1913.11.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 14

τῆς 23 Νοεμβρίου 1913

(Σάββατον, ὥρα 4 καὶ 40′ μ. μ.)

Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτσιάνου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι σήμερον τὴν πρωίαν ὥρᾳ 10 καὶ 30′ π. μ. τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς μετὰ τῆς ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐκλεγείσης Μεγάλης Πρεσβείας ἐνεφανίσθη πρὸ τῆς Α. Μεγαλειότητος τοῦ Βασιλέως καὶ ἐνεχείρισε πρὸς Αὐτὸν τὴν ἀπάντησιν τοῦ Βασιλικοῦ λόγου τὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐγκριθεῖσαν. Παρακαλῶ ὁ κ. Γραμματεὺς νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῶν Πρακτικῶν τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται τὰ Πρακτικά).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις κατὰ τῶν Πρακτικῶν;

§3Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ ἔχω ἀντίρρησίν τινα.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δώσατε, παρακαλῶ, σημείωσιν ὅπως διορθωθῶσι. Τὰ Πρακτικὰ κυροῦνται συμφώνως τῇ τροποποιήσει τοῦ κ. Εὐταξίου. Ἀνακοινῶ ἐπίσης πρὸς τὴν Βουλὴν τὰς ἑξῆς ἀναφορὰς: Ὁ ἐξ Ἀδριανουπόλεως ἄπορος τελειόφοιτος τῆς φαρμακευτικῆς σχολῆς Ἄγγελος Ἀσπρίδης παρακαλεῖ, ὅπως ὑποστῇ ἀτελῶς τὰς ἐπὶ πτυχίῳ ἐξετάσεις του. Οἱ ἐκ Φραγκτσίστης τῆς Ἀνασελίτσης Τοῦρκοι στρατιῶται παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ φροντὶς περὶ τῆς τύχης των· Ὁ γενικὸς διοικητὴς Κρήτης συνιστᾷ ἀναφορὰν τῆς Τζέμμας τὸ γένος Νικολαΐδου χήρας Γεωργίου Στρατηγάκη, ὅπως ἀπονεμηθῇ αὐτῇ σύνταξις. Ὁ πρύτανις τοῦ Πανεπιστημίου κ. Γ. Δέρβος γνωστοποιεῖ ὅτι ἡ τελετὴ τῆς αὔριον, καθ’ ἣν θὰ γίνῃ λογοδοσία τῶν πεπραγμένων, γενήσεται τῇ 11.15′ π.μ. Οἱ βουλευταὶ κύριοι Γ. Τσακανίκας, Ἰ. Χριστοδουλίζης, Β. Πουλιάσης, Ἰ. Καλαντζόπουλος, Σ. Θεοδωρόπουλος, Π. Φίλιππας, Λ. Νάκος καὶ Δ. Γαλαβᾶς ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ ἀναστολῆς τῆς ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως καὶ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ τόκου κατὰ τὸν τῆς ἐπιστρατεύσεως χρόνον»· Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ξηρὸς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ προσόντων καὶ ἀποχωρήσεως τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων»· Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Παπαϊωάννου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 23 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῆς ἐν ταῖς προσαρτηθείσαις χώραις ἐφαρμοστέας νομοθεσίας καὶ τῆς δικαστικῆς αὐτῶν ὀργανώσεως»· Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρατσᾶνος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Ὀκτωβρίου 1913 Β. Διατάγματος περὶ τῶν ἐξετάσεων τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὸν στρατὸν πρωτοετῶν καὶ δευτεροετῶν φοιτητῶν τῶν Πανεπιστημίων καὶ περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας τῶν ἐγγραφῶν ἐν αὐτοῖς κατὰ τὸ ἔτος 1912– 1913 καὶ περὶ προσθήκης συναφῶν διατάξεων»·

§5ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: 1) «Περὶ ἀφομοιώσεως τῆς ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας τῆς νήσου Κρήτης πρὸς τὴν τοῦ λοιποῦ Κράτους» καὶ 2) «Περὶ κατατάξεως τῶν ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν ὑπαλλήλων Κρήτης ἐν τῇ ταχυδρομικῇ καὶ τηλεγραφικῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Κράτους».

§6ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ τὰ νομοσχέδια ταῦτα νὰ κηρυχθῶσι κατεπείγοντα καὶ ψηφισθῶσι κατ’ ἀρχήν. (Ἀμφότερα τὰ νομοσχέδια ταῦτα κηρύσσονται ὑπὸ τῆς Βουλῆς κατεπείγοντα καὶ γίνονται δι’ ἀναστάσεως δεκτὰ κατ’ ἀρχήν).

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 27 Ἰουνίου Β. Διατάγματος περὶ χορηγίας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν προσωρινῆς προκαταβολῆς ἐκ δραχμ. 500 χιλ. διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ πολέμου». Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπιτροπήν. (Ὅρα Ἀρχεῖον Βουλῆς). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων Ὁ κ. Γ. Λαμπρινόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§8Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ κάτοικοι τῆς κωμοπόλεως Σκουροχωρίου δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὴν Βουλὴν ἐπιζητοῦσιν, ὅπως πληρωθῶσιν αἱ θέσεις τῶν διδασκάλων τοῦ χωρίου των, ἀφοῦ οἱ ἐν αὐτοῖς διωρισμένοι δὲν ὑπηρετοῦσιν εἰς τὸν στρατόν, ὥστε ν’ ἀναμείνωσι τὴν ἐπάνοδόν των. Ὁ εἷς ἐκ τούτων εἶναι ἀπεσπασμένος εἰς τὸ Διδασκαλεῖον τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἅμα λάβῃ γνῶσιν νὰ προβῇ εἰς τὴν πλήρωσιν τῶν θέσεων αὐτῶν.

§9Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὑπεβλήθη Διάταγμα διορισμοῦ ἑλληνοδιδασκάλου ἐν τῷ χωρίῳ τούτῳ.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλέργης ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἄργους. Ἀπών. Ὁ κ. Ξηρός.

§11Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν αὐτήν, διότι πρόκειται περὶ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ καταβάλωσιν ὁλόκληρον τὸ ἀντισήκωμα, καὶ νὰ διατάξῃ τὴν κατὰ δόσιν πληρωμήν. Θὰ παρασχεθῇ μεγάλη εὐκολία εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς τοὺς ἀνυποτάκτους κληρωτούς, οἵτινες πρέπει νὰ πληρώσωσι 500 δραχ., ἀφοῦ ὑπηρετήσωσιν ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα. Τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ πληρώσωσι διὰ μιᾶς, διότι εἶναι ἐξηντλημένοι.

§12ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ λάβω πρόνοιαν περὶ αὐτῶν εἰσάγων νομοσχέδιον ἐπιτρέπον τὴν κατὰ δόσιν πληρωμήν.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ ἀναφορᾶς τῆς κοινότητος Βυτίνης ὁ κ. Ἀλεξάκης ἔχει τὸν λόγον.

§14Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Πιστεύω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔλαβε γνῶσιν ἀναφορᾶς τῶν συμπολιτῶν μου ἐκ Βυτίνης, οἱ ὁποῖοι παραπονοῦνται διὰ κακὴν κατασκευὴν ὑδραγωγείου κατασκευαζομένου ἐκεῖ. Θὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονα τὰ δίκαια τῶν συμπολιτῶν μου καὶ νὰ ἐνεργήσῃ ὅ,τι δίκαιον καὶ νόμιμον, διότι, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, τὸ ὑδραγωγεῖον τὸ ὁποῖον κατασκευάζεται δαπάναις φιλοπόλιδος ἀειμνήστου ἀνδρὸς ἀντὶ 120,000 δραχ. δὲν γίνεται κατὰ τοὺς ὅρους τῶν συμφωνιῶν ἐξ οὗ ὅ τε ἐπιθεωρητὴς τῶν Δημοσίων ἔργων καὶ ὁ νομομηχανικὸς Ἀρκαδίας, ὡς πληροφοροῦμαι, ἀπεφήναντο τὴν κατεδάφισιν 135 μέτρων ἐκ τοῦ κατασκευαζομένου ὑδραγωγείου. Ἔλαβον προσέτι τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἐναντίον τῶν ὑποβληθεισῶν ἐκθέσεων τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων ἔργων ἀπεφήνατο ὅτι καλῶς ἔχει τὸ ὑδραγωγεῖον. Οἱ συμπολῖταί μου, κύριε Ὑπουργέ, μετὰ δέους παρακολουθοῦσι τὴν ἐργασίαν αὐτήν, διότι πρὸ 30 ἐτῶν ἄλλος φιλόπολις πολίτης ἐκεῖθεν καταγόμενος εἶχε δωρήσει ποσὸν 40,000 δραχ. διὰ κατασκευὴν ὑδραγωγείου. Κατεσκευάσθη τὸ ὑδραγωγεῖον τότε καὶ ἐντὸς ἑνὸς ἔτους κατηρειπώθη. Ἔχοντες λοιπὸν τὸ παράδειγμα αὐτὸ τοῦ παρελθόντος οἱ συμπολῖταί μου εἶναι τεθορυβημένοι, διότι φοβοῦνται μήπως καὶ αἱ 120,000 δραχ., ἐὰν δὲν γίνῃ ἐπίβλεψις, δαπανηθῶσιν ἐπὶ ματαίῳ. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργός, λαμβάνων γνῶσιν τῶν γενομένων, θέλει πράξει τὸ καθ’ ἑαυτόν, ὅπως ἀσφαλισθῇ ἡ στερεότης τοῦ ὑδραγωγείου καὶ πιστεύω ἀκραδάντως ὅτι δὲν θὰ λάβω ἀνάγκην νὰ μεταβάλω τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν εἰς ἐπερώτησιν.

§15Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἔλαβον γνῶσιν τῆς ἀναφορᾶς τῆς κοινότητος Βυτίνης καὶ τῶν μέχρι τοῦδε γενομένων, καὶ ἐζήτησα νὰ συγκομισθῶσιν ὅλα τὰ ἀναγκαῖα στοιχεῖα καὶ ὅλαι αἱ πράξεις αἱ γενόμεναι μέχρι σήμερον, ἀκριβῶς διὰ νὰ φθάσω εἰς ὁριστικὴν ἀπάντησιν, ἡ ὁποία πιστεύω ὅτι δὲν θ’ ἀναγκάσῃ τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ κάμῃ ἐπερώτησιν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀραβαντινὸς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος ἐφ’ οὗ ὡμίλησε πρὸ ὀλίγου καὶ ὁ κ. Ξηρός. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔδωκεν πρὸς τὸν κ. Ξηρὸν τὴν δέουσαν ἀπάντησιν. Ὥστε νομίζω ὅτι θὰ ἀρκεσθῇ εἰς ταῦτα ὁ κ. Βουλευτής.

§17Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἤθελον καὶ ἐγὼ παρακαλέσει, ὅπως γίνῃ ἡ εὐκολία τῆς καταβολῆς τῶν 500 δραχμῶν εἰς τοὺς ἀνυποτάκτους κληρωτούς.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Μερλόπουλος ἐπ’ ἀναφορᾶς μαθητῶν Γυμνασίου, ζητούντων νὰ τοῖς δοθῇ ὀλιγοχρόνιος ἀναβολὴ κατατάξεως.

§19Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ πέντε ἐτῶν ἡ Βουλὴ ἐψήφισε νόμον περὶ στρατολογίας μεταρρυθμίζοντα ἐν πολλοῖς τὸν ἰσχύοντα μέχρι τότε στρατολογικὸν νόμον. Κατὰ τὸν νόμον τοῦτον, ΓΥΓʹ, τὸ πλεονέκτημα τῆς ἀναβολῆς κατατάξεως, τὸ ὁποῖον ἐχορηγεῖτο κατὰ τὸν παλαιότερον νόμον εἰς τοὺς διετεῖς φοιτητὰς τοῦ Πανεπιστημίου, ἐπεξετάθη καὶ εἰς τοὺς μαθητὰς ὅλων τῶν σχολείων εἴτε τοῦ Ἐσωτερικοῦ εἴτε τοῦ Ἐξωτερικοῦ. Καὶ ὁ λόγος ὁ ἐπιβαλὼν εἰς τὸν νομοθέτην τοιαύτην μεταβολὴν τῶν διατάξεων τοῦ νόμου εἶναι προφανής. Ὁ νόμος τοῦ 1909 ὑπεβίβασε τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας κατὰ τὸ ὁποῖον ἐνηργεῖτο ἡ στράτευσις τῶν νέων. Ἐνῷ πρὶν ἡ στράτευσις ἐγίνετο ἀπὸ τοῦ 21ου συμπεπληρωμένου, κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1909 ἡ στράτευσις ἀρχίζει ἀπὸ τοῦ 19ου ἔτους. Καταβιβασθέντος τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας ἐπεξετάθη κατ’ ἀνάγκην καὶ τὸ εὐεργέτημα τῆς ἀναβολῆς καὶ εἰς τοὺς μαθητὰς τῶν Γυμνασίων. Ἤδη ἔχομεν σύστημα στρατολογίας σύμφωνον πρὸς τὸν νόμον τοῦ 1909, καὶ στρατεύονται οἱ νέοι ἀπὸ τοῦ 19ου ἔτους· ἄρα εἶναι δίκαιον καὶ ὀρθόν, ἵνα καὶ εἰς τοὺς μαθητὰς τῆς Δʹ Τάξεως τῶν Γυμνασίων ἀπονεμηθῇ τὸ πλεονέκτημα τοῦτο, ἵνα μὴ διακόπτωνται αἱ σπουδαί των εἰς τὸ μέσον αὐτῶν ἐπὶ ζημίᾳ ἀνυπολογίστῳ καὶ ἀνεπανορθώτῳ τῶν σπουδαζόντων. Συνιστῶ λοιπὸν πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν ἀναφορὰν τῶν μαθητῶν καί, ἐάν, ὡς ἐλπίζω, ἔχῃ σύμφωνον γνώμην πρὸς ἐμὲ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, εἰσαγάγῃ τὴν ἀναγκαίαν μεταρρύθμισιν εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐπεκταθῇ τὸ πλεονέκτημα τῆς ἀναβολῆς κατατάξεως καὶ εἰς τοὺς μαθητὰς τοὐλάχιστον τῆς τετάρτης γυμνασιακῆς τάξεως.

§20Ν. ΞΗΡΟΣ. Τὴν αὐτὴν παράκλησιν ἔχω καὶ ἐγὼ νὰ ὑποβάλω πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργόν, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι πρόκειται περὶ ἑξαμήνου ἀναβολῆς. Θὰ παρεκάλουν αὐτὸν θερμῶς, ὅπως μετ’ εὐμενείας καὶ πολλῆς προσοχῆς ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα, διότι δὲν εἶναι τοῦτο τυχαῖον.

§21Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἤδη ἐκλήθη ἡ ἡλικία τοῦ 1914 διὰ τὴν 1ην Δεκεμβρίου καὶ ὑπάρχουσι μαθηταὶ οἱ ὁποῖοι θὰ στρατευθῶσι τῇ 1ῃ Δεκεμβρίου. Εἶναι ὡς ἐκ τούτου ἐπεῖγον τὸ ζήτημα καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ταχέως νὰ λάβῃ μέτρα περὶ αὐτοῦ.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Ν. Συριόπουλος, Κ. Γόντικας καὶ Δ. Γκλαβᾶς «ἐρωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας 1) διατί δὲν συμπληροῦται, τὸ Ἑλληνικὸν σχολεῖον Σκουροχωρίου τοῦ δήμου Λετρίνων, μὴ δυνάμενον νὰ λειτουργήσῃ διὰ μόνου τοῦ σχολάρχου, 2) τὸ δημοτικὸν σχολεῖον τοῦ χωρίου Τζόγιο τοῦ αὐτοῦ δήμου καὶ 3) διατί δι’ ἀποσπάσεως τοὐλάχιστον δὲν ἀποστέλλονται ἐν τοῖς σχολείοις τούτοις διδάσκαλοι».

§23Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Διὰ τὸ σχολεῖον Σκουροχωρίου ἀπήντησα ἤδη ὅτι ὑπέβαλον Διάταγμα διορισμοῦ διδασκάλου. Διὰ τὸ δημοτικὸν σχολεῖον τοῦ χωρίου Τζόγιο δίδω τὴν πληροφορίαν ὅτι ἀργεῖ, διότι ὁ δημοδιδάσκαλος ὑπηρετεῖ ὡς ἐπίστρατος, δὲν ἔχω δὲ ν’ ἀποσπάσω ἄλλον εἰς τὴν θέσιν ταύτην. Ἀλλὰ καὶ ἂν εἶχον, ληγούσης τῆς ἐπιστρατεύσεως τῇ 30 Νοεμβρίου, δὲν θὰ ἠδύνατο ν’ ἀποσπασθῇ ἄλλος τις, καθόσον ὁ νόμος ἔχει ἰσχὺν ἐφ’ ὅσον ἐξακολουθεῖ ἡ ἐπιστράτευσις, μετὰ τὸ τέλος τῆς ὁποίας θέλουσιν ἀνακληθῆ πάντες οἱ διδάσκαλοι καὶ τῶν Ἑλληνικῶν καὶ τῶν δημοτικῶν σχολείων εἰς ἃς θέσεις ἦσαν ἀρχικῶς τοποθετημένοι.

§24Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ποιοῦμαι τὴν ἑξῆς σύστασιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας. Οἱ δημοδιδάσκαλοι καὶ ἑλληνοδιδάσκαλοι, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦσιν ἤδη εἰς τὸν στρατόν, εἶναι ἐλάχιστοι, ἀνήκοντες εἴτε εἰς τὰς ἡλικίας ἀπὸ τοῦ 1910–1913 εἴτε εἰς τὰς τελευταῖον κληθείσας ἡλικίας τῶν ἀπαλλαγέντων 1900, 1901 καὶ 1902. Πρόκειται περὶ ἑβδομήκοντα πέντε ἀνθρώπων. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Παιδείας νὰ συνεννοηθῇ μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως ἀποσπάσῃ τοὺς ἐν λόγῳ διδασκάλους, διότι περισσότερον θὰ ἐξυπηρετήσωσι τὴν κοινωνίαν ἐπανερχόμενοι εἰς τὰς θέσεις των, παρὰ ἂν ὑπηρέτουν εἰς τὸν στρατόν. Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ παράσχῃ τὴν προσοχήν του, διότι ἀδικοῦνται καταφόρως.

§25Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον ἐζήτησε τὴν ἀπόσπασιν ὅλων τῶν διδασκάλων, ἀλλὰ, ἐπειδὴ τοῦτο θὰ ἐπέφερε σύγχυσιν εἰς τὴν ἀρξαμένην ἀποστράτευσιν, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δὲν εἰσήκουσε τὴν παράκλησιν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Χαριτᾶτος «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διὰ τίνα λόγον δὲν διατάσσεται ἡ ἐπισκευὴ τῶν ὁδῶν τοῦ νομοῦ Κεφαλληνίας καὶ Ἰθάκης, αἵτινες περιῆλθον εἰς ἀθλίαν κατάστασιν».

§27ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Περὶ τῶν ὁδῶν τῆς Κεφαλληνίας ἐγένετο πᾶν ὅ,τι ἦτο δυνατόν, ἴσως δὲ δὲν εἶναι ἡ κατάστασις τῶν ὁδῶν τοιαύτη, ὥστε νὰ προκαλέσῃ διαμαρτυρίας τοῦ κ. Βουλευτοῦ.

§28Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν ν’ ἀπαντήσω πρὸς ὑμᾶς, κ. Ὑπουργέ, πολὺ λυποῦμαι μὴ δυνάμενος ν’ ἐκφράσω πρὸς ὑμᾶς τὰς εὐχαριστίας ἐμοῦ καὶ τῶν συμπολιτῶν μου διὰ τὴν μέριμναν ἣν λέγετε ὅτι ἐλάβετε διὰ τὴν ἐπισκευὴν καὶ συντήρησιν τῶν ὁδῶν τοῦ νομοῦ Κεφαλληνίας καὶ Ἰθάκης, καίτοι ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι, ἂν δὲν ἐλήφθη πρόνοια περὶ τούτων, παρὰ τὴν ἐπιθυμίαν σας, παρὰ τὸν ἐγνωσμένον ζῆλόν σας ὑπὲρ τῶν κοινῶν, τοῦτο ἐγένετο διότι ἔχουσι δοθῆ ὑμῖν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ἐσφαλμέναι πληροφορίαι. Αἱ ὁδοὶ τοῦ νομοῦ Κεφαλληνίας καὶ Ἰθάκης ἔχουσιν ἀπὸ τριετίας ἀφεθῆ εἰς τὴν τύχην των καὶ περιῆλθον εἰς ἀθλίαν κατάστασιν’ ὁ νομομηχανικὸς Κεφαλληνίας κ. Πιρπιρῆς, ὅστις εἶναι εἷς τῶν ἀρίστων νομομηχανικῶν τοῦ Κράτους, σᾶς ὑπέβαλε τοὺς σχετικοὺς προϋπολογισμοὺς τῆς δαπάνης πρὸς ἐπισκευὴν καὶ συντήρησιν αὐτῶν, ἀλλά, ἀντὶ νὰ ἐγκρίνητε τοὺς προϋπολογισμοὺς τούτους, τοὺς περιεκόψατε καὶ δίδετε μόνον τὸ τέταρτον ἢ πέμπτον τῶν ἄλλοτε κατ’ ἔτος χορηγουμένων. Οὕτως ἐνεκρίνατε διὰ τὰς ὁδοὺς Κεφαλληνίας καὶ Ἰθάκης 40–50 χιλ. δραχ., διὰ 600 περίπου χιλιόμετρα μῆκος, ὅπερ ἔχουσιν αἱ εἰρημέναι ὁδοί, ποσὸν ὅπερ ἀναλογεῖ πρὸς πέντε ἕως δέκα λεπτὰ κατὰ τρέχον μέτρον. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ, κ. Ὑπουργέ, μὲ τὸ ποσὸν τοῦτο θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπισκευασθῶσιν αἱ ὁδοὶ αὗται διὰ δέκα λεπτῶν κατὰ τρέχον μέτρον; Θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωσιν αἱ ἐπιχωματώσεις, νὰ πληρωθῶσιν οἱ λάκκοι χωμάτων, νὰ γίνῃ ἡ σκιρόστρωσις αὐτῶν, νὰ ἐπισκευασθῶσι τὰ στηθαῖα, νὰ ἐπισκευασθῶσιν οἱ ξηρότοιχοι οἱ κρημνισθέντες ὑπὸ τῶν σεισμῶν καὶ παρασυρθέντες ὑπὸ τῶν ὑδάτων, ν’ ἀνοιχθῶσι καὶ καθαρισθῶσιν αἱ τάφροι καὶ οἱ ὀχετοί, διὰ νὰ μὴ ἀνέρχωνται ἐπὶ τῶν ὁδῶν τὰ ὕδατα καὶ παρασύρωσι τὸ ἐπίστρωμα αὐτῶν; Νομίζω ὄχι, καὶ δι’ αὐτὸ σᾶς παρακαλῶ καὶ συνιστῶ νὰ ἐγκρίνητε τοὺς ὑπὸ τοῦ νομομηχανικοῦ Κεφαλληνίας ὑποβληθέντας προϋπολογισμούς. Νὰ κάμητε διὰ τὴν Κεφαλληνίαν ὅ,τι ἐκάμετε καὶ δι’ ἄλλους νομούς, νὰ ἐγκρίνητε δι’ αὐτὴν τὰ αὐτὰ ποσά, τὰ ὁποῖα ἐνεκρίνατε διὰ τὴν Κέρκυραν, ἥτις ἔχει ἔκτασιν κατὰ ὀγδοήκοντα χιλιόμετρα περίπου μικροτέραν τῆς Κεφαλληνίας καὶ διὰ τὴν ὁποίαν ἐνεκρίνατε τετραπλάσια ποσά.

§29ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐκεῖ μεταβαίνουσι καὶ Αὐτοκράτορες.

§30Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Δὲν πιστεύω νὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ περιμένωμεν νὰ μεταβῶσι καὶ ἐκεῖ Αὐτοκράτορες, διὰ νὰ διαταχθῇ ἡ ἐπισκευὴ τῶν ὁδῶν, αἵτινες εὑρίσκονται εἰς ἀθλίαν κατάστασιν, διὰ ν’ ἀποδείξω δ’ ὑμῖν τοῦτο, σᾶς ἀναγινώσκω ἐπιστολὴν ἐγκρίτου μηχανικοῦ ὁ ὁποῖος παρεπιδημεῖ ἐν Κεφαλληνίᾳ καὶ ὁ ὁποῖος μοὶ γράφει· «ἐν Κεφαλληνίᾳ ἀφῆκαν τοὺς δρόμους ἀσυντηρήτους ἐπὶ τετραετίαν, καί, ἀντὶ νὰ δώσωσι διπλασίας καὶ τριπλασίας πιστώσεις, δίδουσι τὸ ¼ ἢ ⅕ τῶν ἄλλοτε χορηγουμένων. Μάθετε ὅτι ὁ νομομηχανικὸς μὴ ἐπιθυμῶν νὰ φαίνηται ὄργανον τοιούτου ἐμπαιγμοῦ τῆς κοινωνίας προέτεινε διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 378 ἐγγράφου του πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον νὰ μὴ ἐγκριθῶσιν αἱ δημοπρασίαι, διότι εἶναι προτιμότερον νὰ μείνωσιν αἱ ὁδοὶ ἀσυντήρητοι, ἀφοῦ διὰ τῶν ὀλίγων τούτων χρημάτων δὲν θὰ εἶναι δυνατὴ ἡ ἐπισκευή, ἀλλὰ θὰ πᾶνε καὶ ταῦτα χαμένα»· ἀπαλλάξατε ἑπομένως, κ. Ὑπουργέ, τὸν νομομηχανικὸν καὶ ἡμᾶς ἀπὸ τὰς δικαίας διαμαρτυρίας τῶν συμπολιτῶν μου. Μὴ ἀφήσητε νὰ πᾶνε χαμένα τὰ μικρὰ ταῦτα ποσά, χωρὶς ν’ ἐπιφέρωσι βελτίωσίν τινα, ἐγκρίνοντες τὰς αἰτηθείσας πιστώσεις.

§31ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὀφείλω νὰ κάμω τὴν ἑξῆς δήλωσιν. Λυποῦμαι ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ὄχι εἰς ἐμέ, ἀλλ’ εἰς οὐδένα τῶν Ὑπουργῶν, νὰ ἐγκρίνῃ τὰς δαπάνας τὰς ζητουμένας ὑπὸ τοῦ νομομηχανικοῦ Κεφαλληνίας, διότι ἀποτελεῖ φενάκην ἀκριβῶς αὐτὸ τὸ ὁποῖον γράφει ὁ νομομηχανικός...

§32Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Δὲν τὸ γράφει ὁ νομομηχανικός.

§33ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὸς τὸν ὁποῖον ἀναφέρετε. Θὰ ἦτο ἀσυνείδητος ὁ Ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος θὰ ἐνέκρινεν ἐξαιρετικῶς διὰ τὰς ὁδοὺς τῆς Κεφαλληνίας τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα προτείνονται ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου νομομηχανικοῦ. Ὅλοι οἱ νομομηχανικοὶ εἶναι πολὺ φυσικὸν ὅτι προτείνουσι διὰ τὰς ὁδοὺς τῆς περιφερείας των μέγα ποσὸν δαπανῶν διὰ τὴν συντήρησιν καὶ ἐπισκευήν, ὅλοι ὅμως ἔχουσιν ὑπ’ ὄψει, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκριθῇ τὸ σύνολον τῶν δαπανῶν δι’ ὅλους τοὺς νομούς. Μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ καὶ ἄλλοτε νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι κατὰ τὸ 1912 δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συντηρηθῶσιν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου αἱ ὁδοί, διότι ὁ νόμος ὁ λειτουργῶν δὲν ἐπέτρεπε τὴν ἐπαρκῆ συντήρησιν, καθόσον ὁ νόμος ἐκεῖνος, ὡς γνωρίζει ἡ Βουλή, ἔχει ὑπ’ ὄψει φόρον προσωπικὸν τῶν πολιτῶν, ὁ ὁποῖος δὲν ἀπέδωκε τὰ προϋπολογισθέντα ποσὰ διὰ λόγους πολλούς· διότι ἀντὶ τῶν ἑκατομμυρίων τὰ ὁποῖα ὑπελογίσθησαν καὶ ἀπέναντι τῶν ὁποίων θὰ εἰσεπράττοντο ἱκανοποιητικὰ ποσά, ἕνεκα πολλῶν περιστάσεων δὲν εἰσεπράχθησαν παρὰ πενιχρότατα ποσά. Διὰ τοῦτο δέ, ἐπειδὴ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας ἦτο πολὺ ὀγκώδης καὶ ἐπεβάρυνε τὸ Δημόσιον μὲ τὰς δαπάνας τῆς συντηρήσεως καὶ ἐπισκευῆς τῶν ὁδῶν, δὲν ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλήν. Τί δ’ ἐγένετο, ὄχι μόνον εἰς τὴν Κεφαλληνίαν, ἀλλὰ εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας; Ἐγκρίνονται αἱ ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖαι δαπάναι διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν νῦν, εἰς δὲ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1914 θὰ ἴδητε τὰ ῥιζικώτερα μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν συντήρησιν, καὶ τότε ὑποθέτω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ἔχῃ λόγον νὰ μὲ εὐχαριστῇ περισσότερον παρ’ ὅ,τι κατὰ τὸ τριετὲς διάστημα. Ἡ σύγκρισις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Κεφαλληνίας μεταξὺ Κερκύρας καὶ Κεφαλληνίας δὲν εἶναι οὔτε λογική, νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω, διότι δὲν δύνασθε νὰ συγκρίνητε δαπάνας μιᾶς ἐπαρχίας πρὸς ἄλλην οὔτε κἂν μιᾶς ὁδοῦ πρὸς ἄλλην ὁδόν, διότι τοῦτο ἐξαρτᾶται ἐκ τοῦ βραχώδους ἢ μὴ τοῦ ἐδάφους.

§34Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν παραπονοῦμαι διὰ τὸ παρελθόν. Γνωρίζω, ὅτι εἰς ὅλον τὸ Κράτος δὲν διετάχθησαν ἐπισκευαὶ ὁδῶν καὶ ἑπομένως δὲν παραπονοῦμαι διότι δὲν διετάχθη εἰς τὴν Κεφαλληνίαν, ἀφοῦ ἄλλως τοιοῦτον παράπονον εἶναι καὶ ἄσκοπον. Δι’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παραπονοῦμαι εἶναι τοῦτο, ὅτι ὁ κ. νομομηχανικός, ὅστις εἶναι ἐκ τῶν κρατίστων μηχανικῶν, προέτεινε ποσά, καὶ τὰ ποσὰ ταῦτα εἶναι οὐ μόνον πολὺ λογικά, ἀλλ’ εἶναι μάλιστα πολὺ μικρά· προέτεινε τὸ τέταρτον καὶ τὸ πέμπτον ἀφ’ ὅ,τι ἄλλοτε προετείνετο, σεῖς δὲ περιωρίσατε αὐτὰς εἰς βαθμὸν ἀπίστευτον. Ἡ σύγκρισις τὴν ὁποίαν ἔκαμον εἶναι λογικωτάτη μεταξὺ τῶν ὁδῶν Κεφαλληνίας καὶ Κερκύρας αἵτινες ἔχουσι τὸ αὐτὸ περίπου μῆκος, καὶ τοῦτο διὰ νὰ δείξω ὅτι, καίτοι ἔχουσι τὸ αὐτὸ μῆκος, διὰ τὴν Κέρκυραν δαπανῶνται πολὺ περισσότερα ποσά, ἐνῷ ὡς ἐκ τοῦ ὁμαλοῦ τοῦ ἐδάφους κατὰ τὴν αὐστηρὰν λογικὴν καὶ τοὺς κανόνας τῆς ἐπιστήμης, παρὰ τοὺς ἰσχυρισμοὺς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀπαιτοῦνται ὀλιγώτερα ποσά. Τοῦτο εἶναι τὸ λογικόν· ἐν Κεφαλληνίᾳ ὅπου τὸ ἔδαφος εἶναι ἀνώμαλον, ὅπου ἐκ τῶν βροχῶν παρασύρονται τὰ ἐπιστρώματα, ὅπου ἀπαιτοῦνται ἐκβραχισμοί, ὅπου ἐκ τῶν σεισμῶν καὶ βροχῶν κατεστράφησαν οἱ ξηρότοιχοι, ἐκεῖ ἀπαιτοῦνται περισσότεραι δαπάναι ἀπὸ ἄλλα μέρη, ὅπου δὲν συντρέχουσι ταῦτα, ὡς εἶναι ἡ Κέρκυρα. Αὐτὸ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω ὅτι εἶναι τὸ λογικόν, καὶ παρακαλῶ, κύριε Ὑπουργέ, νὰ διατάξητε νὰ ἐγκριθῶσιν ὅπως ἔχουσιν οἱ προϋπολογισμοὶ τοῦ νομομηχανικοῦ Κεφαλληνίας, ἐὰν δὲν θέλητε νὰ καταστραφῶσιν ὅλαι αἱ ὁδοὶ Κεφαλληνίας, αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν ἀξίαν 6.000.000 περίπου δραχμῶν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Βελέντζας «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῶν ἑξῆς: 1) Ἂν ἤρξατο ἡ λειτουργία τῶν διὰ τοῦ ἀπὸ 17 Αὐγούστου 1913 Β. Διατάγματος ἱδρυθέντων τριῶν μονοταξίων διδασκαλείων καὶ ἀπὸ πότε· 2) ἂν διωρίσθη τὸ διδακτικὸν προσωπικὸν τῶν διδασκαλείων τούτων· 3) ἂν ἐνεγράφησαν ἐν αὐτοῖς μαθηταὶ καὶ πόσοι εἰς ἕκαστον ἐξ αὐτῶν καὶ πότε ἐγένετο ἡ ἐγγραφὴ αὐτῶν· 4) αʹ) τίνα ἡλικίαν ἔχουσι οἱ ἐγγραφέντες μαθηταί, βʹ) τίνα βαθμὸν ἔχουσιν ἐν τοῖς ἀπολυτηρίοις τοῦ Γυμνασίου, γʹ) πότε ἕκαστος ἐκ τῶν μαθητῶν τούτων ἀπεφοίτησεν ἐκ τοῦ Γυμνασίου, δ) ἂν οἱ ἐγγραφέντες μαθηταὶ ἦσαν φοιτηταὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, εἰς ποίαν τῶν Σχολῶν αὐτοῦ ἐφοίτων καὶ ποῖον ἔτος τῆς φοιτήσεώς των διήνυον ἐν αὐτῷ· 5) πόσοι μαθηταὶ ἐνεγράφησαν κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ἐν τῷ Μαρασλείῳ διδασκαλείῳ Ἀθηνῶν καὶ πόσοι κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη ἀπὸ τῆς συστάσεως αὐτοῦ».

§36Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τινὰς τῶν πληροφοριῶν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ δώσω, ἀλλὰ τὰς πλείστας ἐξ αὐτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσω τώρα, διότι ἐζήτησα ταύτας τηλεγραφικῶς ἐκ Θεσσαλονίκης καὶ Ἰωαννίνων ὅπου λειτουργοῦσι τὰ Διδασκαλεῖα. Εὐθὺς ὡς συμπληρώσω ταύτας ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν θὰ σᾶς τὰς δώσω.

§37Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον σᾶς παρακαλῶ, κύριε Ὑπουργέ, εἶναι τὸ ἑξῆς· νὰ τὰς ἔχω μέχρι τῆς συζητήσεως τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων.

§38Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Βεβαιότατα.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Βελέντζας «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν 1) τίνα μέτρα σκοπεῖ νὰ λάβῃ, ὅπως παύσῃ ἡ καταδίωξις κατὰ τῶν ἐνοικιαστῶν τοῦ φόρου τῶν δημοσίων θεαμάτων ἐν ταῖς πόλεσιν, ἐν αἷς λόγῳ τῆς ἐπιστρατεύσεως καὶ τοῦ πολέμου δὲν ἐλειτούργησαν τὰ δημόσια θεάματα, 2) τί ἐνήργησεν ἐπὶ καταγγελιῶν διαφόρων πολιτῶν κατὰ τοῦ ταμίου Ἁλμυροῦ διὰ διαφόρους παραβάσεις αὐτοῦ».

§40Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀναγνωρίζεται ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας ὅτι εἰς ὡρισμένας πόλεις τὰ δημόσια θεάματα βεβαίως δὲν ἐλειτούργησαν κατὰ τὸ 1913. Ἐδώκαμεν ὡς ἐκ τούτου τὰς ἀναγκαίας διαταγάς, ὅπως μὴ προβαίνωσιν αἱ ὑπηρεσίαι εἰς εἰσπράξεις ἀναγκαστικάς, ὑποβάλλομεν δὲ τάχιστα, ἐντὸς τῆς προσεχοῦς ἑβδομάδος, σχετικὸν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπομεν διὰ διαδικασίας τινὸς νὰ ἐπέλθῃ μερικὴ μείωσις τῶν ἐνοικίων, ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον ἐξακριβωθῇ ὅτι τὰ δημόσια θεάματα ἦσαν κλειστὰ εἰς ὡρισμένας πόλεις. Τώρα ὀφείλω νὰ τονίσω ὅτι τὸ μέτρον αὐτὸ δὲν δύναται νὰ εἶναι γενικόν, διότι ἀναμφισβητήτως ὑπάρχουσι καὶ πόλεις εἰς τὰς ὁποίας τὰ δημόσια θεάματα καὶ κατὰ τοῦτο τὸ ἔτος ἐλειτούργησαν ἐξαιρετικῶς καὶ ἀπέδωκαν ἐξαιρετικὰ ὠφελήματα εἰς τοὺς ἐνοικιαστὰς τῶν φόρων· ἑπομένως εἶναι ἐντελῶς περιττὸν οἱ ἐνοικιασταὶ τῶν φόρων τούτων νὰ καρπωθῶσι τοιαῦτα ὠφελήματα. Τὸ μέτρον λοιπὸν τοῦτο δὲν θὰ εἶναι γενικόν, ἀλλὰ θ’ ἀναφέρηται εἰς ὡρισμένας πόλεις, ὅπου τὰ δημόσια θεάματα ἦσαν κλειστά. Ἔχετε, κ. Βουλευτά, καὶ μίαν ἐρώτησιν σχετικῶς πρὸς τὸ ταμεῖον Ἁλμυροῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑποβολὴν αὐτῆς ὀφείλω νὰ δώσω τὰς ἑξῆς ἐξηγήσεις. Κατηγγέλθη ὁ ταμίας Ἁλμυροῦ ὅτι εἶχεν ἐκβιάσει δὲν ἐνθυμοῦμαι τίνα. Ἐπίσης κατηγγέλθη ὅτι ἐβίαζε τοὺς ἔχοντας λαμβάνειν ἐξ ἐπιτάξεων, ὅπως προσφεύγωσιν εἰς αὐτόν. Αἱ καταγγελίαι αὗται βεβαίως εἶναι βαρύταται, ἐὰν δὲ ἤθελον ἐξακριβωθῇ, βεβαίως θὰ ἐδικαιολόγουν πειθαρχικὴν δίωξιν, ἡ ὁποία θὰ εἶχε βαρύτατα ἀποτελέσματα. Ἀπεστείλαμεν ἐπιθεωρητὴν καὶ ἀπεστείλαμεν ἕνα τῶν κρατίστων ἐπιθεωρητῶν εἰς Ἁλμυρόν, ὅπως ἐνεργήσῃ διοικητικὰς ἀνακρίσεις καὶ ἐξακριβωθῶσι κατὰ πόσον αἱ κατηγορίαι αὗται ἦσαν βάσιμοι. Τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἀνακρίσεων αὐτῶν ἀπέδειξεν ὅτι αἱ κατηγορίαι ἦσαν ἁπλῶς μηχανορραφία. Ἐπειδὴ ὅμως ἐπανελήφθησαν αἱ κατηγορίαι, ἀπεστείλαμεν τὸν εἰρηνοδίκην πρὸς ἐνέργειαν ἀνακρίσεων. Ὁ εἰρηνοδίκης ἐκάλεσε μεταξὺ ἄλλων εἰς τὴν ἀνάκρισιν ὡς κύριον μάρτυρα καὶ αὐτὸν ἐκεῖνον, ὅστις ἦτο καὶ ὁ κατήγορος. Ἀλλὰ καὶ οὗτος ἐνόρκως κατέθηκεν, ὡς καὶ οἱ ἄλλοι, ὅτι τὰ καταγγελλόμενα δὲν ἦσαν ἀληθῆ. Κατ’ ἀκολουθίαν, κατὰ τὴν γενομένην ἐπανειλημμένην καὶ ἐμπεριστατωμένην ἐξέλεγξιν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως, οὐδένα λόγον εὑρίσκω νὰ προβῶ εἰς περαιτέρω καταδίωξιν, διότι θεωρῶ ὅτι ὅλαι αἱ γενόμεναι κατηγορίαι εἶναι ἀβάσιμοι. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν κατηγορίαν ὅτι δὲν ἐπλήρωνε τοὺς ἐξ ἐπιτάξεων ἔχοντας λαβεῖν, ἡ κατηγορία αὕτη εἶναι ἀβάσιμος καὶ ἕνεκα τοῦ λόγου τὸν ὁποῖον ἐγὼ γνωρίζω κάλλιον παντὸς ἄλλου· γνωρίζω δηλ. ἐγὼ ὅτι ὁ ταμίας Ἁλμυροῦ δὲν εἶχε χρήματα διὰ νὰ πληρώσῃ τοὺς δικαιούχους.

§41Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Εἶναι ἀληθῶς εὐχάριστον, διότι ἀπεδείχθησαν ἀβάσιμοι αἱ κατηγορίαι ἐναντίον τοῦ ταμίου, διότι περὶ τῆς ἐντιμότητος τοῦ ταμίου εἶχον δώσει πληροφορίας πρὸ ἡμερῶν εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ ἐρώτησίς μου ἀφορᾷ ἰδίως τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ, τὸν ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω εἰς τὴν Βουλήν, τὴν πόλιν τῆς Λαμίας. Ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐπιστρατεύσεως εἰς τὴν Λαμίαν τὰ δημόσια θεάματα, ὡς θὰ πιστοποιηθῇ, δὲν ἐλειτούργησαν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἀνεστείλατε ὀρθῶς τὴν καταδίωξιν τῶν ἐνοικιαστῶν καὶ παρακαλῶ νὰ λάβητε ῥιζικὰ μέτρα, ἀφοῦ λάβητε τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Βελλιανίτης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τίνα σκοπὸν ἔχει διὰ τοὺς ζητήσαντας ἀνακατάταξιν ὑπαξιωματικοὺς οἵτινες ἔλαβον μέρος εἰς ἀμφοτέρους τοὺς πολέμους.

§43ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Διετάχθη ἡ ἀνακατάταξις αὐτῶν ἀπὸ 1ης Δεκεμβρίου.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πετροπουλάκης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τίνα πρόνοιαν θὰ λάβῃ περὶ τῶν ὁπλιτῶν τοῦ στρατεύματος οἵτινες ἐκηρύχθησαν λιποτάκται καθ’ ὃν χρόνον ἐνεκλείοντο ἐν τοῖς νοσοκομείοις ὡς τραυματίαι ἢ ἀσθενεῖς.

§45ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κυρίως εἰπεῖν οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος νὰ ὑπάρχωσι, διότι ἡ δικαιοσύνη θὰ κρίνῃ ἂν πρόκειται περὶ λιποτακτῶν ἢ ὄχι. — Τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν εἶναι ἁπλοῦν, τὸ ζήτημα δηλαδὴ ἂν εἶναι σκόπιμον νὰ διαταχθῇ, ὅπως ἡ διοικητικὴ προφυλάκισις εἰς τὴν ὁποίαν ἔχουσι τεθῇ οἱ κατηγορούμενοι ἀρθῇ. Μελετᾶται ὅμως τὸ ζήτημα, διότι, ἐὰν ὄντως εἶναι λιποτάκται, μόλις ὡς τοὺς ἀφήσωμεν θ’ ἀποδράσωσι. Τὸ ζήτημα, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶναι ἁπλοῦν καὶ χρήζει μελέτης.

§46Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Πολλοί, κ. Πρόεδρε, κατηγορούμενοι ἐπὶ λιποταξίᾳ ἀφέθησαν, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἄλλοι νοσηλευόμενοι οἵτινες δὲν ἀπολύονται ἐκ τῶν νοσοκομείων. Γνωρίζω πέντε συμπολίτας μου οἵτινες νοσηλεύονται καὶ δὲν δύνανται νὰ μεταβῶσιν εἰς τὴν πατρίδα των ὑπὸ τὸ κράτος μιᾶς τοιαύτης κατηγορίας, διότι κατηγορήθησαν ἐπὶ λιποταξίᾳ, ἐνῷ εὑρίσκονται εἰς τὸ νοσοκομεῖον. Φρονῶ ὅμως ὅτι εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο νὰ διαταχθῇ νὰ προσκομισθῶσι πᾶσαι αἱ δικογραφίαι εἰς τὸ Στρατοδικεῖον τῆς πρωτευούσης, καὶ ἐνταῦθα νὰ ἐκδικασθῶσιν, ὅπως μὴ ἀναγκασθῶσιν οἱ κατηγορούμενοι νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰ στρατοδικεῖα τῆς ἐκστρατείας.

§47ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οὐδεμίαν ἀντίρρησιν ἔχω νὰ διατάξω τοῦτο.

§48ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὑπεβλήθη, κ. Πρόεδρε, αἴτησις ὑπὸ δέκα Βουλευτῶν, ὅπως γενικευθῇ ἡ συζήτησις.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρὸ ἡμερῶν τοιαύτη αἴτησις. Σήμερον δὲν ὑποβάλλεται, καὶ καλλίτερον, διότι γενίκευσις τῆς συζητήσεως ἐπ’ ἀναφορῶν δὲν ἐπιτρέπεται κατὰ τὸν Κανονισμόν.

§50ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ἐγγράψητε ἐμέ, διὰ νὰ λάβω τὸν λόγον τὴν Δευτέραν.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ὁ κ. Εὐστ. Παπακωνσταντίνου παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν 1) ἂν καὶ τί μέτρον θὰ ληφθῇ περὶ ἀπολύσεως ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ τῶν κληρωτῶν τῶν ἀπογραφῶν 1910 –1911, 1912 καὶ 1913· 2) ἐκείνων ὧν οἱ ἀδελφοὶ ἐφονεύθησαν ἐν πολέμῳ, καὶ 3) ἐκείνων οἵτινες εἶναι πρῶτοι ὀρφανοί».

§52ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν δύναμαι νὰ προκαλέσω τὴν ἀπόλυσίν των.

§53Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Μετὰ τὴν ἀποστράτευσιν ἡ ὁποία γενήσεται μετ’ ὀλίγας ἡμέρας δὲν δύνασθε νὰ τοὺς κρατήσητε κατὰ τὸν νόμον.

§54ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος τότε. Ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ μὴ ἐξετάζωσι τὰς διαφόρους περιπτώσεις κατὰ τὰς συμπαθείας τὰς ὁποίας ἔχουσι, διότι, ἐὰν γίνωσι δεκταὶ πᾶσαι αἱ αἰτήσεις αὗται, θὰ μείνωμεν ἄνευ στρατοῦ.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰ. Χριστοδουλιᾶς «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τί ἐνεργήθη ἐπὶ τῇ αἰτήσεως τοῦ Σταύρου Μπουρνάζου καὶ Χρίστου Μπουρνάζου αἰτούντων ὅπως ἀποδοθῶσιν αὐτοῖς τὰ ἐπὶ τοῦ φονευθέντος εἰς τὰ στενὰ τῆς Κρέσνας τῇ 14 Ἰουλίου στρατιώτου τοῦ 12ου λόχου τοῦ 5ου συντάγματος Νικολάου Μπουρνάζου ἀδελφοῦ των ἑξῆς ἀντικείμενα. 1) ἓν ὡρολόγιον χρυσοῦν, 2) δύο καδέναι χρυσαῖ, 3) δύο δακτυλίδια χρυσᾶ, 4) δύο ἑκατοντάδραχμα, 5) δέκα ἓξ δολλάρια, ἤτοι ἐν ὅλῳ μετὰ τῆς ἀξίας τῶν κοσμημάτων 1580 δραχμαί, ἅτινα παρεδόθησαν ἐνώπιον τοῦ διοικοῦντος τὸν λόχον ὑπολοχαγοῦ Πανταζοπούλου εἰς τὸν ἐκ Τρικκάλων λοχίαν Παππᾶν Χρῖστον· καὶ βʹ) τίνα μέτρα ἔλαβε περὶ τῆς ταχείας ἀπολύσεως τῶν ἐφέδρων τῶν προσκεκολλημένων εἰς τοὺς λόχους κατοχῆς ὧν αἱ ἡλικίαι ἀπελύθησαν».

§56ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπὶ τούτου διετάχθη τὸ σχετικὸν σύνταγμα, ὅτε τὸ πρῶτον ἀνεκοινώθη ἡμῖν ἡ ὑπόθεσις αὕτη, νὰ φροντίσῃ περὶ τῆς ἀνευρέσεως αὐτῶν τῶν πραγμάτων καὶ ἀποστείλῃ ταῦτα εἰς τὸν πρὸς ὅρον. Ὅτε ὑπεβλήθη ἡ ἐρώτησις, ἐστάλη τηλεγραφικὴ διαταγὴ εἰς τὸ ἁρμόδιον σύνταγμα νὰ μᾶς ἀπαντήσῃ τίνα ἐνέργειαν ἔκαμεν. Ἐπὶ τῆς ἑτέρας ἐρωτήσεως, ἤτοι τίνα μέτρα ἐλήφθησαν περὶ τῆς ταχείας ἀπολύσεως τῶν ἐφέδρων τῶν προσκεκολλημένων εἰς τοὺς λόγους κατοχῆς ὧν αἱ ἡλικίαι ἀπελύθησαν, σᾶς ἀπαντῶ ὅτι διετάχθη καὶ τούτων ἡ ἀπόλυσις.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Βελλιανίτης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ πληροφορήσῃ διατί δὲν προήχθη εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποκελευστοῦ ὁ δίοπος πυροβολητὴς Πρωτοψάλτης, ὅστις ἐτραυματίσθη κατὰ τὴν πρώτην ναυμαχίαν, ὑπηρετῶν ἐπὶ τοῦ «Ἀβέρωφ» καὶ ὅστις ἤδη ὑποφέρει ἐκ τραυματικῆς πλευρίτιδος, ἐνῷ ἄλλοι συνάδελφοί του οὔτε πόρρωθεν ἰδόντες τὸν ἐχθρὸν προήχθησαν».

§58Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ δίοπος πυροβολητὴς Πρωτοψάλτης, ὅστις τῷ ὄντι ἐτραυματίσθη ὑπηρετῶν ἐπὶ τοῦ «Ἀβέρωφ», παρελείφθη κατὰ τοὺς προβιβασμοὺς ἐξ ἀβλεψίας τοῦ κυβερνήτου. Τώρα δέ, ὅτε ἐγένοντο προβιβασμοὶ δὲν ὑπάρχει θέσις, ὅπως πράγματι προαχθῇ ὁ ἄξιος προαγωγῆς πυροβολητὴς οὗτος. Θὰ προσπαθήσω ὅμως εἰς πρώτην εὐκαιρίαν νὰ λάβω ἓν μέτρον πρὸς ἱκανοποίησιν τοῦ ὄντως ἀξίου τούτου πυροβολητοῦ.

§59ΕΥΘ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Εὐχαριστῶ, κ. Ὑπουργέ.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Κροκιδᾶς «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ἐξηγήσῃ διατί ἐν τῷ Β. Διατάγματι τῆς 15 Νοεμβρίου 1913 περιέλαβε καὶ τοὺς παραλειφθέντας τοῦ 1912 καὶ ἐξωμοίωσε τούτους πρὸς τοὺς ἀνυποτάκτους».

§61ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τοῦτο ἐγένετο κατόπιν γνωμοδοτήσεως τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου. Τὴν γνωμοδότησιν δύναμαι νὰ σᾶς ἀναγνώσω.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χατζηγιάννης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ἐπισπευσθῇ ἡ κατασκευὴ τῆς παρὰ τὰ Λεχώνια καταστραφείσης γεφύρας, ἐφ’ ἧς διέρχεται ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμή, διότι εἶναι ἀπὸ μηνῶν διακεκομμένη ἡ συγκοινωνία τῶν δήμων τοῦ Πηλίου».

§63ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἔχει γίνει ἤδη μελέτη, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη εἰδικοῦ νόμου, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἔργου τοῦ ὁποίου ἡ δαπάνη ὑπερβαίνει τὰς δεκαπέντε χιλιάδας δραχμῶν.

§64Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ ἑταιρεία τοῦ σιδηροδρόμου προσφέρεται νὰ κατασκευάσῃ ἡ ἰδία τὴν γέφυραν αὐτὴν καὶ, ὅταν ψηφισθῇ ὁ νόμος, τὸ Δημόσιον ἂς πληρώσῃ τὴν ἑταιρείαν, ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία, μὲ τὴν χαρτογραφίαν ἃς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, λέγει ὅτι, ὅταν ψηφισθῇ ὁ νόμος, τότε θὰ γίνῃ καὶ ἡ γέφυρα, ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως δὲν θὰ ὑπάρχῃ συγκοινωνία. Οἱ ἄνθρωποι ἀναγκάζονται νὰ διέρχωνται δι’ ἑνὸς ποταμοῦ, ἡ δὲ μεταφορὰ τῶν ἐμπορευμάτων μέχρι Βόλου εἶναι ἀδύνατος. Ἀφοῦ ἡ ἑταιρεία προσφέρεται νὰ κατασκευάσῃ τὴν γέφυραν, διατί παρακωλύεται ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας;

§65ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἡ ἑταιρεία προσφέρεται νὰ κατασκευάσῃ τὴν γέφυραν εἰς βάρος τοῦ δημοσίου ταμείου, ἔχει ὅμως γεννηθῆ τὸ ζήτημα ἂν τὸ Δημόσιον εἶναι ὑπόχρεον εἰς τὴν κατασκευὴν τῆς γεφύρας ἢ ἡ ἑταιρεία. Ἡ γνώμη μου, ἐκ πρώτης ἀντιλήψεως, εἶναι ὅτι μᾶλλον τὸ Δημόσιον ὀφείλει νὰ κατασκευάσῃ αὐτήν. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ περὶ τούτου ἐνέργεια θὰ εἶναι ἁπλοῦς τύπος, διότι ἀπαιτεῖται νόμος διὰ τὴν δαπάνην δημοσίου ἔργου ἀξίας ἄνω τῶν δεκαπέντε χιλιάδων δραχμῶν. Δὲν εἶναι λοιπὸν δυνατὸν δι’ ἰδιαιτέρας συμβάσεως ἰδιωτικῆς μεταξὺ τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ τῆς ἑταιρείας ν’ ἀναλάβῃ ἡ ἑταιρεία τὴν κατασκευήν, ν’ ἀναλάβῃ δ’ ἔπειτα τὸ Δημόσιον, δὲν γνωρίζω κατὰ τίνα τρόπον, νὰ καταβάλῃ τὴν δαπάνην. Ὑπάρχει ἀνάγκη νόμου καὶ ἤδη ἔδωκα ἐντολὴν ὅπως συνταχθῇ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μουζάκης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ διατί δὲν διατάσσεται ἡ ἐπισκευὴ τῶν ὁδῶν τοῦ νομοῦ Ζακύνθου, αἵτινες πρὸ τριετίας ἔχουσαι νὰ ἐπισκευασθῶσι περιῆλθον εἰς ἀθλιωτάτην κατάστασιν».

§67ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἔχει ἤδη προκηρυχθῆ ὁριστικὴ δημοπρασία ἥτις θὰ λάβῃ χώραν αὔριον.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γκλαβᾶς «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας 1) τί ἐνήργησεν ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Σοπωτοῦ, δι’ ἧς καταγγέλλεται ὁ ἑλληνοδιδάσκαλος Ἰωσὴφ Δημόπουλος, ὅτι ἐπανειλημμένως ἐγκατέλειψε τὴν θέσιν του πλέον τοῦ μηνὸς χωρὶς νὰ ἔχῃ πρὸς τοῦτο ἄδειαν, καὶ 2) ἂν ἔλαβε γνῶσιν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου ὅτι δὲν μετέβη εἰς τὴν ἐν Σοπωτῷ θέσιν της ἡ δημοδιδασκάλισσα ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ σχολικοῦ ἔτους καὶ τί πρὸς τοῦτο ἐνήργησεν».

§69Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὁ ἑλληνοδιδάσκαλος Σοπωτοῦ Δημόπουλος δὲν ἐγκατέλιπε τὴν θέσιν του, ἀλλ’ ἐχορηγήθη εἰς αὐτὸν ἀναρρωτικὴ ἄδεια. Ἑπομένως οὐδὲν ἠδύνατο νὰ ἐνεργήσῃ κατ’ αὐτοῦ τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον ἐχορήγησε τὴν ἄδειαν. Καὶ εἰς τὴν διδασκάλισσαν Σουλιώτου ἐχορηγήθη ἐπίσης ἀναρρωτικὴ ἄδεια. Ἐζήτησε παράτασιν, ἥτις δὲν ἐνεκρίθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου, καὶ ἐγνωστοποιήθη αὐτῇ τοῦτο διὰ τῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν, ἐτηλεγράφησα δὲ εἰς τὸν ἐπιθεωρητὴν νὰ μοὶ ἀνακοινώσῃ μετὰ τὴν ἀπόρριψιν τῆς αἰτήσεως περὶ παρατάσεως τῆς ἀδείας τῆς διδασκαλίσσης ἂν αὕτη ἐπανῆλθεν εἰς τὴν θέσιν της ἢ τίνα ἐνέργειαν ἔκαμεν οὗτος κατ’ αὐτῆς καὶ πρὸς πλήρωσιν τῆς θέσεως ταύτης, ἂν δὲν ἐπανῆλθε.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς κ. Ἀλ. Θανόπουλος «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ἂν σκέπτεται νὰ λάβῃ μέριμνάν τινα πρὸς ἀπονομὴν βασιλ. χάριτος πρὸς τοὺς καταδίκους ἐκείνους οἵτινες δι’ ἐπανειλημμένων ἀναφορῶν ἀνεφέρθησαν πρὸς τὴν Βουλὴν ἐφ’ ὅσον ἀναστολὴ κατὰ γενικὸν κανόνα δὲν δίδεται ὑπὸ τῶν κατὰ τόπους Πλημμελειοδικείων».

§71Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ τὸν κανόνα ὅτι ἀναστολὴ δὲν δίδεται ἐν γένει ὑπὸ τῶν Πλημμελειοδικείων. Τὸ ἐναντίον μαρτυροῦσι πολυάριθμοι ἀποφάσεις περὶ ἀναστολῶν. Εἰδικῶς δὲ ἡ περὶ ἧς πρόκειται ἀναστολὴ κατέστη ἔτι μᾶλλον εὐχερὴς δυνάμει τοῦ τελευταίου νόμου, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐπετράπη καὶ ἡ δι’ ἁπλῆς πλειονοψηφίας παροχὴ αὐτῆς. Δι’ ἐγκυκλίου μου ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου παρελθόντος ἔτους ἐφρόντισα πρὸς εὐκολίαν τῶν ἀπόρων καταδίκων παραγγείλας εἰς τοὺς εἰσαγγελεῖς ὅπως λαμβάνωσιν αὐτοὶ αὐτεπαγγέλτως τὰ ἀπαιτούμενα πιστοποιητικά. Βεβαίως ὑπάρχουσι καὶ ἀποφάσεις ἀπορρίπτουσαι αἰτήσεις ἀναστολῆς, ἀλλὰ τοιαύτη εἶναι ἡ πρόθεσις τοῦ νομοθέτου, ὅστις ἄλλως θὰ ἐχορήγει ἀναστολὴν εἰς πάντας τοὺς καταδικασθέντας. Ἑπομένως δὲν φρονῶ ὅτι ἡ ἀπόρριψις τῆς ἀναστολῆς δύναται ν’ ἀποτελῇ καθ’ ἑαυτὴν ἀποχρῶντα λόγον πρὸς πρόκλησιν βασιλικῆς χάριτος.

§72ΑΛ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Συμβαίνει, κ. Ὑπουργέ, εἰς ὅλα σχεδὸν τὰ Πρωτοδικεῖα, καὶ δὴ τὰ ἐπαρχιακά, ὥστε πᾶς ὅστις ἤθελεν ἔχει καὶ τὴν ἐλαχίστην αἰτίαν νὰ θεωρῆται τοῦτο ὡς ἔρεισμα ὑπὸ τοῦ δικαστηρίου, ἵνα μὴ παρέχῃ καμμίαν ἀναστολήν. Ἂν δὲ κατάδικός τις τύχῃ εὑρισκόμενος ἐν πληρεστάτῳ δικαίῳ νὰ μὴ ἔχῃ τὰ λοιπὰ μέσα, ὁπότε παρίσταται ἀπολύτως ἀδύνατος ἡ παροχὴ τῆς ἀναστολῆς. Κατόπιν μάλιστα τῶν τελευταίων γεγονότων μοὶ φαίνεται ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δύναται νὰ λάβῃ κατὰ γενικώτερόν τινα τρόπον μέριμναν ἵνα καὶ αὐτοί, οἱ ὁποῖοι τόσα ὑπέστησαν, ἐπιτύχωσί τι ὑπὲρ αὐτῶν.

§73Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω τὰ αἰτηθέντα ἔγγραφα ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Αἰγιαλείας κ. Π. Πολυχρονιάδου, ὡς ἐπίσης καὶ τὸν φάκελον τὸν ζητηθέντα ὑπὸ τῶν βουλευτῶν κ. Γ. Λαμπρινοπούλου καὶ Ν. Βελέντζα.

§74Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς σχέδιον νόμου περὶ ἀδείας συνομολογήσεως προσωρινοῦ δανείου μέχρι 30 ἑκατομμυρίων πρὸς πληρωμὴν ἀπαιτήσεων ἐκ προμηθειῶν εἰς τὴν ἀλλοδαπήν. Τὸ δάνειον τοῦτο, κυρίως εἰπεῖν, δὲν εἶναι δάνειον, ἀλλ’ ἄδεια πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἐξοφλήσῃ τὰ ἐντάλματα διὰ συναλλαγματικῶν. Κατ’ ἀκολουθίαν διαφόρων γεγονότων ἀνεξαρτήτων ἐντελῶς τῆς θελήσεως τῆς Κυβερνήσεως δὲν εὑρίσκεται αὕτη εἰς θέσιν σήμερον νὰ καταβάλῃ ὅσον ταχέως προσεδόκα διαφόρους ἀπαιτήσεις ληξιπροθέσμους εὑρισκομένας ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, λόγῳ προμηθειῶν γενομένων κατὰ τὴν περίοδον τοῦ πολέμου. Πρὸς ταχεῖαν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων τούτων, αἵτινες εἶναι ἤδη λήξασαι, ζητεῖ παρὰ τῆς Βουλῆς τὴν ἄδειαν τῆς συνομολογήσεως τοῦ προσωρινοῦ αὐτοῦ δανείου, τοῦ ὁποίου ἡ λῆξις ὁρίζεται τῇ 30)13 Ἰουλίου 1914 ὑπὸ τοὺς ὅρους τοὺς διαλαμβανομένους ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ἐμερίμνησα, ὅπως διανεμηθῇ ἤδη εἰς τοὺς κ. Βουλευτὰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καί, ἐπειδὴ ἐπείγει ἡ ψήφισις καὶ ἡ ἐκτέλεσις αὐτοῦ, παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ὅπως κηρύξῃ αὐτὸ ἐπεῖγον καὶ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ψήφισιν αὐτοῦ κατ’ ἀρχήν.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως τὸ νομοσχέδιον «περὶ παροχῆς ἀδείας συνομολογήσεως προσωρινοῦ δανείου μέχρ 30 ἑκατομμυρίων δραχμῶν» κηρυχθῇ κατεπεῖγον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται εἶτα δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου). Ἐξαντληθείσης τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Σλῆμαν, ὅπως καταθέσῃ τὴν ἔκθεσιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὑδρεύσεως τῶν πόλεων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν στέργει τὴν ἄνευ περιορισμοῦ τῆς ὥρας βραχεῖαν εἰσήγησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ;

§76ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§78ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Λαμβάνω τὴν τιμήν, κύριοι Βουλευταί, νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς τῆς ἐπεξεργασθείσης τὸ νομοσχέδιον «περὶ ὑδρεύσεως καὶ κατασκευῆς ὑπονόμων τῶν πόλεων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς». Τὸ ζήτημα τῆς ὑδρεύσεως, ὡς γινώσκετε, ἀπὸ καιροῦ ἀπησχόλησεν οὐ μόνον τὴν κοινὴν γνώμην ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ, ἀλλὰ καὶ ἐν Ἑλλάδι, διότι πάντες οἱ κάτοικοι τῶν Ἀθηνῶν, ὅπως καὶ οἱ κάτοικοι ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος, ἐνδιαφέρονται ὑπὲρ τῆς ὑγιεινῆς καταστάσεως τῆς πρωτευούσης ἡμῶν. Συχνάκις δὲ καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐγένετο λόγος περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἦλθον συμβάσεις περὶ ἐπιλύσεως τοῦ ζητήματος τούτου, γνωστὸν διότι τοιαύτη σύμβασις ὑπεβλήθη κατὰ τὸ 1899 ἐπὶ τῆς πρωθυπουργίας τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας Βουλευτοῦ. Ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργός, ὁ εἰσαγαγὼν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἐσκέφθη ὅτι ἡ καλλιτέρα ὁδὸς πρὸς ἐπίλυσιν τοῦ ζητήματος θὰ ἦτο οὐχὶ ἡ ἀπ’ εὐθείας μεθ’ ἑταιρείας ὡρισμένης συνομολόγησις συμβάσεως, ἵνα κατόπιν ἡ σύμβασις αὕτη ἔλθῃ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἡ διὰ προκηρύξεως διεθνοῦς διαγωνισμοῦ, καὶ τοῦτο, ἵνα ἐπιτύχωμεν τοὺς κρείσσονας ὅρους καὶ ἵνα ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερον ἐπιβαρύνωμεν τοὺς κατοίκους τῶν πόλεων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς βάσεως ταύτης ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐστήριξε τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλε πρὸς αὐτὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εὑρέθη ἀπολύτως σύμφωνος μὲ τὴν γνώμην αὐτοῦ, πᾶσα δὲ ἡ προσπάθεια τῆς ἐπιτροπῆς κυρίως ἐστράφη, ἵνα ἐπιτευχθῇ ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον ἐπεδίωξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως δοθῇ εἰς τὸν διαγωνισμὸν πᾶσα εὐρύτης καὶ κατορθωθῇ καὶ ἐξασφαλισθῶσιν ὅσον τὰ δυνατὸν περισσότερα ὠφελήματα ὑπὲρ τῶν κατοίκων τῶν δύο πόλεων. Ἀκούομεν, κύριοι Βουλευταί, πολλὰ παράπονα ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζουσι τὰ πράγματα καὶ οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦσι νὰ γίνωσι τὰ μεγάλα ἐξυγιαστικὰ ἔργα ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ, ἀκούομεν, λέγω, πολλὰ παράπονα ὅτι θέλουσιν ἐπιβαρυνθῆ μεγάλως οἱ κάτοικοι. Τὸ ζήτημα τῆς ἐπιβαρύνσεως, ζήτημα τὸ ὁποῖον θεωρεῖται ὑπὸ τῶν πολλῶν σπουδαιότατον, πρέπει ν’ ἀπασχολήσῃ ἡμᾶς ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀναγνωρισθῇ—καὶ δὲν θέλω νὰ ἐπιμείνω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι περὶ τούτου ἡ κοινὴ γνώμη εἶναι σύμφωνος—τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀποδειχθῇ ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη, ἵνα φέρωμεν εἰς τὰς πόλεις Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς μεγάλην ποσότητα ὕδατος, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνευρεθῇ εἰς τὸ λεκανοπέδιον τῆς Ἀττικῆς, καὶ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπίσης γνωρίζομεν ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ κατασκευάσωμεν ὑπονόμους, αἱ ὁποῖαι νὰ πληρῶσι τοὺς ὅρους τῆς ὑγιεινῆς, καὶ ὀφείλομεν πρὸς τοῦτο νὰ δαπανήσωμεν μεγάλα ποσά, εἶναι βέβαιον ὅτι οἱ κάτοικοι τῶν πόλεων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ὠφεληθῶσι, θὰ ἐπιβαρυνθῶσι συγχρόνως διὰ τῆς πληρωμῆς τοῦ τοκοχρεολυσίου ἢ τοῦ κέρδους τῆς ἑταιρείας, ἡ ὁποία θ’ ἀναλάβῃ τὴν ἐπιχείρησιν ταύτην. Ἐκεῖνο δὲ εἰς τὸ ὁποῖον κυρίως πρέπει ν’ ἀποβλέψωμεν εἶναι ὅπως κατορθώσωμεν καὶ διαγωνισθῶσιν ἑταιρεῖαι ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότεραι, διότι οὕτω μόνον ἐξασφαλίζομεν τὸν βαθμὸν κατωτέρων τιμῶν. Ἑπομένως ἡ ἐξασφάλισις, κατὰ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, τῆς εὐρύτητος τοῦ διαγωνισμοῦ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιφέρῃ τὴν ἐλάττωσιν τῆς ἐπιβαρύνσεως τῶν κατοίκων τῶν δύο πόλεων, νομίζομεν δ’ ὅτι τὸ ζήτημα τῶν τιμῶν τοῦ ὕδατος ἐν τῷ νομοσχεδίῳ οὐδόλως πρέπει νὰ θίξωμεν, ἀφοῦ ὁ διαγωνισμὸς εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἐπιφέρῃ τὴν ἐλάττωσιν. Ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς ἐν τῇ σχετικῇ αὑτοῦ ἐκθέσει παραδέχεται καὶ ἐξηγεῖ ὅτι εἰς τὰς πλείστας τῶν πόλεων τῆς Εὐρώπης ἡ τιμὴ τοῦ ὕδατος εἶναι μεγαλειτέρα. Νομίζομεν καὶ ἡμεῖς ὅτι δὲν πρέπει ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου νὰ ἐπιμείνωμεν περισσότερον. Ἐπίσης δὲν θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ ἐπεκταθῶ ἐπὶ τῶν μέχρι τοῦδε μελετῶν τῶν γενομένων ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, τοσοῦτο μᾶλλον καθόσον καὶ ταῦτα εἶναι γνωστὰ ὑμῖν, καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς καὶ ἐν τῇ εἰσηγητικῇ του ἐκθέσει καὶ ἐν ταῖς ἐκθέσεσι ταῖς τεχνικαῖς, ἃς κατέθηκεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἀρκούντως ἐπεξηγεῖ τὰ κατ’ αὐτό. Κυρίως τὸ σημεῖον ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἄρχεται ἡ νέα φάσις τῆς ἐξετάσεως τοῦ ζητήματος, ἡ ὁποία κατέληξεν εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἐνώπιον ἡμῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἄρχεται ἀπὸ τοῦ ἔτος 1910, νομίζει δὲ ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι δύναται νὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην ὅτι τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠκολούθησεν ἴσως τὴν ὀρθοτέραν ὁδὸν εἰς τὴν μελέτην τοῦ ζητήματος τούτου. Ἡ ἐπιτροπὴ νομίζει ὅτι ἡ ὀρθοτέρα ὁδός, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησαν πάντα τὰ Κράτη, ἦτο ν’ ἀναθέσῃ τὴν μελέτην εἰς ἐπιτροπὴν ἐκ μηχανικῶν τοῦ Δημοσίου, ἥτις θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐνισχυθῇ καὶ διὰ ξένων μηχανικῶν μετακαλουμένων, ἵνα ὁμοῦ αὗται ἐξετάσωσι πάσας τὰς κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην θεωρουμένας δυνατὰς λύσεις, καὶ ἔπειτα, ὅταν θὰ ἔχῃ πλήρη μελέτην καὶ πλήρη συγγραφὴν τῶν ὅρων ἡ Κυβέρνησις, νὰ προκηρύξῃ διεθνῆ διαγωνισμὸν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μελετῶν τούτων. Δὲν πρόκειται νὰ ἐπικρίνωμεν τὴν μελέτην τὴν γενομένην ὑπὸ τοῦ συνεργείου εἰς τὸ ὁποῖον ἀνέθηκε τὴν ἐργασίαν ταύτην ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος, διότι ἡ ἐπιτροπὴ ἡ καταρτίσασα τὴν μελέτην ταύτην εἰργάσθη εὐσυνειδήτως, ἀλλ’ εἶναι ἀνθρώπινον, εἶναι φυσικόν, μελέτη ἐκ μέρους ὁμάδος κεφαλαιούχων, μελέτη γενομένη κατ’ ἐντολὴν Τραπέζης ἥτις κατὰ τὴν ἰδέαν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι κάμνουσι τὴν μελέτην δέον νὰ εἶναι ὁ πυρὴν τῶν κεφαλαιούχων, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εἶναι μελέτη ἀντιλήψεως ἐργοληπτῶν. Νομίζω ὅτι τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς τῆς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως συστηθησομένης θὰ ἔκαμνον μελέτην ἐπὶ ἄλλων βάσεων καὶ θὰ κατεγίνοντο περισσότερον εἰς τὴν ἐκπόνησιν τελείου σχεδίου. Ἂν θελήσῃ τις νὰ εὕρῃ ἐλάττωμα εἰς τὴν μελέτην τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Τραπέζης, νομίζω ὅτι τὸ ἐλάττωμα τοῦτο εἶναι ὅτι τὸ ἐπεξεργασθὲν σχέδιον εἶναι ὑπὲρ τὸ δέον καθωρισμένον, ἤτοι καθορίζει ὑπὲρ τὸ δέον ὅλας τὰς λεπτομερείας ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων δέον νὰ ἐκτελεσθῇ τὸ ἔργον, δηλαδὴ ὁ διαγωνισμὸς ὁ ὁποῖος θὰ γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σχεδίων τούτων ἀποκλείει τὴν πρωτοβουλίαν καὶ τὴν πεῖραν τὴν ἐπιστημονικὴν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ ὑποβάλωσι σχέδια. Νομίζω ὅτι τὴν ἀπόδειξιν τῶν ὑπ’ ἐμοῦ λεγομένων δύναται ν’ ἀνεύρῃ τις εἰς τὰς τεχνικὰς αὐτὰς μελέτας τοῦ ἰδίου μηχανικοῦ τοῦ ἐκπονήσαντος τὴν μελέτην τῆς Στυμφαλίας ἢ μᾶλλον ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τοῦ ὁποίου ἐγένετο ἡ ἐκπόνησις τοῦ σχεδίου ἐκείνου. Βλέπομεν ὅτι οὗτος ἐπιμένει εἰς τὴν κατασκευὴν κτιστοῦ ὑδραγωγείου καὶ κατόπιν τελειώνει εἰς τὴν ἰδέαν, ὅτι συμφερώτερον θὰ ἦτο ἡ διὰ σιφώνων διοχέτευσις τοῦ ὕδατος ἐκ τῆς Στυμφαλίας μέχρις Ἀθηνῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν εἶναι τῆς παρούσης στιγμῆς νὰ ἐξετάσω τὰ κατὰ τὸ σχέδιον τοῦτο, καθόσον οὔτε ἡ ἐπιτροπὴ ἐθεώρησεν ἁρμοδίαν ἑαυτὴν πρὸς τοῦτο. Ἀλλὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν εὑρισκόμεθα ἐνώπιον μιᾶς μόνον ὁμάδος πηγῶν, ἐκ τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ διοχετευθῇ τὸ ὕδωρ διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν δύο πόλεων, ἀλλ’ ἐνώπιον δύο τοιούτων ὁμάδων πηγῶν, νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν συνδυασμὸν τοιοῦτον, ὥστε λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν τὴν μελέτην τὴν γενομένην ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καθὼς καὶ ὅλην τὴν πεῖραν τὴν ἐπιστημονικήν, ἡ ὁποία εἶναι τὸ πόρισμα τῶν μελετῶν τούτων, νὰ καθορίσωμεν ὡρισμένον τύπον καὶ σχέδια ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων νὰ γίνῃ ἡ συγγραφὴ τῶν ὅρων, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας θὰ γίνῃ κατόπιν ὁ διαγωνισμός. Τοῦτο δὲ διότι κατὰ τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, ἐνῷ πρόκειται ἡ διοχέτευσις τοῦ ὕδατος τῆς Στυμφαλίας νὰ γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς μελέτης τοῦ κ. Kürsteiner, διὰ τὸν Μέλανα ποταμὸν ζητεῖ νὰ γίνῃ κατὰ τὰ δεδομένα τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Kinzer, ὅτε ἔκαμε τὴν μελέτην τῆς Στυμφαλίας. Εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον περαιτέρω θέλω ἐξηγήσει τὴν διατύπωσιν τὴν ὁποίαν προτείνει ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία νομίζει ὅτι, χωρὶς οὐδεὶς κίνδυνος ἀναβολῆς τοῦ ἔργου νὰ ὑπάρξῃ, δύναται νὰ ἐξασφαλίσῃ διαγωνισμὸν γινόμενον ἐπὶ γενομένης συγγραφῆς τῶν ὅρων. Ἡ ἐπιτροπὴ θεωρεῖ συνεπῶς, ὅτι οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει ὅπως σήμερον γίνῃ ἀναβολὴ πρὸς ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι προκειμένου περὶ λεπτομερειῶν, προκειμένου διὰ τὴν τροποποίησιν, φέρ’ εἰπεῖν, τοῦ σχεδίου, τὴν ἀφορῶσαν κυρίως τὴν διοχέτευσιν τῶν ἀκαθάρτων ὑδάτων, ἂν ὑπάρχωσι μικρά τινα κενὰ ἐν τοῖς ὑποβαλλομένοις νομοσχεδίοις ἢ ἄλλαι τινὲς ἐλλείψεις ἔχουσαι ἀνάγκην τροποποιήσεως, φρονεῖ ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι δύνανται κάλλιστα πάντα ταῦτα νὰ τροποποιηθῶσι καὶ μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀφοῦ δὲν θεωρεῖ αὕτη ὅτι πρέπει ν’ ἀλλάξῃ τὴν οἰκονομίαν τοῦ ὅλου νομοσχεδίου. Ἡ θεμελιώδης τροπολογία, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντων, τὴν ὁποίαν προτείνει ἡ ἐπιτροπὴ εἶναι ἡ ἑξῆς· ὅπως ἡ Κυβέρνησις συστήσῃ ἐπιτροπὴν ἐξ ἀλλοδαπῶν εἰδικῶν εἰς τὰ ζητήματα τῆς ὑδρεύσεως καὶ τῆς κατασκευῆς ὑπονόμων καὶ Ἑλλήνων μηχανικῶν, ἥτις θέλει ἀναθεωρήσει τὴν συνημμένην τῷ νομοσχεδίῳ συγγραφὴν τῶν ὅρων. Δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει φόβος μὴ ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία θέλει συσταθῆ οὕτως ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν θέλει ἐπεκταθῆ ὑπὲρ τὸ δέον εἰς νέας μελέτας ἐπὶ τῇ βάσει νέων σχεδίων, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ φόβος ἐκ τῶν ὑστέρων τῆς παρελκύσεως τῆς ὅλης ἐργασίας, διότι νομίζω ὅτι καλῶς δυνάμεθα νὰ κανονίσωμεν ἐν τῷ νόμῳ ὄχι μόνον τὰ ἄρθρα τῆς συγγραφῆς τῶν ὅρων, τὰ ὁποῖα νομίζομεν ὅτι ἔχουσιν ἀνάγκην ἀναψηλαφήσεως, ἀλλὰ δυνάμεθα νὰ καθορίσωμεν καὶ τὴν κατεύθυνσιν ὑπὸ τὴν ὁποίαν νομίζομεν ὅτι δέον νὰ ἐργασθῇ ἡ ἐπιτροπή. Καὶ διὰ νὰ φέρω τὸ κυριώτερον παράδειγμα ἀκριβῶς ἑνὸς κενοῦ, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς οἱ ἐν ἐπιτροπῇ ἐνομίσαμεν ὅτι δέον νὰ λάβωμεν ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν, λαμβάνομεν τὸ ζήτημα τῆς παροχετεύσεως τῶν ἀκαθάρτων ὑδάτων τῶν ὑπονόμων. Κατὰ τὴν μελέτην τοῦ μετακληθέντος κ. Kursteiner συλλεκτήριος ὀχετὸς λαμβάνει ὁλόκληρον τὴν ποσότητα τῶν ἀκαθάρτων ὑδάτων τῶν προερχομένων ἐκ τῶν πόλεων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς καὶ παροχετεύει τὰ ὕδατα εἰς τὸν λιμένα τοῦ Τραπεζῶνος, ὁ ὁποῖος κεῖται εἰς ἀπόστασιν τεσσάρων καὶ ἡμίσεος χιλιομέτρων οὐχὶ κατ’ εὐθυγραμμίαν ἀπὸ τὸν κύριον λιμένα τοῦ Πειραιῶς. Ἡ δικαιολογία τοῦ ὑποβαλόντος τὴν γνώμην ταύτην κ. Kursteiner εἶναι ἡ ἑξῆς: «ὁλόκληρος ἡ ἔκτασις αὕτη εἶναι ἀκατοίκητος, τὸ δὲ βάθος τῆς θαλάσσης καὶ εἰς μικρὰν ἀκόμη ἀπὸ τῆς ἀκτῆς ἀπόστασιν εἶναι μέγα, περὶ τὰ εἴκοσι μέτρα, οὕτως ὥστε θὰ εἶναι δυνατὴ ἡ ἀντὶ μικρᾶς δαπάνης ἐκβολὴ τῶν ὑδάτων μέχρι τοῦ βάθους τούτου. Ἡ θέσις αὕτη εὑρίσκεται ἀρκετὰ μακρὰν τοῦ λιμένος Πειραιῶς εἰς τρόπον ὥστε ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει θὰ εἶναι δυνατὴ οἱαδήποτε μόλυνσις τῆς ἀκτῆς καὶ τοῦ ἀέρος τοῦ Πειραιῶς. Ἐνταῦθα παρατηρῶ ἐν πρώτοις ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Kursteiner ἔκαμε τὴν μελέτην ταύτην δὲν προέβλεψεν ὅτι ὁ πληθυσμὸς τῆς πόλεως Πειραιῶς θέλει αὐξήσει εἰς τὴν ἀναλογίαν εἰς τὴν ὁποίαν ἐλπίζομεν ὅτι θὰ φθάσῃ σήμερον, κατόπιν τῶν δύο νικηφόρων ἡμῶν πολέμων, οἵτινες θ’ αὐξήσωσι τὸν πληθυσμὸν ὁλοκλήρου τῆς χώρας, διότι αὕτη ἐγένετο πρὸ τῶν πολέμων τούτων. Εἶναι δὲ γνωστόν, κατὰ τὰ συνήθως παραδεδεγμένα, ὅτι ὁ πληθυσμὸς μιᾶς πόλεως αὐξάνει ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ τῆς χώρας. Ὁ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως μετακληθεὶς Κοῦμερ διὰ τὴν μελέτην τῆς ἀναπτύξεως τοῦ Πειραϊκοῦ λιμένος συμπεραίνει ὅτι ὁ λιμὴν τοῦ Πειραιῶς θέλει ἐπεκταθῆ βορειοδυτικῶς, ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ βασισθῶμεν ἐπὶ τῶν λεγομένων ὑπὸ τοῦ κ. Kursteiner. Πρόκειται περὶ μιᾶς παρατηρήσεως ἡ ὁποία εἶναι ἴσως ὀρθή, ἀλλὰ νομίζω ὅτι, προκειμένου περὶ τῆς ὑγείας μιᾶς πόλεως, δὲν δυνάμεθα νὰ βασισθῶμεν μόνον ἐπὶ τῆς γνώμης ἑνὸς ἀνδρός, ὅστις βασίζεται ἐπὶ μελετῶν τινων αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἀλλαχοῦ, ὅτι δηλαδὴ ἕνεκα τῆς ἀντισηπτικῆς ἰδιότητος τοῦ θαλασσίου ὕδατος μετὰ παρέλευσιν χρονικοῦ τινος διαστήματος τὰ μικρόβια καὶ οἱ μικροοργανισμοὶ οἱ εὑρισκόμενοι ἐν τοῖς ἀκαθάρτοις ὕδασι καταστρέφονται ἢ καὶ μένουσιν ὀλίγιστοι. Δὲν νομίζω ὅτι ἐφ’ ἑνὸς ζητήματος ἐπιστημονικοῦ ἡ ἐπιτροπὴ δύναται νὰ ἔχῃ μίαν ὁριστικὴν γνώμην τὴν ὁποίαν νὰ παρουσιάσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἐπιμένουσα εἰς ταύτην. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως νομίζω ὅτι, ἀφοῦ εἰς πλείστας ἄλλας χώρας ἀπαγορεύεται ἡ διοχέτευσις τῶν ἀκαθάρτων ὑδάτων εἰς τὴν θάλασσαν, δηλ. πλησίον τῶν συνοικισμῶν, ἀπαγορεύεται δὲ εἰς τοὺς ποταμοὺς ἐν Ἀγγλίᾳ, καὶ ἀφοῦ ὑπάρχει βεβαιότης ὅτι ὁ λιμὴν τοῦ Πειραιῶς θὰ ἐπεκταθῇ πρὸς τὸ μέρος ἐκεῖνο, νομίζω ὅτι δὲν θὰ εἶναι φρόνιμον ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς μελέτης μόνον νὰ ἐκθέσωμεν ὁλόκληρον τὴν πόλιν τοῦ Πειραιῶς εἰς τὸν κίνδυνον τῆς μολύνσεως. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνιστῶμεν εἰς τὴν Βουλὴν εἶναι, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ποιήσηται διὰ μιᾶς ἐπιτροπῆς τὴν συγκριτικὴν μελέτην ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου πρὸς ἐξεύρεσιν τῆς καλλιτέρας λύσεως. Ἡ λύσις ὑπάρχει πολλαπλῆ· ὑπάρχει ὁ μηχανικὸς καθαρισμὸς τῶν ἀκαθάρτων ὑδάτων, ὑπάρχει ὁ χημικὸς καθαρισμὸς ὁ πολυδάπανος, ὑπάρχει καὶ τὸ σύστημα τῶν ἀρδεύσεων, σύστημα τὸ ὁποῖον ἀπέτυχεν εἰς ἄλλας χώρας. Εἶναι γνωστὸν ὅμως ὅτι, ἐκεῖ ὅπου ἀπέτυχεν, ἀπέτυχε, διότι ἡ διαρρύθμισις τῶν ἀγρῶν οἱ ὁποῖοι ἀρδεύονται δὲν ἐγένετο κατὰ τρόπον ἐπιστημονικόν, ὡς τοῦτο συμβαίνει ἐν Παρισίοις. Ἠδυνάμεθα δὲ νὰ προσθέσωμεν εἰς τοῦτο καὶ ἕτερον ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἄξιον προσοχῆς, ὅτι ὁμὰς κεφαλαιούχων καὶ μηχανικῶν οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον ἤδη προτάσεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν πρὶν ἢ προκηρυχθῇ ὁ διαγωνισμός, οἱ ὁποῖοι ὅμως θὰ προσέλθωσι καὶ εἰς τὸ μέλλον, ἡ ὁμὰς αὕτη, λέγω, προτείνει τὸν καθαρισμὸν διὰ τοῦ ἐδάφους ἐγγυωμένη περὶ τῆς μὴ ὑπάρξεως κινδύνου μολύνσεως. Τὴν στιγμὴν δὲ κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει τοιαύτη μελέτη ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου νομίζω ὅτι δὲν δικαιούμεθα ν’ ἀπορρίψωμεν αὐτὴν ἐπὶ τῇ βάσει, ἐπαναλαμβάνω, μιᾶς καὶ μόνον μελέτης τοῦ Ἑλβετοῦ ἐπιστήμονος εἰδικοῦ κ. Kürsteiner. Ἐπιμένω δὲ λέγων τοῦ Ἑλβετοῦ κ. Kürsteiner, διότι ἡ μόνη ἴσως χώρα τῆς Εὐρώπης ἔνθα ῥίπτονται ὅλαι αἱ ἀκαθαρσίαι ἐντὸς τῶν λιμνῶν καὶ τῶν ποταμῶν εἶναι ἡ Ἑλβετία. Δὲν θέλω νὰ δώσω ἐξήγησιν ἐκ τοῦ προχείρου τοῦ φαινομένου τούτου. Τοῦτο δύναται νὰ ἐξηγηθῇ καὶ ἀπὸ τὰς στερεὰς οὐσίας τὰς ἀνοργάνους τὰς εὑρισκομένας εἰς τὴν ἰλὺν ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς τοὺς ποταμούς, ἡ ὁποία χρησιμεύει διὰ τὸν τελειότερον καθαρισμόν· εἶναι πιθανὸν νὰ προέρχηται τοῦτο διότι εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα δὲν ὑπάρχουσι τὰ μικρόβια ἐκεῖνα τῶν ἐπιδημικῶν νόσων τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσι παρ’ ἡμῖν. Πάντως ὅμως εἰς ὅλας τὰς χώρας τῆς Εὐρώπης βλέπομεν ὅτι γίνεται σχεδὸν καθαρισμὸς τῶν ἀκαθάρτων ὑδάτων τῶν ὑπονόμων, ἐκτὸς τῶν πόλεων ἐκείνων αἵτινες ἔκαμον μέγιστον σύστημα παροχετεύσεως τῶν ὑδάτων τούτων πολὺ μακρὰν τῆς πόλεως, ὡς εἰς τὴν Μασσαλίαν. Δὲν θέλω ἐπιμείνει ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως πάντων τῶν σημείων ἐπὶ τῶν ὁποίων νομίζομεν ὅτι θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ γίνῃ ἀναψηλάφησις τῶν ὅρων τῆς συγγραφῆς πρὸς μελέτην καὶ ἐξεύρεσιν τοῦ καλλιτέρου τρόπου πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν καλλιτέρων συνθηκῶν. Ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἡμῶν ἐκθέσει ἐτόνισα τὰ διάφορα ταῦτα σημεῖα, ἂν δ’ ἔφερον τὸ παράδειγμα ἐκεῖνο, ἔφερον αὐτὸ διὰ νὰ προσπαθήσω νὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Βουλὴν πῶς ἐννοεῖ ἡ ἐπιτροπὴ τὴν ἀναθεώρησιν τῆς συγγραφῆς τῶν ὅρων καὶ πῶς τοιαύτη ἀναθεώρησις, ἡ ὁποία δύναται ν’ ἀποκαταστήσῃ τὴν τελειοτέραν ἐξασφάλισιν τῶν ὑγιεινῶν συνθηκῶν διὰ τὰς πόλεις Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, πῶς, λέγω, θὰ γίνῃ ἡ ἐξασφάλισις αὕτη ἐκ τῶν ὑστέρων μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, χωρὶς νὰ καταστραφῇ ἡ οἰκονομία τοῦ ὅλου νομοσχεδίου καὶ χωρὶς οὐδεὶς νὰ ὑπάρξῃ κίνδυνος παρελκύσεως τοῦ ζητήματος τούτου. Δέον νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει ὅτι οἱ λαμβανόμενοι ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει ἀριθμοὶ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν αὔξησιν τοῦ πληθυσμοῦ τῶν πόλεων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, εὐτυχῶς δὲν εἶναι ὀρθοί. Λέγω δ’ εὐτυχῶς, διότι τὰ μεγάλα εὐτυχῶς ἐθνικὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα ηὔξησαν τὴν Ἑλλάδα θὰ συντελέσωσιν, ἵνα αὐξηθῇ καὶ ὁ πληθυσμὸς τῶν δύο πόλεων. Ἑπομένως πρέπει ν’ ἀποβλέψωμεν εἰς ἀναθεώρησιν σημείων τινῶν χάριν τῆς ἐξασφαλίσεως τοῦ ποσοῦ τοῦ ἀναγκαιοῦντος, διότι ἐν μὲν τῇ μελέτῃ τοῦ κ. Kinzer, ἡ ὁποία ἐλήφθη ὡς κυρία βάσις ὅλης αὐτῆς τῆς ἐργασίας, βλέπομεν ὅτι λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν τὸ ποσὸν 500 λίτρων τὰ ὁποῖα δέον νὰ μεταφερθῶσι πρὸς ὕδρευσιν τῶν δύο πόλεων καὶ 200 λίτρων διὰ τὴν παραγωγὴν κινητηρίου δυνάμεως, ἥτις θέλει ἀνυψώσει τὰ ὕδατα ταῦτα. Μετὰ ταῦτα ὅμως, μετὰ τὴν ἐν ὑποσημειώσει ἐν τῇ τελευταίᾳ αὐτοῦ ἐκθέσει παραδοχὴν τοῦ συστήματος τῶν τειχῶν ὑπὸ τοῦ κ. Kinzer, δύναται νὰ θεωρηθῇ ὅτι οὗτος συμφωνεῖ πρὸς τὴν ἰδέαν ὅτι δὲν ἔχομεν ἀνάγκην παραγωγῆς ἠλεκτροκινητηρίου δυνάμεως διὰ τὴν ἀνύψωσιν τοῦ ὕδατος τούτου· ὅτι ἑπομένως δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν 700 λίτρα ὁλόκληρα διὰ τὰς πόλεις τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς. Ἀλλὰ κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοὺς ἀπαντῶντας ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ποσοῦ τῶν 80 λίτρων, θὰ ἔχωμεν ἐν ἔτει 1914, ἤτοι δέκα ἔτη πρὸ τῆς λήξεως τῆς συμβάσεως, ἀνάγκην τοῦ ποσοῦ τῶν 1000 λίτρων. Νομίζω ὅμως ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο—καὶ δὲν θέλω ἐπιμείνει εἰς τοῦτο, διὰ νὰ μὴ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν—πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς πολὺ μικρόν. Ἔχομεν ὑπ’ ὄψει ὅλους τοὺς ἀριθμοὺς τῆς ποσότητος τοῦ ὕδατος οἱ ὁποῖοι θεωροῦνται ὡς ἐλάχιστον ὅριον ἀναγκαῖον εἰς τὰς διαφόρους μεγάλας πόλεις καὶ κατὰ τοὺς ἀριθμοὺς τούτους τὸ ποσὸν τῶν 100 λίτρων εἶναι τὸ ἐλάχιστον ποσὸν τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Ἀλλ’ οἱ τύποι καὶ οἱ ὑπολογισμοὶ οἱ γενόμενοι ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει δὲν εἶναι ἀπολύτως ὀρθοί, διότι εἰς τοὺς ὑπολογισμοὺς τούτους δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ἡ συναύξησις, δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ὁ τύπος τοῦ συνθέτου τόκου, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ γίνωσι οἱ ὑπολογισμοί· ἐλήφθη μόνον ἡ αὔξησις διὰ προσθήκης. Ἐπίσης, καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν αὔξησιν τοῦ πληθυσμοῦ, οἱ ὑπολογισμοὶ δὲν ἐγένοντο ἀπολύτως ὀρθοὶ ὑπὸ τῶν μηχανικῶν, διότι παρατηροῦμεν ὅτι ὁ συντελεστής τῆς αὐξήσεως αὐτῆς ἀπὸ τοῦ ἔτους 1879 μέχρι τοῦ 1889 εἶναι περισσότερον ἀπὸ 5%. Τοῦτο δ’ ἐξηγεῖται, διότι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην συνέπεσεν ἡ προσάρτησις τῆς Θεσσαλίας καὶ μέρους τῆς Ἠπείρου. Ἡ προσάρτησις τῆς Θεσσαλίας προσεκόλλησεν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον μίαν χώραν σχετικῶς πτωχήν, ἀραιῶς κατῳκημένην καὶ κατοικουμένην ὑπὸ πληθυσμοῦ ὁ ὁποῖος ἐν μέρει ἀπεδήμησεν εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, ἐπίσης δὲ χώρας αἱ ὁποῖαι ἐλαχίστην μόνον εἶχον τὴν ἐποχὴν ἐκείνην καὶ ἔχουσιν ἀκόμη συγκοινωνίαν μετὰ τῆς πρωτευούσης. Αἱ χῶραι αἱ ὁποῖαι σήμερον προσετέθησαν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον εἶναι καὶ μεγαλείτεραι κατ’ ἔκτασιν, καὶ πλοῦτον ἔχουσι μεγαλείτερον, καὶ πυκνότερον εἶναι κατῳκημέναι. Ἐπίσης δὲ προσηρτήθησαν καὶ πληθυσμοὶ παραθαλάσσιοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχωσι συχνοτάτην ἐπικοινωνίαν μετὰ τοῦ λιμένος Πειραιῶς καὶ οἱ ὁποῖοι θέλουσι συντείνει εἰς τὴν αὔξησιν τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας καὶ εἰς τὴν κίνησιν τοῦ λιμένος Πειραιῶς. Ἑπομένως νομίζω ὅτι, ἂν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὁ συντελεστής τῆς αὐξήσεως ἦτο περισσότερον τῶν 5%, δέον νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἤδη, κατὰ τὴν πρώτην πενταετίαν, ἡ αὔξησις τοῦ πληθυσμοῦ τῶν δύο πόλεων θέλει εἶναι 5%, κατὰ τὴν ἑπομένην δεκαετίαν 4% καὶ κατὰ τὰ ἑπόμενα ἔτη 2 καὶ 5%. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑπολογισμῶν τούτων, κατὰ πίνακα ἐκπονηθέντα ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Κερκύρας κ. Κογεβίνα, θὰ ἔχωμεν κατὰ τὸ ἔτος 1954, ἤτοι μετὰ 41 ἔτη, ἀνάγκην χιλίων λίτρων ὕδατος, δηλ. κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν τοῦτον κατὰ τὸ ἔτος 1954 ὁ πληθυσμὸς τῶν δύο πόλεων θὰ εἶναι 1,000,000 περίπου κατοίκων καὶ θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην 1000 λίτρων ὕδατος ἐπὶ τῇ βάσει 80 λίτρων κατὰ δευτερόλεπτον, 1680 δ’ ἐπὶ τῇ βάσει 100 λίτρων, ὅπως παραδεχόμεθα ἡμεῖς. Ἀλλὰ καὶ ἂν λάβωμεν τὴν αὔξησιν μόνον κατὰ μέσον ὅρον 3%, ἐπὶ τῇ βάσει ὅμως πάντως τοῦ τύπου τοῦ συνθέτου τόκου, δηλαδὴ ὅτι πρέπει κατ’ ἔτος νὰ προσθέτωμεν τὸν πληθυσμὸν κατὰ τὸν ὁποῖον θέλει αὐξήσει ὁ πληθυσμὸς τῶν δύο πόλεων, ἡ δὲ αὔξησις νὰ ὑπολογισθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀναγκαίου πληθυσμοῦ τῇ συναυξήσει τῇ γενομένῃ κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη, ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῇ θὰ ἔχωμεν τὸν πληθυσμὸν τοῦ 1,000,000 τῷ 1954. Ἔχομεν δὲ τότε ἀνάγκην 1000 λίτρων, κατ’ ἄτομον δαπανωμένων 80 λίτρων, 1200 δὲ λίτρων ἡμερησίως ἐπὶ τῇ βάσει καταναλώσεως 100 λίτρων κατ’ ἄτομον. Ἀλλὰ καὶ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην τοῦ ποσοῦ τούτου κατὰ τὸ ἔτος περίπου 1969. Νομίζω λοιπὸν ὅτι δύο εἶναι τὰ σπουδαῖα συμπεράσματα τὰ ὁποῖα δέον νὰ ἐξαγάγωμεν ἐκ τῶν ἀριθμῶν τούτων. Τὸ πρῶτον συμπέρασμα εἶναι ὅτι δέον ἀπὸ τοῦδε νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ποσότητα τῶν 1000 λίτρων· δεύτερον ὅτι δέον, ἀφοῦ εἶναι κατὰ πᾶσαν πιθανότητα βέβαιον ὅτι θὰ ἔχωμεν πρὸ τῆς λήξεως τῆς ἑβδομηκονταετοῦς συμβάσεως ἀνάγκην περισσοτέρων τῶν 1000 λίτρων ὕδατος, δέον, λέγω, νὰ ἐξεύρωμεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ μηχανισμὸν κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ εἶναι δυνατὴ ἡ ἐπαύξησις τοῦ ποσοῦ ὕδατος ὅταν ἔχωμεν ἀνάγκην μεγαλειτέρας ποσότητος ὕδατος. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ μὲν τὴν ἐξασφάλισιν τῶν 1000 λίτρων αἱ μελέται αἱ ἐπιστημονικαὶ τῶν εἰδικῶν μηχανικῶν τῶν μετακληθέντων πρὸς τοῦτο, τὰς ὁποίας ἔφερε πρὸ ἡμῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν ἐγγυῶνται, ὡς εἶπον καὶ πρότερον, διὰ τὴν ποσότητα. Ὁ κ. Kinzer ὁμιλεῖ μόνον περὶ 600 λίτρων, ἀνάγκην δὲ 600–700 λίτρων κατὰ μετρίους ὑπολογισμοὺς θὰ ἔχωμεν κατὰ τὸ 1911, ἤτοι περίπου μετὰ 30 ἔτη, ὁπότε καὶ δὲν θὰ εἶναι δυνατὴ ἴσως καὶ ἡ ἐξαγορὰ ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου ἢ τῆς Κυβερνήσεως νὰ γίνῃ τῆς ἐπιχειρήσεως ταύτης, δυνάμει τῆς διατάξεως ἥτις προβλέπεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ἑπομένως νομίζω ὅτι ἐκεῖ ἔνθα πρέπει νὰ ἐπιστήσωμεν πᾶσαν τὴν προσοχὴν ἡμῶν εἶναι πῶς νὰ ἐξασφαλίσωμεν ὅτι ἀπὸ τοῦδε θὰ ἔχωμεν εἰς τὴν διάθεσιν ἡμῶν τὰ 1000 λίτρα. Δὲν λέγω ἀπὸ τοῦδε νὰ διοχετευθῶσι τὰ 1000 λίτρα, διότι νομίζω ὅτι διὰ τὴν εὐκολίαν τοῦ μέλλοντος νὰ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον τοῦτο ἀναδόχου, καὶ ἵνα μὴ ἐπιβαρυνθῶσι πολὺ οἱ κάτοικοι, εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρισθῶσιν ἔργα τινὰ τῶν ὁποίων ἡ συμπλήρωσις θὰ γίνῃ σὺν τῷ χρόνῳ. Τοῦτο δὲ πρὸ πάντων ἐὰν ληφθῇ ὡς βάσις τῆς ἐκτελέσεως τῆς μελέτης ἡ διοχέτευσις τῶν ὑδάτων διὰ Θηβῶν. Ἀλλὰ πάντως πρέπει ἀπὸ τοῦδε νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει ὅτι, ὁποτανδήποτε λάβωμεν ἀνάγκην, νὰ ἔχωμεν εἰς τὴν διάθεσιν ἡμῶν τὸ ποσὸν τῶν 1000 λίτρων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἔχομεν ἐξασφαλίσει σήμερον διότι αἱ μελέται αἱ γενόμεναι ὑπὸ τῶν εἰδικῶν μηχανικῶν δὲν ἐξασφαλίζουσι τὸ ποσὸν τῶν 1000 λίτρων. Τοῦτο δέ, ἐπαναλαμβάνω, διότι πρόκειται νὰ ἐπιβαρύνωμεν τοὺς κατοίκους δι’ ὑποχρεωτικῆς ὑδροληψίας καὶ νὰ δεσμεύσωμεν αὐτοὺς ἀπέναντι ἑταιρείας. Ὥστε, ἀφοῦ αἱ μελέται αἱ γενόμεναι ὑπὸ τῶν μηχανικῶν τῶν μετακληθέντων ὑπὸ τοῦ Δημοσίου δὲν ἐγγυῶνται διὰ τὴν ποσότητα ταύτην, νομίζω ὅτι δέον νὰ ὑποχρεώσωμεν τοὺς παρουσιασθησομένους ὡς ἀναδόχους ν’ ἀναλάβωσιν αὐτοὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξασφαλίσωσιν εἰς ἡμᾶς τὴν ποσότητα τοῦ ὕδατος. Φρονῶ δ’ ὅτι τοῦτο δύνανται ν’ ἀναλάβωσι καὶ ἐκεῖνοι οἵτινες θὰ παρουσιασθῶσιν ὡς ἀνάδοχοι. Δὲν θέλω ὁμιλήσει περὶ τῶν ἐντυπώσεων τὰς ὁποίας δύναταί τις νὰ ἔχῃ περὶ τῆς ποσότητος τοῦ ὕδατος, διότι αἱ μελέται καὶ αἱ παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου αἱ γενόμεναι τόσον διὰ τὴν Στυμφαλίαν ὅσον καὶ διὰ τὸν Μέλανα ποταμὸν εἶναι αἱ πλεῖσται ἀντιφατικαί. Ἀλλ’ εἶναι γνωστὸν ὅτι τόσον πλησίον τῆς Στυμφαλίας ὅσον καὶ πλησίον τῶν κυρίων πηγῶν τοῦ Μέλανος ποταμοῦ, ἤτοι τῶν πηγῶν τῶν Χαρίτων, ὑπάρχουσιν ἕτεραι πηγαί, τὴν στιγμὴν δὲ καθ’ ἣν ὁ ἀνάδοχος εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἐξεύρῃ τὰ 1000 λίτρα εἶναι δυνατὸν αὐτὸς ἐν ταῖς μελέταις αὐτοῦ νὰ ἐξεύρῃ τὸ ποσὸν αὐτὸ ἄλλοθεν.

§79Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ὑπάρχουσιν ἐκεῖ δικαιώματα.

§80Α. ΣΛΗΜΑΝ. Παρατρέχω τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. ἐκ Κορινθίας συναδέλφου, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ φέρῃ τὸ ζήτημα τῶν δικαιωμάτων τῶν ἐκεῖ ὑπαρχόντων. Νομίζω ὅτι καὶ ἡ ὑποχρεωτικὴ ἐξασφάλισις ἐκ μέρους τοῦ ἀναδόχου καὶ ἡ ὑποχρέωσις αὐτοῦ θέλει διευκολυνθῆ, ἵνα δοθῇ προσοχὴ εἰς τὰς δικαίας αἰτήσεις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μέχρι τοῦδε εἶχον δικαιώματα ἐπὶ τῶν πηγῶν τούτων, διότι, ὅταν δώσωμεν πάσας τὰς πηγὰς εἰς ἕνα ἀνάδοχον, τότε εἰς τὴν συλλογὴν τοῦ ὕδατος δὲν θὰ γίνῃ σπατάλη μεγάλη, αὐτὸς δέ, ὅταν θ’ ἀναλάβῃ τὰς ὡρισμένας ὑποχρεώσεις, εἰς τὴν ἀρχήν, ὁπότε δὲν θὰ διοχετευθῇ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν 1000 λίτρων, δύναται νὰ δώσῃ εἰς τοὺς πλησίον οἰκοῦντας, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι δικαιώματα δουλείας εἴτε ἀπόλυτα εἴτε μή, τὴν ποσότητα τοῦ ἐπὶ πλέον ὕδατος μέχρι τῆς στιγμῆς ὁπότε πλέον θὰ χρειασθῇ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν νὰ διοχετευθῇ, θὰ ἔχωσι δὲ τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον ἕως τότε οἱ περίοικοι νὰ μετατρέψωσι τὴν καλλιέργειαν αὐτῶν, ἤτοι νὰ μετατρέψωσι τοὺς ἀγροὺς αὐτῶν εἰς μὴ ποτιστικούς.

§81Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νὰ ὑποχρεωθῇ ὁ ἀνάδοχος ν’ ἀναλάβῃ τὰς ὑποχρεώσεις αἱ ὁποῖαι ἀναφέρονται εἰς τὴν ἔκθεσιν.

§82Α. ΣΛΗΜΑΝ. Ἑπομένως εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον προτείνομεν τροπολογίαν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀναλαμβάνει ἡ ἑταιρεία, ἐπὶ τῇ βαρυτάτῃ ποινῇ τῆς ἐκπτώσεως, τὴν ὑποχρέωσιν νὰ διοχετεύσῃ κατὰ τὴν διαδικασίαν τὴν ὁποίαν ὁρίζομεν εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον, δηλαδὴ τὴν ὁποίαν προβλέπομεν, καὶ θέλει τεθῇ εἰς Β. Διάταγμα, ν’ ἀναλαμβάνῃ ἡ ἑταιρεία τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἔχῃ εἰς τὴν διάθεσιν τῶν δύο πόλεων 1000 λίτρα ὕδατος ἐκτὸς τῆς περιπτώσεως τῆς ἀνωτέρας βίας. Ἐπίσης προτείνομεν τροπολογίαν κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ εἶναι ἠναγκασμένη ἡ ἑταιρεία, ἂν ἐν τῷ μεταξὺ δὲν ἔχῃ ἐπέλθει ἡ ἐξαγορά, ὅτε ὁ πληθυσμὸς τῶν Ἀθηνῶν θέλει φθάσει ὑπὲρ τὸ ἑκατομμύριον καὶ ὁπότε θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην περισσοτέρου ὕδατος τῶν 1000 λίτρων κατὰ 1″, τοῖς 200, νὰ εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ ἑταιρεία νὰ φέρῃ τὴν ἐπὶ πλέον ποσότητα ὕδατος ἐκτὸς τῆς περιπτώσεως κατὰ τὴν ὁποίαν θ’ ἀρνηθῇ τὸ Δημόσιον νὰ ἐκτελέσῃ τὰ ἔργα αὐτῆς. Τότε ὅμως ὁρίζομεν, ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ ἑταιρεία ν’ ἀγοράσῃ τὸ ἐπὶ πλέον ὕδωρ ἀπὸ τὸ Δημόσιον ἢ ἀπὸ τοὺς δήμους, οἱ ὁποῖοι θέλουσι κάμει τὰ συμπληρωματικὰ ἔργα, πωλοῦσα αὐτὴ τὸ ὕδωρ εἰς τοὺς καταναλωτάς. Ἐλπίζομεν ὅτι πάντως δὲν θέλομεν φθάσει εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, διότι ἀντιβαίνει πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν· πρεσβεύομεν ὅμως, ὅτι τὸ καλλίτερον σύστημα τῆς ἐκτελέσεως εἶναι τὸ σύστημα τῆς δημοποιήσεως. Συμφωνοῦμεν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι πρὸς τὸ παρὸν δὲν ἔχομεν πρὸς τοῦτο κατάλληλον προσωπικὸν οὔτε δυστυχῶς τὴν κοινωνιστικὴν ἀντίληψιν τῶν τοιούτων ζητημάτων, καὶ δυστυχῶς οἱ δῆμοι ὡς διοικοῦνται παρ’ ἡμῖν σήμερον δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ διοικήσωσι τοιαῦτα ἔργα. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους παραδεχόμεθα ἵνα ἀναλάβῃ σήμερον τὸ ἔργον ἑταιρεία. Εὐχόμεθα ὅσον τὸ δυνατὸν τὸ ἔργον τοῦτο νὰ περιέλθῃ εἰς χεῖρας τῶν δήμων, καὶ πρὸς τοῦτο εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον, προτείνομεν τροπολογίαν κατὰ τὴν ὁποίαν διευκολύνεται ὁ τρόπος ἐξαγορᾶς καὶ συντομεύονται αἱ προθεσμίαι μετὰ τὰς ὁποίας εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐξαγορὰ τοῦ ἔργου τούτου. Νομίζομεν, ὡς εἶπον καὶ πρότερον, ὅτι τὴν ποσότητα τοῦ ὕδατος κατὰ τὰς ἐντυπώσεις, διότι ἐπιμένω εἰς τὴν λέξιν, ὅτι μόνον τὴν λέξιν ἐντυπώσεις δυνάμεθα νὰ μεταχειρισθῶμεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν καὶ εἰς τὴν Στυμφαλίαν καὶ εἰς τὸν Μέλανα ποταμὸν νὰ ἐξεύρωμεν εὐκόλως ὕδωρ μέχρι τῶν 1000 λίτρων· νομίζομεν δ’ ὅτι δὲν δυνάμεθα ν’ ἀποκρούσωμεν τὸν Μέλανα ποταμὸν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν λεγομένων, ὅτι κατὰ τὸ 1856 ἐπῆλθεν ἀποξήρανσις τῶν ὑδάτων τούτων. Στηριζόμεθα δὲ εἰς τὴν γνώμην μας ταύτην, ἔχοντες ὑπ’ ὄψει τὴν παρένθεσιν ἐν τῇ μελέτῃ τῇ γενομένῃ ὑπὸ τοῦ κτηματικοῦ συνδέσμου τοῦ δήμου Ἀθηναίων, παρένθεσιν τοῦ τότε ἐπιθεωρητοῦ τῶν δημοσίων ἔργων Μανιατάκη, ὁ ὁποῖος, ὡς διατυποῦται ἐνταῦθα, λέγει ὅτι οὐδέποτε ἐγένετο ἀποξήρανσις, μόνον δὲ κατὰ τὸ 1856 παρετηρήθη τοιαύτη ἀποξήρανσις, διότι τὰ ὕδατα ταῦτα εἶχον διοχετευθῇ ἄλλοτε διὰ τὴν ἄρδευσιν τῶν ἀγρῶν ἀραβοσίτου καὶ βάμβακος. Ἑπομένως ἡ ἐπιτροπὴ συμφωνεῖ μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι δέον ὁ διαγωνισμὸς νὰ γίνῃ μεταξὺ Στυμφαλίας καὶ Μέλανος ποταμοῦ, ἐλπίζομεν δ’ ὅτι ὑπαρχουσῶν τῶν δύο ὁμάδων αἱ ὁποῖαι θέλουσι διαγωνισθῇ ἡ μία ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διοχετεύσεως τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας, ἡ δὲ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Μέλανος ποταμοῦ, θέλουσιν ἐπέλθει μεγάλαι μειώσεις τιμῶν αἵτινες θέλουσιν ἐξασφαλίσει τὴν διοχέτευσιν τῶν ὑδάτων εἰς τιμὴν συμφέρουσαν διὰ τοὺς κατοίκους τῶν δύο πόλεων. Εἶπον καὶ πρότερον, ὅτι νομίζομεν, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη ἐν τῇ συγγραφῇ τῶν ὅρων νὰ ὁρισθῶσι πᾶσαι αἱ λεπτομέρειαι τῆς ἐκτελέσεως τῶν σχεδίων, διότι πρέπει νὰ ἔχωμεν πρὸ ὀφθαλμῶν τὰ ἑξῆς. Ζητοῦμεν ἵνα ὡρισμένη ποσότης ὕδατος διοχετευθῇ μέχρι τῶν πόλεων καὶ παραδοθῇ εἰς τοὺς καταναλωτάς, ἔπειτα δέ, ὅπως τὰ ἀκάθαρτα ὕδατα μεταφερθῶσι μακρὰν τῶν συνοικισμῶν, ἵνα μὴ ὑπάρξῃ κίνδυνος τῆς ὑγείας τῶν πόλεων. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ δύο ταῦτα ἐξασφαλισθῶσι δέον νὰ ἀδιαφορήσωμεν κατὰ ποῖον τρόπον θέλει γίνῃ ἡ ἐκτέλεσις τῶν δύο τούτων φάσεων τῆς ἐργασίας ταύτης. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν διοχέτευσιν τῶν ὑδάτων, βεβαίως ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένων δεδομένων, ὡρισμένων τύπων τοιχοποιίας, κτίσεως, σιδηρῶν σωλήνων, ἀτμοσφαιρικῆς πιέσεως κτλ. κτλ., ἅτινα πάντα θέλουσιν ἐξασφαλισθῆ, εἶναι ἀδιάφορον ἡμῖν ἐὰν τὸ ὑδραγωγεῖον ἀκολουθήσῃ τὴν αʹ ἢ βʹ ὁδόν· ἡ πρωτοβουλία ἐπὶ τούτου δέον ν’ ἀφεθῇ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θέλουσι παρουσιασθῆ ὡς ἀνάδοχοι τοῦ ἔργου. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν κατασκευὴν τῶν ὑπονόμων, νομίζω ὅτι δέον νὰ δοθῇ πλήρης ἐλευθερία εἰς τοὺς παρουσιασθησομένους ὡς ἀναδόχους, ὅπως ἕκαστος προτείνῃ οἱονδήποτε σύστημα θέλει διὰ τὴν παροχέτευσιν καὶ τὴν μεταφορὰν τῶν ὑδάτων. Ἀρκεῖ νὰ ἐξασφαλισθῶσι τελείως αἱ ὑγιειναὶ συνθῆκαι αἱ ὁποῖαι θέλουσιν ὁρισθῆ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις καὶ θὰ κανονίσῃ τὴν τελικὴν γνώμην, ὅτι τὰ ὕδατα ταῦτα δὲν δύνανται νὰ ἔχωσι περισσότερον ποσὸν μικροβίων ἀπὸ τόσον τοῖς χιλίοις οὔτε περισσότερον τόσου ἀριθμοῦ μικροβίων κατὰ κυβικὸν χιλιοστόμετρον, ὡς γίνεται ἀλλαχοῦ εἰς τὰς διαφόρους πόλεις τῆς Εὐρώπης. Ταῦτα εἶναι τὰ κυριώτερα σημεῖα τῆς ἐν γένει οἰκονομίας τοῦ νομοσχεδίου, ἐφ’ ὧν ἡ ἐπιτροπὴ ἐπέστησε τὴν ἑαυτῆς προσοχήν. Ἐπὶ τῇ βάσει τούτων διετυπώσαμεν τὰς ἐπὶ τῶν διαφόρων ἄρθρων τροπολογίας ἡμῶν, ἃς καὶ θέτομεν ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Οὕτως, εἰς τὸ ἄρθρον 1ον προτείνομεν ἵνα ὁρισθῇ ἐν τῇ συγγραφῇ τῶν ὅρων τίνων ἔργων ἡ συμπλήρωσις δύναται νὰ γίνῃ μετὰ παρέλευσιν ὡρισμένων ἐτῶν· δηλαδή, ὡς εἶπον καὶ πρότερον, νομίζομεν ὅτι καλὸν θὰ ἦτο νὰ μὴ ἐπιβαρυνθῶσιν ἀπὸ τοῦδε οἱ κάτοικοι ἐμμέσως διὰ τοῦ τοκοχρεολυσίου ὁλοκλήρου τῆς ποσότητος ἡ ὁποία θέλει δαπανηθῇ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου ὁλοκλήρου, ἀλλὰ τὸ ἔργον νὰ συμπληρωθῇ σὺν τῷ χρόνῳ ὥστε οἱ κάτοικοι νὰ ἐπιβαρυνθῶσιν ὀλιγώτερον. Ὄσον ἀφορᾷ τὸν μηχανισμὸν τῆς δημοπρασίας, προτείνει ἡ ἐπιτροπὴ νὰ περιορισθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον ἡ κυβερνητικὴ πρωτοβουλία διὰ τὴν ἐπιλογὴν τοῦ ἀναδόχου, εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὁ ἴδιος θὰ ἐπιθυμῇ, ἐπὶ κρίσεως περὶ τεχνικοῦ ζητήματος, ἡ πρωτοβουλία αὐτοῦ νὰ περιορισθῇ, ὥστε ὁ διαγωνισμὸς νὰ γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐπιστημονικῆς ἐξετάσεως τῶν θεμάτων. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον προτείνομεν, ἵνα ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις ἡ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὥστε ἡ Κυβέρνησις νὰ δύναται νὰ κρίνῃ ἐπὶ τοῦ ὅλου ζητήματος, νὰ ἔχῃ δὲ τὴν ἐπιλογὴν ἐπὶ τῶν παρουσιασθησομένων ὡς ἀναδόχων, καὶ πρὸς τοῦτο προτείνομεν ἕτερον τρόπον ἐκτελέσεως τοῦ διαγωνισμοῦ, τὸν ὁποῖον δὲν νομίζω τοῦ παρόντος νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἀφοῦ τὸν καθορίζομεν ἐν τῇ ἐκθέσει. Μὲ δύο λέξεις ὁ μηχανισμὸς ἔχει οὕτως· ἐν πρώτοις, ἵνα ἐξασφαλισθῇ ὅτι τὰ ἔργα τὰ προτεινόμενα ὑφ’ ὡρισμένου ἀναδόχου θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῶσι, προτείνομεν, πρὶν ἢ ἀνοιχθῶσιν οἱ φάκελοι οἱ περιέχοντες τὰς προτάσεις, ἐξετασθῇ τὸ ἔργον ἑνὸς ἑκάστου, τὰ σχέδια ἑνὸς ἑκάστου καὶ κατόπιν ν’ ἀνοιχθῶσιν οἱ φάκελοι τῶν ὁποίων τὰ ἔργα κρίνονται ὡς δυνατὰ νὰ ἐκτελεσθῶσιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν λέγει, νομίζω, ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι ἔργον τῆς συμβάσεως.

§83ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τοῦ νόμου.

§84ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ἡμεῖς ἐκφράζομεν τὴν γνώμην ἡμῶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Ἐὰν σεῖς νομίζητε ὅτι δὲν εἶναι ζήτημα νόμου, ἡμεῖς οὐδεμίαν ἔχομεν ἀντίρρησιν, ὅπως τεθῇ τοῦτο ἐν τῷ Β. Διατάγματι. Τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἐδόθη πρὸς ἡμᾶς ἡ μελέτη τοῦ νομοσχεδίου τούτου κρίνομεν ὅτι, ἐπειδὴ ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ ὁμιλήσωμεν περὶ Β. Διατάγματος, ἐνομίσαμεν ὅτι πάσας τὰς γνώμας, τὰς ὁποίας ἔχομεν, τὰς συντεινούσας πρὸς ἐξασφάλισιν τοῦ διαγωνισμοῦ, ὥστε νὰ γίνῃ οὗτος αὐστηρότατος, ἐνομίσαμεν ὅτι ἔδει νὰ τὰς ἐκθέσωμεν καὶ προτείνομεν νὰ τεθῶσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ἐὰν ὑμεῖς νομίζητε ὅτι πρέπει νὰ τεθῶσιν ἐν τῷ Διατάγματι, οὐδεμίαν, ἐπαναλαμβάνω, ἔχομεν ἀντίρρησιν. Φρονοῦμεν δ’ ὅτι ὡς βάσις τοῦ διαγωνισμοῦ κατὰ τὴν τροπολογίαν μας, δὲν πρέπει νὰ τεθῇ μόνον ἡ ἐλάττωσις τῆς τιμῆς τῶν ἄρθρων 17 καὶ 20, δηλαδὴ τῶν τιμῶν τοῦ ὕδατος καὶ τῶν τιμῶν διὰ τὴν χρῆσιν τῶν ὑπονόμων, ἀλλὰ δέον νὰ τεθῇ καὶ ἡ μείωσις τοῦ κεφαλαίου τοῦ ἀρχικῶς δαπανηθησομένου. Δύναται τότε νὰ εὑρεθῇ ἀκριβὴς συνδυασμός, ὅταν ἡ μείωσις τοῦ κεφαλαίου συνεπάγηται τὴν μείωσιν τῶν τιμῶν. Ἡ διατύπωσις εἶναι ἡ ἑξῆς· «Ὡς βάσις τοῦ διαγωνισμοῦ θέλει τεθῇ ἡ μείωσις τοῦ κεφαλαίου τῶν 56,000,000 δρ. ἡ προϋπολογισθεῖσα διὰ τὴν ἀνάληψιν κατ’ ἀποκοπὴν τοῦ ὅλου ἔργου τῆς ὑδρεύσεως καὶ τῆς κατασκευῆς ὑπονόμων. Ἡ μείωσις τοῦ ὡς ἄνω κεφαλαίου θὰ συνεπάγηται ἀνάλογον μείωσιν τῶν διὰ τῶν ἄρθρων 17 καὶ 20 τοῦ παρόντος νόμου ὁριζομένων ἀνωτάτων ὅρων τιμῆς ὕδατος καὶ εἰσφορῶν διὰ τὰς ὑπονόμους». Τοῦτο δὲ διὰ τὸν ἑξῆς λόγον, διότι κατὰ τὸ ἄρθρον 23 τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἡ διανομὴ τῶν κερδῶν μεταξὺ τῆς ἑταιρείας καὶ τῶν δήμων καὶ τῶν καταναλωτῶν δὲν θέλει γίνει ἢ ὅταν τὸ καθαρὸν κέρδος ἀνέλθῃ μέχρις 7%· ἑπομένως, ἐὰν ἡ ἑταιρεία παρουσιάσῃ τιμὰς μικροτέρας, ἀλλὰ ζητήσῃ νὰ δαπανήσῃ κατόπιν περισσότερα, βεβαίως ἡ διανομὴ τοῦ κέρδους τοῦ καθαροῦ θέλει ἀργήσει περισσότερον νὰ γίνῃ εἰς τρόπον ὥστε ἐπιβραδύνεται ἡ συμμετοχὴ τῶν δήμων καὶ τῶν καταναλωτῶν εἰς τὰ κέρδη τῆς ἑταιρείας.

§85Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Καὶ ἡ ἐξαγορά.

§86Α. ΣΛΗΜΑΝ. Βεβαίως καὶ ἡ ἐξαγορά, διότι κατ’ ἄλλο ἄρθρον τῆς συμβάσεως ἡ ἐξαγορὰ θέλει γίνει, ὅταν τὸ κέρδος τὸ καθαρὸν φθάσῃ εἰς 6%. Ἑπομένως τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν τὸ κεφάλαιον εἶναι περισσότερον, ἀργότερα ὁπότε θὰ φθάσωμεν εἰς τὰ 6%, δυσχερέστερον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ ἐξαγορά. Οἱ συνάδελφοι ἡμῶν ἐκ Κορινθίας ὑπέβαλον τροπολογίαν ἐπὶ τῶν ὑπ’ αὐτῶν θεωρουμένων ὡς δικαιωμάτων τῶν κατοίκων διὰ τὴν οἰκιακὴν χρῆσιν καὶ κατανάλωσιν τοῦ ὕδατος, ὡς καὶ τὴν ἄρδευσιν. Τὰ δικαιώματα ταῦτα ἡμεῖς παραθέτομεν κατὰ τὴν ἀνάπτυξιν, ἣν ἔκαμαν οἱ κ. Βουλευταὶ ἐν τῇ ἐκθέσει ταύτῃ, δὲν ἐνομίσαμεν ὅμως ὅτι ἐδικαιούμεθα ἐπὶ τούτων νὰ ἐκφέρωμεν γνώμην, ἐπειδὴ δὲν εἴχομεν καὶ τὰς μελέτας, αἵτινες ἐγένοντο ἐπὶ τῇ βάσει τούτων. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς τιμὰς τοῦ ὕδατος, τοῦ ὑποχρεωτικοῦ διὰ τῆς ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως, ὡς εἶπον καὶ ἐν ἀρχῇ, δὲν νομίζομεν ὅτι εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἐξετάσωμεν, ἀφοῦ αἱ τιμαὶ αὐταὶ θέλουσι φυσικὰ ἐλαττωθῆ, ὅταν ἐξασφαλισθῇ ἡ εὐρύτης τοῦ διαγωνισμοῦ. Μόνον παρετηρήσαμεν ὅτι δέον νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ἴσως τὸ παράπονον ὡρισμένων τάξεων ἐμπόρων, ἐχόντων καταστήματα ἔνθα γίνεται ἐλαχίστη κατανάλωσις ὕδατος, διότι δέον νὰ παρατηρήσωμεν ὅτι ἐκ τοῦ φόρου τῆς ἀναγκαστικῆς ὑδροληψίας ὑπάρχει καὶ ἡ ἰδέα τῆς φορολογίας τοῦ εἰσοδήματος τῆς αὐξανούσης. Δεδομένου ὅτι οἱ καταστηματάρχαι οὗτοι πληρώνουσιν ἤδη διὰ τὰς οἰκίας των φόρον ὑποχρεωτικὸν ὑδροληψίας, θὰ ἦτο ὀρθὸν ἴσως νὰ μὴ ἐπιβαρύνωνται τὰ καταστήματα αὐτῶν διὰ δευτέρου φόρου. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον προτείνομεν νὰ διαιρεθῶσιν εἰς κλάσσεις, καὶ ὁλόκληρον τὸ τίμημα τὸ προβλεπόμενον ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου πληρώνωσιν οἱ κάμνοντες μεγάλην κατανάλωσιν, ὡς τὰ ζαχαροπλαστεῖα, καφενεῖα κλπ., οἱ δὲ κάμνοντες μετρίαν χρῆσιν νὰ πληρώνωσι 30% ὀλιγώτερον, οἱ δὲ κάμνοντες ἐλαχίστην 50% ὀλιγώτερον. Ὅσον ἀφορᾷ ἤδη τὸ ποσὸν τῆς εἰσφορᾶς διὰ τὰς ὑπονόμους, ἐνομίσαμεν ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ θίξωμεν τοῦτο. Νομίζω ὅτι εἴχομεν καθῆκον νὰ προτείνωμεν τροπολογίαν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐπιβαρυνθῶσιν ἀπὸ τοῦδε διὰ τοῦ φόρου τῶν 2% οἱ κάτοικοι τῶν δύο πόλεων κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, ἀφοῦ σήμερον μέχρι τῆς χρήσεως ὑπ’ αὐτῶν τῶν ὑπονόμων αὐτοὶ θέλουσιν ὑποβληθῆ εἰς τὰς δαπάνας τῆς ἐκκενώσεως τῶν βόθρων, ὡς ἐγένετο μέχρι τοῦδε. Δὲν εἶναι λοιπὸν ὀρθὸν νὰ πληρώσωσι φόρον διὰ τὰ ἔργα, διὰ τὰ ὁποῖα ἀκόμη δὲν θέλουσι κάμει χρῆσιν. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι τοῦ παρόντος ἡ ἀνάπτυξις τῶν διαφόρων ἑτέρων μικρῶν τροπολογιῶν, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἀφοῦ τὰς τροπολογίας ταύτας ἔχομεν ἀναπτύξει ἐν πλάτει ἐν τῷ σχεδίῳ ἡμῶν, καὶ διὰ τοῦτο καταθέτω τὴν ἔκθεσιν εἰς τὴν Βουλὴν ἐκφράζων τὴν ἐλπίδα καὶ τὸν ζωηρὸν πόθον τῆς ἐπιτροπῆς, ἵνα ὅσον τὸ δυνατὸν τάχιστα ἐπιψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅπως αἱ Ἀθῆναι κατασταθῶσιν ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον ἀνταξία πρωτεύουσα τῆς μείζονος Ἑλλάδος.

§87ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εὖγε! εὖγε!

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας Αʹ. Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀθεμίτου ἀνταγωνισμοῦ». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 1–5 ἄνευ ἀντιρρήσεως). Ἐπὶ τῶν ἄρθρων 6 καὶ 7 ὑπάρχουσι τροπολογίαι τοῦ κ. Π. Ἀραβαντινοῦ.

§89Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὰς δέχομαι. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 6 καὶ 7 συμφώνως ταῖς τροπολογίαις τοῦ κ. Π. Ἀραβαντινοῦ). Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκεται). (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 8 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 9).

§90Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, ἐργασθεὶς μετὰ τῶν λοιπῶν μελῶν αὐτῆς εἰς τὴν κατάρτισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 9 ὑπέβαλον παρατηρήσεις τινάς, ὅτι δηλαδὴ δὲν ἦτο ὀρθόν, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καὶ ἄλλοτε ἐγένετο καὶ ἤδη ἐπαναλαμβάνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἵνα δημιουργῶνται ἀδικήματα ποινικοῦ δικαίου διὰ Διαταγμάτων καὶ κανονίζωνται ποιναὶ διὰ Διαταγμάτων ὡς συμβαίνει ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ. Τὰς παρατηρήσεις ταύτας ὑποβάλλω καὶ εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα ἀποφανθῇ αὕτη ἂν θεωρεῖ ὀρθὸν νὰ δημιουργῶνται ἀδικήματα διὰ Διαταγμάτων, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ νόμος ἐκ τῶν προτέρων ὁρίζων τί ἐστὶν ἀδίκημα καὶ ποῖαι εἶναι αἱ ποιναὶ καὶ ποῖαι πρέπει νὰ ἐπιβληθῶσιν εἰς τοῦτο ἢ ἐκεῖνο τὸ ἀδίκημα.

§91Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα καὶ ἄλλοτε συνεζητήθη. Ὑπάρχουσι νόμοι οὐχὶ μόνον εἰς τὴν ἰδικήν μας νομοθεσίαν ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς ξένας, οἱ ὁποῖοι ἐπιτρέπουσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν αὐτὸ τοῦτο, ὅπως διὰ Βασιλικῶν Διαταγμάτων καὶ τὰς ποινὰς ἀκόμη διά τινας παραβάσεις ὁρίζῃ. Ὅτε συνεζητήθη ἄλλοτε τὸ ζήτημα, ἐλέχθη ὅτι δὲν εἶναι πάντοτε ὀρθὸν νὰ γίνεται χρῆσις τοιούτων Διαταγμάτων, διότι δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ φθάσῃ εἰς κατάχρησιν, ἀλλ’ ἐν τούτοις ὑπάρχουσιν ἄπειροι νόμοι ἐπιτρέποντες τὴν ἔκδοσιν Διαταγμάτων ποινῶν. Ἐγὼ ὅμως ἔλαβον ἄλλην πρόνοιαν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅπως ἡ ποινὴ μὴ ὁρισθῇ διὰ τοῦ Διατάγματος, ἀλλ’ ὁρίζηται ἤδη διὰ τοῦ νόμου. Τὸ Διάταγμα θὰ λέγῃ ὅτι εἶναι δυνατὸν διὰ τὴν τοιαύτην ἢ τοιαύτην πώλησιν ὡρισμένων ἐμπορευμάτων ν’ ἀπαιτηθῶσιν ὡρισμέναι τινὲς διατυπώσεις, ἵνα ἀποφευχθῶσι καταχρήσεις, καὶ διὰ τὴν παράβασιν ἐπιβάλλονται αἱ ἐν τῷ νόμῳ ὡρισμέναι ποιναί. Τοῦτο γίνεται, ἵνα προλάβωμεν τὸν ἀθέμιτον ἀνταγωνισμόν. Ὁ Ὑπουργὸς θὰ ὁρίσῃ τὸν τρόπον τῆς πωλήσεως καὶ ὄχι τὴν ποινήν. Ὁ παραβάτης τιμωρεῖται διὰ τῆς ποινῆς τὴν ὁποίαν ἀπαγγέλλει ὁ νόμος. Ἡ ποινὴ δὲν θὰ ὁρισθῇ διὰ τοῦ Διατάγματος, θὰ ὁρισθῶσι τίνα εἶναι ἐκεῖνα τὰ ἐμπορεύματα, διὰ τὰ ὁποῖα ἡ παράβασις θὰ τιμωρῆται διὰ τῆς ἐν τῷ νόμῳ ποινῆς. Τὸ Σύνταγμα βεβαίως λέγει ὅτι οὐδεμία ποινὴ ἐπιβάλλεται ἄνευ προηγουμένης νομοθετικῆς διατάξεως, ἀλλὰ νομοθετικὴ διάταξις δὲν εἶναι μόνη ἡ τιθεμένη διὰ τοῦ νόμου, ἀλλά, κατὰ ἔθιμα καὶ ἰδικά μας καὶ ξένα, καὶ ἡ τιθεμένη ἐφ’ ὅσον ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία διὰ Διαταγμάτων ἐξεχώρησε τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς τὴν ἐκτελεστικήν. Ὁλόκληρος Κῶδιξ ὑπάρχει διὰ τὴν καταπολέμησιν τῆς νοθείας τῶν γεωργικῶν προϊόντων καὶ διὰ τὴν νοθείαν τῶν ἐμπορευμάτων ἐν Γαλλίᾳ, καὶ ὁ Κῶδιξ οὗτος ἀπαρτίζεται ὅλος ἀπὸ ἕνα νόμον ἐξ ὀλίγων ἄρθρων, καὶ ἀπὸ ἄπειρα Διατάγματα ἐκδοθέντα ὑπὸ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας κατ’ ἐπίτρεψιν τῆς Νομοθετικῆς. Ἐπεκράτησε δὲ τοῦτο τὸ ἔθιμον τὸ νομοθετικὸν παγίως, διὰ τὸ εἶναι ἀδύνατον πολλάκις ἄλλως γενέσθαι. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἐκ τῶν προτέρων νὰ ὁρίσωμεν διὰ κάθε εἴδους προϊὸν γνωστὸν ἢ ἄγνωστον τὰς διατυπώσεις; Εἰμὶ σύμφωνος μετὰ τοῦ κ. ἐκ Μεσσηνίας Βουλευτοῦ ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνεται κατάχρησις, ἀλλὰ θὰ γίνεται ὅπου ἡ ἀνάγκη τῶν πραγμάτων ἐπιβάλλει τοῦτο.

§92Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ παρατήρησίς μου ἀφορᾷ εἰς ζήτημα ἀρχῆς. Οὐδεμίαν λοιπὸν ἔχει σημασίαν τὸ πρᾶγμα ἂν τὸ κακῶς γινόμενον γίνηται συχνὰ ἢ σπανίως. Εἶναι ζήτημα ἀρχῆς, εἶναι ζήτημα ἡ λύσις τοῦ ὁποίου, καθ’ ὃν τρόπον προτείνει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀντιβαίνει εἰς τὸ Σύνταγμα. Πρέπει τὸ σύστημα αὐτὸ νὰ καταργηθῇ, ἀσχέτως ἂν κατὰ τὸ παρελθὸν ἐτηρήθη ἡ τάξις ἢ μᾶλλον ἡ ἀταξία, τὴν ὁποίαν τὸ νομοσχέδιον ἐπαναλαμβάνει. Ἐπιμένω δὲ νὰ εἴπω, ὅτι ἀντιτίθεται πρὸς τὸ Σύνταγμα· δὲν πρόκειται περὶ προσδιορισμοῦ τοῦ εἴδους τοῦ ἀδικήματος διὰ Β. Διατάγματος, ἀλλὰ νομίζω, κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι πρόκειται περὶ προσδιορισμοῦ ποινῆς. Ἀφήνομεν δηλ. εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ ὁρίσῃ τίνες εἶναι αἱ περιπτώσεις, καθ’ ἃς δύναται ἡ ψευδὴς παράστασις, βάρους ἐπὶ παραδείγματι, ν’ ἀποτελέσῃ ἀδίκημα ὑπαγόμενον εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, δημιουργοῦμεν ὅ ἐστὶν ἀδικήματα ἐκ τῶν ὑστέρων καὶ καθ’ ὃν τρόπον τὸ Σύνταγμα δὲν ἐπιτρέπει νὰ δημιουργήσωμεν τοιαῦτα, δὲν νομίζω δέ, ὡς νομίζει ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ ὁρισθῇ ἐν τῷ νόμῳ ὅτι ἡ τοιαύτη ἢ τοιαύτη λιανικὴ πώλησις ἐμπορεύματός τινος θ’ ἀποτελέσῃ ἀδίκημα. Ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐνόμισεν, ἐκ τῆς πείρας τῶν πραγμάτων πειθόμενος καὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν γίνεται ἡ ἄσκησις τοῦ ἐμπορίου, ὅτι ἦτο ἀνάγκη νὰ τεθῇ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 9, θὰ ἦτο δυνατὸν μετά τινος μείζονος ἐπιμελείας ἐργαζόμενος νὰ προσδιορίσῃ ἐκ τῶν προτέρων τὰς λεπτομερείας ἐκείνας, καθ’ ἃς ἀναφέρεται τὸ ἀδίκημα τὸ ἐν τῷ ἄρθρῳ 9 ἀναφερόμενον.

§93ΣΩΤ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ποιναὶ διὰ Β. Διατάγματος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβληθῶσιν. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ· πρόκειται περὶ ποινῶν ἐπιβαλλομένων διὰ τοῦ νόμου καὶ παραβάσεων περιπτώσεων ὁριζομένων διὰ Διατάγματος. Ἡμεῖς εἰς τὴν νομοθεσίαν μας ἔχομέν τι χεῖρον· ἔχομεν τὰς παραβάσεις τῶν ἀστυνομικῶν διατάξεων καὶ τὰς ἐν αὐταῖς ὁριζομένας ποινάς.

§94ΠΟΛ. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Εἰς ταῦτα θὰ ἠδύνατό τις νὰ προσθέσῃ καὶ τοῦτο, ὅτι καὶ τὸ ἀδίκημα κατὰ τὰ κύρια στοιχεῖα καθορίζεται ἐν τῷ νόμῳ, παρέχεται δ’ εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν τὸ δικαίωμα νὰ ὁρίσῃ διὰ Διατάγματος τὸ εἶδος τῶν ἐμπορευμάτων μόνον.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 9 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 9–20). Ἄρθρον 21 (ἀναγινώσκεται).

§96Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἔχω ὑποβεβλημένην τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, τὴν ὁποίαν θὰ παρακαλέσω ν’ ἀναγνώσητε.

§97Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἀποδέχομαι.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 21, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀποδεχθέντος τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ἀραβαντινοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ λοιπὰ ἄρθρα ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν).

§99Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἐκτὸς μερικῶν τροπολογιῶν, τὰς ὁποίας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν, ἔχω νὰ προτείνω τὴν προσθήκην τριῶν ὁλοκλήρων ἄρθρων, τὰ ὁποῖα ἐπιφυλάσσομαι νὰ δώσω ἐγγράφως.

§100Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κ. Πρόεδρε, νὰ δώσητε ἐντολήν, ὥστε νὰ διανεμηθῇ εἰς τοὺς κ. Βουλευτὰς τὸ νομοσχέδιον μὲ τὰς τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο δεκταὶ σήμερον.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§102Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 10 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως σᾶς παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 1 καὶ 2 τοῦ νόμου ΓϠΙΘʹ περὶ προθεσμίας ὑπὸ τοῦ Κράτους καὶ παροχῆς εἰς τοὺς χωρικοὺς γεωργικῶν εἰδῶν». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως καὶ ἐκπαιδεύσεως τοῦ ἀνωτέρου προσωπικοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν δασῶν». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 490, § 1, τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας καὶ 353 τῆς Ποιν. Δικονομίας».

§104Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ἀφορᾷ μεταβολὴν τῆς δικιοδοσίας τοῦ εἰρηνοδίκου ἐπεκτεῖνον ταύτην ἀπὸ δραχ. 300 εἰς τὸ ποσὸν τῶν 600. Ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν ὁποίαν παρεπέμφθη τὸ νομοσχέδιον — καὶ ἧς ἀπετέλουν μέλος — δὲν ἐδέχθη τοῦτο καὶ ὀφείλω νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς γνώμης τῆς ἐπιτροπῆς.

§105ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ ἀπέρριψεν ὁλοσχερῶς;

§106Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁλοσχερῶς. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἐπέρχεται κατὰ μέρος μεταβολὴ τῆς ὑφισταμένης νομοθεσίας μας ὡς πρὸς τὰ Εἰρηνοδικεῖα. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι οὕτω τμηματικῶς πάντοτε συντελεῖται ἡ τῆς νομοθεσίας μας μεταβολή. Καὶ τοῦτο εἶναι σχεδὸν ἀνάγκη, προκειμένου περὶ νόμων οὐσιαστικοῦ δικαίου. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ ἄλλων καὶ ἰδίᾳ τῶν ἀφορώντων τὴν διαδικασίαν καὶ τὸν ὀργανισμόν, πρέπει νὰ εἴμεθα ὡς οἷόν τε φειδωλοί, διότι δυνατὸν ἐντεῦθεν καὶ ἄτοπα ἄλλα διὰ τῆς κατὰ μέρος μεταβολῆς νὰ ἐπέλθωσι, τὰ ὁποῖα νὰ μὴ προΐδωμεν, καὶ ὁ σκοπὸς τῆς μεταβολῆς νὰ μὴ ἐπιτευχθῇ. Ὡς πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον κατὰ τοῦτο πρέπει νὰ προσέξωμεν· κατὰ πρῶτον ἂν ἡ δι’ αὐτοῦ ἐπιδιωκομένη ἐπέκτασις τῆς δικιοδοσίας τῶν εἰρηνοδικῶν δύναται νὰ γίνῃ χωρὶς ἐν ταὐτῷ καὶ νὰ ληφθῶσι μέτρα πρὸς βελτίωσιν τοῦ κλάδου τούτου. Καὶ ὡς πρὸς τοῦτο δέον νὰ ἐξετασθῇ, ἂν οἱ εἰρηνοδίκαι τῆς σήμερον παρέχουσι τὰ ἀπαιτούμενα στοιχεῖα διὰ τὴν ἐπέκτασιν τῆς δικιοδοσίας αὐτῶν, καὶ δὴ εἰς τὸ διπλάσιον τῆς ἤδη τακτικῆς τοιαύτης. Ὁ κ. Ὑπουργὸς θ’ ἀντιτάξῃ βεβαίως ὅτι τὸ ποσὸν τῶν 300 δραχ., ὅπερ ἀποτελεῖ τὸ ὅριον τῆς νῦν δικαιοδοσίας τούτων ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως, ὅτε ἐγένετο ἡ σχετικὴ νομοθεσία μας, ἀπετέλει ἀξίαν πολὺ ἀνωτέρου ποσοῦ τῶν 300 δραχ. τῆς σήμερον. Τοῦτο δὲν ἀρνοῦμαι. Ἀλλὰ δὲν πρέπει καὶ νὰ λησμονηθῇ ὅτι ἄλλαι ἦσαν αἱ συνθῆκαι, ὑφ’ ἃς ἐγκαθίσταντο τὰ Εἰρηνοδικεῖα τότε καὶ ὡρίζετο ἡ δικιοδοσία των, καὶ ὅτι ἡ ἐπελθοῦσα ἔκτοτε μεταβολὴ δὲν ἀφορᾷ μόνον τὴν οἰκονομικὴν τῶν πραγμάτων ἀξίαν, τοὺς εἰρηνοδίκας οὓς ἤδη ἐδημιουργήσαμεν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς νῦν καταστάσεως. Ὡς πρὸς τοῦτο μοὶ εἶναι ἀρκετὸν νὰ παρατηρήσω τοῦτο μόνον, ὅτι κατὰ τὰς νομοθεσίας ἄλλων χωρῶν, ὅπου ἡ δικαιοδοσία τοῦ εἰρηνοδίκου εἶναι ἐπεκτεταμένη καὶ εἰς ὅριον μεῖζον τοῦ διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου εἰσαγομένου, ἔχει ληφθῇ τὸ μέτρον, ὅπως καὶ οἱ εἰρηνοδίκαι εἰσάγωνται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν μὲ τὰ αὐτὰ προσόντα καὶ τὰς ἐγγυήσεις, μὲ τὰ ὁποῖα καὶ οἱ λοιποὶ δικασταί, καὶ ἑνιαῖον κρατεῖ ὡς πρὸς τοῦτο σύστημα, χωρὶς ἀπ’ οὐδεμιᾶς ἀπόψεως νὰ διακρίνωνται οἱ μὲν ἀπὸ τοὺς δέ, ἐνῷ, ὡς γνωστόν, παρ’ ἡμῖν διάφορον κρατεῖ σύστημα καὶ ἥττονα προσόντα ἀπαιτοῦμεν διὰ τοὺς εἰσερχομένους εἰς τὸν κλάδον τῶν εἰρηνοδικῶν ἀπὸ τοὺς πρωτοδίκας, καὶ κατωτέραν κατὰ πολὺ ἔχομεν δημιουργήσει τὴν θέσιν αὐτῶν ἀπὸ τὴν τῶν ἄλλων δικαστῶν. Ὄχι δὲ μόνον πρόνοια βελτιώσεως δὲν λαμβάνεται ἤδη, ὅτε ἐπεκτείνομεν τὴν δικαιοδοσίαν των, ἀλλὰ τοὐναντίον μὲ τὰ νέα νομοσχέδια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, τὰ ὑποβληθέντα εἰς τὴν Βουλήν, θὰ δημιουργηθῶσι καὶ εἰρηνοδικεῖα εἰς τὰ ὁποῖα οὔτε κἂν εἰρηνοδίκαι θὰ ὑπάρχωσιν, ἀλλὰ τὰ καθήκοντα αὐτῶν θὰ ἐκτελῶσιν οἱ γραμματεῖς.

§107Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἐὰν σᾶς φαίνηται κακόν, τὸ διορθώνομεν.

§108Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Περιορίζομαι εἰς τὰ ὀλίγα ταῦτα κατὰ τοῦτο. Ὡς πρὸς τὰ περαιτέρω εἶναι ἐξεταστέον ἂν οἱ εἰρηνοδίκαι μὲ τὰ ποικίλα καθήκοντα ἅτινα τοῖς ἔχουσιν ἐπιβληθῆ καὶ μὲ τὴν διαδικασίαν ἥτις ἐπικρατεῖ διὰ τὰς εἰς αὐτοὺς ὑπαγομένας διαφοράς, καὶ δὴ ἁπάσας ἀνεξαρτήτως ποσοῦ, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσωσι κατὰ χρόνον εἰς τὴν ἐπηυξημένην ἐργασίαν ἥτις θὰ ἐπέλθῃ διὰ τῆς ἐπεκτάσεως τῆς δικαιοδοσίας των. Δὲν ἐξετάζω ἤδη κατὰ πόσον οἱ εἰρηνοδίκαι ἔπρεπε πρὸς τοῦτο ν’ ἀπαλλαγῶσι πρότερον τῶν ποικίλων ἄλλων καθηκόντων, τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς αὐτοὺς ἐπιβεβλημένα, τῶν μὴ καθαρῶς δικαστικῶν καὶ τῶν μὴ ἀφορώντων ἐν γένει τὴν δικαστικὴν αὐτῶν δικαιοδοσίαν ὡς εἰρηνοδικῶν. Ἀλλ’ ἀπαραίτητον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης θεωρῶ ὅτι ἡ ἐπέκτασις τῆς δικαιοδοσίας τῶν Εἰρηνοδικῶν ἔδει νὰ γίνῃ ἀφοῦ μεταβληθῇ καὶ ἡ παρ’ αὐτοῖς διαδικασία εἰς ἁπλουστέραν τοιαύτην, καὶ μόνον ἐν συνδυασμῷ μετὰ τοιαύτης μεταβολῆς θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ σκέψις περὶ ἐπεκτάσεως τῆς δικαιοδοσίας αὐτῶν. Τὴν ἁπλοποίησιν δὲ ταύτην τῆς διαδικασίας τῶν εἰρηνοδικῶν ἐννοῶ ἀπὸ διπλῆς ἀπόψεως καὶ γενικῶς, ὅτι δι’ ἁπάσας τὰς παρὰ τοῖς εἰρηνοδίκαις διαφορὰς δέον νὰ εἰσαχθῇ ἁπλουστέρα διαδικασία ἀπὸ τὴν νῦν ὑπάρχουσαν, ἥτις ἔχει κατὰ πάντα διαρρυθμισθῆ κατὰ τὸν τύπον τῆς διαδικασίας παρὰ τοῖς τακτικοῖς Δικαστηρίοις, ἀλλὰ καὶ εἰδικώτερον ὡς πρὸς ὡρισμένας διαφοράς, τὰς καλουμένας μικροδιαφοράς, ὡς πρὸς τὰς ὁποίας πρέπει νὰ εἰσαχθῇ ἐντελῶς ἁπλῆ διαδικασία ἀπηλλαγμένη ὅσον οἷόν τε διατυπώσεων καὶ συνεπῶς καὶ δαπανῶν. Τοῦτο δ’ εἶναι ἀναγκαῖον ὄχι μόνον διὰ τὴν ἐπέκτασιν τῆς δικαιοδοσίας τῶν Εἰρηνοδικείων, ἀλλὰ διὰ τὴν ὕπαρξιν Εἰρηνοδικείων. Πρὶν ἢ φθάσωμεν νὰ σκεφθῶμεν ὅπως ἐπεκτείνωμεν τὴν δικαιοδοσίαν αὐτῶν, ἔπρεπε πρὸ παντὸς νὰ σκεφθῶμεν καὶ νὰ ἐξετάσωμεν ἂν ἔχομεν Εἰρηνοδικεῖα, ἂν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχομεν, ὡς τὰ ἔχομεν, ἐκπληροῦσι τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον εἶναι καὶ πρέπει νὰ εἶναι προωρισμένα. Εἶμαι τῆς ἰδέας ὅτι μὲ τὴν παρὰ τοῖς Εἰρηνοδικείοις τεταγμένην διαδικασίαν δὲν ἔχομεν Εἰρηνοδικεῖα. Δύναται χωρὶς ὑπερβολὴν νὰ λεχθῇ ὅτι ἡ τοιαύτη διαδικασία καθιεροῖ πλήρη τῆς Πολιτείας ἀρνησιδικίαν. Ὁ ἔχων μίαν διαφορὰν 5 ἢ 10 ἢ καὶ 100 δραχμῶν, εἶναι δυνατόν, ὀρθοφρονῶν, νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν λύσιν αὐτῆς δικαστικῶς μὲ τὴν διαδικασίαν τὴν ὁποίαν ὀφείλει ν’ ἀκολουθήσῃ προσφεύγων εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον; Ἀρκεῖ πρὸς τοῦτο νὰ ἀναλογισθῇ ὅτι διὰ τὸ ἐπιδοτήριον τῆς ἐπιδόσεως τῆς ἀγωγῆς του θέλει δύο δραχμάς, τὸ αὐτὸ δηλ. ποσὸν ὅπερ ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ἐπίδοσιν ἀγωγῆς ἐνώπιον τοῦ Πρωτοδικείου δι’ οἱονδήποτε ποσόν, ἢ διὰ τὴν ἐπίδοσιν μιᾶς ἐφέσεως ἢ ἀναιρέσεως, καὶ ὅτι κατόπιν θὰ ἐπακολουθήσῃ διαδικασία ὁμοία τῆς παρὰ τοῖς τακτικοῖς Δικαστηρίοις μὲ ἐγγραφάς, προτάσεις, προδικαστικὰς ἀποφάσεις κλπ., τὰ ὁποῖα δυστυχῶς δὲν πληρώνονται μόνον μὲ τὸν χρόνον ὅστις εἶναι ἱκανὸς νὰ καταστρέψῃ αὐτὸ τὸ λεγόμενον δίκαιον, τοῦ ὁποίου ὁ διάδικος ἐπεζήτησε τὴν ἱκανοποίησιν διὰ τοῦ Δικαστηρίου, ἀλλὰ καὶ μὲ χρῆμα, εἰς τὸ ὁποῖον πολλάκις βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ. Ἐφ’ ὅσον δὲν γίνεται μεταρρύθμισις τῆς διαδικασίας παρὰ τοῖς Εἰρηνοδικείοις καὶ δὴ ῥιζικῶς ἐπὶ τὸ ἁπλούστερον καὶ ὀλιγοδαπανώτερον διὰ τὰς μικροδιαφοράς, δὲν πρέπει νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῆς ἐπεκτάσεως τῆς δικιοδοσίας αὐτῶν, διότι ἄνευ αὐτοῦ δὲν ἔχομεν εἰρηνοδικειακὴν δικαιοσύνην. Ἐπὶ τούτου θὰ ἠδυνάμην μάλιστα νὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ μίαν ἔκθεσιν τοῦ ἄλλοτε Συμβούλου ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐν Κρήτῃ καὶ νῦν Πρωθυπουργοῦ τῆς Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος εἰσηγούμενος ἐκεῖ νομοσχέδιον περὶ τῆς ἐκδικάσεως τῶν μικροδιαφορῶν μὲ ἁπλουστάτην διαδικασίαν κατεδίκαζε τὴν ἐκεῖ ἀνάλογον πρὸς τὴν ἡμετέραν ὑφισταμένην, καὶ ἐθεώρει ἀκριβῶς ὅτι αὕτη ἀποτελεῖ ἀρνησιδικίαν ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας. Ταῦτα εἶναι περίπου ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἀφωρμήθη καὶ ἡ ἐπιτροπή, εἰς ἣν εἶχε παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὅπως συστήσῃ τὴν μὴ ἐπιψήφισιν αὐτοῦ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, παρακαλέσῃ δ’ ἐνταυτῷ καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ μὴ ἐμμείνῃ εἰς τὴν ὑποστήριξιν αὐτοῦ, ἀλλὰ τὸ συνδυάσῃ μὲ γενικωτέραν μεταβολὴν κατὰ τὰ ἀνωτέρω τῆς εἰρηνοδικειακῆς Δικαιοσύνης. Πρέπει δὲ νὰ προσθέσω, ὅτι μὲ τὴν ἐπέκτασιν τῆς δικιοδοσίας τῶν εἰρηνοδικῶν, ἣν σκοπεῖ τὸ νομοσχέδιον, θ’ αὐξήσωμεν τὰς ἀτελείας τοῦ ὑπάρχοντος θεσμοῦ τῶν εἰρηνοδικῶν. Διότι, ἂν οὗτοι τόσον ὀλίγον ἐκπληροῦσι σήμερον ἓν τῶν σπουδαιοτέρων αὐτῶν καθηκόντων, τὸ τῆς ἀποπείρας συμβιβασμοῦ διὰ τὰς παρ’ αὐτοῖς ὑποθέσεις, βεβαίως μὲ τὴν ἐπαύξησιν τῶν ἐργασιῶν, ἣν θὰ ἐπιφέρῃ ἡ οὕτως ἐπεκτεινομένη δικιοδοσία των, θὰ καθίσταται σχεδὸν ἀδύνατος ἡ ἐκτέλεσις αὐτοῦ. Ἡ μεταρρύθμισις τῆς διαδικασίας παρὰ τοῖς Εἰρηνοδικείοις ἐπὶ τὸ ἁπλούστερον, καὶ ἰδίᾳ ἁπλῆ καὶ ὀλιγοδάπανος τοιαύτη διὰ τὰς μικροδιαφοράς, ἔχει καθιερωθῆ, ἐξ ὅσων γνωρίζω, γενικῶς ἀλλαχοῦ καὶ μεταξὺ τῶν ἄλλων καὶ εἰς τὴν ἤδη, τμῆμα τῆς Ἑλλάδος ἀποτελοῦσαν, Κρήτην. Καὶ ἂν ἐκεῖθεν ὡρμήθη ὁ κ. Ὑπουργός, ὡς εἰσηγεῖται ἐν τῇ σχετικῇ ἐκθέσει του, νὰ εἰσαγάγῃ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ἔπρεπε νὰ μὴ περιορισθῇ εἰς τοῦτο, ἢ μᾶλλον ἀκριβῶς ἔδει πρωτίστως νὰ καθιερώσῃ ἁπλουστέραν διαδικασίαν καὶ παρ’ ἡμῖν καὶ ἰδίᾳ ἁπλῆν τοιαύτην καὶ ὀλιγοδάπανον τῶν μικροδιαφορῶν, καὶ καταλήγων ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀποσύρων τὸ ὑπὸ συζήτησιν θὰ εἰσηγηθῇ ταχέως τοιοῦτον σχετικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θ’ ἀποτελέσῃ ἀληθῶς μεγάλην καὶ ἀπαραίτητον μεταβολὴν διὰ τὰ Εἰρηνοδικεῖά μας, καθιστῶσαν ταῦτα ἱκανὰ πρὸς ἐκπλήρωσιν τοῦ σκοποῦ των.

§109Ν. ΞΗΡΟΣ. Μετὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τῶν κυρίων συναδέλφων ποιοῦμαι μίαν παρατήρησιν μόνον. Οἱ εἰρηνοδίκαι σήμερον, κ. Ὑπουργέ, ὅπως γνωρίζετε, εἶναι ἐπιβεβαρημένοι δι’ ἀνακριτικῶν διοικητικῶν, συμβολαιογραφικῶν καὶ τῶν τοῦ ὑποθηκοφύλακος καθηκόντων, σπουδαιοτάτων καὶ πολλῶν, προσφέροντες μεγάλην ὑπηρεσίαν εἰς τὴν Ποινικὴν Δικαιοσύνην, καὶ ἐὰν αὐξήσητε τὴν πολιτικὴν αὐτῶν ἐργασίαν, δὲν θὰ ἐπαρκέσωσιν οἱ ἄνθρωποι παρ’ ὅλην τὴν ἱκανότητα καὶ τὴν καλὴν διάθεσιν ἣν θὰ ἔχωσιν. Ἡ συνεργασία τῶν εἰρηνοδικῶν εἶναι τοιαύτη εἰς τὴν Ποινικὴν Δικαιοσύνην, ὥστε νὰ συντελῇ πολὺ εἰς τὴν ἀπονομὴν αὐτῆς. Τὸν λόγον, ὅτι τὸ ποσὸν εἰς τὸ ὁποῖον ἐπεκτείνεται ἡ ἁρμοδιότης τοῦ εἰρηνοδίκου εἶναι μέγα, εὑρίσκω ὄχι ἀπολύτως δεδικαιολογημένον διὰ τὸν λόγον ὅτι εἰς τοὺς εἰρηνοδίκας εἶναι ἀνατεθειμένη ἡ προστασία συμφερόντων ἀξίας ὄχι χιλίων δραχμῶν, ἀλλὰ πολλῶν χιλιάδων, πολλάκις πολλῶν ἑκατοντάδων χιλιάδων δραχμῶν. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐμπιστευόμεθα εἰς αὐτοὺς τὴν διαχείρισιν χρηματικῶν ποσοτήτων μεγίστων, καὶ τὴν ἐκδίκασιν ὑποθέσεων αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν ἀντικείμενον μέγα χρηματικὸν ποσόν, δὲν εὑρίσκω ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀναθέσωμεν εἰς τοὺς εἰρηνοδίκας ὑποθέσεις ἀντικειμένων ἀξίας δραχμῶν ἑξακοσίων. Ἀλλ’ ἀλλοῦ ἔγκειται τὸ πρᾶγμα, ὅτι εἶναι βεβαρημένοι πολὺ οἱ ἄνθρωποι διὰ τόσων ἄλλων καθηκόντων τὰ ὁποῖα διὰ τῶν διαφόρων νόμων τοῖς ἀνετέθησαν, πλὴν τῶν καθαρῶς δικαστικῶν αὐτῶν καθηκόντων, ὥστε καθίσταται ἀδύνατον νὰ ἐπαρκέσωσι. Θὰ ἦτο ὀρθότερον ὁ κ. Ὑπουργὸς ν’ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον ἢ νὰ τὸ εἰσαγάγῃ μετ’ ἄλλων νομοσχεδίων, ἵνα συζητηθῇ ἐκεῖ ἡ προτεινομένη μεταβολὴ ἐκ παραλλήλου πρὸς ἀπαλλαγὴν τῶν εἰρηνοδικῶν ἐκ τῶν προσθέτων ὑπηρεσιῶν.

§110ΣΤ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ὡς μόνην αἰτιολογίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ νομοσχεδίου ἔφερεν ὅτι ἡ ποσότης τῶν ἑξακοσίων δραχμῶν ἔχει καθιερωθῇ καὶ εἰς τὰ Εἰρηνοδικεῖα Κρήτης. Νομίζω ὅμως ὅτι πρὶν ἢ ἐφαρμοσθῇ ἐδῶ τοῦτο, ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν νὰ δημιουργήσῃ εἰρηνοδίκας, εἰρηνοδίκας οἱ ὁποῖοι ἀπονέμουσι τὴν δικαιοσύνην εἰς τὰς μικρὰς ἀστικὰς τάξεις, διότι κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτὴν δὲν ἔχομεν εἰρηνοδίκας. Ἔχομεν εἰρηνοδίκας ἀνεπαρκεῖς κατὰ τὸ πλεῖστον ἐπὶ τοῦ παρόντος, καὶ δι’ ἄλλους λόγους καὶ λόγῳ τῆς πολλῆς ἐργασίας ἡ ὁποία εἶναι ἀνατεθειμένη εἰς αὐτούς. Αὐξάνεται ἡ ἐργασία τῶν εἰρηνοδικῶν διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τῶν εἰρηνοδικῶν οἱ ὁποῖοι εἶναι βεβαρημένοι μὲ ἀνακριτικὰ καθήκοντα, ὡς ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, μὲ τὴν ἐπαναφορὰν διαδικασίας ἡ ὁποία εἶναι μεγάλη, μὲ συγγενικὰ συμβούλια, μὲ ἐκλογικά, μὲ τὸν νόμον περὶ κοινοτήτων καὶ ἄλλα· οἱ δὲ εὑρισκόμενοι εἰς παραλίους πόλεις ἔχουσιν ἀκόμη καὶ λιμενικὰ καθήκοντα. Καὶ ἐνῷ αὐτὸ παρατηρεῖται σχετικῶς μὲ τὴν μεγάλην ἐργασίαν ἡ ὁποία εἶναι ἀνατεθειμένη εἰς τοὺς εἰρηνοδίκας, ἔχομεν ἐξ ἄλλου τὸ ποιὸν τῶν εἰρηνοδικῶν ἐλεεινὸν ὡς ἐπὶ τὸ πολύ.

§111Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Δὲν τὸ παραδέχομαι αὐτό.

§112ΣΤ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ὀφείλετε νὰ τὸ παραδεχθῆτε, ὅταν ἔχητε εἰρηνοδίκας οἱ ὁποῖοι ἐκδίδουσιν ἀποφάσεις αἱ ὁποῖαι λέγουσιν ὅτι αἱ ξηραὶ διατάξεις τῆς Πολ. Δικονομίας δὲν ἔχουσιν ἐφαρμογήν, προκειμένου περὶ εἰρηνοδικειακῶν ὑποθέσεων.

§113Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἐὰν ἔχητε τοιαύτας ἀποφάσεις, νὰ καταγγείλητε τὸν εἰρηνοδίκην.

§114ΣΤ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Κατηγγέλθη εἰς τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ὅμως διετήρησε τὸν εἰρηνοδίκην. Ἔχομεν εἰρηνοδίκην ὁ ὁποῖος εἰς δίκην ἐπὶ προσωρινῶν μέτρων ἐξέδωκεν ἀπόφασιν ἐντελῶς ἀντίθετον πρὸς τὰ πράγματα, καὶ ὅτε ἠρωτήθη ὑπὸ τοῦ καθ’ οὗ ἡ ἀπόφασις, διατί ἐξέδωκε τοιαύτην ἀπόφασιν, ἀπήντησεν· «ἂς μὲ ἐκάλεις σὺ νὰ ἐκδώσω τὴν ἀπόφασιν ὑπὲρ σοῦ». Ἤθελον λοιπόν, κύριε Ὑπουργέ, νὰ σᾶς παρακαλέσω ν’ ἀποδεχθῆτε τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία συνιστᾷ τὴν μὴ παραδοχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Ὅταν ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία σύγκειται ἀπὸ φιλικὰ πρὸς ὑμᾶς πρόσωπα, κηρύσσεται κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, νομίζω ὅτι ὀφείλετε ν’ ἀποσύρητε τὸ νομοσχέδιον καὶ ν’ ἀναμείνητε, ὅτε θὰ εἰσαχθῶσι πρὸς ψήφισιν οἱ κώδικες, νὰ τροποποιηθῇ ἡ διάταξις αὕτη. Ἀφοῦ ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον ἡ δικαιοσύνη ἀπονέμεται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων διατάξεων, δὲν χάνεται ὁ κόσμος ἂν ἀναμείνωμεν ἐπὶ ἓν ἀκόμη ἔτος. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὸ ἀνέκκλητον τῶν ἀποφάσεων τῶν Πταισματοδικείων, καὶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου δὲν εἶμαι σύμφωνος, διότι πολλάκις τὰ Πταισματοδικεῖα δὲν ἐκδίδουσιν ἀποφάσεις ὀρθὰς καὶ διὰ τοῦτο θὰ ἴδητε ὅτι τὰ ἐννέα δέκατα τῶν ἐκκαλουμένων ἀποφάσεων τῶν Πταισματοδικείων ἀνακαλοῦνται καὶ μεταρρυθμίζονται.

§115Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ὑποβάλω καὶ ἐγὼ παρατηρήσεις τινὰς ἐπὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Ὡς εἶναι γνωστόν, τὰ καθήκοντα τοῦ εἰρηνοδίκου εἶναι καθαρῶς καθήκοντα συμβιβαστοῦ καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ὀρθῶς πρέπει εἰς αὐτὸν νὰ ὑπαχθῶσιν αἱ μικροδιαφοραί. Ὅτε ἀνετίθεντο εἰς αὐτὸν καθήκοντα δικαστικὰ μεγάλα, ὡς ἀποφάσεις ἐπὶ προσωρινῶν μέτρων, ταυτοχρόνως μετερρυθμίζετο καὶ ὁ νόμος περὶ προσόντων τῶν εἰρηνοδικῶν, διότι κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον ἐπρόκειτο τοὺς εἰρηνοδίκας ν’ ἀντικαταστήσωσιν οἱ πρωτοδίκαι καθ’ ὅλην τὴν γραμμὴν μετὰ πάροδον χρόνου. Ἐπειδὴ ὅμως ὁ νόμος οὗτος δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου ζητεῖ νὰ ἐπαναφέρῃ ἄλλο σύστημα Εἰρηνοδικείων. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἰμὴ νὰ ἐξετασθῇ πρωτίστως τὸ ζήτημα προσόντων τῶν εἰρηνοδικῶν, διὰ ν’ ἀναθέσωμεν εἰς αὐτοὺς εὐρυτέραν δικαιοδοσίαν. Ἐφ’ ὅσον σήμερον ἔχομεν εἰρηνοδίκας, οἵτινες ἄλλοτε ἦσαν ὑπὸ ἐκκαθάρισιν καὶ οἵτινες δὲν ἐξεκαθαρίσθησαν δυστυχῶς πάντες, ἐφ’ ὅσον ὁ κλάδος τῶν εἰρηνοδικῶν δὲν ἐξυγιάνθη, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ν’ ἀναθέσωμεν εἰς αὐτὸν εὐρυτέραν δικαιοδοσίαν. Ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλον ἀκόμη λόγον δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ πράξωμεν τοῦτο. Λησμονεῖτε, Κύριοι, ὅτι ἐνώπιον τοῦ Εἰρηνοδικείου ὑπάρχει ἔλλειψις ὑπερασπίσεως; Εἰς τίνας θ’ ἀναθέσητε τὴν ὑπεράσπισιν αὐτῶν τῶν διαφορῶν; Εἰς τοὺς δικολάβους, οἵτινες δὲν γνωρίζουσι τίποτε;

§116ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ μεταβῶσι καὶ δικηγόροι τότε εἰς τὰ Εἰρηνοδικεῖα.

§117Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Δὲν θὰ μεταβῶσι, διότι τώρα μάλιστα, μετὰ τὴν ἔκτασιν τῶν ὁρίων τῆς Ἑλλάδος, δὲν θὰ ἔχητε οὔτε ἕνα δικηγόρον διὰ τὰ Εἰρηνοδικεῖα. Καὶ ὅταν ἔχωμεν ἔλλειψιν ὑπερασπίσεως, κύριε Πρόεδρε, εἶναι δύσκολον νὰ ἐπεκτείνωμεν τὴν δικαιοδοσίαν τῶν εἰρηνοδικῶν καὶ νὰ ἔχωμεν τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα πάντες ὀφείλομεν νὰ προσδοκῶμεν ἐκ τῆς Δικαιοσύνης.

§118Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Εὑρίσκομαι εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν, κύριοι Βουλευταί, νὰ μὴ συμφωνήσω πρὸς τοὺς προλαλήσαντας ὅτι οἱ εἰρηνοδίκαι βαρύνονται ὑπὸ πολλῆς δικαστικῆς ὑπηρεσίας. Ὅσοι ἔσχον τὴν τύχην νὰ δικηγορήσωσι παρ’ Εἰρηνοδικείοις, θὰ συνήγαγον τὸ συμπέρασμα, ὅτι αἱ εἰρηνοδικειακαὶ δίκαι μίαν κυρίως πηγὴν εἶχον, τὴν πηγὴν τῶν ἀγροζημιῶν, κατὰ δεύτερον δὲ λόγον ἔρχονται αἱ δίκαι αἱ στηριζόμεναι εἰς γραμμάτια καὶ εἰς συναλλαγματικάς. Ἀλλ’ αἱ δίκαι αἱ πηγάζουσαι ἐκ τῶν ἀγροζημιῶν, ἂν μὴ πᾶσαι, ὅμως αἱ πλεῖσται ἐξ αὐτῶν, ἤρθησαν δυνάμει τοῦ περὶ ἀγροφυλακῆς νόμου, ὥστε αἱ πολιτικαὶ ἀποζημιώσεις συνδικάζονται ἐν τῇ ἐκδικάσει τῆς ποινικῆς δίκης. Ἰδοὺ λοιπὸν ἓν μέγα μέρος, τὸ ὁποῖον ἤρθη ἐκ τῆς εἰρηνοδικειακῆς ὑπηρεσίας. Δεύτερον μέγα μέρος, ἐπίσης τῆς εἰρηνοδικειακῆς Δικαιοσύνης, εἶναι αἱ δίκαι αἱ ἐκ συναλλαγματικῶν καὶ γραμματίων εἰς διαταγήν. Ἀλλ’ ἐκ τῶν δικῶν τούτων τὶς πολυσύνθετος διαδικασία ἐρωτῶ, εἶναι δυνατὸν νὰ τηρηθῇ μετὰ τὸν νόμον τὸν τροποποιήσαντα τὸ ἄρθρον 729 τῆς Πολ. Δικονομίας περὶ ἀνεκκαθαρίστων ἐνστάσεων, κατὰ τὸν ὁποῖον πᾶσαι αἱ γνωσταὶ στρεψόδικοι ἐνστάσεις περὶ ἐνηλικότητος καὶ ἀλλοδαπότητος παραπέμπονται ὡς ἀνεκκαθάριστοι εἰς ἰδικιτέραν συζήτησιν; Ἐνταῦθα ἐκ τοῦ νόμου τούτου, τοῦ τελευταίου τοῦ τροποποιοῦντος τὸ ἄρθρον 729, ἠκολύνθη μεγάλως ἡ ὑπηρεσία τῶν Εἰρηνοδικείων.

§119ΣΩΤ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Διπλασιάζεται ἡ ἐργασία, διότι ὅταν παραπέμπωνται αἱ ἐνστάσεις τί γίνονται.

§120ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν δικάζονται πλέον.

§121Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Συνήθως, κύριοι Συνάδελφοι, αἱ τοιαῦται ἐνστάσεις εἶναι γνωστὸν εἰς τοὺς δικηγοροῦντας πρὸς τίνα σκοπὸν διατυποῦνται. Δὲν συμφωνῶ ἐπίσης, ὅτι τὸ ποιὸν τὸ σημερινὸν τῶν εἰρηνοδικῶν εἶναι ἀκατάρτιστον, διότι ὅσοι ἐδικηγόρησαν εἰς Εἰρηνοδικεῖα θὰ γνωρίζωσιν ὅτι ἀντιπαρῆλθον εἰρηνοδίκαι, οἵτινες ἐπαξίως ἠδύναντο νὰ κατέχωσι καὶ θέσιν Πρωτοδίκου.

§122Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Βεβαίως, καὶ νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι θὰ καταλάβωσι τοιαύτην.

§123Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Ἐφ’ ὅσον διὰ τῶν εἰσαχθέντων νομοσχεδίων ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης βελτιοῦται καὶ ὁ θεσμὸς τῶν εἰρηνοδικῶν, ὁ ὁποῖος θὰ βαδίσῃ παραλλήλως εἰς τὸν νόμον τοῦτον, δὲν βλέπω τὸν λόγον τῆς τοιαύτης δυσπιστίας πρὸς τὸ ποιὸν τῆς εἰρηνοδικειακῆς δικαιοσύνης, ἀφοῦ σωρεία ἄλλων ὑποθέσεων σοβαρωτέρων, ὡς εἶναι αἱ ὑποθέσεις αἱ ἀφορῶσαι τὰ προσωρινὰ μέτρα, ἔχουσιν ἀνατεθῆ εἰς αὐτούς, ὅπως σωρεία ἐπίσης ποινικῶν ὑποθέσεων, σοβαρωτάτων, ἔχει ἀνατεθῆ εἰς τοὺς πταισματοδίκας, ὡς ἔχομεν αἴφνης τὰς περὶ δενδροφυτειῶν δίκας καθ’ ἃς δύνανται οἱ πταισματοδίκαι νὰ ἐπιβάλωσι φυλάκισιν μέχρι δύο ἐτῶν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶχον νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν γνώμην ὑμῶν θὰ ἦτο εὐχὴ ὅπως ἐπὶ δικῶν ἀσημάντων, ἐπὶ δικῶν ἀφορωσῶν ποσὰ ἐλάχιστα προσδιοριστέα εἰς ἓν ποσὸν 40 ἢ 50 δραχμῶν, ἡ διαδικασία ἐνεργεῖται ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου ἀτελῶς. Ἐκ τούτου δύναται νὰ προκληθῇ ποιά τις ζημία τοῦ Δημοσίου Θησαυροῦ, ἀλλ’ ἀπέναντι τῆς ζημίας αὐτῆς ἔχομεν τὴν μεγίστην ὠφέλειαν, ἥτις θὰ προκύψῃ εἰς τὴν ἁπλῆν εἰρηνοδικειακὴν δικαιοσύνην.

§124Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Δὲν εἶμαι, κύριοι Βουλευταί, κατὰ τῆς ἐπεκτάσεως τῆς εἰρηνοδικειακῆς δικαιοσύνης· τουναντίον μάλιστα θὰ ηὐχόμην ὅπως ἐπεκταθῇ ἡ δικιοδοσία τῶν Εἰρηνοδικείων καὶ εἰς τὰς ποινικὰς ἀκόμη ὑποθέσεις καὶ τοῦτο πρὸς πρόληψιν διαφόρων κοινωνικῶν ζημιῶν, τὰς ὁποίας ὑφίσταται ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τρέχων εἰς τὰ μακρὰν ἀπέχοντα Πρωτοδικεῖα καὶ τὰ ἄλλα δικαστήρια πρὸς εὕρεσιν τοῦ δικαίου αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἂν καὶ ἔχω τοιαύτην γνώμην, νομίζω ὅτι τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν νομοσχέδιον πρωθύστερον εἶναι, εἶναι δὲ καὶ ἀντίθετον πρὸς τὴν ἀντίληψιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἥτις καταφαίνεται ἐξ ἄλλου νομοσχεδίου περὶ εἰρηνοδικῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν, πρὸς τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ὁ εἰρηνοδίκης δὲν εἶναι δικαστὴς περιωπῆς. Δὲν εἶμαι βεβαίως σύμφωνος ὅτι ὁ εἰρηνοδίκης εἶναι ὁ δικαστὴς τῶν μικροδιαφορῶν· φρονῶ ἀντιθέτως ὅτι ὁ εἰρηνοδίκης εἶναι ὁ κύριος δικαστὴς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ περὶ τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ ληφθῶσιν ἐγγυήσεις ἴσαι, δύναμαι μάλιστα νὰ εἴπω, μεγαλείτεραι τῶν λαμβανομένων διὰ τοὺς δικαστὰς τῶν ἀνωτέρων δικαστηρίων. Ἐνῷ δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ Εἰρηνοδικῶν οὐδεμίαν, κατ’ ἐμὴν κρίσιν λαμβάνει σοβαρὰν πρόνοιαν περὶ τοῦ δικαστοῦ τούτου, ὅστις εἶπεν ὅτι εἶναι ὁ κύριος δικαστὴς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἤδη διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπεκτείνει τὴν δικαιοδοσίαν αὐτοῦ μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν δραχμῶν 600. Ἐμνημόνευσαν οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι, ὅτι ὁ εἰρηνοδίκης εἶναι ἐπιβεβαρημένος δι’ ἐργασίας μεγάλης, ὥστε νὰ μὴ δύναται ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς ἐκδίκασιν ὑποθέσεων πλέον τῶν 300 δραχμῶν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι σοβαρὸς λόγος διὰ νὰ μὴ ἐπεκταθῇ, εἰς ἣν περίπτωσιν εἶναι εὔκολον νὰ ληφθῶσιν ἐγγυήσεις περὶ τοῦ ποιοῦ τοῦ δικαστοῦ τούτου, διότι ὁ δικαστὴς οὗτος δὲν ἔχει μόνον τὰς δικαστικὰς ὑποθέσεις ἀλλὰ καὶ ποικίλας ἄλλας, καὶ μάλιστα δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι εἶναι καὶ τὸ οὐσιωδέστερον τῆς διοικήσεως ὄργανον. Ἀλλ’ ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς λαμβάνῃ ὅλας τὰς ἐγγυήσεις, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ληφθῶσι διὰ τοὺς πρωτοδίκας, διὰ τοὺς εἰρηνοδίκας ἀπαιτεῖ μόνον διετῆ ὑπηρεσίαν ἐνώπιον ἑνὸς δικαστηρίου καὶ γνωμοδότησιν τοῦ εἰσαγγελέως μόνον ἢ τοῦ πρωτοδίκου καὶ ἐφέτου, πρὸς διορισμόν. Κάμνω ὅμως τὴν παρατήρησιν ὅτι διετὴς ὑπηρεσία ἑνὸς δικηγόρου εἶναι τόσον μικρά, ὥστε βεβαίως καὶ ἀσφαλῶς δὲν δύναται ὁ εἰσαγγελεύς, εἴτε τῶν Ἐφετῶν εἴτε τῶν Πρωτοδικῶν, νὰ σχηματίσῃ πλήρη καὶ ἱκανὴν γνῶσιν περὶ τῆς ἱκανότητος τούτου. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ὑπάρχουσι καὶ πολλαὶ ἄλλαι μεγάλαι διαφοραί· εἶναι ἡ διαφορὰ τοῦ μισθοῦ, εἶναι ἡ διαφορὰ τῆς προαγωγῆς, καὶ τόσαι ἄλλαι διαφοραί, αἱ ὁποῖαι θὰ κρατῶσι τὸν δικαστὴν τοῦτον εἰς βαθμίδα πολὺ κατωτέραν τῶν ἄλλων δικαστῶν. Ὅτε λοιπὸν ἡ ἀντίληψις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι τοιαύτη περὶ τοῦ εἰρηνοδίκου, νομίζω ὅτι ἔρχεται εἰς ἀντίθεσιν ἡ ἀπόφασις ὅπως ἐπεκτείνῃ τὴν δικαιοδοσίαν αὐτοῦ μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν 600 δραχμῶν. Βεβαίως εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἐπεκτάσεως· βεβαίως πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ ἡ δικαιοδοσία τῶν εἰρηνοδικῶν καὶ ὡς πρὸς τὰς ποινικὰς ὑποθέσεις, ἵνα μὴ περιτρέχωσιν ἐπὶ ζημίᾳ μεγάλῃ οἱ διάδικοι διαστήματα πολὺ ἀπέχοντα τῆς κατοικίας αὐτῶν. Ἀλλὰ πρέπει προηγουμένως νὰ μελετηθῇ ἐπισταμένως τὸ νομοσχέδιον περὶ εἰρηνοδικῶν, ν’ ἀνυψωθῇ ὁ θεσμὸς τῶν εἰρηνοδικῶν, νὰ ληφθῶσι περισσότεραι ἐγγυήσεις ὑπὲρ τοῦ εἰρηνοδίκου, ν’ ἀνυψωθῇ εἰς ἴσην θέσιν μὲ τὸν πρωτοδίκην, νὰ ἐξασφαλισθῇ δὲ ἡ ἀκεραιότης καὶ ἡ ἐντιμότης τοῦ χαρακτῆρος αὐτοῦ, καὶ τότε βεβαίως θὰ ψηφίσω τὴν ἐπέκτασιν τῆς δικαιοδοσίας τοῦ εἰρηνοδίκου οὐ μόνον ἐπὶ τῶν πολιτικῶν ὑποθέσεων, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν ποινικῶν ἀκόμη τοιούτων.

§125Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Τὰ ἀναπτυχθέντα ἐπιχειρήματα ὑπὸ τῶν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀγορευσάντων, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι, ἀντὶ νὰ μὲ κλονίσωσι, τοὐναντίον μὲ ἐνίσχυσαν εἰς τὴν γνώμην μου περὶ τῆς ὀρθότητος τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, διότι κατ’ ἐμὴν γνώμην οὐδὲν ἰσχυρὸν ἐπιχείρημα ἀντετάχθη κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Οὐδείς, Κύριοι, δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ ὅτι αἱ 300 δραχμαὶ αἱ ὁρισθεῖσαι ἐν ἔτει 1838, κατὰ τὰς τότε οἰκονομικὰς συνθήκας, δὲν ἀντιπροσωπεύουσι σήμερον οὐχὶ μόνον 600 ἀλλὰ καὶ 900 καὶ 1200 ἀκόμη. Οὐδεὶς προσέτι δύναται νὰ μὲ πείσῃ ὅτι οἱ εἰρηνοδίκαι εἶναι χειρότεροι σήμερον ἀπὸ ὅ,τι ἦσαν τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Ἀπ’ ἐναντίας, ὅτε ἔχομεν δεδομένον ὑπὸ πολλὰς ἐπόψεις ὅτι ηὐξήθη ἡ δικαιοδοσία αὐτῶν καὶ ὅτι ἡ Πολιτεία καὶ ξένας ὑποθέσεις ἀνατίθησιν εἰς αὐτούς, ἀκριβῶς ἐκδηλοῦσα τὴν πρὸς αὐτοὺς ἐμπιστοσύνην, φρονῶ ὅτι οὐδεμία σοβαρὰ ἀντίρρησις δύναται νὰ γίνῃ ὅτι ὁ εἰρηνοδίκης δὲν δύναται σήμερον νὰ δικάσῃ ἐκκλητῶς μέχρι 600 δραχμῶν. Ὁ βουλευτὴς Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας κ. Π. Τσαλδάρης διεξετραγῴδησε τὰ βαρέα τέλη, διὰ τῶν ὁποίων ἐπιβαρύνονται αἱ εἰρηνοδικειακαὶ ὑποθέσεις, ἀλλὰ δὲν ἐσκέφθη διὰ τίνων τελῶν ἐπιβαρύνεται ἐνώπιον τοῦ Πρωτοδικείου δίκη 300 ἢ 400 δραχμῶν. Καὶ δὲν εἶναι προτιμητέον νὰ διέλθωσι κατὰ πρῶτον βαθμὸν αὗται διὰ τοῦ Εἰρηνοδικείου, ὅπου εἶναι δυνατὸν καὶ νὰ σταματήσῃ ἡ δίκη καὶ νὰ μὴ ὑποστῶσιν οἱ διάδικοι περισσότερα ἔξοδα; Πάντως θὰ περιέλθῃ εἰς τὸν δεύτερον βαθμὸν ἐκκαθαρισμένη κατὰ τὴν ὁριστικὴν ἀπόφασιν· ἑπομένως νομίζω ὅτι καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης συζήτησις δὲν χωρεῖ ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀνατεθῶσιν εἰς τοὺς εἰρηνοδίκας ὑποθέσεις μέχρι 600 δραχμῶν, κατὰ πρῶτον βαθμόν. Ἐπαναλαμβάνω δὲ ὅτι θεωρῶ τοὺς εἰρηνοδίκας παρέχοντας ὅλα τὰ ἐχέγγυα, πρὸς εὐσυνείδητον ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης. Βεβαίως εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσι καὶ ἐξαιρέσεις, ἀλλ’ αἱ ἐξαιρέσεις δὲν ἀποτελοῦσι τὸν κανόνα. Καὶ ἐγὼ αὐτὸς κατεδίωξα εἰρηνοδίκας, καὶ ἀποφάσεις τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐξεδόθησαν καθ’ ὡρισμένων εἰρηνοδικῶν. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ ὡς βάσις, ὅτε μάλιστα δύο ἐπανειλημμένως ἐγένοντο ἐκκαθαρίσεις τοῦ κλάδου τούτου, καὶ πρόνοια λαμβάνεται περὶ τῶν ἐφεξῆς διορισθησομένων. Ἐὰν ὁ κ. Λιδωρίκης εὑρίσκῃ ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τὸ προνοοῦν περὶ τοῦ νέου προσωπικοῦ τῶν εἰρηνοδικῶν δὲν εἶναι πλῆρες καὶ ὅτι περιέχει ἀτελείας καὶ δὲν παρέχει ἐπαρκεῖς ἐγγυήσεις περὶ καλῆς ἐκλογῆς τῶν προσερχομένων εἰς τὴν εἰρηνοδικειακὴν ὑπηρεσίαν, δὲν ἔχει παρὰ ἐκεῖ νὰ στραφῇ καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτοῦ νὰ ζητήσῃ οἵαν βελτίωσιν νομίζει δυνατήν, καὶ ὄχι νὰ πολεμῇ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον! Προσέτι ἐλέχθη ὅτι τὸν εἰρηνοδίκην ἐπιβαρύνομεν διὰ πολυτελοῦς διαδικασίας, καὶ πολλῶν ἔτι ἄλλων ἐργασιῶν, ὅτι δέον ν’ ἁπλοποιηθῇ ἡ διαδικασία των, καὶ ὅτι εἶναι εὐκταῖον νὰ γένωνται καὶ ἀτελεῖς ἀκόμη αἱ εἰρηνοδικειακαὶ ὑποθέσεις. Ἀλλ’ αὐτὰ δὲν εἶναι ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ μᾶς ἀποτρέψωσιν ἀπὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, διότι βεβαίως ἡ διαδικασία των χρήζει τροποποιήσεως, καὶ ὑπάρχει βεβαιότης ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ἐπεξεργαζομένη τὴν κωδικοποίησιν τῆς Πολ. Δικονομίας θὰ κανονίσῃ πολὺ διαφορετικὰ αὐτήν. Ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τὴν διαδικασίαν τὴν διέπουσαν ἡμᾶς σήμερον εἶναι πάντως ἠτιολογημένη ἡ ἀνάθεσις εἰς τοὺς εἰρηνοδίκας ὑποθέσεων μέχρις 600 δραχμῶν ἐκκλητῶς, διότι καὶ ἡ ἱκανότης των εἶναι καλλιτέρα, καὶ λόγῳ τῶν οἰκονομικῶν σήμερον συνθηκῶν αἱ δίκαι αὗται ἀντιστοιχοῦσι τοὐλάχιστον πρὸς τὰς τῆς παρῳχημένης ἐποχῆς τῶν 300 δραχ. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ξένα καθήκοντα ἅτινα ἐπιβάλλουσιν εἰς αὐτοὺς διάφοροι διοικητικοὶ καὶ ἄλλοι νόμοι, ἐὰν εἶναι ὑπερβολικά, εἶναι λόγος νὰ ἐπιζητήσωμεν ὅπως μειώσωμεν ἐκεῖνα τὰ καθήκοντα, οὐχὶ δὲ νὰ περιστείλωμεν ἢ ἀφαιρέσωμεν τὴν διαφορετικὴν αὐτῶν δικαιοδοσίαν. Οὐχὶ σοβαρὸν ἐπίσης εὑρίσκω τὸ ὅτι παρὰ τοῖς Εἰρηνοδικείοις τοῖς μικροῖς, παρίστανται μόνον δικολάβοι, πρῶτον διότι αὐτὰ δὲν ἀποτελοῦσι τὸν κανόνα, διότι εἶναι τὰ μικρότερα καὶ ὀλιγωτέρας ὑποθέσεις ἐκδικάζουσιν, ἀλλὰ συντρέχει καὶ ὁ λόγος αὐτός, ὡς παρετήρησεν ὁ κ. Πρόεδρος, ὅτι ἡ αὔξησις τῆς δικαιοδοσίας θὰ συνεπιφέρῃ τὴν συγκέντρωσιν δικηγόρων καὶ παρὰ τοῖς Εἰρηνοδικείοις ἐκείνοις, καὶ θὰ γίνεται οὕτω τελειοτέρα ἡ ὑπεράσπισις καὶ ἡ ἀπονομὴ τοῦ δικαίου καὶ ἐπὶ τῶν μικροτέρων τῶν 300 δραχ. δικῶν, ὅταν θὰ εἶναι καλλίτεροι οἱ συνήγοροι. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους φρονῶ ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔχει καλῶς καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ὅπως ψηφίσῃ τοῦτο.

§126Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἐὰν ἐνόησα καλῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης προέβαλε τὸν λόγον τῆς βελτιώσεως τοῦ κλάδου τῶν Εἰρηνοδικῶν, καὶ λόγῳ τῆς βελτιώσεως ταύτης νομίζει ὅτι πρέπει νὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς αὐτοὺς νὰ δικάζωσι μείζονα ποσά. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς συγχρόνως ὡμολόγησεν ὅτι ὁ κλάδος τῶν εἰρηνοδικῶν δὲν εἶναι εἰς τὴν περιωπὴν εἰς ἣν ἔπρεπε νὰ εἶναι, διότι ὡμολόγησεν ὅτι λαμβάνει μέτρα περὶ βελτιώσεως τοῦ κλάδου τῶν εἰρηνοδικῶν· καὶ ὅταν λαμβάνῃ ἤδη μέτρα περὶ βελτιώσεως τοῦ κλάδου τούτου, ἡ βελτίωσις θὰ ἐπέλθῃ πολὺ βραδέως. Δὲν θὰ δικάζωσιν ἐπὶ τῶν ὑποθέσεων αὐτῶν αὐτοί, τοὺς ὁποίους νομίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι δὲν εἶναι καλοί, καὶ εἰς τοὺς ὁποίους δὲν παρέχεται ἡ ἐμπιστοσύνη; Νομίζω λοιπὸν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργός, αὐτὸς οὗτος, ὡμολόγησεν ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἐμπιστοσύνη εἰς τοὺς εἰρηνοδίκας εἰς τὸ νὰ δικάζωσι μέχρι τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον προβλέπει τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπε καὶ ἓν ἄλλο ἐπιχείρημα ὅτι, ἂν νομίζομεν ὅτι ἔχουσιν ἐπιβαρυνθῆ ἐπὶ πολὺ οἱ εἰρηνοδίκαι, καὶ συνεπῶς δὲν θὰ εἶναι ἐπαρκεῖς, ἵνα ὑποστῶσι καὶ αὐτὴν τὴν δοκιμασίαν, εἶπεν ὅτι θὰ λάβωμεν μέτρα, ἵνα ἀπαλλάξωμεν αὐτοὺς ἀπὸ ἄλλων ξένων καθηκόντων τῶν δικαστικῶν. Καὶ ἐρωτῶ αὐτόν· δὲν ἔπρεπε πρῶτον νὰ φροντίσῃ ν’ ἀπαλλάξῃ τοὺς εἰρηνοδίκας ἀπὸ τῶν ξένων πρὸς δικαστικὴν ὑπηρεσίαν καθηκόντων, καὶ ἔπειτα νὰ φορτώσῃ εἰς αὐτοὺς μείζονα ἐργασίαν; Ὁ κ. Ὑπουργὸς λοιπὸν δι’ ὅσων ἠθέλησε νὰ ὑποστηρίξῃ τὸ νομοσχέδιον, φρονῶ ἀδιστάκτως ὅτι τοὐναντίον ὑπεστήριξεν, ἵνα τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ μὴ γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἤθελον παρατηρήσει εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, προκειμένου περὶ τῶν ἐφέσεων ἐπὶ τῶν ἀποφάσεων τῶν πταισματοδικῶν, ἐζήτησε καὶ ἔλαβε πληροφορίας ἂν γίνωνται αὗται δεκταὶ ἐκ μέρους τῶν ἁρμοδίων Πλημμελειοδικείων διὰ ποσὰ ἄνω τῶν 10 δραχμῶν; Ἔδει νὰ ἐλάμβανεν αὐτὴν τὴν πρόνοιαν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ μόνον ἐπὶ τοιούτων δεδομένων ἔπρεπε νὰ στηρίξῃ νομοσχέδιον τοιοῦτον. Δὲν γνωρίζω τί γίνεται εἰς ἄλλα δικαστήρια τοῦ Κράτους· εἶναι ἁρμόδιοι οἱ κ. συνάδελφοι νὰ γνωρίζωσι τοῦτο· βεβαιῶ ὅμως αὐτοὺς ὅτι εἰς τὸ δικαστήριον Τριπόλεως τὰ 90% τῶν ἐφέσεων ἐπὶ τῶν πταισματοδικῶν ἀποφάσεων γίνονται δεκτά. Καὶ ἀφοῦ τοιαύτη εἰκὼν παρουσιάζεται ὡς πρὸς τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης ἐκ μέρους τῶν πταισματοδικῶν — τὸ πλεῖστον δὲ αὐτῶν εἶναι εἰρηνοδίκαι, ἐκτὸς τῶν εἰδικῶν πταισματοδικῶν — πῶς ἔρχεσθε καὶ χορηγεῖτε εἰς αὐτοὺς δικαίωμα τοιοῦτον, ὥστε νὰ μὴ ἐκκαλῆται ἡ ἀπόφασις ἡ μείζων τῶν 50 δραχμῶν; Δὲν νομίζετε ὅτι διὰ τοιαύτης διατάξεως θ’ ἀδικήσητε τὴν κοινωνίαν, θ’ ἀδικήσητε ἰδίως τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι προσφέρουσι πάντοτε καὶ τὸ αἷμά των καὶ τὸ χρῆμά των ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου θησαυροῦ καὶ τῆς εὐημερίας τῆς γενικῆς πατρίδος; Προκειμένου, κύριε Ὑπουργέ, περὶ τῶν συμφερόντων τῶν ἐργατικῶν τάξεων, ὀφείλετε νομίζω καὶ ὑμεῖς καὶ ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος, πολλὴν νὰ δώσητε προσοχήν, διότι πανταχόθεν ἀκούονται ἀδικήματα, ὅταν δὲ ἐπαναλέγω, τοιαύτην ἔχετε τὴν εἰκόνα τῶν ἀποφάσεων τῶν πταισματοδικῶν, νομίζω ὅτι διαπράττετε μέγα ἀδίκημα πρὸς τοὺς χωρικοὺς πληθυσμούς. Πρέπει νὰ προσέξητε πολύ, διότι, ἂν ζητήσητε πληροφορίας, καὶ πρέπει νὰ ζητήσητε τοιαύτας ἀπὸ τοὺς διαφόρους εἰσαγγελεῖς τῶν Πλημμελειοδικῶν, θέλετε ἴδῃ ὅτι 90% γίνονται δεκταὶ αἱ ἐφέσεις καὶ ἐξαφανίζονται αἱ πταισματικαὶ ἀποφάσεις.

§127Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λυποῦμαι ὅτι δὲν ὑπῆρξα ἴσως ἀρκετὰ σαφής, ὥστε νὰ μὴ μὲ ἐννοήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός, διότι δὲν πιστεύω νὰ μὴ μὲ παρηκολούθησεν εἰς τὴν ἀγόρευσίν μου. Ἐγὼ δύο τινὰ ἀντέταξα κατὰ τοῦ νομοσχεδίου· πρῶτον τὸ ἀφορῶν τὸν εἰρηνοδίκην αὐτόν, ὅτι δὲν διορίζεται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν αὐτῶν ἐγγυήσεων καὶ μὲ τὰ αὐτὰ προσόντα οἷα καὶ οἱ λοιποὶ δικασταί. Διὰ τούτου δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν ἐν τῷ κλάδῳ τούτῳ καὶ πρόσωπα ἄριστα καὶ τελείως κατηρτισμένα. Τοῦτο εἶναι ἄλλο. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι ἂν ἡ Πολιτεία ἔλαβε τὰς αὐτὰς ἐγγυήσεις, ὡς ὤφειλεν, οἵας καὶ διὰ τοὺς ἄλλους δικαστὰς καὶ διὰ τὸν εἰρηνοδίκην, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ κατ’ ἐξοχὴν λαϊκὸς δικαστὴς καὶ ὁ ὁποῖος διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου καθίσταται ὁ ἀπόλυτος δικαστὴς τῶν κατωτέρων τάξεων, τῶν ὁποίων αἱ ὑποθέσεις σπανίως ἐξικνοῦνται πέρα τῶν 600 δραχ. Τοῦτο εἶπον ἐγὼ καὶ εἰς τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς οὐδὲν μοὶ ἀπήντησεν. Ἐπεκαλέσθην δὲ τὸ παράδειγμα καὶ ἄλλων νομοθεσιῶν καὶ ἰδίᾳ ἐν τῶν Γερμανίᾳ, ὅπου ὄντως ἡ τοῦ εἰρηνοδίκου δικιοδοσία ἐπεκτείνεται εἰς ποσὸν μεῖζον τοῦ ὁρίου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ὅπου ὅμως ἐλήφθη καὶ ἡ πρόνοια ὥστε ὁ εἰρηνοδίκης κατ’ οὐδὲν νὰ διαφέρῃ ἀπὸ τοὺς ἄλλους δικαστὰς τοῦ πρώτου βαθμοῦ. Νομίζω λοιπὸν ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ σκέψις περὶ ἐπεκτάσεως τῆς δικαιοδοσίας τοῦ εἰρηνοδίκου καὶ παρ’ ἡμῖν πρὶν ἢ ἀνάλογα ληφθῶσι μέτρα, ὥστε ἡ Πολιτεία νὰ ἐξασφαλίσῃ καὶ διὰ τὰς κατωτέρας τάξεις τὴν αὐτὴν δικαιοσύνην, οἵαν καὶ διὰ τὰς ἀνωτέρας. Παρετήρησα δ’ ὅτι ἀντὶ τούτου φέρεται ἄλλο νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου εἴς τινα Εἰρηνοδικεῖα καταργεῖται καὶ αὐτὸς ὁ εἰρηνοδίκης, καὶ ἀντὶ τούτου θὰ δικάζῃ μόνον ὁ γραμματεύς. Καὶ μοὶ ἀπήντησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὡς πρὸς τοῦτο ὅτι τὸ διορθώνομεν, ἂν δὲν τὸ εὑρίσκω ὀρθόν, κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην. Ἀλλ’ ἡ παρατήρησίς μου ἀπέβλεπεν εἰς τὸ νὰ καταδείξω ποῖον τὸ ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ ἀκολουθούμενον σύστημα, ὅστις, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ἐπεκτείνει τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ εἰρηνοδίκου, ἀφ’ ἑτέρου μειοῖ τὰ προσόντα αὐτοῦ. Σᾶς προσθέτω δὲ μάλιστα, κ. Ὑπουργέ, ὅτι δι’ ἄλλων νομοσχεδίων τὰ ὁποῖα εἰσηγήθητε εἰς τὴν Βουλὴν θὰ μειώσητε οὐσιωδῶς καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαρχόντων καλῶν εἰρηνοδικῶν, οἵτινες συνεπείᾳ τούτων βεβαίως θὰ καταλάβωσιν ἀνωτέρας θέσεις τακτικῶν δικαστῶν. Ἐκτὸς δὲ τούτου σᾶς ἀνέπτυξα ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου αὐξάνετε κατὰ πολὺ τὴν ἐργασίαν τῶν εἰρηνοδικῶν, οἵτινες δὲν θὰ δύνανται ν’ ἀνταποκριθῶσι πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις των καὶ θὰ καταστῇ εἰς αὐτοὺς ἀδύνατον καὶ τὸ κύριον αὐτῶν καθῆκον τοῦ συμβιβαστοῦ, καὶ ὑπεστήριξα ὅτι ἔδει πρὸ παντὸς νὰ μεριμνήσητε περὶ τῆς ἁπλοποιήσεως τῆς παρὰ τοῖς Εἰρηνοδικείοις διαδικασίας, ὅπερ εἶναι ἀναγκαῖον διὰ νὰ δυνάμεθα νὰ λέγωμεν ὅτι ἔχομεν Εἰρηνοδικεῖα. Καὶ περὶ τούτου οὐδὲν μοὶ ἀπηντήσατε. Ἀλλ’ ἐν σχέσει πρὸς τὰ ἔξοδα μοὶ εἴπετε ὅτι θὰ μειωθῶσι ταῦτα, ἀφοῦ ὑποθέσεις τοῦ Πρωτοδικείου θὰ εἰσάγωνται εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον. Ἀλλὰ καὶ ποίαν διαφορὰν εὑρίσκετε μεταξὺ τῶν ἐξόδων τοῦ Εἰρηνοδικείου καὶ τοῦ Πρωτοδικείου σήμερον; Μήπως δὲν ἔχετε καὶ ἐκεῖ ἀγωγὴν μὲ πρωτότυπον καὶ ἀντίγραφον, ἐπίδοσιν, προτάσεις ἐγγράφους, κλήσεις μαρτύρων, προδικαστικὰς ἀποφάσεις καὶ ἐν γένει ὅ,τι καὶ ἐπὶ τοῦ Πρωτοδικείου; Ἢ θεωρεῖτε ὡς μείωσιν τὸ ὅτι ἀντὶ δραχμῆς τὸ χαρτόσημον εἶναι 50 λεπτῶν, καὶ ἀντὶ 11 δραχμῶν τὰ τέλη εἶναι τριῶν; Καὶ δὲν λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι αἱ ὑποθέσεις αἱ ὑπαγόμεναι ἤδη εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον θὰ φέρωνται κατ’ ἔφεσιν καὶ εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον, ἐνῷ, ἂν ὑπήγοντο εἰς τοῦτο, θὰ ἐδικάζοντο μόνον παρ’ αὐτοῦ; Ἀπορῶ ἀληθῶς πῶς Ὑπουργός, ὃν ἰδιαιτέρως ἐκτιμῶ, ἐσκέφθη ὅτι τὸ ἀπαραίτητον διὰ τὴν εἰρηνοδικειακὴν νομοθεσίαν μας εἶναι ἡ ἐπέκτασις τῆς δικαιοδοσίας των καὶ δὲν βλέπει ὅτι ἡ εἰρηνοδικειακὴ Δικαιοσύνη, ὡς ἔχει παρ’ ἡμῖν, ἀποτελεῖ ἀληθῆ ἀρνησιδικίαν. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ζητῆτε τὴν ἐπέκτασιν τῆς δικαιοδοσίας τῶν εἰρηνοδικῶν χωρὶς προηγουμένως νὰ παρέχητε εἰς τὸν λαὸν ὄντως Εἰρηνοδικεῖα κατὰ τὴν πραγματικὴν αὐτῶν ἔννοιαν. Δὲν παρέχετε δέ, ὅταν ἐξακολουθῆτε διατηροῦντες αὐτὰ μὲ τὴν διαδικασίαν ἣν ἔχουσιν. Εἰς τοῦτο ἐπέστησα τὴν προσοχήν σας καὶ φρονῶ ὅτι τὸ μέτρον σας εἶναι προωρισμένον νὰ δυσχεράνῃ ἔτι καὶ αὐτὴν τὴν ἀτελῶς ὑπάρχουσαν, διότι ἐπιβαρύνετε τὸν εἰρηνοδίκην μὲ πλείονας ὑποθέσεις, εἰς ἃς ἀτελῶς θὰ ἐπαρκῇ, θὰ καταλύσητε δ’ οὕτω τέλεον καὶ τὸ ἔργον του ὡς συμβιβαστοῦ.

§128Π. Λ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἠδυνάμην νὰ συμφωνήσω καὶ ν’ ἀποδεχθῶ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ὡς πρὸς τὴν ἐπέκτασιν, τὴν ὁποίαν καθιεροῖ τῆς δικαιοδοσίας τῶν Εἰρηνοδικείων, ἀλλὰ πρωτίστως, πρὸ τούτου, ὡς συνέστησάν τινες τῶν προλαλησάντων, ἔπρεπε νὰ μεριμνήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης περὶ τῆς ἐξυγιάσεως τοῦ εἰρηνοδικειακοῦ κλάδου. Ὁ εἰρηνοδίκης εἶναι ὁ μόνος δικαστὴς τοῦ πρώτου βαθμοῦ τὸν ὁποῖον συναντᾷ ὁ πολίτης. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἔλαβεν ὡς ὑπόδειγμα τοὺς εἰρηνοδίκας τῶν πόλεων καὶ ἰδίως τοὺς τῆς πρωτευούσης. Δι’ αὐτὸν λοιπὸν τὸν λόγον πρέπει πρωτίστως νὰ μεριμνήσῃ πῶς νὰ ἐξυγιάνῃ τὸν κλάδον, πρωτίστως δὲ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ εἶναι ἀρτίως κατηρτισμένος ἐπιστημονικῶς. Ὄχι δὲ μόνον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς κοινωνικῆς, τῆς ἠθικῆς καί, ἂν θέλητε, τῆς ἐξανθρωπιστικῆς. Τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα λαμβάνει, τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα ζητεῖ διὰ τοὺς εἰρηνοδίκας, βεβαίως δὲν ἀνταποκρίνονται πρὸς τὴν δικαιοδοσίαν τὴν ὁποίαν θέλει νὰ τοῖς δώσῃ. Αὐτὰ εἶχον νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης.

§129Λ. ΝΑΚΟΣ. Δύο λέξεις θὰ εἴπω. Κατὰ τὴν συζήτησιν ἄλλου δικαστικοῦ νομοσχεδίου θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ἀναπτύξω εἰς τὴν Βουλὴν ἐκτενέστερον τὴν γνώμην μου ἐπὶ τῶν δικαστικῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Θέλω ὅμως ἀπὸ τοῦδε νὰ τονίσω ἓν πρᾶγμα, ὅτι, ἂν ἐν Ἑλλάδι ἀποτυγχάνουσιν αἱ μεταρρυθμίσεις, ἀποτυγχάνουσι κυρίως διότι αὗται δὲν γίνονται μετὰ μελέτην τοῦ ὅλου δικαστικοῦ ὀργανισμοῦ, ἀλλ’ ἐπιλαμβάνεται συμπτωματικῶς ὁ ἑκάστοτε Ὑπουργὸς νὰ διορθώσῃ ἓν κακὸν ἄνευ μελέτης τοῦ ὅλου καὶ τῶν συνεπειῶν τῆς μεταρρυθμίσεως ἐπὶ ἄλλων σημείων τοῦ δικαστικοῦ ὀργανισμοῦ. Διὰ τοῦτο, ἐνῷ ζητοῦμεν νὰ κλείσωμεν μίαν ὀπήν, ἀνοίγομεν νέαν ἀλλαχοῦ. Βεβαίως ἀναγνωρίζω ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης διὰ τῶν νομοσχεδίων του ζητεῖ νὰ βελτιώσῃ ὡρισμένα σημεῖα ἐν τῷ δικαστικῷ ὀργανισμῷ καὶ τῇ νομοθεσίᾳ. Ἀλλ’ ἔχουσιν ὅμως τὰ νομοσχέδια ταῦτα τὸ ἐλάττωμα ὅτι δὲν εἶναι μετὰ μελέτην τοῦ ὅλου δικαστικοῦ ὀργανισμοῦ. Οὕτω, καθὰ σᾶς ἀπέδειξαν οἱ προλαλήσαντες, διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου νέαι ἀνοίγονται πληγαὶ εἰς τὸ δικαστικὸν σῶμα τῆς Ἑλλάδος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἐνῷ μᾶς ὑποβάλλει νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου καταρρίπτει τὸν εἰρηνοδικειακὸν θεσμόν, διὰ τοῦ ὁποίου ἀφήνει τὸν γραμματέα τοῦ Εἰρηνοδικείου, νὰ δικάζῃ, ν’ ἀποδίδῃ δικαιοσύνην εἰς πολλὰ Εἰρηνοδικεῖα, ἀφ’ ἑτέρου μᾶς παρουσιάζει νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπεκτείνει τὴν δικαιοδοσίαν τῶν εἰρηνοδικῶν! Ἰδοὺ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἡ ἐπιτροπὴ ἀπέρριψε τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠθέλησε ν’ ἀντλήσῃ ἓν ἐπιχείρημα ἐξ ὅσων εἶπεν ὁ συνάδελφος κ. Τσαλδάρης. Εἶπεν ὁ κ. Τσαλδάρης ὅτι δύναται ν’ ἀντλήσῃ τις τὸ ἐπιχείρημα ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου ἐκ τοῦ ὅτι κατὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν τοῦ δικαστικοῦ ὀργανισμοῦ αἱ 300 δραχμαὶ τῆς ἁρμοδιότητός του εἶχον μεγαλειτέραν ἀξίαν τῶν 600 δραχμῶν τῆς σήμερον καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπε διατί νὰ μὴ δεχθῶμεν νὰ ἐπεκτείνωμεν διὰ τὸν εἰρηνοδίκην τῆς σήμερον τὴν δικαιοδοσίαν του μέχρι τῶν δραχ. 600; Ἀκριβῶς διότι ἡ Βουλὴ δὲν ἔκαμνε τίποτε ἄλλο ἔκτοτε παρὰ νὰ ἱδρύῃ Εἰρηνοδικεῖα εἰς πᾶσαν γωνίαν τῆς Ἑλλάδος, διότι οἱ τελευταῖοι ὑπογραμματεῖς διωρίσθησαν εἰρηνοδίκαι καὶ ἀπὸ ὅλα τὰ κοινωνικὰ στρώματα καὶ ἀπὸ διαφόρους πηγὰς συνεπληρώθη ὁ κλάδος, ἀκριβῶς διότι ἐχρησίμευον ὡς πολιτικὰ πρακτορεῖα καὶ οἱ εἰρηνοδίκαι ἔζησαν καὶ ἀνετράφησαν ὑπὸ τοιούτους ὅρους, δὲν δύναταί τις σήμερον νὰ διανοηθῇ εἰς τοὺς εἰρηνοδίκας τῆς ἐποχῆς μας νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν δικαιοδοσίαν των. Ἀκριβῶς διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ζητοῦμεν νὰ σταματήσῃ τὸ κακὸν καὶ τότε νὰ ἐκτείνωμεν τὴν δικαιοδοσίαν των, ὅταν βελτιωθῇ ὁ κλάδος. Οὐδὲν ὅμως μέτρον λαμβάνετε, κ. Ὑπουργέ, πρὸς βελτίωσιν τοῦ κλάδου. Πῶς ἄλλως τε λησμονεῖτε σήμερον, ὅτε ἑνοῦται ἡ Κρήτη, τὸν ἰσχύοντα ἐκεῖ θεσμὸν τῶν μικροδιαφορῶν, καὶ πῶς ἀφήνετε εἰς ἥσσονα θέσιν τὴν ἐλευθέραν Ἑλλάδα, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν κάμνετε τίποτε ἄλλο διὰ τῶν νομοσχεδίων σας παρὰ ν’ ἀνοίγητε μίαν πληγὴν ὅταν δίδετε τὸ δικαίωμα εἰς γραμματεῖς Εἰρηνοδικείων νὰ διευθύνωσιν Εἰρηνοδικεῖα; Ἀφήνετε ὅμως συγχρόνως εἰς χεῖρας γραμματέων Εἰρηνοδικείων νὰ δικάζωσιν ἐν Κρήτῃ ἄνευ τῶν ἐγγυήσεων τῶν τύπων τὰς μικροδιαφοράς. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἀποτελέσματα μεταρρυθμίσεων γινομένων ἄνευ συνοχῆς καὶ ἑνιαίας μελέτης τοῦ ὅλου ὀργανισμοῦ. Θέλετε νὰ βελτιώσητε τὴν λαϊκὴν δικαιοσύνην; Δώσατε εἰς τὸν εἰρηνοδίκην τὸ δικαίωμα νὰ δικάζῃ ἄνευ τῶν τύπων τὰς μικροδιαφοράς. Ἀντὶ τούτου σεῖς διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου δίδετε εἰς τοὺς γραμματεῖς τῶν Εἰρηνοδικείων, τοὺς ὁποίους γνωρίζετε καὶ γνωρίζομεν, τὸ δικαίωμα νὰ δικάζωσιν ὑποθέσεις εἰς πρῶτον βαθμόν, μέχρις 600 δραχμῶν, οὕτω δὲ δικαιοῦμαι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν κάμνετε τίποτε ἄλλο παρὰ ν’ ἀνοίγητε μίαν νέαν πληγὴν εἰς τὸν εἰρηνοδικειακὸν θεσμόν. Καὶ θὰ μετανοήσητε αὔριον σεῖς πρῶτος, τοῦ ὁποίου ἀναγνωρίζω τὴν καλὴν διάθεσιν καὶ τὴν καλὴν πρόθεσιν. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ὅμως νομοσχεδίου θὰ ἐπιτύχητε τὸ ἐναντίον ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἐπιζητεῖτε, δηλ. τοῦ νὰ διευκολύνητε τὸν λαὸν διὰ τῆς ἐπεκτάσεως τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ πλησίον αὐτοῦ εὑρισκομένου δικαστοῦ. Τοὐναντίον, τὸ αὐτὸ ποσὸν θὰ ἐπιζητῇ ἤδη ὁ πολίτης ἐνώπιον δύο βαθμῶν δικαστῶν πρῶτον ἐνώπιον τοῦ εἰρηνοδίκου καὶ δεύτερον κατ’ ἔφεσιν ἐνώπιον τοῦ Πρωτοδικείου, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι θὰ ἔχῃ ἤδη ὑποστῆ τὰ κακὰ καὶ τὰς δαπάνας μιᾶς κακῆς διαδικασίας, τῆς εἰρηνοδικειακῆς. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω.

§130ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τὴν ἀντίδρασιν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου· ἀλλ’ οὐδὲ δύναμαι νὰ δεχθῶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἠκούσθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πρὸς ἀπόκρουσιν τοῦ νομοσχεδίου. Μὲ φέρει δὲ εἰς τὸ βῆμα ἡ ἀγόρευσις τοῦ τελευταίου ἐκ τῶν ἀξιοτίμων προλαλησάντων. Ἐπεκαλέσθη οὗτος τὰ ἐν Κρήτῃ γενόμενα, διὰ νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν πρέπει ἡμεῖς νὰ εὑρισκώμεθα εἰς ἀνωτέραν θέσιν τῶν ἐν Κρήτῃ. Ἀλλ’ ἀκριβῶς τὸ εὐτυχὲς γεγονὸς τῆς ἑνώσεως ἤγαγε τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ εἰσαγάγῃ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, διότι ἀκριβῶς ἐν Κρήτῃ ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, ἰδίως ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως, ἔχομεν ὀργανισμὸν κατὰ τὸν ὁποῖον οἱ εἰρηνοδίκαι δικάζουσι μέχρις 600 δραχμῶν ἐκκλητῶς, καὶ εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην ὁ Ὑπουργὸς νὰ κρίνῃ ποῖον ὀργανισμὸν θὰ προσαρμόσῃ. Διὰ τοῦτο εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προτείνῃ σήμερον τὴν τροποποίησιν αὐτὴν καθ’ ἣν ἐκτείνεται ἡ δικαιοδοσία τῶν εἰρηνοδικῶν καὶ παρ’ ἡμῖν μέχρις 600 δραχμῶν. Ἀλλὰ σᾶς λέγει ὁ ἀξιότιμος Βουλευτής, ὅτι, ἂν τοὐλάχιστον μᾶς ἐφέρετε τὸν ὀργανισμὸν τὸν Κρητικόν, τὸ ἐννοῶ πολὺ καλά· ἂν τουλάχιστον ἐδίδετε εἰς τοὺς εἰρηνοδίκας τὴν δικαιοδοσίαν ἐπὶ τῶν μικροδιαφορῶν, τὸ πρᾶγμα ἐπίσης θὰ ἦτο εὐνόητον. Ἀλλὰ νὰ θέλητε νὰ θεσπίσητε ὅπως οἱ εἰρηνοδίκαι ἐν Ἑλλάδι δικάζωσι διαφορὰς μέχρις 600 δραχμῶν, αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθόν. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἐπὶ τῆς διαδικασίας τῶν μικροδιαφορῶν ἔχω εἰδικότητά τινα, διότι εἶμαι ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου. Σᾶς λέγω λοιπὸν τοῦτο, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀρχῶν, δυνάμει τῶν ὁποίων πολεμεῖτε τὸ νομοσχέδιον, θὰ ἔχητε τὸ δικαίωμα νὰ ἐξεγερθῆτε κατὰ τῆς ἰδέας ὅτι εἰς τοιοῦτον εἰρηνοδίκην θὰ δώσητε τὸ δικαίωμα τῆς λύσεως τῶν μικροδιαφορῶν. Ἐγὼ δὲν ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι οἱ εἰρηνοδίκαι τῆς Ἑλλάδος εἶναι τοιοῦτοι ὅπως τοὺς παριστάνετε· ἀφ’ ὅτου ἔγινεν ἰδίως ὁ νόμος ὁ ἀποκεντρωτικὸς οἱ εἰρηνοδίκαι τῆς Ἑλλάδος εἶναι πολὺ καλοί. Ἀλλὰ σᾶς λέγω ὅτι, ἂν ὑπάρχῃ ὅπλον, εἶναι ὁ νόμος τῶν μικροδιαφορῶν· εἶναι ὁ νόμος ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐξάγει τὸν εἰρηνοδίκην ἀπὸ τὸν ἐντελῆ περιορισμὸν ἐντὸς τῶν τύπων τοὺς ὁποίους ὁρίζει ἡ συνήθης δικονομία, καὶ τῷ δίδει μίαν ἀνεξαρτησίαν, ἡ ὁποία τὸν καθιστᾷ ἐπικίνδυνον δικαστήν. Σᾶς λέγω λοιπὸν ὅτι καὶ ἐν Κρήτῃ ὅπου συντρέχει ἡ διαδικασία τοῦ νόμου τῶν 600 δραχμῶν, ἀλλὰ καὶ ὁ νόμος τῶν μικροδιαφορῶν, ὅπου αἱ μικροδιαφοραὶ εἶναι πενταπλάσιαι καὶ ὀκταπλάσιαι, καὶ ἐκεῖ δὲν περιήλθομεν εἰς ναυάγιον. Ὁ νόμος ἐλειτούργησε πολὺ καλῶς πρὸς κοινὴν εὐχαρίστησιν. Δὲν ἐννοῶ λοιπὸν διατί, ἂν ἐλειτούργησεν ἐκεῖ ὁ νόμος, καὶ διὰ τὴν ἐπέκτασιν τῶν εἰρηνοδικείων τῆς νήσου ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τῶν μικροδιαφορῶν, διατί ἀνησυχεῖτε τόσον πολὺ ὅτι ἐν Ἑλλάδι δὲν θὰ ἐπιτύχῃ τὸ ἓν τουλάχιστον μετὰ τὴν ἐπέκτασιν τῆς διαδικασίας μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν 600 δραχμῶν. Ἐπιτρέψατέ μοι, Κύριοι, νὰ ὁμιλήσω ὡς δικηγόρος καὶ ἐγώ, διότι τὸ πλεῖστον τοῦ βίου μου ὑπῆρξα δικηγόρος. Σᾶς λέγω λοιπὸν ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν ἄλλοι περισσότερον ὀπισθοδρομικοὶ ἀπὸ τοὺς δικηγόρους, προκειμένου περὶ μεταρρυθμίσεων τῆς δικαιοσύνης· διαμορφώνεται ὁ νοῦς μας κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε, ὅταν εἴπητε ὅτι φεύγομεν ἀπὸ μίαν διάταξιν ἡ ὁποία ἴσχυεν ἐπὶ πεντήκοντα ἔτη, ὅτι φεύγομεν ἀπὸ τὴν Πολιτικὴν Δικονομίαν, νομίζομεν ὅτι θὰ πέσωμεν εἰς τὴν θάλασσαν καὶ θὰ πνιγῶμεν.

§131Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐξ ὅσων εἶπεν....

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε ν’ ἀγορεύσητε;

§133Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μάλιστα.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἂν πρέπει νὰ ἀγορεύσητε, διότι ὡμιλήσατε ἐπανειλημμένως.

§135ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα· ν’ ἀγορεύσῃ.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαλδάρης ἔχει τὸν λόγον.

§137Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐξ ὅσων εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἓν ἀντελήφθην, ὅτι ἡ δικιοδοσία τῶν μικροδιαφορῶν δὲν δύναται νὰ εἰσαχθῇ εἰς ἡμᾶς, διότι δὲν ἔχομεν πεποίθησιν ἐπὶ τῶν προσώπων.

§138ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπεκαλέσθην τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τῶν μικροδιαφορῶν.

§139Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον ἐγὼ εἶναι ὅτι ἡ διόρθωσις ἡ ὁποία γίνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι ἡ διόρθωσις ἡ ὁποία πρέπει νὰ γίνῃ, διότι πρέπει νὰ γίνῃ ἀναδιοργάνωσις τοῦ ὅλου. Ὅταν γίνῃ ἀναδιοργάνωσις τοῦ ὅλου, τότε θὰ λάβῃ τὴν πρόνοιαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὸν κλάδον τὸν δικαστικὸν τὰ πρόσωπα εἰς τὰ ὁποῖα θὰ δώσῃ ἐξουσίαν, διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν διαδικασίαν τῶν μικροδιαφορῶν. Ἠπόρησα ὅτε ἀνέγνωσα τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ εἶδον ἐκεῖ νὰ διατραγῳδῇ ὅτι μὴ ὑπαρχούσης ἁπλῆς διαδικασίας ἐνώπιον τῶν Εἰρηνοδικείων καὶ τῆς διαδικασίας τῶν μικροδιαφορῶν ὑπάρχει ἀρνησιδικία τελεία.

§140ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ εἰσαχθῇ καὶ ἐν Ἑλλάδι ἡ διαδικασία τῶν μικροδικορῶν. Ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει διαδικασία μικροδικορῶν, ὁ λαὸς στερεῖται τῆς δικαιοσύνης τῆς ἀληθοῦς, τῆς καθαρᾶς. Ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν ὅλα σήμερον.

§141Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λέγω τοῦτο, ὅτι τὰς μικροδιαφορὰς αὐτὰς ἔχει σήμερον ὁ εἰρηνοδίκης.

§142ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ὑπάγονται εἰς τὸ δικαστήριον.

§143Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἄν δὲν ὑπάγονται σήμερον, σημαίνει ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔχει Δικαστήρια καὶ διὰ τοῦτο ζητοῦμεν νὰ μεταβληθῇ ἡ διαδικασία, νὰ γίνῃ ὁλόκληρος ἡ μεταβολὴ τοῦ ὀργανισμοῦ νὰ εἰσαχθῶσι πρόσωπα τὰ ὁποῖα παρέχουσιν ἀσφάλειαν, καὶ τότε νὰ ἐπεκταθῇ ἡ διαδικασία· ἄλλως δὲν θὰ ἔχητε οὔτε διὰ τὰς μεγαλειτέρας διαφορὰς δικαστάς. Δὲν νομίζω λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἴπετε, διότι δὲν ἔχομεν τὰ προσήκοντα πρόσωπα, τουτέστι νὰ εἰσαχθῇ παρ’ ἡμῖν ἡ δικαιοδοσία τῶν μικροδιαφορῶν.

§144Ν. ΜΟΥΖΑΚΗΣ. Φαντάζομαι ὁποίαν θύελλαν συζητήσεως θὰ ἐγείρωσι τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης μὲ τὴν παρουσίαν τόσων δικηγόρων ἐνταῦθα (ἱλαρότης).

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας ἐν τῷ στρατῷ ἐφέδρων ὑπιάτρων, ἀνθυπιάτρων καὶ ἀνθυποφαρμακοποιῶν». Ὁ κ. Π. Ἀλεξάκης ἔχει τὸν λόγον.

§146Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον, κύριοι Βουλευταί, προβλέπει τὴν εἰσαγωγὴν εἰς τὴν ὑγειονομικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ ἀνθυπιάτρων καὶ ὑπιάτρων μέχρις 20 καὶ ἀνθυποφαρμακοποιῶν μέχρι 10. Τὸ νομοσχέδιον θεωρεῖ τούτους προσωρινῶς καλουμένους νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐπὶ τριετίαν καὶ ἐν ἀνάγκῃ μετὰ πάροδον τῆς τριετίας ν’ ἀνανεωθῇ ἡ θητεία δι’ ἄλλην τριετίαν καὶ οὕτω πως χορηγεῖται τὸ δικαίωμα εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅταν νομίζῃ ὅτι δὲν τῷ εἶναι χρήσιμοι, διὰ Διατάγματος ν’ ἀπολύῃ αὐτοὺς τῆς ὑπηρεσίας. Εἶχον τὴν γνώμην ὅτι τὰ διδάγματα τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν ἐκ τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ κατὰ τοὺς δύο πολέμους καὶ ἡ πικρὰ πεῖρα τὴν ὁποίαν νομίζω ὅτι πάντες ἐλάβομεν, ὅτι πρώτιστον μέλημα ἤθελεν εἶσθαι, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μεριμνήσῃ, ὅπως ἀποκαθάρῃ τὴν ὑγειονομικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ ἀπὸ πολλούς, οἱ ὁποῖοι οὐδ’ ἦσαν, οὐδ’ ὑπῆρξαν εἰς τὴν θέσιν τὴν ἐμπρέπουσαν, τοὐναντίον μάλιστα ἔδωκαν ἀφορμὰς κατὰ τὴν δίοδον τῶν δύο πολέμων καὶ μέχρι σήμερον νὰ σχηματισθῇ ἡ ἰδέα παρὰ τῇ κοινωνίᾳ, ὅτι ὄχι μόνον ἔδειξαν ἀνικανότητα περὶ τὴν ὑπηρεσίαν αὑτῶν, ἀλλὰ καὶ τοὐναντίον ὅτι παρέλειψαν ἐν πολλοῖς τὰ καθήκοντά των. Παράδειγμα ἔχομεν πρόσφατον τὸν συμβάντα φόνον τριῶν στρατιωτῶν παρὰ τοῦ στρατιώτου, ὅστις, ἐνῷ πρὸ πολλοῦ ἔδει νὰ μὴ εἶναι εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ ἐκ τῆς ὀλιγωρίας καὶ ἐγκληματικῆς ἀνοχῆς τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας ἔμενεν ἐν τῷ στρατεύματι καὶ ἐφόνευσε συναδέλφους του, ὅτε ἀπεδίδοντο εἰς τὰς οἰκογενείας των, τοὺς στρατιώτας τούτους τοὺς ὁποίους ἐσεβάσθησαν αἱ ἐχθρικαὶ σφαῖραι κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν δύο πολέμων καὶ ἡ ἀβελτηρία τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας τοὺς κατέστησε θύματα ἑνὸς παράφρονος. Εἶναι ἀμφότεροι συμπολῖταί μου καὶ διὰ τοῦτο αἰσθάνομαι πλέον ὑμῶν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ διαμαρτυρηθῶ καὶ νὰ ζητήσω τὴν βελτίωσιν τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατεύματος ὅτε αὐτοὶ τοὺς ὁποίους ἔχετε μέχρι τοῦδε δεικνύουσι τοιαύτην ὀλιγωρίαν κρατοῦντες εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατεύματος ἀνθρώπους παράφρονας, ἀπαλλάσσοντες δέ, ὡς λέγεται, ἄλλους οἵτινες οὐδὲν σωματικὸν ἢ πνευματικὸν ἐλάττωμα ἔχουσιν, ἔρχεσθε διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ οὐχὶ νὰ καθαρίσητε καὶ βελτιώσητε τὸν ὑγειονομικὸν κλάδον, ἀλλὰ νὰ λάβητε ἄνευ οὐδενὸς προσόντος ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν ὡς ἔφεδροι κατὰ προτίμησιν καὶ νὰ περιβάλητε αὐτοὺς μὲ στολὴν ἀξιωματικοῦ καὶ νὰ δώσητε εἰς αὐτοὺς νὰ φέρωσι ξίφη...

§147Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Πρέπει ν’ ἀφαιρεθῇ ἐντελῶς τὸ ξίφος. Αὐτὸ τοὺς χαλάει.

§148Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Νὰ ἐξαρτᾶται δὲ ἐξ αὐτῶν ἂν θὰ μείνωσιν ἐπὶ τρία ἔτη ἢ τρεῖς ἡμέρας. Ὅτε λοιπὸν ὑπὸ τοιούτους ὅρους καλεῖτε ἰατροὺς νὰ προσέλθωσιν, ἵνα δώσητε εἰς αὐτοὺς τὰ δικαιώματα καὶ τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀναγράφετε ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἐρωτῶ ὑμᾶς τίς ἔχων σώας τὰς φρένας, ἔχων θέσιν καὶ γνωρίζων τὸ ἐπάγγελμά του, θὰ θελήσῃ νὰ προσέλθῃ καὶ νὰ λάβῃ τοιαύτην ὑπηρεσίαν; Διότι, ὅταν δὲν ἔχῃ ἐξησφαλισμένην ἐκ τοῦ νομοσχεδίου οὔτε αὐτὴν τὴν τριετίαν, πῶς εἶναι δυνατὸν ν’ ἀναλάβῃ ὑπηρεσίαν καὶ νὰ ἐξαρτᾶται ἡ τύχη αὐτοῦ ἀπολύτως ἐκ τῆς θελήσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν; Ἀλλ’ ἔχετε ἀνάγκην εἴκοσιν ἀξιωματικῶν καὶ δέκα φαρμακοποιῶν καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς διατί δὲν λαμβάνετε αὐτοὺς ἐκ τῶν διδακτόρων καὶ ἰατρῶν τῶν ὑπηρετούντων καὶ σήμερον εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ; Γνωρίζω ἰατροὺς οἵτινες προσέφεραν ὄχι μόνον ἐπιστημονικὰς ὑπηρεσίας ἐν τῷ στρατεύματι κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν πολέμων, ἀλλὰ καὶ τὸ αἷμά των, διότι ὑπηρέτησαν τὸ πρῶτον ὡς ἐθελονταὶ καὶ ἐτραυματίσθησαν καὶ ἐνῶ πρὸ πολλοῦ ἔχουσιν ὑποβάλει αἰτήσεις διὰ τὸ πρῶτον καὶ ζητοῦσι τὸν βαθμὸν τὸν ὁποῖον ὁ νόμος δίδει εἰς αὐτούς, ἀγνοῶ διατί δὲν χορηγεῖ εἰς αὐτοὺς τὸν βαθμόν, ἀλλὰ ζητεῖ νὰ λάβῃ ἐκ τῶν ὑπηρετησάντων ὁπωσδήποτε, χωρὶς κἂν νὰ λαμβάνηται πρόνοια ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ προσόντων αὐτῶν, καὶ περὶ ἐγγυήσεων, τὰ ὁποίας ἔπρεπε νὰ ζητήσῃ τὸ νομοσχέδιον, ἂν εἶχεν ἀνάγκην, ἀφοῦ δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν πλείονας ἐμοῦ ἔχει πληροφορίας περὶ παραπτωμάτων καὶ ἐλλείψεων τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον χορηγεῖ καὶ ἄλλο δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Ἀφοῦ τέλος πάντων οὕτω σχηματίζει ὁ διευθύνων τὴν ὑγειονομικὴν ὑπηρεσίαν πίνακα κατ’ ἀρχαιότητα ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ὑποβάλλουσιν αἰτήσεις εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, οὗτος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ λαμβάνῃ οἱονδήποτε θέλει ἐξ αὐτῶν. Δὲν ἔχει λοιπὸν μόνον τὸ δικαίωμα, ὅταν θέλῃ, ν’ ἀπολύῃ ἐξ ἐκείνων τοὺς ὁποίους ἔλαβεν, ἀλλὰ καὶ νὰ λαμβάνῃ οἱονδήποτε θέλει ἐξ αὐτῶν. Αἱ τοιαῦται διατάξεις εἰς ἐμὲ ποιοῦσιν αἴσθησιν. Συνηθίσαμεν ἀπὸ πολλῶν χρόνων νὰ ἀφαιρῶμεν δικαιώματα ἀπὸ τοὺς Ὑπουργοὺς τῆς Πατρίδος μας. Τὸ νομοσχέδιον περὶ οὗ πρόκειται χορηγεῖ ὅλα τὰ δικαιώματα εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν φειδόμενος τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας τῆς πατρίδος μας, τὴν ὁποίαν ἐπιθυμῶ νὰ ἴδω εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς της: ἐπιθυμῶ νὰ μὴ ἀκούω τὰ παράπονα πλέον τὰ ὁποῖα ἐξ ὅλων τῶν μαχητῶν διασταυροῦνται ἀνὰ τὰς πλατείας καὶ τὰς ἀγυιάς, ἐπιθυμῶ νὰ ἴδω ὅτι δὲν θὰ λαμβάνωσι τοῦ λοιποῦ τοὐλάχιστον χώραν αἱ ἀσχημίαι αἵτινες ἔλαβον χώραν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, τὸ τοιοῦτον δὲ νομοσχέδιον ἀντὶ εἰς τοιούτους σκοποὺς νὰ ὁδηγῇ φθάνει εἰς τὸ ἀντίθετον καὶ θὰ ἐπέλθῃ δι’ αὐτοῦ ἡ πλήρης ἐν τῇ ὑγειονομικῇ ὑπηρεσίᾳ ἀποσύνθεσις.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 1–5 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 6).

§150Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Ἐκ τοῦ 6ου ἄρθρου ἐκ λάθους παρελείφθησαν καὶ οἱ φαρμακοποιοί.

§151ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω ἂν εἶναι λάθος.

§152Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Ὑπάρχουσι καὶ τοιοῦτοι φαρμακοποιοὶ ὑπηρετήσαντες κατὰ τὸν πόλεμον. Ἂν νομίζητε τὸ πρᾶγμα κατ’ ἀρχὴν δίκαιον, δύνασθε νὰ τὸ δεχθῆτε.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 6ον, τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου ὡς καὶ τὸ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὑπηρεσίας ἐν ἐνεργείᾳ ἐφέδρων ἀνθυπολοχαγῶν καὶ ὑπολοχαγῶν τοῦ Μηχανικοῦ». Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκεται). (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 1–4 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 5).

§154Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Ἐπὶ τοῦ 5ου ἄρθρου ὑπέβαλον τροποποίησίν τινα ὁρμηθεὶς ἐκ τοῦ ἑξῆς· Τὸ Διάταγμα τῆς 12ης Ἰουλίου 1913 περὶ ὀνομασίας ἐφέδρων ἀνθυπολοχαγῶν τοῦ Μηχανικοῦ ἀναφέρει τὰ ἑξῆς: «Ἐν ἐμπολέμῳ ἐπίσης καταστάσει οἱ ἰδιῶται μηχανικοὶ διπλωματοῦχοι ἀνωτέρων τεχνικῶν σχολῶν, οἱ ὁπωσδήποτε ὑπηρετοῦντες εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ καὶ ἔχοντες τρίμηνον στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν δύνανται, κατόπιν προτάσεως τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τοῦ Μηχανικοῦ, στηριζομένης εἰς τὴν γνωμοδότησιν τοῦ συμβουλίου τῶν Δημοσίων ἔργων, νὰ ὀνομασθῶσιν ἔφεδροι ἀνθυπολοχαγοὶ τοῦ Μηχανικοῦ». Συνεπείᾳ τοῦ Διατάγματος τούτου ἐγένοντο καὶ ὠνομάσθησαν πρό τινων μηνῶν ἔφεδροι ἀνθυπολοχαγοὶ τοῦ Μηχανικοῦ, ἀλλὰ μεταξὺ τούτων ἐγένοντο καί τινες οἱ ὁποῖοι ἦσαν γεωπόνοι καὶ προήρχοντο ἐκ διαφόρων σχολῶν τῆς Εὐρώπης ἰδίως τοῦ Μομπελιὲ καὶ οἱ ὁποῖοι ἐν τοῖς διπλώμασι αὐτῶν ὀνομάζονται ingenieurs agricoles. Ὁ ἐπιθεωρητὴς τοῦ Μηχανικοῦ καὶ τὸ συμβούλιον τῶν Δημοσίων ἔργων σφαλερῶς ἡρμήνευσαν ὅτι ἔπρεπε νὰ συμπεριληφθῶσιν οἱ ἄνω μνησθέντες γεωπόνοι εἰς τὸ Διάταγμα τὸ κατονομάσαν τοὺς ἐφέδρους ἀνθυπολοχαγοὺς καὶ συμπεριέλαβον καὶ αὐτοὺς ὡς δῆθεν ἀρχιτέκτονας. Τὸ ἄρθρον 5 τοῦ σήμερον ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου δυνατὸν νὰ ἑρμηνευθῇ καὶ αὖθις, ὅτε πραγματεύεται καὶ περὶ αὐτῶν, ὅπως μὴ λοιπὸν ἐν τῷ μέλλοντι παρεισδύσωσι καὶ πάλιν τοιοῦτοι εἰς τὸ Μηχανικὸν Σῶμα φρονῶ ὅτι πρέπει ἐν τέλει τοῦ εἰρημένου 5ου ἄρθρου νὰ τεθῇ ἡ ἑξῆς διασαφητικὴ διάταξις· «Ἐννοεῖται ὅτι εἰς τοὺς ἄνω κατονομαζομένους μηχανικοὺς καὶ ἀρχιτέκτονας δὲν συμπαραλαμβάνονται καὶ οἱ ἔχοντες δίπλωμα μηχανικοῦ γεωπόνου (ingenieur agricole)»· διότι ἡ μάθησις τῶν εἰρημένων γεωπόνων οὐδόλως συμβάλλει εἰς τὰ καθήκοντα τὰ ὁποῖα ἀνέλαβον αὐτοὶ ὡς ἔφεδροι ἀνθυπολοχαγοὶ τοῦ Μηχανικοῦ, καθόσον οὐδὲν οὗτοι γνωρίζουσι σχετικὸν πρὸς τὴν μηχανικήν, ἀρχιτεκτονικήν, οὐδὲ κἂν τὴν στρατιωτικὴν ἀγωγὴν ἔχουσιν.

§155ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ πρᾶγμα εἶναι σαφές. Λέγει ingenieurs civiles καὶ ὄχι ingenieurs agricoles Ἑπομένως, ἂν ἐγένετο τοιοῦτό τι εἰς τὸ παρελθὸν καὶ ὠνομάσθησαν καὶ οὗτοι ἀνθυπολοχαγοί, τοῦτο εἶναι κακῶς γενόμενον. Οὗτοι κακῶς κατετάχθησαν.

§156Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Ἡ δήλωσις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως παρακαλῶ νὰ γραφῇ ὡς ἑρμηνευτικὴ δήλωσις εἰς τὰ Πρακτικά. (Ἀπορρίπτεται ἡ τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἰω. Μπρισιμιτζάκη. Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 6–9, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθήκης διατάξεως εἰς τὸ ἄρθρον 43 τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας».

§157Ν. ΞΗΡΟΣ. Φρονῶ, Κύριοι, μεθ’ ὅσα εἴπομεν ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ μαθητοῦ, ὁ ὁποῖος ἐζήτησεν ἀναβολὴν κατατάξεως, ὅτι εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου τὸ ὁποῖον ζητεῖτε νὰ τροποποιήσητε, εἶναι δυνατὸν νὰ προστεθῇ ὅτι χορηγεῖται ἀναβολὴ κατατάξεως μέχρι πέρατος τοῦ σχολικοῦ ἔτους καὶ εἰς τοὺς ἐγγεγραμμένους καὶ φοιτῶντας μαθητὰς τῆς δʹ γυμνασιακῆς τάξεως, τῆς ἐγγραφῆς καὶ φοιτήσεως αὐτῶν βεβαιουμένης ἐγκύρως ὑπὸ τοῦ γυμνασιάρχου. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ περιληφθῇ ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ὑπέδειξα, ὥστε νὰ ἐξοικονομηθῇ ἡ περίστασις, προκειμένου περὶ ἑξαμήνου ἀναβολῆς εἰς νέους, οἱ ὁποῖοι ἔτυχε νὰ καλῶνται ὑπὸ τὰ ὅπλα τῇ 1ῃ Δεκεμβρίου. Ἐὰν ἠθέλετε εὐαρεστηθῆ ν’ ἀκούσητε τὴν παράκλησίν μου, θὰ ἐγίνετο μεγάλη εὐκολία εἰς τοὺς νέους αὐτούς.

§158ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὴν τελευταίαν τροπολογίαν δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ πρὶν ἢ συνεννοηθῶ μετὰ τῆς ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ, διότι ἀφορᾷ τροποποίησιν τοῦ ὑπάρχοντος νόμου περὶ στρατολογίας. Ἐκ τῶν ὑποβληθεισῶν τροπολογιῶν ἐδέχθην τὰς ἑξῆς. Πρῶτον τὸ μόνον ἄρθρον νὰ μεταβληθῇ εἰς ἄρθρον 1, διότι θὰ ἐπακολουθήσωσι καὶ ἄλλα δύο. Εἰς τὸ δεύτερον ἐδάφιον μετὰ τὴν φράσιν «ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ἀναστέλλεται ὁ χρόνος τῆς ἀναβολῆς κατατάξεως, ἐφ’ ὅσον χρόνον οἱ ἔχοντες τοιαύτην ὑπηρέτησαν ἐν τῷ στρατῷ», προστίθενται αἱ λέξεις «καὶ παρατείνεται πάντως ἐπὶ ἕξ μῆνας ἐφ’ ὅσον τὸ ὑπόλοιπον χρονικὸν διάστημα εἶναι ἔλαττον». Τὸ ἄρθρον μόνον γίνεται ἄρθρον 1. Κατὰ τὰ λοιπὰ τὸ ἄρθρον μένει ὡς ἔχει. Ἄρθρον 2. «Εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου ͵ΔΡΞΕʹ ὑπάγονται καὶ οἱ παραλειφθέντες, οἱ ἐν ἀρχῇ τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος τοῦ 1913 ἐγγεγραμμένοι». Προστίθεται ἄρθρον 3, διὰ τοῦ ὁποίου τὸ ἐδάφιον 2 τοῦ ἄρθρου 14 τοῦ ͵ΔΡΞΕʹ νόμου ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ ἑξῆς· «Οἱ δὲ κληρωτοὶ τῶν ἀπογραφῶν τῶν ἐτῶν 1912, 1913, 1914 ἀπαλλάσσονται διὰ τὸν ἀνωτέρω λόγον τῆς ἐνεργοῦ ἐν εἰρήνῃ ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ καταβάλλοντες ὡς ἀντισήκωμα δρ. 160». Ἐζητήθη ν’ ἀφαιρεθῇ ἡ καταβολὴ τοῦ ἀντισηκώματος. Τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτόν, διότι διὰ τοὺς τοῦ ἔτους 1912 ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς νόμος καὶ οἱ ἄνθρωποι ἐπλήρωσαν τὸ ἀντισήκωμα. Θὰ εἶναι ἄδικον λοιπὸν νὰ πληρώσωσιν οἱ μὲν καὶ νὰ μὴ πληρώσωσιν οἱ δέ· τὸ ποσὸν τοῦτο ἄλλως τε δὲν εἶναι πολὺ μέγα. Παρακαλῶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Πρόεδρος τὰς τροπολογίας αὐτάς.

§159ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Ἡ τρίτη τροπολογία διὰ τοὺς προσελθόντας ἐν πολέμῳ;

§160ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον διὰ τὴν τμηματικὴν καταβολὴν τῶν διαφόρων ἀνταλλαγμάτων.

§161ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Τὸ ἀντισήκωμα, κύριε Πρόεδρε, ἐκπροσωπεῖ τὸν φόρον τοῦ αἵματος τὸν ὁποῖον θὰ καταβάλωσιν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀπολαύουσι τοῦ εὐεργετήματος εἴτε τῆς ἀπαλλαγῆς εἴτε ἦσαν ἀνυπότακτοι. Ἀφοῦ λοιπόν ἦλθον καὶ ἀπώλεσαν καὶ τοὺς ἀδελφούς των, δὲν νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλλαγῶσιν αὐτοῦ;

§162ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι, δὲν τὸ νομίζω.

§163Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Ὑποθέτω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον προνοεῖ περὶ τῶν τυχόντων ἀναβολῆς κατατάξεως καὶ στρατευθέντων ἐν τῇ περιόδῳ τῆς ἐπιστρατεύσεως. Πρὸς τῇ κατηγορίᾳ αὐτῇ ὑπάρχει κατηγορία ἄλλων τυχόντων ἀναβολῆς κατατάξεως καὶ προσελθόντων ὡς ἐθελοντῶν, παραιτηθέντων τοῦ ἐκ τῆς ἀναβολῆς δικαιώματος. Δι’ αὐτοὺς γίνεται τὸ ἑξῆς ἄδικον· ἐνῷ οἱ ἄλλοι ἐξ ἀναβολῆς κατατάξεως ἀπελύθησαν ὁμοῦ μὲ τὰς ἄλλας κλάσσεις, κρατοῦνται οἱ τυχόντες ἀναβολῆς κατατάξεως καὶ προσελθόντες ὡς ἐθελονταί.

§164ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔχετε πληρέστατον δίκαιον· νὰ προσθέσωμεν τοῦ αὐτοῦ δικαιώματος ἀπολαύουσι καὶ οἱ ἐθελονταί.

§165Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Ἔχω διατυπώσει τροπολογίαν ἐπ’ αὐτοῦ. Ἰδοὺ αὐτὴ εἶναι.

§166ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Συντομώτερον εἶναι νὰ τεθῇ εἰς τὸ τέλος τοῦ βʹ ἐδαφίου «τοῦ αὐτοῦ δικαιώματος ἀπολαύουσιν οἱ προσελθόντες ὡς ἐθελονταί».

§167Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. «Ἀπολυόμενοι τῇ αἰτήσει των», διότι οἱ τυχόντες ἀναβολῆς κατατάξεως καὶ στρατολογηθέντες ἀπελύθησαν.

§168ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι περιττόν. Ναὶ καὶ αὐτοὶ τῇ αἰτήσει των ἀπελύθησαν· ἀφοῦ προσῆλθον, ἀπώλεσαν τὸ δικαίωμά των· λοιπὸν θὰ ἀπολυθῶσι τῇ αἰτήσει των.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τῶν κ. Π. Ἀλεξάκη, Π. Τσαλδάρη καὶ Π. Βουρλούμη.

§170ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὴν ἔχει τὸ νομοσχέδιον.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως ἀποσύρεται. Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Ἀθ. Τ. Μπασιᾶ.

§172ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Ἀποσύρεται.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται δι’ αὔριον γενομένων δεκτῶν τροπολογιῶν. Τὸ 6ον ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει: Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τῶν προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐκδοθέντων Β. Διαταγμάτων τῆς 31 Μαΐου 1913 περὶ παροχῆς δικαιώματος εἰς τοὺς μαθητὰς τῆς σχολῆς τῶν γυμνασιῶν πρὸς ἐξέτασιν κατὰ Ἰούνιον ἢ Σεπτέμβριον, περὶ περιορισμοῦ ἀπὸ ἑξαμήνου εἰς τρίμηνον τοῦ ὁριζομένου χρόνου διὰ τὴν ὑποβολὴν τῶν ἐκθέσεων περὶ κρίσεως τῶν διδακτικῶν βιβλίων καὶ περὶ ἐξετάσεων ἐπὶ πτυχίῳ τῶν τελειοφοίτων τῶν Πανεπιστημίων κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος ἄνευ ἀποδείξεως ἐξετάσεων ἐν τῇ γυμναστικῇ». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον μόνον). Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ δικαστηρίων κακουργιοδικῶν ἐν ταῖς νέαις χώραις». (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα ἀπὸ τοῦ 1ου μέχρι καὶ τοῦ 8ου).

§174Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν προσθήκην ἄρθρου, τὸ ὁποῖον ἀποδέχομαι κατά τι διορθωθέν. Θὰ τεθῇ ὡς ἄρθρον 9 καὶ τὸ 9ον τοῦ νομοσχεδίου θὰ γίνῃ 10ον. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 9, τὸ 10ον καὶ τὸ σύνολον).

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 3, ἐδ. βʹ, τοῦ ͵ΓΤΠΖʹ νόμου τοῦ 1909». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον). Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 336 καὶ 355 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον).

§176ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σχέδιον νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου κυροῦται τὸ νομοθετικὸν Διάταγμα τὸ ἐπιτρέψαν τὸν διορισμὸν ἀναπληρωτῶν τῶν γενικῶν διοικητῶν τῶν καταληφθεισῶν χωρῶν.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ λοιπὰ δὲν εἶναι ὥριμα. Οὐδενὸς ἑτέρου ἀντικειμένου ὑπάρχοντος λύεται ἡ συνεδρίασις, διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ τὴν Δευτέραν. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 8.30′ μ.μ.)