1913.12.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 27

τῆς 18 Δεκεμβρίου 1913

(Τετάρτη, ὥρα 4, 30′ μ.μ.)

Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτσιάνου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ἡ Ἀδαμαντία χήρα Ι. Κογεώργου ἱερέως, μήτηρ τοῦ ἐν πολέμῳ πεσόντος ἀνθυπολοχαγοῦ Π. Κογεώργου, παρακαλεῖ, ὅπως ἀποζημιωθῇ διὰ διάφορα ἀντικείμενα τοῦ υἱοῦ της, ἅτινα ἀπωλέσθησαν. Οἱ πρακτικοὶ φαρμακοποιοὶ Θεσσαλονίκης διαμαρτύρονται κατὰ τοῦ μέτρου τῆς νομαρχίας, ἥτις ἔκλεισε τὰ φαρμακεῖά των. Ἡ Οὐρανία, σύζυγος τοῦ λοχίου τῶν εὐζώνων Σ. Παρούση, παρακαλεῖ, ὅπως προαχθῇ ὁ σύζυγός της εἰς ἀνθυπασπιστήν. Ἡ Πανελλήνιος Ἕνωσις τῶν δημοδιδασκάλων ἀμφοτέρων τῶν φύλων ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ τῶν νομοσχεδίων τῆς Δημοτ. Ἐκπαιδεύσεως. Οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι τοῦ δήμου Πατρέων διαμαρτύρονται ἐναντίον τοῦ κ. Γκλαβά ὡς εἰπόντος ἐν τῇ Βουλῇ ὅτι ὁ δῆμος Πατρῶν καθυστερεῖ τὰ ἐπιδόματα πρὸς φιλανθρωπικὰ καταστήματα. Ἡ χήρα τοῦ φονευθέντος ἐν Χίῳ ἀνθυποπλοιάρχου Λ. Ρίτσου παρακαλεῖ, ὅπως τῇ χορηγηθῇ σύνταξις ὑποπλοιάρχου διὰ τὸν σύζυγόν της. Οἱ πτυχοῦχοι τῆς Ἐμπορικῆς Σχολῆς Σύρου παρακαλοῦσιν, ὅπως δίδηται εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα νὰ διαγωνίζωνται πρὸς κατάληψιν δημοσίων θέσεων. Οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων Καλογερίσι καὶ Λακζουνίτη παρακαλοῦσιν, ὅπως ὑπαχθῶσιν εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον Ἀετοῦ. Ὁ βιομηχανικὸς Σύνδεσμος Λαμίας παρακαλεῖ, ὅπως ἐφαρμοσθῇ καὶ ἐν Λαμίᾳ ὁ νόμος περὶ Κυριακῆς ἀργίας. Ὁ ἐκ τοῦ χωρίου Πλάτης στρατιώτης Λ. Πετράκης, κατάδικος ἐν ταῖς φυλακαῖς Ἀκροναυπλίας, παρακαλεῖ, ὅπως ληφθῇ πρόνοια διὰ τὴν τύχην του. Ὁ ἐκ Λαρίσης Γ. Ἀραπατζῆς παρακαλεῖ, ὅπως ληφθῇ πρόνοια διὰ τὸν υἱόν του Δημήτριον, ἐπιλοχίαν, ἀποκλεισθέντα τῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων. Ὁ ἐξ Ἀθηνῶν Λ. Μακρῆς παραπονεῖται ἐναντίον τοῦ Αʹ Ταμείου πληρωμῶν ὡς καθυστεροῦντος τὴν πληρωμὴν τῆς ἐπιτάξεως δικιούχων. Οἱ δημοδιδάσκαλοι τοῦ δήμου Καρυστίων Εὐβοίας παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπισπευσθῇ ἡ ψήφισις τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων. Ὁ Δ. Ἀλεξόπουλος καταγγέλλει παράβασιν τῆς ἀπὸ 8ης Ἰουλίου 1910 συμβάσεως τοῦ Κράτους μετὰ τῆς Προνομιούχου Ἑταιρείας. Ὑποβάλλουν τροπολογίας οἱ Βουλευταὶ κ. κ.

§2Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μονιμοποιήσεως ἀξιωματικῶν ἐγγεγραμμένων εἰς τὸ στέλεχος τῆς ἐφεδρείας τοῦ στρατοῦ κλπ.».

§3Ι. ΤΕΡΖΑΚΗΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 26 Ἰουνίου 1913 Ν. Β. Δ. περὶ συγκροτήσεως ἀνωτέρου στρατιωτικοῦ συμβουλίου κλπ». Ι. Μπουρνιᾶς καὶ Σ. Βακράτσας, Α. Ἀποστολίδου καὶ Δ. Πετσάλη ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν συντάξεων», Π. Στελάκης, Σ. Τσακόπουλος καὶ Σ. Σακελλαριάδης ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μονιμοποιήσεως ἀξιωματικῶν ἐγγεγραμμένων εἰς τὸ στέλεχος τῆς ἐφεδρείας κλπ.». Σ. Βακράσκας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μονιμοποιήσεως ἐφέδρων ἀξιωματικῶν». Π. Πετροπουλάκης ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 26 Ἰουνίου 1913 Ν. Β. Δ. κλπ». Κ. Λιδωρίκης ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ στρατιωτικῶν συντάξεων». Γ. Τσακανίκας 1) ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 26 Ἰουνίου 1913 Ν. Β. Διατάγματος κλπ.» καὶ 2) ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τρόπου καταβολῆς ἀντισηκωμάτων ἀνυποτάκτων κληρωτῶν». Σ. Ἀναστασιάδης ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπαλλαγῆς εἰδῶν τινων ἀπὸ δημοτικῶν καὶ ἄλλων φόρων πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς γεωργίας». Ι. Μπρισιμιτζάκης ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μονιμοποιήσεως ἐφέδρων ἀξιωματικῶν». Π. Μερλόπουλος 1) ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μονιμοποιήσεως ἐφέδρων ἀξιωματικῶν» καὶ 2) ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 26 Ἰουνίου 1913 Ν. Β. Διατάγματος». Μ. Νεγρεπόντης ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων περὶ στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν συντάξεων». Γ. Καντιάνης ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τοῦ τρόπου τῆς καταβολῆς ἀντισηκωμάτων ἀνυποτάκτων κληρωτῶν». Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν προτάσεων νόμων «περὶ καταργήσεως τῶν ἐν τοῖς ἄρθροις 841–842 τοῦ Ἰονίου Κώδικος τύπων περὶ δωρεῶν ἀκινήτων ἐν Ἑπτανήσῳ πρὸς δήμους καὶ Κοινότητας» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσωρινοῦ κανονισμοῦ τῆς πληρωμῆς τῶν διὰ τοὺς μῆνας Ὀκτώβριον, Νοέμβριον καὶ Δεκέμβριον τῆς χρήσεως 1913 ἐξόδων τοῦ Κράτους καὶ τῶν εἰδικῶν ταμείων» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της. (Θέλουσιν ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ). (Ὅρα τὰς τροπολογίας κλπ. Ἀρχεῖον Βουλῆς). Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ὁ κ. Δ. Χατζηγιάννης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν τοῦ χωρίου Μπαμπᾶ–Γιανέ.

§4Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ τηλεγράφημα, κύριε Πρόεδρε, δι’ οὗ οἱ χωρικοὶ τοῦ Μπαμπᾶ–Γιανὲ τῆς πεδιάδος Γενιτσῶν ἀναφέρονται εἰς τὴν Βουλὴν εἶναι ἀσαφές, διότι γίνεται μὲν ἐν αὐτῷ λόγος περὶ ἐξώσεων κατόπιν ἀποφάσεως τοῦ εἰρηνοδίκου, ἐκδοθείσης ἐρήμην τῶν ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν, ἀλλὰ δὲν διασαφηνίζεται, ἂν πρόκειται περὶ ἐξώσεων ἐκ τοῦ λιβαδίου, περὶ τῆς νομῆς τοῦ ὁποίου ὑπάρχει ἀμφισβήτησις μεταξὺ τσιφλικούχου καὶ τῶν χωρικῶν, ἢ ἐκ τοῦ κτήματος, ὁπότε τὸ πρᾶγμα θὰ ἦτο τερατῶδες. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως εὐαρεστούμενοι παραγγείλωσι τὸν εἰσαγγελέα Θεσσαλονίκης, ἵνα μεταβῇ ἐπὶ τόπου καί, ἀφοῦ ἐξετάσῃ τὰ συμβαίνοντα ἐκεῖ, συμβιβάσῃ τὰ πράγματα κατὰ τὴν λογικὴν καὶ τὸ δίκαιον.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Βουρλούμης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Γ. Ἀλεβίζου.

§6Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ἐπεθύμουν, κύριοι Βουλευταί, νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ ἰδίᾳ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης. Εἶναι τὸ σκιερὸν σημεῖον τῆς φωτεινῆς εἰκόνος, τὴν ὁποίαν μᾶς ἔδωκαν οἱ δύο ἔνδοξοι πόλεμοι, ὁ τρόπος καθ’ ὃν οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ οἱ βαθμοφόροι μετεχειρίσθησαν τὰ τέκνα τῆς πατρίδος, τὰ ὁποῖα προσήρχοντο μετ’ ἐνθουσιασμοῦ νὰ θυσιάσωσι τὴν ἑαυτῶν ζωὴν ὑπὲρ αὐτῆς. Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ σᾶς κάμω ἀνάπτυξιν τοῦ θέματος, διότι ἡ ἀναφορὰ εἶναι λακωνικωτάτη καὶ σαφεστάτη· ἀρκεῖ νὰ σᾶς ἀναγνώσω αὐτὴν διὰ νὰ ἴδητε περὶ τίνος πρόκειται καὶ νὰ λάβῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα νομίζει ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ (ἀναγινώσκει)· «Εὐσεβάστως ἀναφέρω κλπ.». Ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον, κύριοι Βουλευταί, ἐκθέτει ὁ λοχίας οὗτος τὰ γεγονότα, δὲν ἀφήνει ἀμφιβολίαν τινὰ περὶ τῆς ἀκριβείας αὐτῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἵνα μὴ ἀδικηθῇ ὁ λοχαγὸς περὶ οὗ πρόκειται, ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἀνάγκη νὰ κάμῃ τὴν δέουσαν ἀνάκρισιν διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ἡ ἀλήθεια καὶ νὰ ἀναγκασθῇ ὁ λοχίας οὗτος νὰ ἀναχωρήσῃ ἐκ Πύργου διὰ νὰ μεταβῇ εἰς Θεσσαλονίκην καταδαπανώμενος καὶ διαφυλάττων ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ τὴν πικρίαν ὅτι ὑπηρετήσας τὴν πατρίδα ὄχι μόνον δὲν ἠμείφθη δι’ αὐτό, ἀλλὰ καὶ τιμωρεῖται.

§7ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Νὰ σταλῇ παρακαλῶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἡ ἀναφορά.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Μερλόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν φοιτητῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου.

§9Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἀναφερόμενοι φοιτηταί, κ. Πρόεδρε, ζητοῦσιν ὅπως τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον ἐλήφθη ἤδη διὰ νομοθετικοῦ Διατάγματος, δι’ οὗ ἐπετράπη ἡ παράτασις τῆς προθεσμίας τῶν ἐγγραφῶν ἐν τῷ Καποδιστριακῷ Πανεπιστημίῳ, ἐπεκταθῇ καὶ δι’ αὐτούς. Νομίζω ὅτι τὸ αἴτημα τῶν φοιτητῶν εἶναι εὔλογον καὶ ἄξιον τῆς μερίμνης καὶ ἰδιαιτέρας στοργῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας. Παρακαλῶ λοιπὸν αὐτόν, ὅπως υἱοθετήσῃ τὸ αἴτημα τοῦτο καὶ συμπληρώσῃ τὸ ὑποβεβλημένον ἤδη εἰς τὴν Βουλὴν νομοθετικὸν Διάταγμα.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Μερλόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Βελάντζης.

§11Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βωλάντζα, τῆς ὁποίας οἱ κάτοικοι ἀναφέρονται παραπονούμενοι κατὰ τῆς ἑταιρείας τῶν σιδηροδρόμων, εἶναι κωμόπολις τῆς ἐπαρχίας Ὀλυμπίας συνορεύουσα πρὸς τὴν ἐπαρχίαν Ἠλείας, ἔξωθι δὲ τῆς κωμοπόλεως ταύτης καὶ εἰς ἐγγυτάτην ἀπόστασιν διέρχεται ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμὴ ἡ ὁποία καταλήγει εἰς τὰς Καλάμας χωρὶς νὰ γίνεται ἐν αὐτῇ στάσις. Ἀλλ’ ὁ σιδηρόδρομος, ὅπως ἐγκατεστάθη τὸ πρῶτον καὶ ὡς χρησιμοποιεῖται καὶ ἐν σχέσει μὲ τὴν ἀποστολὴν τὴν ὁποίαν ἔχει, πρέπει νὰ ἐξυπηρετῇ τὰς ἀνάγκας τῆς συγκοινωνίας καὶ μάλιστα τῶν μερῶν, διὰ τῶν ὁποίων διέρχεται, τόσῳ μᾶλλον ὅσον οἱ κάτοικοι τῆς κωμοπόλεως περὶ ἧς πρόκειται κατοικοῦσι πολὺ πλησίον τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς. Ἀφ’ ὅτου κατεσκευάσθη ἡ γραμμὴ αὐτή ... (Ἐνταῦθα ὁ ῥήτωρ διακόπτει τὴν ἀγόρευσιν καὶ ἀνέρχεται ἐπὶ τοῦ βήματος). Ἀνέρχομαι ἐπὶ τοῦ βήματος, ἵνα οἱ λόγοι μου δυνηθῶσι νὰ φθάσωσιν μέχρι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§12ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κ. Βουλευτά. Οἱ λόγοι σας ἔφθανον καὶ πρίν. Νομίζω ὅμως ὅτι ἡ ἀξίωσις, ὅπως ὁ Ὑπουργὸς πρὸς ὃν ἀπευθύνεται πᾶς Βουλευτὴς βλέπῃ τὸν ἀγορεύοντα ἀσκαρδαμυκτὶ εἰς τοὺς ὀφθαλμούς, δὲν ἔχει πρακτικόν τι ἀποτέλεσμα.

§13Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ, διότι μὲ ἠκούσατε, ἀλλὰ σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἡ ἀξίωσις, ἡ ἐμὴ τοὐλάχιστον, δὲν φθάνει μέχρι τοῦ σημείου αὐτοῦ, τοῦ νὰ μὲ βλέπητε ὁμιλοῦντα· ἀλλὰ φρονῶ ὅτι ὀφείλει νὰ παρέχῃ ὁ Ὑπουργὸς τὴν ἀκρόασιν αὐτοῦ πρὸς τὸν ἀγορητήν, ὅταν ἡ ὑπόθεσις περὶ ἧς ὁμιλεῖ τὸν ἐνδιαφέρει. Ἡ προκειμένη ὑπόθεσις ἐνδιαφέρει ὑμᾶς· ἀπόδειξις δ’ ὅτι ἐνδιαφέρει ὑμᾶς εἶναι ὅτι χθὲς ἀκόμη παρεστήσατε ὑμεῖς αὐτὸς τὴν ἀνάγκην τὴν μεγίστην, ὅπως δημιουργήσητε ἰδιαιτέραν ὑπηρεσίαν συγκοινωνίας ἱδρύοντες καὶ Ὑπουργεῖον Συγκοινωνίας. Καὶ εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν πάντες ἀναγνωρίζομεν τὴν ἀνάγκην τῆς ἱδρύσεως Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας εἶναι δίκαιον, νομίζω, ὅπως καὶ ὑμεῖς καὶ ἡ Βουλὴ δώσῃ προσοχὴν εἰς τὸ ζήτημα τὸ δικαιότατον τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν. Ἀφ’ ὅτου ἐγκατεστάθη ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμὴ περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλῶ, αὐτὴ ἡ ἰδία Ἑταιρεία ἀνεγνώρισε τὴν ὑποχρέωσιν, ἀλλὰ καὶ τὸ συμφέρον συνάμα τὸ ὁποῖον εἶχεν, ἵνα ἐγκαταστήσῃ σταθμὸν παρὰ τὴν κωμόπολιν Βωλάντζης, καὶ ἵδρυσε πράγματι τοιοῦτον καὶ ἔκτοτε ἐλειτούργει ὁ σταθμὸς αὐτός. Καὶ ἵνα ἐγκαταστήσῃ τὸν σταθμὸν ἡ Ἑταιρεία ἠξίωσε παρὰ τῶν κατοίκων, ἐπειδὴ ἀπέχει ἡ γραμμὴ λεπτά τινα τῆς ὥρας μέχρι τῆς κωμοπόλεως, ἵνα οἱ κάτοικοι ἰδίᾳ δαπάνῃ ἢ δι’ ἰδίας ἐργασίας κατασκευάσωσιν ἁμαξιτὸν ὁδόν, ἵνα καθίσταται δυνατὴ ἡ μεταφορὰ τῶν προϊόντων αὐτῶν μέχρι τοῦ σταθμοῦ. Ἔχει δὲ ἀφθονίαν παραγωγῆς ἡ κωμόπολις τῆς Βωλάντζης καὶ κατοικεῖται ὑπὸ 2.000 περίπου κατοίκων, ἦτο δ’ ἕνεκα τούτων εὔλογον τὸ αἴτημα αὐτῶν, ἵνα ἀπολαύωσι καὶ αὐτοὶ τῶν ἀγαθῶν τῆς συγκοινωνίας, ἀφοῦ ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμὴ διέρχεται ἔξωθεν τῆς κωμοπόλεως. Ἐγκατέστησε λοιπὸν ἐπί τινα ἔτη ἡ ἑταιρεία σταθμὸν καὶ ἐγένετο ἡ κανονικὴ στάσις τοῦ σιδηροδρομικοῦ συρμοῦ καθ’ ἑκάστην. Ἐν τούτοις ἀπό τινων ἐτῶν προφασιζομένη ἡ Ἑταιρεία ὅτι ἔχει ἄλλην τινὰ στάσιν περαιτέρω τῆς Βωλάντζης, σταθμὸν ὁ ὁποῖος ἀπέχει δύο χιλιόμετρα μακρὰν τῆς Βωλάντζης, κατήργησε τὴν στάσιν τὴν ὁποίαν ἔκαμε μέχρι τοῦδε εἰς Βωλάντζαν. Δὲν ἠξεύρω κατὰ πόσον ἔχει δικαίωμα, ἵνα οὕτω πως αὐτοβούλως καὶ αὐθαιρέτως κανονίζῃ ἡ ἑταιρεία ποῦ πρέπει νὰ κάμῃ στάσεις διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀναγκῶν τῆς κοινωνίας. Ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ ἔχῃ τοιαῦτα δικαιώματα ἡ ἑταιρεία, καὶ ἐὰν πρόκειται νὰ ἔχωμεν ἑταιρείαν τύραννον τῆς κοινωνίας καὶ καρπωτὴν καὶ ἐκμεταλλευτὴν τῶν κόπων καὶ τῶν ἐργασιῶν τοῦ λαοῦ, ἐρρέτω ἡ τοιαύτη ἑταιρεία, ἐρρέτω ἡ τοιαύτη συγκοινωνία. Ἐγὼ θὰ ἐπεθύμουν νὰ εἴχομεν ἑταιρείαν διὰ τὴν ὁποίαν νὰ συμβαδίζῃ τὸ συμφέρον τὸ ἴδιον μὲ τὸ συμφέρον τῶν πολιτῶν, ἐνταῦθα δὲ πρόκειται περὶ ὑποστηρίξεως δικαιοτάτου συμφέροντος τῶν πολιτῶν. Ἂν ἰδῆτε τὴν ἀναφορὰν ταύτην ἡ ὁποία εἶναι ἡ πολλοστή, θὰ ἰδῆτε ὅτι καλύπτεται ἀπὸ 300 ὑπογραφὰς ἐγγραμμάτων πολιτῶν, καὶ ὅταν μία κωμόπολις ἔχει 300 ἐγγραμμάτους, ἐννοεῖ ποίας δικαίας ἀξιώσεις δύναται νὰ ἔχῃ ἐπὶ τῆς συγκοινωνίας τῶν ἀγαθῶν τῆς ὁποίας ἀπολαύουσιν ἄλλοι πληθυσμοὶ τῆς Ἑλλάδος. Καὶ δι’ ἄλλον δὲ λόγον εἶναι ἄξιος ὁ δῆμος Βώλακος εἰς ὃν ἡ Βωλάντζα ἀνήκει νὰ ἔχῃ σταθμόν, διότι ὁ λαὸς αὐτοῦ ὑπὲρ πάντα ἄλλον ὑπῆρξεν ἔνθους θιασώτης τῆς πολιτικῆς τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰς ὅλας τὰς ἀλλεπαλλήλους ἐκλογὰς αἱ ὁποῖαι διεξήχθησαν ἐντὸς τριετίας, καὶ λαὸν τοιοῦτον εἶναι δίκαιον μετὰ προσοχῆς νὰ ἀκούῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ μετὰ στοργῆς νὰ ἀποβλέπῃ εἰς τὰ δίκαια αἰτήματά του.

§14Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Συμπληρωματικῶς προσθέτω ὅτι ἰδιαιτέραν αἴσθησιν μοὶ ἔκαμε τὸ γεγονός, ὅτι εἰς τὰς γενομένας διαμαρτυρίας τῶν κατοίκων, ἡ Ἑταιρεία ἀπήντησε «νὰ μεταφέρωσι τὰ προϊόντα των εἰς τὴν ἀντίπεραν τοῦ ποταμοῦ Ἀλφειοῦ ὄχθην ὅπου ὑπάρχει σιδηροδρομικὴ στάσις», καὶ συνέστησεν αὐτοῖς νὰ διέρχωνται διὰ τοῦ ποταμοῦ, ὁ ὁποῖος στερεῖται γεφύρας. Αὐτὸ δὲν τὸ εἶπε σοβαρῶς, ἀλλὰ διὰ νὰ εἰρωνευθῇ τὰς διαμαρτυρίας τῶν κατοίκων. Ποῖος ἐξ ὑμῶν δὲν γνωρίζει ὅτι ὁ Ἀλφειὸς δὲν εἶναι διαβατὸς οὔτε ἐν ἐποχῇ χειμῶνος οὔτε ἐν ἐποχῇ θέρους; Παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα ἰδιαιτέρας ἀξιώσῃ προσοχῆς τὴν αἴτησιν τῶν ἐν λόγῳ ἀναφερομένων.

§15Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν ἡ ὑπηρεσία δὲν ἤθελεν ἐγκρίνει νὰ ἐγερθῇ μόνιμος σταθμὸς ἐκεῖ, τουλάχιστον ἡ στοιχειώδης δικαιοσύνη θὰ ἀπῄτει νὰ ἱδρυθῇ προσωρινὸς τοιοῦτος διὰ τοὺς μῆνας τοῦ ἔτους, καθ’ οὓς ἐξάγουσι τὰ προϊόντα των οἱ κάτοικοι.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινέσει τῆς Βουλῆς ἡ ἀναφορὰ τῶν κατοίκων Βωλάντζης ἀποστέλλεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§17ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ὑποχρεώσεων τὰς ὁποίας παραβιάζει ἡ ἑταιρεία, καίτοι ἔχει ἀναλάβει ταύτας διὰ συμβάσεως, βεβαίως τὸ Ὑπουργεῖον δύναται νὰ ἐπέμβῃ μετ’ ἀποτελέσματος. Ἐφ’ ὅσον δὲν πρόκειται περὶ τοιούτων ὑποχρεώσεων, τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἔχει τὴν δύναμιν νὰ ἐπιβληθῇ, ὁ Ὑπουργὸς δύναται νὰ ἐπέμβῃ σπανίως, ὁσάκις ἡ Ἑταιρεία ζητεῖ παραχώρησίν τινα, ὅτε δύναται ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου νὰ ζητήσῃ ὡς ἀντάλλαγμα τὴν τάδε ἢ τὴν δεῖνα ἀντίστοιχον παροχὴν ἐκ μέρους τῆς ἑταιρείας. Ἄλλως εἶναι ἀδύνατον· τὸ λεγόμενον δὲ ὅτι, ὅταν θέλῃ τὸ Ὑπουργεῖον, γίνεται ὁ σταθμὸς κτλ. εἶναι ὅλως ἐσφαλμένον. Δὲν ἐξαρτᾶται τοῦτο ἀπολύτως ἀπὸ τῆς θελήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Κατσιμπίρης.

§19Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ λάβῃ μέτρα, ὅπως σώσῃ τέσσαρας κοινότητας τῶν κατοίκων Λαπάτας, Φλάμπουρα, Τρεκλίσπρας καὶ Νεοχωρίου, αἱ ὁποῖαι δουλεύουσιν εἰς ὡρισμένους τσιφλικούχους. Ὁ προκάτοχος ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἔκαμεν ἓν σφάλμα ἀναγνωρίσας ἐπὶ μιᾶς προκλήσεως εἰς ἀγωγὴν τῶν ἀγοραστῶν τοῦ τσιφλικίου αὐτοῦ ἐκ 12 χιλ. στρεμμάτων ἀντὶ 7 ἢ 10 χιλ. δραχμῶν τὰς προβαλλομένας ἀξιώσεις καὶ εἶπεν ὅτι δὲν ἔχει κανεὶς δικαίωμα ἐπὶ τοῦ δάσους αὐτοῦ, διότι ἐφοβήθη τότε ὁ Ὑπουργὸς μήπως τὸ Ἑλλ. Δημόσιον μὲ τὴν πρόκλησιν τῆς ἀγωγῆς πληρώσῃ τὸ ποσὸν τῶν 250,000 δραχμῶν, ἐνῷ δὲν διέτρεχε τοιοῦτον κίνδυνον. Ἐν τούτοις τὸ πρᾶγμα διὰ τὸ ὁποῖον δὲν εὐθύνεται ὁ σημερινὸς Ὑπουργὸς ἐγένετο. Ἐνῷ δὲ λέγομεν καὶ προσπαθοῦμεν νὰ φυλάξωμεν τὰ δάση, κατορθώνει ὁ δι’ ἐλαχίστου ποσοῦ ἀγοράσας τὴν ἀπέραντον αὐτὴν ἰδιοκτησίαν καὶ λαμβάνει ἄδειαν ὑλοτομίας δι’ 800,000 ὀκάδας ξύλων. Καὶ ἡ ἄδεια δὲν δίδεται τοὐλάχιστον, ὅπως ἐπιστημονικῶς δίδεται ἡ ἄδεια, ἀλλ’ εἰς τρόπον τοιοῦτον ὥστε γίνεται αὐτόχρημα θερισμὸς εἰς τὸ δάσος αὐτό. Τὸ δὲ περίεργον εἶναι ὅτι, ἐνῷ οἱ χωρικοὶ εὑρίσκονται εἰς ἀντιδικίαν πρὸς τὸν ἰδιοκτήτην Ἀργυρόπουλον, τὸν νέον ἀγοραστήν, ὁ κ. Ἀργυρόπουλος ὑλοτομεῖ τὸ ἐπίδικον δάσος καὶ θερίζει ἀπὸ 15 ἡμερῶν, οἱ δὲ δυστυχεῖς χωρικοὶ χάρις εἰς τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν περὶ προσωρινῶν μέτρων, ἐπετάχθησαν ἔξω ὑπὸ τοῦ εἰρηνοδίκου διὰ μιᾶς ἀποφάσεώς του χωρὶς νὰ ἐξετασθῶσιν ὑπ’ αὐτοῦ 150 μάρτυρες, οἱ ὁποῖοι ἐγνώριζον ὅτι οἱ χωρικοὶ αὐτοὶ ἀπὸ Τουρκοκρατίας κατέχουσι τὸ δικαίωμα τῆς νομῆς τοῦ δάσους αὐτοῦ. Συνεβουλεύσαμεν τοὺς ἁρμοδίους σεβασμὸν πρὸς τὸν νόμον, ἀλλὰ πρέπει νὰ σταματήσῃ αὐτὸ τὸ κακόν, τὸ ὁποῖον ἀπειλεῖ καὶ τὴν ἐπαρχίαν τοῦ κ. Πολυχρονιάδου. Ὅταν αὐτὸ τὸ δάσος καταστραφῇ, θ’ ἀποτελέσῃ ἐπιχείρησιν κολοσσιαίαν διὰ τὸν κ. ἰδιοκτήτην, ὁ ὁποῖος καὶ δέκα λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν ἐὰν κερδήσῃ ἀπὸ τὰς 800,000 ὀκάδας τῶν ξύλων, θὰ κερδήσῃ 80,000 δραχμῶν. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὁ ὁποῖος, εἶπον, δὲν εὐθύνεται παντελῶς διὰ τὰ γενόμενα, νὰ προλάβῃ διοικητικῶς τοὐλάχιστον τὰ πράγματα, μέχρις ὅτου ἐκδοθῇ ἡ ἀπόφασις τοῦ ἁρμοδίου δικαστηρίου, καθότι ἠγέρθη ἀγωγὴ περὶ νομῆς ἐνώπιον τοῦ Πρωτοδικείου Πατρῶν, ἡ ὁποία συνεζητήθη κατὰ προτίμησιν τὴν 5 8βρίου. Δυστυχῶς ὅμως λόγῳ τοῦ δικαιοστασίου τὸ δικαστήριον ἔκρινεν ὅτι δὲν ἔχει ἁρμοδιότητα νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Προσθέτω δ’ ἐπὶ πλέον, εἶναι καὶ τοῦτο σπουδαῖον καὶ ὀφείλει νὰ τὸ μάθῃ ἡ Βουλή, νὰ τὸ μάθωσι καὶ οἱ ἴδιοι οἱ ἐνδιαφερόμενοι οἱ ὁποῖοι ὑποθέτω τὸ γνωρίζουσιν, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ προστατευθῶσι τέλος πάντων τὰ δικαιώματά των, ὅτε ἀνευρέθη τὸ ἀρχικὸν συμβόλαιον, τὸ ταπίον, διότι αὐτὴ ὅλη ἡ ἀπέραντος ἔκτασις, Κύριοι, ἔχει ἀγορασθῆ ἀντὶ 1.150 δραχμῶν ἐπὶ Τουρκοκρατίας παρὰ τοῦ κ. Ζαΐμη. Κατόπιν μετεβιβάσθη εἰς ἄλλους ἰδιοκτήτας, οἱ ὁποῖοι ἐσέβοντο τέλος πάντων τὰ δικαιώματα τῶν χωρικῶν αὐτῶν. Ἤδη δὲ δὲν ζητοῦσιν οὗτοι τίποτε ἄλλο παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἢ νὰ μελετήσῃ τὴν ἀγωγὴν καὶ τὸ ταπίον καὶ νὰ δώσῃ διαταγὴν νὰ σταματήσῃ αὐτὸς ὁ καταστρεπτικὸς θερισμὸς τοῦ δάσους τούτου.

§20Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Ποῖος εἶναι ὁ ἐπιθεωρητής;

§21Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Δὲν γνωρίζω. Κύριε συνάδελφε, Διατί μὲ ἐρωτᾶτε;

§22Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Διότι οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῆς Λαρίσης ἀπαγορεύουσι τὸ ὑλοτομεῖν εἰς ὅλην τὴν Θεσσαλίαν.

§23Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Εἶναι φαίνεται ἄλλη ἡ ἀντίληψις ἐν Καλαβρύτοις τῶν καθηκόντων τῶν ἐπιθεωρητῶν καὶ ἄλλη ἐν Θεσσαλίᾳ. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω, ἐπιφυλάσσομαι δὲ νὰ ἐπανέλθω ἐν καιρῷ.

§24Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ δικαιώματα τοῦ Ἀργυροπούλου δὲν ἀνεγνωρίσθησαν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου προκατόχου μου, ὡς εἶπεν ὁ προλαλήσας, ἀλλ’ ὑπὸ τοῦ προκατόχου τοῦ προκατόχου μου καὶ ὑπὸ πολλῶν ἄλλων Ὑπουργῶν, πρὸ τοῦ συμβολαίου ἀναγνωρίσαντος ταῦτα κατὰ τὸ 1910 τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς ὃν ὑπήγετο τότε ἡ ὑπηρεσία τῶν δασῶν. Ἀνεγνωρίσθησαν δὲ δι’ ἐπισήμου συμβολαίου τὸ ὁποῖον ἐγένετο κατόπιν αὐτοψίας καὶ ἐπιτοπίου ἐξετάσεως, γενομένης ὑπὸ τοῦ μακαρίτου τμηματάρχου τῶν δασῶν Σπηλιοπούλου, τοῦ ὁποίου ἦτο γνωστὸς ὁ χαρακτὴρ καὶ ἡ ἐντιμότης καὶ ἡ ἀκρίβεια καὶ ὁ ζῆλος, ὑπὲρ τῆς ἀναγνωρίσεως δὲ ἐγνωμοδότησεν ὁμόψηφον τὸ Συμβούλιον. Ἑπομένως δὲν εἶναι ἀκριβὲς ὅτι ὑπάρχει εὐθύνη τοῦ ἀξιοτίμου προκατόχου μου. Ὁ προκάτοχός μου ὅμως κατόπιν, κατὰ τὸ ἔτος 1911, ἔδωκεν ἄδειαν ὑλοτομίας ποσοῦ τινος, τὸ ὁποῖον δὲν ὑλοτομήθη ὁλοσχερῶς, καὶ αὐτὸ τὸ ἴδιον ἐπέτρεψα καὶ ἐγὼ νὰ ὑλοτομηθῇ. Ἔρχεται ἤδη ἄλλο ζήτημα. Ἀπευθύνεται ἀναφορὰ πρὸς τὴν Βουλήν, διὰ τῆς ὁποίας οἱ πλησίον κάτοικοι παραπονοῦνται ὅτι καταφυγόντες εἰς προσωρινὰ μέτρα κατὰ τοῦ ἰδιοκτήτου ἀπέτυχον. Ἐξήσκησαν ἐκεῖνοι ἤδη τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐπιτρέπει ὁ νόμος. Δικαστικὴν ἐξουσίαν ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἀσκήσω, ἵνα ἀποφασίσω ἐναντίον τῶν προσωρινῶν μέτρων, ἅτινα νομίμως ἔλαβεν ὁ εἰρηνοδίκης κατ’ αὐτῶν. Ἀπομένει ὅμως καὶ ἄλλο ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι εἶναι καὶ ὑπέρβασις περὶ τὰ ὅρια.

§25Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Ὑλοτομεῖ ἀκριβῶς τὸ ἐπίδικον καὶ ὄχι τὸ ἰδικόν του.

§26Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο σημαίνει ὅτι ὑπερέβη τὰ ὅρια τοῦ νομοῦ τοῦ κτήματος. Τὸ ζήτημα ἀναμφισβητήτως ὑπάγεται εἰς τὴν σφαῖραν τῆς δικαιοδοσίας μου, διότι, καὶ ἄδειαν ἐὰν ἔχῃ, θὰ περιορισθῇ εἰς τὴν περιφέρειάν του ὁ ἰδιοκτήτης. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι ὑπάρχουσι διάφορα ὅρια συγκεχυμένα εἰς πολλὰ δασώδη μέρη τῆς χώρας —δὲν θέλω νὰ εἴπω διὰ τὸ προκείμενον δάσος— καὶ ἴσως ἡ Βουλὴ ἀκόμη διατηρεῖ τὴν ἀνάμνησιν τῶν λόγων τοὺς ὁποίους εἶπον, ὅτε εἰσηγούμην τὰ νομοσχέδιά μου, ὅτι μεταξὺ τῶν πρώτων νέων μέτρων θὰ εἶναι καὶ ἡ ἵδρυσις διαιτητικῶν δικαστηρίων πρὸς ἐκδίκασιν καὶ ὁροθέτησιν τῶν ἀξιώσεων περὶ ἰδιωτικῶν δασῶν, διὰ τῶν ὁποίων θὰ τεθῇ ἅπαξ διὰ παντὸς εἷς φραγμὸς καὶ ἓν μέτρον περὶ τὴν διαχείρισιν τῶν δασῶν τῶν ἰδιωτικῶν καὶ δημοσίων εἰς τρόπον ὥστε νὰ περιφρουρηθῶσι τὰ συμφέροντα καὶ τῶν ἰδιωτῶν, ἀλλὰ καὶ τοῦ Κράτους. Πρὸ τούτου ὅμως ὀφείλω νὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον προαγορεύσαντα, ὅπως εὐαρεστηθῇ νὰ διαβιβάσῃ τήν τε ἀναφορὰν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὅτι εἶναι ἐπίσημον, διὰ νὰ ἴδωμεν, ἐὰν ὑπάρχῃ πραγματική τις ἀμφισβήτησις περὶ τὰ ὅρια, ὅτε εἶναι δυνατὸν ὁ Ὑπουργὸς νὰ διατάξῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁ νόμος ἐπιβάλλει.

§27Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Μετὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Κατσιμπίρη ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος ἔρχομαι νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων καὶ προβῇ εἰς τὴν ἄρσιν τῆς παραχωρηθείσης ἀδείας ὑλοτομίας, διότι ἡ ὑλοτομία πλὴν τοῦ ὅτι καταστρέφει αὐτὰ τὰ χωρία καταστρέφει καὶ πλεῖστα ὅσα χωρία τοῦ δήμου Αἰγιέων, διότι ὁ χείμαρρος τοῦ Σελινοῦντος, ὡς γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργός, ἐξογκούμενος ἕνεκα τῆς τοιαύτης ἀποψιλώσεως τοῦ μέρους τούτου θέλει παρασύρει ἀναμφιβόλως τὰ χωρία Τεμένη, Ζευγολαθιόν, Ῥιζόμυλος καὶ ἄλλα ἀνὰ τὴν πεδιάδα ταύτην.

§28Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι διετάχθη ἤδη ὑπὸ τοῦ προκατόχου μου καὶ μετέβη ἐκεῖ εἰδικός, ὁ ὁποῖος ἐβεβαίωσεν ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπολύτως οὐδεὶς κίνδυνος τοιαύτης καταστροφῆς, οἵαν φαντάζεται ὁ κ. Βουλευτής, καὶ διὰ τοῦτο ἐχορήγησε τὴν ἄδειαν. Ἑπομένως ἐχορηγήθη δικαίως ἡ ἄδεια κατόπιν τῆς ἀναμφισβητήτου ἀναγνωρίσεως τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἰδιοκτήτου. Ἐὰν προέκυψαν νέα γεγονότα, ἐκ τῶν ὁποίων εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ βλάβη, ἂς εἶναι βέβαιος ὁ τελευταίως ἀγορεύσας κ. Βουλευτὴς ὅτι θὰ ἐξετάσω.

§29Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Αὐτὸ θέλω συστήσει εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, διότι φαίνεται ὅτι ὁ ἐπιθεωρητὴς εἶναι ἀπὸ ἐκείνους περὶ τῶν ὁποίων εἶπεν ὁ κ. Βλάχος ὅτι ἀπεφάνθησαν ὡς ἀπεφάνθησαν διὰ τὰ δάση τῆς Θεσσαλίας.

§30Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ἀφήσω τὸ τελευταῖον τοῦτον ἄνευ ἀπαντήσεως. Δὲν δυνάμεθα νὰ προσβάλωμεν τοὺς ὑπαλλήλους εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε. Διαρκῶς δὲν εἶναι πρέπον νὰ γίνωνται ἀντικείμενον ἐπιθέσεως οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι. Εἶναι ἄνθρωποι ἐπιστήμονες καὶ δὲν εἶναι πρέπον ἀδιακόπως νὰ ὁμιλῶμεν περιφρονητικῶς κατ’ αὐτῶν ἐνταῦθα.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποστέλλεται ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας συναινέσει τῆς Βουλῆς. Ὁ κ. Δ. Κακέβας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Κίμ. Χαλαζανίτου.

§32Α. ΚΟΚΕΒΗΣ. Ὁ ἀναφερόμενος, κύριε Πρόεδρε, παραπονεῖται, διότι δὲν προεβιβάσθη ὁ Παναγιώτης Παντελῆς, λοχίας τοῦ 9ου Πεζικοῦ Συντάγματος. Οὗτος ἔλαβε μέρος εἰς ὅλας τὰς μάχας καὶ ἐν Ἠπείρῳ καὶ ἐν Μακεδονίᾳ καὶ κατὰ τὸν Ἑλληνοβουλγαρικὸν πόλεμον, μάλιστα δὲ εἰς τὴν μάχην τῶν Γενιτσῶν διοικητὴς ὢν τοῦ 19ου πολυβόλου ἐκυρίευσεν ἕτερον τουρκικὸν πολυβόλον, ἐξ οὗ καὶ ἐπῃνέθη τότε. Εἰς τὴν μάχην ἐπίσης τοῦ Κιλκὶς τῆς 20 Ἰουνίου ἐτραυματίσθη εἰς τὸν πόδα, ἀλλ’ ἐνῷ ἐξετέλεσεν ὅλα αὐτά, παρελείφθη ἀπὸ τὸν πίνακα τῶν προακτέων εἰς ἀνθυπασπιστάς. Φαίνεται δὲ ὅτι παρελείφθη, διότι μετὰ τὸν τραυματισμόν, τὸν ὁποῖον ἔσχεν ἐν Κιλκίς, τὸν σοβαρὸν εἰς τὸν πόδα, ἔλαβεν ἄδειαν ἀναρρωτικήν, ὅταν δὲ συνῆλθε τὸ Συμβούλιον τῶν Μεράρχων καὶ ἐκανόνισε τὸν τρόπον τῆς προαγωγῆς τῶν βαθμοφόρων, αὐτὸς ἀπουσίαζεν ἐκ τοῦ στρατεύματος. Παρακαλῶ λοιπόν, ὅπως ἡ ἀναφορὰ αὕτη, ἡ ἀφορῶσα τὸν παραλειφθέντα ἀνωτέρω τραυματίαν, ἀποσταλῇ εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν παρακαλούμενον νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα, ὅπως ἀποδοθῇ τὸ δίκαιον εἰς τὸν νέον αὐτόν. Ὁ νέος αὐτός, κ. Πρόεδρε, εἶναι κληρωτὸς τοῦ 1911, ὅλους δὲ αὐτοὺς τοὺς νέους, οἱ ὁποῖοι ἀντεμετώπισαν τὸν θάνατον χιλιάκις κατὰ τὰς διαφόρους μάχας καὶ οἱ ὁποῖοι μάλιστα ἔσχον καὶ τραύματα εἰς διάφορα μέρη τοῦ σώματός των, μετ’ ὀλίγον καὶ ἴσως πολὺ ταχέως θὰ τοὺς χρειασθῇ ἡ πατρίς, θὰ εἶναι δὲ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ὁδηγήσωσι τοὺς μέλλοντας συναδέλφους των στρατιώτας πολὺ ταχέως εἰς ἔνδοξον πόλεμον κατὰ τῶν Βουλγάρων καὶ Τούρκων. Διὰ τοὺς λόγους τούτους παρακαλῶ νὰ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἀποδοθῇ τὸ δίκαιον εἰς τὸν περὶ οὗ ἡ ἀναφορὰ λοχίαν Π. Παντελῆν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Ὁ κ. Β. ΠΟΥΛΙΑΣΗΣ ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν διατί δὲν συμπεριελήφθησαν εἰς τὰς γενομένας προαγωγὰς τῶν ὑπαξιωματικῶν μουσικῶν καὶ οἱ ὑπαξιωματικοὶ μουσικοὶ Βασιλᾶς, Ῥιζότης καὶ Λάζαρος, οἵτινες ἔλαβον μέρος εἰς τὸν πόλεμον καὶ οἱ ὁποῖοι λόγῳ τουλάχιστον ἀρχαιότητος, διότι ἔχουσιν ἐννεαετῆ ὑπηρεσίαν εἰς τὸν βαθμὸν λοχίου τῆς μουσικῆς, δίκαιον ἦτο νὰ τύχωσι προαγωγῆς.

§34ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν ν’ ἀπαντήσω σήμερον, γνωρίζω ὅμως ὅτι αὐτοὶ προβιβάζονται οὐχὶ κατ’ ἀρχαιότητα, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει ἱκανότητος ἐξεταζόμενοι εἰς τὸ Ὠδεῖον. Θὰ εἶναι ἐκ τῶν ἐπιτυχόντων. Θὰ ἐξετάσω.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Νεγρεπόντης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τίνα ὑπηρεσίαν ἐκτελεῖ ὁ μετακληθεὶς Ἑλβετὸς ὀργανωτὴς τῶν τηλεφώνων καὶ ἂν οὗτος ὑπέβαλεν ἐκθέσεις περὶ βελτιώσεως τῆς τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας, αἵτινες καὶ νὰ κατατεθῶσιν.

§36ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δύο εἶναι οἱ Ἑλβετοὶ ὀργανωταί, δύναμαι δὲ νὰ βεβαιώσω τὸν κ. Συνάδελφον ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι, ἃς προσφέρουσιν οὗτοι εἶναι πολύτιμοι. Θὰ ἠδυνάμην δὲ καὶ λεπτομερῶς νὰ ἐκθέσω τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας προσφέρουσιν, ἐὰν δὲν συνέβαινεν αὐτὰς τὰς ἡμέρας νὰ εἶναι ἀσθενὴς ὁ πάντων ἁρμόδιος Γενικὸς Διευθυντὴς τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων. Θὰ καταθέσω ἐν καιρῷ οὐχ ἧττον καὶ τὰς ἐκθέσεις. Διὰ τὴν κατωτέρω ἐρώτησιν, τὴν ὁποίαν ἀναγράφει ἡ Ἡμερησία Διάταξις, ἐλπίζω ὅτι ἐντὸς τῆς παρούσης συνεδριάσεως νὰ ἔχῃ ὁ κ. Νεγρεπόντης τὴν πληροφορίαν.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Νεγρεπόντης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τίνα μέτρα σκοπεῖ νὰ λάβῃ, ὅπως ἀνταποκριθῇ ἡ τηλεφωνικὴ ὑπηρεσία εἰς πολλὰς αἰτήσεις πολιτῶν περὶ ἐγκαταστάσεως ἐν ταῖς οἰκίαις των τηλεφώνων καὶ ἐκ τῶν ὁποίων ἐκθέσεων πολλαὶ παραμένουσιν ἐκκρεμεῖς πρὸ ἑνὸς καὶ πλέον ἔτους.

§38ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἀπήντησα ὅτι ἐντὸς ὀλίγου θὰ ἔχῃ ὁ κ. Συνάδελφος τὸ σημείωμα καὶ ἐπ’ αὐτῆς.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Νεγρεπόντης θὰ ἔχῃ τὸ σημείωμα καὶ ἐπ’ αὐτῆς.

§40Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ. Ὑπέβαλον τὴν ἐρώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, οὐχὶ διότι νομίζω ὅτι ὁ Ἐλβετὸς ὀργανωτὴς δὲν ἐκτελεῖ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτοῦ, ἀλλὰ διότι νομίζω ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων δὲν λαμβάνει οὐδόλως ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐκθέσεις τοῦ Ἑλβετοῦ ὀργανωτοῦ. Ἤκουσα ὅτι ὑπέβαλε διαφόρους ἐκθέσεις περὶ βελτιώσεως τῆς τηλεφωνικῆς συγκοινωνίας, οὐδεμία δὲ τῶν προτάσεων αὐτοῦ ἐξετελέσθη, διὰ τὸν λόγον δὲ τοῦτον ἡ τηλεφωνικὴ ὑπηρεσία εὑρίσκεται ἐν Ἀθήναις εἰς τοιαύτην κατάστασιν ἀθλιότητος, εἰς οἵαν εἰς οὐδὲν ἄλλο κράτος. Ὑπάρχουσιν ἐκκρεμεῖς αἰτήσεις ἄνω τῶν 150 εἰς τὴν τηλεφωνικὴν ὑπηρεσίαν πρὸς ἐγκατάστασιν τηλεφώνων, τινὲς δὲ τούτων ἔχουσιν ὑποβληθῆ πρὸ ἑνὸς καὶ πλέον ἔτους. Ἐκ τῆς τοιαύτης καταστάσεως τὸ Δημόσιον ζημιοῦται κατ’ ἔτος μέγιστον ποσόν. Δὲν γνωρίζω δὲ διὰ ποῖον λόγον δὲν λαμβάνονται μέτρα, ὅπως βελτιωθῇ ἡ κατάστασις αὐτή.

§41ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Θὰ σᾶς δώσω ἐγγράφους πληροφορίας περὶ τούτου. Οἱ στῦλοι δὲν ἐπιτρέπουσι τὴν ἐγκατάστασιν καὶ ἄλλων γραμμῶν πρὸς ἱκανοποίησιν ὅλων τῶν αἰτούντων. Αὐτὸς καὶ μόνον εἶναι ὁ λόγος. Ἐν τούτοις θὰ σᾶς δώσω ἐγγράφους πληροφορίας.

§42Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὁμιλήσω καὶ πάλιν, ὅταν λάβω τὰς ἐγγράφους πληροφορίας ὡς πρὸς τὸ τρίτον ἐρώτημα, δηλ. διὰ ποῖον λόγον ἡ ὑπηρεσία δὲν ἐφαρμόζει τὰς διατάξεις τῆς ἐν Ῥώμῃ συνομολογηθείσης Παγκοσμίου Ταχυδρομικῆς Συμβάσεως κτλ.

§43ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Θὰ σᾶς δώσω ἐγγράφους πληροφορίας.

§44Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ. Ἐπιφυλάσσομαι καὶ ὡς πρὸς τὴν ἐρώτησιν ταύτην.

§45ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Συνέπεσε νὰ εἶναι ἀσθενὴς ὁ κ. Γενικὸς Διευθυντὴς τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων, ἄλλως τε ἤδη θὰ σᾶς εἶχον δώσει τὰς ζητηθείσας πληροφορίας.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Γρηγορίου ἐρωτᾷ τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται ἡ κατασκευὴ τοῦ μεγάρου τῶν δικαστηρίων ἐν Τριπόλει.

§47ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὁ ἐργολάβος ἐζήτησε τὴν λύσιν τῆς συμβάσεως, ἀλλ’ ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου ἔχει τὴν γνώμην ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ αἴτησις καὶ ὡς ἐκ τούτου διετάχθη νὰ ἐπαναληφθῇ τὸ ἔργον.

§48Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἐνθυμεῖσθε διὰ τίνα λόγον;

§49ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Θὰ φέρω ἔγγραφον πληροφορίαν.

§50Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἐγγραφῇ ὡς ἐπερώτησις αὔριον. Ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος ἔχει διαμαρτυρηθῆ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον κατὰ τοῦ σχεδίου. Αὐτὴν τὴν ἐρώτησιν τοῦ κ. Γρηγορίου παρακαλῶ νὰ τὴν ἐγγράψητε ὡς ἐπερώτησιν κύριον.

§51Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Νὰ ἐγγραφῶ καὶ ἐγὼ κύριον.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μπούσδρας παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν 1) εἰς ποίας ἀποφάσεις κατέληξε τὸ ἀνώτατον ἐν Ῥώμῃ Συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων ἐπὶ τῶν ὑδραυλικῶν τῆς Θεσσαλίας, 2) εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ 3) πότε ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὑδραυλικῶν ἐν Θεσσαλίᾳ ἔργων.

§53ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἡ μελέτη συνετελέσθη ἐξ ὁλοκλήρου, ἐθεωρήσαμεν ὅμως ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑποβληθῇ ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων ἔργων. Ἡ μελέτη ὑπεβλήθη μετ’ ἐλαχίστων ἀσημάντων μεταβολῶν εἰς τὸ Συμβούλιον, ἀλλὰ συνέπεσε πρὸ τινος χρόνου νὰ ἀποβιώσῃ ὁ πρόεδρος τοῦ Συμβουλίου. Τὸ μόνον ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὴν Κυβέρνησιν εἶναι τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα. Οὐχ ἧττον ἡ μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως καταδηλοῦται ἀπὸ τὴν ἐπιμέλειαν ἣν ἔδειξε διὰ τὴν μελέτην τοῦ ζητήματος.

§54Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐντείνῃ τὰς προσπαθείας της.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Σταμούλης. «Παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διατί, ἐνῷ ἐπὶ τῇ βάσει ἐγκεκριμένου σχεδίου ξυλίνου καταστρώματος γεφύρας Κουτσοχείρου, ὁ ἀναδεχθεὶς ἐργολάβος κατεσκεύασε τοῦτο, ἀπηγορεύθη ἡ διάβασις διὰ διαταγῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ οὕτως ὑποχρεοῦνται οἱ πολῖται ἀμφοτέρων τῶν νομῶν Τρικκάλων+Λαρίσης νὰ πληρώνωσι διόδια κατ’ ἀρχέγονον τρόπον». Ἀπουσιάζει. Ὁ κ. Δ. Γαλαβᾶς. «Ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τίνες σκέψεις κρατοῦσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ὡς πρὸς τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ προσθέτου φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων τοῦ ἔτους 1911, ἀφοῦ ἐκ τούτου τοῦ φόρου τῶν προηγουμένων ἐτῶν 1908 καὶ 1910 οἱ ἐπιτηδευματίαι ἀπηλλάγησαν».

§56Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἀπήντησα εἰς αὐτὴν τὴν ἐρώτησιν, κ. Πρόεδρε. Ὁ κ. Κ. Γόντικας παρακαλεῖ τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν, ὅπως πληροφορήσωσι τὴν Βουλὴν τίνα μέτρα ἔλαβον πρὸς ἄρσιν τῆς διακοπῆς τοῦ φωτισμοῦ τῆς πόλεως Πύργου.

§57Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Καὶ αὐτὴ ἡ ἐρώτησις δὲν ἔχει σημασίαν, διότι τὸ ζήτημα ἔχει λυθῆ.

§58Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐπερατώθη μὲν ἡ ὑπόθεσις ὡς πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν κατόπιν τῆς ἀπαντήσεως αὐτοῦ, ἀλλ’ ἤδη μεταστρέφεται εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἦτο ἄλλως τε ἡ ἐρώτησις ἐγγεγραμμένη καὶ διὰ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς: Διακόπτει ἡ Ἠλεκτρικὴ Ἑταιρεία Πύργου τὸν φωτισμὸν ἀπὸ τὴν πόλιν κατὰ χρονικὰ διαστήματα, καὶ συμπίπτει ἡ διακοπὴ νὰ γίνεται ἐν ὥρᾳ χειμῶνος. Τοῦτο συνέβη καὶ ἐφέτος ἐπὶ εἴκοσιν ἡμέρας· εἶχε διακόψει τὸν φωτισμόν, ἐκ τῶν διαμαρτυριῶν δὲ καὶ τῶν τηλεγραφημάτων τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ ὑπηρεσία ἔμαθεν εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρέθη ἡ πόλις. Ἄλλοτε εἶχε λόγον ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν· τότε τὰ χρήματα τοῦ Δήμου εἶχον κατασχεθῆ καὶ δὲν εὑρίσκοντο εἰς χεῖρας τοῦ Δημάρχου καὶ τὸ ταμεῖον τὸ διεχειρίζετο τὸ Δημόσιον ταμεῖον, ὡς ἤδη γίνεται εἰς ἡμᾶς γνωστὸν ὅτι τὸ Δημόσιον δὲν εἶχε κατάσχει, ὡς ἰσχυρίζεται ὁ Δήμαρχος, τὰ χρήματα τοῦ Δήμου. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως διατάξῃ ἀνακρίσεις, διατί δὲν ἐπληρώνοντο τὰ ποσὰ πρὸς τὴν Ἑταιρείαν.

§59ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Πολὺ καλά. Ἀλλὰ τί θέλετε νὰ κάμω ἐγώ, κ. Συνάδελφε; Καταγγέλλετε τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν ὡς μὴ προνοήσασαν διὰ τὴν πληρωμὴν πρὸς τὴν Ἑταιρείαν, καταγγέλλετε τὸν ταμίαν τοῦ Δημοσίου ὡς διαχειριζόμενον δημοτικὰ χρήματα. Ἀλλ’ ἔπραξε τοῦτο οὗτος ἄνευ τινὸς δικαιολογητικοῦ; Νομίζω ὅτι ἁρμόδιος διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι μόνον ὁ Συνάδελφός μου κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§60Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Καταγγέλλω τὴν Δημοτικὴν ἀρχήν, ὅτι ἐνῶ εἰς χεῖρας τοῦ ταμίου ὑπῆρχον χρήματα δὲν ἐφρόντισε νὰ παραλάβῃ αὐτὰ καὶ νὰ πληρώσῃ τὴν Ἠλεκτρικὴν ἑταιρείαν. Καταγγέλλω τὸν ταμίαν ὡς διαχειριζόμενον τὰ δημοτικὰ χρήματα καὶ κρατοῦντα ταῦτα, καίτοι ἔβλεπεν, ὅτι ἡ πόλις εὑρίσκετο εἰς τὸ σκότος. Ἀπεδείχθη δ’ ἐκ τῶν ὑστέρων ὅτι ἐπληρώθησαν 15,000 δραχμῶν καὶ ἔμειναν ἄλλαι 15,000 εἰς χεῖράς του. Θὰ παρακαλέσω λοιπόν, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ὅπως ἔλαβε φῶς ἡ πόλις νὰ λάβῃ φῶς καὶ ἡ ὑπόθεσις. Καταγγέλλω τὴν Δημοτικὴν ἀρχὴν ἐνώπιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι σπαταλᾷ τὸ χρῆμα εἰς δημοτικὰ ἔργα οὐδέποτε ἐκτελεσθέντα. Δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι εἰς τέσσαρα ἔτη ἐδαπάνησε 3,060 δραχ. καὶ ὅμως οὐδεμία πεντάρα ἐδαπανήθη διὰ κατασκευὴν ἔργων, ὡς δύνανται νὰ μαρτυρήσωσι καὶ οἱ κ. κ. Συνάδελφοι. Καταγγέλλω τὴν Δημοτικὴν ἀρχήν, διότι ἐδαπάνησε τὰ χρήματα ταῦτα, καὶ τὸν Νομάρχην, διότι ἐνέκρινε τὰς πιστώσεις ταύτας χωρὶς νὰ τηρηθῶσιν αἱ διατάξεις τοῦ λογιστικοῦ νόμου.

§61Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκ προχείρου παραβολῆς τῶν προϋπολογισμῶν καὶ τῶν ἀπολογισμῶν τῆς Δημοτικῆς ἀρχῆς προκύπτει ὅτι συντάσσονται οὗτοι εἰκονικῶς. Οἱ προϋπολογισμοὶ τῶν τελευταίων ἐτῶν ἀναγράφουσι διαρκῶς ἔσοδα 440,000–450,000 δραχ. ἐτησίως, ἐνῷ οὐδέποτε ἐπραγματοποιήθησαν πλείονα τῶν 320,000 –330,000· ἀναγράφονται δ’ ἐπίσης ἔξοδα 440,000– 450,000, ἐνῷ πραγματοποιοῦνται μόνον φυσικῶς δι’ ὅσα ἐπαρκεῖ τὸ ταμεῖον. Πρὸ τῆς ἀναλήψεως τοῦ Δημοτικοῦ Ταμείου ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ὅλα σχεδὸν τὰ ἔξοδα τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως κατεβάλλοντο ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, τοῦ Δήμου εὑρισκομένου ἐν ἀνεπαρκείᾳ, ἀφ’ ἧς ὅμως ἀνέλαβε τὴν εἴσπραξιν τὸ Δημόσιον, ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις πληρώνεται ἀπὸ τὰ ἔσοδα τοῦ Δήμου. Ὁπωσδήποτε ὁ Δῆμος μετὰ τὴν ἀνάληψιν τῆς εἰσπράξεως τῶν ἐσόδων αὐτοῦ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου εἶναι ἐν ἐπαρκείᾳ καὶ δὲν ἔπρεπε τὸ Δημόσιον νὰ κατάσχῃ τὰ πλεονάσματα αὐτοῦ.

§62Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δὲν εἶχε κατάσχει τὸ Δημόσιον τὰ χρήματα.

§63Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὑπῆρξεν ὑπερβολικὸς ὁ ζῆλος τοῦ Ταμίου διὰ νὰ ἀνεχθῇ τὴν πόλιν βεβυθισμένην εἰς τὸ σκότος καὶ ἀντὶ ν’ ἀφήνῃ τοὺς πολίτας νὰ προβαίνωσιν εἰς συλλαλητήρια καὶ διαμαρτυρίας ὤφειλε νὰ ἐπισκοπήσῃ τοὺς λογαριασμούς του διὰ νὰ ἴδῃ ὅτι ὑπάρχουσι χρήματα ἐπαρκῆ, ἵνα πληρωθῇ ὁ ἐργολάβος τοῦ φωτισμοῦ. Κατὰ τῆς ὀλιγωρίας ταύτης παρακαλῶ νὰ ληφθῶσιν μέτρα.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ντολιόπουλος παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ποῦ ὀφείλεται ἡ αἰτία τοῦ κοιλιακοῦ τύφου τοῦ ἀριθμοῦντος ἤδη ἀρκετὰ θύματα καὶ λυμαινομένου ἐπὶ τοῦ παρόντος καὶ μὲ κίνδυνον ἐπιφόβου ἐξαπλώσεως τὰς ὁδοὺς Ἀχαρνῶν, Ἀριστοτέλους, Μιχαὴλ Βόδα καὶ τὰς παρόδους αὐτῶν, ὡς καὶ ποῖα μέτρα ἔλαβε πρὸς καταστολὴν τῆς νόσου αὐτῆς.

§65ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Κατὰ τὰς ἐρεύνας αἵτινες ἐγένοντο ἀπεδείχθη ὅτι ὑπάρχουσιν εἰς τὰ νοσοκομεῖα τῆς πρωτευούσης, εἰς τὸ Πολιτικὸν καὶ τὸν Εὐαγγελισμόν, 64 κρούσματα. Ἐκ τούτων 46 ὑπῆρχον εἰς τὸ διαμέρισμα τῆς πόλεως κατὰ τὴν ὁδὸν Μιχαὴλ Βόδα μέχρι τοῦ τμήματος τῆς Πατησίων, 6 δ’ ὑπῆρχον εἰς ἄλλα τμήματα τῆς πόλεως. Ὑπολείπονται ἔτι 12. Ταῦτα προέρχονται ἐκ Μακεδονίας. Ἐν τούτοις ἄλλαι πληροφορίαι λέγουσιν ὅτι σποραδικῶς ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα κρούσματα πλὴν αὐτῶν. Διετάχθη μικροβιολογικὴ ἐξέτασις, ἡ ὁποία ἀπέδειξεν ὄχι βεβαίως τὴν μόλυνσιν τοῦ ὕδατος ἢ μᾶλλον δὲν ἀπέδειξε πιθανὴν ὕπαρξιν τοῦ τύφου, καίτοι ὁ ἐνεργήσας τὴν ἐξέτασιν ἰατρὸς νομίζει ὅτι ἐκ τοῦ ὕδατος προῆλθον τὰ κρούσματα. Πάντως ὅμως τὰ ὑδραγωγεῖα δὲν εἶναι μεμολυσμένα. Ἡ Διεύθυνσις ἐν τῷ μεταξὺ τῆς Ἀστυνομίας διέταξε τὸν καθαρισμὸν τῶν δεξαμενῶν καὶ ἔκτοτε μέχρι σήμερον τὸ Ὑπουργεῖον τοὐλάχιστον δὲν γνωρίζει, ἂν ἀνεφάνησαν νεώτερα κρούσματα.

§66ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐγένετο ὁ καθαρισμός;

§67ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Βεβαίως. Ἐπειδὴ ὅμως τὰ κρούσματα τῆς ἐκθέσεως δὲν εἶναι ἀσφαλῆ, ὡς εἶπον, ἐφοβήθημεν μὴ τυχὸν ὑπάρχει μόλυνσις σωλῆνός τινος...

§68ΣΠ. ΝΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶσθε βέβαιος ὅτι ἐγένετο ὁ καθαρισμὸς τῶν δεξαμενῶν;

§69ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Βεβαιότατος. Δύναμαι μάλιστα νὰ βεβαιώσω ὅτι καὶ κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀκόμη περὶ τούτου ἀσχολοῦνται οἱ ἁρμόδιοι. Ἐπίσης καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Δήμου καὶ οἱ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν συζητοῦσι τὰ τοῦ θέματος τούτου.

§70ΣΠ. ΝΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξακριβώσατε, ἐὰν αἱ βεβαιώσεις τῶν ἀρχῶν εἶναι ἀληθεῖς, διότι τὰ κρούσματα εἶναι ἐπίμονα καὶ αὐξάνονται εἰς τὴν συνοικίαν αὐτὴν ὑπερβάντα ἤδη τὰ διακόσια.

§71ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι τόσα, διότι αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἔχω καὶ αἱ βεβαιώσεις περὶ τῶν ἐν τοῖς νοσοκομείοις νοσηλευομένων μὲ πείθουσιν ὅτι τὰ κρούσματα δὲν εἶναι πολὺ περισσότερα τῶν ὑπαρχόντων ἐν τοῖς νοσοκομείοις. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον, ὡς εἶπον, εἶναι τὸ ἀμφίβολον εἶναι τοῦτο· δὲν εἶναι γνωστὸν ἀκόμη πόθεν προέρχεται ἡ μόλυνσις καὶ διὰ τοῦτο διεξάγεται συζήτησις μεταξὺ τῆς ὑγειονομικῆς ἀρχῆς καὶ τοῦ ἰατροῦ τοῦ ἐντεταλμένου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ τοῦ ἂν τὸ ὕδωρ ἐκεῖ εἶναι μεμολυσμένον. Ὅπως δυνηθῶ νὰ διαφωτίσω περισσότερον τὴν Βουλήν, θὰ καταθέσω ὅλα τὰ σχετικὰ ὄχι μόνον τοῦ ἰδικοῦ μας ἰατροῦ, ἀλλὰ καὶ ἐκείνων ὁποῖοι ἐπεχείρησαν ὅπως δήποτε ἔρευναν τοῦ ὕδατος τῆς συνοικίας ἐκείνης.

§72Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἔχω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν παρέσχεν εἰς τὴν Βουλὴν συμπίπτουσιν ἐν πολλοῖς. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργός, ὁ τοσαύτην ἐπιδείξας δραστηριότητα ὅτε κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος ἠπειλεῖτο ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν ἐκ τῆς ἐπιδημίας τῆς χολέρας καὶ τῆς πανώλους, καὶ ἐκ τῆς δραστηριότητος τοῦ ὁποίου πολλὰ προσδοκῶμεν, νὰ δηλώσω ὅτι αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἔδωκε καὶ αἱ ἐνέργειαι τὰς ὁποίας ἐδήλωσεν ὅτι ἐγένοντο ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν μοὶ φαίνονται ἐπαρκεῖς, διότι ἂν, ὡς εἶπεν, 61 κρούσματα ὑπάρχωσιν ἐν τοῖς νοσοκομείοις, τοὐλάχιστον 300 θὰ ὑπάρχωσιν ἐν τῇ πόλει. Ὁσάκις εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ συμβουλεύσωμεν τοὺς οἰκείους τῶν ἀρρώστων, ὅσον πτωχοὶ καὶ ἂν εἶναι, νὰ ἀποστείλωσιν αὐτοὺς εἰς τὰ νοσοκομεῖα, προκειμένου περὶ νοσημάτων ἀπαιτούντων ἰδιαιτέραν ὅλως περιποίησιν, εὑρισκόμεθα πρὸ μεγίστης δυσχερείας, ὅπως πείσωμεν αὐτοὺς νὰ πράξωσι τοῦτο. Παρεμπιπτόντως δὲ δύναμαι νὰ συστήσω ὡς ἐπείγουσαν ἀνάγκην τὴν σύστασιν εἰδικοῦ νοσοκομείου λοιμωδῶν νόσων, διότι ὀφείλει ἡ Βουλὴ νὰ γνωρίζῃ τὴν ἀθλίαν κατάστασιν καὶ τὴν ἀνεπάρκειαν τῶν ὑπαρχόντων νοσοκομείων, προκειμένου περὶ λοιμωδῶν νόσων. Εἰς τὴν πρὸ διετίας ἀναπτυχθεῖσαν ἐπιδημίαν μηνιγγίτιδος εἰς τὸ Πολιτικὸν νοσοκομεῖον ἐνοσηλεύοντο τρεῖς ἀσθενεῖς ἐν μιᾷ καὶ τῇ αὐτῇ κλίνῃ! Τὰ ληφθέντα διὰ τὴν ὑπάρχουσαν ἐπιδημίαν μέτρα εἶναι ἀνεπαρκῆ. Θὰ ἐπεθύμουν ὅπως, ὡς κατὰ τὴν ἀπειληθεῖσαν ἐπιδημίαν τῆς χολέρας καὶ τῆς πανώλους, οὕτω καὶ τώρα ἐνεργήσητε δραστηρίως συνιστῶντες εἰδικὰ συνεργεῖα πρὸς ἀπόκρουσιν καὶ καταπολέμησιν τοῦ τυφοειδοῦς πυρετοῦ. Ὁλόκληρος συνοικία, καὶ δὲν τὸ ἀγνοεῖτε, κ. Ὑπουργέ, διότι κατοικεῖτε εἰς τὸ κέντρον αὐτῆς, μαστίζεται ὑπὸ τῆς ἐπιδημίας. Ὑπάρχουσι πλεῖσται οἰκίαι ἐντὸς τῶν ὁποίων νοσηλεύονται δύο καὶ τρεῖς ἀσθενεῖς. Προχθὲς ἀκόμη ἐπισκεπτόμενος ἀσθενῆ τινὰ ἐπληροφορήθην ὅτι ἐκ τῆς ἀπέναντι οἰκίας ἐκηδεύθησαν μήτηρ καὶ τέκνον ὁμοῦ. Διατί λοιπὸν προκειμένου περὶ πανώλους ἢ χολέρας ἐθεωρήθη ἐπιβεβλημένη τοιαύτη τις ἐνέργεια, προκειμένου δὲ περὶ τοῦ τυφοειδοῦς πυρετοῦ τοσοῦτον ἀγρίως μαστίζοντος τὴν πόλιν νὰ μὴ λαμβάνωνται τὰ αὐτὰ μέτρα;

§73Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δὲν σκοπῶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου νὰ συστήσω τι εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, διότι εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ αὐτὸς καὶ ὁ κ. Δήμαρχος ἔπραξαν πᾶν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν διὰ νὰ προφυλάξωσι τὴν πόλιν ἀπὸ τὴν τοιαύτην ἐπιδημίαν. Μάλιστα προκειμένου περὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ τὸ ζήτημα τῆς ὑγιεινῆς θὰ ἠδύνατό τις νὰ τὸν ὀνομάσῃ ἀλεξίμορτον, διότι κατέβαλε τοιαύτας προσπαθείας, ὥστε νὰ ἀποκρούσῃ ὄχι μόνον ἐκ τῶν Ἀθηνῶν, ἀλλ’ ἐκ τῆς Ἑλλάδος νόσον πολὺ κινδυνωδεστέραν τοῦ τύφου. Ἔλαβον λοιπὸν τὸν λόγον, ἵνα ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ περὶ γεγονότος τὸ ὁποῖον πιθανὸν νὰ τῷ διέφυγεν ἴσως ἕνεκα τῶν πολλῶν του ἐργασιῶν. Ὑπάρχει ὑπόνομος ἐκβάλλουσα εἰς τὴν συνοικίαν τοῦ Ἁγίου Δανιήλ, ἐκ τῆς ὁποίας ποτίζονται ὅλα τὰ λαχανικὰ καὶ αἱ ὀπῶραι τῆς πόλεως. Μὴ τυχὸν ἐξ αὐτῆς μολύνονται τὰ λαχανικὰ καὶ αἱ ὀπῶραι αἱ πωλούμεναι εἰς τὴν πόλιν; Ἂν αὕτη εἶναι ἡ αἰτία τοῦ κακοῦ, τότε φρονῶ ὅτι πρέπει ἢ νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ ἄρδευσις αὐτῶν ἐκ τῶν ὑδάτων τῆς ὑπονόμου ἢ ἐν ἀνάγκῃ ἡ πώλησίς των ἀνὰ τὴν πόλιν.

§74ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ἀφήσω ἄνευ ἀπαντήσεως τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Κυκλάδων, δύναμαι δὲ νὰ βεβαιώσω καὶ τὸν τελευταῖον ἀγορεύσαντα ὅτι περὶ τῆς μεγάλης αὐτῆς ὑπονόμου εἶχον ἀσχοληθῆ ἀφ’ ὅτου ὅπως δήποτε ἤρχισα νὰ ἀνησυχῶ περὶ τῆς ὑγείας τῆς πόλεως ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Καὶ ἐζήτησα τότε νὰ διακανονισθῇ τὸ ζήτημα αὐτὸ πρὸ τῆς κατασκευῆς τῆς μεγάλης ὑπονόμου. Ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τι περισσότερον. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν χρῆσιν τοῦ ὕδατος, περὶ οὗ ἔκαμε λόγον ὁ κ. συνάδελφος κατὰ διαστήματα ἐγὼ, ἔκαμα ὅ,τι ἐχρειάζετο, ἵνα μὴ ἐπιτραπῇ ἡ χρησιμοποίησις τοῦ ὕδατος ἀκόμη καὶ πρὸς ποτισμὸν τῶν πέριξ κτημάτων, μολονότι τὸ μέτρον δὲν ἐθεωρεῖτο οὔτε ὑπὸ τῶν ἰατρῶν ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖον. Ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δὲν προήρχετο ὁ κίνδυνος ἐκ τῆς ῥοῆς τῶν ὑδάτων καὶ δὴ ἐκ τῶν τῆς ὑπονόμου τῆς συνοικίας Ἁγίου Δανιήλ, διότι τὰ ὕδατα ταῦτα δὲν χρησιμοποιοῦνται. Πλὴν τούτου ὅμως δὲν πρόκειται περὶ κρουσμάτων σποραδικῶν εἰς ὅλην τὴν πόλιν, ὁπότε κατ’ ἀνάγκην θὰ ἀνεζητοῦμεν τὸ μόλυσμα εἰς μίαν ἑστίαν, ἀλλὰ φαίνεται μᾶλλον ἐντετοπισμένον. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κυκλάδων φοβοῦμαι μήπως τὸ ἐνδιαφέρον τὸ γενικώτερον κάμνει αὐτὸν νὰ παριστᾷ τὰ πράγματα ἐπὶ τὸ ὑπερβολικώτερον ὡς πρὸς τὴν συνοικίαν ἐκ τῆς ὁποίας φέρεται ὅτι προῆλθε τὸ μόλυσμα. Δὲν πρόκειται περὶ τόσων κρουσμάτων, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν ὀλίγων ἐγὼ ὡς Ὑπουργὸς ἔλαβον ὅλα τὰ ἀπαιτούμενα μέτρα, ἵνα καὶ ταῦτα περισταλῶσι. Μὴ ἔχων δὲ ἄλλο νὰ πράξω περιμένω ἀπὸ τὸν κ. συνάδελφον πράγματα διὰ νὰ πεισθῶ ὅτι αἰτία τοῦ κακοῦ εἶναι τὸ ὕδωρ, ὥστε ν’ ἀπαγορεύσω τὴν χρῆσιν τοῦ τοιούτου ὕδατος. Μολονότι, ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἔχει κἂν πιστοποιηθῇ ὅτι ὑπάρχει τὸ μικρόβιον ἐκεῖ, τὸ Ὑπουργεῖον διέταξε πᾶν τὸ δυνατόν, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐξαρτῶνται τὰ πάντα ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον. Προκειμένου περὶ θεμάτων δημοσίας ὑγείας πρέπει ὅλοι οἱ πολῖται νὰ προσφέρωνται καὶ ὄχι νὰ ἀξιοῦν τὰ πάντα πάντοτε ἀπὸ τὴν ἀντίληψιν τοῦ Κράτους.

§75Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ἐὰν δὲν ὑπέδειξα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πολὺ δικαίως εἶχε τὴν ἀξίωσιν νὰ ὑποδείξω ὡς εἰδικός, τὸ ἔπραξα ὑπείκων εἰς ὑμετέραν σύστασιν, Κύριε Πρόεδρε. Ὅτε ἀνηρχόμην τὸ βῆμα, μὲ παρεκαλέσατε νὰ εἶμαι σύντομος. Προκαλούμενος ὅμως θὰ ἀποδείξω ἐν ὀλίγοις εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὰ μέτρα, ἅτινα δέον ἀμέσως νὰ ληφθῶσι. Λοιπὸν πρῶτον νὰ συσταθῇ ἐπιτροπὴ ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ὁποίας νὰ ἵσταται ὁ ἀστυνόμος τοῦ τμήματος, ὁ ὁποῖος συνοδευόμενος καὶ παρὰ τοῦ οἰκείου ἀστυάτρου νὰ εἰσέρχηται εἰς τὰς οἰκίας τῆς συνοικίας ἐκείνης καὶ νὰ ἐπιβάλῃ ἐνώπιον αὐτῆς εἰς τοὺς ἐνοίκους νὰ καθαρίσωσιν τὰς ὑδαταποθήκας αὐτῶν. Δεύτερον εἶναι βεβαιωμένον ὅτι ἐκ τῶν ἕξ φρεάτων τοῦ Βεζανῆ, ἐξ ὧν ὑδρεύεται ἡ συνοικία αὕτη, τῶν τεσσάρων μόνον μέχρι τῆς στιγμῆς ἡ μικροβιολογικὴ ἐξέτασις ἐπετεύχθη. Ἀπέδειξε δὲ αὕτη ὅτι τὰ ὕδατα ταῦτα περιέχουσι πληθὺν μικροβίων, ὄχι ὅμως τῶν εἰδικῶν τοῦ τύφου. Μένουσιν εἰσέτι δύο φρέατα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐξητάσθησαν. Διατί δὲ τοῦτο; Ἐλλείψει προσώπων. Τίνος ἕνεκα λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἐζήτησε τὴν συνδρομὴν καὶ ἄλλων μικροβιολόγων τῶν Ἀθηνῶν, ἵνα ἐντὸς μιᾶς ἡμέρας λάβωσιν ὕδωρ καὶ ἐκ τῶν ἕξ φρεάτων συγχρόνως, οὕτως ὥστε ἐντὸς ἕξ ἡμερῶν νὰ ἔχωμεν τὸ ἀποτέλεσμα; Τρίτον, ἀφοῦ, ὡς λέγει ὁ κ. Ὑπουργός, ἡ μικροβιολογικὴ ἐξέτασις τοῦ ὕδατος τῶν πηγῶν δὲν ἀπέδειξε τὴν ὕπαρξιν τῶν εἰδικῶν βακτηριδίων τοῦ τύφου ἕπεται ὅτι ἡ ἑστία δέον νὰ ζητηθῇ εἰς ἄλλο μέρος τῆς πόλεως καὶ δὴ ἐκτὸς ὡρισμένης ἀκτῖνος, ἤτοι κατὰ τὰς ὁδοὺς Ἀριστοτέλους καὶ Ἀχαρνῶν. Ἐγένετο μήπως ἀνασκαφὴ τῶν ὑδροφόρων σωλήνων κατὰ τὰ μέρη ταῦτα διὰ νὰ ἀποδειχθῇ μήπως σωλήν τις διερράγη καὶ ἦλθεν εἰς ἐπικοινωνίαν μὲ μεμολυσμένον μέρος; Ἰδοὺ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ὑποδεικνύω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ τὰ ὁποῖα ἐλπίζω δὲν θὰ βραδύνωσι νὰ ληφθῶσιν.

§76ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Βεβαίως, τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον ὁ κ. συνάδελφος ὑπέδειξεν ἐλήφθη. Τίποτε περισσότερον δὲν εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον διέταξε τὸ Ὑπουργεῖον ἤδη.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἀναστασιάδης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως πληροφορήσῃ, ἂν κρατῇ σκέψις περὶ ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ τοῦ ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένου σίτου, καθόσον ἐκ τοιαύτης τινὸς κυκλοφορησάσης φήμης παραβλάπτονται σπουδαίως παραγωγοὶ καὶ ἐμπόριον».

§78Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Ἀπό τινος χρόνου ἀλλεπάλληλοι ἐπιστολαὶ στέλλονται πρὸς παραγωγοὺς ἐν Θεσσαλίᾳ ἀνακοινοῦσαι ὅτι ἡ Κυβέρνησις σκοπεῖ νὰ ἐλαττώσῃ τὸν δασμὸν τοῦ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένου σίτου κατὰ τρία λεπτά. Δὲν γνωρίζω πόθεν ἔχουσι τὰς πληροφορίας οἱ γράφοντες ἢ διαδίδοντες τὰ τοιαῦτα, ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γνωρίζω καλῶς εἶναι ὅτι αἱ εἰδήσεις αὗται συντελοῦσιν εἰς τὴν κατάπτωσιν τῶν τιμῶν τῶν σιτηρῶν ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ συνεπῶς ζημιοῦνται οἱ παραγωγοὶ πρὸς κερδοσκοπίαν τῶν ἐπιτηδείων. Σκόπιμον θὰ ἦτο, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν παρεῖχε σαφεῖς καὶ αὐθεντικὰς πληροφορίας περὶ τούτου, ἵνα δοθῇ τέρμα εἰς τὴν ἀθέμιτον ταύτην κερδοσκοπίαν.

§79Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἐὰν ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ Κράτους ἐπέτρεπε τοῦτο, βεβαίως ἤθελεν εἶναι σκόπιμον νὰ σκεφθῶμεν περὶ ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ τοῦ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένου σίτου. Σήμερον δὲν δύναται νὰ γίνῃ σκέψις περὶ τοιαύτης μειώσεως.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ λοιπαὶ ἀναφοραὶ ἀναβάλλονται διὰ τὴν αὔριον, καθ’ ὅσον συνεπληρώθη ἡ ὥρα.

§81Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Παρακαλῶ, ἔχω μίαν δήλωσιν νὰ ὑποβάλλω «περὶ ἀναγραφῆς ἐκτάκτου πιστώσεως 100,000 δραχμῶν εἰς τὸ κονδύλιον τῆς περιθάλψεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν».

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὴν οἰκείαν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπήν. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας.

§83Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Παρακαλῶ, τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Θὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Βουλὴν, ἰδιαίτατα δὲ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὸ νομοσχέδιον τὸ φέρον ἀριθμὸν 47. Πρόκειται περὶ δύο χωρίων καταστραφέντων, Σιλίβαινα καὶ Τσιβλοῦ, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ὑποστῆ τοιαύτην καθίζησιν πρὸ ἑνὸς ἔτους, ὥστε ὑπερχειλίσας ὁ ποταμὸς μετεβλήθη εἰς λίμνην, ἠνώθησαν δὲ τὰ δύο χωρία τὰ ὁποῖα ἐχωρίζοντο ὑπ’ αὐτοῦ καὶ ἐξηφανίσθησαν.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε πρότασιν;

§85Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Μάλιστα.

§86ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἔκθεσις ἐπιτροπῆς, εἶμαι συμφωνότατος.

§87Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Ὑπάρχει.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Ὀκτωβρίου 1913 Βασ. Διατάγματος περὶ τῶν ἐξετάσεων τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὸν στρατὸν πρωτοετῶν καὶ δευτεροετῶν φοιτητῶν τῶν Πανεπιστημίων καὶ περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας τῶν ἐγγραφῶν ἐν αὐτοῖς κατὰ τὸ ἔτος 1912–1913» καὶ περὶ προσθήκης συναφῶν διατάξεων».

§89Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν διασάφησιν ἤθελον ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ἐπὶ τῆς ὑποβληθείσης τροπολογίας. Πῶς θὰ βεβαιοῦται ὅτι φοιτητής τις εἶναι ἄπορος;

§90Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὅπως βεβαιοῦται περὶ παντὸς ἀνθρώπου.

§91Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο εἶναι δῶρον ἄδωρον εἰς τοὺς ἐπιστράτους φοιτητάς.

§92Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὄχι, διότι μεταξὺ τῶν ἐπιστράτων εἶναι καὶ ἑκατομμυριοῦχοι, ἄποροι δὲ εἶναι οἱ μὴ δυνάμενοι νὰ καταβάλωσι τὰς 150 δραχμάς.

§93Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν φοιτητῶν θὰ ἐπιτύχῃ τοιοῦτον πιστοποιητικόν, διότι οἱ Δήμαρχοι θὰ ἀρνῶνται νὰ ἐκδώσωσι τοιαῦτα πιστοποιητικά.

§94Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτῶν, ἀλλὰ περὶ ἐκείνων οἵτινες δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ δώσωσι τὰς 150 δραχμάς.

§95Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑμεῖς κάμνετε τὴν διάκρισιν μεταξὺ ἀπορίας καὶ πενίας, ἀλλ’ οἱ Δήμαρχοι δὲν κάμνουσιν, ὡς πάντες γνωρίζομεν, εἰμὴ σπανίως τοιαύτην.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§97Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ συζητηθῇ τὸ ὑπ’ ἀρ. 7, διότι πρόκειται νὰ γίνωσιν ἐνοικιάσεις μετ’ ὀλίγον χρόνον καί, ἐὰν δὲν ψηφισθῇ πρὸ τῆς λήξεως τῶν ἐργασιῶν, θὰ παρουσιασθῶσι δυσχέρειαι.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅπως προταχθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 7 νομοσχέδιον τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπαλλαγῆς εἰδῶν τινων ἀπὸ τῶν δημοτικῶν καὶ ἄλλων φόρων πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς Γεωργίας». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§99Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ κηρυχθῇ καὶ κατεπεῖγον, Κύριε Πρόεδρε, ἵνα συντομεύσωμεν τὸν χρόνον κατὰ μίαν ἡμέραν.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅπως κηρυχθῇ κατεπεῖγον τὸ νομοσχέδιον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 26 Ἰουνίου 1913 Νομοθετικοῦ Β. Διατάγματος περὶ συγκροτήσεως Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου καὶ καταρτισμοῦ πινάκων προβιβασμοῦ ἀξιωματικῶν».

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§102Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Δύο λέξεις ἔχω νὰ εἴπω καὶ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως εἰς τὸ ἄρθρον 5 παράγραφον βʹ, ἡ ὁποία ἀντικαθίσταται διὰ τῶν ἑξῆς «πάντες οἱ λοιποὶ προβιβαστέοι πλὴν τῶν ἀνθυπασπιστῶν προάγονται εἰς ἀνώτερον βαθμὸν μετὰ τὴν ἐφάπαξ συμπλήρωσιν τοῦ ἡμίσεος χρόνου ὑπηρεσίας, καὶ ἂν ὁ πόλεμος ἔληξεν», ὅπως προστεθῇ ἡ ἑξῆς τροπολογία· «οἱ οὐδόλως ὅμως κατὰ τὸ διάστημα τῶν δύο πολέμων προαχθέντες ἀξιωματικοὶ δύνανται νὰ προβιβασθῶσι καὶ ἂν δὲν συνεπλήρωσαν ἐντελῶς τὸ ἥμισυ τοῦ πρὸς προβιβασμὸν χρόνου». Τοῦτο δέ, διότι παρουσιάζεται τὸ ἑξῆς ἐξαιρετικὸν φαινόμενον, κύριε Πρόεδρε· ἀξιωματικοί, οἵτινες πρὸ τῆς κηρύξεως τοῦ πολέμου κατεῖχον ὡρισμένον βαθμὸν καὶ ἠκολούθησαν κατὰ τὴν ἐκστρατείαν καὶ τοὺς δύο πολέμους κατὰ πάντα διακριθέντες, δὲν ἔτυχον καμμίας ἠθικῆς ἀμοιβῆς.

§103Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Τινὲς τῶν ὁποίων εἶναι ἥρωες.

§104Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Εἶναι δὲ ἑπόμενον οὗτοι καὶ μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος νόμου, ἐπειδὴ τοῖς ὑπολείπεται ὀλίγος τις χρόνος πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ἡμίσεος, ὡς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ὁρίζει, νὰ μὴ τύχωσιν οὐδεμιᾶς ἠθικῆς ἀμοιβῆς. Διὰ τοῦτο, παρακαλῶ, ὅσοι ἐκ τούτων ἔχουσιν εὐδόκιμον ὑπηρεσίαν καὶ ἔχουσιν ὑπὲρ αὐτῶν ἐπιτυχεῖς ἐκθέσεις, νὰ δεχθῆτε, κύριε Ὑπουργέ, ὅπως καὶ οὗτοι τύχωσι τῆς ἠθικῆς ἀμοιβῆς προαγόμενοι εἰς τὸν ἀμέσως ἀνώτερον βαθμόν, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουσι θέσεις καὶ ἐφ’ ὅσον ἐπιτρέπει ἡ ὑπηρεσία. Ἑπομένως ὑποβάλλω τὴν ῥηθεῖσαν τροπολογίαν δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι συμπληρώσει τὸν χρόνον τῆς διετίας.

§105Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐμειώθη κατὰ τὸ ἥμισυ ὁ χρόνος.

§106Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Ναί, ἀλλὰ κατὰ σύμπτωσιν τοῖς ἐλλείπουσι δύο μῆνες ἢ ἔστω καὶ πλείονες, πιθανὸν καὶ ἐλάσσονες, καὶ δὲν θὰ προαχθῶσιν, ὅπερ εἶναι ἄδικον.

§107Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἔρχομαι εἰς ὑποστήριξιν τῆς τροπολογίας τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος. Ὁ κ. Σπυράκης ὑπεστήριξεν ὅτι οἱ περὶ ὧν πρόκειται ἀξιωματικοὶ δὲν κέκτηνται τὸν πρὸς προαγωγὴν χρόνον ὑπηρεσίας, διότι προήχθησαν βραδέως. Εἶναι ὅμως βέβαιον ὅτι οὗτοι ἔχουσι μακρὰν ὑπηρεσίαν εἰς τὸν στρατόν, ἴσως δεκαπενταετῆ, ἴσως καὶ εἰκοσαετῆ, ἀλλὰ παρέμεναν εἰς μικροτέρους βαθμοὺς καὶ δὲν προήγοντο λόγῳ ἐλλείψεως θέσεων. Ἐν τούτοις εἶναι ἄδικον νὰ μὴ προαχθῶσι νῦν, ἴσως διότι ἐλλείπει ἀπ’ αὐτῶν ὀλίγος χρόνος, ἀφοῦ προσέφεραν τοσαύτας ὑπηρεσίας εἰς τὸν Στρατὸν καὶ τὴν Πολιτείαν.

§108Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Ἡ βʹ παράγραφος τοῦ ἄρθρου 1ου τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἔχει ὡς ἑξῆς: «Τὸ Συμβούλιον τοῦτο συνερχόμενον ἐν Θεσσαλονίκῃ ἢ ἀλλαχοῦ θέλει συντάξει πίνακας προβιβασμοῦ ἀξιωματικῶν μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ συνταγματάρχου συμπεριλαμβανομένου ἐπὶ τῇ βάσει τῶν συνταχθεισῶν ἐκθέσεων τῶν οἰκείων Σωματαρχῶν καὶ γνωματεύσεων τῶν Μεράρχων, τῶν Διοικητῶν Στρατιωτικῶν περιοχῶν καὶ Προϊσταμένων ὑπηρεσιῶν». Θὰ ἐπεθύμουν νὰ τεθῇ «ἐπὶ τῇ βάσει τῶν συνταχθεισῶν ἐκθέσεων τῶν δύο πολέμων». Διότι συμβαίνει κατὰ τὸν δεύτερον πόλεμον μερικοὶ ἀξιωματικοὶ νὰ μὴ ἔλαβον μέρος, καὶ ὅμως κατὰ τὸν πρῶτον νὰ ἠνδραγάθησαν καὶ νὰ ὑπάρχωσι περὶ αὐτῶν λαμπραὶ ἐκθέσεις. Δὲν θὰ ἦτο λοιπὸν ἄτοπον, ἂν ἐτίθετο ἡ διατύπωσις ὡς ἑξῆς: «ἐπὶ τῇ βάσει τῶν συνταχθεισῶν ἐκθέσεων τῶν οἰκείων Σωματαρχῶν καὶ τῶν δύο πολέμων»;

§109ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὑποβάλλετε σᾶς παρακαλῶ σχετικὴν τροπολογίαν.

§110Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Διὰ τοῦ νομοθετικοῦ Διατάγματος, τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ κύρωσις, εἶχον συνταχθῆ τέσσαρες πίνακες οἱ Α, Β, Γ καὶ Δ. Διὰ τὸν πίνακα Α ἐπιτρέπεται ἡ προαγωγὴ ἀξιωματικῶν εἰς ἀνωτέρους βαθμοὺς ὁσονδήποτε χρόνον καὶ ἂν εἶχον ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, διὰ τὸν πίνακα Β, δι’ οὗ ἐπετρέπετο ἡ κατ’ ἐκλογὴν προαγωγή, ὑπῆρχεν ὁ περιορισμὸς ὅτι οἱ ἀξιωματικοί, τῶν ὁποίων ἡ προαγωγὴ ζητεῖται κατ’ ἐκλογὴν, πρέπει νὰ ἔχωσι συμπεπληρωμένον χρόνον ὑπηρεσίας περισσότερον τοῦ ἡμίσεος τοῦ ἀπαιτουμένου διὰ τὴν προαγωγὴν εἰς ἀνώτερον βαθμόν. Εἰς τὸ νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ κύρωσις ὑπάρχει καὶ πάλιν ἡ περιοριστικὴ αὕτη διάταξις.

§111ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι περιοριστική, ἀλλὰ μᾶλλον εὐρυντική.

§112Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἡ διάταξις αὕτη εἶναι περιοριστικὴ ὡς πρὸς τοῦτο, διότι ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι ἠνδραγάθησαν δὲν κατετάχθησαν, ὡς ἔδει, εἰς τὸν πίνακα Α, ἀλλὰ μετεφέρθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὸν πίνακα Β. Διότι δὲ δὲν εἶχον συμπεπληρωμένον τὸν ἥμισυν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας των δὲν ἠδύναντο νὰ προαχθῶσι. Συνέβαινε λοιπόν τὸ ἄτοπον ὅτι, ἐνῷ μετέσχον καὶ τῶν δύο πολέμων, ἐξακολουθοῦσι νὰ φέρωσι τὸν αὐτὸν βαθμόν, διότι συνέπεσε νὰ μὴ ἔχωσι τὸν ἥμισυν χρόνον εἰς ὑπηρεσίαν, ὁ ὁποῖος δυνάμει τοῦ παγίου νόμου ἀπαιτεῖται πρὸς προαγωγὴν εἰς τὸν ἀνώτερον βαθμόν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω λοιπόν, κύριε Ὑπουργέ, ἐν ᾗ περιπτώσει εἰς τοὺς νέους πίνακας, τοὺς ὁποίους θὰ συντάξωσιν οἱ Ἀντιστράτηγοι, ὑπάρξῃ τοιαύτη περίπτωσις προαγωγῆς ἀξιωματικῶν ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ διὰ τῆς κατατάξεως εἰς τὸν πίνακα Β, νὰ μὴ ὑπάρξῃ κώλυμα τῆς προαγωγῆς των ἡ περιοριστικὴ αὕτη διάταξις.

§113ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐὰν ἀναγραφῶσιν εἰς τὸν πίνακα Α, θὰ προαχθῶσιν ἀνεξαρτήτως τοῦ χρόνου τῆς ὑπηρεσίας των.

§114Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Μάλιστα· ἀλλ’ ἂν καταταχθῶσιν εἰς τὸν πίνακα Β νὰ προαχθῶσι καὶ πάλιν ἄνευ περιορισμοῦ.

§115ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἀρκαδίας, ἥτις καὶ ὑπ’ ἄλλων κ. κ. Βουλευτῶν ὑποστηρίζεται, βάσιν ἔχει τὰς πληροφορίας τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, κατὰ τὰς ὁποίας εἰς τοὺς ἄλλους στρατοὺς τῶν συμμάχων ἡμῶν, καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τὴν Σερβίαν, αἱ προαγωγαὶ συνεπείᾳ τῶν πολέμων ἐγένοντο εἰς τόσον εὐρεῖαν κλίμακα, ὥστε δὲν ἔμεινεν ἀξιωματικὸς νὰ μὴ προαχθῇ, καὶ ὅτι μάλιστα κατόπιν τῆς μάχης τοῦ Κουμανόβου δι’ ἑνὸς Διατάγματος ἀθροιστικοῦ προυβιβάσθησαν ὅλοι οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον μέρος εἰς τὴν μάχην ταύτην· ὅτι προσέτι ὑπῆρξαν μάλιστα καὶ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι προυβιβάσθησαν ἀμέσως καὶ κατὰ δύο βαθμούς. Ἦτο φυσικὸν τοῦτο νὰ κάμῃ ἐντύπωσιν εἰς τὸν κ. Βουλευτήν, καὶ ἔσπευσα σήμερον νὰ ἀποστείλω τὸν ὑπασπιστὴν τοῦ Ὑπουργείου πρὸς τὸν ἐνταῦθα στρατιωτικὸν ἀκόλουθον τῆς σερβικῆς Πρεσβείας, ἕνα ἐκ τῶν διακεκριμένων ἀξιωματικῶν τοῦ σερβικοῦ στρατοῦ, συνταγματάρχην, ἐκ τῶν δρασάντων ἐν τῷ πολέμῳ καὶ μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία συνομολόγησε τὴν στρατιωτικὴν Συνθήκην μετὰ τῆς Ἑλλάδος, ἵνα λάβω σαφεῖς πληροφορίας. Αἱ δοθεῖσαί μοι πληροφορίαι περὶ τούτου εἶναι ὅτι αἱ πληροφορίαι τοῦ κ. Βουλευτοῦ δὲν εἶναι ἀκριβεῖς. Μετὰ τὴν μάχην τοῦ Κουμανόβου δὲν ἐγένοντο ἀθρόαι προαγωγαί· ἐγένοντο ἀρκεταὶ προαγωγαί, ὅπως ἔγιναν καὶ παρ’ ἡμῖν, ἀλλ’ οὐχὶ ἕνεκεν τῆς μάχης τοῦ Κουμανόβου, ἀλλὰ πρὸς συμπλήρωσιν τῶν κενῶν, τὰ ὁποῖα εἶχον δημιουργηθῆ, καὶ οὐχὶ μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι εἶχον λάβει μέρος εἰς τὴν μάχην ταύτην, ἀλλὰ μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν ὅλου τοῦ σερβικοῦ στρατεύματος. Ὅτι δ’ ἐπίσης ἐκ τῶν προαχθέντων ἀξιωματικῶν οὐδεὶς προήχθη κατὰ δύο βαθμοὺς καὶ ὅτι οἱ προαχθέντες ἀξιωματικοὶ εἶναι 1,000 περίπου ἐπὶ 3,000 ἀξιωματικῶν. Τὸ ⅓ δὲ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ σερβικοῦ στρατοῦ προήχθη διαρκούντων τῶν δύο τούτων πολέμων. Δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ ἀναλογία παρ’ ἡμῖν τῶν προαχθέντων ἀξιωματικῶν εἶναι ἀπείρως μεγαλειτέρα. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ⅓, δὲν ἔχω ἀκριβῆ σημείωσιν τὴν στιγμὴν αὐτὴν καὶ ἐπιφυλάσσομαι νὰ φέρω αὐτὴν εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλ’ οἱ μὴ προαχθέντες εἶναι πολὺ ὀλίγοι. Δίδω ταύτην τὴν πληροφορίαν, διότι εἶμαι βέβαιος ὅτι αὕτη θὰ πείσῃ τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ, ὥστε καὶ πέρα τούτου νὰ προβῶμεν. Ὁ χρόνος ὑπηρεσίας ὁ ὁποῖος ζητεῖται εἶναι ὁ ἥμισυς τοῦ ἐν τῷ νόμῳ ἀναγραφομένου, μὲ τὸ νομοσχέδιον δὲ τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, ὅταν γίνῃ νόμος, δύναται νὰ γίνῃ καὶ νέα προαγωγὴ μὲ τὸ ἥμισυ πάλιν χρόνου ὑπηρεσίας. Νομίζω ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀρκετόν· δὲν εἶναι εὔκολον νὰ μεταπηδῶμεν ἀπὸ ἑνὸς βαθμοῦ εἰς ἄλλον χωρὶς νὰ προηγηθῇ ὑπηρεσία ἐν τῷ πρώτῳ βαθμῷ.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀραβαντινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§117Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπυράκης ἔχει τὸν λόγον.

§119Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Κύριοι Βουλευταί· ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θέλει νὰ ἀπορρίψῃ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον μετὰ τῶν ἄλλων ἀξιοτίμων συναδέλφων προσπαθήσας νὰ τὴν στηρίξῃ ἐπί τινος δηλώσεως, τὴν ὁποίαν ἐποιησάμην χθὲς τὴν ἑσπέραν, ὅλως ἀσχέτου πρὸς τὸ προκείμενον. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρατηρῶ ὅτι συνεχῶς, ὅταν κατὰ τὰς συζητήσεις διαφόρων ζητημάτων τὰ ὁποῖα ἐμφανίζονται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ συναντᾷ ἀπέναντί του ὁδοφράγματα, πάντοτε προσπαθεῖ νὰ λάβῃ μίαν διέξοδον κατὰ τὰς ἰδίας αὑτοῦ σκέψεις καὶ ἐμπνεύσεις καὶ καταλήγει εἰς προσωπικὰς ἀντεγκλήσεις κατὰ τὸ σύνηθες, ὡς θὰ ἀπαντήσω βραδύτερον, διότι προέχον νῦν ζήτημα δι’ ἐμὲ κατὰ τὴν συνεδρίασιν ταύτην εἶναι, ἵνα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἀναπτύξω καὶ αὖθις τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλλον, καὶ νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν ἐπιψήφισιν αὐτῆς. Αὕτη δὲ τὸν ἑξῆς ἔχει σκοπόν. Ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι διετέλεσαν ἐν τῷ στρατεύματι ἐπὶ δέκα καὶ δώδεκα ἔτη δὲν προήχθησαν κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος, ἤτοι κατὰ τε τὴν διάρκειαν τῶν δύο πολέμων καὶ μετέπειτα. Ἀξιωματικοὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἐξῆλθον ἐκ τῶν Σχολῶν εἰς τὸ στράτευμα πρὸ τεσσάρων καὶ πέντε ἐτῶν, ἐγένοντο ὑπολοχαγοὶ καὶ λοχαγοὶ τάχιστα, οἱ αὐτοὶ δὲ κατὰ τὸ νομοσχέδιον προορίζονται διὰ ταγματάρχαι. Ἐνῷ οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκεῖνοι, οὓς ἀφορᾷ ἡ τροπολογία μου, ὑπηρετοῦν πρὸ δέκα καὶ δώδεκα ἐτῶν ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ καὶ προηγήθησαν ὀλίγους μῆνας πρὸ τοῦ πολέμου καὶ παραμένουσιν ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ, καίτοι ἔχουσιν ἐκθέσεις εὐφήμους ὑπὲρ αὐτῶν. Δίκαιον θὰ ἦτο λοιπὸν νὰ δοθῇ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτοὺς ἡ τιμὴ τῆς προαγωγῆς, ἐφ’ ὅσον ἐπιτρέπει ἡ ὑπηρεσία καὶ ἐφ’ ὅσον πεισθῆτε ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ ἔχουσιν ὑπὲρ αὐτῶν ἐκθέσεις καὶ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουσι θέσεις χηρευουσῶν. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν χθεσινὴν δήλωσίν μου, τῆς ὁποίας ἐμνήσθη σήμερον ὅλως ἀκαίρως καὶ ἀσχέτως πρὸς τὴν σημερινὴν συζήτησιν καὶ δι’ ἣν φαίνεται μάλιστα ὅτι κατέβαλε προσπαθείας νὰ ἀρυσθῇ πληροφορίας μεθ’ ὅλας τὰς ἄλλας ἀσχολίας του ὁ κ. Πρωθυπουργός, αὕτη ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁμολογιῶν, τὰς ὁποίας μοὶ ἔκαμαν ἀξιωματικοὶ τοῦ σερβικοῦ στρατοῦ, οὓς τυχαίως συνήντησα μετὰ τὰς μάχας τοῦ Κουμανόβου καὶ Μοναστηρίου. Ἐὰν ἐκεῖνοι δὲν μοὶ εἶπον τὰ ἀκριβῆ — εἶναι ὅμως γεγονὸς ἀναμφισβήτητον, Κύριε Πρωθυπουργέ, ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν δύο νικηφόρων πολέμων τοῦ ἐνδόξου σερβικοῦ στρατοῦ συνετελέσθησαν προβιβασμοὶ ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ; ἀνεξαρτήτως ἐὰν τοιοῦτοι ἔλαβον χώραν ἐν Κουμανόβῳ ἢ Μοναστηρίῳ ἢ εἰς ἄλλα πεδία τῶν μαχῶν, τοῦθ’ ὅπερ Σεῖς κακῶς ἠμελήσατε νὰ πράξητε καὶ οὕτω ἠδικήθησαν ἐκεῖνοι οἱ ἥρωες ἀξιωματικοί, τοὺς χθὲς ἀνέφερα, οἱ πεσόντες τόσον ἡρωϊκῶς εἰς τὸ πεδίον τῆς τιμῆς μὲ τὸν βαθμὸν καὶ μόνον, ὃν ἔφερον ἐν εἰρήνῃ—καὶ ἂν τοῦτο ἀμφισβητῆτε, τότε ἂς θεωρηθῇ καὶ ἡ πληροφορία μου ὡς μὴ ἀκριβής, ἀλλὰ πάντως δὲν ἐπέχω εὐθύνην αὐτῆς. Τονίζω δὲ ὅτι, ὅσα ἠθέλησα νὰ εἴπω χθὲς κύριε Πρόεδρε, εἰς ἃ ἴσως ἐκ πλάνης ἢ ἀπὸ προθέσεως κακίστην ἀποδίδετε ἔννοιαν, δὲν ἐλέγχθησαν ἕνεκα ὑστεροβουλίας, ἥτις τυγχάνει ξένη πρὸς τὸν χαρακτῆρά μου, οὔτε ἵνα συμπαρασύρω ὑμᾶς ἢ ἄλλους συναδέλφους, ὡς κάκιστα ἀρτίως ἐλέχθη παρ’ ὑμῶν, ἵνα δικαιολογήσω τὴν ὑποβληθεῖσαν συζητουμένην τροπολογίαν, τὴν τόσον ἄλλως τε δικαίαν. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καθῆκον εἶχε νὰ μελετήσῃ ἐπισταμένως τὴν συζητουμένην τροπολογίαν, νὰ ζητήσῃ σχετικῶς καλὰς πληροφορίας καὶ, ἂν ἤθελεν εὕρει καὶ κρίνει αὐτὰς δικαίας, νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν, οὐχὶ δὲ νὰ ἐπιδιώξῃ ἀτόπως νὰ εὕρῃ μέσον νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν συζήτησιν τὴν χθεσινήν, ἐνῷ δὲν ἦτο ἡ στιγμὴ κατάλληλος. Θὰ σᾶς παρακαλέσω συνεπῶς, κύριε Πρόεδρε, νὰ μὴ συνδέσητε τὰ ἄσχετα ταῦτα ζητήματα καὶ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία αὕτη, διότι εἶναι αὐτόχρημα ἀδίκημα διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτούς, καθόσον θὰ ἰδῆτε ὅτι, ὡς ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, οἱ ὑπολοχαγοὶ τοῦ 1910 θὰ γίνωσι ταγματάρχαι καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ 1902 θὰ εἶναι ἀκόμη λοχαγοί.

§120ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς θὰ γίνῃ αὐτό;

§121Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Ἐν τῇ ἀντικαθισταμένῃ 2 παραγράφῳ τοῦ ἄρθρου 5 ἀναφέρεται περὶ ἀξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι θὰ προβιβασθῶσιν, ὡς αὕτη τροποποιεῖται. Ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ὅμως ἐκθέσει καθορίζεται ὅτι περιλαμβάνονται καὶ οἱ προαχθέντες κατὰ τὸ 1913, ἑπομένως ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔτυχον προβιβασμοῦ κατ’ αὐτὸ θὰ προβιβασθῶσι μετὰ τῶν ἄλλων. Αὐτοὶ θὰ τύχωσι τοῦ προνομίου, περὶ τοῦ ὁποίου προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον, ἐνῷ οἱ λοχαγοὶ οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦσιν ἀπὸ τοῦ 1902 δὲν θὰ τύχωσι τοῦ προνομίου καὶ δὲν θὰ προβιβασθῶσι, διότι δὲν ἔχουσι θέσεις χηρευούσας ἀναλόγους καὶ δὲν θὰ ἰσχύσῃ ἐπ’ ἄπειρον ὁ νόμος αὐτός, τὸν ὁποῖον βλέπετε, ἀφοῦ ὁρίζει ὁ νομοθέτης ἐπὶ πόσον χρόνον θὰ ἰσχύσῃ οὗτος. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ, ἐπαναλαμβάνω καὶ ἤδη τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας κατὰ προηγουμένην συνεδρίασιν μετέδωκα εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τῶν προβιβασμῶν ἐν τῷ σερβικῷ στρατῷ, τὰς πληροφορίας αὐτάς, θὰ ἐπείσθητε ἐν τέλει, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἦσαν ὅλως ἄσχετοι πρὸς τὴν προκειμένην συζήτησιν γενομένην ἐπὶ σχετικοῦ νομοσχεδίου, ὅλως δ’ ἀτόπως κατὰ τὴν σημερινὴν συζήτησιν ἐποιήσατο μνείαν αὐτῶν ὁ κύριος Πρωθυπουργός, ὅστις καὶ αὖθις παρακαλεῖται ἠρέμα καὶ μετὰ προσοχῆς νὰ μελετήσῃ καὶ ἀποδεχθῇ τὴν ἤδη συζητουμένην δικαίαν τροπολογίαν.

§122Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἔχω τὴν πληροφορίαν ὅτι πολλοὶ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐγγεγραμμένοι εἰς τὸν πίνακα Α δι’ ἐξόχους ἀνδραγαθίας καὶ οἱ ὁποῖοι ἦλθον κατόπιν εἰς τὸν πίνακα τῆς κατ’ ἐκλογὴν προαγωγῆς, δὲν ηὐτύχησαν νὰ προαχθῶσι, καίτοι προετάθη ἡ προαγωγὴ αὐτῶν ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ εἰς τὸν ἀνώτερον βαθμόν. Τοῦτο δὲ συμβαίνει, ἐνῷ εἰς τὸν πίνακα Β γίνεται λόγος περὶ προαγωγῆς κατ’ ἐκλογὴν τῶν ἀξιωματικῶν, ὅμως ἀπαιτεῖται ἵνα ἐπιτευχθῇ ἡ προαγωγὴ αὕτη, νὰ ἔχωσι χρόνον ὑπηρεσίας περισσότερον οἱ προαχθησόμενοι. Ἐκ τοῦ φόβου μήπως ἐπαναληφθῇ τὸ ἀδίκημα τοῦτο ὑπέβαλον τὴν τροπολογίαν ταύτην.

§123Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Εἶναι μία διάταξις καθ’ ἣν πάντες οἱ ἄλλοι προβιβάζονται πλὴν τῶν ἀνθυπασπιστῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δικαιολογεῖται ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει ὅτι δὲν νομίζει ὀρθὸν νὰ προβιβασθῶσι καὶ αὐτοὶ ὡς μὴ συμπληρώσαντες τὸ ἓν ἔτος. Ὀρθὴ εἶναι ἡ σκέψις αὕτη, ἀλλὰ γεννᾶται ἄλλη σκέψις, ἥτις κρύπτει τὸν φόβον τῆς ἀδικίας τῶν ἀνθυπασπιστῶν τούτων, οἵτινες εἶναι οἱ παλαιοὶ ὑπαξιωματικοὶ τοῦ Στρατοῦ· γεννᾶται δηλ. ἡ σκέψις ὅτι δι’ ἄλλου νομοσχεδίου θὰ ἐπιτρέψητε τὴν κατάταξιν ἐφέδρων ἀνθυπολοχαγῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ καταλάβωσι τὰς θέσεις καὶ θὰ ἐπιβραδυνθῇ οὕτως ἡ προαγωγὴ τῶν ἀνθυπασπιστῶν. Τοῦτο μόνον ἠθέλησα νὰ θέσω ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§125Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Ἐπὶ τῆς 2ας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 2ου ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως εὐαρεστούμενος λάβῃ ὑπ’ ὄψιν μίαν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω καὶ ἡ ὁποία ἔχει οὕτως (ἀναγινώσκει): «εἰς τὸ τέλος τῆς παραγράφου προστίθενται αἱ ἑξῆς λέξεις· λογιζομένης τῆς προαγωγῆς των ἀπὸ τῆς ἡμέρας τοῦ προβιβασμοῦ τῶν ὡς ἄνω νεωτέρων των»· διότι εἶναι προφανὴς ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου ὁ ὁποῖος ἀναφέρεται καὶ ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει, ὅτι ἀποσιωπᾷ τὴν ἐπανόρθωσιν τῶν γενομένων σφαλμάτων. Συνεπῶς, ἐὰν ἡ πλάνη αὕτη δὲν ἐλάμβανε χώραν, οἱ ἀξιωματικοὶ οἵτινες πρόκειται ἤδη νὰ κριθῶσι, θὰ συμπροεβιβάζοντο μὲ τοὺς ὁμοιοβάθμους των καὶ κατὰ συνέπειαν θὰ κατεῖχον σήμερον τὴν δικαιουμένην θέσιν ἐν τῇ ἀρχαιότητί των. Ἀφοῦ πρόκειται λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον νὰ διορθώσῃ τὰς ἐκ τῆς πλάνης προκυψάσας ἀδικίας, ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ν’ ἀποδεχθῇ τὴν προσθήκην ταύτην, ὅπως οἱ ἀξιωματικοὶ προαχθῶσιν ἐπανακτῶντες καὶ τὴν σειρὰν τῆς ἀρχαιότητός των.

§126Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ μοὶ δώσῃ τὴν λύσιν τῆς ἑξῆς ἀπορίας. Κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο (ἀναγινώσκει) «ἐὰν κατόπιν τῆς ἀρξαμένης κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ὑπὸ τοῦ Ἀνωτέρου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου ἀναθεωρήσεως προκύψωσι στοιχεῖα, ἐφ’ ὧν βασιζόμενον τὸ Ἀνώτερον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον ἤθελεν ὑποβάλει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον συμπληρωματικὰς ἐκθέσεις, οἱ πίνακες οὗτοι κυροῦνται ἐπίσης διὰ Β. Διατάγματος». Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ διευκρινίσῃ τὴν ἑξῆς ἀπορίαν. Ὑποθέσωμεν ὅτι τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον ὑπέβαλλε πρὸς κύρωσιν πίνακα Α, εἰς τὸν ὁποῖον πίνακα περιλαμβάνονται ἀξιωματικοί τινες οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου, κατόπιν νεωτέρων πληροφοριῶν τὰς ὁποίας ἔλαβε, πρέπει νὰ προαχθῶσι διὰ διακεκριμένας ὑπηρεσίας ἢ λόγῳ ἀνδραγαθίας. Ἐρωτῶ· ὁ πίναξ οὗτος ὑποβαλλόμενος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον θὰ συσχετισθῇ μὲ τὸν ἄλλοτε ὑποβληθέντα πίνακα ἢ ὄχι; Διότι εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ τὸ ἑξῆς· ἀκυρωθέντος τοῦ ἄλλοτε ὑποβληθέντος πίνακος, ἐκ τοῦ ὁποίου προεβιβάσθησαν, εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ, ὥστε οἱ περιλαμβανόμενοι εἰς τὸν νέον πίνακα Α νὰ προβιβασθῶσιν, ἐκεῖνοι δὲ οἱ ὁποῖοι ἦσαν εἰς τὸν πίνακα Α, τὸν μὴ κυρωθέντα, νὰ μὴ προβιβασθῶσιν; Εἶναι δυνατὸν δὲ νὰ συμβῇ ὥστε νεώτεροι αὐτῶν διὰ τὸν αὐτὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον οἱ πρῶτοι δὲν προεβιβάσθησαν, αὐτοὶ νὰ προβιβασθῶσι; Δι’ αὐτὸ ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἂν δὲν ἔχῃ δυσκολίαν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν αὐτοῦ τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω, διὰ τῆς ὁποίας ἀποφεύγομεν πᾶσαν ἀδικίαν, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργός, προκειμένου νὰ ἐγκρίνῃ τὸν εἰς αὐτὸν ὑποβληθησόμενον πίνακα, δὲν ὁρμηθῇ ἐκ τῶν αὐτῶν ἰδεῶν, τὰς ὁποίας εἶχε κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ πρώτου πίνακος, μοὶ γεννᾶται ἡ ἀμφιβολία ὅτι οἱ περιληφθέντες εἰς τὸν Α πίνακα διὰ τὸν αὐτὸν λόγον δι’ ὃν περιελήφθησαν εἰς τὸν Β πίνακα, δὲν θὰ προβιβασθῶσιν, ἐνῷ οἱ δεύτεροι πρόκειται νὰ προβιβασθῶσιν. Ἤθελον παρακαλέσει λοιπὸν τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ἵνα εὐαρεστηθῇ νὰ λύσῃ τὴν ἀπορίαν μου καὶ νὰ μοὶ εἴπῃ, ἐὰν οὕτω πως ἐννοῇ τὴν λύσιν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον γεννᾶται.

§127ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου δευτέρου δὲν εἶναι ἐπιτυχής, διὰ τοῦτο ἐδήλωσα ὅτι κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν θὰ προτείνω τροπολογίας. Θέλω λάβει ὑπ’ ὄψιν τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κερκύρας, φοβοῦμαι μόνον μὴ δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ τὸ μέρος αὐτό, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Βουλὴ θὰ ἀποφανθῇ ὅτι εἰς τὸν πίνακα πρέπει νὰ περιληφθῶσιν ὡρισμένοι ἀξιωματικοί, διότι τοιαύτη τις διάταξις θὰ ἦτο ἐπέμβασις τῆς Βουλῆς εἰς ἐξουσίαν καθαρῶς ἐκτελεστικήν. Πίναξ Α δὲν ὑπάρχει πλέον, ἐὰν εἴπητε δὲ εἰς τὸ Συμβούλιον ὅτι θὰ περιλάβητε καὶ τοὺς πρώτους, θὰ εἶναι τὸ αὐτὸ ὡσὰν ἡ Βουλὴ νὰ ἀπεφαίνετο ὅτι εἰς τὸν πίνακα Α πρέπει νὰ περιληφθῶσιν οἱ Α Β Γ ἀξιωματικοί, ἀλλὰ τοῦτο θὰ ἦτο ὑπέρβασις τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας καὶ θὰ εἰσήρχετο ἡ Βουλὴ εἰς ἔργα καθαρῶς ἐκτελεστικά.

§128Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως μὲ κάμουν νὰ ἀντιπαρατηρήσω τὰ ἑξῆς. Ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ ἄλλη λύσις, ὅπως καταλήξῃ εἰς τὸ συμπέρασμα, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε πρέπει νὰ εὑρεθῇ λύσις τις, ἡ ὁποία νὰ προλάβῃ ἀδικίας θετικάς. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ἵνα ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα, νομίζω δ’ ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ ἡ ἑξῆς λύσις. Τὸ Ὑπουργεῖον εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ ὁδηγίας εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν Ἀντιστρατήγων, ὅπως καταρτίσῃ γενικὸν πίνακα Α. Τὸ Συμβούλιον εἶναι ἐλεύθερον νὰ περιλάβῃ ἐκείνους τοὺς ὁποίους περιέλαβεν εἰς τὸν πρῶτον πίνακα ἢ νὰ μὴ περιλάβῃ αὐτούς. Πρέπει ὅμως νὰ εὑρεθῇ μία λύσις, δι’ ἧς νὰ ἀποφύγωμεν πᾶσαν ἀδικίαν.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαλδάρης.

§130Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ παρεκάλουν καὶ ἐγὼ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν σχετικὴν τροπολογίαν, ἐπὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας, ὅσον ἀφορᾷ τὸ βʹ ἐδάφιον τοῦ 2 ἄρθρου. Συνεπείᾳ τῆς διατάξεως ταύτης θὰ εἶναι ὅτι ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι θὰ προαχθῶσι δυνάμει τοῦ νόμου τούτου, θὰ ἀνακτήσωσι τὴν θέσιν αὐτῶν τὴν ὁποίαν θὰ εἶχον, ἐὰν προήγοντο πρίν. Ἀλλὰ θὰ συμβαίνῃ τὸ ἄτοπον, ὅταν διὰ περαιτέρω προαγωγὴν ἀπαιτεῖται νὰ διανύσωσιν ὑπηρεσίαν ὡρισμένου χρόνου ἐν τῷ βαθμῷ ἐκείνῳ, ἂν δὲν γίνῃ ἡ προτεινομένη μεταβολὴ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, τοῦ νὰ συμπληρώσωσι τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ βαθμῷ τούτῳ μεταγενεστέρως ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουσι προαχθῆ. Οὕτω δέ, ἐνῷ θὰ εἶναι ἀρχαιότεροι, δὲν θὰ κέκτηνται καὶ τὰ δικαιώματα τῆς προαγωγῆς, ἐνῷ οἱ ἄλλοι νεώτεροι θὰ ἔχωσι τὰ δικαιώματα τῆς προαγωγῆς. Τοῦτο εἶναι προφανὴς ἀνωμαλία καὶ ἀντίκειται εἰς τὸν σκοπὸν τοῦ νόμου τούτου. Ὁ νόμος αὐτὸς ἔχει σκοπὸν νὰ θεραπεύσῃ πᾶσαν ἀδικίαν, ἡ ὁποία γίνεται ἐκ τῆς μὴ προαγωγῆς καθ’ ὃν χρόνον ἔδει νὰ γίνῃ αὕτη.

§131ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νομίζω ὅτι τὸ διατυποῖ αὐτὸ τὸ ἄρθρον. Ἐν τούτοις θὰ ἐξετάσω αὐτό.

§132Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι ἀναγκαία ἡ τροποποίησις, διότι ἀνεξαρτήτως τῆς βουλευτικῆς μου ἰδιότητος ἔτυχε τὸ ζήτημα νὰ περιέλθῃ ἐπίσης εἰς τὴν ἀντίληψίν μου καὶ ὡς δικηγόρου, καὶ ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ παρατηρήσω τοῦτο.

§133ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ τὸ ἐξετάσω.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ὑποβληθεῖσαι τροπολογίαι τοῦ κ. Γ. Θεοτόκη, τοῦ Η. Σπυράκη καὶ λοιπῶν θέλουσι τυπωθῆ καὶ συζητηθῆ κατὰ τὴν βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2. καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 3).

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Π. Σπυράκις.

§136Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Θέλω παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δεχθῇ, ὅπως εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου τούτου προστεθῇ ὡς παράγραφος δευτέρα ἡ ἑξῆς διάταξις· «προκειμένου ὅμως περὶ ἀξιωματικῶν, οἵτινες προαγόμενοι ἀνακτῶσι καὶ τὴν ἀρχαιότητά των συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 2 τοῦ παρόντος νόμου, οἱ προβιβασμοὶ ἐνεργοῦνται ἅμα τῇ δημοσιεύσει τοῦ παρόντος νόμου». Σκοπὸς τῆς διατάξεως ταύτης εἶναι, ἵνα οἱ οὕτω πως προαγόμενοι ἀξιωματικοὶ ἀνακτήσωσι τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν θὰ εἶχον, ἂν ἤθελον συνυπολογισθῆ μετὰ τῶν ὁμοιοβάθμων των, καὶ ἵνα μὴ ἀναμένηται ἡ συμπλήρωσις τοῦ ἡμίσεος χρόνου, ὡς θέλει τὸ ἄρθρον 3, διότι, ἂν δὲν συμβῇ τοῦτο, ἔρχεται ἡ ἑξῆς σκέψις, δηλ. ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει ἓν δικαίωμα ὥστε καὶ μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ἡμίσεος χρόνου νὰ μὴ προβῇ εἰς προαγωγήν, ἀλλὰ νὰ προβῇ ἐπιτακτικῶς κατὰ τὸν μῆνα Ἰανουάριον. Ἑπομένως θὰ εὑρισκώμεθα πρὸ τοῦ φαινομένου καθ’ ὃ οἱ ὁμοιόβαθμοι οἵτινες προήχθησαν θὰ κατέχωσι τὸν βαθμὸν ἐπὶ πέντε ἢ ἓξ μῆνας περισσότερον, ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ προαχθῶσι μετὰ πέντε ἢ ἓξ μῆνας καὶ θὰ εἶναι ἀρχαιότεροι αὐτῶν. Ἐὰν προαχθῶσιν ἅμα τῇ δημοσιεύσει τοῦ παρόντος νόμου, θὰ ἀνακτήσωσι τὸν βαθμόν των καὶ θὰ ἔλθωσιν εἰς τὴν κανονικὴν σειρὰν τῆς ἀρχαιότητος. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εὑρίσκῃ ὀρθὴν τὴν παρατήρησίν μου, παρακαλῶ νὰ λάβῃ αὐτὴν ὑπ’ ὄψιν.

§137ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα, κατὰ τὴν βʹ. ἀνάγνωσιν.

§138Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοί, ἰδίᾳ λοχαγοὶ πολλοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ὑπερεικοσαετῆ ὑπηρεσίαν. Οὗτοι καίπερ κεκτημένοι τὰ πρὸς προαγωγὴν προσόντα δὲν ἔχουσιν ὅμως συμπληρώσει τὸν χρόνον τὸν ἀπαιτούμενον. Ὑπάρχει ἔκθεσις ὑπὲρ αὐτῶν ἀρίστη, ἀλλ’ ἕνεκα τῆς μὴ συμπληρώσεως τοῦ χρόνου δὲν προήχθησαν. Ὑποβάλλω τροπολογίαν, ἵνα ἐλαττωθῇ ὁ χρόνος πρὸς προαγωγήν.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πᾶσαι αἱ τροπολογίαι θὰ τυπωθῶσιν, ὅπως ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν βʹ. κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3). Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται). (Γίνεται ἐπίσης δεκτὸν συναινούσης τῆς Βουλῆς τὸ ἄρθρον 4). Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§140Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει ὑμᾶς, κ. Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ μὲ πληροφορήσητε, ἐὰν οἱ πίνακες οἱ καταρτισθέντες ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Διατάγματος, κατόπιν τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, θὰ διατηρηθῶσιν, ἂν δ’ ὄχι, τίς θὰ εἶναι ἡ τύχη τῶν πινάκων τούτων;

§141ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁ πίναξ Β διατηρεῖται μέχρις ἐξαντλήσεώς του, ἀλλὰ δύνανται νὰ γίνωσι καὶ ἄλλοι πίνακες καὶ ν’ ἀναγράφωνται ἑπομένως εἰς τὸν πίνακα Β καὶ νέοι.

§142Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὥστε διατηροῦνται μέχρις ἐξαντλήσεώς των;

§143ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα.

§144Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Ἐπεθύμουν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ τῆς ἀντικαθισταμένης βʹ παραγράφου τοῦ 5 ἄρθρου, ἥτις λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει). «Πάντες οἱ λοιποὶ προβιβαστέοι πλὴν τῶν ἀνθυπασπιστῶν προάγονται εἰς ἀνώτερον βαθμὸν μετὰ τὴν ἐφάπαξ συμπλήρωσιν τοῦ ἡμίσεος χρόνου ὑπηρεσίας καὶ ἂν ὁ πόλεμος ἔληξεν». Ἡ δευτέρα αὕτη παράγραφος, κ. Πρόεδρε, τροποποιεῖται μετέπειτα ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει) «ἡ βʹ. παράγραφος τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ αὐτοῦ Διατάγματος τροποποιεῖται ὡς ἐπίσης δείκνυται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, διότι ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως πολλῶν βαθμοφόρων ἐν τῷ στρατεύματι ἐθεωρήθη ὅτι δύνανται καὶ οἱ προαχθέντες κατὰ τὸ 1913 νὰ προαχθῶσι περαιτέρω εἰς ἀνώτερον βαθμὸν καὶ λήξαντος τοῦ πολέμου μὲ συμπεπληρωμένον τὸ ἥμισυ μόνον τοῦ ἐν εἰρήνῃ ἀπαιτουμένου χρόνου ὑπηρεσίας». Διὰ τούτου θέλω νὰ ἐξηγήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι προκύπτει ἀκριβῶς τὸ καταφανὲς ἀδίκημα, περὶ τοῦ ὁποίου πρὸ ὀλίγου ὡμίλησα, διότι ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι ἐξῆλθον ἐκ τῆς Σχολῆς κατὰ τὸ 1910 κατέχουσι σήμερον τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ. Τούτους μὲν διὰ τῆς παραγράφου βʹ ἀποκλείετε τῆς περαιτέρω προαγωγῆς τῆς προνομιακῆς, διὰ τῆς ἐκθέσεως ὅμως παραχωρεῖτε αὐτοῖς τὸ δικαίωμα νὰ προαχθῶσι. Καὶ θὰ ἔχωμεν τὸ ἑξῆς φαινόμενον, ὅτι οἱ λοχαγοὶ περὶ τῶν ὁποίων ἔκαμα λόγον πρὸ ὀλίγου καὶ εἶπον περὶ καταφώρου ἀδικήματος γινομένου εἰς αὐτοὺς ὑπὸ τοῦ Κράτους καὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ὑπηρετήσει 15 ἔτη καὶ ἔσχον τὸ ἀτύχημα νὰ προαχθῶσιν ἕνα ἢ δύο μῆνας πρὸ τοῦ πολέμου, θὰ μείνωσι μέχρις ὅτου συμπληρώσωσι τὸν χρόνον τῆς προαγωγῆς των, ἐνῷ οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι παρὰ μόνον τριῶν ἐτῶν ὑπηρεσίαν θὰ προαχθῶσιν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ταγματάρχου. Ἐντεῦθεν ἀγόμενος ἔλαβον τὴν ἀφορμὴν νὰ προβῶ εἰς τὴν τροπολογίαν αὐτὴν — καὶ οὐδαμόθεν ἄλλοθεν ὁρμώμενος. Τουναντίον μάλιστα χαίρω διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτούς, — νὰ προβῶ, λέγω, εἰς τὴν τροπολογίαν διὰ νὰ κάμωμεν τὴν διάκρισιν αὐτὴν διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτούς, οἱ ὁποῖοι 15 ἔτη ὑπηρετήσαντες δὲν θὰ τύχωσι μιᾶς προνομιακῆς προαγωγῆς κατόπιν δύο νικηφόρων πολέμων, καθ’ οὓς ἐδείχθησαν ἀξιωματικοὶ διὰ τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ καυχώμεθα καὶ ἔπρεπε νὰ δοθῇ εἰς αὐτοὺς μία ἀμοιβή. Νὰ ληφθῇ λοιπὸν ἤδη ἡ δέουσα πρόνοια καί, εἰ δυνατόν, διὰ τῆς ἀποδοχῆς τῆς ὡς εἴρηται τροπολογίας μου, ὅπως οὕτω ἀποδώσωμεν δικαιοσύνην αἴροντες ἀκούσιον ἀδίκημα καὶ προλαμβάνοντες διακρίσεις, ὡς διατυποῦνται ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει. Ἐξέθεσα τὰ πράγματα πῶς ἔχουσι καὶ παρακαλῶ, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ διορθωθῶσι ταῦτα καὶ ἱκανοποιηθῶσιν οἱ ἀξιωματικοί, περὶ ὧν ἔκαμα λόγον. Παρακαλῶ, ἀφοῦ λάβητε γνῶσιν τῆς τροπολογίας μου, κ. Ὑπουργέ, ἂν θέλητε, νὰ τὴν δεχθῆτε.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5ον παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6ον). Ἄρθρον 7ον (ἀναγινώσκεται).

§146Ι. ΤΕΡΖΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ εἶναι ἐξαιρετική, εἶναι αὐτόχρημα προνομιακή, διότι δίδει τὸ δικαίωμα εἰς ὡρισμένην τάξιν ἀξιωματικῶν νὰ καταλάβωσι βαθμοὺς ἀνήκοντας εἰς ἀξιωματικοὺς ἑτέρου σώματος ἐπὶ βλάβῃ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ σώματος τούτου. Ἴσως ὑπάρχει ἀνάγκη, ἡ ὁποία ἐπιβάλλει τοιαύτην προαγωγὴν τῶν ἀξιωματικῶν τούτων, ἀλλὰ δὲν πρέπει διὰ τῆς θεραπείας ἑνὸς ἀτόπου καὶ ἑνὸς ἀδίκου νὰ δημιουργῶμεν μεγαλείτερον ἄτοπον καὶ μεγαλύτερον ἄδικον. Εἶναι δυνατὸν νὰ συμβιβασθῶσι τὰ παράπονα τῶν μὲν καὶ αἱ ἀξιώσεις τῶν δέ, ἐὰν ὁρισθῶσιν αἱ θέσεις, αἵτινες θὰ δοθῶσιν εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Ὑλικοῦ Πυροβολικοῦ. Νὰ συμβῇ δηλαδὴ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνέβη καὶ διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Πεζικοῦ τοὺς μὴ προερχομένους ἐκ τῆς Σχολῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν· προκειμένου νὰ προβιβασθῇ εἰς λοχαγός, καταλαμβάνουσιν οὗτοι τὸ ⅒. Δύνανται λοιπὸν οἱ λοχαγοὶ τοῦ Ὑλικοῦ Πυροβολικοῦ νὰ καταλάβωσιν ὡρισμένας θέσεις διὰ νὰ μὴ ἀδικηθῶσιν οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Πυροβολικοῦ. Ἴσως αὐτοὶ εὑρέθησαν ὑπὸ ἐξαιρετικὰς συνθήκας, ὑφ’ ἃς δὲν εὑρέθησαν οἱ ἄλλοι ἀξιωματικοί. Πρέπει διὰ τοῦτο νὰ ζημιωθῶσιν οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Πυροβολικοῦ; Νὰ δοθῇ λοιπὸν ὡρισμένος ἀριθμὸς τῶν κενῶν θέσεων, τὸ 9)10 ὄχι τὸ ὅλον, διότι εἶναι ἄδικον.

§147ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοὶ νὰ τὰς καταλάβωσι καὶ ἂν τοῖς τὰς δώσωμεν. Συνήθως λαμβάνομεν ὡς μέτρον τὰ συμφέροντα τῶν προσώπων καὶ λησμονοῦμεν τὰ συμφέροντα τὰ γενικώτερα. Ἀλλὰ γίνεται τοῦτο χάριν τοῦ στρατεύματος; Εἰς τὸν στρατὸν κατὰ τὸν νέον ὀργανισμὸν χρειαζόμεθα 600 ἀξιωματικούς. Διὰ νὰ συμπληρώσωμεν ἓν ἐλάχιστον κενὸν προσπαθοῦμεν νὰ λάβωμεν τοιούτους ἐκ τοῦ Ὑλικοῦ Πυροβολικοῦ, οἱ ὁποῖοι ἐν πολέμῳ ἐχρησιμοποιήθησαν ὡς μάχιμοι καὶ εὐδοκιμώτατα. Θὰ φέρω σημείωσιν περὶ τῶν θέσεων, αἱ ὁποῖαι εἶναι κεναὶ καὶ πόσαι ἐξ αὐτῶν θὰ καταληφθῶσιν.

§148Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι συμβαίνει εἰς τὸ Πυροβολικὸν νὰ ὑπάρχωσιν ἤδη 15 ἀνθυπολοχαγοί, ἐνῷ εἰς τὸ Ὑλικὸν Πυροβολικὸν ὑπάρχουσιν 75. Αὐτοὶ θὰ ἔλθωσιν εἰς τὸ δεξιὸν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Πυροβολικοῦ.

§149ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἤδη πρόκειται περὶ προαγωγῆς καὶ ὄχι περὶ κατατάξεως. Ὥστε δὲν δύναται νὰ παρουσιασθῇ τοιοῦτόν τι.

§150Ι. ΤΕΡΖΑΚΗΣ. Ἐπίσης, κ. Πρόεδρε, πρόκειται περὶ μιᾶς τάξεως ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦσιν ἐπὶ 35 ἔτη εἰς τὸν στρατόν, ἐξ ὧν τὰ 30 ὡς ὑπαξιωματικοί. Προήχθησαν ὅλοι οἱ ἀξιωματικοὶ παρέμειναν δὲ αὐτοὶ οἱ τεχνῖται.

§151ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ προαχθῶσι κατόπιν ἐξετάσεων ἐπὶ τῇ βάσει ἄλλου νόμου.

§152Ι. ΤΕΡΖΑΚΗΣ. Ἀλλ’ εἶναι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι οὐδόλως γνωρίζουσι γράμματα.

§153ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πιστεύω ὅτι αἱ ἐξετάσεις δὲν θὰ γίνωσιν εἰς τὰ γράμματα.

§154Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Συνέπεσε νὰ ἔχω καὶ ἐγὼ τὴν πληροφορίαν ὅτι ὄντως ἐν τῷ Πυροβολικῷ χηρεύουσι περὶ τὰς 100 θέσεις ἀνθυπολοχαγῶν καὶ 50 ὑπολοχαγῶν. Καὶ ἀκριβῶς τὴν ἀνάγκην τῆς πληρώσεως τῶν κενῶν τούτων ἀποβλέπει τὸ ἄρθρον 7. Ἐν αὐτῷ ὅμως ἀναφέρεται ὅτι θὰ προαχθῶσιν ἐφάπαξ ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ συμπέσῃ κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου τούτου νὰ ἔχωσι τὰ προσόντα. Τοιοῦτοι ἀξιωματικοὶ ἔχοντες τὰ προσόντα δὲν ὑπάρχουσι παρὰ ἐλάχιστοι εἰς τὸ Ὑλικὸν Πυροβολικόν. Ἄν ὄντως σκοπῇ ἡ διάταξις τὴν ἀνάγκην τῆς πληρώσεως τῶν ἐν τῷ πυροβολικῷ κενῶν, ἤθελον προτείνει ὅπως ὁ χρόνος τῶν προσόντων μὴ ἐφαρμοσθῇ ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου, ἀλλὰ καὶ περαιτέρω, οὕτως ὥστε νὰ ληφθῶσι περισσότεροι ἀξιωματικοὶ τοῦ Ὑλικοῦ Πυροβολικοῦ ὅπως προαχθῶσιν εἰς τὸ πυροβολικὸν πρὸς πλήρωσιν τῶν κενῶν.

§155ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὑποβάλλετε τροπολογίαν. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 7, 8, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μονιμοποιήσεως ἀξιωματικῶν ἐγγεγραμμένων εἰς τὸ στέλεχος τῆς ἐφεδρείας τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ ἀνθυπασπιστῶν».

§157Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τὸ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον πρόκειται νὰ θεραπεύσῃ κατὰ τὴν αἰτιολογικὴν αὐτοῦ ἔκθεσιν ἀνάγκας τοῦ στρατεύματος πρὸς τοῦτον δὲ τὸν σκοπὸν βεβαίως καὶ εἰσάγεται. Νὰ παρασχεθῇ τουτέστι τὸ δικαίωμα ἁρμοδίως, ὅπως ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ ὑπηρετήσαντες εἰς τοὺς δύο πολέμους μονιμοποιηθῶσιν ὑφ’ ὡρισμένας περιστάσεις καὶ ὡρισμένα προσόντα εἰς τρόπον ὥστε νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὰς τάξεις τῶν μονίμων ἀξιωματικῶν. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται κατ’ αὐτὴν τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν νὰ θεραπευθῶσιν ἀνάγκαι τοῦ στρατεύματος, ὑποστηρίζω αὐτό. Ἀλλ’ ἆρά γε εἶναι πραγματικαὶ αἱ ἀνάγκαι αὗται τοῦ στρατεύματος; Διότι χάρις δὲν δίδεται εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τούτους. Οὔτε ζητεῖται τοῦτο οὔτε τοῦτο λέγεται. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ δοθῇ τοῦτο ὡς ἀμοιβὴ τῆς ὑπηρεσίας των, ἔπρεπε νὰ μονιμοποιηθῶσιν ἢ ἔπρεπε νὰ παρασχεθῶσιν εἰς αὐτοὺς ἄλλαι ἀμοιβαί, καὶ τίνες; Ἐφ’ ὅσον ὅμως δὲν ζητεῖται τοῦτο διὰ τοῦ νομοσχεδίου, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ περιορισθῶ ἐντὸς τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἀναγράφει ἡ δικαιολογητικὴ ἔκθεσις. Προκειμένου λοιπὸν νὰ θεραπευθῶσιν αἱ ἀνάγκαι τοῦ στρατοῦ, θεραπεύονται αὗται ἆρά γε, ὡς τοῦτο ὑποβάλλεται ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς; Πρόκειται περὶ δύο κατηγοριῶν, περὶ ἐφέδρων ἀξιωματικῶν καὶ περὶ ἀποστράτων ἀξιωματικῶν μὴ παρῃτημένων. Ἡ πρώτη κατηγορία περιλαμβάνει ἐφέδρους ἀξιωματικοὺς ἐξελθόντας ἐκ τοῦ σχολείου τῶν ἐφέδρων, ἡ δὲ δευτέρα κατηγορία ἀφορᾷ ἐφέδρους ἀξιωματικοὺς μὴ παραιτηθέντας. Εἰς τὴν πρώτην κατηγορίαν, τὴν ἀφορῶσαν τοὺς ἐκ τῆς σχολῆς ἐφέδρους ἀξιωματικούς, ὑπάρχουσιν ἀνθυπολοχαγοὶ καὶ ὑπολοχαγοί. Προκειμένου περὶ ὑπολοχαγῶν, δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι τὸ νομοσχέδιον οὐδεμίαν λαμβάνει πρόνοιαν καὶ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ δηλώσῃ, ἂν δὲν παραδέχηται τὴν διαγραφὴν ταύτην.

§158ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι, διότι οἱ προβιβασμοὶ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν θὰ συντελεσθῶσιν ἐντὸς δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν. Θὰ σπεύσω νὰ ὑποβάλω τὸ Διάταγμα· ἑπομένως θὰ εὑρεθῇ μέγας ἀριθμὸς ἀνθυπολοχαγῶν προαγομένων εἰς ὑπολοχαγοὺς εἰς νεαρωτάτην ἡλικίαν.

§159Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Χαίρω πολὺ διὰ τὴν δήλωσιν αὐτὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ὥστε ἡ διάταξις εἶναι χρησιμωτάτη. Ἀντιλαμβάνομαι τὴν χρησιμότητα τῆς διατάξεως, ἐφ’ ὅσον ὑμεῖς λέγετε τοῦτο. Εἶναι γνωστὸν καὶ εἰς ὑμᾶς καὶ εἰς ἡμᾶς ὅτι ἔφεδροι ὑπολοχαγοὶ ἔχοντες 35 ἐτῶν ἡλικίαν δὲν ὑπάρχουσιν.

§160ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ προηγηθῇ ἡ προαγωγὴ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν καὶ ἔπειτα θὰ γίνῃ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου αὐτοῦ.

§161Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὁ μικρότερος τῶν ὑπαρχόντων ὑπολοχαγῶν εἶναι ἡλικίας 40 ἐτῶν. Ἐγὼ δὲν πρόκειται νὰ συνηγορήσω ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον χάριν τῶν ἀναγκῶν τοῦ στρατεύματος νὰ περιληφθῶσι καὶ οἱ ὑπολοχαγοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἡλικίαν 40 καὶ 45 ἐτῶν. Ἄν ἡ ὑπηρεσία κρίνῃ τοῦτο ἀναγκαῖον ἢ ἡ Βουλὴ θελήσῃ αὐτό, ἄς τὸ συζητήσῃ· ἐγὼ ὅμως δὲν ἔχω διάθεσιν νὰ τὸ συζητήσω. Ἔχει καλῶς ἡ τεθεῖσα ἡλικία τῶν 35 ἐτῶν. Ἄν πρέπῃ οἱ ἔφεδροι νὰ ἀμειφθῶσι κατ’ ἄλλον τρόπον ὑπὸ τῆς Πολιτείας, ἡ Πολιτεία εἶναι ἁρμοδία νὰ κρίνῃ περὶ τούτου. Νὰ ἀμειφθῶσιν ἠθικῶς τοὐλάχιστον, ἐφ’ ὅσον τὸ Συμβούλιον τῶν Ἀντιστρατήγων ἀναγνωρίσῃ ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκόν των· τοῦτο δέ, διὰ νὰ μὴ μείνῃ τὸ παράπονον εἰς τοὺς παρασχόντας τὰς ὑπηρεσίας αὐτάς, εἰς τοὺς ὑπολοχαγοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται κατὰ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ ψηφίσῃ ἡ ἡ Βουλὴ—ἐὰν τὸ ψηφίσῃ, ὅπως ὑποβάλλεται— νὰ μονιμοποιηθῶσιν, νὰ μὴ λέγωσιν ὅτι παραγνωρίζονται. Ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ κάμῃ ἡ Πολιτεία ὑπὲρ αὐτῶν, τὸ ἔκαμεν. Αὐτοὶ ἀνεγνωρίσθησαν· ἐνεκρίθησαν. Πρόκειται ἤδη μετὰ τὴν διασάφησιν, τὴν οὕτως γενομένην, περὶ ἄλλης τάξεως, τῶν κατωτέρων, τῶν ἀξιωματικῶν τῶν νεκρῶν, τῶν ἀνθυπολοχαγῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ εἰσέλθωσιν εἰς νεωτάτην ἡλικίαν — 23, 24, 25 ἐτῶν — ἀπόφοιτοι τοῦ γυμνασίου πλέον αὐτοί, πτυχιοῦχοι οἱ περισσότεροι καὶ πολλοὶ ἔχοντες θερμὸν τὸν ζῆλον διὰ τὸν στρατὸν καὶ θὰ δεχθῶσι νὰ καταταχθῶσιν εἰς αὐτόν. Τοιαῦται εἶναι αἱ πληροφορίαι μου. Δύναμαι νὰ εἴπω ἐκ τῆς θέσεως ταύτης ὅτι ἡ κατηγορία αὐτὴ ἐκ τῆς ὁποίας θὰ εἰσέλθωσιν ἀξιωματικοὶ εἰς τὸν στρατὸν θὰ προσφέρῃ μεγάλην ὑπηρεσίαν εἰς τὴν πατρίδα. Εἶναι στοιχεῖον λαμπρὸν καὶ ἀπαραίτητον — καὶ τονίζω τοῦτο — διότι ἔχουσιν ὅλον τὸν χρόνον τῆς ἡλικίας νὰ τὸν καταναλώσωσιν ἐν εἰρήνῃ καὶ ἐν σπουδῇ εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, ὥστε νὰ εἶναι χρήσιμοι ὕστερον ἐν πολέμῳ φέροντες ὡς ἐφόδιον τὴν ἐγκυκλοπαιδικήν των μόρφωσιν, πρὸς τοῖς ἄλλοις δὲ καὶ τὴν πεῖραν τῶν δύο πολέμων. Ἐκ τῆς τάξεως αὐτῆς βεβαίως πολλὰ πρέπει νὰ προσδοκᾷ ἡ πατρίς, καὶ βεβαίως προσδοκᾷ εἰσάγουσα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ ζητοῦσα νὰ εἰσαχθῶσιν ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ ἐν τῷ στρατεύματι, ἀλλ’ ἄς φροντίσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν νὰ τοὺς γαργαλίσωμεν, ἐὰν ἐπιτρέπηται ἡ λέξις, νὰ τοὺς παρακινήσωμεν νὰ δεχθῶσι νὰ μονιμοποιηθῶσι. Καὶ πῶς θὰ γίνῃ τοῦτο; Ἐὰν ἄρωμεν ὅλα τὰ ἐνδεχόμενα προσκόμματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ παρεμβάλωμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Βλέπω μίαν διάταξιν, κύριε Ὑπουργέ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐντὸς ἑξαμήνου προθεσμίας ἐπιτρέπεται νὰ μονιμοποιηθῶσιν οἱ ἀξιωματικοί. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι πρόκειται περὶ ἀξιωματικῶν κατεχόντων κοινωνικὴν θέσιν σήμερον, ἀσκούντων ἐπάγγελμά τι, ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ τραπῶσι καὶ εἰς ἄλλα ἐπαγγέλματα. Κατὰ τὸ ἑξάμηνον τοῦτο διάστημα μήπως θὰ χάσωμεν αὐτοὺς τοὺς ἀξιωματικοὺς — καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν — ἤ, ἐὰν δὲν χάσωμεν ὅλους, μήπως χάσωμεν πολλούς. Καὶ δὲν πρέπει, ἐὰν ἡ ὑπηρεσία τὸ ἐπιτρέπῃ, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ πείσωμεν τὴν ὑπηρεσίαν ὅσῃ ἡμῖν δύναμις, ὥστε ἐντὸς διαστήματος ὀλιγωτέρου τῶν ἕξ μηνῶν νὰ γίνῃ ἡ ἀπόφασις αὕτη; Πρὸς τί, θὰ μοὶ εἴπητε; Ὑπάρχει λόγος. Εἶναι μία κατηγορία, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ἀξιότιμος συνάδελφος πρὸ μικροῦ κατελθὼν τοῦ βήματος ὁ ἀγορεύσας ἐπὶ ἄλλου νομοσχεδίου, εἶναι οἱ ὑπαξιωματικοὶ οἱ προαχθέντες ἐσχάτως εἰς ἀνθυπασπιστάς. Κατ’ εἰδικὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου οἱ ἔφεδροι οἱ ὁποῖοι μονιμοποιοῦνται εἰσερχόμενοι εἰς τὸ στράτευμα θὰ τεθῶσιν εἰς τὸ ἀριστερὸν τῶν συναδέλφων. Καὶ ὀρθὸν τοῦτο. Οὔτε εἶναι ἄλλως δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ πειθαρχία, ἐὰν στοιχεῖα ξένα ἔρχωνται εἰς τὸ στράτευμα καὶ τεθῶσιν εἰς τὸ δεξιὸν τῶν μονίμως ὑπηρετούντων, οἱασδήποτε ὑπηρεσίας καὶ ἂν προσέφερον οὗτοι, εἰς οἱανδήποτε κατηγορίαν τῶν πινάκων, τοὺς ὁποίους ἀνεφέραμεν εἰς τὸ ἄλλο νομοσχέδιον, καὶ ἂν ἀνήκουσιν οὗτοι· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσέλθῃ ξένον στοιχεῖον καὶ νὰ ὑπερβῇ τοὺς ἄλλους. Καλῶς γνωρίζω τοῦτο, καὶ διὰ τοῦτο ὑποστηρίζω ὅ,τι ὑποστηρίζω. Ἀλλ’ ὑπαξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι διετέλεσαν ὑπὸ τὰς διαταγὰς τῶν μονιμοποιηθησομένων ἐφέδρων ἀνθυπολοχαγῶν, διετέλεσαν ὑπὸ τὰς διαταγὰς αὐτῶν ὡς λοχίαι, διετέλεσαν ὑπὸ τὰς διαταγὰς αὐτῶν ὡς ἐπιλοχίαι, διετέλεσαν ὑπὸ τὰς διαταγὰς αὐτῶν ὡς ἀνθυπασπισταί, οἱ ὑπαξιωματικοὶ οὗτοι — λοχίαι, ἐπιλοχίαι, ἀνθυπασπισταὶ — ἐὰν αἱ πληροφορίαι μου εἶναι ἀκριβεῖς — εἶναι δυνατὸν μέχρι τῆς 21 Μαΐου νὰ προβιβασθῶσιν εἰς ἀνθυπολοχαγούς. Καὶ ἐὰν προβιβασθῶσιν εἰς ἀνθυπολοχαγούς, οἱ ἀνθυπολοχαγοὶ οἱ διοικήσαντες αὐτούς, οἱ ἔφεδροι, θὰ ταχθῶσιν εἰς τὸ ἀριστερόν αὐτῶν.

§162ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οἱ ἀνθυπολοχαγοὶ αὐτοὶ θὰ ἔχωσι προαχθῆ εἰς ὑπολοχαγοὺς πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου καὶ συνεπῶς οἱ νῦν ἀνθυπολοχαγοὶ θὰ εἶναι τότε ὑπολοχαγοί.

§163Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ καταταχθῶσιν ἔφεδροι μόνον ὑπολοχαγοί, πολὺ καλά.

§164ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι δυνατὸν ἀπὸ ἀνθυπασπιστῶν νὰ ἔχωσι προαχθῆ εἰς ἀνθυπολοχαγοὺς· ἀλλ’ αὐτοὶ δὲν θὰ ἦσαν ἀνθυπολοχαγοὶ κατὰ τὸν πόλεμον. Ἀπαντῶ εἰς τὴν διατύπωσίν σας. Οἱ ἀνθυπολοχαγοί, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖτε, αὐτοὶ θὰ ἔχωσι τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπολοχαγοῦ. Αἱ προαγωγαὶ θὰ γίνωσιν ἐντὸς τοῦ Δεκεμβρίου. Θὰ καταταχθῶσι λοιπὸν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπολοχαγοῦ.

§165Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὁμιλῶ περὶ τῶν ἀνθυπολοχαγῶν τῶν ἐξελθόντων ἐκ τῆς σχολῆς τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν. Δὲν φρονεῖτε ὅτι, ὅπως εἶναι τὸ νομοσχέδιον ἢ ὅπως θὰ γίνωσι τὰ πράγματα ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, οἱ ἐξελθόντες ἐκ τοῦ σχολείου, ὅσοι πρόκειται νὰ μονιμοποιηθῶσι καὶ ὅσοι θέλουσι νὰ μονιμοποιηθῶσι, θὰ εἶναι κατὰ τὸν χρόνον τῆς κατατάξεώς των ἀνθυπολοχαγοί; Δὲν ὑπάρχει κανεὶς τότε λόγος νὰ τοὺς μονιμοποιήσωμεν διότι ἐὰν τοῦτο ζητήσωμεν εἶναι ὡς νὰ ζητῶμεν τὸ μηδέν. Δὲν φρονῶ ὅτι θὰ εὑρεθῇ ἀνθυπολοχαγός, ὁ ὁποῖος θὰ δεχθῇ νὰ καταταχθῇ εἰς τὸ ἀριστερόν τοῦ ὑπαξιωματικοῦ του, εἰς τὸ ἀριστερόν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, τὸν ὁποῖον διῴκησε κατὰ τὸν πόλεμον. Καὶ ἂν τοιοῦτος ἀξιωματικὸς ἢ ἀνθυπολοχαγὸς εὑρεθῇ νὰ θέλῃ καὶ ὑπὸ τοιαύτας περιστάσεις νὰ προσέλθῃ εἰς τὸ στράτευμα ἐκλέγων τοῦτο ὡς βιοποριστικὸν ἐπάγγελμα, ἡμεῖς πρέπει νὰ τὸν ἀποτρέψωμεν. Δὲν εἶναι τοῦτο πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ στρατεύματος. Καὶ ὑμεῖς, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἔχω πεποίθησιν ὅτι θὰ φροντίσητε διὰ παντὸς τρόπου δυνάμει τῶν κειμένων νόμων νὰ μὴ ἐπιτρέψητε τὴν τοιαύτην εἰσαγωγὴν ἀξιωματικοῦ, ὁ ὁποῖος χάριν τοῦ βιοποριστικοῦ ἐπαγγέλματος θὰ δεχθῇ νὰ ταχθῇ εἰς τὸ ἀριστερόν ὑπαξιωματικοῦ, τὸν ὁποῖον αὐτὸς διῴκει καὶ περὶ τοῦ ὁποίου ὡς ἀξιωματικὸς ὑπέβαλε ἐκθέσεις ὡς διοικῶν λόχον καὶ τὰ λοιπά. Λέγω ταῦτα, ἵνα ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει ὡς παρατήρησις, διότι τὸ νομοσχέδιον συζητεῖται κατ’ ἀρχὴν καὶ πρόκειται νὰ συζητηθῇ καὶ δὶς ἀκόμη. Λέγω ἤδη ὀλίγας λέξεις περὶ μιᾶς ἑτέρας κατηγορίας ἀξιωματικῶν, διότι φρονῶ ὅτι ἀρκετὰ εἶπον διὰ τὴν κατηγορίαν τῶν ἐκ τῆς σχολῆς τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν. Πρόκειται περὶ τῶν ἀποστράτων τῶν παραιτηθέντων ἀξιωματικῶν. Ἐδῶ διαφέρουσι τὰ πράγματα. Ἐδῶ οἱ παραιτηθέντες ἐκ τοῦ στρατεύματος πρό τινων ἐτῶν ἢ οἱ ἀπόστρατοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπῃ τις, δὲν εἶναι ὀρθόν, δὲν εἶναι πρέπον νὰ ἔλθωσιν ἄνω τῶν ὑπηρετούντων μονίμων, διότι πρέπει καὶ αὐτοὶ νὰ ὑπάγωσιν εἰς τὸ ἀριστερόν. Ὀρθῶς ἐπιζητεῖται τοῦτο διὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ βέβαια ἐγὼ δὲν θὰ ὑπεστήριζον ποτὲ τὸ ἐναντίον. Ὑπάρχει ἀνάγκη παρῃτημένοι ἀξιωματικοὶ νὰ ἐπανέλθωσι; Πρέπει νὰ ἐπανέλθωσι τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν τὸ στράτευμα τοσαύτην ἔχει ἀνάγκην. Παρῃτήθησαν κατὰ τὸ παρελθὸν πλεῖστοι ἄριστοι ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν ἡμῶν διὰ πολλοὺς καὶ ποικίλους λόγους. Πρέπει οὗτοι νὰ ἐπανέλθωσιν κατὰ τὴν σειρὰν τῆς ἀρχαιότητός των προβιβαζόμενοι καὶ νὰ προβιβασθῶσι μὲ ὅλα τὰ στοιχεῖα, νὰ λάβωσι δὲ καὶ τὴν θέσιν των καὶ τὰς τιμάς των. Οἱ ἀπόστρατοι ὅμως οἱ παραιτηθέντες, ἐκεῖνοι περὶ τῶν ὁποίων γίνεται λόγος ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ κάμω μικράς τινας παρατηρήσεις, ἀκριβῶς τὰ τοῦ στρατοῦ εὐρύνουσιν εἰς τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ δύνανται νὰ παραπονεθῶσιν οἱ μόνιμοι ἀξιωματικοὶ ὅτι παραβλάπτονται τὰ συμφέροντά των, ἐὰν εἰσέλθωσιν καὶ ἄνωθεν αὐτῶν παραιτηθέντες ἢ πρὸ πολλοῦ ἐξελθόντες τοῦ στρατεύματος ἀξιωματικοί, διότι ὅλοι προάγονται ταχέως.

§166ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οἱ δυνάμενοι νὰ καταλάβωσι τὴν θέσιν εἶναι μόνον οἱ ἐγγραφησόμενοι εἰς πίνακα μόνον.

§167Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Βεβαιότατα. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐτόνισα καὶ ἐγὼ τοῦτο. Εἶπον ὅτι παραιτηθέντες ἀπόστρατοι, οὐχὶ πάντες, ἀλλ’ ὑπὸ ὡρισμένην κατηγορίαν καὶ ὑπὸ ὡρισμένην διατύπωσιν, ὡς εἰς τὸ νομοσχέδιον ἀναφέρεται, ἐκ τῶν ἀνδραγαθησάντων βεβαίως, τῶν περιληφθέντων εἰς τὸν πίνακα Α καὶ τῶν προβιβασθέντων ἐν αὐτῷ. Ἐν ἄλλῳ ὅμως ὑπάρχουσιν ἀπόστρατοι ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἀποστρατευθέντες προήχθησαν λόγῳ τοῦ εὐεργετικοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος προβιβάζει τοὺς ἀποστρατευθέντας. Αὐτοὶ ἀπέκτησαν ἕνα βαθμόν.

§168ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὸς εἶναι μόνον τῆς ἐφεδρείας βαθμός. Ἐὰν ἐπανέλθωσι, δὲν θὰ ἐπανέλθωσι μὲ ἐκεῖνον τὸν βαθμόν.

§169Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Αὐτὸ νὰ διασαφηνισθῇ.

§170ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι σαφές.

§171Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ποῖον προβιβασμὸν ἐννοεῖτε;

§172ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τῆς ἐνεργείας.

§173Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Θὰ συνομολογήσητε ὅμως, κ. Πρόεδρε, ὅτι σεῖς τὸ ἀντιλαμβάνεσθε, ὅπως τὸ λέγετε καὶ ὅπως τὸ ἐγράψατε, ἀλλ’ ἦτο ἀνάγκη νὰ τὸ εἴπω ἐγώ. Τὸ λέγω μόνον διὰ νὰ τὸ διασαφηνίσητε καὶ θὰ σᾶς παρεκάλουν πρὸς τοῦτο. Εἶναι ἀνάγκη νὰ διασαφηνισθῇ, διότι ὁ βαθμὸς τὸν ὁποῖον ἔλαβον εἶναι βαθμὸς τῆς ἐφεδρείας, ἡ δὲ προαγωγὴ δὲν εἶναι προαγωγὴ ὑπὸ τὰς περιστάσεις τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ὁποίου ἐπιζητεῖται ἡ ψήφισις. Ἐὰν ἐν τῷ μεταξὺ γίνῃ προαγωγὴ τῇ ἀποφάσει τοῦ Συμβουλίου τῶν Μεράρχων ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ, ὥστε νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὸν Α πίνακα, βεβαίως πάντες τὰς ἀναγνωρίζομεν καὶ πολὺ ὀρθῶς πρέπει νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὸ στράτευμα. Καὶ δύο ἢ τρεῖς βαθμοὺς ἐὰν λάβωσιν ἐν τῷ πολέμῳ, θὰ ἦσαν ἐκεῖνοι οἱ μᾶλλον κατέχοντες τιμητικὴν θέσιν ἐν τῷ στρατεύματι. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἄλλη παράγραφος, ἡ ὁποία ὁμιλεῖ περὶ κατωτέρων ἀξιωματικῶν, παρῃτημένων ἢ ἀποστρατευθέντων. Ἐφ’ ὅσον ἐγγραφῶσιν εἰς τὸν πίνακα Β δύνανται νὰ ἐπανέλθωσιν, ἐπανερχόμενοι δὲ δὲν δύνανται ν’ ἀποκτήσωσι καὶ αὐτοὶ τὰ τοῦ πρώτου ἐδαφίου προσόντα.

§174ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶναι οἱ ἴδιοι. Οἱ μὲν εἶναι ἀνδραγαθήσαντες καὶ διακριθέντες, οἱ ἄλλοι εἶναι κατ’ ἐκλογήν.

§175Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐὰν νομίζητε ἀναγκαίαν τὴν ἐπάνοδον εἰς τὸ στράτευμα ἀνδρῶν δρασάντων ἢ διαπρεψάντων, θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς περὶ τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον μέρος εἰς τοὺς πολέμους, οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζω ἐὰν ἠνδραγάθησαν, ἐξετέλεσαν ὅμως διακεκριμένην ὑπηρεσίαν, περὶ τῶν ὁποίων θ’ ἀποφανθῇ αὐτὸ τὸ Συμβούλιον τῶν Μεράρχων, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπανέλθωσιν, ὄχι νὰ προβιβασθῶσι. Διότι ἐὰν θέσητε ἐρώτημα περὶ προβιβασμοῦ, εἶναι δύσκολον τὸ Συμβούλιον ν’ ἀποφανθῇ, διότι εἴδομεν τί ἐγένετο εἰς τὸ ζήτημα τῶν προβιβασμῶν ἄλλων ἀξιωματικῶν. Ἐὰν τεθῇ εἰς τὸ Συμβούλιον οὕτω πως: ἐὰν ὁ Α ἀξιωματικὸς παραιτηθεὶς πρέπει νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ στράτευμα ἢ ὄχι, φαίνεται, ὅτι θὰ ἔχητε σαφῆ τὴν ἀπάντησιν ὥστε κατὰ τοῦτο νὰ διορθωθῇ. Νὰ μὴ πρόκειται περὶ προβιβασμοῦ· νὰ ἐπανέλθωσι κατ’ ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου ἢ τῶν σωματαρχῶν, διότι ἐξετέλεσαν διακεκριμένην ὑπηρεσίαν, καὶ νὰ τὸ ἐξαρτήσητε ἀπὸ τὸν προβιβασμόν, διότι ἐνδεχόμενον νὰ τὸν ἐγγράψωσιν εἰς τὸν Α πίνακα καὶ νὰ μεταφερθῇ εἰς τὸν Β καὶ νὰ μὴ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ στράτευμα.

§176ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ μὲ ἐλέγξητε τότε.

§177Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὄχι ὅμως νὰ τοὺς μεταφέρητε κατὰ γενικὸν κανόνα. Καὶ ἐξήτασα διατί μεταφέρονται ἀπὸ τὸν Α εἰς τὸν Β πίνακα ἀπὸ πολιτικῆς ἀπόψεως. Καὶ προκειμένου περὶ ἀξιωματικῶν γενικῶς εὑρισκομένων ἐν τῷ στρατεύματι ὡς μονίμων, εἶναι γενικὴ ἀρχή, καὶ ἐφ’ ὅσον τοιαύτη εἶναι ἡ γενικὴ ἀρχή, ἀπομένει ὁ ἔλεγχος, ἐὰν ἡ γενικὴ ἀρχὴ καλῶς ἢ κακῶς ἐφαρμόζηται. Δύναταί τις τότε νὰ ἐλέγξῃ· ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Ἀκολουθοῦντες τὴν γενικὴν γραμμήν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀκολουθήσητε, καὶ αὐτοὺς τοὺς παρῃτημένους ἀξιωματικοὺς δὲν θὰ τοὺς προβιβάσητε, διότι δὲν θὰ προβιβασθῶσιν ἀπὸ τὸν πίνακα Α. Διὰ τοῦτο ἤθελον εἰδικώτερον δι’ αὐτοὺς νὰ λάβητε αὐστηρότερα μέτρα. Δὲν ζητῶ ἐπιεικέστερα μέτρα· δὲν ζητῶ δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν προσέφερον διακεκριμένην ὑπηρεσίαν. Φοβοῦμαι μήπως ματαιωθῇ ὁ σκοπός σας τὸν ὁποῖον ἐπιζητεῖτε διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν δὲ ἐξετάζοντες τὸ πρᾶγμα εὑρίσκητε φόβον τινά, σᾶς παρακαλῶ νὰ τὸ καθαρίσητε ἐπὶ τὸ αὐστηρότερον, διότι ἔχω πληροφορίας ὅτι ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοὶ διαφόρων ὅπλων, καὶ ἀρκετοί, πρὸ πολλοῦ παραιτηθέντες τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ, οἱ ὁποῖοι ὄντως ἐξόχους ὑπηρεσίας προσέφερον κατὰ τὸν πόλεμον, καὶ ὑπάρχουσιν ἐκθέσεις σωματαρχῶν ἐγγυώμεναι περὶ τῶν πληροφοριῶν αὐτῶν. Εἶναι πληροφορίαι κυκλοφοροῦσαι ἀνὰ τὸ στράτευμα. Καὶ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουσι τοιοῦτοι, πρέπει νὰ τοὺς ἀναζητήσωμεν· ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπανέλθωσιν, ἐὰν δὲν δώσητε τὴν ἀρχαιότητα εἰς αὐτούς, τὸν βαθμὸν τοὐλάχιστον τὸν ὁποῖον ἔχουσιν οἱ σύγχρονοι αὐτῶν, μετὰ τῶν ὁποίων ὑπηρέτησαν. Φρονῶ ὅτι διὰ τῆς δευτέρας παραγράφου δὲν δίδεται ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐξετάσητε μόνοι σας καὶ ἂν πεισθῆτε, ἡ δὲ Βουλὴ εὕρῃ δεδικαιολογημένας τὰς παρατηρήσεις μου, νὰ τὸ διαλευκάνητε τὸ ζήτημα.

§178ΙΩ. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Κατόπιν τῆς ἀγορεύσεως τοῦ προλαλήσαντος καὶ τῶν διασαφήσεων, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὀλίγα τινὰ ἔχω νὰ εἴπω μόνον ὡς πρὸς τὸ ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον. Ὁ θεσμὸς τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν ὑπῆρξεν ἀληθῶς ἄριστον νομοθέτημα ὑποβληθὲν τὸ πρῶτον ὑπὸ τοῦ ἀειμνήστου Τρικούπη. Ἐκ τῆς σχολῆς τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν ἐξῆλθον εἰς τὸ στράτευμα ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι καὶ κατὰ τὸν πρῶτον πόλεμον τοῦ 1897 καὶ κατὰ τὸν δεύτερον πόλεμον ἐπεδείξαντο τοιαῦτα προσόντα, ἅτινα ἀνεγνωρίσθησαν καὶ ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ καὶ παρὰ τῶν ἰθυνόντων τὰ τοῦ στρατεύματος. Διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου σήμερον νομοσχεδίου πρόκειται νὰ μονιμοποιηθῶσιν οἱ ἀριστεῖς τούτων. Ἀνῆλθον ἐπὶ τοῦ βήματος, διότι καὶ ἐγὼ ἔχω τὰς ἀπορίας τὰς ὁποίας ἔχει ὁ προλαλήσας, διότι ἐκ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου προκύπτει ὅτι πρόκειται νὰ μονιμοποιηθῶσιν ἐκ τῶν ὑπολοχαγῶν ἐκεῖνοι μόνον οἱ ὁποῖοι ἔχουσι 35 ἐτῶν ἡλικίαν, τοιοῦτοι δὲ δὲν ὑπάρχουσι, κατόπιν ὅμως τῶν διασαφήσεων, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἔφεδροι ἀνθυπολοχαγοὶ πρόκειται νὰ προαχθῶσιν εἰς ὑπολοχαγούς, ἐκ τούτων δὲ θὰ μονιμοποιηθῶσιν οἱ κριθησόμενοι ἱκανοὶ πρὸς μονιμοποίησιν, ἀποσύρω τὴν τροπολογίαν ἣν ὑπέβαλον. Ἐπίσης εἶχον νὰ παρατηρήσω ὡς πρὸς τὸ ἄρθρον 4, δηλαδὴ καὶ ὡς πρὸς τὴν ἀρχαιότητα τὴν ὁποίαν θὰ ἐλάμβανον οἱ ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ μονιμοποιούμενοι, κατόπιν ὅμως τῶν δηλώσεων, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀποσύρω ἐπίσης τὴν τροπολογίαν μου καὶ συνιστῶ θερμῶς, ὅπως ληφθῇ σοβαρὰ μέριμνα περὶ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, οἵτινες εἶναι τόσον πολύτιμα στοιχεῖα εἰς τὸ στράτευμα, προκειμένου μάλιστα νὰ δημιουργήσωμεν ἐκ τούτων μόνιμα στελέχη. Ὁ θεσμὸς τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν εἶναι ἄριστος, ὡς εἶπον, θεσμός, οὐδεμίαν δ’ ἀμφιβολίαν ἔχω, ὅτι ἐν τῷ ὑποβληθησομένῳ ὀργανισμῷ θέλει ληφθῆ μέριμνα περὶ αὐτῶν, ὅπως τὸ στοιχεῖον αὐτὸ καλῶς διαπαιδευόμενον χρησιμεύσῃ ἐν τῷ μέλλοντι διὰ τὸ στράτευμα, ὅπερ εὐτυχῶς ἤδη πολλαπλασιαζόμενον ἔχει ἀνάγκην πολλῶν καὶ καλῶν στελεχῶν.

§179Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Πρὶν προβῇ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν δήλωσιν ὅτι ἐντὸς ἡμερῶν καὶ ἐλαχίστων μάλιστα, θὰ προαγάγῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς ἐφέδρους, εἶχον σχηματίσει γνώμην ὅτι δὲν ἠθέλομεν σπουδαιολογήσει εἰσάγοντες τοιοῦτον νομοσχέδιον, διότι εἶχον τὴν πεποίθησιν ὅτι οὕτω πῶς εἰσαγομένου τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἐσκοπεῖτο ἡ πραγματοποίησις αὐτοῦ. Οὐδεὶς ἀπολύτως ὑπὸ τοὺς ὅρους τοῦ νομοσχεδίου θὰ ἦτο δυνατὸν ἐκ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν νὰ ἐπιθυμήσῃ νὰ γίνῃ μόνιμος. Ἀλλὰ μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως μετέβαλον γνώμην, διότι ἐπείσθην ὅτι ὄντως θεωρεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν χρησίμους διὰ τὸ στράτευμα τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικούς. Ὑπάρχει, κ. Πρόεδρε, γνώμη, ὅτι οἱ ἔφεδροι ἀξιωματικοί, ἡ γνώμη δὲ αὐτὴ εἶναι ἀξιωματικῶν ἀνωτέρων, θὰ δώσωσι νέαν ζωὴν εἰς τὸ στράτευμα. Μὲ ἐβεβαίωσαν ἀξιωματικοὶ ἀνώτεροι, τοὺς ὁποίους ἐγὼ τοὐλάχιστον ἔχω λόγους νὰ ἐκτιμῶ, ὅτι μεγάλως θὰ συντελέσωσιν εἰσερχόμενοι εἰς τὸ στράτευμα εἰς τὴν πρόοδον τοῦ ὅλου στρατεύματος. Διὰ τοῦτο μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν παρὰ εἰς ἓν καὶ μόνον. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ δηλώσῃ πρῶτον ὅτι εἰς τὸ ἀριστερὸν θὰ τεθῶσι προαγόμενοι οἱ ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ ἀπὸ τοὺς προβιβασμοὺς αὐτούς, διότι τοῦτο θὰ εἶναι τὸ ἀπολύτως ἀληθές. Ἐὰν θελήσῃ νὰ θέσῃ αὐτοὺς εἰς τὸ ἀριστερὸν μετὰ 6 μῆνας, ὅπως προβλέπει τὸ νομοσχέδιον ὅτι ἐντὸς 6 μηνῶν θὰ ἀποκτήσωσι τὴν περὶ μονιμοποιήσεως τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν δύναμιν, δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ὡδήγησαν κατὰ τοὺς δύο πολέμους οἱ ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ ὡς ὑπαξιωματικούς, θὰ εἶναι ὑπ’ αὐτῶν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ. Ἤθελον εὐχῆς ἔργον, ἀφοῦ θεωροῦνται χρήσιμοι εἰς τὸ στράτευμα, νὰ συντομευθῇ ὁ χρόνος τοῦ ἑξαμήνου, τὸ ὁποῖον ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον, διότι μὴ λησμονῶμεν ὅτι αὐτοὶ ἀπομακρυνθέντες πρὸ πολλοῦ τῶν οἰκογενειῶν των περιβάλλονται ἐξ ἀναγκῶν καὶ ἴσως πολλοὶ ἐπιδιώξουσι ἄλλα ἔργα πρὸς πορισμὸν τῶν τοῦ βίου καὶ συντήρησιν τῶν οἰκογενειῶν των. Διατί ὁ χρόνος τῶν ἕξ μηνῶν νὰ μὴ περιορισθῇ εἰς τρεῖς; Ἐὰν τοιαύτην συντομίαν ἐδέχετο ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ἐδήλου συμφωνῶν μετ’ ἐμοῦ ὅτι οἱ ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ προαγόμενοι τίθενται εἰς τὸ ἀριστερόν, ὅταν μονιμοποιηθῶσιν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν κατὰ τὸν χρόνον τῆς προαγωγῆς αὐτῶν, θὰ ἐξεπληροῦτο πλήρως ὁ σκοπός.

§180ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δηλαδὴ δὲν θὰ ἐτίθεντο εἰς τὸ ἀριστερόν, ἀλλ’ εἰς τὴν σειράν, διότι οἱ ἄλλοι θὰ ἦσαν ἀρχαιότεροι.

§181Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ δίκαιον, διότι δὲν γνωρίζω τί δύναται νὰ συμβῇ μετὰ πάροδον ἕξ μηνῶν. Νομίζω ὅτι θὰ ἀποδεχθῇ τοῦτο ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§182Π. ΦΙΛΙΠΠΑΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμε ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἐφέδρους ἀνθυπολοχαγοὺς καὶ ὑπολοχαγούς, ὅτι θὰ προβιβασθῶσιν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπολοχαγοῦ καὶ λοχαγοῦ καὶ ἑπομένως δὲν θὰ συμβῶσιν ἀδικίαι, αἱ ὁποῖαι ἐκ τοῦ γράμματος τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου ἀπειλοῦνται, οὐδὲν ἄλλο ἔχω νὰ προσθέσω ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Θεωρῶ ὅμως ἄδικον διὰ τοὺς ἤδη ὑπολοχαγούς, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἡλικίαν 39 ἐτῶν, διότι εἶναι κληρωτοὶ τοῦ 1896, ἐάν τις ἤ τινες ἐξ αὐτῶν εἶναι ἱκανοὶ νὰ ἀπογοητευθῶσιν ἐξαιρούμενοι τῆς μονιμοποιήσεως. Καὶ τονίζω ἐὰν εἶναι ἱκανοί, διότι δὲν ἐννοῶ νὰ δοθῶσιν ἱκανοποιήσεις μὴ ἐπιβεβλημέναι. Ἀλλὰ γεννᾶται ἄλλο ζήτημα ἐν σχέσει πρὸς τοὺς ὑπιάτρους καὶ ἀνθυπιάτρους. Γνωρίζει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι ἐκ τῆς ἀνωμάλου καὶ βιαίας καταστάσεως πολλοὶ ἐπωφελήθησαν. Εἶμαι ἰατρὸς καὶ γνωρίζω πολλοὺς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι, διότι κατώρθωσαν νὰ λάβωσι πιστοποιητικὰ ἀπὸ τὰ προξενεῖα, ἐνῷ δὲν ἦσαν ἰατροὶ νοσοκομείων, ἀλλ’ ἁπλῶς πτωχοκομείων ἢ γηροκομείων, ἔλαβον τὸν βαθμὸν τοῦ ἐφέδρου ὑπιάτρου. Εἶναι δὲ δίκαιον, ἐὰν ληφθῇ τὸ μέτρον, νὰ προβιβασθῶσι πρῶτον οἱ μόνιμοι, κατόπιν δὲ νὰ γίνῃ ἡ ἐπιλογή, τὴν ὁποίαν θὰ κάμητε κατὰ τὰ ἀναγραφόμενα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ἐκτὸς τούτων θὰ ἀδικηθῶσι περὶ τοὺς 25 μόνον, ἐὰν δὲν προβιβασθῶσιν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπιάτρου. Καὶ εἶναι δίκαιον μεταξὺ τῶν 12 ἢ 15, οἱ ὁποῖοι ἐνεκρίθησαν, τώρα νὰ ἔλθωσιν εἰς τὸ Ὑγειονομικὸν Σῶμα καὶ οἱ 15, οἱ ὁποῖοι εἶναι μὲν ἐπιλαχόντες, ἔχουσιν ὑποστῆ ὅμως εὐδόκιμον ἐξέτασιν. Τοῦτο διὰ νὰ μὴ ἐπέλθῃ ἀδικία οὔτε εἰς τοὺς ἐφέδρους οὔτε εἰς τοὺς μονίμους.

§183Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ δηλώσῃ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τῶν 30 ἐτῶν.

§184ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Χωρὶς νὰ τὸ ἐννοήσωμεν, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἄρθρων.

§185Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ὁμιλῶ. Ὡς διατυποῦται τὸ νομοσχέδιον, ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου. Φαίνεται ὅτι ἀνωτέρω τῶν 30 ἢ 35 ἐτῶν δὲν δύνανται νὰ κληθῶσι.

§186Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Ἀρχὴ εἶναι μόνον ἡ μονιμοποίησις.

§187Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ἡ παρατήρησίς μου δὲν βλάπτει. Ἐγένοντο πολλάκις μέχρι τοῦδε τοιαῦται παρατηρήσεις. Ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον, φαίνεται ὅτι, ἂν δὲν ἔχῃ τις ἡλικίαν 30 ἢ 35 ἐτῶν, δὲν δύναται νὰ κληθῇ.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως τῆς ὑπηρεσίας τῶν φυλάκων ἐν ταῖς φυλακαῖς τοῦ Κράτους». (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 3).

§189Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Τὸ ἄρθρον 3, Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἡ βάσις ὁλοκλήρου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, διότι ἀφορᾷ τὴν στρατολογίαν καὶ τὰ προσόντα τῶν φυλάκων. Τὸ ἄρθρον τοῦτο, ὡς καὶ τὸ ὅλον νομοσχέδιον ἄλλως τε, συνδέεται στενώτατα μεθ’ ἑτέρου νομοσχεδίου τοῦ περὶ φυλακῶν νομοσχεδίου, οὗτινος ἡ συζήτησις ἐπίκειται, ὡς ἐλπίζω. Εἰς τοῦτο ἔπρεπε κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην νὰ συμπεριληφθῇ καὶ τὸ σημερινόν, ὡς καὶ πᾶν τὸ ἀφορῶν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ποινῶν. Ὅ,τι λοιπὸν καὶ ἂν εἴπω σήμερον μεμονωμένως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, δυσκόλως λεπτομέρειαί τινες, ἐκ πρώτης ὄψεως ἐπουσιώδεις, θὰ προσλάβωσιν εἰς τὰ ὄμματα τῆς Βουλῆς τὴν ἀνήκουσαν αὐταῖς σημασίαν. Ὡς εἶπον ἐν τῇ αἰτιολογικῇ μου ἐκθέσει, τὸ νομοσχέδιον δύναται νὰ κριθῇ ἀπὸ δύο διαφόρων ἀπόψεων, τῆς πρακτικῆς καὶ τῆς θεωρητικῆς. Ἡ πρώτη ἄποψις εἶναι ὅτι ἐνδεχόμενον ἡ ὑπηρεσία νὰ ἔχῃ ἀνάγκην ἐπειγόντως μερικῶν καλῶν φυλάκων, οὕτω δὲ θεωρουμένου τοῦ ζητήματος ἐπιβάλλεται ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου, διότι εἴμεθα βέβαιοι ὅτι τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα θὰ διορίσῃ μόνος ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ εἶναι τὰ καλλίτερα. Ἴσως θὰ ἦτο προτιμότερον, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐλάμβανε μεταβατικόν, διὰ νὰ μὴ εἴπω προσωπικὸν χαρακτῆρα, διότι ὁμολογῶ θὰ μοὶ ἦτο ἰδιαιτέρα εὐχαρίστησις νὰ ψηφίσω τυφλοῖς ὄμμασι τὰ πρόσωπα τὰ προτεινόμενα ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ἀπὸ θεωρητικῆς ὅμως ἀπόψεως τὸ νομοσχέδιον δὲν βασίζεται. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐτόνισεν ἀρκετὰ ἐν τῇ αἰτιολογικῇ αὑτοῦ ἐκθέσει τὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν ἐνέχει ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ τῇ λειτουργίᾳ τῶν φυλάκων τὸ προσωπικὸν τῶν δεσμωτηρίων. Καθ’ ἣν στιγμὴν προτιθέμεθα νὰ ἱδρύσωμεν σωφρονιστήρια πολύπλοκα μὲ ἐκπαιδευτικὴν καὶ διαπαιδαγωγικὴν ἀποστολήν, φρονῶ ὅτι τὸ ζήτημα τῶν φυλάκων λαμβάνει ἰδιάζοντος σπουδαιότατον χαρακτῆρα. Ἔχομεν πρὸ παντὸς ἀνάγκην φυλάκων μὲ καλλιεργημένην πως ψυχήν, μὲ παρελθὸν ἄμοιρον βιαιοτήτων, μὲ ποιάν τινα στοιχειώδη ἐγκληματολογικὴν προπόνησιν, μὲ κεκτημένον ἤδη οἶκτον πρὸς τὸν κατάδικον, πρὸ παντὸς δὲ μὲ μεγάλην συναίσθησιν τῆς ἀποστολῆς των. Τὸ σπάνιον τοῦτο προσωπικὸν τὸ ἀναζητεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς μεταξὺ τῶν παλαιῶν χωροφυλάκων ἢ μεταξὺ ἀνθρώπων ὑπηρετησάντων ἁπλῶς εἰς τὸ στράτευμα, ἐχόντων στοιχειώδη μόνον ἐκπαίδευσιν. Ἕτερον προσόν, τὸ ὁποῖον ζητεῖ ὁ κ. Ὑπουργός, εἶναι τὸ ἀνάστημα· ἓν μέτρον καὶ 62 ἑκατοστά. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν εὑρίσκω τὰ προσόντα ταῦτα σοβαρὰ καὶ ὅτι διὰ τούτων δὲν θὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ εἴσοδος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν φυλάκων στοιχείων, οἵων ἔχομεν ἀνάγκην. Εἶμαι, Κύριοι, κεκηρυγμένος ὑπὲρ τῶν πρακτικῶν σχολῶν, ὅπως λειτουργοῦσι πανταχοῦ ἐν Βελγίῳ, ἐν Βάδῃ καὶ ἐν Ἰταλίᾳ. Ἐν Ρώμῃ, λόγου χάριν, ἐν τῇ λεγομένῃ Regina Coeli 200 ὑποψήφιοι προπονοῦνται κατ’ ἔτος πρὶν ἢ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν φυλάκων. Ἐπειδὴ δὲ βιοῦμεν ὑπὸ τὸ ζώδιον τῆς ἀποστολῆς ὑποτρόφων εἰς Εὐρώπην, φρονῶ ὅτι τὰ ὀλιγώτερον ματαίως δαπανηθησόμενα χρήματα θὰ εἶναι ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἀπεστέλλοντο δύο καλοὶ ἐπιστήμονες εἰς Εὐρώπην, οἵτινες παρακολουθοῦντες ἐκ τοῦ πλησίον τὸν ὀργανισμὸν τῶν τοιούτων Σχολῶν, ὡς καὶ τὴν ἐν γένει λειτουργίαν τῶν σωφρονιστηρίων, θὰ ἔθετον καὶ παρ’ ἡμῖν τὰς βάσεις τοῦ καταρτισμοῦ καλοῦ προσωπικοῦ καὶ θὰ ἐχρησιμοποιοῦντο ὡς πρῶτοι διευθυνταὶ τῶν νέων μας σωφρονιστηρίων. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ὅπως ἔχει, δὲν σημειοῖ οὐδεμίαν πρόοδον ἐν τῇ σωφρονιστικῇ μας νομοθεσίᾳ.

§190Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἀληθεύει ὅτι εἶναι μᾶλλον ἐπείγουσα ἡ ψήφισις τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου περὶ φυλακῶν, διότι πρόκειται νὰ συνδυασθῇ μετὰ τῆς ἱδρύσεως τῶν νέων φυλακῶν, αἵτινες δὲν δύνανται νὰ συνίστανται μόνον εἰς κτίριον, ἀλλ’ ἔχουσιν ἀνάγκην καὶ προσωπικοῦ καταλλήλως μεμορφωμένου καὶ πρὸ παντὸς κατωτέρου προσωπικοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ ἀναλάβῃ τὴν ἄμεσον τήρησιν τῆς τάξεως καὶ ἐπίβλεψιν τῶν ἐν ταῖς φυλακαῖς κρατουμένων. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν εἰσάγεται ὡς προσωρινόν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἀποτελεῖ παράρτημα ἑτέρου νόμου τοῦ περὶ φυλακῶν ἐν γένει, πρὸς τὸν ὁποῖον σχετίζεται ἕτερον νομοσχέδιον τροποποιοῦν τὸν ὑπάρχοντα νόμον καὶ τὸ ὁποῖον ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ εἰσηγηθῶ εἰς τὴν Βουλήν. Δι’ ἴδιον ἄρθρον αὐτοῦ τοῦ ὑπάρχοντος νόμου ὑποδεικνύεται ἡ ψήφισις εἰδικοῦ νόμου ἀφορῶντος τὰ καθέκαστα τοῦ προσωπικοῦ τῶν φυλακῶν. Ἐν τῷ αὐτῷ δὲ νόμῳ ὑπάρχει καὶ ἓν ἐδάφιον, ἀκριβῶς τὸ γʹ τοῦ προμνησθέντος ἄρθρου 11, προβλέπον περὶ ἱδρύσεως σχολῆς προπαιδευτικῆς ἔν τινι τῶν ἐν Ἀθήναις φυλακῶν. Ἐννοῶ ἤδη νὰ εἰσαγάγω τὰς διατάξεις ταύτας ἀπὸ τοῦδε ἐν ἐφαρμογῇ, καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ἐφέρομεν ἐκ Γαλλίας ἕνα ἀρχιφύλακα καὶ δύο φύλακας εἰδικῶς καταλλήλους διὰ τὸ ἔργον τοῦτο, οἵτινες χαρακτηρίζονται ὡς gardiens instructeurs. Διὰ τοῦ ἑτέρου δὲ νομοσχεδίου, ὅπερ διατελεῖ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, ζητεῖται ἵνα διὰ Διατάγματος ἐπιτραπῇ ἡ εἰσαγωγὴ ὡρισμένων διατάξεων τοῦ νόμου εἰς ἐκείνας ἐκ τῶν ὑφισταμένων φυλακῶν, εἰς ἃς θὰ εἶναι ἐφικτὴ ἡ ἐφαρμογή. Αἱ φυλακαὶ δὲ αὗται θὰ εἶναι ἢ αἱ φυλακαὶ Συγγροῦ ἢ αἱ φυλακαὶ Ἀβέρωφ, διὰ τὰς ὁποίας ὡρισμένως ἐκλήθησαν ἐκ Γαλλίας οἱ εἰρημένοι φύλακες. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ ἐν λόγῳ ἕτερον νομοσχέδιον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ μετὰ τοῦ παρόντος, ἀπέσπασα τὴν διάταξιν ταύτην καὶ παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτὴ σχετικὴ προσθήκη εἰς τὸ ἄρθρον 15, διὰ τῆς ὁποίας θὰ ὁρισθῇ ὅτι «ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 11 τοῦ ΓϠΛΖʹ νόμου προπαιδευτικὴ σχολὴ θέλει ἐγκατασταθῇ ἀπὸ τοῦδε ἔν τινι τῶν ἐν Ἀθήναις φυλακῶν Συγγροῦ ἢ Ἀβέρωφ κατὰ τὰ διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος κανονισθησόμενα». Οὕτω προστίθεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ τὸ στοιχεῖον τῆς διδασκαλίας, ὅπερ δικαίως ἠξίωσεν ὁ κ. Συνάδελφος, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον ὑπῆρχεν ἤδη ἐν τῷ νόμῳ. Αἱ δ’ ἐγγυήσεις αὗται τῆς προσλήψεως τῶν φυλάκων εἶναι κατ’ ἐμὲ ἐπαρκεῖς καὶ αἱ μόναι δυναταί. Δὲν ἔχομεν δυστυχῶς ἄλλο προσωπικόν, ἀπὸ τοῦ ὁποίου νὰ στρατολογήσωμεν τὸ σῶμα τῶν φυλάκων. Ἀλλ’ οἱ ὑπαξιωματικοὶ καὶ χωροφύλακες τῆς Κρητικῆς χωροφυλακῆς καὶ οἱ λοιποὶ ἐκ τοῦ στρατοῦ ὑπαξιωματικοὶ ἢ ὁπλῖται φέροντες τὰ προσόντα τοῦ νομοσχεδίου καὶ κατ’ ἐκλογὴν προσληφθησόμενοι θὰ εἶναι λίαν χρήσιμοι, ἔχομεν δὲ ἤδη περὶ τὰς πεντήκοντα προτάσεις, τὰς ὁποίας ἐξελέγχει τὸ Ὑπουργεῖον. Εἰδικῶς οἱ ὑπαξιωματικοὶ τῆς Κρητικῆς χωροφυλακῆς παρέχοντες τὰς πλείονας ἐγγυήσεις θὰ προτιμηθῶσι. Νομίζω λοιπὸν ὅτι δύναται νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς ὁριστικόν, χωρὶς νὰ ἀποκλείηται βεβαίως καὶ οἱαδήποτε ἐν τῷ μέλλοντι ἐπὶ τὰ βελτίω μεταρρύθμισις αὐτοῦ. Ἡ ὀργάνωσις δὲν δύναται νὰ ἐπέλθῃ διὰ μιᾶς. Θὰ ἀρχίσῃ βαθμηδὸν κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ νομοσχεδίου.

§191Π. ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἰς τὰς φυλακὰς Συγγροῦ ὑπηρετοῦσι νοσοκόμοι τινὲς πρὸ πολλῶν ἐτῶν, περὶ τῶν ὁποίων τὸ νομοσχέδιον οὐδεμίαν λαμβάνει πρόνοιαν. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ στερήσωμεν τὸν ἄρτον ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν τόσην καταβάλλομεν προσπάθειαν, ὅπως προστατεύσωμεν τοὺς ὑπαλλήλους. Πρέπει λοιπὸν νὰ συμπεριλάβητε καὶ αὐτοὺς μεταξὺ τοῦ λοιποῦ προσωπικοῦ, διότι ἔχουσι καὶ κεκτημένα ἤδη δικαιώματα.

§192Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἐὰν εἶναι φύλακες, λαμβάνεται πρόνοια, ἐὰν εἶναι νοσοκόμοι, θὰ ληφθῇ πρόνοια εἰς τὸ ἄλλο νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον θὰ προνοῇ περὶ τῆς ὑγιεινῆς τῶν φυλακῶν.

§193Π. ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Καὶ εἰς τὸ ἄλλο νομοθέτημα θὰ γίνηται λόγος περὶ νοσοκόμων;

§194Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ὀφείλω νὰ προσθέσω πρὸς συμπλήρωσιν τῶν ὅσων εἶπον ὅτι κατὰ διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου οἱ φύλακες θὰ προσλαμβάνωνται ἐπὶ ἓν ἔτος ὡς δόκιμοι. Ἐὰν δὲ δὲν εὐδοκιμήσωσι κατὰ τὴν ἐνιαύσιον ταύτην ὑπηρεσίαν καὶ πρακτικὴν διδασκαλίαν ἐν τῇ φυλακῇ, ἀπολύονται ὑποχρεωτικῶς μὴ διοριζόμενοι μόνιμοι φύλακες. Καὶ τοῦτο ἀποτελεῖ μίαν ἐπὶ πλέον ἐγγύησιν ὑπὲρ τῆς καλῆς συγκροτήσεως τοῦ σώματος.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 3, εἶτα δὲ τὰ ἄρθρα 4–15, καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 16).

§196Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἰς τὸ ἄρθρον αὐτό, κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ τεθῇ ἡ προσθήκη, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησα πρὸ ὀλίγου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 16 μετὰ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὡς καὶ τὸ ἄρθρον 17 καὶ τὸ σύνολον).

§197Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅπως ζητήσητε ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον τὸ νομοσχέδιον, ἵνα καταστῇ δυνατὴ ἡ ψήφισις αὐτοῦ πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅπως τὸ συζητηθὲν ἤδη εἰς αʹ ἀνάγνωσιν νομοσχέδιον κηρυχθῇ κατεπεῖγον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 7 Ἰουλίου 1913 συμβάσεως μεταξὺ τοῦ ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Προνομιούχου Ἑταιρείας πρὸς προστασίαν τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς ἐμπορίας τῆς σταφίδος». Ὑπάρχει πρότασις περὶ ἀναβολῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὑπογεγραμμένη ὑπὸ πλειόνων τῶν δέκα βουλευτῶν. Ὁ κ. Πολυχρονιάδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς.

§199ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχω καθῆκον νὰ κάμω τὴν δήλωσιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν ταύτην περὶ ἀναβολῆς. Θὰ ἤμην σύμφωνος νὰ γίνῃ κατ’ ἀρχὴν δεκτὴ ἡ σύμβασις αὕτη καὶ νὰ ἀναβληθῇ μετὰ ταῦτα, ἵνα γίνῃ συζήτησις εὐρυτάτη μετὰ τὰς ἑορτάς, ἀλλὰ δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ φανῇ ἀπέναντι τῶν μεθ’ ὧν συνεβλήθη ὅτι ἀφήνει ἔκθετον τὴν σύμβασιν.

§200ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§201Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἀποσύρομεν τὴν πρότασιν.

§202Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, τοὺς κ. Ὑπουργούς, ἰδίως τοὺς ἁρμοδίους ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, τῆς Δημοσίας Οἰκονομίας καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ν’ ἀναγνώσωσι τὸ ὑπόμνημα, τὸ ὁποῖον ἔλαβον πρὸ μικροῦ καὶ τὸ ὁποῖον διενεμήθη εἰς ὅλους τοὺς Βουλευτάς. Υἱοθετῶ τὸ ὑπόμνημα τῶν ἐργατῶν, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη πρὸ ὀλίγων στιγμῶν εἰς τὴν Βουλήν. Καταγγέλλεται ἡ Προνομιοῦχος Ἑταιρεία ὅτι συνεβλήθη μετὰ τῆς ἐν Πειραιεῖ οἰνοπνευματοποιητικῆς Ἑταιρείας Φινοπούλου κλπ., ἵνα ἀμφότεραι λαμβάνωσι κατ’ ἔτος 15,000,000 λιτρῶν σταφιδοκάρπου πρὸς δραχ. 60 τὸ χιλιόλιτρον, κατόπιν δὲ ἡ Ἑταιρεία διὰ διαφόρων πράξεων – εἶχον δὲ τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι σύμβουλος αὐτῆς καὶ νὰ γνωρίσω ταῦτα – ν’ ἀφαιρῇ τὸ πλεόνασμα καὶ ν’ ἀφήσῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν Φινοπούλου καὶ Σα ὁλόκληρον τὸ ποσὸν αὐτὸ πρὸς 60 δραχ. μὲ τὴν ὑποχρέωσιν ν’ ἀποδίδῃ αὕτη εἰς τὴν Προνομιοῦχον τὸ ἥμισυ τοῦ τιμήματος. Τοιουτοτρόπως ὅλοι οἱ μικροὶ οἱ καταγινόμενοι εἰς τὴν οἰνοπνευματοποιίαν καθίστανται τελείως ἄποροι. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐρωτήσῃ τὸν Β. Ἐπίτροπον κ. Λιδωρίκην, ἂν ὅσα καταγγέλω εἶναι ἀληθῆ ἢ ὄχι. Πρὸ δύο ἐτῶν ἐκάλει ἡμᾶς ὁ διοικῶν τότε τὴν Ἑνιαίαν κ. Μάτσας καὶ μᾶς παρεκάλει ὅπως ὁρίσωμεν 500,000 δραχμῶν διὰ τὴν ἑταιρείαν, ἤτοι τὴν διαφορὰν τοῦ τιμήματος τῆς σταφίδος, διότι ἡ Ἑταιρεία ἐκινδύνευε νὰ ναυαγήσῃ καὶ ὑπῆρχον συμβόλαια μετὰ τῆς Ἑταιρείας, τὰ ὁποῖα δὲν ἠδύνατο νὰ ἀθετήσῃ. Βεβαιῶ ὅτι κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπροτάθη νὰ δωρηθῶσιν αἱ 500,000 δραχμαί, ἀντέστην καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω πρὸς τιμὴν καὶ τῶν ἄλλων συναδέλφων μου, τῶν κ. κ. Σόλωνος καὶ Ὀρφανίδου καὶ τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Κυβερνήσεως κ. Λιδωρίκη, ὅτι ἀντέστησαν μετ’ ἐμοῦ. Ἀτυχῶς δὲν ὑπῆρξε πλειονοψηφία. Σταματᾷ ἡ συζήτησις, ἀναβάλλεται ἡ συνεδρίασις καὶ τὴν ἐπιοῦσαν μανθάνομεν ὅτι συντάσσονται τὰ συμβόλαια. Μεταβαίνομεν μετὰ τοῦ κ. Λιδωρίκη εἰς τὸν κ. Μάτσαν καὶ λέγομεν ὅτι ἐσταμάτησεν ἡ συζήτησις καὶ δὲν ἀπεφάνθη τὸ Συμβούλιον. Ὁ κ. Μάτσας ὅμως εἶπεν εἰς ἡμᾶς ὅτι δὲν ἀντελήφθη, ἡμεῖς δὲ ἀνεχωρήσαμεν καὶ ἀνεφέραμεν ταῦτα εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν. Τότε σταματᾷ τὸ Συμβόλαιον, ἀλλὰ μετὰ μῆνα προσκαλεῖ ὁ διευθύνων καὶ τὸν κ. Γεωργιάδην, ἀποκτᾷ πλειονοψηφίαν καὶ οὕτω προβαίνει καὶ δωρεῖ εἰς τὴν Ἑταιρείαν 500,000 δραχμῶν. Ἡμεῖς διεμαρτυρήθημεν, ἀπεχωρήσαμεν καὶ κατεστήσαμεν ταῦτα γνωστὰ εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν. Ταῦτα πάντα μοὶ ἐπιβάλλουσι νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν ἀναβολὴν ἀπολύτως καὶ λέγω ὅτι πρὶν ἢ ἐξετασθῇ καὶ ἐκκαθαρισθῇ ἡ διοίκησις τῆς ἑταιρείας αὐτῆς, δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔρχηται νὰ συμβάλληται μετὰ τῆς Ἑταιρείας αὐτῆς, ἡ ὁποία κατὰ τοιοῦτον τρόπον διασπαθίζει τὰ χρήματα τοῦ λαοῦ. Δὲν ἔχω τὴν συνήθειαν νὰ καταγγέλλω πράξεις, ὅταν δὲν εἶμαι πεπεισμένος ὅτι αἱ πράξεις αὗται ἔλαβον χώραν. Εἶναι βέβαιον ὅτι καθ’ ὅλην τὴν διετίαν, καθ’ ἣν παρέμεινα σύμβουλος, δὲν ἔλαβον ἢ ἐλάχιστον ποσὸν χρημάτων ὡς ἀποζημίωσίν μου, σχεδὸν μισθὸν κλητῆρος, ἐνῷ οἱ προηγούμενοι σύμβουλοι ἔλαβον περὶ τὰς 37.000 δραχμῶν. Διατί; Διότι διὰ τῆς ἐπιμονῆς μου ἔχων παρὰ τὸ πλευρὸν μου τὸν κ. Ὀρφανίδην καὶ τὸν κ. Σόλωνα δὲν ἐπέτρεψα νὰ ἐπιβάλωσι φόρον καὶ εἰς χρῆμα καὶ εἰς εἶδος, διότι, ὅταν ὁ φόρος τίθεται εἰς χρῆμα καὶ εἰς εἶδος, πλουτίζουσιν οἱ σύμβουλοι, πλουτίζει ἡ ἑταιρεία, ἀλλὰ καταστρέφονται οἱ παραγωγοί, οἱ δὲ παραγωγοὶ μόλις ἐπαρκοῦσι διὰ τὸν ἄρτον των, καίτοι ἀμφιβάλλω καὶ δι’ αὐτό. Ἐὰν θέλῃ ἡ ἑταιρεία νὰ συμβληθῇ μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, πρέπει προηγουμένως νὰ ἐξετασθῇ ἡ διαχείρισις αὐτῆς καὶ νὰ ἐξετασθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἀποδειχθῇ, ἐάν, ὅσα καταγγέλλωνται ὑπὸ τῶν ἐντίμων αὐτῶν ἐργατῶν τῶν Πατρῶν καὶ ὑπ’ ἐμοῦ, εἶναι ἀκριβῆ ἢ ὄχι. Διὰ τοῦτο, Κύριοι Βουλευταί, ζητῶ τὴν ἀναβολὴν μετὰ τὰς ἑορτάς, ὅτε εἶμαι πεπεισμένος ὅτι κατ’ αὐτὸ τὸ χρονικὸν διάστημα οἱ ἀξιότιμοι κ. κ. Ὑπουργοὶ καὶ δὴ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς θὰ ἐξετάσωσι καὶ θὰ μάθωσιν, ἂν τὰ καταγγελλόμενα εἶναι ἀληθῆ ἢ ὄχι.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις περὶ ἀναβολῆς ὑποβαλλομένη παρ’ ἑνὸς καὶ μόνου βουλευτοῦ, τοῦ κ. Κρεστενίτη, δὲν δύναται νὰ συζητηθῇ. Λοιπὸν προχωρεῖ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μεσσηνέζης.

§204Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κύριοι βουλευταί· τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον θὰ ἦτο μικρᾶς σημασίας ἄξιον, ἂν δὲν συνεδέετο ἀναποσπάστως μετὰ συμβάσεως μεγίστης σημασίας καὶ βαθυτάτου ἐνδιαφέροντος. Ἡ Προνομιοῦχος διὰ τῆς συμβάσεως τοῦ 1905 ἀνέλαβεν ὑποχρέωσιν, ὅπως αἱ τιμαὶ τῆς σταφίδος μὴ κατέρχωνται τῶν 115 δρχ., ἀφήνουσα τὸ στάδιον ἐλεύθερον πρὸς ἐπίτευξιν ἀνωτέρας τιμῆς. Εἰς τὴν ἐλευθερίαν ὅμως ταύτην πρὸς ὕψωσιν τῶν τιμῶν ἐτίθετο φραγμὸς διὰ τοῦ ἄρθρου 17, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Προνομιοῦχος ἀνελάμβανεν ὑποχρέωσιν νὰ μεταπωλῇ πρὸς δρ. 166 ἐκ τοῦ τυχὸν ἀγορασθησομένου ὑπ’ αὐτῆς ποσοῦ τῆς αὐτῆς σταφιδικῆς ἐσοδείας, καθ’ ἣν ἠγόρασε, καὶ 200 δραχμὰς ἐκ παρακρατήματος. Τὸ 17ον ἄρθρον κατήργησεν ἡ Προνομιοῦχος διὰ τῆς αὐθαιρέτου ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 6 τῆς συμβάσεως. Αἱ τιμαὶ πρέπει νὰ κατέλθωσιν εἰς τὰς 115 δραχμάς, ἀλλὰ πρὸς τοῦτο πρέπει νὰ ὑπάρχῃ πάντοτε πλεονάζων καρπός, καὶ ὁμοῦ μὲ τὰς ἀγορὰς παρ’ αὐτῆς θ’ ἀγοράζῃ καὶ τὸ Ἐμπόριον πρὸς δρ. 115, καὶ συνεπῶς δὲν δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἔλλειψις καρποῦ, διὰ νὰ προκύψῃ ὕψωσις τιμῆς. Ἡ Ἑταιρεία ἐνεργοῦσα ἤδη οὕτως ὥστε νὰ μεταφέρωνται ἀποθέματα ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος, κατήργησε τὸ 17 ἄρθρον, τὸ ὁποῖον τότε μόνον θὰ ἐδείκνυε σημεῖα ὑπάρξεως, ὁπόταν θὰ ἐφθάνομεν εἰς ἐσοδείας ἐλάσσονας τῶν 240 ἑκατομμυρίων, ποσοῦ δηλαδὴ μόλις ἐξαρκοῦντος εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ἐξαγωγῆς, καὶ τότε μόνον αἱ τιμαὶ θ’ ἀνήρχοντο εἰς 160 ἢ 220 δραχμάς, τότε μόνον ἐπίσης θ’ ἀνετρέχομεν εἰς τὸ 7ον ἄρθρον τῆς συμβάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης διὰ νὰ λάβωμεν ἐφόδια ἐκ τοῦ παρακρατήματος. Ἡ σύμβασις ὅμως τοῦ 1905 δὲν προέβλεπεν ἀντιμετώπισιν ἐσοδειῶν μικροτέρων τῶν 240 ἑκατομμυρίων, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οὐδεὶς λόγος ὑπῆρχε νὰ ἱδρυθῇ ἡ Ἑταιρεία. Συνεπῶς τὸ πνεῦμα τῆς συμβάσεως τοῦ 1905 ἦτο, ὅπως ἐφόσον ὑπάρχῃ καρπὸς πλεονάζων ν’ ἀφαιρῆται διὰ παρακρατήματος εἰς εἶδος, καὶ ἂν τυχὸν ἐπέλθῃ ἔλλειψις νὰ ἤρχετο ἐπίκουρος ἡ Ἑταιρεία δυνάμει τοῦ 17ου ἄρθρου τοῦ 1905 καὶ τοῦ 7ου τοῦ 1904. Ἀλλὰ ταῦτα ἡ Ἑταιρεία κατήργησε διὰ τῆς αὐθαιρέτου ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 6 τῆς συμβάσεως τοῦ 1905. Τὸ οἰκοδόμημα συνεπῶς κατέρρευσε καὶ χρῄζει ἀνεγέρσεως. Τοῦτον δὲ τὸν σκοπὸν εἶχε, λέγει, ἡ ὑποβληθεῖσα ἔκθεσις αὑτοῦ μετὰ προτάσεως νόμου. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως παραπέμπουσα ταύτην εἰς ἐπιτροπήν, ὁμοῦ μετ’ ἄλλων τυχὸν προτάσεων, υἱοθετήσῃ τὰς ἀποφάσεις αὐτῆς καὶ φέρῃ νομοσχέδιον πρὸς λύσιν τοῦ ζητήματος. Ἐν τῷ μεταξὺ δὲ νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἐπιψήφισις τῆς κυρώσεως τῆς συμβάσεως μεταξὺ Προνομιούχου καὶ Κράτους, ἐκτὸς ἂν ἡ Κυβέρνησις εἶναι βεβαία ὅτι ἡ κύρωσις τῆς συμβάσεως δὲν συνεπάγεται καὶ τὴν ἄρσιν τῆς προτάσεως παρὰ τῆς Προνομιούχου πρὸς φιλικὴν διάλυσιν τῆς συμβάσεως, ὁπόταν οὐδεὶς λόγος ἀναβολῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ὑπάρχει.

§205Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Ἀνέκαθεν, κύριοι Συνάδελφοι, ἐθεώρησα τὸ σύστημα τῆς παρακρατήσεως ὑπὸ τὴν διαχείρισιν τῆς Προνομιούχου Ἑταιρείας, καὶ ἐξακολουθῶ νὰ θεωρῶ τοῦτο ὡς ἓν κακὸν ἀναγκαῖον. Διὰ τοῦτο, καθ’ ἣν ἐποχὴν οἱ συμπολῖταί μου ἰδιαιτέρως παρασυρόμενοι ἀπὸ κακὰς εἰσηγήσεις ἦσαν ἐναντίον τοῦ συστήματος τούτου, ἐν ᾧ ἦσαν οἱ μόνοι οἵτινες εἶχον συμφέρον νὰ εἰσαχθῇ τὸ σύστημα τῆς παρακρατήσεως, παρὰ τὴν γνώμην αὐτῶν ἐκηρύχθην ἔκτοτε ὑπὲρ τοῦ συστήματος τούτου καὶ παρεξηγήθην μάλιστα κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, διότι ἐθεωρήθην καὶ ἀμελέτητος καὶ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος δὲν εἶχον ἐγκύψει εἰς τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, εἰς τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ καὶ εἰς τὰ μέσα τῆς θεραπείας, ὅπως τότε ὑπεδεικνύοντο ὑπὸ διαφόρων κατὰ διαφόρους τρόπους. Καὶ ἐὰν τότε ἦτο κακὸν ἀναγκαῖον, φρονῶ ὅτι σήμερον εἶναι κακὸν ἀναγκαιότατον. Καὶ εἶναι κακὸν ἀναγκαιότατον, διότι, ἐν ᾧ διέρρευσαν τόσα ἔτη, δὲν κατωρθώθη ὥστε πάντες ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀντεφρόνουν εἰς τὸ σύστημα αὐτό, νὰ ἀποκρυσταλλώσωσι καὶ μέχρι σήμερον ἀκόμη ὡρισμένας σκέψεις καὶ ὡρισμένον σύστημα δυνάμενον νὰ ἀντικαταστήσῃ τὸ λειτουργοῦν ἤδη καὶ ἀντιμετωπίσῃ τὴν σταφιδικὴν κρίσιν, ἡ ὁποία ἐξακολουθεῖ ὑπολανθάνουσα καὶ ὅσον οὔπω μέλλει ἴσως νὰ παρουσιασθῇ ἀποτομωτέρα καὶ ἀπειλητικωτέρα, διότι οἱ ὅροι οἱ κανονικοί, οἱ ὁποῖοι ἀποκαθιστῶσι τὴν ἰσορροπίαν μεταξὺ τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως ἐξακολουθοῦσι νὰ μὴ ὑφίστανται μέχρι σήμερον. Διπλῆ εἶναι, Κύριοι, ἡ ἐκ τῆς λειτουργίας τοῦ συστήματος παραγομένη δυσφορία. Δυσφοροῦσιν οἱ παραγωγοί, διότι ὑπάρχει ἡ προνομιοῦχος Ἑταιρεία, δυσφοροῦσι τὰ κεφάλαια τῆς Ἑταιρίας, διότι δὲν ἱκανοποιοῦνται. Καὶ οὕτω πως ἔχομεν τὸ παράδοξον φαινόμενον, ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ ἑνὸς συστήματος, τὸ ὁποῖον ἀπαρέσκει εἰς ἀμφοτέρους τοὺς κυρίους παράγοντας, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον ἐν τούτοις ἐξακολουθεῖ νὰ ὑφίσταται καὶ θὰ ὑφίσταται ἀτυχῶς ἐπὶ πολύ, μέχρι τῆς λήξεως τοῦ προνομίου τῆς Προνομιούχου. Ἐφ’ ὅσον λοιπόν, Κύριοι, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι πρόκειται περὶ κακοῦ ἀναγκαιοτάτου, δὲν δύναμαι παρὰ νὰ εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, καὶ μάλιστα ἐφ’ ὅσον παρέχεται ἡ βεβαίωσις ἐκ τῆς ἐπισήμου αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, ἡ ὁποία συνοδεύει τὸ νομοσχέδιον, ὅτι τὰ κεφάλαια τῆς Ἑταιρείας ἀπὸ τοῦ 1908 καὶ ἐντεῦθεν ἔχουσι νὰ λάβωσι μέρισμα, καίτοι ἀπασχολοῦνται πρὸς τὸ συμφέρον τῆς σταφιδοπαραγωγῆς ἐπὶ τόσον μακρὰ ἔτη. Θὰ ἦτο δὲ ὄχι ἁπλῶς ἀδικαιολόγητον, ἀλλὰ κατ’ ἐμὲ αὐτόχρημα ἀσυνειδησία ἐκ μέρους πρὸ πάντων τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ἂν ἐξεδήλουν τὴν ἐλαχίστην δυσφορίαν, διότι σήμερον τὸ Κράτος ἀποβλέπον ὄχι τόσον εἰς τὴν ἰδέαν τῆς ἀπολύτου δικαιοσύνης, λόγῳ τῆς μὴ ἱκανοποιήσεως τῶν ξένων κεφαλαίων, ὅσον εἰς τὸ συμφέρον τῆς ἐξυπηρετήσεως καὶ αὐτῆς τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην ἵνα ποσότητα, ἡ ὁποία κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ νομοσχεδίου δὲν φαίνεται ὅτι θὰ ὑπερβῇ τὰς 500.000 δραχμάς.

§206Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. 349,000.

§207Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Ἀκόμη καλλίτερα· πρόκειται, λέγω, τὸ Κράτος νὰ πληρώσῃ τὴν ποσότητα ταύτην καὶ νὰ ἐνισχύσωμεν τὰ κεφάλαια τῆς Ἑταιρείας.

§208Π. ΙΑΤΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνισχύονται;

§209Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Ἐνισχύονται, διότι ἐξασφαλίζεται εἰς μέρισμα ἓν ἐλάχιστον ποσοστὸν τόκου, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ὠνειροπολήσαμεν ποτὲ μέχρι τοῦ σημείου τούτου. Εἶμαι λοιπὸν κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον ἰδιαζόντως πρέπει νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν ὑμῶν, κύριοι Συνάδελφοι, εἶναι ἡ ἀνάγκη τῆς ταχίστης ἐρεύνης τῶν αἰτίων, ὧν ἕνεκα παρουσιάζεται ἡ ὑφισταμένη οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς Ἑταιρείας. Δὲν φαίνεται βεβαίως ὅτι πρόκειται περὶ ἐπιχειρήσεως ἐπικερδοῦς ἢ μᾶλλον τόσον ἐπικερδοῦς, ὅσον ἀρχικῶς ὑπετέθη. Δὲν φαίνεται ὅμως, κύριοι, ἐξ ἄλλου ὅτι πρόκειται περὶ ἐπιχειρήσεως τόσον ἀτυχοῦς, ὅσον κατέστησαν ταύτην ἡ κακὴ διοίκησις καὶ ἡ κακὴ διαχείρισις τῶν ὑποθέσεών της. Καὶ ἐνῷ διὰ τῆς ἐρεύνης ταύτης ἐξυπηρετοῦμεν, κατὰ τὴν ἀρχήν μας πάντοτε, καὶ αὐτὴν τὴν σταφιδοπαραγωγήν, δι’ ἐκείνους τοὐλάχιστον, οἱ ὁποῖοι ἀκολουθοῦσι τὴν ἀρχὴν, ὅτι ἡ σταφιδοπαραγωγὴ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν τύχην τῆς προνομιούχου Ἑταιρείας, ἐξ ἄλλου ἱκανοποιοῦμεν τὸ συμφέρον τὸ ἐγκείμενον εἰς τὸ ὅτι ἀπαλλάσσομεν τὸ Κράτος ἀπὸ τὴν ἀνάγκην νὰ σκέπτηται ἑκάστοτε καὶ νὰ ἀναγκάζηται νὰ λαμβάνῃ οἰκονομικὰ μέτρα ἐπιδιώκοντα σκοπὸν ἀνάλογον πρὸς ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Ἀλλ’ εἶπον ὅτι διοικεῖται κακῶς καὶ κακῶς διαχειρίζεται ὑπὸ τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου ἡ Προνομιοῦχος Ἑταιρεία καὶ τὰ ξένα κεφάλαια, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐμπεπιστευμένα εἰς αὐτήν. Ὅτε, Κύριοι, κατὰ τὸ 1905 ἱδρύετο ἡ Προνομιοῦχος Ἑταιρεία, ὁ μέσος ὅρος τῆς ἐτησίας παραγωγῆς τοῦ οἰνοπνεύματος ἐκ σταφίδος ἀνήρχετο ἐν Ἑλλάδι, διὰ τὴν ἐσωτερικὴν πάντοτε κατανάλωσιν, εἰς 1,000,000 — ἕως 1,200,000 ὀκάδων. Ἀλλ’ ἡ ἐσωτερικὴ κατανάλωσις τοῦ οἰνοπνεύματος ἐν Ἑλλάδι δὲν ἦτο μόνον αὐτή, διότι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἶναι γνωστὸν ὅτι ἦτο ἐλευθέρα καὶ ἡ βιομηχανία τῆς οἰνοπνευματοποιΐας εἰς σοῦμαν καὶ τὰ συναφῆ αὐτῇ ἐκ στεμφύλων, ἡ δὲ ἐτησία παραγωγὴ κατὰ μέσον ὅρον οἰνοπνεύματος ἀντιστοιχοῦντος εἰς τὴν παραγομένην σοῦμαν κατὰ τὴν ἰδίαν ἐποχὴν ἀνήρχετο εἰς τὴν αὐτὴν περίπου ποσότητα μεῖον 200,000 ὀκάδων. Εἴχομεν λοιπὸν κατὰ τὸ 1905 παραγωγὴν οἰνοπνεύματος ἐκ σταφίδος καὶ στεμφύλων καὶ ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν ἀπὸ 1,800,000–2,000,000 ὀκάδων σταθμικῶν πάντοτε. Μέχρις αὐτῆς τῆς ἐποχῆς οἱ οἰνοπνευματοποιοὶ ἐλάμβανον τὴν πρώτην ὕλην ἀπὸ τὰς σταφίδας καὶ τὰ στέμφυλα. Κατὰ τὸ 1908 ἐμφανίζεται ἡ ἀρκούντως ἰσχυρὰ ὁμὰς οἰνοπνευματοποιῶν τοῦ Πειραιῶς, ὧν τὰ ὀνόματα δὲν εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀναφέρω, ἡ ὁποία κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου καὶ ἐξ ὅσων εἶχον μελετήσει καὶ παρακολουθήσει ἐσκέφθη πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ ἐγκαταστήσῃ μονοπώλιον οἰνοπνευματοποιίας ἐν Ἑλλάδι. Ἡ ὁμὰς αὕτη ἔχουσα αὐτὸ τὸ βιομηχανικὸν συμφέρον συνηντήθη μετὰ τῆς Προνομιούχου, διότι καὶ αὕτη κατακλυζομένη κατ’ ἔτος ὑπὸ 90,000,000 λιτρῶν σταφιδοκάρπου εἶχε συμφέρον νὰ εὕρῃ τρόπον διαθέσεως αὐτῶν ἀσφαλοῦς καὶ κερδαλέας ἐν τῇ ἐγχωρίῳ βιομηχανίᾳ τῆς οἰνοπνευματοποιίας. Ἀλλ’ αἱ σκέψεις αὗται τῆς Προνομιούχου Ἑταιρείας ἐνεκόλαψαν καὶ εἰς τὴν Οἰνοποιητικὴν Ἑταιρείαν, ἡ ὁποία, ὡς γνωρίζομεν ὅλοι, εἶναί τι διάφορον τῆς Οἰνοπνευματοποιητικῆς Ἑταιρείας πολλὰ τὰ δυσάρεστα. Αἱ τρεῖς αὗται δυνάμεις, ἑκάστη τῶν ὁποίων ἴδια συμφέροντα ἐπεδίωκεν, ἐπεδίωξαν καὶ ἐπέτυχον κατὰ τὸ 1910 τὴν ψήφισιν τοῦ γνωστοῦ ἐκείνου νόμου ͵ΓΦΚΕʹ, ὁ ὁποῖος, ἐνῷ κατέστρεψεν ἐντελῶς τὴν γεωργικὴν βιομηχανίαν τῆς ἐκ στεμφύλων παραγωγῆς οἰνοπνεύματος, ἐξησφάλισεν ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὸ μονοπώλιον τῆς οἰνοπνευματοποιίας, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὡρισμένα κέρδη εἰς τὴν Προνομιοῦχον Ἑταιρείαν, διότι, ἀπαγορευθεισῶν ὅλων τῶν ἄλλων ὑλῶν καὶ ἰδίως τῶν στεμφύλων, παρέμεινεν ὡς κυρία πρώτη ὕλη, ἐξ ἧς ἠδύνατο νὰ ἀρυσθῇ τὴν ἀναγκαίαν πρώτην ὕλην ἡ βιομηχανία τῆς οἰνοπνευματοποιίας ἐν Ἑλλάδι, ἡ σταφίς. Τίνα ποιότητα σταφίδος θὰ ἠδύνατο κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην νὰ διαθέσῃ ἡ Προνομιοῦχος Ἑταιρεία; Τὸ ζητούμενον συμπέρασμα δίδει ἡμῖν ἡ ἐτησία παραγωγὴ τοῦ οἰνοπνεύματος, τὴν ὁποίαν οἱ στατιστικοὶ πίνακες σημειοῦσι κατὰ τὸ 1905 καὶ κατὰ τὸ 1908 ἀκόμη περὶ τῆς ἐτησίας παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως οἰνοπνεύματος ἐν Ἑλλάδι καὶ τὴν ὁποίαν ποσότητα ἀνέφερον προηγουμένως ὡς ἀνερχομένην εἰς 1,800,000–2,000,000 ὀκάδων. Ὅλον λοιπὸν τὸ οἰνόπνευμα τοῦτο ἐπρόκειτο νὰ παραχθῇ ἐκ τῆς σταφίδος τοῦ παρακρατήματος καὶ οὕτως ἡ Προνομιοῦχος Ἑταιρεία εἶχεν ἐξασφαλίσει πάντως τὴν διάθεσιν σημαντικῆς ποσότητος παρακρατήματος ὑπὲρ τῆς βιομηχανίας τῆς οἰνοπνευματοποιίας, ποσότητος οὐχὶ κατωτέρας τῶν 25,000,000 λιτρῶν. Ἀλλ’ ἐνῷ οὕτω δὲν εἶχε κἀμμίαν ἀνάγκην ἡ Προνομιοῦχος Ἑταιρεία κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου τοὐλάχιστον, ἔσπευσεν ἴσως ὁρμωμένη ἐκ τῆς ἀρχῆς τοῦ νὰ κλείσῃ, εἰ δυνατόν, ποικίλας συμφωνίας μετὰ τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν διάθεσιν καὶ χρησιμοποίησιν μεγαλειτέρας ποσότητος παρακρατήματος ἐκ τῶν ἀποθηκῶν της κατὰ τῆς βιομηχανίας τοῦ οἰνοπνεύματος, καὶ προέβη εἰς τὴν σύναψιν συμβολαίου, τὸ ὁποῖον ἐγένετο κατὰ Ἰούλιον τοῦ 1910. Διὰ τοῦ συμβολαίου αὐτοῦ φαίνεται ἐξασφαλίσασα τὴν διάθεσιν 15 ἑκατομμυρίων λιτρῶν σταφιδοκάρπου πρὸς δραχ. 60 κατὰ χιλιόλιτρον μετὰ τῆς Ἑταιρείας, τὴν ὁποίαν ἀνέφερα ἀνωτέρω. Καὶ ἐν ᾧ θὰ ἐνόμιζε πᾶς τις ὅτι αὐτὸ ἦτο εὕρημα, ἦτο εὐτύχημα, ἦτο ἐπιτυχία τῆς διοικήσεως τῆς Προνομιούχου Ἑταιρείας, διότι ἐφρόντισεν, ἵνα ἐκτὸς τῶν 15 ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο νὰ διαθέσῃ ὑπὲρ τῆς βιομηχανίας διὰ δημοπρασίας κατὰ τὸ ἄρθρον 12 τῆς σταφιδικῆς συμβάσεως, ἐξασφαλίσῃ καὶ μίαν ἄλλην πρόσθετον ποσότητα 15 ἑκατομμυρίων, ἐν τούτοις προσεκτικωτέρα μελέτη τί ἀποδεικνύει; Ἀποδεικνύει ὅτι ἡ διὰ συμβάσεως πώλησις τῶν 15 ἑκατομμυρίων λιτρῶν ἀφορᾷ αὐτὴν ταύτην τὴν ποσότητα τῶν 15 ἑκατομμυρίων λιτρῶν σταφιδοκάρπου, τὴν ὁποίαν ποσότητα εἶναι ὑποχρεωμένη ἐκ τοῦ ἄρθρ. 12 τῆς συμβάσεως ἡ Προνομιοῦχος Ἑταιρία νὰ διαθέτῃ τμηματικῶς διὰ δημοπρασίας ὑπὲρ τῆς ἐγχωρίου οἰνοπνευματοποιίας. Τοῦτο ἀποδεικνύεται ἀναμφισβητήτως ἐξ αὐτῆς τῆς συμβολαιογραφικῆς πράξεως. Κατεβλήθη προσπάθεια, ἵνα καλυφθῇ τὸ πρᾶγμα, ἀλλὰ δὲν κατέστη δυνατόν, καὶ τὸ συμβόλαιον αὐτὸ παρέχει ἀφ’ ἑαυτοῦ τὴν ἀπόδειξιν αὐτοῦ τοῦ περιστατικοῦ, διότι ἐμπεριέχει ὅρον κατὰ τὸν ὁποῖον, ἐνῷ ἡ Προνομιοῦχος Ἑταιρεία διὰ νὰ μὴ δώσῃ ὑπόνοιαν ὅτι πρόκειται περὶ διαθέσεως διὰ συμβάσεως ἰδιαιτέρας αὐτῶν τῶν 15 ἑκατομμυρίων, ἐνῷ πρὸς ἀπόκρουσιν, λέγω, αὐτῆς τῆς ὑπονοίας φαίνεται ποιουμένη μίαν ἐπιφύλαξιν, δηλαδὴ τὴν ἐπιφύλαξιν «ὅτι σοὶ πωλῶ 15 ἑκατομμύρια, ἀλλ’ ἐπιφυλάσσομαι νὰ διαθέσω τὰ 15 ἑκατομμύρια τοῦ ἄρθρ. 12 τῆς σταφιδικῆς συμβάσεως ὑπὲρ τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας», ἐξ ἄλλου ἐν αὐτῇ τῇ ἐπιφυλάξει περιέχεται ὅρος «ὅτι ἂν τυχὸν κατὰ τὸν μῆνα Ν)βριον ἑκάστου ἔτους ἤθελε συμβῆ νὰ διαθέσῃς σὺ ἡ Προνομιοῦχος ὑπὲρ τῆς βιομηχανίας εἴτε τὸ ὅλον εἴτε ποσότητά τινα ἐκ τῶν 15 ἑκατομμυρίων τοῦ ἄρθρ. 12 τῆς σταφιδικῆς συμβάσεως, τότε κατὰ μὲν τὴν μίαν περίπτωσιν ὅσον ποσὸν διαθέσῃς ἐν τῇ δημοπρασίᾳ θὰ ἐκπίπτηται ἐκ τῶν 15 ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα ὑποχρεοῦμαι διὰ τῆς συμβάσεως νὰ ἀγοράσω καὶ παραλάβω ἀπὸ σὲ τὴν Ἑταιρείαν πρὸς 60 δραχμ. κατὰ χιλιόλιτρον, ἂν δὲ διαθέσῃς ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν 15 ἑκατομμυρίων, δὲν εἶμαι ὑποχρεωμένη οὔτε νὰ παραλάβω σταφιδόκαρπον οὔτε τίμημα ἐκ δραχ. 60 κατὰ χιλιόλιτρον νὰ σοὶ πληρώσω». Τί ἀποδεικνύει ὁ ὅρος αὐτός; Ἀποδεικνύει ἀναμφισβητήτως ὅτι ἐπωλήθησαν αὐτὰ ταῦτα τὰ 15 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα τὸ ἄρθρον 12 τῆς συμβάσεως καθώρισε καὶ ὑπεχρέωσε τὴν Ἑταιρείαν νὰ διαθέτῃ ὑπὲρ τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας οἰνοπνευματοποιίας, μὲ ἄλλους λόγους ὑπὲρ τῆς ζωῆς αὐτῆς, ὑπὲρ τῆς μὴ μονοπωλήσεως τῆς βιομηχανίας τῆς οἰνοπνευματοποιίας. Τὸν Ἰούλιον τοῦ 1910 ἐγένετο τὸ συμβόλαιον, κατὰ Νοέμβριον τοῦ ἰδίου ἔτους, καθ’ ὃν — τουτέστι μῆνα εἶναι ὑπόχρεως ἐκ τῆς συμβάσεως ἡ Ἑταιρεία νὰ ἐκθέτῃ τὰ 15 ἑκατομμύρια εἰς δημοπρασίαν, ἐξέθηκε ταῦτα εἰς δημοπρασίαν. Παρουσιάσθησαν ὅμως πλειοδόται καὶ ἀνεπτύχθη συναγωνισμός, ὅστις ἀνεβίβασε τὴν τιμὴν εἰς 87 δραχ. κατὰ χιλιόλιτρον. Καὶ τὸ παράδοξον κατὰ τὴν δημοπρασίαν ἐκείνην ποῖον εἶναι; Ὅτι μεταξὺ τῶν συναγωνισθέντων ἦτο καὶ αὐτὴ ἡ Ἑταιρεία, ἡ ὁποία διὰ τῆς ῥηθείσης συμβάσεως εἶχεν ἀγοράσει κεκαλυμμένως, ὡς ἐρρέθη, τὸ ἴδιον πρᾶγμα, ἀλλὰ πρὸς 60 μόνον δραχμάς, καὶ ἔμεινε τοῦτο ἐπ’ ὀνόματι τῆς ἰδίας Ἑταιρείας, ἀλλ’ ἀντὶ δραχ. 87, τουτέστιν ἠγόρασε τοῦτο κατὰ δραχ. 27 περισσότερον παρ’ ὅσον τὸ εἶχεν ἀγοράσει διὰ τῆς συμβάσεως τῆς συναφθείσης διὰ τοῦ συμβολαίου τοῦ Ἰουλίου 1910. Πῶς ἔπρεπε λοιπὸν νὰ θεραπευθῇ αὐτὸς ὁ κατὰ τῆς κερδοσκοπίας κίνδυνος; Εἷς καὶ μόνος τρόπος ὑπῆρχε νὰ συμφωνηθῇ ὅτι, ἐὰν εἰς τὴν δημοπρασίαν παρουσιάζωνται πλειοδόται καὶ προσφέρωσι πλέον τῶν 60 δραχ., ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἴτε αὐτὴ αὕτη ἡ Οἰνοπνευματοποιητικὴ Ἑταιρεία ἠναγκάζετο νὰ προσφέρῃ εἴτε πᾶς τρίτος προσέφερε τίμημα ἀνώτερον τῶν 60 δραχ. κατὰ χιλιόλιτρον, τὸ περιπλέον νὰ πληρώνῃ ἡ προνομιοῦχος Ἑταιρεία πρὸς τὴν Οἰνοπνευματοποιητικὴν Ἑταιρείαν καὶ νὰ μετέχῃ τῶν κερδῶν τῶν ἐκ τοῦ πολυπλόκου τούτου μηχανισμοῦ, συμφωνηθέντος ἵνα λαμβάνῃ ἐκ τοῦ περιπλέον τῶν 60 δραχ. κατὰ χιλιόλιτρον ποσοῦ τὸ ἥμισυ ἡ Προνομιοῦχος καὶ τὸ ἥμισυ ἡ Ἑταιρεία τῆς Οἰνοπνευματοποιίας.

§210ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτό.

§211Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Ἀκριβέστατον. Ἀλλ’ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα δὲν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀναγραφῇ εἰς τὸ συμβόλαιον, καὶ διὰ τοῦτο ἐτέθη ὑπὸ ἄλλον τύπον, ὑπὸ ἄλλην μορφήν, διότι ἐὰν ἐδίδετε προσοχὴν εἰς τὸ δεύτερον συμβόλαιον, κύριε Συνάδελφε, περὶ οὗ θὰ κάμω λόγον κατωτέρω, θὰ ἐβλέπετε ὅτι τοῦτο περιέχει μίαν ἄλλην ῥήτραν, ῥήτραν σχετικὴν πάντοτε πρὸς τὴν ῥήτραν τοῦ πρώτου συμβολαίου τοῦ 1910. Διὰ τοῦ πρώτου συμβολαίου τοῦ 1910 εἶχε συμφωνηθῆ τὸ ἑξῆς: «ὅτι, ἂν τὸ οἰνόπνευμα πωληθῇ ὑπὸ τῆς Οἰνοπνευματικῆς Ἑταιρείας ἀντὶ τιμήματος ὑπερβαίνοντος τὰς δραχ. 2 καὶ 55 κατ’ ὀκᾶν, αἱ ὁποῖαι ἀναλύονται εἰς δραχ. 1 καὶ 50 διὰ φόρον καὶ εἰς δραχ. 1 καὶ 05 διὰ κόστος τοῦ οἰνοπνεύματος ὡς προϊόντος βιομηχανικοῦ, θέλει διανέμεσθαι ἡ ἐπὶ πλέον διαφορὰ εἰς δύο ἴσα μέρη μεταξὺ τῆς Προνομιούχου καὶ τῆς Οἰνοπνευματικῆς Ἑταιρείας.» Τί ἔκαμαν λοιπόν; Ὅταν συνήφθη τὸ δεύτερον συμβόλαιον, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ἔφθασα ἀκόμη, ἐν τῷ δευτέρῳ τούτῳ συμβολαίῳ λέγουσι ῥητῶς ὅτι μοιράζουσι τὴν διαφοράν. Σᾶς ἀναγινώσκω τὸ δεύτερον συμβόλαιον. Εἶναι τοῦ 1912, σελὶς 4 ἐν τάξει· «ἐὰν δὲ ἡ περιπλέον διαφορὰ ὑπερβαίνῃ τὸ βιομηχανικὸν καὶ ἐμπορικὸν κέρδος, τὸ ὁποῖον κατ’ ἀναλογίαν ἀπολαμβάνει ἡ ἀνώνυμος ἑταιρεία ἐκ τῆς παραλαμβανομένης ὑπ’ αὐτῆς σταφίδος κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ συμβολαίου τοῦ 1910, πᾶν τὸ ὑπερβαῖνον ποσὸν θέλει διανέμεσθαι μεταξὺ τῆς Προνομιούχου καὶ τῆς κλπ». Ἀλλὰ σκοπὸς ὅλων αὐτῶν τῶν μονοπατιῶν, διὰ τῶν ὁποίων ἤχθησαν εἰς τὴν διατύπωσιν τῶν διαφόρων αὐτῶν συνεπειῶν, ποῖος εἶναι τέλος πάντων; Ὁ σκοπὸς κατεδηλώθη καὶ ἐσχάτως ἀκόμη, ὅτε κατὰ τὸν παρελθόντα Νοέμβριον προχθὲς ἐγένετο ἀπόπειρα δημοπρασίας κατ’ ἐφαρμογὴν τοῦ ἄρθρου 12 τῆς συμβάσεως καὶ ἐξετέθησαν εἰς δημοπρασίαν ὑπὲρ τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας δῆθεν 1 ἑκατομμύρια ἐκ τῶν 15 ἑκατομμυρίων σταφιδοκάρπου. Καὶ ἐνῷ προσῆλθον βιομήχανοι οἰνοπνευματοποιοί, τί συνέβη; Παρουσιάσθη ὡς πλειοδότης καὶ αὐτὴ αὕτη ἡ Ἀνώνυμος Ἑταιρεία, ἡ ὁποία ἐτάχθη ἀντιμέτωπος τῶν βιομηχάνων, ὑπὲρ τῶν ὁποίων τὸ ἄρθρον 12 τῆς συμβάσεως προεῖδε καὶ ὑπεχρέωσε τὴν Ἑταιρείαν νὰ ἐκθέσῃ εἰς δημοπρασίαν 15 ἑκατομμύρια. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα; Ἡ ἀνώνυμος ἑταιρεία, ἐκ τοῦ ἀσφαλοῦς συναγωνιζομένη, ἦτο ἑπόμενον νὰ ἐκτοπίσῃ, ὡς ἐξετόπισε, τοὺς ἄλλους, καὶ δὲν ἔγινε τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ τοὺς μεταβάλῃ εἰς ὄργανα πλουτισμοῦ αὐτῆς ταύτης τῆς Ἀνωνύμου Ἑταιρείας, διότι συνέπεια τοῦ συναγωνισμοῦ ἦτο ὅτι ἐβεβαίωσε καὶ ἓν ποσοστόν, τὸ ἥμισυ ἔστω τοῦ κέρδους, τὸ ὁποῖον προκύπτει ἐκ τοῦ ὅτι ἠγόρασεν ὀλίγον ἀκριβότερον τὸ πρᾶγμα αὐτό.....

§212Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νομίζω ὅτι ζητεῖτε νὰ ἀποδείξητε κάτι τι, περὶ τοῦ ὁποίου οὐδεὶς ἀμφιβάλλει, καὶ νὰ ἀνοίξητε πόρτες ὀρθάνοικτες. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι τὸ συμβόλαιον 170 ἐγένετο πρὸς καταστρατήγησιν τοῦ ἄρθρου τῆς συμβάσεως εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι τὸ συμβόλαιον αὐτὸ ζητεῖ πῶς νὰ κατορθώσῃ νὰ καταστήσῃ μονοπώλιον τὸ εἶδος αὐτὸ ὑπὲρ ἑνὸς ὡρισμένου Τράστ. Ἡ Κυβέρνησις οὐδέποτε ἀπεδέχθη τὴν ἀρχὴν τοῦ συμβολαίου τούτου, ὅτε δὲ προέβημεν εἰς συνεννόησιν μετὰ τῆς Ἑταιρείας, ἐθέσαμεν ὡς ἀρχὴν ἀπαράβατον ὅτι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ δυνάμεθα νὰ ἀναγνωρίσωμεν τὸ συμβόλαιον αὐτὸ ὡς καλῶς ἔχον καὶ ἑπομένως καὶ αὐτὸ τὸ συμβόλαιον, δηλ. τὸ δεύτερον τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς πραγματικῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἄρθρου 12, δηλ. τῆς πραγματικῆς δημοπρασίας ὡρισμένου ποσοῦ σταφιδοκάρπου ὑπὲρ τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας ὅτι αὐτὸ εἶναι ἐκ τῶν θεμάτων ἐκείνων, ἐπὶ τῶν ὁποίων εἶναι ἀδύνατον ἡ Κυβέρνησις νὰ δεχθῇ οἱανδήποτε ὑποχώρησιν.

§213Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ θεωρήσω τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ὡς ὄνυχα τοῦ λέοντος. Εἶναι μία πτυχὴ ἁπλῶς τῆς ὅλης ὑποθέσεως, εἶναι πρᾶξις, ἡ ὁποία, ἂν δὲν ἐλάμβανε τὴν δημοσιότητα τῶν συμβολαιογραφικῶν πράξεων, δὲν ἠξεύρω ἂν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ γνωστή, καὶ δὲν ἠξεύρω ἐὰν ὑπάρχωσι καὶ πράξεις, αἱ ὁποῖαι ἀκόμη δὲν εἶναι ἀποκεκαλυμμέναι, ὅπως αὐτή. Θέλω δι’ ὅλων αὐτῶν νὰ ἀποδείξω ὅτι διοικεῖται κακῶς καὶ ὅτι διαχειρίζεται κάκιστα ἡ Προνομιοῦχος Ἑταιρεία καὶ ὅτι τὸ Κράτος, ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον, προστατεύουσα προσωρινῶς τὴν ἑταιρείαν καὶ συγκρατοῦσα αὐτὴν πρὸς τὸ συμφέρον αὐτῆς τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, νὰ λάβῃ ἅμα καὶ μέτρα οἱασδήποτε φύσεως, εἴτε διοικητικὰ εἴτε νομοθετικά, ὅπως ἐγκατασταθῇ εἰς τὴν Ἑταιρείαν διοίκησις οἰκοκυρική, οὐχὶ πολυτελής καὶ σπάταλος, οὐχὶ καταχραστική. Αὐτὸ θέλω νὰ συστήσω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν κατ’ ἔτος νὰ ἀντιμετωπίζῃ τὸ Κράτος τοιαύτας ἀνάγκας, νὰ ἀντιμετωπίζῃ κινδύνους ἑνὸς ἀγόνου κεφαλαίου 20,000,000, τὰ ὁποῖα εἶναι κατατεθειμένα δι’ ἕνα σκοπὸν αὐτὸ τοῦτο ἱερόν, καὶ νὰ τρέχωμεν οὕτω τὸν κίνδυνον νὰ ἴδωμεν μίαν ἡμέραν ἐν καταστάσει χρεωκοπίας. Θέλω νὰ διατηρηθῇ ἡ Ἑνιαία, ἀλλ’ ὑπὸ ὅρους καλῆς διοικήσεως καὶ ἐντίμου διαχειρήσεως δυναμένης νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν πραγματοποίησιν τοῦ μεγάλου σκοποῦ, εἰς τὸν ὁποῖον ἐξακολουθοῦμεν νὰ ἀτενίζωμεν.

§214Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλω νὰ δηλώσω ἐν πρώτοις ὅτι δὲν ἀντιτίθεμαι εἰς τὸν ὅρον, τὸν συμπεριλαμβανόμενον εἰς τὴν συζητουμένην σύμβασιν, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις παρέχει τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Προνομιοῦχον Ἑταιρείαν, ἵνα ἐκ τοῦ ἀποδιδομένου ποσοῦ τῶν 4 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, τὸ ὁποῖον προέρχεται ἐκ τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου εἰς εἶδος καὶ τῆς εἰσφορᾶς, κρατήσῃ χρηματικὸν ποσόν, ὅπερ δὲν θ’ ἀνέλθῃ πλέον ἄνω τῶν 500,000 δρ., πρὸς ἐξασφάλισιν, ὅπως διαλαμβάνει ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις, τοῦ μερίσματος τῶν μετόχων τῆς Ἑταιρείας κατὰ τὸ σταφιδικὸν ἔτος 1912–1913. Καὶ τοῦτο, διότι παραδέχομαι ὅτι ἡ Κυβέρνησις εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην, ὥστε κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, καθ’ ἣν διετυπώθη ἡ ἀπαίτησις αὕτη, καὶ λόγῳ τῶν ἐξαιρετικῶν περιστάσεων, εἰς ἃς εὑρίσκετο ἡ χώρα, νὰ ὑποχωρήσῃ καὶ παράσχῃ τὸ ποσὸν τοῦτο. Δὲν νομίζω ὅτι δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ εὔλογος ἀξίωσις ἢ καὶ ν’ ἀσκηθῇ ἔλεγχος κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἠδύνατο αὕτη νὰ ἀρνηθῇ, ὅταν καὶ ὅπως διετυπώθη ἡ ἀπαίτησις αὕτη, νὰ ὑποχωρήσῃ καὶ μὴ παράσχῃ τὸ ποσὸν τοῦτο καὶ οὕτω πως διὰ τῆς διαλύσεως τῆς Ἑταιρείας μεταβληθῇ αὕτη εἰς σταφιδέμπορον, καθ’ ἣν ἐποχὴν παρεσκεύαζε καὶ διεξῆγε δύο πολέμους κατὰ προαιωνίων ἐχθρῶν τῆς φυλῆς μας. Ἐν τούτοις θὰ ἐνδιατρίψω περὶ μίαν μόνον περικοπὴν τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως (ἀναγινώσκει)· «Οἱ περὶ τὴν Ἑταιρείαν, ἀλλ’ ἰδίᾳ οἱ ξένοι κάτοχοι μετοχῶν τῆς Ἑταιρείας, παρεπονέθησαν διὰ τὴν δοθεῖσαν ἑρμηνείαν εἰς τὴν Σύμβασιν (τοῦ ἄρθρου 6), κατὰ δὲ τὸν Νοέμβριον τοῦ 1912 αἱ ἐνδιαφερόμεναι διὰ τὴν Ἑταιρείαν τραπεζικαὶ ὁμάδες (Banque de l’ Union Parisienne καὶ E. Erlanger et Cie) διαφωνοῦσαι κατὰ βάσιν πρὸς τὴν δοθεῖσαν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἑρμηνείαν τῆς περὶ ἧς πρόκειται παραγράφου τῆς Συμβάσεως ἐζήτησαν τὴν φιλικὴν διάλυσιν (résolution amiable) τῆς Συμβάσεως κατὰ τὴν λῆξιν τοῦ σταφιδικοῦ ἔτους 1912)1913». Δὲν ἐκτοξεύεται, Κύριοι, τὸ πρῶτον ἡ ἀπειλὴ αὕτη περὶ διαλύσεως τῆς Ἑταιρείας. Εἶναι ἡ ἀλήθεια ὅτι εἶναι ἡ πρώτη ἐπίσημος, οὕτως εἰπεῖν, καὶ διατυπωθεῖσα εἰς ἔγγραφον ἀπευθυνόμενον πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν εὑρίσκετο εἰς Λονδῖνον διὰ τὰς διαπραγματεύσεις τῆς εἰρήνης.

§215Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ πραγματοποιηθῇ, πῶς συζητεῖται; Μονομερῶς θὰ γίνῃ διάλυσις;

§216Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Οὕτω πως διατυποῦται, κύριε Συνάδελφε· ἐφ’ ὅσον τὴν λέγουσι διάλυσιν, εἶναι εἶδος ἀπειλῆς. Ὅταν μάλιστα οἱ περὶ τὴν Ἑταιρείαν διατείνονται καὶ ἀναμένωσιν ὅτι μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς συμβάσεως θὰ ἐπακολουθήσῃ τὸ χάος, βεβαίως εἶναί τι ὑπέρτερον τῆς ἀπειλῆς. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἡ Ἑνιαία κατὰ τὴν αὐτὴν ἐποχὴν, δηλαδὴ κατὰ Δεκέμβριον τοῦ 1912, κατὰ τὴν γνωστοποίησιν τῆς πρὸς σύγκλησιν τῶν μετόχων διὰ τὴν ἐτησίαν συνέλευσιν, ἐδημοσίευσε μεταξὺ τῶν ὅρων, ὅτι καλοῦνται οἱ μέτοχοι, ὅπως σκεφθῶσι καὶ λάβωσιν ἀπόφασιν πρὸς διάλυσιν τῆς Ἑταιρείας. Ἐκάλει μάλιστα τότε διὰ δημοσιευμάτων εἰς τὰς ἐφημερίδας, προερχομένων ἐκ τῶν γραφείων της, τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς νὰ ἀποφανθῶσιν, ἂν συνέφερεν εἰς αὐτοὺς ἡ διάλυσίς της. Καὶ πότε, Κύριοι, προεβλήθη τοῦτο; Καθ’ ἣν ἐποχὴν ἀκριβῶς ἡ προσοχὴ τοῦ Ἑλληνισμοῦ ὁλοκλήρου εἶχε στραφῆ ἀμέριστος καὶ ἐντεταμένη περὶ τὴν διεξαγομένην εἰς τὸ Μπιζάνι ἐποποιίαν. Καθ’ ὃν χρόνον τὰ Ἠπειρωτικὰ ὄρη ἀντελάλουν ὑπὸ τὸν ἀδιάλειπτον κρότον τῶν τηλεβόλων, καὶ ἐξήγοντο οἱ ἡρωϊκοὶ ἐκεῖνοι μαχηταὶ ἐκ τῶν παγερῶν τάφρων τῶν χαρακωμάτων μὲ τοὺς πόδας καὶ τὰς χεῖρας νενεκρωμένας ἐκ τῆς γαγγραίνης τῶν κρυοπαγημάτων. Βεβαίως ηὐρύνθησαν, ἐπεξετάθησαν τὰ ὅρια τῆς ἐπικρατείας ἡμῶν, ἀλλ’ εἶναι γνωστὸν ἐνταυτῷ ὅτι ηὐρύνθησαν καὶ αἱ ἀντιλήψεις τοῦ Λαοῦ, τὸν ὁποῖον ἔχομεν τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύομεν ἐνταῦθα. Ἀλλὰ τὸ τοιοῦτον φαίνεται δὲν κατενοήθη ὑπὸ τῶν διοικούντων τὰς Μετοχικὰς Ἑταιρείας, ὡς δύναταί τις νὰ κρίνῃ τοῦτο ἐκ τοῦ σάλου καὶ τοῦ ταράχου, ὁ ὁποῖος ἐγεννήθη, εὐθὺς ὡς ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον περὶ Μετοχικῶν Ἑταιρειῶν, καὶ ἐκ τῆς τακτικῆς, ἣν μετῆλθεν εἰς τοιαύτην περίστασιν, ἐπαναλαμβάνω, κρισιμωτάτην διὰ τὸ Ἔθνος μας ἡ Προνομιοῦχος Ἑταιρεία ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως ὡς ἀντιπροσώπου τῶν παραγωγῶν. Ἡ Σύμβασις αὕτη κατηρτίσθη, ὡς γνωστόν, τὴν 8ην Ἰουλίου 1905 καὶ ἐκυρώθη διὰ τοῦ νόμου ΓΠʹ τῆς 17ης ἰδίου μηνός. Ὁ εἰσηγητὴς τῆς Συμβάσεως καὶ διευθυντὴς τῆς Ἀθηναϊκῆς Τραπέζης εἶχε καλέσει τοὺς Βουλευτὰς τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν καὶ οὕτω πως ὡμίλησε πρὸς αὐτούς. «Ἐπιζητεῖται ἡ σύστασις, εἶπε, μεγάλης ἰσχυρᾶς Ἀσφαλιστικῆς Ἑταιρείας ὑπὲρ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, ἀναλαμβανούσης ἀποστολὴν διαιτητοῦ καὶ ῥυθμιστοῦ μεταξὺ παραγωγῆς, σταφιδεμπορίου καὶ καταναλώσεως ἐν τῇ ἀντιλήψει, ἥτις διὰ τοῦ ὅλου συστήματος διήκει, ὅτι ἡ διαρρύθμισις τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος δὲν εἶναι ἄλλο παρὰ διαρρύθμισις τοῦ σταφιδεμπορίου. Διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης, αἰρομένων τῶν ἐκ τῆς ἀθρόας προσφορᾶς κακῶν, ἐξασφαλίζεται μὲν ἀφ’ ἑνὸς ἓν κατώτατον ὅριον τιμῆς εἰς τὸν σταφιδοπαραγωγόν, ἀποκτῶντα οὕτως ὅλην του τὴν ἐλευθερίαν νὰ πωλήσῃ, ὅπως καὶ ὁπότε θέλει τὸ προϊόν του εἰς οἱανδήποτε ἤθελεν ἐπιτύχει τιμήν, ἐπιδιώκεται δ’ ἀφ’ ἑτέρου καὶ ἡ ἀνόρθωσις τοῦ δυσφημήσαντος τὴν σταφιδοπαραγωγὴν ἐμπορίου εἰς εὔρωστον καὶ ὑγιᾶ ὀργανισμόν». Ἐκ τούτου ἐξάγεται ὅτι ὁ θεσμὸς τῆς Προνομιούχου δὲν ἀποτελεῖ συνήθη κερδοσκοπικὴν Ἑταιρείαν δικαιουμένην ἐξ αὐτῆς τῆς φύσεώς της ν’ ἀποβλέπῃ εἰς τὴν ἰδιωφέλειαν καὶ μόνην. Ἀλλ’ εἶναι θεσμὸς δημοσίου ἐνδιαφέροντος ἱδρυθείς, ὡς αὐτὴ ἡ ἐπωνυμία δηλοῖ, πρὸς προστασίαν τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς ἐμπορίας τῆς σταφίδος. Ἀλλ’ ἐρωτᾶται· ἐπραγματοποιήθησαν αἱ ἐπαγγελίαι αὗται; Κατωρθώθη ν’ ἀσκηθῇ πραγματικὴ προστασία καὶ νὰ ἐπέλθῃ συνδιαλλαγὴ μεταξὺ τῶν ἀντιτιθεμένων συμφερόντων τῆς κερδοσκοπίας καὶ τῆς παραγωγῆς; Τὰ πράγματα καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν παραγωγῶν βοῶσιν ὄχι.

§217Ι. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ τὴν αὐτὴν μορφὴν ἐξετάζετε τὸ σταφιδικὸν ζήτημα τῆς εὐρύνσεως ἀντιλήψεως τῶν πολιτευομένων;

§218Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐξετάζω τοῦτο σήμερον, ἀλλὰ δύνασθε νὰ τὸ ἐξετάσητε ὑμεῖς διὰ τῆς φυσικῆς ἀντιλήψεώς σας.

§219Ι. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠρύνθησαν αἱ σκέψεις μόνον τῶν πολιτευομένων. Ἐγὼ εἶμαι κατήγορος.

§220Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλεῖσθε τὰς γνώμας σας νὰ τὰς διατυπώσητε, ὅπως συνηθίζετε ἄλλως τε καὶ τόσον συχνὰ νὰ τὰς διατυπώνητε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ὅταν δὲ ὁμιλῆτε περὶ εὐρύνσεως ἀντιλήψεως τῶν πολιτευομένων, νὰ τὸ λαμβάνητε ὑπ’ ὄψιν. Καὶ οἱ λόγοι τῆς μὴ ἐκτελέσεως τῶν ἐπαγγελιῶν τῆς Συμβάσεως ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἀνάγονται εἰς ἀτελείας τοῦ θεσμοῦ, ἀφ’ ἑτέρου εἰς ζητήματα ἀναγόμενα κυρίως εἰς τὴν ἐσωτερικὴν διοίκησιν τῆς Ἑταιρείας. Ὁ θεσμὸς οὗτος ἐγένετο ἄνευ προηγουμένης καὶ ἐμπεριστατωμένης μελέτης τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος καὶ τῆς ἱστορίας αὐτοῦ μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Ἠμπορεῖ μάλιστά τις νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι ἐκ τοῦ προχείρου ἐλήφθη καὶ τὸ μέτρον τοῦτο, ὡς τὸ τῆς παρακρατήσεως. Καθότι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα εὑρίσκετο σχεδὸν ἐν χρεωκοπίᾳ, εἰς τὰς ἀποθήκας αὐτῆς εἶχον συγκεντρωθῆ πλέον τῶν 200 ἑκατομμυρίων λιτρῶν ἀποθέματα διὰ βιομηχανοποίησιν καὶ ἐκ τοῦ φόρου εἰς εἶδος καὶ ἐκ τῆς εἰσφορᾶς, ἡ δὲ ἐσοδεία τοῦ 1905 προεβλέπετο ἀνωτέρα τῶν 350 ἑκατομμυρίων. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει καὶ ἐν τῇ κρισίμῳ ἐκείνῃ στιγμῇ, κατὰ τὴν ὁποίαν εὑρέθη ἡ σταφιδοπαραγωγή, ἐδέχθη τὴν πραγματοποίησιν τοῦ θεσμοῦ τῆς Προνομιούχου ὡς μέτρον σωτηρίας, χωρὶς νὰ ἐξετασθῶσι παρὰ τῶν ἐνδιαφερομένων παραγωγῶν αἱ λεπτομέρειαι τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως. Τὸ ὅτι ὑπῆρχον ἐλαττώματα καὶ ἐλλείψεις εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦτον ἀποδεικνύεται καὶ ἐκ τοῦ ἑξῆς· ὅτι εὐθὺς ἀπὸ τοῦ πρώτου ἔτους ἐζητεῖτο τροποποίησις ἐπὶ ἀπειλῇ ναυαγίου τῆς Ἑταιρείας, ἡ ὁποία ἐγένετο διὰ τῆς συμβάσεως τῆς 6 Ἰουλίου 1906 καὶ ἐκυρώθη διὰ τοῦ νόμου ͵ΓΡΜʹ τῆς 9 Ἰουλίου 1906. Δευτέρα τροποποίησις ἐγένετο διὰ τῶν συμβάσεων τῆς 20 Ἰανουαρίου καὶ 3 Φεβρουαρίου τοῦ 1908, κυρωθεισῶν διὰ τοῦ νόμου ͵ΓΣΜΖʹ τῆς 18 Φεβρουαρίου 1908, δι’ ὧν ἡ Ἑταιρεία ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν ν’ ἀφαιρέσῃ ἐκ τῆς ἀγορᾶς διὰ τοῦ ἐκ χρηματικῶν ἐγγυήσεων εἰσπραχθέντος ποσοῦ δύο καὶ ἥμισυ ἑκατομμυρίων δελτία παρακρατήσεως 18 ἑκατομμυρίων πρὸς 115 δραχ. τὸ χιλιόλιτρον. Τρίτη μεταβολὴ ἔλαβε χώραν διὰ τῆς συμβάσεως τῆς ἀπὸ 27 Νοεμβρίου 1909, κυρωθείσης διὰ τοῦ νόμου ͵ΓΧΟΔʹ τῆς 27 Μαρτίου 1910, δι’ οὗ ἐπετρέπετο εἰς τὴν Προνομιοῦχον Ἑταιρείαν νὰ συνάψῃ δάνειον 12½ ἑκατομμυρίων δραχ. μὲ τόκον 6% καὶ ἐξοφλητέον ἐντὸς 16ετίας. Τετάρτη τροποποίησις εἶναι ἡ σήμερον συζητουμένη Σύμβασις, ἡ ὁποία ἐντὸς ὀκταετίας ὑφίσταται τέσσαρας τροποποιήσεις καὶ μεταβάλλεται εἰς πολλὰ αὐτῆς σημεῖα, δὲν περιέχει βεβαίως ἐν αὑτῇ τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, δι’ ὧν θέλει βιώσει καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς εἰκοσαετίας τὸ προσδιορισθὲν μέχρι τοῦ τέρματος τοῦ προνομίου αὐτῆς.

§221Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Αὐταὶ αἱ τροποποιήσεις κατέστρεψαν τὴν σύμβασιν.

§222Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅθεν δύναταί τις νὰ ἐπικαλεσθῇ ὅτι, ἂν ἤθελεν ἐρευνηθῆ καὶ παρασχεθῆ ἡ πληροφορία ἐκ τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν, δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἀναμφιβόλως σύμβασις ἄλλη μετὰ τοῦ Δημοσίου οἱασδήποτε φύσεως, ἡ ὁποία νὰ ὑπέστη εἰς τὸ διάστημα ὀκτὼ ἐτῶν τόσας τροποποιήσεις καὶ μεταβολάς. Δὲν ἐμμένω ὅμως εἰς τὰς ἀτελείας τὰς ὁποίας ἠθέλησα νὰ ἀποδείξω τοῦ θεσμοῦ καὶ τὰς τροποποιήσεις τὰς ἐπανειλημμένας τῆς συμβάσεως, ἀλλ’ ἐπανέρχομαι εἰς τὸ οὐσιωδέστερον ζήτημα, εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς ἐσωτερικῆς διοικήσεως τῆς Ἑταιρείας, διότι ἡ Προνομιοῦχος δὲν ἠθέλησε καθ’ ὅλας αὑτῆς τὰς ἐνεργείας ν’ ἀποδείξῃ ὅτι δικαιολογεῖ τὸν τίτλον της καὶ ὅτι εἶναι πραγματικὴ προστάτις τῶν παραγωγῶν καὶ τοῦ ἐμπορίου, ἰδίως δὲ τῶν παραγωγῶν. Ἄν οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ σταφιδοκτηματίαι ἔβλεπον ὅτι πραγματικῶς πονεῖ τὰ συμφέροντά των καὶ ἀνταποκρίνεται πρὸς τὸν τίτλον, τὸν ὁποῖον φέρει, δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν ὅτι καὶ 120 δραχμὰς κατὰ χιλιόλιτρον ἐὰν ἐπωλεῖτο ἡ σταφίς, θὰ ἦσαν ἱκανοποιημένοι καὶ θὰ συνέτρεχον αὐτήν, διότι θὰ ἀνέμενον τὰ ἐκ τῆς προστασίας ἀποτελέσματα εἰς τὸ μέλλον. Θὰ ἐγνώριζον ὅτι αἱ δοθεῖσαι ἐπαγγελίαι θὰ ἐξεπληροῦντο καὶ ὅτι θὰ ἠδύναντο νὰ πωλῶσι πρὸ τῆς λήξεως τοῦ προνομίου τῆς Ἑταιρείας καὶ μετὰ τὴν λῆξιν αὐτοῦ εἰς τιμὰς ἱκανοποιητικὰς οἱασδήποτε, ὅτι τὰ πλεονάσματα θὰ εὕρισκον ἀγορὰς καταναλώσεως, ὅτι ἡ σταφὶς ὡς εἶδος θὰ ἐβελτιοῦτο κλπ. Ἀλλ’ ὡς ἐνεργεῖ ἡ Ἑταιρεία ἀπὸ τῆς ἱδρύσεως αὐτῆς καὶ κατὰ τὸ διάστημα τῆς ὀκταετίας, ἰδίως δ’ εἰς τὸ ζήτημα τῆς διαφημίσεως τοῦ εἴδους καὶ τὸν καθορισμὸν πρὸ πάντων τοῦ ποσοστοῦ τοῦ παρακρατήματος εἰς εἶδος καὶ εἰς χρῆμα, εἰς τὰς ἀνεπαρκεῖς δῆθεν ἐσοδείας, ὡς καὶ εἰς τὰς σχέσεις αὑτῆς μετὰ τῆς θυγατρός της Ἑταιρείας Οἴνων καὶ Οἰνοπνευμάτων, εἰς ἣν καὶ μετέφερον τὰ κέρδη των οἱ περισσότεροι τῶν Μετόχων τῆς Προνομιούχου, πᾶν ἄλλο ἀποδεικνύει ἢ ὅτι θέλει νὰ εὑρίσκηται εἰς ἁρμονίαν μετὰ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Ὅταν δὲ γεννᾶται ἡ δυσπιστία ἢ μᾶλλον χάσμα, ὡς δύναταί τις νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι ὑπάρχει σήμερον μεταξὺ δύο συμβαλλομένων, ὡς εἶναι ἡ Ἑταιρεία καὶ οἱ παραγωγοί, τότε πάντες γνωρίζομεν ποῖα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα. Κυρίως ὅμως ἡ Ἑταιρεία προσηλώθη πρὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ σήμερον τὴν πέτραν τοῦ σκανδάλου, δηλονότι εἰς τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο τῆς Συμβάσεως, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ καὶ τὴν συζητουμένην σύμβασιν, εἰς τὸ ἄρθρον 6, ὅπερ ἀποτελεῖ οἱονεὶ τὴν ἀσφαλιστικὴν δικλίδα ἐν περιπτώσει ὑπερπαραγωγῆς ἢ ἀνεπαρκοῦς τοιαύτης εἰς τρόπον ὥστε, ὅταν ἡ παραγωγὴ εὑρίσκηται ἐν ἀνεπαρκείᾳ — καὶ διὰ τοῦτο ἐτέθη τὸ ἄρθρον — ὁ ὑπέρμετρος περιορισμὸς τοῦ ἐξαγομένου ποσοῦ φέρει πάντοτε εἰς ὑπερβολικὴν ὕψωσιν τῶν τιμῶν ἐπὶ βλάβῃ τῆς καταναλώσεως. Ἀλλ’ εἰς τὸ ἄρθρον 6 ἡ Προνομιοῦχος, ὁσάκις ἠδυνήθη, ἐστήριξε πάντοτε τὰ συμφέροντά της πρὸς βλάβην μεγίστην τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Καὶ ἐξεμεταλλεύθη, οὕτως εἰπεῖν, εἶδός τι ἀσαφείας περὶ τὴν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου τούτου παριστῶσα ἀνεπαρκεῖς δῆθεν τὰς ἐσοδείας διὰ τῶν συγκεντρουμένων πληροφοριῶν τῶν ὑπαλλήλων αὐτῆς ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὰς τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους. Καὶ ἐπέτυχε κατά τινα ἔτη τὸν καθορισμὸν τοῦ ποσοστοῦ τοῦ παρακρατήματος πέρα τῆς ἐξαγωγῆς τῶν 160 ἑκατομμυρίων λιτρῶν καὶ 180 ἑκατομμυρίων εἰς καταβολὴν εἰς μετρητὰ τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ τῆς εἰσφορᾶς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐν περιπτώσει ἐξαγωγῆς 240 ἑκατομμυρίων, ὅσον συνήθως ἀνέρχεται τὰ τελευταῖα ἔτη, προσεπόρισε κέρδος μὲν τῇ Ἑταιρείᾳ 2,500,000 δρ., ζημίαν δ’ ἐξ ἄλλου εἰς τοὺς παραγωγοὺς 12,000,000 δραχμῶν, ἐνῷ, ἂν καθωρίζετο ὁλόκληρον τὸ ποσοστὸν εἰς εἶδος 35)00, δὲν θὰ ἐπήρχετο ἡ ζημία. Τὸ ἄρθρον 6 λέγει ἀκριβῶς εἰς τὸ Βʹ ἐδάφιον (ἀναγινώσκει)· «Ὅταν ἕνεκεν ἀνεπαρκείας τοῦ προϊόντος ἐν ἔτει τινὶ ἡ καταβολὴ εἰς αὐτουσίαν σταφίδα τοῦ εἰς εἶδος ἐγγείου φόρου καὶ τῆς εἰσφορᾶς δὲν εἶναι δυνατὴ κατὰ τὴν κρίσιν τῆς ἑταιρείας ἐν μέρει ἢ ἐν ὅλῳ, ἡ Ἑταιρεία δικαιοῦται νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν κατὰ βούλησιν ὑπὸ τῶν ἐξαγωγέων καταβολὴν τῆς τε εἰσφορᾶς καὶ τοῦ εἰς εἶδος φόρου εἰς μετρητὰ πρὸς δραχμὰς 115 κατὰ ἑνετικὸν χιλιόλιτρον. Ἡ περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ μέτρου τῆς εἰς μετρητὰ καταβολῆς κατὰ τὰ ἀνωτέρω ἀπόφασις τῆς Ἑταιρείας δέον πάντως νὰ γνωστοποιῆται πρὸ τῆς 10ης Αὐγούστου πρός τε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ πρὸς τὸ κοινὸν διὰ καταλλήλων ἐν τῷ τύπῳ δημοσιεύσεων, δι’ ὧν θὰ προσδιορίζηται συγχρόνως καὶ ἂν θὰ ἄρχηται ἀμέσως ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ σταφιδικοῦ ἔτους ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ μέτρου τούτου ἢ μόνον ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἤθελεν ἐξαχθῆ ποσόν τι σταφιδοκάρπου ὁριζόμενον ἐν τῇ αὐτῇ ἀποφάσει.» Διὰ νὰ κατανοήσῃ τις τὸν μηχανισμὸν τοῦ ἄρθρου τούτου ἀκριβῶς, ὡς καὶ ποία βλάβη προσγίνεται εἰς τὴν παραγωγήν, ὅταν ἡ ἀπόφασις περὶ ἐξαιρετικῆς καταβολῆς ἐν ἔτει τινὶ τοῦ παρακρατήματος εἰς μετρητὰ ἀνατίθεται εἰς τὴν αὐθαίρετον κρίσιν τῆς ἑταιρείας, δὲν δύναται νὰ ἐξετασθῇ δι’ ὀλίγων καὶ προχείρως οὐδὲ κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην. Εἶναι ἄλλως τε γνωστὰ τὰ λαβόντα χώραν μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Προνομιούχου κατὰ τὴν ἔναρξιν τοῦ σταφιδικοῦ ἔτους 1912–1913 καὶ μετὰ τὴν ληφθεῖσαν ἀπόφασιν παρὰ τῆς Ἑταιρείας περὶ καθορισμοῦ τοῦ ποσοστοῦ τοῦ παρακρατήματος εἰς μετρητὰ καὶ τὴν μὴ ἀναγνώρισιν τῆς ἀποφάσεως ταύτης παρὰ τοῦ Δημοσίου καὶ τὴν προσφυγὴν εἰς τὴν διαιτησίαν τοῦ Ἐφετείου Ἀθηνῶν. Ὅταν εἰς τὴν Ἑταιρείαν ἀναγνωρισθῇ τὸ δικαίωμα τοῦτο ἀποκλειστικῶς καὶ εἰς μόνην τὴν κρίσιν αὐτῆς, εἴτε εἶναι ἀνεπαρκὴς ἡ παραγωγὴ εἴτε μή, τότε βεβαίως δὲν ὑπάρχει λόγος τῆς ὑποστάσεως τῆς Προνομιούχου οὐδὲ τῆς καταβολῆς πρὸς αὐτὴν τοῦ ἑπταδράχμου ἀσφαλίστρου καὶ τῶν τόσων ἄλλων προνομίων, τὰ ὁποῖα ἔλαβε, διότι κλονίζεται αὐτὴ ἡ βάσις πλέον τοῦ θεσμοῦ, ἐφ’ οὗ ἔδει νὰ στηρίζηται ἡ σταφιδοπαραγωγή.

§223Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ ὑποχρέωσις ἐκ μέρους τῶν σταφιδοπαραγωγῶν εἶναι ἐθελουσία;

§224Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐθελουσία φαινομενικῶς.

§225Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀφοῦ εἶναι ἐθελουσία, τί κάθεσθε καὶ κραυγάζετε; Νομίζετε ὅτι οὐδεὶς ὑπάρχει ἐνταῦθα, ὅστις νὰ μὴ γνωρίζῃ τὴν σύμβασιν; Εἴτε δυστυχῶς εἴτε εὐτυχῶς ὑπάρχει ὁ γνωρίζων τὴν σύμβασιν, ἑπομένως περιορισθῆτε εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δὲν φέρουσι τὴν σφραγῖδα τῆς τελείας ἀνακριβείας. Τὸ ἄρθρον 6 τοῦ νόμου τί λέγει; Ἀποδεικνύετε ὅτι δὲν γνωρίζετε τὴν σύμβασιν. Αὐτὸ τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἀνεφέρατε, αὐτὸ ἀποτελεῖ τὴν ἀσφαλιστικὴν δικλίδα καὶ πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει τὴν ἱστορίαν αὐτῆς τῆς διατάξεως. Νομίζετε ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ ἐτέθη χάριν τῆς Προνομιούχου; Ἀλλ’ ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι ἐτέθη χάριν τῶν παραγωγῶν. Ὅτε συνωμολογήθη ἡ σύμβασις μετὰ τῆς Προνομιούχου, ἐπολέμησα βῆμα πρὸς βῆμα καὶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτραπῶσιν αἱ διὰ κραυγῶν ζητηθεῖσαι νέαι παραχωρήσεις. Αὐταὶ ὅλαι αἱ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι περιελήφθησαν, ἦσαν ὅμοιαι πρὸς τὴν συζητουμένην σήμερον, δηλαδὴ ἐπρόκειτο περὶ παραχωρήσεων. Τοῦτο ἀποδεικνύει ὅτι ἡ ἀρχικὴ σύμβασις ἦτο ἰσχυρὰ καὶ καυχώμεθα δι’ αὐτό.

§226Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀντιλέγω εἰς τοῦτο.

§227Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἦτο πλημμελὴς ὁ θεσμός. Ἐὰν ἦτο πλημμελής, ἔπρεπε πρὸ καιροῦ νὰ ἐξεγερθῶσιν οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοί. Ἐὰν ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν ἐξηγέρθησαν, θὰ εἴπῃ ὅτι ἔφθασαν εἰς τιμὰς πολὺ ὑπερτέρας ἀπὸ τὴν ἀρχικὴν τιμήν. Καὶ ἐννοεῖται, καθόσον τὰ κέρδη εἶναι μεγαλείτερα, κατὰ τοῦτο ἔχομεν αὐτὰς τὰς ἐξεγέρσεις. Αὕτη εἶναι ἡ ἀληθὴς ἐκτίμησις τῶν πραγμάτων. Τώρα ὑμεῖς θέλετε ἐκ τῶν συμβάσεων αὐτῶν νὰ ἐξαγάγητε ὅτι ὁ ἀρχικὸς συνδυασμὸς ἦτο πλημμελής. Λάβετε μίαν ἑκάστην τῶν συμβάσεων, ἀναλύσατε αὐτὴν ἐκ τῶν παρεπομένων συμβάσεων καὶ τότε θὰ ἴδητε τὰς πλημμελείας.

§228Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶμαι ὑπὲρ τῆς διαλύσεως τῆς Ἑταιρείας, τῆς ὁποίας ἐπιδιώκομεν δι’ ὅσων λέγομεν τὴν διάλυσιν καὶ τὸ ναυάγιον.

§229ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μέχρι αὐτῆς τῆς στιγμῆς νομίζω ὅτι οὐδεμία γίνεται συζήτησις περὶ τῆς συμβάσεως οὔτε ἀπέκρουσέ τις τὴν σύμβασιν ταύτην. Ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἦλθεν εἰς σύγκρουσιν μετὰ τῆς Ἑταιρείας, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 6, καὶ ταύτην ἐπηκολούθησεν ἐπίσημος δήλωσις τῆς Ἑταιρείας ὅτι ἐφ’ ὅσον δὲν γίνῃ δεκτὴ ἡ ἑρμηνεία, ἣν δίδει ἡ Ἑταιρεία, εἶναι ἠναγκασμένη νὰ καταγγείλῃ τὴν σύμβασιν καὶ νὰ ἀποχωρήσῃ. Ἕκαστος ἐννοεῖ διατί εὑρέθημεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ζητουμένην θυσίαν, ἰδίως δὲ οἱ κ. Βουλευταὶ ἐκ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν μερῶν δύνανται νὰ τὸ ἐννοήσουν καλλίτερον. Ἡ Κυβέρνησις ἐδέχθη νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν κἄποιον βάρος διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀναβάλωμεν τὸν χρόνον τῆς διεξαγωγῆς τῶν ὁριστικῶν διαπραγματεύσεων περὶ ἐνδεχομένης τροποποιήσεως τῆς συμβάσεως. Τί ἠθέλετε νὰ κάμωμεν πέρυσιν εὑρισκόμενοι ἐν πολέμῳ; Ἠθέλετε νὰ μείνωμεν ὑπὸ τὴν ἀμφιβολίαν, ἐὰν θὰ ἔχωμεν τὸν μηχανισμὸν αὐτὸν λειτουργοῦντα καὶ ἐφέτος; Ἠθέλετε νὰ ἀφήσωμεν νὰ φθάσωσι τὰ πράγματα μέχρι ῥήξεως μὲ τὴν Προνομιοῦχον; Βεβαίως ὄχι. Ἐν μέσῳ τοῦ πολέμου δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ τὸ Κράτος εἰς τοιοῦτον περισπασμόν. Ἐφθάσαμεν εἰς τὴν συνομολόγησιν αὐτῆς τῆς συμβάσεως, ὅπως ἀπὸ τῆς ἐποχῆς αὐτῆς μέχρι τοῦ μηνὸς Μαΐου ἢ Ἀπριλίου φθάσωμεν εἰς ὁριστικὰ ἀποτελέσματα διὰ νὰ γνωρίζωμεν τί θὰ ἔχωμεν εἰς τὸ μέλλον, ὅσον ἀφορᾷ αὐτὸν τὸν ὀργανισμόν. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, βλέπω ὅτι οὐδεὶς κυρίως πρόκειται νὰ καταπολεμήσῃ τὴν σύμβασιν. Ἐν τούτοις, ὡς καὶ ἡ Κυβέρνησις ὑπελόγιζεν, ἡ σύμβασις αὕτη ἔδωκεν ἀφορμὴν νὰ ἔλθῃ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα εἰς τὴν Βουλήν. Βλέπω ὅτι πολλαὶ συνεδριάσεις θὰ καταναλωθῶσι διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο. Καὶ βεβαίως θὰ εἶναι χρήσιμοι αἱ συζητήσεις, διότι θὰ παρασχεθῶσιν οὕτως ἐνδείξεις περὶ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ λυθῶσιν αἱ μετὰ τῆς Ἑταιρείας συμφωνίαι. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ψήφισις τῆς συμβάσεως κατ’ ἀρχὴν σήμερον, διότι εἶναι ὑποχρέωσις τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἀνέλαβε καὶ ὑπέγραψε τὴν σύμβασιν, καὶ δὲν δύναται ἢ νὰ ὑποστηρίξῃ αὐτήν. Ἀλλὰ καὶ ἄλλα γενικώτερα συμφέροντα, συνδυαζόμενα μὲ τὴν πίστιν τοῦ Κράτους, ἐπιβάλλουσιν, ὅπως μὴ φανῇ ὅτι τοιαύτη ὑποχρέωσις ἀναληφθεῖσα ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως πρὸς κεφάλαια ξένα δύναται νὰ ἀφεθῇ ἔκθετος εἰς τὴν Βουλήν. Ἐπιψηφιζομένης σήμερον τῆς ἀρχῆς, θὰ δοθῇ καιρὸς μεθαύριον εἰς τὰς μετὰ ταῦτα συζητήσεις, ὅπως ἐκτεθῶσι πᾶσαι αἱ ἰδέαι. Ἀλλὰ βεβαίως ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ δεχθῇ νὰ μὴ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις. Ἐννοεῖται καλῶς ὅτι μὲ τὴν ὑποστήριξιν τῆς συμβάσεως αὐτῆς συνδέεται ἡ ὕπαρξις αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ στέρξωσιν οἱ κ. κ. Βουλευταὶ νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον καὶ δηλῶ ὅτι θὰ ἀναβάλωμεν κατὰ τὰ λοιπὰ βραδύτερον τὴν συζήτησιν καὶ θὰ παράσχωμεν οὕτω τὴν εὐκαιρίαν νὰ συζητηθῇ τότε τὸ θέμα εἰς δύο συνεδριάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας δὲν θὰ καταναλωθῇ κακῶς ὁ χρόνος. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως ἂς μὴ καταναλωθῇ ὁ χρόνος μέχρι τῆς διακοπῆς τῶν προσεχῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἐπὶ ματαίῳ. Τὸ θέμα εἶναι πλούσιον εἰς ἐκδηλώσεις γνωμῶν, ἐκδηλώσεις διαφωνιῶν καὶ ἐκθέσεις ἀρχῶν οἰκονομικῶν ὀρθοδόξων ἢ μή. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ συναινέσῃ νὰ ψηφίσωμεν ἤδη κατ’ ἀρχὴν τὴν σύμβασιν καὶ νὰ κηρυχθῇ ἡ λύσις τῆς συνεδριάσεως, ὥστε νὰ μὴ ἐπανέλθωμεν μετὰ τὸν δεῖπνον.

§230Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παραιτοῦμαι.

§231Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἶναι πρόδηλον ὅτι ἡ σύμβασις θὰ ψηφισθῇ. Ἀλλὰ δὲν συμφωνῶ μὲ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι τὸ μόνον θέμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλὴν συζητουμένης τῆς συμβάσεως ταύτης εἶναι τὸ σταφιδικὸν ζήτημα ἐν τῷ συνόλῳ αὑτοῦ, διότι καὶ ἡ σύμβασις αὕτη καθ’ ἑαυτὴν γενομένη, ὡς ἐγένετο, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ δεδικαιολογημένη. Δύναται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ἐπικαλεσθῇ ἀνωτέρους λόγους, ἔξω τῆς σταφιδικῆς διαχειρίσεως κειμένους, ἕνεκα τῶν ὁποίων ὑπεχρεώθη ὡς ἐξ ἀνωτέρας βίας εἰς ὑπογραφὴν αὐτῆς. Ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τοιούτους ἐπικαλῆται λόγους, αὐτὸς γνωρίζει καὶ κρίνει αὐτούς, ἐγὼ δὲ περὶ τούτων δὲν δύναμαι νὰ ἐκφέρω ἰδίαν τινὰ γνώμην. Ἀλλὰ πέραν τούτου προχωρῶν καὶ εἰσερχόμενος εἰς τὴν διαχείρισιν τῆς Ἑνιαίας εὑρίσκω ὅτι καὶ ἐξ αὐτῆς εἶναι δεδικαιολογημένη ἡ σύμβασις; Εὑρίσκει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἐκτήθησαν παρὰ τῆς Ἑνιαίας, διετέθησαν παρὰ τῶν προσώπων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα διεχειρίσθησαν ταῦτα κατὰ τρόπον τοιοῦτον ὥστε νὰ εἶναι δεδικαιολογημένον τὸ Κράτος νὰ λέγῃ ὅτι πρέπει νὰ προσθέσῃ εἰς τὰς ἐν τῇ ἀρχικῇ συμβάσει παροχὰς καὶ τὴν διὰ τῆς παρούσης συμβάσεως χορηγίαν;

§232ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἴμεθα εἰς πλήρη σύγκρουσιν.

§233Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ὑφίσταται ζημία τῶν συμφερόντων τῶν μετόχων. Ἀλλὰ προτοῦ τὸ Κράτος προβῇ εἰς θυσίας, ὅπως ἱκανοποιήσῃ τὰ συμφέροντα τῶν ζημιουμένων μετόχων, ἔχει καθῆκον νὰ ἀποβλέψῃ πρὸς τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐγένετο ἡ διαχείρισις τῶν δικαιωμάτων τὰ ὁποῖα ἐκτήσατο ἡ Ἑνιαία διὰ τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως, ἂν ἡ διαχείρισις αὕτη ἐγένετο κατὰ τρόπον ὥστε νὰ ἀνταποκρίνηται καὶ πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις ἀπέναντι τῶν παραγωγῶν, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα ἡ διαχείρισις αὕτη ὤφειλε νὰ κηδεμονεύσῃ, τὰ συμφέροντα τῶν ζημιουμένων μετόχων. Διότι εἶναι πασίγνωστον καὶ, ἐὰν ἐγίνετο συζήτησις, ἤθελεν ἀποδειχθῆ δι’ ὅλων τῶν σοβαρῶν πράξεων τῶν διαχειριστικῶν, τὰς ὁποίας οἱ ἑκάστοτε διευθύνοντες τὰ τῆς Ἑταιρείας ταύτης ἐπεχείρησαν, ἤθελεν ἀποδειχθῆ ὅτι τὰ συμφέροντα τῆς Ἑταιρείας, δηλονότι τῶν μετόχων, ἐσφαγιάσθησαν. Διότι ὁλόκληρος ἡ οἰκονομικὴ ὑπόστασις τῆς Ἑταιρείας ἔφυγεν ἀπὸ ἐκεῖ, ὁπόθεν κατὰ τὴν σύμβασιν καὶ κατὰ τὴν φύσιν τῶν πραγμάτων καὶ κατὰ τὸ δίκαιον δὲν ἔπρεπε νὰ φύγῃ, καὶ μετετέθη ἀλλαχοῦ, εἰς παραπλεύρους ἑταιρείας, εἰς τὰς ὁποίας μετεβιβάσθησαν κολοσσιαῖα δικαιώματα, κολοσσιαῖαι οἰκονομικαὶ ἀξίαι, αἱ ὁποῖαι ἔφυγον, ἐπαναλαμβάνω, κατὰ τρόπον, τοῦ ὁποίου τὸν προσήκοντα χαρακτηρισμὸν ἀποφεύγω νὰ εἴπω, ἐκ τῆς περιουσίας τῆς Ἑνιαίας. Καὶ ὅταν μετὰ τοιαύτην διαχείρισιν ἡ Ἑνιαία ἐμφανίζεται ἐνώπιον τοῦ Κράτους καὶ λέγει «προστατεύσατε τοὺς ἀτυχεῖς μετόχους, δώσατε εἰς αὐτοὺς μέρισμα», διότι ἐπὶ τέλους τοιοῦτόν τι λέγει, δὲν νομίζετε ὅτι ἔχει καθῆκον τὸ Κράτος νὰ εἴπῃ πρὸς τὴν Ἑταιρείαν «προτοῦ προστατεύσω τοὺς μετόχους ἐγὼ διὰ πληρωμῆς μερίσματος ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου, πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια νὰ προστατεύσωσιν αὐτοὶ οὗτοι οἱ μέτοχοι ἑαυτοὺς ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὰ τῆς Ἑταιρείας διαχειρίζονται»; Ὑπὸ τοιαύτην ἔννοιαν νομίζω ὅτι δὲν δύναται νὰ γίνῃ δεκτὸν ὅτι ἡ σύμβασις συναφθεῖσα, ὡς συνήφθη, εἶναι δεδικαιολογημένη. Διότι δὲν ἔπρεπε νὰ χωρισθῇ τὸ ζήτημα τῶν μεταρρυθμίσεων ἐκείνων, αἵτινες θὰ ἐπενεχθῶσιν ἐν τῇ συμβάσει καὶ τῷ ἰσχύοντι ὀργανισμῷ τῆς Ἐνικίας, ἵνα ἐξασφαλισθῶσιν ἐν τῷ μέλλοντι τῶν μετόχων τὰ συμφέροντα ἀπὸ τὴν παροχὴν, ἡ ὁποία δίδεται εἰς αὐτούς. Τὸ τελευταῖον ἄρθρον τῆς συμβάσεως ἀναφέρει ὅτι οἱ μέτοχοι δὲν θέλουσιν ἐπαναλάβει τὰς τοιαύτας ἀξιώσεις. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μοὶ εἴπωσιν, ἐὰν πιστεύωσιν ὅτι, ἐὰν καὶ κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος ἤθελε συμβῆ νὰ ἐπέλθῃ πάλιν ζημία εἰς τοὺς μετόχους, καὶ ἐγὼ φρονῶ ὅτι ἀσφαλῶς θὰ ἐπέλθῃ, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ὁμοία διαχείρισις, οἵα ἡ μέχρι σήμερον, ἐὰν πιστεύωσι, λέγω, ὅτι ὁ κ. Courcelles, τοῦ ὁποίου ἡ ἐπιστολὴ ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς τὸ νὰ προβῶσιν εἰς ὅ,τι προέβησαν, εἰς τὸ νὰ ἐπικυρώσωσι δηλαδὴ τὸ Κράτος διὰ σπουδαίου ποσοῦ ἴσως 920,000 χιλ. δραχμῶν, ἐὰν πιστεύωσιν, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ κύριος Courcelles δὲν θὰ εἴπῃ πρὸς αὐτοὺς καὶ κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος, ὅτι δὲν εἶναι ἱκανὴ ἡ Ἑταιρεία πρὸς πληρωμὴν μερίσματος, ὅτι καταστρέφονται τὰ συμφέροντα τῶν μετόχων καὶ ὅτι πρέπει νὰ πληρώσῃ τὸ Κράτος. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν ὅτι οὕτω θὰ συμβῇ, νομίζω δὲ ὅτι οὔτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν οὔτε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔχουσι περὶ τούτου ἀμφιβολίαν.

§234Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἠρνήθημεν νὰ δεχθῶμεν τὴν ἔγκρισιν, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου ἀνεφέρατε, ὅπως ἐνδεχομένως ἰσχύσῃ ἡ αὐτὴ διάταξις ἡ κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη.

§235Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Σᾶς διετυπώθη λοιπὸν τοιαύτη αἴτησις καὶ ἔχετε ἀμφιβολίαν ὅτι θὰ σᾶς διατυπωθῇ καὶ κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος; Ἀμφιβάλλετε, ἂν ἡ πίεσις, τὴν ὁποίαν ὑπέστητε κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, δὲν θέλῃ ἐξακολουθήσει καὶ κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος καὶ ὅτι δὲν θὰ ὑποκύψητε πάλιν εἰς ἐκείνην;

§236ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν θὰ φθάσωμεν εἰς τοιαύτην περιπέτειαν, διότι θὰ ἐξηγηθῇ ἐντὸς τοῦ τρέχοντος ἔτους διατί γίνεται αὐτὴ ἡ ὑποχώρησις. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γένηται καὶ εἰς τὸ μέλλον. Τοιουτοτρόπως ὑπῆρχεν ἀντίθεσις μεταξὺ τῶν ἀντιλήψεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἐνικίας, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἑρμηνείαν τοῦ ἄρθρ. 65 Ἡ Ἐνικία λέγει ὅτι ὑπὸ τοιαύτην ἑρμηνείαν δὲν δύναται...

§237Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Καὶ εἶναι δικαίωμά της.

§238ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν λέγω τὸ ἐναντίον.

§239Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Εἶναι δικαίωμά της νὰ σᾶς εἴπῃ «ὄχι, οὐδεμίαν ἀναβεβλημένην ὑποχρέωσιν θέλω ἐκπληρώσει».

§240ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι. Δὲν δύναται νὰ φθάσῃ εἰς αὐτὴν τὴν πτώχευσιν.

§241Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Δύνασθε νὰ τὴν ἐμποδίσητε, διότι ἡ σύμβασις ὁρίζει.

§242ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μήπως δύνασθε νὰ ἰσχυρίζησθε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὅτι δυνάμεθα τοῦτο δι’ ἀγωγῆς;

§243Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Δὲν σᾶς εἶπον δι’ ἀγωγῆς, καὶ δηλῶ ὅτι ἐννοῶ οὐχὶ δι’ ἀγωγῆς.

§244ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν δι’ ἀγωγῆς. Ἀλλὰ μήπως θέλετε νὰ ἐννοήσητε δι’ ἐκπτώσεως;

§245Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Οὔτε δι’ ἐκπτώσεως ἐννοῶ.

§246ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἦτο δυνατὸν λοιπὸν νὰ περιμένωμεν ἐπὶ πλέον. Ἠθέλησα νὰ καθαρίσω τὰ πράγματα τῆς Ἑταιρείας. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ περιμένωμεν κατὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος καὶ δι’ αὐτὸ προέβην εἰς τὴν σύναψιν τῆς συμβάσεως. Πρέπει νὰ ῥυθμισθῶσι τὰ τῆς Ἑταιρείας ταύτης. Ἴσως δὲ θὰ σᾶς εὐχαριστήσω, ἐὰν σᾶς εἴπω ὅτι δὲν εἶμαι ἐντελῶς ἀσφαλὴς περὶ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον διοικήθη ἡ Ἑνιαία Ἑταιρεία, καὶ περὶ τῆς δραστηριότητος, μετὰ τῆς ὁποίας πρόκειται νὰ διοικηθῇ, καὶ περὶ τῆς μεταφορᾶς τῶν οἰκονομικῶν ἀξιῶν παρ’ ἐκείνων, εἰς τοὺς ὁποίους ἀνῆκον, εἰς ἄλλην παράγραφον. Ταῦτα πάντα εἶπον καὶ πρὸς τοὺς ἐνδιαφερομένους. Ταῦτα λέγω καὶ ἐδῶ. Ἀλλ’ ὅλα ταῦτα, ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὲ ἀπαλλάξωσι τῆς ὑποχρεώσεως νὰ φροντίσω πρὸ αὐτῶν περὶ σπουδαιοτέρων συμφερόντων, ὅταν εὑρισκόμην πρὸ δύο πολέμων, ἐκινδυνεύσαμεν δὲ νὰ εὑρεθῶμεν καὶ πρὸ τρίτου. Ἀμέσως δὲ μετὰ τὸν πόλεμον ἀνέλαβον τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ῥυθμίσεως τῶν τῆς Ἑταιρείας. Ἀλλ’ εὑρισκόμενος πρὸ τοῦ ἀγνώστου, τοῦ τί θὰ ἐγίνετο ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκχώρησιν τῆς Ἑταιρείας, ἐὰν ἡ Ἑταιρεία αὕτη ἔπιπτεν ἢ ἐκήρυττεν ἑαυτὴν διαλελυμένην ἢ ἀπέσυρε τὰς ὑποχρεώσεις της, εὑρέθην κατὰ συνέπειαν καὶ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ φθάσω εἰς τὴν σύμβασιν αὐτὴν διὰ νὰ παραταθῇ ἡ κατάστασις καὶ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, ὥστε νὰ δοθῇ καιρὸς ὑπὸ τὸ προστατευόμενον αὐτὸ καθεστὼς νὰ φθάσωμεν εἰς ῥύθμισιν τῶν ζητημάτων τῆς Ἑταιρείας ταύτης ἀσφαλέστερον καὶ εὐκολώτερον. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους ἐζητήθη ἡ σύμβασις.

§247Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι οἱ λόγοι σας εἶναι ἰδιαίτεροι λόγοι, κείμενοι ἔξω τῆς συμβάσεως, ἀνώτεροι λόγοι, εἰς τοὺς ὁποίους δὲν δύναμαι νὰ εἰσέλθω καὶ περὶ τῶν ὁποίων, ἐὰν μᾶς διαβεβαιώσητε ὅτι εἶναι τοιοῦτοι, ὥστε κατ’ ἀνάγκην νὰ ὑποκύψητε εἰς αὐτούς, θὰ ἐδεχόμην τὴν διαβεβαίωσίν σας ὡς βάσιμον. Ὑπάρχουσιν ὅμως καὶ λόγοι ἐκ τῆς διαχειρίσεως τῆς σταφιδικῆς.

§248ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ποῖοι λόγοι;

§249Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Τοὺς εἴπετε. Ἐκ τοῦ ὅτι ἠπείλει ἡ Ἑταιρεία παραβιάζουσα τὰς ὑποχρεώσεις της. Σᾶς ἔλεγεν ὅτι θὰ φύγῃ. Καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι καὶ ἂν τὸ ἔλεγεν, δὲν ἠδύνατο νὰ τὸ πράξῃ· δὲν ἠδύνατο νὰ φύγῃ.

§250ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ ἔπραξα καὶ διὰ γενικωτέρους λόγους, τοὺς ὁποίους σᾶς εἶπον. Ἐπετρέπετο τάχα καὶ διὰ τὸ συμφέρον τῆς παραγωγῆς αὐτῆς, ἐπετρέπετο κατὰ τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν εἴχομεν τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον καὶ τὴν ψυχικὴν ἡσυχίαν νὰ μελετήσωμεν καλλίτερον τὰ συμφέροντα τὰ σταφιδικά, χωρὶς τὸ παράπαν νὰ τὰ παραβλέψωμεν, νὰ σταματήσωμεν τὴν λειτουργίαν τῆς Ἑταιρείας αὐτῆς;

§251Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Λέγω ὅτι ἡ Ἑταιρεία δὲν ἠδύνατο νὰ σταματήσῃ τὴν λειτουργίαν τῶν ἐργασιῶν της, διότι δὲν ἠδύνατο νὰ κάμῃ τοῦτο. Πῶς ἦτο δυνατὸν ἡ Ἑταιρεία νὰ σταματήσῃ τὰς ἐργασίας της, ὅταν εἶχεν ὑποχρέωσιν ἐκ τῆς συμβάσεως; Ἐὰν ἐγένοντο διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Ἑταιρείας, ἐγένοντο πλημμελῶς, διότι δὲν συνεδυάσθη ἡ παροχὴ τῆς πρὸς αὐτὴν δωρεᾶς τοῦ Κράτους μετὰ τῶν μεταρρυθμίσεων ἐκείνων τοῦ ὀργανισμοῦ, αἱ ὁποῖαι βελτιώσεις θὰ ἐξησφάλιζον τὴν διαχείρισιν αὐτῆς, ὡς καὶ τῶν μετόχων, ἀλλὰ καὶ τῶν παραγωγῶν τὰ συμφέροντα. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ σύμβασις, ἡ ὁποία θὰ ψηφισθῇ, ἂν ἐπιμένῃ ἡ Κυβέρνησις, καὶ βεβαίως θὰ ἐπιμένῃ, διότι ἡ Κυβέρνησις συνῆψεν αὐτήν, νομίζω, λέγω, ὅτι ἡ σύμβασις, αὐτὴ δὲν ἀποτελεῖ διαχείρισιν τοῦ ζητήματος, οἵαν ἐγὼ τουλάχιστον θὰ ἠδυνάμην νὰ εὐχηθῶ.

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων: 1) Περὶ γενικῆς διοικήσεως τῶν νέων χωρῶν. 2) Περὶ ἐπεκτάσεως τῆς ἰσχύος τῶν νόμων ͵ΔΝΞʹ καὶ ͵ΔΡΙΖʹ τοῦ 1912 «περὶ συστάσεως δήμων καὶ κοινοτήτων εἰς τὰς νέας χώρας». 3) Περὶ ἐπεκτάσεως τοῦ περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νόμου εἰς τὰς νέας χώρας. 4) Περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως καὶ διοικήσεως τῶν νέων χωρῶν. 5) Περὶ αὐξήσεως τοῦ προσωπικοῦ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν 16 παλαιῶν νομαρχιῶν τοῦ Κράτους», κατηρτίσθη ἐπιτροπὴ ἀποτελουμένη ἐκ τῶν κ. κ. Ν. Τριανταφυλλάκου, Π. Πολυχρονιάδου, Ι. Καλαντζοπούλου, Ἀθ. Μπασιᾶ, Γ. Ἰατρίδου, Μ. Νεγροπόντη, Πολ. Λαγοπάτη, Γ. Κατσιμπίρη, Ν. Καμπάνη, Ι. Μπρισιμιτζάκη, Κ. Χρυσοχοΐδου, Ν. Βελέντζα. Ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων· 1) Περὶ συστάσεως εἰδικῶν ταμείων πρὸς ἐκτέλεσιν ἐπαρχιακῶν καὶ δημοτικῶν ἔργων συγκοινωνίας ἐν τῇ Χαλκιδικῇ. 2) Περὶ σχεδίων πόλεων τῶν νέων ἐπαρχιῶν τοῦ Βασιλείου. 3) Περὶ συστάσεως Ὑπουργείου Συγκοινωνίας. 4) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΦΜΒʹ καὶ προσλήψεως ἐκτάκτου προσωπικοῦ τῶν Δημοσίων ἔργων. 5) Περὶ συμπληρώσεως τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ τοῦ Πολυτεχνείου καὶ περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν νόμων ᾼΦΜΑʹ τῆς 27 Μαΐου 1887 καὶ ᾼΧΝΒʹ τῆς 23 Ἰανουαρίου 1888 διὰ τὴν λειτουργίαν τῆς σχολῆς τῶν ἐργοδηγῶν καὶ γεωμετρῶν. 6) Περὶ τῆς δι’ ὁδοστατῶν συντηρήσεως τῶν ὁδῶν. 7) Περὶ συντηρήσεως ὁδῶν ἐν ταῖς νέαις χώραις. 8) Περὶ ἑρμηνείας τοῦ ͵ΓΥΚΓʹ νόμου. 9) Περὶ μετακλήσεως ἀλλοδαπῶν ὀργανωτῶν τοῦ Πολυτεχνείου», κατηρτίσθη ἐπιτροπὴ ἀποτελεσθεῖσα ἐκ τῶν κ. Λ. Ἀλεξανδρῆ, Λ. Κογεβίνα, Σ. Ἀγαπητοῦ, Χ. Δικαίου, Π. Κοντοσταύλου, Κ. Ἀλβανοῦ, Σ. Σίμου, Ι. Μπακοπούλου, Λ. Χριστοπούλου, Ε. Βελλιανίτη, Ν. Γαρδικιώτη, Γ. Στρατούλη, Π. Πετροπουλάκη, Γ. Λαμπρινοπούλου, Θ. Γρηγορίου, Α. Μπασιᾶ, Ι. Καλαντζοπούλου. Ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων· 1) Περὶ προσθήκης προσωπικοῦ εἰς τὴν Ταχυδρομικὴν Τηλεγραφικὴν καὶ Τηλεφωνικὴν ὑπηρεσίαν. 2) Περὶ προσθήκης προσωπικοῦ καὶ ὁρισμοῦ μισθοδοσίας ἀρχιεργατῶν καὶ ἐργατῶν ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν συνεργείων. 3) Περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου «περὶ ταχυδρομικῶν ἐπιταγῶν». 4) Σύμβασις περὶ ἀνταλλαγῆς ταχυδρομικῶν δεμάτων μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἡνωμένων Πολιτειῶν. 5) Περὶ ἐπιστολῶν ἢ κυτίων μετὰ δεδηλωμένης ἀξίας. 6) Περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῶν νόμων περὶ ταχυδρομικῆς ἀγροτικῆς ὑπηρεσίας. 7) Περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Ῥώμῃ ἀναθεωρηθείσης συμφωνίας περὶ ἐγγραφῆς συνδρομῶν εἰς ἐφημερίδας καὶ περιοδικὰ συγγράμματα διὰ τῶν ταχυδρομείων. 8) Περὶ κυρώσεως προσθέτων ἀτμοπλοίων Συμβάσεως μετὰ τῆς Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοΐας Γ. Δ. Πορτόλη καὶ Γ. Λ. Μαρκάτου. 9) Περὶ κυρώσεως προσθέτου Ἀτμοπλοϊκῆς Συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γεν. Διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Βουκουρεστίῳ ἑδρευούσης Ρουμανικῆς Ἀτμοπλοΐας. 10) Περὶ κυρώσεως Ἀτμοπλοϊκῆς Συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γεν. Διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Πειραιεῖ Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοΐας Τζῶν Μακ– Δούαλ. 11) Περὶ κυρώσεως Ἀτμοπλοϊκῆς Συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως Ταχυδρ. καὶ Τηλεγράφων καὶ τῆς Καρυστίας Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοΐας. 12) Περὶ κυρώσεως Ἀτμοπλοϊκῆς Συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γεν. Διευθύνσεως Ταχυδρ. καὶ Τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Πειραιεῖ ἑδρευούσης Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοΐας Ἀρχιπελάγους, κατηρτίσθη ἐπιτροπὴ ἀποτελεσθεῖσα ἐκ τῶν κ. κ. Ι. Τρικούπη, Θ. Μπασιᾶ, Λ. Καραπάνου, Ν. Καμπάνη, Π. Πολυχρονιάδου, Ἐπ. Δεληγιάννη, Δ. Σωτηρίου, Ε. Γεωργιάδου, Ι. Κοττίκα, Σ. Σακελλαριάδου, Ι. Καλαντζοπούλου. Ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων. 1) Περὶ ἐπιβλέψεως τῆς Δημοσίας Ὑγείας. 2) Περὶ ἱδρύσεως δημοσίου Λυσσιατρείου καὶ Δαμαλιδοκομείου. 3) Περὶ συστάσεως χημικῶν ἐργαστηρίων κατηρτίσθη ἐπιτροπὴ ἀποτελεσθεῖσα ἐκ τῶν κ. κ. Ι. Χριστοδουλιᾶ, Θ. Γρηγορίου, Ι. Βερροίου, Ν. Πετσάλη, Σ. Βακιάτσα, Ν. Πουζάκη, Π. Φίλιππα, Σ. Τσακοπούλου, Ν. Ἀλιβιζάτου, Θ. Σκάση, Κ. Ἀλαβάνου.

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ Πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9 καὶ 5′ μ. μ.).