1913.12.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 28

τῆς 19 Δεκεμβρίου 1913

(Πέμπτη, ὥρᾳ 4,50 μ.μ.)

Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτσιάνου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ Θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλήν· Ὁ Πρόδρομος Προξενίδης, πάρεδρος τοῦ Πρωτοδικείου Μυτιλήνης, παρακαλεῖ, ὅπως ληφθῇ μέριμνα δι’ αὐτόν· Οἱ χωρικοὶ Μυλογούσης ὑποβάλλουσιν ἀναφοράν· Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Τζενεράδων τοῦ δήμου Μαλακασίων παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀπαλλαγῶσι τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν διὰ τὸ ἔτος 1913· Οἱ ἐν ταῖς στρατιωτικαῖς φυλακαῖς 6 ὑπόδικοι τοῦ ἀνεξαρτήτου τάγματος τῶν Κρητῶν παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ πρόνοια διὰ τὴν τύχην των· Οἱ δημοδιδάσκαλοι Ἰθάκης ἐπικροτοῦσι τὰ ὑποβληθέντα ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια καὶ παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ προταχθῇ τὸ περὶ διοικήσεως, μέχρις ὅτου ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ Ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως τῶν δημοδιδασκάλων· Ἡ Σοφία, χήρα Α. Νούση ἢ Ρώτσικα, παρακαλεῖ, ὅπως τῇ χορηγηθῇ τὸ καθυστερούμενον μηνιαῖον βοήθημα ἐκ δραχ. 22 ἀπὸ τοῦ 8)βρίου 1912 καὶ ἐντεῦθεν καὶ αὐξηθῇ τοῦτο κατά τι· Ἡ Μουσουλμανικὴ Κοινότης Τζουρχτίου τῶν Γρεβενῶν παρακαλεῖ, ὅπως κατόπιν τῆς καταστροφῆς τοῦ χωρίου των κατὰ τὸν πόλεμον ληφθῇ πρόνοια δι’ αὐτό. Ὁ ἐκ Κουκουβαούνων τῶν Ἀχαρνῶν Δ. Τζίτζιφος παρακαλεῖ, ὅπως τιμωρηθῶσιν οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Αʹ Ταμείου Ἀττικῆς διὰ τὴν βαναυσότητά των. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Πόρτας–Παζὰρ τοῦ δήμου Αἰθίων παρακαλοῦσιν, ὅπως κατασκευασθῶσιν ἀντιπλημμυρικὰ ἔργα ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Πορτιάτι. Ὁ ἐκ Τυρνάβου Ζ. Κυριάκου παρακαλεῖ, ὅπως πληρωθῇ 1,000 ὀκάδας κριθῆς, ἣν παρέδωκεν εἰς τὸν ὑπολοχαγὸν Ν. Πάγκαλον διὰ τὰ κτήνη τοῦ Δημοσίου. Ὁ Α. Μπάρδας ὑποβάλλει ὑπόμνημα μὲ τὰς ὑπ’ ἀριθ. 35 καὶ 330 ἀποφάσεις τοῦ Πρωτοδικείου Τρικκάλων. Ὁ Α. Κοτρωνάρος παρακαλεῖ, ὅπως ἀπολυθῇ ὁ δημοδιδάσκαλος Κάμπου Ἀβίας ὡς πάσχων ἀπὸ μολυσματικὴν νόσον. Ὁ Σύλλογος συνοικίας Ἀκαδημίας Πλάτωνος παρακαλεῖ, ὅπως ἀνεγερθῇ τὸ κλεισθὲν Βʹ Νεκροταφεῖον. Οἱ κηδεμόνες τῶν τριτοετῶν φοιτητῶν παρακαλοῦσιν, ὅπως ὑπαχθῶσιν αὐτοὶ εἰς τὸν παλαιὸν Κανονισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου. Ὁ ἐκ Καλαμῶν Γ. Μαραγκόπουλος, ἐνοικιαστὴς τῶν Λουτρῶν, παρακαλεῖ, ὅπως τῷ χαρισθῇ τὸ ὑπόλοιπον τοῦ ἐνοικίου ἐκ δραχ. 1410. Ἐπιτροπὴ κατοίκων Λαγκαδίων παραπονεῖται ἐναντίον τοῦ ἐργολάβου τῆς μεταφορᾶς τοῦ ταχυδρομείου, διότι διέκοψε τὴν μεταφορὰν τῶν σάκκων. Ὁ κ. Π. Λιβέριος ἐκ Κερκύρας πρώην ὑπενωματάρχης, παρακαλεῖ τὴν Βουλήν, ὅπως ἐνεργήσῃ καὶ ἐπανέλθῃ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Ὁ ἐκ Πατρῶν Κ. Πρεβεδοῦρος παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιτραπῇ εἰς τὸν ἀνεψιόν του Γ. Παπαδόπουλον, ἀνθυπασπιστήν, νὰ δώσῃ ἐξετάσεις εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Ὑπαξιωματικῶν. Ὁ ἐν ταῖς φυλακαῖς Λαμίας κατάδικος Κ. Λύρας παρακαλεῖ, ὅπως ἐπανορθωθῇ προσγινόμενον εἰς αὐτὸν ἀδίκημα. Ὁ Μητροπολίτης καὶ οἱ κάτοικοι Δράμας παρακαλοῦσιν, ὅπως μεταφερθῇ ἐν Δράμᾳ τὸ ἑδρεῦον ἐν Καβάλλᾳ Πρωτοδικεῖον. Οἱ κατάδικοι τῶν πολιτικῶν φυλακῶν Ἰωαννίνων παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ μέριμνα δι’ αὐτούς. Ὁ λαὸς τῆς ἐπαρχίας Γρεβενῶν ἀπευθύνει παράκλησιν ὑπὲρ προστασίας τῶν δικαίων τῆς Ἠπείρου. Ὁ ἐκ Ζακύνθου Μ. Κούτσης, ἀγροτικὸς διανομεύς, παρακαλεῖ, ὅπως μετατεθῇ εἰς πεδινόν τινα δῆμον. Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Παπαϊωάννου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μονιμοποιήσεως ἐγγεγραμμένων εἰς τὸ στέλεχος τῆς ἐφεδρείας τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς ἀνθυπασπιστῶν». Ἡ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως ἐμπορικῶν καὶ βιομηχανικῶν ἐπιμελητηρίων Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς. (Ὅρα Ἀρχεῖον Βουλῆς). Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ τῶν ἐρωτήσεων. Οἱ κ. κ. Κουτσοπέταλος, Μποϊτσιμιτζάκης καὶ Νάκος καλοῦνται νὰ ἀναπτύξωσιν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῶν χωρίων τοῦ δήμου Λεβαδέων, παρακαλούντων, ὅπως ἀπαλλαγῶσι φόρου ἀροτριώντων καὶ ὅπως διὰ δαπάνης αὐτῶν τῶν ἰδίων, δεχομένων στρεμματικὴν φορολογίαν, διευθετηθῇ ἡ κοίτη τῶν ποταμῶν Κηφισοῦ καὶ «Ἕσκυνα».

§2Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Τὰ αἰτήματα τῶν ἀναφερομένων κατοίκων τῶν χωρίων τοῦ δήμου Λεβαδέων εἶναι δύο, ἀμφότερα μεγάλης σημασίας. Τὸ πρῶτον εἶναι τὸ μᾶλλον σοβαρόν, τὸ μᾶλλον πρακτικόν, τὸ ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ διὰ τὴν ἐπαρχίαν Λεβαδείας, τοῦτο δὲ εἶναι τὸ ἀφορῶν τὴν διευθέτησιν τῆς κοίτης τοῦ ποταμοῦ Κηφισοῦ. Οἱ Λεβαδεῖς παρακαλοῦσι τὸ ἐπίσημον Κράτος νὰ ἐπεμβῇ, ὅπως ἐκτελέσῃ ἔργα ἀντιπλημμυρικὰ πρὸς πρόληψιν ζημιῶν καὶ καταστροφῶν ἐν τῷ μέλλοντι ἐκ τῆς ὑπερεκχειλίσεως. Ἡ ἐπέμβασις τοῦ Κράτους δὲν ζητοῦσιν οἱ Λεβαδεῖς νὰ γίνῃ δαπάναις τοῦ Κράτους. Γνωρίζουσι καλῶς ὅτι τὸ Κράτος, προκειμένου νὰ σώσῃ παραγωγὴν ἐτησίαν ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὰς δαπάνας αὐτάς, ἀλλὰ γνωρίζουσιν ἀφ’ ἑτέρου ὅτι τὸ Κράτος διέρχεται καὶ διῆλθε περιστάσεις λίαν κρισίμους, ἕνεκα τῶν ὁποίων πρέπει ὁ δημόσιος πλοῦτος νὰ διατεθῇ εἰς ἄλλας ἀνάγκας. Γνωρίζοντες τοῦτο προσφέρονται νὰ ὑποβληθῶσιν αὐτοὶ εἰς τὴν δαπάνην δεχόμενοι εἰδικὴν φορολογίαν τῶν ἀγρῶν τῶν κατακλυζομένων ὑπὸ τῶν ὑδάτων. Εἶναι μακρὰ σειρὰ ἐτῶν, κατὰ τὰ ὁποῖα διαμαρτύρεται εἰς μάτην δυστυχῶς ἡ Λεβάδεια, καίτοι ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν ἀπέβλεψεν εἰς τὸ ἔργον μετ’ ἀδιαφορίας, διότι ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους ἀπέστειλε μηχανικόν, ἵνα μελετήσῃ αὐτό. Ἀλλὰ διεκόπη τὸ ἔργον τοῦ μηχανικοῦ ἕνεκα τῆς ἐπελθούσης ἐπιστρατεύσεως. Νῦν ὅμως, δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι τὰ πράγματα ἀποκατεστάθησαν καὶ πρέπει, ὑποθέτω, τάχιστα νὰ διαταχθῇ ἡ ἐπανάληψις τῆς ἐργασίας αὐτῆς οὐχὶ πλέον ὑφ’ ἑνὸς μηχανικοῦ, διότι τοῦτο θὰ εἶναι ματαιοπονία, καθόσον τὸ ἔργον εἶναι τεράστιον καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ μελέτη ὑφ’ ἑνὸς καὶ μόνου μηχανικοῦ, ἀλλὰ πρέπει νὰ συστηθῇ συνεργεῖον ὁλόκληρον, τὸ ὁποῖον νὰ ἀρχίσῃ τὴν μελέτην ἀπὸ διάφορα σημεῖα, καθότι οὕτω μόνον ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ καταλήξωμεν εἰς αἴσιον ὁπωσδήποτε ἀποτέλεσμα. Τὸ δεύτερον αἴτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι συνέπεια τοῦ πρώτου, εἶναι τὸ ἑξῆς: Αἰτοῦσιν οὗτοι, ὅπως ἀπαλλαγῶσι τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου ἀροτριώντων κτηνῶν ἕνεκα τῆς ἐπελθούσης πλήρους καταστροφῆς τῆς βαμβακοσπορᾶς, ἡ ὁποία εἶναι καὶ τὸ μόνον εἰσόδημα τῆς ἐπαρχίας. Σπανίως καταφεύγουσιν εἰς τοιαύτας αἰτήσεις οἱ συμπολῖταί μου, κύριε Πρόεδρε, ἀλλ’ ἐφέτος ἡ γενικὴ δυσπραγία, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν εἰς τὸν τόπον λόγῳ τῶν πολεμικῶν γεγονότων, ἔφερεν αὐτοὺς εἰς θέσιν ὥστε νὰ μὴ εἶναι ἱκανοὶ νὰ ἀντιμετωπίσωσι τὴν καταστροφήν, ἡ ὁποία ἐπῆλθε κατὰ τὸν παρελθόντα Ὀκτώβριον, καὶ εἶναι ἀπολύτως ἀνίκανοι νὰ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς ὑποχρεώσεις των ὡς πολῖται τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Διὰ τοῦτο παρακαλοῦσι τὸν κύριον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργόν, ὅπως, ἀφοῦ ἐξετάσῃ εἰς τίνα ὡρισμένα τμήματα τῆς ἐπαρχίας ἐπῆλθε καταστροφὴ πλήρης, ἀπαλλάξῃ τοὺς χωρικοὺς τοῦ φόρου τούτου, διότι αὐτοὶ δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ πληρώσωσιν οὐ μόνον φόρον, ἀλλ’ οὐδὲ τὸν ἄρτον νὰ προμηθεύσωσιν εἰς ἑαυτοὺς καὶ τὰς οἰκογενείας των. Παρακαλῶ λοιπόν, ὅπως ἡ Βουλὴ συναινέσῃ καὶ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰς τὸν κύριον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργόν, παρακαλῶ δὲ καὶ τοῦτον ὅπως τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του, διότι εἶναι δικαία, δικαιοτάτη.

§3Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς αἰτήσεως τῶν κατοίκων τῶν χωρίων τοῦ δήμου Λεβαδέων, διότι ἡ αἴτησις αὐτῶν εἶναι δικαιοτάτη. Χιλιάδες στρεμμάτων βάμβακος κατεστράφησαν καὶ ἑπομένως ἀδυνατοῦσιν ὡς ἐκ τῆς καταστροφῆς, ἣν ὑπέστησαν, νὰ πληρώσωσι τοὺς φόρους αὐτῶν. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον καὶ ἐγὼ παρακαλῶ, ὅπως τὸ μὲν ἀπαλλαγῶσι τῆς φορολογίας τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, τὸ δὲ ἀποσταλῶσι μηχανικοί, οἵτινες νὰ ἐπισπεύσωσι τὴν διαρρύθμισιν καὶ διευθέτησιν τῶν ποταμῶν, οἱ ὁποῖοι κατακλύζουσι τὰς γαίας, τὰς ὁποίας σπείρουσι διὰ βάμβακος, ὅστις σχεδὸν εἶναι ἡ μόνη παραγωγὴ αὐτῶν.

§4Λ. ΝΑΚΟΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν, ὅπως ζητήσῃ τὸν φάκελον τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Ἡ ἱστορία αὕτη, κ. Βουλευταί, εἶναι μία ἀληθῶς τραγῳδία παιζομένη εἰς βάρος τῶν χωρικῶν αὐτῶν. Τὴν κατάστασιν αὐτὴν ἔκαμα γνωστὴν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ πέρυσι. Διετάχθη νὰ μεταβῇ εἰς Λεβάδειαν μηχανικός, ὅπως ἐξετάσῃ, ἂν τὰ ἔργα τοῦ σιδηροδρόμου Λαρίσης συντρέχωσι καὶ αὐτὰ εἰς τὸ νὰ ἐπέρχηται ἡ πλήμμυρα ἡ καταστρέφουσα τὰς σπορὰς τῶν χωρικῶν. Ὁ μηχανικὸς οὗτος ὑπέβαλεν ἔκθεσιν, διὰ τῆς ὁποίας διαβεβαιοῖ ὅτι ἐκτὸς τῆς καταστάσεως τῆς κοίτης τοῦ Κηφισοῦ καὶ τὰ ἔργα τοῦ σιδηροδρόμου Λαρίσης συντρέχουσι λόγῳ κακῆς κατασκευῆς εἰς τὰς πλημμύρας. Τότε διεβιβάσθη ἡ ἔκθεσις αὕτη εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῶν Σιδηροδρόμων καὶ ἐζητήθη, ὅπως διὰ νέων ἔργων διορθωθῶσι τὰ σφάλματα τῆς γραμμῆς. Ἡ Ἑταιρεία δὲν γνωρίζω τί ἀπήντησεν εἰς τοῦτο. Ὁ μηχανικὸς τῆς Κυβερνήσεως ὁ ἀποσταλεὶς ἐκεῖ, ὅπως ἐξετάσῃ τὴν κατάστασιν, ἐπίσης ἀνέφερεν ὅτι καὶ τὰ ἄλλα ἔργα τῆς Κωπαΐδος συντρέχουσιν εἰς τὴν καταστροφὴν τῶν χωρικῶν, διεβιβάσθη δὲ καὶ ἡ ἔκθεσις αὕτη εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῆς Κωπαΐδος. Δὲν γνωρίζω καὶ αὕτη τί ἀπήντησεν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει παρακαλῶ νὰ ζητηθῇ ὁ φάκελος, διότι εἶναι μία τρομερὰ τραγῳδία, ὡς εἶπον, ἡ ὁποία ἐκτυλίσσεται κατ’ ἔτος εἰς βάρος τῶν χωρικῶν. Ἤδη δι’ ἀναφορᾶς των οἱ χωρικοὶ ζητοῦσιν, ἵνα δι’ ἰδίων των δαπανῶν γίνῃ τὸ ἀντιπλημμυρικὸν ἔργον, καὶ δηλοῦσιν ὅτι εἶναι πρόθυμοι εἰς πᾶσαν θυσίαν. Πρὸ τούτου ὅμως ἀπαιτεῖται ἡ μελέτη τοῦ ἔργου. Εἴχετε ἀποστείλει πέρυσιν ἕνα μηχανικόν, ὅπως κάμῃ τὴν μελέτην ταύτην καὶ ἤρξατο τοῦ ἔργου του. Ὁ μηχανικὸς ὅμως διέκοψε τὴν μελέτην καὶ εἶναι νῦν ἔφεδρος εἰς τὸν στρατόν. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν τὸν ἐζήτησεν, ὅπως ἐξακολουθήσῃ τὴν μελέτην τοῦ ἔργου. Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ τὸν ἀποσπάσῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα ἐξακολουθήσῃ τὴν ἐργασίαν του καὶ τὴν φέρῃ εἰς πέρας καὶ ἐν ἀνάγκῃ νὰ ἐνισχυθῇ καὶ δι’ ἄλλου μηχανικοῦ, ἵνα ἴδωμεν μέχρι τίνος ποσοῦ θὰ ἀνέλθῃ ἡ δαπάνη, ἡ ἀπαιτηθησομένη διὰ τὸ ἐν λόγῳ ἔργον. Πρόκειται, κ. Πρωθυπουργέ, αὐτόχρημα περὶ μιᾶς τραγῳδίας. Καταστρέφονται κάθε χρόνον οἱ ἄνθρωποι αὐτοί. Εἶναι ἀπελπισία! Πρέπει νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον ἐπὶ τέλους.

§5ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ δώσω σχετικὰς πληροφορίας ταύτην τὴν στιγμήν, ἀλλὰ δὲν θέλω λείψει νὰ ἐξετάσω καὶ πάλιν τὴν ὑπόθεσιν καὶ νὰ πράξω ὅ,τι ἀπ’ ἐμοῦ ἐξαρτᾶται καὶ ὅ,τι εἶναι δυνατόν.

§6Λ. ΝΑΚΟΣ. Παραδίδω εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν σημείωσιν, ἐξ ἧς ἐμφαίνεται ὅτι ὑπηρετεῖ ὁ μηχανικός, ὁ ὁποῖος ἔχει ἐπιφορτισθῆ τὴν μελέτην τοῦ ἔργου καὶ παρακαλῶ, ὅπως ἀποσπασθῇ τάχιστα.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βελλιανίτης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῆς Ἀδαμαντίας χήρας Ἰ. Κογεώργου.

§8ΕΥΘ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του ἐπὶ τῆς αἰτήσεως τῆς χήρας ταύτης, διότι εἶναι αἴτησις δικαιοτάτη. Ὁ Κογεῶργος αὐτὸς ἦτο ἀνθυπολοχαγός. Πληγωθεὶς εἰς τὴν μάχην τοῦ Ἀλμπάνκιοϊ, εἰσαχθεὶς δὲ εἰς τὸ πλησιέστερον νοσοκομεῖον παρέδωκε τόν τε ἱματισμόν του καὶ τὰ ὅπλα του, ὡς καὶ τὰς ἀποσκευάς του καὶ τὰ χρήματά του, διὰ πρωτοκόλλου εἰς τὸν διευθυντὴν τοῦ νοσοκομείου. Ὁ ἀνθυπολοχαγὸς οὗτος ἀπεβίωσεν ἐκ τοῦ τραύματος, ἡ δὲ χήρα μήτηρ αὐτοῦ, ἥτις εἶχεν αὐτὸν καὶ τὸν μόνον υἱόν, δι’ αἰτήσεώς της πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐζήτησεν, ὅπως τῇ παραδοθῶσι τὰ εἴδη ταῦτα, τὰ ὁποῖα, ὡς εἶπον, διὰ πρωτοκόλλου εἶχε παραλάβει ὁ διευθυντὴς ἐκεῖνος. Μετὰ πάροδον ἑνὸς ὁλοκλήρου ἔτους τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν τῆς ἀπήντησε ξηρότατα ὅτι τὰ πράγματα ταῦτα ἀπωλέσθησαν. Νομίζω, καὶ εἰς αὐτὸ σᾶς παρακαλῶ, κύριε Ὑπουργέ, νὰ δοθῇ κἄποια προσοχή, προκειμένου περὶ τοιούτων αἰτήσεων δικαιοτάτων, διότι δὲν εἶναι πρέπον νὰ ἀπαντῶσιν οἱ ἁρμόδιοι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου εἰς μητέρας, τῶν ὁποίων οἱ υἱοὶ ἐφονεύθησαν εἰς τὸν βωμὸν τῆς Πατρίδος.

§9ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινέσει τῆς Βουλῆς διαβιβάζεται ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Ὁ κ. Ν. Γαρδικιώτης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν φαρμακοποιῶν Θεσσαλονίκης.

§11Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τέσσαρες πρακτικοὶ φαρμακοποιοὶ ἐν Θεσσαλονίκῃ, οἱ ὁποῖοι ἔτυχε νὰ μὴ ἔχωσι πτυχίον φαρμακοποιοῦ καὶ οἱ ὁποῖοι διετήρουν ἀπὸ ἐτῶν πολλῶν ἐκεῖ φαρμακεῖα, σήμερον προκειμένου νὰ τοῖς ἀφαιρεθῇ ἡ ἄδεια τῆς διατηρήσεως φαρμακείων παραπονοῦνται κατὰ τοῦ μέτρου τούτου. Θὰ παρεκάλουν τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν αἴτησιν ταύτην τῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ τεσσάρων τούτων φαρμακοποιῶν καὶ λάβῃ καὶ δι’ αὐτοὺς εὐεργετικόν τι μέτρον, ὅπως ἐλήφθη ἄλλοτε καὶ διὰ τοὺς ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ Κρήτῃ τοιούτους φαρμακοποιούς, διότι εἶναι πολὺ σκληρὸν τοὺς τέσσαρας αὐτοὺς πρακτικοὺς φαρμακοποιούς, οἱ ὁποῖοι διατηροῦσιν ἐπὶ ὁλόκληρα ἔτη φαρμακεῖα νὰ ἔλθῃ ἤδη ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία καὶ τοὺς ρίψῃ εἰς τοὺς δρόμους.

§12ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εὑρίσκω δικαίαν τὴν αἴτησιν καὶ θὰ λάβω αὐτὴν ὑπ’ ὄψιν μου.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουρλούμης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ δημοτικοῦ Συμβουλίου Πατρέων.

§14Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν, κύριοι Βουλευταί, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κύριος Γκλαβᾶς ἀπηυθύνων ἐρωτήματά τινα πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν ἐπετέθη κατὰ τοῦ δημάρχου Πατρέων. Ἡ ἀκαμψία τοῦ Κανονισμοῦ ἡμῶν δὲν μοὶ ἐπέτρεπε νὰ μετάσχω τῆς συζητήσεως καὶ ὡς δημοτικὸς Σύμβουλος Πατρέων νὰ θέσω τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των. Ἐπειδὴ πρέπει, Κύριοι, ν’ ἀποδώσωμεν τὰ τοῦ Καίσαρος τῷ Καίσαρι, ὀφείλω νὰ σᾶς ἐξηγήσω ἐν ὀλίγοις περὶ τίνος πρόκειται, διότι λίαν εὐλόγως τὸ δημοτικὸν Συμβούλιον παραπονεῖται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι ὁ κ. Δήμαρχος ἐκρίθη μετὰ τινος ὑπερβολῆς. Ὁ κ. Δήμαρχος Πατρέων ἔχει πολλὰς ἀρετάς, ἀλλ’ ἔχει καὶ κεφαλαιώδη τινὰ ἐλαττώματα. Δὲν ἔχει τὴν σύγχρονον ἀντίληψιν τῶν ἀνθρωπιστικῶν καὶ κοινωνικῶν καθηκόντων, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλονται εἰς δήμαρχον μεγαλουπόλεως, οἵα ἡ πόλις τῶν Πατρῶν, διαθέτουσα προϋπολογισμὸν ἑνὸς περίπου ἑκατομμυρίου δραχμῶν. Κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1913 ὁ κ. Δήμαρχος εἶχε τροποποιήσει ὅλα σχεδὸν τὰ ἐπιδόματα, τὰ ὁποῖα ὁ Δῆμος χορηγεῖ εἰς διάφορα σωματεῖα καὶ εὐεργετικὰ καταστήματα τῆς πόλεως· ἄλλα μὲν εἶχεν ἀπαλείψει τελείως, ἄλλα δὲ εἶχε περικόψει. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον παμψηφεὶ σχεδὸν ἐδέχθη τὰς πιστώσεις τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ ἐκεῖνα μὲν τὰ ὁποῖα εἶχον ἀποκοπῆ προσέθηκεν, ἐκεῖνα δὲ τὰ ὁποῖα εἶχον ἐλαττωθῆ ηὔξησεν. Ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ ἀκολουθοῦσα τὰς ἰδέας τοῦ κ. Δημάρχου ἠκολούθησε καὶ τὴν γραμμήν, τὴν ὁποίαν οὗτος εἶχε διαγράψει ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ὅμως ἐξεκάλεσε τὴν ἀπόφασιν τοῦ κ. Νομάρχου ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἐπεκύρωσε τὰς ἀποφάσεις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ἀποδεχθεὶς τὰς γνώμας τοῦ Συμβουλίου. Ὁ κ. Δήμαρχος ἐν τούτοις, καθ’ ὅλον τὸ ἔτος ἐκτελῶν τὸν Προϋπολογισμόν, δὲν ἐπλήρωνεν ὄχι μόνον ἐκεῖνα τὰ ἐπιδόματα, ἅτινα διὰ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπεδίκασεν εἰς τὰ διάφορα σωματεῖα, ἀλλ’ οὔτε ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα αὐτὸς οὗτος εἶχεν ἀναγνωρίσει, ἦσαν δὲ ποσότητες ἐλάχισται, ὡς 300 δρχ. εἰς τὸ Ἐργατικὸν κέντρον, 300 ἢ 400 δραχμαὶ εἰς τὴν Ἐμπορικὴν σχολὴν καὶ ἄλλα τινὰ ἐλάχιστα ποσὰ εἰς ἄλλα εὐεργετικὰ ἱδρύματα. Τὰ σωματεῖα ταῦτα ἀνηνέχθησαν εἰς τὴν Βουλὴν διά τινων ἐκ τῶν κ. Βουλευτῶν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπηύθυνεν ἔγγραφον πρὸς τὸν κ. Δήμαρχον Πατρῶν ὑπομιμνῆσκον αὐτῷ τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Δήμου. Ἅμα ὁ κ. Δήμαρχος ἔλαβε τὸ ἔγγραφον, ἤρξατο πληρώνων καὶ ἤδη ἔχει πληρώσει τὸ μεῖζον μέρος τῶν ἐπιδομάτων τούτων, ὡς ἐβεβαίωσε τελευταίως τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον. Αὕτη εἶναι ἡ πραγματικὴ ἀλήθεια, τὴν ὁποίαν εἶχον ὑποχρέωσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νὰ ἀποκαταστήσω. Οὐδὲν πλέον τούτου καὶ οὐδὲν ἔλαττον.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Βέρροιος. Ἀπουσιάζει. Ὁ κ. Π. Μερλόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς χήρας Α. Ριτσοῦ.

§16Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄς προηγηθῇ, κ. Πρόεδρε, ἕτερος τῶν κ. Βουλευτῶν.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Ἀλεξάκης.

§18Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Τίς ἦτο ὁ σύζυγος, κ. Πρόεδρε, τῆς ἀναφερομένης, νομίζω ὅτι εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλην τὴν Βουλήν· εἶναι ὁ μόνος ἀξιωματικὸς τοῦ Ναυτικοῦ, ὁ ὁποῖος ἔπεσε μαχόμενος ἐν Χίῳ, ἔνθα καὶ ἕτερος ἐτραυματίσθη ἀποθανὼν κατόπιν, ὡς εἶπον, ἐκ τῆς ἀβλεψίας τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας. Εἶναι ὁ μόνος λοιπὸν ἀξιωματικὸς τοῦ Ναυτικοῦ, ὁ ὁποῖος πολεμῶν μὲ ἄγημα ἔπεσε μαχόμενος. Δύο ἀξιωματικοὶ διηύθυνον τὸ ἄγημα τὸ ἀποβιβασθὲν ἐν Χίῳ, ὁ ἕτερος τούτων ἐτραυματίσθη σοβαρῶς, ὁ δὲ Ριτσὸς ἔπεσε φέρων τὸν βαθμὸν τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔπιπτε τοῦ ἀνθυποπλοιάρχου. Ἡ χήρα διὰ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς ζητεῖ νὰ χορηγηθῇ εἰς αὐτὴν σύνταξις ἑνὸς ἐπὶ πλέον βαθμοῦ ἢ ὑποπλοιάρχου, ὅταν δὲ ἐπληροφορήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι 27 τὸν ἀριθμὸν κατώτεροι αὐτοῦ προήχθησαν ἄχρι τοῦδε, ἔπρεπε νὰ εὕρῃ δικαίαν τὴν αἴτησιν τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον ἐγκατέλιπεν οὐ μόνον σύζυγον καὶ υἱόν, ἀλλ’ ἐγκαταλείπει καὶ πατέρα καὶ δύο ἀδελφάς. Θεωρῶ περιττὸν νὰ προσθέσω ἄλλο τι. Συνιστῶ θερμῶς τὴν ἀναφοράν, διότι ὁ Ῥίτσος δὲν ἐσυλλογίσθη τὴν οἰκογένειαν αὑτοῦ, ἀλλ’ ἔπεσεν ἀναφωνῶν· ζήτω ἡ Πατρίς! ζήτω τὸ Ναυτικόν! Εἶναι ἀξία ἡ χήρα αὐτὴ τῆς παροχῆς τῆς συντάξεως ἑνὸς ἀνωτέρου βαθμοῦ τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον, ὡς εἶπον πρότερον, 27 κατώτεροι αὐτοῦ εἶναι ἤδη ὑποπλοίαρχοι. Συνιστῶ θερμῶς, ἐπαναλαμβάνω, τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν αἴτησιν ταύτην.

§19ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἶναι δικαία. Θὰ λάβω δὲ τὴν τιμὴν νὰ εἰσηγηθῶ εἰς τὴν Βουλὴν τροπολογίαν εἰς τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἀπονομῆς συντάξεως», κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς τοὺς πεσόντας κατὰ τοὺς δύο πολέμους ἀξιωματικούς, ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἂν δὲν ἔπιπτον ὑπὲρ Πατρίδος θὰ προεβιβάζοντο διὰ τῶν κατόπιν γενομένων προβιβασμῶν, θὰ ἀπονεμηθῇ ἡ σύνταξις τοῦ ἀνωτέρου βαθμοῦ (χειροκροτήματα).

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Π. Μερλόπουλος, κ. Ἀραβαντινὸς καὶ Δ. Κανελλόπουλος παραιτοῦνται.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Καλομενόπουλος ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν πτυχιούχων τῆς Ἐμπορικῆς σχολῆς Σύρου.

§22Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον ἢ μᾶλλον τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν αὐτήν. Νομίζω ὅτι κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν ἐγένετο συζήτησις ἐπὶ τῆς τοιαύτης ἀναφορᾶς. Ἐλπίζω ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν αἴτησιν καὶ νὰ μεριμνήσῃ διὰ νομοθετήματος, ὅπως ἀναγνωρίσῃ ὡς προσὸν τῆς εἰσαγωγῆς εἰς τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας τὸ δίπλωμα τῶν Ἐμπορικῶν σχολῶν. Διὰ πολλὰς τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους τὸ δίπλωμα τοῦτο ἀποτελεῖ τίτλον πολὺ καλλίτερον ὡς ἀνώτερον ἀπὸ τὸ ἀπολυτήριον τοῦ Γυμνασίου.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βέρροιος. Ἀπουσιάζει. Ὁ κ. Β. Βλάχος ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Γ. Ἀραμπατζῆ. Ἀπουσιάζει. Ὁ κ. Ι. Ἀγγελίδης. Ἀπουσιάζει. Ὁ κ. Δ. Χατζηγιάννης.

§24Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐκ μέρους τῶν Συναδέλφων μου σᾶς παρακαλῶ, ὅπως ἡ ἀναφορὰ αὕτη διαβιβασθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τὰ περαιτέρω.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαβιβάζεται. Ὁ κ. Χ. Δικαῖος ἐπὶ ἀναφορᾶς Δ. Ἀλεξοπούλου.

§26Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ διὰ νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις μετὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ Σταφιδικοῦ.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γρηγορίου ἐπὶ ἀναφορᾶς Λ. Χριστοπούλου.

§28Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Συνιστῶ, κ. Πρόεδρε, τὴν αἴτησιν ὡς δικαιοτάτην καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως λάβῃ γενικὰ προστατευτικὰ μέτρα ὑπὲρ τῶν ἐνοικιαστῶν τῶν διαφόρων δημοτικῶν φόρων, οἱ ὁποῖοι ἀπειλοῦνται ἐκ καταστροφῆς ἕνεκα ζημιῶν ἀπροόπτων.

§29Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ὑπέβαλον ἤδη τροπολογίαν εἰς τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Γαρδικιώτης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Τρικκάλων.

§31Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Τρικκάλων παραπονεῖται κατὰ τῆς Ἑταιρείας τοῦ Λαρισαϊκοῦ Σιδηροδρόμου δι’ ἀτοπήματα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζει εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν ἡ ἐν λόγῳ Ἑταιρεία, ἀσυγχώρητα διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ ἐμπορίου. Ἡ ἐν λόγῳ Ἑταιρεία δὲν θέλει τὸ παράπαν νὰ συντρέξῃ τὸ ἐμπόριον. Συμβαίνει, κ. Πρόεδρε, ὥστε ἐμπορεύματα ἀποστελλόμενα ἐξ Ἀθηνῶν διὰ τὰ Τρίκκαλα νὰ φθάνωσι μετὰ 20 ἡμέρας μὲ τὴν μικρὰν ταχύτητα, ἀπαιτεῖται δηλ. διὰ νὰ μετακομισθῶσι ταῦτα ἐξ Ἀθηνῶν εἰς Τρίκκαλα περισσότερος χρόνος ἢ ὅσος θ’ ἀπῃτεῖτο νὰ ἔλθωσι τὰ ἐμπορεύματα ἐξ Ἀγγλίας. Ἐπίσης ἡ ἐν λόγῳ Ἑταιρεία δὲν δέχεται διὰ τῆς μεγάλης ταχύτητος καὶ ἕνα κοιλὸν ἐμπορεύματος νὰ μεταφέρῃ, ἐνῷ πρὸ ὀλίγων μηνῶν ἐλάμβανεν ἐμπορεύματα ἐκ τῆς ἀγορᾶς Ἀθηνῶν διὰ Θεσσαλίαν διὰ τῆς μικρᾶς ταχύτητος ἄνω τῶν 500 κοιλῶν. Ἤδη δὲν γνωρίζω διὰ ποῖον λόγον ἠλάττωσε τὸ ποσὸν εἰς 200 κοιλά. Ἐρωτῶ· μὲ ὅλα αὐτὰ τὰ μέτρα εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξυπηρετηθῇ ἡ συγκοινωνία καὶ τὸ ἐμπόριον; Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως λάβῃ ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν τὴν αἴτησιν τῶν συμπολιτῶν μου καὶ συστήσῃ τὰ παράπονα ταῦτα εἰς τὴν Ἑταιρείαν ἢ νὰ λάβῃ τοιαῦτα μέτρα ὥστε νὰ ἐξυπηρετῆται, ὡς δεῖ, τὸ ἐμπόριον.

§32Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν χθές, ὅτε ὑπέβαλον πρὸς αὐτὸν τρεῖς ἐρωτήσεις, μοὶ εἶπεν ὅτι θ’ ἀπαντήσῃ ἐγγράφως ἐπὶ τῶν ἐρωτήσεων τούτων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀληθῶς μετὰ ταῦτα μοὶ ἔδωκε τὰς ἀπαντήσεις. Ἐκφράζω τὸν θαυμασμόν μου διὰ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἡ Διεύθυνσις τῶν Ταχυδρομείων ἀπήντησεν εἰς τὰς ἐρωτήσεις. Ἡ πρώτη μου ἐρώτησις ἦτο, τίνα μέτρα ἐλήφθησαν, ὅπως ἀνταποκριθῇ ἡ τηλεφωνικὴ ὑπηρεσία εἰς τὰς αἰτήσεις διαφόρων πολιτῶν ἐν Ἀθήναις πρὸς ἐγκατάστασιν τηλεφώνων, πολλαὶ τῶν ὁποίων παραμένουσιν ἐκκρεμεῖς ἀπὸ ἑνὸς καὶ πλέον ἔτους. Ἡ Διεύθυνσις ἀπαντᾶ οὕτως· «ἐπειδὴ αἱ κεντρικαὶ τηλεφωνικαὶ γραμμαὶ ὑπερεπληρώθησαν συρμάτων μὴ ἐπιτρέπουσαι τὴν προσθήκην καὶ ἄλλων ἐπ’ αὐτῶν συρμάτων ἡ ὑπηρεσία παρήγγειλεν ἐγκαίρως εἰς Εὐρώπην ἐναέρια καλώδια. Ἀφιχθέντων τῶν καλωδίων τούτων πρό τινος, ἤρξατο ἡ ἀνάρτησις». Ὥστε φαίνεται ὅτι ἡ ταχυδρομικὴ ὑπηρεσία θεωρεῖ ὅτι τὸ «ἐγκαίρως» ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν αἰτήσεων μετὰ ἓν ἔτος. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ θελήσῃ νὰ ὑποδείξῃ εἰς τὴν Διεύθυνσιν τῶν Ταχυδρομείων ὅτι τὸ ἐγκαίρως εἶναι πολὺ ταχύτερον παρὰ μετὰ ἓν ἔτος, διότι, ὡς φαίνεται, τὸ ἐγκαίρως αὐτὸ συσχετίζεται καὶ μὲ τὸν καιρὸν ὃν χρειάζονται τηλεγραφήματα, ὅπως διαβιβασθῶσιν, ἀφοῦ διὰ νὰ διαβιβασθῇ τηλεγράφημα εἰς Θεσσαλονίκην ἀπαιτεῖται χρονικὸν διάστημα ἀνώτερον τῶν 48 ὡρῶν! Εἰς τὴν δευτέραν μου ἐρώτησιν, τίνα ὑπηρεσίαν ἐκτελεῖ ὁ μετακληθεὶς Ἑλβετὸς ὀργανωτὴς τῶν τηλεφώνων, ἡ Διεύθυνσις ἀπαντᾷ· «οὗτοι ἠσχολήθησαν ἐπιμελῶς εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν ὑπηρεσιῶν τούτων, ἐπιτυχῶς δὲ κατέδυσαν διάφορα ὑποβρύχια καλώδια, οἷον μεταξὺ Χίου Μυτιλήνης κτλ. Βεβαίως ἐγὼ πρῶτος ὁμολογῶ ὅτι οἱ ξένοι ὀργανωταὶ εἰργάσθησαν μετὰ πολλοῦ ζήλου κατὰ τὸν πόλεμον. Ἀλλὰ ἡ Διεύθυνσις προσθέτει· «Ὡς πρὸς τὴν τηλεφωνικὴν ὑπηρεσίαν ὑπέβαλον πολλὰς ἐκθέσεις περὶ βελτιώσεως αὐτῆς, ἀλλὰ πᾶσα βελτίωσις ἐξαρτᾶται ἐκ τῶν δαπανῶν, ἃς δύναται νὰ διαθέτῃ τὸ Κράτος». Δὲν γνωρίζω μήπως ἡ ταχυδρομικὴ ὑπηρεσία ζητήσῃ καὶ εὐχαριστίας διὰ τὴν τελευταίαν της πληροφορίαν, ὅτι πᾶσα ὑπηρεσία ἐξαρτᾶται ἐκ τῶν δαπανῶν. Βεβαίως πᾶσα ὑπηρεσία ἐξαρτᾶται ἐκ δαπανῶν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι, ὅταν μετακαλῶμεν ξένους ὀργανωτάς, μετακαλοῦμεν αὐτοὺς ὅπως παρακολουθήσωμεν τὰς συμβουλὰς καὶ τὰς ἐκθέσεις ἃς ὑποβάλλουσιν, ἄλλως εἶναι περιττὸν νὰ προσκαλῶμεν ξένους ὀργανωτάς. Τὰς ἐκθέσεις ὅμως δὲν καταθέτει ἡ τηλεγραφικὴ ὑπηρεσία. Ἐξωδίκως πληροφοροῦμαι ὅτι οὐχὶ δαπάνας ζητοῦσιν οἱ ξένοι ὀργανωταί, ἀλλὰ πρωτίστως οἰκονομίας. Εἶναι ἀνάγκη νὰ κατατεθῶσιν αἱ ἐκθέσεις, ὅπως μελετήσωμεν κατὰ πόσον αὗται ἀληθῶς ζητοῦσι δαπάνας ἢ μᾶλλον οἰκονομίας προτείνουσιν. Ἡ τρίτη ἐρώτησις, ἣν ὑπέβαλον, ἀφορᾷ εἰς ζήτημα, ὅπερ εἶναι ἐκκρεμὲς ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν. Ἀπὸ τοῦ 1908 διὰ τοῦ νόμου ΓΞΝʹ ἐπεκυρώθη ἡ ἐν Ῥώμῃ συνομολογηθεῖσα διεθνὴς ταχυδρομικὴ σύμβασις. Τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νόμου τούτου ὁρίζει· «Κυροῦνται αἱ ὑπὸ τοῦ ἐν Ῥώμῃ ταχυδρομικοῦ συνεδρίου συνομολογηθεῖσαι τῇ 26 Μαΐου 1906 ἐ. ν. ἀναθεωρήσεις τῆς Παγκοσμίου Ταχυδρομικῆς Συμβάσεως, τῆς συμβάσεως περὶ ταχυδρομικῶν δεμάτων καὶ τῆς συμφωνίας περὶ ταχυδρομικῶν ἐπιταγῶν, μετὰ τῶν εἰς ταύτας συναφῶν τιμολογίων, τελικῶν πρωτοκόλλων καὶ κανονισμῶν ἐκτελέσεως». Ἡ σύμβασις αὕτη ἐν ἄρθρῳ 5 ὁρίζει ὅτι· «τὰ τέλη τῶν ἐπιστολῶν τῶν διεθνῶν ὁρίζονται εἰς 25 λεπτὰ ἀνὰ 20 γραμμάρια καὶ οὐχὶ ἀνὰ 15, ὡς νῦν ὁρίζεται, καὶ ἡ διπλῆ ἐπιστολὴ πληρώνει 40 λεπτὰ διὰ τεσσαράκοντα γραμμάρια καὶ οὐχὶ 50, ὡς νῦν διὰ 30 γραμμάρια. Ἀπὸ τοῦ ἔτους ὅμως ἐκείνου ὁ νόμος οὗτος δὲν ἐφηρμόσθη. Καὶ ἐρωτῶ· πῶς καὶ ποῦ στηριζομένη ἡ Διεύθυνσις τοῦ ταχυδρομείου ἀρνεῖται νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον τοῦτον καὶ παρανόμως εἰσπράττει τέλη ἐπιστολῶν; Εἰς ἀπάντησιν τὸ ταχυδρομεῖον μοὶ ἀπαντᾷ ὅτι τὸ ἄρθρον 3 ἑνὸς συνημμένου πρωτοκόλλου εἰς τὴν ἄνω ἀναφερομένην σύμβασιν λέγει ὅτι· «κατ’ ἐξαίρεσιν τῶν διατάξεων τοῦ ἐδαφίου 1 τοῦ ἄρθρου 5 συμφωνεῖται ὅτι κατὰ μέτρον μεταβατικὸν αἱ Ταχυδρομικαὶ Διευθύνσεις, αἵτινες διὰ λόγους ὀργανισμοῦ τῆς ἐσωτερικῆς αὐτῶν ὑπηρεσίας ἢ δι’ ἄλλας αἰτίας δὲν θὰ ἠδύναντο νὰ δεχθῶσι τὴν ἀρχὴν ταύτην τῆς αὐξήσεως τῆς μονάδος τοῦ βάρους ἀπὸ 15 εἰς 20 γραμμάρια καὶ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ προσθέτου τέλους πέραν τῆς πρώτης μονάδος τοῦ βάρους ἐκ 15 γραμμαρίων διὰ συμπληρωματικοῦ τέλους, ἀντὶ τοῦ τέλους τῶν 25 ἑκατοστῶν, ἐξουσιοδοτοῦνται νὰ ἀναβάλωσι τὴν ἐφαρμογὴν τῶν δύο τούτων διατάξεων ἢ τῆς μιᾶς τούτων ἐπὶ τῶν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν καταγομένων ἐπιστολῶν μέχρι τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν θὰ δυνηθῶσι νὰ ἐφαρμόσωσιν αὐτάς, νὰ συμμορφῶνται δ’ ἐν τῷ μεταξὺ τούτῳ πρὸς τὰς ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου διατάξεις τὰς ὁρισθείσας ὑπὸ τοῦ Συνεδρίου τῆς Οὐασιγκτῶνος». Ἀληθῶς ὑπάρχει τοιοῦτον πρωτόκολλον, ἀλλὰ διὰ τούτου ἐκανονίζοντο μόνον αἱ διεθνεῖς σχέσεις, ἐπετρέπετο δηλαδὴ εἰς τὰ κράτη, ἅτινα ὑπέγραψαν τὴν σύμβασιν, νὰ ἀναβάλωσι τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἐδαφίου 1 τοῦ ἄρθρου 5. Τὸ τοιοῦτον δὲ θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ καὶ παρ’ ἡμῖν, ἀλλ’ ἔπρεπε ῥητῶς νὰ ἀναφέρηται ἐν τῷ νόμῳ, διότι μόνον διὰ νόμου κανονίζονται παρ’ ἡμῖν τὰ ταχυδρομικὰ τέλη. Ἀφ’ οὗ λοιπὸν ὁ νόμος ΓΞΝʹ σαφῶς ὁρίζει ὅτι κυροῦνται τὰ συναφῆ τιμολόγια, χωρὶς νὰ διαλαμβάνῃ οὐδὲν περὶ τῆς ἀναβολῆς τῆς εἰσπράξεως συμφώνως τῷ συνημμένῳ πρωτοκόλλῳ, δὲν ἐπιτρέπεται ἀπολύτως καὶ βεβαίως εἶναι παράνομος πᾶσα εἴσπραξις κατὰ παράβασιν τῆς περὶ οὗ πρόκειται συμβάσεως. Ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τὴν διεθνῆ ἄποψιν, ἂν ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα, θὰ παρατηρήσωμεν ὅτι ἐν τῷ συνημμένῳ πρωτοκόλλῳ ὁρίζεται ὡς μέτρον μεταβατικόν, δὲν θεωρῶ δὲ ὅτι ἀναβολὴ ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον πενταετίαν δύναται νὰ θεωρηθῇ ἀνταποκρινομένη εἰς μέτρον μεταβατικόν. Ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τὴν πρακτικὴν ἔποψιν ἂν συζητηθῇ τὸ μέτρον, ἀποδεικνύεται ὅτι οὐδεὶς λόγος συντρέχει εἰς τὴν μὴ ἐφαρμογὴν τοῦ μέτρου τούτου. Πάντα σχεδὸν τὰ Κράτη ἐφήρμοσαν τὸ νέον τιμολόγιον, ἄρα οἱ γράφοντες πρὸς ἡμᾶς ἐνταῦθα ἐφαρμόζουσι τὸ ἠλαττωμένον τιμολόγιον, εἰς δὲ τὸ ταχυδρομεῖόν μας δὲν ἐπιτρέπεται νὰ εἰσπράξῃ ὑπερβάλλοντα τέλη, ἂν δέ τις ἐντεῦθεν ἀποστείλῃ ἐπιστολὴν συμφώνως τῷ νέῳ τιμολογίῳ, τί θὰ συμβῇ; Τὸ μὲν ταχυδρομεῖόν μας θὰ σημειώσῃ ἐνταῦθα ὅτι δέον νὰ εἰσπραχθῇ ὑπερβάλλον τέλος, τὸ δὲ ταχυδρομεῖον τῆς παραλαβῆς πειθόμενον εἰς τὴν σημείωσιν τοῦ ταχυδρομείου μας θὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸν παραλήπτην νὰ πληρώσῃ ὑπερβάλλον τέλος, ἀλλ’ ἂν ὁ παραλήπτης διαμαρτυρηθῇ, τὸ ἐκεῖ ταχυδρομεῖον δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν εἴσπραξιν, ἀφ’ οὗ εἰς τὸ Κράτος ἐφαρμόζεται τὸ νέον τιμολόγιον. Ἂν ἡ ἡμετέρα ταχυδρομικὴ διεύθυνσις καὶ νῦν ἀρνηθῇ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ νέον τιμολόγιον καὶ ἐξακολουθήσῃ νὰ παρανομῇ, συμβουλεύω τοὺς πολίτας νὰ ἐφαρμόσωσι μόνοι των τὸ νέον τιμολόγιον εἰδοποιοῦντες ὅμως τοὺς παραλήπτας τῶν ἐπιστολῶν νὰ διαμαρτύρωνται, ἂν ζητήσωσι παρ’ αὐτῶν νὰ πληρώσωσιν ὑπερβάλλον τέλος. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν εἴσπραξιν, εἶμαι βέβαιος ὅτι αὕτη οὐχὶ μόνον δὲν θὰ πάθῃ ἐλάττωσιν, ἀλλὰ θὰ ὑπάρξῃ καὶ αὔξησις, ὡς ἐγένετο καὶ μὲ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ τέλους τῶν ταχυδρομικῶν ἐπιστολῶν τοῦ ἐσωτερικοῦ, εἰς ἣν ἠναντιοῦτο ἄλλοτε ἡ ταχυδρομικὴ διεύθυνσις.

§33ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐὰν ἦτο σήμερον ἀναγεγραμμένη, θὰ σᾶς ἔδιδον σήμερον ἀπάντησιν. Δυστυχῶς δὲν εἶναι. Ἐπιφυλάσσομαι λοιπὸν νὰ ἀπαντήσω.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Σπυρόπουλος παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ 1) Πόσας ἀγωγὰς περὶ κυριότητος τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ δασῶν ἐκοινοποίησε τὸ Δημόσιον κατὰ τῶν τέως κατόχων δασῶν κοινοτήτων καὶ ἰδιωτῶν καὶ 2) Διατί δὲν ἐκοινοποίησε καὶ κατὰ τῶν κατεχόντων γαίας ἰδιωτῶν, ἐνδιαλαμβανομένων ἐν τῷ ἄρθρῳ τῆς συμβάσεως 1887, γαίας αἵτινες ὑπάγονται εἰς τὴν ἰδίαν κατηγορίαν, καὶ ἐφ’ αἷς τὸ αὐτὸ δικαίωμα εἶχεν, οἷον καὶ ἐπὶ τῶν δασῶν; Διότι ἀφορῶσι πλουσίους; Ἴσως.

§35ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσω εὐκόλως πληροφορίας περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐγερθεισῶν ἀγωγῶν ἐναντίον ἰδιωτῶν. Τὸ λεγόμενον ὅμως ἐν τῷ δευτέρῳ τμήματι τῆς ἐρωτήσεως, ὅτι ἐγένετο τυχὸν διάκρισις μεταξὺ διαφόρων ἰδιοκτητῶν, δὲν εἶναι διόλου ἀκριβές, διότι ἐναντίον πάντων ἠγείραμεν ἀγωγάς, ἐφ’ ὅσον ὑπῆρχον τὰ πρὸς τοῦτο στοιχεῖα.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Σπυρόπουλος παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν πόσαι ἀγωγαὶ τοῦ ἐν τῷ Ὀθωμανικῷ δικαίῳ νομικοῦ προσώπου Εὐκαφίου κοινοποιηθεῖσαι κατὰ τῶν ὀφειλετῶν αὐτοῦ ὀφειλόντων ἀπὸ τοῦ 1882 τὸ τέλεσμα Μουκατὰς καὶ Μουκατσελὲ τῶν διαφόρων χωρίων ἐν Θεσσαλίᾳ ἐνεγράφησαν εἰς τὰ πινάκια τῶν πολιτικῶν ὑποθέσεων τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ Δικαστηρίων. Ἀπών. Ὁ κ. Α. Παπαποστόλου παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν: αʹ) Δυνάμει τίνος διατάξεως τῶν περὶ Δημοτ. ἐκπαιδεύσεως νόμων, τὸ ἐν Ἀθήναις Αʹ. δημοτ. σχολεῖον τῶν ἀρρένων ἀπὸ ἑξαταξίου ὑπεβιβάσθη εἰς τετρατάξιον, καίτοι ὁ ἀριθμὸς τῶν κατὰ τὴν τελευταίαν τριετίαν ἐξετασθέντων μαθητῶν ἦτο ὁ κανονικὸς πρὸς διατήρησίν του ὡς ἑξαταξίου· βʹ) Δυνάμει τίνος διατάξεως τῶν ἰδίων νόμων διῃρέθη τὸ αὐτὸ σχολεῖον; γʹ) Ἐπιτρέπεται ἡ ἵδρυσις σχολείου παρὰ Δήμῳ φερομένῳ χρεώστῃ τῷ Δημοσίῳ καὶ πῶς ἱδρύθη τοιοῦτον ἐν Ἀθήναις τὸ 19ον παρὰ τὸν Νόμον;

§37Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως).

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι. Ὁ κ. Π. Ἀραβαντινὸς ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν: 1) Ἂν ἀληθῶς συνέβη διάρρηξις ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τοῦ Γραφείου τοῦ Ναυάρχου ἀρχηγοῦ τοῦ Στόλου, ἂν ἀφῃρέθησαν ἐξ αὐτοῦ ἔγγραφα καὶ ἂν τὰ ἀφαιρεθέντα ἔγγραφα ἦσαν ἐκθέσεις ἀφορῶσαι τὴν πολεμικὴν δρᾶσιν τοῦ στόλου καὶ ἀξιωματικῶν αὐτοῦ, ὡς καὶ τίνα μέτρα ἔλαβεν ἢ θὰ λάβῃ. 2) Ποῖοι μεταφράζουσι χάριν τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς τὰ ἐμπιστευτικοῦ περιεχομένου ἔγγραφα καὶ ἂν οἱ μεταφράζοντες παρέχωσι τὰ ἐχέγγυα τῆς ἀπαιτουμένης αὐστηροτάτης ἐχεμυθίας.»

§39Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὑπάρχουσι μεγάλα ζητήματα, κύριε Ὑπουργέ, ἀναγόμενα εἰς τὸν κύκλον τῆς ἁρμοδιότητός σας καὶ ὑπὲρ ὅλα ἓν μέγιστον, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ σήμερον τὴν κοινὴν γνώμην εἰς τρόπον, ὥστε θὰ ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ ὅτι τὸ ζήτημα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνάγονται αἱ ἐρωτήσεις μου, αἱ ὑποβληθεῖσαι πρό τινων ἡμερῶν, ἔχει χάσει τὴν ἐπικαιρότητα αὐτοῦ. Ἐν τούτοις ἐπέμεινα νὰ ὑποβάλω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰς δύο μου ἐρωτήσεις, διότι νομίζω ὅτι ἀνάγονται εἰς σπουδαιότατα θέματα τῆς ναυτικῆς ἡμῶν πολιτικῆς. Ἐγένετο γνωστὸν καὶ δὲν διεψεύσθη, ἀφ’ ἧς ὑπεβλήθη ἡ ἐρώτησίς μου, ὅτι ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν ἀπετολμήθη πρᾶξις, τὴν ὁποίαν, δὲν θὰ θεωρηθῶ ὑπερβολικός, ἐὰν χαρακτηρίσω ὡς στυγεράν. Ἐγένετο διάρρηξις τοῦ γραφείου τοῦ Ναυάρχου καὶ ἀφῃρέθη ἐξ αὐτοῦ ἔγγραφον ἢ ἔγγραφα, δὲν γνωρίζω ἀκριβῶς, τίνος περιεχομένου, καὶ ἡ ἐρώτησίς μου στρέφεται βεβαίως εἰς τοῦτο, ὅπως προκαλέσω ἐξηγήσεις ὑμῶν, τίνος εἴδους ἔγγραφα ἦσαν τὰ ὑπεξαιρεθέντα καὶ εἰς τί ἀφεώρων. Κατὰ τὰς ἐμὰς πληροφορίας ἀφεώρων ἔκθεσιν, ἡ ὁποία ὡς ἐκ τῆς φύσεως καὶ τοῦ περιεχομένου αὐτῆς ἦτο ἐμπιστευτική, δηλ. ἦτο φύσεως τοιαύτης, ὥστε μόνον οἱ ἁρμόδιοι ἠδύναντο νὰ κάμωσι χρῆσιν αὐτῆς. Ἦτο δὲ ὡς ἐκ τοῦ περιεχομένου αὐτῆς ἐμπιστευτική, διότι ἀφεώρα τὴν δρᾶσιν τμήματος τοῦ στόλου καὶ εἰδικώτατα μονάδος τοῦ στόλου, μετασχούσης τῆς ναυμαχίας τῆς Ἕλλης. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θὰ ἐλάβετε μέτρα διὰ νὰ γνωσθῶσιν οἱ ὅροι, ὑφ’ οὓς διεπράχθη ἡ στυγερὰ αὕτη πρᾶξις, καὶ οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι παρώρμησαν τὸν δράστην, διότι δὲν πρόκειται βεβαίως περὶ ἀνισορρόπου τινός, ἀλλὰ περὶ ἀνθρώπου νουνεχοῦς, ὁ ὁποῖος ἤξευρε τί ἐζήτει καὶ ὁ ὁποῖος φυσικὰ θὰ εἶχε σκοποὺς πρὸς διάπραξιν τοῦ ἀδικήματος, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ἀντικείμενον ἀναιρέσεως. Ἐν τούτοις θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργόν, ἂν ἦτο δυνατόν, νὰ φωτίσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἔλαβε πρὸς ἀνακάλυψιν τῶν ἐλατηρίων καὶ τῶν πιθανῶν σκοπῶν τοῦ διαπράξαντος τὴν διάρρηξιν. Τοῦτο εἶναι ἡ μία ἄποψις, ἡ στενή, τοῦ ζητήματος. Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἡ εὐρυτέρα ἄποψις τοῦ ζητήματος. Πῶς διεξάγεται δηλ. ἡ ὑπηρεσία τῆς ἐποπτείας ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν, ὥστε νὰ συμβαίνωσι τοιαῦτα ἐπεισόδια, καὶ τίνα μέτρα πρὸς καταστολὴν καὶ ἀποτροπὴν ἐλάβετε ὑμεῖς. Βεβαίως δὲν εἶσθε ὑπεύθυνος, ἀφοῦ πρὸ ἐλαχίστου χρόνου ἀνελάβετε τὰς ἡνίας τῆς διοικήσεως τῶν ναυτικῶν πραγμάτων, ἀλλὰ τίνα μέτρα ἔχετε λάβει; Πῶς συνέβη νὰ ἐκθρασυνθῶσιν εἰς τοιοῦτον βαθμὸν οἱ δράσται, ὥστε νὰ προσβάλωσι τὰ ἄδυτα τοῦ Ὑπουργείου, ὥστε νὰ προσβάλωσι τὸ μέρος, ὅπου φυλάττονται ἐκθέσεις ἀπόρρητοι; Ποία ἐκράτησεν ἀντίληψις μέχρι τοῦδε ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν, ὥστε νὰ μὴ ἔχῃ ἐπιστηθῆ ἐν τῷ καταλλήλῳ χρόνῳ ὅλη ἡ προσοχή, ἵνα ἡ ὑπηρεσιακὴ ἐχεμύθια, ἡ ἀναφερομένη εἰς τὸν ἕτερον κλάδον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης μένῃ ἀπαραβίαστος; Τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι μικρόν. Ἂν περὶ τόσον ὀλίγου ποιούμεθα τὴν ἐχεμύθειαν, ἡ ὁποία ὀφείλει νὰ περικαλύπτῃ τὰς ὑπηρεσίας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι τείνουσιν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἄμυναν, εἶναι λυπηρότατον τὸ γεγονός, ἔχω δὲ λόγους νὰ ὑποθέτω ὅτι δὲν ἐπεστήθη μέχρι τοῦδε ἡ δέουσα προσοχὴ εἰς τὴν ὀφειλομένην ἐχεμυθίαν. Δὲν εἶχε μάλιστα ἐπιστηθῆ καὶ ἡ προσοχὴ τῆς ναυτικῆς ὑπηρεσίας καὶ εἰς τὸ ἀντίστοιχον, εἰς τὴν παρακολούθησιν δηλ. τῶν ἐνεργειῶν τῶν ἀντιπάλων, τὰς ὁποίας οἱ ἀντίπαλοι κρατοῦσι μυστικὰς καὶ τὰς ὁποίας ἡμεῖς ἀφήσαμεν ἐντελῶς ἀπαρακολουθήτους, οὕτως ὥστε συνέβη νὰ εὑρεθῶμεν ἔκπληκτοι, ὅτε αἰφνιδίως κατὰ τὴν πρώτην ναυμαχίαν ἀντελήφθημεν τὴν μεταβολήν, ἡ ὁποία εἶχεν ἐφαρμοσθῆ εἰς τὸ πυροβολικὸν τῶν Τουρκικῶν Θωρηκτῶν καὶ ὅτι ἑπομένως εἴχομεν νὰ πολεμήσωμεν ὑπὸ ἐντελῶς διαφορετικοὺς ὅρους ἀπὸ ἐκείνους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους εἴχομεν ἀποδυθῆ εἰς τὸν πόλεμον. Ἐπεθύμουν νὰ ἀκούσω ποίας ἐξηγήσεις θέλετε παράσχει εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλ’ ἐπεθύμουν ἵνα ποιήσωμαι εἰς ὑμᾶς καὶ σύστασιν, ἵνα καταβάλητε πᾶσαν μέριμναν καὶ πᾶσαν προσοχὴν διὰ τὴν ἐχεμυθίαν, ἡ ὁποία ὀφείλει νὰ περικαλύπτῃ τὰς ἡμετέρας πράξεις, ἐπὶ πλέον δὲ νὰ μεριμνήσητε ἐκ παραλλήλου, ὥστε νὰ διεισδύωμεν καὶ ἡμεῖς εἰς τὰς πράξεις τῶν ἀντιπάλων, τὰς ὁποίας ἐκεῖνοι περικαλύπτουσι δι’ ἐχεμυθίας καὶ μυστικότητος πολὺ ἀνωτέρας ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἔχομεν. Ἡ δευτέρα ἐρώτησίς μου εἶναι ἡ ἑξῆς: διεδόθησαν κατ’ αὐτὰς πράγματα, τὰ ὁποῖα ἀνάγονται ἀναντιρρήτως εἰς μυστικὰς ἐνεργείας τοῦ Κράτους καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διαδοθῶσι κατ’ ἄλλον τρόπον παρὰ διὰ τῆς παραβιάσεως τῆς ἐχεμυθίας ὑπὸ προσώπων εἰς τὰ ὁποῖα εἶχεν ἐμπιστευθῆ ἡ μετάφρασις ἐγγράφων ἐμπιστευτικῶν. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ γνωρίζω τίνα μέτρα ἐλάβετε, ὥστε ἡ μετάφρασις τῶν ἐμπιστευτικῶν ἐγγράφων νὰ μὴ ἀνατίθεται εἰς τὸν τυχόντα ὑπάλληλον, ἀλλ’ εἰς ἀξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι νὰ παρέχωσι πλήρη τὰ ἐχέγγυα ὅτι τὰ μυστικὰ τῆς ὑπηρεσίας δὲν θὰ κοινολογηθῶσιν εἰς τὰς ὁδούς. Ἐπ’ αὐτῶν τῶν ἀντικειμένων ἐπεθύμουν νὰ ἔχω τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν καὶ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ μοὶ παράσχῃ τὰς δεούσας πληροφορίας καὶ νὰ μοὶ εἴπῃ, ἂν ἔλαβε μέτρα ἢ τίνα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ ἐπὶ τῶν σημείων, κατὰ τὰ ὁποῖα, ὡς προλαβόντως εἶπον, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του πρὸς τὸ συμφέρον τῆς Ἐθνικῆς ἡμῶν Ἀμύνης.

§40Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὀφείλω νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι πράγματι πρὸ μιᾶς ἑβδομάδος, τὴν προπαρελθοῦσαν Κυριακήν, συνέβη τὸ ἀτυχὲς ἐπεισόδιον, τὸ ὁποῖον ἐξέθηκεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας βουλευτής. Ἠνοίχθησαν τὰ ἑρμάρια τοῦ Ναυάρχου κ. Κουντουριώτου καὶ τοῦ γραμματέως αὐτοῦ, ἐν οἷς εὑρίσκοντο διάφοροι ἐκθέσεις, τὰς ὁποίας διάφοροι κυβερνῆται πλοίων ὑπέβαλον πρὸς τὸν Ναύαρχον, ἵνα οὗτος σὺν τῇ ἰδικῇ του ἐκθέσει ὑποβάλῃ αὐτὰς εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Ἐκ τῶν ἐκθέσεων τῶν εὑρισκομένων εἰς τὰ ἑρμάρια δὲν εὑρέθη ἡ ἔκθεσις τοῦ κυβερνήτου τοῦ Θωρηκτοῦ «Ψαρὰ» τοῦ κ. Ἀνδρέου Μιαούλη, ἥτις ἦτο ἀντίγραφον τοῦ πρωτοτύπου φυλασσομένου παρ’ αὐτῷ τῷ ἐκδόντι τὸ ἔγγραφον. Βεβαίως τὸ ἐπεισόδιον ἦτο ἀτυχές. Ἡ πρᾶξις εἶναι στυγνή, ὡς ὀρθῶς ἀπεκάλεσεν αὐτὴν ὁ ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας βουλευτής, ἀλλὰ πέρα τούτου οὐδεμίαν δύναται νὰ ἔχῃ εὐρυτέραν σημασίαν, διότι, ὡς εἶπον, ἡ ἀφαιρεθεῖσα ἔκθεσις εἶναι ἁπλοῦν ἀντίγραφον, τοῦ πρωτοτύπου φυλασσομένου ὑπὸ τοῦ κ. Μικούλη. Ὅσον ἀφορᾷ καὶ τὴν δευτέραν ἐρώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, ἔχω νὰ ἀπαντήσω τὸ ἑξῆς: παρὰ τῷ ἀρχηγῷ τῆς ναυτικῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς εὑρίσκονται τέσσαρες μεταφρασταί, τούτων δὲ προΐσταται ὁ ἀρχιμεταφραστὴς ὅστις εἶναι πρόσωπον τῆς ἀπολύτου ἐμπιστοσύνης τοῦ Ναυάρχου, πρόσωπον περὶ τοῦ ὁποίου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γεννηθῇ ὑπόνοια ὅτι δὲν τηρεῖ τὴν ἀπαιτουμένην ὑπηρεσιακὴν ἐχεμυθίαν. Οἱ λοιποὶ μεταφρασταὶ κατὰ τὰς διαβεβαιώσεις τοῦ Ναυάρχου δὲν μεταφράζουσι μυστικὰ ἔγγραφα. Ἄν ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἐξῆλθον εἰς τὴν δημοσιότητα ἐνέργειαι εἴτε ἔγγραφα ἐμπιστευτικά, τὸ τοιοῦτον εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ βαρύνῃ τοὺς μεταφράζοντας τὰ ἔγγραφα ταῦτα. Ἀποδέχομαι καὶ πάλιν εὐγνωμόνως τὰς συστάσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ καὶ περιορίζομαι εἰς τὴν δήλωσιν ὅτι θὰ προσπαθήσω ἑκάστοτε νὰ πράξω πᾶν τὸ ἐπ’ ἐμοί, ἵνα μὴ εὑρεθῇ ποτε εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κάμῃ οἵας ἔκαμε συστάσεις.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Τσακόπουλος, Π. Ἀλεξάκης, Ι. Μπακόπουλος καὶ Ε. Δηλιγιάννης παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν σκέπτηται νὰ ἀποζημιώσῃ τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν ἐπιταχθέντων ἐν Τριπόλει στάβλων κατ’ ἐπανάληψιν καὶ πότε;

§42Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Κατ’ ἐπανάληψιν ἐπετάχθησαν οἱ ἐν Τριπόλει στάβλοι διαφόρων πολιτῶν, δὲν εἶναι δὲ στάβλοι κεχωρισμένοι, ἀλλὰ χάνια, τὰ ὁποῖα οἱ ἰδιοκτῆται αὐτῶν ἢ οἱ ἐνοικιασταὶ διευθύνουσιν ἔχοντες τοῦτο ὡς ἐπάγγελμα. Ἐπετάχθησαν κατ’ ἐπανάληψιν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου χωρὶς ἀκόμη οἱ ἄνθρωποι νὰ λάβωσί τι, οἱ ὁποῖοι εἶναι πτωχοὶ καὶ πεινῶσιν. Ἐρωτῶ· θὰ πληρωθῶσιν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί;

§43ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἐξετελέσθησαν δυστυχῶς ἀκόμη αἱ ἀπαιτούμεναι γραφειοκρατικαὶ διατυπώσεις. Ἡσυχεῖτε καὶ θὰ πληρωθῶσι.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κοπανίτσας παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ πληροφορήσῃ· 1) ἂν ἔλαβε γνῶσιν ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Ἀγριάνων τοῦ δήμου Θεραπνῶν, πρὸ μηνὸς ὑποβληθείσης εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἀφορώσης τὴν ἄρσιν ἀπαγορεύσεως τῆς ῥητινοσυλλογῆς καὶ 2) ποῖα μέτρα ἔλαβε πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν παραπόνων τούτων.

§45Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδόθη ἀφορμὴ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἵνα ἀποστείλῃ ἐκεῖ εἰδικὸν ἐπιθεωρητὴν διὰ νὰ ἐξετάσῃ κατὰ πόσον ἔπρεπε νὰ ἐξακολουθήσῃ ὑφισταμένη ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία ὑφίστατο μέχρι τοῦ 1912. Διὰ δύο ἐκθέσεων τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τούτου ἐδόθη γνωμάτευσις ὅτι ἡ συλλογὴ τῆς ῥητίνης γίνεται κατὰ τὸν βαρβαρώτερον τρόπον, καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀπαγορευθῇ. Ἐπειδὴ ὅμως μοὶ ἐγένοντο παραστάσεις ὅτι ἡ γνώμη αὕτη εἶναι πολὺ αὐστηρά, δὲν ὤκνησα νὰ ζητήσω καὶ εἰδικώτερον τὴν γνώμην τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς δασικῆς Αὐστριακῆς ἀποστολῆς, ὁ ὁποῖος συνετάχθη πλήρως μὲ τὴν γνώμην τοῦ ἐπιθεωρητοῦ. Ἕνεκα τούτου εὑρέθην εἰς τὴν θέσιν νὰ ὑπακούσω εἰς τὴν εἰσήγησιν τῶν ἁρμοδίων νὰ ἀποφαίνωνται περὶ τῶν τοιούτων.

§46ΗΛ. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν ὅτι αἱ ἐκθέσεις καὶ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς δασικῆς Αὐστριακῆς ἀποστολῆς εἶναι ἐκθέσεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν ὅλον τὸ κῦρος τὸ ἐπιστημονικόν. Ἐπίσης δὲν δύναταί τις νὰ ἀμφισβητήσῃ ὅτι πρέπει νὰ μὴ ληφθῶσι μέτρα ὅπως, ἂν ὄντως ἀγρίως ἐνεργῆται ἡ συλλογὴ τῆς ῥητίνης εἰς αὐτὰ τὰ μέρη, διδαχθῶσιν οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι τὸν καταλληλότερον τρόπον διὰ νὰ μὴ ἐπέρχηται ἡ καταστροφὴ τῶν δένδρων. Ἀλλὰ πρὸ τούτου οἱ μεταβάντες ἐκεῖ ὤφειλον, νομίζω, νὰ ἐξετάσωσι τὸ ζήτημα τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν οἱ χωρικοὶ ἐπὶ τῶν μερῶν ἐκείνων. Πρόκειται δὲ περὶ πληθυσμῶν ὁλοκλήρων. Τὸ χωρίον Ἀγριᾶνοι, κατοικεῖται ὑπὸ 400 καὶ πλέον οἰκογενειῶν, παρὰ τὸ χωρίον δὲ αὐτὸ εἶναι πολλὰ ἄλλα, τῶν ὁποίων οἱ κάτοικοι κατὰ τὸ θέρος ἐπιδίδονται εἰς τὸ ἐπάγγελμα αὐτό, ἐξ οὗ ζῶσιν. Ἀσχολοῦνται δὲ εἰς αὐτὸ πολὺ πρὸ τῆς ἀποκαταστάσεως αὐτοῦ τούτου τοῦ Βασιλείου, ἀπὸ τῆς Τουρκοκρατίας ἀκόμη, οὕτω δὲ διεπλάσθη ἰδιόρρυθμον δικαίωμα γνωστὸν εἰς πολλὰ τῆς ἐπαρχίας Λακεδαίμονος μέρη, ἤτοι νὰ παρουσιάζηται ἄλλος ἰδιοκτήτης τοῦ ἐδάφους καὶ ἄλλος κύριος τῶν δένδρων. Τοιαύτην δὲ ἀντίληψιν ἔχουσιν ἐκεῖ τοῦ δικαιώματός των τούτου, ὥστε καὶ προικοδοτοῦσι διὰ τῶν περιφερειῶν, τὰς ὁποίας ἑκάστη οἰκογένεια ἔχει εἰς τὴν κατοχήν της, τὰ μέλη τῆς οἰκογενείας καὶ μεταβιβάζονται ταῦτα ἀπὸ ἑνὸς εἰς ἄλλον διὰ παντὸς εἴδους συμβάσεων· προσβάλλει ὅθεν τὸ λαμβανόμενον μέτρον κεκτημένα δικαιώματα. Σημειώσατε δὲ ὅτι καὶ ἀπὸ ἀπόψεως συμφέροντος τοῦ Δημοσίου καὶ διατηρήσεως τῶν δασῶν καὶ εἰσπράξεως τὰ μέτρα ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν, δὲν εἶναι τὰ σκοπιμώτερα. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἔχοντες ἀντίληψιν ὅτι τὰ δένδρα, τὰ ὁποῖα ὑλοτομοῦσιν, ἀποτελοῦσιν ἰδίαν ἰδιοκτησίαν ὄχι μόνον προσέχουσι καὶ προφυλάττουσιν αὐτά, ἀλλὰ καὶ ἐπιμελοῦνται τῶν νέων δένδρων, μεταβαίνοντες δὲ ἐκεῖ βλέπουσι πέριξ ἑκάστου μεγάλου δένδρου ἓν φυτώριον διαρκῶς ἀναπτυσσόμενον, ὥστε μέχρις οὗ ἐξαντληθῶσι τὰ παλαιά, ἀποκαθίστανται νέα δένδρα. Ἐπιμελοῦνται δὲ οἱ ἔχοντες δικαίωμα πολὺ τῶν δασῶν καὶ προσέχουσι νὰ μὴ καίωνται. Ἔχω πολλὰ παραδείγματα, κατὰ τὰ ὁποῖα ἔσπευσαν οἱ χωρικοὶ καὶ ἔσβυσαν πυρκαϊὰς δασῶν, καὶ ἐκεῖνα τὰ δάση εἶναι τὰ μόνα, τὰ ὁποῖα διατηροῦνται ἀκμάζοντα. Ὑπὸ ἔποψιν δὲ εἰσπράξεως τοῦ Δημοσίου ἕκαστον δένδρον διὰ νὰ ἀποξηρανθῇ ἐκ τοῦ τρόπου τῆς συλλογῆς τῆς ῥητίνης, τὸν ὁποῖον θέτουσιν εἰς ἐνέργειαν αὐτοί, ἀπαιτοῦνται δέκα ἢ καὶ δέκα πέντε ἔτη καὶ κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ ὄχι μόνον οἱ χωρικοὶ εἰσπράττουσιν, ἀλλ’ εἰσπράττει καὶ τὸ Δημόσιον, διότι ἡ συλλεγομένη ῥητίνη πληρώνει 30 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν ὡς φόρον εἰς τὸ Δημόσιον. Ἐὰν ὑπολογίσητε ὅτι δέκα ἔτη κατὰ μέσον ὅρον ἀπαιτοῦνται, ἵνα ὑλοτομηθῇ ἕκαστον δένδρον, θὰ ἴδητε ὅτι τὸ Δημόσιον ἔχει τρεῖς ἢ τέσσαρας δραχ., ἐνῷ, ἂν ὑλοτομηθῇ ἐφάπαξ, δὲν θὰ ἔχῃ τὸ εἰσόδημα αὐτό. Νομίζω λοιπὸν ὅτι δικαιότερον πρέπει νὰ κριθῶσι τὰ πράγματα καὶ νὰ προσαρμοσθῇ τὸ μέτρον τοῦ Ὑπουργοῦ πρὸς τὰ δικαιώματα τῶν ῥητινοσυλλεκτῶν, ὅπερ θέλει ἀπαλλάξει τὸ Δημόσιον ἀπὸ δίκας ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, πρὸ τῶν ὁποίων δὲν δύναταί τις νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι ἀβασίμως θὰ εἰσαχθῶσιν ἀγωγαί. Εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο νὰ διδαχθῶσιν οἱ ῥητινοσυλλέκται νὰ ἐνεργῶσι τὴν συλλογὴν τῆς ῥητίνης κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος θὰ ἐγγυᾶται τὴν μακροβιότητα τῶν δένδρων.

§47ΑΝΔΡ. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνέφερον μόνον μέρη τῶν ἐκθέσεων, ἀλλὰ δύναμαι νὰ θέσω εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ κ. Συναδέλφου ὁλόκληρον τὸ περιεχόμενον τῶν ἐκθέσεων, ἵνα ἴδῃ πῶς διατραγῳδεῖται ὁ τρόπος τῆς καταστροφῆς. Προβάλλεται τὸ ζήτημα τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἀληθῶς δὲν ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ ἐξετάσω. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον, ὅπως διατάξῃ τὴν ἀποστολὴν ἀντιγράφου τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ θὰ διατάξω πάραυτα νὰ μεταβῇ ἐπιθεωρητὴς πρὸς ἐξακρίβωσιν αὐτῶν τῶν δικαιωμάτων. Ἡ ἔκθεσις μάλιστα ἀναφέρει ὅτι τὰ συμφέροντα τῶν κατοίκων εἶναι μηδαμινὰ πρὸ τῆς γενομένης καταστροφῆς.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. Π. Κοσονάκος καὶ Μ. Στελλάκης ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος.

§49Π. ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Ἀρκούμεθα εἰς τὰ λεχθέντα.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακόπουλος παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἵνα εὐαρεστηθῇ νὰ ζητήσῃ ἐκ τοῦ Δασαρχείου τοῦ νομοῦ Ἀρκαδίας ἀντίγραφα τῶν δασονομικῶν διατάξεων, δι’ ὧν ἀπαγορεύεται ἡ βοσκὴ τῶν κτηνῶν εἰς τὰς χαρακτηρισθείσας ὑπ’ αὐτοῦ ὡς δασικὰς ἐκτάσεις καὶ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν αἱ τοιαῦται ἐκτάσεις εἶναι δάση ἢ δασωτέαι.

§51Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως ζητήσῃ ὄχι παρὰ τοῦ δασάρχου, ἀλλ’ ἐκ τῶν δασαρχείων πληροφορίας.

§52ΑΝΔ. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ὅλα τὰ δασαρχεῖα ἐστάλη τηλεγραφικὴ ἐντολὴ νὰ ἀποσταλῶσι τὰ ἀντίγραφα τῶν ἀπαγορευτικῶν διατάξεων.

§53Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐζήτησα τὰ ἀντίγραφα τῶν δασονομικῶν διατάξεων διὰ νὰ πείσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὅτι οὔτε σπιθαμὴ γῆς ὑπάρχει ἐν τῷ νομῷ Ἀρκαδίας ἐλευθέρα πρὸς βόσκησιν τῶν ποιμνίων. Τὸ χείριστον δὲ πάντων εἶναι ὅτι ἀπαγορεύεται καὶ ἡ βόσκησις τῶν προβάτων. Τὸ Πλημμελειοδικεῖον Τριπόλεως, ὡς καὶ ὅλα τὰ Πλημμελειοδικεῖα δὲν ἀσχολοῦνται εἰς τίποτε ἄλλο ἢ εἰς τὰς παραβάσεις τῶν δασονομικῶν διατάξεων διὰ τὴν βοσκήν. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅταν λάβῃ τὰ ἀντίγραφα τῶν ἀπαγορευτικῶν δασονομικῶν διατάξεων, νὰ διατάξῃ τὴν ἀκύρωσιν ὅλων αὐτῶν καὶ συστήσῃ ἐν ἑκάστῳ δήμῳ ἐπιτροπὰς ἐκ προσώπων καταλλήλων, αἱ ὁποῖαι νὰ ὁρίσωσι τὰ ἀπαγορευτέα μέρη, τὰ ὁποῖα τῷ ὄντι πρέπει νὰ φυλάττωνται, διότι, ὅπως ἔχει τὸ πρᾶγμα, δὲν φυλάττονται, ὡς δεῖ, διότι ὁ χωρικὸς ἔχει ἀνάγκην νὰ βοσκήσῃ τὰ ζῷα καὶ νὰ προμηθευθῇ ξυλείαν πρὸς θέρμασιν καὶ ψῆσιν τοῦ ἄρτου του, ὅταν δὲ ταῦτα ἀπαγορεύωνται διὰ δασονομικῆς διατάξεως, αὐτὸς θὰ ἀναγκασθῇ νὰ μὴ σεβασθῇ τὰς διατάξεις ταύτας καὶ οὕτω πως καλεῖται ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου ὡς κατηγορούμενος. Ἀλλὰ τί συμβαίνει; Ἀφ’ ἑνὸς μὲν καταστρέφονται τὰ δάση, διότι, ὅταν ἀπαγορεύωνται ὅλα τὰ μέρη, οὐδεμία ἔκτασις φυλάσσεται, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὁ πολίτης εἰσάγεται εἰς τὸ δικαστήριον καὶ τότε ζημιοῦται, διότι φυλακίζεται, ὡς ἐκ τούτου δὲ τρέπεται εἰς ἄλλα ἐγκλήματα πρὸς ἐξοικονόμησιν τῶν δικαστικῶν ἐξόδων. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ κανονίσῃ τὴν φύλαξιν τῶν δασῶν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε καὶ αὐτὰ νὰ φυλάττωνται καὶ αἱ ἀπόλυτοι ἀνάγκαι τοῦ συγχρόνου πληθυσμοῦ νὰ θεραπεύωνται.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ λοιπαὶ ἀναβάλλονται διὰ τὴν αὔριον, συμπληρωθείσης τῆς ὥρας. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐρωτήσεων. Ὁ κ. Ι. Μπακόπουλος παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διὰ τίνα λόγον αἱ στρατιωτικαὶ ἀρχαὶ ἀρνοῦνται τὴν ἀπόδοσιν τῶν ἐπιταχθέντων κτηνῶν εἰς τοὺς κυρίους αὐτῶν, παραιτουμένους πάσης ἀξιώσεώς των διὰ τὴν ἐπὶ πολλοὺς μῆνας καθυστέρησιν τῶν κτηνῶν των καὶ μήπω πληρωθέντας τὴν κατ’ αὐθαίρετον ἐκτίμησιν αὐτῶν.

§55Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔδωκε τὰς δεούσας διαταγάς, ὡς ἐκεῖθεν μοὶ τηλεγραφοῦσι. Κατὰ συνέπειαν δὲν θὰ ὁμιλήσω.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Παπαβασιλείου συνιστᾷ εἰς τοὺς κ. Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν νὰ λάβωσι μέριμναν ὑπὲρ τοῦ λιμενικοῦ ἔργου τῆς Νάξου, τὸ ὁποῖον κινδυνεύει νὰ καταστραφῇ τελείως, ῥιπτομένων εἰς τὴν θάλασσαν ἑκατοντάδων ὅλων χιλιάδων δραχμῶν, ὧν μέγα μέρος χρῆμα τοῦ Δημοσίου.

§57Σ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἡ Νάξος, ἂν καὶ εἶναι ἡ μεγαλειτέρα νῆσος τῶν Κυκλάδων, στερεῖται ὅμως παντελῶς λιμένος. Τούτου ἕνεκα ἡ ἀπόκτησις ἑνὸς τεχνικοῦ λιμένος ἐθεωρήθη ἀνέκαθεν ὡς ἓν ἐκ τῶν ζωτικωτάτων συμφερόντων τῆς νήσου. Διὸ καὶ πρὸ ἑξηκονταετίας σχεδόν, — τῷ 1856 — εἶχε ψηφισθῇ νόμος, πρόσκαιρος ὅμως, προνοῶν περὶ ἐπιβολῆς φόρων ἐν Νάξῳ πρὸς κατασκευὴν τοιούτου λιμένος. Βραδύτερον, τῷ 1884, καὶ Βασιλικὸν τι Διάταγμα ἔλαβε πρόνοιαν περὶ προσθέτων λιμενικῶν φόρων. Ἔκτοτε πολλαὶ ἀπόπειραι ἐγένοντο πρὸς κατασκευὴν τοῦ τεχνικοῦ λιμένος στοιχίσασαι μεγάλα χρηματικὰ ποσά. Ἀλλὰ συστηματικὴ ἐργασία πρὸς κατασκευὴν αὐτοῦ δὲν ἤρξατο γενομένη παρὰ πρὸ 11 μόλις ἐτῶν. Τὸ ἔργον ὅμως τοῦτο διεκόπη μετ’ ὀλίγον χρόνον, διότι ἐθεωρήθη ὡς πλημμελῶς ἐκτελούμενον, ἀφοῦ καὶ δι’ αὐτὸ ἐδαπανήθησαν ἐπὶ ματαίῳ ἱκαναὶ δεκάδες χιλιάδων δραχ., ἐκλήθη δὲ ἄλλος ἐργολάβος πρὸς συνέχισιν καὶ ἀποπεράτωσιν αὐτοῦ. Ὁ νέος ἐργολάβος ἀνέλαβε νὰ κατασκευάσῃ ἕνα λιμενοβραχίονα μήκους 320 μ. ἀντὶ 280,000 δραχ. συνεχίζων καὶ ἀποπερατῶν τὸν κατά τινας δεκάδας μέτρων ἕτοιμον ἐκ τῶν προτέρων ἐργασιῶν λιμενοβραχίονα. Πρὶν ἢ ὅμως ἐπιληφθῇ τοῦ ἔργου του, ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ τῆς Νάξου μετέβαλε τὸ ἀρχικὸν τοῦτο σχέδιόν της. Καὶ ἀπεφάσισε τὴν κατασκευὴν ἑνὸς μεγαλειτέρου καὶ εὐρυχωροτέρου λιμένος. Τὸ πρᾶγμα εἶχεν ἐγκρίνει καὶ ἡ τότε Κυβέρνησις, δι’ ὃ καὶ ὁ νέος ἐργολάβος ἀνέλαβε νὰ κατασκευάσῃ 1) ἕνα κύριον λιμενοβραχίονα μήκους 420 μ., 2) ἕνα ἑνωτικὸν βραχίονα μήκους 75 μ. καὶ 3) ἕνα ἀντιβραχίονα μήκους 100 μ. ἀντὶ ὁλικῆς δαπάνης 780,000 δραχμῶν. Τὸ ἔργον ἀναβιβασθὲν ἀπὸ 280,000 εἰς 780,000 δρ., ὅ ἐστὶν εἰς τὸ τριπλάσιον σχεδὸν ποσόν, ὑπερέβαινε τὰς δυνάμεις τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Νάξου, δι’ ὃ καὶ ἡ τότε Κυβέρνησις προεκάλεσε νόμον, τὸν ΓΡΝΓʹ τοῦ 1906, διὰ τοῦ ὁποίου ἐχορηγοῦντο ἐκ τοῦ Δημοσίου Ταμείου εἰς τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Νάξου ἐτησίως δραχ. 15,000 ὑπὲρ τοῦ λιμένος. Βραδύτερον δὲ διὰ τοῦ νόμου ΓΤΙΑʹ τοῦ 1908 ἡ αὐτὴ Κυβέρνησις ἐξουσιοδότει τὴν λιμενικὴν ἐπιτροπὴν Νάξου νὰ συνομολογήσῃ χρεωλυτικὸν δάνειον ὑπὲρ τοῦ λιμενικοῦ ἔργου, πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὁποίου ἐπέτρεπεν εἰς τὴν λιμενικὴν ἐπιτροπὴν νὰ καταστήσῃ ὑπέγγυον καὶ νὰ ἐκχωρήσῃ μέχρις ἀποσβέσεως τοῦ συνομολογηθησομένου δανείου πᾶσαν πρόσοδον τοῦ λιμενικοῦ Ταμείου, ἐπιπροσθέτως δὲ καὶ τὴν ἐπιχορήγησιν τῶν δραχ. 15,000. Ἐδόθησαν ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου αἱ 15,000 ἐκεῖναι δραχμαὶ ὑπὲρ τοῦ λιμενικοῦ ἔργου τῆς Νάξου ὡς φόρος λιμένος ἐπὶ τῆς ἐκ τῆς Νάξου ἐξαγωγῆς τῆς σμύριδος. Ὁ λιμένιος οὗτος φόρος ἐλογίσθη εἰς 3% ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου τῆς σμύριδος, ἡ ὁποία ὑπελογίσθη τότε εἰς 500,000 δραχμάς, ἐξ οὗ ἀπετελέσθη τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 15,000. Ὁ λιμένιος δ’ οὗτος φόρος τῶν 3% ἐτέθη ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου τῆς σμύριδος συνεπείᾳ τοῦ ἀπὸ 7 Μαρτίου 1884 Βασιλικοῦ Διατάγματος, διὰ τοῦ ὁποίου εἶχον ὑποβληθῆ πρόσθετοι λιμενικοὶ φόροι ἐν Νάξῳ πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ λιμενικοῦ ἔργου αὐτῆς. Καὶ ἐξῃρέθησαν μὲν τῆς φορολογίας ταύτης ἡ σμύρις καὶ τὸ ἅλας διὰ τοῦ ἀπὸ 22 Μαρτίου 1884 Βασιλικοῦ Διατάγματος, ἀλλ’ ἀκριβῶς, διότι ἐκ τῆς ἐξαιρέσεως ταύτης εἶχον μειωθῆ αἱ πρόσοδοι τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, ἐκρίθη σκόπιμον διὰ τῶν νόμων ΓΡΝΓʹ καὶ ΓΤΙΑʹ, ὅπως τὸ Δημόσιον ἐπέλθῃ ἀρωγὸν τοῦ ἔργου. Δυνάμει τῶν εἰρημένων δύο νόμων ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ τῆς Νάξου συνῆψε πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν δύο δάνεια, ἓν ἐξ 150,000 φράγκων τῷ 1909 καὶ ἕτερον ἐξ 150,000 δραχμῶν τῷ 1911. Ἀλλὰ καὶ παρὰ τὰ δάνεια ταῦτα καὶ συνεπῶς παρὰ τὴν ἐπιχορήγησιν τῶν 15,000 δραχμῶν δὲν ἐπετεύχθη ἡ ἐξοικονόμισις τοῦ προϋπολογισθέντος ποσοῦ τῶν 780,000 δραχμῶν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Δι’ ὃ καὶ ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ τῆς Νάξου δι’ ἀποφάσεώς της κατὰ Μάϊον τοῦ 1910 περιώρισε τὸν προϋπολογισμὸν ἀπὸ 780,000, εἰς 652,000 δραχμῶν. Διὰ τοῦ ποσοῦ τούτου τῶν 652,000 δραχμῶν ὁ ἐργολάβος κατεσκεύασε 390 μέτρα κυρίου λιμενοβραχίονος, 75 μέτρα ἑνωτικοῦ βραχίονος καὶ 78 μέτρα ἀντιβραχίονος, μεθ’ ὃ τῇ αἰτήσει τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς Νάξου τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπέστειλεν ἐπιτροπὴν ἐκ μηχανικῶν πρὸς παραλαβὴν τοῦ συντελεσθέντος ἔργου. Ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ τῶν μηχανικῶν, καίτοι μετέβη ἐπὶ τόπου πρὸς παραλαβὴν τοῦ ἔργου κατὰ τὸ θέρος τοῦ παρελθόντος ἔτους 1912, δὲν παρέλαβεν αὐτὸ τῇ παρεμβάσει τῆς αὐτῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς τῆς Νάξου, τῆς ζητησάσης τὴν παραλαβήν, ἡ ὁποία τὴν φορὰν ταύτην ἐζήτησεν, ἵνα πρὸ τῆς παραλαβῆς συμπληρώσῃ ὁ ἐργολάβος τὸν ἀντιβραχίονα καὶ τὰς τυχὸν ἐλλείψεις τοῦ ἔργου. Ἐξ ἄλλου ὁ ἐργολάβος ἐπωφελούμενος ἐκ τῆς διακοπῆς τοῦ ἔργου ἐκοινοποίησεν εἰς τὴν λιμενικὴν ἐπιτροπὴν τὴν διάλυσιν τῆς ἐργολαβίας κατ’ Αὔγουστον τοῦ παρελθόντος ἔτους 1912. Ἐν τούτοις κατὰ τὸν διαρρεύσαντα χειμῶνα 1912)13 σφοδρόταται τρικυμίαι κατέστρεψαν ἐν μέρει τὸν κύριον λιμενοβραχίονα, τοῦ ὁποίου ἤδη ἀπειλεῖται συντόνως ἡ τελεία καταστροφή, ἅπαξ διαρραγέντος. Διότι ὁ βραχίων οὗτος παρουσιάζει τὴν πλευρὰν αὐτοῦ σχεδὸν καθέτως πρὸς τὴν φορὰν τῶν κυμάτων τοῦ βορρᾶ, τὰ ὁποῖα ἐρχόμενα ἐκ τοῦ ἀνοικτοῦ πελάγους ἀγρίως πλήττουσι τὸν βραχίονα. Τοσαύτη δὲ ἦτο ἡ ὁρμὴ τῶν κυμάτων τῶν σφοδροτάτων ἐκείνων τρικυμιῶν, ὥστε μετετόπισε καὶ τελείως ἐξετόπισεν ἐκ τοῦ λιμενοβραχίονος ὀγκολίθους 4 καὶ 5 τόννων βάρους, εἴς τινα δὲ σημεῖα διερράγη σχεδὸν ὁ βραχίων δι’ ἁθρόας ἐκτοπίσεως ὀγκολίθων. Περὶ τῆς τοιαύτης καταστροφῆς νομίζω ὅτι ἔχετε εἰς χεῖρας ὑμῶν, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔκθεσιν τοῦ σταλέντος πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ἐπιθεωρητοῦ. Δὲν προτίθεμαι, Κύριοι Βουλευταί, νὰ ἐξετάσω σήμερον τὰ αἴτια καὶ νὰ καταλογίσω τὰς εὐθύνας τῆς τοιαύτης καταστροφῆς. Νὰ ἐρευνήσω δηλαδή, ἂν ἡ καταστροφὴ τοῦ λιμενοβραχίονος προῆλθεν ἀπὸ τὴν κακὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ ἢ ἀπὸ τὴν κακὴν κατασκευὴν τοῦ σχεδίου. Σήμερον ἐπιθυμῶ νὰ προτείνω μέτρα πρὸς διάσωσιν τοῦ ἔργου. Ἔλεγον λοιπὸν ὅτι ὁ ἐργολάβος ἐκοινοποίησε διάλυσιν τῆς ἐργολαβίας του. Ἐξ ἄλλου ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ τῆς Νάξου διώρισε δύο μηχανικοὺς πρὸς ἐξέλεγξιν τοῦ ἔργου, οἱ ὁποῖοι μετέβησαν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ἐπιτοπίως τὸ θέρος τοῦ τρέχοντος ἔτους. Ἀγνοῶ δὲ ἂν μέχρις ὥρας ὑπέβαλον τὸ πόρισμα τῆς ἐξελέγξεως αὐτῶν. Ἐν τῷ μεταξὺ ἐσχάτως ὁ ἐργολάβος ἤγειρεν ἀγωγὴν κατὰ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς τῆς Νάξου ζητῶν τὰ καθυστερούμενα καὶ λόγῳ ἐγγυήσεως κρατηθέντα δέκατα τῆς ὑπ’ αὐτοῦ συντελεσθείσης ἐργασίας, πρὸς ἀσφάλειαν δὲ τῆς ἀπαιτήσεώς του κατέσχε τὰ μικρὰ ἐναπομείναντα κεφάλαια τοῦ λιμενικοῦ ταμείου, τὰ ἐκ τῶν ἄνω δεκάτων προερχόμενα, ὡς καὶ τὰς προσόδους αὐτοῦ, ἤτοι τὸ μικρὸν ὑπόλοιπον μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῆς ὑπηρεσίας τῶν δανείων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Καὶ ἤδη τὸ λιμενικὸν ἔργον κεῖται ἡμικατεστραμμένον καὶ ἀτελές. Ἡμικατεστραμμένον, διότι ἐβλάβη εἰς τὰ καίρια ὁ λιμενοβραχίων ἀπειλῶν τελείαν καταστροφὴν τοῦ ὅλου συντελεσθέντος ἔργου, ἀτελὲς δέ, διότι καὶ ἂν δὲν κατεστρέφετο ὁ βραχίων οὗτος, ἢ ἂν καταστραφεὶς ἐστερεοῦτο πάλιν, θὰ ἐχρειάζετο νὰ ἐπεκταθῇ ἀκόμη κατὰ 100 μέτρα, διὰ νὰ ἐκπληροῖ δεόντως τὸν προορισμόν του, ἀφοῦ τώρα δὲν προασπίζει τὸν λιμένα ἀπὸ τῶν κυμάτων τῶν βορειοδυτικῶν ἀνέμων καὶ χρειάζεται ἀκόμη νὰ ἀρθῇ ἐκ τοῦ μέσου ὁ παλαιὸς λιμενοβραχίων καὶ νὰ ἐκβαθυνθῇ ὁ μεταξὺ τῶν δύο λιμενοβραχιόνων χῶρος τοῦ λιμένος, διότι ἄλλως θὰ καθίστατο περιττὴ ἡ διεύρυνσις τοῦ λιμένος. Εἶναι ἀνάγκη τέλος νὰ συμπληρωθῇ ὁ ἀντιβραχίων. Δι’ ὅλα αὐτὰ τὰ ἔργα ἀπαιτεῖται δαπάνη ἡμίσεος καὶ ἴσως καὶ πλέον ἑκατομμυρίου δραχμῶν. Ποῦ νὰ εὑρεθῇ τὸ ποσὸν αὐτό; Τὸ λιμενικὸν Ταμεῖον τῆς Νάξου εἶναι κενὸν χρημάτων. Καὶ οὐ μόνον εἶναι κενόν, ἀλλὰ καὶ χρεώστης πρὸς τὸν ἐργολάβον τῶν δεκάτων τῆς δεδουλευμένης παρ’ αὐτοῦ ἐργασίας, ἐκ τῶν ὁποίων μέρος ἔχει λάβει. Ἐξ ἄλλου δάνειον ἄλλο δὲν δύναται νὰ συνάψῃ, τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἀρνουμένης νὰ χορηγήσῃ ἄλλο δάνειον, διότι τὸ περιθώριον τὸ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τῶν δύο ἄλλων δανείων αὐτῆς εἶναι ἀνεπαρκὲς πρὸς τρίτον δάνειον. Τί ποιητέον λοιπόν; Ἐδῶ ἐπανευρίσκομεν τὸ αἰώνιον ζήτημα, τῶν ἀμελετήτων ἔργων, προκειμένου περὶ δημοσίων καὶ κοινοτικῶν τοιούτων. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐπεδιώχθη ἡ κατασκευὴ ἔργου, τὸ ὁποῖον προϋπελογίσθη εἰς δραχμὰς 780,000, διὰ τὸ ὁποῖον ὅμως δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἐξευρεθῶσι παρὰ 650,000 καὶ τὸ ὁποῖον ἤδη ὑπερβαίνει τὸ ἑκατομμύριον. Καί, ὅπερ χείριστον, ἐπεδιώχθη μία περιττὴ διεύρυνσις τοῦ λιμένος τῇ συνδρομῇ σμιριδικῶν χρημάτων, ἐνῷ, ἂν τὰ χρήματα ταῦτα διετίθεντο τότε ὑπὲρ τῶν σμιριδικῶν πληθυσμῶν, εἰς τοὺς ὁποίους ἔπρεπε νὰ ἀνήκωσι, θὰ ἐξυπηρετοῦντο πραγματικαὶ καὶ ἐπιτακτικαὶ ἀνάγκαι αὐτῶν. Ταῦτα δὲ διότι αἱ συνθῆκαι τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς σμύριδος ἦσαν τότε καὶ εἶναι ἀκόμη καὶ σήμερον κατὰ τὸ πλεῖστον εἰς τοιοῦτον σημεῖον οἰκτραί, ὥστε οἱ προηγουμένως ἐπισκεφθέντες τὰ μέρη ἐκεῖνα ξένοι ἐξεφράσθησαν καὶ ἔγραψαν περὶ αὐτῶν ὡς περὶ χώρας Ζουλού. Τόσον ἦτο τότε ἡ κατάστασις τῶν σμυριδικῶν πληθυσμῶν ἀξιοθρήνητος, ὥστε ὁ τότε Ἄγγλος ἀντιπρόσωπος παρὰ τῇ Διεθνεῖ Οἰκονομικῇ Ἐπιτροπῇ μεταβὰς ὀλίγα ἔτη πρὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἐπιτοπίως εἰς τοὺς σμυριδικοὺς τόπους ἐβροντοφώνησε, καὶ παραπέμπω εἰς τὴν σχετικὴν ἔκθεσίν του, τὴν δημοσιευθεῖσαν εἰς τὰ δημοσιεύματα τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ὅτι ἡ κατάστασις τῶν σμυριδικῶν πληθυσμῶν ἀποτελεῖ ἀληθὲς σκάνδαλον καὶ ὅτι πρῶτον μέλημα τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως εἶναι ὄχι πῶς νὰ κερδίζῃ χρήματα ἐκ τῆς σμύριδος, ἀλλὰ πῶς νὰ βελτιώσῃ τὴν τύχην τῶν σμυριδωρύχων, τοῦ ἐκ τῆς σμύριδος κέρδους ἐρχομένου εἰς δευτέραν μοῖραν. Καὶ τέλος, ὀλίγα ἔτη πρὶν ἢ δοθῶσι τὰ σμυριδικὰ χρήματα διὰ τὸ λιμενικὸν ἐκεῖνο ἔργον τῆς πολυτελείας, ἐγὼ αὐτὸς ἀντελήφθην ἐξ αὐτοψίας ἐπιτοπίως μεταβὰς ὅτι τὸν χειμῶνα τοῦ 1902–1903 οἱ σμυριδικοὶ πληθυσμοὶ κυριολεκτικῶς ἐπείνων, διότι οὐ μόνον ἐστεροῦντο καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου, ἀλλὰ καὶ οὐδὲ ἅλας εἶχον κἂν διὰ νὰ ἀρτύσωσι τὰ χόρτα, μὲ τὰ ὁποῖα ἐτρέφοντο. Καὶ ἐνῷ τοιαύτη τις ἦτο τότε ἡ κατάστασις τῶν σμυριδικῶν πληθυσμῶν, διὰ τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἐψηφίζετο, καὶ πολὺ δικαίως, ἀφοῦ τόσα καὶ τόσα ἑκατομμύρια ἐκέρδισε καὶ κερδίζει τὸ Δημόσιον ἐκ τῆς σμύριδος, νόμος περὶ ἐπιβολῆς ἐξαγωγικοῦ φόρου ἐπὶ τῆς σμύριδος πρὸς βελτίωσιν τῆς καταστάσεως ἐκείνης, ἐψηφίσθη ἀντὶ τούτου λιμένιος φόρος ἐξαγωγῆς τῆς σμύριδος πρὸς κατασπατάλησιν σμυριδικοῦ χρήματος ὑπὲρ ἑνὸς ἔργου, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχεν ἀνάγκην τοῦ χρήματος ἐκείνου. Ἂν πράγματι ὑπῆρχεν ἀνάγκη προσφυγῆς εἰς σμυριδικὸν χρῆμα χάριν τοῦ λιμένος τῆς Νάξου, πρῶτος ἐγὼ θὰ συνηγόρουν ὑπὲρ τῆς τοιαύτης συνδρομῆς. Διότι ὁ λιμὴν τῆς Νάξου, μοναδικὸς καθ’ ὅλην τὴν νῆσον καὶ ἐξυπηρετῶν πάσας τὰς ἀνάγκας τῶν κατοίκων αὐτῆς, εἶναι μία ἀνάγκη διὰ τὴν Νῆσον. Ἑπομένως οὐδεμία θυσία θὰ ἦτο πολὺ μεγάλη χάριν αὐτοῦ. Ἀλλὰ τοιαύτη ἀνάγκη προσφυγῆς εἰς ξένον χρῆμα πρὸς κατασκευὴν τοῦ λιμένος δὲν ὑπῆρχε, διότι ἠδύνατο νὰ κατασκευασθῇ ὁ λιμὴν συμφώνως πρὸς τὸ παλαιὸν σχέδιον, τὸ ὁποῖον προϋπελογίσθη εἰς δραχ. 280,000, ὡς ἀνωτέρω εἶπον, καὶ διὰ τὸ ποσὸν τοῦτο ἐπήρκει τελικῶς τὸ λιμενικὸν ταμεῖον. Κατὰ τὴν ἔναρξιν τῶν ἔργων τῆς νέας ἐργολαβίας τὸ κεφάλαιον τοῦ ταμείου ὑπερέβαινε τὰς 300,000 δρ. Ἐὰν δ’ ἐξετελεῖτο τὸ παλαιὸν σχέδιον τοῦ λιμένος, ἡ Νάξος πρὸ πολλοῦ θὰ εἶχε λιμένα καὶ δὲν θὰ ἐκινδύνευε τώρα, ἀφοῦ ἐξώδευσε διὰ τὸ νέον σχέδιον 650,000 δραχμῶν, νὰ μείνῃ, χωρὶς λιμένα. Καὶ ναὶ μὲν διὰ τοῦ δευτέρου σχεδίου ἐπεδιώκετο ἡ κατασκευὴ μεγαλειτέρου καὶ εὐρυχωροτέρου λιμένος ἀφ’ ὅ,τι διὰ τοῦ πρώτου, ἀλλὰ τοιούτου εὐρέος λιμένος δὲν εἶχεν ἀνάγκην ἡ Νάξος. Ἡ Νάξος δὲν ἀριθμεῖ πλέον τῶν 20,000 κατοίκων, στερεῖται δὲ καὶ ἀνεπτυγμένου ἐμπορίου. Δι’ ὃ ὁ διὰ τοῦ παλαιοῦ σχεδίου λιμὴν θὰ ἐπήρκει τελείως διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς νήσου. Ἀλλὰ καὶ πολὺ μεγαλείτερον πληθυσμὸν καὶ ἐμπόριον ἂν εἶχεν ἡ Νάξος, πάλιν ὁ μικρότερος ἐκεῖνος λιμὴν θὰ ἦτο ἀρκετὸς δι’ αὐτήν. Πρὸς τί λοιπὸν ἡ διεύρυνσις τοῦ λιμένος, ἡ ὁποία τοσαύτας δαπάνας συνεπήγαγε καὶ εἰς τοσοῦτον κίνδυνον ἐξέθηκε τὸ ἔργον, χωρὶς κἂν ν’ ἀποτελειώσῃ αὐτό; Ἀλλ’ ὃ γέγονε, γέγονε καὶ τὰ γινόμενα οὐκ ἀπογίνονται. Τώρα πρέπει νὰ προσπαθήσωμεν πῶς νὰ περισώσωμεν ἐν πρώτοις τὸ ἔργον ἀπὸ τοῦ ἐπαπειλοῦντος αὐτὸ κινδύνου διὰ τῆς ἐπικρεμαμένης τελείας καταστροφῆς τοῦ βλαβέντος λιμενοβραχίονος. Δὲν διαβλέπω λοιπόν, Κύριοι Βουλευταί, ἄλλον τρόπον ἐξοικονομήσεως τοῦ ἀπαιτουμένου χρήματος παρὰ προσφυγὴν καὶ πάλιν εἰς σμυριδικὸν χρῆμα, τοῦ δημοσίου χορηγοῦντος ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τοῦ λιμενικοῦ Ταμείου Νάξου 3% ἐπὶ τῆς προσαυξήσεως τῆς καθαρᾶς προσόδου τῆς σμύριδος, ἡ ὁποία καθαρὰ πρόσοδος εἶναι τώρα ἀνωτέρα ἀφ’ ὅτι ἦτο καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐψηφίζετο ὁ μνησθεὶς νόμος τοῦ 1906. Τὸ 3% τοῦτο δύναται ἐν ἀνάγκῃ ν’ αὐξηθῇ, ἐπεκτεινομένης τῆς προσαυξήσεως του ἐπὶ τῆς ὅλης καθαρᾶς ἐκ τῆς σμύριδος προσόδου. Καὶ ἂν εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη προσφυγῆς εἰς σμυριδικὸν χρῆμα ἐδίδετο τοιοῦτον χρῆμα ὑπὲρ ἔργου πολυτελείας, ἐνῷ τοὐναντίον ἐπένοντο καὶ ἐβασανίζοντο οἱ σμυριδικοὶ πληθυσμοί, διὰ τοὺς ὁποίους συνεπῶς πρωτίστως ἔπρεπε νὰ εἶχεν ἀφιερωθῆ τὸ χρῆμα ἐκεῖνο, τὴν σήμερον εἶναι ἐπιβεβλημένη ἡ τοιαύτη προσφυγή, διότι πρόκειται πλέον περὶ τῆς σωτηρίας τοῦ ὅλου λιμενικοῦ ἔργου τῆς Νάξου, τοῦ μοναδικοῦ καθ’ ὅλην τὴν νῆσον, ἐνῷ ἐξ ἄλλου ἐβελτιώθη τὴν σήμερον ὁπωσδήποτε ἡ κατάστασις τῶν σμυριδικῶν πληθυσμῶν. Κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς ψηφίσεως τοῦ εἰρημένου νόμου ΓΡΝΓʹ ἡ κατανάλωσις τῆς σμύριδος ὑπελογίσθη εἰς σχεδὸν 7,000 τόννους, ἐξ ὧν ὑπελογίσθη καθαρὰ πρόσοδος δραχ. 500,000 αἱ ὁποῖαι φορολογηθεῖσαι πρὸς 3% ἀπέδωκαν τὰς 15,000 ἐκείνας δραχ. Σήμερον ἡ κατανάλωσις ὑπερεδιπλασιάσθη. Καὶ ἐπιμαρτύρομαι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὁ ὁποῖος πρὸ ἑνὸς καὶ ἐπέκεινα ἔτους ἔλαβε προτάσεις μονοπωλιακῆς ἀγορᾶς σμύριδος πρώτης ποιότητος διὰ 14,000 τόννους ἐλαχίστου ὁρίου ἐτησίας πωλήσεως καὶ ὁ ὁποῖος ἐφέτος ἔλαβεν αἰτήσεις δι’ ἀγορὰν 19,000 καὶ ἴσως καὶ πλέον τόννων ἐν ὅλῳ σμύριδος. Σήμερον δυνάμεθα νὰ θεωρήσωμεν τὴν κατανάλωσιν τῆς μὲν πρώτης ποιότητος σμύριδος εἰς 14–15,000 τόννων, τῆς δὲ δευτέρας εἰς 3–4,000. Ἡ καθαρὰ πρόσοδος τοῦ Δημοσίου ἐκ τῆς πωλήσεως τῶν τόννων τούτων δύναται νὰ ὑπολογισθῇ εἰς 800– 850,000 δραχμάς, ὥστε, ἂν φορολογηθῇ τὸ περιπλέον τῶν 500,000 ἐκείνων, ἤτοι αἱ 300–350,000 δραχμῶν, πρὸς 3%, μᾶς δίδει ποσὸν ἐκ δραχμῶν 10,000 εἰς στρογγυλὸν ἀριθμόν. Παρακαλῶ λοιπὸν σήμερον τοὺς ἀξιοτίμους Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εἰσηγηθῶσιν εἰς τὴν Βουλήν, τὴν δὲ Βουλὴν νὰ καταστήσῃ νόμον τοῦ Κράτους νομοσχέδιον χορηγοῦν ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου δραχμὰς 10,000 ἐτησίως ὑπὲρ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Νάξου, ὅπως δι’ αὐτοῦ συναφθῇ χρεωλυτικὸν δάνειον ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τοῦ λιμενικοῦ ἔργου τῆς Νάξου μέχρις ἀποσβέσεως τοῦ συναφθησομένου νέου τούτου δανείου. Κύριοι Βουλευταί· διὰ τὰ λιμενικὰ ἔργα τῆς Νάξου ἐδαπανήθη μέχρι σήμερον περὶ τὸ ἓν ἑκατομμύριον ὅλον δραχμῶν. Τὸ ποσὸν τοῦτο κινδυνεύει αὐτούσιον νὰ ῥιφθῇ εἰς τὴν θάλασσαν, ἂν μὴ χορηγηθῶσιν αἱ 10,000 αὗται δραχμῶν πρὸς στερέωσιν τοῦ καταστραφέντος λιμενοβραχίονος. Καὶ εὔχομαι ἵνα αἱ 10,000 αὗται σώσωσι τὸ ἑκατομμύριον καὶ συνεπῶς τὸ ὅλον συντελεσθὲν ἔργον.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Σακελλαριάδης ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τὰ ἑξῆς: «παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργός, ὅπως συστήσῃ εἰς τὴν ἐκκαθαριστικὴν ἐπιτροπὴν τῆς ἑταιρείας «Ἀμοιβαίας», ἵνα πιστώσῃ αὕτη τοὺς δικαιούχους καὶ μὲ τὰς καταβολὰς ἐκείνας, δι’ ἃς οὗτοι δὲν ἐπιστώθησαν, καίτοι κατέβαλον τὰς δόσεις καὶ εἶναι κάτοχοι ἀποδείξεων, ἃς ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἀναγνωρίζει. Ἄλλως νὰ καταγγελθῶσιν οἱ ἀνταποκριταὶ τῶν ἐπαρχιῶν ἐπὶ ὑπεξαιρέσει».

§59Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὁ νόμος δὲν ἐπιτρέπει συμμόρφωσιν πρὸς τὴν αἴτησιν αὐτὴν καὶ ἐννοεῖται διὰ τίνα λόγον ἐγένετο ἐν τῷ νόμῳ τοῦτο. Ὅταν ἔπεσεν ἡ Ἀμοιβαία, ἀμέσως ἀνεφάνησαν ὑπόνοιαι ὅτι ἐγένοντο καὶ καταχρήσεις, ὅτι δηλαδὴ εἶχον ἐκδοθῆ ἐν ἀφθονίᾳ ἀποδείξεις, αἱ ὁποῖαι εἶχον σταλῆ εἰς πράκτορας, καὶ ἐγεννήθη ἐντεῦθεν ὁ εὔλογος φόβος ὅτι οἱ πράκτορες κατὰ τὴν ἐκκαθάρισιν θὰ ἠδύναντο νὰ δώσωσι τὰς ἀποδείξεις αὐτὰς ὡς ἀποδείξεις χρημάτων καταβεβλημένων εἰς ἔμπιστα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα νὰ παρουσιάσωσι ταύτας καὶ νὰ πληρωθῶσιν. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ ὑπάρξῃ ἐξασφάλισίς τις καὶ ἐμπόδιον κατὰ τοιαύτης πιθανῆς καταχρήσεως. Διὰ τοῦτο ὁ νόμος λέγει ὅτι ἡ πληρωμὴ γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐγγραφῶν τῶν βιβλίων, διότι αὐταὶ εἶναι αἱ παρέχουσαι ἀπόλυτον βεβαιότητα ὅτι δὲν θὰ ἐμφιλοχωρήσωσι τοιαῦται καταχρήσεις, αἵτινες ἠδύναντο νὰ εἶναι τόσον σοβαραί, ὥστε νὰ παρουσιάζωνται χιλιάδες ἀποδείξεων, ἱκανῶν νὰ ἀπορροφήσωσι τὸ ὅλον ἐνεργητικόν, ὅτε οἱ ἀληθεῖς μέτοχοι δὲν θὰ ἐλάμβανον τίποτε. Τοῦτο δὲν ἐμποδίζει τοὺς ἔχοντας πραγματικὰ δικαιώματα νὰ ζητήσωσι ταῦτα διὰ τῆς ὁδοῦ τῶν δικαστηρίων. Ἀλλὰ διὰ τῆς διοικητικῆς ὁδοῦ καταβολὴν ὁ νόμος δὲν ἐπιτρέπει. Ἐπὶ πλέον δὲ δὲν θὰ εἶναι φρόνιμον νὰ τροποποιήσωμεν τὴν θύραν τῶν καταχρήσεων, διότι καὶ ὑστεροχρόνως δύνανται νὰ πλασθῶσι τοιαῦται ἀποδείξεις, δὲν πρόκειται δὲ περὶ πρακτόρων ἐν Ἑλλάδι μόνον εὑρισκομένων, ἀλλὰ καὶ εἰς ὅλην τὴν Ἀνατολήν, ὥστε ὁ ἔλεγχος δὲν θὰ ἦτο εὐχερὴς καὶ θὰ ἦτο ἐπικίνδυνον εἰς τὰ συμφέροντα τῶν μετόχων νὰ ἐπιτραπῇ ὅ,τι διὰ τῆς αἰτήσεως ζητεῖται. Εἶναι ἀτυχὴς ἱστορία ἐπακολουθήσασα τὴν πτῶσιν τῆς ἑταιρείας· τοιαῦται ὅμως καταχρήσεις τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ κοινοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαναληφθῶσι μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ὑπὸ τὴν μελέτην τῆς Βουλῆς ὑποβληθέντος Νομοσχεδίου περὶ μετοχικῶν ἑταιρειῶν.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀθ. Χριστόπουλος, Π. Τσαλδάρης καὶ Π. Ἀραβαντινὸς παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν....

§61Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργός, κ. Πρόεδρε, παρακαλοῦμεν νὰ ἀναβληθῇ.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Γενικὴ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς παροχῆς βοηθήματος εἰς τὸν Παναγῆν Λιβαδᾶν. Οὐδεὶς ἐζήτησε τὸν λόγον. Γενικὴ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως τῆς αὐτῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς παροχῆς βοηθήματος εἰς τὸν Κωνσταντῖνον Σάθαν.

§63Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν τῆς Βουλῆς ἔκαμε πρὸ τινων ἡμερῶν εἰσήγησιν ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ συνδέσμου τῶν ἐν Πειραιεῖ Γαλαξειδιωτῶν πρὸς ἀπονομὴν συντάξεως εἰς τὸν Κ. Σάθαν. Ἀλλ’ ὁ Κ. Σάθας δὲν ἀνήκει εἰς τὸ Γαλαξείδιον, ἀλλ’ εἰς τὰς Πανελληνίους ἐπιστημονικὰς προσωπικότητας, μεταξὺ τῶν ὁποίων ὡς ἀστὴρ διαλάμπει καταυγάσας διὰ τοῦ φωτὸς αὐτοῦ σκοτεινὰς σελίδας τῆς ἱστορίας τοῦ Ἐθνικοῦ ἡμῶν βίου. Ὁ σοφός, ὁ ἀκάματος ἐρευνητής, κατηνάλωσεν ἥμισυ αἰῶνα καὶ πλέον τοῦ μακροῦ αὑτοῦ βίου, ἵνα ἀποκαλύψῃ περιπετείας τοῦ Ἐθνικοῦ βίου κατὰ τοὺς χρόνους τοῦ Μεσαιῶνος καὶ συνδέσῃ τὴν ἱστορίαν τῶν χρόνων ἐκείνων πρὸς τὴν νεωτέραν καὶ τὴν ἀρχαιοτέραν. Ἀνεδίφησε τὰ χειρόγραφα τῶν ἀρχείων τῶν βιβλιοθηκῶν τῆς Βενετίας, τῆς Νεαπόλεως, τῶν Παρισίων καὶ εὗρεν ὅλα τὰ στοιχεῖα, δι’ ὧν ἀπεκάλυψε τὴν κατάστασιν τῆς Ἑλλάδος κατὰ τοὺς μεσαιωνικοὺς χρόνους. Ὁ Σάθας δὲν ἔμεινεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, καθόσον ἡ ἡμετέρα χώρα δὲν ἦτο πρόσφορος εἰς τοιαύτας μελέτας, διότι ἀπὸ κατακτήσεως εἰς κατάκτησιν περιελθοῦσα καὶ καταλήξασα εἰς τὴν βαρβαρωτέραν ὅλων, τὴν τῶν Τούρκων, εἶδε μαραινόμενον πᾶν ἴχνος πνευματικῆς κινήσεως. Ἐν ᾧ τὰ Δυτικὰ Κράτη ἤκμαζον εἰς τὸν νέον πολιτισμὸν καὶ παρεσκεύαζον τὴν πνευματικὴν αὑτῶν ἀναγέννησιν, ἡ Ἑλληνικὴ φυλὴ συνετρίβετο καὶ ἐξηνδραποδίζετο. Καὶ εἶδεν ἡ κλασσικὴ αὕτη γῆ, ἐν ᾗ ἐβλάστησαν αἱ ἀρχαὶ τῆς ἰσότητος καὶ τῆς ἐλευθερίας, εἶδεν ὅτι ἔμεινεν ἔρημος πάσης πνευματικῆς ζωῆς καὶ μόνον ἡ λύρα τῶν πλανωδίων ποιητῶν τῶν δημοτικῶν ἀσμάτων καὶ τὸ καρυοφύλλι τῶν ἁρματωλῶν καὶ κλεφτῶν ἔμειναν ὡς ἡ συνέχεια τῶν Ἐθνικῶν παραδόσεων. Ἀφοῦ δὲ οὕτω οὐδὲν ἀπέμεινεν ἕνεκα τῆς ἀγριότητος τοῦ τυράννου, ἠναγκάσθη ὁ σοφὸς ἐρευνητὴς νὰ τραπῇ πρὸς τὴν Δύσιν καὶ νὰ μελετήσῃ τὰ ἀρχεῖα ἀρχαίων Πολιτειῶν, αἱ ὁποῖαι ἦλθον εἰς συνάφειαν καὶ ἐγνώρισαν τὴν πολιτικὴν καὶ τὴν κοινωνικὴν ζωὴν τῆς Ἑλλάδος. Τὸ ἔργον λοιπὸν τοῦ Σάθα ἀληθῶς ὑπῆρξε τεράστιον, διότι κατώρθωσε κατὰ τὸ μακρὸν αὐτὸ διάστημα μόνον πρὸς ἕνα σκοπὸν νὰ καταγίνῃ, πῶς νὰ ἀποκαλύψῃ τὴν ἱστορίαν τὴν μεσαιωνικὴν τῆς Ἑλλάδος. Κατώρθωσε διὰ τῆς φιλοπονίας του τῆς ἐκτάκτου, τῆς ἐπιμελείας καὶ τῆς κριτικῆς του σαφηνείας νὰ φέρῃ εἰς φῶς 25 ὁλοκλήρους τόμους, μεταξὺ τῶν ὁποίων προεξάρχει ἡ ἐπίτομος Μεσαιωνικὴ Βιβλιοθήκη, εἰς τὴν ὁποίαν συμπεριελήφθησαν ἔργα ἀνυπολογίστου σπουδαιότητος διὰ τὴν Νεοελληνικὴν ἐπιστήμην καὶ τὴν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν. Ἀλλ’ ἐν τῇ ἀφοσιώσει τῇ πλήρει πρὸς τὰ ἔργα αὐτοῦ ἐλησμόνησεν ὁ χαλκέντερος ἐπιστήμων ὅτι εἶχε νὰ ἀντιμετωπίσῃ καὶ ὑλικὰς ἀνάγκας καὶ παρὰ τὴν λιτοτάτην αὐτοῦ συντήρησιν περιέπεσεν εἰς χρέη, οἱ δὲ Ἰταλοεβραῖοι πιστωταὶ αὐτοῦ ἐπέβαλον κατάσχεσιν ἐπὶ τῶν ἔργων του καὶ παρ’ ὀλίγον νὰ καρπωθῶσιν αὐτοὶ ἀντὶ εὐτελεστάτης τιμῆς τὴν ἐπιστημονικὴν ἐργασίαν ὁλοκλήρου πεντηκονταετίας. Εἰς μάτην ὁ Σάθας ἔκρουσε τὴν θύραν πλουσίων ὁμογενῶν, ὅπως ἔλθωσιν ἀρωγοὶ πρὸς περίσωσιν τοῦ κινδυνεύοντος ἔργου του. Οὐδεὶς ἤκουεν αὐτόν, ἐὰν δὲ δὲν περιήρχετο εἰς γνῶσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἡ κατάστασις αὕτη καὶ δὲν ἤρχετο ἀρωγὸν διὰ χρηματικοῦ ποσοῦ 25,000 δραχ. ἐκ τῶν περισσευμάτων τοῦ Δωριδείου κληροδοτήματος, βεβαίως τὰ ἔργα τοῦ Σάθα θὰ περιήρχοντο εἰς χεῖρας τῶν πιστωτῶν του καὶ θὰ ἔχανεν ἡ Ἐθνικὴ ἡμῶν Βιβλιοθήκη τὰ ἀτίμητα αὐτὰ ἔργα. Καὶ ἀνεγράφη τότε πρὸς συντήρησίν του ποσὸν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους ἐκ δραχ. 3,000 δραχ., ἀλλὰ κατὰ τὸ 1909 διὰ τοῦ νόμου ΓΨΚʹ περὶ ἀναγραφῆς πιστώσεως εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς συνδρομὴν τοῦ Κράτους εἰς δημοσυντήρητα Γυμνάσια καὶ ἄλλα φιλανθρωπικὰ ἱδρύματα, περιωρίσθη τὸ ποσὸν εἰς 1200 δραχμάς. Διὰ τοῦτο εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ μὴ συμφωνήσω πρὸς τὸν κ. Εἰσηγητὴν τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος ζητεῖ ν’ ἀπονεμηθῇ σύνταξις ἐκ 250 δραχ. μηνιαίως, διότι καὶ τὸ πρᾶγμα εἶναι δύσκολον καὶ τὸ ποσὸν εὐτελές, παρὰ θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως εἰσαγάγῃ πρότασιν νόμου εἰς τὴν Βουλὴν περὶ αὐξήσεως τοῦ κονδυλίου αὐτοῦ τοὐλάχιστον εἰς 6,000 δραχ., διότι ὁ Σάθας εὑρίσκεται εἰς τὰ ἔσχατα τοῦ βίου του καὶ εἶναι ζήτημα, ἂν θὰ προλάβῃ νὰ παραλάβῃ τὴν πρώτην δόσιν τοῦ ποσοῦ τούτου, τοῦ ὁποίου ἡ χορηγία ἐπιβάλλεται ὡς εἶδος ὑποχρεώσεως ἐκ μέρους τοῦ Κράτους εἰς ἀγωνιστήν, ὁ ὁποῖος τόσας προσέφερεν ὑπηρεσίας εἰς τὴν ἐθνικὴν ἡμῶν ἱστορίαν.

§64Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπω ἐγώ, τίς εἶναι ὁ Κ. Σάθας καὶ πόσας ὑπηρεσίας προσέφερεν εἰς τὴν ἀναδίφησιν τῆς μεσαιωνικῆς ἱστορίας τῆς πατρίδος. Πάντα ταῦτα εἶναι γνωστά, ὅπως εἶναι γνωστὴ ἐπίσης ἡ δυσχερὴς κατάστασις, ἐν τῇ ὁποίᾳ σήμερον εὑρίσκεται ἀνὴρ ἐπὶ τοσοῦτον ἐργασθείς. Κατηνάλωσε τὸν βίον αὐτοῦ ὁλόκληρον εἰς τὸ ἔργον, εἰς τὸ ὁποῖον ἀφωσιώθη, σὺν τῇ καταναλώσει δὲ τοῦ βίου κατηνάλωσε καὶ πάσας τὰς ὑλικὰς δυνάμεις, τὰς ὁποίας καὶ ἐκ πατρικῆς περιουσίας καὶ ἐκ τῆς συζύγου αὐτοῦ ἐκέκτητο καὶ ἤδη ἀμφότεροι αὐτός τε καὶ σύζυγός του πένονται τὴν ἐσχάτην πενίαν. Οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν ὅτι τὰ αἰσθήματα τῆς συμπαθείας ὑπὲρ τοῦ Σάθα, τὰ ὁποῖα ἐξεδηλώθησαν σήμερον, τὰ συμμερίζεται καὶ ἡ Κυβέρνησις, καὶ πέποιθα ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκπροσωποῦσα ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος τὰ αὐτὰ πρὸς τὸν Σάθαν αἰσθανόμενον θὰ μεριμνήσῃ νὰ παρασχεθῶσιν εἰς αὐτὸν τὰ μέσα, ἵνα ἀντεπεξέλθῃ κατὰ τῶν ἀναγκῶν, ὑπὸ τῶν ὁποίων πιέζεται. Θέλω μόνον παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν νὰ σπεύσῃ εἰς τὴν ὑποβολὴν τοῦ σχετικοῦ νόμου καὶ νὰ μὴ δειχθῇ τόσον φειδωλή, ὅσον ἐδείχθη ἀτυχῶς ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς. Ποσὸν δραχμῶν 250 μηνιαίως προκειμένου περὶ δύο γερόντων εἶναι ποσὸν τελείως ἀνεπαρκὲς καὶ διπλασιαζόμενον ἀκόμη νομίζω ὅτι δὲν θὰ εἶναι πρὸς τὰς ὑπηρεσίας τοῦ ἀνδρὸς ἀνάλογον. Εἶναι πάντως ἐπιβεβλημένον εἰς τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον ἀναγνωρίζει, ὡς καὶ πᾶς ἄλλος, τὴν ἀνάγκην τῆς ἀπονομῆς βοηθήματος, νὰ φανῇ ἀντάξιον ἑαυτοῦ.

§65ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπιβάλλεται ἡ δήλωσις ὅτι δὲν εἶναι κἂν ἐπιτετραμμένον εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ συμμερίζηται τὰ αἰσθήματα, τὰ ὁποῖα ὑπηγόρευσαν τοὺς λόγους τῶν ἀξιοτίμων Συναδέλφων καὶ τελευταῖον τοῦ κ. ἐκ Πατρῶν Συναδέλφου. Ἡ Κυβέρνησις θὰ σπεύσῃ νὰ ὑποβάλῃ σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον νὰ προνοῇ περὶ ἀμοιβῆς τῆς οἰκογενείας Σάθα ἀνταξίας πρὸς τὰς μεγάλας ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας εἶχε προσφέρει ὁ Σάθας, ἀνταξίας τῆς κοινωνικῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν κατέχει, ἀλλὰ καὶ τῆς στενοχωρίας, εἰς ἣν ἔχει περιέλθει διὰ τὰς πρὸς τὴν πατρίδα ὑπηρεσίας του.

§66Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Θὰ ἐνόμιζέ τις ἴσως, Κύριοι, ὅτι ἤθελεν εἶναι περιττὸν κατόπιν τῶν δηλώσεων τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται σοβαρῶς νὰ λάβῃ μέτρα ὑπὲρ ἀνδρός, ὁ ὁποῖος προσέφερε τοιαύτας καὶ τηλικαύτας ὑπηρεσίας εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς πατρίδος του, ἂν δὲν ἐπεβάλλετο ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ἀκουσθῇ κυρίως τὸ εἶδος τῆς ἐργασίας, τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος κ. Σάθας ἔκαμε, διότι ἡ ἐργασία αὐτοῦ εἶναι ἐντελῶς ἀλλοίας φύσεως ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν θὰ ἔκαμνε πᾶς οἱοσδήποτε ἱστορικός, καὶ διότι δὲν παρουσιάζεται εἰς τὰ ὄμματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τοιαύτη, ὁποία ἀκριβῶς εἶναι. Μὴ λησμονῶμεν, Κύριοι, ὅτι πρὸ ὀλίγων ἀκόμη ἐτῶν τὴν ἐνδοξοτέραν σελίδα τῆς ἡμετέρας Αὐτοκρατορικῆς ἱστορίας ἀποκαλοῦμεν Βυζαντινὴν μεταχειριζόμενοι ὄνομα, τὸ ὁποῖον οὐδέποτε αὕτη ἔφερεν, ὄνομα τὸ ὁποῖον ἡ μισαλλοδοξία τῇ εἶχε προσδώσει, διότι εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ ζητήματα τὰ ἱστορικὰ ἐμφανίζονται ὑπὸ τὴν μορφὴν τὴν θρησκευτικήν, δὲν γίνεται λόγος περὶ ἔθνους, ἀλλὰ περὶ θρησκείας. Ἑπομένως ἡ μισαλλοδοξία τῶν Δυτικῶν ἦτο ἐκείνη ἡ ὁποία παρήλλαξε τὸν ἑλληνικὸν χαρακτῆρα τῆς Αὐτοκρατορίας ἐκείνης, ἡ ὁποία ἀπεκαλεῖτο μὲν Ῥωμαϊκή, καὶ ἥτις δὲν ἦτο τίποτε ἄλλο παρὰ Ἑλληνική. Ῥωμαϊκὴ δὲν ἦτο, Ἑλληνικὴ δὲν συνέφερε νὰ λεχθῇ, ἐφευρέθη λοιπὸν μία λέξις καὶ βλέπομεν φεύγουσαν πλέον μίαν ὁλόκληρον ἐποχὴν ἀπὸ τὰς σελίδας τῆς Ἑλληνικῆς ἱστορίας. Καὶ ἀπεκαλοῦμεν αὐτὴν «Βυζαντινήν, διότι οὕτως ἔδοξεν εἰς ἐκείνους νὰ εἴπωσι. Περιπλέον τὴν ἱστορίαν αὐτὴν μὲ τὴν λέξιν Βυζάντιον ἐσυνηθίσαμεν διαρκῶς νὰ περιφρονῶμεν, ἐσυνηθίσαμεν, ὁσάκις παρουσιάζεται κάτι τι μικρόν, νὰ ἀποκαλῶμεν αὐτὸ Βυζαντινισμὸν λησμονοῦντες ὅτι ὑβρίζομεν τὴν ἐνδοξοτέραν ἐποχὴν τῆς ἡμετέρας ἱστορίας, ὁποία εἶναι ἡ ἐποχὴ τῆς Αὐτοκρατορίας. Ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ὑπῆρξαν ἐργασίαι ἐπιστημόνων, αἵτινες πρῶται ἔθηκαν τὴν βάσιν τοῦ νὰ καταδειχθῇ ὁ Ἑλληνισμὸς τῆς Αὐτοκρατορίας καὶ εἰς ἐκείνους, οἵτινες εἴτε τὸ ἠγνόουν εἴτε δὲν ἤθελον νὰ τὸ ἀναγνωρίσωσιν, αὗται εἶναι αἱ ἐργασίαι τοῦ Σάθα. Καὶ εἰς τὰ συγγράμματα αὐτοῦ, τὰ συγγραφέντα μετὰ πολλῶν μόχθων καὶ διὰ πολλῶν ὑλικῶν ἐξόδων, ὀφείλεται κυρίως τὸ ὅτι ἤρχισεν ὁ κόσμος νὰ σκέπτηται ὅτι ἡ ἐποχὴ ἐκείνη δὲν ἤξιζε τὴν περιφρόνησιν, ἀλλὰ τοὐναντίον ἤξιζεν ἀμέριστον τὴν προσοχὴν τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου, τῆς ἀνθρωπότητος καὶ ἐν γένει παντὸς ἀνθρώπου. Τὸ ἔργον ἑπομένως τοῦ Σάθα εἶναι πολὺ μεγαλείτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον νομίζομεν. Αὐτὸς πρῶτος εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος κατέδειξεν ὅτι τὸ Βυζάντιον εἶναί τι τὸ ὁποῖον οὐδαμοῦ ἐν τῇ ἱστορίᾳ ἀναφέρεται. Ἡ λέξις «Βυζάντιον» ἐννοῶ. Αὐτὸς εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος πρῶτος κατέδειξε τὸ μεγαλεῖον τῆς ἐποχῆς, πρῶτος ὁ ὁποῖος ὑπέδειξεν εἰς τὴν ἱστορίαν νέας τρίβους καὶ νέας ὁδούς, ὅπως μελετηθῇ ἡ ἄγνωστος καὶ παρ’ ἡμῶν ἀκόμη ἱστορία τῆς μεγάλης ἐποχῆς. Ἀπέδειξεν αὐτὸς εἰς τοὺς μεγάλους συγγραφεῖς, οἵτινες ἐπεδόθησαν εἰς τὴν ἑρμηνείαν τῶν Συνόδων καὶ εἰς τὴν ἑρμηνείαν ὅλων ἐκείνων τῶν γραπτῶν πράξεων, τὰ ὁποῖα ὁ χρόνος μᾶς διέσωσεν, ἵνα καταδείξωμεν ὅτι ἡ περιφρονουμένη ἐκείνη παρ’ ὅλων καὶ ἡμῶν τῶν Ἑλλήνων ἐποχὴ εἶναι μία ἀπὸ τὰς μεγάλας σελίδας τῆς ἀνθρωπότητος, εἶναι μία ἀπὸ τὰς μεγάλας ἐκείνας ἐποχάς, τὰς ὁποίας ὑπερήφανον πρέπει τὸ ἔθνος νὰ θεωρῇ ὡς ἰδικήν του, διότι καὶ πράγματι ἰδική του εἶναι. Τὸ ἔργον ἑπομένως, ἐπαναλαμβάνω, τοῦ Σάθα δὲν εἶναι μόνον ἐπιστημονικόν, εἶναι ἔργον τὸ ὁποῖον ἤνοιξε νέας ὁδούς, εἶναι ἔργον τὸ ὁποῖον ἀπέδειξεν ὅτι ὑπῆρχεν ἐρριμμένη ἐντὸς τῶν σκωληκοβρώτων βιβλίων μία ἐποχή, τὴν ὁποίαν ἡ ἱστορία παρεγνώρισε καὶ ἡ ὁποία ἦτο ἀξία πολὺ μεγαλειτέρας προσοχῆς ἀπὸ ἐκείνην, ἥτις μέχρι τῆς ἐμφανίσεως τοῦ Σάθα ἀπεδόθη εἰς αὐτήν. Τὸ ἔργον τοῦ ἐξόχου μεσαιωνοδίφου ἦτο ἀνάγκη νὰ διακηρυχθῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων, διότι αὐτὸς οὗτος ὁ Σάθας εἶναι ἐκεῖνος ὅστις πρῶτος μᾶς ὑπέδειξεν ὅτι ἡ ἐμφάνισις τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, ἡ ἐμφάνισις τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ εἶναι ἔργον τῆς ἡμετέρας Αὐτοκρατορίας, διότι αἱ ἐκκλησιαστικαὶ Σύνοδοι εἶναι ἡ πρώτη ἔκφανσις τῆς μορφῆς, ὑπὸ τὴν ὁποίαν ὁλόκληρος ἑσμὸς ἀνθρώπων συνέρχεται ἵνα περὶ τῶν κοινῶν ἀποφασίσῃ. Φρονῶ ὅθεν ὅτι ἐκτελῶ καθῆκον ὑπέρτατον πρὸς τὴν πατρίδα αὐτοῦ, τὴν ὁποίαν τόσον ἐτίμησε καὶ τῆς ὁποίας ἐξύψωσε μίαν ὁλόκληρον ἱστορικὴν ἐποχήν, ἵνα ἀκριβῶς ὄχι μόνον τὸν εὐχαριστήσωμεν ὑλικῶς, ἀλλὰ καὶ ἠθικῶς τῷ παράσχωμεν τὴν ἀνταμοιβὴν ἐκείνην, ἡ ὁποία ἁρμόζει εἰς τοὺς ἄνδρας τοὺς ἀποκαλύπτοντας μίαν ὁλόκληρον ἐποχὴν μεγαλείου καὶ δόξης, τὴν ὁποίαν τὸ Ἔθνος ἴσως ἕνεκα κακῶν εἰσηγήσεων ἠγνόει καὶ τὴν ὁποίαν σήμερον ἔπαυσε πλέον νὰ ἀγνοῇ.

§67ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ ἔργον τοῦ κ. Σάθα δὲν εἶναι ἁπλῶς ἱστορικὸν καὶ φιλολογικόν, εἶναι κατ’ ἐξοχὴν ἐθνικόν. Μετὰ τὸν μέγαν Γερμανὸν μεσαιωνοδίφην Hopf, ὁ ὁποῖος ἐπέχυσεν ἄπλετον φῶς εἰς τὴν ἐποχὴν τῶν βαρβαρικῶν ἐπιδρομῶν εἰς Ἑλλάδα, ἰδίως τῶν Σλαύων καὶ τῶν Φράγκων, καὶ ἀπέδειξεν ἀνασκευάζων τὴν γνωστὴν θεωρίαν τοῦ Φαλμεράϋερ ὅτι ἐσώθη καὶ σώζεται ἔτι ἀκμαῖος ὁ Ἑλληνισμός, μετὰ τὸν μέγαν, λέγω, Γερμανὸν μεσαιωνοδίφην Hopf, ὁ Ἕλλην μεσαιωνοδίφης Σάθας εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐπροθυμοποιήθη νὰ συνεχίσῃ τὸ ἔργον αὐτοῦ συμπληρῶν τὰς ἀποδείξεις του περὶ συνοχῆς τοῦ νεωτέρου Ἑλληνισμοῦ πρὸς τὸν ἀρχαῖον. Τὸ ἔργον, Κύριοι, τοῦτο δὲν εἶναι βεβαίως ἴδιον ἑνὸς καὶ μόνου ἀνδρός. Εἶναι ἔργον γενεῶν ὁλοκλήρων ἀνδρῶν εἰδικῶν, ἀφωσιωμένων εἰς τὴν ἔρευναν καὶ διαφώτισιν τῆς ἱστορικῆς ἐκείνης περιόδου, εἰς ἣν ἐπικάθηται σκότος δυσδιάλυτον. Ἐν ὅσῳ δὲ δὲν σκεπτόμεθα ἡμεῖς σοβαρῶς, ἵνα διὰ τοῦ Πανεπιστημίου μορφώσωμεν ἱστορικοὺς ἐρευνητὰς τοῦ μεσαιωνικοῦ Ἑλληνισμοῦ, καθῆκον ἔχομεν νὰ ἐνισχύωμεν εἰς τοῦτο ἐκ παντὸς τρόπου τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν. Ἔχομεν τώρα καθηγητὰς διδάσκοντας ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ γενικὴν καὶ Ἑλληνικὴν ἱστορίαν, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν καθηγητάς, μορφοῦντας καὶ παρασκευάζοντας ἱστοριοδίφας δυναμένους νὰ ἐπεξεργασθῶσι τὴν περίοδον ἐκείνην τοῦ ἐθνικοῦ ἡμῶν βίου, τὴν ὁποίαν μόνον Ἕλληνες ἱστορικοὶ θὰ κατώρθουν νὰ ἐπεξεργασθῶσιν, ὡς δεῖ. Ἔργον τοῦ καθηγητοῦ τῆς ἱστορίας ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ δὲν εἶναι ἡ ἁπλῆ ἀφήγησις γνωστῶν γεγονότων, ὡς γίνεται τὴν σήμερον. Εἶναι ἡ μύησις εἰς τὴν ἐπιστήμην καθόλου καὶ ἡ χειραγώγησις τῶν νεωτέρων εἰς αὐτοτελῆ ἔρευναν, ἵνα δυνηθῶσιν οὗτοι εἶτα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πηγῶν νὰ ἐπεξεργασθῶσι τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος ἱστορικὴν περίοδον. Ἐν ὅσῳ ὅμως ἡ Πολιτεία οὐδεμίαν πρόνοιαν λαμβάνει, ἵνα καθιερώσῃ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ τοιαύτην διδασκαλίαν τῆς ἱστορίας, ἐν ὅσῳ ἡ Πολιτεία οὐδεμίαν πρόνοιαν λαμβάνει, ἵνα διὰ τῶν οὕτω πως καταρτιζομένων ἱστορικῶν περισυλλεχθῶσιν ὅλα τὰ μνημεῖα τὰ ἀναγόμενα εἰς τὴν ἐθνικὴν ἡμῶν ἱστορίαν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν γίνῃ συστηματικὴ αὐτῆς ἐπεξεργασία, κατ’ ἀνάγκην πρέπει νὰ ἐνισχύσωμεν ἀντὶ παντὸς τρόπου τὸ ἔργον τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας. Ἀφοῦ δὲ πρῶτος μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων, ἀφωσιώσας ὁλόκληρον τὸν βίον αὑτοῦ ὑπὲρ τοῦ τοιούτου ἔργου εἶναι ὁ κ. Κωνσταντῖνος Σάθας, ὀφείλει νῦν αὐτή, ἐξ εὐγνωμοσύνης πρὸς τὸν ἄνδρα καὶ εἰς ἐνθάρρυνσιν καὶ ἄλλων πρὸς μίμησίν του νὰ μὴ ἀρκεσθῇ εἰς μόνην τὴν μικρὰν ἐπιχορήγησιν, τὴν ὁποίαν ἀναγράφει τώρα ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ἀλλὰ ν’ ἀπονείμῃ εἰς αὐτὸν γενναῖον βοήθημα. Τοῦτο ἀπαιτεῖ αὐτὸ τὸ καλῶς ἐννοούμενον ἐθνικὸν ἡμῶν συμφέρον. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ἵνα περισώσῃ τὴν πολύτιμον βιβλιοθήκην καὶ τὰ χειρόγραφα τοῦ Κωνσταντίνου Σάθα. Δὲν πρέπει νὰ θεωρήσωμεν ταῦτα ὡς ἁπλῆν περιουσίαν τοῦ ἀνδρός, ἀλλ’ ὡς κειμήλια ἐθνικά, τὰ ὁποῖα ὀφείλομεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν ὑπὲρ τῆς Ἐθνικῆς ἡμῶν Βιβλιοθήκης. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, διερμηνεύουσα τὸ αἴσθημα, τὸ ὁποῖον πάντας ἡμᾶς κατέχει, θὰ σπεύσῃ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ὁ μὲν ὑπόλοιπος βραχὺς βίος τοῦ Κ. Σάθα νὰ καταστῇ ὁσονδήποτε ἄνετος, νὰ ἐξασφαλισθῇ δὲ διὰ τὸ Ἔθνος ἡ πολύτιμος βιβλιοθήκη καὶ τὰ χειρόγραφα τοῦ φιλοπάτριδος τούτου ἀνδρός.

§68Ι. ΞΗΡΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὡς ἀντιπροσωπεύων καὶ τὴν ἰδιαιτέραν πατρίδα τοῦ ἀκαμάτου ἐρευνητοῦ τῆς μεσαιωνικῆς ἡμῶν ἱστορίας, τοῦ κ. Σάθα, αἰσθάνομαι μεγαλειτέραν τὴν ὑποχρέωσιν, ὅπως ἐπικαλεσθῶ τὴν συνδρομὴν τῆς Κυβερνήσεως ὑπὲρ τοῦ κ. Σάθα. Τὸ ἔργον τοῦ κ. Σάθα εἶναι ἐθνικὸν καὶ ὡς τοιοῦτον πρέπει νὰ ὑποστηριχθῇ, ὡς τοιοῦτον δὲ καὶ ὁ εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς ἀνεγνώρισεν αὐτό. Ἀλλ’ ἐνῷ δι’ ὡραίων λόγων ἐν τῇ ἐκθέσει του ἐξυμνεῖ αὐτό, ὁ ἐπίλογος δὲν εἶναι ἀντάξιος τῶν ὡραίων ἐκείνων λόγων, καθ’ ὅσον προτείνει ὡς ἀμοιβὴν τοῦ ἀνδρὸς μόνον διακοσίας πεντήκοντα δραχμάς. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ εἰσαγάγῃ νομοθέτημα, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ παρασχεθῇ ἀνάλογον ποσὸν πρὸς τὴν ἐργασίαν τοῦ σοφοῦ μεσαιωνοδίφου. Ὁ κ. Σάθας δὲν πένεται μόνον ἐν Παρισίοις ἀλλὰ κατατρύχεται τὴν στιγμὴν ταύτην ὑπὸ βαρυτάτης νόσου, καὶ εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο ὅπως ἡ Κυβέρνησις σπεύσῃ νὰ ἀποστείλῃ εἰς αὐτόν, εἰ δυνατόν, γενναῖον βοήθημα.

§69Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἑνόνω καὶ ἐγὼ τὰς συστάσεις μου μετὰ τῶν ἀξιοτίμων κ. Συναδέλφων, προκειμένου περὶ τοῦ Κ. Σάθα, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὸ κορύφωμα τῶν ἐργαζομένων ὑπὲρ τῆς Ἑλληνικῆς ἐπιστήμης, καὶ συγχαίρω τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἀπεφάσισε νὰ ἀπονείμῃ εἰς αὐτὸν σύνταξιν.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ ζητήματος «περὶ χρηματικοῦ βοηθήματος εἰς τὸν Στυλιανὸν Ἀλεξίου» πρὸς ἀποπεράτωσιν τῆς μεγάλης κριτικῆς ἐκδόσεως τοῦ Ἐρωτοκρίτου. Ἐπ’ αὐτῆς τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Σπ. Θεοδωρόπουλος.

§71Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ κάλλος καὶ τὴν ἐθνικὴν σημασίαν τοῦ ὑπερτέρου τῶν ἐθνικῶν ἡμῶν ἐπῶν γνωρίζει καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὥστε περιττὸν εἶναι νὰ ὁμιλήσω περὶ αὐτῶν. Ὅλοι γνωρίζομεν τὸν Ἐρωτόκριτον ἀπὸ τὴν λαϊκὴν ἔκδοσιν αὐτοῦ, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἡ ἀκριβής. Τὴν ἔκδοσιν τοῦ γνησίου κειμένου ἀνέλαβεν ὁ ἐκ Κρήτης κ. Ἀλεξίου. Ἀλλαχοῦ θὰ ἀνελάμβανε τοιαύτην ἔκδοσιν αὐτὸ τὸ Κράτος, ἀλλ’ εἰς τὴν περίστασιν τὴν προκειμένην, καθ’ ἣν ὁ ἰδιώτης ἐκδότης ἐδαπάνησε μεγάλα ποσὰ διὰ τοσαύτης σημασίας ἔκδοσιν, νομίζω ὅτι ὑποχρέωσιν ἔχει τὸ Κράτος νὰ ἐνισχύσῃ αὐτόν. Καὶ νομίζω ὅτι ἡ προτεινομένη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς συνδρομὴ τῶν 6 χιλιάδων δραχμῶν εἶναι ἀνεπαρκής. Θὰ παρακαλέσω διὰ τοῦτο τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ὀφείλει νὰ ἐνδιαφέρηται ἰδιαιτέρως διὰ τὸ ἔπος τοῦτο τὸ Κρητικόν, ἀλλὰ καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὁ ὁποῖος ἔδειξεν ὅτι ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν πνευματικὴν κίνησιν τῆς Ἑλλάδος, ὅπως αὐξήσωσι τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς 10 ἢ 8 χιλιάδας δραχμῶν, διὰ νὰ εἶναι ἐπαρκὲς διὰ τὴν ἐπιμελεστέραν καὶ πληρεστέραν ἔκδοσιν τοῦ ἔργου.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Στ. Κροκιδᾶς «συνιστᾷ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἀναφορικῶς μὲ τὰ πιστοποιητικὰ τῶν ἐν πολέμῳ φονευθέντων καὶ περί τινων ἀνικάνων».

§73Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἐψηφίσαμεν τελευταίως νόμον περὶ ἀπαντήσεως εἰς τὰς ἀναφορὰς τῶν πολιτῶν. Δυστυχῶς δὲν ἐδημοσιεύθη, ἄλλως ἤθελον καταγγείλει εἰς τὸν Πρωθυπουργὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Φαίνεται τῷ ὄντι ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀναβαίνων τὴν κλίμακα τοῦ Ὑπουργείου στρέφεται πάντοτε δεξιά· οὐδέποτε παρετήρησε καὶ πρὸς τὰ ἀριστερά, διότι, ἐὰν παρετήρει ἦτο ἀδύνατον νὰ δεχθῇ τὴν παράτασιν τῆς ὑφισταμένης ἤδη καταστάσεως. Κόσμος ὁλόκληρος συνωθεῖται καὶ συμφύρεται, ἄλλος μὲν διὰ νὰ λάβῃ πληροφορίας, ἄλλος δὲ διὰ νὰ λάβῃ πιστοποιητικόν, καὶ ὅλοι ἀπέρχονται μὲ κενὰς τὰς χεῖρας. Ἐγὼ αὐτὸς μετέβην ἑπτάκις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον διὰ τοιαύτας ὑποθέσεις καὶ δὲν ἐπέτυχον τοῦ σκοποῦ μου. Ἰδοὺ δὲ καὶ διατί μετέβην. Ὁ πατὴρ Προκόπιος Οἰκονόμου εἶχε τὴν εὐτυχίαν νὰ χάσῃ τὸν υἱόν του, ἀνθυπασπιστήν, εἰς τὴν μάχην τοῦ Πετσόβου. Εἶχε τὴν πληροφορίαν ὅτι ὁ υἱός του εἶχε μερικὰ χρήματα καὶ ἔστειλεν ἀναφορὰν διὰ τοῦ δημάρχου Κορινθίων ἀπὸ τῆς 14 Δεκεμβρίου, ἵνα μάθῃ τί ἐγένοντο τὰ χρήματα αὐτά. Δυστυχῶς ἀπέβη ἀδύνατον νὰ λάβῃ ἀπάντησιν. Οὔτε ὁ ἀριθμὸς εὑρέθη, ἐνῷ εἶναι βεβαιωμένον ὅτι ἡ ἀναφορὰ ἐστάλη δι’ ἄλλης ἀναφορᾶς τοῦ δημάρχου Κορινθίων. Δὲν εἶναι δὲ βεβαιωμένον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ ἂν εἰσῆλθεν ἢ μᾶλλον δὲν δύναται νὰ βεβαιωθῇ, διότι ἀπαγορεύεται ἡ παροχὴ πληροφοριῶν περὶ τοῦ ἀριθμοῦ καὶ τῆς ἡμέρας τῆς εἰσόδου τῆς ἀναφορᾶς. Ὁ αὐτὸ ἐζήτησε δι’ ἄλλης ἀναφορᾶς συνυποβαλὼν καὶ τὸ χαρτόσημον νὰ τῷ δοθῇ πιστοποιητικὸν ὅτι ὁ υἱός του ἐφονεύθη ἐν τῷ πολέμῳ. Τὴν ἀναφορὰν ταύτην ἔδωκε κατὰ Ὀκτώβριον, ἀλλὰ καὶ περὶ ταύτης οὐδεμία ἀπάντησις ἐδόθη. Ὁ Κωνστ. Πανούσης εἶχε τὴν τιμὴν νὰ χάσῃ τὸν υἱόν του ἐν τῷ πολέμῳ. Ἐζήτησε νὰ λάβῃ πιστοποιητικόν. Οὐ μόνον οὐδεμία ἐδόθη καὶ εἰς τοῦτον ἀπάντησις, ἀλλ’ οὐδὲ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα εὑρέθησαν. Ὁ Δημήτριος Ζάκας, στρατιώτης καὶ φοιτητής, ἐφονεύθη κατὰ τὸν Βουλγαρικὸν πόλεμον. Ὁ θεῖός του ἐπιθυμῶν νὰ κανονίσῃ τὰ τῆς περιουσίας του, διότι ἦτο εὔπορος, ἐζήτησε πιστοποιητικὸν καὶ ἀρχικῶς μὲν εἶπον αὐτῷ ὅτι θὰ τῷ ἐδίδετο τοιοῦτον, κατόπιν ὅμως εὗρον ὅτι δὲν εἶναι ἐκ τῶν φονευθέντων, ἐνῷ εἶναι. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου παρουσιάζεται μάλιστα τὸ ἑξῆς ἰδιαίτερον· ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρέτουν ὑπὸ τὸ ὄνομα Δημ. Ζάκας δύο στρατιῶται, εἷς ἐκ Μεσσηνίας, ὅστις καὶ συνελήφθη αἰχμάλωτος ὑπὸ τῶν Βουλγάρων, καὶ ὁ περὶ οὗ πρόκειται Κορίνθιος, ὅστις καὶ ἐφονεύθη. Τὸ μὲν γραφεῖον τῶν πληροφοριῶν θεωρεῖ τὸν Κορίνθιον ὡς πεσόντα ἐν τῷ Βουλγαρικῷ πολέμῳ, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἔχει περὶ τοῦ Δημητρίου Ζάκα φονευθέντος πληροφορίας. Ὁ Χρῆστος Κεχρῆς ἔχει ἕνα υἱὸν Σπῦρον, ὁ ὁποῖος εἶναι στρατιώτης. Αὐτὸς παθὼν μηνιγγίτιδα εὑρίσκεται ἐν τελείᾳ ἀνισορροπίᾳ. Ἡ ὑγειονομικὴ ἀρχὴ τόσον καλὰ λειτουργεῖ, ὥστε αὐτὸς ἠκολούθησε τὸ στράτευμα καὶ εἰς τὴν μάχην τοῦ Κιλκὶς διατελῶν εἰς προφανῆ καὶ καταφανῆ παραφροσύνην ἔκαμεν ἀναφορὰν καὶ προσήγαγεν ὄχι μόνον τὰ πιστοποιητικὰ τῶν ἰατρῶν τῶν ἐπισκεφθέντων αὐτόν, ἀλλὰ καὶ πιστοποιητικὸν τοῦ σωματάρχου, τὸ ὁποῖον γράφει... «ὁ στρατιώτης δεῖνα δὲν ἔλαβε μέρος εἰς τὰς μάχας, διότι παθὼν ἐκ μηνιγγίτιδος κατέστη τελείως ἀνισόρροπος». Καὶ αὐτὸς εἶναι εἰς τὸν στρατὸν ἀκόμη. Αὐτὰ ἔχω ἐγώ, φαντάζομαι τί ἔχουσιν οἱ ἄλλοι. Πρέπει νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον, δὲν δύναται δέ, καθ’ ὃν τρόπον γίνεται ἡ ὑπηρεσία ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ ἐπιτευχθῇ κανὲν ἀποτέλεσμα. Ἔχομεν π. χ. τὸ γραφεῖον τῶν πληροφοριῶν, τὸ ὁποῖον ἔχει τὸν κατάλογον τῶν φονευθέντων. Τί κωλύει ὥστε τὸ γραφεῖον αὐτὸ νὰ ἐκδίδῃ τὰ πιστοποιητικὰ κατὰ διαταγὴν τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ νὰ βλέπητε ὅλον αὐτὸν τὸν κόσμον ἀνερχόμενον καὶ κατερχόμενον τὴν κλίμακα τοῦ Ὑπουργείου διὰ νὰ λάβῃ τί; Ἕν πιστοποιητικόν. Ὑπάρχουσι δὲ μεγάλαι ἀνάγκαι· ὄχι μόνον στρατιωτικαί, ἀλλὰ καὶ ἀνάγκαι διὰ τὰ βοηθήματα, διὰ τὰς συντάξεις, διὰ τὴν διαρρύθμισιν τῶν περιουσιακῶν συμφερόντων, τὰ ὁποῖα εἴτε αὐτοὶ εἴτε οἱ συγγενεῖς αὐτῶν ἔχουσιν. Ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ ὅτι οὐδέποτε ἠσθάνθην τοιαύτην δυσκολίαν, φαντάσθητε δὲ ὅτι εὑρισκόμεθα ὅλοι οἱ Βουλευταὶ εἰς δυσχερῆ θέσιν καὶ ἀπέναντι τῶν συμπολιτῶν μας, διότι οὗτοι νομίζουσιν ὅτι ἀμελοῦμεν συνηθισμένοι ἀπὸ τοὺς δημάρχους ἢ ἀπὸ τὰς ἄλλας ἀρχάς, πρὸς τὰς ὁποίας προσερχόμενοι δύνανται νὰ λάβωσι πιστοποιητικὸν μετὰ μίαν ἡμέραν τὸ πολύ, ἐδῶ δὲ ἔχουσι δύο μῆνας καὶ δὲν κατωρθώνουσι τίποτε. Θὰ παρακαλέσω νὰ μὴ μὲ ἀναγκάσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καταφύγω εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ νὰ καταγγείλω πρῶτος ἐγὼ κατ’ ἐφαρμογὴν τοῦ τελευταίως ψηφισθέντος νόμου (ἱλαρότης).

§74ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εὐτυχῶς δὲν ἐδημοσιεύθη ἀκόμη ὁ νόμος. Θὰ ἐξετάσω μετὰ προσοχῆς ὅλα τὰ διατυπωθέντα. Ἔχω ὅμως νὰ παρατηρήσω, πρὶν ἢ ἐξετάσω, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον εὑρίσκεται ἐν ἀδυναμίᾳ νὰ χορηγήσῃ πιστοποιητικὰ περὶ τοῦ θανάτου ἢ μὴ ὡρισμένων προσώπων, διότι δυστυχῶς στερεῖται τῶν ἀναγκαίων πληροφοριῶν. Δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ὅτι ἐδέησε νὰ ἀπευθύνω τέσσαρα τηλεγραφήματα εἰς σῶμα ὡρισμένον διὰ νὰ λάβω ἀπάντησιν. Ἔτυχε νὰ καλέσω εἰς τὸ τηλεγραφικὸν γραφεῖον τὸν σωματάρχην καὶ νὰ τὸν ἐρωτήσω διατί δὲν δίδει τὸ πιστοποιητικὸν καὶ νὰ μοὶ δώσῃ αἰτιολογίαν, ὅτι τὸ ἔχω ζητήσει ἀπὸ τὸ σῶμά του καὶ αὐτὸ δὲν μοῦ δίδει...

§75ΣΠ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Θὰ ὑποβληθῇ ἀναφορά, θὰ σταλῇ εἰς τὸ πρωτόκολλον κλπ.

§76ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ὑποβληθῇ ἀναφορά, θὰ σταλῇ εἰς τὸ πρωτόκολλον, θὰ σταλῇ νὰ ἐξετασθῇ ἀπὸ τὸ τμῆμα τῶν πληροφοριῶν· βεβαίως. Δὲν δύναται νὰ λείψῃ αὐτὴ ἡ διαδικασία. Ἀλλὰ πρέπει ν’ ἀναγνωρίσωμεν ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν δὲν εἶναι ἐπαρκὴς σήμερον καὶ διὰ τὴν ἐργασίαν τῆς ἐπιστρατεύσεως καὶ ἀποστρατεύσεως 265,000 ἀνδρῶν καὶ διὰ τὴν πολλαπλασιασθεῖσαν ὑπηρεσίαν. Προσπαθοῦντες δὲ ἐκ τῶν ἐνόντων νὰ ἐπαρκέσωμεν, δὲν ἔχομεν καὶ ποῦ νὰ τοποθετήσωμεν καὶ τὸ προσωπικόν, τὸ ὁποῖον προσλαμβάνομεν, τὸ ἐπικουρικόν, εἰς τρόπον ὥστε σκεπτόμεθα νὰ ἐνοικιάσωμεν νέον οἴκημα διὰ νὰ ἐγκαταστήσωμεν τὸ προσωπικὸν αὐτό. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὑπόσχομαι εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Βουλευτὴν ὅτι θὰ ἐξετάσω ὅλα αὐτά.

§77Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν ἀποθανόντων εἰς τὰ διάφορα σώματα καὶ περὶ τῶν ὁποίων δὲν ἔχει πληροφορίας τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ περὶ τῶν ἀποθανόντων, οἱ ὁποῖοι ἀναγράφονται εἰς τὰ ἐπίσημα βιβλία τὰ τηρούμενα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Ἀκριβῶς δέ, ὡς ἀνέφερα πρὸ ὀλίγου, πρόκειται περὶ συμπολίτου μου, ὁ ὁποῖος πρὸ τριῶν μηνῶν εἶχεν ὑποβάλει αἴτησιν, δι’ ἣν κατῆλθον μόνος εἰς τὰ Ἀρχεῖα, ἵνα ἐρευνήσω. Ἐν τούτοις οὐδὲν κατώρθωσα, καίτοι πρὸ τριῶν μηνῶν ἔχει ὑποβληθῆ ἡ αἴτησις, ἐγὼ δὲ ἔχω μεταβῆ 50 φορὰς πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§78ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πῶς ὀνομάζεται;

§79Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Κοντάρης Μαρίνος.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀθ. Χριστόπουλος.

§81ΑΘ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναί τινες ἀνυπότακτοι, οἱ ὁποῖοι ἕνεκα διαφόρων λόγων δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἔλθωσιν ἐξ Ἀμερικῆς κατὰ τὴν ὁρισθεῖσαν ἡμέραν, ἀλλ’ ἦλθον μετὰ τρεῖς ἢ πέντε ἡμέρας. Ἐν τούτοις αὐτοί, καίτοι κατετάχθησαν καὶ ἐπολέμησαν καὶ κατὰ τοὺς δύο πολέμους καὶ πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἐτραυματίσθησαν, ἐκηρύχθησαν ὑπὸ τῶν σχετικῶν γραφείων ἀνυπότακτοι. Αὐτοὶ πρέπει νὰ κριθῶσιν ἐπιεικῶς καὶ νὰ διαταχθῇ ἡ ἀπόλυσίς των.

§82ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Λάβετε τὴν καλωσύνην νὰ μοὶ σημειώσητε τὰ ὀνόματα αὐτῶν διὰ νὰ ἐξετάσω καὶ θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κοπανίτσας συνιστᾷ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν· 1) Ὅπως μὴ οὔσης ἐφικτῆς τῆς ταχείας ἀποπερατώσεως τῶν ἐν τοῖς Στρατοδικείοις ὑπαρχουσῶν ἐκκρεμῶν ἐπὶ ἀνυποταξίᾳ ὑποθέσεων, εὐαρεστηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μεριμνήσῃ περὶ προσωρινῆς ἀπολύσεως ἐκείνων τοὐλάχιστον ἐκ τῶν ὑπὸ κατηγορίαν ἐπὶ ἀνυποταξίᾳ ἐπιστράτων, οἵτινες εἶναι ἀποδεδειγμένον ὅτι διαμένοντες εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ προσελθόντες μετὰ τὸν κατὰ τῆς Τουρκίας πόλεμον ἔλαβον μέρος εἰς τὰς μάχας τοῦ κατὰ τῆς Βουλγαρίας πολέμου καὶ τῶν ὁποίων οἱ συνηλικιῶται ἀπελύθησαν· καὶ 2) Ὅπως, ἂν δὲν εὑρίσκῃ ὀρθὴν τὴν γινομένην διαρρύθμισιν τῶν ποινῶν τῶν ἀνυποτάκτων διὰ τοῦ ὑποβεβλημένου εἰς τὴν Βουλὴν σχετικοῦ νομοσχεδίου, εὐαρεστηθῇ νὰ μεριμνήσῃ περὶ ταχείας διαρρυθμίσεως τῶν ποινῶν τούτων δι’ ἄλλου καλλιτέρου.

§84Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Εἶναι ἡ αὐτὴ σύστασις μὲ τὴν προηγηθεῖσαν, κατόπιν δὲ τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ περιορίζομαι νὰ ἀναφέρω μόνον τὰς περιπτώσεις. Ἔχω ἐπιστολὴν ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου, διὰ τῆς ὁποίας μοὶ γνωστοποιεῖται ὅτι δύο ἀδελφοὶ ὀνομαζόμενοι Ἀνάργυρος καὶ Γεώργιος Καπῆλοι, ὁ εἷς προερχόμενος ἐκ νησῖδός τινος τοῦ Εἰρηνικοῦ Ὠκεανοῦ, ὁ δὲ ἕτερος ἐκ τῶν ἐνδοτέρων τῆς Κίνας, ἔσπευσαν ἅμα ὡς ἔλαβον γνῶσιν τῆς κηρύξεως τοῦ πολέμου νὰ προσέλθωσιν ὑπὸ τὰς σημαίας, ἀλλὰ δυστυχῶς ἔφθασαν μετὰ τὸν πρῶτον πόλεμον, διότι, ὡς εἶναι γνωστόν, εἰς τὰ ἀπομεμακρυσμένα ἐκεῖνα μέρη δὲν ὑπάρχουσιν Ἑλληνικαὶ προξενικαὶ ἀρχαὶ καὶ μόνον ἐξ ἐπιστολῶν τῶν οἰκείων εἰδοποιοῦνται οἱ ἐκεῖ μένοντες περὶ τῶν καθ’ ἡμᾶς. Κατετάχθησαν εἰς τὸν στρατὸν καὶ ἔλαβον μέρος εἰς τὸν δεύτερον πόλεμον· ὁ εἷς τούτων ἐτραυματίσθη κατὰ τὴν καταδίωξιν τοῦ Τσακαλάρωφ, τὸν ὁποῖον καὶ ἐφόνευσε, καὶ ὁ ἄλλος ἐπληγώθη εἰς τὴν παρὰ τὴν Ἄνω Τσουμαγιὰν μάχην. Οὗτοι ἐχαρακτηρίσθησαν ὡς ἀνυπότακτοι καὶ κρατοῦνται εἰσέτι εἰς τὸν στρατόν, ἂν καὶ κατέβαλον ἀνὰ 500 δρ., ἐνῷ καὶ ὡς ἀνυπότακτοι οὕτω δὲν δύνανται κατὰ νόμον νὰ προφυλακισθῶσιν ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι δὲν θὰ εὑρεθῇ δικαστὴς νὰ καταδικάσῃ αὐτούς. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως εὐαρεστηθῇ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν σύστασίν μου περὶ προσωρινῆς ἀπολύσεως τῶν τοιούτων ἀνυποτάκτων ἐν γένει καὶ τὴν πρότασιν νόμου, τὴν ὁποίαν μετὰ τοῦ συναδέλφου μου κ. Κοσονάκου ἔλαβον τὴν τιμὴν πρὸ ἡμερῶν νὰ ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλήν, τροποποιοῦσαν τὸ ἄρθρον 152 τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου, διὰ τῆς ὁποίας μετριάζεται ὁ κατώτερος ὅρος τῶν ποινῶν τῶν ἐπιβαλλομένων εἰς τοὺς ἀνυποτάκτους, χωρὶς νὰ ἐπηρεάζεται ὁ ἀνώτερος, ἵνα ἀφήνηται πλήρης ἐλευθερία εἰς τοὺς στρατοδίκας νὰ κανονίζωσι τὰς ποινάς. Παρακαλῶ νὰ τὸ λάβετε ὑπ’ ὄψιν καί, ἐὰν ἀνταποκρίνηται πρὸς τὰς περιστάσεις, ἐπιδιωχθῇ ἡ ἐπιψήφισις αὐτοῦ.

§85ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοὶ δώσητε σημείωσιν διὰ τὰ δύο πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἀνεφέρετε. Λαμβάνω ἤδη τὴν τιμὴν, Κύριοι Βουλευταί, νὰ ὑποβάλω σχέδιον νόμου «περὶ ἀπολύσεως τῶν καταταχθέντων ἐπὶ διετεῖ θητείᾳ ἐθελοντῶν», ἐκείνων δὲ τῶν ὁποίων αἱ κλάσεις ἀπελύθησαν ἤδη, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ψηφισθῇ ἀμέσως.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ;

§87ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. (Τὸ νομοσχέδιον κηρύσσεται ὑπὸ τῆς Βουλῆς κατεπεῖγον καὶ γίνεται δι’ ἀναστάσεως δεκτὸν κατ’ ἀρχήν). Οἱ κ. κ. Η. Κοπανίτσας καὶ Η. Κοσονάκος συνιστῶσιν εἰς τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἵνα λάβωσι σύντονα μέτρα πρὸς προστασίαν λογγώδους ἐκτάσεως τεσσάρων περίπου χιλιάδων στρεμμάτων, κειμένης εἰς θέσεις «Κρεββατᾶ» καὶ «Ἀφανιᾶ» τοῦ δήμου Τρινάσου καὶ διεκδικουμένης παρ’ ἰδιώτου, ἐπιτυχόντος ἵνα δικάσῃ ἐρήμην τὸ Δημόσιον, ἐκδοθείσης τῆς ὑπ’ ἀριθ. 64 τῆς 26 Ἰανουαρίου 1912 ἐρήμην ἀποφάσεως τοῦ Πρωτοδικείου Σπάρτης. Ἰδιαιτέρως δὲ παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ διὰ τίνα λόγον ἐδικάσθη τὸ δημόσιον ἐρήμην».

§88Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι τόσον σαφὴς ἡ σύστασις, ὥστε θὰ συνεννοηθῶ μετὰ τοῦ συναδέλφου, ὅπως ληφθῶσι πάντα τὰ μέτρα.

§89Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Πρόκειται, κύριε Ὑπουργέ, περὶ διαρπαγῆς ἐκτάσεως πλέον τῶν 4,000 στρεμμάτων διὰ τῆς μεθόδου τῶν οἰκοπεδοφάγων, ἤτοι τῆς μεταβιβάσεως τίτλων πλαστῶν ἀπὸ προσώπου εἰς πρόσωπον τῶν ἐκτάσεων αὐτῶν, διὰ τῆς ὁποίας ὄχι μόνον τὸ Δημόσιον πρόκειται νὰ στερηθῇ περιουσίας αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρον χωρίον Σκάλα πρωτεύουσα τοῦ δήμου Τρινάσου πρόκειται νὰ καταπιέζηται καὶ νὰ φορολογῆται ὑπὸ ἑνὸς ἀτόμου, διότι ἀμέσως ἀπὸ τὸ χωρίον αὐτὸ ἄρχονται αἱ ἐκτάσεις, περὶ ὧν πρόκειται. Τὸ χωρίον σύσσωμον ἐξηγέρθη κατὰ τῶν τοιούτων τάσεων καί, ὅπως αὗται περιορισθῶσιν, ἐπεζήτησε καὶ ἐπέτυχε ν’ ἀπαγορευθῇ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ἡ βοσκή, διὰ νὰ ἀσκήσῃ οὕτω τὸ Δημόσιον τὰ ἐπ’ αὐτῶν δικαιώματα νομῆς. Ὁ τελευταῖος διεκδικῶν τὰς ἐκτάσεις αὐτάς, ἀφοῦ ἐπεχείρησε νὰ ἐνασκήσῃ δικαίωμα κατοχῆς διὰ βοσκῆς τῶν ζώων του, ἀλλ’ ἐτιμωρήθη κατ’ ἐπανάληψιν τόσον αὐτὸς ὅσον καὶ οἱ συγγενεῖς αὐτοῦ ἐπὶ παραβάσει τῶν περὶ δασῶν νόμων, κατέφυγεν ἐπὶ τέλους εἰς τὰ δικαστήρια καὶ κατώρθωσε νὰ δικάσῃ τὸ Δημόσιον ἐρήμην ἐνώπιον τοῦ Πρωτοδικείου Σπάρτης. Καὶ ἐν ᾧ περιγράφει εἰς τὴν ἀγωγήν του τὰ διεκδικούμενα τῆς ἐκτάσεως 500 στρεμμάτων, ὁροθετεῖ αὐτὰ οὕτως, ὥστε νὰ περιλαμβάνωσι 4,000 στρεμμάτων. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον μὲ ἐξέπληξεν εἶναι πῶς τὸ Δημόσιον ὑπὸ αὐτὰς τὰς περιστάσεις ἀφῆκε νὰ δικασθῇ ἐρήμην. Ἐξ ἄλλου ὁ ἐνδιαφερόμενος ἐνήργησεν ἴσως δι’ ἀναφορῶν, ὥστε νὰ προκαλέσῃ ἐνέργειαν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅπως ἐξακριβωθῇ, ἂν πρόκειται περὶ ἐκτάσεως δασικῆς ἢ μή, καὶ ἀρθῇ, εἰ δυνατόν, ἡ ἀπαγόρευσις, ὅπως οὕτω μείνῃ ἐλεύθερος ἐν τῷ ἔργῳ του. Ὁ δασάρχης, ὁ μεταβὰς ἐκεῖ, ἀγνοῶν τὰ πράγματα, μὴ ἔχων δ’ ἀφ’ ἑτέρου ἐντολὴν νὰ ἐξετάσῃ τῆς τοιαύτης ἀπόψεως τὴν ὅλην ὑπόθεσιν, περιωρίσθη μόνον εἰς τὸ νὰ περιγράψῃ ὅτι δὲν εἶναι τόσα στρέμματα, ἀλλὰ τόσα, καὶ ἀποφανθῇ ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἐκτάσεων, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ γίνωσι δάσος, ἀλλὰ περὶ λιμνωδῶν ἐκτάσεων καὶ ὅτι δέον νὰ ἀρθῇ ἡ ἀπαγόρευσις. Ἀλλ’ ἂν ἀρθῇ ἡ ἀπαγόρευσις, αἴρεται ἡ μόνη ἐμφανὴς ἐνάσκησις τῆς νομῆς ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου, ἐλεύθερον δὲ ἀνοίγεται στάδιον εἰς τὰς ἁρπακτικὰς διαθέσεις. Συνιστῶ λοιπὸν εἰς μὲν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ μὴ ἄρῃ τὴν ἀπαγόρευσιν, εἰς δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατάξῃ τὴν κανονικὴν διεξαγωγὴν τῆς ἀρξαμένης δίκης καθ’ ἣν θέλει ἀποδειχθῇ πανηγυρικῶς τὸ δικαίωμα τοῦ Δημοσίου καὶ διασωθῇ ὁλόκληρος περιουσία αὐτοῦ.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. Χ. Δικαῖος, Δ. Γκλουλῆς, Π. Ἰατρόπουλος καὶ Π. Λυμπερόπουλος «συνιστῶσιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα λάβῃ πρόνοιαν περὶ συμπληρώσεως τῆς κατασκευῆς τοῦ ἀπὸ Ζούρτσης, πρωτευούσης τοῦ δήμου Φιγαλίας, μέχρι τοῦ σιδηροδρομικοῦ σταθμοῦ Θολοῦ τμήματος τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοῦ Ἀνδριτσαίνης– Ζούρτσης–Θολοῦ, ὡς καὶ περὶ κατασκευῆς τοῦ ἑτέρου τμήματος τῆς αὐτῆς ὁδοῦ, τοῦ ἀπὸ Ζούρτσης μέχρι Ἀνδριτσαίνης, καθ’ ὅσον ἡ ὁδὸς αὕτη εἶναι ἡ μόνη, δι’ ἧς θὰ ἐξυπηρετηθῇ ἡ συγκοινωνία τριῶν ὀρεινῶν δήμων τῆς Ὀλυμπίας μετὰ τῆς Ἀνδριτσαίνης (πρωτευούσης τῆς ἐπαρχίας) καὶ μετὰ τοῦ σιδηροδρομικοῦ σταθμοῦ Θολοῦ».

§91Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὅπως, ἐὰν εἶναι δυνατόν, ληφθῇ πρόνοια περὶ συμπληρώσεως τῆς κατασκευῆς τοῦ ἀπὸ Ζούρτσης, πρωτευούσης τοῦ δήμου Φιγαλίας, μέχρι τοῦ σιδηροδρομικοῦ σταθμοῦ Θολοῦ τμήματος τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοῦ Ἀνδριτσαίνης–Ζούρτσης–Θολοῦ. Ἐὰν δὲν εἶναι τοῦτο ἀμέσως δυνατόν, πάντως ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Πολιτείαν, ὅπως προβῇ εἰς τὴν συμπλήρωσιν τῆς κατασκευῆς τοῦ ἑτέρου τμήματος τῆς αὐτῆς ὁδοῦ, τοῦ ἀπὸ Ζούρτσης μέχρις Ἀνδριτσαίνης, καθ’ ὅσον εἰς τὸ τμῆμα αὐτὸ ἔχει γίνει ἔναρξις τῆς ἐργασίας, ἔχουσι δαπανηθῆ χρήματα καὶ τὸ ἔργον ἔχει διακοπῆ, ἐὰν δὲ δὲν ληφθῇ πρόνοια, καὶ τὰ χρήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν, θὰ χαθῶσι. Τὸ τμῆμα δὲ ἐκεῖνο τῆς ὁδοῦ, ἐὰν κατασκευασθῇ, θὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ἐκπλήρωσιν ἀναγκῶν τριῶν ὁλοκλήρων δήμων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀποκεκλεισμένοι οὐ μόνον σιδηροδρομικῆς συγκοινωνίας, ἀλλὰ καὶ πάσης ἄλλης τοιαύτης.

§92ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἶναι ὁδὸς ἐπαρχιακή;

§93Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Μάλιστα. Πρόκειται περὶ ἑνὸς τμήματος, διὰ τὸ ὁποῖον εἶχε γίνει ἔναρξις τῆς κατασκευῆς του καὶ ἡ ἐργασία διεκόπη.

§94ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Κατὰ τὰ κρατοῦντα δὲν δυνάμεθα ἐκ τοῦ νόμου νὰ κατασκευάσωμεν τὰς ὁδοὺς αὐτὰς παρὰ μόνον ἐφ’ ὅσον ἑκάστη ἐπαρχία εἶναι πιστωμένη εἰς τὸ ἁρμόδιον ἐπαρχιακὸν ταμεῖον. Πάντες θὰ λάβωμεν πρόνοιαν νὰ μεταρρυθμίσωμεν τὸν νόμον, ἵνα περιλάβωμεν εἰς τὰς δημοσίας ὁδοὺς καὶ ὁδούς, αἱ ὁποῖαι δὲν περιλαμβάνονται σήμερον. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὅμως τὸ Κράτος ν’ ἀναλάβῃ νὰ κατασκευάσῃ ὅλας τὰς ὁδούς.

§95ΣΠ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Δὲν εἰσπράττει τὸ δημόσιον τοὺς ἐπαρχιακοὺς φόρους;

§96ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ναί, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα ν’ ἀναλάβωμεν ἡμεῖς ὑπ’ εὐθύνην ἡμῶν ὅλα τὰ μέχρι τοῦδε κακῶς γενόμενα.

§97Π. ΙΑΤΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, τὴν αὐτὴν σύστασιν ποιοῦμαι μὲ τὴν προσθήκην ὅτι ἡ ἐπαρχία αὕτη εἶναι ἡ κατ’ ἐξοχὴν ἐγκαταλελειμμένη. Δὲν ὑπάρχει καμμία συγκοινωνία. Ὑπάρχει κατὰ τύπους μόνον σιδηροδρομικὴ συγκοινωνία, διότι χάρις εἰς τὴν ἔνοχον ἀδιαφορίαν τῆς Ἑταιρείας πολλὰ μέρη τῆς ἐπαρχίας ταύτης δὲν ἔχουσι καμμίαν συγκοινωνίαν μὲ τὸν κόσμον τὸν λοιπόν. Τὰς στάσεις τὰς ὁποίας εἶχεν ἱδρύσει ἡ Ἑταιρεία τὰς κατήργησε καὶ ἑπομένως δὲν ὑπάρχει σιδηροδρομικὴ ἐπικοινωνία μὲ κανὲν μέρος. Τῶν δὲ ὀρεινῶν δήμων ἡ κατάστασις εἶναι ἀπεριγράπτως ἀπελπιστική. Οὔτε βατὴ ὁδὸς ὑπάρχει. Ἕν ἐκ τῶν μέτρων, τὸ ὁποῖον θὰ ἐλάμβανε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο δεδικαιολογημένον, εἶναι καὶ αὐτό. Θὰ σώσητε, κ. Ὑπουργέ, ἕνα λαόν, ὁ ὁποῖος ταλαιπωρεῖται διαρκῶς, καὶ διὰ τὴν ἔλλειψιν τῆς συγκοινωνίας συχνότατα ἀναβάλλονται αἱ ὑποθέσεις τῶν Εἰρηνοδικείων, διότι δὲν δύνανται οἱ κάτοικοι νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς ἕδρας αὐτῶν.

§98Π. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὅτι θὰ λάβῃ νομοθετικὴν μέριμναν νομίζω ὅτι ἐπὶ τοῦ παρόντος πᾶσα συζήτησις παρέλκει. Ἐν τοιαύτῃ ὅμως περιπτώσει φρονῶ ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ ταχεῖα ὑποβολὴ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον μέλλει νὰ μεταρρυθμίσῃ τὸν νόμον τοῦτον. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ δὲ ταύτῃ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς εἴπῃ τί σκέπτεται περὶ τούτου; Θὰ βραδύνῃ ἡ ὑποβολὴ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ;

§99ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὄχι δὲν θὰ βραδύνῃ.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πετροπουλάκης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ συστήσῃ εἰς τὸν Διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας μεγαλειτέραν ἐπίβλεψιν ἐπὶ τῆς ἐνταῦθα Κεντρικῆς ἀγορᾶς, καθόσον αὕτη, ἐξ ὅσων ἀτομικῶς ἐπισκεφθεὶς ἀντελήφθη, ἔχει μεταβληθῆ εἰς βόρβορον ἕνεκα τῶν σφαζομένων καθημερινῶς ἐκεῖ διαφόρων καὶ ἀναριθμήτων κτηνῶν.

§101Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς καθαριότητος τῆς ἀγορᾶς, ἡ ὁποία μετεβλήθη εἰς ἑστίαν μολυσματικήν. Σφάζουσιν ἐκεῖ ὅλα τὰ κτήνη, μικρὰ καὶ μεγάλα. Εὑρεθεὶς εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μεταβῶ ἐκεῖσε ἔστην πρὸ θεάματος οἰκτροῦ. Ἐπιβάλλεται ἡ λῆψις συντόνων μέτρων τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον καὶ οἱ κ. Συνάδελφοι ἰατροὶ χθὲς ἀκόμη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ διεξετραγῴδησαν τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον διατρέχει ἡ πρωτεύουσα.

§102ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Σήμερον ἀκόμη εὑρίσκομαι ἀπέναντι αἰτήσεως, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζουσιν ὡς πολὺ δικαίαν, ἵνα ἐπιτρέψω δικαίωμά τι εἰς καταστηματάρχας τῆς ἀγορᾶς. Τὴν αἴτησιν ταύτην παρέπεμψα εἰς τὴν ἀστυνομίαν, ἡ ὁποία ὁμολογῶ ὅτι λαμβάνει αὐστηρότατα μέτρα καὶ δὲν ἐννοεῖ νὰ ἐπιτρέψῃ εὐκόλως πράγματα δυνάμενα νὰ θέσωσιν εἰς κίνδυνον αὐτὴν τὴν ὑγείαν τῆς πόλεως. Ἐὰν πρόκειται περὶ συσσωρεύσεως ἀκαθαρσιῶν ἐντὸς τῆς ἀγορᾶς ἐλλείψει ὕδατος ἢ διὰ μὴ κανονικὴν χρῆσιν τοῦ ὕδατος, δὲν λέγω ὅτι τοῦτο δὲν εὐθύνει τὴν ἀστυνομίαν, ὁμολογῶ ὅμως ὅτι πρώτην φορὰν λαμβάνω ἀφορμὴν νὰ κάμω τὴν δέουσαν σύστασιν.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φίλιος συνιστᾷ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διατάξῃ τὴν ἐπιχορήγησιν ἱματισμοῦ χειμερινοῦ εἰς τοὺς ἀπαλλαγέντας τοῦ 1902 τοὺς ἀπεσπασμένους εἰς τὰς ἀστυνομίας.

§104Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Ἅπαντες οἱ ἀπαλλαγέντες τοῦ 1902, κύριε Πρόεδρε, εὑρίσκονται ἀκόμη φέροντες λινοστολάς, ἐν ᾧ εὑρισκόμεθα εἰς τὸ τέλος τοῦ μηνὸς Δεκεμβρίου. Θὰ παρακαλέσω τὸν μὲν κύριον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν, ἵνα ζητήσῃ τὴν χορήγησιν χειμερινοῦ ἱματισμοῦ διὰ τοὺς ἀπαλλαγέντας τούτους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀπεσπασμένοι εἰς τὰς διαφόρους ἀστυνομίας τοῦ Κράτους, τὸν δὲ κύριον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργόν, ἵνα διατάξῃ τὸ ἐνταῦθα 1ον Πεζικὸν Σύνταγμα νὰ χορηγήσῃ τοιοῦτον εἰς τοὺς εἰρημένους, νὰ ληφθῇ δὲ πρόνοια, ὅπως δοθῶσιν εἰς τούτους καὶ ὑποδήματα. Ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία παρατηρεῖται σήμερον, δὲν παρετηρεῖτο οὐδ’ ἐν καιρῷ πολέμου.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Βελέντζας συνιστᾷ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν· 1) Ὅπως διατάξῃ τὴν ἀπόλυσιν καὶ τῆς κλάσεως τῶν ἀπαλλαγέντων, καθόσον οὗτοι καὶ προστάται οἰκογενειῶν εἶναι καὶ ἀπὸ τῆς 21 Ἰουλίου ὑπηρετοῦσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ· 2) Ὅπως λόγῳ τῆς πληθύος τῶν ἐκκρεμῶν ἐπὶ λιποταξίᾳ κατηγοριῶν κατὰ διαφόρων στρατιωτῶν, ὧν οἱ πλεῖστοι εἰσι προφυλακισμένοι, μὴ ἀρκεσθῇ εἰς τὰ ληφθέντα παρ’ αὐτοῦ μέτρα τῆς αὐξήσεως τῶν εἰσηγητῶν καὶ βασιλικῶν ἐπιτρόπων τῶν Στρατοδικείων, ἐξ ὧν ἐξέρχεται ἡ ταχεῖα περαίωσις τῶν ἐκκρεμῶν ὑποθέσεων· 3) Ὅπως ἐν τῇ μονιμοποιήσει τῶν ἐφέδρων ἀνθυπολοχαγῶν καὶ ὑπολοχαγῶν τῶν μαχίμων ὅπλων τοῦ στρατοῦ συμπεριληφθῶσι καὶ οἱ ἔφεδροι ἀνθυπίατροι καὶ ὑπίατροι, προκηρύξῃ δὲ νέον διαγωνισμὸν ἀνθυπιάτρων, ἵνα δυνηθῶσι νὰ μετάσχωσιν αὐτοῦ καὶ οἱ εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ ὑπηρετοῦντες ἔφεδροι καὶ ἐπίκουροι ἀνθυπίατροι, οἵτινες δὲν ἠδυνήθησαν ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου νὰ μετάσχωσι τοῦ τελευταίου διαγωνισμοῦ ἀνθυπιάτρων· 4) Ὅπως συστήσῃ ὑγειονομικὰς ἐπιτροπὰς, εἰ δυνατὸν, εἰς τὰς ἕδρας τῶν συνταγμάτων πρὸς ἐξέτασιν τῆς σωματικῆς ἱκανότητος τῶν λαβόντων προσωρινὸν ἀπολυτήριον τραυματιῶν τοῦ πολέμου στρατιωτῶν, ἵνα παρ’ αὐτῶν κριθῇ, ἂν κατέστησαν ἀνίκανοι τοῦ πορίζεσθαι τὰ πρὸς τὸ ζῆν καὶ ἀπέκτησαν οὕτω δικαιώματα συντάξεως».

§106Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ποιήσω συστάσεις τινὰς πρὸς τὸν κύριον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργόν. Ἡ πρώτη σύστασίς μου περὶ ἀπολύσεως τῶν ἀπαλλαγέντων τῆς ἡλικίας τοῦ 1902 εἶναι περιττὴ ἤδη, διότι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐδήλωσεν εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὅτι θὰ ἀπολύσῃ αὐτοὺς μετὰ πάροδον ὡρισμένου χρόνου. Θὰ ἐπιστήσω ὅμως τὴν προσοχὴν τοῦ κυρίου ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς δευτέρας συστάσεώς μου. Εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκκρεμῶν ἐπὶ λιποταξίᾳ ὑποθέσεων εἶναι τοσοῦτον μέγας, ὥστε παρ’ ὅλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ὁ κύριος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς ἔλαβε μέχρι τοῦδε διὰ τὴν ταχεῖαν περαίωσιν τῶν ἐκκρεμῶν αὐτῶν ὑποθέσεων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ περάτωσις αὐτῶν ταχεῖα, καθότι καὶ ἡ ἵδρυσις ἀκόμη δύο Στρατοδικείων ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ Ἰωαννίνοις καὶ ἡ ὑπαγωγὴ τῶν ἐκκρεμῶν ὑποθέσεων εἰς τὰ Στρατοδικεῖα Ἀθηνῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φέρῃ τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκει ὄντως ὁ κύριος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργός. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὡς ἐκ τούτου νὰ συστήσω εἰς αὐτόν, ὅπως προβῇ εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ προσωπικοῦ τῶν εἰσηγητῶν, διότι τὸ μεγαλείτερον ἐμπόδιον τῆς περατώσεως τῶν ὑποθέσεων εἶναι ὅτι οἱ εἰσηγηταὶ παρ’ ὅλην τὴν θέλησιν, παρ’ ὅλον τὸν ζῆλον, παρ’ ὅλην τὴν ἐπιθυμίαν τὴν ὁποίαν ἔχουσι διὰ τὴν ταχεῖαν περαίωσιν τῶν ἐκκρεμῶν αὐτῶν ὑποθέσεων, δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς, διότι δὲν ἔχουσι τὰς εἰδικὰς νομικὰς γνώσεις, τὰς ὁποίας ἀπαιτεῖ ἡ τοιαύτη ἀνάκρισις. Πᾶν ἄλλο εἶναι ἢ εἰδικοί, διότι κατατρίβονται εἰς μικρὰς ἐπὶ ὑποθέσεων λεπτομερείας, αἱ ὁποῖαι δι’ ἕνα νομικὸν οὐδεμίαν ἔχουσιν ἀξίαν. Συνιστῶ λοιπὸν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ αὐξήσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν εἰσηγητῶν καὶ τῶν βασιλικῶν ἐπιτρόπων, διότι ἄλλως δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ταχεῖα περάτωσις τῶν ἐκκρεμῶν ἐπὶ λιποταξίᾳ ὑποθέσεων. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ποιήσω καὶ ἑτέραν σύστασιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Παρακαλῶ αὐτὸν νὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, ὅπως πᾶσαι αἱ ἐκκρεμεῖς ἐπὶ λιποταξίᾳ ὑποθέσεις εἰσάγωνται δι’ ἀπ’ εὐθείας κλήσεως εἰς τὸ Στρατοδικεῖον, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη ὅλων τῶν ἄλλων διατυπώσεων.

§107Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Νὰ λείψῃ πρὸ πάντων ἡ διοικητικὴ προφυλάκισις.

§108ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πολλαὶ πολλάκις ὅμως ὑποθέσεις φέρουσι χαρακτῆρα βαρέος κακουργήματος.

§109Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἄλλο αὐτό. Εὐθὺς ὡς βεβαιωθῇ τὸ ἀδίκημα ὑπὸ τοῦ εἰσηγητοῦ, ἐὰν μὲν φέρῃ τὸν χαρακτῆρα βαρέος κακουργήματος, βεβαίως τότε δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ ν’ ἀκολουθήσωσι τὴν ὁδὸν τῆς τακτικῆς ἀνακρίσεως καὶ νὰ προφυλακισθῇ ὁ κατηγορούμενος. Ἀλλ’ ὅταν φέρῃ τὸν χαρακτῆρα ἑνὸς ἁπλοῦ ἁπλουστάτου πλημμελήματος, τῆς λιποταξίας π. χ., ὡς λέγει καὶ ὁ κ. Συνάδελφος, διότι εἷς στρατιώτης δὲν προσῆλθεν ἐγκαίρως εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, τότε ἄλλως πρέπει νὰ κρίνωνται τὰ ζητήματα, διότι ὅταν βεβαιωθῇ διὰ τῆς ἀπ’ εὐθείας κλήσεως ὅτι πρόκειται περὶ τοιούτου πλημμελήματος βεβαίως θὰ ἀθωωθῇ ὁ κατηγορούμενος στρατιώτης.

§110Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ὁ ὁποῖος πιθανὸν νὰ εἶναι καὶ τραυματίας.

§111Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Διὰ νὰ σᾶς εὐκολύνω· ἐκ τοῦ νόμου δὲν ἐπιβάλλεται ἡ προφυλάκισις.

§112Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Τὸ γνωρίζω τοῦτο.

§113Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Θὰ ἠδύνατο νὰ ἐξηγηθῇ εἰς αὐτοὺς ὅτι δὲν εἶναι ἐπιβεβλημένη ἐκ τοῦ νόμου ἡ προφυλάκισις καὶ πρέπει νὰ συνοδεύηται ὑπὸ ἐξόχως βαρειῶν περιπτώσεων.

§114Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ὑπάρχει ὅμως τὸ ἐμπόδιον, κύριε Συνάδελφε, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἤδη κατὰ τὰς ἰσχυούσας διατάξεις τῆς στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας ἡ εἰσαγωγὴ δι’ ἀπ’ εὐθείας κλήσεως εἰς τὸ Στρατοδικεῖον. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον τοιοῦτον, ἵνα ἐπιτρέψῃ καὶ τὴν δι’ ἀπ’ εὐθείας κλήσεως εἰσαγωγήν, διότι ἡ διαδικασία θὰ εἶναι τότε συντομωτάτη. Ἂν προσέλθῃ ἀπ’ εὐθείας καὶ ἀθωωθῇ ὁ κατηγορούμενος, θὰ λείψῃ τὸ στίγμα τὸ ὁποῖον φέρει, διότι ἐξακολουθεῖ νὰ εὑρίσκηται ἐπὶ τόσον χρόνον ὑπὸ τὸ κράτος τοιαύτης κατηγορίας. Τὴν σύστασιν ταύτην ποιοῦμαι καὶ παρακαλῶ νὰ τὴν λάβητε ὑπ’ ὄψιν. Ἡ τρίτη εἶναι περὶ μονιμοποιήσεως ἀνθυπιάτρων. Ἀλλὰ διὰ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου λαμβάνεται τοιαύτη πρόνοια. Θὰ παρεκάλουν ἐν τούτοις τὸν κ. Ὑπουργόν, διότι αἱ κεναὶ θέσεις ἐν τῷ ὑγειονομικῷ κλάδῳ τοῦ στρατοῦ εἶναι πολλαί, ἐξ οὗ καὶ ἡ ἀνάγκη τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως καταταχθῶσιν εἰς τὴν ὑγειονομικὴν ὑπηρεσίαν ἰατροὶ ὡς ἔφεδροι, νὰ προκηρύξῃ διαγωνισμὸν νέων ἀνθυπιάτρων, διότι πολλοὶ νέοι, οἱ ὁποῖοι κέκτηνται τὰ προσόντα νὰ καταλάβωσι τὴν θέσιν τοῦ ἀνθυπιάτρου διὰ διαγωνισμοῦ λόγῳ τῆς ἐπιστρατεύσεως δὲν ἠδυνήθησαν νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὸν γενόμενον ἤδη διαγωνισμόν, διότι εὑρίσκοντο ἐν ὑπηρεσίᾳ μακρὰν τῶν Ἀθηνῶν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐκτὸς τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἔλαβε πρὸς συμπλήρωσιν τῶν κενῶν ἐν τῇ ὑγειονομικῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ στρατεύματος, νὰ προκηρύξῃ νέον διαγωνισμόν, ἵνα δυνηθῶσι τοιοῦτοι νέοι νὰ προσέλθωσιν εἰς αὐτὸν καὶ οὕτω πως συμπληρωθῶσιν αἱ κεναὶ θέσεις ἐν τῇ ὑγειονομικῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ στρατεύματος. Καὶ ἑτέραν σύστασιν θὰ κάμω πρὸς τούτοις εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Ὑπάρχουσι τραυματίαι τοῦ πολέμου, οἱ ὁποῖοι ἀπελύθησαν συνεπείᾳ ἐγκυκλίου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν προσωρινῶς διὰ γνωματεύσεως τῶν ἰατρῶν τῶν φρουρῶν, ἐν ταῖς ὁποίαις ὑπηρέτουν. Αὐτοὶ ἤδη ἔχουσι λάβει προσωρινὸν ἀπολυτήριον καὶ εὑρίσκονται ἐν ταῖς ἑστίαις των. Πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἐκ τῶν τραυμάτων ἢ τῶν παθήσεων κατέστησαν ἀνίκανοι νὰ πορίζωνται τὰ πρὸς τὸ ζῆν καὶ συνεπῶς κατὰ διατάξεις τοῦ ὑφισταμένου νόμου περὶ συντάξεων δικαιοῦνται πρὸς σύνταξιν. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἀπονεμηθῇ σύνταξις ἀπαιτεῖται γνωμάτευσις ἰατρικῆς ἐπιτροπῆς. Τοιαύτην γνωμάτευσιν δὲν ἔχουσιν οὗτοι, διότι, ὡς εἶπον, ἔλαβον ἓν μόνον προσωρινὸν ἀπολυτήριον, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι εἶναι ἀνίκανοι νὰ ὑπηρετῶσιν εἰς τὸ στράτευμα. Αὐτὴ ἡ βεβαίωσις τοῦ ἰατροῦ τῆς φρουρᾶς δὲν εἶναι ἐπαρκὴς διὰ νὰ παράσχῃ εἰς αὐτοὺς τὴν σύνταξιν. Τί θέλει συμβῇ; Αὐτοὶ ὑποθέτω θὰ κληθῶσιν εἰς νέαν ἐξέτασιν ὑπὸ μιᾶς ὑγειονομικῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἐκ τοῦ ἀξιωματικοῦ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, τοῦ κ. Εὐστρατιάδου καὶ ἑνὸς ἄλλου, ἀλλὰ δὲν γνωρίζουσιν, ἂν ἐκλήθησαν ἤδη ἢ πρέπει νὰ ὑποβάλωσιν ἀναφορὰς καὶ διὰ τίνος τρόπου θὰ λάβωσι γνῶσιν τῆς προσκλήσεως. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, ὅπως λάβητε μέτρον δι’ αὐτούς.

§115ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τί μέτρον; Τὸ συνιστώμενον εἶναι ἐπικίνδυνον. Προκειμένου περὶ ἀπονομῆς συντάξεως, ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ἐξετάσῃ τοὺς πάντας. Ἐὰν νομίζητε ὅτι δὲν τὸ ἔμαθον, σφάλλεσθε· τὸ ἔμαθον, διότι μόλις ὑποβάλλονται τὰ ἔγγραφα αὐτῶν καὶ δὲν εἶναι πλήρη, γνωστοποιεῖ εἰς αὐτοὺς ἡ ἀρχὴ ὅτι τοῖς λείπει ἀκόμη τὸ τάδε ἔγγραφον, οὕτω δὲ ἡ γνωστοποίησις γίνεται πάντοτε.

§116Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐὰν νομίζητε ὅτι αὐτὸ εἶναι ἐπικίνδυνον, δὲν ἐπιμένω εἰς τοῦτο. Θὰ σᾶς παρακαλέσω ὅμως, κύριε Πρόεδρε, ὅπως σταλῇ ἐγκύκλιος διαταγὴ πρὸς τοὺς Δημάρχους διὰ νὰ λάβωσι γνῶσιν δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου πάντες οἱ ἔχοντες δικαίωμα συντάξεως, ὡς καὶ πάντες οἱ ἔχοντες προσωρινὸν ἀπολυτήριον, τῶν ὁποίων ἡ ἱκανότης θὰ κριθῇ ἀπὸ τὰς ὑγειονομικὰς ἐπιτροπὰς, νὰ προσέλθωσιν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία εἶναι κατηρτισμένη ἐν Ἀθήναις. Εἴτε βοηθητικοὶ ἐκρίθησαν αὐτοὶ προσωρινῶς εἴτε ἀνίκανοι πρὸς στράτευσιν, δὲν ἀπέκτησαν δικαίωμα πρὸς σύνταξιν, διότι πρέπει νὰ ἔχωσι γνωμάτευσιν τῆς ἐπιτροπῆς ὅτι ἐκ τοῦ τραύματος κατέστησαν ἀνίκανοι πρὸς τὸ πορίζεσθαι τὰ πρὸς τὸ ζῆν. Τοιαύτην γνωμάτευσιν δὲν ἔχουσιν. Αὐτὰς τὰς συστάσεις εἶχον καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ λάβῃ ταύτας ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Καὶ μίαν ἀκόμη σύστασιν θὰ κάμω, διότι ἐπείγομαι νὰ μεταβῶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, καὶ θὰ μοι ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Πρόεδρος ἀπὸ τοῦδε νὰ τὴν ὑποβάλω. Ἡ παράκλησίς μου ἀπευθύνεται πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως ἀπολύσῃ τοὺς ἐθελοντάς. Μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου περιττεύει πλέον. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως ἐπιτρέψῃ τὴν ἀνακατάταξιν τῶν ὑπαξιωματικῶν Λ. καὶ Ν. Κρητικοῦ, λογισθῇ δ’ ἡ ἀνακατάταξις αὐτῶν ἀπὸ τῆς 1ης Ὀκτωβρίου τοῦ 1912 συμφώνως πρὸς τὴν ὑπάρχουσαν ἐγκύκλιον, διότι ἄλλοι μὲν σωματάρχαι ἐφήρμοσαν τὴν ἐγκύκλιον ταύτην καὶ ἐθεώρησαν τοὺς ὑπαξιωματικοὺς ὡς ἀνακατατακτέους ἀπὸ 1ης Ὀκτωβρίου 1912, καὶ δύναμαι νὰ ὑποβάλω κατάλογον 11 ὑπαξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι οὕτως ἀνακατετάχθησαν, τὸ 1ον ὅμως Σύνταγμα, προκειμένου περὶ τῶν Α. καὶ Ν. Κρητικοῦ, συμπολιτῶν μου ἐκ Φθιώτιδος, δὲν φρονεῖ ὅτι πρέπει νὰ ἀνακατατάξῃ αὐτοὺς ἀπὸ 1 Ὀκτωβρίου 1912. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν, ἂν φρονῇ ὅτι τοιαύτη εἶναι ἡ ἔννοια τῆς ἐγκυκλίου, νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀνακατάταξιν τῶν εἰρημένων διατάσσων ὅτι ἄρχεται αὕτη ἀπὸ 1ης Ὀκτωβρίου.

§117Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Εἰς τὰς πρακτικωτάτας παρατηρήσεις τοῦ προλαλήσαντος διὰ τοὺς ἀνυποτάκτους ἔχω νὰ προσθέσω μίαν καὶ μόνην παρατήρησιν· ὅτι πρέπει νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον 152, διότι παρουσιάζει τὴν δυσκολίαν, καθ’ ἣν ὁ ἐλάχιστος ὅρος τῆς ποινῆς τῶν ἀνυποτάκτων ἐν πολέμῳ εἶναι δύο ἔτη καὶ συμβαίνει ὥστε οἱ στρατοδίκαι νὰ τιμωρῶσιν ὅλους μὲ 2 ἔτη.

§118ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ δεχθῶ τὴν αὔξησιν τοῦ ἀνωτάτου ὁρίου.

§119Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ὑπάρχει πρότασις νόμου, δὲν γνωρίζω τίνος συναδέλφου, καὶ ἐὰν θέλητε νὰ προταχθῇ.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Χ. Δικαῖος παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τῆς ὀλιγοδαπάνου ἄλλως συμπληρώσεως τῆς τηλεγραφικῆς γραμμῆς ἀπὸ Σιτσόβης τῆς Ἀλαγονίας μέχρι Γεωργιτσίου τῆς Πελλάνας, ὅπως οὕτω συμπληρωθῇ τὸ τηλεγραφικὸν δίκτυον καὶ δημιουργηθῇ καὶ ἐφεδρικὴ τηλεγραφικὴ γραμμὴ Καλαμῶν–Ἀθηνῶν μέσῳ Σπάρτης δυναμένη νὰ μετριάσῃ τὸ κακὸν τῶν συχνῶν διακοπῶν τῆς τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας Καλαμῶν–Ἀθηνῶν, καὶ περὶ τῆς ἐγκαταστάσεως τοῦ Ἀγγλικοῦ Τηλεγράφου ἐν Καλάμαις, καὶ βʹ) περὶ τῆς ὡς οἷόν τε ταχυτέρας τηλεφωνικῆς συνδέσεως τῶν Καλαμῶν μετὰ τῶν Ἀθηνῶν, Πειραιῶς καὶ Πατρῶν, ἧς ἡ ἀναγκαιότης κατέστη αἰσθητὴ πρὸ τόσου χρόνου καὶ ἰδίᾳ ἕνεκα τῆς καταπληκτικῆς προόδου τῆς ἐμπορικῆς κινήσεως μεταξὺ τῶν κέντρων τούτων».

§121Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Ἡ πόλις τῶν Καλαμῶν εἶναι ἓν ἐκ τῶν μεγαλειτέρων ἐμπορικῶν κέντρων τῆς Πελοποννήσου, ὑφίσταται δὲ μεγάλας ζημίας ἕνεκα τῶν ἐπανειλημμένων διακοπῶν τῆς τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας. Δυστυχῶς ἡ πόλις τῶν Καλαμῶν δὲν συνδέεται ἀπ’ εὐθείας μετὰ τῆς Σπάρτης τηλεγραφικῶς καὶ ταχυδρομικῶς καὶ τούτου ἕνεκα αἱ ἀνάγκαι τῆς πόλεως εἶναι αἰσθηταί. Ἀνταποκρινόμενος πρὸς ἐπανειλημμένας συστάσεις τοῦ ἐμπορικοῦ συλλόγου Καλαμῶν παρακαλῶ νὰ συμπληρωθῇ ἡ τηλεγραφικὴ γραμμὴ ἀπὸ Σιτσόβης τῆς Ἀλαγονίας μέχρι Γεωργιτσίου τῆς Πελλάνας διὰ νὰ συμπληρωθῇ τὸ τηλεγραφικὸν δίκτυον καὶ νὰ δημιουργηθῇ, οὕτως εἰπεῖν, μία ἐφεδρικὴ τηλεγραφικὴ γραμμὴ Καλαμῶν–Ἀθηνῶν μέσῳ Σπάρτης, ὥστε νὰ παύσωσιν αἱ συχναὶ τηλεγραφικαὶ διακοπαὶ Καλαμῶν–Ἀθηνῶν. Προσέτι ἐπιθυμῶ, ὅπως δοθῇ ἄδεια ἐγκαταστάσεως τοῦ Ἀγγλικοῦ τηλεγράφου καὶ ἐν Καλάμαις. Αἱ μεγάλαι ἐμπορικαὶ ἀνάγκαι τῆς πόλεως ταύτης συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τοῦ μέτρου τούτου. Ἐπίσης παρακαλῶ, τοῦτο δὲ εἶναι καὶ σύστασις τοῦ ἐμπορικοῦ συλλόγου Καλαμῶν, ὅπως ὡς οἷόν τε τάχιστα συνδεθῇ τηλεφωνικῶς ἡ πόλις τῶν Καλαμῶν μετὰ τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῶν Πατρῶν. Τοῦτο εἶναι πρᾶγμα χρησιμώτατον καὶ θὰ ἀπέσπα τὴν εὐγνωμοσύνην καὶ τῆς πόλεως καὶ τοῦ λαοῦ, διότι πρὸ πολλοῦ ἔχει καταστῆ ἀναγκαία ἡ τηλεφωνικὴ σύνδεσις τῆς πόλεως Καλαμῶν μετὰ τῶν Πατρῶν, ὡς καὶ μετὰ τῆς πρωτευούσης τοῦ Κράτους. Παρακαλῶ ὅθεν τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως μετ’ ἰδιαιτέρας εὐμενείας ἀποδεχθῇ τὴν σύστασιν ταύτην.

§122Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Τὴν αὐτὴν σύστασιν, κ. Πρόεδρε, ἔχω νὰ κάμω καὶ ἐγὼ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Καλαμῶν διὰ μακροῦ ὑπομνήματος ὑποδεικνύει εὐστόχως τὴν ἀνάγκην τῆς ἐπεκτάσεως τῆς τηλεγραφικῆς γραμμῆς ἀπὸ Σιτσόβης τῆς Ἀλαγονίας μέχρι Γεωργιτσίου τῆς Πελλάνας πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ τηλεγραφικοῦ δικτύου καὶ πρὸς ἀποκατάστασιν τηλεγραφικῆς γραμμῆς μεταξὺ Καλαμῶν–Ἀθηνῶν διὰ μέσου Σπάρτης, διὰ νὰ παύσωσιν αἱ συχναὶ διακοπαὶ Καλαμῶν–Ἀθηνῶν, αἱ τόσον ἐπιζήμιοι εἰς τὰ ἐμπορικὰ καὶ κοινωνικὰ ἐν γένει συμφέροντα. Προσέτι ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος ζητεῖ διὰ τὸν αὐτὸν λόγον, ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ ἐγκατάστασις τῆς Ἀγγλικῆς τηλεγραφικῆς Ἑταιρείας καὶ ἐν Καλάμαις, ὅπως συνδεθῇ τὸ ταχύτερον τηλεφωνικῶς ἡ πόλις αὕτη μετὰ τῶν Ἀθηνῶν καὶ Πατρῶν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπὸ σημείωσιν τὰς αἰτήσεις ταύτας τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Καλαμῶν, αἵτινές εἰσι καὶ αἰτήσεις ὁλοκλήρου τῆς πόλεως.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Σακελλαριάδης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν: 1) ἵνα διατάξῃ καὶ γίνῃ ἡ μελέτη καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ἔργου περὶ κατασκευῆς γεφύρας ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Λεονταρίου–Ἀκόβου· 2) νὰ διατάξῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν Βασιλικῶν Διαταγμάτων πρὸς κατασκευὴν τηλεφωνικῆς γραμμῆς συνδεούσης τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου Φαλαισίας Λεοντάριον μὲ τὰς κώμας Ἄκοβον καὶ Γαρδίκιον· 3) νὰ διαταχθῇ ἡ μελέτη τῆς κατασκευῆς τοῦ ὑδραγωγείου Μεμῆ καὶ Σκορτσινοῦ–Φαλαισίας.

§124Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Πρόκειται οὐχὶ περὶ ἁπλῆς συστάσεως, ἀλλὰ περὶ αὐτῆς τῆς ὑπάρξεως τῶν κατοίκων, οἵτινες δὲν ἔχουσι συγκοινωνίαν μεταξὺ Λεονταρίου–Ἀκόβου, πρωτευούσης τοῦ δήμου Φαλαισίας, διότι ἐπὶ τῆς ὁδοῦ ταύτης εὑρίσκεται χείμαρρος ἀδιάβατος καὶ ὡς ἐκ τούτου οἱ κάτοικοι δὲν δύνανται νὰ συγκοινωνῶσι μετὰ τῆς πρωτευούσης. Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη νὰ διαταχθῇ ἡ μελέτη καὶ ὁ προϋπολογισμός, ὡς καὶ ἡ κατασκευὴ γεφύρας ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Λεονταρίου–Ἀκόβου. Ἡ δευτέρα σύστασις ἀφορᾷ τὴν κατασκευὴν τηλεφωνικῆς γραμμῆς συνδεούσης τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου Φαλαισίας–Λεοντάριον μὲ τὰς κώμας Ἄκοβον καὶ Γαρδίκιον, διὰ τὴν ὁποίαν ἔχουσιν ἐκδοθῇ πρὸ πολλοῦ Β. Διατάγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐξετελέσθησαν μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης. Παρακαλῶ νὰ διαταχθῇ ἡ σύστασις τῆς τηλεφωνικῆς αὐτῆς γραμμῆς, διότι πρόκειται περὶ ἀπομεμακρυσμένων μερῶν στερουμένων πάσης συγκοινωνίας. Ἡ τρίτη σύστασίς μου ἀφορᾷ τὴν μελέτην τῆς κατασκευῆς τοῦ ὑδραγωγείου Μεμῆ καὶ Σκορτσινοῦ–Φαλαισίας. Οἱ κάτοικοι ἔχουσιν ὑποβάλει αἰτήσεις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, διὰ τῶν ὁποίων παρακαλοῦσι τὸ Ὑπουργεῖον νὰ διατάξῃ μηχανικόν, ὁ ὁποῖος νὰ συντάξῃ τὸν προϋπολογισμὸν διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἔργου, τὰς δαπάνας τοῦ ὁποίου ἀναλαμβάνουσιν οἱ ἴδιοι, ἀλλὰ θέλουσι ν’ ἀποφύγωσι τὴν δαπάνην τῆς μελέτης. Αὐτὴν τὴν παράκλησιν ὑποβάλλουσιν, ὅπως διαταχθῇ ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία νὰ ἀποστείλῃ μηχανικὸν διὰ τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ διὰ τὴν μελέτην τῶν ἔργων.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Κουμουνδοῦρος «γνωρίζει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ὅτι εἰς τὰς ἐφημερίδας δημοσιεύεται ὅτι διὰ διαρρήξεως τοῦ γραφείου τοῦ Ναυάρχου ἐκλάπησαν αἱ ἐκθέσεις, αἱ ἀφορῶσι τὴν δρᾶσιν τῶν κ. κ. ἀξιωματικῶν κατὰ τὸν πόλεμον. Μανθάνει ὅτι ἐγένοντο καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο ἀδικήματα κατὰ τοὺς προβιβασμούς. Παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν προκαλῶν τοὺς κ. κ. Ἀρχηγοὺς καὶ Διοικητὰς τῶν διαφόρων πλοίων νὰ ὑποβάλωσι τὰ σχέδια τῶν ἐκθέσεών των, ἐξ ὧν δύναται νὰ λάβῃ τὰς δεούσας πληροφορίας περὶ τῶν ἀδικημάτων τούτων καὶ ν’ ἀνακοινώσῃ ταῦτα εἰς τὴν Βουλὴν. Ἐπειδὴ δ’ ἀληθῶς ἐγένοντο ἀδικήματα, παρακαλεῖ νὰ ἐφαρμόσῃ πρὸς διόρθωσιν τὸ μέτρον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν».

§126Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Περὶ τοῦ πρώτου μέρους τῆς ἐπερωτήσεώς μου, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀπήντησε καὶ δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῶν ἰδίων. Ἀλλ’ εἰς τὸ τέλος τῆς ἐπερωτήσεώς μου συνέστησα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ἐπειδὴ διεδόθη ὅτι πολλὰ ἀδικήματα ἔλαβον χώραν εἰς τὸ Ναυτικὸν κατὰ τοὺς προβιβασμούς, συνέστησα εἰς αὐτὸν καὶ συνιστῶ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, ἵνα ἐξετάσῃ καὶ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν νόμον ὅμοιον πρὸς ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Τὰ ἀδικήματα εἶναι πολλὰ καὶ μεγάλα. Δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν βεβαίως ἀναφέρων ἐκθέσεις, τὰς ὁποίας ἔχω εἰς χεῖράς μου, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ παραλείψω, Κύριοι, ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον ἐγένετο εἰς ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος ὄχι μόνον δὲν προήχθη, ἀλλὰ κατέβη εἴκοσιν ἀρχαιοτέρους κάτω ἀπὸ τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν εἶχε, δηλαδὴ ἀπεκλείσθη τῆς προαγωγῆς. Τίς δ’ εἶναι ὁ ἀξιωματικὸς αὐτός, καὶ ὁποίας ἱκανότητος, διὰ νὰ μάθητε θὰ σᾶς ἀναγνώσω ἐκθέσεις τοῦ ναυάρχου Τῶφνελ, ξένου ναυάρχου, ὁ ὁποῖος οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν πρὸς τὰ ἰδικά μας καὶ ὁ ὁποῖος βεβαίως δὲν ἀπεφάνθη περὶ αὐτοῦ ἐκ συμπαθειῶν. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω ἐπίσης καὶ τὰς γνώμας τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ περὶ τοῦ ἀξιωματικοῦ αὐτοῦ, τὸν ὁποῖον φαίνεται ὅτι αἱ διαιρέσεις τοῦ ναυτικοῦ, αἱ ὁποῖαι ὑφίστανται δυστυχῶς πρὸς ζημίαν τοῦ σώματος τούτου, ἔφθασαν μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε τὸν ἀξιωματικὸν αὐτὸν τὸν ἐντελῶς ἄμωμον νὰ τὸν παραπέμψωσιν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς ἐκκαθαρίσεως, ἡ ὁποία ἐπιτροπὴ μὴ εὑρίσκουσα τίποτε τὸ ἀξιόμεμπτον παμψηφεὶ ἀπήλλαξε καὶ ἀποκατέστησε, διότι οἱ κατήγοροι αὐτοῦ, οἱ ὑποβαλόντες τὰς κατηγορίας πρὸς τὴν ἐπιτροπήν, φαίνεται ὅτι δὲν ἐστηρίζοντο οὔτε εἰς τὴν ἀλήθειαν οὔτε εἰς τὰ πράγματα καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ κατεφρόνησε τὰς τοιαύτας καταγγελίας καὶ παμψηφεὶ ἱκανοποίησε τὸν ἀξιωματικόν. Ὅπως πεισθῆτε ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς ἠδικήθη πράγματι, θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἔκθεσιν τοῦ Ἄγγλου ναυάρχου Τῶφνελ, ὁ ὁποῖος ὁμιλεῖ περὶ τῆς ἀξίας αὐτοῦ ἐπ’ εὐκαιρίᾳ ἀσκήσεων λαβουσῶν χώραν ὑπὸ τὰς διαταγάς του. Διὰ διαταγῆς του λοιπὸν ὁ ναύαρχος Τῶφνελ γράφει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Πρὸς τὸν Κυβερνήτην τοῦ Βέλους. Ἡ ἔκθεσις τῶν πεπραγμένων παρ’ ὑμῶν κατὰ τὰ γυμνάσια κλπ». Θὰ σᾶς ἀναγνώσω, Κύριοι, καὶ ἐπιστολὴν ἀπευθυνθεῖσαν ἐκ μέρους τοῦ ὑπασπιστοῦ τοῦ Ναυάρχου ἐξ ὀνόματος τοῦ Ναυάρχου πρὸς τὸν ἀξιωματικὸν αὐτόν. Δὲν σᾶς ἀναγινώσκω ὁλόκληρον τὴν ἐπιστολήν, διότι δὲν πρόκειται νὰ προκαλέσω συζήτησιν· θὰ σᾶς ἀναγνώσω μέρος μόνον αὐτῆς, τὸν ὁποῖον νομίζω ὅτι δύναμαι νὰ ἀναγνώσω. Ὁ Ναύαρχος διὰ τοῦ ὑπασπιστοῦ του ἢ διὰ τοῦ ἀξιωματικοῦ, τὸν ὁποῖον ἐθεώρησε κατάλληλον, γράφει ἐν τέλει (ἀναγινώσκει)· «Τώρα μὴν ἀπελπίζεσαι, διότι ὅλα ἠμποροῦν νὰ διορθωθῶσι κλπ.». Ἀλλ’ ἔχω, Κύριοι, καὶ ἔκθεσιν διοικητοῦ τοῦ ἀξιωματικοῦ αὐτοῦ, διὰ τῆς ὁποίας ἀποδεικνύεται τί εἶναι ὁ ἐν λόγῳ ἀξιωματικὸς ὡς πρὸς τὴν ναυτικὴν αὐτοῦ ἱκανότητα.

§127Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ τὸν χρωματίζετε δὲν λέγετε καὶ τὸ ὄνομά του;

§128Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀνδρεάδης. Ὁ πλωτάρχης Ἀναστάσιος Ἀνδρεάδης ἦτο κυβερνήτης. Ὁ Μοίραρχος Ἀρχηγὸς κ. Γκίνης, μαθὼν τὸ δυστύχημά του, γράφει πρὸς αὐτὸν (ἀναγινώσκει)· «Μὲ εἰλικρινῆ λύπην ἔμαθον τὸν μὴ προβιβασμόν σου κλπ.».

§129Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Μίαν διακοπὴν ἐπιτρέπετε; Δὲν εἶναι μόνον τὸ ἀδίκημα αὐτό, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν. Ἔλαβον χώραν πολλὰ ἀδικήματα καὶ θὰ ἔπρεπεν, ἂν θὰ ἔστεργεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καὶ ἡ Βουλή, νὰ ὁρισθῇ εἰδικὴ ἡμέρα συζητήσεως.

§130Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂν ἦσθε ἐδῶ, ὅτε ἤρχισα τὴν ἀγόρευσίν μου, θὰ ἠκούετε ὅτι εἶπον ὅτι ὁμιλῶ περὶ ὅλων τῶν ἀδικημάτων. Ἀνέφερα ὅμως τὸ ἀδίκημα τοῦ κ. Ἀνδρεάδου ὡς τὸ μᾶλλον δεινότερον, διότι δὲν εἶναι μόνον ὅτι δὲν προήχθη, ἀλλὰ καὶ τὸν κατεβίβασαν καὶ 20 ἀρχαιότητας.

§131Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν ὑπάρχουσι καὶ ἄλλοι ἀξιωματικοί.

§132Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ κ. Μοίραρχος Ἀρχηγὸς Δαμιανὸς γράφει (ἀναγινώσκει)· «Ἀληθῆ λύπην μοὶ ἐπροξένησεν ἡ παράλειψίς σας ἐκ τῶν προβιβασμῶν κλπ., ἀλλὰ τὸ δίκαιόν σου δὲν θὰ βραδύνῃ». Ἐξ ὅσων ἀνέγνωσα, Κύριοι, πιστεύω, ὅτι οὐδεὶς θὰ ὑπάρχῃ ἐκ τῶν κ. Συναδέλφων, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ πιστεύῃ ὅτι ἐγένετο πρὸς τὸν ἀξιωματικὸν τοῦτον μέγα ἀδίκημα. Εἰς χεῖράς μου ἔχω ἐπιστολὰς ἀξιωματικῶν παντὸς βαθμοῦ ἀπευθυνομένας πρὸς τὸν ἀξιωματικὸν Ἀνδρεάδην, πρὸς ὃν ἐκφράζουσι τὴν θλῖψίν των καὶ παρακαλοῦσιν αὐτὸν νὰ μείνῃ εἰς τὸ ναυτικὸν καὶ νὰ μὴ ἀποχωρήσῃ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἐπέλθῃ δικαιοσύνη εἰς τὸ μέγα καὶ κατάφωρον ἀδίκημα, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Πολιτεία νὰ μὴ ἀποδώσῃ δικαιοσύνην εἰς ἀξιωματικὸν τοιαύτης ἱκανότητος, δραστηριότητος, ἀντιλήψεως, παλληκαρισμοῦ. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν, ἤθελον καὶ ἄλλας ἐκθέσεις καὶ ἄλλων ἀξιωματικῶν ἀδικηθέντων παρουσιάσει εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλ’ ἐθεώρησα ὅτι μοὶ ἐπεβάλλετο νὰ καταπλήξω τὴν Βουλὴν μὲ αὐτὸ τὸ φοβερὸν ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον συνέβη εἰς διακεκριμένον ἀξιωματικόν, ὃν ὄχι μόνον ἐστέρησαν τῆς προαγωγῆς του, ἀλλ’ ἀπέκλεισαν αὐτὸν καὶ παντὸς ἐν τῷ μέλλοντι προβιβασμοῦ, ἀφοῦ κατεβίβασεν αὐτὸν 20 ἀρχαιότητας κάτω ἡ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργοῦ ἢ δὲν γνωρίζω τίνος ἄλλου.

§133Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν.

§134Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα.

§135Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐπειδὴ ἀνεγνώσατε ὡς πιστοποιητικὸν διὰ τὸν ἀξιωματικὸν τοῦτον ἐπιστολὴν τοῦ ὑπασπιστοῦ ἢ δὲν ἠξεύρω τίνος προσώπου σχετιζομένου μὲ τὸν Ναύαρχον ἐκφράζοντος πρὸς τὸν ἀξιωματικὸν τοῦτον τὴν λύπην τοῦ Ναυάρχου καὶ τοῦ σώματος τῶν ἀξιωματικῶν διὰ τὴν μὴ προαγωγήν του, σπεύδω νὰ σᾶς πληροφορήσω, ὅτι βεβαίως ὁ ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος διηρμήνευσε τὴν γνώμην τοῦ Ναυάρχου πρὸς τὸν εἰρημένον ἀξιωματικὸν δὲν διηρμήνευσε τὴν ἀληθῆ του γνώμην, διότι ἡ ἀληθὴς γνώμη του εἶναι ἀναγεγραμμένη ἐν τῇ προτάσει τοῦ Ναυάρχου περὶ προβιβασμῶν. Ἐν τῇ προτάσει του ταύτῃ ὁ Ναύαρχος ἀπὸ πρῶτον ἐν τῇ ἀρχαιότητι κατεβίβασεν αὐτὸν δωδέκατον. Κατὰ συνέπειαν φρονῶ ὅτι ὁ ἀξιωματικός, ὅστις διηρμήνευσε τὴν γνώμην τοῦ Ναυάρχου ἐναντίον πρὸς τὴν ἔγγραφον πρότασίν του, δὲν διηρμήνευσε ταύτην καλῶς. Τοῦτο διὰ τὴν ἀκρίβειαν τοῦ πιστοποιητικοῦ.

§136Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἀνέγνωσα ὁλόκληρον τὴν ἐπιστολὴν τοῦ Ναυάρχου καὶ παρὰ τὴν πρόκλησιν τοῦ κ. Συναδέλφου δὲν θὰ τὴν ἀναγνώσω.

§137Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν προκαλῶ.

§138Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀπαντᾶτε χωρὶς νὰ σᾶς ἐρωτήσωσι.

§139Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐλέγχετε ἐμὲ ὡς Ὑπουργὸν καὶ ὄχι τὸν κ. Δεμερτζῆν. Διὰ τοῦτο ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ ἐπανορθώσω τὰς ἀνακριβείας.

§140Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἀνακρίβεια.

§141Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐὰν ἀναγνώσητε τὴν ἔκθεσιν τοῦ Ναυάρχου, τότε θὰ ἴδητε τίς εὑρίσκεται ἐν τῇ ἀκριβείᾳ. Πρέπει δὲ νὰ τιμωρηθῇ ὁ ἀξιωματικὸς ὁ γράψας ἀνακριβείας.

§142Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ προσκαλέσῃ τὸν κ. Ναύαρχον νὰ ἀναγνώσῃ τὴν ἐπιστολήν, τὴν ὁποίαν θὰ τῷ παραδώσω, καὶ ἂν αὕτη δὲν εἶναι ἀληθής, καίτοι περὶ τούτου δὲν ἀμφιβάλλω, διότι εἰς τὸν ὑπογράφοντα ἔχω μεγάλην ὑπόληψιν...

§143Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πρέπει νὰ ἔχητε καὶ εἰς ἐμέ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ γράφων τὴν ἐπιστολὴν ταύτην νὰ τὴν γράφῃ ἄνευ συναισθήσεως τῆς εὐθύνης του ἀπέναντι τοῦ Ναυάρχου. Ἀλλὰ παρακαλῶ χάριν τοῦ ἀξιώματος καὶ πρὸς ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης εἰς τὸν ἀξιωματικὸν νὰ προσκαλέσητε τὸν Ναύαρχον, διότι, ἐὰν ἀνεγνωρίσατε ὅτι ὑπῆρξαν ἀδικήματα κατὰ τοὺς προβιβασμοὺς αὐτούς, βεβαίως πρέπει νὰ καθορίσητε τὸ ζήτημα τοῦτο, ἵνα ἀποδειχθῇ κατὰ τίνα τρόπον ἔχασε τὴν ἀρχαιότητά του καὶ τὸν βαθμόν του ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος ἀξιωματικός. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ μεριμνήσῃ βεβαίως νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργός, τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, θὰ ἐκθέσωσι τὰ πάντα πρὸς αὐτὸν καὶ ἰδίως εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν ὅτι θὰ σπεύσῃ ὁ κ. Ὑπουργός, τῇ ἐπινεύσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ φέρῃ νόμον, ὅπως ἱκανοποιηθῶσιν οἱ ἀδικηθέντες, ὅσοι ἠδικήθησαν, διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἡ σύμπνοια καὶ ἡ ἠρεμία εἰς τὸ Ναυτικόν, διότι ὅταν ἴδωσιν οἱ ἀξιωματικοὶ ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ εἶναι ἀνώτεροι τῶν μεταξὺ των διαπληκτισμῶν καὶ ἀποδίδουσι δικαιοσύνην, βεβαίως θὰ ὑποταχθῶσι πλέον, θὰ παραιτήσωσι τὰς μεταξύ των ἔριδας καὶ θὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν ὁδὸν τῆς πειθαρχίας, τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖ τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους.

§144Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὀφείλω νὰ δηλώσω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι εὐθὺς ὡς ἀνέλαβον τὴν διοίκησιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἐπελήφθην ἀμέσως τῆς ἐξετάσεως τῶν προσωπικῶν τούτων ζητημάτων, διότι ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ ἀπονομὴ δικαιοσύνης, προκειμένου περὶ προσωπικῶν ζητημάτων, ἀποτελεῖ τὴν ὑπάτην καὶ πρώτην τῶν ὑποχρεώσεων τῶν διαχειριζομένων ὑπεύθυνον ἐξουσίαν. Ἀλλ’ ὀφείλω προσέτι νὰ δηλώσω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι ὁ διαρρεύσας χρόνος δὲν ὑπῆρξεν ἐπαρκής, λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν καὶ τῶν ἄλλων ἀσχολιῶν τῶν πολυποικίλων κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν, ὅπως μορφώσω ἀκριβῆ καὶ σαφῆ γνώμην περὶ τῶν συντελεσθέντων κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο. Διαβεβαιῶ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Μεσσηνίας ὅτι θέλω λάβει ὑπ’ ὄψιν ὄχι μόνον τὰς συστάσεις, ἀλλὰ καὶ ὅλων τῶν ἀδικουμένων τὰ παράπονα, καίτοι ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι κατ’ ἀρχὴν δὲν εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὴν διαδικασίαν, ἥτις μέχρι τοῦδε ἠκολουθήθη. Ἐν τούτοις νομίζω ὅτι κατ’ ἀρχὴν καὶ γενικῶς ἐπῆλθον ἀποτελέσματα ἐκ τῆς διαδικασίας, τὴν ὁποίαν δὲν θεωρῶ τὴν πλέον ὀρθήν, τὰ ὁποῖα δὲν ὑπῆρξαν τοιαῦτα ὥστε νὰ δηλοῦται ὅτι ἐγένοντο τοιαῦτα ἀδικήματα ἐν τῷ Ναυτικῷ κατὰ τὸν προβιβασμόν, ὥστε νὰ παρίσταται τὸ γεγονὸς ὡς λίαν σημαῖνον. Βεβαίως διεπράχθησαν ἴσως σφάλματά τινα, ὄχι ἀδικήματα, τὰ ὁποῖα θὰ προσπαθήσω νὰ ἐπανορθώσω κατὰ τὸ ἐνόν, ἐὰν ἡ ἐπανόρθωσις δύναται νὰ γίνῃ ἄνευ ζημίας τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ναυτικοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ προσωπικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας, ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι ἔχων ὑπὸ μελέτην τὸ ζήτημα τοῦτο τῶν προβιβασμῶν ἐν γένει καὶ μέλλων νὰ εἰσέλθω, ἐὰν ἐνδεχομένως ἤθελεν ἀποφασισθῆ νὰ ἀναθεωρηθῶσι τὰ ἀποφασισθέντα, ὅπως ἐκφράσω ὑπεύθυνον γνώμην, θὰ ἐκφράσω ταύτην ἐν καιρῷ. Νῦν δυστυχῶς δὲν δύναμαι νὰ ἐκφέρω οὐδεμίαν κρίσιν περὶ τοῦ ἀξιωματικοῦ, τὸν ὁποῖον ὑπηνίχθη ἤδη ὁ κ. Βουλευτὴς Μεσσηνίας.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Κουμουνδοῦρος ἔφθασε, λέγει, μέχρις ἡμῶν τὸ παράπονον ὅτι, ἐνῷ μόνον δέκα θέσεις καθωρίσθησαν διὰ τὴν εἰσαγωγὴν μαθητῶν διὰ διαγωνισμοῦ εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, διὰ τὰς δέκα θέσεις φαίνεται ὅτι διαγωνίζονται οἱ ἐκ τῆς νέας Ἑλλάδος. Παρακαλεῖ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν καὶ συνεπῶς τοὺς ἐνδιαφερομένους ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι, ἐκ τῆς νέας Ἑλλάδος οἱ δίδοντες ἐξετάσεις θὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἐξωτερικοὶ καὶ τότε τίνες ἐξωτερικοὶ θὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν Σχολήν; 2) Ἄν θεωροῦνται τῆς νέας Ἑλλάδος ὡς ἐξωτερικοί, διατί θεωροῦνται τοιοῦτοι; καὶ 3) Οἱ κατόπιν ἐπιτυχόντες μὲ καλοὺς βαθμοὺς θὰ εἰσέλθωσιν ὡς ἐσωτερικοὶ ἢ ὡς ἐξωτερικοί;

§146ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Βραδύτατα λαβὼν γνῶσιν τῆς ἐπερωτήσεως δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἀπαντήσω. Ἐπιφυλάσσομαι.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Βελέντζας ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν...

§148Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἀναβάλλεται, κ. Πρόεδρε.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ι. Μπακόπουλος καὶ Θ. Γρηγορίου ἐπερωτῶσι τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς Δικαιοσύνης «διὰ τὸ ἐν Τριπόλει κατασκευαζόμενον δικαστικὸν μέγαρον». Ὁ κ. Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§150Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐζήτησα νὰ μεταβληθῇ ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. Γρηγορίου εἰς ἐπερώτησιν, ὄχι ἵνα ἀναμιχθῶ εἰς διαφορὰν μεταξὺ τῶν ἐργολάβων καὶ τοῦ δημοσίου, ἀλλ’ ἵνα διαφωτίσω τοὺς κ. Ὑπουργοὺς τί συμβαίνει ἐν τῇ κατασκευῇ τοῦ ἐν Τριπόλει δικαστικοῦ μεγάρου. Ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἡ δικαιοσύνη ἐν Τριπόλει ἦτο ἄστεγος, τελευταῖον δὲ τῇ ἐπιμονῇ τοῦ δικαστικοῦ καὶ δικηγορικοῦ Συλλόγου ἰδίως προσεφέρθη καὶ κατεσκεύασε δικαστικὸν κατάστημα θεραπεῦον ἀξιοπρεπέστατα τὰς ἀνάγκας τοῦ Πρωτοδικείου ὁ συμπολίτης μου τέως Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅστις νομίζων ὅτι πρέπει νὰ συγκεντρώσῃ ὅλα τὰ δικαστήρια εἰς ἓν μέρος προεκήρυξε διαγωνισμὸν καὶ ἀπεφασίσθη ἡ κατασκευὴ τοῦ μεγάρου αὐτοῦ ἐργολαβικῶς. Τὸ οἰκόπεδον, ἐφ’ οὗ ἐκτίζετο τὸ δικαστικὸν μέγαρον, εἶχεν ἀγορασθῆ πρὸ πολλῶν ἐτῶν ὑπὸ τοῦ δήμου Τριπόλεως πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τοῦ 1899, καθ’ ὃν κατεσκευάζοντο δικαστικὰ καταστήματα εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν, ἐν οἷς οἱ δῆμοι ἤθελον ἀγοράσει τὰ οἰκόπεδα. Διαταχθέντος ὅμως τοῦ νομομηχανικοῦ νὰ μελετήσῃ τὸ οἰκόπεδον καὶ συντάξῃ τοὺς προϋπολογισμοὺς καὶ τὰ σχέδια τοῦ δικαστικοῦ μεγάρου, οὗτος εὗρεν ἀκατάλληλον τὸ οἰκόπεδον ὡς ἐπίμηκες ὀρθογώνιον. Ὁ συμπολίτης μου, τέως κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, πρὸς κατασκευὴν τοῦ μεγάρου εἰσηγήθη νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν μεταβληθὲν εἰς νόμον τοῦ Κράτους, δι’ οὗ ἐδίδετο τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Πολιτείαν νὰ ἀπαλλοτριώσῃ τὰ οἰκόπεδα τὰ πρὸς τοιοῦτον προορισμόν. Λόγῳ τῆς ἀπαλλοτριώσεως τὸ οἰκόπεδον ἐκεῖνο εὑρέθη κατὰ πολὺ εὐρύτερον. Καὶ ἐνῷ ὑπῆρχεν εὐρύτατον οἰκόπεδον, ἐν τούτοις κατὰ τὸ σχέδιον τὸ ἐκπονηθέν, δὲν ἐξεύρω ὑπὸ τίνος, ἐγένετο ἐκσκαφὴ ὑπογείου πρὸς τοποθέτησιν τοῦ ἀρχείου τοῦ δικαστηρίου. Ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος διεμαρτυρήθη καὶ τὰς διαμαρτυρίας αὑτοῦ ἀπέστειλεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ὑποστηρίζων ὅτι ἦτο ἀδύνατον εἰς τὸ ὑπόγειον αὐτὸ νὰ γίνῃ οἱαδήποτε τοποθέτησις χάρτου, διότι ἀκριβῶς μετὰ τὴν ἐκσκαφὴν ὀλίγου βάθους ἐφάνησαν ἀναβρύοντα ἄφθονα ὕδατα. Τὸ σχέδιον εἶχε μίαν εἴσοδον, τῇ προτάσει δὲ καὶ τῇ ἐπιμονῇ τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου ἐγένετο καὶ ἄλλη εἴσοδος. Ἀλλ’ ἐνῷ ἀνῆλθε περὶ τὰ 2 μέτρα ἀπὸ τοῦ ἐδάφους ἡ κατασκευή, ἐσταμάτησε τὸ ἔργον, ὄχι λόγῳ τῆς ἐπιστρατεύσεως, ὅπως ἰσχυρίζονται οἱ ἐργολάβοι, τοὺς ἰσχυρισμοὺς τῶν ὁποίων δὲν γνωρίζω, ἀλλὰ διότι, ἐνῷ ὑπῆρχε συμφωνία νὰ γίνωσιν οἱ διάμεσοι τοῖχοι διὰ Θηραϊκῆς γῆς, ἀφηρέθη ὁ ὅρος οὗτος καὶ οἱ ἐργολάβοι κατεσκεύασαν τούτους δι’ ἀμμοκονιάματος. Οἱ διάμεσοι τοῖχοι κατέρρευσαν ἕνεκα τῆς κακῆς κατασκευῆς. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν, διότι δὲν γνωρίζω τίς εἶναι ὁ ἁρμόδιος, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἢ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, νὰ μεριμνήσῃ πρῶτον ὅπως τὰ ὑπόγεια καταργηθῶσι καὶ ἢ νὰ εὐρυνθῇ ἡ οἰκοδομὴ ἢ νὰ σχηματισθῇ καὶ μία ἄλλη ὀροφὴ πρὸς τοποθέτησιν τοῦ ἀρχείου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν λαβὼν γνῶσιν τῶν διαμαρτυριῶν τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου καὶ τοῦ δικαστικοῦ σώματος ἀπέστειλεν ἐπιθεωρητήν, ὅπως ἐξετάσῃ τὰ παράπονα ταῦτα, ἀλλὰ καὶ ὁ ἐπιθεωρητής, προερχόμενος ἐκ τῆς αὐτῆς πηγῆς ἐξ ἧς καὶ τὸ σχέδιον, ἐδικαίωσε τὰ τελούμενα. Τοῦ οἰκήματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου λειτουργεῖ ἤδη τὸ δικαστικὸν μέγαρον, τὸ σχέδιον δὲν συνέταξεν οὔτε τὸ Τμῆμα τῶν Δημοσίων Ἔργων οὔτε οἱ μηχανικοί. Τὸ συνέταξεν τοῦτο εἷς ἐμπειρικὸς ἀρχιτέκτων ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου καὶ τῶν δικαστῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπέδειξαν εἰς αὐτὸν τί χρειάζεται καὶ ἐγένετο τέλειον. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐξετάσῃ τὰς παρατηρήσεις μου ταύτας καὶ ἢ νὰ καταργήσῃ τὰ ὑπόγεια, διότι εἶναι ἀδύνατον τὰ ὑπόγεια νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς ἀποθῆκαι ἀρχείου, ἢ νὰ εὐρύνῃ τὸ σχέδιον, διότι ὑπάρχει οἰκόπεδον, ἢ νὰ προστεθῇ μία ὀροφὴ πρὸς τοποθέτησιν τοῦ ἀρχείου. Ταῦτα ἤθελον νὰ εἴπω, ὅπως διαφωτίσω τοὺς Ὑπουργοὺς καὶ ὄχι νὰ ἐλέγξω αὐτοὺς οὔτε κἂν εἰσέλθω εἰς τὴν διαφωνίαν μεταξὺ τῶν ἐργολάβων καὶ τῆς Κυβερνήσεως, διότι, ἀφοῦ οἱ ἐργολάβοι ἀνέλαβον ἓν ἔργον, πρέπει νὰ ὑποχρεωθῶσι νὰ ἀποπερατώσωσιν αὐτό.

§151ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὡς εἶπον καὶ χθὲς ἀπαντῶν εἰς σχετικὴν ἐρώτησιν τοῦ συναδέλφου ἐξ Ἀρκαδίας, ὁ ἐργολάβος ἐζήτησε τὴν διάλυσιν τῆς συμβάσεως. Εἶναι δὲ κεχωρισμένα τὰ ζητήματα· ἄλλο τὸ ζήτημα τῆς διαλύσεως τῆς ἐργολαβίας καὶ ἄλλο τὸ ζήτημα τῶν συστάσεων, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ κ. συνάδελφος. Ὡς πρὸς τὴν διάλυσιν τῆς ἐργολαβίας οἱ ἐργολάβοι προέταξαν ἐνστάσεις, αἵτινες δὲν ἐθεωρήθησαν ὅτι ἔχουσι καὶ τὴν ἐλαχίστην σπουδαιότητα. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὴν ἐκτίμησιν τῆς πραγματικῆς καταστάσεως τοῦ ἐδάφους, ἔνθα ἀνεγείρεται τὸ δικαστικὸν μέγαρον, ἐπὶ τούτου προεβλήθη ὑπὸ τῶν ἐργολάβων ὅτι λόγοι τεχνικοὶ συντελοῦσιν ὅπως λυθῇ ἡ σύμβασις, διότι προκύπτει ὑπερβάλλουσα ζημία. Ἡ ὑπηρεσία κατόπιν πάντων τούτων ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀποσταλῇ ἐπιθεωρητὴς πρὸς μελέτην τοῦ ζητήματος ἐπιτοπίως, ἀλλὰ καὶ ὁ ἐπιθεωρητὴς φρονεῖ ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ κατασκευασθῇ ἐκεῖ τὸ δικαστικὸν μέγαρον ἄνευ τινὸς κινδύνου. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ τεχνικὸν μέρος δὲν δύναται νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός. Εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ζητῇ τὴν γνώμην τῶν εἰδικῶν καὶ τοῦτο πράττει. Αἱ συστάσεις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου θέλουσι συντελέσει εἰς τὴν ἐξέτασιν ἐκ νέου τοῦ ζητήματος, ὅπως σχηματίσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀσφαλεστέραν τὴν γνώμην του ἐπ’ αὐτοῦ.

§152Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἐπιθεωρητὴς ἴσως νὰ γνωρίζῃ νὰ ἐξετάζῃ τὸ ζήτημα ἀπὸ τεχνικῆς ἀπόψεως, τὰ τοῦ ἐδάφους ὅμως δὲν δύναται νὰ γινώσκῃ. Ἓν μέτρον ἐὰν σκάψητε, θὰ εὕρητε νερό. Δὲν εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ ἀνεγερθῇ δικαστικὸν μέγαρον ἐπὶ τοιούτου ἐδάφους.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 28 ἐπερώτησις συνεζητήθη διὰ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ἡ ὑπ’ ἀριθμ. 29. Οἱ κ. κ. Σ. Κροκιδᾶς, Σ. Τσακόπουλος, Σ. Σακελλαριάδης, Λ. Κανάρης καὶ Π. Σπυράκης ἐπερωτῶσι τὴν Κυβέρνησιν 1) κατὰ πόσον εἶναι ἀληθεῖς αἱ εἰδήσεις περὶ ἀγορᾶς τοῦ θωρηκτοῦ Ρίου Ἰανεΐρου παρὰ τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, καὶ 2) τούτου τεθέντος, διὰ τίνων μέτρων σκέπτεται νὰ καταστήσῃ ἰσοδύναμον τὴν Ἐθνικὴν ναυτικὴν παρασκευήν.

§154ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ ἀπάντησις εἰς τὸ πρῶτον ἐρώτημα τῶν ἀξιοτίμων κ. Βουλευτῶν εἶναι καταφατική. Τὸ πλοῖον ἠγοράσθη ὑπὸ τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τὸ δεύτερον ὅμως ἐρώτημα λυποῦμαι μὴ δυνάμενος νὰ ἀπαντήσω σήμερον, μὴ δυνάμενος τουτέστι νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν οὔτε «τίνα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις, ἵνα καταστήσῃ ἰσοδυνάμους τὰς ἐθνικὰς ναυτικὰς παρασκευάς», ὡς εἶναι τὸ ἐρώτημα τῶν κυρίων Βουλευτῶν, ἀλλ’ οὐδὲ κἂν τίνα μέτρα ἔλαβεν ἤδη πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον. Νομίζω ἡ θέσις, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται σήμερον τὰ ἐθνικὰ ζητήματα, δὲν μοὶ ἐπιτρέπει νὰ ἐκθέσω εἰς τὴν Βουλὴν ταύτην τὴν στιγμὴν οὔτε τίνας τυχὸν παραγγελίας ναυτικῶν μονάδων ἔχει κάμει ἡ Κυβέρνησις οὔτε καὶ διὰ τίνας ἄλλας εὑρίσκεται εἰς διαπραγματεύσεις σήμερον. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν εἶναι τοῦτο μόνον, ὅτι περὶ τοῦ ναυτικοῦ προγράμματος, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἀποφασισμένη νὰ διατηρήσῃ τὴν ναυτικὴν ὑπεροχήν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν εἰς αὐτὴν ὁ ἄρτι λήξας πόλεμος, ὅτι λέγω, περὶ τοῦ ναυτικοῦ τούτου προγράμματος οὐδεμία ὑπάρχει διαφωνία μεταξὺ τῶν ὑπευθύνων κύκλων. Δίδω τὴν βεβαίωσιν ταύτην, διότι ἠκούσθησαν ἐναντίαι διαδόσεις ὅτι τάχα ἐπικρατοῦσι διαφωνίαι, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀναγκαῖον διὰ τὴν Ἑλλάδα πρόγραμμα ναυτικῆς παρασκευῆς. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας, μόνον κατὰ τὰς δέκα πρώτας ἡμέρας, τῆς ἀφίξεως τῆς Ἀγγλικῆς Ἀποστολῆς, εἶχεν ἐμφανισθῆ διαφορὰ τις γνωμῶν ἐπὶ τοῦ ναυτικοῦ τούτου προγράμματος, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐκτόπισμα καὶ τὴν ὅλην δύναμιν τῶν μεγάλων πλοίων, τῶν πλοίων μάχης. Ἀλλ’ ἡ διαφωνία αὕτη δὲν διήρκεσε πλέον τῶν δέκα ἡμερῶν, διότι μετὰ ταῦτα ἐπῆλθε πλήρης ὁμογνωμοσύνη ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ὅτι ἡ περαιτέρω παραγγελία μεγάλων πλοίων, πλοίων μάχης δηλαδή, δὲν ἠδύνατο παρὰ νὰ γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τοῦ ἤδη κατασκευαζομένου πλοίου ὡς μεγάλης μονάδος τοῦ Ἑλληνικοῦ Ναυτικοῦ. Δύναμαι ἀκόμη νὰ παράσχω εἰς τὴν Βουλὴν ταύτην τὴν βεβαίωσιν· ὅτι καὶ ὁ Ναύαρχος, ὁ ὁδηγήσας τὸν Ἑλληνικὸν Στόλον εἰς τὴν νίκην κατ’ ἐπανάληψιν, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι κεκλημένοι νὰ παρέχωσιν ἐγκύρους γνώμας συμβουλευτικὰς περὶ τῶν Ναυτικῶν πραγμάτων τῆς χώρας, εἶναι ἐντελῶς ἥσυχοι ὅτι καὶ μετὰ τὴν ἀπόκτησιν τοῦ πλοίου τούτου καὶ πρὸ τῆς ἐνισχύσεως τῆς ἐπιδιωκομένης διὰ τυχὸν γενομένων ἤδη παραγγελιῶν ἢ διὰ τῶν ὑπὸ μελέτην ὅτι καὶ πρὸ τούτου λέγω ὅτι ἡ Ἑλλὰς διὰ μόνης τῆς ναυτικῆς δυνάμεως, τὴν ὁποίαν ἔχει ἤδη, δὲν ἔχει οὐδένα λόγον νὰ ἀνησυχῇ ὅτι δύναται νὰ στερηθῇ τῆς κυριαρχίας τῆς θαλάσσης ἐν τῷ Αἰγαίῳ (παρατεταμένα χειροκροτήματα). Ταύτην μόνον τὴν πληροφορίαν δύναμαι νὰ δώσω. Ἐλπίζω ὅτι οἱ κ.κ. Βουλευταί, οἱ ὁποῖοι καὶ δικαίως θέλουσι νὰ μάθωσι πλειότερα, θὰ ἀρκεσθῶσιν εἰς ταῦτα τὰ ὀλίγα σήμερον.

§155Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις, τὰς ὁποίας ἐποιήσατο ὁ κ. Πρωθυπουργός, πᾶσα περαιτέρω συζήτησις περιττεύει. Ἂν τυχὸν ἑπομένως οἱ ὑπογράψαντες τὴν ἐπερώτησιν δέχονται τὴν γνώμην μου ὡς ὀρθήν, ἐλπίζω ὅτι δὲν θὰ ἐπιμείνωσιν εἰς περαιτέρω συζήτησιν.

§156ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, Μάλιστα.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀθ. Τ. Μπασιᾶς παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ ἐνωμοταρχῶν πρώτης τάξεως, οἵτινες πρὸ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ εἰς τὸ σῶμα τῆς χωροφυλακῆς, εἶχον ὑποστῆ ἐξετάσεις διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπομοιράρχου καὶ ἦλθον ἐπιτυχόντες ἐν τῷ πίνακι, ἀλλ’ εἰσαχθέντος τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ καὶ μὴ προλαβόντες νὰ γίνωσιν ἀνθυπομοίραρχοι ἔμειναν ἐνωμοτάρχαι αʹ τάξεως, καταργηθέντος πλέον τοῦ πίνακος, ἐξ οὗ οἱ πρῶτοι τῶν συναδέλφων αὐτῶν προεβιβάσθησαν εὐτυχήσαντες νὰ προλάβωσιν. Οὗτοι νῦν, καίτοι κατέχουσιν οἱ πλεῖστοι δίπλωμα τῆς νομικῆς καὶ ἄδειαν τοῦ δικηγορεῖν καὶ εἶναι κάτοχοι ξένων γλωσσῶν, μένουσιν ἔτι ἐνωμοτάρχαι, διότι μὴ κεκτημένοι πενταετῆ συνεχῆ ὑπηρεσίαν δὲν ἐγένοντο ἀνθυπασπισταί, δίκαιον δὲ τυγχάνει νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τούτων, ὅπως τοὐλάχιστον γίνωσιν ἀνθυπασπισταί». Ὁ κ. Μπασιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§158Α. ΜΠΑΣΙΑΣ. Νομίζω ὅτι ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἀρκούντως φαίνεται ἡ σύστασίς μου. Πρόκειται περὶ τῆς κατηγορίας τῶν ἐνωμοταρχῶν αʹ τάξεως, οἵτινες πρὸ διετίας εἶχον ὑποστῆ ἐξετάσεις διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπομοιράρχου, εἰσαχθέντος ὅμως πρό τινος τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ εἰς τὸ σῶμα τῆς χωροφυλακῆς πρὶν οὗτοι γίνωσιν ἀνθυπομοίραρχοι ἔμειναν ἐνωμοτάρχαι, ὁ δὲ πίναξ τῆς ἐπιτυχίας αὐτῶν κατηργήθη. Ἐπέρχεται δὲ τὸ μέγα ἄδικον εἰς αὐτοὺς ὅτι παραμένουσιν ἐνωμοτάρχαι, διότι μὴ κεκτημένοι πενταετῆ συνεχῆ ὑπηρεσίαν δὲν δύνανται νὰ τύχωσιν οὐδὲ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ.

§159ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας.

§161Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ δεχθῇ, ὅπως συζητηθῇ ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 51 πρότασις νόμου ἡ ἀφορῶσα εἰς τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 152 τοῦ περὶ στρατολογίας ΑΦΚΗʹ νόμου, τοῦ κανονίζοντος τὰς ποινὰς τῶν ἀνυποτάκτων.

§162ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα· καὶ νὰ γίνῃ δεκτὴ κατ’ ἀρχήν.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ· δέχεται νὰ κηρυχθῇ κατεπείγουσα πρότασις νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων τοῦ κανονίζοντος τὰς ποινὰς τῶν ἀνυποτάκτων ἄρθρων 152 τοῦ περὶ στρατολογίας ΑΦΚΗʹ νόμου»;

§164ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ κατεπεῖγον τῆς προτάσεως καὶ ψηφίζεται αὕτη κατ’ ἀρχήν. Ἀναβληθείσης εἶτα τῆς δευτέρας συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων περὶ στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν συντάξεων», ψηφίζονται εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον συζήτησιν τὰ νομοσχέδια. 1) «Περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν νόμων ΒΤΜΘʹ περὶ στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως καὶ ΓΩΚΗʹ περὶ κεντρικοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως», καί 2) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 18 τοῦ νόμου 36 τῆς 9ης Ἀπριλίου 1913 περὶ συστάσεων Διευθύνσεων τῆς στατιστικῆς καὶ τῆς ὀργανώσεως τῆς στατιστικῆς ὑπηρεσίας»).

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων «περὶ μονιμοποιήσεως ἀξιωματικῶν ἐγγεγραμμένων εἰς τὸ στέλεχος τῆς Ἐφεδρείας τοῦ Στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ Ἀνθυπασπιστῶν. ΑΡΘΡΟΝ 1ον (ἀναγινώσκεται).

§166Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ἐφιστῶ, κ. Πρόεδρε, τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ τῆς διατυπώσεως τοῦ ἄρθρου τούτου, ἥτις, ὡς ἔχει, ἄγει εἰς ἀντίθετον τοῦ σκοπουμένου ἀποτέλεσμα. Σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι νὰ μονιμοποιηθῶσιν οἱ μέχρις ὡρισμένης ἡλικίας Ἔφεδροι Ἀξιωματικοί, ἤτοι μέχρι τῶν 35 ἐτῶν κατ’ ἀνώτατον ὅρον, καὶ ὅμως, ὡς ἔχει τὸ 1 ἄρθρον, δὲν ἐπιτρέπεται ἡ μονιμοποίησις εἰς τοὺς ἔχοντας ἡλικίαν μικροτέραν τῆς ἐν αὐτῷ ἀναγραφομένης, ἀλλὰ τοὐναντίον μεγαλειτέραν τοῦθ’ ὅπερ ἀντίκειται εἰς τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν. Φρονῶ ὅτι ἡ παρατήρησίς μου εἶναι εὔλογος καὶ ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ δεχθῇ νὰ τροποποιήσῃ κατὰ ταύτην τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον.

§167ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀποδέχομαι ὡς εὔλογον τὴν παρατήρησίν σας καὶ νὰ προστεθῇ ἀμέσως ὡς τροπολογία ἡ φράσις: «οὐχὶ ἀνωτέρα τῶν 35 ἐτῶν».

§168Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου τούτου συνεζητήθη ἀπὸ τῆς χθές. Ἐπειδὴ ἐκρίθη ἀναγκαῖον, ὅπως οἱ ὑπίατροι προσληφθῶσι πρὸς συμπλήρωσιν τῶν μονίμων στελεχῶν τοῦ στρατοῦ, ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε πρόνοιαν νὰ ὑποβάλῃ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐπειδὴ καὶ ἐν τῷ ὅπλῳ τοῦ ἱππικοῦ ὑπάρχουσι πολλοὶ ἱκανοὶ καὶ ἰδίως ἐν τοῖς βαθμοῖς τοῦ ὑπιλάρχου καὶ ἀνθυπιλάρχου, νὰ δεχθῇ νὰ εὐρύνῃ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας κατὰ τρόπον ὥστε νὰ μὴ παρουσιάζηται διαφορὰ αἰσθητή. Ὑπάρχουσι δύο κατηγορίαι ἀξιωματικῶν: μία κατηγορία κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1909, εἰς ἣν ὑπάγονται οἱ ὑπαξιωματικοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὠνομάσθησαν ἔφεδροι ἀξιωματικοί, καὶ ἑτέρα κατηγορία, εἰς ἣν ὑπάγονται δύο καὶ μόνον ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ὠνομάσθησαν ἔφεδροι τοιοῦτοι. Ἤθελον συνεπῶς παρακαλέσει λόγῳ τοῦ παρουσιαζομένου κενοῦ εἰς τὰ στελέχη τῶν μονίμων ἀξιωματικῶν τῶν κατωτέρων βαθμῶν τοῦ ἱππικοῦ τῶν ὑπιλάρχων καὶ ἀνθυπιλάρχων νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τροπολογία μου, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον καὶ ἡ ὁποία θὰ τυπωθῇ. Σᾶς βεβαιῶ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, κ. Πρόεδρε, καθόσον ἐγὼ ὑπῆρξα ἀξιωματικὸς τοῦ ἱππικοῦ, ὅτι καὶ οἱ δύο ἀξιωματικοί, τοὺς ὁποίους ἀφορᾷ ἡ τροπολογία μου, εἶναι ἀξιωματικοὶ ἱκανοὶ ἐπετελέσαντες ἄριστα τὸ ἑαυτῶν καθῆκον καὶ πολλὰς παρασχόντες ὑπηρεσίας κατὰ τὸν πόλεμον. Τοῦτο βεβαιῶ, ἐπαναλαμβάνω, ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως. Ζητῶ διὰ τῆς τροπολογίας μου, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ δοθῇ ἡ ἐπέκτασις τοῦ ὁρίου αὐτοῦ καὶ συμπληρωθῶσι διὰ τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν τὰ ὑπάρχοντα εἰς τὰ στελέχη κενά.

§169Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ὑπάρχουσι πολλοί, κύριε Πρόεδρε, ἰατροί, ἔφεδροι ἀνθυπολοχαγοὶ ἢ ὑπολοχαγοί, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦσιν ὡς μάχιμοι. Καὶ ναὶ μὲν διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου λαμβάνεται μέριμνα, ἵνα μεταφερθῶσιν ἀπὸ τῶν πεζικῶν καὶ πυροβολικῶν σωμάτων εἰς τὸν ὑγειονομικὸν κλάδον, ἀλλὰ προκειμένου περὶ μονιμοποιήσεως αὐτῶν ἐρωτᾶται: θὰ συμπεριληφθῶσιν οὗτοι εἰς τὸν πίνακα τῶν μονιμοποιηθησομένων καὶ εἰς τίνα κλάδον, θὰ τοποθετηθῶσιν; Αὐτοὶ ἔχουσιν ἤδη ἀφιερωθῆ εἰς τὰ ἔργα τοῦ ἰατροῦ καὶ προκειμένου νὰ μονιμοποιηθῶσι, θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ τοποθετηθῶσιν εἰς τὸν ὑγειονομικὸν κλάδον.

§170ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶναι καθόλου ὀρθόν, διότι, ἐὰν αὐτοὶ ὡς μάχιμοι ἔχουσι τοιαύτας ἐκθέσεις ὥστε νὰ ἐπιβάληται ἡ μονιμοποίησίς των ὡς τοιούτων, βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ ἀφαιρέσωμεν ἕνα μάχιμον ἀξιωματικὸν διὰ νὰ τὸν τοποθετήσωμεν εἰς τὸν ὑγειονομικὸν κλάδον.

§171Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐγὼ νὰ κάμω τὰς ἑξῆς παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1. Ἐν τῇ τελευταίᾳ παραγράφῳ ὁρίζεται ὅτι· «οὗτοι κατατάσσονται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος ἐν τῷ οἰκείῳ σώματι ἐντὸς ἑξαμήνου ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου μὲ τὸν βαθμόν, ὃν κατέχουσι, πρὸς πλήρωσιν μέρους τῶν χηρευουσῶν θέσεων διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος ὁρισθησομένου». Ἂν κατὰ τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, ἤθελον προαχθῆ ἀνθυπασπισταὶ εἰς ἀνθυπολοχαγούς, μετὰ δὲ τὸν προβιβασμὸν τούτων ἤθελον θεωρηθῆ οἱ ἔφεδροι ὡς μόνιμοι ἀνθυπολοχαγοί, οὗτοι θὰ καταταχθῶσιν εἰς τὸ ἀριστερόν; Τοῦτο νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον, διότι πρέπει νὰ γίνῃ μία ἀντιδιαστολὴ ὥστε ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἤθελον προαχθῆ ἀπὸ ἀνθυπασπιστῶν εἰς ἀνθυπολοχαγούς, νὰ μὴ καταπατήσωσι τὴν ἀρχαιότητα τῶν μονιμοποιηθησομένων, ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον ἀναγράφει ὅτι αὐτοὶ θὰ τεθῶσιν εἰς τὸ ἀριστερόν. Ἔχω καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν, ὅσον ἀφορᾶ τὸ ζήτημα τῆς ἡλικίας. Ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ὑπάρχουσιν ἐκθέσεις περὶ τῶν ἐφέδρων ἀνθυπολοχαγῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν προηγουμένως ὡς ὑπαξιωματικοὶ ἐφ’ ἱκανὰ ἔτη, διατί νὰ τοὺς ἐμποδίζῃ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας νὰ μονιμοποιηθῶσι, διότι αὐτοὶ θὰ εἶναι 38–40 ἐτῶν; Θεωρῶ ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ μὴ χάσωσιν αὐτοὶ τὰ ἔτη, τὰ ὁποῖα ὑπηρέτησαν εὐδοκίμως ὡς ὑπαξιωματικοὶ εἰς τὸν στρατόν, ἀλλὰ νὰ δύνανται νὰ χρησιμοποιήσωσι καὶ ταῦτα, ἐφ’ ὅσον κατὰ τὸ διάστημα τῆς ὑπηρεσίας των ὡς ὑπαξιωματικοὶ ἐπέδειξαν ζῆλον ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ ηὐδοκίμησαν.

§172Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Τὴν αὐτὴν σύστασιν κάμνω καὶ ἐγὼ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν οἱ παλαιοὶ ὑπαξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι εἶχον ὑπηρετήσει εἰς τὸν στρατὸν ἐπὶ ἀρκετὰ ἔτη καὶ κατόπιν ἀπεχώρησαν. Αὐτοὶ κληθέντες ἤδη εἰς τὸν πόλεμον προήχθησαν εἰς ἐφέδρους ἀνθυπολοχαγοὺς καὶ βεβαίως δὲν ἔχουσι τὴν ἡλικίαν, τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου. Διὰ τοῦτο λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ συνηγορήσω καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς τροπολογίας τῆς προβλεπούσης περὶ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας, ὅσον ἀφορᾶ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν ἐπ’ ἀρκετὸν χρόνον εἰς τὸ στράτευμα καὶ διεκρίθησαν κατὰ τοὺς δύο πολέμους. Πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἔδειξαν ἔξοχον διαγωγήν. Σᾶς ἀναφέρω τὸν λοχίαν Παπαδόπουλον, ὁ ὁποῖος ὑπηρέτησεν ὑπὸ τὰ σώματα τοῦ Μάνου, τοῦ Μάντακα, τοῦ Βότσαρη, τοῦ Μαλάμου, καὶ τοῦ συναδέλφου κ. Γρανίτσα, κατόπιν δὲ καὶ ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ Μεράρχου κ. Μοσχοπούλου, ὁ ὁποῖος ἔχει ὑποβάλει ἐνθουσιώδεις ἐκθέσεις ὑπὲρ αὐτοῦ. Εἰς τὴν θεραπείαν τῆς ἀνάγκης ταύτης νομίζω ὅτι ἀποβλέπει ἡ τροπολογία αὕτη, ὅσον ἀφορᾶ τοὺς ἀξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν ἐπὶ ἱκανὰ ἔτη ὡς ὑπαξιωματικοὶ καὶ διεκρίθησαν καὶ εἰς τὸν πόλεμον, καὶ δέον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§173Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Ἐπειδὴ ἐγένετο λόγος περὶ τοῦ Παπαδοπούλου, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δώσω σχετικῶς ὀλίγας πληροφορίας. Ὁ Παπαδόπουλος ὑπηρέτησεν εἰς τὸν στρατὸν ἐπὶ ὀκταετίαν καὶ πλέον, ἀπεχώρησε δὲ μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἐπιλοχίου. Κληθεὶς νῦν κατὰ τὴν ἐπιστράτευσιν ἐπανῆλθεν, ἀλλ’ οὐχὶ πλέον μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἐπιλοχίου, δὲν γνωρίζω διατί, ἀλλὰ μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ λοχίου· ἀλλὰ καὶ μετὰ τοῦτο ἐπετέλεσε τὸ καθῆκόν του κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε θεωρῶ περιττὸν νὰ προσθέσω ἄλλο τι. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ γνῶσιν τῶν ἐκθέσεων ὅλων τῶν Σωματαρχῶν τοῦ Μακεδονικοῦ ἀγῶνος ὑφ’ οὓς ὑπηρέτησεν. Εἶναι δὲ ἄξιον παρατηρήσεως τοῦτο, ὅτι καθ’ ὃν χρόνον αὐτὸς ἐμάχετο τότε εἰς τὰ πεδία τῶν μαχῶν τῆς Μακεδονίας, ἐδῶ ἐξῳκονομεῖτο εἰς τὴν θέσιν του τὴν τοῦ ἐπιλοχίου, διαγραφομένου αὐτοῦ ἐκ τῶν ἐλέγχων τῶν ὑπαξιωματικῶν, ἕτερος ὑπαξιωματικός.

§174ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διατί διεγράφη;

§175Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Ἴσως ἐξ ἀπροσεξίας. Δὲν γνωρίζω. Ὅτε ἐπανῆλθε, μετὰ βίας τὸν ἀνακατέταξαν, καίτοι εἶχεν ἐκθέσεις πολλῆς σημασίας, μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ λοχίου, ἠναγκάσθη δὲ οὕτω νὰ καταλίπῃ τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ. Ἀλλ’ ὅτε τὸ Κράτος ἐπεστρατεύθη, προσῆλθε καὶ πάλιν κληθεὶς ὡς ἀνήκων εἰς τὴν ἐθνοφρουράν, καὶ ἔλαβε μέρος εἰς ὅλας τὰς μάχας τῆς Δʹ Μεραρχίας, ἡ δὲ δρᾶσίς του ἐξήγειρεν ἐξαιρετικῶς τὴν προσοχὴν τοῦ Μεράρχου του. Ἔλαβε προσέτι μέρος εἰς τὸ ἀνεξάρτητον σῶμα ὑπὸ τὸν λοχαγὸν Ζάκαν Μπότσαρην, καὶ κατόπιν ὑπὸ τὸν Συνταγματάρχην Χρ. Μάλαμον, ἔχει δὲ ἐκθέσεις ἀμφοτέρων ἐντελῶς ἐξαιρετικάς, ὁμοίαν ἔχει τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου τοῦ κ. Γρανίτσα, ἀλλ’ ἔτι πλέον ἔχει ὑπὲρ ἑαυτοῦ μίαν μαρτυρίαν, Κύριε Πρόεδρε, σοβαρωτάτην, τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Μάντακα τὸν ὁποῖον ἔσωσε διὰ θαυμαστῆς ἀνδρείας, γνωστὸν δὲ εἶναι, κύριε Πρωθυπουργέ, ὅτι ἡ συμπολῖταί σας δὲν θαυμάζουσι ψευδεῖς παλληκαρισμοὺς ἀλλὰ πραγματικούς. Ἀλλὰ καὶ οὐσιαστικῶς καὶ τυπικῶς ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς εὑρίσκεται ἐν τῷ δικαίῳ, διότι ὅτε ἐμάχετο ἐν Μακεδονίᾳ εἶχε προϋπηρεσίαν ἐν τῷ στρατῷ 8 ἐτῶν καὶ πλέον, τὴν ὁποίαν διέκοψεν ἐπ’ ὀλίγον, διότι ἐν τῇ προαγωγῇ διὰ τὴν ἔξοχον δρᾶσίν του εἰς τοὺς πολυμήνους ἀγῶνας, ὡς ἄλλοι, αὐτὸς ὑπεβιβάσθη, διότι, ὡς προεῖπον, ἡ θέσις τοῦ ἐπιλοχίου ἐχρειάζετο δι’ ἄλλον· ἀλλ’ ἡ διακοπὴ τῆς ὑπηρεσίας ὑπῆρξε μικρά. Ἐπανῆλθεν ὡς ἐθνοφρουρός, ἔδρασεν, ὅσον ὀλίγοι, καὶ προήχθη εἰς ἀνθυπολοχαγόν, ἤδη δὲ ζητεῖ νὰ μονιμοποιηθῇ, ἀλλὰ καίπερ ἔχων ὅλα τὰ προσόντα ἀποκλείεται ἕνεκα τῆς ἡλικίας, διότι τὸ νομοσχέδιον ἀποκλείει πάντας τοὺς ὑπὲρ τὸ 35, οὗτος δὲ διανύει τὸ 41 ἔτος τῆς ἡλικίας του. Ὅθεν θὰ παρεκάλουν ἢ νὰ προσμετρηθῇ ὁ χρόνος τῆς προϋπηρεσίας του ὡς μονίμου ὑπαξιωματικοῦ ἐξαιρετικῶς, ὥστε νὰ συμβιβασθῇ μὲ τὴν ὑπὸ τοῦ ἄρθρου προβλεπομένην ἡ σημερινή του ἡλικία ἢ συμφώνως πρὸς τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑπεβάλομεν, νὰ αὐξήσῃ τὸ ὅριον μέχρι τοῦ 42, χάριν τῶν παρασχόντων, ὡς αὐτός, ἐξαιρετικὰς ὑπηρεσίας.

§176ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θέλετε νὰ τῷ προσθέσητε καὶ ἄλλα ἔτη εἰς τὴν ἡλικίαν;

§177Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Θέλομεν νὰ αὐξήσωμεν τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας ἢ διὰ τοῦ ἑνὸς ἢ διὰ τοῦ ἄλλου τρόπου δι’ αὐτὸν τοὐλάχιστον καὶ τοὺς ὁμοίους του.

§178ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νομίζω ὅτι δύναμαι ν’ ἀπαντήσω ἀμέσως, διότι δι’ ὅλας τὰς ἄλλας τροπολογίας ἐπιφυλάσσομαι κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν ν’ ἀπαντήσω. Δέχομαι ὅλα ὅσα εἴπετε περὶ τοῦ προσώπου ἐντελῶς, ἀλλ’ ἔχει ἐναντίον του τὴν ἡλικίαν. Πῶς θέλετε νὰ κάμωμεν προσωπικοὺς νόμους διὰ νὰ περιλάβωμεν ἕνα μόνον;

§179Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Εἶναι καὶ ἄλλοι· ἀπὸ γενικωτέρας ἀπόψεως ὡμίλησα ἐγώ.

§180ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πῶς θέλετε, ἀφοῦ ὡρίσαμεν ἡλικίαν 35 ἐτῶν διὰ νὰ μονιμοποιήσωμεν ἀνθυπολοχαγούς, καὶ αὐτός εἶναι τεσσαράκοντα καὶ ἑνὸς ἔτους; Καὶ ἀμφισβητεῖτε ὅτι μεταξὺ τῶν νῦν ὑπολοχαγῶν, τῶν ἐφέδρων, οἱ ὁποῖοι δὲν πρέπει νὰ εἶναι ἀνωτέρας ἡλικίας τῶν 39 ἐτῶν, ἀμφισβητεῖτε ὅτι ὑπάρχουν πολλαὶ περιστάσεις ὅμοιαι μὲ αὐτήν, τὴν ὁποίαν ἀνεφέρατε, καὶ μάλιστα δυνατὸν νὰ ἔχωσι καὶ μικροτέραν ἡλικίαν; Δὲν εἶναι δυνατόν, Κύριοι, νὰ θεωρήσητε ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς ὁ ἔφεδρος, ὁ ὁποῖος ἐπολέμησε θαυμασίως, ὅτι δύναται εἰς πᾶσαν περίστασιν νὰ εἶναι χρήσιμος ἀξιωματικὸς καὶ ἐν καιρῷ εἰρήνης. Ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἱκανώτατος ἀξιωματικός, νὰ ἔδρασεν ἄριστα, νὰ ἐπολέμησε γενναιότατα, νὰ διεκρίθη ὡς ἥρως, ἀλλ’ ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς νὰ στερῆται τῆς μορφώσεως ἐκείνης τῆς ἐν τῷ στρατῷ διὰ τῆς συνεχοῦς παραμονῆς ὑπὸ τὰς σημαίας ἀποκτωμένης, ἡ ὁποία δύναται νὰ τὸν καταστήσῃ καὶ καλὸν ἐκπαιδευτὴν ἐν τῷ στρατεύματι, γνωρίζετε δὲ ὅτι ὁ στρατὸς ἐν καιρῷ εἰρήνης εἶναι τὸ σχολεῖον τοῦ ἐν πολέμῳ στρατοῦ. Ὡς πρὸς αὐτοὺς λοιπὸν τοὺς ἀνθρώπους, τοὺς ἔχοντας αὐτὴν τὴν ἡλικίαν, ὑπάρχει ἕν τεκμήριον, καὶ εἰς αὐτὸ θὰ στηριχθῶμεν μὴ εἰσερχόμενοι εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν μεμονωμένων περιστάσεων, ὅτι δηλαδή, δὲν εἶναι χρήσιμοι νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὸν στρατὸν εἰς αὐτὴν τὴν ἡλικίαν καὶ νὰ χρησιμεύσουν ὡς ἐκπαιδευταί. Θὰ μοῦ εἴπητε ὅτι καὶ ἡμεῖς δὲν τὰ λέγομεν αὐτὰ ὑπὲρ ὡρισμένων ἀτόμων ἀλλὰ χάριν τοῦ στρατεύματος, ἀπὸ τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ μὴ ἀποκλεισθῶσι. Δὲν πρόκειται νὰ τοὺς χάσωμεν αὐτούς· θὰ τοὺς ἔχωμεν εἰς τὴν ἐφεδρείαν τοῦ στρατοῦ, ὥστε, ἂν εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπιστρατευθῶμεν ἐκ νέου, θὰ τοὺς καλέσωμεν καὶ θὰ τοὺς χρησιμοποιήσωμεν ἐν πολέμῳ, διότι εἶναι ἄριστοι ἀξιωματικοί. Θὰ μείνωσι λοιπὸν ἔξω, εἰς τὸ στέλεχος τῆς ἐφεδρείας, εἰς στέλεχος πολύτιμον εἰς στέλεχος ἀναπόδραστον, τὸ ὁποῖον ἐξεύρομεν ὁποίας ὑπηρεσίας προσέφερε καὶ θὰ τοὺς εὕρωμεν, ὅταν ὑπάρξῃ ἀνάγκη, νὰ τοὺς χρησιμοποιήσωμεν.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Βακράτσας.

§182Σ. ΒΑΚΡΑΤΣΑΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπικρατήσῃ ἡ σκέψις, ὅτι ἡ μονιμοποίησις τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν δὲν σκοπεῖ μόνον τὴν συμπλήρωσιν τῶν στελεχῶν τῶν μονίμων ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἠθικὴν ἀμοιβὴν τῶν ὑπερόχως δρασάντων ἐφέδρων ἀξιωματικῶν. Διὰ τοῦτο εἶχον τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω τροπολογίαν, δι’ ἧς παρέχεται τὸ δικαίωμα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ διατηρήσῃ εἰς τὸν στρατὸν ἐφέδρους ἀνθυπολοχαγοὺς καὶ ὑπολοχαγούς, οἱ ὁποῖοι, καίτοι ὑπερέβησαν τὸ 39 ἔτος, ἐπέδειξαν ὅμως ὑπέροχον ἀνδρείαν καὶ σπανίαν στρατιωτικὴν ἀρετὴν κατὰ τὴν ὁμόφωνον γνώμην τῶν Ἀντιστρατήγων. Ἀλλὰ μετὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἶμαι πολὺ ἀπηλπισμένος διὰ τὴν τύχην τῆς τροπολογίας μου.

§183Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἐκ τοῦ ἄρθρου τούτου οὐδεμία μένει ἀμφιβολία ὅτι οἱ μονιμοποιηθησόμενοι ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ θὰ ἔχωσιν ἅπαντα τὰ δικαιώματα καὶ τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα κέκτηνται οἱ μόνιμοι ἀξιωματικοί. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἠκούσθησαν μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν ψίθυροι ὅτι θὰ ἀνήκωσιν εἰς ἄλλην κατηγορίαν, ποιοῦμαι ἐκ περισσοῦ αὐτὴν τὴν παρατήρησιν, διότι νομίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ διαψεύσῃ τοὺς ἀκουσθέντας ψιθύρους.

§184ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον περὶ μονιμοποιήσεως ἐφέδρων κατόπιν πολέμου, τροποποιούμενον ἤδη, οἱ μονιμοποιούμενοι, ἂν καλῶς ἐνθυμοῦμαι, εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ προαχθῶσι μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ λοχαγοῦ. Σήμερον διὰ τοῦ εἰσαγομένου νομοσχεδίου μονιμοποιούμενοι εἰσέρχονται ὡς ἐντελῶς ἰσότιμοι εἰς τὸν στρατὸν δυνάμενοι νὰ προαχθῶσι μέχρι τῶν ἀνωτάτων βαθμῶν τῆς στρατιωτικῆς ἱεραρχίας.

§185Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Οὐδεμίαν εἶχον περὶ τούτου ἀμφιβολίαν, ἀλλ’ ἐνῷ κατὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον ἔφεδροι ἀνθυπασπισταί, ἀνθυπολοχαγοὶ κλπ., ὅταν διακριθῶσι μονιμοποιοῦνται, πληροφοροῦμαι, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ πάλιν θὰ μοὶ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐκλήθησαν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ἔφεδροι ἀνθυπασπισταὶ ὑπηρετοῦντες ἤδη νὰ δηλώσωσιν ὅτι, ἂν θέλωσι νὰ μείνωσι μόνιμοι, πρέπει νὰ παραιτηθῶσι τοῦ βαθμοῦ τὸν ὁποῖον ἔχουσι καὶ νὰ μείνωσι μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ λοχίου, τοῦ ὑπαξιωματικοῦ. Ἡ τοιαύτη πληροφορία, ἂν εἶναι ἀκριβής, ἀντιφάσκει πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, διότι, ἂν αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι τυχὸν δηλώσουσιν ὅτι δέχονται τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπαξιωματικοῦ θεωρηθῶσιν ὡς διακεκριμένοι ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων, τί θὰ γίνῃ; Θὰ μείνωσι μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ τὸν ὁποῖον κατέχουσιν ἤδη ἢ θὰ μείνωσιν ὑπαξιωματικοί; Εἶναι δίλημμα.

§186ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ἐξετάσω καὶ θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§187Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Οὐδεμία λαμβάνεται πρόνοια περὶ τῶν προσώπων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν ὑπηρετήσαντα ὡς ὑπαξιωματικοὶ εἰς τὸν στρατὸν καὶ διὰ τὸν ἕνα ἢ ἄλλον λόγον μὴ δυνηθέντα νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν σχολὴν τῶν ὑπαξιωματικῶν ἀπεχώρησαν τοῦ στρατοῦ ἀπηλπισμένα. Οὗτοι κληθέντες κατὰ τὴν ἐπιστράτευσιν ὡς ὑπαξιωματικοὶ ἔφεδροι προεβιβάσθησαν, λόγῳ τῆς ἀξίας καὶ ἱκανότητός των εἰς ἀνθυπασπιστὰς ἐφέδρους καὶ δὲν μονιμοποιοῦνται λόγῳ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ τὸ νομοσχέδιον. Τούτους, ἐπειδὴ ἔχουσιν ὅλην τὴν ἀπαιτουμένην πεῖραν ὡς ἐκ τῆς μακρᾶς παραμονῆς ἐν τῷ στρατῷ, καὶ δύνανται νὰ προσφέρωσι τὰς ὑπηρεσίας των εἰς τὴν πατρίδα, ὅπως τὸ ἔπραξαν ἤδη κατ’ ἀμφοτέρους τοὺς πολέμους, φρονῶ ὅτι, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουσιν καλαὶ ἐκθέσεις, πρέπει πάσῃ θυσίᾳ νὰ κρατήσωμεν εἰς τὸν στρατὸν αὐξάνοντες εἰδικῶς τὸ ὅριον ἄνω τῶν 30 ἐτῶν. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἂν νομίζῃ ὅτι ἡ πρότασίς μου εἶναι ὠφέλιμος διὰ τὸ στράτευμα, νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ προσθέσῃ διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ὑπαξιωματικοὶ οἱ ὑπηρετήσαντες ἐφ’ ὡρισμένον χρόνον, ὀκταετίαν π. χ., καὶ διακριθέντες κατὰ τοὺς τελευταίους πολέμους, προβιβασθέντες δὲ εἰς ἐφέδρους ἀνθυπασπιστὰς δικαιοῦνται νὰ ἀνακαταταχθῶσιν ἐν τῷ στρατῷ, ἂν δὲν εἶναι ἄνω τῶν 40 ἐτῶν ἡλικίας. Τοῦτο δ’ ἄλλως εἶναι καὶ τὸ δίκαιον, διότι ἄνδρες ὑπηρετήσαντες ὡς ὑπαξιωματικοὶ ἐπὶ ὀκτὼ συναπτὰ ἔτη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι σήμερον ἡλικίας 30 ἐτῶν. Φρονῶ ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν θέλει ἀδικήσει οὔτε τὸν στρατὸν οὔτε τὰ ἄτομα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι προσφέρει ὑπηρεσίας καὶ εἶναι εἰς θέσιν νὰ προσφέρωσι καὶ ἄλλας.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βελέντζας.

§189Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ὁ δικαιολογητικὸς λόγος τῆς μονιμοποιήσεως τῶν ἐφέδρων ἀνθυπολοχαγῶν δὲν εἶναι μόνον ἡ πλήρωσις τῶν ἀναγκῶν τοῦ στρατεύματος καὶ τῶν κενῶν στελεχῶν τοῦ στρατοῦ, διότι ταῦτα εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναπληρωθῶσιν ἐκ τῶν μονίμων ὑπαξιωματικῶν, πολλοὶ τῶν ὁποίων ἔχουσι τριετῆ ὑπηρεσίαν καὶ δύνανται προαγόμενοι εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ νὰ πληρώσωσι τὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ. Αἱ ἀνάγκαι τοῦ στρατοῦ δύνανται ἐπίσης ν’ ἀναπληρωθῶσι καὶ διὰ τῶν Στρατιωτικῶν Σχολῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ λειτουργήσωσι. Δὲν εἶναι ὅθεν μόνον αἱ ἀνάγκαι τοῦ στρατεύματος ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλουσι τὴν μονιμοποίησιν τῶν ἐφέδρων ἀνθυπασπιστῶν καὶ ἀνθυπολοχαγῶν, ἀλλὰ καὶ αἱ ἔξοχοι ὑπηρεσίαι τὰς ὁποίας προσέφερον οἱ ἔφεδροι ἀνθυπολοχαγοὶ καὶ ὑπολοχαγοί, οἵτινες καὶ λόγους διῴκησαν ἐπιτυχῶς. Διαφωνῶ δὲ πρὸς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν λόγῳ τῆς ἡλικίας των νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς ἐκπαιδευταὶ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ἐπιστρατεύσεως, ὅταν εὑρίσκοντο εἰς τὴν Μακεδονίαν, τὸ πλεῖστον τοῦ χρόνου αὐτῶν ἐχρησιμοποίουν εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ στρατοῦ. Ἀλλ’ οἱ ὑπολοχαγοὶ τοὺς ὁποίους ἀποκλείει τὸ νομοσχέδιον ἄγουσιν ἡλικίαν ἀνωτέραν τῶν 35 ἐτῶν, διατί εἶναι ἱκανώτεροι αὐτῶν οἱ ἀνθυπολοχαγοί, ὧν ἐπιτρέπεται ἡ μονιμοποίησις; Μήπως εἰς τὰς αὐτὰς σχολὰς δὲν ἐξεπαιδεύθησαν; Μήπως ἴσον χρόνον ἐν τῷ στρατῷ δὲν ὑπηρέτησαν; Ἐπὶ πλέον οἱ ὑπολοχαγοὶ ἔχουσι τὴν ὑπεροχήν ὅτι ὑπηρέτησαν καὶ κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1897. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι, ἂν δύνανται οἱ ἀνθυπολοχαγοὶ νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς ἐκπαιδευταί, βεβαίως δύνανται καὶ οἱ ὑπολοχαγοί, οἱ ὁποῖοι καὶ ἄγοντες ἀκόμη ἡλικίαν 39 ἐτῶν δύνανται νὰ χρησιμεύσωσι καὶ ἐν εἰρήνῃ διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ στρατεύματος. Ἀλλ’ ἐνῷ ἐπιμένει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μὴ θέλῃ νὰ μονιμοποιήσῃ τοὺς ὑπηρετοῦντας ἤδη ὡς ἐφέδρους ὑπολοχαγούς, ἀφ’ ἑτέρου διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιδιώκεται ἡ μονιμοποίησις ὑπολοχαγῶν· ἀλλὰ δὲν δύνανται νὰ εἶναι ἄλλοι οὗτοι ἢ οἱ ἐκ τῶν ἀνθυπολοχαγῶν προαχθησόμενοι εἰς ὑπολοχαγοὺς ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ ψηφιζομένου νόμου. Ἀλλ’ ἐρωτῶ τότε· ποίους ἀνθυπολοχαγοὺς θὰ μονιμοποιήσητε ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἀφοῦ οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν θὰ προαχθῶσιν εἰς ὑπολοχαγούς;

§190ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ προαχθῶσιν ὅσοι ἔχουσι τὰ προσόντα· τριετῆ ὑπηρεσίαν, τὸ ἥμισυ τῆς ἐν εἰρήνῃ κλπ.

§191Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Αὐτὸ μοὶ διέφευγε καὶ ἤθελον νὰ τὸ γνωρίζω. Ἔχω δὲ καὶ μίαν ἄλλην παράκλησιν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι περιελαμβάνοντο ἐν τῇ μονιμοποιήσει καὶ οἱ φαρμακοποιοί, ὡς ἐπίσης δὲ νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις, καθ’ ἣν ἐντὸς 6 μηνῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου οἱ μονιμοποιηθησόμενοι ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ κατατάσσονται μονίμως ἐν τῷ στρατῷ.

§192ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πολὺ καλά. Κατὰ τὴν βʹ. ἀνάγνωσιν νὰ ὑποβάλητε τροπολογίαν.

§193Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. Συναδέλφους, ἰδιαίτατα δὲ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ μὴ ἐπιτρέψωσι ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, διότι ἔχει παρέλθει ἡ ὥρα....

§194ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τότε ἂν θέλητε, νὰ διακόψωμεν.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις. Παρακαλῶ νὰ ἐπανέλθωμεν τὴν 10 ὥραν. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις (ὥρα 8 καὶ 55′ μ. μ.) (Μετὰ τὴν διακοπὴν) ὥρα 10.15′ μ. μ.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον, ὅπως ὑποβάλῃ νομοσχέδιον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων.

§197ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σχέδιον νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 94 τοῦ ᾼΝΖʹ νόμου τοῦ 1912 περὶ συστάσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων». Παρακαλῶ, ἂν εἶναι δυνατόν, ἡ Βουλὴ νὰ κηρύξῃ κατεπεῖγον τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν τοῦτο, δύνανται δὲ κατὰ τὴν αʹ συζήτησιν οἱ ἔχοντες ἀντιρρήσεις νὰ λάβωσι τὸν λόγον.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅπως κηρυχθῇ κατεπεῖγον τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§199Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον, κ. Πρόεδρε, διὰ νὰ τὸ ἀκούσωμεν.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα (ἀναγινώσκει): «Περὶ καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 94 τοῦ ᾼΝΖʹ Νόμου τοῦ 1912 «περὶ συστάσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων». Ἄρθρον μόνον. Καταργεῖται τὸ ἄρθρον 94 τοῦ ΔΝΖʹ Νόμου τῆς 10 Φεβρουαρίου 1912 «περὶ συστάσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων» καὶ τὸ πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἄρθρου τούτου ἐκδοθὲν Βασιλικὸν Διάταγμα τῆς 1 Φεβρουαρίου 1913 «περὶ ὁρισμοῦ τῶν ἐκλογικῶν τμημάτων τῶν δήμων Ἀθηναίων, Πειραιῶς καὶ Πατρέων».

§201Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ ἀναγνωσθέντος νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐπαναλαμβάνεται ἤδη ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μονιμοποιήσεως ἀξιωματικῶν ἐγγεγραμμένων εἰς τὸ στέλεχος τῆς ἐφεδρείας τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ ἀνθυπασπιστῶν». Ὁ κ. Γ. Κατσιμπίρης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1.

§203Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, θεωρῶ ἀπαραίτητον καθῆκον νὰ ἐκθέσω ὀλίγα, προκειμένου περὶ τάξεως στρατιωτῶν, εὐτυχῶς εὐαρίθμων καὶ μετρουμένων ἐν τοῖς δακτύλοις, διότι οἱ ἥρωες εἶναι ὀλίγοι κατὰ τὴν διάρκειαν καὶ τὴν διαδρομὴν τῶν αἰώνων. Δὲν θὰ ἀναφέρω πρόσωπα· θὰ ἀναγνώσω ἐκθέσεις σωματαρχῶν, στρατηγῶν καὶ συνταγματαρχῶν περὶ ἑνὸς καὶ μόνου, τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα δὲν θὰ ἀναφέρω, καὶ ἔχω πεποίθησιν ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ συγκινηθῇ ὄχι μόνον πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ καὶ χάριν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὄχι διότι δὲν ἔχουσιν ἄλλο βιοποριστικὸν ἐπάγγελμα, ἀλλ’ ἀπὸ ἔνστικτον στρατιωτικόν...

§204Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ ἔρωτα.

§205Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. ... καὶ ἀπὸ ἔρωτα πρὸς τὴν Πολιτείαν πράγματι ἀγόμενοι θέλουσι νὰ ἀμειφθῶσιν ἐν προκειμένῳ ὑπὸ τῆς Πολιτείας. Δὲν ζητῶ δὲ διὰ τῆς ἀγορεύσεώς μου καὶ διὰ τῶν γνωμῶν μου νὰ κακίσω τὴν σοφὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου περὶ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας, τὸ ὁποῖον ἐτέθη σαφῶς ἐν τῷ νόμῳ, καθόσον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ γίνωσιν ὑπολοχαγοὶ βεβαίως πρέπει νὰ ἔχωσι τὸ 35 ἔτος τῆς ἡλικίας των· διότι διὰ νὰ παραμείνωσιν εἰς τὸ στράτευμα, πρέπει νὰ διαρρεύσῃ τὸ 20ετὲς διάστημα διὰ νὰ ἔχωσι σύνταξιν τοῦ βαθμοῦ τοῦ λοχαγοῦ εἰς ἡλικίαν 56 ἐτῶν. Ἀλλὰ θέλω τοῦτο μόνον νὰ παρατηρήσω ὅτι, ἐὰν πρόκειται περὶ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ ὀκταετίαν ἢ δεκαετίαν ὑπηρέτησαν ἐν τῷ στρατεύματι ὡς ὑπαξιωματικοὶ καὶ συμμετέσχον τῶν δύο πολέμων, ὄχι τῶν πολέμων μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Τουρκίας καὶ Βουλγαρίας, τοὺς ὁποίους θεωρῶ ὡς ἕνα πόλεμον, ἀλλὰ καὶ τοῦ 1897, ὁ ὁποῖος ὅσον καὶ ἀτυχὴς ἂν ὑπῆρξεν, ἐν τούτοις ἔσχεν ἥρωας μεταξὺ τῶν στρατιωτῶν καὶ τῶν ἀξιωματικῶν, μεταξὺ δὲ τῶν τοιούτων ἡρώων εἶναι καὶ ἐκεῖνος, περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλοῦσιν αἱ ἐκθέσεις κατὰ τὸν ἀτυχῆ ἐκεῖνον πόλεμον, οὗτινος τὸ ἀποτέλεσμα δὲν ὀφείλεται εἰς τὴν ἔλλειψιν στρατιωτικῆς ἀρετῆς καὶ ἀνδρείας ἐκ μέρους τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ καὶ τῶν ἡγητόρων αὐτοῦ, ἀλλ’ εἰς αἴτια, περὶ τῶν ὁποίων δὲν προσήκει νὰ γίνῃ ἤδη λόγος, γνωστῶν ἄλλως, διότι ἡ Ἑλλὰς καὶ Ἀρχηγούς, οἵους ἔχει σήμερον, εἶχε καὶ τότε καὶ στρατιώτας καλοὺς εἶχε τοὺς Ἕλληνας πολίτας, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔπαυσάν ποτε νὰ διαφλέγωνται ὑπὸ τοῦ αἰσθήματος τῆς φιλοπατρίας, ὅπως τὸ ἀπέδειξαν κατὰ τοὺς δύο τελευταίους πολέμους· ὅταν, λέγω, πρόκειται περὶ ἀνθρώπων ὑπηρετησάντων ἐπὶ ὀκταετίαν καὶ δεκαετίαν, πρέπει νὰ μὴ μένῃ ἀδιάφορος ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Πολιτεία. Ὑπάρχει, Κύριοι, ἔκθεσις τοῦ Διοικητοῦ τοῦ 12ου ἀνθυπάρκτου τάγματος κ. Βελούδη ὅτι ὁ ἥρως αὐτός, περὶ οὗ ὁμιλῶ, ὑπῆρξε πράγματι ἥρως. Καὶ τὸν ὀνομάζω ἥρωα· διότι ἐγὼ τοὐλάχιστον εἰς τὴν ἱστορίαν δὲν ἔχω ἀναγνώσει πράξεις τοιαύτας καὶ τοσαύτας, αἵτινες νὰ εἶναι κατώτεραι ἐκείνων αἱ ὁποῖαι ἀνέδειξαν ἐν τῇ ἱστορίᾳ τοὺς ἥρωας. Καὶ θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὰς ἐκθέσεις, ἵνα ἴδητε κατὰ πόσον ἔχω δίκαιον. Ὁ περὶ οὗ πρόκειται ἦτο λοχίας τῷ 1897, δηλαδὴ κληρωτὸς λοχίας, ἀνήκει δὲ εἰς οἰκογένειαν στρατιωτικήν. Ἰδοὺ τί γράφει περὶ αὐτοῦ ἡ ἔκθεσις (ἀναγινώσκει)· «Ἡγεῖτο διμοιρίας κλπ.». Περὶ τοιούτων ἡρώων πρόκειται καὶ πιστεύω ὅτι θὰ εἶναι καὶ οἱ ἄλλοι τοιοῦτοι, τοὺς ὁποίους γνωρίζουσιν οἱ κ. Συνάδελφοι· ἢ ἐὰν δὲν εἶναι εἰς τὴν περιωπὴν αὐτοῦ, πάντως θὰ εἶναι εἰς παραπλησίαν θέσιν πρὸς τὸν ἥρωα τοῦτον, περὶ οὗ πρόκειται, καὶ τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα δὲν θέλω νὰ ἀναφέρω σεβόμενος τὴν ἀρχήν, τὴν ὁποίαν ἔθηκεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰπών· «Κύριοι, μὴ μᾶς ἀπασχολῆτε μὲ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα γνωρίζετε· πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν γενικοὺς κανόνας, διότι τοιουτοτρόπως εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν ὡρισμένον ἀποτέλεσμα». Ἀλλ’ ὑπενθυμίζω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅ,τι εἶπεν εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ ἡμερῶν, ὅτι δηλ. ἐγένετο λάθος, ὅτι παρενέβη εἰς τὴν ἀπόφασιν τῶν Στρατηγῶν χάριν τοῦ στρατεύματος, διότι προσωπικῶς ἀνεγνώρισεν ὅτι ἔπρεπε τρεῖς διακεκριμένοι ἀξιωματικοί, ὁ νοῦς τοῦ στρατεύματος, νὰ ὑπερπηδήσωσιν 127 ἄλλους βαθμοφόρους, καὶ δικαίως τὸ ἔπραξε, καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω, δικαίως ἔπραξε τοῦτο ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§206Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κάτι ἄλλο εἶπεν. Εἶπεν, ὅτι δὲν προεβίβασε τὸν λοχαγόν, ὁ ὁποῖος ἤθελεν ὑπερπηδήσει 127 ἄλλους.

§207Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Εἶναι παραπλήσιον τούτῳ καὶ παράλληλον. Σᾶς παρακαλῶ κ. Πρόεδρε, διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν σεῖς νὰ μὴ μαλαχθῆτε, ὅταν θὰ ἀκούσητε τοὺς ἀκολούθους τιμητικοὺς τίτλους τοὺς προσφάτους περὶ ἐκείνου, περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλῶ ἤδη καὶ τὸν ὁποῖον δὲν ὀνομάζω, ὁ ὁποῖος ἐνῷ ἔτυχε τοιαύτης ἐκθέσεως κατὰ τὸ 1897, διότι ἐπρόκειτο νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν σχολὴν τῶν ὑπαξιωματικῶν, τότε δὲν τῷ ἐπέτρεπεν ὁ νόμος, διότι κατὰ τὸν ἀμείλικτον νόμον τῷ ἔλειπον 13 ἡμέραι διὰ νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν σχολὴν τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ δὲν εἰσῆλθεν εἰς τὴν σχολὴν ἐκείνην. Ἔφυγε, μετέβη εἰς Ἀμερικήν, ἀλλ’ ἐκεῖ τὸ δαιμόνιον τὸ στρατιωτικὸν καὶ ἡ ἰδέα, τὴν ὁποίαν οὐδεὶς εἶχεν ἐξ ἡμῶν, τῷ ἐνέπνευσαν νὰ σχηματίσῃ τοὺς στρατιωτικοὺς λόχους ἐν Ἀμερικῇ. Καὶ ὅταν ἐγένετο ἡ ἐπιστράτευσις καὶ ἡ πατρὶς ἐκάλεσεν ἀπὸ τὰ πέρατα τῆς γῆς τὰ τέκνα αὐτῆς, αὐτὸς ἔσπευσεν ἐκ τῶν πρώτων καὶ κατετάχθη μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ λοχίου εἰς τὸ στράτευμα κατὰ τὰς ἀρχὰς τῆς ἐπιστρατεύσεως.

§208Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Ποῖος εἶναι αὐτός;

§209Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Δὲν ὁμιλῶ περὶ προσώπων.

§210Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Διὰ νὰ τὸν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Κυβέρνησις.

§211Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Ζητῶ ὡς χάριν παρὰ τῶν κ. Συναδέλφων νὰ μὴ ζητήσωσι νὰ εἴπω τὸ ὄνομά του. Ὅστις ἔχει περιέργειαν νὰ μάθῃ τοῦτο δύναται νὰ ἴδῃ τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν καὶ θὰ μάθῃ τίς εἶναι. Ὑπάρχει, Κύριοι, Βουλευτὴς ἤδη συμπολεμιστὴς αὐτοῦ, ὁ κ. Ῥώμας, κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 97, ὁ ὁποῖος τὸν γνωρίζει καὶ ὁ ὁποῖος ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι μετὰ κύρους θὰ ὁμιλήσῃ περὶ αὐτοῦ, περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλῶ ἐγὼ ἤδη. Καὶ ὁμιλῶν ἐγὼ περὶ αὐτοῦ μόνον οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον προτίθεμαι νὰ ὑποτιμήσω τὴν ἀξίαν ἄλλων ἐπίσης ἀνδραγαθησάντων κατὰ τοὺς νῦν διεξαχθέντας πολέμους καὶ τραυματισθέντων εἰς τὰ Γενιτσά, εἰς τὸ Κιλκὶς καὶ εἰς τὴν Μανωλιάσαν. Ὅταν λοιπὸν, Κύριοι, πρόκειται περὶ τοιούτων ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι προεκινδύνευσαν οὕτω χάριν τοῦ μεγαλείου τῆς Πατρίδος, δὲν φρονῶ ὅτι προσήκει εἰς τὴν παροῦσαν Βουλήν, ἡ ὁποία εἶχε τὴν τύχην νὰ ὑμνήσῃ τοὺς θριάμβους ἐκείνων καὶ νὰ τοὺς χειροκροτήσῃ, δὲν φρονῶ ὅτι προσήκει εἰς τὴν παροῦσαν Βουλὴν νὰ σκεφθῇ, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις, μετὰ ποιᾶς τινὸς σχολαστικότητος καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι μεταξὺ 3000 ἀξιωματικῶν δὲν θέλει νὰ ἔχῃ δέκα ἥρωας ὡς ὑπόδειγμα ἀρετῆς καὶ φιλοπατρίας εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατεύματός μας· δὲν φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ εὑρεθῇ καὶ εἷς ἔστω Βουλευτὴς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅστις νὰ μὴ συμφωνήσῃ μετ’ ἐμοῦ καὶ νὰ μὴ εἴπῃ ὅτι οἱ ἄνθρωποι οὗτοι δικαιοῦνται νὰ παραμείνωσιν ἐν τῷ στρατεύματι ὡς μόνιμοι ἀξιωματικοὶ καὶ χάριν τοῦ στρατεύματος καὶ διότι οὗτοι τοσαῦτα ὑπὲρ τοῦ μεγαλείου τῆς πατρίδος ἔπραξαν καὶ ὑπέστησαν. Καὶ δὲν διστάζω νὰ εἴπω ὅτι οἱ ἄνθρωποι οὗτοι ἔχουσι τὸ θεῖον πῦρ τῆς φιλοπατρίας ἐν αὐτοῖς, ἀφ’ οὗ μετὰ τοσαύτης ἐγκαρτερήσεως διεξήγαγον τοὺς γιγαντιαίους τούτους ἀγῶνας καὶ διὰ μόχθων καὶ θυσιῶν ἐθεμελίωσαν τὸ μεγαλεῖον τῆς πατρίδος. Ἂν δὲ κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 97 δὲν ἔσχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ παραμείνωσιν ὡς μόνιμοι ἀξιωματικοί, δὲν πρέπει σήμερον τὸ νομοθετικὸν σῶμα νὰ τοὺς ἀποδώσῃ εἰς τοὺς κόλπους τοῦ στρατεύματος, ἐκτῖον φόρον εὐγνωμοσύνης τὸ μέν, ἱκανοποιοῦν δ’ ἄλλως τόσον ἱερὸν καὶ φιλοπάτριδα πόθον τῶν ἀνδρῶν τούτων; Ὑπάρχουσι καὶ σήμερον οἱ αὐτοὶ λόγοι, οἵτινες καὶ κατὰ τὸ 1897, ὅτε δὲν ἠδυνήθησαν νὰ παραμείνωσι εἰς τὸν στρατόν; Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ θελήσῃ νὰ στέρξῃ νὰ εἰσαγάγωμεν τοὺς ἄνδρας τούτους εἰς τὸ στράτευμα καὶ ν’ ἀποδώσῃ εἰς τοὺς ἥρωας αὐτούς, οἵτινες, ἐνῷ διαμπερῆ τραύματα λαμβάνουσι, χωρὶς νὰ ἀποθεραπεύωνται σπεύδουσι τετραυματισμένοι καὶ πάλιν εἰς τὴν πρωτοπορίαν καὶ ἀγωνίζονται εἰς τοὺς βραχώδεις λόφους τοῦ Μπιζανίου ἐνισχύοντες τὸν ἀγῶνα, νὰ ἀποδώσῃ, λέγω, τὴν δέουσαν ἱκανοποίησιν. Καὶ θὰ εἴπῃ τις ὅτι, ὅτε αὐτοὶ ἔπραττον ταῦτα, δὲν ἐφρόνουν ὅτι θὰ ἐπιζήσωσι διὰ νὰ ἔρχωνται σήμερον νὰ αἰτῶσι παρὰ τῆς πατρίδος νὰ τοὺς δεχθῇ ὡς ἀξιωματικούς. Δὲν ὑποθέτω νὰ ὑπάρχῃ τις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅστις νὰ νομίζῃ ὅτι οἱ ἄνδρες αὐτοὶ προεκινδύνευσαν, ἵνα ἔλθῃ σήμερον ἡ Πολιτεία διὰ τῆς ἀντιπροσωπείας αὐτῆς καὶ τοὺς ἀποδώσῃ εἰς τοὺς κόλπους τοῦ στρατεύματος. Δὲν ἔχω νὰ εἴπω ἄλλο τι, Κύριοι. Ἴσως καὶ πολλὰ εἶπον, ἀλλ’ ἐνόμισα ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ ἐξυμνήσω τὰ παράσημα ταῦτα, τὰ ὁποῖα φέρουσιν οἱ ἄνδρες οὗτοι, καὶ νὰ συστήσω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως δεχθῇ νὰ καταταχθῶσιν οὗτοι ἐν τῷ στρατῷ. Καὶ εἶπον ταῦτα χωρὶς νὰ ὁμιλήσω περὶ προσώπων, ἀλλὰ μόνον περὶ πραγμάτων. Δὲν ὡμίλησα περὶ προσώπων οὔτε ὁμιλῶ μάλιστα καὶ μετὰ τὰς προκλήσεις διαφόρων ἀξιοτίμων συναδέλφων, διότι δὲν πρόκειται περὶ προσώπων, ἀλλὰ περὶ καθηκόντων ἡμῶν ἐνταῦθα πρὸς πάντας ἐκείνους, οἵτινες ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκόν των πρὸς τὴν Πατρίδα.

§212ΣΠ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ν’ ἀκούσῃ εὐμενῶς ὀλίγα τινά, τὰ ὁποῖα θὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1ου ὡς πρὸς τὴν ἡλικίαν τῶν ἀνθυπασπιστῶν. Ὅπως εἶναι διατετυπωμένον τὸ ἄρθρον, αἰτεῖ ἡλικίαν 30 ἐτῶν κατ’ ἀνώτατον ὅρον. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ εἶχεν ὑπ’ ὄψει του τοὺς ἀνθυπασπιστὰς τοὺς προϋπηρετήσαντας εἰς τὸ στράτευμα ὡς ὑπαξιωματικούς. Ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψει του ὅτι ὑπάρχουσι καί τινες οἱ ὁποῖοι προήχθησαν κατὰ τὸν πόλεμον, ἀλλὰ προϋπηρέτησαν ἐπὶ 10 ἢ 12 ἔτη τὴν πατρίδα καὶ ἐπολέμησαν καὶ εἰς τὸν προηγούμενον πόλεμον τοῦ 1897 καὶ κατὰ τοὺς δύο τελευταίους πολέμους καὶ ἔχουσι τύχει ἐξαιρετικῶν διακρίσεων ἀπὸ τοὺς προϊσταμένους αὐτῶν, θὰ ἐδέχετο νὰ γίνῃ προσθήκη ὑπὲρ αὐτῶν καὶ τοιαύτην ἀπεπειράθην νὰ κάμω διὰ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον. Θὰ ἦτο δυνατὸν δι’ εἰδικῆς διατάξεως, ἔστω καὶ «εὐεργετικῆς», ὅπως ἐπεκράτησε νὰ λέγηται, νὰ ἐπιτρέπηται νὰ προάγωνται καὶ φθάνωσι μέχρις ἑνὸς βαθμοῦ οἱ τῆς τοιαύτης κατηγορίας ὑπαξιωματικοί, περιληφθῶσι δὲ εἰς αὐτοὺς καὶ οἱ ἀνθυπασπισταί, οἵτινες ἔχουσιν ὑπηρεσίαν προηγουμένου ὑπαξιωματικοῦ τουλάχιστον 10 ἐτῶν. Καὶ ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ὑπαξιωματικὸν τοιοῦτον ἔχοντα ὑπηρεσίαν 12ετῆ χωρὶς νὰ εἶναι 30 ἐτῶν ἡλικίας. Εἶναι ὀρθὸν ἄνθρωπος ὑπηρετήσας εἰς τὸν στρατὸν ἐπὶ 12 ἔτη, παρασχὼν δείγματα ἀφοσιώσεως καὶ ἀνδρείας ἐξαιρετικῆς, ἄνθρωπος εἰσελθὼν εἰς τὸ Κιλκὶς ὡς ἔμπορος κατ’ ἐντολὴν τοῦ Ἀρχιστρατήγου Βασιλέως, ἵνα φέρῃ ἐκεῖθεν πληροφορίας σπουδαιοτάτας, συλληφθεὶς δὲ καὶ κρατηθεὶς ὑπὸ τῶν Βουλγάρων καὶ διαφυγὼν ἐπιτηδείως, ἔχων παρὰ τῶν ἁρμοδίων ἐξαιρετικὰς συστάσεις, εἶναι ὀρθόν, λέγω, τοιοῦτος στρατιώτης νὰ μείνῃ ἔξω τοῦ στρατεύματος; Χάριν αὐτοῦ καὶ ἄλλων τινῶν τῆς αὐτῆς κατηγορίας εἶναι δίκαιον νὰ τεθῇ διάταξις, καθ’ ἣν οἱ ἔχοντες ὑπηρεσίαν ὀκτὼ ἢ δέκα ἐτῶν νὰ δύνανται νὰ προαχθῶσι μέχρις ὡρισμένου βαθμοῦ. Μὴ τιθεμένης τοιαύτης διατάξεως, ἄριστοι ἀξιωματικοὶ κινδυνεύουσι ν’ ἀποκλεισθῶσι, διότι δὲν ἔχουσι τὸ ὅριον ἡλικίας, τὸ ὁποῖον ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ μελετήσῃ τὴν τροπολογίαν καὶ νὰ δηλώσῃ, ἐὰν ἔχῃ τοιαύτας περιπτώσεις ὑπ’ ὄψιν του.

§213Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν προηγουμένως ὑπέβαλον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7ου, δι’ ἧς τροπολογίας ηὐξάνετο τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας εἰς 40 ἔτη, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ὑπαξιωματικούς, τοὺς τυχόντας νὰ προϋπηρετήσωσιν ἐν τῷ στρατῷ καὶ νὰ λάβωσι μέρος κατὰ τοὺς δύο πολέμους, δὲν εἶχον ἐν νῷ ὅτι θὰ ἐρρίπτετο ἡ ἰδέα περὶ θεραπείας προσωπικῶν συμφερόντων. Ὡρμήθην ἀντιθέτως ἐκ τῆς ἰδέας τοῦ γενικωτέρου συμφέροντος τοῦ στρατεύματος. Θὰ ἦτο συμφέρον, θὰ ἦτο ἄριστον, ἐὰν τὸ στράτευμα προσελάμβανεν ἐν τοῖς κόλποις αὐτοῦ τοὺς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ἔδρασαν κατὰ τοὺς δύο πολέμους. Κατὰ τῆς τροπολογίας ταύτης δύο κυρίως ἐπιχειρήματα ὑπεβλήθησαν· τὸ πρῶτον ἐπιχείρημα ὅτι δὲν θὰ εἶναι ἱκανοί, ὅπως ἐξασκήσωσι τὰ ἔργα αὐτῶν ἐν εἰρήνῃ. Ἀλλ’ ἀπαντῶ ὅτι οἱ ὑπαξιωματικοὶ οἱ ὑπηρετήσαντες ἐπὶ πέντε καὶ ὀκτὼ ἔτη, ἄλλοι δὲ καὶ ἐπὶ δέκα, εἶναι δυνατὸν προαγόμενοι ἤδη εἰς ἀξιωματικοὺς νὰ μὴ εἶναι ἐπαρκεῖς διὰ τὰ ἐν εἰρήνῃ ἔργα; Καλλίτερον θὰ γνωρίζωσι νὰ ἀσκῶσι τὰ εἰρηνικὰ καθήκοντα οἱ ἀξιωματικοί, οἱ προσφάτως προαχθέντες εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀξιωματικοῦ, χωρὶς νὰ προϋπηρετήσωσιν ὡς ὑπαξιωματικοί, ἢ οἱ ὑπαξιωματικοὶ οἱ ζητοῦντες ἤδη νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὸν στρατὸν καὶ προϋπηρετήσαντες ἐν εἰρήνῃ ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν; Δεύτερον προεβλήθη ὅτι οἱ ὑπαξιωματικοὶ οἱ κατατασσόμενοι λόγῳ τῆς ἡλικίας των θὰ εἶναι ἐλλιπεῖς ὡς πρὸς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ἑαυτῶν καθηκόντων. Ἀλλ’ ἀπαντῶ, μήπως μέχρι τῶν δύο τελευταίων πολέμων δὲν εἴχομεν ἀξιωματικοὺς ἀνθυπολοχαγοὺς καὶ ὑπολοχαγούς, εἰς ἡλικίαν 30, 35 καὶ 45 ἐτῶν καὶ δὴ ἐν τῷ σώματι τοῦ πυροβολικοῦ; Ἠδύνατό τις νὰ σκεφθῇ ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι παρὰ τὴν ἡλικίαν, ἥτις τοὺς κατέλαβεν ὡς ὑπολοχαγοὺς ἢ λοχαγοὺς, δὲν ἦσαν ἱκανοὶ περὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς ὑπηρεσίας των; Συμφέρον τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ θὰ ἦτο νὰ προσλάβῃ εἰς τοὺς κόλπους του ἀξιωματικοὺς ὁμολογουμένως δράσαντας κατὰ τοὺς δύο πολέμους καὶ προερχομένους ἐκ τῶν τάξεων τῶν ὑπαξιωματικῶν, οἵτινες ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν ὑπηρέτησαν. Οὗτοι θὰ ἐχρησίμευον τρόπον τινὰ ὡς ὑπογραμμὸς φιλοπατρίας καὶ ἡρωϊσμοῦ ἐν τῷ στρατεύματι καὶ θ’ ἀπετέλουν παράδειγμα ἁμίλλης διὰ τοὺς συναδέλφους αὐτῶν ἐν τῷ στρατῷ, οἵτινες ἔχοντες αὐτοὺς ὡς ὑπόδειγμα θὰ συναισθάνωνται τὸ καθῆκον νὰ μιμηθῶσιν αὐτοὺς ἐν τῇ ἐκπληρώσει τοῦ πρὸς τὴν πατρίδα καθήκοντος. Οὗτοι εἶναι οἱ λόγοι, ἐξ ὧν ὡρμήθην νὰ ὑποβάλω τὴν γνωστὴν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1, ἥτις ἀποσκοπεῖ τὸ γενικὸν συμφέρον τοῦ στρατοῦ καὶ ὄχι τὴν θεραπείαν προσωπικῶν συμφερόντων.

§214Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα πρὸ τῆς διακοπῆς τῆς συνεδριάσεως, φρονῶ ὅτι ἐπηρέασεν ἀρκούντως τοὺς προλαλήσαντας κ. Συναδέλφους. Τί ἄλλο θέλει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν; Περγαμηνάς; Ἔχουσιν οἱ ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ τοιαύτας διὰ τοσοῦτον ἀνδραγαθημάτων. Ὑπεστήριξα ὅτι οἱ ὑπηρετήσαντες ὡς ὑπαξιωματικοὶ ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν 5–10 προαγόμενοι εἰς ἀξιωματικοὺς θὰ εἶναι ἄρτιοι, διότι, ἂν δεχθῶμεν ὡς ἀρχὴν τοῦ εὐεργετήματος τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος, ἔχουσιν οὗτοι ἐκθέσεις ἀρίστας ὡς πρὸς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ πρὸς τὴν πατρίδα καθήκοντος. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι δὲν εἶναι σκόπιμον νὰ περιβάλωμεν αὐτοὺς δι’ ὅλων τῶν δικαιωμάτων τῶν ἀξιωματικῶν τῶν ἀπορρεόντων ἐκ τῶν σχολῶν, δύναται νὰ ταχθῇ ὅριον, πέρα τοῦ ὁποίου δὲν θὰ ὦσιν ἱκανοὶ νὰ προσφέρωσιν ὑπηρεσίας εἰς τὴν πατρίδα. Ἀλλὰ δὲν θὰ εἶναι σκόπιμον νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς τόσα ἄλλα ἔργα καὶ δὴ οἱ ἀξιωματικοὶ γυμνασταί; Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου οἱ πλεῖστοι αὐτῶν εἶναι τελειόφοιτοι τοῦ Γυμνασίου καὶ ἔχουσιν ὅλοι τὰ κανονικὰ ἐφόδια καὶ ὅλην τὴν πεῖραν τὴν ἀπαιτουμένην ἐν τοῖς στρατιωτικοῖς νομοσχεδίοις. Ἐντεῦθεν νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀδικηθῶσι καὶ ὅσοι ἐκ τούτων ἐξετέλεσαν τὸ πρὸς τὴν πατρίδα καθῆκον. Ἀφοῦ, ὡς ἤκουσα, ζητοῦμεν νὰ στρατολογήσωμεν ἐξ ὅλων τῶν σημείων, ὅπως συμπληρώσωμεν τὰ στελέχη τοῦ στρατεύματος, πρέπει νὰ ἀποκρούσωμεν τοιούτους μαργαρίτας τοὺς ὁποίους ἔχομεν προχείρους;

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη.

§216ΕΠ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, δύο λέξεις.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίσατε.

§218ΕΠ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου λαμβάνεται πρόνοια ὅπως μονιμοποιηθῶσιν ἀξιωματικοὶ ὅλων τῶν κλάδων, ἀλλ’ ἐκ τῆς ἀναγνώσεως αὐτοῦ σήμερον παρατηρῶ ὅτι περὶ τοῦ σώματος τοῦ φαρμακευτικοῦ οὐδεμία λαμβάνεται πρόνοια. Τούτου ἕνεκα οἱ ὑπηρετήσαντες εἰς αὐτὸν θὰ ἀδικηθῶσιν, ἐὰν δὲν καταλάβωσι τὰς θέσεις τὰς κενὰς τὰς ὑπαρχούσας ἤδη εἰς τὸν κλάδον. Περὶ τῶν ἰατρῶν προνοεῖ τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὑποβάλλει αὐτοὺς εἰς εἰδικὴν δοκιμασίαν. Ἐὰν ἐγίνετο δεκτὴ ἡ παρατήρησίς μου καὶ προσετίθετο καὶ διὰ τοὺς ἀνθυποφαρμακοποιοὺς ἡ διάταξις, ἠδύνατο τὸ Ὑπουργεῖον διὰ τῆς αὐτῆς ἐξετάσεως τῶν προσόντων καὶ δοκιμασίας αὐστηρᾶς νὰ μονιμοποιήσῃ καὶ τοὺς ἐφέδρους ἀνθυποφαρμακοποιούς. Ἐν ἑτέρῳ ἄρθρῳ παρακατιὼν βλέπω ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τοὺς ὑπηρετήσαντας εἰς τὸ πεζικὸν ὡς ἀξιωματικοὺς νὰ μετατάξῃ εἰς τὰ διάφορα σώματα (εἴτε τοῦ ὑγειονομικοῦ κλάδου εἴτε τοῦ φαρμακευτικοῦ, ἐὰν ἔχωσι σπουδάσει τὰς ἐπιστήμας εἰς τὰς ὁποίας δύναται νὰ μονιμοποιήσῃ αὐτούς. Ἀφοῦ ἐκεῖ ἀποδέχεται ὅπως μεταθέσῃ ἐκ τοῦ πεζικοῦ τοὺς ἔχοντας πτυχίον φαρμακευτικῆς ὡς ἀξιωματικοὺς τοῦ φαρμακευτικοῦ κλάδου, πολλῷ μᾶλλον ἔπρεπε νὰ δεχθῇ καὶ τοὺς ὑπηρετήσαντας κατὰ τὸν πόλεμον ἐφέδρους φαρμακοποιοὺς καὶ νὰ τοὺς μονιμοποιήσῃ. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δύναται νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν παρατήρησιν ταύτην, ἐὰν αἱ ἀνάγκαι τοῦ στρατεύματος ἐπιτρέπωσι τὴν κατάταξιν μονίμων ἀνθυποφαρμακοποιῶν καὶ ἐφ’ ὅσον ἐπιτρέπουσι τοῦτο.

§219Ν. ΞΗΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι ἐν γνώσει μιᾶς περιπλανήσεως τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ὡρισμένον ζήτημα ἀξιωματικῶν ἐφέδρων καὶ μονίμων. Ἦσαν ὑπαξιωματικοὶ μόνιμοι οἱ ὁποῖοι προσεκλήθησαν νὰ δώσωσιν ἐξετάσεις ὡς ἔφεδροι ἀνθυπολοχαγοὶ διαρκούσης τῆς ἐκστρατείας καὶ ἐπέτυχον εἰς αὐτάς· ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ προήχθησαν καὶ εἰς μονίμους ἀξιωματικοὺς μὲ τὸν βαθμὸν ἀνθυπασπιστοῦ. Ἔσπευσαν τότε νὰ δηλώσωσιν ὅτι δὲν ἀποδέχονται τὸν βαθμὸν τοῦ ἐφέδρου ἀνθυπολοχαγοῦ καὶ ὅτι προετίμων τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, καθόσον προήρχοντο ἐκ τῶν τάξεων τῶν μονίμων ὑπαξιωματικῶν. Διὰ παρατυπίαν ὅμως τινὰ δὲν ἐγένετο δεκτὴ ἡ αἴτησίς των καὶ ὑπηρετοῦσιν ἤδη ὡς ἔφεδροι ἀνθυπολοχαγοί. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν δι’ αὐτούς, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὀλίγοι, τρεῖς ἴσως, νὰ ληφθῇ πρόνοια ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὥστε νὰ μονιμοποιηθῶσιν ἐν τῷ βαθμῷ τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, εἰς τὸν ὁποῖον προήχθησαν κατόπιν ἐξετάσεως καὶ ὃν προτιμῶσι, θὰ ἦτο πρᾶγμα δικαιότατον. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ ἐξομαλύνωμεν τὴν θέσιν των, ὥστε νὰ μὴ θεωρῶσιν ὅτι ἠδικήθησαν ἢ ὅτι παρωράθη ἡ αἴτησίς των ἢ ὅτι ἐξ ἀγνοίας ἢ λόγῳ τῆς ἐπιστρατεύσεως ἐκ τυπικοῦ λόγου παρωράθη τὸ δίκαιον αὐτῶν. Ὁ στρατὸς ἔχει νὰ ὠφεληθῇ χωρὶς τὸ δημόσιον νὰ ζημιωθῇ, χρησιμώτεροι δὲ θὰ εἶναι ὡς μόνιμοι παρὰ ὡς ἔφεδροι, διότι προέρχονται ἐκ τοῦ στρατοῦ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν σύστασιν, ἣν ποιοῦμαι.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπέβαλον τροπολογίας οἱ κ. Π. Πετροπουλάκης καὶ Ν. Ξηρός. Ἑτέραν ὁ κ. Σπ. Θεοδωρόπουλος, ἐπίσης δὲ καὶ οἱ κ. Βακράτσας, Π. Σπυράκης καὶ ὁ κ. Σοκόλης. Ἅπασαι αἱ τροπολογίαι θέλουσιν ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, ἵνα κατὰ τὴν βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν συζητηθῶσι.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 1ον, εἶτα δὲ τὰ ἄρθρα 2–4). Ἄρθρον 5ον (ἀναγινώσκεται).

§222Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Φρονῶ, Κύριοι, ὅτι τὸ ἄρθρον 5 τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν αὐτοῦ. Κατὰ τὴν ἔκθεσιν σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι, ὅπως καταταχθῶσιν εἰς τὸν στρατὸν ἀξιωματικοὶ λόγῳ τοῦ ὀλιγαρίθμου τῶν ἀξιωματικῶν ἀπέναντι τῶν ἀναγκῶν, αἱ ὁποῖαι παρουσιάζονται ὡς ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν στελεχῶν τοῦ στρατεύματος. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον 5ον ἀποκλείει καὶ τοὺς παραιτηθέντας καὶ τοὺς ἀποστράτους, διότι, ἐνῷ ἐν τῇ ἐκθέσει λέγεται ὅτι οὗτοι «καθόσον εἶναι ἀκμαῖοι τὴν ἡλικίαν καὶ ἔχουσι τὰ πρὸς τοῦτο προσόντα κατὰ γνωμοδότησιν τοῦ Ἀνωτέρου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου» δύνανται νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὸν στρατόν, ἐν τῷ ἄρθρῳ 5 ῥητῶς ὁρίζεται «ἐπιτρέπεται ἡ ἐφάπαξ εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν διὰ Β. Διατάγματος ἐπαναφορὰ ἀποστράτων ἢ παρητημένων ἀξιωματικῶν μὲ τὸν βαθμὸν ὃν κατέχουσιν, ὅταν ἀνακληθῶσι, καὶ μὲ τὴν σειρὰν τῆς ἀρχαιότητος ἣν εἶχον, ὅτε παρῃτήθησαν ἢ ἀπεστρατεύθησαν, ἂν προβιβασθῶσιν ἐν τῷ στρατῷ ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ ἢ διακεκριμένῃ κατὰ τοὺς πολέμους 1912–1913 ὑπηρεσίᾳ». Ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ ἐδαφίου τούτου γεννᾶται ἡ ἐντύπωσις ὅτι πρόκειται περὶ προσωπικῆς διατάξεως, διότι δὲν ὑποθέτω, καὶ τοῖς πᾶσι εἶναι γνωστόν, ὅτι θὰ εἶναι πλειότεροι μεταξὺ ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ μονίμου στρατοῦ τῶν 10 ἢ 11 ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ὑποδειχθῶσιν ὡς προβιβαστέοι λόγῳ διακεκριμένης ὑπηρεσίας. Ἀναμφισβητήτως ἐκ τῶν παραιτηθέντων καὶ ἀποστράτων πολλοὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίσωσιν ὅτι θὰ περιληφθῶσιν ἐν τῷ πίνακι τούτῳ. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι θὰ ἦτο καλὸν ὡς πρὸς τοῦτο νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ ἰδέα, ἡ ἀναπτυσσομένη ἐν τῇ ἐκθέσει, καθ’ ἥν, ἐὰν τὸ Συμβούλιον τῶν Ἀντιστρατήγων εὑρίσκῃ αὐτοὺς καταλλήλους, ὅπως ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην μὲ τὴν ἀρχαιότητα τῆς σειρᾶς τὴν ὁποίαν εἶχον καθ’ ἣν στιγμὴν παρῃτήθησαν, νὰ ἐπανέλθωσι. Νομίζω ὅτι μεταξὺ τῶν παραιτηθέντων ὑπάρχουσι στοιχεῖα ἄριστα, τὰ ὁποῖα εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο ὅπως ἐπανέλθωσιν εἰς τὸν στρατόν, ἀφοῦ μάλιστα ὑπάρχει ἀνάγκη ἀπόλυτος στελεχῶν. Δι’ αὐτὸ ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ἵνα εὐαρεστηθῇ καὶ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο μετὰ προσοχῆς, διότι εἶμαι πεπεισμένος ὅτι, ἀφοῦ ἐξετάσῃ αὐτό, θέλει παραδεχθῇ τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν συνιστῶ εἰς αὐτόν.

§223ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Λυποῦμαι μὴ δυνάμενος νὰ παραδεχθῶ τὰς συστάσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κερκύρας. Τὸ ἄρθρον 5ον περιλαμβάνει δύο ἐδάφια, τὸ 1ον καὶ τὸ 2ον. Διὰ τοῦ πρώτου κανονίζεται ἡ θέσις ἐκείνων, οἵτινες παραιτηθέντες ἢ ἀπομακρυνθέντες ἐκ τοῦ στρατεύματος λόγῳ ἀποστρατείας θέλουσιν ἐπανέλθει εἰς αὐτό, ὅπως ἀποκτήσωσι καὶ τοὺς βαθμοὺς καὶ τὴν ἀρχαιότητά των ὡσεὶ οὐδέποτε νὰ εἶχον ἀπομακρυνθῇ τοῦ στρατεύματος. Τοῦτο τὸ ἐξαιρετικὸν πλεονέκτημα ἵνα ἀναγνωρισθῇ, δέον οὗτοι νὰ ἔχωσι χαρακτηρισθῇ ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τῶν Ἀντιστρατήγων ὡς ἀνδραγαθήσαντες, ὡς γραπτέοι δηλαδὴ εἰς τὸν πίνακα Α. Εἶμαι βέβαιος ὅτι θέλει ἀναγνωρίσει ὁ κ. ἐκ Κερκύρας Βουλευτὴς ὅτι, ἂν ἐδίδετο εἰς πάντα ἀξιωματικὸν παραιτηθέντα τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἀνακτήσῃ τοὺς βαθμοὺς τούτους, ἁπλῶς διότι κρίνεται ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τῶν Ἀντιστρατήγων χρήσιμος διὰ τὸν στρατόν, θὰ προσέκρουον εἰς τὰ δικαιώματα τὰ ἄξια παντὸς σεβασμοῦ ἐκείνων τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἔμειναν διαρκῶς εἰς τὸν στρατὸν καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθοῦν νὰ ὑποβιβασθοῦν εἰς τὴν σειρὰν τῆς ἱεραρχίας, καὶ οἱ ὁποῖοι τότε θὰ ἐδέχοντο τοῦτο ἄνευ παραπόνων τινῶν, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἀξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι προσέφερον διακεκριμένας ὑπηρεσίας ἢ ἠνδραγάθησαν. Περὶ τῶν ἄλλων προβλέπει τὸ δεύτερον ἐδάφιον, τὸ ὁποῖον ὁρίζει ὅτι, ἐὰν οὗτοι παραιτηθέντες ἤθελον χαρακτηρισθῆ κατ’ ἐκλογὴν προακτέοι, ἐπανέρχονται, ἀλλὰ φυσικὰ χωρὶς τὰ προνόμια τὰ ὁποῖα παρακολουθοῦσιν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι κατώρθωσαν νὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τὸν πίνακα Α.

§224ΑΛΕΞ. ΡΩΜΑΣ. Ἐγώ, Κύριοι, δὲν θὰ ἀκολουθήσω τὸ παράδειγμα τῶν ἀξιοτίμων προλαλησάντων Συναδέλφων, οἵτινες ἀγορεύσαντες ἀπεσιώπησαν τὸ ὄνομα ἐκείνων, ὑπὲρ τῶν ὁποίων ἐνδιεφέροντο. Ἐγὼ τοὐναντίον θὰ ἀναφέρω τὸ ὄνομα ἐκείνου, ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων τοῦ ὁποίου ἀγορεύω, καὶ μάλιστα θὰ τονίσω αὐτό. Πρόκειται περὶ ἑνὸς πρώην ἀξιωματικοῦ τοῦ πεζικοῦ, τοῦ λοχαγοῦ κ. Δημ. Μπαρδοπούλου, τὸν ὁποῖον ἔσχον τὴν εὐκαιρίαν καὶ τὴν εὐχαρίστησιν νὰ γνωρίσω μόνον ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκστρατείας τοῦ 1912. Ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος κατετάχθη εἰς τὸ σῶμα τῶν Ἐρυθροχιτώνων ὡς λοχαγὸς διοικῶν λόχον καὶ κατόπιν ἕνεκα τῆς στρατιωτικῆς αὑτοῦ ἀξίας ἐχρημάτισεν ὡς ἀρχηγὸς τοῦ ἐπιτελείου τοῦ σώματος τούτου καὶ ἐπεδείξατο καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς ἐκστρατείας καὶ ἱκανότητα οὐ τὴν τυχοῦσαν καὶ διαγωγὴν ἀρίστην. Ἔλαβε μέρος εἰς τὴν κατάληψιν τῶν Τουρκικῶν χωρίων Κούρτη καὶ ἄλλων, καθὼς καὶ εἰς τὴν τῶν Γρεβενῶν· ἔλαβε λαμπρὸν μέρος κατὰ τὴν μάχην τοῦ Δρίσκου, ὅπου ἐπληγώθη κατὰ τὴν δευτέραν ἡμέραν τῆς καταλήψεως τοῦ ὄρους ἐκείνου, διότι, καθὼς εἶναι τοῖς πᾶσι γνωστόν, ἡ αἱματηρὰ ἐκείνη μάχη ὑπῆρξε τριήμερος, καὶ μολονότι κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην σφαῖρα ἐχθρικὴ διετρύπησε τὴν χεῖρα αὐτοῦ, ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος παρέμεινεν ἐν πάσῃ ἀταραξίᾳ μαχόμενος καὶ ἀπεσύρθη μετὰ τοῦ Ἀρχηγοῦ του μόνον κατὰ τὴν ἑσπέραν, ὅτε ἡ μάχη εἶχε διακοπῆ. Τὴν δὲ ἐπαύριον περὶ τὸ λυκαυγὲς εὑρίσκετο πάλιν εἰς τὴν θέσιν του ἐκπληρῶν μετὰ τῆς αὐτῆς τόλμης, αὐταπαρνήσεως καὶ ἀταραξίας τὸ ἐπιβεβλημένον πρὸς τὴν πατρίδα ἱερὸν καθῆκον μέχρι τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ πάλιν σφαῖρα ἐχθρικὴ διετρύπησε τὴν κνήμην αὐτοῦ, τὴν στιγμὴν μάλιστα κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἐκ Κερκύρας ἀλησμόνητος εὐπατρίδης, ὁ φίλτατος τοῦ νῦν Προέδρου τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων, ὁ λατρευτὸς Μαβίλλης, ἐφονεύετο, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν σεβαστὸς ἑξηκοντούτης γέρων, συμπολίτης τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ἀνδρεῖος Γερακάρης, πατὴρ δέκα τέκνων, ἔπιπτε νεκρός, καθὼς καὶ τόσοι ἄλλοι ἔνδοξοι μαχηταὶ τοῦ σώματος τῶν Ἐρυθροχιτώνων καὶ ἄλλων ἐθελοντικῶν σωμάτων, ὧν δὲν μνημονεύω τὴν στιγμὴν ταύτην τὰ ὀνόματα, τὰ ὁποῖα βεβαίως μίαν ἡμέραν εὐφήμως θὰ ἀναφέρῃ ἡ ἱστορία τοῦ πολέμου τοῦ 1912. Ἐὰν ἔλαβον τὸν λόγον ἐγώ, ὅστις σπανίως λαμβάνω τοῦτον, σκοπός μου εἶναι νὰ ἐκτελέσω χάριν τοῦ δικαίου τὸ ἐπιβεβλημένον εἰς ἐμὲ καθῆκον καὶ ἀπευθυνόμενος πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀπευθύνω πρὸς αὐτὸν τὸ ἐρώτημα. Ὁ Δημήτριος Μπαρδόπουλος, τὸν ὁποῖον ἀποφεύγω νὰ ὀνομάσω ἥρωα, καθ’ ὅσον εὑρίσκω ὅτι παρ’ ἡμῖν ἐγένετο πάρα πολὺ χρῆσις τῆς λέξεως ταύτης καὶ ἀπώλεσε τὴν σημασίαν αὐτῆς, διότι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐπιτελεῖ ἁπλῶς τὸ πρὸς τὴν πατρίδα καθῆκον, ὀνομάζεται ἥρως, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐπιθυμῶ νὰ μεταχειρισθῶ τὴν λέξιν ταύτην, ἐπιθυμῶ μόνον νὰ μάθω ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ κάμνω πρὸς αὐτὸν τὴν ἐρώτησιν ταύτην μετὰ πάσης εὐλαβείας, ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος δὲν θὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὰς τάξεις τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ;

§225ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δύναται κάλλιστα νὰ ἐγγραφῇ εἰς τοὺς πίνακας, ἢ τὸν Α ἢ τὸν Β, καὶ νὰ ἐπανέλθῃ.

§226ΑΛ. ΡΩΜΑΣ. Πολὺ καλά, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως· ἀλλ’ ἐγὼ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζω, ἐὰν ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος τυγχάνῃ ἐγγεγραμμένος ἢ οὐ εἰς τοὺς πίνακας Α ἢ Β.

§227ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἐγγραφὴ πιθανῶς δὲν ἔχει γίνει ἀκόμη, ἀλλὰ δύναται νὰ γίνῃ ἄριστα. Δύναμαι νὰ βεβαιώσω ὑμᾶς ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἐδαφίου τῆς § 2 τοῦ ἄρθρ. 5 ἀνοίγει ἀκριβῶς τὴν θύραν τῆς ἐπανόδου πλέον εἰς τὸν στρατὸν ἑνὸς συμπολίτου τοῦ ἐκ Κερκύρας πολιτευτοῦ καὶ τοῦ κυρίου Μπαρδοπούλου, περὶ οὗ κάμνετε λόγον. Καὶ ἐγὼ γνωρίζω τὰ περὶ τῶν δύο αὐτῶν ἀξιωματικῶν, καὶ νομίζω ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἡ ἐλαχίστη ἀντίρρησις, περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἐπανόδου αὐτῶν εἰς τὸν τακτικὸν στρατόν.

§228ΑΛ. ΡΩΜΑΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον πράττετε, κ. Πρόεδρε, εἶναι δικαιότατον καὶ σᾶς συγχαίρω. Ἡ λέξις ἐκκαθαρισθεὶς δι’ ἐμὲ δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἀπολύτως σημασίαν οὐδὲ ἐπηρεάζει τὰς σκέψεις μου....

§229ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι· οὐδὲν κυριολεκτεῖται δι’ αὐτῆς·

§230ΑΛ. ΡΩΜΑΣ. .. διότι δυστυχῶς εἰς ὅλους τοὺς κλάδους, καθὼς καὶ εἰς τὸν στρατόν, ἐγένοντο ἀδικίαι καὶ πολλάκις ἡ ἐπιπολαιότης ἢ ἡ ἐξυπηρέτησις προσωπικῶν παθῶν ὑπῆρξεν ἡ αἰτία τῆς ἐκκαθαρίσεως. Κατόπιν ὅλων τούτων θὰ ἐπεθύμουν νὰ μάθω, κ. Πρόεδρε, ἐὰν ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος ἀξιωματικός, ὅστις πρόκειται νὰ ἐπανέλθῃ, ὡς ἐβεβαιώσατε, διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, ἐὰν θὰ ἐπανέλθῃ μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ ἢ μὲ τὸν τοῦ ἀντισυνταγματάρχου, τὸν ὁποῖον ἔχουσιν ἤδη οἱ παλαιοὶ συνάδελφοί του, διότι θὰ εἶναι ἐντελῶς ἄδικον νὰ ἐπανέλθῃ μόνον μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ.

§231ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὸ γεννᾷ πολλὴν δυσχέρειαν διὰ τὴν λεπτότητα τοῦ ζητήματος. Ἐὰν ἐγγραφῇ εἰς τὸν πίνακα Α, τότε ὑπ’ αὐτοὺς τοὺς ὅρους θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ προαγωγή, ἀλλ’ ἂν εἰς τὸν πίνακα Β, δὲν νομίζω ὅτι θὰ εἶναι εὔκολον τοιοῦτόν τι. Ὁπωσδήποτε ὑποβάλλετε τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν σᾶς ὑπόσχομαι ὅτι θὰ τὴν μελετήσω διὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. Σᾶς δηλῶ ὅμως ἀπὸ τοῦδε ὅτι ὁπωσδήποτε ἔχω ἐνδοιασμούς.

§232ΑΛ. ΡΩΜΑΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ἀρνηθῶ ὅτι πολλοί, ἴσως οἱ πλεῖστοι, ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ ἐξετέλεσαν εὐόρκως τὸ καθῆκόν των, ἀλλὰ μεταξὺ ἐκείνων βεβαίως καὶ χωρὶς νὰ ἔχῃ πρὸς τοῦτο ἐπιβεβλημένην ὑποχρέωσιν, διότι ἦτο ἀπόστρατος, συγκαταλέγεται καὶ ὁ Ἐρυθροχίτων ἀντισυνταγματάρχης Δημήτριος Μπαρδόπουλος. Ἐγὼ θὰ ὑποβάλλω τροπολογίαν καὶ σᾶς παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ τὴν λάβητε ὑπὸ λίαν σοβαρὰν ἔποψιν κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§233Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔρχομαι εἰς ἐπικουρίαν τοῦ κ. Ρώμα. Κατὰ τὸ ἐδάφιον βʹ τοῦ ἄρθρου 5 διὰ νὰ ἐπανέλθωσιν οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωμοδοτήσῃ τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον τῶν Ἀντιστρατήγων, οἵτινες θὰ ἀποφανθῶσιν ἐπὶ τῇ βάσει ἐκθέσεων τῶν Σωματαρχῶν. Ὁ ἀξιωματικός, περὶ τοῦ ὁποίου ἔκαμε λόγον ὁ κ. Ρώμας, δὲν ὑπηρέτει κατὰ τοὺς δύο πολέμους εἰς τὸν τακτικὸν στρατόν.

§234ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τμῆμα στρατοῦ ἦτο καὶ τοῦτο.

§235ΑΛ. ΡΩΜΑΣ. Ὅλοι οἱ Ἐρυθροχίτωνες ὡρκίσθησαν ὡς τακτικοὶ στρατιῶται.

§236ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καὶ διὰ τοῦτο καὶ ὅλοι οἱ πεσόντες ἐκ τοῦ Σώματος ἐκείνου, ὡς καὶ τῶν ἄλλων ἐθελοντικῶν Σωμάτων, οἱ ὁποῖοι εἶχον ὁρκισθῆ, ὅλοι θὰ ἀπολαύσωσι τῆς συντάξεως αὐτῶν.

§237Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος Σωματάρχης θὰ κάμῃ ἔκθεσιν;

§238ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁ κ. Ρώμας.

§239ΑΛ. ΡΩΜΑΣ. Ἐγὼ ὁμολογῶ ὅτι οὐδεμίαν τοιαύτην ἔκθεσιν ὑπέβαλον.

§240ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἂν χρειασθῇ, θὰ σᾶς ζητήσω.

§241Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Νομίζω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι μετὰ τὰς θερμὰς καὶ δικαίας συστάσεις τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος Συναδέλφου, τοῦ βροντοφωνήσαντος ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης περὶ τῆς ἀνδρείας καὶ τῆς στρατιωτικῆς ἱκανότητος τοῦ ἀξιωματικοῦ Δημητρίου Μπαρδοπούλου, πᾶσα ἄλλη φωνὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσδώσῃ μεῖζον κῦρος. Ἐν τούτοις ἔχω καθῆκον, καὶ παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ σᾶς ἀπασχολήσω, ὅπως διὰ βραχέων εἴπω ὀλίγας λέξεις περὶ τοῦ συστρατιώτου μου. Ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, ὅτε ἐσχηματίσθη ἡ πολεμικὴ ἐκείνη μονάς, ἡ ἔνδοξος λεγεὼν τῶν Ἐρυθροχιτώνων, ἡ τεθεῖσα ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν καὶ τὰς διαταγὰς τοῦ μετριόφρονος — ἄς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ τονίσω τοῦτο, διότι γνωρίζω ἄριστα τὸν χαρακτῆρά του — τοῦ ἀνδρείου ἐκείνου καὶ εὐγενοῦς πολιτευτοῦ ἐκ Ζακύνθου, τοῦ προσενεγκόντος ἀλησμονήτους ὑπηρεσίας εἰς τὴν Πατρίδα, ἡ προελαύνουσα ἀνὰ τὰ Ἠπειρωτικὰ πεδία, ἡ ὑποστᾶσα πάσας τὰς κακουχίας καὶ ταλαιπωρίας τῆς ἐκστρατείας ἐν ὥρᾳ δριμυτάτου χειμῶνος, ἡ λαβοῦσα μέρος εἰς διαφόρους νικηφόρους μάχας, ἡ κατορθώσασα νὰ ἀπελευθερώσῃ διάφορα ἑλληνικὰ χωρία καὶ κώμας καὶ καταλήξασα ἐν τέλει εἰς τὸ νὰ σημειώσῃ ἐν τῇ ἐνδόξῳ συγχρόνῳ ἱστορίᾳ τὸ φωτεινὸν καὶ περίλαμπρον ἐκεῖνο σημεῖον, τῆς ἐνδόξου μάχης τοῦ Δρίσκου, ἀπὸ τὰ ὕψη τοῦ ὁποίου ἐφωταγωγήθη καὶ ἡδραιώθη ἡ πεποίθησις τῆς ποθητῆς στιγμῆς τῆς ταχείας ἀπελευθερώσεως τῆς πόλεως τῶν ὀνείρων, τῶν περιποθήτων Ἰωαννίνων. Ἐν τῇ μάχῃ ἐκείνῃ, ἥτις ἐπευφημήθη καὶ ἀπεθαυμάσθη ὑπὸ σύμπαντος τοῦ ἑλληνικοῦ καὶ ὅλου τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου διὰ τοῦ παγκοσμίου τύπου, ἐν τῇ μάχῃ ἐκείνῃ, λέγω, ἧς τὸ τέταρτον τῆς ἐκ χιλίων ἀνδρῶν δυνάμεως ἔπεσεν ἡρωϊκῶς μαχόμενον, ἐτραυματίσθη ὁ ἥρως Ἀρχηγὸς κ. Ῥώμας καὶ ὁ λοχαγὸς Μπαρδόπουλος ἐπληγώθη δὶς, καὶ οὐδὲ κἂν ἐσκέφθη νὰ ἀπομακρυνθῇ τῶν συντρόφων του, παρὰ μόνον ὅταν ἡ ἀνάγκη ἡ ἐπιτακτικὴ καὶ αἱ προτροπαὶ καὶ νουθεσίαι τοῦ Ἀρχηγοῦ του ἐπέβαλον εἰς τοῦτον νὰ εἰσέλθῃ εἰς νοσοκομεῖον πρὸς νοσηλείαν. Ὅταν δὲ ἡ Κυβέρνησις ἔκρινε ἀναγκαῖον νὰ κινήσῃ τὰ στελέχη τῶν ἀξιωματικῶν, μεταξὺ τῶν ἄλλων οἵτινες ἐκλήθησαν διὰ τὸν ἐπικείμενον δεύτερον πόλεμον, ἀνεκλήθησαν καὶ δύο ἔντιμοι καὶ ἀνδρεῖοι ἀξιωματικοί, ὁ λοχαγὸς Μπαρδόπουλος καὶ ὁ ἀξιωματικὸς τοῦ ἱππικοῦ Βάθης, περὶ τῆς γενναιότητος καὶ ἐντιμότητος τοῦ ὁποίου δύναμαι νὰ βεβαιώσω ἀνενδοιάστως ἐγώ, ὁ γνωρίσας τὰς ἐξόχους αὐτοῦ ἀρετὰς ὡς ἀξιωματικὸς τοῦ ἰδίου ὅπλου. Ἀτυχῶς δι’ ἀμφοτέρους κατὰ τὴν πρόσφατον τελευταίαν πολιτειακὴν ἡμῶν ἀνωμαλίαν ἐν χαλεποῖς καιροῖς καὶ εἰς περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ κυριαρχήσῃ οὔτε ὁ ὀρθὸς λόγος οὔτε ἡ δικαιοσύνη δι’ αἴτια καὶ λόγους ἀναγομένους εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, οὓς οὔτε ἐπιθυμῶ νὰ θίξω ἄλλως τε καὶ ἀνήκοντας ἤδη εἰς τὸ παρελθόν, ἀπεμακρύνθησαν οἱ ἔντιμοι αὐτοὶ ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατεύματος. Καίπερ δὲ ἀπομεμακρυσμένοι, ὅταν ἡ φωνὴ τῆς Πατρίδος ἐκάλεσεν ὅλους τοὺς Ἕλληνας νὰ προσέλθωσιν ὑπὸ τὰ ὅπλα, προσῆλθον καὶ αὐτοὶ καὶ ἐξεπλήρωσαν τὸ ἑαυτῶν καθῆκον τόσον ἀνδρείως καὶ τόσον γενναίως, ὥστε καὶ ἡ γνώμη τῆς Α. Μ. τοῦ ἐνδόξου καὶ δαφνοστεφοῦς στρατηλάτου Βασιλέως μας κατὰ τὸν αʹ καὶ βʹ πόλεμον ὑπῆρξε λίαν τιμητικὴ δι’ ἀμφοτέρους, τοῦθ’ ὅπερ περιῆλθεν εἰς τὰς ἀκοὰς πάντων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐξ ἐνδιαφέροντος παρηκολούθησαν τὴν δρᾶσιν πάντων τῶν ἀξιωματικῶν. Ὡς ἐκθέσεις τῶν πράξεών των ἔχουσιν εἰς χεῖράς των οἱ κύριοι Μέραρχοι ἐνδόξους τοιαύτας, ὡς μαρτυροῦσιν ἐπὶ μᾶλλον αἱ τίμιαι πληγαί των. Οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι σχόντες καὶ κτησάμενοι λόγῳ τῶν κατὰ τὸν πόλεμον ὑπηρεσιῶν των ἀναφαίρετα δικαιώματα δύνανται νὰ ἐπωφεληθῶσιν, ἐὰν βούλωνται, ἀπὸ τῆς ἠθικῆς ἀμοιβῆς τοῦ νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὸ στράτευμα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου· ἀλλὰ κατὰ τὸ ἐδάφιον βʹ τοῦ ἄρθρου 5, τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος νομοσχεδίου, εὑρίσκονται δυστυχῶς πρὸ δυσχερείας ἀπροσπελάστου πρὸς πραγματοποίησιν τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ.

§242ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Δὲν ἀκούσθη).

§243Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Θέλω νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν ἀξιότιμον Συνάδελφον, ὅστις ἴσως ἐκ πλάνης εἶπεν ὅτι ἐπανῆλθον καὶ ἐπολέμησαν κατὰ τὸν δεύτερον πόλεμον, ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον, διότι καὶ ὁ Βάρδας, τοῦ ὁποίου ἡ δρᾶσις ἐν Ἠπείρῳ ὑπῆρξεν, ὡς παγκοίνως ὁμολογεῖται ἀξιοθαύμαστος, καὶ ὁ Μπαρδόπουλος ἀνδραγάθησαν εἰς ἀμφοτέρους τοὺς πολέμους. Οἱ ἀξιωματικοὶ λοιπὸν οὗτοι ἔχουσι τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐπιδείξωσι τὴν ἀξίαν των καὶ ζητοῦσιν ἐν τῷ δικαίῳ των νὰ ἐπανέλθωσι κατόπιν τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νομοσχεδίου. Ἔχοντες, ὅπως εἶπον πρὸς ὑμᾶς πρὸ ὀλίγου, ἀξιότιμοι Κύριοι Συνάδελφοι, τὸ ἀτύχημα ἐκ λόγων ἀναγομένων εἰς τὸ παρελθὸν νὰ ἐγκαταλείπωσι τὸ στράτευμα ἐπανῆλθον...

§244Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἔσβησαν ἐκεῖνοι οἱ λόγοι.

§245Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Ἔσβησαν, διότι δὲν ὑπῆρχε τίποτε, τὸ ὁποῖον νὰ βαρύνῃ τὴν τιμὴν οὔτε τοῦ Μπαρδοπούλου οὔτε τοῦ Βάρδα. Ἐγὼ γνωρίζω ὅλα τὰ καθέκαστα.

§246Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Αὐτὸ λέγω· αἱ παρεξηγήσεις αἱ ὑπάρχουσαι ἤρθησαν.

§247Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Ἀπεμακρύνθησαν ὁ μὲν Μπαρδόπουλος μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ, ὁ δὲ ἀξιωματικὸς τοῦ ἱππικοῦ μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπολοχαγοῦ. Ἤδη κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο, ἂν ἔχωσι τὰ ἀπαιτούμενα προσόντα, ἂν ἔχωσι τουτέστιν ἐκθέσεις τῶν σωματαρχῶν ὑπὲρ αὐτῶν καὶ ἂν ἐγγραφῶσιν εἰς τὸν πίνακα Λ, θὰ ἀπολαύσωσι πλήρη τὰ δικαιώματα αὐτῶν, διότι οἱ ἐκ τοῦ πίνακος Α προαγόμενοι ἀξιωματικοὶ προάγονται εἰς τὸν ἀμέσως ἀνώτερον βαθμὸν ἀνακτῶντες καὶ τὴν ἀπόλυτον ἀρχαιότητα. Οἱ ἀξιωματικοὶ ἄρά γε Μπαρδόπουλος καὶ Βάρδας, ἐὰν ἐπανέλθωσιν εἰς τὸ στράτευμα, ἐρωτῶ: θὰ ἀνακτήσωσι τοὺς βαθμοὺς καὶ τὴν ἀρχαιότητά των ἐν σχέσει πρὸς τοὺς ὁμοιοβάθμους των; Ἐδῶ κεῖται τὸ ζήτημα, διότι οὗτοι δὲν θὰ ἐπανέλθωσι χάριν ψωμιοῦ, ἀλλὰ μὲ ὅλας τὰς τιμάς. Οἱ συμμαθηταὶ τοῦ λοχαγοῦ Μπαρδοπούλου εἶναι ἤδη, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, οἱ περισσότεροι ἀντισυνταγματάρχαι, οἱ δὲ τοῦ ἀνθυπιλάρχου Βάρδα εἶναι ἤδη ἴλαρχοι εὑρισκόμενοι εἰς τὰ πρόθυρα τοῦ βαθμοῦ τοῦ ταγματάρχου.

§248Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐπίλαρχος ἦτο ὁ Βάρδας.

§249Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Κατὰ μείζονα λόγον οἱ συμμαθηταί του εὑρίσκονται εἰς τὰ πρόθυρα τοῦ Ἐπιτελάρχου. Περὶ αὐτῶν τῶν ἀξιωματικῶν ἐλάχιστα προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον ἢ μᾶλλον οὐδεμίαν λαμβάνει πρόνοιαν. Ἂν πραγματικῶς, Κύριοι, σκοπεῖ ἱκανοποίησιν καὶ ἐπανόρθωσιν ἀδικημάτων τὸ ἄρθρον 5ον, πρέπει ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀναγνωρίζων τὸ δίκαιον καὶ ἀποδίδων δικαιοσύνην νὰ τροποποιήσῃ τὸ ἄρθρον τοῦτο, ὅσον ἀφορᾷ ἐκείνους οἵτινες κατεῖχον τοὺς βαθμούς των καὶ, ἂν δὲν ἀπεμακρύνοντο, θὰ εἶχον τοὺς βαθμούς, τοὺς ὁποίους ἔχουσι καὶ οἱ συνάδελφοί των σήμερον. Συνηγορῶν οὕτω καὶ ὑπὲρ τῆς γνώμης τοῦ ἀξιοτίμου καὶ διαπρεποῦς ἐκ Ζακύνθου πολιτευτοῦ, συνιστῶ ἵνα τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον κατὰ τρόπον ἀποδίδοντα τὰ δικαιώματα εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἐπανερχόμενοι εἰς τὸ στράτευμα θὰ φέρωσιν ὑπερηφάνως τὰς τετιμημένας καὶ ἐνδόξους αὐτῶν ἐπωμίδας, τὰς ὁποίας ἀπέκτησαν διὰ τοῦ αἵματός των.

§250Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκεῖνοι, Κύριοι, οἱ ὁποῖοι ἀπεμακρύνθησαν διὰ τῆς γενομένης ἐκκαθαρίσεως καὶ οἵτινες διεγράφησαν πάντες ἐκ τοῦ στελέχους τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατεύματος διὰ νομοθετικοῦ Δικτάγματος, οἱ δύο οὗτοι ἀξιωματικοί, περὶ τῶν ὁποίων τοσοῦτον εὔφημος μνεία, καὶ εὐλόγως, ἐγένετο ὑπὸ τῶν προλαλησάντων ἀξιοτίμων Συναδέλφων, ἐνεγράφησαν εἰς τὰ στελέχη τῆς ἐφεδρείας. Οὗτοι κληθέντες εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ ἐπετέλεσαν λαμπρῶς τὸ καθῆκόν των. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτων καὶ τρίτος ἀξιωματικός, ὁ λοχαγὸς Παπαευθυμίου, ἐκ τῶν ἐκκαθαρισθέντων τότε ἀνεκλήθη καὶ οὗτος εἰς τὰς τάξεις τῆς ἐφεδρείας τοῦ στρατοῦ καὶ ἐπετέλεσε καὶ οὗτος τὸ καθῆκον αὐτοῦ ὑπηρετήσας κατὰ τὴν ἐπιστράτευσιν. Ἂν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως σκοπῇ ἐπιτελῶν ἔργον δικαιοσύνης νὰ ἐπαναφέρῃ τοὺς δύο ἀξιωματικούς, τὸν Μπαρδόπουλον καὶ τὸν Βάρθην, εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, θὰ παρακαλέσω αὐτόν, ὅπως ἐπαναφέρῃ καὶ τὸν λοχαγὸν Παπαευθυμίου, ὁ ὁποῖος ἀδίκως ἐξεκαθαρίσθη, εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ.

§251Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Θὰ παρακαλέσω, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ ἀναθεωρηθῇ τὸ φρασιολογικὸν μέρος τοῦ ἄρθρου, διότι ἔχω φόβους τινὰς μήπως δὲν ἄγει κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν. Ἐκ μὲν τοῦ ἄρθρου τούτου φρονῶ ὅτι δὲν θὰ προκύψῃ τὸ ἐπιδιωκόμενον ἀποτέλεσμα, διότι ἔχω τὴν γνώμην ὅτι, ὅπως ἔχει διατυπωθῇ τὸ ἐδάφιον 2, εἰς οὐδένα ἀξιωματικὸν ἐπιτρέπεται νὰ ἐπανέλθῃ. Συμφώνως μὲ τοὺς ὅρους τοῦ ἐδαφίου 2 ἀξιωματικὸς λαβὼν μέρος εἰς τοὺς πολέμους καὶ ἐκτελέσας τὸ καθῆκόν του, ὡς ἀπαιτεῖ τὸ ἄρθρον αὐτό, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θελήσῃ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ στράτευμα καὶ νὰ εἶναι αὐτὸς κατὰ δύο βαθμοὺς κατώτερος συγχρόνων συναδέλφων, ὀρθὸν δὲ ἤθελεν εἶναι, ἐκτὸς ἂν δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον τοῦτο δι’ ἄλλους λόγους στρατιωτικῆς ἱεραρχίας, νὰ ἀπαλειφθῇ ἐντελῶς τὸ ἐδάφιον τοῦτο. Καὶ ἀφοῦ ἀνεφέρθησαν ὀνόματα, ἄς μοι ἐπιτραπῇ νὰ ἀναφέρω τοῦτο· δὲν εἰξεύρω τί θὰ κάμῃ ὁ Δημήτριος Μπαρδόπουλος, περὶ τοῦ ὁποίου ἐγένετο λόγος, ἔχω ὅμως τὴν γνώμην ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ στράτευμα ἕνεκα τοῦ ἐδαφίου 2 τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου μόνον· εἶναι καὶ πλεῖστοι ἄλλοι ἀξιωματικοὶ παραιτηθέντες κυρίως ὑπ’ αὐτὰς τὰς περιστάσεις. Οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι, ἂν ἐπιτύχωσι γνωμοδότησιν τοῦ ἀνωτέρου στρατιωτικοῦ Συμβουλίου περὶ κατατάξεως αὐτῶν εἰς τὸν πίνακα Β, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὸ στράτευμα οὔτε εἶναι ἐπιτετραμμένον τοῦτο ἐκ τῆς στρατιωτικῆς ἱεραρχίας, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ τις ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς ἀξιωματικὸν ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν διατελέσαντα τοιοῦτον καὶ ἐκτελέσαντα πλήρως τὸ καθῆκόν του, καθὰ ἐπιμαρτυροῦσιν ἐκθέσεις, νὰ ἐπανέλθῃ ὑπὸ τοιούτους ὅρους. Ἀλλὰ καὶ τὸ ἐδάφιον αʹ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀναθεωρήσῃ, διότι ἤκουσα ἀπόψε λεγόμενον ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου ὅτι οἱ ἀναγραπτέοι εἰς τὸν πίνακα Α παρὰ τοῦ Ἀνωτέρου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου ἀσφαλῶς θὰ ἐπανέλθωσι· τοῦτο δὲν προκύπτει ἐκ τοῦ ἐδαφίου, ἀλλὰ λέγω ὅτι καὶ δυνάμει τοῦ ἐδαφίου δὲν ἐπιτυγχάνεται ὁ σκοπὸς ἢ τοὐλάχιστον τὸ λεχθὲν αὐτὴν τὴν ἑσπέραν ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι καὶ ἂν ὑπάρχῃ τις, περὶ τοῦ ὁποίου ὑπάρχουσιν ἐκθέσεις τῶν διοικητῶν τῶν ἀνωτέρω μονάδων, καὶ ἐκθέσεις καλαί, διότι ὑπάρχουσι πολλῶν εἰδῶν στρατιωτικαὶ ἐκθέσεις, καθόσον ὁμιλοῦμεν ὅλοι περὶ ἐκθέσεων, ἀλλ’ αἱ ἐκθέσεις εἶναι διάφοροι πρὸς ἀλλήλας· αἱ πραγματικαὶ ἐκθέσεις εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἀναφέρουσιν ὅτι ὁ Α ἀξιωματικὸς ἐξεπλήρωσε τοὺς ὅρους τοῦ κανονισμοῦ τῆς ἐκστρατείας. Εἶναι ἀναγεγραμμένοι εἰς τὸν κανονισμὸν τῆς ἐκστρατείας οἱ ὅροι, διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὁποίων ἐπιτρέπεται ἡ προαγωγὴ ἑνὸς ἀξιωματικοῦ, τοιοῦτοι δὲ εἶναι ἡ ἅλωσις φρουρίου, ἡ σωτηρία τῆς σημαίας, ἡ κυρίευσις τηλεβόλων κλπ., ἀλλὰ λέγω, ἂν ὑπάρχῃ τις λοιπόν, περὶ τοῦ ὁποίου ὑπάρχουσιν ἐκθέσεις καλαί, ἐγὼ καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει καὶ ἂν προταθῇ ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ παρὰ τοῦ Ἀνωτέρου Συμβουλίου, ἐρωτῶ· εἶναι δυνατὸν ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος νὰ μὴ ἠμπορῇ νὰ ἐπανέλθῃ; Καὶ ὅμως δὲν δύναται νὰ ἐπανέλθῃ, ἐφ’ ὅσον ἐν τῷ ἄρθρῳ 5 ὑπάρχει ἡ φράσις «ἐὰν προβιβασθῶσι». Συνῆλθε τὸ Συμβούλιον τῶν Μεράρχων καὶ ἀνέγραψεν αὐτὸν εἰς τὸν πίνακα Α, ἀλλὰ δὲν προεβιβάσθη, καθ’ ὃ δικαίωμα ἔχει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους ἤθελε κρίνει καταλλήλους τὴν στιγμὴν ἐκείνην.

§252ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· δὲν σᾶς ἐνόησα.

§253Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Νομίζω ὅτι σᾶς ἐμποδίζει αὐτὴ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 5, διότι ἐξαρτᾶται ἀπὸ σᾶς νὰ τὸν προβιβάσητε ἢ ὄχι.

§254ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν μὲ ἐμποδίζει καθόλου ὡς Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐπαναφέρω τὸν ἀξιωματικὸν αὐτὸν εἰς τὸν στρατόν.

§255Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Σᾶς παρακαλῶ· σεῖς εἶσθε σήμερον Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ δεδόσθω ὅτι ὁ αὔριον Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἴσως δὲν θὰ ἀποφασίσῃ νὰ προβιβάσῃ ἐκ τοῦ πίνακος Α, ἐνῷ τώρα δεσμεύεται, διότι τῷ ἐπιβάλλεται νὰ τὸν προβιβάσῃ.

§256ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ τὸν δεχθῶ μὲ δύο βαθμοὺς ἀνωτέρους, ἀφοῦ εἶναι ἀναγεγραμμένος εἰς τὸν πίνακα Α.

§257Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἀμφιβάλλω κατόπιν τῶν λεχθέντων παρ’ ὑμῶν χθὲς ὅτι δὲν προεβιβάσατε ἐκ τοῦ πίνακος Α διὰ τὸν α, β, γ λόγον.

§258ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ὡμίλησα περὶ τοῦ πίνακος Α τοῦ νῦν συνταχθέντος, ἀλλὰ διατυπώσατε τὴν τροπολογίαν, διότι ἐὰν ἐγράφη εἰς τὸν πίνακα Α καὶ πάλιν ἐπιφυλάσσεται τὸ δικαίωμα.

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη.

§260ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὀλίγας λέξεις, παρακαλῶ. Εἶναι πολὺ γνωστὰ τὰ ἐλατήρια, τὰ ὁποῖα ἤγαγον εἰς τὸ βῆμα τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Ζακύνθου, τὸν ὁποῖον ὅλοι εἴχομεν τὴν χαρὰν ν’ ἀκούσωμεν, νομίζω, πρώτην φορὰν συνηγοροῦντα ὑπὲρ ἑνὸς ἀξιωματικοῦ, ἀξίου πάσης συνηγορίας, ἀξιωματικοῦ συναγωνιστοῦ του. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Ζακύνθου περιωρίσθη πολὺ εἰς πρόσωπα. Τὸ ἐδάφιον βʹ δὲν ὁμιλεῖ μόνον περὶ τῶν Α ἢ Β ἀξιωματικῶν, περὶ ὧν ἐγένετο λόγος. Εἶναι πολὺ γενικώτερον, νομίζω δ’ ὅτι ὑπάρχει μία ἀλληλουχία ἐν τῇ διατυπώσει τῶν διατάξεων τῶν δύο τούτων ἄρθρων. Ὁμιλοῦν περὶ ἀξιωματικῶν ἀποστρατευθέντων ἢ παραιτηθέντων καὶ λέγω ὅτι, ἐὰν αὐτοὶ ἐγγραφοῦν εἰς τὸν πίνακα Α, τοὺς ἐπαναφέρομεν μὲ ὅλους τοὺς βαθμοὺς καὶ τὴν ἀρχαιότητα τὴν ὁποίαν θὰ εἶχον, ἐὰν δὲν εἶχον ἀπομακρυνθῆ τοῦ στρατοῦ. Ἐὰν ἐγγραφοῦν εἰς τὸν πίνακα Β, τοὺς ἐπαναφέρομεν μὲ τὸν βαθμόν, τὸν ὁποῖον ἔχουν εἰς τὸν ἔφεδρον στρατόν. Νομίζω ὅτι ἡ διάκρισις μεταξὺ τῆς πρώτης καὶ δευτέρας κατηγορίας εἶναι φυσική, προφανῶς δικαία. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἠνδραγάθησαν ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῶν διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ ἢ προσέφερον διακεκριμένας ὑπηρεσίας ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ σχετικοῦ Διατάγματος καὶ προβιβασθοῦν, μόνον περὶ τοιούτων ἀξιωματικῶν δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν τοιαύτην διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐπανέλθουν καὶ θ’ ἀνακτήσουν ὅλους τοὺς ἐν τῷ μεταξὺ βαθμούς, θὰ λάβουν δὲ καὶ τὴν ἀρχαιότητα τὴν ὁποίαν εἶχον. Ὡς πρὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠνδραγάθησαν, ἀλλὰ θὰ ἐκρίνοντο ἁπλῶς προακτέοι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πίνακος Β. δι’ αὐτοὺς δὲν δυνάμεθα νὰ ὁρίσωμεν τὰ αὐτὰ προνόμια τὰ ὁποῖα ὁρίζομεν ὑπὲρ τῶν ἐγγεγραμμένων εἰς τὸν πίνακα Α. Εἶναι ὅμως φυσικὸν ὅτι οἱ ἀξιωματικοί, περὶ ὧν ἐγένετο λόγος ἀπὸ τοῦ βήματος, δὲν δύνανται νὰ ἐπανέλθωσι μὲ τὸν βαθμὸν ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον θὰ εἶχον, ἀλλὰ θὰ ἐπανέλθωσι προβιβασμένοι, φυσικὰ δὲ θὰ λάβουν αὐτὸν τὸν βαθμὸν ὁ ὁποῖος τοὺς ἀνήκει διὰ τῆς ἐγγραφῆς εἰς τὸν πίνακα Β. Θὰ ἐπανέλθωσι δηλ. μὲ ἕνα βαθμὸν περισσότερον. Ἀλλ’ ἡ διάκρισις μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀναγεγραμμένοι εἰς τὸν πίνακα Α. καὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀναγεγραμμένοι εἰς τὸν πίνακα Β. εἶναι πολὺ φυσικὴ καὶ πολὺ δεδικαιολογημένη.

§261Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἀπεσύρθησαν τοῦ στρατεύματος ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον ἕνα βαθμὸν ἀνώτερον· δι’ αὐτοὺς τί θὰ γίνῃ;

§262ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἰσχύει ὁ βαθμὸς αὐτός.

§263Ν. ΞΗΡΟΣ. Δὲν δύνανται νὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τὸν πίνακα Α;

§264ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δύνανται.

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Κ. Γόντικα, ἡ ὁποία θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ. (Ψηφίζεται, ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον 5). Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται). Ὑπάρχει τροπολογία ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6ου τοῦ κ. Λαγοπάτη, ἡ ὁποία θὰ συζητηθῇ κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν. (Ψηφίζεται, ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον 6ον, ὡς καὶ τὸ 7ον). Ἄρθρον 8ον (ἀναγινώσκεται).

§266Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Μοὶ εἶναι δύσκολον νὰ ἐννοήσω τὸν λόγον, δι’ οὗ ἐπιτρέπεται ἡ κατάταξις ὡς φαρμακοποιοῦ τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ ἢ ὑπολοχαγοῦ τοῦ πεζικοῦ καὶ δὲν ἐπιτρέπεται ἡ κατάταξις τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν τῶν ὑπηρετησάντων ἐν τῷ στρατεύματι.

§267ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ. Αὐτὸ τὸ εἶπον καὶ χθὲς ὅτι, ἂν πρόκειταί τις ἀπὸ τοὺς ἰατροὺς ἢ φαρμακοποιοὺς νὰ μονιμοποιηθῇ, θὰ μονιμοποιηθῇ ὡς ἀξιωματικὸς τοῦ Πεζικοῦ, εἰς τὸ ὁποῖον καὶ ἐπολέμησε. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 8ον, ὡς ἔχει).

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 9ον (ἀναγινώσκεται).

§269Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Αὐτὴ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 9ου τίνα κατηγορίαν ἀφορᾷ; Ἀφορᾷ τοὺς προβιβασθέντας εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ κατὰ τὸ διάστημα τῶν δύο πολέμων ἀνεξαρτήτως ἡλικίας παρὰ τὰ ἐν τῷ ἄρθρῳ πρώτῳ ἀναγραφόμενα;

§270ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὰ τῆς ἡλικίας δὲν μεταβάλλονται καθόλου.

§271Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ἀναφέρεται εἰς τὸν νόμον.

§272Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀναφέρει ἡλικίαν ὁ νόμος αὐτός.

§273ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁ νόμος αὐτὸς ὁμιλεῖ περὶ τῶν κατατασσομένων εἰς τὸ στέλεχος τῶν ἐφέδρων στρατοῦ ἀλλοδαποῦ. Εἰς αὐτοὺς δὲν θὰ δώσωμεν βεβαίως περισσότερα πλεονεκτήματα.

§274Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Μήπως θέλετε νὰ καθορίσητε διάταξιν εἰδικήν, ὅπως ἐγένετο τότε διὰ τοὺς εὐεργετικούς;

§275ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι καθόλου. Δὲν ὑπάρχει λόγος. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 9ον, ὡς ἔχει, καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 10ον).

§276Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Κατὰ τὸ Βασιλικὸν Διάταγμα πολλοὶ λογισταὶ κατετάχθησαν ὡς ἀνθυπασπισταὶ τοῦ οἰκονομικοῦ, ἀλλ’ ἤδη, ὅτε ἐκλήθη ἡ ἡλικία τοῦ 1913 εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκουσιν ὡς κληρωτοί, θὰ ὑπηρετήσωσιν πλέον ὡς ἁπλοῖ στρατιῶται καὶ θὰ τεθῶσιν ὑπὸ τὰς διαταγὰς τῶν ὑπαξιωματικῶν ἐκείνων, τῶν ὁποίων προΐσταντο;

§277ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτοὶ δὲν ἀπέκτησαν κανένα βαθμόν, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποκτήσωσι βαθμόν τινὰ ὡς ἐκ τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον ἐστρατεύθησαν. Ἐπετρέψαμεν μόνον νὰ φέρωσι τὴν στολὴν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, ὡρίσθη δὲ ῥητῶς ἐν τῷ Διατάγματι ἐκείνῳ ὅτι δὲν δύνανται νὰ διορισθῶσιν ὡς λογισταί. Ἐάν τις τώρα διέλαθεν, αὐτὸς κακῶς εἰσῆλθε καὶ θὰ ὑπάγῃ νὰ ὑπηρετήσῃ τὴν στρατιωτικήν του θητείαν. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 10, ὡς ἔχει, καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 11).

§278Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν νὰ μοὶ εἴπῃ, ἐὰν ἡ προσωρινὴ αὐτὴ διάταξις ἀφορᾷ ἐφέδρους μονιμοποιουμένους ἢ τὸ πρῶτον ἤδη εἰσαγομένους εἰς τὸν κλάδον τῶν φαρμακοποιῶν;

§279ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι· εἶναι διάταξις ἀνάλογος πρὸς ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἐψηφίσαμεν πρό τινων ἡμερῶν εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ σχετικὸν πρὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς ἰατρούς, διὰ τοὺς ὁποίους ὡρίσαμεν ὅτι οἱ δίδοντες ἐξετάσεις διορίζονται ἀμέσως, ἐὰν μετέσχον τοῦ πολέμου ἐπὶ 6 τοὐλάχιστον μῆνας.

§280Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἠμπορεῖ ὅμως νὰ συμβῇ τὸ ἑξῆς· ὁ νόμος τῆς 26 Μαρτίου 1890 ἔχει ὅριον ἡλικίας.

§281ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται ἐδῶ περὶ ἐφέδρων ἀνθυποφαρμακοποιῶν, οἱανδήποτε ὑπηρεσίαν καὶ ἂν ὑπηρέτησαν. Πρόκειται περὶ νέων, οἱ ὁποῖοι καλοῦνται δυνάμει τοῦ νόμου τοῦ ἰσχύοντος εἰς τὸν φαρμακευτικὸν κλάδον καὶ ἐπιτρέπομεν νὰ εἰσάγωνται ἀμέσως διὰ νὰ μὴ κάμνωσι τὴν ὑπηρεσίαν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἔκαμνον ἄλλοτε διὰ νὰ ἀποκτήσωσι τὸν βαθμὸν τοῦ φαρμακοποιοῦ.

§282Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Εἶναι καὶ πολλοὶ ἀνθυποφαρμακοποιοί, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ ἐπωφεληθῶσιν ἐκ τῆς διατάξεως.

§283ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτοὺς θὰ τοὺς ἐμποδίσῃ ἡ ἡλικία.

§284Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Διατί;

§285ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διότι αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ νόμου. Δὲν πρόκειται νὰ μονιμοποιήσωμεν ἐφέδρους ἀνθυποφαρμακοποιοὺς τοῦ φαρμακευτικοῦ κλάδου. Ἐὰν εἶναι νέοι, εὐχαρίστως. Λυποῦμαι πολὺ νὰ ὁμιλῶ ἐγὼ περὶ νέων! (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 11, ὡς καὶ τὸ σύνολον εἰς αʹ συζήτησιν.) (Ψηφίζεται ἐπίσης εἰς αʹ συζήτησιν ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπαλλαγῆς εἰδῶν τινων ἀπὸ τοῦ δημοτικοῦ καὶ ἄλλων φόρων πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς γεωργίας»).

§286ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἅπασαι αἱ ὑποβληθεῖσαι τροπολογίαι ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου θέλουσι συζητηθῆ κατὰ τὴν βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῆς ἐν ταῖς προσαρτωμέναις χώραις ἐφαρμοστέας νομοθεσίας καὶ τῆς δικαστικῆς αὐτῶν ὀργανώσεως». (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 1).

§287Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐνταῦθα λέγεται ὅτι οἱ Ἑλληνικοὶ νόμοι κλπ. διατελοῦσιν ἐν ἀποκλειστικῇ ἰσχύι καθ’ ἅπασαν τὴν ἐπικράτειαν. Ὑποθέτω ὅτι δὲν πρόκειται νὰ νομοθετήσωμεν δι’ ἅπασαν τὴν ἐπικράτειαν, πρόκειται νὰ νομοθετήσωμεν μόνον περὶ τῶν νέων χωρῶν.

§288Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Βεβαίως· νὰ τεθῇ «ἐν ἀποκλειστικῇ ἰσχύϊ ἐν ταῖς χώραις ταύταις». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 2).

§289Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μίαν διασάφησιν, παρακαλῶ, κ. Ὑπουργέ. Ἀναφέρεται εἰς τὸ δ’ ἐδάφιον. «Ἐν ταῖς χώραις ταῖς διατελούσαις ὑπὸ τὴν ἄμεσον κυριαρχίαν τοῦ Ὀθωμανικοῦ Κράτους εἰσάγεται ἐν γένει ἡ Ἑλληνικὴ ἀστικὴ νομοθεσία. Διατηροῦνται ὅμως ἐν ἰσχύϊ αἱ περὶ γαιῶν διατάξεις, αἱ ῥυθμίζουσαι τὰ ἐπ’ αὐτῶν ἰδιωτικῆς φύσεως δικαιώματα, τῶν περὶ τούτων δικαιοπραξιῶν συντελουμένων ἐφεξῆς κατὰ τοὺς Ἑλληνικοὺς νόμους. Κατὰ τὰ λοιπὰ παραμένουσιν οἱ ἐν ταῖς προσαρτωμέναις χώραις προϋπάρχοντες ἀστικοὶ νόμοι».

§290Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Κατὰ τὰ λοιπά, δηλαδὴ τὰ μὴ περιλαμβανόμενα εἰς τὰ ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ ἀναφερόμενα.

§291Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν παρακαλῶ, κ. Ὑπουργέ. Ἐπιπροστίθεται ὅτι· «ἐν ταῖς προσαρτωμέναις χώραις εἰσάγεται ἀστικὸς νόμος μέχρι τοῦ ἄρθρου 90· δὲν εἰσάγονται τὰ περὶ κατοικίας».

§292Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Διὰ ταῦτα παραμένουσιν οἱ προϋπάρχοντες ἐν ταῖς προσαρτωμέναις χώραις ἀστικοὶ νόμοι. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 2 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 3).

§293Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Γ. Ἰατρίδου, ἐκ τῆς ὁποίας ἀρύομαι τὰς ἑξῆς δύο προσθήκας εἰς τὸ αʹ. ἐδάφιον· «ἐν ἐλλείψει οἱασδήποτε κατοικίας ἐν τῇ ἡμεδαπῇ, κατοικία λογίζεται ὅτι ὑπάρχει ὡς τῷ παλαιῷ Βασιλείῳ».

§294Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τί ἐννοεῖτε μὲ τὴν φράσιν «ἐν τῷ παλαιῷ Βασιλείῳ»; Θὰ γεννηθῇ ζήτημα ἕνεκα τῆς διαφορᾶς μεταξὺ τῆς ἄλλης Ἑλλάδος καὶ τῶν Ἰονίων νήσων.

§295Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἐννοῶ τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος.

§296Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀλλ’ εἶναι ἐνδεχόμενον λόγῳ τῆς ἐκ τοῦ νόμου κατοικίας των νὰ διέπωνται οἱ πολῖται ὑπὸ ἑτέρου δικαίου καὶ ἕνεκα τούτου νὰ ἐπέρχηται μεταβολὴ καὶ εἰς τὰ κληρονομικά των δικαιώματα. Θὰ φθάσωμεν οὕτω εἰς ἄτοπα. Θὰ εἶναι ἄτοπον εἷς δικαστὴς ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν κατοικίαν του εἰς τὸ παλαιὸν Βασίλειον μετατιθέμενος εἰς τὴν Ζάκυνθον νὰ μεταβάλῃ τὸ κληρονομικόν του δίκαιον.

§297Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Τεσσαράκοντα ἔτη. Θ’ ἀκολουθήσωμεν μίαν νομολογίαν.

§298Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι θὰ ἔχητε τὴν γνώμην ὅτι δὲν πρέπει νὰ μείνωμεν εἰς τὸ χάος καὶ ἀκριβῶς τοῦτο σκοπεῖτε, διότι περιλαμβάνετε αὐτὸ εἰς τὰς διατηρηθείσας διατάξεις τοῦ Ἰονίου κώδικος. Ἐὰν ἀνεβάλλετο ἡ συζήτησις, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἐπιφέρωμεν τροπολογίας τινάς, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἠδυνάμεθα νὰ μὴ ἔχωμεν καὶ αὐτὴν τὴν συζήτησιν ἐνταῦθα.

§299Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Θὰ ὑποβάλω καὶ δευτέραν προσθήκην τοῦ ἄρθρου, ἀλλ’ αὐτὴ ἀφορᾷ τὰς ἐξ ἀδικημάτων ἐνοχάς, περὶ τῶν ὁποίων λέγει ὅτι τηρεῖται ὁ Ἑλληνικὸς νόμος. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅμως ὑπάρχουσι τέσσαρες νόμοι καὶ δι’ αὐτὸ λέγει ὅτι· «αἱ ἀδικημάτων ἐνοχαὶ κρίνονται κατὰ τὸν νόμον τοῦ τόπου τῆς τελέσεως, ἂν δ’ ἐτελέσθησαν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ κατὰ τὸν νόμον πρωτευούσης.

§300ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία ὑπὸ τοῦ κ. Μπασιᾶ, τὴν ὁποίαν παρακαλεῖται νὰ ἀναγνώσῃ ὁ κ. Γραμματεὺς (ἀναγινώσκεται). Μετὰ τὸ αʹ ἐδάφιον τοῦ 3 ἄρθρου προστίθεται ἐδάφιον ἔχον οὕτω· «Εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἀνωτέρω ἐδαφίου ὑπάγονται καὶ οἱ πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ παρόντος νόμου ἐγκατεστημένοι δικηγόροι, πτυχιχοῦχοι τῆς Νομικῆς Σχολῆς καὶ ἐξασκήσαντες τὸ δικηγορικὸν ἐπάγγελμα ἐνώπιον Ἑλληνικῶν Προξενικῶν Δικαστηρίων τοὐλάχιστον ἐπὶ διετίαν». Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν). Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§301Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μετὰ τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἐγένετο κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν, φρονῶ ὅτι θὰ ἦτο ὀρθότερον, ἐὰν διετυποῦτο οὕτως· «Αἱ διατάξεις τοῦ Ἑλληνικοῦ δικαστικοῦ ὀργανισμοῦ καὶ τῶν δικονομιῶν, πολιτικῆς καὶ ποινικῆς, μετὰ πάντων τῶν συναφῶν νόμων εἰσάγονται εἰς πάσας τὰς προσαρτωμένας χώρας, ἀλλ’ ἰσχύουσιν ὡς πρὸς τε τὴν συγκρότησιν καὶ τὴν λειτουργίαν τῶν δυνάμει τοῦ παρόντος ἱδρυομένων δικαστηρίων, καταργουμένων καὶ τῶν ἐν ἄρθρῳ 11 τοῦ ΔΡΛΔʹ νόμου ἐξαιρέσεων».

§302Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Οὐδεμίαν ἔχω δυσκολίαν.

§303ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Σοκόλης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου.

§304Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Δυστυχῶς εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ πάλιν ὅσον ἀφορᾶ τὸ βʹ ἐδάφιον περὶ τῶν προνομίων τῶν Τραπεζῶν, διότι τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὁμολογῶ ὅτι δὲν μὲ ἔπεισαν, ὑποθέτω δ’ ὅτι οὐδ’ ἡ Βουλὴ ἐπείσθη. Ἐκ τοῦ ὅτι κρατοῦμεν τὸ μεγαλείτερον δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Κυβέρνησις, τὸ τῆς ἐκδόσεως δηλαδὴ τραπεζογραμματίων, δὲν ἕπεται ἐξ αὐτοῦ ὅτι πρέπει νὰ δώσωμεν δωρεὰν τὰ ἄλλα προνόμια. Ὡς ἐπίσης ἐκ τοῦ ὅτι κατηγορήθη τὸ παρελθὸν ὅτι ἀντὶ πινακίου φακῆς ἔδιδε προνόμια εἰς τὰς Τραπέζας, δὲν ἕπεται σήμερον ὅτι πρέπει νὰ προβῶμεν περαιτέρω καὶ οὔτε ἀντὶ πινακίου φακῆς, ἀλλὰ δωρεὰν νὰ δίδωμεν· ἐπίσης ἐὰν χθὲς ἐνεφανίσθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς μία σύμβασις, δυνάμει τῆς ὁποίας καθιεροῦται ἡ ἀρχὴ ὅτι, ἐὰν μία ἑταιρεία εὑρίσκῃ ὅτι χάνει, ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ τὴν ἀποζημιώνῃ, βεβαίως τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν προκειμένου περὶ βίας ψυχολογικῆς, ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργός, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ὑποχωρήσωμεν, δὲν ἕπεται ὅμως ἐξ αὐτοῦ ὅτι εὑρισκόμεθα ὑπὸ τὴν ἐπήρειαν μιᾶς οἱασδήποτε βίας καθ’ ἣν στιγμὴν παραχωροῦμεν πολύτιμα προνόμια εἰς Τραπέζας, προνόμια διὰ τῶν ὁποίων, ὡς καὶ προχθὲς ἐρρέθη, Κύριοι, δὲν πρόκειται τίποτε ἄλλο νὰ κάμωμεν παρὰ νὰ περιορίσωμεν τὴν ἐλευθερίαν τῶν πολιτῶν. Τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν εἶναι κατηργημένη ἡ προσωπικὴ κράτησις ἐν Ἑλλάδι, ἐρωτᾶται· διατί νὰ δώσωμεν τὴν προσωπικὴν κράτησιν εἰς τὰς Τραπέζας εἰς τὰς νέας χώρας; Ἀντὶ ποίων ἀνταλλαγμάτων; Τὸ ζήτημα ἴσως μετετοπίσθη, διότι ἐγένετο ἐπίθεσις ἐναντίον μιᾶς ὡρισμένης Τραπέζης. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ὁμιλῶ περὶ μιᾶς. Ὁμιλῶ ἐν γένει. Φρονῶ δ’ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὸν ὡς ἀρχὴ παρὰ μιᾶς Κυβερνήσεως, οἵα ἡ παροῦσα, τὸ νὰ παρέχωμεν ἄνευ οὐδενὸς λόγου προνόμια, τὰ ὁποῖα θὰ τὰ δώσωμεν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ λάβωμεν ἀνταλλάγματα. Καθιεροῦται μία ἀρχὴ πραγματικῶς περίεργος, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω διατί ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπιμένει. Αὐτὸ πραγματικῶς καταντᾷ ἀκατανόητον. Διατί νὰ δώσωμεν εἰς τὰς Τραπέζας προνόμια εἰς τὰς νέας χώρας; Τί μᾶς δίδουσιν αὗται; Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς ἰσχυρίσθη ὅτι παρεκάλεσε τὰς Τραπέζας νὰ μεταβῶσιν ἐκεῖ, ἀλλὰ ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὅτι τοῦτο εἶναι ὑπερβολή, διότι ἑξάμηνος διοίκησις τῆς Ἑλλάδος παρουσίασεν εἰσοδήματα διπλάσια ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔδιδεν ἡ διοίκησις ἐπὶ τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας ἐπὶ ὁλόκληρον ἔτος. Ἑπομένως αἱ χῶραι ἐκεῖναι εἶναι τόσον πλούσιαι, ὥστε τὸ κεφάλαιον οὐδεμίαν ἀνέμενε πρόσκλησιν διὰ νὰ μεταβῇ ἐκεῖ ὅπου τὸ συμφέρον τὸ ἐκάλει. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν πρόκειται περὶ τόσον πλουσίων χωρῶν φαντάζεταί τις ὅτι τὸ κεφάλαιον ἔχει ἀνάγκην παρακλήσεως διὰ νὰ μεταβῇ; Ἐὰν πρόκειται περὶ κεφαλαίου, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀνάγκην παρακλήσεως ἢ ὠθήσεως διὰ νὰ μεταβῇ ἐκεῖ, δὲν ἐννοῶ τί εἴδους κεφάλαιον εἶναι αὐτό. Ἄλλως τε μὴ λησμονῶμεν ὅτι, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι αἱ Τράπεζαι παρέχουσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν εὐκολίας εἰς τὰς δεινὰς αὑτῆς περιστάσεις, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καὶ αὐτὰ ὀφείλονται κατὰ μέγα μέρος εἰς τὰ προνόμια, τὰ ὁποῖα εἴτε ἀμέσως εἴτε ἐμμέσως ἔδωκεν εἰς αὐτὰς ἡ Κυβέρνησις, διότι μὴ ὑπαρχόντων ταμιευτηρίων τοῦ Κράτους ἀναγκαστικῶς τὰ χρήματα τοῦ λαοῦ κατατίθενται παρὰ ταῖς Τραπέζαις. Ἑπομένως αὐτὸ εἶναι ἓν προνόμιον σιωπηρὸν τὸ ὁποῖον δίδει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς Τραπέζας καὶ ἐρωτᾶται· ἐὰν τὰ χρήματα αὐτὰ ἦσαν σήμερον εἰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἐνεφανίζοντο αἱ Τράπεζαι ὡς κάμνουσαι χάριν εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸ χρῆμα τοῦ λαοῦ, τοῦ ὁποίου ἡ κατάθεσις εἶναι ἀποκλειστικῶς δικαίωμα τοῦ Κράτους; Ὥστε πᾶν ὅ,τι γίνεται εἶναι καθῆκον τῶν Τραπεζῶν αὐτῶν. Τὸ κάμνουσι, διότι πρόκειται οὐχὶ περὶ προνομίων, ἀλλὰ τοὐναντίον περὶ ὑποχρεώσεως, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν ἀπέναντι τοῦ Κράτους. Δὲν δύναμαι λοιπὸν νὰ ἐννοήσω τὴν ἐπιμονὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἰδιαίτατα δὲ τοῦ λίαν φιλελευθέρου ἀξιοτίμου κ. Πρωθυπουργοῦ, ὁ ὁποῖος προχθὲς δι’ αὐτῶν τῶν ἐπιχειρημάτων, τῶν ὁποίων τὸ ἀστήρικτον νομίζω ὅτι διὰ τῶν εἰρημένων ἀρκετὰ κατεδείχθη, ἐξακολουθεῖ νὰ ἐπιμένῃ καὶ νὰ θέλῃ νὰ παραχωρήσῃ διαδικαστικὰ προνόμια εἰς τὰς Τραπέζας. Θὰ ἐνόουν πληρέστατα, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἀγόνων μερῶν, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ μερῶν εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχει κανεὶς πλοῦτος. Ἀλλὰ ἐδῶ πρόκειται περὶ πλουσιωτάτων χωρῶν. Αὐτὸ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς μᾶς ἐδήλωσε θριαμβευτικῶς — καὶ πολὺ δικαίως — ὅτι εἰς διάστημα — τὸ ἐπαναλαμβάνω, Κύριοι, δὶς — ἕξ μηνῶν ἔχομεν διπλάσια εἰσοδήματα τῶν δοθέντων εἰς ἑνὸς ἔτους διοίκησιν τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας. Καὶ περὶ τοιούτων χωρῶν προκειμένου, τόσον πλουσίων, εἰς τὰς ὁποίας τὸ κεφάλαιον συρρέει ἄφθονον, ὅπως καὶ πρίν, ἔχομεν προνόμια; Θὰ τὰ δώσωμεν, ἀλλὰ θὰ τὰ πληρώσωσι, καὶ θὰ τὰ πληρώσωσιν ἀκριβὰ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἐπὶ τέλους πρέπει νὰ γίνῃ καταληπτὸν ὅτι τὸ Κράτος ἔχει καθῆκον νὰ λαμβάνῃ ἀνταλλάγματα δι’ ὅ,τι δίδει. Δὲν μᾶς ἐπιτρέπεται νὰ δεσμεύσωμεν τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν τῶν πολιτῶν διὰ νὰ κάμωμεν χάριν εἰς τὰς Τραπέζας. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν διάταξιν τοῦ τελευταίου ἄρθρου, διότι δὲν θὰ δώσῃ παράδειγμα ὠθήσεως τῶν ἐργασιῶν, ἀλλὰ δικαιώματα, τὰ δὲ δικαιώματα δίδονται μόνον ἐπὶ ἀνταλλάγμασιν εἰς τὸ Κράτος καὶ οὐχὶ δωρεάν.

§305ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. ΑΡΘΡΟΝ 6ον (ἀναγινώσκεται). (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6ον). ΑΡΘΡΟΝ 7ον (ἀναγινώσκεται). Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Σοκόλη ἔχουσα οὕτως (ἀναγινώσκει)· «Ἡ προστασία τῶν ἀλλοδαπῶν καὶ ἡμεδαπῶν σημάτων ἐπεκτείνεται καὶ εἰς τὰς νέας χώρας κλπ».

§306Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον, ὅπως ἔχει.

§307Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Πρόκειται περὶ τῶν ἐν Κρήτῃ σημάτων. Πρόκειται νὰ γνωρίζωμεν, ἐὰν τὰ ἐν Κρήτῃ σήματα ὡς ἀλλοδαπὰ προστατεύονται ἐν Ἑλλάδι. Διὰ τῆς τροποποιήσεως αὐτῆς καθορίζεται τὸ ζήτημα.

§308Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Νομίζω ὅτι ἡ διάταξις εἶναι καλή.

§309Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Δὲν εἶναι σαφής. Περὶ διατυπώσεως πρόκειται.

§310ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ἀποσύρετε, κ. Σοκόλη;

§311Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Μάλιστα.

§312ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποσύρεται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Κ. Σοκόλη. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 7ον). ΑΡΘΡΟΝ 8ον (ἀναγινώσκεται).

§313Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Μίαν προσθήκην θὰ κάμω. Εἶναι γνωστὸν ὅτι μέχρις ἐσχάτων ἐν τῷ Ὀθωμανικῷ Κράτει δὲν ἀνεγνωρίζοντο αἱ κοινότητες ὡς νομικὰ πρόσωπα, ὁσάκις δὲ ἤθελον νὰ ἀποκτήσωσιν ἀκίνητα κτήματα παρενετίθετο ἰδιώτης, τρίτον πρόσωπον, ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ὁποίου ἐγίνετο ἡ σύνταξις τοῦ ἐγγράφου, ἐφρόντιζον δὲ καὶ συνέτασσον ἀντέγγραφον. Προτείνω ἤδη νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο διάταξις, καθ’ ἣν συγχωρεῖται ἡ μεταγραφὴ τῶν τοιούτων ἀντεγγράφων. Ἀποτέλεσμα δ’ αὐτῆς θὰ εἶναι ὅτι ἀπὸ τῆς μεταγραφῆς καὶ ἔπειτα κωλύεται ἡ πρότασις τῆς καλῆς πίστεως οἱουδήποτε κτησαμένου τὸ ἀκίνητον παρὰ τοῦ φαινομενικοῦ κυρίου ἰδιώτου.

§314Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ μεταγραφὴ ἢ ὅποιος θέλει;

§315Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ὅστις θέλει θὰ μεταγράφῃ.

§316Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐὰν γίνῃ μεταγραφή, ἀποτέλεσμα αὐτῆς θὰ εἶναι νὰ μὴ προταθῇ ἡ ἔνστασις τῆς καλῆς πίστεως. Ὥστε ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ μεταγράψῃ, θὰ εἶναι καλά.

§317ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ εἶναι καλλίτερα διὰ τοὺς ἄλλους καὶ χειρότερα δι’ αὐτούς. Ὁ ἀγοραστὴς μεταγενεστέρως δὲν θὰ δύναται νὰ προβάλῃ τὴν καλὴν αὐτοῦ πίστιν.

§318Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὡς πρὸς τοῦ ἄρθρου 8 τὸ δεύτερον ἐδάφιον ἐγένετο μακρὰ συζήτησις κατὰ τὴν πρώτην ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τόσον ὡς πρὸς τὴν σκοπιμότητα, ὅσον καὶ ὡς πρὸς τὴν ἔννοιαν αὐτοῦ. Συνέπεια ταύτης ὑπῆρξε μεταρρύθμισις, ἡ ὁποία νομίζω ὅτι δὲν ἐβελτίωσε τὸ ἄρθρον. Κατὰ τὰς ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὡς πρὸς τοῦτο ἰδίᾳ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ σκοπὸς τοῦ ἄρθρου εἶναι νὰ προστατεύσῃ τοὺς δανειστὰς ἀπέναντι ἐνδεχομένων μεταβιβάσεων, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ γίνωσιν εὐθὺς ἅμα ἀρθῇ ἡ ἀπαγορευτικὴ τῆς ἐκποιήσεως διάταξις τοῦ τελευταίως ψηφισθέντος νόμου ΔΡΛΔʹ. Λίαν ὅμως ἀμφίβολος πρέπει νὰ θεωρηθῇ ἡ σκοπιμότης τῆς τοιαύτης διατάξεως, δι’ ἧς θὰ προστατευθῶσι τὰ συμφέροντα ὀλίγων πιστωτῶν ἀπέναντι κακοπίστων ὀφειλετῶν, οἵτινες εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ σπεύσωσι νὰ ἐκποιήσωσι τὰ κτήματά των διὰ νὰ μὴ ἐπιληφθῶσιν οἱ πιστωταί των, δεσμεύονται δ’ ἀφ’ ἑτέρου εἰς τὴν ἐλευθέραν διάθεσιν τῆς περιουσίας των καὶ ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ὀφειλέται, ὡς καὶ οἱ καλῆς πίστεως τοιοῦτοι, διότι διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς ἀποκλείεται βεβαίως πᾶσα διάθεσις ἐπὶ μῆνα, ἀφοῦ κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο θὰ κατισχύωσι πάσης μεταγραφῆς αἱ ἐξ οἱουδήποτε τίτλου ἐγγραφεῖσαι ὑποθῆκαι, ἐπὶ πλέον δὲ κατὰ τὴν γενομένην τροποποίησιν θὰ ὑπερισχύῃ καὶ ἡ μεταγενεστέρα μεταγραφὴ ἡ στηριζομένη εἰς ἀρχαιότερον τίτλον. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποτεθῇ σκόπιμος ἡ διάταξις, δὲν νομίζετε ὅτι ὑπερβαίνει τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον τίθεται; Θέλετε νὰ προστατεύσητε τοὺς δανειστὰς ἀπέναντι τῶν κακῆς πίστεως ὀφειλετῶν; Διατί ὁρίζετε, ὅπως καὶ ὅλαι αἱ κατὰ τὸν μῆνα γενόμεναι ἐκποιήσεις ὁποτεδήποτε καὶ ἂν κατ’ αὐτὸν μετεγράφησαν θεωρῶνται ὡς σύγχρονοι κατὰ τὴν μεταγραφὴν καὶ ὁ πρῶτος μεταγράψας ἀγοραστὴς νὰ μὴ προτιμᾶται ἀπέναντι τοῦ ἄλλου ἀγοραστοῦ τοῦ κατόπιν μεταγράψαντος;

§319Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Μήπως περιγράψῃ τὸν ἕνα ἀγοραστὴν διὰ τοῦ ἄλλου.

§320Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ ἦτο ὀρθότερον, ἐὰν θέλητε νὰ προστατεύσητε τοὺς πιστωτάς, καὶ θὰ ἤρκει, ἐὰν ὡρίζετο, ἵνα οἱ ἔχοντες τίτλον πρὸς ὑποθήκην καὶ ἐγγράφοντες ταύτην ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ἄρσεως τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἐκποιήσεως, προτιμῶνται ὅλων τῶν ἐν τῷ μεταξὺ κατὰ τὸν μῆνα τοῦτον ἀγοραστῶν καὶ ἂν μετέγραψαν τὸν τίτλον, μεταξύ των δὲ οἱ διάφοροι ἐνυπόθηκοι πιστωταὶ οἱ ἐντὸς τοῦ μηνὸς ἐγγράψαντες τὴν ὑποθήκην των εἶναι ἰσοδύναμοι. Ὡς δὲ ἤδη μετεβλήθη ἡ τοῦ νομοσχεδίου διάταξις, ἐπὶ μᾶλλον δυσχεραίνεται ἡ ἐκποίησις, διότι ὁ ἀγοράζων καὶ μεταγράφων δὲν καθίσταται πλέον ἰσοδύναμος ἀπέναντι προηγουμένου ἀγοραστοῦ καὶ κατόπιν μεταγράψαντος, ὡς ὡρίζετο κατὰ τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἀποκλείεται ὅλως παρ’ αὐτοῦ δυνάμει τοῦ ἀρχαιοτέρου τίτλου του, ὁ ὁποῖος ὅμως ὅλως ἄγνωστος τυγχάνει εἰς αὐτόν, ὡς ἐκ τοῦ ὁποίου ἀναντιρρήτως πολὺ δυσκόλως θὰ ἤθελε προβῆ τις κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο εἰς οἱανδήποτε ἀγοράν. Διὰ τίνα δὲ λόγον γίνεται τοῦτο, ὥστε ὁ ἀγοράσας καὶ μεταγράψας νὰ μὴ ὑπερισχύῃ ἀπέναντι ἄλλου ἀγοραστοῦ μὴ μεταγράψαντος, ἀλλὰ κατὰ μὲν τὴν ἀρχικὴν τοῦ νομοσχεδίου διατύπωσιν νὰ εἶναι ἰσοδύναμος πρὸς ἄλλον κατόπιν μεταγράψαντα, κατὰ δὲ τὴν ἤδη καὶ νὰ ἀποκλείηται αὐτοῦ, ἐὰν ἔχῃ οὗτος ἀρχαιότερον τίτλον, οὐδεμία δίδεται ἐξήγησις καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐδίδετο τοιαύτη. Ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου, ὡς κατὰ τὰ ἀνωτέρω μᾶς ἐξηγήθη ἐπαρκῶς, ἱκανοποιεῖται, ἐὰν τροποποιηθῇ ὡς ἀνέπτυξα ἤδη. Θὰ σᾶς προσέθετον μόνον διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ κίνδυνος ζημίας τῶν τρίτων νὰ ὑποχρεώσητε τοὺς συμβολαιογράφους νὰ κάμνωσι ῥητὴν μνείαν κατὰ τὸ διάστημα τοῦ μηνὸς τῆς σχετικῆς διατάξεως, ὅπως οἱ ἀγορασταὶ γνωρίζουσιν ὅτι οἱ ἔχοντες πρὸς ὑποθήκην τίτλον ἐγγράφοντες ταύτην ἐντὸς τοῦ μηνὸς ὑπερισχύουσι τούτων καὶ μετὰ τὴν μεταγραφὴν τοῦ τίτλου των. Πᾶσα ἄλλη περαιτέρω διάταξις εἶναι ἄσκοπος καὶ ἐπιβλαβής.

§321Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἀνεπτύχθησαν διὰ μακρῶν ὅλοι οἱ λόγοι κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, πρόκειται νὰ ἀποφύγωμεν ζημίαν. Ἡ μικρὰ αὐτὴ ζημία, ἡ ὁποία γίνεται εἶναι πολὺ μικροτέρα τῶν ζημιῶν, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ἐπέλθωσιν ἀνεπανορθώτως εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀγοράζουσι κτῆμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑποθηκευμένον.

§322Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν τὸ ἀποφεύγετε, διότι ἐπιτρέπετε τὴν ἐκποίησιν. Στήνετε δὲ οὕτω μίαν παγίδα εἰς τοὺς διαφόρους ἀγοραστὰς τοὺς ὁποίους κάμνετε ἰδιοκτήτας.

§323Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Θὰ κάμω ἰδιοκτήτας τοὺς στηριζομένους εἰς ἀρχαιότερον τίτλον.

§324Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διὰ τίνα λόγον θὰ κάμητε ἰδιοκτήτην ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἔχει ἄγνωστον τίτλον;

§325Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Πρόκειται νὰ ἀποφύγωμεν καταδολιεύσεις.

§326Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐξάνετε τὴν δολιότητα καὶ τὴν κακὴν πίστιν, διότι δυνάμει ἑνὸς παλαιοῦ τίτλου δίδετε δικαιώματα καὶ μετὰ τὴν μεταγραφήν.

§327Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Δίδω τὸν καιρὸν εἰς τὸν πρῶτον νὰ μεταγράψῃ.

§328Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ναί· ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν μεταγράψῃ, προτιμᾶται τοῦ μετεγράψαντος, ἀλλὰ μετ’ αὐτὸν ἀγοράσαντος.

§329Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Προηγεῖται ὁ ἔχων προγενέστερον τίτλον.

§330Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἤλπιζον ὅτι κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἤθελε διορθώσει τὴν διάταξιν, ἥτις κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην, ὡς εἶχον τὸ θάρρος καὶ κατὰ τὴν αʹ συζήτησιν νὰ εἴπω, δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο ἢ παγὶς κατὰ τοῦ καλῆς πίστεως ἀγοραστοῦ. Καὶ βεβαίως ἂν οὐδένα εἶχον δισταγμὸν νὰ παραδεχθῶ ὅτι πᾶς συνετὸς ἄνθρωπος θὰ ἠδύνατο νὰ ἀποφύγῃ τὴν παγίδα τὴν στηθεῖσαν, ἐὰν εἶχον τὴν γνώμην ὅτι τὸ πλάσμα, καθ’ ὃ οἱ νόμοι γίνονται γνωστοὶ εἰς ὅλους τοὺς ὑπηκόους, ἦτο ἀληθές. Ἀλλὰ θὰ ἦτο μεγαλείτερον κατ’ ἀνάγκην ψεῦδος, τὸ ὁποῖον ἐλέχθη ἀπὸ τὴν κοινωνίαν τὴν ἀνθρωπίνην, ὅτι οἱ νόμοι δημοσιευόμενοι γίνονται γνωστοὶ εἰς πάντα ὑπήκοον. Καὶ ἐρωτῶ· ὅταν θὰ σπεύσωσιν ἅμα τῇ ἄρσει τῆς ἀπαγορεύσεως εἰς τὴν Μακεδονίαν, ὅπως ἀγοράσωσιν ἰδιοκτησίας καὶ συντελέσωσι διὰ τῶν κεφαλαίων καὶ τῆς ἐργασίας των διάφοροι κεφαλαιοῦχοι εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ πλούτου τῆς χώρας, δὲν θὰ κινδυνεύσωσι νὰ εὑρεθῶσιν ἐκτεθειμένοι εἰς τὴν παγίδα, τὴν ὁποίαν στήνει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης; Γνωρίζοντες ὅτι ἡ ἀπαγόρευσις ἤρθη καὶ μὴ γνωρίζοντες τὰς λεπτομερείας τοῦ νόμου καὶ τὰς διατάξεις, τὰς παρὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν εἰσαχθείσας παρ’ ὑμῶν, θὰ προσέλθωσι καὶ θὰ ἀγοράσωσι, θὰ καταβάλωσι δὲ τὸ τίμημα ἀναμφισβητήτως, διότι δὲν θὰ γνωρίζωσι τὰς λεπτομερείας τοῦ νόμου, καί, ἐὰν ἐντὸς μηνός, ἀφ’ ἧς οἱ καλῆς πίστεως ἀγορασταὶ ἀγοράσωσιν, ὁ πωλητὴς εἶναι δόλιος καὶ πωλήσῃ εἰς δεύτερον ἢ ὑποθηκεύσῃ εἰς δεύτερον, θὰ κατορθώσῃ νὰ λάβῃ ἐκ δευτέρου τὸ τίμημα διὰ τῆς μεθόδου τῶν ἐνυποθήκων δανείων εἰς βάρος τοῦ καλῆς πίστεως ἀγοραστοῦ. Δὲν λέγω ὅτι ταῦτα θὰ συμβῶσιν εἰς ὅλους, διότι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν ὅλοι νὰ εἶναι ἐν ἀγνοίᾳ, ἀλλ’ ἡμεῖς πρέπει νὰ προστατεύσωμεν τοὺς ἀγαθοὺς ἀγοραστάς, διότι οἱ ἔχοντες τὴν ἱκανότητα μόνοι των νὰ προστατεύωνται, αὐτοὶ θὰ ἐξετάσωσι τὰ πράγματα καὶ τὸν νόμον θὰ μάθωσι παρὰ νομικῶν συμβούλων. Ἀλλ’ ὑποθέσατε ἀγαθὸν ἄνθρωπον, ὅστις ἔρχεται ἐκ τῆς δούλης χώρας ἢ τῆς Ἀμερικῆς μὲ τὰ κεφάλαιά του καὶ σπεύδει νὰ ἀγοράσῃ κτήματα.

§331Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Θὰ συμβουλευθῇ ἀσφαλῶς καὶ ἕνα δικηγόρον.

§332Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι διὰ τῆς πρωτοτύπου ταύτης διατάξεως, δι’ ἧς ἐπιμένετε νομίζοντες ὅτι προστατεύετε πάντας, προστατεύετε μόνον τοὺς κακῆς πίστεως ἀνθρώπους καὶ θέτετε ἐν κινδύνῳ τοὺς ἀγαθοὺς; Παρὰ δὲ τὴν προχθὲς γενομένην συζήτησιν καὶ παρὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν κατ’ αὐτὴν παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας ἡ Βουλὴ ἐφάνη προχθὲς ἀποδεχθεῖσα, σεῖς ἐπιμένετε εἰς τὴν διάταξιν ταύτην. Καὶ ὄχι μόνον ἐπιμένετε, ἀλλὰ καὶ δὲν κατωρθώσατε νὰ μᾶς πείσητε πῶς δικαιολογεῖτε τὴν διάταξιν ταύτην. Ἐπαναλαμβάνετε ὅτι θέλετε νὰ προστατεύσητε τοὺς καλῆς πίστεως δανειστὰς ἀπέναντι τῶν κακῆς πίστεως πωλητῶν καὶ ἡμεῖς σᾶς ἀποδεικνύομεν ὅτι κινδυνεύουσιν οἱ καλῆς πίστεως ἀγορασταὶ καὶ οὐδέποτε θὰ κινδυνεύσωσιν οὔτε ὁ δανειστὴς οὔτε ὁ καλῆς πίστεως πωλητής. Διατί δὲν δέχεσθε νὰ τροποποιηθῇ ἡ διάταξις; Νὰ ἄρητε τὴν διάταξιν τὴν ἀπαγορευτικὴν τῶν ἀγοραπωλησιῶν καὶ νὰ εἴπητε ὅτι, ἀφ’ ἧς ἡμέρας δημοσιευθῇ ὁ νόμος ἢ τὸ διάταγμα, ἐπιτρέπεται ἡ σύναψις δανείων καὶ ἡ ἐγγραφὴ ὑποθηκῶν, ἀλλ’ ἡ πώλησις ἀναστέλλεται μετὰ ἕνα μῆνα ἢ 10 ἡμέρας, ὅπως ἐν τῷ μεταξὺ ἐγγραφῶσι πᾶσαι αἱ ὑποθῆκαι, αἱ δυνάμεναι νὰ ὑπάρξωσιν ἐκ τοῦ νόμου ἢ νὰ ἐγγραφῶσι καὶ αἱ συμβατικαί, διότι καὶ αὗται εἶναι τρόπος διαθέσεως τῆς ἰδιοκτησίας, διότι προσδιορίζει τὰ μέσα ὁ ἰδιοκτήτης δι’ ἑνὸς δανείου καὶ ἐπιχειρεῖ τὰς διαφόρους αὐτοῦ πράξεις. Ἀλλὰ νὰ ἐφαρμόζηται διάταξις τοιαύτη καὶ ὑμεῖς νὰ συνηγορῆτε ὑπὲρ αὐτῆς παραπέμποντες εἰς τὸν νόμον τῆς μεταγραφῆς, εἰς τὸν ὁποῖον ὁ νομοθέτης εὑρέθη ἐν στενοχωρίᾳ, καὶ νὰ ἐπεκτείνητε τὴν διάταξιν τοῦ νόμου ἐκείνου λέγοντες ὅτι, ὡς, ἐὰν κατὰ τὴν αὐτὴν ἡμέραν ἐγγραφῶσι μεταγραφὴ καὶ ὑποθήκη, προτιμᾶται ἡ ὑποθήκη, οὕτω τὴν διάταξιν ταύτην ἐφαρμόζετε ἐπεκτείνοντες τὸ ἐπιχείρημα, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει μᾶς λέγετε ἐπιχείρημα ἀνάξιον καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης τοῦ προτείνοντος, ἀνάξιον καὶ τῆς Βουλῆς, τῆς μελλούσης νὰ ψηφίσῃ, διότι ἐκεῖ εὑρεθεὶς ὁ νομοθέτης ἐν στενοχωρίᾳ ἀπεφάσισεν ὡς ἀπεφάσισεν, ἐν ᾧ σεῖς παρατείνετε ἐπὶ ἕνα μῆνα ἄνευ ἀνάγκης τοιαύτην διάταξιν, τὴν ὁποίαν μόνον ἐν στενοχωρίᾳ εὑρεθεὶς ὁ νομοθέτης πρότεινε καὶ ἐγένετο νόμος τοῦ Κράτους.

§333Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ποῖος εἶναι ὁ λόγος, δι’ ὃν θέτει τὴν διάταξιν ταύτην. Καὶ εἰς τοῦτο μὲν δὲν ἀπήντησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἀπήντησεν ὅμως ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι σκοπός, δι’ ὃν ἡ τοιαύτη διάταξις τίθεται, εἶναι νὰ προστατευθῶσιν οἱ δανεισταί, οἱ κεκτημένοι δικαιώματα, τῶν ὁποίων ἡ ἐνάσκησις ἀνεστάλη συνεπείᾳ τοῦ νόμου τοῦ δικαιοστασίου καὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ὑποστῶσι καταστρατήγησιν τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν, ὅταν, αἰρομένης τῆς ἀπαγορεύσεως, ἤθελον οἱ ὀφειλέται, κατὰ τῶν ὁποίων θὰ ἠδύναντο νὰ ἀσκηθῶσι τὰ δικαιώματα ταῦτα, ἀμέσως προβῇ εἰς ἀπαλλοτριώσεις τῶν περιουσιῶν αὐτῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ δικαιολογία, ἡ ὁποία ἀνεκοινώθη ἡμῖν, αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπός, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ διάταξις ἐτέθη. Κατὰ τῆς τοιαύτης αἰτιολογίας ἀντέταξα ὅτι δὲν εἶναι βάσιμος, διότι εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι ἀνεστάλη κατὰ τὸ διάστημα τοῦ δικαιοστασίου ἡ ἐξάσκησις τῶν δικαιωμάτων τῶν πιστωτῶν, οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο νὰ κτήσωνται λ.χ. ὑποθήκας, ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης ἀληθὲς ὅτι κατὰ τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα ἀνεστάλη καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐκποιήσεως ἐκ μέρους τῶν ὀφειλετῶν. Ὥστε αἰρομένης τῆς τοιαύτης διπλῆς ἀπαγορεύσεως θὰ εὑρεθῶσιν οἱ μὲν δανεισταὶ μὲ τὰ δικαιώματα αὐτῶν ἐν πλήρει ἐλευθερίᾳ ἐξασκήσεως, ἴσως δὲ καὶ περισσότερον ὥριμοι κατὰ τὸν μεταξὺ χρόνον, πᾶς δὲ ὀφειλέτης ἐν ἀμεταβλήτῳ καταστάσει περιουσίας, ἣν εἶχε κατὰ τὴν ἐποχήν, καθ’ ἣν τὰ δικαιώματα τῶν πιστωτῶν αὐτοῦ ἀνεστάλησαν. Νομίζω ὅτι ἡ ἀντιπαρατήρησις εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ ἄρῃ τὴν σπουδαιότητα τῆς προταθείσης ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δικαιολογίας. Καὶ μένει τὸ ἐρώτημα· εἶναι πρακτικὴ κατ’ ἄλλην τινὰ ἔννοιαν ἡ διάταξις; Φαίνεται ὅτι ἡ ἀντιπαρατήρησις αὕτη δὲν πείθει τὸν κ. εἰσηγητὴν τοῦ νομοσχεδίου ἐπιμένοντα νὰ παραμείνῃ ἡ διάταξις. Ἐν τοιαύτῃ ὅμως περιπτώσει δεχόμενος ὡς μὴ αἰρομένην διὰ τῆς ἀντιπαρατηρήσεώς μου τὴν αἰτιολογίαν τῆς διατάξεως, ἡ ὁποία προεβλήθη ἐκ μέρους τῆς προτεινάσης τὴν διάταξιν Κυβερνήσεως, παρατηρῶ· θέλετε διὰ τῆς διατάξεως ταύτης νὰ προστατεύσητε ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχοντες κεκτημένα δικαιώματα κατὰ τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ἐγένετο τὸ δικαιοστάσιον, δὲν ἠδυνήθησαν ἕνεκεν αὐτοῦ νὰ ἐξασκήσωσι ταῦτα: Προστατεύσατε αὐτούς. Ἀλλὰ τοῦτο μόνον πράττετε διὰ τῆς διατάξεως τῆς ὑπὸ συζήτησιν; Ὄχι. Πράττετε καὶ ἕτερόν τι, κ. Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης. Ῥυθμίζετε καὶ σχέσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ δημιουργηθῶσιν ἐπὶ τῇ βάσει δικαιοπραξιῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ συντελεσθῶσιν εἰς τὸ μέλλον μετὰ τὴν ἄρσιν τῆς ἀπαγορεύσεως. Δὲν κηρύττετε ἐπικρατοῦντα πάσης μεταγενεστέρας πράξεως μόνον τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα προσήκουσιν εἰς πιστωτὰς προϋπάρχοντας τοῦ δικαιοστασίου. Κηρύττετε ἐπικρατοῦντα καὶ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἤθελον κτηθῆ μετὰ τὴν ἄρσιν τοῦ δικαιοστασίου. Ναὶ ἢ ὄχι; Βεβαίως ναί. Διότι λέγετε ὅτι αἱ ὑποθῆκαι, αἱ ὁποῖαι θὰ κτηθῶσιν, ὄχι μόνον προϋφίστανται δυνάμει τίτλων προϋφισταμένων, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι θὰ κτηθῶσι δυνάμει τίτλων παραχθησομένων μετὰ τὴν ἄρσιν τῆς ἀπαγορεύσεως καὶ ἂν ἐκτήθησαν μετὰ τὰς μεταγραφὰς τίτλων μεταβιβαστικῶν τῆς κυριότητος, θὰ ἐπικρατήσωσι. Καὶ αἱ μεταγενεστέρως κτώμεναι ὑποθῆκαι θὰ συντρέξωσι μὲ τὰς προηγουμένως κτωμένας. Αὐτὰς τὰς περιπτώσεις δὲν τὰς καλύπτει ἡ αἰτιολογία σας. Ἔχετε ἄλλην τινὰ καλύπτουσαν τὰς περιπτώσεις ταύτας; Ἐὰν ἔχητε, διατί δὲν τὴν λέγετε; Βεβαίως διὰ τὰς περιπτώσεις ταύτας δὲν στηρίζεσθε ἐπὶ τῆς αἰτιολογίας, τὴν ὁποίαν προεβάλετε διὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν ἔχητε ἄλλην, εἰπέτε αὐτήν. Ἄλλως μένει ἡ διάταξις ἄνευ δικαιολογίας. Ἀλλὰ τότε εἰσάγετε τὴν διάταξιν ταύτην διὰ νὰ ἀποδείξητε περιτράνως ὅτι χρησιμοποιεῖτε τὴν δύναμιν τὴν ὁποίαν ἔχετε, διὰ νὰ ἐκτελέσητε τὰς ἰδιοτροπίας σας. Δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε ὅτι νομοθετεῖτε κατὰ τὸ δίκαιον. Ἐὰν ἔχητε λόγον, εἴπατέ μας αὐτόν. Ἐὰν δὲν ἔχητε λόγον στηρίζοντα τὴν διάταξιν, ὀφείλετε νὰ διαγράψητε αὐτήν. Διότι εἶναι ὅλως ἐναντίον πάσης ἀρχῆς δικαίου, καὶ τὸ γνωρίζετε κάλλιον ἐμοῦ σεῖς, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁ διακεκριμένος νομομαθής, τὸ νὰ λέγητε εἰς τὸν Α· «κύριε, ἠγόρασας σήμερον καὶ μετέγραψας τὸν τίτλον σου, ἀλλ’ ἐὰν αὔριον ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐπώλησεν εἰς σὲ εὐαρεστηθῇ νὰ παραχωρήσῃ μίαν ὑποθήκην εἰς τὸν Β, ἡ ὑποθήκη ἐκείνου θὰ προηγηθῇ τῆς ἰδικῆς σου ἀγορᾶς». Ἐὰν δὲν ἔχητε λόγον εἰδικὸν νὰ ἐπικαλεσθῆτε, νομοθετεῖτε προδήλως παραβίασιν ἀρχῆς παντὸς δικαίου. Ἐὰν δὲν ἔχητε λόγον εἰδικόν, λόγον σκοπιμότητος ἐκ τῶν ἐξαιρετικῶν ἐκεῖ περιστάσεων προκύπτοντα, καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν μᾶς λέγετε τοιοῦτον, δικαιούμεθα καὶ ὀφείλομεν νὰ σᾶς εἴπωμεν ὅτι τὸ πράττετε διὰ νὰ ἐπιδείξητε ὅτι ἔχετε τὴν δύναμιν νὰ κάμητε τὰς ἰδιοτροπίας σας. Πράξατέ το. Σᾶς ἐρωτῶ ἤδη καὶ διὰ μίαν ἄλλην ἀρχήν. Ἔχομεν τὴν ἀρχὴν τῆς δημοσιότητος ἐν τῷ δικαίῳ ἡμῶν ἀνεγνωρισμένην. Τὴν ἀρχὴν ταύτην εἰσάγετε καὶ εἰς τὰς νέας χώρας. Συμφώνως πρὸς αὐτὴν μεταξὺ δύο ἐκ τοῦ αὐτοῦ προσώπου ἑλκόντων τὰ δικαιώματα αὐτῶν, προηγεῖται ἐκεῖνος, ὅστις πρῶτος μετέγραψεν. Αὐτὸ εἶναι τὸ θεμέλιον τῆς ἀρχῆς τῆς δημοσιότητος. Τί πράττετε διὰ τῆς διατάξεως, τὴν ὁποίαν θέτετε; Ἐὰν δύο ἀγοράσωσιν ἀπὸ τὸ αὐτὸ πρόσωπον, πρῶτος ὁ Α καὶ δεύτερος ὁ Β, καὶ ὁ Α μεταγράψῃ δεύτερος, ὁ δὲ Β πρῶτος, ἡ ἀρχὴ τῆς δημοσιότητος ὁρίζει ὅτι θὰ προηγηθῇ ὁ Β. Σεῖς λέγετε ὅτι θὰ προηγηθῇ ὁ Α, διότι ὁ πρῶτος μεταγράψας Β ἀπέκτησε τὸν τίτλον δεύτερος. Διατί πράττετε τοῦτο; Δὲν σᾶς πείθουσιν οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους ἔχει εἰσαχθῆ ἡ δημοσιότης καὶ θέλετε νὰ τὴν ἄρητε; Ἀρκεῖ τὴν γενικῶς καὶ ὄχι ἐπὶ ἕνα μῆνα. Ἐὰν ἔχητε λόγον εἰδικόν, εἴπατέ τον, διότι ὁ λόγος τὸν ὁποῖον μᾶς εἴπετε δὲν σχετίζεται μὲ τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ὅπως δὲν σχετίζεται μὲ τὴν περίπτωσιν τῶν δύο ὑποθηκῶν. Ἐὰν εἶπον αὐτὰ, τὰ εἶπον διὰ νὰ δηλώσω ὅτι περιέμενον καὶ περιμένω τὸν λόγον τῆς διατάξεως. Ἐκτὸς ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ἐκεῖνος ὅστις συνέταξε τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἄλλος τις καὶ δὲν γνωρίζετε οὐδὲ σεῖς τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ὁ συντάξας τὸ νομοσχέδιον ἔθηκε τὴν διάταξιν. Διότι δὲν φαντάζομαι ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ τεθῇ ἡ τοιαύτη διάταξις χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ καί τις λόγος καὶ περιμένω νὰ ἀκούσω τὴν λύσιν τῆς ἀπορίας μου. Δὲν πιστεύω νὰ μείνῃ ἀνικανοποίητος ἡ περιεργειά μου, διότι, ἂν δὲν ὑπάρχῃ λόγος, δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνητε τοιαύτη διάταξις νὰ ψηφισθῇ.

§334ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον...

§335Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε, ὀφείλει νὰ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός.

§336Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ὅταν μοὶ λέγωσιν ὅτι τὴν διάταξιν αὐτὴν συνέταξεν ἄλλος καὶ ὄχι ἐγώ, νομίζω ὅτι ὀφείλω νὰ μὴ ἀπαντήσω. Καὶ εἰς τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν ἀνέπτυξα τοὺς λόγους τῆς διατάξεως, οἵτινες καὶ ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου ἐπίσης ἀναφέρονται. Ἀνέπτυξα ὅτι, προκειμένου κατόπιν τοσαύτης μακρᾶς ἀργίας νὰ ἐπακολουθήσωσι πράξεις, τόσον ἀπαλλοτριώσεως ὅσον καὶ ὑποθηκῶν, εἶναι ἐνδεχόμενον καὶ πιθανὸν ὅτι θὰ συσσωρευθῶσιν τοιαῦται πράξεις, τὰς ὁποίας ὀφείλομεν νὰ ρυθμίσωμεν. Τὰς ῥυθμίζομεν δὲ καθ’ ὃν τρόπον ἡ νομοθεσία ἡμῶν κρίνει ῥυθμιστέας τὰς τοιαύτας συγκρούσεις. Λέγω ὅτι ἐπὶ συναντήσεως συγχρόνως κυριότητος καὶ ὑποθήκης προηγεῖται ἡ ὑποθήκη, ἐπὶ συγχρόνου δὲ μεταγραφῆς μεταβιβαστικῶν πράξεων προηγοῦνται ἡ στηριζομένη εἰς ἀρχαιότερον τίτλον, ἐπειδὴ ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἶναι ἐνδεχόμενον οἱ ἰδιοκτῆται νὰ προβῶσιν εἰς συνομολόγησιν πλειόνων ὑποθηκῶν ἢ νὰ μεταβιβάσωσιν ἐμπράγματα δικαιώματα εἰς δύο ἢ πλείονας, συνάμα εἶναι ἐνδεδειγμένον, ἵνα ἡ εἰκοσιτετράωρος προθεσμία, τὴν ὁποίαν τάσσει ὁ νόμος, παραταθῇ ἐπὶ τόσον χρόνον ὥστε νὰ εἶναι δυνατὴ ἡ διακανόνισις τῶν σχέσεων, αἵτινες προκύπτουσιν, οὕτως ὥστε πᾶς τις νὰ ἔχῃ πρὸ ὀφθαλμῶν τὴν ὅλην εἰκόνα τῆς καταστάσεως τῆς κτηματικῆς περιουσίας πρὶν ἀποκτήσῃ ὡρισμένα δικαιώματα. Οἱ ἀγορασταὶ σπεύδοντες νὰ μεταγράψωσι τὰ δικαιώματά των θὰ γνωρίζωσιν ὅτι πρὶν ἢ λήξῃ ὁ μὴν δὲν θὰ ἔχωσι κανὲν δικαίωμα ἀπέναντι ἄλλου λαβόντος τυχὸν προγενέστερον τίτλον. Ἔρχομαι εἰς τὰς ὑποθήκας, αἱ ὁποῖαι προηγοῦνται κατὰ νόμον τῆς κυριότητος, ἀλλ’ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ δοθῶσιν ὑποθῆκαι εἰς δύο καὶ τρεῖς δανειστὰς καὶ νὰ σπεύσῃ δεύτερος νὰ ἐγγράψῃ πρῶτος. Εἶναι λοιπὸν καὶ διὰ τοῦτο ὀρθόν, ὅπως ὅλαι αἱ ὑποθῆκαι, αἱ ἐντὸς τοῦ ὡρισμένου διαστήματος ἐγγραφεῖσαι, θεωρηθῶσι σύγχρονοι καὶ ἰσοδύναμοι καὶ καταταχθῶσι συμμέτρως, ἵνα μὴ ἀδικηθῇ οὐδείς. Πρόκειται περὶ τῆς προστασίας τῶν δικαιωμάτων τῆς καλῆς πίστεως καὶ ὄχι περὶ παροχῆς μέσων πρὸς καταδολίευσιν.

§337Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πῶς προστατεύεται ἡ καλὴ πίστις, ὅταν ἐγὼ ἔχων τίτλον, τὸν ὁποῖον ἀπέκτησα σήμερον, καὶ σεῖς μετὰ 20 ἡμέρας, χωρὶς δὲ νὰ γίνῃ οὐδεμία μεταγραφὴ θὰ ὑπερισχύῃ ὁ ἰδικός μου; Εἰς αὐτὸ δὲν δίδετε καμμίαν ἀπάντησιν.

§338Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Μοὶ φαίνεται παράδοξον πῶς ὑπεστηρίχθη ὅτι ἐλλείπει ἡ σκοπιμότης τῆς διατάξεως αὐτῆς. Θὰ ἦτο βεβαίως, στοιχειώδης παράλειψις καθήκοντος ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, ἂν κατόπιν τόσων ἀνωμάλων περιστάσεων καὶ προκειμένου νὰ εἰσαχθῇ ἓν νέον σύστημα, τὸ ὁποῖον θὰ διέπῃ καθ’ ὡρισμένον τρόπον τὰ ζητήματα, τὰ ἀναγόμενα εἰς τὸν τρόπον τῆς κτήσεως καὶ μεταθέσεως τῆς κυριότητος καὶ τῆς συστάσεως ἐμπραγμάτων δικαιωμάτων, ἄν, λέγω, τὸ Κράτος ἄφηνεν ἔκθετα τὰ συμφέροντα τῶν δανειστῶν. Πάντες ἔχουσιν ὅπλα διὰ ν’ ἀμυνθῶσι κατὰ τῶν διαφόρων κινδύνων, ἐκεῖνος ὅμως, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται ν’ ἀμυνθῇ, εἶναι ὁ δανειστής. Θὰ ἦτο λοιπὸν αὐτὴ ἡ ὑπόληψις τοῦ Κράτους ἐκτεθειμένη ἀπέναντι τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου καὶ τῶν νέων ὑπηκόων του, ἐὰν ἄφηνε τὰ πράγματα ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἀσφαλείας τῶν δικαιωμάτων τῶν δανειστῶν ἐντελῶς ἀκανόνιστα. Ὅσον ὅμως σκόπιμος εἶναι ἡ διάταξις αὕτη, τόσον προκαλεῖ τὴν ἔρευναν, ἐὰν ἡ διατύπωσις αὐτῆς γενομένη, ὡς ἐγένετο, θὰ ἦτο ἡ κατάλληλος, διότι ἡ διάταξις δύο σκοποὺς ἐξυπηρετεῖ, ὡς διατυποῦται. Κανονίζει τὰς σχέσεις τῶν ἐγγραφομένων ὑποθηκῶν μεταξύ των καὶ ἐν σχέσει πρὸς τὰς μεταγραφάς, κανονίζει δ’ ἐξ ἄλλου καὶ τὰς σχέσεις τῶν μεταγραφῶν πρὸς ἀλλήλας. Καὶ ἐφ’ ὅσον μὲν θὰ ἐπρόκειτο περὶ διακανονισμοῦ τῶν σχέσεων μεταξὺ ἐγγραφομένων ὑποθηκῶν καὶ μεταγραφῶν, ἀναμφιβόλως λόγῳ τῆς σκοπιμότητος τῶν διατάξεων πρέπει νὰ δοθῇ προτίμησις ἐντὸς ὡρισμένου χρονικοῦ ὁρίου εἰς τὰς ὑποθήκας, ἔστω καὶ ἂν ἐγγράφονται μετὰ τὰς μεταγραφάς. Ἐφ’ ὅσον ὅμως θὰ ἐπρόκειτο περὶ κανονισμοῦ τῶν σχέσεων τῶν μεταγραφῶν πρὸς ἀλλήλας, δὲν μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ χρονικὸν ὅριον, διότι, ἂν θὰ εἴπωμεν εἰδοποιοῦντες τοὺς ἀγοραστὰς ὅτι ὀφείλετε νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου δὲν θὰ ἔχητε ἀσφαλῆ δικαιώματα, διότι ἐντὸς τοῦ χρόνου αὐτοῦ ἔχει δικαίωμα πᾶς δανειστὴς ἐγγράφων τὸν τίτλον τῆς ὑποθήκης του, τῆς ἀπορρεούσης εἴτε ἐκ τοῦ νόμου εἴτε ἐκ δικαστικῆς ἀποφάσεως εἴτε ἐκ συμβάσεως, ἵνα ἀποκτήσῃ δικαιώματα κρείσσονα, εἶναι εὔκολον καὶ ἀκίνδυνον νὰ εἴπωμεν ἅμα εἰς τὸν ἀγοραστὴν ὅτι ὀφείλει νὰ λάβῃ πᾶσαν πρόνοιαν, ἵνα ἐξασφαλίσῃ τὰ ἴδια δικαιώματά του. Καὶ τοῦτο εἶναι ἀρκετόν. Ἐξετάσωμεν νῦν τὰς μεταγραφὰς πρὸς ἀλλήλας. Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ λάβωμεν πρόνοιαν ἐξαιρετικὴν εἰς τρόπον ὥστε ν’ ἀπομακρυνθῶμεν τῶν διατάξεων τοῦ ἐν τῇ παλαιᾷ Ἑλλάδι κρατοῦντος δικαίου. Φρονῶ ὅτι μία σχετικὴ τροποποίησις τῆς διατυπώσεως θὰ ἦρε τὴν πέτραν τοῦ σκανδάλου, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις.

§339Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Εἶμαι καὶ ἐγὼ σύμφωνος ὅτι ἡ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου ἴσως εἶναι παρακεκινδυνευμένη. Ποῖος εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς διατάξεως; Νὰ προστατεύσῃ τὰ δικαιώματα τῶν δανειστῶν καὶ τῶν ἀγοραστῶν. Ἂς ἴδωμεν κατὰ τίνα τρόπον δυνάμεθα νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὰ δικαιώματα τῶν δανειστῶν. Καὶ ὡς πρὸς τοῦτο συμμερίζομαι τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐξ Ἀρκαδίας, ὁ ὁποῖος λέγει· δυνάμεθα νὰ ὁρίσωμεν χρονικὸν διάστημα, ἐντὸς τοῦ ὁποίου νὰ ἐγγραφῶσιν αἱ ὑποθῆκαι, μετὰ τοῦτο δὲ αἴροντες τὴν ἀπαγόρευσιν καὶ διὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν νὰ λύσωμεν τὴν ἀπαγόρευσιν τῶν μεταγραφῶν ὁρίζοντες ὄχι πλέον μηνὸς προθεσμίαν, ἀλλ’ ἡμερῶν, π. χ. πέντε ἡμερῶν. Ἐὰν τοιαύτην ὁρίσωμεν διάταξιν, νομίζω ὅτι ἀποφεύγομεν πάντα σκόπελον καὶ πᾶσαν ἀδικίαν, διότι τὸ ἄρθρον τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν καθιεροῖ τὸ ἤδη ὑφιστάμενον διὰ τὰς ὑποθήκας καὶ μεταγραφὰς μὲ τὴν διαφοράν ὅτι ἡ μία ἡμέρα παρατείνεται εἰς ἕνα μῆνα. Ἐπειδὴ ἡ ἀνάμιξις αὕτη τῶν ζητημάτων ἐπιφέρει ποιάν τινα δυσκολίαν, καλὸν εἶναι νὰ διαιρεθῇ εἰς τὰ μέρη. Νὰ ἄρωμεν πρῶτον τὴν ἀπαγόρευσιν τῶν ὑποθηκῶν, νὰ ὁρίσωμεν δὲ προθεσμίαν τινὰ διὰ τὴν ἐγγραφὴν τούτων, μετὰ τοῦτο διὰ Διατάγματος νὰ ἄρωμεν τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ἀπαλλοτριώσεως, νὰ περιορίσωμεν ὅμως τὴν προθεσμίαν τῆς μεταγραφῆς εἰς πέντε ἡμέρας. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα, δὲν βλέπω δὲ διατί δὲν δέχεσθε τοῦτο, ἀφοῦ εἶναι ἀναλελυμένον αὐτὸ τοῦτο, τὸ ὁποῖον περιέχει τὸ ἄρθρον.

§340Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον φέρει εἰς σύγχυσιν εἶναι ὅτι ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ διάταξις ἀναγνωρίζει ὅτι διὰ τῆς πραγματοποιήσεως τῆς μεταγραφῆς ἀποκτᾶται δικαίωμα, ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου λέγομεν ὅτι τὸ δικαίωμα αὐτὸ δὲν ἀποκτᾶται κανονικῶς ἀλλὰ μετὰ μῆνα. Αὐτὴ εἶναι ἡ Θεωρία. Τὴν ἔννοιαν τῆς τοιαύτης διατάξεως, ὅπως τὴν παρέστησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος εἶπε. Θέλω νὰ προφυλάξω τὰ δικαιώματα τῶν δανειστῶν καὶ δι’ αὐτὸ θεωρῶ τὰ δικαιώματα τῶν δανειστῶν μᾶλλον σεβαστὰ καὶ κατισχύοντα τῶν δικαιωμάτων τῶν ἀγοραστῶν, δὲν ἐννοῶ. Θὰ ἐνόουν, αὐτὴν τὴν διάταξιν ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ περιωρίζετε αὐτὰ τὰ δικαιώματα πρὸ τῆς συντελέσεως τῆς μεταβιβάσεως τῆς κυριότητος διὰ τῆς μεταγραφῆς, ἀλλ’ ὡς ἔχει ἡ διάταξις, ἡ ἐγγραφὴ τῆς ὑποθήκης, καὶ ἂν ἀπεκτήθη μετὰ τὴν κτῆσιν τῆς κυριότητος, θεωρεῖται σύγχρονος μετὰ τῆς κυριότητος. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ τεθῇ ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς ὑποθήκης κτηθὲν μετὰ τὴν μεταβίβασιν τῆς κυριότητος δὲν κατισχύει τῆς μεταβιβάσεως, δηλαδὴ προϋπάρχει ὑποθήκη· ἀλλ’ ἐν ᾗ περιπτώσει ἐπέλθῃ ἡ μεταγραφή, χορηγεῖται τὸ δικαίωμα εἰς τὸν δανειστὴν νὰ χαρακτηρισθῇ ἡ ἐγγραφὴ τῆς ὑποθήκης του ὡς σύγχρονος μετὰ τῆς μεταγραφῆς καὶ νὰ κατισχύσῃ. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ἐννοεῖ τις, εἶναι ἐκεῖνο, καθόσον τὰ ἀποτελέσματα αὐτὰ τῆς προτιμήσεως τῆς ὑποθήκης δύνανται νὰ ἐπέλθωσι καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ ὑποθήκη ἀποκτηθῇ μετὰ τὴν μεταγραφὴν ἐντὸς τοῦ ὁριζομένου ἑνὸς μηνός.

§341Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Δὲν ὑπάρχουσιν ὑποθῆκαι συνομολογηθεῖσαι προγενεστέρως, διότι κρατεῖ ἀπαγόρευσις πλήρης πάσης συμβατικῆς ἀπαλλοτριώσεως καὶ ὑποθήκης, ἀπαγορεύονται δὲ καὶ τὰ προσύμφωνα ἀκόμη.

§342ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπιτρέπεται ἀκόμη; Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ ὅτι διὰ τῆς διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου, οἷα προτείνεται ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, εἰσάγεται ἀνατροπὴ εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ Δικαίου τῆς δημοσιότητος. Καίπερ προκειμένου περὶ μεταβατικῆς καταστάσεως, ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ ὅτι καὶ τὰς ἀρχὰς ταύτας δυνάμεθα νὰ παρίδωμεν, ἐν τούτοις εὑρισκόμεθα ἐντὸς τῶν ἀρχῶν τοῦ Δικαίου. Λάβετε τὰς ἀρχὰς τοῦ Δικαίου τοῦ ἐν ἰσχύϊ· ζητεῖται οὐδὲν ἕτερον ἢ εἰκοσιτετράωρος προθεσμία πρὸς ἀπόκτησιν τοῦ δικαιώματος. Ἀλλὰ προκειμένου νὰ ἐφαρμοσθῶσιν αἱ ἀρχαὶ αὗται τὸ πρῶτον ἤδη μετὰ τὴν ὑφισταμένην ἀπαγόρευσιν, οἱ δικαιοῦχοι οἱ ἐνδιαφερόμενοι θὰ εἶναι πολλοὶ καὶ διὰ τοῦτο ὡρίσθη ὅτι τὸ εἰκοσιτετράωρον διάστημα εἶναι καλὸν νὰ ὁρισθῇ εἰς μείζονα χρόνον εἰς δέκα πέντε ἡμέρας, εἰς εἴκοσιν ἡμέρας, εἰς ἕνα μῆνα. Ὥστε διὰ τῆς παρατάσεως τοῦ εἰκοσιτετραώρου εἰς ἕνα μῆνα δὲν ἔχομεν διάφορον ἀρχὴν διὰ μίαν δικαιοπραξίαν καὶ διάφορον διὰ τὴν ἄλλην.

§343Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ἡ αἰτιολογία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι μία αἰτιολογία. Ἕως τώρα δὲν εἴχομεν ἀκούσει οὐδεμίαν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐξετάσω, ἂν εἶναι βάσιμος ἡ αἰτιολογία αὕτη. Ἡ αἰτιολογία εἶναι ἡ ἑξῆς· ἐπειδὴ εἶναι ἐνδεχόμενον κατὰ τὴν ἄρσιν τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἐκτελέσεως νὰ ἐμφανισθῶσι πρὸς ἐκτέλεσιν πολλαὶ ἐγγραφαὶ καὶ μεταγραφαί, εἶναι ἀναγκαῖον ἵνα ὁ χρόνος, καθ’ ὃν αἱ ἐγγραφαὶ θὰ θεωρηθῶσι σύγχρονοι, καὶ ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν κρατοῦσαν συνήθη νομοθεσίαν εἶναι μιᾶς ἡμέρας, ἐπεκταθῇ καὶ γίνῃ ἑνὸς μηνός. Μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ σοβαρῶς ὅτι ἡ πληθώρα τῶν αἰτήσεων ἐγγραφῆς ὑποθηκῶν καὶ τῶν αἰτήσεων μεταγραφῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐμφανισθῶσι κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας, θὰ εἶναι τοσαύτη, ὥστε νὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ παρατείνωμεν τὴν ἐξαιρετικῶς κρατοῦσαν διάταξιν περὶ συγχρονισμοῦ τῶν καταχωρίσεων ἀπὸ μιᾶς ἡμέρας εἰς τριάκοντα ἡμέρας. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἠθέλομεν ὑποπτεύσει ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ συμβῇ τοιοῦτόν τι, θὰ ὑπῆρχε τρόπος ἵνα αἱ καθ’ ἑκάστην ἡμέραν παρουσιαζόμεναι πρὸς ἐγγραφὴν αἰτήσεις ἐγγραφῆς ὑποθήκης ἢ μεταγραφῆς καταχωρισθῶσιν ἐν βιβλίῳ εἰδικῷ, χωρὶς νὰ ἐκτελεσθῶσιν ἀμέσως αἱ σχετικαὶ μεταφοραὶ ἐν τοῖς ἁρμοδίοις βιβλίοις, καταχωριζόμεναι ἐν τῷ εἰδικῷ βιβλίῳ κατὰ τρόπον ἐπίσημον καὶ ἐξασφαλίζοντα τὴν ἀκρίβειαν τῆς βεβαιώσεως τῆς ἡμέρας τῆς ἐν αὐτῇ ἐγγραφῆς, ὥστε νὰ τηρῶσι τὴν χρονολογικὴν αὐτῶν σειράν. Εἶναι σύστημα, περὶ τοῦ ὁποίου προβλέπει αὐτὸς οὗτος ὁ νόμος ὁ ἰσχύων, ὁ ὁποῖος ὁρίζει ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει εἶναι πολλαὶ αἱ αἰτούμεναι ἐγγραφαὶ καὶ δὲν ὑπάρχει χρόνος πρὸς σύνταξιν αὐτῶν τούτων τῶν ἐγγραφῶν, συντάσσεται ἡ πρᾶξις ἐν τῷ βιβλίῳ τῶν ἐκθέσεων ἢ καὶ ἐπὶ χωριστοῦ φύλλου καὶ γίνεται εἰδικὴ περὶ τούτου μνεία καὶ ἡ τοιαύτη καταχώρισις ὁρίζει τὴν χρονολογίαν, ἀπὸ τῆς ὁποίας ἄρχεται ἡ ἰσχύς των. Δὲν δυνάμεθα λοιπόν, ἐὰν ὑποπτεύωμεν ὅτι ἡ μία ἡμέρα δὲν θέλει ἐπαρκέσει νὰ δεχθῶμεν τοιοῦτον σύστημα, χωρὶς νὰ θίξωμεν τὴν ἀρχὴν τῆς δημοσιότητος. Ταῦτα λέγω, ὄχι διότι ἐγὼ πρεσβεύω ὅτι προκειμένου περὶ ἐξαιρετικῶν ὅλως περιστάσεων δὲν δυνάμεθα νὰ θίξωμεν πᾶσαν ἀρχήν. Ἀλλὰ ἀκριβῶς τοῦτο εἶπον ἐν τῇ προηγουμένῃ ἀγορεύσει μου, ὅτι ἐπειδὴ δυνάμεθα νὰ θίξωμεν πᾶσαν ἀρχήν, ἀλλὰ μόνον ἐπὶ ἐξαιρετικῶν περιστάσεων ἐπιβαλουσῶν τοῦτο, ἐπιθυμῶ νὰ ἀκούσω τὸν λόγον τῆς σκοπιμότητος, ἤτοι τὰς ἐξαιρετικὰς περιστάσεις, διὰ τὰς ὁποίας θὰ θίξωμεν τὴν ἀρχήν. Ἐξετάζων δὲ τὸν προταθέντα λόγον δὲν δύναμαι νὰ εὕρω τὴν σκοπιμότητα τὴν ἐπιβάλλουσαν νὰ θίξωμεν τὴν ἀρχήν. Προσθέτων δ’ ὅτι δὲν δικαιολογεῖται ἡ ὑποψία, ὅτι ἔχομεν τοσαύτην πληθὺν αἰτήσεων ἐγγραφῶν καὶ μεταγραφῶν, τοῦτο εἶναι ἐντελῶς ἀπίθανον, διότι ἐὰν ὄντως ἀρθῇ τὸ δικαιοστάσιον, βεβαίως θὰ ἀρχίσωσιν αἱ συναλλαγαί. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι, ὅταν ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἄρξωνται, θὰ χρειασθῇ νὰ συναφθῶσι συμβόλαια, τὰ ὁποῖα μένοντα ἐξ ὅσων συντάσσονται θὰ προσάγωνται τὸ ἓν μετὰ τὸ ἄλλο, καὶ θὰ ζητῆται ἡ καταχώρισις αὐτῶν. Δὲν φαντάζομαι ὅτι θὰ εἶναι ἔκτακτός τις πληθώρα, ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι καὶ ἂν συμφωνήσω ὅτι θὰ ὑπάρξῃ τοιαύτη πληθώρα, ὑπάρχει τρόπος νὰ καταχωρίζωνται εἰς ἁπλᾶς ἐκθέσεις, καὶ ἐκ τῶν ἐκθέσεων δὲ ἐπισήμως βεβαιουμένης τῆς χρονολογίας των νὰ ἰσχύωσιν ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῶν ἐκθέσεων.

§344Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀντέταξεν ὅτι οὐδὲν ἄτοπον ἔχει ἡ λύσις αὕτη, διότι, καθὼς σήμερον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων θεωροῦμεν ὅτι εἶναι σύγχρονοι αἱ ἐγγραφαὶ καὶ αἱ μεταγραφαὶ αἱ ἀρχόμεναι τὴν αὐτὴν ἡμέραν, κλασματικῶς δυνάμεθα τὸ εἰκοσιτετράωρον αὐτὸ νὰ τὸ παρατείνωμεν ἐπὶ μῆνα ὁλόκληρον. Αὐτὸ νομίζω εἶναι ἐντελῶς ἔκτροπον. Ἐὰν ἡ νομοθεσία ἡμῶν ἐδέχθη ὡς συγχρόνους τὰς ἐγγραφὰς ἐντὸς εἰκοσιτετραώρου, τὸ ἐδέχθη οὕτω, ὄχι διότι ἠθέλησε νὰ εὐνοήσῃ τοὺς μὲν ἢ τοὺς δέ, ἀλλὰ τὸ ἐδέχθη πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ ἀποκλείσῃ τὴν ἀμφισβήτησιν περὶ τοῦ τίς εἶναι ἡ προτέρα. Ἀλλ’ ἐδῶ βεβαίως ἔχομεν βεβαιωμένην τὴν προτεραιότητα τῆς χρονολογίας τῆς πράξεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπῃ τις ὅτι ἡ πρᾶξις, ἡ ὁποία ἐτελέσθη τὴν 1ην Δεκεμβρίου εἶναι σύγχρονος μὲ τὴν πρᾶξιν τὴν τελεσθεῖσαν τὴν 19 Δεκεμβρίου. Διὰ τῆς χρονολογίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἀμφισβήτησις. Παρατείνοντες τὸ εἰκοσιτετράωρον καὶ παραδεχόμενοι τὴν τοιαύτην θεωρίαν, τί πράττομεν; Καθιστῶμεν μίαν τοιαύτην πραγμάτων κατάστασιν δυναμένην νὰ δώσῃ κάλλιστα λαβὴν εἰς μίαν καταδολίευσιν τῶν δικαιωμάτων ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν προτεραιότητα. Τοιαύτη ὅμως καταδολίευσις δὲν δύναται νὰ λάβῃ χώραν ἐκ τῆς χρονολογικῆς σειρᾶς ἐντὸς εἰκοσιτετραώρου παρὰ μόνον ἐφ’ ὅσον τὸ εἰκοσιτετράωρον τοῦτο ἤθελε παραταθῇ εἰς 30 ὅλας ἡμέρας. Αὐτὴν τὴν παρατήρησιν πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργός, διότι ἀναμφισβητήτως ἀντὶ νὰ προστατεύσῃ δικαιώματα διὰ τῆς τοιαύτης πλασματικῆς παρατάσεως τοῦ εἰκοσιτετραώρου θὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς τὴν καταδολίευσιν δικαιωμάτων.

§345ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ ν’ ἀμφισβητήσω ὅτι ὁ δικαιολογητικὸς λόγος εἶναι αὐτός, διὰ τὸν ὁποῖον αἱ ἐγγραφαὶ αἱ κατὰ τὴν αὐτὴν ἡμέραν γενόμεναι καὶ αἱ μεταγραφαὶ θεωροῦνται σύγχρονοι, ὡς γενόμεναι δηλαδὴ κατὰ τὴν αὐτὴν στιγμήν, καὶ κρίνονται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διατάξεων τοῦ ἀστικοῦ δικαίου. Ἐὰν τυχὸν αὐτὸς εἶναι ὁ δικαιολογητικὸς λόγος καὶ ὄχι ἡ ἀδυναμία τοῦ νὰ ἐξακριβωθῇ ποῖος εἶναι ὁ πρῶτον προσαγαγὼν τὸν τίτλον του πρὸς ἐγγραφήν, τοῦτο δύναται κάλλιστα νὰ ἐξασφαλισθῇ, ἐὰν καταχωρίζωνται ἅμα τῇ προσαγωγῇ εἰς τὸ βιβλίον τῶν εἰσερχομένων ἐν τῷ ὑποθηκοφυλακείῳ.

§346Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· καταχωρίζονται κατὰ λόγον τῆς προτιμήσεως, τὴν ὁποίαν ἔχει ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν καταχώρισιν. Καὶ ἔχομεν τοιαῦτα παραδείγματα συχνὰ – πυκνά.

§347ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐν Ἰταλίᾳ ἔχουσι τὸ βιβλίον τῶν εἰσερχομένων εἰς τὸ ὑποθηκοφυλακεῖον. Ἐν τούτοις ἐκεῖ ὅπου εἶναι βεβαιωμένη ἡ σειρὰ τῆς καταχωρίσεως, ἡ ὥρα τῆς καταχωρίσεως οὐδένα παίζει ρόλον, καὶ ὁ δικαιολογητικὸς λόγος δὲν εἶναι τὸ γέρας μιᾶς σιδηροδρομικῆς ταχύτητος ὡς πρὸς τὴν προσέλευσιν εἰς τὸ ὑποθηκοφυλακεῖον.

§348Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς τὸν ἐμπεπιστευμένον τὴν ἐγγραφὴν νὰ μὴ δώσητε τὸ δικαίωμα αὐτό, νὰ κρίνῃ περὶ τῶν δικαιωμάτων.

§349ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ κρίνῃ αὐτός· θὰ κρίνῃ ὁ νόμος. Δικαιολογητικὸς λοιπὸν λόγος εἶναι νὰ μὴ ἐξαρτῶμεν τὴν προτεραιότητα ἀπὸ τὴν σπουδὴν εἴτε τῶν ποδῶν εἴτε τῶν ἄλλων μέσων τῆς μεταφορᾶς κατὰ τὴν αὐτὴν ἡμέραν. Ὁ ἴδιος λόγος ἰσχύει σήμερον, ὅτε πλασματικῶς ἐπεκτείνομεν τὸν χρόνον ἀπὸ 24ώρου εἰς ἕνα μῆνα ὕστερον ἀπὸ μίαν διακοπὴν 15 ὅλων μηνῶν.

§350ΣΠ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον αὐτὸ θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἀκίνητος ἰδιοκτησία οὕτω διεπομένη;

§351ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μετὰ ἕνα μῆνα ἐτελείωσε.

§352Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἐγὼ αὐτὴν τὴν ἐξήγησιν ἔδωκα, καθ’ ἣν αὐτὸ τὸ ἄρθρον, ὡς εἶναι διατετυπωμένον, νομίζει κανεὶς ὅτι αὐτὴ ἡ διαδικασία θὰ γίνηται πάντοτε, ὅτι δηλαδὴ πᾶσα ἀγοραπωλησία θὰ εἶναι ἐκκρεμὴς ἐπὶ 30 ἡμέρας.

§353ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διατί;

§354Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἐγὼ αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν ἔχω.

§355Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Τὸ ἄρθρον ἀναφέρει· «αἱ γενόμεναι ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς κατὰ τὸ αʹ ἐδάφιον ἡμέρας τῆς ἄρσεως τῆς ἀπαγορεύσεως».

§356Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Δηλαδὴ αὐταὶ εἶναι προσωριναί;

§357Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Μάλιστα· ἐντελῶς προσωριναί.

§358ΕΥΘ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐγὼ ἤθελον κάμει μίαν ἐρώτησιν. Διατί δὲν λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψιν τὴν πρακτικήν, ἡ ὁποία δὲν τηρεῖται σήμερον; Ποῖος δανειστὴς δίδει τὰ χρήματά του, ἐφ’ ὅσον δὲν τῷ παρουσιασθῇ πιστοποιητικὸν τοῦ ὑποθηκοφυλακείου ὅτι εἶναι ἐλεύθερον τὸ κτῆμά του πάσης ὑποθήκης;

§359Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὅταν δὲν ὑπάρχῃ μεταγραφή.

§360ΕΥΘ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐγὼ γνωρίζω ἐκ τῆς πρακτικῆς ὅτι ὁ δανειστὴς ἢ ὁ ἀγοραστὴς ἐν γένει οὐδέποτε καταβάλλει χρήματα, ἐφ’ ὅσον δὲν τῷ προσαχθῇ πιστοποιητικὸν τοῦ ὑποθηκοφυλακείου ὅτι τὸ ἀκίνητον εἶναι ἐλεύθερον ἢ ἔχει αὐτὰς καὶ αὐτὰς τὰς ἐπιβαρύνσεις.

§361Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Αὕτη εἶναι ὀρθοτάτη παρατήρησις, ἀλλὰ διατί γίνεται αὐτό; Διότι πρόκειται περὶ μιᾶς προθεσμίας εἰκοσιτετραώρου. Ἀλλὰ ἂν θελήσῃ τις τὴν προθεσμίαν αὐτὴν νὰ τὴν παρατείνῃ πλασματικῶς ἐπὶ ὁλόκληρον μῆνα, καθιστᾷ ἀναμφισβητήτως μίαν ἀδυναμίαν πραγματοποιήσεως τῶν μεταβιβάσεων ἢ τῶν ἐγγραφῶν τῶν ὑποθηκῶν. Θέλετε σήμερον νὰ ἀποδώσητε εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τὴν ἐλευθερίαν των καὶ ἐν τούτοις τοὺς δεσμεύετε.

§362ΕΥΘ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Πῶς δεσμεύονται; Ὅταν θέλωμεν νὰ περιορίσωμεν τὴν δολιότητα τοῦ ὀφειλέτου ἢ τοῦ πωλητοῦ, ὑποθέτω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἄλλος τις λόγος, παρὰ ὅταν εἰσαγάγῃ τὸ πιστοποιητικὸν τὸ ὑποθηκοφυλακεῖον, ἀκριβῶς τότε νὰ λάβῃ καὶ τὰ χρήματά του. Ἐν ὅσῳ δὲν προσάγει τοιοῦτον πιστοποιητικόν, πολὺ φυσικὰ δὲν θὰ λάβῃ χρήματα. Αὐτὸς λοιπὸν θὰ φροντίσῃ νὰ μεταβιβάσῃ ἢ ὑποθηκεύσῃ τὸ κτῆμα. Δὲν εὑρίσκω τίποτε τὸ δύσκολον. Ἴσως εἶναι μεγάλη ἡ προθεσμία καὶ ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν περιορίσωμεν, ἀλλὰ δὲν βλέπω ποῖος εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον θὰ δεσμευθῇ ὁ ἰδιοκτήτης.

§363Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ἔχω μίαν ἀπορίαν. Ἄν καλῶς ἀντελήφθην τὴν διάταξιν, αἱ ὑποθῆκαι τόσον αἱ συμβατικαὶ ὅσον καὶ αἱ νόμιμοι καὶ δικαστικαὶ θὰ ἰσχύωσιν ἐξ ἴσου, ἂν ἐγγραφῶσιν εἰς τὸν ὁρισθέντα μῆνα. Αὐτὸ δὲν προσβάλλει τὰ κεκτημένα δικαιώματα;

§364Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ὄχι, διότι δὲν ὑπάρχει κανὲν κεκτημένον δικαίωμα.

§365Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ἔχει κεκτημένον δικαίωμα ὁ δανειστὴς ἀπὸ πέρυσι.

§366ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 8, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 9 καὶ 10.) Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται).

§367Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἀναγράφεται· «Ἐπιτρέπεται ἡ διὰ Β. Διατάγματος ἢ πλειόνων τοιούτων σύστασις ἐν ταῖς προσαρτωμέναις χώραις μέχρι τριῶν Ἐφετείων καὶ ἀναλόγου ἀριθμοῦ Πρωτοδικείων». Ἤθελον ἐρωτήσει τίνα σημασίαν ἔχει ἡ φράσις «ἀναλόγου ἀριθμοῦ Πρωτοδικείων;» Πρέπει νὰ ὁρίσωμεν ὡρισμένον ἀριθμόν.

§368Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ ἐκ τῶν προτέρων καθορισμὸς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Πρωτοδικείων. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 11, εἶτα δὲ τὰ ἄρθρα 12–14). Ἄρθρον 15 (ἀναγινώσκεται).

§369ΣΠ. ΤΣΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ. Πρό τινων ἡμερῶν παρεκάλεσα τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ καταθέσῃ πίνακα, εἰς τὸ ὁποῖον ὀνομαστί...

§370Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Κατέθηκα τὸν πίνακα.

§371ΣΠ. ΤΣΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀναφέρει τὴν χρονολογίαν τοῦ διορισμοῦ ἢ τῆς προαγωγῆς.

§372Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἐζήτησα τηλεγραφικῶς τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας μοῦ ἐζητήσατε. Ὁ πίναξ τὸν ὁποῖον εἶχον ὑπ’ ὄψει μου εἶναι αὐτός. Σεῖς ζητεῖτε νὰ σημειωθῇ ὁ χρόνος τοῦ πρώτου διορισμοῦ καὶ ὁ χρόνος τῆς προαγωγῆς. Ἐζήτησα νὰ μᾶς σταλῇ τοιοῦτος πίναξ, ἀλλὰ δὲν τὸν ἔλαβον ἀκόμη.

§373ΣΠ. ΤΣΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσοι εἶχον διορισθῇ αὐτοὶ θὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν, οἱ μέχρι τοῦ πίνακος τῆς 10 Μαΐου.

§374Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Μέχρι τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου.

§375ΣΠ. ΤΣΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μέχρι τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἀπεστάλη ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τῆς Κρήτης;

§376Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ὄχι, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον κατόπιν ὁ Γενικὸς Διοικητὴς ἐν δικαιώματι νὰ κάμῃ μεταβολάς τινας.

§377Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Μεταβολὰς καὶ μερικὰς προαγωγάς.

§378Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Εἶναι ὀργανικῶς ὡρισμέναι αἱ θέσεις ἐν Κρήτῃ.

§379Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν λέγω τὸ ἐναντίον· βέβαια, ἂν δὲν ἦσαν, δὲν θὰ εἶχε δικαίωμα οὔτε νὰ διορίσῃ οὔτε νὰ προαγάγῃ.

§380Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ ἄρθρον λέγει ὅτι· «Αἱ παρὰ τοῖς εἰρημένοις δικαστηρίοις ἀνώτεραι δικαστικαὶ θέσεις Ἐφετῶν, προέδρων, εἰσαγγελέων καὶ ἀντεισαγγελέων Ἐφετῶν καὶ προέδρων Πρωτοδικῶν πληροῦνται διὰ μεταθέσεων ἐξ ὁμοιοβάθμων λειτουργῶν τοῦ παλαιοῦ Βασιλείου κλπ.» καὶ δὲν περιλαμβάνει καὶ τοὺς πρωτοδίκας, ἐνῷ βεβαίως θὰ γίνῃ ἀνάγκη εἰς τὰ δικαστήρια τῶν νέων χωρῶν νὰ μετατεθῶσιν ἐκ τῶν ὑπαρχόντων διὰ τὸ ἄρθρον 23, τὸ ὁποῖον προβλέπον περὶ τῶν πρωτοδικῶν ὁρίζει ποῖοι νέοι θὰ διορισθῶσι μόνον.

§381Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Δύνανται νὰ μετατεθῶσι κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ ἰσχύοντος νόμου εἰς τὰς θέσεις αὐτάς.

§382Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ναί· ἀλλ’ ἀκριβῶς ἐπειδὴ τίθεται διάταξις ἰδιαιτέρα περὶ τῶν ἀνωτέρων δικαστικῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ γεννηθῇ ἀμφιβολία σπουδαία, ἂν μετατίθενται εἰς πρωτοδίκας, διότι ἄλλως θὰ ἦτο περιττὴ διάταξις καὶ ὡς πρὸς τοὺς ἀνωτέρους, εἰς οὓς ἐπεκτείνεται ὁ ὀργανισμὸς τῶν δικαστηρίων, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει τοιαύτη διάταξις περὶ τῶν ἀνωτέρων δικαστῶν, δὲν γίνεται δὲ λόγος περὶ τῶν πρωτοδικῶν, εἰς τὰ κατωτέρω δ’ ἄρθρα γίνεται λόγος μόνον περὶ τῶν νέων πρωτοδικῶν, δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι πρωτοδίκαι ὑπάρχοντες ἤδη δὲν δύνανται νὰ τοποθετηθῶσιν εἰς τὰ δικαστήρια ἐκεῖνα. Ἂν παραβάλητε τὸ ἄρθρον 25 πρὸς τὸ ἄρθρον 23, θὰ ἴδητε ὅτι αὐτὸ τὸ συμπέρασμα ἐξάγεται, ὡς πάντως δ’ ὀρθὸν εἶναι ν’ ἀρθῇ ἐνδεχομένη ἀμφιβολία.

§383Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Εἰς τὸ 23 εἰμποροῦμεν νὰ ἐπιφέρωμεν τὴν μεταβολήν.

§384Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἐζητήθησαν πληροφορίαι ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα μάθῃ ἡ Βουλὴ πότε διωρίσθη ἕκαστος τῶν δικαστικῶν τῶν ὑπηρετούντων ἐν Κρήτῃ καὶ πότε προήχθη εἰς τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν ἤδη κατέχει. Τὸ τοιοῦτον θὰ ἦτο χρήσιμον ἤδη συζητουμένου τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ ἰδίᾳ τοῦ περὶ οὗ πρόκειται ἄρθρου διὰ νὰ πεισθῇ ἡ Βουλή, ἂν πράγματι πρέπῃ νὰ ψηφίσῃ τὸ ἄρθρον τοῦτο. Ἡ Βουλὴ ἔχει ὑπ’ ὄψει ὅτι πρὸ μικροῦ ἀκόμη ἐψήφισεν ἕτερον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἤδη νόμος τοῦ Κράτους καὶ κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ διοριζόμενοι εἰς τὰς ὑπὸ τοῦ στρατοῦ κατεχομένας χώρας παρὰ τῶν Γενικῶν Διοικητῶν, οὐδὲν ἀποκτῶσι δικαίωμα, εἰμὴ ὅτι εἶναι προσωρινοὶ ὑπάλληλοι. Ἀλλ’ ἂν εἴχομεν τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζητήσαμεν, θὰ ἐβλέπομεν ἴσως ὅτι καὶ κατὰ τὰς τελευταίας αὐτὰς ἡμέρας προήχθησαν δικαστικοὶ ἐν Κρήτῃ εἰς ἀνωτάτας θέσεις. Καὶ γεννᾶται ἐν ἐμοὶ τοὐλάχιστον ἡ ἀπορία πῶς προήχθησαν αὐτοὶ μόνον μὲ τὴν ἐκτίμησιν τοῦ ἐκεῖ Διοικητοῦ καὶ οὐχὶ μὲ τὰς ἐγγυήσεις τὰς ὁποίας ἀπαιτεῖ ὁ νόμος διὰ νὰ προάγωνται ἐν Ἑλλάδι οἱ κατέχοντες ἐδῶ τὰ ἀνώτατα δικαστικὰ ἀξιώματα; Πῶς λοιπὸν θὰ ἔχωμεν τὴν ἐμπιστοσύνην, ὅταν δὲν ἐτηρήθησαν αἱ ἐγγυήσεις ἐκεῖναι τὰς ὁποίας ἀπαιτεῖ ὁ νόμος, ἀλλὰ προήχθησαν μόνον λόγῳ τῆς εὐνοίας καὶ τῆς ἐκτιμήσεως τῆς προσωπικῆς ἀνδρὸς καθ’ ὅλα ἀξιοτίμου, ἀλλὰ μὴ δυναμένου ἴσως νὰ κρίνῃ περὶ τῆς ἀξίας τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων τοὺς ὁποίους προήγαγε; Διὰ αὐτὸ εἴχομεν ζητήσει αὐτὰς τὰς πληροφορίας παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς μᾶς φέρει τὸ ὀνοματεπώνυμον ἑκάστου τῶν κατεχόντων θέσεις δικαστικὰς καὶ δὲν μᾶς φέρει τὴν πληροφορίαν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἐζητήσαμεν, τὸν χρόνον δηλαδὴ κατὰ τὸν ὁποῖον διωρίσθη ἢ προήχθη ἕκαστος ἐξ αὐτῶν. Ἄν αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἐγὼ τοὐλάχιστον ἔχω, εἶναι ἀκριβεῖς, καὶ δὲν δίδω καμμίαν ἐγγύησιν ὅτι εἶναι ἀκριβεῖς, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν πρὶν ἢ μεταβῇ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς Κρήτην, ἵνα καὶ ἐπισήμως προσαρτηθῇ ἡ Κρήτη εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐνῷ ἦτο προσηρτημένη καὶ ἔπρεπε νὰ τηρῶνται οἱ νόμοι οἱ πάγιοι διὰ τοὺς διορισμοὺς καὶ τὰς προαγωγάς, ὁ κ. Γενικὸς Διοικητὴς προέβη εἰς προαγωγάς. Οἱ προαχθέντες ἐκεῖ ἀφομοιοῦνται πρὸς τοὺς ἐν Ἑλλάδι, οἱ ὁποῖοι διὰ νὰ φθάσωσιν εἰς τὰς θέσεις, τὰς ὁποίας ἀπέκτησαν, ἀπῃτήθησαν τόσα καὶ τόσα προσόντα, τόσαι γνωμοδοτήσεις καὶ ἐγγυήσεις. Δὲν γνωρίζω, εἶπον, οὔτε βεβαιῶ, ἂν πράγματι προέβη εἰς τοιούτους προβιβασμοὺς καὶ διορισμούς, ἀλλ’ ἂν ἀληθεύῃ ἡ εἴδησις, ἐγὼ τοὐλάχιστον, εὑρίσκομαι εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ μὴ ἔχω τὴν ἐμπιστοσύνην εἰς τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα τοῦ ἀνωτάτου δικαστηρίου, τὴν ὁποίαν ὀφείλω νὰ ἔχω εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι περιβάλλονται ὑπὸ τῶν ἐγγυήσεων τὰς ὁποίας ἀπαιτεῖ ὁ νόμος.

§385Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Καὶ οἱ ἐν Κρήτῃ διωρισμένοι περιβάλλονται δι’ ὡρισμένων ἐγγυήσεων, αἱ ὁποῖαι εἶναι νομοθετημέναι ἐκεῖ.

§386Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Τίνες εἶναι αἱ ἐγγυήσεις αὐταί;

§387Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἐκεῖναι, ἃς, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἀνέφερε κατὰ τὴν συνεδρίασιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος γνωρίζει βεβαίως κάλλιον ἐμοῦ τὰ πράγματα.

§388Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Μάλιστα· ἀλλὰ σεῖς ἔχετε τὴν εὐθύνην.

§389Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκ τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν ἐν Κρήτῃ δικαστηρίων προκύπτει ὅτι δύο πρέπει νὰ ὑπάρχωσι προσόντα, τὸ πτυχίον καὶ ἡ ἡλικία. Οὐδὲν ἄλλο. Πᾶς διορισμὸς καὶ εἰς τὴν ἀνωτάτην θέσιν τοῦ γενικοῦ εἰσαγγελέως εἶναι νόμιμος, καθόσον θὰ ὑπάρχῃ ἡλικία καὶ πτυχίον. Ἐὰν λοιπὸν ἐγένοντο τοιοῦτοι προβιβασμοὶ εἰς ἀνωτάτας θέσεις κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, ἀναμφισβητήτως δὲν ἐξομοιοῦνται οἱ κατέχοντες τὰς τοιαύτας θέσεις πρὸς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι διῆλθον μακρὸν στάδιον δικαστικὸν καὶ μακρὰς ὑπηρεσίας προσέφερον καὶ ἔχουσι τὴν κεκτημένην πεῖραν. Νομίζω ὅτι τελευταῖον διωρίσθη γενικὸς εἰσαγγελεὺς ὁ ἀείμνηστος Πλουμίδης ὁ ὁποῖος ἦτο διακεκριμένος, διωρίσθη δὲ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πτυχίου καὶ τῆς ἡλικίας. Δύνασθε νὰ παραβάλητε τότε τοῦτον πρὸς τὸν εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν ἢ τοῦ Ἀρείου Πάγου τοὺς ἔχοντας μακρὰν ὑπηρεσίαν καὶ κεκτημένους μακρὰν πεῖραν; Ἀναμφισβητήτως ὄχι.

§390ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας πλανᾶται νομίζων ὅτι ἐν Κρήτῃ οὐδὲν ἄλλο προσὸν καὶ οὐδεμία ἄλλη ἐγγύησις διὰ τὴν κατάληψιν μιᾶς δικαστικῆς θέσεως ὑπάρχει, παρὰ μόνον τὸ πτυχίον καὶ ἡ ἡλικία. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι κατὰ τὸν ἐν Κρήτῃ δικαστικὸν ὀργανισμὸν καὶ τὸ Κρητικὸν Σύνταγμα διὰ τὸν διορισμὸν εἰς τὴν δικαστικὴν ὑπηρεσίαν δὲν ὑπάρχει τὸ σύστημα τοῦ διαγωνισμοῦ, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἐν Ἑλλάδι. Διὰ τὴν πρώτην εἰσαγωγὴν εἰς τὴν δικαστικὴν ὑπηρεσίαν ἀληθῶς ἐλλείπει ἡ ἐγγύησις ἡ ἐκ τῶν ἐξετάσεων, ἀλλ’ ἐὰν ἐλλείπῃ ἡ ἐκ τῶν ἐξετάσεων ἐγγύησις διὰ τὴν πρώτην βαθμίδα τῆς δικαστικῆς ὑπηρεσίας, ὑπάρχει ἐν Κρήτῃ θεσμός, ὁ ὁποῖος ἀσφαλίζει κατὰ τρόπον ἴσως πληρέστερον παρὰ διὰ τῶν ἐξετάσεων τὴν εἰσαγωγὴν τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν· εἶναι ὁ θεσμὸς τοῦ Συμβουλίου τῆς Δικαιοσύνης, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖται ἀπὸ τὸν Πρόεδρον καὶ εἰσαγγελέα Ἐφετῶν καὶ ἀπὸ τρεῖς δικαστὰς τοῦ ἀνωτάτου δικαστηρίου. Τοῦτο ἔλαβον ἀφορμὴν καὶ προχθὲς νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Διὰ τὸν τελευταῖον διορισμόν, περὶ τοῦ ὁποίου ἐκάματε λόγον, ἀληθῶς δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη τῆς γνωμοδοτήσεως τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου, διότι δὲν ἐκρίθη προσῆκον αὐτοὶ οὗτοι οἱ δικασταὶ νὰ ἦσαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐξέλεγον τὸν Πρόεδρόν των. Ἀλλ’ ὁ ἐκλεχθείς, καὶ παρατηρῶ ὅτι τὸ πρᾶγμα λαμβάνει προσωπικώτερον χαρακτῆρα, ὁ διορισθεὶς ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ Κρήτης δὲν ἐλήφθη ἀπὸ τὴν ἀγοράν, ὁ διορισθεὶς ἐλήφθη ἀπὸ τὸν δικαστικὸν κλάδον. Ἦτο ἐφέτης, νομίζω δ’ ὅτι δὲν εἰμποροῦσε νὰ στρατολογηθῇ ἀπὸ καλλιτέρας τάξεις ὁ εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν. Δὲν θέλω νὰ εἴπω τίνα προσόντα ἔχει ὁ διορισθείς, ἀλλά, Κύριοι, νομίζω ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ παροραθῇ ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου, ἡ ὁποία, ἐὰν ἐλαμβάνετο ὑπ’ ὄψιν, θὰ μὲ ἀπήλλασσε τῆς ἀνάγκης νὰ ἀνέλθω καὶ χθὲς καὶ σήμερον ἐπὶ τὸ βῆμα διὰ νὰ ὑποστηρίξω τὴν διάταξιν αὐτήν, τὴν ἀφορῶσαν ἰδιαιτέρως τὴν Κρήτην, ἐὰν ἐλαμβάνετο δηλαδὴ ὑπ’ ὄψιν ὅτι οἱ Κρῆτες δικασταὶ πρέπει διὰ νὰ θεωρηθῶσιν ὡς Ἕλληνες δικασταὶ νὰ ὑποβληθῶσιν ὑπὸ τὸν ἔλεγχον πέντε δικαστῶν Ἑλλήνων. — Κύριοι, ἐὰν ἐν τῇ Κυβερνήσει δὲν ὑφίστατο Κρής, βεβαίως τοιαύτη διάταξις ἦτο ἀδύνατον νὰ ψηφισθῇ. Εἶμαι βέβαιος ὅτι, ἂν δὲν ἤμην ἐγὼ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἦτο ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας ἢ ὁ κ. Βουλευτὴς Κερκύρας, οὐδέποτε θὰ ἔκρινεν ἀναγκαῖον, διὰ τὴν ἐξομοίωσιν τῶν Κρητῶν δικαστῶν πρὸς τοὺς Ἕλληνας συναδέλφους των, οὐδέποτε θὰ ἔκρινεν ἀναγκαῖον νὰ ὑποβάλῃ τοὺς δικαστὰς αὐτοὺς εἰς ἔλεγχον διὰ νὰ ἀποφανθῶσι περὶ αὐτῶν οὐχὶ Κρῆτες, ἀλλ’ οἱ ἐκ τοῦ παλαιοῦ Βασιλείου καταγόμενοι δικασταί. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω. Ἐλπίζω ὅτι δὲν θὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀνέλθω καὶ πάλιν ἐπὶ τοῦ βήματος. Θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ μόνον νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου, διότι ἡ συζήτησις ὀλίγον ἀπέχει ἀπὸ τοῦ νὰ ἐνδεικνύῃ, δὲν θέλω νὰ πειράξω τὸν κ. Ἀλεξάκην, κάποιαν στενότητα ἀντιλήψεως. Ἦτο περιττὸν τὴν στιγμὴν αὐτὴν νὰ σκεπτώμεθα ὡς καταγόμενοι ἐκ τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος καὶ νὰ κάμωμεν διάκρισιν μεταξὺ τῶν ἐκ τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος καὶ τῆς ἐλευθερωθείσης. Καὶ οὐχὶ μόνον ἡμεῖς πρέπει νὰ ἀντιλαμβανώμεθα τὰ πράγματα οὕτως, ἀλλὰ καὶ οἱ κύριοι δικασταί. Δὲν πρέπει νὰ νομίζῃ τις ἐκ τῶν δικαστῶν τῆς μεγάλης Ἑλλάδος, εἴτε ἀπὸ μακροῦ ἂν ἐγένετο δικαστὴς εἴτε ἂν σήμερον ἀπέκτησε τὸ ἀξίωμα, ὅτι τοῦτο ἀνήκει ἀποκλειστικῶς εἰς αὐτόν. Ἀνήκει εἰς ὅλους, ὑπὸ ὅρους δὲ οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἐγγυῶνται ὅτι δὲν πρόκειται νὰ κάμωμεν δικαστὰς ἀναξίους. Πρόκειται νὰ μετάσχουν καὶ οἱ ἐκ Κρήτης δικασταὶ τοῦ δικαστικοῦ ὀργανισμοῦ τῆς νέας μεγάλης Ἑλλάδος. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται, Κύριοι, νὰ καταληφθοῦν θέσεις, αἱ ὁποῖαι ἀνήκουν εἰς τοὺς δικαστὰς τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος, ὥστε σήμερον νὰ δύναται νὰ θεωρηθῇ ὅτι ἀποτελεῖ μίαν ἀδικίαν τὸ μέτρον τοῦτο. Εὐτυχῶς ἡ Ἑλλὰς ἐμεγαλύνθη πολὺ περισσότερον, δυστυχῶς δὲ δὲν μᾶς ἔδωκαν δικαστὰς τὰ ἄλλα τμήματα, ὅπως μᾶς ἔδωκαν τὰ τμήματα καὶ τοῦ ἐλευθέρου Βασιλείου καὶ τῆς αὐτονόμου Κρήτης. Τὰ τμήματα λοιπὸν αὐτὰ τῆς νέας Ἑλλάδος ἔχουν ἀνάγκην δικαστῶν, ὁ ὑπάρχων δὲ ἤδη ἀριθμὸς δὲν ἀντιστοιχεῖ πρὸς τὰς θέσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ καταληφθοῦν. Οὐδένα πρόκειται λοιπὸν νὰ βλάψουν οὔτε τὰ δικαιώματα οὔτε τὰ νόμιμα συμφέροντα, τὰ ὁποῖα εἶχον οἱ δικασταὶ τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος. Νομίζω ὅτι εἶναι ἀρκετὰ αὐτά.

§391Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Διὰ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀρκετὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν, ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω ἂν εἶναι ἀρκετὰ καὶ διὰ τὴν Βουλήν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπέδωκεν εἰς ἡμᾶς στενότητα ἀντιλήψεως, ἀλλὰ πᾶν ἄλλο, παρὰ αὐτὸ ὑπάρχει. Ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ἀποβλέπομεν, εἶναι ἡ ἰσότης, ἥτις ἀκριβῶς καὶ ἀναμφισβητήτως δὲν ὑφίσταται μεταξὺ παλαιῶν δικαστῶν καὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι σήμερον παρείσακτοι.

§392ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποῦ μεταχειρίζεσθε τὴν φράσιν αὐτήν, κύριε Βουλευτά.

§393Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Τοὺς ὀνομάζω παρεισάκτους, διότι δὲν ἔχουσιν οὔτε τὴν πεῖραν οὔτε τὴν ἐκπαίδευσιν ἐκείνην ὡς πρὸς τὴν νομοθεσίαν τὴν ἰσχύουσαν ἐν Ἑλλάδι καὶ τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ ἐφαρμόσωσι, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν οἱ Ἕλληνες δικασταί. Σήμερον δὲν εἰσάγεται κατὰ πρώτην φορὰν τὸ βυζαντινὸν δίκαιον εἰς ὡρισμένα τμήματα;

§394ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι.

§395Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ σας αὐτὸ λέγεται ἀκριβῶς. Καὶ ὅταν εἰσάγηται κατὰ πρῶτον νομοθεσία, τόσον πολύπλοκος καὶ λεπτὴ ὅσον ἡ βυζαντινή, δὲν νομίζετε ὅτι εἶναι ἀδύνατον διὰ τοῦ διορισμοῦ τοῦ προκληθέντος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 121 τοῦ περὶ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων ἐν Κρήτῃ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, λέγω, νὰ δώσητε ἀμέσως εἰς αὐτοὺς καὶ τὴν σοφίαν αὐτὴν καὶ νὰ τοὺς ἐκμάθητε ὁλόκληρον τὴν ἐπιστήμην αὐτήν, ἐκ τῆς ὁποίας ἀναφαίνονται τόσα ζητήματα λεπτὰ καὶ εἰς τὴν ὁποίαν καταγίνονται καθηγηταὶ καὶ διδάσκαλοι καὶ δικασταὶ ἐπὶ τριακονταετίαν; Τὰ προσόντα τὰ ἔχομεν ἀναγεγραμμένα, ἰδοὺ δὲ τί ἀναγινώσκεται εἰς τὸ ἄρθρον 126 τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων ἐν Κρήτῃ (ἀναγινώσκει)· «Διὰ νὰ διορισθῇ τις Πρόεδρος Ἐφετείου, Γενικὸς Εἰσαγγελεύς, Ἀντεισαγγελεὺς Ἐφετῶν, Ἐφέτης, Πρόεδρος Πρωτοδικῶν, δέον νὰ ἔχῃ πτυχίον ἀνεγνωρισμένης Νομικῆς Σχολῆς καὶ νὰ σενεπλήρωσε τὸ 30 ἔτος τῆς ἡλικίας του. Ἄρθρον 127. Διὰ νὰ διορισθῇ τις Εἰσαγγελεὺς Πρωτοδικῶν, Πρωτοδίκης, Εἰρηνοδίκης ἢ βοηθὸς Εἰρηνοδικείου δέον νὰ ἔχῃ πτυχίον ἀνεγνωρισμένης Νομικῆς Σχολῆς καὶ νὰ συνεπλήρωσε τὸ 25 ἔτος τῆς ἡλικίας του. Οἱ ἐν ἐνεργείᾳ μὴ πτυχιοῦχοι Εἰρηνοδίκαι βʹ τάξεως δύνανται νὰ διορισθῶσιν ὁριστικῶς, ἐφ’ ὅσον οἱ τοιοῦτοι εὐδοκίμως ὑπηρετοῦσι κτλ.» Αὐτὰ εἶναι τὰ προσόντα. Τώρα ἀναμφισβητήτως ὑπάρχει μία διάταξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, διὰ τῆς ὁποίας παρέχεται ποιά τις ἐγγύησις περὶ τῆς ἰσότητος. Ἐκαυχήθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι οὐδεὶς ἄλλος ἐκτὸς αὐτοῦ, Κρητός, θὰ ἠδύνατο νὰ περιλάβῃ τοιαύτην διάταξιν. Ἀλλ’ ἐγώ, τὸ ἀντίθετον φρονῶ, ὅτι πᾶς ἄλλος ἐκτὸς τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἤθελε περιλάβει τὴν διάταξιν αὐτήν, καὶ θαυμάζω διατί δὲν τὸ ἔκαμεν. Ἀκριβῶς διότι εἶναι Κρὴς ἔδει νὰ περιλάβῃ πολὺ περισσοτέρας ἐγγυήσεις διὰ νὰ μὴ φανῇ ὅτι ἐπηρεάζεται ἐκ τῆς καταγωγῆς.

§396ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ποίας ἄλλας ἐγγυήσεις ἠθέλετε, κύριε Βουλευτά;

§397Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἰδοὺ τίνας. Ἀναμφισβητήτως εἶναι πάσης ὑπολήψεως ἄξιοι οἱ Κρῆτες δικασταί. Οὔτε δύναταί τις νὰ ἀμφισβητήσῃ τοῦτο, ἀλλ’ ἐθεώρουν ὅτι ἔπρεπε νὰ καθιερώσωμεν ὑπὲρ αὐτῶν τὰς θέσεις, αἱ ὁποῖαι ὑφίστανται ἐν Κρήτῃ, ἀλλ’ ὄχι νὰ τοὺς μεταθέσωμεν εἰς τὴν ἄλλην Ἑλλάδα, διότι αὐτοὶ οὐδεμίαν ἔχουσι πεῖραν τῆς νομοθεσίας καὶ τοῦ βυζαντινοῦ δικαίου, διότι διὰ τῆς ὀνομασίας αὐτῶν καὶ τῆς ἐκλογῆς παρὰ τῶν πέντε Ἐφετῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοῖς προσδώσητε ὅλην αὐτὴν τὴν σοφίαν καὶ τὴν ἐπιστήμην. Καὶ λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι ἡμεῖς θέλομεν νὰ συζητήσωμεν τὸ ζήτημα ἀπὸ ἀπόψεως προσωπικῆς. Σεῖς ἐξετάζετε αὐτὸ ἀπὸ ἀπόψεως προσωπικῆς· σεῖς καθιστᾶτε τὴν ἀνισότητα, διότι γνωρίζετε κάλλιστα, ἀφοῦ ἀπὸ τριετίας διευθύνετε τὰ πάντα ἐνταῦθα, γνωρίζετε ὑπὸ τίνας ἐγγυήσεις καταρτίζεται ὁ δικαστικὸς κλάδος ἐδῶ. Καὶ ὅταν ἔχητε μίαν διάταξιν τοιαύτην καὶ ζητεῖται ὑπὸ τῶν Βουλευτῶν κατάλογος, ἵνα ἴδωμεν πότε διωρίσθησαν, φέρετε ἓν ὀνοματολόγιον καὶ θέλετε ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὀνοματολογίου αὐτοῦ νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ περὶ μιᾶς διατάξεως, ἡ ὁποία καθιστᾷ τὴν ἀνισότητα, σκληρὰν δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατέτριψαν τὸν βίον αὑτῶν εἰς τὸν δικαστικὸν κλάδον. Τὴν ἀνισότητα αὐτὴν τὴν βλέπω ἐν ταῖς διατάξεσι τοῦ νομοσχεδίου. Σήμερον ἔλαβον ἓν τηλεγράφημα ἐκ πατριωτῶν σας ἐκ Χανίων, διὰ τοῦ ὁποίου παραπονοῦνται οἱ ἐκεῖ διδάκτορες τοῦ Πανεπιστημίου ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 30 τοῦ νομοσχεδίου ἀφαιρεῖ παρ’ αὐτῶν ἓν δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχουσιν ἐκ τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων ἐκεῖ. Πρόκειται περὶ τῶν διδακτόρων, οἱ ὁποῖοι κατόπιν τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 30 ὑποβάλλονται εἰς τὴν ὑποχρέωσιν, διὰ νὰ ἀποκτήσωσι τὸ δικαίωμα νὰ διορισθῶσι δικηγόροι, τῆς διετοῦς πρακτικῆς ἀσκήσεως. Εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης μετέδωκα τὸ τηλεγράφημα αὐτὸ καὶ μοὶ ἀπήντησεν ὅτι δὲν ἤθελε νὰ ἀδικήσῃ τοὺς δικηγόρους ἐν Ἑλλάδι. Θέλω νὰ σᾶς ἀποδείξω τὴν ἀντίφασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεσθε. Ἐνῷ θεωρεῖτε ἀναγκαῖον διὰ τοὺς δικηγόρους, ἵνα ἐπιτύχωσι τὸ δικαίωμα νὰ ἀσκῶσι τὸ δικηγορικὸν ἐπάγγελμα ἐνώπιον τῶν ἐν Κρήτῃ δικαστηρίων, νὰ εἶναι διωρισμένοι, θέλετε νὰ ἐξετάσητε τοὺς ἐν Κρήτῃ δικαστάς, οἱ ὁποῖοι τοιαῦτα ἔχουσι προσόντα, οἷα ἀναγράφονται εἰς τὸ ἄρθρον 121, πρὸς τοὺς δικαστὰς ἐκείνους τοὺς πολυπείρους, οἱ ὁποῖοι κατέτριψαν ὁλόκληρον τὸν βίον των ἀσχολούμενοι εἰς τὴν νομοθεσίαν ἡμῶν. Αὕτη εἶναι ἡ θέσις τῶν πραγμάτων καὶ δὲν ἠξεύρω διατί ἐθεώρησε ζήτημα φιλοτιμίας τὸ ζήτημα τοῦτο ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν πρόκειται περὶ προσωπικοῦ ζητήματος, ὅταν ζητῶσιν οἱ Κύριοι Συνάδελφοι νὰ μάθωσι τίνες εἶναι οἱ διορισθέντες καὶ πότε διωρίσθησαν. Ὑπάρχουσι διορισθέντες ἐσχάτως πρὸ 5, 10, 20 ἡμερῶν. Πῶς εἶναι δυνατόν, διότι προέλαβον οὗτοι νὰ διορισθῶσι πρὸ 20 ἡμερῶν δι’ ἑνὸς Διατάγματος τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ ἐκεῖ, νὰ χαρακτηρισθῶσιν ὡς ἰσότιμοι καὶ ἰσάξιοι πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ 30 ὁλόκληρα ἔτη μετέρχονται τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δικαστοῦ; Αὕτη εἶναι ἡ θέσις τῶν πραγμάτων. Θέλομεν ἀκριβῶς νὰ ἀποδείξωμεν ὅτι σεῖς θέλετε νὰ καταστήσητε τὴν ἀνισότητα. Τώρα, ἄν θέλετε, ἀπαντήσατε.

§398ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχω καθῆκον βεβαίως νὰ ἀπαντήσω, ἔχει καθῆκον νὰ ἀπαντήσῃ ὁ Ἕλλην Πρωθυπουργός, ὁ ὁποῖος ἐλέγχεται δι’ ὅσων λέγονται ὅτι θέλει νὰ εὐνοήσῃ ἰδιαιτέρως ἓν τμῆμα δικαστῶν τῆς νέας μεγάλης Ἑλλάδος, μόνον καὶ μόνον διότι ἔτυχεν οἱ δικασταὶ οὗτοι νὰ εἶναι παλαιοί του συμπατριῶται. Ἔχω καθῆκον νὰ ὁμιλήσω ὡς Ἕλλην Πρωθυπουργὸς τῆς μεγαλειτέρας Ἑλλάδος, νὰ διαμαρτυρηθῶ κατ’ ἐκείνων τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀρκαδίας, ὁ ὁποῖος ἠθέλησε νὰ ἐνσπείρῃ εἰς τὸν ἑλληνικὸν Λαὸν τοῦ παλαιοῦ Βασιλείου τὴν δυσπιστίαν κατὰ τῶν δικαστῶν, οἵτινες εἶναι ἐνδεχόμενον ἐκ τῆς Κρήτης νὰ μετατεθῶσιν εἰς τὰ δικαστήρια τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας ἐπεκαλέσθη τὴν Κρητικὴν δικαστικὴν ὀργάνωσιν διὰ νὰ σᾶς εἴπῃ ὅτι ἡ εἴσοδος εἰς τὴν δικαστικὴν ἱεραρχίαν ἐγένετο ἄνευ ἐπαρκῶν ἐγγυήσεων. Καὶ ἐθεώρησεν ὅτι ἐγένετο ἄνευ ἐπαρκῶν ἐγγυήσεων, διότι ὁ δικαστικὸς ὀργανισμὸς τοῦ 1893 οὐδαμῶς ὁρίζει ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ μόνον τὸ πτυχίον τῆς νομικῆς καὶ ὡρισμένην ἡλικίαν. Διότι λησμονεῖ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας ὅτι, ἂν δὲν ἀπῃτήθησαν ἄλλαι διατάξεις εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ 1893, τοῦτο δὲν προῆλθε διότι οἱ συντάξαντες τὸν δικαστικὸν ὀργανισμὸν τῆς Κρήτης ἠθέλησαν νὰ εἰσαγάγωσι τοὺς φίλους των καὶ δὲν ἠθέλησαν νὰ εἶναι δεσμευμένοι ὑπὸ διατάξεων τῶν κειμένων νόμων. Εἶχε καταλυθῆ ἓν καθεστώς, καὶ χωρὶς νὰ θέλω νὰ ἀδικήσω πλείστους τῶν δικαστῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν κατὰ τὸ διάστημα ἐκεῖνο καὶ οἱ ὁποῖοι ἐπέδειξαν χαρακτῆρα θαυμαστόν, δὲν δύναμαι νὰ ἀμφισβητήσω ὅτι πλεῖστοι τῶν δικαστῶν, καίτοι εἶχον κληθῆ κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην, εἶχον θεωρηθῆ ὅτι πολλάκις ἐλησμόνησαν τὸ καθῆκον αὐτῶν ὄχι μόνον ὡς δικασταὶ ἀλλὰ καὶ ὡς ἀνήκοντες εἰς ὡρισμένον τμῆμα τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Κρήτης, τὸ ὁποῖον διεξῆγεν ἕνα μακρὸν καὶ μεγάλον ἐθνικὸν ἀγῶνα. Δὲν ἦτο λοιπὸν δυνατὸν ὅταν κατηρτίζοντο τὰ δικαστήρια τῆς Κρήτης νὰ ληφθῶσιν οἱ δικασταὶ τῶν ἀνωτέρων βαθμῶν ἀπὸ τοὺς προϋπάρχοντας κατὰ κατώτερον βαθμὸν θεωρητικῶς. Ὑπῆρξαν πολλοί, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν προηγουμένως ἀλλ’ οἱ ἄλλοι ἦσαν ἢ Τοῦρκοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνταποκρίνωνται εἰς τὰς ἀξιώσεις τῆς νέας δικαστικῆς ὀργανώσεως, ἢ ἦσαν ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἦσαν δυσφημισμένοι καὶ δὲν ἠδύναντο νὰ χρησιμεύσωσι· διὰ τοῦτο ὡρίσθη ὅτι τὸ πτυχίον μόνον καὶ ὡρισμένη ἡλικία ἀπαιτεῖται, ἀλλὰ καὶ τότε, κύριε ἐξ Ἀρκαδίας Βουλευτά, πῶς ἔγινεν ἡ δικαστικὴ ὀργάνωσις; Νομίζετε ἴσως ὅτι ἐλήφθησαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἦσαν συμπαθεῖς πρὸς τοὺς διορίσαντας; Ἀπὸ τῆς στιγμῆς τῆς πρώτης διὰ τοῦ Συντάγματος τοῦ Κρητικοῦ καθιερώθη θεσμός, τὸν ὁποῖον ἐν τῇ παλαιᾷ Ἑλλάδι πολὺ βραδύτερον ἐσκέφθησαν νὰ εἰσαγάγωσιν, ὁ θεσμὸς τοῦ Συμβουλίου τῆς Δικαιοσύνης, δηλαδὴ ὁ θεσμὸς τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου. Ἐπιτροπὴ ἀποτελουμένη ἀπὸ τὸν πρόεδρον καὶ εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ἐλήφθησαν ἀπὸ τὴν δικαστικὴν ἱεραρχίαν τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος καὶ τρεῖς δικασταὶ τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστηρίου ἀπετέλεσαν τὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ἐπρότεινε τὸν διορισμὸν τῶν δικαστῶν· ἡ πρότασις ἐὰν δὲν ἦτο ὑποχρεωτική, ἦτο ὅμως πρόσκομμα εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ὅπως μὴ διορίσῃ ἄλλον παρὰ τὸν προτεινόμενον. Καὶ ἔδωκα τὴν πληροφορίαν καὶ τὴν ἄλλην φορὰν ὅτι κατὰ τὴν δικαστικὴν ὀργάνωσιν τῆς Κρήτης, ἐφ’ ὅσον ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ἅπασαι αἱ προτάσεις ἐκεῖναι ἐγένοντο δεκταί· ἔκτοτε ὅμως, κύριε Βουλευτά, ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ἐν Κρήτῃ καθεστῶτος καὶ τοῦ ἐν τῇ παλαιᾷ Ἑλλάδι εἶναι αὕτη, ὅτι ἐνῷ ἐδῶ μετὰ τὴν πρώτην εἰσαγωγὴν τῶν δικαστῶν εἰς τὴν δικαστικὴν ἱεραρχίαν ἐλαμβάνοντο οἱ δικασταὶ οὗτοι διὰ νὰ προάγωνται εἰς τοὺς ἀνωτέρους βαθμούς, ἄνευ τινὸς ἐγγυήσεως ἐπὶ τῇ βάσει μόνον τῆς καθεστηκυίας εὐθύνης τοῦ Ὑπουργοῦ, ἐν Κρήτῃ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ τις εἰς ἀνωτέραν θέσιν, ἐὰν δὲν ἐγίνετο πρότασις ὑπὸ τοῦ Δικαστικοῦ Συμβουλίου. Ὑπῆρχον λοιπὸν μείζονες ἐγγυήσεις ἐν Κρήτῃ ἀπὸ τὰς ἐδῶ ὅτι οἱ ἀνερχόμενοι εἰς τὰ δικαστικὰ ἀξιώματα ἦσαν καὶ ἄξιοι αὐτῶν. Ἀλλ’ ἐὰν δι’ ὅσων εἶπον, Κύριοι, ἀνῄρεσα τὴν ὑπόνοιαν, ἡ ὁποία ἦτο δυνατὸν νὰ γεννηθῇ παρὰ τῷ λαῷ, ὅτι εἰς τὴν πατρίδα μου οἱ δικασταὶ δὲν εἶναι ἄξιοι ἐμπιστοσύνης, ἔχω καθῆκον νὰ διαμαρτυρηθῶ καὶ κατ’ ἄλλης ἀντιλήψεως τοῦ κ. ἐξ Ἀρκαδίας Βουλευτοῦ· σχεδὸν ἐχαρακτήρισε τοὺς Κρῆτας ὡς ἀμαθεῖς, ὡς ἀνεπιστήμονας καὶ ἐλησμόνησε, φαίνεται, ὅτι οἱ Κρῆτες δικασταὶ καὶ οἱ Κρῆτες ἐν γένει, ἔκαμον τὰς σπουδάς των ὅπου καὶ οἱ τοῦ παλαιοῦ Βασιλείου· εἰς τὰ αὐτὰ ἑδώλια τὰ φοιτητικά, ἀπὸ τῶν αὐτῶν πηγῶν ἤντλησαν τὴν σοφίαν ἐκείνην καὶ οἱ Κρῆτες δικασταί, ἀπὸ τὴν ὁποίαν καὶ οἱ ἐν Ἑλλάδι· νομίζετε ἀρά γε ὅτι ὁ ἀὴρ τῆς Κρήτης εἶναι ἀποπνικτικὸς τῆς πρώτης σοφίας, τὴν ὁποίαν ἐπῆραν εἰς τὰ ἕδρανα τὰ φοιτητικά, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὴ ἡ περαιτέρω μόρφωσις καὶ ἀνάπτυξις αὐτῶν τῶν δικαστῶν; Καὶ εἶναι σοβαρὸν τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον λέγετε, ὅτι ἐπειδὴ ἐν Κρήτῃ δὲν ἰσχύει τὸ ῥωμαϊκὸν δίκαιον ὡς ἀστικόν, ἀλλ’ ἄλλο τι δίκαιον, δι’ αὐτὸ οἱ δικασταὶ δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐφαρμόσωσι τὸ ῥωμαϊκὸν δίκαιον, τὸ ὁποῖον ἄλλως τε ἐσπούδασαν εἰς τὸ ἐδῶ Πανεπιστήμιον; Νομίζετε ἀρά γε ὅτι, διότι ἡ Κρήτη ἐφρόντισεν ἀπό τινων ἐτῶν νὰ ἔχῃ ἰδικόν της κώδικα, συμφωνότερον πρὸς τὰς νέας προόδους, διότι κατώρθωσε νὰ ἔχῃ δίκαιον χρονολογούμενον ὄχι ἀπὸ δύο χιλιάδων ἐτῶν, ἀλλ’ ἀπὸ ἑπταετίας, νομίζετε κατὰ τοῦτο ὅτι ἡ σοφία αὕτη, ἡ ὁποία εἶναι νεωτέρα καὶ ὄχι τόσον ἀρχαϊκή, εἶναι ὀλιγώτερον ἀξία ἐμπιστοσύνης; Ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι ἐθλίβην δι’ ὅσα εἶπεν ὁ κ. ἐξ Ἀρκαδίας Βουλευτής. Δὲν θὰ ἤθελον ὡς Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος νὰ ἀκούωνται ἐντεῦθεν λόγοι, οἱ ὁποῖοι πληγώνουσιν εὐλόγους φιλοτιμίας· δὲν νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δικαία αὐτὴ ἡ δυσπιστία ἡ ἐκφρασθεῖσα ἐντεῦθεν πρὸς ἓν τμῆμα τῶν δικαστῶν τῆς μεγαλυνθείσης Ἑλλάδος, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποτελέσωσιν οἱ ἐκ Κρήτης δικασταί, καὶ εἶπον, καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶμαι βέβαιος ὅτι, ἐὰν προΐστατο τῶν πραγμάτων ὁ ἐξ Ἀρκαδίας κ. Βουλευτὴς θὰ ἔκρινεν ἐντελῶς περιττὴν καὶ τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου, διὰ τῆς ὁποίας ὁρίζεται ὅτι οἱ δικασταὶ ἐκεῖνοι οἱ ὑπηρετήσαντες ἐπὶ ὅλα δεκαπέντε ἔτη, ἀπὸ τοῦ αὐτονόμου καθεστῶτος, θὰ κριθῶσιν ὡς διατηρητέοι ὑπὸ ἐπιτροπῆς, ὅτι καὶ θὰ ἐφρόνει ὅτι εἶναι ἄξιοι πάσης ἐμπιστοσύνης καὶ δύνανται χωρὶς νὰ ὑποβληθῶσιν οὔτε εἰς αὐτὸν τὸν ἔλεγχον νὰ διατηρηθῶσι καὶ ἤθελε θεωρήσει περιττὸν νὰ ὑποβάλῃ αὐτοὺς καὶ εἰς τὴν ἰδιαιτέραν αὐτὴν δοκιμασίαν. Ἤθελον προσέτι νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸ τελευταῖον μέρος τῆς ἀγορεύσεώς σας. Εἴπετε ὅτι, ἐν ᾧ ἀπὸ τὸ ἓν μέρος εὐνοῶ τοὺς ἐν Κρήτῃ, ἀπὸ τὸ ἄλλο τοὺς ἀφαιρῶ δικαιώματα. Δὲν τοὺς ἀφαιρῶ κανὲν δικαίωμα, κύριε Βουλευτὰ ἐξ Ἀρκαδίας, ἀλλὰ μία ἐπιτροπὴ φοιτητῶν ἦλθε καὶ μοὶ εἶπεν ὅτι, ἐπειδὴ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐν Κρήτῃ καθεστῶτος δύνανται νὰ λάβωσι τὴν ἄδειαν τοῦ δικηγορεῖν μετὰ ἑξάμηνον ὑπηρεσίαν, φρονοῦσιν ὅτι πρέπει αὐτὸ τὸ δικαίωμα νὰ τοῖς διατηρηθῇ. Τοὺς εἶπον ὅτι· Κύριοι, τοιαύτην διάταξιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ· νομίζω ὅτι πολῖται ὄντες σήμερον τῆς μεγαλυνθείσης Ἑλλάδος δὲν δύνασθε νὰ ἔχητε μεγαλείτερα δικαιώματα καὶ αἱ προσδοκίαι αὗται, τὰς ὁποίας εἴχετε, ἐξηγοράσθησαν παρ’ ὑμῶν διὰ τῆς ἐλευθερίας, ἡ ὁποία σᾶς ἐδόθη· ὀφείλετε καθ’ ὃν τρόπον καὶ οἱ τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους νὰ δοκιμασθῆτε.

§399Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Πρὸ παντὸς ἔχω νὰ πείσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ θὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχήν σας. Ἀναφέρεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐν ἄρθρῳ 2 (ἀναγινώσκει)· «Ἡ ἐν τῷ παλαιῷ Βασιλείῳ ἀστικὴ νομοθεσία εἰσάγεται εἰς τὰς προσαρτωμένας χώρας ὑπὸ τοὺς ἐφεξῆς περιορισμοὺς κλπ.». Ἀλλ’ ὡς πρὸς τὴν Κρήτην ἔχομεν καὶ ἄλλο. «Ἐν Κρήτῃ ἰσχύουσι προσέτι αἱ τοῦ βυζαντινοῦ δικαίου διατάξεις ὡς πρός τε τὸ οἰκογενειακὸν καὶ κληρονομικὸν δίκαιον μετὰ τῶν δι’ εἰδικῶν αὐτόθι νόμων ἐπενεχθεισῶν μεταρρυθμίσεων».

§400Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐν Κρήτῃ ὡς πρὸς τὸ οἰκογενειακὸν καὶ κληρονομικὸν δίκαιον ἰσχύει ἤδη τὸ ῥωμαϊκὸν δίκαιον, διότι ὁ κῶδιξ αὐτῆς περιλαμβάνει τὸ πραγματικὸν καὶ τὸ ἐνοχικὸν δίκαιον. Ἑπομένως δὲν εἰσάγει τι νεώτερον τὸ τρίτον ἐδάφιον.

§401Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι. Ἀλλ’ ὑποθέτω ὅτι ἔχομεν τὸ ἐνοχικὸν δίκαιον, τὸ ὁποῖον εἰσάγετε.

§402Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ὄχι.

§403Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ εἰσάγετε ἀναμφισβητήτως διότι ἔχομεν· (ἀναγινώσκει) «ἐν Κρήτῃ ἰσχύουσι προσέτι αἱ τοῦ Βυζαντινοῦ δικαίου διατάξεις ὡς πρός τε τὸ οἰκογενειακὸν καὶ τὸ κληρονομικὸν δίκαιον». Ἕπεται ὅτι αἱ λοιπαὶ διατάξεις τοῦ Βυζαντινοῦ δικαίου δὲν ἰσχύουσι καὶ ἑπομένως δὲν γνωρίζουσιν αὐτὰς οἱ δικασταί. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται.

§404Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Δὲν εἰσάγονται, ἀλλὰ τὰς γνωρίζουσιν, ἀφοῦ ἐσπούδασαν αὐτὰς ἐδῶ.

§405Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐθεωρήσατε ὅτι αἱ νεώτεραι νομοθεσίαι εἶναι σοφώτεραι τῆς Ῥωμαϊκῆς νομοθεσίας; Ἀλλ’ ἂν ἐνθυμῆσθε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠκούσατε ὡς πρωτοετὴς φοιτητὴς τοῦ Πανεπιστημίου, ἠθέλατε ἀναγνωρίσει ὅτι ἡ σοφία τῶν νεωτέρων νομοθεσιῶν ἀντλεῖται ἐκ τῆς Ῥωμαϊκῆς Νομοθεσίας. Καὶ δὲν ὑπάρχει Πανεπιστήμιον, δὲν ὑπάρχει καθηγητής, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ καυχηθῇ ὅτι γνωρίζει τὸ δίκαιον, ἐφ’ ὅσον δὲν γνωρίζει τὸ Ῥωμαϊκὸν Δίκαιον. Ἐκ τοῦ Ῥωμαϊκοῦ δικαίου ἐπήγασεν ἡ σοφία τῶν νεωτέρων χρόνων. Ὑπῆρξαν ἀμφισβητήσεις, ὑπῆρξαν τὰ αἴτια, ἔχομεν τὸ ἄγραφον δίκαιον, ὅλα αὐτὰ ἀποκατέστησαν τὴν νεωτέραν νομοθεσίαν. Ἐὰν ἀκούσητε οἱονδήποτε Γερμανόν, Γάλλον, Ἰταλὸν δυνάμενον νὰ σᾶς ὁμιλήσῃ ἐγκύρως περὶ νομοθεσίας, θὰ σᾶς εἴπῃ ὅτι τὴν σοφίαν ὅλη ἠντλήσαμεν ἐκ τοῦ Ῥωμαϊκοῦ δικαίου, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καυχηθῆτε ὅτι διὰ τοῦ διορισμοῦ αὐτῶν καὶ διὰ τῆς ἐξισώσεως τῶν ἐν Κρήτῃ δικαστῶν πρὸς τοὺς ἐν Ἑλλάδι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ καταστῶσιν οὗτοι πάνσοφοι καὶ νὰ κάμητε αὐτοὺς ἐπιστήμονας. Θέλετε κάτι τι ἀκόμη πλέον θετικὸν διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι δὲν δύναται νὰ συγκριθῇ ἡ ἐκπαίδευσις καὶ ἡ πεῖρα τῶν ἐν Κρήτῃ μὲ τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ τὴν πεῖραν τῶν Ἑλλήνων δικαστῶν. Λάβετε τοὺς πίνακας τοῦ προσωπικοῦ τῶν ἐν Κρήτῃ ἀνωτέρων δικαστηρίων. Τί θὰ εὕρητε εἰς τοὺς πίνακας αὐτούς; (ἀναγινώσκει)· «Ἐφετεῖον Χανίων. Πρόεδρος Ζηλήμων, ἀντιπρόεδρος Χαντζηανδρέου καὶ μετὰ ταῦτα οἱ ἐντιμότατοι Παπαδάκης κλπ». Τίνες εἶναι αὐτοὶ οἱ δύο, τοὺς ὁποίους ἐτάξατε ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Ἐφετείου Χανίων; Τίνα σκοπὸν ἔχουσι; Δὲν ἀποδεικνύεται ὅτι δὲν ἔχετε ἕνα Πρόεδρον ἢ Ἀντιπρόεδρον, ἵνα κατέχῃ ἐπαξίως τὴν θέσιν αὐτὴν τοῦ Προέδρου καὶ ἀντιπροέδρου καὶ ἔχομεν κατόπιν (ἀναγινώσκει)· «Ἐφετεῖον Ἡρακλείου, Χαντζάκος, Βασιλειάδης, μετὰ ταῦτα Σουλτάνης, ἔπειτα δὲ οἱ διωρισμένοι Κρῆτες. Τίνες εἶναι ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους ἐζητήσατε καὶ ἐλάβατε ἐντεῦθεν; Δὲν εἶναι διδάσκαλοι; Δὲν εἶναι διευθυνταί; Δὲν εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ καθοδηγήσωσιν; Ἐὰν δὲ θελήσῃ τις νὰ δώσῃ καὶ τροπὴν εὐτράπελον εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, δὲν εἶναι οἱ ἀρχηγοὶ τῆς συναυλίας τῶν δικαστῶν; Μοὶ λέγετε ὅτι ἐγένοντο νέοι νόμοι ἐκτὸς τοῦ ὀργανισμοῦ. Ὑποθέτω ὅτι τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν τοιοῦτος προβάλλεται ἰσχυρισμός, θὰ μοὶ ἐπεδεικνύετο ἓν κείμενον. Εἰπέτε μοι, παρακαλῶ, μίαν διάταξιν τῶν νέων αὐτῶν νόμων. Περιεπέσατε εἰς ἓν σφάλμα ἀκόμη χονδροειδέστατον, ὅταν λέγητε ὅτι ἐδῶ ἐγένοντο προαγωγαὶ δικαστῶν ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐγγυήσεως παρὰ μόνον ἀπὸ τὸν Ὑπουργόν. Ἐρωτήσατε τὸν κ. Συνάδελφόν σας Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. Δὲν ὑπῆρχε τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον; Καίτοι ἐγὼ εἶχον διάφορον γνώμην περὶ αὐτοῦ, διότι νομίζω ἐγὼ ὅτι τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον συνετέλεσεν εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως καὶ τὸ ἁπλούστερον, ὅτι αὐτὸ συνετέλεσεν εἰς τὸ ῥευστὸν σύστημα. Ὅτε ἐπρόκειτο περὶ τῆς μεταρρυθμίσεως τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, διετύπωσα τὴν γνώμην μου καὶ εἶπον ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ Ἀνώτερον Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον νὰ διέπῃ τὰ τοῦ διορισμοῦ, τὰ τῆς μεταθέσεως καὶ προαγωγῆς τῶν δικαστῶν, ὄχι ὁρκωτὸν συμβούλιον. Ἐννοῶ τὸ Συμβούλιον νὰ παρακολουθῇ τὸν δικαστὴν ἀπὸ τῆς πρώτης εἰσόδου του εἰς τὸν δικαστικὸν κλάδον ἐξελέγχον πᾶσαν πρᾶξιν καὶ πᾶσαν ἀπόφασιν, παρακολουθοῦν τὸν ἰδιωτικόν του βίον καὶ ἐν γένει τὴν πορείαν του καὶ τὴν ἀξιοπρεπῆ του παράστασιν. Ἀλλὰ τὸ Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἀντλήσῃ πληροφορίας ἐκ τοῦ κουρέως, δὲν εἶναι Συμβούλιον τὸ ὁποῖον εἶναι ἄξιον τοῦ σκοποῦ διὰ τὸν ὁποῖον ἐκλήθη. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου. Ὑπάρχει Συμβούλιον ἐν Γερμανίᾳ παρακολουθοῦν τὸν δικαστὴν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς καθ’ ὅλον τὸν δικαστικόν του βίον καὶ τότε δύνασθε νὰ ἔχητε ἀποτελέσματα θετικά. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν αὐτὴν τὴν τελείαν νομοθεσίαν, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν. Ἐγένετο ἡ ἐπανάστασις, ἡ ὁποία εἶχε σκοπὸν νὰ μεταθέσῃ τὰς εὐθύνας καὶ τίποτε ἄλλο. Μὴ νομίζητε δ’ ὅτι δὲν ὑπῆρχον εὐθῦναι καὶ πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως. Οἱ νόμοι τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, ὁ πρῶτος μάλιστα ὀφείλεται εἰς τὸν Θρασύβουλον Ζαΐμην, τὸν πατέρα τοῦ τέως ἁρμοστοῦ ἐν Κρήτῃ, καὶ περιελαμβάνοντο ἐν αὐτῷ πᾶσαι αἱ διατάξεις μετὰ πάσης προσοχῆς, ἀπήτουν προσόντα ὑπηρεσίας καὶ χρόνον ὑπηρεσίας καὶ ὑπόδειξιν ἐκ μέρους τῶν Συμβουλίων διὰ νὰ δυνηθῇ τις νὰ ἐπιτύχῃ τὸν προβιβασμόν. Δὲν ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς κρίσεως οἱουδήποτε ὁ προβιβασμὸς οἱουδήποτε δικαστοῦ ἀπὸ πρωτοδίκου εἰς Ἐφέτην καὶ ἀπὸ Ἐφέτου εἰς Ἀρεοπαγίτην. Ἔχομεν δικαστάς, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπῆρξαν ἄξιοι τῆς ἀποστολῆς των, καὶ αὐτοὶ ἦσαν παλαιότεροι. Ποτὲ δὲν δύναται νὰ εἴπῃ τις ὅτι διωρίσθη εἰς Ἀρεοπαγίτης, εἰς ἐφέτης χωρὶς νὰ ὑπάρχωσιν αἱ ἐγγυήσεις ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ὑπηγόρευον τὸν διορισμὸν αὐτοῦ. Ἡ συζήτησις, Κύριοι, αὐτὴ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ὅλως διόλου διάφορος· μετὰ περισσοτέρας ἠρεμίας καὶ ἀμεροληψίας. Ἐὰν ἠκολούθησα τὸν τρόπον τῆς συζητήσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τοῦτο τὸ ἔπραξα, καὶ λυποῦμαι διότι τὸ ἔπραξα, χάριν τῆς δικαιοσύνης. Δὲν πρόκειται ἐδῶ περὶ ζητήματος προσωπικοῦ· δὲν πρόκειται κἂν νὰ κατανείμωμεν, νὰ χωρίσωμεν τὴν νέαν Ἑλλάδα ἀπὸ τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα, οὔτε νὰ χωρίσωμεν τοὺς Κρῆτας, τοὺς Πελοποννησίους, τοὺς Στερεοελλαδίτας, τοὺς Μακεδόνας καὶ τοὺς Αἰγιοπελαγίτας. Πρόκειται ἀκριβῶς νὰ καταστήσωμεν τὴν δικαιοσύνην τῆς μεγάλης πατρίδος ἡμῶν ἤδη, νὰ τὴν καταστήσωμεν τοιαύτην, ὥστε νὰ εἶναι σεβαστὴ παντοῦ. Νὰ μὴ εἶναι σεβαστὴ παρ’ ἡμῖν μόνον, ἀλλὰ νὰ εἶναι σεβαστὴ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ δύναται ἡ δικαιοσύνη τῆς Ἑλλάδος νὰ ἐπισπᾷ τὴν ἐκτίμησιν τῶν ξένων, διότι βάσις πάσης Πολιτείας εἶναι ἡ δικαιοσύνη. Ἄνευ δικαιοσύνης, ἀξίας τοῦ ὀνόματος αὐτῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προκόψῃ ὁ τόπος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσελκυσθῶσιν ἐν αὐτῷ τὰ κεφάλαια, ἡ δὲ χώρα ἡμῶν μετὰ τὰς δοκιμασίας, τὰς ὁποίας ὑπέστη, ἔχει ἀνάγκην ἀκριβῶς νὰ δυνηθῇ νὰ προσελκύσῃ τὰ κεφάλαια καὶ διὰ νὰ προσελκύσῃ τὰ κεφάλαια ἔχει ἀνάγκην νὰ ἐπισπάσῃ τὴν ἀσφαλῆ ἐκτίμησιν τῶν ξένων κεφαλαιούχων ἐπὶ τῆς δικαιοσύνης τῆς χώρας. Νομίζετε ὅτι καταρτίζετε τοιαύτην τὴν δικαιοσύνην διὰ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου σας; Σᾶς εἶπον πῶς ἐνόουν νὰ καθορισθῶσι τὰ πράγματα ἄνευ προσβολῆς τῆς φιλοτιμίας τῶν δικαστῶν, διότι, ἂν προσβάλληται ἡ φιλοτιμία τῶν ἐν Κρήτῃ δικαστῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι Ἕλληνες, ὡς εἴμεθα πάντες ἡμεῖς, διότι ἤθελον περιορισθῆ ἐντὸς τοῦ κύκλου ἐντὸς τοῦ ὁποίου καὶ ἠνδρώθησαν καὶ ηὐδοκίμησαν, θὰ εἶναι ἀκόμη μεγαλειτέρα προσβολὴ διὰ τοὺς Ἕλληνας δικαστὰς τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος, διότι θὰ ἐξομοιωθῶσι πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι προσόντα. Διότι σᾶς εἶπον ὅτι δύνασθε νὰ καυχηθῆτε διὰ τοὺς ἐν Κρήτῃ δικαστὰς ὅτι ἔχουσι τὸν χαρακτῆρα, ἀλλὰ δὲν ἔχουσιν οὔτε τὴν πεῖραν οὔτε τὴν μόρφωσιν. Καὶ ἡ ἐξομοίωσις αὐτῶν πρὸς τοὺς ἐν Ἑλλάδι δικαστὰς ἐπέρχεται τότε εἰς βάρος ἐκείνων οἱ ὁποῖοι κατέτριψαν ὅλον τὸν βίον των εἰς τὴν μελέτην τῶν ἑλληνικῶν νόμων καὶ τοὺς ὁποίους οἱ ἐν Κρήτῃ δικασταὶ δὲν γνωρίζουσι. Τὸ ζήτημα τῶν διδακτόρων τὸ ἐμνημόνευσα διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω αὐτὴν τὴν ἀνισότητα, διότι, ἐνῷ καθιστᾶτε τοὺς δικαστὰς τοὺς διωρισμένους ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 126 ἰσοτίμους καὶ ἴσους πρὸς τοὺς δικαστὰς τοὺς διωρισμένους, ἔστω καὶ διὰ τοῦ ἀνωτάτου Συμβουλίου, ἔρχεσθε καὶ λέγετε εἰς τοὺς πτυχιούχους τοῦ Πανεπιστημίου ἡμῶν, τοὺς Κρῆτας διδάκτορας, δὲν εἶναι ἀρκετὴ πλέον ἡ πεῖρα τῶν ἕξ μηνῶν, τὴν ὁποίαν διαγράφει τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ ὀργανισμοῦ, τὸ ἄρθρον 84 τῶν Κρητικῶν Δικαστηρίων, τὸ ἄρθρον δὲ 84 λέγει τὰ ἑξῆς· «Διὰ νὰ διορισθῇ τις δικηγόρος δέον νὰ ἔχῃ πτυχίον ἀνεγνωρισμένης νομικῆς σχολῆς καὶ νὰ ἠσκήθη μετὰ τὴν ἀπόκτησιν τοῦ πτυχίου του πρακτικῶς παρά τινι τῶν παρ’ ἅπασι τοῖς ἐν Κρήτῃ δικαστηρίοις διωρισμένων πτυχιούχων δικηγόρων ἐπὶ ἓξ μῆνας καὶ νὰ ἤσκησε τὸ δικηγορικὸν ἐπάγγελμα παρὰ τοῖς ἐπαρχιακοῖς Εἰρηνοδικείοις ἐπὶ ἓν ἔτος ἢ νὰ ἔχῃ τὴν ἄδειαν τοῦ δικηγορεῖν παρὰ τοῦ Ἀρείου Πάγου τῆς Ἑλλάδος». Οἱ συμπολῖται τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως παραπονοῦνται, διότι σήμερον καίτοι ἔχουσι κεκτημένα προσόντα, τὰ ὁποῖα διαγράφει ὡς πρὸς τοὺς δικηγόρους ὁ ὀργανισμὸς τῶν ἐν Κρήτῃ Δικαστηρίων, οὐχ ἧττον θέλει νὰ τοὺς ὑπαγάγῃ εἰς τοὺς νόμους τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος. Τοῖς λέγει· Κύριοι, πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει ὅτι μεγαλυνθείσης τῆς Ἑλλάδος πρέπει νὰ ταχθῆτε εἰς ἴσην μοῖραν πρὸς τοὺς ἄλλους συναδέλφους σας. Πρέπει νὰ ὑποστῆτε τὴν δοκιμασίαν ἐκείνην καὶ τὴν ἄσκησιν τὴν ὁποίαν οἱ νόμοι τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος διαγράφουσι καὶ νὰ ὑποβληθῆτε εἰς τὴν ἄσκησιν τῶν δύο ἐτῶν.

§406Ν. ΞΗΡΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν δύο ἐτῶν· πρόκειται περὶ ἓξ μηνῶν.

§407Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Πρέπει ν’ ἀποβλέψητε εἰς τὸν συλλογισμὸν καὶ ὁ συλλογισμὸς εἶναι ὁ ἑξῆς· ὅτι θέλομεν νὰ εἰσαγάγωμεν αὐτοὺς εἰς τὸν νόμον τὸν Ἑλληνικόν, διότι θεωροῦμεν ὅτι ὁ ὀργανισμὸς τῶν δικαστηρίων ἐν Κρήτῃ δὲν ἀποδίδει ἐπαρκῆ ἐχέγγυα διὰ τὸν δικηγόρον καὶ ἑπομένως δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἤθελον περιέλθει εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προσφύγωσιν εἰς τὴν ἐπιστημονικήν των συνδρομήν. Ἀλλ’ ἂν τοῦτο εἶναι πραγματικόν, τότε πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρήσητε ἴσους τοὺς δικαστὰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπέστησαν τὴν αὐτὴν προπαιδείαν, τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν καὶ οἱ δικασταὶ οἱ παρ’ ἡμῖν; Ἀναμφισβητήτως ὑπάρχει μία ἀνισότης, ἡ ἀνισότης δὲ εἶναι ἀκόμη μεγαλειτέρα, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς διδάκτορας, περὶ τῶν ὁποίων ὡμιλήσατε τόσον σκληρῶς, ὅταν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄρθρον 30 τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἀναφέρει ἐν τέλει (ἀναγινώσκει)· «Οἱ ἐν Κρήτῃ διατελοῦντες νομίμως διωρισμένοι ἄνευ Πανεπιστημικοῦ πτυχίου δικηγόροι καὶ ἔχοντες τοιοῦτο δικαίωμα κατὰ τοὺς ἰσχύοντας νῦν αὐτόθι νόμους διατηροῦσι τὸ δικαίωμα τοῦ δικηγορεῖν παρὰ τοῖς ἀντιστοίχοις νέοις αὐτῆς δικαστηρίοις». Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχῃ πτυχίον ἢ ἄδειαν· φθάνει ὅτι ἔχει διορισμόν· φθάνει ὅτι διατελεῖ δικηγόρος· εἰς αὐτὸν ἀναγνωρίζομεν τὸ δικαίωμα νὰ δικηγορῇ, ἀναγνωρίζομεν τὸ δικαίωμα τῆς ὑπερασπίσεως τῶν ὑποθέσεων τῶν πελατῶν του, ἐνῷ εἰς τοὺς νέους διδάκτορας οἱ ὁποῖοι ζητοῦσι σήμερον νὰ μὴ ὑποστῶσι τὰς ἐξετάσεις, ὄχι διότι δὲν ἐννοοῦσιν ὅτι ἡ ἐκπαίδευσίς των καὶ ἡ μόρφωσίς των δὲν εἶναι τελεία, ἀλλὰ διότι αὐτοὶ ἔτυχε νὰ ὑποστῶσιν ὅλας τὰς συνεπείας τῶν τελευταίων γεγονότων, διότι ὅλοι αὐτοὶ ἐστρατεύθησαν καὶ στρατευθέντες δὲν ἠδυνήθησαν νὰ προσπαρασκευασθῶσι κατὰ τὰ δύο ἔτη καὶ νὰ ὑποστῶσι τὰς ἐξετάσεις, τὰς ὁποίας ἀπαιτεῖ ὁ νόμος τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος, ἵνα τύχωσι τοῦ δικαιώματος τοῦ δικηγορεῖν, δὲν ἀναγνωρίζομεν τὸ δικαίωμα τοῦτο. Δι’ αὐτὸ παραπονοῦνται, διότι εἶναι σήμερον ἠναγκασμένοι, ἀφοῦ ἐστερήθησαν ἐπὶ δέκα καὶ πέντε ὅλους μῆνας τῆς εὐκαιρίας νὰ εἰσέλθωσιν εἰς ἓν δικηγορικὸν γραφεῖον ἐπὶ δύο ἔτη ἵνα ἐκπαιδευθῶσιν, ὅτε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποστῶσι τὰς ἐξετάσεις ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου, νὰ πράξωσι τοῦτο τώρα. Ἐν τούτοις, λέγω, ἀρνούμεθα εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα τοῦτο, ἐνῷ ἀναγνωρίζομεν εἰς τοὺς μὴ πτυχιούχους τὸ δικαίωμα νὰ δικηγορῶσι. Καὶ αὐτὸ ἀποκαλεῖ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἰσότητα· ἀποκαλεῖ δὲ προσέτι ἰσότητα τὸ δικαίωμα τῆς ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης ὑπὸ δικαστῶν, οἱ ὁποῖοι ἐν περιωρισμένῳ χώρῳ καὶ ἐν τῇ περιωρισμένῃ ἐκτάσει τῆς δεδοξασμένης νήσου των δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἀποκτήσωσι τὴν μόρφωσιν καὶ τὴν πεῖραν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἀπέκτησαν οἱ δικασταὶ ἡμῶν ἐν ἀναπεπταμένῳ πεδίῳ πολὺ πλέον μεγαλειτέρῳ. Φρονῶ ὅτι, ἄν τις δύναται νὰ καταλογίσῃ ἀνισότητα, εἴμεθα ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι ἀγωνιζόμεθα ὅπως σᾶς ὑποδείξωμεν ὅτι εἶναι ἀνάγκη χωρὶς νὰ προσβληθῇ ἡ φιλοτιμία τῶν Κρητῶν δικαστῶν, ἀξίων πάσης τιμῆς, νὰ περιορισθῇ ὅμως τὸ δικαίωμα αὐτῶν ἐντὸς τῶν ὁρίων ἐκείνων, ἐντὸς τῶν ὁποίων ἐμορφώθησαν. Ἐὰν καταστήσητε δικαστὰς τούτους ἐν Κρήτῃ, οὐδεὶς θὰ δυνηθῇ νὰ ἀμφισβητήσῃ τὴν ἀξίαν αὐτῶν, οὐδεὶς θὰ ἀμφισβητήσῃ τὴν ἁρμοδιότητα αὐτῶν. Ἐὰν ὅμως ἐπεκτείνητε αὐτοὺς καὶ πέρα τῆς Κρήτης, σᾶς παρακαλῶ νὰ προσέξητε εἰς αὐτό, ἐὰν ἕνα δικαστὴν ἐκ Κρήτης τὸν καταστήσητε δικαστὴν ἐν Ἀθήναις, θὰ προκαλέσῃ οὗτος λόγῳ τῆς ἀγνοίας του τὸν γέλωτα ὅλων τῶν συναδέλφων του καὶ μετ’ ὀλίγον θὰ εἶναι ἠναγκασμένον τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον νὰ τὸν ἀποστείλῃ ἐκεῖ, ὁπόθεν ἦλθε.

§408Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Προσέθηκα ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου «εἰς τὰς θέσεις τῶν κενῶν θέσεων».

§409ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 15, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 16 (ἀναγινώσκεται).

§410Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Μέχρι τοῦ τρίτου τῶν θέσεων, ἤτοι τῶν διὰ μεταθέσεως κενουμένων.

§411Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ὅτε συνεζητεῖτο τὸ ἄρθρον αὐτό, ἐγένετο ἡ παρατήρησις ὅτι εἰς τὴν βʹ παράγραφον, μετεχειρίζεσθε τὴν λέξιν γνωμοδότησις, εἰς δὲ τὴν γʹ ἀπόφασις.

§412Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Τὴν ἔθηκα πρὸς περισσοτέραν διασάφησιν, συμφωνῶ ὅμως ν’ ἀλλαχθῇ καὶ ἡ λέξις γνωμοδότησις νὰ γίνῃ ἀπόφασις.

§413Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ὅτε προχθὲς ἐψηφίζετο ἡ τροπολογία τοῦ νόμου ΓΛΥΖʹ, ἐτέθη ὅτι θὰ ἐλαμβάνετο μία γενικὴ ἀρχὴ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν εἰσαγγελέων, καθ’ ἣν θὰ συνυπελογίζετο οὕτως ὥστε ὁ ἔχων δεκαετῆ ὑπηρεσίαν νὰ προάγηται. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τροπολογίας ταύτης οἱ σήμερον κατέχοντες τὰς εἰσαγγελικὰς θέσεις θὰ ἠδύναντο νὰ προαχθῶσι κατὰ τὸ ἓν τρίτον. Τὸ ἓν τρίτον αὐτό θὰ λαμβάνηται ἐκ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν σήμερον ὑπηρετούντων ἢ μετὰ τὴν προαγωγὴν ἐκείνων τὸ ἓν τρίτον θὰ ληφθῇ ἐκ τοῦ ὑπολοίπου;

§414Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Δὲν θὰ γίνῃ χωριστὴ προαγωγή. Ὁ νόμος ἐκεῖνος ὁρίζει τὰ πάγια προσόντα. Ἐδῶ εἶναι προσωρινὴ διάταξις. Οἱ ἔχοντες τὰ προσόντα ὑπάγονται εἰς τὸν κανόνα. Πρόκειται περὶ τῶν μὴ ἐχόντων τὰ προσόντα.

§415Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Νομίζω ὅτι τρέχομεν...

§416Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Εἶναι δυνατὴ ἡ προαγωγή.

§417Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ὁ νόμος ὁ ἰσχύων ἐφάπτεται καὶ τῆς νομοθεσίας τῶν νέων χωρῶν ἢ εἰς τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα οἱ ἀντισαγγελεῖς, οἱ σήμερον ὑπηρετοῦντες, θὰ δύνανται νὰ τοποθετηθῶσι;

§418Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Αὐτὸ προσέθηκα. Μέχρι τοῦ τρίτου τῶν θέσεων, ἤτοι τῶν διὰ μεταθέσεως κενουμένων.

§419Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ φαίνεται ὅτι ὑπάρχει ἡ ἔννοια ὅτι, μόνον, ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς ἀπευθύνῃ ἐρώτημα καὶ περὶ τοῦ ἑνὸς τρίτου ὡς πρὸς τοὺς ἀντεισαγγελεῖς, δύναται ν’ ἀποφανθῇ τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον.

§420Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Τὸ ἐρώτημα θὰ ὁρίζῃ μόνον τὸν ἀριθμὸν τῶν θέσεων.

§421Π. ΙΑΤΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ δύναται, ἀναφέρεται καὶ εἰς τὰ δύο;

§422Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ὄχι.

§423Π. ΙΑΤΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ περὶ τοῦ ἐὰν πρόκειται νὰ πληρωθῇ κατὰ τὸ ἓν τρίτον ἐξ ἀντεισαγγελέων.

§424Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Δύνανται νὰ συμπληρωθῶσι δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου εἰς σχετικὴν ἐρώτησιν...

§425Π. ΙΑΤΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐρώτησις εἶναι ὑποχρεωτική;

§426Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ὑποχρεωτική, ἐὰν ἢ ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ πληρωθῶσι θέσεις. Πάντοτε δι’ ἐρωτήσεως θὰ γίνηται, ἐγὼ δὲ ἔθηκα ἐρώτησιν ἵνα φανῇ τίνες αἱ θέσεις τὰς ὁποίας δικιοῦνται νὰ καταλάβωσιν οἱ ἀντεισαγγελεῖς. Πρέπει νὰ ὑποδείξω τὸ τρίτον τῶν θέσεων.

§427Π. ΙΑΤΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι, ὡς ἔχει, ἀφίεται εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ ἐρωτήσῃ περὶ εἰσαγγελέων ἢ ὄχι.

§428Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἤκουσα τὴν συμπλήρωσιν τὴν ὁποίαν ἐκάματε.

§429Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον, μέχρι τοῦ τρίτου τῶν θέσεων τούτων, προσέθηκα, ἤτοι τῶν διὰ μεταθέσεως κενουμένων.

§430Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Ἐκ τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος;

§431Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἀνάγεται εἰς ὅλα τὰ προηγούμενα. Ὄχι μόνον τῶν νέων χωρῶν.

§432Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Τὸ πρῶτον ἐδάφιον ὁμιλεῖ περὶ τῶν νέων χωρῶν κατ’ ἐξακολούθησιν μέχρι τοῦ τρίτου τῶν θέσεων τῶν νέων χωρῶν, ἤτοι τῶν διὰ μεταθέσεως κενουμένων ἐν τῷ παλαιῷ Βασιλείῳ...

§433Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Φυσικά.

§434Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Δὲν εἶναι φυσικὸν ὅμως.

§435Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Πρόκειται περὶ τῆς πρώτης συστάσεως τῶν δικαστηρίων καὶ δὲν δύναται ἢ νὰ γίνῃ ἡ μετάθεσις.

§436Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἰς τὰ προηγούμενα ἄρθρα λέγετε τῶν κριθέντων διατηρητέων, προκειμένου περὶ τῶν δικαστῶν, ἐνῷ περὶ τῶν εἰσαγγελέων δὲν τὸ λέγετε.

§437Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἐννοῶ νὰ προστεθῇ ἡ λέξις διατηρητέων κριθέντων.

§438ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 16, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 16 οὕτω τροποποιημένον συναινέσει τῆς Βουλῆς). Ἄρθρον 17ον (ἀναγινώσκεται).

§439Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Παρατηρῶ ὅτι δύνανται νὰ διορισθῶσιν εἰς τὴν θέσιν στρατοδίκου κτλ. Νομίζω ὅτι δύναται νὰ διαγραφῇ ἡ λέξις «τοποθετημένος».

§440Ν. ΞΗΡΟΣ. Δὲν φρονεῖτε ὅτι πρέπει νὰ συμπεριληφθῶσι καὶ οἱ διατελέσαντες εἰσαγγελεῖς στρατοδικῶν, οἱ ὁποῖοι διὰ παραιτήσεως ἐξῆλθον τοῦ σώματος, καὶ νὰ ταχθῇ μία προθεσμία καὶ εἰς αὐτοὺς ὅπως, ἐὰν θέλωσι, νὰ ἐπανέλθωσι;

§441Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην εἰσαγγελέων.

§442Ν. ΞΗΡΟΣ. Εἶναι εἰσαγγελεῖς, οἱ ὁποῖοι διεκρίθησαν καὶ οἱ ὁποῖοι παρῃτήθησαν. Διατί νὰ μὴ ἐπανέλθωσι;

§443ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 17 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ψηφίζεται συναινέσει τῆς Βουλῆς τὸ ἄρθρον 17ον, εἶτα δὲ καὶ τὸ ἄρθρον 18ον καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 19ον).

§444Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ θέσῃ συμπληρωματικὸ μέλος, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ὑπάρξῃ κώλυμα εἰς ἕνα οἱονδήποτε καὶ τότε νὰ μὴ ἔχωμεν ἐπιτροπήν.

§445Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ὑπάρχουσιν ἕξ δικασταί.

§446Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νὰ ὁρίσητε διὰ τοῦ νόμου, διότι ἐφ’ ὅσον δὲν ὁρίζεται διὰ τοῦ νόμου συμπληρωματικὸν μέλος, δὲν δύνασθε νὰ διορίσητε αὐτὸ ἔπειτα.

§447ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 19ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 19, εἶτα δὲ τὰ ἄρθρα 20–22 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 23ον).

§448Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἔχω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Βεβαίως πρόκειται νὰ θεραπευθῇ προσωρινὴ ἀνάγκη διὰ τοῦ διορισμοῦ πρωτοδικῶν· δὲν πρόκειται νὰ κάμωμεν ὀργανικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος θὰ ἰσχύσῃ μονίμως. Τὴν προσωρινὴν αὐτὴν ἀνάγκην ἐπιζητεῖτε νὰ θεραπεύσητε ἐκ πολλῶν πηγῶν, ἐκ τῆς τάξεως τῶν παραιτηθέντων, τῶν ὑποστάντων πρὸ ὀκταετίας ἐξετάσεις, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τραπῆ ἐν τῷ μεταξὺ εἰς ἄλλα ἐπαγγέλματα. Ἀπὸ ὀκτὼ ἐτῶν καὶ ἐντεῦθεν δύνανται νὰ ἠκολούθησαν εἴτε τὸ ἐμπορικὸν στάδιον εἴτε νὰ ἔγιναν ἀξιωματικοὶ κτλ. Ἐπίσης λαμβάνετε ἐκ τῆς τάξεως τῶν εἰρηνοδικῶν καὶ ἐκ τῆς τάξεως τῶν πταισματοδικῶν, βλέπω δ’ ὅτι δι’ ὅλας τὰς τάξεις αὐτὰς ὁρίζετε ἡλικίαν 50 ἐτῶν, ἐνῷ διὰ τὴν τάξιν τῶν παραιτηθέντων πρωτοδικῶν δέχεσθε ἡλικίαν μέχρι 40 ἐτῶν καὶ ἐπανέρχονται μὲ τὰ ἔτη τῆς προαγωγῆς των ἄνευ γνωμοδοτήσεως τοῦ Συμβουλίου. Ἐπίσης παρατηρῶ ὅτι εἰς τὰς τάξεις τῶν εἰρηνοδικῶν δέχεσθε ἡλικίαν 50 ἐτῶν. Ἐὰν τὸ 50 εἶναι ἀρκετὸν διὰ τοὺς παραιτηθέντας, ἐὰν εἶναι ἱκανὸν διὰ τοὺς εἰρηνοδίκας, διὰ τοὺς πταισματοδίκας, διατί δὲν εἶναι καὶ διὰ τοὺς δικηγόρους; Μόνον οἱ δικηγόροι συντρίβονται ἐνωρίτερον καὶ μόνον αὐτοὶ ἐξαντλοῦνται εἰς τὰ 40 ἔτη;

§449Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἐξήγησα κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν ὅτι ἐπιθυμῶ νὰ λάβω αὐτοὺς ἐκ τῆς τάξεως τῶν δικηγόρων τῶν σχετικῶς νεωτέρων, διότι δικηγόροι 45 καὶ 50 ἐτῶν, ἐὰν δὲν ηὐδοκίμησαν ἐν τῇ δικηγορίᾳ, δὲν θὰ εἶναι κατάλληλοι οὐδὲ ν’ ἀρχίσωσιν ἤδη τὸ δικαστικὸν στάδιον, ἐνῷ οἱ μέχρι τοῦ 40 ἔτους δύνανται νὰ μορφωθῶσιν εὐχερῶς ὡς δικασταὶ καὶ νὰ ἀποσπασθῶσιν ἐκ τῶν δικηγορικῶν τάξεων ἀποτελοῦντες πυρῆνα δικαστικὸν ἄξιον λόγου.

§450Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὁσάκις ἔχομεν ἀνάγκην νὰ συμπληρώσωμεν προσωρινὰς ἀνάγκας, ἀποβλέπομεν εἰς τὰς τάξεις τῶν δικηγόρων. Ἐκεῖ ἀπεβλέψαμεν, ἵνα διορίσωμεν καὶ ἐφέτας. Ἐπίσης ἐκ τῆς τάξεως αὐτῆς δυνάμεθα νὰ ἐκλέξωμεν δικαστὰς διὰ τὰς νέας χώρας μέχρις ἡλικίας 50 ἐτῶν μὲ ὅλας τὰς ἐγγυήσεις. Ὑπάρχουσι δικηγόροι δρῶντες δυνάμενοι νὰ ὑπηρετήσωσιν. Ἐὰν θέλητε νὰ διορίσητε πραγματικοὺς δικαστάς, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀφήσητε τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας ἐλεύθερον. Μὴ περιορίζητε αὐτοὺς εἰς τὸ 40, ἀφοῦ ἄλλως τε τοῦτο πράττετε καὶ διὰ τοὺς ἄλλους. Μὴ νομίζητε ὅτι θὰ λάβητε δικαστὰς τὰ παιδιὰ καὶ τοὺς παραιτηθέντας. Ἐὰν θέλητε ἱκανοὺς δικαστάς, πρέπει νὰ κάμητε καὶ τὸ ἄλλο, νὰ δεχθῆτε τὴν δεκαετίαν διὰ τὸν μισθόν, ὥστε νὰ τοὺς προσελκύσητε. Μὲ τὰς ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας δίδετε σήμερον, οὐδεὶς δικηγόρος θὰ δεχθῇ νὰ γίνῃ δικαστής. Ἐὰν δεχθῆτε τὴν δεκαετίαν, τότε θ’ ἀπαρτίσητε τοὺς δικαστὰς ἀπὸ πρωτοδίκας παραιτηθέντας, ἀπὸ εἰρηνοδίκας, ἀπὸ πταισματοδίκας καὶ ἀπὸ δικηγόρους, οἱ ὁποῖοι ἔδωκαν πρὸ τριῶν ἐτῶν ἐξετάσεις.

§451Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐγὼ συμφωνῶ πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ μὴ εἶναι ἄτεγκτος εἰς τὰς παρατηρήσεις αὐτάς. Δέον νὰ προστεθῇ εἰς τὴν παράγραφον 2 τοῦ ἄρθρου τούτου «ἐφ’ ὅσον ἐξηκολούθησαν δικηγοροῦντες μέχρι τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν θὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὸν δικαστικὸν κλάδον». Ὁ νόμος δέχεται τοὺς δώσαντας πρὸ ἑπταετίας ἐξετάσεις καὶ λαβόντας τὴν βάσιν, δέον ὅμως ἔκτοτε αὐτοὶ νὰ μὴ ἠκολούθησαν διάφορον σταδιοδρομίαν· ἂν π. χ. εἷς ἔγινεν ἔμπορος ἀποικιακῶν, θὰ εἶναι κατάλληλος ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς διὰ δικαστής, ἀφοῦ ἔχει κλείσει τὰ βιβλία του ἐπὶ ὅλην ἑπταετίαν; Ἐπίσης ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ τὴν ἐξήγησιν ἐπὶ τοῦ ἑξῆς: Οἱ δικηγόροι σήμερον κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον ὑπηρετοῦσιν ὅλοι παρὰ τοῖς Πρωτοδικείοις, διότι ἐκεῖ εἶναι διωρισμένοι, ὑπάρχουσιν ὅμως τοποθετημένοι εἰς τὰ μικρότερα δικαστήρια. Αὐτοὶ εἶναι ἀποκεκλεισμένοι τοῦ νὰ μετάσχωσι τοῦ διαγωνισμοῦ τῶν ἐξετάσεων; Ὑποθέτω ὄχι.

§452Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Τὸ πρᾶγμα εἶναι σαφές.

§453Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐὰν θέλητε νὰ τοὺς ἀποκλείσητε, νὰ τὸ εἴπητε καθαρά.

§454Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Τὸ πρᾶγμα, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι σαφές.

§455Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἑπομένως ἀποκλείονται.

§456Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Βεβαίως.

§457Γ. ΙΑΤΡΙΔΗΣ. Διὰ τοὺς δικηγόρους διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ζητεῖται τετραετὴς ὑπηρεσία...

§458Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ὑπολογιζομένου καὶ τοῦ χρόνου τῆς ἐπιστρατεύσεως.

§459Γ. ΙΑΤΡΙΔΗΣ. .. διὰ τοὺς εἰρηνοδίκας τίθεται ὅριον τριετοῦς ὑπηρεσίας. Ἤθελον δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι συμπίπτει νὰ ἔχωσι καὶ δικηγορικὴν ὑπηρεσίαν, συγχρόνως δὲ καὶ εἰρηνοδικειακήν, ἐὰν ἦτο δυνατόν, νὰ ὁρισθῇ τὸ τῆς δικηγορικῆς ὑπηρεσίας εἰς δύο ἔτη, ἐφ’ ὅσον ἔχουσι καὶ δικηγορικὴν ὑπηρεσίαν παρὰ πολυμελεῖ δικαστηρίῳ. Ὑποβάλλω ἔγγραφον τὴν τροπολογίαν μου ταύτην καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§460Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐν τῇ 2ᾳ παραγράφῳ ὁρίζεται τὸ ἑξῆς: «ἐκ δικηγόρων ἀσκούντων τὰ ἔργα αὐτῶν παρὰ πολυμελεῖ δικαστηρίῳ ἐπὶ τετραετίαν τοὐλάχιστον, συνυπολογιζομένου καὶ τοῦ χρόνου τῆς τελευταίας ἐπιστρατεύσεως». Ἐν τῷ ἄρθρῳ 27, ἐν τῷ ὁποίῳ ὁρίζεται ὁ τρόπος, καθ’ ὃν γίνεται ὁ διορισμὸς τοῦ δικηγόρου ὡς πρωτοδίκου, ἐν ἐδαφίῳ αʹ ὁρίζεται τὸ ἑξῆς: «προτάσσονται οἱ κρινόμενοι ἱκανοὶ ὅπως διορισθῶσιν ἀπ’ εὐθείας πρωτοδίκαι λαμβανόμενοι οὗτοι ἐκ τῶν δικηγόρων ἢ εἰρηνοδικῶν τῶν ἐχόντων δεκαετῆ ὑπηρεσίαν». Ἤδη, τί θὰ γίνῃ; Κατὰ τὸ ἄρθρον 23 ἀπαιτεῖται τετραετὴς ὑπηρεσία, κατὰ τὸ ἄρθρον 27 δεκαετής.

§461Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Οἱ κατάλληλοι κρινόμενοι διὰ τὴν θέσιν τοῦ πρωτοδίκου λαμβάνονται ἐκ τῶν ἐχόντων δεκαετῆ ὑπηρεσίαν, οἱ ἔχοντες τετραετῆ ὑπηρεσίαν διορίζονται πάρεδροι.

§462Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Παρατηρῶ, κύριε Πρόεδρε, μίαν τάσιν νὰ τίθενται προσκόμματα εἰς τοὺς δικηγόρους προκειμένου περὶ καταλήψεως θέσεων. Οἱ δικηγόροι οἱ ὁποῖοι εἶναι τοποθετημένοι εἰς τὰ εἰρηνοδικεῖα δὲν δύνανται σήμερον νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὰς κλάσεις αὐτὰς τῶν ληφθησομένων πρὸς πλήρωσιν δικαστικῶν θέσεων, διότι τὸ τοιοῦτον προσὸν ἀναγνωρίζεται μόνον εἰς τοὺς δικηγόρους τοὺς ἀσκοῦντας τὰ ἔργα αὐτῶν ἐν πολυμελεῖ δικαστηρίῳ.

§463Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Βεβαίως, διότι δὲν θὰ εἶναι γνωστοὶ οἱ ὑπηρετοῦντες παρὰ τοῖς εἰρηνοδικείοις· ἄλλως τε θὰ σᾶς προσθέσω καὶ τοῦτο, ὅτι καὶ κατὰ τὸν νόμον τὸν ἰσχύοντα ἵνα δώσῃ ἐξετάσεις ὁ δικηγόρος διὰ τὴν θέσιν τοῦ παρέδρου, πρέπει νὰ ὑπηρετῇ εἰς πολυμελὲς δικαστήριον.

§464Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὑπάρχει νόμος κατὰ τὸν ὁποῖον παρὰ τοῖς νομικοῖς συμβουλίοις διορίζονται δικηγόροι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὸ δικαίωμα τοῦ παρίστασθαι καὶ παρὰ τῷ δικαστηρίῳ. Φρονῶ ὅτι ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ εἶναι δίκαιον νὰ ἐξισοῦται πρὸς ὑπηρεσίαν δικηγόρων.

§465Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Μικρὰ εἶναι ἡ τάξις αὐτή, ἀλλὰ δύναται νὰ γίνῃ δεκτή.

§466Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Θὰ παρακαλέσω, κ. Ὑπουργέ, νὰ μὴ ἐπιμείνητε εἰς τὴν πρώτην περίπτωσιν τῆς συμπληρώσεως τῶν θέσεων Πρωτοδικῶν ἐκ τῶν ὑποστάντων ἐξετάσεις διὰ τὴν θέσιν τοῦ παρέδρου. Καθιστᾶτε αὐτοὺς προνομιούχους χωρὶς νὰ τοὺς ὑποβάλητε εἰς οὐδένα ἔλεγχον.

§467Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Θὰ καταλάβωσι τὴν θέσιν μετὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ δικαστικοῦ Συμβουλίου.

§468Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Δι’ ἕνα δικηγόρον νεαρὸν ὁ ὁποῖος πρὸ ὀκταετίας συνηγωνίσθη διὰ τὴν θέσιν τοῦ παρέδρου καὶ ἔσχε τὴν νόμιμον βάσιν, τίς δύναται νὰ βεβαιώσῃ ὅτι οὗτος θὰ ἐξακολουθῇ νὰ ἔχῃ τὰς αὐτὰς γνώσεις, τὴν χρηστότητα τοῦ ἤθους καὶ ἐν γένει τὴν ἱκανότητα τὴν ὁποίαν εἶχεν ὅτε διηγωνίσθη διὰ τὴν θέσιν τοῦ δικαστικοῦ παρέδρου; Φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ὑποβάλητε αὐτὸν ὑπὸ τὴν κρίσιν τῶν Συμβουλίων τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου καὶ τῶν Δικαστῶν παρ’ οἷς ὑπηρετεῖ.

§469Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει ὅτι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἔδωκαν ἐξετάσεις διὰ τὴν θέσιν τοῦ παρέδρου καὶ εἶχον ἐπὶ παραδείγματί τινες καὶ τὸν βαθμὸν «λίαν καλῶς» δὲν διωρίσθησαν, διότι δὲν ὑπῆρχον ἐπαρκεῖς θέσεις. Ἐὰν ὑπῆρχον πλείονες κεναὶ θέσεις, θὰ διωρίζοντο ἔκτοτε πάρεδροι καὶ θὰ ἦσαν τώρα πρωτοδίκαι. Ἡ προηγηθεῖσα ὅμως αὕτη δοκιμασία, ἡ ἐπιτυχία ἐν ταῖς ἐξετάσεσιν, ἀποτελεῖ πάντως δι’ αὐτοὺς ἕνα τίτλον, ὅπως ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν ἐκτίμησιν τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποφανθῇ, ἐὰν θεωρῶνται εἰσέτι ἱκανοὶ νὰ καταλάβωσι θέσιν πάλιν ὄχι πρωτοδίκου, ἀλλὰ παρέδρου.

§470Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Ἐνδέχεται ὅμως οἱ νέοι αὐτοὶ νὰ ἔπαυσαν νὰ δικηγορῶσι μετὰ τὴν ἀποτυχίαν των καὶ νὰ ἐτράπησαν εἰς ἕτερον ἐπάγγελμα, νὰ ἐγένοντο ἔμποροι.

§471Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Θέλετε νὰ προσθέσωμεν, ἐὰν δὲν ἐτράπησαν εἰς ἕτερον ἐπάγγελμα;

§472ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§473Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Νὰ τεθῇ «ἐὰν δὲν ἐτράπησαν εἰς ἄλλα ἔργα».

§474Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἂς τεθῇ οὕτως. Εἰς τὸ ἄρθρον 23 φέρεται· «ἀπομένουσι κεναὶ θέσεις πρωτοδικῶν καὶ ἀντεισαγγελέων παρὰ πρωτοδίκαις δύνανται νὰ συμπληρωθῶσιν ἐντὸς ἕξ μηνῶν ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου διὰ παρέδρων».

§475Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Αἱ κεναὶ θέσεις πρωτοδικῶν συμπληροῦνται ὡς ἑξῆς· τὸ Συμβούλιον θὰ λάβῃ ἀριθμόν τινα πρωτοδικῶν καὶ τὸ ὑπόλοιπον θὰ τὸ λάβῃ ἐκ τῶν παρέδρων.

§476ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 23 ὑπάρχουσι δύο τροπολογίαι τοῦ κ. Π. Τσαλδάρη. Ἡ πρώτη...

§477Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Τὴν εἶδον, ἀλλὰ δὲν υἱοθετῶ τὴν τροπολογίαν αὐτήν. Ἀφήνω αὐτὴν εἰς τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς. (Ἀπορρίπτεται συναινέσει τῆς Βουλῆς ἡ πρώτη τροπολογία τοῦ κ. Τσαλδάρη, ἀποσύρεται δὲ ὑπὸ τοῦ ἰδίου ἡ δευτέρα τροπολογία του). (Ἀπορρίπτεται ἐπίσης ἑτέρα τροπολογία ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τοῦ κ. Ἀθ. Τυπ. Μπασιᾶ συναινέσει τῆς Βουλῆς).

§478Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Θὰ τεθῇ λοιπόν, κ. Πρόεδρε, ἡ φράσις «ἐὰν δὲν ἐτράπησαν εἰς ἄλλα ἔργα».

§479ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 23, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 24 (ἀναγινώσκεται).

§480Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Νομίζω, κ. Βουλευταί, ὅτι τὸ ζήτημα τῶν πειθαρχικῶν ποινῶν διὰ τοὺς δικηγόρους δὲν πρέπει νὰ τεθῇ, ὡς ἡ διάταξις ὁρίζει, διότι πολλάκις πειθαρχικαὶ ποιναὶ ἐπεβλήθησαν εἰς δικηγόρους μὲ πολὺ περιέργους δικαιολογίας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μᾶς λέγει· «μὰ πῶς, ἀφοῦ διὰ τοὺς δικαστὰς εἶναι κώλυμα εἰς τὴν προαγωγήν των νὰ μὴ εἶναι καὶ διὰ τοὺς δικηγόρους». Ἀλλὰ λησμονεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ὑπὸ ἀλλοίας περιστάσεις ἐπιβάλλονται πειθαρχικαὶ ποιναὶ εἰς τοὺς δικαστὰς καὶ ὑπὸ ἀλλοίους ὅρους ἐπιβάλλονται τοιαῦται εἰς τοὺς δικηγόρους. Ἐπεβλήθη εἰς δικηγόρον ποινὴ ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ἤλεγξε γνώμην τοῦ Ἀρείου Πάγου, εἰς ἄλλον δὲ ὅτι ἤλεγξεν εἰρηνοδίκην καὶ εἰς ἄλλον, ἐπειδὴ ὕβριζεν ὁ Πρόεδρος τοὺς μάρτυρας, καὶ εἶπεν εἰς αὐτὸν ὅτι δὲν εἶναι εἰς τὸν νόμον τοῦτο, κ. Πρόεδρε. Δὲν νομίζω λοιπὸν ὅτι πρέπει τὸ Δικαστικὸν Συμβούλιον ἢ καὶ τὸ Δικηγορικὸν νὰ κρίνῃ ἐκ τῶν πειθαρχικῶν ποινῶν, καὶ ἕνεκα τούτων μόνων ν’ ἀποκλείσῃ τὴν εἴσοδον δικηγόρων εἰς τὸ δικαστικὸν στάδιον. Πρέπει νομίζω τοὐναντίον νὰ εὐκολύνωμεν τὴν εἴσοδον δικηγόρων ἐχόντων ἀνεξάρτητον χαρακτῆρα καὶ θάρρος εἰς τὸ δικαστικὸν στάδιον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὸ νομοσχέδιόν του ἔχει διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας ὁρίζει πενταετῆ παραγραφὴν τῶν τοιούτων ποινῶν. Ἐπὶ τέλους ἂς περιορίσῃ τὸν χρόνον τῆς παραγραφῆς εἰς τριετῆ ἢ διετῆ.

§481Π. ΦΙΛΙΠΠΑΣ. Κύριοι Βουλευταί· οὐδεὶς λέγει ὅτι οἱ Ἕλληνες νομικοὶ στεροῦνται μορφώσεως ἐκπαιδευτικῆς. Οὐδεὶς ὡσαύτως ἀρνεῖται ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην, προκειμένου περὶ λειτουργῶν τῆς Δικαιοσύνης, χρηστότητος καὶ χαρακτῆρος, συνεπῶς δὲ ἀνάγκην ἐγγυήσεων περισσοτέρων, διότι οὐδεὶς ἀγνοεῖ ὅτι τὸ παράπτωμα τοῦ δικηγόρου θὰ μεταβληθῇ εἰς ἔγκλημα, ὅταν οὗτος γίνῃ δικαστής. Ἐν Ἑλλάδι δυστυχῶς χειραφέτησις καὶ ἀπολυταρχία εἶναι ταυτόσημα καὶ τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα εἰς τὴν ἰδιωτικὴν σταδιοδρομίαν ἔχουσι ῥοπὴν εἰς τὸ παράπτωμα, ἐνδεικνύουσι κακὰς φύσεις. Ἡ Πολιτεία ἐξησφάλισε καὶ ζητεῖ νὰ ἐξασφαλίσῃ μὲ περισσοτέρας ἐγγυήσεις τοὺς ὑπαλλήλους, ἃς φροντίσῃ ἐξ ἴσου νὰ ἐξασφαλίσῃ καὶ τὸν πολίτην ἀπὸ τοὺς Βουλγαρισμοὺς τῶν ὑπαλλήλων προσέχουσα, καθ’ ὃν χρόνον νομοθετεῖ, εἰς τὸ ποιὸν τοῦ χαρακτῆρος καὶ τῆς χρηστότητος, ὅπως κατὰ τὸ δυνατὸν καὶ δὴ ἐν προκειμένῳ, ἐξυγιάνωμεν κατὰ τὸ ἐνὸν τοὐλάχιστον τὸν κλάδον τῆς δικαιοσύνης, τὸ πολυτιμότατον τοῦτο ἀγαθὸν πάσης εὐνομουμένης πολιτείας. (Χειροκροτήματα).

§482Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Τὰ περὶ πειθαρχικῶν παραπτωμάτων ἐλήφθησαν ὅπως εἶναι εἰς τὸν νόμον περὶ προσόντων, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν ν’ ἀπαλειφθῶσι, διότι δὲν πρόκειται μόνον περὶ δικηγόρων, ἀλλὰ καὶ περὶ εἰρηνοδικῶν, οὔτε θὰ ἦτο εὐπρεπὲς νὰ γίνῃ διάκρισις. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ταῦτα ῥυθμίζονται κατὰ τὸν ἠπιώτερον τρόπον μετὰ τὰς γενομένας ἤδη τροποποιήσεις εἰς τὸν νόμον περὶ προσόντων.

§483Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ὥστε τρεῖς ἐπιπλήξεις εἰς διάστημα πέντε ἐτῶν κωλύουσι τὴν εἴσοδον εἰς τὸ δικαστικὸν στάδιον; Θὰ παρακαλέσω κ’ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἡλικίαν τῶν δικηγόρων εἰς τὸ 40 ἔτος, ἀλλὰ νὰ τὸ ἀναβιβάσῃ τοὐλάχιστον εἰς τὸ 45.

§484ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν τῷ μείνῃ καιρὸς διὰ τὴν σύνταξιν.

§485Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι οὐσιῶδες ἐπιχείρημα. Δὲν ἐννοῶ ὅμως νὰ περιορισθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὸ νὰ μεταβάλῃ τὴν ἡλικίαν μόνον, ἀλλ’ ἀναγκαῖαι, καὶ ἄλλαι μεταβολαί, δι’ ὧν νὰ δυνηθῇ νὰ προσελκύσῃ ἐκ τῶν καλλιτέρων δικηγόρων εἰς τὰς δικαστικὰς θέσεις. Καὶ ἡ μέριμνα καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τῆς Κυβερνήσεως ὁλοκλήρου καὶ τῆς Βουλῆς βεβαίως πρέπει νὰ εἶναι κατὰ τίνα τρόπον θὰ κατορθώσωμεν νὰ προσελκύσωμεν τὰ καλλίτερα στοιχεῖα. Μία μεταβολὴ λυσιτελὴς κατὰ τοῦτο, τὴν ὁποίαν ἐδέχθη ἤδη ὁ κ. Ὑπουργός, εἶναι ἡ τοῦ διορισμοῦ τῶν δικηγόρων, τῶν ἐχόντων ὡρισμένα προσόντα, εὐθὺς ἀμέσως εἰς θέσιν πρωτοδίκου ἀντὶ παρέδρων, ὡς συνήθως γίνεται ἡ εἰσαγωγὴ εἰς τὸν δικαστικὸν κλάδον. Διὰ τούτους πρέπει νὰ ὁρισθῇ καὶ ὡς μισθὸς ὄχι ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον λαμβάνουσιν οἱ πρωτοδίκαι ἐν ἀρχῇ, ἀλλὰ νὰ τοῖς ὑπολογισθῇ διὰ τοῦ κανονισμοῦ τῆς μισθοδοσίας καὶ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα ἐκ τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν ὡς δικηγόρων ὡς χρόνος δικαστικῆς ὑπηρεσίας, πρὸς δὲ νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς αὐτοὺς ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 20 ἢ νὰ τεθῇ ἀνάλογος τοιαύτη, ὥστε νὰ δύνανται καὶ οὗτοι νὰ καταστήσωσι συντάξιμα καὶ ἔτη τινὰ τῆς δικηγορίας των πρὸ τοῦ διορισμοῦ.

§486ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι· ἀποκρούεται ὁριστικῶς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὁ χρόνος πέρα τοῦ 40 ἔτους, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει χρόνος πρὸς σύνταξιν.

§487Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νὰ συντομευθῇ διὰ καταβολῆς συμφώνως πρὸς τὴν κατὰ τὰ ἀνωτέρω διάταξιν.

§488ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νομίζετε ὅτι μὲ τὴν καταβολὴν ἀποζημιοῦται τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων;

§489Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀφοῦ τὸ ὁρίζομεν δι’ ἄλλους ὑπαλλήλους, εἶναι δίκαιον νὰ τὸ ὁρίσωμεν καὶ δι’ αὐτούς.

§490Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ, κύριε Πρόεδρε, φεύγομεν ἀπὸ ἓν δικαστικὸν καθεστὼς καὶ εἰσερχόμεθα εἰς νέον. Τὸ νέον τοῦτο καθεστώς, τὸ ὁποῖον εἰσάγει τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον, εἶναι καθεστώς, τὸ ὁποῖον μὲ μεγαλειτέραν ἔκτασιν εὑρίσκεται νομοθετηθὲν εἰς ἄλλο κράτος, ὅπως παντὸς ἄλλου καλλίτερον γνωρίζει ὁ ἀξιότιμός μοι κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ὑποθέτω ὅτι ἡ διάταξις αὕτη ἐτέθη ἐδῶ ἀκριβῶς διὰ νὰ δυνηθῇ τὸ Κράτος νὰ ἐπιτύχῃ ὅ,τι ἐγένετο ἐκεῖ, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς εἶχε τοῦτο ὑπ’ ὄψει, διότι ἐνῷ εἰς ὅλον τὸν κόσμον οἱ δικασταὶ στρατολογοῦνται ἀπὸ τοὺς νέους δικηγόρους καὶ κατόπιν ἐξετάσεων εἰσέρχονται εἰς τὸ δικαστικὸν σῶμα, εἰς τὴν Ἀγγλίαν διὰ νὰ διορισθῇ τις δικαστὴς πρέπει νὰ ἔχῃ διαπρέψει ὡς δικηγόρος, νὰ ἔχῃ ἀποκτήσει ὑπόληψιν καὶ περιουσίαν ὡς δικηγόρος καὶ κατόπιν τιμῆς ἕνεκεν νὰ διορισθῇ δικαστὴς καὶ ν’ ἀκριβοπληρωθῇ. Εἰς στιγμήν, καθ’ ἣν θέλομεν νὰ συγκροτήσωμεν δικαστὰς τοιούτους, ὁποίων ἀκριβῶς ἔχομεν ἄμεσον ἀνάγκην, διότι ἡ θέσις τοῦ δικαστοῦ εἰς τὰς νέας χώρας δὲν εἶναι ὅπως εἰς τὰς παλαιάς, καθόσον ἐκεῖ θὰ εἶναι μᾶλλον πολιτικὴ θέσις παρὰ δικαστική, φρονῶ ὅτι, ἂν συνδυάσωμεν τὰ δύο περιστατικά, ἀφ’ ἑνὸς τῆς αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ καὶ ἀφ’ ἑτέρου τῆς αὐξήσεως τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας, χωρὶς νὰ γίνῃ λόγος περὶ συντάξεως, διότι, ἂν δώσωμεν εἰς ἕνα δικηγόρον καλὸν 500 δραχμάς, ἀπὸ πολλὰ Πρωτοδικεῖα θὰ παρουσιασθῶσι καλοὶ δικηγόροι, οἱ ὁποῖοι θὰ δεχθῶσι νὰ γίνωσι Πρωτοδίκαι, χωρὶς νὰ ἔχωσιν ἀπαίτησιν διὰ σύνταξιν, δυνάμεθα ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ν’ ἀκολουθήσωμεν τὸ σύστημα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον, ὡς γνωστόν, ἔδωκεν εἰς τὸ προμνημονευθὲν Κράτος ἀρίστους δικαστάς, καὶ νὰ ἐπιτελέσωμεν βῆμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ μεγίστην σημασίαν διὰ τὸ μέλλον τῆς δικαιοσύνης ἐν Ἑλλάδι. Ἂν παρακολουθήσωμεν τὰς βλέψεις τῆς Κυβερνήσεως, βλέπομεν συστηματικὴν δυσπιστίαν πρὸς τοὺς δικαστάς. Ὁ τέως ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ἔκαμεν ἔκτακτον δικαστήριον διὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν λειῶν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κάμνει ἐπιμελητήριον, εἰς τὸ ὁποῖον δίδει δικαστικὰ δικαιώματα, ἀγροτικὰ ἐπιμελητήρια μὲ δικαστικὰ ἐπίσης δικαιώματα. Ὅλα αὐτὰ εἶναι μία δυσπιστία.

§491ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καθόλου.

§492Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Μάλιστα, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ εἰς τὰς κοινοβουλευτικὰς ἐπιτροπάς, εἰς τὰς ὁποίας εἶχον τὴν τιμὴν νὰ λάβω μέρος, πάντες οἱ ἐξ ἐπαγγέλματος καὶ συστήματος δικηγοροῦντες ἔδειξαν δυσπιστίαν εἰς τοὺς δικαστάς.

§493Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ ἀντίληψίς σας.

§494Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἤμην μέλος εἰς ἐπιτροπὰς καὶ τὸ εἶδον.

§495Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τότε τί θὰ εἴπωσιν οἱ Ἄγγλοι δικασταί, τοὺς ὁποίους ἐξυμνήσατε, ὅταν, ὡς γνωρίζετε ὑμεῖς κάλλιον πολλῶν ἄλλων, εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἔχει δοθῆ πρὸ πολλοῦ εἰς τὰ ἐπιμελητήρια ἡ δικαιοδοσία αὐτή;