε ἤθελον ἐρωτήσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἀφοῦ διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καταργεῖται τὸ σῶμα τὸ οἰκονομικόν, τίνας σκέψεις ἔλαβεν ἡ ὑπηρεσία περὶ τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν;

§585ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Προσεχῶς θὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον περὶ αὐτῶν.

§586Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Περὶ καταργήσεως τοῦ σώματος;

§587ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα.

§588Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Καὶ τότε οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ θὰ ἀποστρατευθῶσιν. Ναὶ ἢ ὄχι;

§589ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὅταν θὰ συζητηθῶσι τὰ σχετικὰ νομοσχέδια τότε θὰ ἴδητε.

§590Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπητε τώρα τὴν γνώμην σας;

§591ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὀφείλω νὰ δίδω λόγον διὰ τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα συζητοῦμεν, ὄχι διὰ τὰς σκέψεις μου. Μάλιστα γίνεται κατάχρησίς τις ἀνακοινώσεων περὶ τοῦ τίνα νομοσχέδια σκέπτονται νὰ ὑποβάλωσιν οἱ κύριοι Ὑπουργοί. Δὲν ἔχει ὑποχρέωσιν ὁ Ὑπουργὸς νὰ λέγῃ ἑκάστοτε τί σκέπτεται νὰ κάμῃ.

§592Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Θὰ ἐνόμιζον, κ. Πρόεδρε, ἀφοῦ ἅπαξ ἐσχηματίσατε τὴν γνώμην περὶ τοῦ τί δέον γενέσθαι, μετὰ τὴν κατάργησιν τοῦ σώματος τοῦ οἰκονομικοῦ, ὅτι δὲν θὰ σᾶς ἔκαμε κόπον νὰ μᾶς εἴπητε τί θὰ πράξητε.

§593ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ ὥρα αὐτὴ εἶναι κατάλληλος.

§594Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Φρονῶ, λοιπόν, ὅτι δικαιότατον θὰ ἦτο ν’ ἀπεσύρετο ἡ τροπολογία ἡ ὑποβληθεῖσα σήμερον καὶ νὰ ἔμενε τὸ νομοσχέδιον ὡς εἶχεν ἀρχικῶς.

§595Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὁ λόγος τῆς συστάσεως ἰδιαιτέρου σώματος ἐπιμελητείας, δὲν φαίνεται εἰς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ἐὰν δὲ δὲν εἴχομεν ψηφίσει τὸ ἄλλο νομοσχέδιον περὶ τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας, δὲν θὰ ἔβλεπον ποῖος λόγος ὑπηγόρευσεν τὴν σύστασιν τοῦ σώματος τούτου. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐκείνῳ εἴδομεν ὅτι τίθενται ἀρχαί τινες ὀρθαί, ὅπως καὶ τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἐξετέλουν οἱ ἀποτελοῦντες τὸ οἰκονομικὸν σῶμα, χωρισθῶσιν· ὅπως ἑπομένως ἡ προμήθεια, ἡ διαχείρισις καὶ ὁ ἔλεγχος, αἱ τρεῖς διάφοροι κατηγορίαι τοῦ συνόλου τῶν καθηκόντων τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν, ἐκτελῶνται κατὰ τρόπον ὥστε νὰ ἐξασφαλίζωνται περισσότερον τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου. Ἀλλ’ ὅλοι αὐτοὶ οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ἐξήγοντο ἀπὸ τῆς ἐκθέσεως τοῦ νομοσχεδίου, δὲν ἐφαίνοντο οὔτε εἰς τὸ ἓν νομοσχέδιον οὔτε καὶ εἰς τὸ ἄλλο. Ἀναμφιβόλως, εὐχῆς ἔργον εἶναι ὅπως τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐνεργοῦν τὴν προμήθειαν ὑλικοῦ νὰ μὴ εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐχρησιμοποίουν τὸ ὑλικὸν τοῦτο καὶ νὰ μὴ εἶναι ἐπίσης τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἐξελέγχουν τὴν καλὴν διαχείρισιν. Ὁ προμηθεύων ὑλικόν τι, ἐὰν ὁ ἴδιος τὸ διαχειρισθῇ, εἰς οὐδένα ἔχει νὰ δώσῃ λόγον ἐὰν ἡ προμήθεια εἶναι ἢ δὲν εἶναι καλή. Ἐὰν ἡ διαχείρισις γίνῃ παρ’ ἄλλων προσώπων, ἐπίσης. Λογοδοτεῖ ὁ εἷς κλάδος εἰς τὸν ἄλλον, ἐὰν δὲ τὰ πρόσωπα προέρχωνται ἐκ τῆς αὐτῆς κατηγορίας, εἶναι δυνατὸν ὁ ἐλεγχόμενος τὴν μίαν ἡμέραν νὰ εἶναι ἐλέγχων τὴν ἑπομένην. Ἡ τοιαύτη ἀλλαγὴ τῶν καθηκόντων συνάπτει δεσμούς, εἰς τρόπον ὥστε νὰ δύναται κανεὶς τὰ ἴδια λάθη νὰ καλύπτῃ, μεταβαλλόμενος εἰς ἐλεγκτὴν ἢ τὸ τοιοῦτον ἐὰν γίνηται δι’ ἄτομα ἀνήκοντα εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν, τὸ κακῶς ἐννοούμενον esprit de corps δύναται νὰ χρησιμεύῃ ὅπως καλύπτωνται πολλὰ ἐλαττώματα. Ἐπεθύμουν, ἰδὼν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ περὶ συστάσεως ἐπιμελητείας, τὸ ὁποῖον ἐκ πρώτης ὄψεως κάμνει ἀρίστην ἐντύπωσιν, νὰ ἔβλεπον τοὺς λόγους οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν αὐτό. Δυστυχῶς δὲν τοὺς βλέπω. Καὶ ἡ δήλωσις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν περὶ τῆς τύχης τοῦ οἰκονομικοῦ σώματος, προσθέτει ἄλλην μίαν ἀμφιβολίαν περὶ τῆς χρησιμότητος καὶ περὶ τῶν λόγων, οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὴν σύστασιν τοῦ σώματος. Ὑποθέτω ὅτι διὰ νὰ συντάξητε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸ νομοσχέδιον ὑπάρχει εἷς λόγος· ὅτι τὸ ὑπάρχον προσωπικὸν εἶναι ἀνεπαρκὲς ὅπως ἀνταποκριθῇ ἀπὸ ἀπόψεως ποσοῦ εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ αὐξηθέντος στρατοῦ, καὶ ἴσως καὶ ἀπὸ ἀπόψεως γνώσεως, ὅπως ἐδείχθη ἐκ τῶν τελευταίων δύο πολέμων. Ἀναμφιβόλως τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἐξετέλουν οἱ οἰκονομικοὶ ἀξιωματικοί, δὲν ἦσαν ἐπαρκῆ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἐπιμελητείας. Ἀλλ’ καθ’ ὃν τρόπον ζητεῖται νὰ ἀναπληρωθῇ τὸ κενὸν αὐτό, καθ’ ὃν τρόπον ζητεῖται ἡ σύστασις τοῦ σώματος, δὲν βλέπω πῶς τὸ κακὸν αὐτὸ δύναται νὰ θεραπευθῇ. Ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου βλέπω, ὅτι ἀπαλλάττεται τῆς ὑπηρεσίας τὸ σῶμα αὐτὸ καὶ λαμβάνονται ἀξιωματικοὶ ἐκ τῶν μαχίμων, οἵτινες ζῶντες ἐν τῷ στρατεύματι, γνωρίζουσιν ὅλας τὰς ἀνάγκας αὐτῶν. Νομίζω ὅτι ἡ γνῶσις τῶν ἀναγκῶν τοῦ στρατεύματος, οὐδόλως ἀποτελεῖ στοιχεῖον πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων τοῦ σώματος τῆς ἐπιμελητείας, συμβαίνει δὲ καὶ τὸ παράδοξον νὰ λαμβάνωσι καὶ τὸν ἀμέσως ἀνώτερον βαθμὸν οἱ καλούμενοι ἐκ τῶν μαχίμων σωμάτων. Φοβοῦμαι μήπως, διὰ τῆς συστάσεως τοῦ σώματος, ἀφαιρέσωμεν ἱκανοὺς ἀνωτέρους μαχίμους ἀξιωματικούς. Κακοὺς ἐπιμελητὰς δὲν ἔχομεν, τὰ δὲ στελέχη τοῦ στρατοῦ ηὐξήθησαν κατὰ πολύ, ὥστε δὲν ἔπρεπε νὰ σκεφθῶμεν νὰ χρησιμοποιήσωμεν ἀνωτέρους ἀξιωματικούς, ἵνα μὴ δίδωσι βάρος εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Ἀναμφιβόλως οἱ ὑπάρχοντες ἀξιωματικοὶ μὲ τὰ τεσσαράκοντα τρία συντάγματα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν, δύνανται νὰ δικαιολογηθῶσι, διότι δύνανται νὰ ἐκτελῶσι διάφορα καθήκοντα, εἴτε στρατοδίκου εἴτε τοποθετούμενοι ἐν στρατολογικοῖς γραφείοις εἴτε ἐν συμβουλίοις, ὥστε νὰ μὴ ἦναι περιττοί. Προσόντα νομίζω, ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἔχωσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μέχρι ἡλικίας 40–50 ἐτῶν, ἐξετέλεσαν καθήκοντα μακρὰν παντὸς γραφείου καὶ μακρὰν πάσης λογιστικῆς ἐργασίας, ἡ ὁποία εἶναι συναφὴς πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων τῆς ὑπηρεσίας. Ἀναμφιβόλως, εἰς γενικὰς θέσεις ἐὰν μείνωσιν οἱ στρατιωτικοὶ αὐτοί, εἶναι ἀπαραίτητοι ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν κινητοποίησιν τῶν σωμάτων. Ἀλλὰ καὶ ὁ τρόπος τῆς συστάσεως, ὡς γίνεται, καὶ μετὰ τὴν τροποποίησιν, δεικνύει ὅτι, εἴτε γίνωσιν οἰκονομικοὶ εἴτε γίνωσιν στρατιωτικοί, θεωροῦνται ἴσοι εἰς τὸν σχηματισμὸν τοῦ σώματος. Ἐπειδὴ δὲ οὐδεμία διάκρισις θὰ ὑπάρχῃ εἰς τοὺς ἀξιωματικούς, ὑποτίθεται ὅτι καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ εἶναι ἱκανοὶ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν αὐτῶν καθηκόντων, διότι ἡ ὑπηρεσία δὲν θὰ δύναται νὰ κάμῃ τὴν διάκρισιν, ὅπως χρησιμοποιήσῃ τοὺς μὲν εἰς ὡρισμένα καθήκοντα, τοὺς δὲ εἰς ἄλλα. Ὑποθέτω ὅτι λόγῳ τῆς ὑπάρξεως τοῦ σώματος, καὶ αὐξήσεως, ἡ ὁποία δὲν ἐκρίθη ὀρθόν, ἴσως ὄχι κακῶς, νὰ δοθῇ ὁλόκληρος εἰς τὸ οἰκονομικὸν σῶμα, ἐπενοήθη ὁ τρόπος τῆς συστάσεως τοῦ σώματος τῆς ἐπιμελητείας. Καὶ ἐπειδὴ ἐκρίθη ὅτι ἡ τοποθέτησις ἐν αὐτῷ μαχίμων ἀξιωματικῶν συνδέεται μέ τινα, οὕτως εἰπεῖν, ὑποτίμησιν, πρὸς ἱκανοποίησιν αὐτῶν, ἐτέθη ἡ διάταξις, ὅπως μετατίθενται εἰς τὸ συνιστώμενον σῶμα μὲ ἕνα ἀνώτερον βαθμόν. Ἀλλ’ ἀκριβῶς ὅλοι αὐτοὶ οἱ λόγοι δὲν συνηγοροῦσιν εἰς τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον βεβαίως προτίθεται ἡ σύστασις ἑνὸς σώματος ἐπιμελητείας. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ μεταβῶσιν εἰς αὐτό, ἐφ’ ὅσον ὑποτίθεται ὅτι θὰ ἐκτελῶσι καθήκοντα μικροτέρας ἀξίας ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐξετέλουν μέχρι τοῦδε, βεβαίως δὲν θὰ ἔχωσι τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν εἶχον καίτοι θὰ ἔχωσι καὶ ἀνώτερον βαθμόν. Ἀναμφιβόλως δὲ οὕτως θὰ ἐκληφθῇ τὸ σῶμα τοῦτο, διότι δὲν δύναμαι νὰ φαντασθῶ, ὅτι οἱ καλλίτεροι θὰ σπεύσωσι νὰ ἀφήσωσι τὸν κλάδον τῶν μαχίμων, εἰς ὃν ἀνήκουσι, ἵνα μετατεθῶσιν εἰς τὸ ἕτερον σῶμα. Ἐὰν ἦσαν ἰσότιμοι, βεβαίως θὰ προεκάλουν τὴν μετάθεσιν, ἀλλ’ ἡ ἀπονομὴ ἀνωτέρου βαθμοῦ ἀποδεικνύει ὅτι θὰ ὑπάρχῃ ἡ ἰδέα, ὅτι τὸ σῶμα τοῦτο δὲν θὰ εἶναι ἰσότιμον πρὸς τὸ σῶμα τῶν μαχίμων. Τοῦτο μὲ κάμνει νὰ ὑποθέτω ὅτι ἡ διάταξις αὕτη τίθεται ἵνα στοιχεῖα τινά, τὰ ὁποῖα δὲν παρέχουσιν ἐμπιστοσύνην εἰς τὸ στράτευμα ἀπομακρυνθῶσι τοῦ στρατεύματος τοῦ μαχίμου καὶ μετατεθῶσιν εἰς τὸ σῶμα τοῦτο. Ἀλλὰ τότε πρόκειται περὶ ἐξοικονομήσεως τῶν ἀχρήστων ἀξιωματικῶν τῶν ἄλλων κλάδων, καὶ ὄχι περὶ θεραπείας τῶν ἀναγκῶν, τὰς ὁποίας προτίθεται νὰ θεραπεύσῃ ἡ σύστασις τοῦ σώματος τῆς ἐπιμελητείας. Ὅταν τοιαῦτα ἀνατίθενται καθήκοντα εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς ἐπιμελητείας, ὁποῖα τὰ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ φερόμενα, νομίζετε ὅτι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ συνταγματάρχου καὶ ἀντισυνταγματάρχου ὑπηρέτησαν εἰς τὰ σώματα, μακρὰν τῆς λογιστικῆς ὑπηρεσίας, θὰ ἦσαν ἱκανοὶ νὰ ἐκτελῶσι καθήκοντα, ἔχοντα ἀνάγκην γνώσεων λογιστικῶν καὶ λογιστικῆς πείρας; Δι’ ἑνὸς Βασιλικοῦ Διατάγματος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συστηθῇ τὸ σῶμα. Ὑπάρχει μὲν ἡ ἀνάγκη τῆς ἱδρύσεως, ἀλλὰ διὰ νόμου καὶ ἀμέσως δὲν δύναται νὰ ἱδρυθῇ. Θὰ ἱδρυθῇ κατὰ μορφὴν διὰ τῆς τοποθετήσεως ἀριθμοῦ ἀξιωματικῶν, οὐχὶ ὅμως καὶ κατὰ πρᾶγμα καὶ διὰ τῆς ἐκτελέσεως καθηκόντων, τὸ ὁποῖον θὰ γίνῃ μόνον διὰ τῆς παρόδου τοῦ χρόνου. Ὑπάρχει αὐτὴ ἡ τάσις εἰς τοὺς ἀνωτέρους ὅπως τὰς ἀνωτέρας θέσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργῶνται εὐκόλως, νὰ θέλωσι νὰ τὰς καταλαμβάνωσιν, ἀλλὰ καὶ νὰ ἔχωσιν εἰς τὰς θέσεις ταύτας κατώτερα ὄργανα, ὥστε νὰ μὴ ἐκτελῶσιν αὐτοὶ τὴν ὑπηρεσίαν· νὰ καταλαμβάνωσι μόνον τοὺς ἀνωτέρους βαθμούς. Τοῦτο θὰ συμβῇ καὶ εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν.

§596ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον. Λέγει ὅτι θὰ λαμβάνωνται ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν διαφόρων ὅπλων κατόπιν διαγωνισμοῦ, κατώτεροι δὲ ἀξιωματικοὶ δὲν θὰ ὑπάρχωσιν εἰς τὸ σῶμα τῆς ἐπιμελητείας. Δὲν χρειάζονται.

§597Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἶναι ὅμως γνωστόν, ὅτι ἔχομεν ἀνθυπολοχαγοὺς τοῦ Οἰκονομικοῦ, τῶν ὁποίων ἡ τύχη δὲν ἐκανονίσθη.

§598ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ κανονισθῇ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν. Τὸ σῶμα τῆς ἐπιμελητείας περιλαμβάνει ἀξιωματικοὺς ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ λοχαγοῦ καὶ ἄνω, ἀλλὰ διὰ τὴν πρώτην ἐγκατάστασιν προσλαμβάνονται ἀξιωματικοὶ καὶ ἀπὸ τὸ σῶμα τὸ Οἰκονομικόν. Βραδύτερον ὅμως οἱ προσλαμβανόμενοι ἀπὸ τὰ σώματα ἀξιωματικοὶ κατόπιν διαγωνισμοῦ θὰ μορφώνωνται διὰ σειρᾶς εἰδικῶν μαθημάτων.

§599Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ παρίδητε ὅτι εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ, ὅσον καλὸς καὶ ἂν εἶναι ὁ ἀξιωματικός, δὲν δύναται πλέον νὰ συνηθίσῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ γραφείου.

§600ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀλλὰ τὸ σύστημα δὲν εἶναι πρωτότυπον. Τὸ ἀντεγράψαμεν ἀπὸ ἄλλους στρατούς.

§601Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μοὶ μένει ὅμως πάντοτε ἡ ἀμφιβολία, τίνες θὰ ἐκτελῶσι τὰ καθήκοντα τὰ ὁποῖα διὰ τοῦ νόμου τούτου ὑπάγονται εἰς τὸ Σῶμα τῆς Ἐπιμελητείας.

§602ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἕν μέρος τῶν καθηκόντων, περὶ τῶν ὁποίων ὡμιλήσατε, θὰ τὸ ἐκτελέσωσι πολῖται δυνάμει νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον θὰ εἰσαγάγωμεν εἰς τὴν Βουλήν.

§603Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ὑπάρχει καὶ ἄλλη ἀκόμη θέσις ἡ ὁποία δὲν ἐτέθη ὑπ’ ὄψιν μας καὶ πρὸς πλήρωσιν τῆς ὁποίας θὰ ληφθῶσιν ἄλλα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προκύψωσι, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Ἡ δήλωσις τὴν ὁποίαν ἐκάμετε, ὅτι θὰ προσληφθῶσι πολῖται, εἶναι εὐπρόσδεκτος, διότι καὶ ἐγὼ φρονῶ ὅτι διὰ πολλὰ καθήκοντα τοιαῦτα εἶναι πολὺ προτιμότεροι οἱ πολῖται τῶν ἀξιωματικῶν. Ἀλλὰ φοβοῦμαι μὴ ἡ σύστασις τοῦ σώματος, ὡς γίνεται, καταστήσῃ δύσκολον τὴν εἰς τὸ σῶμα προσέλευσιν καλῶν ὑπαλλήλων, διότι αὐτοὶ θὰ ἐκτελῶσι καθήκοντα τόσον μικρά, ὥστε δὲν θὰ προκαλῇ τοὺς καλλιτέρους ἡ θέσις. Ἐὰν οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ ἐκτελῶσι κατώτερα καθήκοντα, δὲν θὰ ἔχωσι καμμίαν προαγωγήν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ σήμερον δὲν δύναται νὰ κριθῇ τελείως, παρὰ ἐφ’ ὅσον ἦτο γνωστὸν ὁλόκληρον τὸ σχέδιον, τόσον περὶ ἐκτελέσεως τῶν καθηκόντων αὐτῶν τῆς ἐπιμελητείας, ὅσον καὶ περὶ ἐκτελέσεως τῶν καθηκόντων, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε ἐξετέλουν κατὰ πολὺ τὸ οἰκονομικὸν σῶμα καὶ ἐν μέρει διάφοροι ἄλλοι ἀξιωματικοὶ τῶν ἄλλων κλάδων, οἱ ὁποῖοι ἐτοποθετοῦντο εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἢ εἰς ἄλλας ὑπηρεσίας. Ἀλλ’ ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι, ἐπειδὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως, καὶ ὑπάρχει ἀνάγκη συστάσεως σώματος, εἶναι δὲ καὶ κατηγορίαι τινὲς καθηκόντων, αἱ ὁποῖαι ἐπιτυχῶς θὰ ἐκτελεσθῶσιν ὑπὸ μαχίμων ἀξιωματικῶν, γεννᾶται τὸ ζήτημα κατὰ τίνα τρόπον θὰ συστηθῇ, καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ κυριώτερος λόγος, ὁ ὁποῖος μὲ ἔφερεν εἰς τὸ βῆμα, διότι πράγματι εὑρίσκομαι εἰς ἀμηχανίαν νὰ ἐννοήσω τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐξηγήσω, ἐγὼ τοὐλάχιστον, ἐκ τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν εἰς τὴν Βουλήν, τὸν σκοπόν του καὶ τὴν ἔκτασιν τῶν καθηκόντων του. Τὸ νομοσχέδιον, Κύριοι, ἐν τῷ ἄρθρῳ 7 λέγει ὅτι: «Ἡ διὰ τὴν πρώτην σύστασιν τοῦ σώματος μετάθεσις ἀξιωματικῶν εἰς τὸ σῶμα τῆς ἐπιμελητείας, γίνεται διὰ Β. Διατάγματος προκαλουμένου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν κατόπιν προτάσεως τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας». Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον, ἐψηφίσθη πρό τινων ἡμερῶν, καὶ τὸ ὁποῖον, ὅτε ἐψηφίσθη δὲν εἶχον παρατηρήσει ἢ μᾶλλον δὲν ἔτυχεν εἰς ὡρισμένην ἀνάγνωσιν νὰ εἶμαι εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ἐπιτρέπει εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου — καὶ εἶναι σοβαρὸν τὸ ζήτημα τοῦτο κατὰ τὴν κρίσιν μου — ὅπως διορίσῃ σχεδὸν τοὺς μέλλοντας στρατηγούς, διότι προκειμένου περὶ ἐκπαιδεύσεως τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν περιωρίσθη τὸ δικαίωμα τῆς ἀποστολῆς εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν πρὸς ἐκπαίδευσιν εἰς τοὺς Συνταγματάρχας καὶ Ἀντισυνταγματάρχας καὶ τοῦτο κατόπιν προτάσεως τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου. Ἐννοεῖται δὲ ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ἀνώτεροι, οἱ Συνταγματάρχαι, οἱ ὁποῖοι προτάσει τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου θὰ μεταβῶσιν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν πρὸς ἐκπαίδευσιν, ἐπιστρέφοντες, ἐὰν δὲν ἀποδείξωσιν ἄλλως πως ἀνικανότητά τινα, θὰ εἶναι οἱ προτιμητέοι διὰ τὸν ἀνώτερον βαθμόν, ἡ ἀπόδειξις δὲ αὕτη τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου εἶναι οὕτως εἰπεῖν προεξόφλησις τῆς ὑπηρεσίας περὶ τῶν μελλόντων γενικῶν ἀξιωματικῶν. Δὲν νομίζω ὅτι θὰ γίνῃ κατάχρησις ὑπὸ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου, οὔτε ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν θὰ λάβῃ μέριμναν ὅπως ὑπ’ αὐτοῦ ὁρισθῶσι τελικῶς. Ὅταν δὲ μάλιστα γνωρίζωμεν ὅτι καὶ ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων διατελεῖ ἐν γνώσει τελείᾳ τῶν προσώπων, ἕπεται ὅτι δὲν θὰ ἀποσταλῶσιν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν πρὸς ἐκπαίδευσιν, ἵνα οὕτω πως ἔχωσιν ἀνώτερόν τι δικαίωμα πρὸς προαγωγὴν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ στρατηγοῦ οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν παρεῖχον ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε ἐν εἰρήνῃ καὶ ἐν πολέμῳ ἐπιδείξεως γνώσεων τὰ ἀπαιτούμενα προσόντα. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ συστάσεως τοῦ σώματος τῆς Ἐπιμελητείας, νομίζω ὅτι ἡ ἁπλῆ πρότασις τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου ἀναμφιβόλως θὰ γεννήσῃ δυσκρεσκείας εἰς τὸν στρατόν, διότι συνδέεται ἡ μετάθεσις μὲ τὴν παροχὴν ἑνὸς ἀνωτέρου βαθμοῦ. Καὶ προκειμένου μὲν περὶ τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, ἡ προσοχὴ τοῦ ἁρμοδίου ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ καὶ τοῦ Ἄνακτος θὰ ἦτο ἀρκετὴ νὰ προλάβῃ πᾶσαν κατάχρησιν, ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῆς συστάσεως τοῦ σώματος τῆς Ἐπιμελητείας, καὶ δὴ εἰς ἕνα ἀριθμόν, τὸν ὁποῖον καὶ πάλιν δὲν γνωρίζομεν ἐκ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, διότι καὶ τοῦτο ἀκόμη τὸ σπουδαιότατον κενὸν παρουσιάζει τὸ νομοσχέδιον, ὅτι δὲν γνωρίζομεν εἰς ποίαν ἔκτασιν θὰ εἶναι, διότι δύναται μὲν ὁ κύριος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς νὰ λέγῃ ὅτι τοῦτο θὰ λύσῃ νεώτερον νομοσχέδιον καὶ ὁ ὀργανισμός· ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει γνωρίζομεν τὴν σύστασιν σώματος, χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν τὴν ἔκτασιν αὐτοῦ, ἐὰν θὰ εἶναι μεγάλη ἢ μεγίστη — προκειμένου, λέγω, περὶ συστάσεως τοῦ σώματος τούτου, δίδοντες εἰς τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας, καὶ μόνον εἰς τὸν ἀρχηγόν, τὸ δικαίωμα τῆς προτάσεως, φοβοῦμαι μήπως δώσωμεν εἰς αὐτὸν τὸ δικαίωμα νὰ φανῇ χαριστικὸς εἴτε ἐν γνώσει εἴτε ἐν ἀγνοίᾳ, εἰς ἀξιωματικούς, καὶ παρὰ τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα ἐκφράζονται κατ’ αὐτὰς τὰς ἡμέρας ἐκ τῆς κατὰ φαντασίαν ἢ δεδικαιολογημένης ἀδικίας τινῶν ἀξιωματικῶν ὅτι θὰ ἐπιταθοῦν, καὶ θὰ ἐνόμιζον ὅτι, ἀφοῦ ὁπωσδήποτε πρόκειται νὰ συνταχθῇ τὸ σῶμα αὐτὸ τῆς Ἐπιμελητείας, κἄποιος ἄλλος τρόπος ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ περὶ συστάσεως αὐτοῦ — παρὰ ἡ πρότασις τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας. Πῶς δύναται νὰ δικαιολογηθῇ ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας θὰ εἶναι ὁ καλλίτερος νὰ κρίνῃ ποῖοι θὰ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ἀποτελέσωσι τὴν Ἐπιμελητείαν; Τὰ καθήκοντα τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας, δὲν ἔχουσι παρὰ ἐλαχίστην σχέσιν πρὸς τὰ καθήκοντα τῆς ἐπιμελητείας, ὅταν δὲ πρόκειται καὶ οἰκονομικοὶ ἀξιωματικοὶ νὰ κριθοῦν ἱκανοὶ διὰ τὴν τοιαύτην ἐπιμελητείαν — καὶ πολὺ ὀρθῶς ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προσθέσῃ καὶ τούτους, διότι καθήκοντα ἐλέγχου μόνον αὐτοὶ θὰ ἐκτελοῦν, καὶ μόνον αὐτοὶ θὰ ἀποτελῶσι τὴν κυρίαν βάσιν τοῦ Σώματος τῆς Ἐπιμελητείας — δὲν βλέπω ποῖος θὰ εἶναι ὁ ἁρμοδιώτερος διὰ τὴν σύστασιν τοῦ σώματος τῆς Ἐπιμελητείας. Ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας, ὁ ὁποῖος εἶναι μεμορφωμένος θὰ ἔχῃ τόσα ἄλλα καθήκοντα, ὥστε δὲν θὰ ἔχῃ πολὺν χρόνον εἰς τὴν διάθεσίν του, ὅπως ἐξετάσῃ μετὰ τῆς ἐπισταμένης προσοχῆς τὸ ζήτημα τοῦτο. Τούτου ἕνεκα νομίζω ὅτι ἀντὶ τούτου θὰ ἦτο προτιμότερον, ἐὰν ἐδέχετο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως ἄλλη τις ὁμὰς πολὺ πολυμελεστέρα, ἡ ὁποία δύναται νὰ εἶναι ἁρμοδιωτέρα ἀπὸ τὸν ἀρχηγὸν τῆς ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας, νὰ ἀναλάβῃ τὸ καθῆκον τοῦτο, διότι αὕτη πάντοτε δὲν θὰ προκαλέσῃ τόσα παράπονα, ὅσα προκαλεῖ τὸ μόνον πρόσωπον. Καὶ σήμερον κάμνουν παράπονα ἐναντίον τῶν ἀντιστρατήγων, ἀλλὰ μόνον ἐὰν ἦτο ἓν καὶ μόνον πρόσωπον, τὸ ὁποῖον νὰ ἐξετέλει τὸ ἔργον τῶν ἀντιστρατήγων, θὰ ἐξηγείρετο κατ’ αὐτοῦ ὁ κόσμος, καὶ ἦτο ζήτημα ἐὰν θὰ ἐσώζετο ἀπὸ τὴν γενικὴν κατακραυγήν. Ὅσῳ λοιπὸν κατανέμεται ἡ τοιαύτη εὐθύνη, τόσῳ τὸ καλλίτερον διὰ τὴν ἡσυχίαν τοῦ στρατεύματος, τὸ ὁποῖον ἀπαραιτήτως διὰ τῆς συστάσεως τοῦ σώματος τῆς ἐπιμελητείας θὰ ὑποστῇ κἄποιον κλονισμόν. Αὐτὰ ἤθελον νὰ εἴπω καὶ νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι περὶ τοῦ σώματος τῆς Ἐπιμελητείας εἰς ὅλην αὐτοῦ τὴν ἔκτασιν θὰ δυνηθῶμεν νὰ μορφώσωμεν γνώμην, ὅταν θὰ γνωρίζωμεν τὴν τύχην τοῦ οἰκονομικοῦ σώματος, τὰ καθήκοντα τὰ ὁποῖα θὰ ἐκτελοῦν οἱ τυχὸν πολιτικοὶ ὑπάλληλοι, ὅπως μᾶς ἐδήλωσεν ἀπόψε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν θὰ γνωρίζωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποτελῶσι τὸ σῶμα τῆς Ἐπιμελητείας, καὶ ὅταν ἐπὶ τέλους διαγραφῶσι λεπτομερέστερον τὰ καθήκοντα αὐτῶν.