1914.03.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 52

Τῆς 13ης Μαρτίου 1914.

(Πέμπτη, ὥρα 4,55′ μ. μ.)

Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτσιάνου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν· Οἱ ἁπανταχοῦ τῆς Ἑλλάδος σιγαροποιοὶ καὶ καπνεργάται παρακαλοῦσιν, ὅπως βελτιωθῇ ἡ θέσις των· Οἱ κάτοικοι Ἀγρινίου τῆς Τριχωνίας παρακαλοῦσιν, ὅπως τὸ ὕδωρ τοῦ ποταμοῦ Ἑρμίτσης διανέμεται ἐξ ἴσου· Ὁ λαὸς Λακεδαίμονος ζητεῖ, ὅπως ἡ Σπάρτη γίνῃ ἕδρα Συντάγματος καὶ ὅπως ταχέως προεκταθῇ ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμὴ Τριπόλεως–Σπάρτης· Ὁ Στ. Παπαντζῆς πρώην ἐφορευτικὸς γραμματεὺς Κιλκισίου παρακαλεῖ, ὅπως ἐπανέλθῃ εἰς τὴν θέσιν του. Ἡ Πανελλήνιος Ἕνωσις δημοδιδασκάλων ὑποβάλλει ὑπόμνημα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Διοικήσεως τῆς Ἐκπαιδεύσεως»· Ὁ ἀπόστρατος ὑπολοχαγὸς Λεβεντάκης Κωνστ. ζητεῖ, ὅπως τῷ ἀπονεμηθῇ σύνταξις λοχαγοῦ· Οἱ ἄποροι ἐπίστρατοι καὶ ἐθελονταὶ τελειόφοιτοι φοιτηταὶ ζητοῦσιν, ὅπως τοῖς ἐπιτραπῇ νὰ δώσωσιν ἐξετάσεις ἄνευ ἐνσήμων διὰ τὰς ἀποδείξεις τῶν καθηγητῶν· Τὸ Δ. Συμβούλιον τοῦ Πολιτικοῦ Συλλόγου Καβάλλας διαμαρτύρεται κατὰ τῆς ἀνανεώσεως τῶν μονοπωλίων τῶν καπνῶν· Ὁ δήμαρχος Ἀρχανῶν Ἡρακλείου Κρήτης παρακαλεῖ, ὅπως ἐξασφαλισθῶσι τὰ συμφέροντα τῶν σταφιδικῶν καὶ οἰνοπαραγωγικῶν πληθυσμῶν· Οἱ πτυχιοῦχοι τῶν Δημοσίων Ἐμπορ. Σχολῶν ζητοῦσιν, ὅπως προάγωνται εἰς ἐφέδρους ἀνθυπολοχαγοὺς τοῦ Οἰκονομικοῦ μετὰ τρίμηνον ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρεσίαν· Ὁ Β. Σπυρόπουλος μαθητὴς τῆς Σχολῆς τῆς Γυμναστικῆς ζητεῖ νὰ τῷ ἐπιτραπῇ, ὅπως δώσῃ ἐξετάσεις· Ὁ Δ. Φωκᾶς ὑποβάλλει αἰτήματά τινα πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας· Ἡ κοινότης Δεσκάτης παρακαλεῖ, ὅπως ὑπαχθῇ εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Τρικκάλων· Ὁ λαὸς τοῦ νομοῦ Ἡρακλείου παρακαλεῖ, ὅπως μὴ ἔχῃ ἡ Προνομιοῦχος τὸ δικαίωμα μεταλλαγῆς παρακρατήματος ἀπὸ ξηρᾶς εἰς χλωρὰν σταφίδα· Οἱ μέτοχοι τῆς «Ἀμοιβαίας» ζητοῦσι τροποποίησιν τοῦ νόμου ΓΩΟΖʹ· Οἱ κάτοικοι Φραγκάτων τῆς Κεφαλληνίας παρακαλοῦσιν, ὅπως γίνῃ νόμος ἢ πρότασις νόμου «περὶ ἀγροτικῆς περιουσίας ἐν Ἰθάκῃ· Ὁ λαὸς τοῦ δήμου Ἱστιαίων ζητεῖ, ὅπως προστατευθῇ ἡ οἰνοπαραγωγή· Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Ἡρακλείου παρακαλεῖ, ὅπως ἐξασφαλισθῶσι τὰ συμφέροντα τῶν σταφιδικῶν καὶ οἰνοπαραγωγικῶν πληθυσμῶν· Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Μεσσήνης παρακαλεῖ, ὅπως ἐνεργηθῇ ἔλεγχος τῆς Προνομιούχου ἑταιρείας· Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Χαριτᾶτος καὶ Α. Μπασιᾶς ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ πρακτικῆς διδασκαλίας καὶ περιοδειῶν τῶν ὑπαλλήλων τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Ζαβιτζιᾶνος, Π. Φίλιππας, Α. Κεφαλληνός, Β. Πουλιάσης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 22 τοῦ ΒΣΠʹ νόμου τοῦ 1894 περὶ τιμαρίων ἐν Κερκύρᾳ ὡς καὶ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ ΓΣΠʹ νόμου τοῦ 1908». Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθήκης διατάξεών τινων ἐν τῇ § 1 τοῦ ἄρθρου 37 τοῦ νόμου ΒΨΞΗʹ «περὶ ταχυδρομικῆς, τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Κ. Ῥακτιβὰν ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ ἀπαλλοτριώσεως τῆς παρὰ τὴν Σαλαμῖνα νησῖδος «Ἅγιος Γεώργιος». (Ὅρα Ἀρχεῖον Βουλῆς). Ὁ βουλευτὴς κ. Ἀθ. Τ. Μπασιᾶς ὑποβάλλει πρότασιν περὶ ἐκφράσεως τῶν συλλυπητηρίων τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῷ θανάτῳ τοῦ μεγάλου φιλέλληνος ποιητοῦ Φρειδερίκου Μιστράλ.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ πρότασις.

§3ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Τριὰς τέκνων τῶν ὑψίστων Αἰολέων ποιητῶν ὁ Καρδούτσης τῶν Ἑλληνικῶν ἀνοίξεων, ὁ Σβίνβορν τῶν Ὄρθρων καὶ Κρητικῶν Ἀσμάτων καὶ ὁ Μιστρὰλ τῶν νήσων τοῦ χρυσοῦ καὶ τῶν ἐλαιομαζωμάτων, πρὸ τοῦ 1897 ἐχαιρέτισαν τὴν Ἑλλάδα, οἱονεὶ προοιωνίζοντες ὅτι αὕτη ἐπρόκειτο ν’ ἀποδοθῇ εἰς νέον δόξης στάδιον. Διότι δὲν δύναται ἄλλως νὰ ἐξηγηθῇ ἡ μοιραία αὕτη τῆς προφητικῆς οὕτως εἰπεῖν ἐμπνεύσεως τῶν Κορυφῶν τούτων τοῦ δευτέρου ἡμίσεος τῆς ληξάσης ἑκατονταετηρίδος, τοῦ Καρδούτση διὰ τοῦ περιφήμου αὐτοῦ λόγου, τοῦ Σβίνβορν διὰ τῆς πινδαρικῆς ᾠδῆς αὐτοῦ πρὸς τὴν Ἑλλάδα καὶ τοῦ Μιστρὰλ διὰ τοῦ ἑλληνικοῦ αὐτοῦ ὕμνου. Ποιηταὶ τοῦ βορρᾶ καὶ τῆς μεσημβρίας νέαν πολύτιμον ἐποιήσαντο ἐμφάνισιν τοῦ φιλελληνισμοῦ, ἁμιλλωμένην πρὸς τὴν τῶν ποιητῶν τοῦ 1821. Εὐτυχέστερος τούτων εἷς μόνον ἐπέζησεν, ἵνα ἴδῃ ἐν πολλοῖς συντελεσθὲν τὸ ἔργον τῶν πόθων αὐτοῦ ὁ Μιστράλ, οὗ ὁ θάνατος ἠγγέλθη ἡμῖν τηλεγραφικῶς χθές. Τέκνον τῆς ὡραίας καὶ εὐάνδρου Προβηγκίας, ἤτοι τμήματος τῆς πάλαι ποτὲ μείζονος Ἑλλάδος, δὲν ἦτο δυνατὸν ἢ νὰ φέρῃ ἐν ἑαυτῇ ἀνεξίτηλα τὰ ἴχνη τοῦ ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ, ἅτινα ἀκτινοβολοῦν ἀνασκιρτῶντα ἐν πάσῃ δεδομένῃ ἀφορμῇ. Ἡ φύσις τῆς χώρας, ὁ οὐρανός, ἡ χλωρίς, ἡ ἑλληνικὴ κλασικὴ μορφὴ τῶν Ἀρσελιανῶν παρθένων καὶ ὁ ἑλληνικὸς αὐτῶν χορὸς ἦσαν ἱκανὰ ἵν’ ἀνακαλῶσιν ἑκάστοτε ἐν τῇ ψυχῇ τοῦ ποιητοῦ τὸν πολιτισμὸν τῆς ἀνθησάσης καὶ οὐδέποτε μαρανθείσης μεγάλης τῶν Φωκαέων ἀποικίας. Καταδείκνυται τοῦτο ἀρκούντως ἐν τῇ λαξευτῇ μεταφράσει τοῦ Παλαμᾶ. «Καὶ ἂν πρέπῃ νὰ πεθάνωμε γιὰ τὴν Ἑλλάδα θεία εἶναι ἡ δάφνη· μιὰ φορὰ κανεὶς πεθαίνει». Κλασικὸς καὶ ἀρχαιοπρεπὴς ὡς οἱ δύο προτελευτήσαντες αὐτοῦ ἐσεμνύνετο ἀποκαλῶν ἑαυτὸν ταπεινὸν μαθητὴν τοῦ Μεγάλου Ὁμήρου, ὁμοιάζει δὲ τῳόντι πρὸς τὸν Ὅμηρον καὶ τὸν Βιργίλιον. Τὸ ἔργον αὐτοῦ πλὴν τοῦ κλασικισμοῦ καὶ τῆς ἀρχαιοπρεπείας διακρίνεται διά τε τὸ φῶς καὶ τὸ ὑγιές. Ἐν τῷ μεγίστῳ λεξικῷ καὶ τοῖς ποιήμασιν αὐτοῦ ἀναζῶσιν ὡς ἐν νέῳ κόσμῳ ἡ προβηγκιακὴ παράδοσις καὶ οἱ θρῦλοι. Τοῦτο δὲν ἐξετιμήθη μόνον ἐν Γαλλίᾳ ἀλλὰ διδάσκεται ἐν αὐτοῖς τοῖς Γερμανικοῖς Πανεπιστημίοις στεφθὲν διὰ τοῦ Νοβελείου βραβείου, ὁ δὲ ἡμέτερος Παρνασσὸς ἔσχε πρό τινος τὴν εὐτυχῆ πρωτοβουλίαν τοῦ ἑορτασμοῦ τῆς πεντηκοστῆς ἀμφιετηρίδος τοῦ περιφήμου Μιρέϊγ. Ὁ θάνατος τοῦ ποιητοῦ συγκινεῖ πᾶσαν ἑλληνικὴν καρδίαν, καὶ ὑπενθυμίζει συνάμα τοὺς ἱεροὺς δεσμοὺς εὐγνωμοσύνης πρὸς τὸ εὐγενὲς Γαλλικὸν ἔθνος, πέποιθα δ’ ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Βουλή, ἀντιπροσωπεύουσα τὸν Ἑλληνισμὸν ὁλόκληρον, θέλει ἀπευθύνει τῇ μεγάλῃ καὶ γενναίᾳ πατρίδι τοῦ ποιητοῦ ἀδελφικὸν συλλυπητήριον ἐπὶ τῇ ἀπωλείᾳ ταύτῃ τῆς ἀνθρωπότητος καὶ τοῦ πολιτισμοῦ, πολυτίμου δὲ ὑμνητοῦ τῶν ἀεὶ καταπατουμένων Ἑλληνικῶν Δικαίων».

§4ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ πρότασις τοῦ ἐκ Κεφαλληνίας κ. Βουλευτοῦ, ἐλπίζω ὅτι θὰ γείνῃ δεκτὴ ὁμοθύμως ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ὡς ἀνταποκρινομένη τελείως πρὸς τὰ αἰσθήματα ὅλων τῶν μελῶν αὐτῆς.

§5ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἤθελον ἐρωτήσει τὴν Βουλήν, ἐὰν δέχηται νὰ διερμηνεύσω τὰ αἰσθήματα ταῦτα.

§7ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§9Κ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, ὁλόκληρος. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ὁ κ. Ν. Ξηρὸς ἔχει τὸν λόγον, ὅπως καταθέσῃ ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Κομμένης.

§11Ν. ΞΗΡΟΣ. Ὅτε ἐψηφίζετο, κ. Βουλευταί, ἢ μᾶλλον ἐπρόκειτο νὰ ψηφισθῇ ὁ νόμος ὁ ἀναστέλλων τὴν ἐκτέλεσιν κατὰ τῶν ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν, ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἀποταθῶ πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ συστήσω μετὰ προσοχῆς τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, καθόσον ἄτοπα πολλὰ ἐπρόκειτο νὰ λάβωσι χώραν. Τοιοῦτό τι συνέβη, Κύριοι, εἰς τὸ χωρίον Κόμμα τοῦ δήμου Λαμιέων. Κολλῆγοι ἐπίμορτοι καλλιεργηταί, καλλιεργήσαντες κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος 1912, ἐπιστρατευθέντες δὲ ἐν τῷ μεταξὺ δὲν ἔτυχον τοῦ εὐεργετήματος τοῦ νόμου ἐκ μέρους τοῦ δικάσαντος δικαστηρίου διὰ προσωρινῶν μέτρων, καίτοι ὡς ἐξάγεται ἐκ τῶν συμβολαίων αὐτοὶ ἦσαν ἐπίμορτοι καλλιεργηταὶ κατὰ τὸ 1910 καὶ αἱ σχέσεις αὐτῶν ὡς ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν ἦσαν καὶ κατὰ τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1911 ὅτε ἔληγον τὰ συμβόλαια, εἶχον δὲ σπείρει σιτηρὰ καὶ ὀψίμους καρπούς. Δυστυχῶς εἰρηνοδίκης καθ’ ὅλα ἔντιμος, παρερμηνεύων τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, διέταξε τὴν ἐκδίωξιν αὐτῶν μὴ ἀναγνωρίσας ὡς ἐπιμόρτους καλλιεργητὰς τούτους διότι δὲν εἶχον σπείρει σῖτον, καθόσον οἱ ἰδιοκτῆται ἠρνήθησαν νὰ δώσωσι σποράν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, εἰς τὸν ὁποῖον παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ ἡ παροῦσα ἀναφορὰ ἐν ᾗ ἐκτίθενται τὰ γεγονότα, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν, διότι πρόκειται περὶ δεκάδος οἰκογενειῶν, αἱ ὁποῖαι ἐρρίφθησαν εἰς τοὺς δρόμους. Θὰ παρακαλέσω ἐπίσης νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ἐὰν δὲ δὲν εἶναι δυνατὴ ἄλλη λύσις, πάντως νὰ λάβῃ πρόνοιαν νομοθετικὴν διὰ τῆς ὁποίας καὶ ἑρμηνεία νὰ δοθῇ εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου σαφεστέρα, ἵνα μὴ οἱ εἰρηνοδίκαι ὑποπίπτωσιν εἰς σφάλματα ἐκ παρερμηνειῶν εἰς βάρος τῶν πτωχῶν καλλιεργητῶν (διαμαρτυρίαι). Μὴ διαμαρτύρεσθε, Κύριοι, καὶ δυσανασχετεῖτε ματαίως. Ὠφείλετε, ὅτε σᾶς συνίστων προσοχὴν κατὰ τὴν ψήφισιν, νὰ μὴ θορυβῆτε ἀλλὰ νὰ συζητῆτε καὶ μετὰ ψυχραιμίας νὰ ψηφίζητε, παρακαλῶ δὲ ἤδη νὰ δοθῇ δικαίωμα ἐφέσεως εἰς τοὺς κολλήγας μὲ δύναμιν ἀναδρομῆς.

§12Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Δὲν εἶναι ἐφέσιμος;

§13Ν. ΞΗΡΟΣ. Δὲν εἶναι κατὰ τὸν νόμον περὶ προσωρινῶν μέτρων, εἶναι δὲ ζήτημα ἐὰν συντρέχῃ καὶ νόμιμος λόγος ἀναιρέσεως κατὰ τῶν ἀποφάσεων, διότι ἐκτὸς τῶν ἐξώσεων ὑπόκεινται καὶ εἰς ποινικὴν καταδίωξιν, κατηγγέλθησαν δὲ ἐπὶ αὐτοδικίᾳ καὶ αὔριον τὸ πλημμελειοδικεῖον δύναται νὰ τιμωρήσῃ αὐτοὺς ὡς αὐτοδικήσαντας. Θὰ ζητήσω ἰδιαιτέραν μέριμναν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης.

§14Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Κατεδικάσθησαν ὑπὸ τοῦ Πλημμελειοδικείου.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποστέλλεται εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Ὁ κ. Πετροπουλάκης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Π. Τζανέττου ἐκ Λακεδαίμονος.

§16Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὁ Π. Τζανέττος εἶχεν ὑποβάλει ἀναφορὰν διὰ τῆς ὁποίας ἐγνώριζεν ὅτι ὑπηρέτησεν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ καὶ ἑπομένως δὲν ὑπάγεται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ περὶ ἀνυποτάκτων νόμου. Ὁ Π. Τζανέττος παραμείνας ἐν Ρωσσίᾳ ἐπὶ πολλὰ ἔτη εἶχεν ἔλθει κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1897, ἡγούμενος πολλῶν ἐθελοντῶν καὶ μετέσχεν εἰς ὅλας τὰς μάχας. Μετὰ τὴν ἀπόλυσίν του ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ μετέβη εἰς τὴν ἀλλοδαπήν. Ἤδη φέρεται ὡς μήπω ὑπηρετήσας, ἐνῷ δὲ ἐζήτησε κατ’ ἐπανάληψιν πιστοποιητικόν, ὅπως τὸ χρησιμοποιήσῃ εἰς τὸ μέρος εἰς ὃ διαμένει, δὲν τῷ ἐδόθη τοιοῦτον. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν ἀναφορὰν ταύτην τοῦ αἰτουμένου Τζανέττου.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἠλ. Κοπανίτσας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος.

§18ΗΛ. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ὑπάγεται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως εὐαρεστηθῇ καὶ δώσῃ τὴν προσοχήν του ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀναφύεται. Ὁ νέος περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται ἐν τῇ ἀναφορᾷ αὐτῇ ἀποδημεῖ ἀπὸ παιδικῆς ἡλικίας εἰς τὸ ἐξωτερικόν· προσῆλθε κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1897 καὶ ὡς ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ προερχόμενος κατετάχθη ὡς ἐθελοντὴς εἰς σῶμα ἑδρεῦον ἐν Ἀθήναις, εἰς τὸ 1ον τάγμα, ὑπηρέτησεν ἐπὶ 6 μῆνας, ἔλαβε μέρος εἰς διαφόρους μάχας καὶ μετὰ τοῦτο ἀπελύθη ἐπανελθὼν εἰς τὴν Κύπρον. Σήμερον καταζητεῖται ὡς ἀνυπότακτος τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 94. Παρακαλῶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἵνα μελετηθῇ.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Ὁ κ. Ἀθ. Τ. Μπασιᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κλητήρων ὅλων τῶν Ὑπουργείων.

§20ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τῆς ὑποβληθείσης ἀναφορᾶς οἱ κλητῆρες ὅλων τῶν Ὑπουργείων ζητοῦσιν, ὅπως τύχωσι συντάξεως, ὅπως καὶ οἱ λοιποὶ δημόσιοι ὑπάλληλοι. Τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν εἰσήχθη πρώτην φορὰν ἐν τῇ Βουλῇ. Καὶ ἄλλοτε πρὸ τεσσάρων ἐτῶν ὅτε ἐψηφίζετο ὁ νόμος περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὑπεστήριξα ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς σχετικὴν διάταξιν, ἥτις ὅμως δὲν ἐγένετο ἀποδεκτή. Τὴν πρότασίν μου ταύτην δὲν ἐγκατέλιπον, ἀλλ’ ὑπεστήριξα καὶ πάλιν ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ νομοσχεδίου περὶ κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἐγένετο ἀποδεκτή. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐψηφίσθη ἤδη καὶ ἐγένετο νόμος τοῦ Κράτους, ὥστε οἱ κλητῆρες τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπέτυχον τὸ ζητούμενον. Ἤδη ἐναπόκειται, ὅπως τὴν ἀρχὴν ταύτην ἀσπασθῶσι καὶ οἱ ἄλλοι κύριοι Ὑπουργοὶ καὶ οὕτω δοθῇ σύνταξις εἰς τοὺς ἀτυχεῖς αὐτοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι εἶναι φρουροὶ τόσων πολυτίμων ἐγγράφων καὶ οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦντες ἐπὶ εἰκοσιπενταετίαν ῥίπτονται εἰς τοὺς δρόμους καταλαμβανόμενοι ὑπὸ τοῦ ὁρίου ἡλικίας. Ὡς εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας καὶ ἑτέρου τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου, προσέθηκα σχετικὰς διατάξεις περὶ συντάξεως τῶν κλητήρων αὐτῶν, ἃς αἱ ἐπιτροπαὶ ὁμοφώνως ἀπεδέχθησαν.

§21ΣΠ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι γνωστὸν ὅτι διὰ τῶν διαφόρων ὀργανωτικῶν νόμων τῶν Ὑπουργείων θεσπίζονται διατάξεις περὶ προσλήψεως κλητήρων μὲ διάφορα προσόντα καὶ διάφορα μισθολόγια. Θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ ἐλαμβάνετο ὑπ’ ὄψιν ἡ αἴτησις τῶν κλητήρων, ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ κανονίζωνται καὶ τὰ τῆς προσλήψεως αὐτῶν καὶ τὰ τῆς προαγωγῆς των καὶ τὰ τῶν ἀπολαυῶν των ὁμοιομόρφως καὶ ἰσομέτρως. Πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι οἱ κλητῆρες προσελήφθησαν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ μισθοδοτοῦνται δυνάμει νόμων, οἱ ὁποῖοι ἄγουσιν ἡλικίαν 70 καὶ 80 ἐτῶν. Τώρα πλέον, ὅτε αἱ συνθῆκαι τοῦ βίου ἤλλαξαν, καὶ ἡ ζωὴ κατέστη τόσον πολυδάπανος, πρέπει νὰ μεριμνήσῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅπως καὶ ἡ τύχη τῶν δημοσίων ὑπηρετῶν βελτιωθῇ, ὅπως τοῖς χορηγηθῇ σύνταξις, καὶ ὅπως μισθὸς ἀρκετὸς τοῖς δοθῇ, ἵνα εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας καὶ εἰς τὰς ἀτομικάς των ἀνάγκας.

§22Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ παρακαλῶ εἰς τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον θὰ ληφθῇ νὰ συμπεριληφθῶσι καὶ οἱ κλητῆρες τῆς Βουλῆς, οἱ ὁποῖοι κοπιάζουσι τόσον πολύ.

§23Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, ὅπως ληφθῇ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναφορὰ τῶν κλητήρων, διότι ὡς ἔχουσι τὰ τῆς μισθοδοσίας δὲν ἀνταποκρίνονται οὗτοι εἰς τὰς ἀπαιτήσεις των ὡς ἀτόμων οὔτε ὡς οἰκογενειαρχῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει πρέπει τὸ γενικὸν τοῦτο μέτρον νὰ συμπεριλάβῃ καὶ τοὺς ἐν τῇ Βουλῇ κλητῆρας, διότι πολὺ κοπιάζουσιν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί. Ἐπίσης νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν καὶ οἱ κλητῆρες τῶν γενικῶν Προξενείων, διότι χθὲς ἐρωτήσας ἕνα τῶν κλητήρων τούτων, ἔμαθον ὅτι λαμβάνουσιν οἱ κλητῆρες 50 καὶ 60 δραχμὰς τὸν μῆνα. Φαντάσθητε, Κύριοι, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσωσιν ἔξω οἱ ἄνθρωποι αὐτοί.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπ. Ἀγαπητὸς ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Π. Οἰκονομοπούλου. Ἀπών. Ὁ κ. Ξηρός.

§25Ν. ΞΗΡΟΣ. Συνιστῶ θερμῶς τὴν ἀναφορὰν ταύτην διὰ τῆς ὁποίας ὁ Οἰκονομόπουλος ζητεῖ προνόμιον ἐφευρέσεως! εἶναι δικαιοτάτη ἡ αἴτησις καὶ πρέπει νὰ δοθῇ εἰς αὐτὸν τὸ αἰτούμενον.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Σταμούλης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Καΐτσης. Ἀπών. Ὁ κ. Ν. Βελέντζας ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου.

§27Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη, κ. Πρόεδρε, ἔχει ἀντικείμενον τὴν ὑπαγωγὴν τοῦ χωρίου τούτου εἰς τὸν Νομὸν Φθιώτιδος διοικητικῶς καὶ δικαστικῶς. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐξετάσῃ ταύτην καὶ ἐὰν εὕρῃ εὔθετον χρόνον νὰ εἰσαγάγῃ σχετικὸν νομοσχέδιον.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαποστόλου. Ἀπών. Ὁ κ. Θ. Φίλιος. Ἀπών.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Χαριτᾶτος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς κοινότητος Κοντογουράτων.

§30Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Οἱ κάτοικοι τῆς Κοινότητος Κοντογουράτων Κεφαλληνίας, διὰ τῆς ἀναφορᾶς των πρὸς τὴν Βουλὴν παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπιψηφισθῇ εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ὅσον τάχιστα, ἡ ὑποβληθεῖσα ὑπὸ τῶν Βουλευτῶν τοῦ Νομοῦ Κεφαλληνίας καὶ Ἰθάκης πρότασις νόμου περὶ ἐξασφαλίσεως τῆς ἀγροτικῆς περιουσίας ἐν τῷ Νομῷ τούτῳ· εἶναι ὁμοία πρὸς ἐκείνην ἥν ὑπέβαλον οἱ κάτοικοι σήμερον τῆς Κοινότητος Φραγγάτων, εἶναι ὁμοία πρὸς τόσας ἄλλας, ἃς ὑπέβαλον οἱ κάτοικοι πλείστων ἄλλων Κοινοτήτων τοῦ Νομοῦ Κεφαλληνίας καὶ διὰ τῶν ὁποίων ἐκφράζουσι τὴν διακαῆ ἐπιθυμίαν, ὅπως ἐπιψηφισθῇ ἡ πρότασις αὕτη ὡς ἔχει, ἐπιθυμίαν ἣν ἐξέφρασαν οἱ κάτοικοι Κεφαλληνίας διὰ τῆς ἐγχωρίου δημοσιογραφίας καὶ διὰ χιλιάδων ἐπιστολῶν, ἃς ἀποστέλλουσι καθημερινῶς πρὸς ἡμᾶς τοὺς ἀντιπροσώπους αὐτῶν. Ἑπομένως παρακαλῶ, ὅπως ὅσον τάχιστα ἐπιψηφισθῇ ἡ πρότασις αὕτη ἄνευ τροπολογιῶν καὶ βελτιώσεων, ἀφοῦ τοῦτο εἶναι ἡ ἐπιθυμία ὁλοκλήρου τοῦ λαοῦ τῆς Κεφαλληνίας, ὅστις ἔλαβε γνῶσιν τῆς προτάσεως ταύτης ἐκ χιλιάδων ἀντιτύπων αὐτῆς, ἃ ἀπεστείλαμεν πρὸς αὐτόν, καὶ ὁ ὁποῖος, ἐπαναλαμβάνω, ἐπιθυμεῖ τὴν ἐπιψήφισίν της ὡς ἔχει πρακτικῶς διατυπωθῆ, ἀφοῦ δ’ αὐτὸν καὶ μόνον ἀφορᾷ, νομίζω ὀρθόν, νὰ γείνῃ ἡ ἐπιθυμία του.

§31ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Συνηγορῶ καὶ ἐγὼ ἐκθύμως ὑπὲρ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης. Πρόκειται περὶ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον εἶναι ὁ κοινὸς πόθος ὅλης τῆς Κεφαλληνίας, πρόκειται δὲ νὰ ἐξασφαλισθῇ δι’ αὐτοῦ ἡ ἀγροτικὴ περιουσία ἐν ὁλοκλήρῳ τῷ Νομῷ. Τὸ νομοσχέδιον ἔχει γενικὸν χαρακτῆρα, ὅλοι δὲ ἐπιθυμοῦμεν τὴν ταχεῖαν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δέ. Παρακαλῶ ὅθεν τὸν ἁρμόδιον κ. Ὑπουργόν, ὅπως ἐπισπεύσῃ ὅσον τάχιον τὴν πρότασιν αὐτοῦ, ἀφοῦ ἄλλως τε δὲν πρόκειται νὰ θιγῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σωτ. Κροκιδᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Κ. Δράμαλη ὑποθηκοφύλακος.

§33Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ὁ κ. Δράμαλης διὰ τῆς ἀναφορᾶς του διαγράφει νέον σύστημα ὑποθηκῶν καὶ μεταγραφῶν. Ἐπειδὴ γνωρίζω τὸν κ. Δράμαλην ὡς ἄνθρωπον γνωρίζοντα τὰ τῶν ὑποθέσεων τούτων, παρακαλῶ ὅπως συστηθῇ τριμελὴς ἐπιτροπή, ἥτις νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, ὥστε ἐὰν εἶναι καλὸν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§34Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἔχομεν ἐπιτροπήν.

§35Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ νὰ προστεθῶσι καὶ ἄλλοι τινές.

§36Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ συστήσω ἰδιαιτέρως τὴν ἀναφορὰν ταύτην.

§37Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν ταύτην.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ἁρμόδιον ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργεῖον. Ὁ κ. Ι. Μπακόπουλος, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν ἁμαξοκαραγωγέων Τριπόλεως.

§39Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Οἱ κρατοῦντες μέχρι τοῦδε τὴν συγκοινωνίαν μεταξὺ Σπάρτης καὶ Τριπόλεως καὶ τῶν πέριξ δήμων παραπονοῦνται ἀπὸ πολλοῦ διὰ τὴν κοινὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν διὰ τῶν ὁποίων γίνεται ἡ συγκοινωνία. Ἤδη μάλιστα τὰ παράπονα αὐτῶν ἐπεδεινώθησαν, διότι καὶ ἐκεῖ εἰσήχθη ἡ πρόοδος τῆς δι’ αὐτοκινήτων συγκοινωνίας. Ἐπιχειρηματίαι δηλαδὴ τινὲς ἐπρομηθεύθησαν αὐτοκίνητα, καὶ διὰ τῶν αὐτοκινήτων αὐτῶν κρατεῖται ἤδη ἡ συγκοινωνία ἢ μᾶλλον ἤρξατο συγκοινωνία μεταξὺ Σπάρτης καὶ Τριπόλεως, καὶ Τριπόλεως καὶ Ὀρχομενοῦ. Τὰ αὐτοκίνητα ταῦτα εἶναι βαρύτατα καὶ εὐρυτάτων διαστάσεων, συναντῶνται δὲ μετὰ τῶν ἁμαξῶν καὶ διατρέχουσι κίνδυνον οἱ ταξειδεύοντες. Πρὸ ἡμερῶν δὲ ἅμαξα Προκοπάκη τινὸς κομίζουσα ἀπὸ Σπάρτης εἰς Τρίπολιν Γερμανὸν ἀρχαιολόγον ἀνετράπη, καὶ μικροῦ δεῖν ἐφονεύετο ὁ ἐν αὐτῇ ἐπιβαίνων.

§40ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τίς πταίει;

§41Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πταίει ὁ δρόμος διὰ τὸ στενὸν καὶ διὰ τὸ ἀπεριποίητον αὐτοῦ, διότι, ἐὰν ὁ δρόμος εἶχε σκυρωθῆ καθ’ ὁλοκληρίαν καθ’ ὅλον τὸ πλάτος αὐτοῦ, καὶ τὰ αὐτοκίνητα καὶ αἱ ἅμαξαι θὰ ἠδύναντο νὰ διαβῶσιν ἀκινδύνως. Ἕνεκα δὲ τῆς ἐλλείψεως ἐπαρκοῦς συντηρήσεως διατρέχουσι πολλοὶ τὸν κίνδυνον νὰ φονευθῶσιν, ὡς ὁ ἀρχαιολόγος, ὁ ὁποῖος ἐκομίσθη εἰς ἀθλίαν κατάστασιν, διὰ τῆς ἁμάξης. Διαβιβάζων πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὴν παράκλησιν τῶν ἁμαξηλατῶν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ἵνα διατάξῃ τὴν ἄμεσον ἐπισκευὴν τῆς ὁδοῦ Σπάρτης–Τριπόλεως καὶ τὴν λῆψιν ἀστυνομικῶν μέτρων πρὸς ἀποτροπὴν κινδύνων ἐπικειμένων.

§42Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Μὰ ἀφοῦ θὰ γίνῃ ὁ σιδηρόδρομος, τί τὰ θέλετε αὐτά;

§43Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μέχρις οὗ γίνῃ ὅμως εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ φονευθῶσιν οἱ συμπολῖταί μου καὶ τότε δὲν θὰ ἔχητε τὴν εὐχαρίστησιν νὰ μὲ βλέπητε ἐδῶ.

§44Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Δημητροπούλου τῆς Αἰγιαλείας καὶ παρακαλῶ νὰ σταλῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον.

§45Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ αὐτὴν τὴν ἀναφορὰν. Ἐπίσης τὴν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τοῦ Δήμου Αἰγείρας, ἡ ὁποία εἶναι σχετικὴ πρὸς τὴν συγκοινωνίαν καὶ παρακαλῶ νὰ σταλῇ πρὸς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον.

§46Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ Ἀλ. Παπασταθοπούλου καλὸν θὰ εἶναι ν’ ἀναβληθῇ.

§47Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Καταθέτω ἀναφορὰν ἐκ μέρους τῶν πολεμησάντων ἐφέδρων τοῦ Δήμου Δύμης τῶν Πατρῶν ἀπευθυνομένην πρὸς τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης παρακαλοῦσιν, ἐπειδὴ κατ’ Ἀπρίλιον λήγει τὸ δικαιοστάσιον ἀναφορικῶς πρὸς τὰς ἐκτελέσεις καὶ ἐπειδὴ τὸ τοκογλυφικὸν φάσγανον τοὺς ἀπειλεῖ ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν, εὑρίσκονται δὲ εἰς οἰκονομικὴν κατάστασιν κακήν, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν καὶ ὡς ἔργον δικαιοσύνης καὶ φιλανθρωπίας παρατείνῃ τὴν προθεσμίαν τῆς λήξεως τοῦ δικαιοστασίου, συνεπείᾳ τοῦ νόμου τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν. Τοιαύτη παράτασις θὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν κοινωνίαν δικαίως, διότι δὲν δυσκολεύομαι νὰ εἴπω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι ἀπὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νόμου τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν, δὲν ἐμεσολάβησαν τοιαῦτα γεγονότα, ὥστε νὰ εἴπῃ τις ὅτι αἱ τάξεις αὗται εὐημεροῦσιν ἢ ὅτι ἔφθασαν εἰς τοιοῦτον σημεῖον οἰκονομικόν, ὥστε καὶ τὰς ἰδίας ἀνάγκας καὶ τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ Κράτους καὶ τῶν δανειστῶν νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκπληρώσω κ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅπως ἐξ ἀφορμῆς τῆς ἀναφορᾶς ταύτης λάβῃ γενικὴν ἀπόφασιν περὶ ἐπεκτάσεως τοῦ δικαιοστασίου ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐκτελέσεις μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου ἐ. ἔ. πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἐξυπηρετήσῃ σύμπαντα τὸν ἐμπορικὸν καὶ βιομηχανικὸν κόσμον.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Κ. Λομβάρδος καὶ Ν. Μουζάκης «παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διὰ ποίαν αἰτίαν δὲν ἐπληρώθησαν ὁ μισθὸς καὶ αἱ λοιπαὶ ἀποδοχαὶ εἰς διαφόρους ἐφέδρους ἀνθυπιάτρους, εἴκοσι τὸν ἀριθμόν, οἵτινες ὀνομασθέντες διὰ Β. Δ. ἀπὸ τῆς 9 Ὀκτωβρίου καὶ ἀναλαβόντες ὑπηρεσίαν τὴν 21 Ὀκτωβρίου 1913 ἀπελύθησαν ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀποζημιώσεως μετὰ τὴν λῆξιν τῆς θητείας των, ἐνῷ ἕτεροι ἀνθυπίατροι ἀργότερον ὀνομασθέντες ἐπληρώθησαν».

§49ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μέχρι τοῦδε συνέβαινε τοῦτο, ὅτι ἐρωτήσεις ἐφ’ ὧν ἤδη εἶχε δοθῆ ἀπάντησις ὑπὸ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν ἅπαξ, δὶς καὶ τρίς, ἀνεγράφοντο ἐκ νέου ὑπὸ τῶν κ. Βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔτυχον νὰ τὸν ἀκούσωσι. Ἀλλὰ σήμερον συμβαίνει ὥστε ἐρωτήσεις ὑποβληθεῖσαι καὶ ἐφ’ ὧν ἐδόθη ἀπάντησις πρὸς τοὺς κ. Βουλευτάς, ν’ ἀναγράφωνται καὶ πάλιν καὶ ἄλλην μίαν φοράν.

§50Κ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἴχετε δηλώσει ὅτι δὲν δύνασθε νὰ ἀπαντήσητε τότε.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐνεγράφη ἡ ἐρώτησις τῇ αἰτήσει τῶν κ. Βουλευτῶν.

§52ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐγὼ ὅμως νομίζω ὅτι ἀπήντησα καὶ εἶπον ὅτι τὸ σφάλμα εἶναι τῶν σωμάτων, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπηρετοῦσιν ἐκεῖνοι καὶ παρεκάλεσα τοὺς κ. Βουλευτὰς νὰ ἐρωτήσωσι, ποῖοι εἶναι καὶ εἰς ποῖα σώματα ὑπάγονται, ἵνα ζητήσω τὸν λόγον.

§53Ν. ΜΟΥΖΑΚΗΣ. Κάμνετε λάθος· δὲν ἀπηντήσατε.

§54Κ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Χθὲς οὔτε κἂν ἔφθασεν ἡ συζήτησις εἰς τὴν ἐρώτησιν αὐτήν.

§55ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἴσως εἶναι σφάλμα τοῦ γραφείου.

§56Κ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα περὶ οὗ πρόκειται, ἰδοὺ τί συμβαίνει· διὰ Β. Διατάγματος τῆς 9 8βρίου, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὠνομάσθησαν ἔφεδροι ἀνθυπίατροι διάφοροι ἰατροί, ὑπηρετοῦντες ὡς ἔφεδροι ὁπλῖται, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ τρεῖς συμπολῖταί μου, οἱ κ. Σιγοῦρος, Πέτας καὶ Μουζάκης. Αὐτοί, δι’ ὑπουργικῆς διαταγῆς ὑπ’ ἀριθ. 137,571 φερούσης τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐτοποθετήθησαν καὶ ἀνέλαβον ὑπηρεσίαν ἀπὸ τῆς 21 Ὀκτωβρίου, ὁ μὲν εἷς εἰς τὸ 1ον νοσοκομεῖον Ἀθηνῶν, οἱ δὲ εἰς τὸν Πειραιᾶ. Μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ μηνὸς ἐζήτησαν νὰ πληρωθῶσι τὰς μισθοδοσίας των, ἀλλὰ τότε τοῖς ὑπεδείχθη, ὅτι κάτι λάθος ἐγένετο διὰ τὴν ὀνομασίαν ἑνὸς ἰατροῦ ἐν τῷ Διατάγματι, τῷ δημοσιευθέντι κατὰ τὸν Ὀκτώβριον καὶ τοῖς ἐδόθη ἄλλη διαταγὴ περίεργος ὀλίγον κατ’ ἐμὲ καὶ κατὰ τὴν σύνταξιν καὶ κατὰ τὸ ὕφος καὶ τὴν ἔννοιαν λέγουσα τὰ ἑξῆς· «Εἰς ἐκτέλεσιν τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 151002 διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν γνωρίζομεν ὑμῖν ὅτι μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ὀνομάζεσθε ἔφεδρος ἀνθυπίατρος καὶ ὅτι ἀπὸ σήμερον ἀπαλλάττεσθε τῆς ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας τοῦ στρατεύματος καὶ μετατίθεσθε εἰς τὴν ἐφεδρείαν αὐτοῦ. Ἐν Ἀθήναις τῇ 9 9βρίου 1913. Ὁ Διευθυντὴς τοῦ 4ου στρατ. νοσοκομείου Ἀθηνῶν Σ. Γαβαλᾶς Ἐπίατρος.» Ἐδόθη λοιπὸν ἀπολυτήριον εἰς αὐτοὺς καὶ οἱ ἄνθρωποι ἦσαν εὐχαριστημένοι, διότι αἱ πολεμικαὶ ἐπιχειρήσεις εἶχον λήξει καὶ δὲν ὑπῆρχε λόγος ἐθνικὸς νὰ παραμείνωσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ καὶ ἡτοιμάζοντο ν’ ἀπέλθωσιν εἰς τὰς ἑστίας των. Αἴφνης, μετὰ δύο ἡμέρας, ἀπεστάλησαν ἀγγελιαφόροι καὶ ἔδωκαν νέον ἔγγραφον εἰς αὐτοὺς δι’ οὗ ἀνεκαλεῖτο ἡ δοθεῖσα ἄφεσις καὶ ἀνετίθετο ἐκ νέου εἰς αὐτοὺς ὑπηρεσία μέχρι τῆς 15 Δεκεμβρίου, ὅτε ἀπελύθη ἡ ἡλικία των καὶ ἀπελύθησαν καὶ αὐτοί. Ἐν τούτοις καθ’ ὅλον τὸ διαρρεῦσαν διάστημα ἀπὸ τῆς 9 8)βρίου μέχρι τῆς ἀπολύσεώς των οὐδεμία ἀποζημίωσις τοῖς ἐδόθη, οὔτε μισθός.

§57ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον ν’ ἀποστείλῃ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ζακύνθου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα ἐξετασθῇ ἡ ὑπόθεσις.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ἀλ. Θανόπουλος καὶ Ν. Γαρδικιώτης παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ἐλήφθη μέριμνα περὶ τῆς κατασκευῆς γεφύρας Μουργκάνι τῆς ἐπαρχίας Καλαμπάκας, ἥτις ἀποτελεῖ τὸν μόνον σύνδεσμον τῆς ὅλης συγκοινωνίας μεταξὺ Θεσσαλίας καὶ Ἠπείρου».

§59Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἡ μελέτη ἔχει ἀποσταλῆ ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους εἰς τὸν νομομηχανικόν, ἵνα συνδυασθῇ μετὰ τῆς ὁδοῦ Καλαμπάκας–Ἠπείρου.

§60Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Τὸ ζήτημα τῆς κατασκευῆς τῆς γεφύρας αὐτῆς μένει ἐκκρεμὲς ἀπὸ δεκαετίας. Καταστραφείσης ἔκτοτε τῆς γεφύρας ἔχει διακοπῆ πᾶσα συγκοινωνία μεταξὺ Θεσσαλίας καὶ Ἠπείρου. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ληφθῇ ταχίστη μέριμνα.

§61Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους ἔχει ἀποσταλῆ ἡ μελέτη.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ραυτόπουλος παρακαλεῖ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν διδάκτωρ τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου, κληρωτὸς ὢν τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1912, καταταχθεὶς δὲ ὡς ἐθελοντὴς εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, μετὰ τὴν συμπλήρωσιν ὑπηρεσίας ἑνὸς ἔτους θὰ ὀνομασθῇ δόκιμος.

§63ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διδάκτορες τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς καταταχθέντες ὡς ἐθελονταὶ ὑπὸ ὅρον, δύνανται νὰ ὀνομασθῶσι μετὰ ἐνιαύσιον ὑπηρεσίαν δόκιμοι ἐὰν δηλώσωσιν ὅτι θὰ συνεχίσωσι τὴν ὑπηρεσίαν των καὶ κατὰ τὸ δεύτερον ἔτος.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Φίλιος παρακαλεῖ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν θὰ κατασκευασθῇ ἡ γέφυρα Κουτσοχείρου καὶ πότε.

§65Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἡ γέφυρα αὐτὴ κατεσκευάσθη ξυλίνη κατὰ τὰς παραμονὰς τοῦ πολέμου λόγῳ κατεπείγοντος, ἡ δὲ ὑπηρεσία σκέπτεται νῦν νὰ τὴν μετατρέψῃ εἰς σιδηρᾶν.

§66Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Πρέπει ὅσον τὸ δυνατὸν τὸ ταχύτερον νὰ κατασκευασθῇ ἡ γέφυρα αὐτή.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ αὐτὸ ἐρώτημα κάμνει καὶ ὁ κ. Σταμούλης.

§68Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κάτι τι περίεργον συμβαίνει μὲ αὐτὴν τὴν κατάστασιν ἢ φαίνεται ὅτι κάτι τι ἄλλο παράξενον συμβαίνει εἰς βάρος τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων, διότι, ἐνῷ ἐπὶ τῇ βάσει σχεδίου τοῦ νομομηχανικοῦ ἐν Λαρίσῃ, διετάχθη ἡ κατασκευὴ τῆς γεφύρας αὐτῆς, κατόπιν δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργείου διατάσσεται ἡ παρεμπόδισις πάσης κυκλοφορίας ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι τὸ δεύτερον σχέδιον ἦτο ἀδόκιμον, ἡ δὲ κατασκευὴ ἀτελής. Σημειωτέον ὅτι ἡ κατασκευὴ δὲν εἶναι παντάπασιν ἀτελής, ἀλλὰ τὸ σχέδιον εἶναι ἐντελῶς ἀδόκιμον, συνέταξε δὲ τὸ σχέδιον, ὡς ἔμαθον, ὁ νομομηχανικὸς Δημητρόπουλος. Ἀλλ’ ἐρωτῶ ἐζητήθη εὐθύνη ἀπὸ τὸν νομομηχανικὸν αὐτόν, ὁ ὁποῖος μάλιστα εἰδικῶς ἔχει καταγγελθῇ καὶ διὰ τὴν πρᾶξιν αὐτὴν καὶ δι’ ἄλλας παραβάσεις; Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του ταῦτα, διότι χάρις εἰς τὸ σχέδιον τοῦ μηχανικοῦ, ὁ ὁποῖος θεωρεῖται εἷς ἐκ τῶν καλῶν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου, ἐν ᾧ καὶ πλεῖσται ἄλλαι καταχρήσεις κατηγγέλθησαν εἰς βάρος αὐτοῦ, ἐχάθησαν παντελῶς τόσα χρήματα. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ἐξετάσῃ ὁ κ. Ὑπουργός, ἐὰν ὑπάρχωσι καὶ ἄλλαι κατηγορίαι εἰς βάρος του ἐπὶ διαφόρων καταχρήσεων, καὶ ἐὰν ὑπέχῃ εὐθύνην αὐτὸς συντάξας σχέδιον ἀδόκιμον, ὡς τοῦτο κρίνει ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου.

§69Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Παρακαλῶ νὰ μοὶ ἀποσταλῇ αὐτὴ ἡ ἐρώτησις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Φίλιος «παρακαλεῖ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν σκέπτηται νὰ προβῇ εἰς τὴν αὔξησιν τῆς μισθοδοσίας τῶν κατωτέρων ἀξιωματικῶν, ἤτοι ἀνθυπασπιστῶν, ἀνθυπολοχαγῶν καὶ ὑπολοχαγῶν».

§71ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Προσεχῶς θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια εἰς τὴν Βουλὴν καὶ θὰ ληφθῇ πρόνοια.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Μερλόπουλος «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν παρὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου ἐλήφθη πρόνοια, ὅπως ἐπανορθωθῇ ἡ κατὰ τὴν ἀπόλυσιν τῶν ἐφέδρων τῶν ἐμπέδων σωμάτων λαβοῦσα χώραν παράλειψις τῆς μὴ ἀναγραφῆς ἐν τοῖς βιβλιαρίοις αὐτῶν τῆς πιστοποιήσεως τοῦ σωματάρχου των, ὅτι μετέσχον τῶν ἐκστρατειῶν, καὶ ἂν ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει θὰ ἀποβῇ δυνατὸν ν’ ἀπονεμηθῶσιν εἰς τοὺς ἐφέδρους τούτους τὰ νενομισμένα ἀναμνηστικὰ τοῦ πολέμου μετάλλια.

§73ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Συνεστήθη ἐπιτροπὴ ἐκ τῶν κ. κ. Πάλλη, Δροσοπούλου καὶ Μαζαράκη, ἥτις θὰ μεριμνήσῃ διὰ τὰς λεπτομερείας τῆς ἀπονομῆς τῶν μεταλλίων. Δυστυχῶς ἐβράδυνεν ἡ κατασκευὴ τῶν μεταλλίων. Πολὺ ὡραῖον θὰ ἦτο νὰ ἐγένετο ἡ ἀπονομὴ κατὰ τὴν ἀπόλυσιν.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Κ. Σοκόλης Ἀθ. Μπασιᾶς καὶ Ε. Βελλιανίτης «παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν εἶναι ἀληθὲς ὅτι κατὰ τὰς Μεραρχιακὰς ἐξετάσεις πρὸς εἰσαγωγὴν μαθητῶν εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Ὑπαξιωματικῶν ἐζητήθησαν παρὰ τῶν ὑποψηφίων μαθηματικαὶ γνώσεις παρὰ τὰς διὰ τοῦ σχετικοῦ προγράμματος καθοριζομένας, ἤτοι ἐξητάσθησαν εἰς τὴν θεωρητικὴν ἀριθμητικὴν ἀντὶ τῆς πρακτικῆς ἀριθμητικῆς καὶ μόνης, καθὼς ἐπίσης τίνα μέτρα σκοπεῖ νὰ λάβῃ διὰ τοὺς ἐπιτυχόντας ὑποψηφίους μαθητάς, οἵτινες μὴ ὄντες ὑπαξιωματικοί, ἀλλ’ ἀξιωματικοί, δὲν δικαιοῦνται νὰ προσέλθωσιν ἐκ νέου εἰς ἐξετάσεις διὰ τὴν Σχολὴν τῶν Ὑπαξιωματικῶν».

§75ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τίνα μέτρα νὰ λάβω; Ὅσοι ἀπέτυχον, καλῶς ἀπέτυχον.

§76Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Βεβαίως ὅσοι ἀπέτυχον, καλῶς ἀπέτυχον, ἀλλὰ κατὰ τὸν νόμον οἱ ἀνθυπασπισταὶ δὲν δύνανται νὰ προσέλθωσιν εἰς ἐξετάσεις εἰσαγωγικὰς ἢ ἅπαξ. Αὐτοὶ ὅμως σήμερον ἀπέτυχον εἰς τὰς Μεραρχιακὰς ἐξετάσεις. Ἐὰν μένωσιν ἀνθυπασπισταὶ πρόκειται νὰ προαχθῶσιν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ, ἀλλὰ διὰ τῶν δηλώσεων τὰς ὁποίας ἐκάμετε πρὸς τὴν Βουλὴν οὐδεμία θὰ ὑπάρχῃ διάκρισις μεταξὺ αὐτῶν καὶ ἑπομένως δὲν θὰ φθάσωσιν εἰς τοὺς ἀνωτέρους βαθμούς. Ἐρωτᾶται· εἶναι δίκαιον τὴν στιγμὴν καθ’ ἥν ὡς ὑπαξιωματικοὶ ἔχουσι δικαίωμα νὰ δώσωσιν ἐπαναληπτικὰς ἐξετάσεις, νὰ μὴ ἔχωσιν ὡς ἀξιωματικοὶ τὸ δικαίωμα αὐτό;

§77ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι· ἐὰν θέλωσι δύνανται νὰ παραιτηθῶσι τοῦ προνομίου τῶν ἀξιωματικῶν, νὰ γίνωσιν ὑπαξιωματικοὶ καὶ νὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν σχολὴν νὰ ἀκούσουν τὰ μαθήματα. Δὲν δυνάμεθα νὰ εἰσαγάγωμεν εἰς τὴν σχολὴν ἀξιωματικοὺς μετὰ ὑπαξιωματικῶν, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν πειθαρχίαν.

§78ΕΥΘ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Πρόκειται περὶ ἀνθυπασπιστῶν, οἱ ὁποῖοι ἔδωκαν ἐξετάσεις ὡς λοχίαι καὶ κατόπιν προήχθησαν ὡς ἀνθυπασπισταί. Ἔχουσι δικαίωμα νὰ δώσωσι δύο ἢ τρεῖς φορὰς ἐξετάσεις, ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶναι ἀνθυπασπισταὶ ἐπιτρέπεται μόνον ἅπαξ νὰ δώσωσιν. Ἐρωτῶ· αὐτοί, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν σχολὴν τῶν ὑπαξιωματικῶν, δύνανται νὰ παραιτηθῶσι τοῦ ἤδη κεκτημένου βαθμοῦ τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ διὰ νὰ ἐπιληφθῶσι τοῦ δικαιώματος τὸ ὁποῖον ἔχουσιν οἱ ὑπαξιωματικοί; Γεννᾶται μία ἀδικία. Αὐτοὶ εἶναι τελειόφοιτοι τῆς Νομικῆς Σχολῆς, κατετάχθησαν δὲ ὡς ἐθελονταὶ μὲ τὴν ἐλπίδα νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν σχολὴν τῶν ὑπαξιωματικῶν. Αὐτοὶ δώσαντες ἐξετάσεις ἀπέτυχον δι’ ὀλίγα ἑκατοστὰ καὶ τοῦτο συνέβη διότι εὑρίσκοντο εἰς τὴν ἐκστρατείαν καὶ δὲν εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ μελετήσωσι, γενόμενοι δὲ ἀνθυπασπισταὶ ἀπεκλείσθησαν τοῦ δικαιώματος τούτου. Ἐντεῦθεν δὲ ἐπέρχεται τὸ ἄτοπον μεταξὺ τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ τῶν ἀνθυπασπιστῶν, ὅτι οἱ ὑπαξιωματικοὶ ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ δώσωσιν ἐξετάσεις καὶ δευτέραν καὶ τρίτην καὶ τετάρτην φοράν, ἐνῷ οἱ ἀνθυπασπισταὶ ἔχουσι τὸ δικαίωμα ἅπαξ μόνον.

§79ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Νομίζω καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, ὅτι οἱ ἀνθυπασπισταὶ αὐτοὶ ἔχουσι δίκαιον, καὶ καλὸν εἶναι νὰ μελετηθῇ τὸ πρᾶγμα.

§80ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Κουτούπης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, διατί ἀπηλλάγη τῆς ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθμ. 140,555 διαταγῆς ὁ ἔφεδρος ἀνθυπίλαρχος Ἀριστ. Μπίτσας, παρὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου ΓΨΛΒʹ καὶ χωρὶς νὰ δοθῶσιν ἀποδοχαὶ 2 μηνῶν».

§82ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐξήτασα τὸ ζήτημα αὐτό, ἀλλὰ δὲν δύναμαι ἀκόμη νὰ ἀπαντήσω.

§83Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δικαιοῦται;

§84ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νομίζω ὅτι ἔχει δικαίωμα, ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν ἔχω ἀκόμη ὅλα τὰ στοιχεῖα διὰ νὰ δώσω καμμίαν θετικὴν ἀπάντησιν.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Κουτούπης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν καὶ πότε σκέπτηται ν’ ἀπολύσῃ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ τοὺς ἀδελφοὺς τῶν φονευθέντων τῆς κλάσεως τοῦ 1913».

§86ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ δώσω ἀπάντησιν σήμερον. Ἡ ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία τοῦ στρατοῦ δὲν γνωμοδοτεῖ ὑπὲρ τῆς ἀπολύσεως.

§87Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Κατὰ τὸν νόμον δὲν δικαιοῦνται οὗτοι εἰς ἀπόλυσιν;

§88ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι, ἐφ’ ὅσον ἡ κλάσις των δὲν ἀπολύεται.

§89Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐκάμετε δηλώσεις ὅτι διαρκοῦντος τοῦ πολέμου δὲν θὰ ἦτο φρόνιμον νὰ ἀπολυθῶσιν οἱ ἀδελφοὶ τῶν φονευθέντων ἐν πολέμῳ, διότι θὰ ἐπήρχοντο κενὰ εἰς τὰ στελέχη, τὰ ὁποῖα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πληρωθῶσιν ἀμέσως. Τώρα ὅμως ἔλειψεν αὐτὴ ἡ κατάστασις, καὶ ἀφοῦ δὲν εὑρισκόμεθα ἐν ἐπιστρατεύσει, ὀφείλουσι νὰ ἀπολυθῶσι, καὶ νομίζω ὅτι εἶναι παράλειψις τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τοῦτο. Διότι περὶ πόσων πρόκειται; Διακοσίων, τριακοσίων; Ἀφοῦ ἐψηφίσαμεν νόμον, δι’ οὗ ἐδώκαμεν τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἀδελφοὺς τῶν φονευθέντων ἐν πολέμῳ νὰ μὴ ὑπηρετῶσι, διατί τότε οὗτοι ὑπηρετοῦσιν;

§90ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἷς ἀπὸ τοὺς λόγους τῆς ἀπαλλαγῆς εἶναι καὶ τὸ νὰ ἔχῃ κανεὶς ἀδελφὸν φονευθέντα ἐν πολέμῳ. Ὅλαι αἱ τάξεις ὅμως τῶν ἀπαλλαγέντων ὑπηρετοῦν ἀκόμη. Κατ’ ἐπανάληψιν ἐπέστησα τὴν προσοχὴν τῆς Ἐπιτελικῆς Ὑπηρεσίας ἰδιαιτέρως διὰ τοὺς ἀπαλλαγέντας, ἀλλ’ ἡ Ἐπιτελικὴ Ὑπηρεσία, μοὶ εἶπεν ὅτι δὲν δυνάμεθα ἀκόμη οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον νὰ ἐλαττώσωμεν τὴν δύναμιν τὴν ὁποίαν ἔχομεν σήμερον ὑπὸ τὰ ὅπλα.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ λοιπαὶ ἀναφοραὶ καὶ ἐρωτήσεις ἀναβάλλονται δι’ αὔριον συμπληρωθείσης τῆς ὥρας. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων. Ὁ κ. Βρατσᾶνος ἐρωτᾷ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργόν· 1) διατί δὲν διετάχθη ἀνάκρισις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς παρατηρηθείσης παύσεως τοῦ πυρὸς τοῦ Θωρηκτοῦ «Ἀβέρωφ» κατὰ τὴν κρισιμωτάτην στιγμὴν τῆς ναυμαχίας τῆς 3ης Δεκεμβρίου 1913. 2ον) Διατί δὲν διετάχθη ἀνάκρισις πρὸς ἀνεύρεσιν τοῦ ὑπευθύνου διὰ τὴν ἐκ τοῦ Θωρηκτοῦ «Ἀβέρωφ» διαφυγοῦσαν τορπίλλην, ἥτις μὴ ἀφαιρεθεῖσα κατὰ τὴν πρώτην ναυμαχίαν ἐκ τοῦ πρυμναίου ὑποβρυχίου τορπιλλοβλητικοῦ αὐλοῦ της, διεξέφυγε καὶ παρ’ ὀλίγον νὰ προσκρούσῃ ἐπὶ τοῦ ὄπισθεν καὶ εἰς γραμμὴν παραγωγῆς ἀκολουθοῦντος Θωρηκτοῦ «Σπέτσαι», πλανηθεῖσα δὲ προσέκρουσεν ἐπί τινος σημείου τῆς ἀκτῆς τῆς νήσου Ἴμβρου καὶ ἐξερράγη, κατὰ τὴν ὑπάρχουσαν ἔκθεσιν τοῦ Διοικητοῦ τῆς νήσου ταύτης. 3ον) Διατί δὲν διετάχθη ἀνάκρισις διὰ τὴν ἀνακάλυψιν τῶν αἰτίων τῆς ἀστοχίας τοῦ πυρὸς τοῦ Θωρηκτοῦ «Ἀβέρωφ» καὶ τῶν μηδαμινῶν ἀποτελεσμάτων αὐτοῦ κατὰ τοῦ ἐχθροῦ, κατὰ τὴν δευτέραν ναυμαχίαν τῆς 5ης Ἰανουαρίου 1913, ὅστις βαλὼν 785 βολὰς ἐκ μεγίστων ἀποστάσεων καὶ ἀμεθόδως ἐντὸς τριάκοντα καὶ πέντε λεπτῶν τῆς ὥρας, παρέμεινεν εἶτα ἐπὶ μῆνα καὶ πλέον ἐλλείψει πυρομαχικῶν, ὡς ἐμφαίνεται ἐκ τῶν ἡμερολογίων τοῦ πυροβολικοῦ, ἄοπλος». Ὁ ἐπερωτῶν κ. Βουλευτὴς δι’ ἐπιστολῆς του ζητεῖ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς του ταύτης, καθόσον δὲν δύναται νὰ παραστῇ ἐξ ἀνωτέρων κωλυμάτων.

§92Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νὰ διαγραφῇ, ὄχι νὰ ἀναβληθῇ.

§93ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διαγραφῇ, κ. Πρόεδρε.

§94Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι διερμηνεύω τὴν γνώμην ἁπάσης τῆς Βουλῆς, ὅπως παρακληθῇ ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος ὄχι νὰ ἀναβάλῃ, ἀλλὰ νὰ ἀποσύρῃ τὴν ἐπερώτησιν αὐτοῦ. Ἔχομεν μίαν λαμπρὰν σελίδα, κατόπιν τῶν δύο νικηφόρων ναυμαχιῶν, καὶ ὑποθέτω ὅτι δὲν πρέπει νὰ φέρωμεν τοιαῦτα ζητήματα εἰς τὴν Βουλήν, θίγοντα ἔστω καὶ ἐπ’ ἐλάχιστον ταύτην. Φρονῶ ὅθεν ὅτι εἶναι προτιμότερον, ἵνα ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος πεισθῇ εἰς τὸ νὰ ἀποσύρῃ τὴν ἐπερώτησίν του ταύτην.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Βρατσᾶνος, μὴ παριστάμενος ταύτην τὴν στιγμήν, δι’ ἐπιστολῆς του πρὸς τὸ Προεδρεῖον ζητεῖ τὴν ἀναβολὴν τῆς ἐπερωτήσεως, διότι ἀσθενεῖ μέλος τῆς οἰκογενείας του. Ἐὰν ἡ Βουλὴ εἶναι τῆς γνώμης, ὅτι ἡ ἀναβολὴ δὲν πρέπει νὰ δοθῇ ἀλλὰ νὰ διαγραφῇ, δὲν ἔχει παρὰ νὰ ἀποφασίσῃ. Ἐρωτῶ λοιπὸν τὴν Βουλήν· θέλει νὰ διαγραφῇ;

§96ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαγράφεται.

§98Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἐγγράφει ἐκ νέου ἂν θέλῃ αὔριον.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς τὴν ἐγγράψῃ· δικαίωμά του εἶναι. Οἱ κ. κ. Λ. Κουτσοπέταλος καὶ Λ. Νάκος ἐπερωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἕνεκεν τίνος λόγου δὲν ἐξεδόθη εἰσέτι τὸ βούλευμα ἐπὶ τῆς ἐνώπιον τοῦ εἰσαγγελέως τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν ὑφισταμένης ἐκκρεμοῦς κατηγορίας ἐπὶ ἀπάτῃ εἰς βαθμὸν κακουργήματος, κατὰ τῶν πρώην Νομάρχου Βοιωτίας Χ. Σέκκερη, Ε. Κορίζου, Ι. Βαρδαδούλια, τοῦ Ἡγουμενοσυμβουλίου τῆς Μονῆς Δομβοῦς, πράξει πραχθείσῃ κατὰ τὸ ἔτος 1908 καὶ μηνυθείσῃ ἀμέσως καὶ ἕνεκεν τίνος λόγου ἀνεβλήθη καὶ ἀναβάλλεται ἐπὶ ἑξαετίαν ὁλόκληρον ἡ ἔκδοσις τοῦ σχετικοῦ βουλεύματος».

§100Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Καταθέτω ἀναφορὰν τοῦ ἐν Ἀθήναις εἰσαγγελέως τῶν ἐφετῶν, ἐν ᾗ ἐκτίθενται τὰ στάδια ἅτινα διήνυσε μέχρι σήμερον ἡ ὑπόθεσις αὕτη καὶ μεταξὺ τῶν ὁποίων συμπεριλαμβάνεται καὶ ἡ πειθαρχικὴ τιμωρία τοῦ ἀνακριτοῦ ἐφέτου διὰ τὴν βραδύτητα τῆς διεξαγωγῆς τῆς ὑποθέσεως. Ἤδη ἡ ὑπόθεσις αὕτη πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὸ συμβούλιον ἂν μὴ ὑπεβλήθη ἤδη.

§101Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ συγχωρήσῃ νὰ τὴν ἀπασχολήσω δι’ ὀλίγας στιγμάς, προκειμένου περὶ ὑποθέσεως ἡ ὁποία πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι ἀποτελεῖ μέγα σκάνδαλον τόσον διὰ τὴν διοίκησιν ὅσον καὶ διὰ τὴν δικαιοσύνην. Κατὰ τὸ ἔτος 1898 τὸ Ἡγουμενοσυμβούλιον τῆς Μονῆς Δομβοῦς παρεχώρησεν εἰς κάποιον δικηγόρον, ὁ ὁποῖος αἰφνιδίως μετεβλήθη εἰς μηχανικὸν ὑδραυλικόν, ἕν κτῆμα 3.150 στρεμμάτων, κτῆμα εὐφορώτατον, κτῆμα τὸ ὁποῖον ἐνοικιάζετο πρὸς 15 περίπου δραχμὰς τὸ στρέμμα, διὰ νὰ ἀποξηράνῃ ἓν μέρος αὐτοῦ ἐκ 500 περίπου στρεμμάτων, τὸ ὁποῖον ἐχρησίμευσεν εἰς τὸ νὰ δημιουργηθῇ ἡ τελματώδης αὐτὴ κατάστασις, τὴν ὁποίαν μετ’ ὀλίγον θὰ σᾶς ἀφηγηθῶ.

§102Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μοναστηριακὸν βέβαια!

§103Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Μάλιστα, κ. Συνάδελφε. (Γέλωτες). Τὸ ἔλαβε τὴν πρώτην δεκαετίαν, τὸ ἐκράτησε, τὸ ἐκαλλιέργησε. Πρέπει νὰ εἴπω ὅτι διὰ τὸ τέλμα καὶ τὴν μηχανικὴν ἐργασίαν οὔτε λόγος δὲν πρέπει νὰ γίνῃ, διότι δὲν εἶχε σκοπὸν οὔτε αὐτὸς οὔτε ἐκεῖνοι ποῦ τοῦ τὸ ἔδωκαν νὰ κάμωσιν ἐργασίαν τινά, ἔστω καὶ τὴν ἐλαχίστην, ἡ ὁποία ἄλλως τε εἶναι δυσχερεστάτη, διότι πλησίον εἰς τὸ κτῆμα αὐτὸ διέρχεται ὁ ποταμὸς Μέλας, τοῦ ὁποίου ἡ κοίτη ἀνήκει εἰς τὴν Κωπαΐδα, καὶ ἐπειδὴ τὸ ἔδαφος εἶναι πολὺ μαλακὸν – δὲν γνωρίζω πῶς εἰδικῶς ὀνομάζεται – τὰ νερὰ τοῦ Μέλανος, ὁσάκις ὑψοῦνται, διέρχονται ἐντὸς τοῦ κτήματος καὶ καταλαμβάνουσιν αὐτὰ τὰ 500 στρέμματα, τῶν ὁποίων ἡ ἐπιφάνεια εἶναι χαμηλοτέρα τῆς στάθμης τοῦ Μέλανος. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ἡ στάθμη τοῦ Μέλανος δὲν κατέρχεται, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ οὔτε συζήτησις περὶ ἀποξηράνσεως. Ἔλαβε λοιπὸν ὁ κύριος αὐτὸς τὸ κτῆμα, τὸ ἐκαλλιέργησε, δὲν παραλείπω δὲ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἔγινε πρᾶξις παρακληθῇ ἐκ μέρους ἑτέρου δικηγόρου, ὁ ὁποῖος καὶ αὐτὸς ἔγινεν αἰφνιδίως ὑδραυλικὸς μηχανικὸς καὶ παρέλαβε τὸ ἔργον καὶ εἶπεν ὅτι τὰ πράγματα εἶναι ἐν τάξει.

§104Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου παρεχωρήθη;

§105Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν δυνάμει προτάσεως τοῦ Ἡγουμενοσυμβουλίου.

§106Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Ἀπὸ ποῖον Ὑπουργόν;

§107Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Τὴν 9 Δεκεμβρίου τοῦ 1898 ἐξεδόθη ἡ διαταγή· δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς πληροφορήσω ἀκριβῶς τὶς ἦτο ὁ Ὑπουργός. Ἂν δὲν ἀπατῶμαι, τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας εἶχεν ὁ κ. Θεοτόκης.

§108ΑΛ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Ὁ κ. Θεοτόκης ἐγένετο Πρωθυπουργὸς κατὰ τὸ 1899. Διατί λέγετε λοιπὸν ὅτι ἦτο ὁ κ. Θεοτόκης;

§109Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐνθυμεῖσθε καλῶς, ὅτι ἐξεφράσθην μὲ ἐπιφύλαξιν καὶ εἶπον ὅτι δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς· ὑποθέτω ὅτι θὰ ἦτο ὁ κ. Θεοτόκης. Ἡσυχάσατε καὶ ἀφοῦ θέλετε θὰ ἀκούσητε καὶ ἄλλα. Δὲν ἤθελον νὰ κάμω τοιοῦτό τι, ἀφοῦ ὅμως μὲ προκαλεῖτε θὰ ἀκούσητε. Κατὰ τὸ 1901 ὁ δικηγόρος αὐτὸς ὁ ὑδραυλικὸς μετεβλήθη εἰς γεωπόνον καὶ ἕτερον κτῆμα τῆς μονῆς παρακείμενον ἐκ 1500 στρεμμάτων παρεχωρεῖτο εἰς τὸν κύριον αὐτόν, διὰ νὰ ἐμφυτεύσῃ ἀμυγδαλέας, καστανέας, πορτοκαλέας καὶ τὰ λοιπά. Ἀναφέρονται ὅλα αὐτὰ εἰς τὰ ἐπίσημα συμβόλαια, τὰ ὁποῖα ἔχω.

§110Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Ποία εἶναι αὐτὴ ἡ εἰδικότης; Ποῖος εἶναι αὐτὸς ὁ δικηγόρος;

§111Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Γεώργιος Κορόζος, δικηγόρος ἐκ Λεβαδείας, πρώην Δήμαρχος Λεβαδιέων καὶ ἤδη τῷ ἔμεινε μόνον ἡ ὑδραυλικὴ ἰδιότης καὶ τίποτε ἄλλο. Τῷ 1901 τῷ παρεχωρήθη ἄλλο κτῆμα τῆς αὐτῆς Μονῆς παρακείμενον διὰ νὰ τὸ δενδροφυτεύσῃ. Ἐπὶ ἑπταετίαν τὸ ἐνεμήθη καὶ θὰ ἐνομίζετε ὅτι τώρα ἐκεῖ εἶναι παράδεισος ἀπὸ ἀμυγδαλές, φουντουκιές, καστανιές! Καὶ ὅμως δὲν ὑπάρχει οὔτε ἕν δένδρον! Εἰς τὸ κτῆμα αὐτὸ ὑπῆρχον τρία ἄγρια δένδρα καὶ ἐξερράγη μία πυρκαϊὰ καὶ ἐκάησαν καὶ αὐτά, δὲν ὑπάρχει δὲ τώρα εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν ἔκτασιν οὔτε ἕν δένδρον.

§112Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Τῷ 1901 ποῖος ἦτο Ὑπουργός;

§113Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Τὸ ἐξεύρει ὁ κ. Κανάρης. Ἐτελείωσε καὶ ἡ δεκαετία τῆς ἐμφυτεύσεως, ὁπότε τῷ 1908, ἀφοῦ ἡ Μονὴ Δομβοῦς καὶ ἡ διοίκησις ἐπείσθη ὅτι ὁ δικηγόρος αὐτὸς δὲν ἦτο εἰδικὸς μηχανικός, ἀπεφάσισε νὰ τὸ παραχωρήσῃ εἰς τὸν ἀδελφόν του Εὐθύμιον Κορόζον τὸ ἴδιον κτῆμα διὰ μίαν δεκαετίαν ἀκόμη διὰ νὰ τὸ ἀποξηράνῃ ἄλλην μίαν φοράν, τότε δὲ θὰ γνωρίζῃ ὁ κ. Κανάρης ποῖος ἦτο ὁ Ὑπουργός.

§114ΑΛ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Ἐγένετο συζήτησις κατόπιν ἐπερωτήσεως, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ κ. Κουντουριώτης καὶ ὁ τότε Ὑπουργὸς κ. Στάης ἀπήντησε καὶ ἔδωκε τὰς δεούσας ἐξηγήσεις. Τότε λέγετε, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1908 μέχρι τοῦ 1914 δὲν ἐνήργησε τίποτε ἡ δικαστικὴ ἀρχή· ἑπομένως τὰ παράπονά σας εἶναι κατὰ τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς, ὄχι κατὰ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ.

§115Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ εἴπω ὅσα εἶπον;

§116ΑΛ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Νὰ ἐλέγξητε τὴν δικαστικὴν ἀρχήν.

§117Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, Κύριε...

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ δέχεσθε διακοπάς.

§119Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν ἔχω κανένα λόγον νὰ μὴ δέχωμαι διακοπάς. Ἠμπορεῖτε, κύριε Κανάρη, νὰ μοὶ ὑποδείξητε τὴν διάταξιν καθ’ ἣν δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ κάμω χρῆσιν τῶν ὅσων εἶπον; Θέλω νὰ ὑποδείξω τὴν κατάστασιν· περιμένετε καὶ θὰ καταλήξω. Τῷ 1908, ἐπαναλαμβάνω, Κύριοι, τὸ κτῆμα αὐτὸ καίτοι ἀπεξηράνθη, καθὼς τοὐλάχιστον ἐφαίνετο ἀπὸ τὸ πρωτόκολλον παραλαβῆς τοῦ δικηγόρου τοῦ ἑτέρου ὑδραυλικοῦ, παρεχωρήθη εἰς τὸν ἀδελφὸν τοῦ κυρίου αὐτοῦ νὰ ἀποξηρανθῇ ἐκ νέου. Τότε, κύριοι Βουλευταί, ἐγένετο συζήτησις εὐρυτάτη ἐν τῇ Βουλῇ ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ σεβαστοῦ Βουλευτοῦ κ. Ράλλη, ἀπεφασίσθη δὲ καὶ ἐστάλη εἰδικὴ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπή, ἥτις ἐμελέτησε τὸ ζήτημα.

§120Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μετέβησαν μόνοι των· δὲν τοὺς ἔστειλεν ἡ Βουλή.

§121Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι, ἀλλὰ τρεῖς δικηγόροι ἐκ Λεβαδείας εἶχον τὴν ἀτυχῆ ἔμπνευσιν νὰ καταφύγωσιν εἰς τὴν δικαστικὴν ἀρχὴν πρὸς ἐπίλυσιν τοῦ ζητήματος, καὶ ὀνομάζω ἀτυχῆ τὴν ἔμπνευσιν, διότι δὲν γνωρίζω πῶς πρέπει νὰ ὀνομασθῇ ἄλλως μία ἐνέργεια, ἡ ὁποία δὲν ἐπρόκειτο νὰ καταλήξῃ εἰς ἄλλο ἀποτέλεσμα παρὰ νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι παραπλεύρως πρὸς τὴν φυσικωτάτην ἐξάρθρωσιν βαίνει καὶ ἡ δικαστική.

§122Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἔβαινε ἢ βαίνει;

§123Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἡσυχάσατε, κύριε Συνάδελφε. Ἐμηνύθησαν λοιπὸν ὁ νομάρχης, τὸ ἡγουμενοσυμβούλιον καὶ οἱ ἐργολῆπται, προυτάθησαν μάρτυρες καθὼς πρέπει· ἄλλως τε μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν ἐχρειάζοντο περισσότερα παρὰ νὰ ἀναγνώσωσι τὰ συμβόλαια, διὰ νὰ πεισθῶσι περὶ τῆς δολιότητος τῆς πράξεως ἐκ τῆς ὑπάρξεως τῆς ἀπάτης, διότι μοῦ φαίνεται ὅτι ἐκεῖ ἐστηρίζετο ἡ μήνυσις, ὅτι ἐξηπάτησε τὸ ἡγουμενοσυμβούλιον καὶ αὐτοὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ ἐξέδωκεν αὐτὴν τὴν διαταγήν, καίτοι ὁ τότε κ. Ὑπουργὸς εἶχε τοὺς φακέλους καὶ δὲν ἦτο εὔκολον νὰ ἀπατηθῇ. Ἀπὸ τοῦ 1908 ἐνεργοῦνται, Κύριοι, ἀνακρίσεις καὶ ἔκτοτε δὲν ἐπερατώθησαν, μολονότι οἱ μάρτυρες δὲν λείπουσιν. Εἶναι ὅλοι ἐν Λεβαδείᾳ· ἔγγραφα δὲν λείπουσι, διότι εἶναι εὔκολον νὰ τὰ λάβωσιν ἀπὸ τὰ διάφορα ὑποθηκοφυλακεῖα καὶ συμβολαιογραφεῖα καὶ ἑπομένως δὲν ἐξηγεῖται πῶς κατωρθώθη ἐπὶ ἑξαετίαν νὰ ἀναβάλληται ἡ ἔκδοσις αὐτοῦ τοῦ βουλεύματος καὶ ἐπ’ αὐτοῦ στρέφεται ἡ ἐπερώτησίς μου, διὰ τίνα λόγον κατορθώνει ὁ ἐντεταλμένος τὴν ἐνέργειαν τῶν ἀνακρίσεων Ἐφέτης νὰ παρακωλύῃ τὴν ἔκδοσιν τοῦ βουλεύματος ἐπὶ μίαν ἑξαετίαν. Μοὶ κάμνει ἐντύπωσιν τοῦτο, περὶ τοῦ ὁποίου καὶ ἰδιαιτέρας εἶχον πληροφορίας καὶ νῦν μανθάνω αὐτὸ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἐπισήμως, ὅτι ἐτιμωρήθη πειθαρχικῶς ὁ ἐντεταλμένος τὰς ἀνακρίσεις, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, κ. Ὑπουργέ, ὑπὸ τοῦ προκατόχου σας.

§124Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Παρ’ ἐμοῦ.

§125Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μοὶ κάμνει ἐντύπωσιν εἶναι τὸ ἑξῆς, ὅτι δὲν ἔπρεπε μόνον ὁ Ἐφέτης νὰ δείξῃ ἀμέλειαν ἢ δόλον, εἰς τρόπον ὥστε νὰ παραταθῇ ἡ ἐκκρεμότης ἐπὶ μίαν ἑξαετίαν, ἔπρεπεν ἡ ἀμέλεια καὶ ὁ δόλος νὰ εὑρίσκωνται καὶ εἰς ἄλλα πρόσωπα.

§126ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καθ’ ὅλα αὐτὰ τὰ ἔτη εἶχεν ὁ ἴδιος Ἐφέτης τὰς ἀνακρίσεις;

§127Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Κυρίως εἰς ἦτο.

§128Ν. ΞΗΡΟΣ. Ποῖος ἦτο ὁ Ἐφέτης;

§129Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἄς τὸν εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργός.

§130Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ὁ κ. Παρασκευόπουλος, διὰ τὴν καθυστέρησιν τοῦ 1912 καὶ 1913.

§131Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἀλλὰ μοὶ φαίνεται ὅτι καὶ πρὶν ὁ ἴδιος ἐφέτης εἶχε τὴν ὑπόθεσιν. Μοὶ κάμνει ἐντύπωσιν τοῦτο. Καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα ἐγένοντο 4 ἐπιθεωρήσεις κατ’ ἔτος, ἐντὸς τῆς ἑξαετίας ἔγιναν 24 ἐπιθεωρήσεις, πῶς κατωρθώθη νὰ μένῃ ἐκκρεμὴς ἡ ὑπόθεσις καὶ πῶς δὲν ἐλήφθησαν μέτρα ὥστε νὰ μὴ παρατείνηται ἐπ’ ἄπειρον;

§132Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὅταν μάλιστα πρὸ τριετίας εἶχον ὑποβάλει ἐγὼ ὁμοίαν ἐπερώτησιν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου.

§133Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν τὸ ἐνθυμοῦμαι, Κύριε, αὐτό, καὶ κατόπιν τόσου θορύβου καὶ κατόπιν αὐτῆς τῆς καταστάσεως γεννᾶται ἡ ἀπορία, πῶς εἶναι δυνατὸν καὶ ἕνεκα τίνος λόγου καὶ ποῖος εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος κατορθώνει ἐπ’ ἄπειρον νὰ ἀναβάλῃ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν; Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ἔπρεπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὄχι μόνον ἁπλῶς νὰ λάβῃ τὰς πληροφορίας τοῦ κ. Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν τὰς ὁποίας καὶ ἐγὼ ἔλαβον, διότι ἔκαμε δύο φορὰς, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἐπιθεώρησιν καὶ ἐτιμωρήθη, ἀλλὰ λεπτομερῶς νὰ μᾶς εἴπῃ ποῖος ἐνήργησε τὴν ἐπιθεώρησιν κατὰ τὸ διάστημα αὐτό, ἂν ἔβλεπε τὴν δικογραφίαν ἐκκρεμῆ τί ἐνήργησεν ἐπὶ τῆς δικογραφίας, τί ἀνέφερεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ἰδίως δὲ καὶ τί ἐγένετο μετὰ τὴν τιμωρίαν τοῦ ἐφέτου καὶ ποία ὑπῆρξεν ἡ ἐνέργεια τοῦ ἐφέτου αὐτοῦ μετὰ τὴν πειθαρχικὴν τιμωρίαν ἐπὶ τῇ πράξει ταύτῃ, διότι, ἐὰν ἴδωμεν ὅτι μετὰ τὴν πειθαρχικὴν τιμωρίαν ἐξηκολούθει νὰ κρατῇ ἐκκρεμῆ τὴν ὑπόθεσιν, τότε μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ πειθαρχικὴ τιμωρία δὲν εἶναι τί ἄλλο, οὔτε τιμωρία, ἀλλ’ εἶναι κάτι ἄλλο.

§134ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Αὐτὸς ὁ ἐφέτης μετετέθη πρὸ πολλοῦ. Τί ἐγένετο ἔκτοτε;

§135Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι εἶμαι σαφής.

§136ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὄχι κατὰ τὸ πρῶτον καὶ δεύτερον ἔτος, ἀλλὰ κατὰ τὴν τελευταίαν τετραετίαν, διότι τὸ σκάνδαλον ἄρχεται ἀπὸ τὴν παραίτησιν αὐτήν.

§137Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Μάλιστα· αὐτὸ εἶπον.

§138Ν. ΞΗΡΟΣ. Τὸ σκάνδαλον ἤρχισεν ἀπὸ τοῦ 1898.

§139Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Εἶναι πολὺ παλαιὰ ἡ ἐποχὴ βεβαίως. Ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις θὰ τὸ εἴπωμεν καὶ μάλιστα ἔχομεν νὰ εἴπωμεν καὶ λεπτομερεστέρας ἐνεργείας τῶν ἑκάστοτε Ὑπουργῶν. Ἤδη πρόκειται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ὑποβάλῃ τὸν σχετικὸν φάκελον μόνον, πότε θὰ γίνῃ συζήτησις ὅσον ἀφορᾷ τὰς εὐθύνας. Διότι μοὶ φαίνεται ὅτι θέλομεν ἐξετάσει τὸ θέμα ἀπὸ ὅλα τὰ σημεῖα. Λοιπὸν νὰ ζητήσῃ πληροφορίας ἀφορώσας τόσον εἰς τὰς ἑκάστοτε ἀνακριτικὰς ἀρχὰς ὅσον καὶ εἰς τοὺς ἑκάστοτε εἰσαγγελεῖς ἐπιθεωρητάς.

§140Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἐὰν ὑπάρχωσι.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Κροκιδᾶς ἵνα ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ Γεωργακούση. Ἀναβάλλεται. Ὁ αὐτὸς κ. Κροκιδᾶς περὶ στρατολογικῶν γραφείων καὶ στρατιωτικῶν συντάξεων. Ὁ κ. Β. Πουλιάσης συνιστᾷ εἰς τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Οἰκονομικῶν, ὅπως ἐνεργήσωσι τὰ δέοντα πρὸς ταχεῖαν ἀπονομὴν τῶν συντάξεων εἰς τὰς ἀπορφανισθείσας οἰκογενείας τῶν πεσόντων ἐπιστράτων κατὰ τοὺς δύο ἐνδόξους πολέμους τῆς Ἑλλάδος, καθόσον αἱ ἀπορφανισθεῖσαι οἰκογένειαι στεροῦνται τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου ἐπὶ τόσους μῆνας. Αἱ χῆραι καὶ τὰ ὀρφανὰ ἐπὶ τῆς συντάξεως αὐτῆς στηρίζουσι τὰς ἐλπίδας των».

§142ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὔριον θὰ προσαγάγω εἰς τὴν Βουλὴν σημείωσιν τῶν μέχρι τοῦδε ἐκδικασθεισῶν ὑποθέσεων, τῶν ἐκκρεμῶν τοιούτων καὶ τοῦ λόγου τῆς ἐνδεχομένης καθυστερήσεως τῶν ὑπολοίπων.

§143Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Εἶναι ἀδύνατον μὲ τὴν ὑπάρχουσαν ὑπηρεσίαν νὰ τελειώσωσι ποτέ.

§144ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχουσι δοθῇ ἤδη εἰς τοὺς παθόντας ἐκ τοῦ πολέμου 270 συντάξεις, ἐξεδόθησαν δὲ τὰ διπλώματα διὰ 270 συντάξεις παθόντων ἐν πολέμῳ (φωναί· μόνον; μόνον;), εὑρίσκονται δὲ ἐκκρεμεῖς εἰσέτι μεταξὺ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καὶ Ὑπουργείου περὶ τὰς 70.

§145Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Μόνον;

§146ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Μάλιστα.

§147Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν;

§148ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶπον ὅτι ἐγὼ θὰ δώσω τὰς πληροφορίας.

§149ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Αἱ ὑποθέσεις αὗται εἶναι τόσον πολλαί, τὸ δὲ προσωπικὸν εἶναι τόσον ἀνεπαρκές, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν.

§150ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιφυλαχθῇ αὔριον, ὁπότε θὰ προσαγάγω τὰς πληροφορίας. Δὲν ἔχομεν ἀρκετὰ στοιχεῖα. Τί θέλετε; Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ἀπὸ σήμερον ὅτι δυστυχῶς αἱ ὑποβαλλόμεναι αἰτήσεις εἶναι κατὰ τὰ 90% ἀτελεῖς. Λοιπὸν αὐτὸ ἀπαιτεῖ μίαν τρομερὰν ἐργασίαν. (Διάλογοι).

§151Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Νὰ γίνῃ συνεργεῖον.

§152Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νὰ δοθῶσιν αἱ πληροφορίαι αὔριον.

§153ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Βεβαίως, βεβαίως. Αὔριον θὰ γίνῃ ἡ συζήτησις.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θὰ γίνῃ σήμερον ἡ συζήτησις.

§155Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ γίνῃ συζήτησις γενικὴ αὔριον;

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ὁ κ. Β. Βουλιάσης συνιστᾷ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὅπως ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα, ἵνα ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων προβῇ τάχιστα εἰς τὴν διεκπεραίωσιν καὶ ὑποβολὴν τῶν σχετικῶν ἐγγράφων πρὸς ἔκδοσιν τῶν ἐνταλμάτων διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν μισθῶν τῶν ἐπιστράτων ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους.

§157Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Βεβαίως θέλω ἐνεργήσει τὰ δέοντα, ἀλλ’ ἐπεθύμουν νὰ μοὶ δοθῶσι καὶ ἄλλαι πληροφορίαι διὰ νὰ ἐνεργήσω ἀκόμη περισσότερον, ὁπωσδήποτε θὰ διατάξω.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Π. Πετροπουλάκης, Ν. Βελέντζας, Θ. Κουτούπης, Σ. Σακελλαριάδης ἐπερωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, διατὶ δὲν προέβη εἰς παραδοχὴν τῶν δικαίων αἰτημάτων τῶν φοιτητῶν, ὅπως παύσῃ ἡ πρὸς ζημίαν τοῦ Πανεπιστημίου ἐξέγερσις τῶν φοιτητῶν, δυναμένη νὰ προκαλέσῃ δυσάρεστα ἐπεισόδια.

§159Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἔσχον τὴν τιμὴν χθὲς νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ σχετικὸν ὑπόμνημα τῶν φοιτητῶν τοῦ Καποδιστριακοῦ καὶ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ ὑπομνήματος ἐκείνου ἐδήλωσε πρὸς με καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι ἐγένοντο αἱ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως προχθὲς καὶ κατ’ ἀκολουθίαν ἡ ἐμμονὴ τῶν φοιτητῶν εἰς ὑποβολὴν νέου ὑπομνήματος θὰ ἀναγκάσῃ τὴν Κυβέρνησιν νὰ θεωρήσῃ τὸ ζήτημα αὐτὸ πολιτικόν. Ἐγὼ εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐξεπλάγην ἐπὶ τῇ ἀποφάσει καὶ ἐπὶ τῇ γνώμῃ ταύτῃ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, διότι ἐνόμισα ὅτι ὑπόμνημα ἐκ μέρους τῶν φοιτητῶν, κατὰ τὸ ὁποῖον περιώρισαν τὰ αἰτήματά των, θὰ ἔδιδε τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀποφασίσῃ ἄλλως, διότι εἶμαι πεπεισμένος, εἶναι καὶ ἡ Κυβέρνησις πεπεισμένη, ὅτι ἐν τοῖς αἰτήμασι τῶν φοιτητῶν ὑπάρχει βάσις δικαία, δικαιοτάτη, διότι ὅτε ὑπεβλήθη ὁ ὀργανισμὸς ἀμφοτέρων τῶν Πανεπιστημίων, ὁ νομοθέτης προέθετο τὴν ἐπιβολὴν διδάκτρων, τὴν αὔξησιν τῶν ὑποχρεώσεων τῶν διδάκτρων τῶν βαρέων, ἐπὶ τῇ προϋποθέσει ὅτι ἡ διδασκαλία θὰ ἦτο πλήρης. Ἀλλὰ μέχρι σήμερον ἀτυχῶς, ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων τῶν ἐθνικῶν αἱ ὁποῖαι ἐξειλίχθησαν, δὲν κατέστη ἐφικτὴ ἡ ἐκπλήρωσις τῶν ὅρων, οἱ ὁποῖοι προεκάλεσαν τὴν σύνταξιν τοῦ ὀργανισμοῦ ἐκείνου καὶ κατ’ ἀκολουθίαν τὴν ἐπιβολὴν τῶν διδάκτρων αὐτῶν τῶν βαρέων καὶ αὐστηρῶν. Ἐν τῷ ὀργανισμῷ τοῦ Πανεπιστημίου σὺν τοῖς ἄλλοις ἀναγράφεται πρωτίστως ἡ διαίρεσις τῶν σχολῶν εἰς τμήματα. Καὶ πρῶτον ἐν τῇ Νομικῇ σχολῇ ἀναγράφεται ἡ διαίρεσις αὐτῆς εἰς Νομικὰς ἐπιστήμας καὶ εἰς Πολιτικὰς ἐπιστήμας. Τοιοῦτό τι δὲν συνετελέσθη· δεύτερον ἡ εἰσαγωγὴ τῆς διδασκαλίας τῶν ξένων γλωσσῶν, ἡ ὁποία ἐπίσης δὲν εἰσήχθη· τρίτον ἡ ἵδρυσις ἀκαδημαϊκῆς λέσχης, ἡ ὁποία δὲν ἱδρύθη, καίτοι καὶ δι’ αὐτὴν καταβάλλονται τὰ τέλη· τέταρτον ὁ διορισμὸς ἐκτάκτων καθηγητῶν, ἀλλὰ τοιοῦτοι δὲν διωρίσθησαν· πέμπτον ἐν τῇ Ἰατρικῇ Σχολῇ αὔξησιν προσωπικοῦ, ἀλλ’ οὔτε ἐκεῖ ἐγένετο τοιαύτη αὔξησις καίτοι εἶναι ἐπαισθητοτάτη. Ἔπειτα ἡ ἵδρυσις ὀδοντοϊατρικῆς σχολῆς, τοιαύτη ὅμως δὲν ἱδρύθη. Αὐτοὶ εἶναι οἱ ὅροι, οἱ ὁποῖοι ἀνεγράφοντο ἐν τῷ ὀργανισμῷ καὶ οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ ἐκπληρωθῶσιν. Ἤδη τὰ βάρη πρὸς τοὺς φοιτητὰς ἐπεβλήθησαν, καὶ μολονότι τὰ βάρη ἐπεβλήθησαν εἰς αὐτοὺς ᾐσθάνοντο οὗτοι τὴν ἀνάγκην νὰ συνεχίσωσι τὰ μαθήματά των καὶ νὰ ἐξέλθωσιν ὅσον τὸ δυνατὸν ἀρτιώτεροι. Ἀλλ’ ἐν ἔτει 1911–12 ἐγένετο ἡ ἐκκαθάρισις τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου καὶ κατὰ τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα ἐπ’ ὀλίγον χρόνον ἐδιδάχθησαν καὶ ἐδιδάχθησαν ἀτελέστατα, κατὰ δὲ τὸ 1912–1913 ἐπηκολούθησεν ἡ κήρυξις τῆς ἐπιστρατεύσεως, ἐπετάχθη τὸ Πανεπιστήμιον, ἔκλεισεν ἐπὶ 7 μῆνας, δὲν ἐλειτούργησεν ἔπειτα ἐπὶ 2 καὶ ½ μῆνας, ἐξ οὗ ἐλάχιστα ἐδιδάχθησαν οἱ φοιτηταί. Ἔρχεται τὸ τρίτον ἔτος, ἔρχονται οἱ φοιτηταὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἐδιδάχθησαν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὀργανισμοῦ οὐχ ἧττον ὅμως ἦσαν ὑποχρεωμένοι νὰ ἐκπληρώσωσιν ἁπάσας τὰς ὑποχρεώσεις των, αἱ ὁποῖαι ἐπεβάλοντο διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ. Ἀλλ’ ἐνῷ διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου ζητοῦμεν ἐκπλήρωσιν ὅλων τῶν ὑποχρεώσεων τῶν φοιτητῶν, τὸ Πανεπιστήμιον, ὁ ὀργανισμός, τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, δὲν κάμπτονται ἀπέναντι τῶν συνθηκῶν, αἱ ὁποῖαι ἐγεννήθησαν κατὰ τὸ τριετὲς αὐτὸ διάστημα, καὶ ἵσταται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἀμείλικτος καὶ ἄτεγκτος ἀπέναντι τῶν φοιτητῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ζητοῦσι τὴν ἀναστολὴν τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ νέου Πανεπιστημίου, τὴν κατάργησιν τουτέστιν, ἀλλὰ ζητοῦσι τὴν ἀναστολήν, ἡ ὁποία εἶναι ἀπότοκος ἀνάγκης γεννηθείσης οὐχὶ ἐκ τῆς ὑπαιτιότητος αὐτῶν ἀλλ’ ἐκ τῆς ὑπαιτιότητος τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τῶν ἐκτάκτων γεγονότων τὰ ὁποῖα ἐπηκολούθησαν.

§160Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ τῆς Πολιτείας.

§161Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Αὐτὰ τὰ γεγονότα ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω χθὲς καὶ νὰ ἀναπτύξω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ δι’ αὐτὸ προοιμιαζόμενος εἶπον ὅτι ἐξεπλάγην ὅταν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀντέταξε ταῦτα, ὅτι τὸ ζήτημα μετὰ τὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ζήτημα πολιτικόν. Θὰ ἐπεθύμουν ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξετάσῃ τὰ αἰτήματα συγχρόνως, διὰ νὰ μὴ ἀποδίδωμεν ὁλόκληρον τὸ ἄδικον εἰς τὴν νεολαίαν τὴν σπουδάζουσαν καὶ νὰ μὴ ἀφήσωμεν ταύτην ἐκτεθειμένην ὑπὸ τὰς αἰτιάσεις καὶ τὸ βάρος κατηγορίας ὅτι ὀλιγωρεῖ, ὅτι φυγοπονεῖ, ὅτι δὲν θέλει τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων της. Διότι τοῦτο εἶναι κακὸν θῖγον τοὺς φοιτητὰς καὶ βεβαίως τὸ αἰσθάνονται μεγάλως, διότι τοιαύτη πίεσις καὶ κατηγορία ἀπευθύνεται κατ’ αὐτῶν ἐνῷ αὐτοὶ ἐλαύνονται ἐξ ἄλλων λόγων, ἐξ αὐτῶν τῶν περιστάσεων αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν. Ὅτε τὸ πρῶτον εἰσήχθη ἡ αἴτησις τῶν σπουδαστῶν ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποστηρίξω καὶ ἐγὼ τὸ δίκαιον καὶ τὴν σκοπιμότητα τῆς αἰτήσεως ἐκείνης καὶ ἐθεώρησα καθῆκον ἐπιβεβλημένον νὰ τονίσω, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ τέλος πάντων πρόνοια διὰ πάσας τὰς κοινωνικὰς τάξεις, διότι σήμερον ὡς κατέστη ἡ ἐκπαίδευσις, κατέστη πολυτελεστάτη καὶ ἀπεμάκρυνε τὰς λαϊκὰς τάξεις ἐκ τῆς Παιδείας, ἐκ τῆς ὁποίας, ὡς πάντες γνωρίζετε, ἀνέθορον πάντοτε καὶ ἀναθρώσκουσιν οἱ μεγάλοι ἐπιστήμονες καὶ πολιτικοὶ ἄνδρες. Δὲν πρέπει νὰ παρακωλύσωμεν εἰς τὰς τάξεις αὐτὰς τὰς τεθωρακισμένας δι’ ἡρωϊκῶν πράξεων ἀλλὰ καὶ ὑπομονῆς, διὰ τὴν πενίαν των, τὴν πρόοδον καὶ τὴν ἐπιστημονικὴν μόρφωσιν διότι βλάπτομεν ὁλόκληρον τὸ ἔθνος. Ἔχω ἐκ πρόχειρον σημείωμα, Κύριοι, τῶν δαπανῶν τῶν τεραστίων εἰς τὰς ὁποίας ὑποβάλλονται, ὡς ἐκ τῶν ὑποχρεώσεων τῶν σπουδῶν των, ἰδίως οἱ πτωχοὶ φοιτηταί. Πλὴν τῶν πολλῶν διδάκτρων βαρύνονται καὶ διὰ τὰ βιβλία τὰ ὁποῖα δὲν ἐξεδόθησαν καὶ δὲν δύνανται ν’ ἀγοράσωσι μέχρι τριετίας διὰ νὰ συμπληρώσωσιν ὁλόκληρον τὴν βιβλιοθήκην τῆς σχολῆς των· ἰδίᾳ οἱ φοιτηταὶ τῆς ἰατρικῆς ἔχουσιν ἀνάγκην νὰ δαπανήσωσιν ἐν ὅλῳ 1207 δραχ. διὰ βιβλία καὶ τινα ἄλλα μικρὰ ἔξοδα.

§162Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δι’ ἀγορὰν βιβλίων;

§163Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Μάλιστα. Ἴσως ἀπαντήσητε ὅτι ὑπάρχουσι βιβλιοθῆκαι καὶ ἐκεῖ δέον νὰ καταφύγωσι. Βεβαιωθῆτε ὅμως, ὅτι ἐν τεῦχος μόνον ἐξ ἑκάστου συγγράμματος εὑρίσκεται εἰς τὰς βιβλιοθήκας καὶ ἐκεῖνο παραλαμβάνει εἷς τῶν εὐνοουμένων, οἱ ἄλλοι δὲ 500–1000 φοιτηταὶ δὲν ἔχουσιν νὰ μελετήσωσι καὶ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ὑποστῶσι τὴν δαπάνην ταύτην. Καὶ τί ἄλλο σπουδαιότατον γίνεται; Ἐὰν δὲν ἀγοράσωσι τὸ σύγγραμμα τοῦ καθηγητοῦ, ὁ Καθηγητὴς δὲν δίδει ἀποδείξεις καὶ δὲν δύνανται νὰ προσέλθωσιν οἱ φοιτηταὶ εἰς τὰς ἐξετάσεις. Αὐτοὶ ἦσαν οἱ λόγοι, Κύριοι, οἱ ὁποῖοι μὲ ἤγαγον νὰ ὑποστηρίξω τὰ αἰτήματα καὶ νὰ παρακαλέσω θερμῶς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον τὴν συζητήσῃ ἐν μέτρῳ δικαίῳ καὶ ψυχρῷ, ἐὰν εὕρῃ δὲ τὰ αἰτήματα ταῦτα δεδικαιολογημένα ν’ ἀπονείμῃ εἰς αὐτοὺς τὸ δίκαιον. Οἱ φοιτηταὶ θέλουσι νὰ ἐκπαιδευθῶσιν, ἀλλὰ δὲν δύνανται, διότι σήμερον ζητοῦσι τὰ φροντιστήρια μαθήματα τριετῆ, ἐνῷ δὲν ἐδιδάχθησαν εἰμὴ 1–2 ἔτη στοιχειώδη μαθήματα διὰ νὰ κατανοήσωσιν αὐτά. Αὐτὴ εἶναι ἡ δυσχέρεια ἡ ὁποία ἐπαρουσιάσθη ἐκτὸς τῶν ἄλλων δαπανῶν. Φρονῶ ἑπομένως ὅτι πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ στρέψωσιν τὴν προσοχήν των εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῶν βαρῶν τῆς σπουδαζούσης νεολαίας, τῆς λαϊκῆς, τῆς πτωχῆς τάξεως, καὶ δεύτερον εἰς τὴν ἀναστολὴν τῶν διατάξεων τοῦ ὀργανισμοῦ μέχρι συμπληρώσεως τοῦ τετάρτου ἔτους, διὰ νὰ δυνηθῶσι νὰ παρακολουθήσωσι τὰ μαθήματά των καὶ νὰ συντελέσωσι καὶ ἐκεῖνοι εἰς τὴν πρόοδον καὶ τὸ μεγαλεῖον τῆς πατρίδος μας, διότι ἡ σπουδάζουσα νεολαία εἶναι τὸ μεγαλεῖον τῆς πατρίδος, εἰς ὃ κυρίως πρέπει αὐτὴ νὰ ἀτενίζῃ. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα).

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Βελέντζας ἔχει τὸν λόγον.

§165Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἔχω τὴν γνώμην, κ. Βουλευταί, ὅτι τὰ αἰτήματα τῶν φοιτητῶν δὲν δύνανται νὰ ἀποτελέσωσιν ἀντικείμενον ἐπερωτήσεως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, οὔτε ἀντικείμενον ἐλέγχου πρὸς αὐτήν, διότι ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων, ἀτέγκτως ἐξ ἄλλου καὶ μετὰ δυσμενείας κρίνει τὰ αἰτήματα τῶν φοιτητῶν τινὰ τῶν ὁποίων ἀντίκεινται εἰς τὰς κειμένας διατάξεις. Οἱ φοιτηταὶ ζητοῦσιν, ὅπως ἀναστελλομένων τῶν διατάξεων τοῦ νόμου, γίνωσιν ἐν μέρει δεκτὰ τὰ αἰτήματά των. Διὰ τοῦτο, ἐὰν λαμβάνω τὸν λόγον ἐπὶ τῶν αἰτημάτων τῶν φοιτητῶν, δὲν σκοπῶ νὰ ἀσκήσω ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ νὰ ποιήσωμαι θερμὴν σύστασιν πρὸς αὐτὴν ἵνα κρίνῃ τὰ αἰτήματα αὐτῶν μετ’ εὐμενείας. Αἱ χθεσιναὶ δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἦσαν τοιαῦται, ὥστε νὰ νομισθῇ ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι διατεθειμένη νὰ ἀπορρίψῃ τὰ αἰτήματα αὐτῶν· ἐχαρακτήρισε μάλιστα τὴν ἐνέργειαν τῶν φοιτητῶν ὡς ἔχουσαν τάσιν νὰ ἐκβιάσῃ τὴν Βουλὴν εἰς παραδοχὴν τῶν αἰτημάτων των. Βεβαιῶ τὴν Βουλὴν ὅτι τοιαύτην πρόθεσιν δὲν ἔχουσιν οἱ φοιτηταί, ὅτι δὲν προσπαθοῦσι νὰ ἐκβιάσωσι τὴν Βουλὴν εἰς παραδοχὴν τῶν αἰτημάτων των, ἀλλὰ παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν ἵνα ταῦτα κρίνωσι μετ’ εὐμενείας.

§166Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πατρικῶς.

§167Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Πατρικῶς. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀσκοῦσα τὴν ὀργάνωσιν ὅλων τῶν κλάδων τῆς Διοικήσεως, βεβαίως κύριον σκοπὸν προέθετο τὴν ὀργάνωσιν τῆς ἐκπαιδεύσεως, διὸ καὶ εἰσήγαγεν εἰς τὴν διπλῆν ἀναθεωρητικὴν Βουλὴν καὶ ἐψήφισε τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου, τὸν ὁποῖον ὀργανισμὸν βεβαίως ἐπιζητεῖ νὰ ἐφαρμόσῃ. Ὁ ὀργανισμὸς ὅμως ἐκεῖνος δυστυχῶς δὲν κατωρθώθη νὰ ἐφαρμοσθῇ πλήρης, αἱ ἐπακολουθήσασαι δὲ περιστάσεις τῆς ἐπιστρατεύσεως καὶ τοῦ πολέμου κατέστησαν ἀδύνατον τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ὀργανισμοῦ ἐν τῷ συνόλῳ αὐτοῦ. Οἱ πλεῖστοι τῶν φοιτητῶν ἐστρατεύθησαν, τὸ Πανεπιστήμιον ἤργησε διότι ἐπετάχθη καὶ ἐχρησίμευσεν ὡς στρατών, πολλοὶ δὲ τῶν φοιτητῶν οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπεστρατεύθησαν, ἐν τούτοις δὲν ἠδύναντο νὰ ἔχωσιν ὅλον ἐκεῖνον τὸν χρόνον, ὅλην ἐκείνην τὴν εὐκολίαν νὰ ἀσκῶνται εἰς τὰ μαθήματά των εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τόσοι κίνδυνοι ἐπέκειντο καὶ δι’ αὐτοὺς καὶ διὰ τοὺς μαχομένους συγγενεῖς αὐτῶν καὶ διὰ τὴν πατρίδα ἐν γένει. Δὲν κατέστη λοιπὸν δυνατὴ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ὀργανισμοῦ ἐκ τῶν περιστάσεων αἱ ὁποῖαι ἐπηκολούθησαν καὶ αἱ ὁποῖαι εὐτυχῶς ἀπέβησαν ὑπὲρ τοῦ Ἔθνους καὶ αἵτινες περιστάσεις ἐμεγάλυναν τὴν Πατρίδα. Οἱ φοιτηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, προστρέξαντες πρῶτοι εἰς τὴν φωνὴν τῆς Πατρίδος, ἔχυσαν τὸ αἷμά των καὶ συνετέλεσαν καὶ αὐτοὶ εἰς τὴν μεγάλυνσιν τῆς Ἑλλάδος. Ὅταν λοιπὸν προσέρχωνται εἰς τὴν Βουλὴν καὶ διὰ τῆς Βουλῆς ζητοῦσι τὴν παραδοχὴν τῶν αἰτημάτων των εἶναι μοὶ φαίνεται ἄξιοι μεγίστης προσοχῆς καὶ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς καὶ μεγαλυτέρας εὐμενείας. Τὰ αἰτήματα δὲ αὐτῶν περιωρίσθησαν ἤδη εἰς δύο.

§168Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὰ ἄλλα ἐγένοντο δεκτά.

§169Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Δὲν ἐγνώριζον τοῦτο, ἀλλ’ ὑποθέτω ὅτι καὶ ταῦτα θέλουσι κριθῇ μετ’ εὐμενείας, διότι ἐὰν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ἀναγνωρίζων ὅλας τὰς περιστάσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρέθησαν οἱ φοιτηταὶ ἀνέβαλε τὰς ἐξετάσεις αὐτῶν ἀπὸ προθεσμίας εἰς προθεσμίαν, διὰ τῶν ἀναβολῶν τούτων κατέστησεν ἀδύνατον τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ὀργανισμοῦ καὶ τοῦ νόμου, διότι ἐν ᾧ εἶναι ὑποχρεωμένοι εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους 1913 οἱ τριτοετεῖς καὶ δευτεροετεῖς φοιτηταὶ νὰ δώσωσιν ἐξετάσεις, κατέστη τοῦτο ἀδύνατον, διότι διήρκει ἡ ἐπιστράτευσις. Ἀνεβλήθησαν αὗται, διότι διήρκει ἡ ἐπιστράτευσις καὶ ἀνεβλήθησαν εἰς ἕτερον χρόνον κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ ἐπιστράτευσις ἔληξε. Δηλαδὴ ἀνεβλήθησαν αἱ ἐξετάσεις τῶν τριτοετῶν φοιτητῶν διὰ τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1914, ἐνῷ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ ἐπιστράτευσις ἔληξε τὸν Νοέμβριον τοῦ 1912, μέχρις ὅτου δὲ ἐπανέλθωσιν οἱ φοιτηταὶ ἐκ τοῦ πολέμου κατέληξε τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1913. Ἐρωτῶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Παιδείας· πότε ἦτο δυνατὸν οἱ φοιτηταὶ νὰ ἀσκηθῶσιν εἰς τὰ φροντιστήρια καὶ νὰ κάμωσι τὰς ἀσκήσεις τὰς φροντιστηριακὰς δύο ἐτῶν εἰς διάστημα χρονικὸν ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου μέχρι τοῦ Φεβρουαρίου; Τοῦτο ἦτο φυσικῶς ἀδύνατον καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον ὀρθῶς ἀνεβλήθησαν αἱ ἐξετάσεις διὰ τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1914. Πρόκειται λοιπὸν τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1914 νὰ δώσωσιν ἐξετάσεις οἱ τριτοετεῖς φοιτηταὶ διὰ τὸ πρῶτον καὶ δεύτερον ἔτος.

§170Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Σᾶς κάμνω γνωστὸν ὅτι ἀνεβλήθησαν διὰ τὸν Ὀκτώβριον τὸν προσεχῆ.

§171Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Θὰ φθάσω καὶ αὐτοῦ· ἀνεβάλετε αὐτὰς διότι εὕρετε τὰς ἀσκήσεις ἀνεπαρκεῖς, ἀλλὰ τὸν Ὀκτώβριον θὰ εἶναι τεταρτοετεῖς πλέον αὐτοὶ καὶ θὰ ἔχωσι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δώσωσιν ἐξετάσεις καὶ διὰ τὸ τέταρτον ἔτος. Τί θὰ γείνῃ τότε; Εἶναι ἀδύνατον νὰ παρακολουθήσωσι τὴν φροντιστηριακὴν ἄσκησιν, διότι ἄλλοι μὲν ἀσκοῦνται διὰ τὸ πρῶτον ἔτος καὶ ἄλλοι διὰ τὸ δεύτερον, μὴ δυνάμενοι δὲ πάντες νὰ ἀσκηθῶσι φροντιστηριακῶς θὰ παρεμποδίζωσι τοὺς ἄλλους φοιτητάς, ὥστε οἱ φοιτηταὶ αὐτοὶ θὰ συμβῇ ἢ νὰ χάσωσιν ἓν ἔτος...

§172Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Ἀσφαλῶς.

§173Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. .. ἢ ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἀναστείλῃ τὸν ὀργανισμὸν, ὡς πρὸς τὸ ἐνιαύσιον τῶν ἐξετάσεων, ἐπὶ ἓν ἔτος.

§174Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὡς πρὸς τοὺς ἐπιστράτους;

§175Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ὄχι καὶ ὡς πρὸς ὅλους, διότι, ὡς εἶπον πρίν, καὶ οἱ ἄλλοι οἱ μὴ ἐπίστρατοι δὲν ἠδύναντο νὰ παρακολουθήσωσι τὰ μαθήματα καὶ διότι τὸ Πανεπιστήμιον δὲν ἐλειτούργει.

§176Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε; Διότι οἱ μὴ ἐπίστρατοι ἐζήτουν νὰ ἀνοίξῃ τὸ Πανεπιστήμιον, ὅπως μὴ περιπέσωσιν εἰς τὴν προθεσμίαν τοῦ ἔτους καθ’ ἣν στιγμὴν οἱ συνάδελφοί των ἐπολέμουν.

§177Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Παρακαλῶ· πρέπει νὰ γίνῃ γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔμενον ἐδῶ ἦσαν οἱ κουραμπιέδες.

§178Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἡ αἴτησις τῶν φοιτητῶν εἶναι δικαιοτάτη, ὥστε νὰ κριθῶσι μετ’ εὐμενείας; τὰ αἰτήματα αὐτῶν καὶ δι’ οὓς λόγους ἀνέπτυξα καὶ δι’ οὓς λόγους ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας συνάδελφός μου. Ἀλλὰ καὶ τὸ αἴτημα αὐτῶν περὶ ἀπαλλαγῆς τῶν φροντιστηριακῶν τελῶν δέον νὰ γίνῃ δεκτόν, διότι μεγάλη εἶναι ἡ οἰκονομικὴ κρίσις ἥτις μαστίζει τὰς τάξεις τὰς κοινωνικὰς καὶ τὴν τάξιν τῶν φοιτητῶν. Παρακαλῶ ὅθεν τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅπως μετ’ εὐμενείας τῆς προσηκούσης κρίνῃ τὰ ζητήματα ταῦτα καὶ μὴ ὑπολάβῃ ὅτι οἱ φοιτηταὶ ἔχουσι διαθέσεις τοιαύτας οἵας ἀπέδωκεν εἰς αὐτοὺς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Οἱαιδήποτε καὶ ἂν εἶναι αἱ ἀποφάσεις τῆς Κυβερνήσεως ὀφείλουσι καὶ πρέπει νὰ ὑποταχθῶσιν εἰς αὐτὰς οἱ φοιτηταὶ καὶ δὲν θὰ εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ συνηγόρουν ὑπὲρ ἀτοπημάτων καὶ μιᾶς τοιαύτης τάσεως ἀναρχικῆς, ὡς ἐχαρακτηρίσθη, ἥτις παρεμβάλλει προσκόμματα καὶ βλάβην εἰς αὐτοὺς καὶ ἐμποδίζει τοὺς ἄλλους νὰ μελετῶσιν. Ὑποβάλλω λοιπὸν τὴν παράκλησιν, ὅπως τὰ αἰτήματα ταῦτα γίνωσι δεκτὰ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ κριθῶσι μετ’ εὐμενείας.

§179Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ κύριον αἴτημα τῶν φοιτητῶν, κύριοι Βουλευταί, εἶναι ἡ ἀναβολὴ τῶν ἐνιαυσίων ἐξετάσεων. Εἶμαι τόσον ἔνθερμος ὀπαδὸς τῶν ἐνιαυσίων ἐξετάσεων, ὥστε δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ἐπαινέσω τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν δήλωσιν τὴν ὁποίαν ἔκαμε πρό τινων ἡμερῶν, θεωρήσασα ὅτι διὰ τῶν ἐνιαυσίων ἐξετάσεων θὰ κατορθωθῇ, ὥστε τὸ Πανεπιστήμιον ν’ ἀνέλθῃ εἰς περιωπὴν· ἀλλὰ, νομίζω, ὅτι αἱ ἐνιαύσιοι ἐξετάσεις φέρουσιν ἀγαθὸν ὄχι διότι δίδονται, ἀλλὰ διότι ἐξασφαλίζονται ἀκροάσεις μαθημάτων καὶ πιστοποιεῖται ἡ πρόοδος τῶν φοιτητῶν οἵτινες παρηκολούθησαν τὰ μαθήματα κατὰ τὸ ἔτος κατὰ τὸ ὁποῖον δοκιμάζονται. Χωρὶς λοιπὸν νὰ θέλω τὸ παράπαν νὰ θίξω τὴν χρησιμότητα τῆς διατάξεως τῶν ἐνιαυσίων ἐξετάσεων, χωρὶς νὰ θέλω νὰ ἐπιδοκιμάσω τὴν παθητικὴν ἀπεργίαν τῶν φοιτητῶν, νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὅτι ὑπαίτιος τῆς καταστάσεως εἶναι αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ καλωσύνῃ της πρὸς τοὺς φοιτητάς, ἑνὸς δὲ κακοῦ γενομένου μοιραία συνέπεια εἶναι νὰ θελήσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ φανῇ εὐτικὴ εἰς τοὺς φοιτητὰς καὶ θεωρήσῃ ὡς ἔτος φοιτήσεως τὸν χρόνον καθ’ ὃν ὑπηρέτησαν εἰς τὰ πεδία τῶν μαχῶν. Ἐξ αὐτοῦ γεννᾶται ἡ ἀνεπάρκεια τῶν φοιτητῶν νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὰς ὑποχρεώσεις ἃς ἐπιβάλλει ὁ νόμος, διότι ἐνῷ ἀπηλλάγησαν τῆς ὑποχρεώσεως νὰ ἀκούσωσι μαθήματα, ὑποχρεοῦνται νὰ δώσωσιν ἐξετάσεις.

§180ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ὑποχρεοῦνται· δικαιοῦνται νὰ δώσουν ἐξετάσεις.

§181Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν δύνανται νὰ λάβωσιν δίπλωμα.

§182Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐὰν δὲν κρίνωσιν ἑαυτοὺς ἱκανοὺς δι’ ἐξετάσεις, δὲν εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ δώσουν.

§183Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀλλ’ ὀφείλουσιν νὰ δώσωσι.

§184Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι δικαίωμά των αὐτό.

§185Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀναμφισβητήτως ἡ Κυβέρνησις ὅταν ἠθέλησε νὰ δωρήσῃ πρὸς τοὺς φοιτητὰς τὸν χρόνον, καθ’ ὃν ὑπηρέτουν εἰς τὸν στρατόν, ἐκινήθη ἀπὸ προθέσεως εὐμενοῦς πρὸς σπουδάς. Ἀφοῦ δὲ ἀπεφάσισεν ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ τὴν καλωσύνην αὐτὴν εἰς τοὺς φοιτητάς, οὗτοι τὸ ἐθεώρησαν ὡς κτῆμά των καὶ θέλουσι τῆς τοιαύτης εὐνοίας τῆς Κυβερνήσεως πρὸς αὐτοὺς νὰ τύχωσι καὶ νὰ τὴν ὀφείλωσιν εἰς τὴν εὐμενῆ διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι δὲν ἔχουσιν ὑποχρέωσιν νὰ δώσωσιν ἐξετάσεις, ἀλλὰ τότε δὲν ἔχει λόγον ἡ εὐμένεια τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τοὺς ἐπιστράτους φοιτητάς. Ἀλλ’ ἂς ἴδωμεν ἐὰν τοῦτο εἶναι δυνατὸν εἰς αὐτούς. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἐξήταζε τί γίνεται εἰς τὸ Ἀνατομεῖον, θὰ ἐμάνθανεν ὅτι ὑπάρχει τοιοῦτος ἀριθμὸς φοιτητῶν θελόντων νὰ ἐξασκηθῶσιν ἐν αὐτῷ, ὥστε νὰ εἶναι ἐν τοῖς πράγμασιν ἀδύνατος ἡ ἐξάσκησις καὶ ἕνεκα τούτου καὶ ἡ δοκιμασία τῶν φοιτητῶν. Διὰ τῆς τοιαύτης ἀνωμαλίας ἐπῆλθε τοιαύτη κατάστασις ὥστε οὐδεμία ἐπιμέλεια ἐκ μέρους τῶν φοιτητῶν δύναται νὰ ἄρῃ αὐτήν. Ἀλλὰ δὲν συμβαίνει μόνον τοῦτο· ὁ σκοπὸς τῶν ἐνιαυσίων ἐξετάσεων καὶ τῆς καταλλήλου ἐκπαιδεύσεως τῶν φοιτητῶν προϋποθέτει τὴν ὕπαρξιν συγγραμμάτων, ἵνα διὰ τούτων δύνανται οἱ φοιτηταὶ νὰ παρασκευάζωνται καταλλήλως δι’ ἐνιαυσίους ἐξετάσεις. Ἀλλὰ μὲ τὴν συμβᾶσαν ἐκκαθάρισιν τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τὴν χαρακτηρίζουσαν τοὺς καθηγητὰς αὐτοῦ ἀμέλειαν κατὰ τὸ παρελθόν, συγγράμματα δὲν ὑπάρχουσι, τὰ δὲ ὑπάρχοντα ἀπηρχαιωμένα δὲν ἀναγνωρίζονται ὑπὸ τῶν νέων καθηγητῶν· οὕτως οἱ φοιτηταὶ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ παρασκευάζωνται διὰ σημειώσεων, τὰς ὁποίας ζητοῦσι καὶ κρατοῦσι κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ διδάσκῃ, ἀλλὰ νὰ ὑπαγορεύῃ ὁ καθηγητής, ὡς ἂν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ κάμῃ τοιοῦτον ἄτοπον. Καὶ ὑποδεικνύεται εἰς τοὺς φοιτητὰς παρὰ τῶν καθηγητῶν ὅτι κρατοῦνται σημειώσεις μόνον καὶ μόνον ἵνα εἰσέλθωσιν εἰς τὸ θέμα, ἀλλ’ ὑποτίθεται ὅτι διὰ τῆς ὑπάρξεως συγγραμμάτων θὰ κατορθώσωσιν οἱ φοιτηταὶ ἔχοντες τὸν μίτον τῶν παραδόσεων τοῦ καθηγητοῦ νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὸ θέμα. Ἀλλὰ πῶς θέλετε νὰ εἰσέλθωσιν εἰς αὐτό, ἀφοῦ συγγράμματα δὲν ὑπάρχουσι καὶ ἀφοῦ δὲν δύνανται ν’ ἀπαιτήσωσιν ἀπὸ τοὺς καθηγητὰς τοὺς νέους νὰ ἐκδώσωσι τοιαῦτα; Ὥστε οἱ καθηγηταὶ ἔχουσι δίκαιον διότι δὲν ἔχουσι συγγράμματα, οἱ φοιτηταὶ δὲν δύνανται νὰ παρασκευασθῶσι διότι δὲν ἔχουσι συγγράμματα καὶ διότι οἱ καθηγηταὶ δὲν συμμορφοῦνται πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις των, ὅπως ὑπαγορεύσωσι τὰ μαθήματα, τὰ ὁποῖα κρατοῦντες ἐν σημειώσεσιν οἱ φοιτηταὶ θὰ κατορθώσωσι διὰ τῆς μελέτης νὰ τὰ ἐπαναλάβωσιν, ὅταν θὰ ὑποστῶσι τὴν ἐνιαύσιον δοκιμασίαν. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ὅσον καλοὶ καὶ ἂν εἶναι οἱ φοιτηταὶ καὶ ὅσον καὶ ἐὰν τοῖς δίδητε οἱανδήποτε ἀναβολὴν δὲν θὰ κατορθώσητε τίποτε. Ἡ κατάστασις ἡ ἀπὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νέου ὀργανισμοῦ καὶ τῆς ἐκκαθαρίσεως τοῦ Πανεπιστημίου θὰ παρέλθῃ, ἀλλ’ εἴτε μὲ τὰς ἐνιαυσίους ἐξετάσεις ἢ ἄνευ αὐτῶν, ἡ παροδικὴ κατάστασις δὲν θὰ παρέλθῃ κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο μέχρις οὗ οἱ καρποὶ τοὺς ὁποίους ἐξήρτησεν ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τὴν ψήφισιν τοῦ νέου ὀργανισμοῦ ἐπέλθωσιν. Ὥστε εἶναι ματαιοπονία νὰ ἐπιμένητε εἰς τὴν ἐνιαύσιον δοκιμασίαν τῶν φοιτητῶν. Καὶ ἂν αὐτὴ γίνηται δὲν θὰ εἶναι ἀποτέλεσμα μελέτης, ἀλλ’ ἐπιπολαίας ἐρεύνης τῶν θεμάτων εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἐξετασθῶσι. Κατ’ ἀπαραίτητον καὶ φυσικὸν κανόνα εἰς διάστημα 4, 5, 10 ἐτῶν ἡ νεολαία ἡ σπουδάζουσα εἰς τὸ Πανεπιστήμιον θὰ ἐκπαιδευθῇ καθ’ ὃν τρόπον καὶ πρότερον. Πλήρης μελέτη θὰ γίνῃ, ὅταν ἐκδοθῶσι τὰ συγγράμματα καὶ οἱ φοιτηταὶ ἔχωσι τὰ ἀπαιτούμενα μέσα, τὰ ὁποῖα ὡς τώρα δὲν ἔχουσιν. Ὡς νὰ μὴ ἤρκει δὲ ἡ κατάστασις ἡ ἐκ τῆς ἐλλείψεως συγγραμμάτων ἐπῆλθεν ἡ ἀνώμαλος κατάστασις τῶν δύο πολέμων, καθ’ οὕς, οἱ μὲν ὑπηρέτουν ἐν τῷ στρατῷ, οἱ δὲ οὐχί, ἀλλὰ καὶ οἱ μὴ ὑπηρετοῦντες εὑρίσκοντο εἰς ἀνωμαλωτέραν κατάστασιν τῆς τῶν μαχομένων, διότι ἐκ τῆς συγκινήσεως ἡ ὁποία ἐπεκράτει εἰς ὅλον τὸν κόσμον κατείχοντο καὶ οἱ νέοι ἐκεῖνοι οἱ δι’ οἱονδήποτε λόγον μὴ μετασχόντες τοῦ πολέμου. Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον καὶ δὲν πρέπει νὰ ὑποκύψῃ εἰς τοιαῦτα διαβήματα τῶν φοιτητῶν ἀπαραιτήτως ἀποδοκιμαστέα. Οἱ φοιτηταὶ πρέπει νὰ προσέλθωσιν εἰς τὰ μαθήματα καὶ νὰ ὑποκύψωσιν εἰς τοὺς νόμους, διότι γεννᾶται ἀναρχία, ἡ ὁποία ἐκσπᾷ πρῶτον εἰς τὴν σπουδάζουσαν νεολαίαν. Ἀλλὰ κατόπιν τούτων τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ προηγηθῶσιν, ἡ Κυβέρνησις δὲν πρέπει νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα, ἐὰν ἔχῃ ἢ ὄχι δίκαιον, διότι ἔχει δίκαιον, ἀλλὰ κατὰ πόσον εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις μετὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τὴν ἀνεπάρκειαν τῶν συγγραμμάτων καὶ τὴν πολεμικὴν κατάστασιν, θὰ ἐξυπηρετηθῇ ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου διὰ τῶν ἐνιαυσίων ἐξετάσεων. Πάντως θὰ πεισθῇ ὅτι δὲν θὰ προκύψῃ καὶ μετ’ αὐτὰς ἀγαθόν τι ἢ κακόν.

§186Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Τὸ ζήτημα ἐξηντλήθη τελείως ὑπὸ τῶν προαγορευσάντων κ. Συναδέλφων. Δὲν πρόκειται νὰ προσθέσω τι νέον, ἀλλὰ νὰ ὑποβάλω θερμὴν εὐχὴν καὶ παράκλησιν πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν στοργικὴν διάθεσιν, τὴν ὁποίαν ἔδειξε πρὸς τοὺς φοιτητὰς μέχρι τοῦδε καὶ ἀποδεχθῇ εὐμενῶς τὰ αἰτήματα αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλον διὰ τῆς νομίμου ὁδοῦ, καὶ προστατεύσῃ τὸ δίκαιον αὐτῶν, καθόσον ἡ μεγάλη προσήλωσις πρὸς τὸν νόμον θὰ ἀποτελέσῃ ἀδικίαν, καὶ ἡ αὐστηρὰ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου θὰ καταλήξῃ εἰς δημιουργίαν ἀνωμαλίας μεγίστης πρὸς ζημίαν τῶν φοιτητῶν. Τὴν παράκλησιν αὐτὴν τῶν φοιτητῶν, ὑποθέτω ὅτι συμμερίζεται ἡ Βουλὴ καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ἵνα ἀποδεχθῇ εὐμενῶς τὰ αἰτήματα τῶν φοιτητῶν.

§187ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μετὰ τὰς γενομένας ἐπ’ αὐτοῦ δηλώσεις, ἡ Κυβέρνησις δὲν νομίζει ὅτι ὑπάρχει λόγος νὰ προβῇ εἰς νέας ἀπαντήσεις, ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. (Θόρυβος εἰς τὰ θεωρεῖα).

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (κρούων τὸν κώδωνα). Νὰ κενωθῶσιν ἀμέσως τὰ θεωρεῖα. Διακόπτω δὲ τὴν συνεδρίασιν ἐπὶ 10 λεπτά.

§189ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ διατάξητε τὴν ἐκκένωσιν τῶν θεωρείων· δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ διακόψωμεν τὴν συνεδρίασιν.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδόθη ἤδη διαταγὴ ὄχι μόνον νὰ κενωθῶσιν, ἀλλὰ νὰ συλληφθῶσι καὶ οἱ πρωταίτιοι.

§191ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐν τῷ μεταξὺ δυνάμεθα νὰ συνεχίσωμεν τὴν συνεδρίασιν.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διεκόπη ἡ συνεδρίασις ἐπὶ 10 λεπτά, ὅπως γίνῃ ἡ ἐκκένωσις τῶν θεωρείων.

§193ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ λάβητε ὅλα τὰ μέτρα ὅπως ἡ διαταγή σας περὶ ἐκκενώσεως τῶν θεωρείων ἐκτελεσθῇ, ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν ἐργασίαν της.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ὁ κ. Γ. Βλάχος. Ἀπών. Διαγράφεται. Ὁ κ. Ν. Βελέντζας «ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν ὅτι πρὸ τετραμήνου σχεδὸν κατηγγέλθη ἡ μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Αἰγύπτου ὑφισταμένη ἐμπορικὴ σύμβασις εἰσαγωγῆς Ἑλληνικῶν καπνῶν εἰς Αἴγυπτον, ἡ δὲ σύμβασις αὕτη παύει ἰσχύουσα ἀπὸ τοῦ προσεχοῦς Μαΐου. Ἄν δὲ παύσῃ ἡ ἰσχὺς τῆς τοιαύτης συμβάσεως καὶ ὁ Ἑλληνικὸς καπνὸς ὑποβληθῇ εἰς τὸν αὐτὸν εἰσαγωγικὸν δασμὸν εἰς ὃν ὑποβάλλεται καὶ ὁ καπνὸς ὁ προερχόμενος ἐξ ἄλλων ἐπικρατειῶν μεθ’ ὧν δὲν ἔχει ἐμπορικὴν σύμβασιν ἡ Αἴγυπτος, θὰ προέλθῃ μεγάλη ζημία εἰς τὸ Ἑλληνικὸν καπνεμπόριον καὶ τὴν καπνοπαραγωγήν. Συνιστᾷ ὅθεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅπως λάβῃ σύντονα μέτρα τῆς ἀνανεώσεως τῆς ὑφισταμένης συμβάσεως. Ἐν περιπτώσει δὲ ἀποτυχίας καταστήσῃ ταύτην γνωστὴν ἐγκαίρως πρὸς ἀποφυγὴν ζημιῶν».

§195Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, πρὸ τετραμήνου, ὡς ἔχω πληροφορίας, κατηγγέλθη ἡ μεταξὺ Αἰγύπτου καὶ Ἑλλάδος σύμβασις περὶ εἰσαγωγῆς Ἑλληνικῶν καπνῶν μὲ ἠλαττωμένον δασμόν, καθόσον ἐπεβλήθησαν πρὸς τοῦτο ἄλλαι ἐπικράτειαι μὲ τὰς ὁποίας δὲν ὑπάρχει ἡ τοιαύτη σύμβασις. Ἡ προθεσμία τῆς συμβάσεως λήγει, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, κατὰ τὰ μέσα Μαΐου.

§196Γ. ΣΤΡΕΙΤ. Τὴν 16ην Ἰουλίου.

§197Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἔχει καλῶς· θὰ σᾶς παρεκάλουν λοιπὸν θερμῶς, ἐπειδὴ κατάγομαι ἐκ καπνοφόρου ἐπαρχίας, ὅπως λάβητε πᾶσαν δυνατὴν πρόνοιαν ἵνα ἀνανεωθῇ ἡ σύμβασις αὕτη, διότι οἱ συμπολῖταί μου ἔχοντες ὑπ’ ὄψει ἐφημερίδα ἐκδιδομένην ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, ἡ ὁποία κρούει τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου, ὅτι ἡ σύμβασις εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ ἀνανεωθῇ, εὑρίσκονται εἰς ἀπόγνωσιν, διότι, ὡς γνωρίζετε, θὰ προέλθῃ μεγίστη ζημία εἰς τὸ καπνεμπόριον καὶ εἰς τὴν καπνοπαραγωγήν. Ἐν ᾗ δὲ περιπτώσει δὲν καταστῇ δυνατὴ ἡ ἀνανέωσις τῆς συμβάσεως ἐξ οἱουδήποτε λόγου, διότι δὲν θέλω νὰ πιστεύσω εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀναγράφει ἡ ἐφημερὶς ἡ ἐκδιδομένη ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, ὅτι ἡ Βουλγαρικὴ Κυβέρνησις γενομένη κυρία τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας φροντίζει διὰ τῆς Ὀθωμανικῆς Κυβερνήσεως ὅπως μὴ ἀνανεωθῇ ἡ σύμβασις Ἑλλάδος καὶ Αἰγύπτου διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ συναγωνισθῇ τὰ Ἑλληνικὰ καπνά, ἐν ᾗ περιπτώσει, λέγω, δὲν καταστῇ δυνατὴ ἡ ἀνανέωσις τῆς συμβάσεως εἴτε ἐκ τοῦ λόγου τούτου εἴτε ἐξ οἱουδήποτε ἄλλου λόγου, ὁπότε ὁ εἰσαγωγικὸς δασμὸς τῶν Ἑλληνικῶν καπνῶν θὰ ἀναβιβασθῇ κατὰ δύο γρόσια ἐπὶ πλέον, θὰ παρεκάλουν θερμῶς, ὅπως δηλωθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν ἐγκαιρότερον ἡ τοιαύτη ἀποτυχία τῆς ἀνανεώσεως τῆς συμβάσεως, ἵνα ληφθῶσιν ὅλα τὰ μέτρα καὶ μὴ προκύψωσι μεγάλαι καὶ ἀνεπανόρθωτοι ζημίαι τόσον εἰς τὸ ἐμπόριον τῶν καπνῶν, ὅσον καὶ εἰς τὴν καπνοπαραγωγήν.

§198Γ. ΣΤΡΕΙΤ. Ὄντως ἀφ’ ἧς στιγμῆς κατηγγέλθη ἡ σύμβασις προυτάθη, ὅπως παραταθῇ ἐπὶ δύο ἔτη δι’ ἀμοιβαίας συναινέσεως.

§199Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πόθεν προυτάθη;

§200Γ. ΣΤΡΕΙΤ. Ὑφ’ ἡμῶν. Ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις ἀπήντησε πρὸς τὸ διπλωματικὸν πρακτορεῖον Καΐρου, ὅτι ἀδυνατεῖ νὰ στέρξῃ εἰς τὴν παράτασιν τῆς συμβάσεως τῆς ἀνανεώσεως ἐπὶ δύο ἔτη, ὅπως ἐπρότεινεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Τὸ διπλωματικὸν πρακτορεῖον Καΐρου θεωρεῖ ὅτι ἡ τοιαύτη κατηγορηματικὴ δήλωσις τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι ἄσχετος καὶ πρὸς τὰς διαπραγματεύσεις, τὰς ὁποίας διεξάγει ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις μετὰ τῆς Βουλγαρίας καὶ Ρωμουνίας ἐπὶ σκοπῷ συνάψεως συμβάσεως, διότι ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ συνδυασμόν τινὰ διαπραγματεύσεων, διὰ τὰς τρεῖς συμβάσεις τὰς ὁποίας διεξάγει. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀνανεώσεως δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν εἰς τὴν Βουλὴν ἄλλας ἀνακοινώσεις, διότι ἐξακολουθοῦσιν αἱ διαπραγματεύσεις.

§201Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Φρονῶ ὅτι ἡ σύμβασις δὲν θὰ ἀνανεωθῇ, διότι ἐκ τῶν πληροφοριῶν τὰς ὁποίας ἔχω, αἱ ἐπικράτειαι αἱ ἔχουσαι ἀντίθετα συμφέροντα θὰ καταβάλωσιν ὅλας των τὰς δυνάμεις, ὅπως ἐπιτύχωσι τοῦτο. Διὰ τοῦτο, νομίζω, ὅτι καλύτερον θὰ εἶναι νὰ καταστῇ γνωστὸν ἀπὸ τοῦδε εἰς τοὺς καπνοπαραγωγούς, ὅτι ἡ σύμβασις δὲν θὰ ἀνανεωθῇ, ὅπως λάβωσιν ὅλα τὰ κατάλληλα μέτρα, πρὸς ἀποτροπὴν ζημιῶν. Πρέπει δὲ νὰ γνωρίζητε ὅτι ὁ ἐκ τῆς μὴ ἀνανεώσεως τῆς συμβάσεως συναγωνισμὸς θὰ εἶναι ἐπικίνδυνος, διότι ὁ πρώτης ποιότητος καπνὸς τῆς Βουλγαρίας δὲν δύναται νὰ συναγωνισθῇ οὔτε μὲ τὸν τελευταίας ποιότητος τοῦ ἰδικοῦ μας. Θὰ παρεκάλουν τέλος, ἂν ἦτο δυνατόν, νὰ κατατεθῇ ὁ φάκελος τῶν μέχρι τοῦδε διαπραγματεύσεων.

§202Γ. ΣΤΡΕΪΤ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὄχι.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βελέντζας συνιστᾷ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅπως συμπληρώσῃ τὴν ἀπὸ πολλοῦ χρόνου κενὴν θέσιν τοῦ ἑλληνοδιδασκάλου τοῦ ἑλληνικοῦ σχολείου Σπερχειάδος. Ἐπίσης συνιστᾷ εἰς αὐτόν, ὅπως, ὅτε ἤδη ἐτοποθετήθη εἰς Φθιώτιδα ἐπιθεωρητὴς τῶν δημοτικῶν σχολείων, ἐνεργηθῇ ἡ δημοπρασία ἐνοικιάσεως τοῦ δημοτικοῦ σχολείου θηλέων Δ. Καρυᾶς καὶ τοῦ δημοτικοῦ σχολείου Ἀμαρίου.

§204Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὸ προσωπικὸν τοῦ σχολείου Σπερχειάδος εἶναι πλῆρες, ἀλλ’ ὁ διορισθεὶς δὲν μετέβη ἀκόμη.

§205Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Διατί;

§206Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν τὸ γνωρίζω.

§207Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἀφοῦ παρῆλθε μὴν ἀπὸ τοῦ διορισμοῦ του νὰ τὸν παύσητε.

§208Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄλλο ἐρώτημά σας πληροφορῶ ὅτι διετάχθη νέα δημοπρασία.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ὑπ’ ἀριθμὸν 13, 14 καὶ 15 ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἐπερωτήσεις ἀναβάλλονται μὴ παρισταμένου τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ. Ὁ κ. Ν. Μουζάκης ἐπερωτᾷ τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν Οἰκονομικῶν τὰ ἑξῆς: «διὰ τοῦ νόμου ΓΩΜʹ παρέχεται τὸ εὐεργέτημα τῆς ἀναστολῆς τοῦ ὑπολοίπου τῆς ποινῆς εἰς τοὺς καταδίκους ἐκείνους, οἵτινες ἀπέτισαν τὰ ⅔ τῆς ποινῆς των, ἂν κατὰ τὴν γνώμην ἐμπειροτεχνῶν (ἰατρῶν) ἡ περαιτέρω ἐν ταῖς φυλακαῖς διαμονή των θέλει φέρει ἀνίατον βλάβην εἰς τὴν ὑγείαν των. Ἀφοῦ λοιπὸν ἡ Πολιτεία ἀφ’ ἑνὸς μὲν παρέχει τὸ εὐεργέτημα τοῦτο, ἀφ’ ἑτέρου μετὰ τὴν ἀποδοχὴν τῆς αἰτήσεως τῆς ἀναστολῆς τῆς ποινῆς τοὺς μεταφέρει εἰς τὰς διὰ χρέη φυλακὰς πρὸς πληρωμὴν τῶν ἐξόδων τῶν ποινικῶν ἀποφάσεων, εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο ἐὰν οἱ κ. κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοὶ ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν νόμου, δι’ ἧς ν’ ἀπαλλάσωνται τῆς πληρωμῆς τῶν ποινικῶν ἐξόδων, οἱ ἕνεκα τῶν ἀνωτέρω λόγων βεβλαμμένης ὑγείας ἀπολαμβάνοντες τοῦ εὐεργετήματος τῆς ἀναστολῆς τῆς ποινῆς».

§210ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐν τῇ ἐπερωτήσει τοῦ κ. Βουλευτοῦ εὑρίσκονται πολλὰ τὰ ὀρθὰ καὶ ἐκ συνεννοήσεως μετὰ τοῦ Συναδέλφου μου κυρίου ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα κατὰ πόσον εἶναι δυνατὸν νὰ κανονισθῇ.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 17 ἀναβάλλεται ἀπουσιάζοντος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν.

§212Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, σύστασις εἶναι. Παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ καὶ νὰ ἀποσταλῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Οἱ κ. κ. Ἠλ. Κοπανίτσας, Π. Κοσονᾶκος καὶ Γ. Μαυρομιχάλης «συνιστῶσι θερμῶς εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργόν, ὅπως εὐαρεστηθῇ νὰ λάβῃ ὑπὸ σοβαρὰν σημείωσιν μετὰ τῆς ἁρμοδίου ὑπηρεσίας τὴν γεωγραφικὴν θέσιν, τὰς ἀποφάσεις καὶ τὰς στρατολογικὰς ἀνάγκας τοῦ νομοῦ Λακωνίας, τὸ κατὰ τὰς ἑκάστοτε ἐνδεικνυομένας ἀνάγκας εὐχερέστερον καὶ ταχύτερον τῆς κινητοποιήσεως ἀπὸ Σπάρτης εἰς τὸ ἐπίνειον Γύθειον κατὰ πρώτιστον λόγον καὶ εἰς τὸν πλησιέστερον σιδηροδρομικὸν σταθμὸν κατὰ δεύτερον λόγον συγκεκροτημένου σώματος ἢ μεμονωμένων στρατευσίμων, τὰς κατὰ τὴν τελευταίαν ἐπιστράτευσιν παρατηρηθείσας λόγῳ τῶν ἀποστάσεων μεγίστας δυσχερείας, ἃς ἐν μέρει ἠδυνήθη νὰ παρακάμψῃ μόνον ὁ ἀκατάβλητος πατριωτισμὸς τῶν ἐκ Λακωνίας ἐπιστράτων (40 καὶ 50 πολλάκις ὥρας ὁδοιπορησάντων πρὸς κατάταξιν) τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐφ’ ἑκάστην ἀπογραφὴν προσερχομένων κληρωτῶν ἐκ τοῦ νομοῦ Λακωνίας, ὑπεραρκοῦσαν ἀποτελούντων δύναμιν, τὴν εἰς τὰ πεδία ἀσκήσεων, τροφάς, ὕδωρ καὶ κατάλληλα οἰκήματα πλήρη ὑπεράρκειαν τῆς Σπάρτης καὶ τέλος τὴν ἐπιτακτικὴν καὶ ἐπείγουσαν ἀνάγκην ἠθικῆς ἐνισχύσεως ἁπάντων τῶν κατοίκων τοῦ νομοῦ καὶ τῆς ὁσημέραι φθινούσης καὶ ἐγκαταλιμπανομένης πρωτευούσης αὐτοῦ, οἵτινες ἀποθαρρυνόμενοι ἀρχικῶς ἐκ τῆς ἀπομονώσεως τοῦ τόπου, τελείως ἤδη ἀπηλπίσθησαν μετὰ τὴν τοποθέτησιν στρατιωτικῶν σωμάτων εἰς ὅλους τοὺς ἄλλους νομοὺς πλὴν τοῦ νομοῦ Λακωνίας, ὅστις καὶ αὐτοῦ τοῦ στρατολογικοῦ γραφείου ἐστερήθη καὶ εἰς ἁθρόας μετὰ τῶν οἰκογενειῶν των ἐτράπησαν μεταναστεύσεις. Μετὰ τοῦτο δὲ εὐαρεστηθῇ καὶ διατάξῃ τὴν ταχεῖαν τοποθέτησιν ἑνὸς πεζικοῦ συντάγματος καὶ στρατολογικοῦ γραφείου ἐν Σπάρτῃ ἀποδίδων οὕτω τὸ δίκαιον εἰς πόλιν κρείσσονος τύχης». Ἡ σύστασις αὕτη θὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Μὴ ὑπάρχοντος ἑτέρου ἀντικειμένου ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας. 1) Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου νόμου «περὶ πρεσβειῶν». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν περὶ ὀργανισμοῦ τῶν Προξενικῶν ἀρχῶν νόμων». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ὀργανώσεως τῆς Κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν διατάξεων τοῦ ΓΨΙΑʹ νόμου». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τῶν ὑπ’ ἀριθμὸν 4, 5, 6, 7 καὶ 8 ἀναγεγραμμένων νομοσχεδίων ἡ ψήφισις ἀναβάλλεται, διότι δὲν διενεμήθησαν. Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως νομοπαρασκευαστικῆς ἐπιτροπῆς πρὸς ἀναθεώρησιν καὶ σύνταξιν τῆς ἐκκλησιαστικῆς νομοθεσίας». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Γίνονται εἶτα δεκτὰ κατ’ ἀρχὴν τὰ νομοσχέδια 1) «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τοῦ Νόμου περὶ Στρατολογίας. 2) «περὶ ἀναγραφῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πιστώσεως μέχρι δραχμῶν 5000 πρὸς συνδρομὴν τοῦ Κράτους εἰς τὴν Σεβαστοπούλειον ἐργατικὴν σχολὴν σχεδίου νόμου» Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παραχωρήσεως οἰκοπέδου τοῦ Δημοσίου εἰς τὸν ἐνταῦθα Μουσικὸν καὶ Δραματικὸν Σύλλογον».

§214Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ κατακρίνω τὴν ἀρχὴν τῆς δωρεᾶς εἰς τὸν Δραματικὸν καὶ Μουσικὸν Σύλλογον οἰκοπέδου, ἀξίας τοιαύτης, ἡ ὁποία ὑπερβαίνει τὰς 200,000 δραχμῶν. Νομίζω ὅμως ὅτι ἠδύνατο τὸ Δημόσιον νὰ ἐπιφυλάξῃ τὰ δικαιώματά του, ὥστε, ἄν ποτε δι’ οἱονδήποτε λόγον, τὸ οἰκόπεδον τοῦτο δὲν ἤθελε χρησιμοποιηθῆ διὰ τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον δωρεῖται νὰ τὸ ἀναλαμβάνῃ. Καὶ μίαν ἄλλην ἀκόμη παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω ὅτι ἐνῷ ἡ δωρεὰ τοῦ ἀειμνήστου Κοργιαλενίου ἀνέρχεται μέχρι σήμερον εἰς 230.000, θὰ ἀναγραφῇ μόνον ὁ δωρητὴς τοῦ ποσοῦ τούτου, οὐχὶ δὲ καὶ τὸ Δημόσιον τὸ ὁποῖον δωρεῖται οἰκόπεδον ἀξίας τοιαύτης.

§215Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ. Ἡ δωρεὰ τοῦ Κοργιαλενίου ἀποβλέπει ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν οἰκοδομὴν μιᾶς αἰθούσης ἡ ὁποία θὰ κτισθῇ οὐχὶ εἰς τὸ οἰκόπεδον τὸ ὁποῖον θὰ παράσχῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλ’ εἰς τὸ παρακείμενον μέρος, τὸ ὁποῖον ἠγοράσθη ἐκ τῶν χρημάτων τοῦ ἰδίου. Ἑπομένως τὸ οἰκόπεδον, τὸ ὁποῖον ζητεῖται σήμερον, ζητεῖται διὰ νὰ κτισθῇ ἐπ’ αὐτοῦ κτίριον, τὸ ὁποῖον νὰ περιλαμβάνῃ ὅλας τὰς ἄλλας αἰθούσας. Καὶ βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσωμεν εἰς τὸ κτίριον τὸ ὄνομα τοῦ Κοργιαλενίου.

§216Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν κακίζω τὴν δωρεάν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὸ Δημόσιον πρέπει νὰ ἐπιφυλάξῃ τὰ ἑαυτοῦ δικαιώματα ἐν τῷ μέλλοντι.

§217Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶδον τὸ νομοσχέδιον ἀκόμη. Μόνον ταύτην τὴν στιγμὴν βλέπω τοῦτο εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ διὰ τοῦτο ἐπιφυλάσσομαι νὰ σᾶς ὁμιλήσω εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Νομίζω ὅμως ὅτι ἡ Κυβέρνησις, πρὶν ἢ προβῇ εἰς οἱανδήποτε δωρεὰν πρέπει νὰ λάβῃ καὶ τὰ κατάλληλα μέτρα, ὅπως μετάσχῃ εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ Μουσικοῦ Συλλόγου, διότι καὶ τὰ τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν δωρεῶν καὶ τὰ τῆς ἐν γένει διοικήσεως δὲν ἔχουσιν οὕτως, ὥστε ἡ κοινωνία νὰ εἶναι εὐχαριστημένη ἀπὸ ἓν ἵδρυμα τὸ ὁποῖον ἔχει συγκεντρώσει εἰς χεῖράς του ὁλόκληρον τὴν μουσικὴν κίνησιν τῆς χώρας. Ἡ ἐπέμβασις τῆς Κυβερνήσεως διά τινων ὀργάνων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ ποτε ὑπό τινος ὅτι δύναται νὰ ἐπιφέρῃ δυσάρεστα ἀποτελέσματα. Τουναντίον διὰ τῆς ὑπάρξεως προσώπου εἰς τὸ Συμβούλιον, θὰ εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ δίδῃ γνώμας πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀναγκῶν τῆς κοινωνίας εἰς τὸ καλλιτεχνικὸν τοῦτο κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀνατεθῆ εἰς τὸν Μουσικὸν Σύλλογον. Ὅταν δὲ ἡ Κυβέρνησις προβαίνῃ εἰς δωρεάν, ὅσον μικρὰ καὶ ἂν εἶναι αὕτη, δὲν βλέπω τὸν λόγον διατί δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ γνώμην, ὅταν ἡ γνώμη της δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι οὔτε εἰς βάρος αὐτῆς οὔτε εἰς βάρος τῆς κοινωνίας. Τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἄλλοτε ἦλθεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, μέλος τότε τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς ὁποίας καὶ ἐγὼ ἀπετέλουν μέλος, ὑπεστήριξεν, ὅτι μία τοιαύτη συμμετοχὴ τῆς Κυβερνήσεως ἦτο ἀπαραίτητος. Ἀλλ’ ὁ διοικῶν Σύλλογος ἐπροτίμησεν ἀντὶ νὰ ἔχῃ τὴν ἐπέμβασιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ παραιτηθῇ τῆς δωρεᾶς αὑτῆς. Δὲν βλέπω λοιπὸν τὴν δικαιολογίαν τῆς τοιαύτης ἐπιμονῆς τοῦ Μουσικοῦ Συλλόγου νὰ μείνῃ μακρὰν πάσης Κυβερνητικῆς ἐποπτείας, διότι ἂν νομίζῃ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ὅτι ἡ ἐπέμβασις τῆς Κυβερνήσεως δύναται νὰ φέρῃ δυσάρεστόν τι, ὀφείλει νὰ δηλώσῃ τοὺς λόγους διατί νομίζει τοῦτο, ἵνα μᾶς πείσῃ.

§218Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ. Ἐπεθύμουν νὰ ἀνακοινώσητε τί ἔχετε κατὰ τῆς διοικήσεως τοῦ ᾨδείου διὰ νὰ δυνηθῇ αὕτη νὰ ἀπαντήσῃ, διατί κατηγορεῖτε ὅτι τὸ Ὠδεῖον διοικεῖται κακῶς.

§219Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ νὰ προτείνῃ τις ἵνα ἡ Κυβέρνησις ἐπεμβῇ εἰς τὴν διοίκησιν ἑνὸς σωματείου δὲν ἕπεται ὅτι τοῦτο διοικεῖται κακῶς. Ἄλλως τε ὁ νόμος αὐτὸς κανονίζει τὰ τῆς διοικήσεως τοῦ σωματείου εἰς χρόνον ἀπροσδιόριστον, ἀφοῦ οἱ διοικοῦντες σήμερον τὸν Σύλλογον μίαν ἡμέραν θὰ ἐκλείψωσιν. Ὁ κ. Συνάδελφος ἠμπορεῖ νὰ μᾶς βεβαιώσῃ ὅτι διοικεῖται ἄριστα ὁ Μουσικὸς Σύλλογος, ἀλλὰ πάντοτε θὰ διοικῆται ὑπὸ τῶν αὐτῶν προσώπων; Διατί νομίζετε ὅτι ἡ ἐπέμβασις τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ Σωματείου αὐτοῦ δύναται νὰ ἐπιφέρῃ δυσάρεστόν τι;

§220Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ. Τὴν ἐποπτείαν πάντοτε τὴν ἔχει ἡ Κυβέρνησις.

§221Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν μετέχει διόλου τῆς διοικήσεως τοῦ ᾨδείου. Τὸ Ὠδεῖον διευθύνεται κατ’ ἐντιμότατον τρόπον ἀλλὰ ὀπισθοδρομικώτατα, εἰς τρόπον ὥστε μετὰ τόσας δωρεὰς καὶ ὑποστηρίξεις, δὲν κατώρθωσεν ἀκόμη νὰ δώσῃ λαϊκὰς συναυλίας, δὲν κατώρθωσε νὰ καταρτίσῃ μίαν ὀρχήστραν, ἡ ὁποία νὰ δικαιολογῇ τὰς τόσας καὶ τόσας δωρεάς, αἱ ὁποῖαι γίνονται εἰς τὸν μουσικὸν αὐτὸν Σύλλογον, οὐδόλως κατώρθωσε νὰ ἀναπτύξῃ τὴν ἐθνικήν μας μουσικήν, ἡ δὲ δρᾶσίς του δὲν ἐκτείνεται εἰς τὴν μουσικὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας, ἀλλὰ περιορίζεται εἰς τὴν διδασκαλίαν ἑνὸς μόνον ὀργάνου, τοῦ πιάνου.

§222Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Θὰ ἐπεθύμουν, Κύριοι, πρὶν ἢ προβῶμεν εἰς δωρεὰν πρὸς τὸ Ὠδεῖον, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἀσκήσῃ τὰ μέσα τὰ ὁποῖα ἔχει ἐκ τοῦ νόμου, ὅπως πραγματοποιηθῇ μία διαθήκη, ἡ τοῦ Ἀβέρωφ, ἡ ὁποία καταπατεῖται χωρὶς νὰ ἐκτελεσθῇ, ἐπὶ αἰτίαις καὶ προφάσεσιν αἱ ὁποῖαι οὐδεμίαν ἔχουσιν ὑπόστασιν. Κηρύσσομαι λοιπὸν κατ’ ἀρχὴν ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου καὶ ζητῶ τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως, ἵνα λάβῃ εὐκαιρίαν ἡ Κυβέρνησις καὶ μελετήσῃ τὸ πρᾶγμα. Ἐγράφη κατ’ ἐπανάληψιν καὶ ἐξετέθη ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ ἡ παράβασις αὕτη ἡ ἀσύστολος τῆς διαθήκης καὶ οὐδεμία ἐπῆλθεν ἀμφισβήτησις, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ἀμφισβήτησις περὶ τῆς ἀληθείας τῶν καταγγελθέντων. Αὐτοὶ οἱ ἐκτελεσταὶ τῆς διαθήκης τοῦ ἀειμνήστου Ἀβέρωφ οἱ δύο ἐξ αὐτῶν ἐπιζῶντες ὁμολογοῦσιν ὅτι ἡ θέλησις τοῦ διαθέτου δὲν ἐξετελέσθη.

§223ΗΛ. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Εἶμαι ἐντελῶς ξένος πρὸς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, οὔτε τὰ τοῦ σωματείου γνωρίζω οὔτε τὰ τῆς λειτουργίας αὐτοῦ οὔτε περὶ ποίας δωρεᾶς πρόκειται. Δύο λόγοι μὲ παρεκίνησαν νὰ λάβω τὸν λόγον· πρῶτον ὅτι συζητοῦμεν νομοσχέδιον περὶ δωρεᾶς χωρὶς νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει ἡμῶν οὔτε τὸ νομοσχέδιον οὔτε αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν ἐπαρκῆ, ὥστε νὰ ἴδωμεν τὸν λόγον τῆς δωρεᾶς καὶ ἐπὶ ποίων δεδομένων, ἐπὶ ποίων ἀποτελεσμάτων τοῦ ἱδρύματος αὐτοῦ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς στηριχθεὶς εἰσάγει τοιαύτην πρότασιν· δεύτερον διότι Συνάδελφός τις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐθεώρησεν ὡς μομφὴν τὸ ὅτι ἕτερος Συνάδελφος ἐζήτησεν, ὅπως ἐνεργότερον ἀναμιχθῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ ἱδρύματος τούτου. Οἱ δύο οὗτοι λόγοι μὲ κάμνουσι νὰ εἶμαι κατ’ ἀρχὴν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ἢ τουλάχιστον νὰ ζητῶ τὴν ἀναβολήν του, ἵνα ἡ Βουλὴ γνωρίσῃ τί πρόκειται νὰ ψηφίσῃ.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Ἀθανασάκης.

§225Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ. Κύριοι Συνάδελφοι· τὸ νὰ ζητήσῃ τις νὰ πληροφορηθῇ πῶς ἔχουσι τὰ τοῦ ᾨδείου εἶναι δικαιότατον καὶ φρονῶ ὅτι οἱ ἀξιότιμοι Συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι τόσον σοβαρῶς καὶ τόσον λεπτομερῶς μελετῶσι τὰ πράγματα, ἤρχισαν νὰ ὁμιλῶσι περὶ τοῦ ᾨδείου χωρὶς νὰ λάβωσι γνῶσιν τῶν πράξεων τοῦ ᾨδείου. Τὸ Ὠδεῖον εἶναι σχολεῖον μουσικῆς καὶ ὡς τοιοῦτον οὐ μόνον ἐξεπλήρωσε τὸν προορισμόν του, ἀλλὰ καὶ ὑπερέβη αὐτόν. Τὸ σχολεῖον τοῦτο ἱδρύθη δι’ ἰδιωτικῶν συνεισφορῶν. Ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν συνεισέφερε μέχρι σήμερον, παρέσχε μόνον τὴν χρῆσιν τοῦ οἰκήματος. Ἤρχισε τῷ 1891 ἔχον μόνον 270 μαθητάς, ἐκ τῶν ὁποίων 192 μαθηταὶ καὶ 73 μαθήτριαι. Σήμερον ἔχει ὑπεροκτακοσίους μαθητάς. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐκλαΐκευσιν τῆς μουσικῆς ὁ κ. Συνάδελφος ὤφειλε νὰ γνωρίζῃ, πρὶν ἀρχίσῃ νὰ καταφέρηται κατὰ τοῦ ᾨδείου, ὅτι τὸ Ὠδεῖον εἰς τοῦτο κυρίως ἀπέβλεψε, πῶς νὰ ἐκλαϊκεύσῃ τὴν μουσικήν.

§226Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀποτέλεσμα ἔφερε;

§227Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ. Ἡ δωρεὰν διδασκαλία ἤρχισεν εὐθὺς ὡς ἤρχισεν ἡ πρώτη καταβολὴ τοῦ κληροδοτήματος Ἀβέρωφ εἰς 16 μαθητάς, κατόπιν ἐξετάθη σὺν τῷ χρόνῳ καὶ ἔφθασεν εἰς μαθητὰς 373, ἐξ ὧν 43 διδάσκονται τὸ κλειδοκύμβαλον, 35 τὸ βιολίον, 10 τὸ βιολοντσέλλον, 61 μονῳδίαν, 4 βαθύχορδον, 32 πνευστὰ ὄργανα, 14 χάλκινα, 15 φοιτῶσιν εἰς τὴν δραματικὴν σχολήν, 10 διδάσκονται θεωρητικὰ μαθήματα, 72 Βυζαντινὴν μουσικήν, 43 φοιτῶσιν εἰς ἑσπερινὰς σχολὰς καὶ 25 εἰς τὴν στρατιωτικὴν σχολὴν μουσικῆς.

§228Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Αὐτὰ εἶναι ἀπὸ τὰ χρήματα τοῦ Ἀβέρωφ;

§229Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ. Θὰ ἔλθω καὶ εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα· ἐπιθυμῶ πρῶτον νὰ σᾶς εἴπω τὴν δρᾶσιν τοῦ ᾨδείου. Οἱ σπουδάζοντες ἐν τῷ ᾨδείῳ δωρεὰν δὲν εἶναι ἄνθρωποι τῆς ἀριστοκρατίας, ἀλλὰ τῆς λαϊκῆς καὶ μέσης τάξεως, πολλαὶ δὲ νεάνιδες ἀποζῶσιν ἐκ τοῦ ἐπαγγέλματος αὐτοῦ καὶ ἄλλαι συντηροῦσιν ἐντίμως τὰς οἰκογενείας των σπουδάσασαι ἐν τῷ ᾨδείῳ. Ἄν ἐνθυμῆσθε, οὐδέποτε νεᾶνις Ἀθηναϊκῆς οἰκογενείας ἀπεφάσιζε νὰ ἀνέλθῃ εἰς τὴν σκηνὴν καὶ σήμερον ἀγωνίζονται ποία νὰ ἀνέλθῃ πρώτη καὶ νεάνιδες οἰκογενειῶν ἐκ τῶν καλυτέρων.

§230Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὰ κονσέρτα τοῦ ᾨδείου.

§231ΙΩ. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ. Τὰ κονσέρτα δὲν εἶναι ὑποχρεωτικά. Οὐδὲν Ὠδεῖον καθ’ ὅλην τὴν Εὐρώπην, οὔτε καὶ αὐτὸ τοῦ Μονάχου, ὑποχρεοῦται νὰ δίδῃ συναυλίας διὰ τὸν κόσμον, ἀλλὰ μόνον διὰ τοὺς μαθητάς. Τὸ Ὠδεῖον μας ὑπερέβη τὸν προορισμόν του καὶ κατώρθωσε νὰ δίδῃ καὶ συναυλίας. Ἤκουσα διάσημον μουσικόν, τὸν ὁποῖον ὅλοι φημίζουσι καὶ ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει λόγον νὰ διάκειται εὐμενῶς πρὸς τὸ Ὠδεῖον καὶ ἴσως μάλιστα κατὰ μέγα μέρος συνετέλεσε νὰ δημιουργήσῃ τὸ ρεῦμα κατὰ τοῦ ᾨδείου, ὁ ὁποῖον ἐδημιουργήθη δι’ ἄλλους λόγους τοὺς ὁποίους εἶναι περιττὸν νὰ ἀναφέρω, ὁ ὁποῖος ἀνεγνώρισεν ὅτι αἱ συναυλίαι αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν καὶ ἰδίως ἐκείνη μὲ τὴν Ἡρωΐδη τοῦ Beethoven καὶ τοῦ Berlioz ἦσαν ἐντελέσταται καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δοθῶσιν ἀπὸ μαθητάς. Καὶ εἰς τὰ ἀνώτερα δὲ Ὠδεῖα τοῦ Μονάχου, τῆς Βιέννης καὶ τῆς Ζυρίχης θὰ ἴδητε ὅτι μόλις μία τοιαύτη συναυλία δίδεται κατ’ ἔτος, ἐνῷ τὸ Ὠδεῖόν μας ἔδωκεν ἕξ. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι σήμερον ὑπάρχει μεγάλη μουσικὴ κίνησις, ἡ ὁποία μόνον διὰ τοῦ ᾨδείου ἐδημιουργήθη καὶ τοῦτο οὐδεὶς δύναται νὰ τὸ ἀρνηθῇ· οὐδεὶς ὑπεβοήθησε τὸ ἀτυχὲς αὐτὸ σχολεῖον, τὸ ὁποῖον μόνον μὲ τὰ μέσα του εἰργάζετο. Ἔχω ἐπίσης νὰ δώσω μερικὰς ἐξηγήσεις, ὡς πρὸς τὴν δωρεὰν ἡ ὁποία πρόκειται νὰ γίνῃ.

§232Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Αἱ ἐξηγήσεις δὲν νομίζετε ὅτι ἔπρεπε νὰ δοθῶσιν ἀπὸ τὸν εἰσηγητὴν τοῦ νομοσχεδίου ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει, ὥστε νὰ δυνηθῶμεν καὶ ἡμεῖς νὰ σχηματίσωμεν γνώμην;

§233Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ. Ἡ χρῆσις τοῦ οἰκοπέδου αὐτοῦ παρεχωρήθη εἰς τὸν Μουσικὸν καὶ Δραματικὸν σύλλογον ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν καὶ διὰ τὴν συντήρησιν αὐτοῦ ὁ Σύλλογος οὗτος ἐδαπάνησεν ὑπὲρ τὰς 25.000 δρ., ἀνέκαθεν δὲ ἡ πρώτη ἔκθεσις τῶν ἐλεγκτῶν Κουμανούδη, Ζίνη καὶ Εὐστρατίου Βενιζέλου συνέστησε τὴν δωρεὰν τοῦ οἰκοπέδου (ἀναγινώσκει). «Ἐπάναγκες ὅτι κρίνομεν νὰ ὑποβάλωμεν τὴν ἑξῆς εὐχὴν εἰς τὸ Συμβούλιον καὶ τὴν Συνέλευσιν. Ὡς γνωστὸν ὑμῖν τὸ κτίριον τοῦ ᾨδείου ἀνήκει εἰς τὸ Δημόσιον, ἡ δὲ Κυβέρνησις τὸ παρεχώρησεν εἰς τὸν Σύλλογον, ὅπως χρησιμεύσῃ ὡς Ὠδεῖον χωρὶς νὰ λαμβάνῃ οὐδεμίαν ἀποζημίωσιν ἢ ἐνοίκιον, ἵνα οὕτω συνδράμῃ τὸν Σύλλογον. Ἐν τούτοις τὸ κτίριον ἀνήκει πάντοτε τῷ Δημοσίῳ καὶ βεβαίως δὲν πιστεύομεν ὅτι εἶναι δυνατόν, οἱαδήποτε καὶ ἂν ᾗ ἡ Κυβέρνησις τῆς πατρίδος μας ν’ ἀποφασίσῃ αὕτη ν’ ἀναλάβῃ ὀπίσω τὸ κτίριον· ἀλλ’ ὅμως, ἀφοῦ μάλιστα καὶ ὁ ἡμέτερος Σύλλογος ἐδαπάνησε περὶ τὰς 15.000 δραχμῶν εἰς κατασκευὴν νέων δωματίων, νομίζομεν ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ πεισθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸ δωρήσῃ ὁριστικῶς κτλ. κτλ.» Ἔρχεται ἐκ δευτέρου ἡ δωρεὰ τοῦ Κοργιαλενίου, ἡ ὁποία συνιστᾷ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ δωρήσῃ τὸ οἰκόπεδον, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ κτισθῇ ἡ αἴθουσα τῶν συναυλιῶν, ἡ ὁποία εἶναι ἀναγκαία διὰ τὴν ὕπαρξιν τοῦ ᾨδείου, διότι, ἐὰν ἐξακολουθήσωσι νὰ προσφεύγωσιν εἰς τὸ Δημοτικὸν Θέατρον ὅπου ἡ συναυλία στοιχίζει περισσότερον ἀπὸ ὅτι ἀποφέρει, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐξακολουθήσωσι νὰ γίνωνται τοιαῦτα, τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον οἱ πόροι δὲν τῷ ἐπιτρέπουσι νὰ ἐκτίθηται εἰς μεγαλειτέρας δαπάνας. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ συντρέξῃ τὸ Ὠδεῖον, τὶ εἶναι τέλος πάντων αὐτὴ ἡ δωρεά; 1300 πήχεις πρὸς 50 δραχ. ἐὰν ὑπολογίσωμεν τὸν πῆχυν εἶναι 65 ἕως 70 χιλιάδες. Τί προσφέρει ὅμως τὸ Ὠδεῖον; Προσφέρει τὴν δωρεὰν διδασκαλίαν τῆς στρατιωτικῆς μουσικῆς, ἡ ὁποία θὰ ἐστοίχιζεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν 20.000 δρ. τοὐλάχιστον.

§234Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Αὐτὸ τὸ εἶδον καὶ εἰς τὴν ἔκθεσίν σας. Ἐπὶ τῇ βάσει τίνος ὑπολογισμοῦ τὸ συνάγετε;

§235Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ. Νὰ σᾶς δώσω τοὺς μισθοὺς τῶν καθηγητῶν.

§236Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὑπάρχει ἰδιαίτερον καὶ ἀπασχολεῖ ἰδιαιτέρους καθηγητάς;

§237Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ. Λαμβάνουσιν ἐπιμίσθιον διὰ τὴν διδασκαλίαν αὐτήν. Οἱ διδάσκαλοι πληρώνονται μὲ τὰς ὥρας τῆς διδασκαλίας.

§238Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀφοῦ ὑμεῖς μετέχετε καὶ εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ ᾨδείου καὶ εἶσθε εἰς θέσιν καλυτέραν παντὸς ἄλλου νὰ γνωρίζητε τὰ πράγματα, διατί δὲν μᾶς ἐλέγετε ταῦτα εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσίν σας; Διότι ἐγὼ αὐτὸ τὸ κονδύλιον τῶν 20.000 δρ. δὲν δύναμαι νὰ τὸ δεχθῶ ἀνεξελέγκτως.

§239Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ. Ἐγὼ εἶμαι πρόθυμος οὐ μόνον ἐξηγήσεις νὰ σᾶς δώσω, ἀλλὰ καὶ ὅλα τὰ ἔγγραφα νὰ σᾶς φέρω διὰ νὰ ἴδητε ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δίδει τὸ Ὠδεῖον εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ θὰ ἐξακολουθῇ νὰ τὸ δίδῃ, εἶναι πολὺ μεγαλύτερον ἐκείνου ὅπερ λαμβάνει. Ἐλησμόνησα νὰ προσθέσω, ὅτι ἐμόρφωσε τὴν ἐκκλησιαστικὴν μουσικὴν καὶ ἤρχισε μὲν κατ’ ἀρχὰς νὰ δίδῃ μικράν τινα ἐπιχορήγησιν ἡ Ἱερὰ Σύνοδος, ἀλλ’ ἀπὸ πολλοῦ ἔπαυσε καὶ αὐτή καὶ οὕτω παρέχει καὶ αὐτὴν τὸ Ὠδεῖον δωρεάν. Ἔκαμε συλλογὴν τῶν πλείστων δημοτικῶν ᾀσμάτων διὰ φωνογράφου εἰς τὰς ἐπαρχίας. Ταῦτα ἡτοιμάσθησαν μετὰ κειμένου καὶ μουσικῆς καὶ θὰ ἦσαν ἐκδεδομένα ἂν δὲν συνέπιπτεν ἡ ἀπεργία τῶν τυπογράφων. Ἡ συλλογὴ αὕτη δὲν εἶναι τι μικρόν, διότι αὐτὰ τὰ ἐθνικὰ ᾄσματα θὰ ἀποτελέσωσι τὸ πυρῆνα τῆς Ἑλληνικῆς μουσικῆς καὶ θὰ χρησιμεύσωσιν ὡς λάϊτ–μοτὶβ τῶν ἑλληνικῶν μουσικῶν συνθέσεων. Ὡς πρὸς τὴν διαθήκην τοῦ Ἀβέρωφ αὕτη διατάσσει νὰ γίνωνται ὑποτροφίαι εἰς τοὺς ἀσχολουμένους καὶ ἀριστεύοντας εἰς τὴν δραματικὴν τέχνην καὶ εἰς τὴν μουσικήν, νὰ γίνωνται διαγωνισμοὶ τὸ μὲν ἓν ἔτος δραματικοί, τὸ δὲ ἕτερον μουσικοί. Τὰ χρήματα τοῦ Ἀβέρωφ, καὶ ἂν θέλητε σᾶς δίδω τὸ σημείωμα τῆς Τραπέζης, ἤρχισαν νὰ καταβάλωνται ἀπὸ τῷ 1900 μέχρι τοῦ 1909, ὅτε κατεβλήθησαν ἐν ὅλῳ περίπου 1.600.000.

§240ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πῶς διετέθησαν;

§241Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ. Τὸ κεφάλαιον μένει ἀκέραιον, κατατεθειμένον δὲ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Τὰ εἰσοδήματα διετέθησαν, ὡς ἄνω εἶπον, κατὰ τοὺς ὅρους τῆς διαθήκης. Ἐφθάσαμεν νὰ ἔχωμεν σήμερον 375 ὑποτρόφους.

§242Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τίνες ὑπότροφοι; Διατί δὲν λέγετε τίνας ὑποτρόφους; Ἡ διαθήκη λέγει διὰ τοὺς ἀριστεύοντας εἰς τοὺς διαγωνισμούς, σεῖς δὲ θεωρεῖτε ὑποτροφίας ὅτι παρέχεται εἰς 200 ὡς 300 κορίτσια τὸ δικαίωμα νὰ μανθάνωσι πιάνο δωρεάν.

§243Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ. Αἱ ὑποτροφίαι δίδονται εἰς τοὺς ἀριστεύοντα μαθητάς, διὰ νὰ φθάσωμεν δὲ νὰ στείλωμεν ἀριστεῖς εἰς τὴν Εὐρώπην, πρέπει νὰ τοὺς μορφώσωμεν ἐνταῦθα καὶ ὅταν μορφωθῶσιν ἀρκετοί, τότε θὰ γίνῃ διαγωνισμὸς καὶ διὰ περαιτέρω σπουδάς, ἀλλὰ πρέπει πρῶτον νὰ δημιουργηθῶσιν οἱ ἄριστοι.

§244Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Βεβαίως πρέπει νὰ γίνωσιν οἱ ἀριστεῖς καὶ νὰ διαγωνισθῶσιν, ἀλλ’ ὁ διαθέτης λέγει ὅτι τὰ χρήματα ἀπὸ τῆς ἐποχῆς κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ διαγωνισθῶσιν, ἀπὸ ἐκείνης τῆς στιγμῆς θὰ διατεθῶσι, τὰ χρήματα δὲν θὰ ἐξοδεύωνται διὰ νὰ παρασκευασθῶσι.

§245Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἐτησίους διαγωνισμοὺς οὗτοι ἤρχισαν ἀπὸ τοῦ 1909.

§246Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Πόσα χρήματα διετέθησαν εἰς αὐτοὺς τοὺς διαγωνισμούς; — Ἀπὸ τὰ χρήματα τοῦ Ἀβέρωφ εἶναι 50–60 χιλ. κατ’ ἔτος· πόσα διετέθησαν εἰς διαγωνισμούς;

§247Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ. Δὲν ἦσαν τόσα ἀπὸ τοῦ 1900, ἀλλ’ ἀπὸ τὸ 1909 εἶναι περὶ τὰς 50.000 δραχ.

§248Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τῷ 1906 πόσα ἦσαν;

§249Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ. Δὲν ἔχω κάμει τὴν ἄθροισιν διὰ νὰ σᾶς εἴπω· ἀλλ’ αἱ ὑποτροφίαι στοιχίζουν εἰς τὸ Ὠδεῖον περὶ τὰς 6–7 χιλιάδας δραχμάς.

§250Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μὴ ὁμιλεῖτε περὶ ὑποτροφιῶν παρὰ τὴν θέλησιν τοῦ διαθέτου. Δὲν ἐξετελέσατε καμμίαν συμφώνως μὲ τὴν θέλησιν τοῦ διαθέτου. Ὁ μόνος δὲ ἐκ τῶν ἐκτελεστῶν, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἐναντίαν γνώμην, ἀπεκλείσθη τῆς κληρονομίας.

§251Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ. Δὲν ἀναγνωρίζετε ὅτι οὐ μόνον ὡς ἐκτελεστής, ἀλλὰ καὶ ὡς συντάκτης καὶ ὡς ἐμπνεύσας τὴν διαθήκην αὐτὴν εἶναι ὁ κ. Λαμπρίτης; Ἂν δὲν γνωρίζητε τοῦτο, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς τὸ βεβαιώσω. Ὁ κ. Λαμπρίτης δὲν ἀναγνωρίζει ὅτι ἐξετελέσθη πλήρως ἡ διαθήκη τοῦ Ἀβέρωφ.

§252Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἔχει δηλώσει ὁ κ. Λαμπρίτης ὅτι δὲν εἶναι διόλου σύμφωνος μὲ τὴν διάθεσιν τῶν χρημάτων τὴν ὁποίαν κάμνετε σεῖς;

§253Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ. Ἀπατᾶσθε. Θὰ πεισθῆτε ἐκ τῆς ἐπιστολῆς του, τὴν ὁποίαν ἔχω εἰς τὴν διάθεσίν σας, ὅτι ἀνακριβῆ συνέντευξιν ἐδημοσίευσεν ἡ Ἀλεξανδρινὴ Ἐφημερίς. Μετέβη εἷς συντάκτης ὁ ὁποῖος ἀφοῦ ἐζήτησε καὶ ἔλαβε τὴν γνώμην του ἐδημοσίευσεν εἶτα ἄλλα ἀντ’ ἄλλων. Ὁ κ. Λαμπρίτης ὅταν ἔλαβε γνῶσιν τῆς ἐργασίας τοῦ ᾨδείου καὶ πῶς τοῦτο ἐφαρμόζει τὴν διαθήκην, ἀπεφάνθη ὅτι ἡ διαθήκη τοῦ ἀοιδίμου Ἀβέρωφ καλῶς ἐκτελεῖται. Ὅταν λοιπὸν ὁ ἴδιος ὁ κ. Λαμπρίτης λέγει ὅτι ἐκτελεῖται ὡς πρέπει ἡ διαθήκη, τί ἄλλο θέλετε; Εἶναι δυνατόν, Κύριοι, νὰ στείλωμεν ἀριστεῖς εἰς τὴν Εὐρώπην, ὅταν δὲν ἔχωμεν κανὲν ἄλλο σχολεῖον τὸ ὁποῖον νὰ προπαρασκευάσῃ τοὺς ἀριστεῖς;

§254Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Διὰ τῆς μικρᾶς παρατηρήσεως τὴν ὁποίαν ἔκαμα πρὶν ἔθηκα ἓν ζήτημα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὸ ὁποῖον, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπισπάσῃ τὴν προσοχὴν αὐτῆς. Ὁ ἀοίδιμος μέγας εὐεργέτης ὥρισε τέσσαρας μερίδας, ὡς ὑπολογίζουσιν ἐκ τοῦ προϊόντος τῆς ἐκκαθαρίσεως τῆς περιουσίας του, ὅπως διατεθῶσι διὰ τοὺς ἑξῆς σκοπούς, ὅπως δηλ. προκηρύσσηται κατ’ ἔτος διαγωνισμὸς μουσικῆς συνθέσεως καὶ συγγραφῆς ἔργου δραματικοῦ, ὅπως ἐκδίδωνται τὰ ἔργα τὰ ἐπιτυγχάνοντα εἰς τὸν διαγωνισμόν, ὅπως ἐπίσης κατόπιν διαγωνισμοῦ ἀποστέλλωνται πρὸς τελειοποίησιν τῶν σπουδῶν των οἱ ἐπιτυγχάνοντες ὡς μουσικοὶ ἢ ὡς ἠθοποιοὶ εἰς τὸ Ὠδεῖον καὶ ὅπως παριστάνωνται τὰ ἐν τοῖς διαγωνισμοῖς ἐπιτυγχάνοντα ἔργα. Αὐτὴ ἡ διαθήκη, Κύριοι, οὐδέποτε ἐξετελέσθη. Βεβαίως οὐχὶ ἀπὸ ἰδιοτελοῦς σκοποῦ, διότι τοιαύτη σκέψις κεῖται ἐντελῶς μακρὰν ἐμοῦ, ἀλλ’ ἀπὸ ἀγαθῆς προαιρέσεως διεστρεβλώθη ἡ θέλησις ἡ ῥητὴ καὶ κατηγορηματικὴ τοῦ διαθέτου. Ὁ διαθέτης ἀπέβλεψεν εἰς τὰ μεγάλα ἐξευγενιστικὰ ἀποτελέσματα τῆς μουσικῆς. Καὶ προάγουσι τὴν μουσικὴν καὶ τὴν τέχνην εἰς μίαν κοινωνίαν, ὄχι οἱ ἀσχολούμενοι μὲ τὰ μουσικὰ ὄργανα, χωρὶς νὰ ἔχωσι τὸ θεῖον δῶρον τῆς τέχνης, ἀλλ’ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τάλαντον πραγματικὸν καὶ δύνανται νὰ μεταδώσωσι τὰς ἱερὰς τῆς τέχνης συγκινήσεις εἰς τὸν λαόν. Αὐτοὶ εἶναι οἱ προάγοντες τὴν τέχνην καὶ τὴν φυλὴν καὶ εἰς τὴν προαγωγὴν τῆς φυλῆς ἀπέβλεψεν ὁ διαθέτης ἀποβλέψας εἰς αὐτάς. Αὐτὴ λοιπὸν ἡ διαθήκη οὐδέποτε ἐξετελέσθη. Τὸ Ὠδεῖον τὸ ὁποῖον εἶναι εἷς ἁπλοῦς καταπιστευματοδόχος διὰ νὰ ἐκτελέσῃ τὴν θέλησιν τοῦ διαθέτου, δὲν τὴν ἐξετέλεσεν· ἐνόμισεν ὅτι τὰ χρήματα ἐδόθησαν πρὸς ἐπαύξησιν τῆς περιουσίας τοῦ ᾨδείου. Ἀλλὰ τὰ χρήματα δὲν ἐδόθησαν πρὸς ἐπαύξησιν τῆς περιουσίας τοῦ ᾨδείου καὶ πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἄλλων σκοπῶν τοῦ Ὠδείου, ἀλλ’ ἐδόθησαν πρὸς ἐνθάρρυνσιν τῶν μεγάλων καλλιτεχνῶν, τὸ χρῆμα ἐδόθη πρὸς ὡρισμένον σκοπόν, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπετρέπετο νὰ παραβιασθῇ. Αὐτὴ ἡ περιουσία ἡ ὁποία ἔχει εἰδικὸν σκοπόν, εἶναι κἄτι τι ἐντελῶς αὐθύπαρκτον πρᾶγμα, δὲν ἐπετρέπετο δὲ εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ ᾨδείου νὰ κάμῃ τὴν σύγχυσιν, τὴν ὁποίαν φαίνεται ὅτι ἔκαμε, νὰ θεωρήσῃ ὅτι αὐτὴ ἡ περιουσία ἡ ὁποία ἐδόθη πρὸς ὡρισμένον σκοπὸν δὲν ἐδόθη πρὸς αὐτόν, ἀλλὰ πρὸς αὔξησιν τῆς περιουσίας τοῦ ᾨδείου καὶ νὰ χρησιμοποιήσῃ αὐτήν, ὅπως τὴν ἐχρησιμοποίησεν ἡ διοίκησις τοῦ ᾨδείου. Τὴν παρατήρησίν μου ταύτην δὲν τὴν ἀνῄρεσεν ὁ κ. Ἀθανασάκης, ὁ ὁποῖος ἔχει τὸ πλεονέκτημα ἀπέναντί μου ὅτι εἶναι ἐκ τῶν συμβούλων τοῦ ᾨδείου. Λοιπὸν τὸ ζήτημα παραμένει ἀκέραιον, καθ’ ἣν ἐποχὴν δὲ πρόκειται εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ ᾨδείου νὰ κάμητε δωρεάν, δέον νὰ ἐνασκήσητε τὸ ὑπὸ παντὸς νόμου, ὑπὸ τῶν κειμένων νόμων διδόμενον εἰς τὴν Κυβέρνησιν δικαίωμα, ὅπως ἐξαναγκάσητε νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ θέλησις τοῦ διαθέτου. Νομίζω δὲ ὅτι θὰ ἦτο εὔθετον ἀπὸ τοῦδε νὰ σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις, κατὰ ποῖον τρόπον θὰ δύναται νὰ διαρρυθμίσῃ τὰ τοῦ ᾨδείου, καὶ ἐφ’ ὅσον ἀποδεικνύεται ὅτι τὸ κληροδότημα Ἀβέρωφ καὶ ἴσως καὶ ἄλλα ἀκόμη, διαχειρίζονται πρὸς ἄλλους σκοποὺς καὶ οὐχὶ ἐκείνους τοὺς ὁποίους ὥρισαν οἱ διαθέται, ἐνδείκνυται ἡ ἀνάγκη τῆς ἐπεμβάσεως τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα διαρρυθμισθῇ τὸ Ὠδεῖον οὐχὶ ὡς Σύλλογος, ἀλλ’ ὡς Ἀκαδήμεια, διότι ἡ τέχνη προάγεται εἰς ἀκαδημείας καὶ οὐχὶ εἰς σχολεῖον.

§255ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Σιγά, σιγά, θὰ γίνῃ.

§256Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ ἀδικοῦνται πρόσωπα εἰς τὰ ὁποῖα ἀπέβλεψεν ὁ διαθέτης, διότι ὁ διαθέτης ἀπέβλεψεν εἰς τοῦτο, νὰ γίνωνται διαγωνισμοὶ ὅπως οἱ κατέχοντες πνευματικὸν τάλαντον ἀναδεικνύωνται καὶ ἀπολαύωσιν ἐντεῦθεν καὶ ἓν μικρὸν κέρδος καὶ οὕτω νὰ ἐπιδίδωνται εἰς τὴν καλλιέργειαν τῆς τέχνης. Ὁ τοιοῦτος σκοπὸς ἕως σήμερον δὲν ἐξεπληρώθη. Ἐλέχθη μάλιστα ὑπὸ τῶν διοικούντων τὸ Ὠδεῖον ὡς δικαιολογία, ὅτι δὲν ὑπάρχουσι κἂν δραματικοὶ συγγραφεῖς. Ἀδικεῖται οὕτω ἡ τάξις τῶν δραματικῶν συγγραφέων καὶ τῶν λογίων μας.

§257Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ. Ἐγένοντο διαγωνισμοί.

§258Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν γίνονται διαγωνισμοί. Ὅταν κληροδότημα τοῦ ὁποίου τὸ κεφάλαιον εἶναι ἀνέπαφον, ἀποφέρον 50 ἕως 60 χιλ. δραχμῶν ἐτησίως, νομίζω ὅτι δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε ὅτι μὲ τὰς χιλίας καὶ δύο χιλιάδας δραχ. τὰς ὁποίας ἐδώκατε μόνον κατόπιν δημοσιογραφικοῦ θορύβου καὶ κατ’ ἀποστάσεις τεσσάρων ἐτῶν, ὅτι μὲ αὐτὰς ἐξεπληρώσατε τὴν θέλησιν τοῦ διαθέτου. Τοῦτο δὲν περιέμενον νὰ ἀκούσω ἀπὸ τὸν κ. Ἀθανασάκην, ὅτι ἐγένοντο διαγωνισμοί, διότι εἶναι καθαρὸς ἐμπαιγμὸς αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐλέχθη. Αὐτὴν λοιπὸν τὴν παρατήρησιν εἶχον νὰ κάμω μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Ἀθανασάκη καὶ αὐτὴν τὴν σύστασιν ποιοῦμαι, ὥστε ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιμεληθῇ ἐνδελεχέστερον καὶ μετὰ μεγαλειτέρας στοργῆς τὴν τέχνην, νὰ ἐπιβλέψῃ δὲ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν κληροδοτημάτων τὰ ὁποῖα εἶναι ἀφιερωμένα διὰ σκοποὺς τέχνης, διὰ σκοποὺς γραμμάτων, διὰ σκοποὺς ἀναπτύξεως τῆς μουσικῆς. Δὲν εἶναι δὲ μόνον τὸ κληροδότημα τοῦ ἀοιδίμου Ἀβέρωφ, ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα κληροδοτήματα, τὰ ὁποῖα περισυλλεγόμενα θὰ δύνανται νὰ δώσωσι κεφάλαιον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ στηρίξῃ τὰ θεμέλια τοῦ οἰκοδομήματος μιᾶς καλλιτεχνικῆς ἀναγεννήσεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ τις ὅτι ἐπέρχεται ἀναγέννησις μόνον διὰ τῆς στρατιωτικῆς καὶ οἰκονομικῆς ἀναγεννήσεως, ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς ἀναγεννήσεως τοῦ πνεύματος καὶ τοῦ καλλιτεχνικοῦ αἰσθήματος.

§259ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Βεβαίως, βεβαίως.

§260Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀφοῦ ὁ κύριος Πρόεδρος ὑπόσχεται καὶ δηλοῖ ὅτι θὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τῶν κληροδοτημάτων πρὸς καλλιτεχνικοὺς σκοπούς, νομίζω ὅτι αἱ παρατηρήσεις μου ἐπέτυχον τοῦ σκοποῦ των.

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτούπης.

§262Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὴν συζήτησιν προεκάλεσεν ἡ παρατήρησίς μου ὅτι ἡ Κυβέρνησις χορηγοῦσα εἰς τὸ Ὠδεῖον οἰκόπεδον ἀντιπροσωπεῦον μίαν ὡρισμένην ἀξίαν, ὄχι ἀσήμαντον, δέον νὰ θελήσῃ ὅπως δι’ ἰδίων της ὀργάνων καθ’ οἱονδήποτε τρόπον ἤθελε κρίνει ὀρθὸν ἐποπτεύῃ τὴν διοίκησιν τοῦ ᾨδείου εἰς τὸ ὁποῖον μετέχει διὰ δωρεᾶς. Ὅταν μετέχωσιν εἰς αὐτὴν πρόσωπα πεντήκοντα ἢ ἑξήκοντα καταβάλλοντα κατὰ μέσον ὅρον δέκα δραχμὰς κατ’ ἔτος διὰ νὰ ἀποτελεσθῇ τὸ ποσὸν τῶν 900 δραχ. τὰς ὁποίας συνεισφέρουσι τὰ μέλη, οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ εἰς τὴν Πολιτείαν προσφέρουσαν 100 ἢ 200 χιλ. δραχμῶν, τὰς ὁποίας ἀντιπροσωπεύει ἡ τιμὴ τοῦ οἰκοπέδου, νὰ ἀμφισβητήσῃ, λέγω, τὸ δικαίωμα τῆς συμμετοχῆς εἰς τὴν διοίκησιν. Νὰ μὴ δικαιοῦται ἡ Κυβέρνησις ἡ ἐκπροσωποῦσα ὅλην τὴν κοινωνίαν νὰ ἐποπτεύῃ καὶ νὰ ἀναγνωρίζηται τοῦτο εἰς 50 πρόσωπα καταβάλλοντα ἕκαστον 10 δρ. κατ’ ἔτος, εἶναί τι βεβαίως παράλογον καὶ πρωτάκουστον. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἐπῆλθεν ἡ συζήτησις καὶ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς εἰσῆλθεν εἰς τὰς λεπτομερείας τοῦ ᾨδείου, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ τῷ ἀπαντήσω εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπεν. Ἀναμφιβόλως, αἱ συναυλίαι τὰς ὁποίας ἔδωκε τὸ Ὠδεῖον, μαρτυροῦσι τὴν πρόοδον αὐτοῦ, ἀλλὰ σκοπὸς τοῦ ᾨδείου δὲν εἶναι νὰ δίδῃ συναυλίας· σκοπὸς εἶναι νὰ ἀναπτύξῃ ἐθνικὸν μουσικὸν αἴσθημα, τὸ ὁποῖον ἔκαμε καλύτερον εἷς Κόκκινος, εἷς μουσικὸς τοῦ Στρατοῦ, ἀπὸ ὁλόκληρον τὸ Ὠδεῖον, διότι ἐκεῖνος ἔδωκε πρῶτος τὰς ἀρχὰς τῆς ἐθνικῆς μουσικῆς ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τέχνης. Ἀναμφιβόλως παραδέχομαι ὅτι αἱ συναυλίαι τὰς ὁποίας ἔδωκε τὸ Ὠδεῖον ἀποτελοῦσι πρόοδον, ἀλλ’ ἡ πρόοδος αὕτη εἶναι μονομερής. Μὴ παραβάλλετε τὴν δρᾶσιν τοῦ ᾨδείου πρὸς τὴν δρᾶσιν ἄλλων ᾨδείων. Λέγετε ὅτι ἀλλοῦ δὲν δίδουσι συναυλίας ἀλλ’ ἐκεῖ εἶναι ἄλλα ἱδρύματα τὰ ὁποῖα δίδουσι τροφὴν μουσικὴν εἰς τὸν λαόν. Ἐν Ἑλλάδι συνεκεντρώσαμεν ὅλην τὴν μουσικὴν κίνησιν εἰς τὸ Ὠδεῖον, καὶ τὸ Ὠδεῖον ἐγένετο ἀφορμὴ νὰ παύσῃ πᾶσα ἄλλη προσπάθεια, ἡ ὁποία ἐγένετο πρὸς μουσικὴν ἀνάπτυξιν. Ὑπῆρχεν εἷς Μουσικὸς Σύλλογος μὲ μίαν μπάντα, ἡ ὁποία ἔδιδε τροφὴν μουσικὴν εἰς τὸν λαόν, διὰ συναυλιῶν δωρεὰν διδομένων, καὶ οὐχὶ διὰ συναυλιῶν αἱ ὁποῖαι δίδονται ἐπ’ ἀμοιβῇ, ἀπὸ τὰς ὁποίας ὁ λαὸς ἀποκλείεται.

§263ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ δώσωμεν τὸ οἰκόπεδον ὥστε νὰ κάμῃ ἓν κτίριον μεγαλείτερον.

§264Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀλλὰ νὰ ἀποκτήσωμεν δικαιώματα ἐπιβλέψεως εἰς τὴν διοίκησιν.

§265ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἂν δυνάμεθα, διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ τὸ κάμωμεν.

§266Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Πρὸ δύο τριῶν ἐτῶν ἐτέθη τὸ ζήτημα καὶ ἐκ συμπτώσεως ἔτυχε νὰ εἶμαι μέλος. Ἐζητήθη τότε ὅπως ἡ Κυβέρνησις μετάσχῃ τῆς διοικήσεως, ἀλλ’ ὁ Σύλλογος ἦτο τόσον ἐναντίος πάσης κυβερνητικῆς ἐπεμβάσεως, ὥστε ἐπροτίμησε νὰ χάσῃ τὴν δωρεὰν παρὰ νὰ ἴδῃ τὴν Κυβέρνησιν ἐπεμβαίνουσαν δι’ ἑνὸς π. χ. Β. Ἐπιτρόπου. Αἱ δωρεαὶ τῶν διαφόρων φιλομούσων ὁμογενῶν εἰς τὸ Ὠδεῖον δίδονται οὐχὶ εἰς τὸν Σύλλογον αὐτὸν τῶν προσώπων, ἀλλ’ εἰς τὴν ἰδέαν, ὑποθετόντων ὅτι τὸ Ὠδεῖον εἶναι κάτι τι, εἶναι ἵδρυμα τὸ ὁποῖον συγκεντρώνει ὅλην τὴν μουσικὴν κίνησιν καὶ τὴν πρόοδον. Ὁ ἀείμνηστος Κοργιαλένιος εἶχε τὴν συνήθειαν νὰ ἀνακοινοῖ τὰς σκέψεις του δι’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἤθελε νὰ συντρέξῃ διὰ κληροδοτήματος· ἀνεκοίνωσε καὶ εἰς ἐμὲ τὴν σκέψιν του διὰ κληροδότημα εἰς τὸ Ὠδεῖον Ἀθηνῶν καὶ ὅτε μοὶ εἶπε τοῦτο, τῷ εἶπον ὅτι θὰ κάμῃ πολὺ καλά, τοῦτο δὲ διότι καὶ ἐγὼ ἐγνώριζον αὐτό, ἐπίστευον ὅτι ὁ ἐν Ἀθήναις δραματικὸς Σύλλογος δὲν εἶναι Σύλλογος ἀτόμων, ἀλλ’ ἵδρυμα τὸ ὁποῖον ἡ Πολιτεία θὰ τὸ χρησιμοποιήσῃ πρὸς ὄφελος ὅλης τῆς κοινωνίας, ἵνα ἡ κοινωνία ἀποκτήσῃ μουσικὴν μόρφωσιν. Καὶ ποίαν συμβολὴν πρὸς τοῦτο ἀπετέλεσε τὸ Ὠδεῖον; ὅτι τὰ κοράσια τῶν Ἀθηνῶν διὰ νὰ συμπληρώσωσι τὴν μόρφωσίν των καὶ νὰ παρατάξωσιν εἰς τὸν μέλλοντα γαμβρὸν τὴν Γαλλικὴν γλῶσσαν καὶ τὸ πιάνο, μεταβαίνουσιν εἰς τὸ Ὠδεῖον διὰ νὰ μάθωσι πιάνο. Ἀλλ’ εἶναι γνωστὸν ἐπίσης ὅτι ὀλίγα τινὰ ἔτη μετὰ τὸν γάμον ἡ μουσικὴ ἐνασχόλησις παύει καὶ ἡ μήτηρ ἀσχολεῖται περισσότερον εἰς ἄλλα ἔργα, διότι ὁ σκοπός, ὅστις ἦτο ἡ ἀποκατάστασις, συνεπληρώθη. Ἀλλὰ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ συμβολὴ τοῦ ᾨδείου εἰς τὴν μουσικὴν μόρφωσιν καὶ ἀνάπτυξιν εἶναι ἀναξία λόγου. Αἱ παρατηρήσεις ἡμῶν δὲν ἀφορῶσι βεβαίως τὴν διοίκησιν τοῦ ᾨδείου ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς διαχειρίσεως τῆς χρηματικῆς, ἥτις γίνεται ἀναμφιβόλως μετ’ εὐθύτητος. Ὁ Συνάδελφος κ. Ἀραβαντινὸς ὡμίλησε περὶ κακῆς διαθέσεως τῶν χρημάτων, καίτοι αὕτη γίνεται μετὰ φειδοῦς καὶ προνοίας, ὅπως μὴ χαθῇ τίποτε. Λοιπὸν πρόκειται περὶ τῆς χρησιμοποιήσεως· ἡμεῖς θέλομεν νὰ βοηθήσωμεν τὰς προσπαθείας τῶν ὑπὲρ αὐτοῦ ἐργαζομένων. Δὲν θέλομεν ἄλλο τι παρὰ ν’ ἀναπτυχθῇ ἡ πρόοδος τοῦ ᾨδείου, ἡ ὁποία σήμερον εἶναι ἀναμφισβητήτως ὀπισθοδρομική. Ἂν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν μόνον, ὅτι ὁ διευθυντὴς τοῦ ᾨδείου μένων διαρκῶς ἐν Ἀθήναις διευθύνει τοῦτο ἀπὸ εἰκοσαετίας, θὰ πεισθῇ ὅτι οὐδεμία ἐπῆλθεν ἐν αὐτῷ πρόοδος. Ἡ κατάστασις τοῦ ᾨδείου ὑπὸ τοιαύτην διοίκησιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀνταξία τῶν ὅσων περιμένει τις ἀπὸ ἓν τοιοῦτον ἵδρυμα, καὶ ἡ ἀπόδειξις εἶναι ὅτι ἄτομά τινα ἄνευ βοηθείας τῆς Πολιτείας, ἄνευ οὐδεμιᾶς βοηθείας συνεισφέρουσι σήμερον εἰς τὴν μουσικὴν ἀνάπτυξιν πολὺ περισσότερον. Καὶ θαυμάζει τις τὰς προόδους τοῦ ᾨδείου Λότνερ, τὸ ὁποῖον κατώρθωσε νὰ συμβάλῃ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς μουσικῆς πολὺ περισσότερον, παρ’ ὅ,τι ὁ Δραματικὸς καὶ Μουσικὸς Σύλλογος τοῦ Ὠδείου.

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Σοκόλης.

§268Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Εἶναι εὐτύχημα, διότι ἐδόθη ἀφορμὴ παρ’ ἑνὸς γενναίου δωρητοῦ νὰ ἔλθῃ ἡ Βουλὴ εἰς συζήτησιν ζητήματος μουσικοῦ σχετιζομένου πάντοτε μὲ τὸ ἁμαρτωλὸν ἵδρυμα, τὸ ὁποῖον καλεῖται Ὠδεῖον Ἀθηνῶν. Εἰς τὴν συζήτησιν αὐτὴν πρέπει νὰ δοθῇ μείζων ἔκτασις, διότι δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ μάθωμεν τί πρόκειται νὰ κάμῃ τὸ Ὠδεῖον. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ μάθωμεν εἶναι τί ἔκαμεν ἕως τώρα, καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔκαμεν, εἶναι ὅτι πράγματι κατώρθωσε νὰ διώξῃ τὴν μουσικὴν εἰς ὅλους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι περιφέρονται εἰς τὰς ἀριστοκρατικὰς αἰθούσας τῶν Ἀθηνῶν καὶ οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ φαίνωνται ὅτι γνωρίζουσι μουσικήν, ἐνῷ περὶ τῆς συγκρολογήσεως τῆς ἐθνικῆς μας μουσικῆς καὶ τῆς ἐπιρροῆς τῆς μουσικῆς ἐπὶ τοῦ ἐν γένει λαοῦ τῆς Ἑλλάδος δὲν εἴδομεν τίποτε νὰ πράξῃ, δὲν ἠκούσαμεν τίποτε. Ποῦ εἶναι τὰ θούρια καὶ τὰ ἐμβατήρια τὰ ἑλληνικά, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ παιανίζωσι πρὸ τῶν ἀναπεπταμένων σημαιῶν τοῦ νικηφόρου ἡμῶν στρατοῦ; Τουναντίον βλέπομεν εἰς τὰς ἐπισήμους αὐτὰς ἡμέρας προϊόντα τῆς παλαιᾶς μουσικῆς, τὰ ὁποῖα εἶναι τονισμένα ἐπὶ στίχων τοῦ μακαρίτου Ραγκαβῆ, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἔπαυσαν νὰ εἶναι γερμανικαὶ μελοποιήσεις. Ποῦ εἶναι ἡ θαυμασία μουσική μας ἡ ὁποία ἔχει παραδόσεις χιλίων ἐτῶν; Ἀπὸ ποῖον συναρμολογήθη, ἀπὸ ποῖον ἐμελετήθη, ἀπὸ ποῖον ἐξεδόθη; Δὲν εἴδομεν καμμίαν, ἀπολύτως καμμίαν ἐργασίαν. Γνωρίζομεν τοὺς Οὐγγρικοὺς χοροὺς τοῦ Μπράμς, γνωρίζομεν πῶς αὐτὸς κατώρθωσε νὰ συναρμολογήσῃ τὴν ἐθνικήν του μουσικὴν καὶ τὴν παρουσίασεν εἰς τὸ κοινὸν καὶ ἀπετέλεσε ζήτημα Εὐρωπαϊκόν. Δὲν εἴδομεν τίποτε ἀπὸ τὴν σχολὴν αὐτήν. Τοὐναντίον θέλομεν νὰ τὴν ἀποκαλῶμεν τὸ μόνον σοβαρὸν σχολεῖον μουσικῆς, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐπιτρέπεται εἰς οἱονδήποτε νὰ ἀγνοῇ ὅτι, ἐὰν ὑπάρχῃ σχολεῖον μουσικῆς ὑπάρχει μόνον εἰς τὴν Κέρκυραν, διότι ἐκεῖθεν μόνον ἐξῆλθον οἱ μουσικοί, οἱ ὁποῖοι σήμερον ὑπάρχουσι καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ἐκεῖ ἐμελοποιήθη καὶ ἐδημοσιεύθη καὶ ὁ ἐθνικός μας ἀκόμη ὕμνος καὶ ἐκεῖ ὑπάρχει τὸ μόνον σοβαρὸν σχολεῖον, ἐνῷ τὸ Ὠδεῖον Ἀθηνῶν εἶναι τὸ κέντρον εἰς τὸ ὁποῖον μανθάνει πιάνο καὶ βιολλὶ ὁ ἀριστοκρατικὸς κόσμος τῶν Ἀθηνῶν. Πραγματικῶς, εἶναι ἐντροπὴ νὰ ὑποβάλωνται τοιαῦτα νομοσχέδια ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ συζητῆται ἀκόμη ἡ χρησιμότη, αὐτοῦ τοῦ καταστήματος τὸ ὁποῖον διαχειρίζεται κολοσσιαῖα ποσὰ καὶ τὸ ὁποῖον κατ’ οὐδὲν συνετέλεσεν εἰς τὴν διάδοσιν τῆς μουσικῆς, εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ προορισμοῦ του, καὶ τὸ ὁποῖον ἄς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἔλθω καὶ εἰς προσωπικόν, διότι εἶναι πασίγνωστο, δὲν εἶναι κεκρυμμένον πρᾶγμα, ἔχει ἐπὶ κεφαλῆς ἕνα κύριον, τοῦ ὁποίου τὴν μουσικὴν μόρφωσιν δὲν τὴν γνωρίζομεν. Ἐπὶ κεφαλῆς αὐτοῦ ἔχει τὸ Ὠδεῖον διευθυντὴν ὁ ὁποῖος εἶναι τεθειμένος ἐκεῖ δυνάμει διαθήκης, δυνάμει προσωπικῆς εὐνοίας, ἀλλὰ τὸ Ὠδεῖον δὲν εἶναι Πρυτανεῖον· τὸ Ὠδεῖον δὲν δύναται νὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον προσωπικῆς εὐνοίας· τὸ Ὠδεῖον ἔχει καθῆκον νὰ ἔχῃ ἐπὶ κεφαλῆς ἐπιστήμονα μουσικόν, ἄνθρωπον ὁ ὁποῖος νὰ δώσῃ τὸν τόνον τῆς μουσικῆς, νὰ δώσῃ τὴν κατεύθυνσιν εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ θελήσωσι νὰ μελετήσωσι τὰ μουσικὰ ζητήματα διὰ νὰ παρασκευασθῇ ἐπὶ τέλους καὶ μία Ἑλληνικὴ μουσική. Ἔχομεν ἑλληνικὸν θέατρον, ἔχομεν μελόδραμα, ἔχομεν καταπληκτικὰς προόδους τὰς ὁποίας θαυμάζουσιν ὅλοι εἰς τὰ ζητήματα τῆς διανοητικῆς ἀναπτύξεως, τὸ μόνον ποῦ δὲν ἔχομεν εἶναι μουσικὴ Ἑλληνική, καθ’ ἣν στιγμὴν Ῥωμουνικοὶ θίασοι ὁλόκληροι περιοδεύουσι τὸν κόσμον καὶ θεωρεῖται τιμὴ ἓν πρόγραμμα νὰ ἔχῃ ἓν μέλος Ῥωμουνικῆς μουσικῆς. Διατί ἡμεῖς δὲν ἔχομεν; Ἡμεῖς εἰς τὴν Ἑπτάνησον ἐπηρεάσθημεν ὄντως ἀπὸ τὴν Ἰταλικὴν μουσικὴν καὶ ἐξακολουθοῦμεν τὰς παραδόσεις τὰς παλαιάς. Ἡ Φιλαρμονικὴ τῆς Κερκύρας, ἡ ὁποία πάντοτε ἀπετέλεσε πατριωτικὸν καθίδρυμα, ἔχει ὡς σκοπὸν τὴν διδασκαλίαν τῆς μουσικῆς δωρεὰν εἰς τοὺς πτωχοὺς καὶ πληρώνει μάλιστα τοὺς σπουδαστὰς διὰ νὰ διαδώσῃ τὸ καλλιτεχνικὸν αἴσθημα, καθ’ ἣν στιγμὴν εἰς τὰς Ἀθήνας διὰ νὰ εἰσαχθῇ τις εἰς τὸ Ὠδεῖον πρέπει ὄχι μόνον νὰ πληρώνῃ, ἀλλὰ νὰ ἔχῃ καὶ ἔκτακτον μουσικὸν τάλαντον, ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα, δὲν εἰξεύρω ποῦ, οἱ διευθυνταὶ τοῦ ᾨδείου κατώρθωσαν νὰ μὴ τὰ εὕρωσιν, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὴ ἐκτέλεσις ἑνὸς μουσικοῦ τεμαχίου, ἢ παράστασις μιᾶς ὀπερέττας οἱασδήποτε, ἡ ὁποία νὰ ἔχῃ τὴν προέλευσίν της ἀπὸ τὰ ἑδώλια τοῦ ᾨδείου τῶν Ἀθηνῶν. Ἔχομεν καθῆκον νὰ εἴπωμεν ὅλα ταῦτα, Κύριοι, διότι εἶναι πασίγνωστον, ὅτι καίτοι οἱ κριτικοὶ καὶ οἱ μουσικοὶ καὶ οἱ δραματικοὶ ἐπέκριναν δριμύτατα πάντοτε τὴν δρᾶσιν τοῦ ᾨδείου, οὐδέποτε ὅμως ἦλθε τὸ ζήτημα ἐνώπιον τοῦ κυριάρχου σώματος, διότι δυστυχῶς ἀποτελεῖ ἀντικείμενον συλλόγου ἰδιωτικῆς φύσεως εἰς τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀνεμίχθη. Σήμερον δὲ μᾶς παρουσιάζουσιν ὅτι ἐξοδεύουσιν 20.000 δρχ. κατ’ ἔτος διὰ τὴν μουσικήν. Καὶ ἐρωτᾶται· καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ Ἑλλάς, προτοῦ καταργηθῶσιν αἱ στρατιωτικαὶ μουσικαί, εἶχεν ὄχι τρεῖς ἢ δύο ὡς σήμερον, ἀλλὰ δεκάδας καὶ πλέον μαθητῶν, πόθεν ἤντλουν τοὺς μουσικοὺς τῶν αὐταί; σήμερον ὅτε ἔχομεν τέσσαρας, μόνον διὰ τὰς τέσσαρας αὐτὰς Καὶ δαπανᾷ τὸ Ὠδεῖον 20.000 δραχμῶν· δαπανᾷ δηλαδὴ ἓν ποσόν, τὸ ὁποῖον τί κεφάλαιον ἀντιπροσωπεύει; Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ δαπανᾷ ποσὸν τὸ ὁποῖον εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ὄχι μόνον τὴν Κέρκυραν, δι’ ὅλας τὰς φιλαρμονικὰς τῆς Ἑπτανήσου δαπανᾶται, ἢ ἐπὶ πλέον μάλιστα, ὄχι ἀπὸ κληροδοτήματα, ἀλλ’ ἀπὸ συνδρομὰς τῶν συνεταίρων τῶν σωματείων. Ὁ σκοπὸς τῆς διαδόσεως τῆς μουσικῆς, ὑπάρχει κυρίως διὰ τὴν κατάληψιν τῆς θέσεως τοῦ στρατιωτικοῦ μουσικοῦ· ἐὰν προσέξητε δέ, Κύριοι, θὰ ἴδητε ὅτι οὐδεὶς ἀπολύτως ἐξῆλθεν ἀπὸ τὸ Ὠδεῖον Ἀθηνῶν ἱκανὸς νὰ ἔχῃ μίαν μουσικὴν θέσιν, διότι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐξέρχονται δὲν εἶναι οἱ βιοπαλαισταί· δὲν εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ παίξωσι τὴν μουσικήν, οἱ ὁποῖοι θὰ τὴν διαδώσωσιν, ἀλλ’ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κάμνουσι τοῦτο διότι αὐτὴ εἶναι ἡ μόδα, αὐτὸ ἀπαιτεῖ ἡ κοινωνικὴ ἀνατροφή. Ὑπάρχει κολοσσιαῖον χάσμα μεταξὺ τῆς μιᾶς ἀντιλήψεως καὶ τῆς ἑτέρας. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔρχεται ἐπίκουρον τὸ χρῆμα τῶν ἰδιωτῶν, καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν ζητεῖται ἡ ἐπέμβασις τῆς Κυβερνήσεως, ἔχομεν ἀνάγκην νὰ μορφώσωμεν μουσικήν, ἔχομεν ἀνάγκην νὰ καταρτίσωμεν μουσικὴν Ἑλληνικήν, ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι, ἐὰν πράγματι εἶναι ἀληθὴς ἡ πληροφορία μου καὶ δὲν πιστεύω νὰ εἶναι ψευδής, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν ὅτι τὰ εὐζωνικὰ θὰ ἔχωσιν Ἑλληνικὴν μουσικήν, ἐρωτᾶται, πῶς, Κύριοι, θὰ κάμῃ τὴν μουσικὴν αὐτήν; Καὶ ὁ κ. Ι. Ἀθανασάκης μᾶς εἶπε καὶ σεῖς, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐπαναλαμβάνετε τὸ αὐτό, ἀλλὰ τί ἐγένετο μέχρι σήμερον; Μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς, κ. Ἀθανασάκη, δὲν εἴδομεν τίποτε. Αὐτὸ ἀφορᾷ τὸ μέλλον, κ. Ἀθανασάκη, μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς ὅμως δὲν ἐγένετο τίποτε. Ἤδη, ὅτε ἦλθε τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλήν, καὶ βλέπω τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, βεβαίως θὰ γίνῃ τι, ἀλλά, παρακαλῶ, εἰπέτε μοι τί ἐγένετο μέχρι σήμερον;

§269Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ. Νὰ μεταβῆτε εἰς τὸ Ὠδεῖον νὰ ἴδητε.

§270Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Μετέβην καὶ εἶδον καὶ ἐγὼ καὶ ὁ κ. Κουτούπης, καὶ παρηκολουθήσαμεν τὰ ἐν αὐτῷ. Δὲν εἶναι μουσικὴ αὐτή.

§271ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄ, ἄ, ἄ.

§272Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Δὲν εἶναι μουσική. Εἶμαι καὶ ἐγὼ ἁρμόδιος ὡς πᾶς ἄλλος διὰ τὴν μουσικὴν καλλιτεχνίαν.

§273ΣΩΤ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Καὶ ἡμεῖς τὸ ἴδιον.

§274Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἐξ οἰκείων τὰ βέλη. Ὁ κ. Κροκιδᾶς δὲν ἐννοεῖ νὰ λησμονήσῃ ὅτι καὶ ἡμεῖς οἱ Κερκυραῖοι ἔχομεν αἷμα Κορινθιακὸν καὶ πρέπει νὰ ἔχωμεν τὰς αὐτὰς ἰδιότητας.

§275ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ μὴ ἐκραγῇ μόνον Κορινθιακὸς πόλεμος (ἱλαρότης).

§276Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Διότι πρόκειται νὰ συμμετάσχῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ Ὠδεῖον εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῶσι μέτρα, εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ σχολὴ ἀνωτέρας μουσικῆς, διότι μὴ λησμονῆτε τοὺς διευθυντὰς τοῦ ᾨδείου Παρισίων, Βιέννης καὶ Βερολίνου. Βεβαίως εἶναι αὐθεντίαι μουσικαί, αἱ δὲ μουσικαὶ αὐθεντίαι, κ. Ἀθανασάκη, δὲν δημιουργοῦνται διὰ τῆς ἀναγραφῆς τῶν ὀνομάτων εἰς τὰς διαθήκας. Αἱ μουσικαὶ αὐθεντίαι δημιουργοῦνται διὰ τῆς ἐργασίας των. Ἐδῶ δὲν συντρέχει τοιαύτη περίπτωσις. Γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὁπόσην περιουσίαν ἔχει καὶ ὁπόσα διαθέτει. Τὸ κάτοπτρον τοῦ ἀνδρὸς εἶναι τὰ συγγράμματα.

§277Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀμφισβητεῖτε ὅτι ὁ κ. Νάζος δὲν εἶναι μουσικός;

§278Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Δὲν ἔφθασα μέχρι τοῦ σημείου αὐτοῦ. Καὶ αὐτὸ ὅμως τὸ ἀμφισβητῶ ἂν θέλητε. Ἂν ἔλθωμεν εἰς λεπτομερείας δὲν δυσκολεύομαι νὰ εἴπω ὅτι, εἶμαι ἕτοιμος νὰ ἀμφισβητήσω ὅτι ὁ διευθυντὴς τοῦ ᾨδείου εἶναι μουσικός.

§279Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἔχει συνθέσει τίποτε; Παίζει κανὲν ὄργανον;

§280Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Λοιπὸν καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ Κυβέρνησις πρόκειται νὰ συμμεθέξῃ χρηματικῶς, ἔχει ἄμεσον τὸ συμφέρον, ἀκριβῶς χάριν τῆς δημιουργίας μουσικῶν καὶ τῆς διαδόσεως τοῦ μουσικοῦ αἰσθήματος, νὰ λάβῃ μέτρα τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσι ληφθῇ μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης. Τὸ Ὠδεῖον ἐπὶ δεκαετηρίδας ὁλοκλήρους δὲν ἔδωκεν ἀπολύτως τίποτε.

§281ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι δά.

§282Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἀπολύτως, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω, τίποτε. Ὅταν πληρώσητε, κ. Πρόεδρε, 20 φράγκα τὸ εἰσιτήριον εἰς οἱανδήποτε συναυλίαν συγκεντρώνουσι μουσικοὺς καὶ κάμνουσι συναυλίαν καλυτέραν τῆς τοῦ Ὠδείου. Ἡ μουσικὴ εἶναι ζήτημα χρήματος. Δὲν πρόκειται νὰ μεταδῶμεν εἰς τὸ Ὠδεῖον ἵνα ἴδωμεν συναυλίαν ἐκτελουμένην. Θέλετε νὰ εἴπητε ὅτι εἶναι ἀνωτέρα σχολὴ μουσικῆς. Ἐρωτήσατε, εἶναι τοιοῦτό τι; Δυνατὸν νὰ μανθάνωσι πιάνο καὶ βιολί, ἀλλ’ ἀνώτερον σχολεῖον μουσικῆς δὲν εἶναι. Ἐγὼ γνωρίζω γενικῶς ὅτι ἐν Ἀθήναις μουσικὴ ἐθνικὴ Ἑλληνικὴ δὲν ὑπάρχει, καὶ εἶναι ἐντροπή, ὅτι εἷς σύλλογος διαθέτων τόσα χρήματα καὶ μέσα δὲν κατώρθωσε τι τὸ σοβαρὸν ὥστε νὰ λέγωμεν καὶ νὰ δυνάμεθα νὰ ἐπιδεικνύωμεν ὅτι ἔχομεν ἐθνικὴν μουσικήν, ὅπως ἔχωμεν νὰ ἐπιδείξωμεν τόσα ὡραῖα πράγματα διανοητικῆς ἀναπτύξεως. Σήμερον παρουσιάζεται μία εὐκαιρία καὶ ἀποτείνομαι πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ παρακαλῶ τὴν ἐπέμβασίν του εἰς τὸ θέμα τοῦτο, διότι οὕτω θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κατορθώσωμεν νὰ ἔχωμεν μουσικὴν πραγματικῶς, ὅπως τὴν ἐννοοῦμεν, καὶ νὰ βλέπωμεν εἰς Εὐρωπαϊκὰ θεάματα ἀναγραφόμενα τεμάχια ἐθνικῆς μουσικῆς, διότι οὕτω μόνον τιμῶνται τὰ ἔθνη. Θὰ δυνηθῶμεν δὲ νὰ ἔχωμεν ὄχι μόνον μουσικὴν ἀλλὰ καὶ διδασκάλους ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἔχωμεν τοὺς διδασκάλους τῶν μελλόντων νὰ διδαχθῶσιν εὐζωνικῶν συνταγμάτων. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§283ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐν τέλει τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 2 νὰ τεθῇ (ἀναγινώσκει) «ἐν περιπτώσει διαλύσεως κτλ.».

§284ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, κ. Ὑπουργέ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 13. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθήκης προσωπικοῦ εἰς τὸ ὑπὸ τῶν Νόμων ΒΨΞΗʹ τοῦ 1900 καὶ ΓΗΦΚΕʹ τοῦ 1910 «περὶ ταχυδρομικῆς, τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας καὶ ΓΣΟϚʹ τοῦ 1908 περὶ ταχυδρομικῶν δεμάτων καθοριζόμενον προσωπικὸν καὶ περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν νόμων ΒΨΚΗʹ καὶ ΓΦϞΕʹ»

§285Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Βλέπω ὅτι πρόκειται περὶ ὑπαλλήλων τῆς ταχυδρομικῆς, τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας. Παρακαλῶ νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως αὐξηθῇ ὁ μισθὸς τῶν τηλεφωνητριῶν. Εἶναι δίκαιον καὶ φιλάνθρωπον νὰ ληφθῇ πρόνοια δι’ αὐτὰς τὰς ἐργατρίας.

§286ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§287Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Λέγω τοῦτο εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν, διὰ νὰ τὸ μελετήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός. Εἶναι συμφέρον καὶ διὰ τοὺς πελάτας. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου).

§288ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 14. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Ρώμῃ τῇ 26ῃ Μαΐου 1903 ὁμολογηθείσης ἀναθεωρήσεως τῆς Συμφωνίας περὶ ἐγγραφῆς συνδρομῶν εἰς Ἐφημερίδας καὶ περιοδικὰ συγγράμματα διὰ τοῦ Ταχυδρομείου μετὰ τοῦ συναφοῦς αὐτῇ Κανονισμοῦ ἐκτελέσεως». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου). Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 15. αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας συνδρομῆς ὑπὸ τοῦ Δημοσίου δραχ. 30.000 διὰ τὸν πανηγυρισμὸν τῆς πεντηκονταετηρίδος τῆς ἑνώσεως τῆς Ἑπτανήσου».

§289ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ πίστωσις αὐξάνεται εἰς 50.000 δραχμῶν.

§290ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. (Ψηφίζεται τὸ 1ον ἄρθρον, δεκτῆς γενομένης ὑπὸ τῆς Βουλῆς τῆς προτάσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, εἶτα τὸ 2ον καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποστολῆς εἰς Ἑσπερίαν ὑποτρόφων τοῦ Κράτους πρὸς σπουδὴν τῆς Κτηνιατρικῆς». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 17. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταστροφῆς τῶν ἀρουραίων καὶ τῶν ἀκρίδων». (Γίνεται δεκτὸν συναινέσει τῆς Βουλῆς). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ΓΦΚΒʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3522), περὶ ἐλευθεροκοινωνίας τῶν πλοίων καὶ περὶ τῶν καταβαλλομένων ὑπ’ αὐτῶν Ὑγειονομικῶν δικαιωμάτων». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγκρίσεως τῆς συμβάσεως περὶ ἀνταλλαγῆς ταχυδρομικῶν δεμάτων μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς».

§291Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Καὶ πάλιν θὰ παρακαλέσω, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Κυβέρνησις τὰς παρατηρήσεις μου, τὰς ὁποίας κατ’ ἄλλην συνεδρίασιν ἔκαμα, νὰ καθιερωθῇ, δηλαδὴ τὸ δεκάλεπτον τέλος τῶν ἐπιστολῶν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἀμερικῆς, διότι ἡ Ἀμερικὴ εἶναι διατεθειμένη νὰ κάμῃ τοιαύτην σύμβασιν. Θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον ἐὰν καθιεροῦτο τοῦτο, διότι, ἐπαναλαμβάνω, καὶ αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι ἔχουσι πραγματικὴν διάθεσιν νὰ τὸ δεχθῶσιν. Συνιστῶ τοῦτο εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐν πάσῃ περιπτώσει.

§292ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 20 καὶ 21 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἀναβάλλονται. Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐκτελέσεως τῶν διαχειριστικῶν σχεδίων τῶν ἐν τοῖς δήμοις Νυμφασίᾳ, Φαλάνθου, Ὀρχομενοῦ, Τρικολώνων, Μολιόντος καὶ Νάσσων δημοσίων δασῶν».

§293Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, πλὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα δύο νομοσχέδια ἀφορῶντα τὰ δάση. Εἶμαι διατεθειμένος νὰ δεχθῶ τὴν ψήφισιν καὶ αὐστηροτέρων διατάξεων πρὸς φύλαξιν τῶν δασῶν, ἀλλὰ πρέπει πρῶτον νὰ ὁρισθῶσι τίνα εἶναι δάση. Τὸ νομοσχέδιον λέγει δάση Ὀρχομενοῦ, Μυλάοντος, Τρικολώνων κλπ. Πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ γνωρίζῃ ὅτι ὡς δάση ἔχουσι χαρακτηρισθῇ ὑπὸ τῶν διαφόρων χωροφυλάκων ὅλαι αἱ ἐκτάσεις. Πρὸ ἡμερῶν παρέστην εἰς συνεδριάσεις τινὰς τοῦ Πλημμελειοδικείου Τριπόλεως καὶ ἐθλίβην ἰδὼν πλείστους κατοίκους ἐκ τῶν χωρίων εἰσαχθέντας εἰς δίκην καὶ καταδικασθέντας, ἐνῷ ἔχομεν τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ἐπιτρέπει τὴν συλλογὴν τριῶν φορτίων καυσοξύλων καθ’ ἑκάστην.

§294ΑΝ. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔκαμε λάθος τὸ δικαστήριον;

§295Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, ἀλλ’ οἱ κ. δασονόμοι ἔκαμον πρωτόκολλον, καταγγείλαντες ὅτι οἱ χωρικοὶ ἔχουσιν εἰς τὴν αὐλήν των καυσόξυλα ἀπὸ δένδρα χρήσιμα, ἐξ οὗ ὅλοι οἱ κάτοικοι τοῦ Ὀρχομενοῦ ἐφυλακίσθησαν.

§296Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Δὲν εἶναι πρωτοφανὲς αὐτό.

§297Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν νὰ ληφθῇ πρόνοια πρὸς καθορισμὸν τῶν φυλακτέων δασῶν, διότι, ὅπως εἶναι αἱ δασικαὶ διατάξεις, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσῃ ὁ ἀγροτικὸς κόσμος. Ὅταν δὲν ἐπιτρέπηται εἰς αὐτὸν νὰ ἔχῃ πρόβατα, ὅταν δὲν τῷ ἐπιτρέπητε νὰ λαμβάνῃ καυσόξυλα πρὸς θέρμανσιν καὶ πρὸς ψῆσιν τοῦ ἄρτου του, πῶς ψηφίζετε νόμους ἀπαγορευτικοὺς κατὰ τῆς μεταναστεύσεως; Μὴ θέλετε νὰ κλείσητε τοὺς ἀνθρώπους εἰς ἕνα κλωβὸν ἵνα ἀποθάνωσιν ἐξ ἀσιτίας καὶ ἐκ ψύξεως; Λάβετε λοιπὸν ὑπ’ ὄψιν τὰς παραστάσεις αὐτάς, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ γεωργικὸς κόσμος νὰ ζήσῃ ἄνευ καυσοξύλων καὶ κτηνοτροφίας. Δὲν ὑπάρχει σπιθαμὴ γῆς ἥτις νὰ μὴ ἔχῃ χαρακτηρισθῇ ὡς δάσος.! Καὶ ἄλλοτε ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς κάμω, κ. Ὑπουργέ, τὰς παρατηρήσεις μου καὶ τὰς ἐδέχθητε ὡς πρακτικάς, εἴπετε δὲ ὅτι θὰ ὁρισθῇ ἐπιτροπὴ νὰ καθορίσῃ τὰ δάση, ἀλλὰ δὲν ἐγένετο τίποτε.

§298Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι τὸ θέμα πρέπει νὰ συζητηθῇ, ὑπὸ μορφὴν σχετικὴν πρὸς τὸ νομοσχέδιον, ἐκτὸς ἐὰν πρόκειται νὰ μεταθέσωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις. Ἐγὼ ὡμολόγησα καὶ ἄλλοτε ὅτι ἡ δασικὴ νομοθεσία εἶναι ἀπηρχαιωμένη καὶ δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰς ἀνάγκας τῶν κατοίκων καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Εἶναι ἐντελῶς περιπτωσεολογικῶς κατηρτισμένη. Ἐκ τῶν πρώτων μου ἔργων ἐθεώρησα νὰ προκαλέσω τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς δασικῆς ἀποστολῆς, ἵνα ἐπεξεργασθῇ ὀργανισμὸν καὶ τὸν ὑποβάλῃ εἰς ἐμέ, ὅπως καὶ ἐγὼ τὸν ἐπεξεργασθῶ καὶ τὸν προσαγάγω πρὸ τῆς Βουλῆς πρὸς τελικὴν συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν.

§299Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ἀποστολῆς ἔχει Αὐστριακὴν ἀντίληψιν.

§300Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι εὔχομαι νὰ γείνῃ ὁ ὀργανισμὸς κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν Αὐστριακήν, διότι δὲν θὰ ὑποβάληται εἰς τὸν κόπον πᾶς Βουλευτὴς νὰ κάμνῃ ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις. Εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι δὲν θὰ δοθῇ ὁ στενὸς ὁρισμὸς ὁ ὁποῖος ἔχει δοθῇ διὰ τοῦ ἰσχύοντος νόμου, ὅστις χαρακτηρίζει ὡς δάση πᾶσαν ἔκτασιν, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς τοιαύτη, κατὰ τὴν κρίσιν οἱουδήποτε δασικοῦ ὀργάνου.

§301Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἡ νομοθεσία, τὴν ὁποίαν ἀνεφέρατε ὡς πεπαλαιωμένην, δὲν εἶναι καὶ τόσον παλαιά. Ἀρχίζει μὲν ἀπὸ τοῦ 1810, ἀλλ’ ἰδίως καθιεροῦται διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1899, ὁ ὁποῖος ἐγένετο ἵνα εὐκολύνῃ τοὺς γεωργικοὺς πληθυσμοὺς εἰς τὰ γεωργικά των ἔργα καὶ τὴν κατασκευὴν καλυβῶν, ἀλλὰ καὶ τὴν συλλογὴν καυσοξύλων ἀτελῶς. Ἡ διάταξις καθ’ ἣν ἐπιτρέπεται ἡ μεταφορὰ κατ’ οἶκον τριῶν φορτίων καυσοξύλων καθ’ ἑκάστην ἀτελῶς, λέγει ὅτι πρέπει τὰ καυσόξυλα νὰ εἶναι ἐκ ξηρῶν, ἀχρήστων καὶ κατακειμένων ξύλων ἢ ἐκ στρεβλῶν δένδρων ἀνεπιτηδείων πρὸς χρῆσιν οἰκοδομικήν. Ἀλλ’ ὁ χαρακτηρισμὸς τῶν ξύλων ὡς τοιούτων ἢ τοιούτων ἐξαρτᾶται ἐκ τοῦ χωροφύλακος. Ἐπίσης ἡ κοπὴ ὡρισμένων ξύλων διὰ τὴν ἀποξήρανσιν καπνοῦ, τὰ ὑπορθώματα ἀμπέλων κλπ. πρέπει νὰ ἔχωσιν ὡρισμένας διαστάσεις.

§302ΑΝ. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ δὲν ἀφορᾷ τὸν νόμον· εἶναι ἀτέλεια ἐφαρμογῆς.

§303Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Αὐτὰ ἀφορῶσιν ἀτελείας τοῦ νόμου, ὅστις καθίσταται ἀνεφάρμοστος, ὅταν τὰ ὄργανα τὰ ἐντεταλμένα τὴν ἐφαρμογήν του εἶναι ἀνίκανα πρὸς τοῦτο. Εἶναι ἀνάγκη ὅθεν πρὸς πλήρη ἐφαρμογὴν αὐτοῦ νὰ φέρητε τὰς ἀναγκαίας ἐπ’ αὐτοῦ τροποποιήσεις.

§304ΑΝ. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος εἶναι τέλειος, διότι παρέχει πολλὰ πλεονεκτήματα εἰς τοὺς πληθυσμούς. Ἡ ἀτέλεια εἶναι τοῦ δασοφύλακος κατὰ πρῶτον λόγον καὶ τοῦ δικαστηρίου ἔπειτα, τὸ ὁποῖον δὲν φροντίζει νὰ ἐξακριβώνῃ τὰ λεγόμενα ὑπὸ τοῦ δασοφύλακος. Ὅτε συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον περὶ δασικῶν ἀνομημάτων, σᾶς εἶπον εἰς πρότασίν σας ὅτι θὰ ἐδεχόμην τροπολογίαν, καθ’ ἣν ἡ κρίσις τοῦ δασοφύλακος ὑπόκειται εἰς ἐξέλεγξιν.

§305Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει πρὸ παντὸς νὰ χαρακτηρισθῶσιν ἀκριβῶς τίνες ἐκτάσεις θεωροῦνται ὡς δάση καὶ τίνες οὐχί. Ἄνευ τοῦ χαρακτηρισμοῦ αὐτοῦ θὰ ὑπάρχῃ πάντοτε σύγχυσις καὶ αἱ πιέσεις θὰ ἐξακολουθῶσιν. Πρέπει νὰ διασκευασθῇ τὸ νομοσχέδιον οὕτω πως, ὥστε νὰ χαρακτηρισθῶσιν ὡς δάση τὰ δάση τὰ ἔχοντα δένδρα πρὸς ὑλοτομίαν καὶ ὄχι ἁπλαὶ καὶ θαμνώδεις ἐκτάσεις. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν αἱ ἰδέαι τοῦ κ. Στέγγελ, τὸν ὁποῖον ἀναφέρει ὁ κ. Συνάδελφος, εἶναι αἱ ἰδέαι αἱ ἐξενεχθεῖσαι ἐν τῷ βιβλίῳ του, ἀλλ’ ὁ κ. οὗτος ἐπισκεφθεὶς τὰ διάφορα ὄρη τῆς Ἀρκαδίας, ἐν οἷς ὑπάρχουσι καλλιεργήσιμα κτήματα πρὸ ἀμνημονεύτων ἐτῶν, ἐξέφρασε τὴν ἀπορίαν πῶς ἐπετρέπετο νὰ καλλιεργῶνται οἱ ἀγροὶ αὐτοί, ἀπεπειράθησαν μάλιστα οἱ ὑπάλληλοί του νὰ ἀποβάλωσι τοὺς καλλιεργητάς. Ἐὰν ὁ σκοπὸς τῆς ὀργανώσεώς του εἶναι τοιοῦτος, δὲν θὰ ἀποβῇ λυσιτελής, ἐκτὸς ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀναλάβῃ τὸν μετοικισμὸν τῶν Πελοποννησίων εἰς τὴν Μακεδονίαν, ὁπότε δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀνάγκη καλλιεργείας ἀνὰ τὰ ὄρη.

§306Ν. ΞΗΡΟΣ. Θὰ παρέμβω καὶ ἐγὼ εἰς τὴν συζήτησιν, ἵνα διαφωνήσω πρὸς τοὺς κ. Συναδέλφους κατὰ τοῦτο, ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ κακὴ διαχείρισις τοῦ δασικοῦ ζητήματος ἐκ μέρους τῶν ἐντεταλμένων τὴν ἐπίβλεψιν τῶν δασῶν, ὡς τὴν παρέστησαν οἱ κ. Συνάδελφοι, ἣν ἀναγνωρίζω, ἔχει καὶ ἄλλην ὄψιν, τὴν ὁποίαν, διὰ νὰ εἶμαι εἰλικρινὴς ὀφείλω νὰ ἐκθέσω. Ὁ κ. Συνάδελφος καὶ συμπολίτης μου περιοδεύσας εἰς τὸν Δῆμον Ὁμιλαίων ἀληθῆ λέγει διὰ τὴν οἰκτρὰν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ὁ Δῆμος ἐκ τῆς ἀποψιλώσεως τῶν δασῶν αὐτοῦ. Βλέπομεν ἐπίσης καθημερινὰς καταστροφὰς δασῶν, ἐν τῷ Δήμῳ τῆς Ὑπάτης τῆς ὑλοτομίας καὶ τῆς ἀποψιλώσεως τῆς τελείας τῶν δασῶν εἰς τὰ μέρη τὰ ὑπερκείμενα, ἰδίως τοῦ Ξηριᾶ καὶ Ὑπάτης, ἐξ οὗ κινδυνεύουσι καὶ αὐτὰ τὰ περίφημα λουτρὰ Ὑπάτης. Ἐὰν θέλωμεν, Κύριοι, νὰ συζητήσωμεν σοβαρῶς, ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν ἀπὸ ὑψηλοτέρας ἀπόψεως νὰ ἐξετάζωμεν τὰ ζητήματα καὶ ὄχι μόνον ἀπὸ τοπικισμοῦ καὶ διὰ νὰ φανῶμεν εὐχάριστοι εἰς τοὺς ὀρεινοὺς ἢ μὴ ὀρεινούς. Ὀφείλομεν νὰ βεβαιώσωμεν ὅσα εἶπεν ὁ κ. Συνάδελφος καὶ συμπαθῶς νὰ διακείμεθα εἰς τὰ δεινοπαθήματά των, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἄλλου ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν καὶ ἡμεῖς νὰ προστατεύσωμεν τὰ δάση, ὅπως μὴ καταντήσωσιν εἰς ὃ σημεῖον κατήντησαν τὰ δάση τῆς Φθιώτιδος, ἐξ οὗ κινδυνεύουσιν ὅλαι αἱ πεδιναὶ ἐκτάσεις ἐκ τῶν χειμάρρων καὶ ἐκ τῶν καταπτώσεων, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ στερεωθῇ καὶ αὐτὴ ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμή, ἀκόμη δὲ καὶ τὰ λουτρὰ τῆς Ὑπάτης νὰ κινδυνεύσωσι νὰ καταστραφῶσι καὶ ὁλόκληρα χωρία ὡς ἡ Χαλίλη καὶ ἄλλα. Ἐὰν θέλητε νὰ εἴμεθα εὐχάριστοι εἰς τοὺς ὀρεινοὺς ἐκλογεῖς μας, εἶναι εὔκολον πρᾶγμα, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν τὸ θάρρος νὰ λέγωμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πρέπει. Εἶναι μερικαὶ δασικαὶ ἐκτάσεις, ἢ μᾶλλον λέγονται κατ’ ἄλλον τρόπον, θαμνώδεις, νομίζω, ἐκτάσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναγκαιότατον νὰ προφυλαχθῶσιν εἴτε ὡς κεφαλάρια χωρίων εἴτε ὡς μέσα προφυλακτικὰ ἄλλων ἔργων. Ἔχει λοιπὸν πλῆρες δίκαιον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἰσχυριζόμενος ὅτι ἡ ἔλλειψις τοῦ προσωπικοῦ εἴτε εἰς ποιότητα εἴτε εἰς ποσότητα, δὲν εἶναι ἡ μόνη ἡ ὁποία ἔχει τὴν εὐθύνην διὰ τὰ ἀποτελέσματα ταῦτα, ἀλλὰ δὲν φρονῶ, ὅτι λόγῳ τῶν ἀτελειῶν αὐτῶν πρέπει νὰ δώσωμεν τελείαν ἐλευθερίαν εἰς τοὺς κατοίκους, ὥστε ὄχι πλέον δάσος νὰ μὴ μείνῃ, ἀλλ’ οὔτε φλοιὸς ἐκ δάσους. Βεβαίως γίνονται πιέσεις καὶ κακὴ ἀντίληψις εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν δασικῶν διατάξεων, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ μέρους τῶν κατοίκων γίνονται καταχρήσεις.

§307Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Ἐγὼ θὰ διαφωνήσω πρὸς τὸν προλαλήσαντα καὶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργόν. Δὲν εἶναι αἱ ἀτέλειαι τοῦ νόμου, αἱ ὁποῖαι παρέχουσι τὰς δυσκολίας εἰς τοὺς χωρικοὺς προκειμένου νὰ ἱκανοποιήσωσι τὰς ἐπιτακτικάς των ἀνάγκας, τουτέστι καυσόξυλα καὶ ξυλείαν διὰ τὰς καλύβας των, ἀλλὰ τὰ ὄργανα τὰ δασονομικὰ ἅτινα ἐφαρμόζουσι κακῶς τὸν νόμον καὶ καταγγέλλουσιν ἀδίκως καὶ ἀνεξετάστως τοὺς ὑλοτομοῦντας τοιούτου εἴδους ξυλείαν, καὶ οἱ δικασταὶ οἵτινες καταδικάζουσι τούτους ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτων μηνύσεων.

§308ΑΝ. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον ὅτι αὐτὰ καταγγέλλονται.

§309Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Εἴπετε ὅτι πταίουσιν οἱ δικασταί, οἱ ὁποῖοι καταδικάζουσιν ἀνεξετάστως. Ἀλλ’ ἐγὼ ἰσχυρίζομαι ὅτι πταίει ὁ νόμος, διότι ἡ παρεχομένη ἀτέλεια ὅπως παρέχεται, εἶναι δῶρον ἄδωρον ὡς ἐκ τῆς πληθώρας τῶν διατυπώσεων ἃς ἀπαιτεῖ καὶ τὰς ὁποίας προσηύξησαν αἱ διάφοροι ἐγκύκλιοι ὑμῶν. Διὰ νὰ λάβῃ π. χ. ὁ ποιμὴν ἄδειαν ἀτελοῦς ὑλοτομίας τῆς ἀπαιτουμένης εἴτε διὰ τὴν καλύβην του εἴτε διὰ τὸ ποιμνιοστάσιόν του ξυλείας, πρέπει νὰ ὑποβάλῃ αἴτησιν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον. Τοῦτο διὰ ν’ ἀποφανθῇ ὁπωσδήποτε θὰ τὴν ἀποστείλῃ εἰς τὸν δασάρχην ἢ ἐνίοτε καὶ εἰς κανένα ἐπιθεωρητήν, ὁ ὁποῖος μετὰ δύο ἢ τρεῖς ὁλοκλήρους μῆνας ἴσως ἀπαντήσῃ. Ἀλλ’ ὁ ποιμὴν τί θέλετε νὰ κάμῃ; Ἀφεύκτως, διὰ νὰ μὴ χάσῃ τὰ ζῷά του καὶ τὴν οἰκογένειάν του θὰ ὑλοτομήσῃ ἄνευ ἀδείας καὶ εἰς τὴν προχειροτέραν θέσιν, ὁ δὲ δασοφύλαξ θὰ τὸν στείλῃ εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον διὰ νὰ μάθῃ ὅτι ὁ νόμος μόνον γράφει περὶ ἀτελῶν ἀδειῶν, ἀλλὰ δὲν δίδουσι τοιαύτας οἱ ἐφαρμόζοντες αὐτόν. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς καταστροφῆς τῶν δασῶν, ὅπερ ἔθιξεν ὁ ἐκ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος ἀξιότιμος Συνάδελφος, τοῦτο δὲν ὀφείλεται εἰς τὰς παρανόμους ὑλοτομίας ἀλλ’ εἰς τὰς νομίμους καὶ τὰς πυρκαϊὰς αἱ ὁποῖαι ἐπ’ ἐσχάτων ἀπέβησαν ὀλεθριώταται εἰς τὰ δάση. Περὶ τούτων, νομίζω, ὅτι ἐν ἄλλῃ ὥρᾳ δέον ν’ ἀπασχοληθῇ ἡ Βουλή, ὅπως ἔχουσα ὑπ’ ὄψει τὰ αἴτια, ἐξεύρῃ τὰ ἀληθῆ καὶ τελεσφόρα μέσα πρὸς ἀποσόβησιν αὐτῶν ἐν τῷ μέλλοντι.

§310Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Τὴν στιγμὴν ταύτην λαμβάνω τὸν λόγον, διότι ἠπόρησα πῶς εὑρέθη Συνάδελφος, ὁ ὁποῖος ἀπέδωκε τὴν καταστροφὴν τῶν δασῶν εἰς τοὺς ἀγρότας. Δὲν εἶναι οἱ ἀγρόται κ. Συνάδελφε, ἀλλ’ ἡ Πολιτεία ὁ καταστροφεὺς τῶν δασῶν. Πῶς θέλετε οἱ ἀγρόται οἱ εἰς τὰ δάση οἰκοῦντες νὰ αἰσθανθῶσι τὴν ὠφελιμότητα τῶν δασῶν, ὅταν ἀπαγορεύηται αὐτοῖς ἡ κατασκευὴ τῆς καλύβης των, ὅταν ἀπηγορεύθη ἡ ἐκκοπὴ κλάδου δρυὸς πρὸς τροφὴν τῶν ζώων των; Ἀναμφισβητήτως ἡ Πολιτεία εἶναι πρὸς τοῦτο πταίστης καταστήσασα τοὺς ἀγρότας ἐχθροὺς πρὸς τὰ δάση. Ἀνέθηκε τὴν φρούρησιν τῶν δασῶν εἰς τοὺς χωροφύλακας καὶ δασάρχας οἱ ὁποῖοι, ἀντὶ νὰ ἐφιστῶσι τὴν προσοχήν των εἰς τοὺς ἐκμεταλλευομένους ἐπ’ ἐμπορίᾳ τὰ δάση, ἔστρεψαν τὴν προσοχήν των εἰς τοὺς ἀγρότας καὶ ἔπεισαν τὴν Πολιτείαν, ὅτι καταστροφεῖς εἶναι οἱ ἀγρόται. Καὶ αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις δι’ ἐγκυκλίων ἀπηγόρευσαν πᾶσαν ξύλευσιν τῶν ἀγροτῶν δι’ οἰκιακάς των χρήσεις. Νὰ εἶσθε βέβαιοι δὲ ὅτι, ἂν ἐξακολουθήσῃ ἡ κατάστασις αὕτη, βεβαίως θὰ φθάσωμεν εἰς τὴν τελείαν καταστροφὴν τῶν δασῶν. Ἀνακουφίσατε τοὺς ἀγρότας, ἐπιτρέψατε εἰς αὐτοὺς τὴν κατασκευὴν τῶν καλυβῶν των καὶ τῶν οἰκιῶν των ἀτελῶς καὶ νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι θὰ ἔχητε δάση τὰ ὁποῖα θὰ ἀποτελέσωσι μεγάλην πηγὴν πλούτου διὰ τὴν Ἑλλάδα.

§311Ν. ΞΗΡΟΣ. Εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀπαντήσω, διότι ἐγὼ ἠθέλησα νὰ ὁμιλήσω οὐχὶ διὰ νὰ ἀκουσθῶ ἀπὸ τοὺς συμπολίτας μου, διότι τὸ ἔκαμα αὐτὸ καὶ ὅταν περιώδευον καὶ μετὰ πολλῆς προσοχῆς μὲ ἤκουον ἐκεῖνοι καὶ ἐπείσθησαν ἀλλά....

§312Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐγὼ δὲν ὁμιλῶ εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ ἀκουσθῶ ἀπὸ τοὺς συμπολίτας μου. Ὅταν ὁμιλῶ ἐκτελῶ τὸ καθῆκόν μου ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ οὐδὲν πλέον ἐπιδιώκω, ὥστε τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ κυρίου Συναδέλφου δὲν ἔχουσι θέσιν ἐνταῦθα. Ὅταν εἷς Βουλευτὴς εὑρίσκεται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐπιτελεῖ τὸ καθῆκόν του καὶ μόνον τὸ καθῆκόν του. Ὁ κ. Συνάδελφος ἐκ Φθιώτιδος ᾤκτειρε τὴν κατάστασιν τῆς ἐπαρχίας διότι ἀπεψιλώθη ἐκ τῶν παρανόμων ὑλοτομιῶν, ἀλλ’ ἐλησμόνησεν νὰ εἴπῃ ὅτι οἱ ὀρεινοὶ πληθυσμοὶ τῆς Φθιώτιδος, ὅταν τοιαῦται ὑπάρχωσιν ἀπαγορεύσεις, ὅταν τοιαύτας ἔχῃ ἀτελείας ὁ δασικὸς νόμος δὲν δύνανται νὰ ζήσωσιν εἰς τὰ ὀρεινὰ μέρη, τότε βεβαίως θὰ κάμωσι παρανομίας, βεβαίως θὰ καταστρέψωσι τὰ δάση, διὰ νὰ ζήσωσιν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς ἀτελείας τοῦ νόμου, εἶναι καὶ ἡ ἔλλειψις τῆς δασικῆς ὑπηρεσίας. Διότι ὅταν πρόκειται νὰ ἐφαρμόσητε τὸν νόμον τοῦ 1899, ὁ ὁποῖος παρέχει τὸ δικαίωμα τῆς καυσοξυλείας, ἔχετε πρωτίστως τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὁρίσητε καὶ τὴν θέσιν, ἡ ὁποία θὰ ὑλοτομηθῇ. Καὶ ἐκ τῆς παραλείψεως ἀκόμη ταύτης τῆς ἀρχῆς ἐπέρχεται ἡ ἀποψίλωσις καὶ ἡ καταστροφὴ τῶν δασῶν. Οἱ δασικοὶ πίνακες γίνονται μόνον τυπικῶς καὶ ὄχι ἵνα καθορισθῇ ἡ θέσις τῆς ἀτελοῦς ὑλοτομίας, διότι δασικὰ ὄργανα οὐδέποτε ἐφάνησαν ἵνα ὁρίσωσι τὰς θέσεις ἀπὸ τὰς ὁποίας θὰ ἐπιτρέπηται ἡ ἀτελὴς ὑλοτομία. Ὅταν τοιαύτη εἶναι ἡ ἀτέλεια τοῦ νόμου καὶ ἡ παράλειψις τῆς ἀρχῆς, βεβαίως θὰ καταστρέφωνται τὰ δάση καὶ βεβαίως θὰ ἐπέρχωνται τὰ κακὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἐπέρχονται.

§313ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡ πρώτη καὶ κυρία αἰτία τῆς καταστροφῆς τῶν δασῶν μας εἶναι, Κύριοι, κατ’ ἐμὴν τοὐλάχιστον γνώμην, ἡ κακή, ἡ ἐν τῷ πεπολιτισμένῳ κόσμῳ λῃστρικὴ λεγομένη, ἐκμετάλλευσις αὐτῶν. Ἐνῷ δὲ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, δι’ οὗ ἐπιζητεῖται ἡ καθιέρωσις τοῦ πρώτου διαχειριστικοῦ σχεδίου ἐπὶ ὡρισμένων δασῶν ἐν Ἑλλάδι γίνεται, οὕτως εἰπεῖν, ἡ πρώτη ἀπόπειρα πρὸς εἰσαγωγὴν μιᾶς λελογισμένης καὶ συστηματικῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν δασῶν μας, κατ’ ἀκολουθίαν δὲ καὶ πρὸς ἄρσιν τῆς πρώτης καὶ κυρίας αἰτίας τῆς καταστροφῆς αὐτῶν, παραδόξως πως τὴν ἑσπέραν ταύτην αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ νομοσχέδιον παρέσχεν ἀφορμὴν εἰς σφοδρὰν συζήτησιν περὶ θεμάτων ἀσχέτων ὅλως πρὸς αὐτό. Εἶναι, Κύριοι, ἀλήθεια τὴν ὁποίαν οὐδεὶς δύναται τὴν σήμερον ν’ ἀρνηθῇ μετὰ λόγου, ὅτι ἡ μέχρι τοῦδε ἐκμετάλλευσις τῶν δασῶν μας εἶναι λῃστρικὴ καὶ αὐτόχρημα καταστρεπτικὴ δι’ αὐτά. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν πρίν, τώρα δὲ τὸ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δημοσιεύουσι κατ’ ἔτος πίνακας δασικῶν θέσεων, ἐν αἷς ἐπιτρέπεται ἡ ὑλοτομία. Δι’ αὐτὰς δὲ ἐκδίδονται αἱ σχετικαὶ ἄδειαι ἢ γίνονται ἐνοικιάσεις πρὸς ὑλοτόμησιν. Ὁ λαβὼν τὴν ἄδειαν ἢ γενόμενος ἐνοικιαστὴς μιᾶς δασικῆς περιφερείας εἶναι ἐλεύθερος νὰ ὑλοτομήσῃ αὐτὴν ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον, χωρὶς οὔτε αὐτὸς οὔτε ἄλλος τις νὰ μεριμνήσῃ περὶ ἀναδασώσεώς της. Τὸ καταστρεπτικὸν ἔργον τῆς τοιαύτης ὑλοτομίας συμπληροῦσιν ἡ ἀνθρακοποιΐα καὶ ἡ ἀσβεστοποιΐα, δι’ ἃς δὲν χρησιμοποιοῦνται μόνον θάμνοι, ἀνίκανοι ν’ ἀναπτυχθῶσιν εἰς δάσος, ἀλλὰ καὶ τὰ νεόφυτα δένδρα. Ἰδίως δὲ ἡ ἀνθρακοποιΐα ἐπιφέρει τόσην θραῦσιν εἰς τὰ δάση ἡμῶν, ὅσην ἴσως οὐδ’ αὐταὶ αἱ πυρκαϊαί, τῶν ὁποίων ἄλλως τε τὴν αἰτίαν πρέπει πολλάκις ν’ ἀναζητήσωμεν ἐν αὐτῇ καὶ τῇ ἀσβεστοποιΐᾳ. Εἰς τὴν τοιαύτην, Κύριοι, καταστρεπτικὴν τῶν δασῶν ἐκμετάλλευσιν ἐφρόντισαν πάντα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη νὰ θέσωσι τέρμα διὰ διαφόρων νομοθετικῶν μέτρων, κυρίως δὲ καὶ κατ’ ἐξοχὴν διὰ τῶν διαχειριστικῶν λεγομένων σχεδίων, ἡ εἰσαγωγὴ τῶν ὁποίων προτείνεται τώρα καὶ εἰς ἡμᾶς διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Ἐπειδὴ δὲ διὰ τούτου δὲν διασαφηνίζεται ἀκριβῶς τί εἶναι αὐτὰ τὰ διαχειριστικὰ τῶν δασῶν σχέδια, θὰ ἐξήγουν ἐγὼ τὸ πρᾶγμα δι’ ὀλίγων, ἐὰν μοὶ ἐπιτρέπετε τοῦτο.

§314ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§315ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὰ διαχειριστικά, Κύριοι, σχέδια προϋποθέτουσι πάντοτε τὴν σύνταξιν δασικοῦ χάρτου, καθορίζοντος ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ τὰς δασικὰς περιφερείας χώρας τινὸς ὁμοῦ μετὰ τοῦ εἴδους τῶν δασῶν αὐτῶν. Εἶναι λυπηρὸν ὅτι ἡ Ἑλλάς, καίτοι μέλλουσα ὁσονούπω νὰ ἑορτάσῃ τὴν ἑκατονταετηρίδα τῆς ἀνεξαρτησίας της, οὐχ ἧττον ἀκόμη δὲν κατώρθωσε νὰ ἔχῃ τοιοῦτον χάρτην, ἀπαραίτητον, ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν, διὰ τὴν διοίκησιν καὶ διαχείρισιν τῶν δασῶν της. Ἀλλ’ ἡ ἐφαρμογὴ τῶν διαχειριστικῶν σχεδίων δύναται ἐν ἀνάγκῃ νὰ γίνῃ καὶ ἄνευ αὐτοῦ. Πρὸς τοῦτο δὲ πρέπει νὰ ἐκλεγῶσι κατ’ ἀρχὰς τὰ πολυτιμότερα τῶν δασῶν, τὰ δυνάμενα νὰ παραγάγωσιν ἰδίως ναυπηγήσιμον καὶ οἰκοδομήσιμον ξυλείαν. Τὰ διαχειριστικά, Κύριοι, σχέδια συντάσσονται ἐπὶ τῇ βάσει ἀκριβοῦς ἐπιστημονικοῦ ὑπολογισμοῦ τῆς ἐτησίας προσόδου δάσους τινός, κατ’ εἶδος καὶ ποσὸν τῶν διαφόρων προϊόντων του, καθοριζομένων δι’ αὐτοῦ καὶ τοῦ τρόπου τῆς καρπώσεώς των, ὡς καὶ πάντων τῶν μέτρων τῶν συντελεστικῶν εἰς βελτίωσιν καὶ αὔξησιν τῆς δασικῆς παραγωγῆς, χωρὶς ἐννοεῖται νὰ διακινδυνεύῃ οὕτω πως τὸ κύριον δασικὸν προϊόν, ὅπερ εἶναι ἡ ξυλεία. Ὡς πρὸς ταύτην δὲ κυρίως ἕκαστον δάσος διαιρεῖται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ διαχειριστικοῦ του σχεδίου εἰς τόσα τμήματα, ὅσα ἔτη ἀπαιτοῦνται ἕως οὗ ἀναπτυχθῇ αὐτὸ τελείως καὶ γίνῃ ὑλοτομήσιμον. Ἐπὶ τῇ ὑποθέσει δὲ ὅτι ἀπαιτεῖται πρὸς τοῦτο τριακονταετία, τὸ δάσος θὰ διαιρεθῇ εἰς ἰσάριθμα τμήματα. Καὶ τὸ μὲν πρῶτον ἔτος θὰ ὑλοτομηθῇ τὸ πρῶτον τμῆμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἀναδασωθῇ εὐθύς, τὸ δεύτερον ἔτος, ὅτε θὰ ὑλοτομηθῇ τὸ δεύτερον τμῆμα, καὶ τοῦτο πάλιν θὰ ἀναδασωθῇ τὸ τρίτον ἔτος καὶ οὕτως ἐφεξῆς. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον μετὰ τὴν ὑλοτόμησιν καὶ τοῦ τριακοστοῦ τμήματος θὰ γίνῃ ἀρχὴ πάλιν ἀπὸ τοῦ πρώτου. Αὐτή, Κύριοι, εἶναι ἡ μόνη λελογισμένη καὶ συστηματικὴ ἐκμετάλλευσις τῶν δασῶν, ὑπὸ τὴν ὁποίαν εἶναι δυνατὸν αὐτὰ ν’ ἀποδίδωσι πᾶσαν ἐφικτὴν πρόσοδον, πάντως πολλαπλασίαν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν αὐτὰ ἀποδίδουσι τὴν σήμερον καὶ ἐνταυτῷ νὰ μὴ καταστρέφωνται, ὡς τώρα, ἀλλὰ τοὐναντίον νὰ διασώζωνται πάντοτε ἀκμαῖα, ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς χώρας. Ὑπὸ τὰ διαχειριστικὰ σχέδια εἶναι δυνατὸν νὰ προληφθῶσιν ἐν πολλοῖς καὶ αἱ πυρκαϊαὶ καὶ αἱ ἐξ αὐτῶν καταστροφαί, νὰ διακανονισθῶσι δ’ ἐν μέτρῳ δικαίῳ καὶ πάντα τὰ τεχνικὰ ζητήματα, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν ἐνάσκησιν ὑφισταμένων δουλειῶν, εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν δευτερευόντων δασικῶν προϊόντων καὶ καρπῶν, ὡς τῆς ρητίνης, τῶν βελανιδίων, κηκιδίων, καστάνων, χαρουπίων κλπ. προσέτι δὲ τῆς βοσκῆς καὶ τῆς θήρας ἐντὸς τῶν δασῶν. Ὑπὸ τὰ διαχειριστικὰ σχέδια θὰ κατασταλῶσι καὶ πᾶσαι αἱ σημεριναὶ καταπιέσεις τῶν γεωργῶν καὶ ποιμένων παρὰ τῶν κατωτέρων ἰδίως ὀργάνων τῆς δασικῆς ὑπηρεσίας. Τὰ δάση, Κύριοι, κέκτηνται μεγίστην σημασίαν οὐ μόνον διὰ τὴν δημοσίαν καὶ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν πολιτισμὸν καθόλου χώρας τινός. Διὰ τοῦτο πάντες οἱ πεπολιτισμένοι λαοὶ σκέπουσι καὶ περιέπουσιν αὐτὰ τὴν σήμερον ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ, θεωροῦντες τὴν καλήν των διατήρησιν ὡς ἓν τῶν κυριωτάτων γνωρισμάτων τῆς προόδου καὶ τοῦ πολιτισμοῦ αὐτῶν. Εἶναι δὲ τὰ δάση οὐ μόνον αὐτὰ καθ’ ἑαυτὰ πηγὴ πλούτου, ἀλλὰ καὶ καταλέγονται μεταξὺ τῶν πρωτίστων παραγόντων τῆς ἀναπτύξεως καὶ προαγωγῆς τῆς γεωργίας τῆς κτηνοτροφίας καὶ παντοειδοῦς βιομηχανίας καὶ ἀσκοῦσιν ἐνεργητικωτάτην ροπὴν καὶ ὑπὸ ἔποψιν κλιματολογικήν. Ἡ συντελεσθεῖσα ὅμως μέχρι τοῦδε καταστροφὴ τῶν δασῶν ἔσχεν ὀλεθρίας συνεπείας ἐπὶ τῆς χώρας ἡμῶν. Αἱ κλιτύες τῶν πλείστων ὀρέων ἡμῶν ἔχουσι μεταβληθῇ εἰς χαράδρας δυσπροσίτους, στερουμένας γονίμου ἐδάφους καὶ πάσης σχεδὸν βλαστήσεως. Ἔκαμαν πρὶν λόγον οἱ δύο ἐκ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος Συνάδελφοί μου περὶ τῆς καταστροφῆς ἣν ὑπέστησαν ἐν Φθιώτιδι διάφοροι ἐκτάσεις ὡς ἐκ τῆς ἀποψιλώσεως τῶν ὀρέων ἐκ τῶν δασῶν. Ἀπαισιωτέραν ὅμως εἰκόνα ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην παρέχουσιν ἡ Δωρίς καὶ ἡ Ναυπακτία, ὧν τὰ ὄρη κινδυνεύουσι ν’ ἀπογυμνωθῶσι καὶ ἐκ τοῦ χώματος καὶ νὰ παραμείνωσι μόνον οἱ πετρώδεις αὐτῶν σκελετοί, ἐξ ὧν σχηματίζονται τώρα χείμαρροι χαλίκων καὶ ὀγκολίθων ἐνίοτε κατακλύζοντες μέγα μέρος τῶν κοιλάδων. Πολύς, Κύριοι, λόγος γίνεται περὶ τῶν τοιούτων χειμάρρων, ὧν καταφανεῖς εἶναι αἱ καταστροφαὶ πολλαχοῦ τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος καὶ τῆς Πελοποννήσου, πάντες δὲ σχεδὸν συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς διευθετήσεως τῆς κοίτης αὐτῶν. Πρό τινος μάλιστα εὑρέθη πρόθυμος ἡ Κυβέρνησις, ὑπείκουσα εἰς τὰς τοιαύτας παραστάσεις, νὰ διαθέσῃ ἑκατομμύρια ὅλα πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπόν. Ἐγὼ ὅμως νομίζω ὅτι αὐτὰ θὰ εἶναι πεταμένα χρήματα, κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον, ἐνόσῳ τὸ κακὸν δὲν θεραπεύεται ἐν τῇ ῥίζῃ αὐτοῦ διὰ τοῦ καταρτισμοῦ προστατευτικῶν δασῶν ἐπὶ τῶν κλιτύων τῶν ὀρέων, ἐξ ὧν πηγάζουσιν οἱ περὶ ὧν ὁ λόγος χείμαρροι. Οὐδὲν δὲ θαῦμα, ἐὰν ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας τὸ μὲν θέρος ἐπικρατεῖ παρ’ ἡμῖν ξηρασία μεγάλη, τὸν δὲ χειμῶνα πᾶς ὑετός, πᾶσα χιὼν τηκομένη μεταβάλλει ὅλας τὰς χαράδρας εἰς χειμάρρους κατακλύζοντας κοιλάδας καὶ πεδιάδας καταστρέφοντας καλλιεργησίμους ἐκτάσεις καὶ σχηματίζοντας ἕλη καὶ τέλματα, τὰς νοσογόνους ταύτας ἑστίας τῆς λυμαινομένης τὴν Ἑλλάδα ἑλονοσίας. Οὐδὲν θαῦμα, ἐὰν οὕτω πως ἔχει ἀλλοιωθῆ ἐν πολλοῖς καὶ αὐτὸ τὸ κλίμα τῆς χώρας ἡμῶν ἀποβαλὸν τὴν πρὶν εὐκρασίαν του. Βεβαίως, Κύριοι, τὰ δάση ἡμῶν δὲν θὰ διασωθῶσι διὰ μόνων τῶν διαχειριστικῶν σχεδίων. Πρέπει ν’ ἀναδιοργανώσωμεν ῥιζικῶς καὶ τὴν διοίκησίν των καὶ νὰ λάβωμεν ὑπὲρ αὐτῶν ὅλα τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα προετείναμεν ἡμεῖς εἰς τὴν Βουλὴν ἐν ἔτει 1909, ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω ἐγὼ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς ὃ ὑπήγετο τότε καὶ ἡ ὑπηρεσία τῶν δασῶν. Τὸ νομοσχέδιον ἡμῶν ἐκεῖνο εἶχε συνταχθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν νεωτέρων καὶ τελειοτέρων δασικῶν νομοθεσιῶν, ἰδίως δὲ τῆς Βαυαρικῆς, προσηρμοσμένης εἰς τὰς καθ’ ἡμᾶς συνθήκας καὶ ἀνάγκας. Δυστυχῶς ἐστάθη τότε ἀδύνατον νὰ ψηφισθῇ αὐτό.

§316ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διότι δὲν ἐδέχθητε τὰς τροποποιήσεις τῆς ἐπιτροπῆς.

§317ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διότι αἱ τροποποιήσεις ἐκεῖναι ἀνέτρεπον τὰς βάσεις τοῦ νομοσχεδίου ἡμῶν. Δυστυχῶς δὲ ἡμεῖς τότε δὲν εἴχομεν πλειονοψηφίαν ὁμογενῆ καὶ πρόθυμον νὰ ταυτίσῃ τὴν τύχην της μετὰ τῆς ἡμετέρας, ὡς ἡ παροῦσα Κυβέρνησις. Εὑρεθέντες δὲ ἀπέναντι ἀληθοῦς ἐξεγέρσεως, ἣν προεκάλεσεν ἡ ἀπόφασις ἡμῶν νὰ μὴ ὑποχωρήσωμεν ἀπέναντι τῶν ἐχόντων ἀντίθετα συμφέροντα, ἢ μὴ θελόντων ν’ ἀποβάλωσι παλαιὰς προλήψεις καὶ κακὰς ἕξεις καὶ συνηθείας, ἠναγκάσθημεν ν’ ἀποσύρωμεν τὸ νομοσχέδιον ἡμῶν ἐκεῖνο. Ἐγὼ, Κύριοι, θὰ ηὐχόμην ὁλοψύχως ἵνα ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἡ πανίσχυρος κοινοβουλευτικῶς, ὅσον οὐδεμία ἄλλη προκάτοχος αὐτῆς, θελήσῃ νὰ συντάξῃ καὶ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἓν πλῆρες νομοσχέδιον ὡς ἐκεῖνο, βεβαία οὖσα ὅτι οὕτω πως θὰ διασώσῃ μὲν τὰ δάση ἡμῶν ἐκ τῆς παντελοῦς καταστροφῆς, θὰ αὐξήσῃ δὲ τὰ δημόσια ἔσοδα ἐξ αὐτῶν καθ’ ἑκατομμύρια ὅλα καὶ θὰ εὐεργετήσῃ πολυτρόπως τὴν χώραν ἡμῶν. Προκειμένου δὲ ἰδιαιτέρως περὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐγὼ, ὡς προεῖπον, ἐπιδοκιμάζω κατ’ ἀρχήν, ὡς τὴν πρώτην ἀπόπειραν εἰσαγωγῆς παρ’ ἡμῖν τῶν διαχειριστικῶν σχεδίων τῶν δασῶν, ἔχω ν’ ἀπευθύνω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Ἐγὼ θὰ προετίμων ἀντὶ τοῦ εἰδικοῦ τούτου νομοσχεδίου, τοῦ ἀφορῶντος εἰς ὡρισμένα δάση, νὰ ψηφισθῇ ἓν γενικώτερον περὶ διαχειρίσεως τῶν δασῶν κεφάλαιον, δι’ αὐτοῦ δὲ νὰ ἐξουσιοδοτῆται τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἵνα μετὰ προηγουμένην εἰδικὴν μελέτην ἐφαρμόζῃ διὰ Διαταγμάτων τὰ διαχειριστικὰ σχέδια εἰς τὰ διάφορα δάση, ἐφ’ ὅσον τὰ μέσα καὶ ἰδίως τὸ προσωπικὸν θὰ ἐπέτρεπον τοῦτο. Ἴσως ἴσως ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἀνευρίσκοντο ἄλλα δάση διὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν τῶν διαχειριστικῶν σχεδίων καταλληλότερα ἐκείνων εἰς τὰ ὁποῖα ἀφορᾷ τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Καθόσον ἐνθυμοῦμαι τουλάχιστον ἐκ τῆς πάλαι ποτὲ εἰδικωτέρας πως ἀσχολίας μου περὶ τὸ δασικὸν ζήτημα, ἐπιτηδειότερα εἰς τοῦτο θὰ ἦσαν τὰ δάση τῆς Καλαμπάκας, τῆς Ἀκαρνανίας, τῆς Κυνουρίας, τοῦ Ταϋγέτου, τῆς Κεφαλληνίας καὶ εἴ τι ἄλλο τοιοῦτο, δυνάμενον ἀπὸ τοῦδε νὰ ὑποβληθῇ εἰς λελογισμένην καὶ συστηματικὴν ἐκμετάλλευσιν, οὐχὶ δὲ τὰ ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ ἀναφερόμενα, τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι ἴσως ὥριμα πρὸς ἐκμετάλλευσιν μόλις μετὰ δεκαετίαν, ἐνιαχοῦ δὲ καὶ μετὰ εἰκοσαετίαν.

§318Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν ἐνόμιζον ὅτι τὸ παρὸν νομοσχέδιον, κ. Βουλευταί, θὰ ἔδιδεν ἀφορμὴν εὐρυτέρας συζητήσεως διὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι πρέπει νὰ ἐπισπάσωσι πᾶσαν τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ ὑπευθύνου Ὑπουργοῦ. Ἀλλ’ ὅταν, ὡς προανήγγειλα εἰς τὴν Βουλήν, θὰ ἤρχετο ὑπὸ συζήτησιν ὁ ὁριστικὸς δασικὸς ὀργανισμός, ὅτε ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τὰ νομοσχέδια τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἰς τὴν Βουλήν, δὲν παρέλειψα νὰ εἴπω, ὅτι πολλὰ ζητήματα χρήζουσι μεταρρυθμίσεως, ζητήματα περὶ τῶν ὁποίων δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἑτοιμασθῇ ἐν βραχεῖ διαστήματι ὁλόκληρος ἡ ἐργασία, ἵνα ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλήν. Μεταξὺ τῶν ἄλλων ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω ὅτι ἐκ τοῦ ὅλου δασικοῦ ὀργανισμοῦ, ὁ ὁποῖος μέλλει νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλήν, ἐθεώρησα ὡς ἐπείγοντα μικρά τινα νομοσχέδια, καὶ ἰδίᾳ τὸ νομοσχέδιον διὰ τὰς πυρκαϊὰς τῶν δασῶν, καὶ ὅτι ἐν καιρῷ θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ἡ ὅλη δασικὴ νομοθετικὴ ἐργασία τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τί πρέπει νὰ συνίσταται αὐτὴ ἡ ὅλη νομοθετικὴ ἐργασία; Εἶμαι ὑποχρεωμένος, καὶ ὀφείλω χάριτας εἰς ὅλους τοὺς ἀξιοτίμους προαγορεύσαντας ἐν τούτῳ οἵτινες μοὶ ἔδωκαν πρὸς τοῦτο ἀφορμήν, νὰ κάμω τὰς ἑξῆς δηλώσεις. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐκθέσω εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὸ πλεῖστον τὸ πρόγραμμα τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἔθετο ὡς σκοπὸν νὰ ὑποβάλῃ ἐνώπιον ὑμῶν ὑπὸ τὸν τύπον νομοσχεδίων, καὶ τοῦ ὁποίου σκοπεῖ νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἐπιψήφισιν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι μέχρι τοῦδε ἐψηφίσθησαν νόμοι πολλοί, ἀλλ’ εἶναι ἀναμφισβήτητον ἐπίσης ὅτι οἱ νόμοι οὗτοι ἢ περιεῖχον ἀτελείας ἢ ἐστεροῦντο βάσεων, αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἀπαραίτητοι, ἵνα λειτουργήσωσιν οὗτοι, εἶναι δὲ ἐπίσης ἀναμφισβήτητον ὅτι ἐστεροῦντο πάντες τοῦ προσωπικοῦ, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται πρὸς ἐφαρμογὴν αὐτῶν. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος Βουλευτὴς ἀληθῶς ὡμίλησε περὶ τῶν τοιούτων βάσεων, διότι εἶπεν ὅτι ἐφ’ ὅσον δὲν κατορθώσωμεν νὰ κάμωμεν δασικὸν χάρτην τῆς χώρας, καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν κατορθώσωμεν ν’ ἀποχωρίσωμεν τὴν ἰδιωτικὴν δασικὴν ἰδιοκτησίαν ἀπὸ τὴν δημοσίαν δασικὴν ἰδιοκτησίαν....

§319ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὄχι· δὲν ὡμίλησα ἐπ’ αὐτοῦ.

§320Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε τὸ λέγω ἐγώ, διότι καὶ τοῦτο εἶναι σπουδαῖον, καὶ περὶ τούτου θὰ σᾶς ὑποβληθῇ νομοσχέδιον. Ἐὰν δὲν κατορθώσωμεν, εἶπεν ὁ κ. Βουλευτής, νὰ καθορίσωμεν σαφῶς ποίαν ἐννοοῦμεν δασικὴν ἔκτασιν, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ περιλαμβάνωνται ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ δάσους παντὸς εἴδους θαμνώδεις ἐκτάσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουσι κανένα ἴσως προορισμόν, ἐφ’ ὅσον δὲν θέσωμεν, εἶπε, τοιαύτην βάσιν, δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποκτήσωμεν νομοθεσίαν πλήρη. Ἀλλὰ διὰ νὰ τεθῶσιν αἱ βάσεις αὗται, ὀφείλω νὰ ἀντιπαρατηρήσω, ὅτι χρειάζεται προσωπικὸν πρὸ πάντων καὶ προσωπικὸν ὄχι μικρόν. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος Βουλευτὴς εἶπεν ὅτι καλῶς μὲν πράττομεν, δίδοντες τὴν ἀπαρχὴν μιᾶς ἐπιστημονικῆς διαχειρίσεως τῶν δασικῶν ἐκτάσεων τοῦ Δημοσίου, τῶν κειμένων ἐν ταῖς περιφερείαις τὰς ὁποίας ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι τοιαῦται δασικαὶ ἐκτάσεις πολλαί, αἱ ὁποῖαι ἐπίσης δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς πρότυπον ἐπιστημονικῆς διαχειρίσεως. Οὐδεὶς ἀρνεῖται τοῦτο· ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναμφισβήτητον, εἶναι ὅτι δὲν ὑπάρχει καὶ ἄλλο προσωπικόν, τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ διαθέσῃ ἡ Κυβέρνησις δι’ ὅλας αὐτὰς τὰς ἐκτάσεις, ὥστε καὶ τὴν δασικὴν καταμέτρησιν νὰ κάμνῃ καὶ ὡς πρότυπα διαχειριστικῶν νομοσχεδίων νὰ μεταχειρισθῇ τὰς ἐκτάσεις ταύτας. Τί εἶναι λοιπὸν τὸ πρῶτον μέλημα τῆς Κυβερνήσεως καὶ πρὸ πάντων τοῦ ὑπευθύνου Ὑπουργοῦ; Νὰ φροντίσωμεν νὰ μορφώσωμεν τὸ ἀναγκαῖον δασικὸν προσωπικόν, τὸ ὁποῖον μᾶς χρειάζεται διὰ τὴν χώραν. Εἶναι δίκαιον νὰ ἀποδώσῃ κανεὶς τὴν προσήκουσαν δικαιολογίαν εἰς τὰς διαμαρτυρίας τῶν κ. κ. Βουλευτῶν, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸ πλεῖστον δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ πηγάζωσιν ἐκ τούτου, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τῆς δασικῆς ἐργασίας ἔχει ἀνατεθῇ εἰς ὄργανα, τὰ ὁποῖα δὲν γνωρίζουσι τίποτε ἐκ τῆς ἐπιστήμης τῶν δασῶν. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἐθεώρησα τοσοῦτον ἐπείγουσαν τὴν ἀνάγκην τῆς μορφώσεως προσωπικοῦ, ὥστε δὲν ἐδίστασα ὑπὸ τὴν εὐθύνην μου καὶ τὴν τῆς Κυβερνήσεως ὁλοκλήρου, διὰ Β. Διατάγματος καὶ οὐχὶ διὰ νόμου νὰ προβῶ εἰς τὴν ἀποστολὴν δασικῶν ὑποτρόφων νέων, νομίζων ὅτι τὸ νὰ ἔλθωσι 15 ἄνθρωποι ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον εἰς τὴν χώραν, διὰ νὰ προβῶσιν εἰς τὴν ἐπιστημονικὴν καταμέτρησιν τῶν δασῶν, διὰ νὰ προβῶσιν ἐπίσης καὶ εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ δασικοῦ χάρτου τῆς χώρας, ὡς καὶ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν ὅλων τῶν διατάξεων τὰς ὁποίας θὰ θέσωμεν, ὅτι τὸ πρᾶγμα τοῦτο ἐπεῖγεν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε πᾶσα ἀναβολὴ θὰ ἐπέφερε σημαντικὴν ἀπώλειαν οἰκονομικὴν διὰ τὴν χώραν. Μόνον κατὰ τοιοῦτον τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίσωμεν ὅτι αἱ βάσεις ἑνὸς δασικοῦ ὀργανισμοῦ θὰ τύχωσιν ἀκριβοῦς ἐφαρμογῆς. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος βουλευτὴς ἔκαμε μνείαν τοῦ ὀργανισμοῦ ὁλοκλήρου, τοῦ δασικοῦ κώδικος, ἐν τῷ ὁποίῳ περιείχοντο καὶ τὰ τῆς συντάξεως δασικοῦ χάρτου καὶ τὰ τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν δασῶν καὶ ἕτερόν τι, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο δυνατὸν ἢ νὰ ἐνδείκνυται καὶ τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δι’ ἡμᾶς, ἡ ἵδρυσις ἀνωτέρας δασικῆς σχολῆς ἐν Ἀθήναις, ὥστε νὰ δύναται νὰ μορφωθῇ καὶ κατάλληλον προσωπικόν. Ἀλλὰ καὶ περὶ τούτου θὰ ἴδητε ὅτι ἐλήφθη πρόνοια ἤδη διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη πρὸς ὑμᾶς περὶ κυρώσεως τοῦ Β. Διατάγματος. Δὲν παρωράθη ἡ ἀνάγκη αὕτη. Ἐσκέφθην ὅτι εἶναι δυνατόν, ὅπως, ἱδρύσωμεν Σχολὴν διὰ νὰ μορφώσωμεν δασικὰ ὄργανα, δασάρχας καὶ ἐπιθεωρητὰς μεμορφωμένους, ἀλλ’ ἐσκέφθην ἐπίσης ὅτι, διὰ νὰ κάμωμεν μίαν τοιαύτην Σχολήν, εἶναι εὔκολον νὰ κάμωμεν ἕνα νόμον ἢ ἓν Β. Διάταγμα, ἀλλὰ τὸ δύσκολον εἶναι νὰ εὕρωμεν τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα θὰ διδάξωσιν ἐν τῇ Σχολῇ ταύτῃ. Διὰ τοῦτο ἐθεώρησα ὅτι εἶναι καλὸν νὰ φροντίσωμεν πρῶτον νὰ παρασκευάσωμεν τοὺς καθηγητὰς τοὺς μέλλοντας νὰ διδάξωσιν ἐν τῇ Σχολῇ, ὥστε νὰ μὴ ἔχωμεν ἅπαξ ἔτι Ἀκαδήμειαν ἄνευ Ἀκαδημαϊκῶν. Ἐσπεύσαμεν νὰ ἀποστείλωμεν, μετὰ διαγωνισμόν, εἰδικούς, οἱ ὁποῖοι νὰ καταγίνωσιν εἰς σπουδὰς καὶ ἀποκτήσωσι τὴν ἀπαιτουμένην μόρφωσιν, ὥστε νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς διδάσκαλοι, ἐσπεύσαμεν ἐπίσης νὰ ἀποστείλωμεν ἑτέρους, οἱ ὁποῖοι νὰ καταγίνωσιν εἰδικῶς εἰς τὴν σπουδὴν τῆς διευθετήσεως τῆς κοίτης τῶν χειμάρρων. Καὶ ὁ ἀξιότιμος πρῶτος ἀγορεύσας, κ. Ξηρός, ὡς καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Εὐταξίας ἐτόνισαν τὴν καταστροφήν, ἡ ὁποία προέρχεται ἀπὸ τὴν ἐρήμωσιν τῶν δασῶν, διότι φθειρομένου ὁλοκλήρου τοῦ ἐδάφους ἀπὸ τὰς συνεχεῖς βροχὰς καὶ μὴ ὑπάρχοντος ὡς προκαλύμματος τοῦ δασικοῦ στρώματος, παρασύρονται αἱ πέτραι καὶ καταλαμβάνουσιν ὁλοκλήρους ἐκτάσεις ἀφαιροῦσαι αὐτὰς ἀπὸ τὴν γεωργίαν καὶ ἐπάγουσαι ἀνυπολογίστους ζημίας εἰς τὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας. Δὲν εἶνε ἀνάγκη νὰ μεταβῇ κανεὶς εἰς τὴν Φθιώτιδα, διὰ νὰ ἀντιληφθῇ τὰς συμφορὰς καὶ τὰς ἐρημώσεις ταύτας. Ἐὰν κάμῃ μόνον σιδηροδρομικὸν ταξείδιον ἀπὸ τῶν Ἀθηνῶν μέχρι τῆς πόλεως, ὅθεν κατάγομαι, τῶν Πατρῶν, δύναται νὰ ἀριθμήσῃ δεκάδας ὁλοκλήρους χειμάρρων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι καταστρέψει καὶ ἐρημώσει, ἔχουσιν ἀφαιρέσει ἀπὸ τὴν γεωργίαν ἐκτάσεις μεγάλας, καὶ οἱ ὁποῖοι καθ’ ἕκαστον ἔτος δημιουργοῦσι τὴν ἀνησυχίαν καὶ τὴν δυστυχίαν ὁλοκλήρων πληθυσμῶν καὶ συντελοῦσιν εἰς τὴν δημιουργίαν νοσηροτάτων ἑλωδῶν ἐκτάσεων. Ἀκούονται καθ’ ἕκαστον ἔτος διαμαρτυρίαι εἰς τὴν Βουλὴν περὶ προστασίας τῶν ἀτυχῶν αὐτῶν πληθυσμῶν καὶ σπεύδει ἡ Κυβέρνησις πρὸς βοήθειαν καὶ ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τῶν δημοσίων ἔργων ἀνεγείρει προχώματά τινα, ἀλλὰ τὰ ἔξοδα αὐτὰ ἀποβαίνουσιν εἰς μάτην, διότι ἡ ῥίζα τοῦ κακοῦ δὲν ἔγκειται εἰς τὰς ἐκτάσεις· ἡ ῥίζα τοῦ κακοῦ ἔγκειται ἐκεῖ, ὅπου ἐσημείωσεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος Βουλευτής, ἔγκειται εἰς τὸ ὅτι πρέπει νὰ φροντίσωμεν, ὥστε νὰ ὑπάρξῃ ἡ δάσωσις ἡ ἐπιστημονικὴ ἐκεῖ ὁπόθεν ἄρχεται καὶ ἀπορρέει ὁ χείμαρρος. Τοῦτο δυστυχῶς εἶχε παροραθῆ. Εἶναι εἰδικὴ ἐπιστήμη καὶ παίδευσις οὐχὶ ἡ συνήθης τῶν δημοσίων ἔργων, οὐδὲ ἡ συνήθης ἡ δασική, ἀλλ’ ἡ πρώτη συνδεδεμένη καὶ συνεχομένη μετὰ δασικῶν σπουδῶν, ὥστε νὰ δύναται τὸ κακὸν νὰ κτυπηθῇ εἰς τὴν ῥίζαν καὶ ἅπαξ διὰ παντὸς νὰ διευθετηθῇ. Ἐφροντίσαμεν ἤδη καὶ ἐστείλαμεν μηχανικούς, οἱ ὁποῖοι νὰ σπουδάσωσι τὴν εἰδικότητα αὐτὴν τὴν δασικήν, ἡ ὁποία συνίσταται εἰς τὴν διευθέτησιν τῆς κοίτης τῶν χειμάρρων, ἀλλὰ ταῦτα, Κύριοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωσιν εἰς διάστημα βραχύ, διότι οἱ σπουδάζοντες δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπανέλθωσι μετὰ ἕξ μῆνας. Νομοσχέδια εἶναι εὔκολον νὰ ὑποβάλωνται, νόμοι εἶναι εὔκολον νὰ καταρτίζωνται. Ὑπάρχει εἷς νόμος περὶ ἀναδασώσεως τοῦ 1900, ὁ ὁποῖος εἶναι σχετικῶς καλός, δὲν ἐφηρμόσθη ὅμως ἢ ἐφηρμόσθη ἐν ἐλαχίστῳ μέτρῳ, διότι δὲν ὑπάρχει τὸ κατάλληλον προσωπικὸν νὰ τὸ ἐφαρμόσῃ. Μοὶ ἐδόθη λοιπὸν ἀφορμὴ νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι περὶ ὅλων τούτων ἐλήφθη πρόνοια, θὰ ὑποβληθῇ δὲ δασικὸς ὀργανισμὸς εἰς τὴν Βουλὴν ἐν οὐχὶ ἐν ἀφεστῶτι, ἐλπίζω, χρόνῳ, πάντως ἐλπίζω εἰς τὴν Βουλὴν ταύτην καὶ πρὸ τοῦ θέρους, ἀλλὰ μὴ ἔχητε ἐλπίδας μόνον ἀπὸ τὴν ὑποβολὴν ἑνὸς δασικοῦ ὀργανισμοῦ ὅτι θὰ λείψωσιν αἱ δίκαιαι διαμαρτυρίαι, τὰς ὁποίας ἀκούομεν, διότι ἐπαναλαμβάνω καὶ μίαν φορὰν ἀκόμη, ὅτι τὸ τελειότερον νομοθέτημα ἂν δὲν δοθῇ εἰς χεῖρας εἰδικῶν εἶναι ἀδύνατον νὰ παραγάγῃ τοὺς καρποὺς τοὺς ὁποίους οἱ ψηφίσαντες προσδοκῶμεν.

§321Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Εἶναι ἀληθές, κύριοι Βουλευταί, ὅτι κατέληξεν ἡ συζήτησις εἰς τὴν περὶ τῆς δασικῆς πολιτικῆς τῆς Ἑλλάδος ἐξ ἀφορμῆς εἰδικοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἀφοῦ ἅπαξ κατέληξεν εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο εἶναι ἀνάγκη νὰ λεχθῶσι καὶ μερικά, προκειμένου νὰ συζητηθῇ καὶ νομοσχέδιον σχετικὸν μὲ τὸν σκοπὸν τῆς δασικῆς πολιτικῆς. Δὲν εἶναι εὐχερὴς ἡ διακανόνισις τοῦ δασικοῦ ζητήματος ἐν Ἑλλάδι. Κατ’ ἐμὴν κρίσιν εἶναι ἐκ τῶν δυσχερεστάτων, εἶναι δὲ κατὰ τὴν γνώμην μου λόγοι οἵτινες καθιστῶσι ταύτην δυσχερεστάτην οἱ ἑξῆς· πρέπει πρῶτον νὰ οἰκονομηθῶσιν αἱ ἀνάγκαι αἱ ποικίλαι τῶν πολλῶν συνοικισμῶν τῆς Ἑλλάδος, οἵτινες εἶναι διεσπαρμένοι ἀνὰ τὰ ὄρη καὶ τὰς χαράδρας· πρέπει δεύτερον νὰ οἰκονομηθῶσιν αἱ ἀνάγκαι τῆς βοσκῆς τῶν ποιμένων τῶν συνοικισμῶν τούτων καὶ τρίτον νὰ καθιερωθῇ ὑπηρεσία κατὰ τοιοῦτον τρόπον τελεία δασική, ὥστε νὰ μὴ παρεμβάλῃ δυσχερείας καὶ εἰς τὴν ζωὴν τῶν κατοίκων, εἶναι δὲ πλάνη τὸ λεγόμενον ὅτι ἀρκεῖ μόνον νὰ ἐμπνευσθῇ πρὸς τοὺς κατοίκους στοργὴ πρὸς τὰ δάση. Ὁ ἄνθρωπος ἀπὸ καταβολῆς κόσμου ὑπῆρξε πάντοτε ἐχθρὸς τῶν δασῶν· τοῦτο εἶναι βεβαιωμένον ἱστορικῶς· ἂν δὲ τὸ Κράτος δὲν ἔλθῃ δι’ ὑπηρεσίας καλῶς ὠργανωμένης νὰ προστατεύσῃ καὶ διαφυλάξῃ ταῦτα, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιτευχθῇ λύσις τοῦ ζητήματος καὶ ὅλαι αἱ προσπάθειαι αἱ ἑκάστοτε γενόμεναι, ὅπως δι’ ἐγκυκλίων καὶ διαλέξεων ἐμπνεύσωσιν ἀγάπην, ὅπως λέγωσι, πρὸς τὸ δάσος εἶναι μάταιαι, διότι ὁ ἄνθρωπος ἀπὸ καταβολῆς κόσμου εἶναι ἐχθρὸς τοῦ δάσους, καθόσον τὸν ὠθοῦσιν εἰς τοῦτο ἀνάγκαι ζωτικαί. Βλέπετε λοιπόν, ὅτι αἱ δυσχέρειαι τοῦ δασικοῦ ζητήματος εἶναι μεγάλαι. Ἀλλὰ προκειμένου νὰ ἐπιληφθῶμεν κατ’ ἀνάγκην τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος τίς εἶναι ἡ πρωτίστη πρόνοια, διότι, φρονῶ, ὅτι ἂν δὲν ἀκολουθήσωμεν τὸν κανόνα τῆς προτεραιότητος εἶναι ἀδύνατον νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα, διότι θὰ συμβῇ νὰ θεραπεύσωμεν λεπτομερείας χωρὶς ποτὲ νὰ ἐπιτύχωμεν σπουδαῖόν τι. Ἐπειδὴ δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἶπεν ὅτι, πρὶν ἢ ληφθῇ ἄλλη τις πρόνοια, ἔλαβε τὴν πρόνοιαν περὶ θεραπείας πλέον ἐπειγούσης ἀνάγκης καὶ ὑπέβαλε νομοσχέδιον περὶ πυρκαϊῶν τῶν δασῶν, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ φρονῶ καὶ νὰ τῷ εἴπω ὅτι δὲν θεραπεύει τὸ ζήτημα ἢ τουλάχιστον δὲν ἀκολουθεῖ τὸν κανόνα τῆς προτεραιότητος, διότι εἶναι ἀδύνατον διὰ νόμου περὶ πυρκαϊῶν τῶν δασῶν νὰ ἐπιτύχητέ τι, ἐνόσῳ προηγουμένως δὲν ὀργανώσητε ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν ἐπηγγέλθητε καὶ τὴν ὁποίαν ἐγὼ τουλάχιστον ἀνέμενον παρ’ ὑμῶν, ἂν δὲν ὀργανώσητε ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία καὶ μόνη θὰ σᾶς φωτίσῃ κατὰ ποῖον τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ προλάβητε τὰς πυρκαϊάς, διότι μόνον ἡ καλῶς ὠργανωμένη ὑπηρεσία εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ σᾶς μεταδώσῃ τὴν ἀντίληψιν περὶ τῶν αἰτίων τῶν πυρκαϊῶν καὶ θὰ σᾶς φωτίσῃ περὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγκαῖα πρὸς πρόληψιν τῶν πυρκαϊῶν. Ἔχετε ὑποβάλει τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ κατὰ τὴν συζήτησιν τούτου, ἐλπίζω νὰ καταδείξω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι περιελάβετε διατάξεις ἐντελῶς ἀνεφαρμόστους, τὰς ὁποίας θὰ παραβῶσιν οἱ κάτοικοι ἀσφαλῶς. Ἐπεθύμουν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τούτου, ὅτι πρωτίστως εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπικρατήσῃ ὑγιὴς ἀντίληψις ὡς πρὸς τοῦτο. Ἡ ὑπηρεσία, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ὀργανώσῃ συγχρόνως ὑπηρεσίαν δι’ ὅλα τὰ δάση καὶ ὅλας τὰς δασικὰς ἐκτάσεις τῆς Ἑλλάδος. Ἂν ἡ ἀρχὴ αὐτὴ δὲν ἐπικρατήσῃ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιτύχητε εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ ζητήματος· δέον δὲ ἡ δασικὴ ὑπηρεσία νὰ ἐννοήσῃ τοῦτο, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ προβῇ βαθμιαίως καὶ κατ’ ὀλίγον εἰς τὴν ὀργάνωσιν, νὰ κατανοήσῃ ὅτι πρέπει πρωτίστως νὰ ὀργανώσῃ ἓν ἢ δύο δασαρχεῖα τὰ ὁποῖα νὰ εἶναι τέλεια, τὰ ὁποῖα νὰ προστατεύωσι καὶ προαγάγωσιν ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ἀφ’ ἑνὸς τελείως τὰ δάση, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐφαρμόσωσι τὴν νομοθεσίαν ἐν σχέσει καὶ ἐν μέτρῳ πρὸς προστασίαν τῶν δικαιωμάτων καὶ τῶν ἀναγκῶν τῶν κατοίκων, διότι ἂν ταῦτα παραβλέψητε, βεβαιωθῆτε ὅτι ματαιοπονεῖτε· εἶναι τοιαῦται ἀνάγκαι, ὥστε θὰ ὠθήσωσι τοὺς κατοίκους ἀναποφεύκτως πρὸς τὸ δάσος. Ἂν δὲν ὀργανώσητε τὰ δασαρχεῖα οὐχὶ δι’ ἑνὸς νόμου, οὐχὶ ταυτοχρόνως ταῦτα, θέλετε ἴσως χρειασθῆ 5, 10 καὶ 20 ἀκόμη ἔτη πρὸς τοῦτο. Ἂν οὕτω δὲν προβῆτε εἰς τὴν ἐργασίαν, ἡ ὁποία τότε καὶ μόνον δύναται νὰ παράσχῃ εἰς ὑμᾶς τὰς ἐγγυήσεις ἐπιτυχίας, διότι θὰ ληφθῶσι τότε ὑπ’ ὄψιν καὶ αἱ ἀνάγκαι τῶν κατοίκων, τὰς ὁποίας, ἐπαναλαμβάνω, νὰ εἴπω, ἐὰν παραβλέψητε θὰ φθάσητε εἰς τὴν ἀποτυχίαν, ἂν οὕτω δὲν προβῆτε εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, τὰς προσπαθείας σας, τὰς ἀληθῶς ἀξιεπαίνους, τὰς ἀναμένει βεβαία ἀποτυχία.

§322ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, δι’ ὅσων εἶπεν, ἀπέδειξεν ὅτι ἔχει ἀναγνώσει τὸ «περὶ διαχειρίσεως καὶ διοικήσεως τῶν δασῶν» νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχον ὑποβάλει ἐν ἔτει 1909 εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ συγχρόνως μοὶ ἐφάνη, ὡς ἐὰν ἤθελε νὰ παραστήσῃ ἐμέ, ὡς λησμονήσαντα τὸ περιεχόμενον αὐτοῦ, διότι δὲν ἔκαμα πρὶν λόγον περὶ τῆς διακρίσεως τῶν δασῶν εἰς ἐθνικὰ ἢ δημόσια καὶ ἰδιωτικά, οὐδὲ περὶ τῆς ἀνωτέρας δασολογικῆς σχολῆς, τὴν ὁποίαν συνίστων διὰ τοῦ νομοσχεδίου μου ἐκείνου. Διὰ τοῦτο εἶμαι ἠναγκασμένος τώρα νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ καὶ περὶ αὐτῶν, διὰ ν’ ἀποδείξω εἰς τὸν φίλον μου κ. Ὑπουργόν, ὅτι ἐνθυμοῦμαι ἀκόμη τί περιεῖχεν αὐτό. Πράττω δὲ τοῦτο τόσῳ μᾶλλον, ὅσῳ ἐπεθύμουν οὕτω πως νὰ ἐκφέρω, ὡς πρὸς τὰ διαμφισβητούμενα ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου ἰδιωτικὰ δάση, γνώμην τινὰ τὴν ὁποίαν, ἂν εὕρῃ ὀρθήν, ἂς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅταν θὰ συντάξῃ τὸ ἰδικόν του νομοσχέδιον περὶ διοικήσεως καὶ διαχειρίσεως τῶν δασῶν. Ἔχομεν, Κύριοι, ἐν Ἑλλάδι ὄχι μόνον δημόσια ἢ ἐθνικά, ἀλλὰ καὶ κοινοτικά, μοναστηριακὰ καὶ ἰδιωτικὰ δάση. Τὰ τελευταῖα ταῦτα ἀνεγνώρισε τὸ νομοθετικὸν Διάταγμα τοῦ 1836, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅμως τοῦ νὰ ὑποβάλωσιν αἱ κοινότητες, τὰ μοναστήρια καὶ οἱ ἰδιῶται τοὺς σχετικοὺς τίτλους των ἐντὸς ἑνὸς ἔτους εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς ἐξέλεγξιν. Παρελθούσης τῆς προθεσμίας ἐκείνης ἄνευ ὑποβολῆς τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος τίτλων, ἐκηρύττοντο αἱ κοινότητες, τὰ μοναστήρια καὶ οἱ ἰδιῶται ἔκπτωτοι τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν ἐπὶ τῶν δασῶν, θεωρουμένων τούτων δημοσίων. Δυστυχῶς, Κύριοι, δὲν ἦτο δυνατὸν τότε νὰ λάβωσιν ἐγκαίρως γνῶσιν τοῦ Διατάγματος ἐκείνου πάντες οἱ ἐνδιαφερόμενοι, διότι οὔτε ἡ «Ἐφημερὶς τῆς Κυβερνήσεως», οὔτε ἄλλη τις ἐφημερὶς ἐκυκλοφόρει τότε καθ’ ὅλην τὴν ἐπικράτειαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου. Διὰ τοῦτο καὶ κοινότητες καὶ μοναστήρια καὶ ἰδιῶται πολλοί, μὴ ὑποβαλόντες ἐμπροθέσμως τοὺς τίτλους των εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς ἐξέλεγξιν, ἐθεωρήθησαν ἔκτοτε ἔκπτωτοι τοῦ δικαιώματός των ἐπὶ τῶν δασῶν, ἠναγκάσθησαν δὲ νὰ διεκδικήσωσιν αὐτὰ δικαστικῶς. Ἔκτοτε, Κύριοι, ἀνεφύησαν ἄπειροι καὶ ἀτελεύτητοι δίκαι περὶ τῆς κυριότητος διαφόρων δασῶν μεταξὺ τοῦ Δημοσίου ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῶν κοινοτήτων, μοναστηρίων καὶ ἰδιωτῶν ἀφ’ ἑτέρου. Πολλαὶ μάλιστα τοιαῦται δίκαι ἐξακολουθοῦσιν ἀκόμη καὶ τώρα οὖσαι ἐκκρεμεῖς πρὸς δόξαν καὶ τιμὴν τῆς ἑλληνικῆς δικαιοσύνης. Αἱ δίκαι δὲ αὗται δυστυχῶς ὑπῆρξαν μία ἄλλη πληγὴ τῶν δασῶν καὶ ἀφορμὴ καταστροφῆς τούτων. Ὁσάκις δηλαδὴ οἱ κάτοχοι αὐτῶν κατώρθουν ν’ ἀποδείξωσι διὰ τίτλων τὴν ἰδιοκτησίαν των, τὸ Δημόσιον ἀνεγνώριζε μὲν τὴν κυριότητά των ἐπὶ τῆς γῆς, οὐχὶ ὅμως καὶ ἐπὶ τῶν δασῶν. Οἱ ἰδιῶται τότε ἰδιοκτῆται τούτων, ἅμα ἀπελπιζόμενοι νὰ κερδήσωσι τὴν δίκην, ἐφρόντιζον διὰ παντὸς τρόπου νὰ καταστρέψωσι τὸ δάσος, ὅπως καρπῶνται ὕστερον αὐτοὶ ἀνενοχλήτως τὸ ἐναπομεῖναν ἔδαφος εἴτε καλλιεργοῦντες τοῦτο εἴτε χρησιμοποιοῦντες αὐτὸ εἰς βοσκήν. Ἐγώ, Κύριοι, νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ τεθῇ τέρμα εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν καὶ εἰς τὰς δίκας περὶ δασῶν, ὅσαι εἶναι ἀκόμη ἐκκρεμεῖς, διὰ τῆς ἀναγνωρίσεως ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου ὡς ἰδιοκτητῶν αὐτῶν, τῶν κυρίων τοῦ ἐδάφους. Εἶνε τόσον βαρὺς ὁ φόρος ὁ ἐπιβαλλόμενος εἰς τὰ ἰδιωτικὰ δάση, ὥστε ἰσοφαρίζει αὐτὸς μᾶλλον πρὸς ἐπικαρπίαν· ἀρκεῖ μόνον νὰ ὑπαχθῶσι καὶ τὰ κοινοτικά, μοναστηριακὰ καὶ ἰδιωτικὰ δάση εἰς παραπλησίαν διαχείρισιν πρὸς τὰ δημόσια ἢ ἐθνικά, ἵνα ἐφαρμοσθῶσι καὶ ἐπ’ αὐτῶν διαχειριστικὰ σχέδια καθ’ ὃν τρόπον καὶ ἐπὶ τῶν δημοσίων δασῶν. Τοῦτο θὰ γίνῃ ἐπ’ ἀγαθῷ οὐ μόνον τοῦ Κράτους καὶ τῆς χώρας, ἀλλὰ καὶ αὐτῶν τῶν κοινοτήτων, μοναστηρίων καὶ ἰδιωτῶν, τῶν διεκδικούντων νῦν τὰ περὶ ὧν ὁ λόγος δάση, καθόσον καὶ αὐτοὶ θὰ ἐξασφαλίσωσιν οὕτω πως σὺν τῷ χρόνῳ ἓν πάγιον εἰσόδημα ἐκ τῶν δασῶν των καὶ θὰ περισώσωσιν αὐτὰ ἐκ τῆς καταστροφῆς. Τοῦτο, Κύριοι, ἀπαιτεῖ τὸ καλῶς ἐννοούμενον συμφέρον αὐτῶν τῶν ἰδίων, τοῦτο δὲ πρέπει πρὸ παντὸς νὰ ἐννοήσωσι καλῶς αὐταὶ αἱ κοινότητες ἡμῶν, αἱ ὁποῖαι ἀποβλέπουσαι πολλάκις μόνον εἰς τὴν πλήρωσιν προσωρινῆς ἀνάγκης ἀδιαφοροῦσι τελείως διὰ τὴν καταστροφήν, τὴν συντελουμένην διὰ τῆς μέχρι τοῦδε ληστρικῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν κοινοτικῶν δασῶν των. Ἡ καταστροφὴ εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἀπὸ τοῦδε πολλαὶ ἐξ αὐτῶν δὲν ἔχουσι νὰ ἐκμεταλλευθῶσιν ἐντὸς τῆς κοινοτικῆς των περιφερείας ὄχι μόνον οἰκοδομήσιμον ξυλείαν, ἀλλ’ οὐδὲ καυσόξυλα. Ἂν ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις θὰ ἔλθῃ ἡμέρα καθ’ ἣν οὐδεμία κοινότης θὰ ἔχῃ πλέον δάσος, οὕτω δὲ θὰ ἐπεκταθῇ πανταχοῦ καὶ ἡ ἄλλη καταστροφή, ἡ παρεπομένη εἰς τὴν ἀποψίλωσιν τοῦ ἐδάφους ἐκ τῶν δασῶν καὶ περὶ ἧς ἔκαμα λόγον κατὰ τὴν προηγουμένην ἀγόρευσίν μου. Ἔχομεν, Κύριοι, καθῆκον πάντες οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην νὰ ὁμιλήσωμεν μὲ τὴν γλῶσσαν τῆς εἰλικρινείας πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς μας καὶ νὰ ὑποδείξωμεν εἰς αὐτοὺς τὸ καλῶς ἐννοούμενον συμφέρον καὶ αὐτῶν τῶν ἰδίων καὶ τοῦ τόπου καθόλου. Δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι ὑπὸ τὴν σημερινὴν διοίκησιν τῶν δασῶν συμβαίνουσι πολλὰ τὰ ἄτοπα καὶ δι’ ἄλλους μὲν λόγους, μάλιστα δὲ διὰ τὰς ἐλλείψεις τῆς δασικῆς μας ὑπηρεσίας καὶ ἰδίως τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ αὐτῆς. Τοῦτο ὄχι μόνον ἐξ ἀμαθείας, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἰδιοτελείας, διότι ἐπειδὴ εἶναι ἀνεπαρκὴς πρὸς συντήρησίν του ὁ γλίσχρος αὐτοῦ μισθός, ἀναγκάζεται πολλάκις νὰ καταφεύγῃ εἰς πιέσεις καὶ ἐκβιάσεις τῶν ἀγροτῶν καὶ ποιμένων, αἵτινες καταλήγουσιν εἰς ζημίαν ἢ τούτων ἢ τοῦ Δημοσίου ἢ καὶ ἀμφοτέρων, πάντοτε δὲ εἰς βλάβην μεγάλην τῶν δασῶν. Εἰς ἄρσιν, Κύριοι, αὐτῶν τῶν ἀτόπων θὰ συντελέσῃ κυρίως ἡ ἐπιψήφισις καὶ ἐφαρμογὴ ἑνὸς νόμου, προνοοῦντος ἐν πᾶσι περὶ διοικήσεως καὶ διαχειρίσεως τῶν δασῶν. Ἀλλ’ ἕως τότε θὰ συνίστων καὶ ἐγὼ νὰ ληφθῶσι πάντα τὰ δυνατὰ πρόχειρα μέτρα πρὸς περιστολὴν τοῦ κακοῦ κατὰ τὸ δυνατόν. Εἰς τοῦτο θὰ συνετέλει βεβαίως καὶ αὐστηροτέρα τις ἐπίβλεψις καὶ τιμωρία τῶν παρεκτροπῶν τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ τῆς δασικῆς ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ἐνταυτῷ καὶ βελτίωσίς τις οἰκονομικὴ αὐτῶν.

§323Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Χρειάζεται ὅμως διαρκὴς ἐποπτεία, χρειάζεται ἀνώτερον προσωπικὸν καὶ δι’ αὐτὴν καὶ διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν διαχειριστικῶν σχεδίων.

§324ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Οὐδ’ ἐγὼ ἀρνοῦμαι τοῦτο, διὸ θὰ εἴπω τώρα ὀλίγα τινὰ καὶ ὡς πρὸς τὴν μόρφωσιν τοῦ ἀνωτέρου προσωπικοῦ τῆς δασικῆς μας ὑπηρεσίας, ἀφοῦ ὁπωσδήποτε προεκλήθην καὶ εἰς τοῦτο παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἡμεῖς, Κύριοι, ἐλαμβάνομεν πρόνοιαν διὰ τοῦ ἡμετέρου νομοσχεδίου καὶ περὶ ἱδρύσεως ἀνωτέρας δασολογικῆς σχολῆς ἐν Ἑλλάδι ἀντὶ δαπάνης οὐχὶ ὑπέρογκου, ἀφοῦ τότε ὠφείλομεν νὰ ἤμεθα φειδωλοὶ ἐν πᾶσιν. Τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος δασολογικὴν σχολὴν ἱδρύομεν ἐν τῷ Πολυτεχνείῳ ἐν ᾧ οἱ σπουδασταὶ αὐτῆς θὰ ἐδιδάσκοντο πάντα μὲν τὰ γενικὰ μαθήματα παρὰ τῶν καθηγητῶν αὐτοῦ, τὰ δὲ εἰδικὰ παρὰ τῶν ἀνωτέρων ὑπαλλήλων τῆς δασικῆς ὑπηρεσίας. Εἴχομεν δέ, Κύριοι, ἱκανοὺς τοιούτους ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, μεταξὺ δὲ αὐτῶν δύο οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο νὰ διαπρέψωσιν ὡς καθηγηταὶ ἀνωτέρας Δασολογικῆς Σχολῆς καὶ ἐν αὐτῇ τῇ Γερμανίᾳ. Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον ἡμῶν ἐψηφίζετο καὶ ἐφηρμόζετο ἐγκαίρως, ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος Σχολὴ θὰ ἤρχιζε λειτουργοῦσα ἀπὸ τοῦ 1910, θὰ εἴχομεν δὲ ἤδη τοὺς πρώτους καρπούς της. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον ἡμῶν δὲν ἐψηφίσθη, μετ’ ὀλίγον δὲ διεδέχθησαν ἡμᾶς εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι προέβησαν εἰς τὴν περίφημον ἐκείνην ἐκκαθάρισιν καθ’ ἣν ἀπεμάκρυναν ἀσυνειδήτως ἐκ τῆς δασικῆς ὑπηρεσίας μεταξὺ ἄλλων καὶ τοὺς κρατίστους τῶν δασολόγων μας. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω πρὸς τιμὴν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ὅτι ὁ εἷς ἐξ αὐτῶν ἀνεκλήθη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν της, ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ ἐξεμέτρησαν τὸ ζῇν καὶ ἄλλοι ἀνώτεροι δασολόγοι μας, ὁ Διαμαντόπουλος ...

§325Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὁ Σπηλιόπουλος.

§326Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα. Εἶναι λυπηρόν, Κύριοι, ὅτι οὕτω πως ἐματαιώθη ἡ σύστασις τῆς ἀνωτέρας Δασολογικῆς σχολῆς παρ’ ἡμῖν, ἧς ἀνέκαθεν εἴχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην.

§327Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τί νὰ κάμωμεν; Βλέπετε ὅτι πάντες ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους ἀνεφέρατε ἐξέλιπον, ὁ εἷς ἀπελύθη τῆς ὑπηρεσίας καὶ δὲν ἐπανῆλθε πλέον εἰς αὐτήν, οἱ λοιποὶ ἀπεβίωσαν.

§328Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁπωσδήποτε ὅμως, κ. Ὑπουργέ, θὰ συνομολογήσητε τώρα καὶ ὑμεῖς ὅτι οὕτω πως ἐπῆλθεν ἀπώλεια πολυτίμου χρόνου. Ἐν τέλει εὔχομαι ἐγὼ νὰ εὐτυχήσητε ὑμεῖς ἵνα μετὰ τὴν ἐπάνοδον ἐκ τῆς Ἑσπερίας τῶν νέων ὑποτρόφων σας συστήσητε τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος Σχολήν. Ἐγὼ καὶ οὕτω θ’ ἀναφωνοῦν «κάλλιον ἀργὰ παρὰ ποτέ». (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 1, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3, ὡς ἐτροπολογήθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ).

§329ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 15 Ὀκτωβρίου 1913 Νομοθετικοῦ Βασιλικοῦ Διατάγματος, περὶ προσθήκης καὶ ἀντικαταστάσεως ἄρθρων Νομοθετικοῦ Διατάγματος 10 Ἰουλίου 1913 περὶ αὐξήσεως τῆς δυνάμεως τῆς Χωροφυλακῆς κλπ.».

§330ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 22 τοῦ ΒΣΙΓʹ τοῦ 1894 νόμου περὶ τιμαρίων ἐν Κερκύρᾳ, ὡς καὶ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ ͵ΓΣΠʹ τοῦ 1908 νόμου κατηρτίσθη ἐκ τῶν κ. κ. Π. Ἀραβαντινοῦ, Γ. Τσακανίκα, Ν. Βελέντζα, Ν. Χαριτάτου καὶ Θ. Κουτούπη. Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως.

§331ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὔριον τὴν 4 μ. μ. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9. 20′ μ. μ.).