1913.04.07

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 28

Τῆς 7ης Ἀπριλίου 1913.

(Κυριακή, ὥρᾳ 10 καὶ 40′ μ.μ.)

Προεδρία Κ. Ζαβιτσιάνου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Τὰ Πρακτικὰ δὲν ἐξετυπώθησαν εἰσέτι· ἑπομένως ἀναβάλλεται ἡ ἐπικύρωσίς των μέχρις οὗ φέρωσιν αὐτὰ ἐκ τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου. Ἡ Βουλή εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Βασιλικῆς χορηγίας». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον μόνον ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ͵ΓΦϞΕʹ (3595) περὶ ταχυδρομικῆς, τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως Διοικητικοῦ Δικαστηρίου καὶ ναυτικῶν ἐπιτάξεων». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ (πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν). Θὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, κύριε Ὑπουργέ, τὸ κείμενον τῆς Κυβερνήσεως ἢ τῆς ἐπιτροπῆς;

§3Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὅσον ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς παραδέχομαι κατ’ ἀρχὴν τὸν δεύτερον βαθμὸν δικαιοδοσίας καὶ προτιμῶ νὰ συζητήσωμεν τὸ κείμενον τῆς ἐπιτροπῆς, ἐπιφυλάσσομαι δέ, ἵνα κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν προβῶ εἰς διασκευήν τινα, ἀφοῦ συνεννοηθῶ μετὰ τῶν κυρίων συναδέλφων μου, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ὑπογράψει. Πρέπει σήμερον ν’ ἀκούσωμεν τὰς γνώμας τῶν κυρίων συναδέλφων, κατὰ τὴν βʹ δ’ ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον θὰ συναρμολογηθῇ τελειότερον. Ποιοῦμαι προσέτι τὴν ἑξῆς δήλωσιν. Ἀποδέχομαι προκαταβολικῶς, ἵνα εἰς ἀμφότερα τὰ Δικαστήρια, τοῦ πρώτου καὶ τοῦ δευτέρου βαθμοῦ, ἀντὶ δύο ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ τεθῇ εἷς ἐφέτης εἰς τὸ πρωτοβάθμιον καὶ εἷς ἀρεοπαγίτης εἰς τὸ δευτεροβάθμιον. Ἀντὶ ἑνὸς ἐφέτου ἐν τῷ πρωτοβαθμίῳ Δικαστηρίῳ καὶ δύο ἀξιωματικῶν, θὰ εἶναι δύο ἐφέται καὶ εἷς ἀξιωματικός, ἐν τῷ δευτεροβαθμίῳ δὲ Δικαστηρίῳ ἀντὶ ἑνὸς ἀρεοπαγίτου, ὅστις εἶναι καὶ πρόεδρος τοῦ Δικαστηρίου, δύο ἀρεοπαγῖται καὶ εἷς ἀνώτερος ἀξιωματικός.

§4Ν. ΛΕΩΝΙΔΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὀρθότατα ἐσκέφθητε ν’ ἀποκλείσητε τὸν ἕνα τῶν ἀξιωματικῶν. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ, οἱ μάχιμοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωσι γνώσεις περισσοτέρας τῶν ἄλλων. Ἤθελον προτιμήσει νὰ ἦτο ἀντὶ τοῦ ἐφέτου εἷς εἰδικώτερος καὶ ὡς τοιοῦτον προτιμῶ ἕνα πρόεδρον οἱουδήποτε ἐμπορικοῦ ἐπιμελητηρίου ἢ μέλος τοῦ συμβουλίου τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας. Νομίζω ὅτι, ἐὰν παραδεχθῆτε τὴν τροπολογίαν αὐτήν, τὸ Δικαστήριον ὁπωσδήποτε θὰ καταρτισθῇ πρακτικώτερον.

§5Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὸ ἐμπορικὸν ναυτικὸν εἶναι τὸ συμπαθέστερον τῶν ἐπαγγελμάτων καὶ ὡς τοιοῦτον εἵλκυσε τὴν συμπάθειαν ὅλων τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν, ἀκριβῶς διότι ἡ ἐξάσκησις αὐτοῦ συναποφέρει κινδύνους οἵτινες καθιστῶσιν αὐτὸ λίαν συμπαθὲς ὄχι μόνον εἰς ὅλας τὰς παρ’ ἡμῖν τάξεις, ἀλλὰ καὶ εἰς ὅλους τοὺς λαούς. Καὶ ὄχι μόνον ἁπλῆν συμπάθειαν ἐπέδειξαν πρὸς τὸ ἐπάγγελμα τοῦτο αἱ Πολιτεῖαι, ἀλλὰ προσεπάθησαν, ὅπως καὶ διὰ χρηματικῶν ἀμοιβῶν καὶ δι’ ἄλλων ἐπιχορηγήσεων ἐνισχύσωσι τοὺς ναυτικοὺς πρὸς ἐξάσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματος αὐτῶν. Παρ’ ἡμῖν μέχρι πρό τινος ἡ Πολιτεία τὸν συμπαθέστατον τοῦτον κλάδον τῆς ἰδιωτικῆς οἰκονομίας εἶχεν ἀφήσει εἰς τὴν τύχην του καὶ μόνον ἡ ἐπανάστασις ἔλαβε μέριμναν περὶ αὐτοῦ διὰ τῆς ψηφίσεως εἰδικοῦ νόμου καὶ ἐσχάτως διὰ συστάσεως ἑνὸς συμβουλίου τὸ ὁποῖον εἶχε προορισθῆ, ὅπως ὑποδεικνύῃ τὰ κατάλληλα μέσα πρὸς βελτίωσιν τῶν συνθηκῶν ὑφ’ ἧς ἐργάζεται τὸ ἐμπορικὸν Ναυτικόν. Καὶ τὰ μέτρα ταῦτα ἔφεραν λαμπρὰ ἀποτελέσματα. Ἐπῆλθεν ἤδη ὁ πόλεμος· ἀναμφισβητήτως τὸ ἐμπορικὸν Ναυτικὸν ἔπρεπε νὰ συμβάλῃ εἰς τὴν εὐόδωσιν τῶν ἐμπορικῶν ἡμῶν ἐπιχειρήσεων, καὶ πρὸς τοῦτο οὐδεὶς θὰ ἠδύνατο νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι θὰ ὑστέρει τὸ ἐμπορικὸν Ναυτικὸν οἱασδήποτε τάξεως. Ἀλλά, ὅπως προσέφερε τὰς ὑπηρεσίας τὸ ἐμπορικὸν Ναυτικόν, διατείνομαι ὅτι δὲν προσέφερε ταύτας ἕνεκα τῆς ἐπιτάξεως. Οὐχί· δὲν ὀφείλομεν εἰς τὸ μέτρον τῆς ἐπιτάξεως τὴν μεταφορὰν 400,000 Ἑλληνικοῦ καὶ συμμαχικοῦ στρατοῦ ἀνὰ τὰ διάφορα σημεῖα τῆς ἐμπολέμου χώρας. Οὐχί· δὲν ὀφείλομεν εἰς τὴν ἐπίταξιν τὴν συμβολὴν ἀνδρὸς ἀνήκοντος εἰς τὸ ἐμπορικὸν Ναυτικόν, ὅπως βοηθήσῃ τὸν ἥρωα ἡμῶν Βότσην εἰς τὸ λαμπρόν του κατόρθωμα. Οὐχί· δὲν ὀφείλομεν εἰς τὴν ἐπίταξιν τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας προσέφερεν ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία ἐν καιρῷ χειμῶνος καὶ ὑπὸ τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας πάντες γνωρίζομεν. Ἠδύνατο ἄνευ ἐπιτάξεως τὸ ἐμπορικὸν Ναυτικὸν διὰ τῆς ἀμοιβῆς τῆς νομίμου, καὶ κάτω τῆς νομίμου ἀκόμη, νὰ προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας προσέφερε. Πολλαὶ Πολιτεῖαι δὲν ἔλαβον τὸ μέτρον τῆς ἐπιτάξεως· καὶ αὐτὴ δὲ ἡ Ἀγγλία δὲν κατέφυγεν εἰς τὸ μέσον τῆς ἐπιτάξεως, διότι ἐστηρίχθη ἐπὶ τοῦ πατριωτισμοῦ τῶν ὑπηκόων της ἐφοπλιστῶν καὶ ναυτικῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦσιν ὑπὸ τὴν Βρεττανικὴν σημαίαν. Βεβαίως οὐχὶ εἰς τὴν ἐπίταξιν ὀφείλομεν καὶ τὰ ἡρωικὰ κατορθώματα τῶν πλοίων εἰς τὸν λιμένα Santo Jovanni di Medua διὰ τὴν γνωστὴν ἡρωικὴν ἀντίστασιν αὐτῶν ὅπως διαφυλάξωσι τὴν τιμὴν τῆς ἑλληνικῆς σημαίας. Ἐγένετο ἐν τούτοις ἡ ἐπίταξις καὶ διὰ τὸ μέτρον τοῦτο δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ κατηγορήσω τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, διότι ὡς μέτρον δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὅτι προσβάλλει τινὰ ἐφ’ ὅσον ἤθελεν ἀποβλέπει εἴς τινα ὁ ὁποῖος τυχὸν ἤθελε δυστροπήσει. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ σημείου ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἀπεφασίσθη ἡ ἐπίταξις τῶν πλοίων ἀρχίζει νὰ καταφαίνηται μία διάθεσις τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἐντελῶς δυσμενὴς πρὸς τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν, παντοιοτρόπως ἐκδηλωθεῖσα. Εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον συζητεῖται θὰ παρατηρήσητε ὅτι εἰς τὸ ἄρθρον 4 ὁ τρόπος...

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἀφήνετε τὸ ἄρθρον 4; Τώρα συζητοῦμεν τὸ ἄρθρον 1.

§7Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὁμιλῶ περὶ τοῦ τρόπου τῆς συστάσεως τοῦ Δικαστηρίου, διὰ ν’ ἀποδείξω ὅτι ὁ τρόπος αὐτὸς δὲν εἶναι ὁ καταλληλότερος, θέλω δὲ νὰ δανεισθῶ ἐπιχειρήματα, διὰ νὰ μὴ ἐπανέρχωμαι.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§9Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὁμιλῶ διὰ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἀντιλαμβάνεται ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου τὴν ἀμοιβὴν ἡ ὁποία πρέπει νὰ δοθῇ, διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ζημίαν τοῦ ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ, διότι κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ Δικαστηρίου ὁρίζονται καὶ εὔλογα ἀνταλλάγματα, ἐνῷ συγχρόνως τὰ πλοῖα ἀποδίδονται, εἰς τρόπον ὥστε νὰ εἶναι εἰς θέσιν ὅπως (ἀναγινώσκει): «ἐξ ἀσυνήθους χρήσεως ἢ ἕνεκα ὁλικῆς καταστροφῆς ἢ ἀπωλείας τούτων» δίδηται τὸ δίκαιον ἀντάλλαγμα. Ἀλλὰ κατὰ τὴν κρίσιν ἑνὸς Δικαστηρίου, ἐπειδὴ ἡ ἄσκησις τοῦ ναυτικοῦ ἐπαγγέλματος συνεπάγεται κινδύνους, δικαιολογεῖται ἐνίοτε πληρέστατα ἡ διδομένη ἐτησία ἀμοιβή, ἔστω καὶ ἂν αὕτη ἰσοδυναμῇ μὲ ὁλόκληρον τὸ κεφάλαιον τὸ ἐκπροσωποῦν τὴν ἀξίαν τοῦ πλοίου. Ἡ ἄσκησις ἄλλως τῆς ναυτικῆς ἐπιχειρήσεως εἶναι τοιαύτη ὥστε συνέβη εἰς πλοῖα νὰ καλύψωσι τὴν ἀξίαν των εἰς ἕνα μόνον πλοῦν· ὅτι δὲ τὰ ἐπιτασσόμενα πλοῖα δὲν πρέπει ν’ ἀποδίδωνται μόνον ἱκανὰ εἰς πλοῦν ἀλλ’ εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν ἦσαν πρὶν ἐπιταχθῶσι, τοῦτο οὐδεὶς δύναται νὰ διαμφισβητήσῃ. Κατὰ τίνα τρόπον συγκροτεῖται τὸ Δικαστήριον; Μεθ’ ὅλας τὰς διορθώσεις, τὰς ὁποίας ἐπέφερε σήμερον ὁ κ. Ὑπουργός, εἰμὶ καὶ πάλιν ὑποχρεωμένος νὰ ὑποστηρίξω ὅτι ἡ συγκρότησις αὐτοῦ δὲν εἶναι ἡ ὀρθοτέρα, ὅπως θὰ προσπαθήσω ν’ ἀποδείξω. Καὶ δὲν ἀρκεῖ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ ζητεῖται διὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἡ διαδικασία τοῦ Ναυτοδικείου καθ’ ὃν χρόνον ἀπολύτως ἀναγκαῖον εἶναι τὸ Ναυτοδικεῖον νὰ τροποποιηθῇ ἢ καὶ νὰ λείψῃ, ὅπως μὴ συμβαίνωσι τὰ δικονομικὰ ἄτοπα τὰ ὁποῖα συμβαίνουσιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλει νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν διαδικασίαν αὐτῶν εἰς ζητήματα τελείως οἰκονομικά, διὰ τὰ ὁποῖα καὶ ἡ δικονομία καὶ τὰ πρόσωπα ἐξ ὧν ἀποτελεῖται τὸ Δικαστήριον εἶναι ἀκατάλληλα. Δὲν βλέπω ποίαν εἰδικότητα δύνανται νὰ ἔχωσιν οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Ναυτικοῦ ἢ πῶς τὴν ἔλλειψιν τῆς εἰδικότητος αὐτῆς κατά τι θ’ ἀναπληρώσῃ ὁ ἐλεγκτὴς τοῦ συνεδρίου ἢ ὁ καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου ἢ ὁ ἀρεοπαγίτης. Καὶ δὲν ἀρκεῖ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὁρίζεται καὶ εἷς μόνον βαθμός, ὥστε τὰ συμφέροντα ἑκατομμυρίων ὁλοκλήρων, ἡ περιουσία τῆς συμπαθεστάτης ναυτικῆς τάξεως, νὰ ἐξαρτῶνται ἐξ ἑνὸς Δικαστηρίου τὸ ὁποῖον εἰς τοιαύτην περίπτωσιν θὰ ἐξετέλει ἴσως καθήκοντα τῆς ἀστερωτῆς αἰθούσης. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐβελτίωσε κατὰ πολὺ τὸ νομοσχέδιον, χωρὶς ὅμως καὶ νὰ διορθώσῃ αὐτὸ τελείως. Καὶ ὁ δεύτερος βαθμὸς δὲν εἶναι τελεία ἀσφάλεια, καθόσον τὸ Δικαστήριον συγκροτεῖται κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ εἶναι ἀδύνατος ἡ ἔκδοσις ἀποφάσεως λογικῆς καὶ ὀρθῆς, ἄνευ τῆς συμπράξεως πραγματογνωμόνων. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο, ὅτι ὁ τρόπος τῆς συγκροτήσεως δὲν εἶναι ὁ ἄριστος· εἶναι καὶ ἄλλο, μένει τὸ δικαίωμα πάντοτε εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ καταρτίσῃ τὸ Δικαστήριον, καὶ τὸ τοιοῦτον δικαίωμα δὲν εἶναι σύμφωνον καὶ πρὸς τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης καὶ πρὸς τὴν ἀντίληψιν παντός, διότι ἐκ τοῦ τρόπου τῆς καταρτίσεως ὑπὸ τοῦ καταρτίζοντος τὸ Δικαστήριον δύναται νὰ ἐξαρτηθῇ καὶ ἡ ἀπόφασις, ὅτε εἰς τὸν κύκλον τῶν προσόντων ὑπάγονται τόσοι πολλοὶ ὅσους δὲν βλέπω εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ὅλα ταῦτα θὰ ἠδύναντο νὰ προληφθῶσιν, ἐὰν ἐλαμβάνετο ὑπ’ ὄψιν ἓν ὑπάρχον σῶμα τὸ ὁποῖον συγκεντρώνει ὅλα ἐκεῖνα τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται, διὰ νὰ ἐκδοθῇ τοιαύτη ἀπόφασις, καὶ ἐννοῶ ὡς τοιοῦτον τὸ συμβούλιον τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας. Τὸ συμβούλιον τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας ἀποτελούμενον ἐκ δεκαπέντε προσώπων περικλείει ἐν ἑαυτῷ ἐφοπλιστάς, νομικούς, ἐμποροπλοιάρχους, μηχανικούς, τραπεζίτας, οἰκονομολόγους καὶ ἀνωτέρους ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους. Βεβαίως εἰς τὸ συμβούλιον συμμετέχουσι καὶ πρόσωπα τῶν ὁποίων πλοῖα ἐπετάχθησαν, ἀλλὰ βεβαίως οὐδεὶς θὰ ὑπεστήριζεν ὅτι καὶ οὗτοι θὰ ἔπρεπε γʹ ἀποτελέσωσι μέρος τοῦ Δικαστηρίου, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπελαμβάνετο τῆς ἐκδικάσεως τῶν ὑποθέσεων τῆς ἐπιτάξεως τῶν πλοίων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ εἶχε τὸ δικαίωμα ἐκ τῶν δέκα καὶ πέντε προσώπων νὰ καταρτίζῃ τὸ Δικαστήριον, ὥστε ν’ ἀποκλείωνται οἱ ἐνδιαφερόμενοι, καὶ τότε θὰ συνεκεντροῦντο ὅλαι αἱ γνώσεις ὅπως ἐκδοθῇ ὀρθοτάτη ἀπόφασις χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη οὐδεμιᾶς πραγματογνωμοσύνης, οὐδενὸς ἄλλου ἐπιστημονικοῦ ἐφοδίου. Τὸ συμβούλιον τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας οὐδέποτε θὰ ἠδύνατο νὰ χρησιμοποιηθῇ ἐπισφαλέστερον ἢ εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις, διότι, ὡς εἶπον, περικλείει ὅλα τὰ ἀπαιτούμενα στοιχεῖα. Ὅ,τι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἰς τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐφαντάσθη, ἡ ἐπιτροπὴ ἐπρότεινεν· ἐννοῶ τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ δικαστοῦ διὰ τραπεζίτου. Εὐτυχῶς εἰς τὸ συμβούλιον τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας ὑπάρχει ὄχι μόνον τραπεζίτης ἀλλὰ καὶ κράτιστος τοιοῦτος εἷς τῶν διευθυντῶν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἀλλὰ φαίνεται ὅτι τὸ συμβούλιον τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας δὲν εἶναι συμπαθὲς εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν....

§10Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διαμαρτύρομαι.

§11Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. .. διότι ἐλησμόνησεν αὐτὸ τελείως ὄχι μόνον εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλας, καὶ ἀπορῶ πῶς δὲν εἶναι συμπαθὲς ἓν ἔργον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ ἔργον ἐκ τῶν ἀρίστων.

§12Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κατὰ τὴν κατάρτισιν τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, συνειργάσθην καὶ ἐγὼ ὡς πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς διὰ τὴν ὑποβολὴν εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ συμβουλίου τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας. Ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ μοὶ εἶναι συμπαθές.

§13Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀκριβῶς αὐτὴν τὴν διαφορὰν παρατηρῶ εἰς πολλὰ ἔργα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ· ὅτι εἶχε πολλὰς ἰδέας πρὶν ἀναλάβῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸ πολεμικὸν καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐμπορικὸν ναυτικόν, τὰς ὁποίας δὲν ἔχει τώρα. Δὲν εἶναι βεβαίως ἡ κατάλληλος στιγμὴ ν’ ἀποδείξω τοῦτο, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἔχω προχειροτάτην τὴν ἀπόδειξιν, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, ὅτι σᾶς ἐτόνισα ὅτι ὄχι μόνον ἐλησμονήσατε τὸ συμβούλιον τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας, ἐνῷ εἴχετε τὸν καιρὸν νὰ μὴ τὸ λησμονήσητε, ἀλλὰ τὸ ἐλησμονήσατε καὶ ἐκεῖ ὅπου ἐκ τοῦ νόμου ἔπρεπε νὰ ζητήσητε τὴν γνώμην του. Ἐψηφίσατε νομοσχέδια ἄνευ τῆς γνωμοδοτήσεως τοῦ συμβουλίου, ὡς ὁ νόμος περὶ συστάσεως αὐτοῦ ὥριζεν. Ὑπεβάλετε νομοσχέδιον περὶ ἀλλαγῆς τῆς σημαίας τῶν ἐμπορικῶν πλοίων, καὶ ἐπὶ τοιούτου νομοσχεδίου δὲν ἐζητήσατε τὴν γνωμοδότησιν αὐτοῦ, ὡς ὠφείλετε κατὰ τὸν νόμον. Δὲν ὑποθέτω ὅτι θέλετε μεγαλειτέραν ἀπόδειξιν τῆς τοιαύτης ἐλλείψεως συμπαθείας πρὸς τὸ συμβούλιον τοῦτο.

§14Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔπρεπε νὰ εἶμαι ἀντιπαθὴς πρὸς τὴν Ἑλλάδα ζητῶν τοιαύτας γνωμοδοτήσεις τὴν ὥραν καθ’ ἣν ἐκηρύσσετο ὁ πόλεμος.

§15Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὴν ὥραν καθ’ ἣν ἐκηρύσσετο ὁ πόλεμος τὸ Συμβούλιον τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας θὰ ἠδύνατο νὰ συνεδριάσῃ καὶ νύκτα ἀκόμη, ἐὰν ἐκαλεῖτο νὰ δώσῃ τὴν γνώμην του, δίδον δ’ αὐτὴν θὰ ἠδύνατο νὰ ἐμποδίσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἀπὸ ἄτοπα, διότι δὲν θ’ ἀπηγορεύετο ἡ ἀλλαγὴ τῆς σημαίας ἐμπορικοῦ πλοίου ἀπὸ ἰδιοκτήτην, ὁ ὁποῖος ὄχι μόνον δὲν ἤθελε νὰ στερήσῃ τὴν Πολιτείαν τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ πλοίου του, ἀλλὰ προέβαινε καὶ εἰς ἀγορὰν πέντε ἄλλων πλοίων, ὅπως παράσχῃ μεγαλειτέρας ὑπηρεσίας.

§16Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐδόθη ἡ ἄδεια.

§17Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ συμβούλιον τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας θὰ σᾶς ἀπήλλασσε τῆς τοιαύτης ζημίας, τὴν ὁποίαν ἐφέρατε διὰ τῆς ἀργοπορίας.

§18Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Ἐδόθη τηλεγραφικῶς ἡ ἄδεια.

§19Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Ἡ συγκατάθεσις τοῦ Ὑπουργείου ἦλθε μετὰ παρέλευσιν ἡμερῶν, καὶ ἐν τῷ μεταξὺ ἡ ὑπόθεσις ἐναυάγησε.

§20Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀντιπρόσωπος τοῦ κ. Ἐμπειρίκου παρουσιάσθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἐζήτησεν, ἵνα δοθῇ ἡ ἄδεια τῆς μεταβολῆς τῆς σημαίας ἀτμοπλοίου ἀγορασθέντος εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἐφ’ ὅσον ὁ νόμος ἐλειτούργει ἐνόμιζον ὅτι δὲν θὰ ἦτο ἐπιτετραμμένον εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἀλλαγὴν τῆς σημαίας χωρὶς νὰ ἐρωτήσῃ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν θαλασσίων μεταφορῶν. Ἐζητήθη λοιπὸν ἡ πληροφορία τῆς ὑπηρεσίας τῶν θαλασσίων μεταφορῶν καὶ μόλις ἐδόθη,— ἐδόθη δ’ ἐντὸς 24 ὡρῶν —, ἐδόθη τηλεγραφικῶς ἡ ἄδεια. Ἡ βραδύτης αὕτη τῶν 24 ὡρῶν δὲν νομίζω ὅτι εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ εἶναι τόσον καταστρεπτικὴ διὰ τὴν ὑπόθεσιν καὶ μάλιστα εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅπου συμβαίνουσι πολὺ μεγαλείτεραι ἀργοπορίαι. Δὲν μοὶ φαίνεται νὰ βεβαιώνῃ ὁ κ. Ἐμπειρίκος τοῦτο.

§21Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὁ τρόπος τῆς ἐπιτάξεως καὶ ὁ τρόπος τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἐπιτάκτων πλοίων εἶναι τοιούτης φύσεως, κύριοι Βουλευταί, ὥστε νὰ χρειάζωνται ἐντελῶς εἰδικαὶ γνώσεις, ὅπως κανονισθῇ ἡ ἀποζημίωσις. Εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν ὁ ἰδιοκτήτης εἶναι ἐλεύθερος νὰ συμβληθῇ περὶ τῆς περιουσίας του, τότε λαμβάνει μόνος πρόνοιαν, ὅπως ὑποστηρίξῃ τὰ δίκαιά του, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ φυσικὸς δικαστὴς δὲν θὰ ἔχῃ νὰ κάμῃ ἄλλο τι ἢ νὰ ἐκτελέσῃ τοὺς ὅρους τοῦ συμβολαίου. Δὲν χρειάζονται πολλαὶ νομικαὶ γνώσεις· μόνον νὰ μελετήσῃ τὸ συμβόλαιον. Ἀλλ’ ἐπὶ τῆς ἐπιτάξεως τῶν πλοίων ὁ ἰδιοκτήτης στερεῖται τῆς χρήσεως τῆς περιουσίας του ἄνευ τῆς συγκαταθέσεώς του. Τὸ Κράτος λαμβάνει αὐτὴν καὶ τὴν χρησιμοποιεῖ. Διὰ νὰ κανονισθῇ ἀποζημίωσις, χρειάζεται πᾶν ἄλλο παρὰ ὁ κοινὸς δικαστής. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ κανονίσῃ τὰς ἀποζημιώσεις πρέπει νὰ ἔχῃ τὰς γνώσεις ἐκείνας, τὰς ὁποίας καταβάλλει ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ πλοίου, ὅταν ἐκτελῇ ἓν ναυλοσυμφωνητικόν. Ἀλλ’ οἱ δικασταὶ ἔχουσι πλήρη ἄγνοιαν τῶν τρόπων καθ’ οὓς διεξάγεται τὸ ναυτικὸν ἐπάγγελμα, συγχρόνως δὲ δὲν δύνανται νὰ ὑπολογίζωσι ποῖον εἶναι τὸ νόμιμον, τὸ ἠθικὸν κέρδος τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ δώσῃ ἡ Πολιτεία εἰς τὸ ναυτικὸν ἐπάγγελμα, τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ ὑποστῇ ζημίαν καὶ ἑνὸς λεπτοῦ περισσότερον οἱουδήποτε ἄλλου ἐπαγγέλματος. Ὄχι μόνον αἱ ἄλλαι Πολιτεῖαι ἀποζημιώνουσι τὴν ναυτιλίαν διὰ τὰ ὀφειλόμενα, ἀλλὰ καὶ ἀμείβουσιν αὐτήν, ὅτε μάλιστα ἡμεῖς τὰς μεγαλειτέρας τῶν ὑπηρεσιῶν μας εἰς τὸν παρόντα πόλεμον τὰς ὀφείλομεν εἰς αὐτήν. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ὑπολογίσωσι πρέπει νὰ γνωρίζωσι κατὰ τίνα τρόπον διενεργοῦνται αἱ ναυτικαὶ ἐργασίαι, καὶ μόνον ἐφοπλισταὶ εἰδικοὶ εἰς τὰ τῆς ναυτιλίας θὰ ἦσαν οἱ ἁρμόδιοι. Τὰ προσόντα αὐτὰ ὑπάρχουσι κατὰ διάφορον τρόπον καὶ διάφορον εἰδικότητα εἰς τὸ συμβούλιον τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας, καὶ ἐκεῖθεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς εἰδικῶς δι’ ἕκαστον πλοῖον ἤθελεν ἀντλήσει ὅλα τὰ φῶτα, τὰ ὁποῖα θὰ τῷ ἐπέτρεπον, ὅτε θὰ ἐκύρου τὴν ἀπόφασιν τοῦ συμβουλίου, νὰ γνωρίζῃ κατὰ πόσον ἡ ἀπόφασις εἶναι ἀνεπηρέαστος οὕτως ὥστε οὔτε τὸ Δημόσιον νὰ ζημιώνῃ οὔτε τοὺς πλοιοκτήτας. Τὸ συμβούλιον τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας περιλαμβάνει τοὺς ἀρίστους· ἐπειδὴ ὁμιλῶ περὶ συμβουλίου εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω καὶ ἐγώ, δύναμαι νὰ ἐξαιρεθῶ καὶ ἀπὸ δικαστής, ἀλλὰ δὲν δύναμαι ν’ ἀποκρύψω ὅτι τὰ λοιπὰ μέλη ἀποτελοῦσι τοὺς ἱκανωτέρους ν’ ἀσχοληθῶσι εἰς ναυτικὰ ζητήματα ἀπὸ πάσης ἀπόψεως. Καὶ τοῦτο δὲν δύναται ν’ ἀρνηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, διότι, ὅπως καθορίσῃ τὴν ἐπιτροπὴν εἰς ἐφοπλιστικήν, κατέφυγεν εἰς μέλος τοῦ συμβουλίου τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας, τὸν ἀξιότιμον κ. Κούτσην, τοῦ ὁποίου καὶ τὴν πατριωτικὴν ἐνέργειαν καὶ τὴν γνώμην του ἐξετίμησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Πότε τὸ πλοῖον καὶ πῶς τὸ πλοῖον πρέπει νὰ παραδοθῇ εἰς τὸν ἰδιοκτήτην μετὰ τὴν ἐπίταξιν δὲν δύναται νὰ γνωρίζῃ τὸ δικαστήριον. Τὸ δικαστήριον πρέπει νὰ γνωρίζῃ, ὅτι τὸ πλοῖον παραδίδεται ἐν τάξει, ὅταν δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ τοὺς πλοῦς του, ἀλλ’ ὁ πλοιοκτήτης δύναται νὰ ἀπαιτήσῃ νὰ εὑρίσκηται εἰς τὴν κατάστασιν εἰς ἣν παρεδόθη. Γνωρίζομεν, ὅταν παραδίδωνται εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν καὶ μάλιστα διὰ τοιαύτας ἐργασίας, γνωρίζομεν εἰς ποίαν κατάστασιν θέλουσιν ἐπιστραφῇ. Ὅλαι αἱ ζημίαι πρέπει νὰ βαρύνωσι τὴν Πολιτείαν, ἐκτὸς τῶν συνήθων φθορῶν διὰ τὰς ὁποίας δίδεται καὶ ὁ ναῦλος. Ἀλλά, ὅταν ἀφεθῇ εἰς ἓν δικαστήριον συγκροτούμενον ὅπως συγκροτεῖται ὑπὸ τοῦ νόμου νὰ κανονίσῃ τὰς ἀποζημιώσεις, δὲν βλέπω κατὰ τίνα τρόπον τὸ δικαστήριον ἐκεῖνο θὰ ὁρίσῃ καὶ τὰς ὑποχρεώσεις τῆς Πολιτείας, τὴν ἔκτασιν τῶν ὑποχρεώσεων τῆς Πολιτείας, ὅπως τὸ πλοῖον εὑρίσκηται εἰς τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο πρὸ τῆς παραδόσεως, ἵνα μὴ ἐκτὸς τοῦ ναύλου τὸν ὁποῖον θὰ ζημιωθῇ, διότι θέλουσι καὶ ἐκ τοῦ ναύλου ζημιωθῇ οἱ πλοιοκτῆται, ζημιωθῇ καὶ τὴν πρόσθετον ζημίαν τῆς ἐπαναφορᾶς τοῦ πλοίου εἰς τὴν προτέραν αὐτοῦ κατάστασιν. Ἤκουσα μετὰ βαθυτάτης προσοχῆς τοὺς λόγους τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ χθές, ὅτε εἶπεν, ὅτι ἀφορμὴ τῶν δεινῶν μας εἶναι ὁ τρόπος τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ ἡ ἐκτίμησις ἡ ὁποία δίδεται εἰς τὴν σπουδαιότητα τῆς γραμματικῆς καὶ εἰς τὴν ἐπιστήμην τῶν λόγων. Ἀλλὰ θὰ ἤθελον τοὺς ὡραίους αὐτοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι πολὺ μεγάλην σημασίαν διὰ τὸ μέλλον τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς, διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν αὐτῆς, νὰ ἤκουε πρώτη ἡ Πολιτεία, διότι εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν βλέπω, ὅτι ἡ Πολιτεία ἀκριβῶς ἀποκλείει ἐξ ἑνὸς ἔργου ἐκείνους οἱ ὁποῖοι κέκτηνται τὰ ἐφόδια τὰ ὁποῖα ἐνόει χθὲς ὁ κύριος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργός, ὅτε ἔλεγεν ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀποβλέπωμεν εἰς τοὺς γνωρίζοντας τὴν γραμματικὴν τῶν λόγων καὶ τὰς ῥητορείας ἀλλ’ εἰς τοὺς γνωρίζοντας τὴν γραμματικὴν τῶν ἔργων. Ὅταν ἡ Πολιτεία δὲν ἐνισχύῃ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶναι ἁρμόδιοι, διότι τυχὸν δὲν εἶναι μέλη τῆς Πολιτείας, διότι τυχὸν δὲν εἶναι ὄργανα τῆς Πολιτείας, βεβαίως δὲν ἐνθαρρύνει αὐτούς. Ἡ ἀντίληψις τῆς Πολιτείας μας εἶναι ὅτι μόνον τὰ ὄργανά της εἶναι ἱκανὰ νὰ ὑποστηρίξωσι τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου καὶ ὅτι πᾶς ἄλλος, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει τὸ εὐτύχημα ν’ ἀνήκῃ εἰς τὴν Πολιτείαν καὶ νὰ μισθοδοτῆται ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅτι αὐτὸς δὲν ἐμπνέεται ὑπὸ τῶν αὐτῶν αἰσθημάτων, ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ ἐνδιαφέροντος πρὸς ὑποστήριξιν τῆς Πολιτείας. Διὰ τοῦτο καταβάλλεται πάντοτε πρόνοια, ὅπως τὸ πᾶν διεξάγηται δι’ ὀργάνων τῆς Πολιτείας, καὶ οἱ ἐκτὸς τῆς Πολιτείας ἀποκλείονται ὡς μὴ ἐμπνέοντες ἐμπιστοσύνην. Ἀκριβῶς ὅμως τὰ ὄργανα τῆς Πολιτείας ἐν Ἑλλάδι, τοὐλάχιστον ἔχουσι τὴν ἀντίληψιν ὅτι δὲν εἶναι προστάται τῶν συμφερόντων τῶν πολιτῶν, δὲν εἶναι ὑπηρέται αὐτῶν, ἀλλ’ ἄρχοντες καὶ τύραννοι. Καὶ τὸ αἴσθημα τοῦτο παρετηρήθη σκληρότατα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἀπέναντι τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς ἐπιτάξεως.

§22Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ποῖος λύει τὰς ναυτικὰς διαφορὰς εἰς τὰς ὁμαλὰς περιστάσεις;

§23Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἠθέλετε μὲ ἀπαλλάξει τῆς ἐρωτήσεως, ἐὰν μὲ ἠκούετε, ὅτε σᾶς εἶπον ὅτι εἰς τὰς ὁμαλὰς περιστάσεις ὁ πλοιοκτήτης ὑποστηρίζει ὁ ἴδιος τὰ συμφέροντα διὰ συμφωνητικοῦ καὶ δὲν ἔχει ἀνάγκην οὔτε τοῦ ὀργάνου τῆς Πολιτείας οὔτε οἱουδήποτε ἄλλου ἀτόμου. Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἐστερήθη τῆς περιουσίας του διὰ μέτρου πατριωτικοῦ μέν, αὐθαιρέτου δέ, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ δικαιοῦχος δὲν ἀκούεται ποσῶς.

§24Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἀπαιτοῦνται εἰς τὰς ὁμαλὰς περιστάσεις εἰδικαὶ γνώσεις;

§25Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἔχει αὐτὰς ὁ ἴδιος. Ἀλλὰ καὶ πάλιν δὲν ἀγνοεῖτε βεβαίως, ὅτι καὶ εἰς τὰς ὁμαλὰς περιστάσεις ἡ Πολιτεία χρησιμοποιεῖ πραγματογνώμονας, ὅταν εὑρίσκηται εἰς τὸ ἀδιέξοδον. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἐφάνη δυσμενῶς διατεθειμένη εὐθὺς ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς ἐπιτάξεως. Οἱ συμπαθέστατοι ναυτικοὶ ἦσαν ἀντιπαθεῖς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Ἐθεωρήθησαν εὐθὺς ἀμέσως πλεονέκται, ἅρπαγες καὶ ἐλήφθη πρόνοια, ὅπως εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ληφθῶσι δρακόντεια μέτρα ἐναντίον των. Ἔλειψεν ἡ ἐμπιστοσύνη, ἥτις ἔπρεπε νὰ χαρακτηρίζῃ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπάγεται ἡ προστασία τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας. Θὰ σᾶς φέρω ὀλίγα παραδείγματα, ὅπως ἀποδείξω τοὺς ἰσχυρισμοὺς αὐτούς. Διετάχθη ἡ ναύλωσις πλοίου ἐν Κάρδιφ καί, ἐπειδὴ τοῦτο ἐζήτησε ναῦλον ἀνώτερον τοῦ συνήθους τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς προηγουμένας ἡμέρας, ἐθεωρήθη ὅτι ὁ πλοίαρχος ἐκεῖνος ἠθέλησε νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὴν περίστασιν, ὅπως κερδίσῃ περισσότερα. Καὶ δὲν ἠρκέσθη τὸ Ὑπουργεῖον, ὅπως ἐπιτάξῃ τὸ πλοῖον ἐκεῖνο, ἀλλὰ διέταξε γενικὴν ἐπίταξιν ὅλων τῶν πλοίων, ὁπουδήποτε τῶν θαλασσῶν τῆς γῆς καὶ ἂν εὑρίσκοντο, εἰς τρόπον ὥστε ἠδύνατό τις νὰ νομίσῃ ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἐκήρυξε πόλεμον κατὰ τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας. Ἐπετάχθησαν πλοῖα καὶ ἠναγκάσθη νὰ ἐπεμβῇ ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις καὶ νὰ δηλώσῃ ὅτι τὰ ἐπιτεταγμένα πλοῖα ἔπρεπε νὰ ἐγκαταλείψωσι τοὺς ἀγγλικοὺς λιμένας ἐντὸς 24 ὡρῶν καὶ ν’ ἀποπλεύσωσι, διὰ νὰ μὴ κρατηθῶσι μέχρι τοῦ πέρατος τοῦ πολέμου. Ἠγοράσθησαν 80,000 τόννοι γαιανθράκων καὶ κατελήφθη ὑπὸ πανικοῦ τὸ Χρηματιστήριον τῶν γαιανθράκων τοῦ Κάρδιφ καὶ διὰ τὴν ἀγορὰν αὐτῶν ἐχρησιμοποιήθη ἓν ὄργανον τῆς Πολιτείας, ὁ ἐκεῖ πρόξενος, τύπος παράδοξος, ὅπως θὰ πεισθῆτε ἀμέσως ἐξ ὅσων θὰ σᾶς εἴπω, καὶ δὲν ἐχρησιμοποιήθησαν ὅλοι οἱ ἔντιμοι ἐφοπλισταὶ οἱ ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ ἐν Ἑλλάδι ζῶντες οἱ ὁποῖοι θὰ εἶχον περισσότερον πατριωτισμὸν τοῦ κ. προξένου ὅπως βοηθήσωσι τὸ Κράτος, καὶ προβῶσιν εἰς τὴν ἀγορὰν ὄχι μόνον τῶν 80.000 τόννων ἀλλὰ καὶ διπλασίου ποσοῦ εἰς τιμὴν πολὺ μικροτέραν καὶ οὐχὶ κατὰ τρόπον καθ’ ὃν ἐγένετο ὑφ’ ἑνὸς ἀνθρώπου μὴ ἔχοντος οὐδεμίαν εἴδησιν τῶν τιμῶν, ἕνεκα τῆς ὁποίας ἐπῆλθεν ὁ πανικὸς εἰς τὸ Χρηματιστήριον αὐξηθέντων τῶν τιμῶν τῶν γαιανθράκων κατὰ πολλὰ σελλίνια.

§26Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι δά!

§27Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀλλ’ ὄχι μόνον τοῦτο· ἄλλος πλοιοκτήτης ὀνόματι Δρακούλης ἠπειλήθη νὰ συλληφθῇ εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν δὲν θὰ παρεῖχε τὸ πλοῖόν του, καὶ ὁ δυστυχὴς οὗτος ἔχων προηγουμένως συνάψει σύμβασιν καθ’ ἣν θὰ ὠφελεῖτο ἑκατὸν χιλιάδας δραχμῶν, ἠναγκάσθη νὰ διαρρήξῃ τὴν συμφωνίαν ἐκείνην τὴν ὁποίαν εἶχε κλείσει ἀφήνων τὴν ἐπιχείρησιν καὶ χάνων 6.500 δραχμάς. Ἀλλὰ τουλάχιστον αὐτὸς ὑπῆρξεν εὐτυχής, διότι ἄλλος, Διαπούλης ὀνόματι, ἀτυχέστερος αὐτοῦ, ὄχι μόνον ὑπέστη ζημίαν 7.000 δραχμῶν, λύσας τὸ συμβόλαιόν του τῆς ναυλώσεως, ἀλλὰ καὶ ὡδηγήθη εἰς τὴν ναυτοφυλακὴν συλληφθεὶς ἐν Κάρδιφ ὡς ἀπειλῶν τὰ συμφέροντα τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας, ἐνῷ μετέβαινε νὰ φορτώσῃ.

§28Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ν’ ἀποπλεύσῃ.

§29Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὁ δυστυχὴς αὐτός, ὁ ὁποῖος διέλυσε τὸ συμβόλαιον καὶ ὑπέστη ζημίαν 7.500 δραχμῶν, ὅπως προσφέρῃ τὰς ἐθνικὰς ὑπηρεσίας αὐτοῦ, δὲν εἶχεν οὐδένα σκοπὸν ν’ ἀρνηθῇ νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ὑποχρέωσίν του. Ἐπετάχθη ἄλλο πλοῖον ἀπὸ τὸ ῥηθὲν παράδοξον ὄργανον τῆς Πολιτείας· ὁ δυστυχὴς πλοίαρχος ὡδηγήθη εἰς τὴν ναυτοφυλακήν, ἐξ ἧς ἀπελύθη βεβαίως, διότι οὐδένα νόμον εἶχε παραβῆ.

§30Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Αὐταὶ εἶναι αἱ συνέπειαι τοῦ πολέμου.

§31Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἕτερος πλοιοκτήτης, μέλος τοῦ Κοινοβουλίου διακεκριμένον, καὶ λυποῦμαι, διότι προσβάλλω τὴν μετριοφροσύνην του ἀναφέρων τὸ ὄνομά του, δὲν ἐπιστεύθη εἰπὼν ὅτι ἓν πλοῖον τὸ ὁποῖον ἔχει εἶναι ἀκατάλληλον· ἐπετάχθη τὸ πλοῖον καὶ ἔμεινεν 8 ἡμέρας εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἀλλ’ ὄχι καὶ εἰς τὴν χρῆσίν του καὶ ἐπεστράφη, διότι ὁ κ. Τετενὲς δὲν παρεῖχε τὰ ἐχέγγυα δηλώνων ὅτι τὸ πλοῖον εἶναι ἀκατάλληλον διὰ τὸν σκοπὸν αὐτόν. Ἄλλος πλοιοκτήτης, Δεστούνης καὶ Γιαννουλᾶτος, νομίζω, ἔχασε τὸ πλοῖόν του ἐπὶ μακρὸν χρονικὸν διάστημα καὶ οὔτε ἐγνώριζε ποῦ εὑρίσκετο, διότι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, θελήσασα νὰ ἐνεργήσῃ ἐπιθεώρησιν τῶν φάρων καὶ φανῶν, ἐπέταξε τὸ πλοῖον ἐκεῖνο καὶ οὔτε τῷ ἐγνώρισε ποῦ αὐτὸ εὑρίσκεται. Ἀφήνω ὅτι πλεῖστα ἄλλα πλοῖα ἐπετάχθησαν ἄνευ σπουδαίου τινὸς λόγου καὶ πλοῖον 4.000 τόννων μετέβη εἰς Λῆμνον, ὅπως ἐκφορτώσῃ τὸ σοβαρὸν φορτίον τῶν 40 σάκκων ἀλεύρων! Ἐπετάχθη πλοῖον, ὅπως ἐκπληρώσῃ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτοῦ καθ’ ὃν χρόνον ὁ ναῦλος μεταβάσεως καὶ ἐπιστροφῆς ἀπὸ τῆς Μεσογείου εἰς τὴν Βόρειον Εὐρώπην καὶ τἀνάπαλιν ὑπερέβαινε τὰ 30 σελλίνια. Ἐπετάχθησαν καὶ πλοῖα ἀκόμη, ὅπως μεταβληθῶσιν εἰς εὔδρομα, καὶ ἐγένετο τοῦτο πρὸς ζημίαν οὐχὶ μόνον τῆς ναυτιλίας, ἀλλὰ καὶ αὐτῆς τῆς ὑπηρεσίας τοῦ πολεμικοῦ Ναυτικοῦ. Καὶ μοὶ φαίνεται ὅτι θὰ ἤρκει ἡ γνώμη Ἄγγλου, μέλους τῆς Ναυτικῆς ἀποστολῆς, διὰ νὰ πείσῃ τὴν Βουλὴν ποῖον ἄτοπον ἐγένετο, διότι ἀκριβῶς τὸ πάθημα τῆς «Μακεδονίας» ἐγένετο, διότι εἰς πλοῖον τοιαύτης καταστάσεως ἐδόθη ὁ προορισμὸς ὁ ὁποῖος ἐδόθη, τὸ νὰ μεταβληθῇ δηλ. εἰς εὔδρομον, καὶ τὸ ἐθνικὸν ἀτύχημα, τὸ ὁποῖον συνέβη, δὲν θὰ συνέβαινε καὶ δὲν θὰ ἐδίδετο ὁ εὔκολος ἆθλος εἰς τὸ ἐχθρικὸν πλοῖον νὰ τὸ βυθίσῃ εἰς Ἑλληνικὸν λιμένα. Ἀλλ’ ἡ ἐχθρικὴ στάσις ἐκείνων ἀκριβῶς εἰς τοὺς ὁποίους ἀνατίθεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὁ κανονισμὸς τῆς ἀποζημιώσεως ἐκδηλοῦται καὶ κατ’ ἄλλον τρόπον, διότι πρέπει νὰ γνωσθῇ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐφοπλιστὴς διακρινόμενος διὰ τὰ ἐθνικά του αἰσθήματα, ὁ Πανταλέων, ἐδιώχθη ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἀτόπως καὶ ἀδικαιολογήτως, διότι μετέβη νὰ ζητήσῃ πληροφορίας περὶ τοῦ πλοίου, τὸ ὁποῖον ἐδικαιοῦτο ν’ ἀγαπᾷ ὡς μονάκριβήν του κόρην, τὴν «Ἀρκαδίαν».

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν νομίζετε, ὅτι εἶσθε ἐκτὸς τοῦ θέματος;

§33Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶμαι ἐκτὸς τοῦ θέματος, ὅτε λέγω, ὅτι τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα θ’ ἀποτελέσωσι τὸ δικαστήριον εἶναι διατεθειμένα δυσμενῶς πρὸς τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα τῶν ὁποίων ἡ περιουσία πρόκειται νὰ ἐκτιμηθῇ καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσιν οὐδὲν ἄλλο μέσον τῆς ὑπερασπίσεως τῆς περιουσίας των.

§34Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ πληροφορῶ τὴν Βουλὴν, ὅτι ὁ ὄντως διακρινόμενος διὰ τὰ πατριωτικά του αἰσθήματα διευθυντὴς τῆς ἑταιρείας Πανταλέοντος δι’ ἀποζημίωσιν ἑνὸς ἀτμοπλοίου τῆς ἑταιρείας τόννων 880, ἀγοράσας αὐτὸ 350 χιλιάδας, ἐζήτησεν ὁλικὴν ἀποζημίωσιν 120.000 δραχμῶν κατὰ μῆνα, δηλαδὴ δι’ ἓν ἔτος 1.440.000. Αὐτὸς εἶναι ὁ πατριώτης χάριν τοῦ ὁποίου ὁ κ. Βουλευτὴς ὡμίλησεν ὡς ὡμίλησε.

§35Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν αὐτό, διότι δύναται τὸ πλοῖον νὰ ἔχῃ ἀγοραίαν ἀξίαν 10.000 δρ.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπαγορεύονται αἱ διακοπαί, κ. Βουλευτά.

§37Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐὰν ἡ συζήτησις ἔχῃ αὐτὸν τὸν λόγον, τότε ἀφίεμαι εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς.

§38Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν μόνον οὐχὶ ἅρπαγα ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ τὸν ἐφοπλιστὴν αὐτόν, τὸν ὁποῖον ἐγὼ οὔτε κατ’ ὄψιν γνωρίζω, πρέπει νὰ γνωρίσω εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ὅτι αὐτὸς ἐζημιώθη θετικὴν ζημίαν ἑκατοστύων χιλιάδων δραχμῶν, ὅτε κατὰ τὸ 1897 διαρκοῦντος τοῦ πολέμου δὲν ἐδέχθη ν’ ἀλλάξῃ τὴν σημαίαν.

§39Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἀμφισβητῶ αὐτό.

§40Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἄλλως σκεπτόμενος ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ἐπέτρεψε καὶ παρὰ τὸν νόμον εἰς τὸν ἐφοπλιστὴν τοῦτον, ὅπως διατηρήσῃ καὶ ξένα πληρώματα, διότι ἐγνώριζεν ὅτι τοῦτο πράττων καὶ τὸν τύπον τοῦ νόμου παραβαίνων ἐξυπηρετεῖ τὸ συμφέρον ἑνὸς ἐθνικοῦ ἀνδρὸς καὶ τῆς Ἑλληνικῆς ναυτιλίας μεγαλειτέρας Ἑλλάδος οὐχὶ ὑπὸ τὰ στενά της ὅρια, ὅπως διελάμβανεν ὁ τότε ἐν ἰσχύϊ νόμος. Δι’ ὅλων ὅσα εἶπον ἠθέλησα νὰ ὑποστηρίξω ὅτι, οἱασδήποτε τροποποιήσεις καὶ ἂν λάβῃ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ἐπειδὴ ἡ βάσις του εἶναι σφαλερά, ὁ σκοπὸς δὲν θὰ ἐπιτευχθῇ. Πιθανὸν τὸ Κράτος νὰ κερδίσῃ, διότι τὰ ὄργανα τῆς Πολιτείας τοιαύτην ἔχουσιν ἀντίληψιν ἀπέναντι τῶν μὴ ἰσχυρῶν, καὶ οἱ ἐφοπλισταὶ δὲν ἀποτελοῦσιν ἰσχύουσαν τάξιν—διότι δὲν εἶναι ὅπως ὑποτίθεται πλούσιοι οἱ μέτοχοι πλοίων—, ἀλλ’ εἶναι καὶ ὑπηρέτρια ἀκόμη, ὅπως ἐξασφαλισθῇ τὸ συμφέρον τῆς συμπαθεστάτης αὐτῆς οἰκονομίας, ἡ ὁποία, ἐπαναλαμβάνω, προσέφερε τὰς μεγαλειτέρας θυσίας, ἡ ὁποία θὰ ὑποστῇ καὶ τὰς περισσοτέρας ζημίας. Εἰς δικαστήρια συνιστάμενα καθ’ ὃν τρόπον ὑποδεικνύει τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐπέλθωσι ζημίαι καὶ γίνωσι σφάλματα. Ὁ ὑπάρχων νόμος, ἂν δὲν ἦτο καλός, ἔπρεπεν ἐγκαιρότερον νὰ τροποποιηθῇ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ἔπρεπεν εἰς τὴν σωρείαν τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλε, νὰ εἶχεν ἀσχοληθῇ ἀμέσως περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἐπιταχθέντων πλοίων καὶ μὴ ἀφήσῃ τὴν τελευταίαν στιγμὴν νὰ συζητῆται τοιοῦτο νομοσχέδιον, εἰς τοιαύτην περίστασιν πολὺ προτιμότερον ἦτο, ἀντὶ νὰ ἀσχοληθῇ νὰ φέρῃ τὸ νομοσχέδιον διὰ τοὺς 60 ἀσυρμάτους τηλεγραφητάς, ν’ ἀσχοληθῇ περὶ τοῦ τοιούτου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ζημιώσῃ κατὰ ἑκατομμύρια τοὺς ἐφοπλιστάς. Ὁ ὑπάρχων νόμος ἐπαρκῶς ὁρίζει τὰ τῶν ἀποζημιώσεων. Φρονῶ, ὅτι τὸ δικαστήριον καθ’ ὃν τρόπον συνιστᾶται διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ φέρῃ ζημίας εἰς τοὺς ἐφοπλιστάς, διότι βεβαίως θὰ διαπνέηται ὑπὸ τὸ πνεῦμα ὅπως ὑποστηρίζῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Εἶνε προτιμότερον τὸ Κράτος ν’ ἀφήσῃ τὸν διακανονισμὸν τῶν ἀποζημιώσεων καθ’ ὃν τρόπον ὁ νόμος ὁρίζει· μένει τότε εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸν νὰ συστήσῃ ἐπιτροπὴν καθ’ ὃν τρόπον οὗτος θέλει, ἥτις νὰ λάβῃ γνῶσιν τῆς ἐργασίας, ἡ ὁποία μέχρι τοῦδε ἐπετελέσθη, εἰς τρόπον ὥστε, ἐὰν οἱ ἐφοπλισταὶ δὲν λάβωσι ταχέως τὰ χρῆμά των, τοὐλάχιστον νὰ γνωρίζωσι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ λάβωσι. Τὸ δικαστήριον, ὅπως συνιστᾶται κατὰ τὸ νομοσχέδιον, θ’ ἀρχίσῃ ἐργασίαν πάλιν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τοὺς ἐφοπλιστὰς περισσότερον δὲν εἶναι νὰ λάβωσι τὴν δικαίαν ἀμοιβὴν διὰ τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας παρέσχον, ἀλλὰ νὰ γνωρίζωσι τοῦτο ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον. Ἀλλ’ ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία μόνον τί ἀξίζει ὁ χρόνος δὲν γνωρίζει, ἐνῷ τοῦτο εἶναι πολύτιμον διὰ τοὺς ἐφοπλιστάς. Ἡ ἐργασία ἡ ὁποία ἤρχισεν ὑπὸ τῶν προσώπων τὰ ὁποῖα ὁ κ. Ὑπουργὸς ὥρισε δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ ὑπὸ τῶν προσώπων τὰ ὁποῖα αὐτὸς θὰ ἐκλέξῃ, ὥστε ἡ ἐργασία θὰ προβῇ τακτικῶς. Καὶ οὐδέποτε φαντάζομαι ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς διαπνέεται ἐκ λόγου ὡρισμένου ὑπὸ πνεύματος δυσμενοῦς πρὸς τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν σκοπίμως ὅπως ζημιώσῃ αὐτήν, ἀλλ’ ἡ ἀντίληψις ἡ ὁποία χαρακτηρίζει εἴτε αὐτὸν εἴτε τὰ ὄργανά του εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἡ σύστασις τοῦ δικαστηρίου καθ’ ὃν τρόπον προτείνεται δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ἐπιφέρῃ ζημίαν εἰς τὸ ἐπάγγελμα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀπασχολῇ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Πολιτείαν.

§41Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Εἰς πολλοὺς ἐξ ὑμῶν, κύριοι Βουλευταί, θὰ ἔκαμεν ἐντύπωσιν διατί χθὲς οἱ Κυκλαδῖται Βουλευταὶ ἐξανέστησαν κατὰ τῆς ψηφίσεως εἰς αʹ συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐζήτησαν τὴν ἀναβολὴν αὐτοῦ. Εἴχομεν δίκαιον νὰ ἐξαναστῶμεν, διότι ἡ μομφή, ἡ ὁποία ἀποδίδεται εἰς ἡμᾶς, ὅτι εἴμεθα ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ πρόκειται νὰ περικοπῶσιν αἱ ὑπερβολικαὶ δῆθεν ἀξιώσεις τῶν ἐφοπλιστῶν, αἱ σχεδὸν λῃστρικαί, ἐναντίον τοῦ Δημοσίου, θίγει ἡμᾶς ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἠθικήν μας ὑπόστασιν, ἐνῷ οὐδὲν τῆς μομφῆς ταύτης ἀναληθέστερον.

§42Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Οὐδεὶς εἶπε τοιοῦτό τι.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεμία μομφὴ ἀπεδόθη.

§44ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Περὶ τῶν Κυκλαδιτῶν δὲν ἐλέχθη τοιοῦτόν τι.

§45Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ἔχει τότε καλῶς. Τὴν συνδρομὴν καὶ τὴν ὑποστήριξιν τὴν ὁποίαν παρέσχεν ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία εἰς τὸν παρόντα ἔνδοξον πόλεμον καὶ τὴν ἐπιτυχίαν αὐτοῦ δὲν εἶναι ἀνάγκη ἐγὼ νὰ σᾶς ἐγκωμιάσω καὶ νὰ σᾶς ἀναφέρω· τοῦτο μόνον γνωρίζω εἰς ὑμᾶς, ὅτι ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία ἠδύνατο καὶ κατ’ ἄλλον τρόπον, δηλαδὴ διὰ μεθοδικωτέρας καὶ συστηματικωτέρας ἐνεργείας τῆς ἐπιτάξεως, νὰ φανῇ ἐξ ἴσου χρήσιμος εἰς τὸ Κράτος, χωρὶς νὰ ἀπαιτηθῇ νὰ δαπανήσῃ τὸ Κράτος εἰς ἀποζημιώσεις δεκάδας ἑκατομμυρίων διὰ τὰς ἐπιτάξεις τῶν ἀτμοπλοίων· διότι πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι ἡ ἐπίταξις ἐνηργήθη κατὰ τοιοῦτον ἄτακτον καὶ ἀμέθοδον τρόπον, ὥστε ὅλη ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀνάγκης εὑρέθη ἐπί τινα χρόνον ἐν κινδύνῳ καὶ γενικῶς πολλοὶ φόβοι ἐγεννήθησαν περὶ αὐτῆς. Καὶ ἐνθυμεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι τὰ ἐμπορικὰ ἐπιμελητήρια τῆς Ἀγγλίας ἐδήλωσαν εἰς τοὺς Ἕλληνας ἐφοπλιστὰς ὅτι δὲν ἠδύναντο νὰ ναυλώνωσιν ἀτμόπλοια Ἑλληνικὰ ἕνεκα καὶ τῆς ἐν Ἀγγλίᾳ ἐνεργουμένης ἐπιτάξεως· συνεπείᾳ τούτου λοιπὸν ὅλοι οἱ Ἕλληνες ἐφοπλισταὶ ἐξανέστησαν καὶ τηλεγραφήματα ἐπὶ τηλεγραφημάτων ἐστάλησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ὅπως εἰδοποιήσῃ τοὐλάχιστον τοὺς ἐν Ἀγγλίᾳ προξένους ὅτι δὲν θὰ ἐπετάσσοντο ἔκτοτε τὰ ἐν Ἀγγλίᾳ Ἑλληνικὰ ἀτμόπλοια. Καὶ ἠναγκάσθημεν ὁ κ. Ἐμπειρίκος καὶ ἐγὼ συνεπείᾳ πολλῶν τηλεγραφημάτων νὰ μεταβῶμεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ ἐπιδείξωμεν αὐτῷ τοιαῦτα ἐφοπλιστῶν μεγάλων καὶ ναυλομεσιτικῶν γραφείων ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ νὰ τῷ ἐκθέσωμεν τὴν δημιουργηθεῖσαν κρίσιμον κατάστασιν, ἵνα δώσῃ ἐντολὴν εἰς τὸν ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτὴν ν’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὰ ἐμπορικὰ ἐπιμελητήρια ὅτι τὰ Ἑλληνικὰ ἀτμόπλοια τὰ ἐν Ἀγγλίᾳ εὑρισκόμενα, δὲν θὰ ἐπετάσσοντο εἰς τὸ μέλλον. Πρὸς ἀπόδειξιν τῆς κατὰ τὴν ἐπίταξιν κρατησάσης ἀταξίας θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ν’ ἀναφέρω γεγονότα τινά, ἵνα πεισθῇ ἡ Βουλὴ ὅτι ἀλήθειαν λέγομεν. Ὑπῆρχον πολλὰ ἐμπορικὰ Ἑλληνικὰ ἀτμόπλοια ἐν Μασσαλίᾳ μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ γνωστοῦ νόμου καθ’ ὃν ἡ ἐπίταξις ἐπεξετάθη καὶ διὰ τὰ εἰς ξένους λιμένας εὑρισκόμενα Ἑλληνικὰ ἀτμόπλοια, μεταξὺ δ’ αὐτῶν ὑπῆρχεν ἐν Μασσαλίᾳ ἀτμόπλοιον 5.800 τόννων ἀνῆκον εἰς τὸν ἐφοπλιστὴν Λ. Κονδύλην, ὅπερ καὶ ἐπρόκειτο ν’ ἀναχωρήσῃ ἐκεῖθεν, διὸ καὶ ἐζήτησε τὰ ναυτιλιακά του ἔγγραφα, ἀλλ’ ὁ πρόξενος δὲν ἐχορήγησε ταῦτα, διότι ἰσχυρίσθη ὅτι ἔχει πληροφορίας ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ὅτι πιθανὸν νὰ χρειασθῇ τὸ ἀτμόπλοιον δι’ ἐπίταξιν. Ἐπὶ ὀκτὼ ἡμέρας παρέμεινεν οὕτω τοῦτο εἰς τὸν λιμένα τῆς Μασσαλίας, ἕως ὅτου τὴν ὀγδόην ἡμέραν εἰδοποιήθη ὑπὸ τοῦ προξένου ὅτι εἶναι ἐλεύθερον πρὸς ἀπόπλουν, διότι τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἐχρειάσθη τοῦτο. Ἡ τοιαύτη τοῦ Ὑπουργείου ἐνέργεια γίνεται πρόξενος ζημίας ἄνευ λόγου τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας ἢ ὄχι;

§46Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Συμφορᾶς.

§47Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Βεβαίως συμφορᾶς· ὑπῆρχεν ἀτμόπλοιον ἕτερον ἐλλιμενισμένον ἐν Λαυρείῳ 5.000 τόννων ναυλωθὲν ἀντὶ 14 σελλινίων κατὰ τόννον ἵνα μεταφέρῃ μετάλλευμα ἐκεῖθεν εἰς Ἀγγλίαν. Ἤρχισεν ἡ φόρτωσις, ὁπότε τὸ Ὑπουργεῖον τηλεγραφεῖ· ἐπιτάξατε τὸ ἀτμόπλοιον, ἵνα καταπλεύσῃ εἰς Πειραιᾶ. Τί θὰ γίνῃ τὸ φορτίον, τὸ ὁποῖον φορτώνεται ἐν αὐτῷ, ἐρωτῶσιν αἱ ἁρμόδιαι Ἀρχαί; Ἐκφορτώσατε τὸ μετάλλευμα καὶ διατάξατε νὰ καταπλεύσῃ τὸ ἀτμόπλοιον εἰς Πειραιᾶ, ἀπαντᾷ τὸ Ὑπουργεῖον. Τοῦθ’ ὅπερ καὶ ἐγένετο· εἰς τὸν Πειραιᾶ μένει ἐλλιμενισμένον ἀναμένον διαταγὰς ἐπ’ ἀρκετὰς ἡμέρας μέχρις ὅτου διετάχθη ὡς μεταγωγικὸν νὰ μεταφέρῃ ἄλευρα, κονιὰκ καὶ τροφὰς εἰς Λῆμνον ἐκ Πειραιῶς, τελευταῖον δὲ μετέφερε καὶ στρατὸν ἐν Χίῳ. Τὴν ἀνατεθεῖσαν εἰς αὐτὸ ὑπηρεσίαν ἠδύναντο εὐχερῶς νὰ ἐκτελέσωσιν ἄλλα μικρότερα πολὺ ἀτμόπλοια, διὰ τὰ ὁποῖα οὕτω θὰ ἐπληρώνετο καὶ ἀποζημίωσις πολὺ μικροτέρα. Τὸ αὐτὸ συνέβη καὶ εἰς πλεῖστα ἄλλα ἀτμόπλοια. Διετάχθη τὸ ὑπερωκεάνειον «Θεμιστοκλῆς»...

§48ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὰ δὲν ἀφορῶσι τὸ νομοσχέδιον. Οὕτω δὲν θὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα. Ἐὰν φέρωσιν οἱ λόγοι σας χαρακτῆρα παρεμποδίσεως πρὸς ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, εἶμαι πρόθυμος νὰ διακόψω τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ εἶπον καὶ χθές, ἐζήτησα τὴν ἀναβολήν, διὰ ν’ ἀκούσωμεν τὰς ἀντιρρήσεις οὕτως ὥστε, ἐὰν ἀναβληθῇ, νὰ γνωρίζωμεν πῶς θὰ τὸ ψηφίσωμεν εἰς ἄλλην φοράν.

§49Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Δὲν πρόκειται παντάπασι περὶ παρεμποδίσεως· καθιστῶ γνωστὰς εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ζημίας αἵ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν ἐκ τῆς ἀταξίας τῆς ἐπιτάξεως.

§50ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡμεῖς μεριμνῶμεν τώρα περὶ δικαστηρίου δυναμένου νὰ δικάσῃ τὰς ζημίας.

§51Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς θέλω νὰ τὰς καταστήσω γνωστὰς· εἰς τὸ ἄρθρον 4 ὁρίζεται ποία θὰ εἶναι ἡ πληρωτέα ἀποζημίωσις, ἥτις πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἐν πλήρει γνώσει τῶν ζημιῶν.

§52ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν χρειάζεται νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ πόσαι εἶναι αἱ ζημίαι, διὰ νὰ κανονίσῃ τὰς ἀποζημιώσεις. Τὰς ζημίας θὰ κρίνῃ τὸ Δικαστήριον, εἴτε πολλαὶ εἶναι εἴτε ὀλίγαι.

§53Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη, ἐπαναλαμβάνω, νὰ λεχθῶσιν αἱ ζημίαι.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει πληροφοριῶν δὲν δύναται ἡ Βουλὴ νὰ κανονίσῃ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§55Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ὁμιλῶ ἐγὼ περὶ ζημιῶν εἰς οὐδένα ἐπιτρέπω νὰ μὲ διαψεύδῃ· ἄλλως τε δέ, ὅταν ἀγορεύῃ Βουλευτής, δὲν δύνασθε νὰ τὸν διακόπτητε.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει καθῆκον ὁ Πρόεδρος νὰ περιορίζῃ τὰ ὅρια τῆς συζητήσεως ἐφ’ ὅσον τὰ ὑπερβαίνετε.

§57Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Δὲν τὰ ὑπερέβην καθόλου· ἄλλως τε ἕκαστος ἔχει ἴδιον τρόπον τοῦ σκέπτεσθαι καὶ ἐκφράζειν τὰ διανοήματά του· συνεπῶς, ἵνα ὁμιλήσω ὡς σκέπτεσθε σεῖς, ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν τὸν αὐτὸν νοῦν καὶ τὰ αὐτὰ διανοήματα καὶ κρίσεις.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἔλεγχος τὸν ὁποῖον ἐξασκεῖτε κατὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, εἴτε κακῶς εἴτε καλῶς ἔκαμε τὰς ἐπιτάξεις, εἶναι ἐντελῶς ἄσχετος πρὸς τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον.

§59Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Κατὰ τὴν γνώμην σας, ἐνῷ κατ’ ἐμὴν γνώμην εἶναι σχετικώτατος, ὡς θ’ ἀποδειχθῇ ἐκ τῶν λεχθησομένων.

§60Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ ἤμην πρόθυμος, ὅπως ἐδήλωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ὁρισθῇ μία ἡμέρα πρὸς συζήτησιν τοῦ τρόπου καθ’ ὃν ἐγένετο ἡ ἐπίταξις καὶ νὰ συζητηθῇ ἐν εὐρύτητι τὸ πρᾶγμα. Εἶμαι πρόθυμος νὰ δώσω πάντα λόγον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Θὰ προυτίμων τὴν κατὰ τοιοῦτον τρόπον συζήτησιν, διότι τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν θὰ ὁρισθῇ συζήτησις ἐλέγχου κατὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν περὶ τοῦ ζητήματος τῶν ἐπιτάξεων θ’ ἀπαντήσω σαφῶς καὶ ὡρισμένως, καθόσον τώρα ῥίπτονται εἰς βάρος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν διάφοροι πράξεις διαφόρων λιμεναρχῶν καὶ λοιπῶν Ἀρχῶν. Συζήτησις γινομένη κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἶναι ἄδικος καὶ λυποῦμαι ὅτι μὲ ἀναγκάζετε νὰ σᾶς τὸ εἴπω.

§61Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Γνωρίζετε καλῶς ὅτι δὲν θέλω νὰ ἀπαντήσω ἐπὶ τοῦ παρόντος ἐλέγχων. Ἐννοούμεθα.

§62Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μοὶ ἐπιρρίπτετε μομφὴν καὶ εἶναι προτιμότερος ὁ ἔλεγχος.

§63Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ κατόπιν θὰ σᾶς ζητήσωμεν εὐθύνας, καίτοι αὐτὸ μοὶ ἐνθυμίζει τὸ μετὰ θάνατον τοῦ ἀσθενοῦς ἰατρικὸν συμβούλιον πρὸς ἐπιμερισμὸν τῶν εὐθυνῶν· ποῖον κέρδος διὰ τὸν ἀποθανόντα ὁ καθορισμὸς τῆς εὐθύνης τῶν ἰατρῶν; Οὕτω καὶ ἐδῶ· ποία ἡ ὠφέλεια τῶν πλοιοκτητῶν ἐκ τοῦ γενησομένου εἰς τὸ μέλλον ἐλέγχου, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον ψηφισθῇ ἤδη ὡς ἔχει; Λοιπόν, κύριοι Βουλευταί, οἱ Κυκλαδῖται Βουλευταί, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουσι καλῶς τὰ πράγματα, δὲν ἀρνοῦνται παντάπασιν, ὡς κακῶς ὑπετέθη, νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὴν δικαιοδοσίαν καὶ ἁρμοδιότητα τοῦ συσταθησομένου διοικητικοῦ δικαστηρίου ὁ κανονισμὸς τῶν ἀποζημιώσεων, ὅπως θέλει ἡ Κυβέρνησις, καίτοι κατὰ τὴν γνώμην πολλῶν εἶναι τὸ τοιοῦτο δικαστήριον ἀντισυνταγματικόν, ἀλλὰ θέλουσι τὸ συσταθησόμενον δικαστήριον νὰ παρέχῃ πλήρη τὰ ἀπαιτούμενα στοιχεῖα καὶ τὰ ἐχέγγυα τῆς ἀκριβοδικαίας κρίσεως καὶ τοῦ καθορισμοῦ τῆς ἀποζημιώσεως. Θέλουσι νὰ δύναται τὸ δικαστήριον νὰ κρίνῃ ἐν πλήρει γνώσει τῶν πραγμάτων, ἐν πλήρει γνώσει τῶν ζημιῶν, ἐν πλήρει γνώσει τέλος τῶν συμβαινόντων. Εἴμεθα οἱ ἁρμοδιώτεροι νὰ φέρωμεν γνώμην, διότι ἡμεῖς γνωρίζομεν τὰς ζημίας τὰς ἐπελθούσας.

§64Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἶναι ὑπεύθυνοι καὶ ἄλλαι Ἀρχαί.

§65Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀληθές. Ἀλλὰ τοῦτο οὐδεμίαν σημασίαν ἔχει· ἁπλῶς εὐρύνεται ὁ κύκλος τῶν ὑπευθύνων. Θέλομεν, Κύριοι, νὰ συντελέσωμεν εἰς τὴν πληρεστέραν κατάρτισιν τοῦ νόμου. Ὡς διατυποῦται τὸ ἄρθρον 1, περὶ συνθέσεως τοῦ δικαστηρίου, οὐδεμία ἐγγύησις παρέχεται περὶ ἀκριβοδικαίας ἐκτιμήσεως τῶν πραγμάτων καὶ ὀρθῆς ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης, διότι ἐκτὸς τοῦ ἐφέτου οὐδεὶς ἄλλος ἔχει νομικὰς γνώσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦνται ἀπαραιτήτως καὶ εἰς τὰ τοιαῦτα δικαστήρια. Σημειωτέον δ’ ὅτι πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι οὐδέποτε δικαστήριον ἐδίκασε περὶ ἰδιωτικῶν περιουσιῶν τόσῳ μεγάλων ποσῶν εἰς ὅσα θ’ ἀνέλθωσι τὰ ποσὰ τὰ προερχόμενα ἀπὸ τὰς ἀποζημιώσεις τῶν ἐπιτάξεων. Ἡ τροποποίησις τὴν ὁποίαν ἐδήλωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς κατόπιν τῶν ἀντιρρήσεών μας ὅτι ὑποβάλλει διὰ τὸ πρωτοβάθμιον δικαστήριον εἶναι καλή,....

§66Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καὶ διὰ τὸ δευτεροβάθμιον.

§67Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. .... δὲν ἀποτελεῖ ὅμως ἄμεσον καὶ πλήρη ἀποφυγὴν τοῦ κινδύνου. Εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι πρέπει νὰ ἐξαιρεθῶσι τελείως τῆς συνθέσεως τοῦ δικαστηρίου οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Π. Ναυτικοῦ καὶ νὰ χρησιμοποιηθῶσιν ὡς πραγματογνώμονες, ὡς ἐμπειροτέχναι ἤ, ἐὰν δὲν ἐξαιρεθῶσι, τότε νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμός των εἰς ἕνα καὶ νὰ εὐρυνθῇ ὁ κύκλος ἀπὸ τὸν ὁποῖον θὰ λαμβάνωνται οἱ ἀξιωματικοί. Ἔχομεν, ὡς εἶναι γνωστὸν τοῦτο, πολλοὺς ἀξιωματικοὺς κατωτέρου βαθμοῦ ἀρτιωτάτης μορφώσεως οἱ ὁποῖοι παρέχουσι πᾶσαν ἐγγύησιν.

§68Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θέλετε καὶ ὑποπλοιάρχους; Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν.

§69Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Βεβαίως· θὰ προυτίμων ὅμως τὸ πρῶτον, ἤτοι οἱ ἀξιωματικοὶ νὰ μείνωσιν ἐμπειροτέχναι καὶ ἡ ὑπ’ αὐτῶν πραγματογνωμοσύνη ὑποχρεωτικῶς νὰ ἐνεργῆται. Κύριοι Βουλευταί, πρῶτον καὶ κύριον μέλημα εἶναι τῶν ἐφοπλιστῶν, οὐχὶ τί ποσὸν θὰ λάβωσιν, ἀλλὰ τὸ ὁρισθησόμενον νὰ τὸ λάβωσιν ὅσον τὸ δυνατὸν τὸ ταχύτερον, διότι ὑπεβλήθησαν ἐξ ἰδίων εἰς μεγίστας δαπάνας, τὴν ταχύτητα δ’ αὐτὴν δὲν παρέχει τὸ ψηφιζόμενον νομοσχέδιον. Ἔχομεν τὸν νόμον τοῦ 1887 τοῦ ἀειμνήστου Τρικούπη, ὁ ὁποῖος ὡς ἄριστα καθορίζει τὰ περὶ ἐπιτάξεων, καθορίζει εἰς τὸ τέλος αὐτοῦ ὡς ἁρμόδια τὰ τακτικὰ δικαστήρια, τοὺς φυσικοὺς δηλαδὴ δικαστάς. Εἶτα πρὸ δύο ἢ τριῶν ἐτῶν ἐψηφίσθη ὁ νέος νόμος, ὁ ὁποῖος συνέστησε τὴν ἐπιτροπὴν καὶ ὥρισε τὸ ἀνέκκλητον τῶν ἀποφάσεων αὐτῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη ἔχει κάμει μέχρι τοῦδε τεραστίαν ἐργασίαν ὅπως συλλέξῃ τὰ στοιχεῖα, ἵνα ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν κρίνῃ κατὰ ποῖον τρόπον θ’ ἀποφασίσῃ καὶ θὰ δικάσῃ περὶ τῶν ζημιῶν τῶν ἐκ τῆς ἐπιτάξεως προελθουσῶν, καί, ἐν ᾧ πλησιάζει ἤδη εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔργου της τούτου ἡ ἐπιτροπὴ καὶ θεωρεῖται ὡς εἰλικρινῶς καὶ δικαίως ἐργασθεῖσα ἐκ τῶν μέτρων ἅτινα ἔλαβεν αὕτη, ἔρχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καὶ ὑποβάλλει νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἀτελειῶν του ἐπιβραδύνει μεγάλως τὴν ἐκδίκασιν τῶν ὑποθέσεων, διότι ὁρίζει ποικίλην καὶ τυραννικὴν διαδικασίαν, χωρὶς κἂν νὰ ὁρίζῃ δύο βαθμοὺς δικιοδοσίας. Πᾶσαι αἱ ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς ἐκκρεμεῖς ὑποθέσεις θὰ ὑποβληθῶσιν ἐκ νέου εἰς τὸ δικαστήριον. Ἐπιτάχυνσις εἶναι ἡ ὑποβολὴ αὐτὴ ἢ ἐπιβράδυνσις, ἀφοῦ ἡ ἐπιτροπὴ ἡ κειμένη κατὰ τὸν νόμον ἔχει ἤδη ἐπ’ αὐτῶν κρίνει; Οἱ ἐφοπλισταὶ ἔχουσιν ἀνάγκην νὰ ἐκδικασθῶσιν αἱ ὑποθέσεις αὑτῶν ταχέως, δικαίως καὶ ἀσφαλῶς. Ἐὰν ἡ γνώμη αὐτὴ θεωρηθῇ ὡς ὀρθή, καὶ εἶναι πράγματι ὀρθή, τὸ νομοσχέδιον τότε πρέπει ἄρδην νὰ μεταβληθῇ. Τοῦτο θὰ ἴδητε εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Ἐὰν δὲν τροποποιηθῇ συμφώνως μὲ τὰς τροπολογίας μου τοῦτο, τότε προτιμότερον εἶναι νὰ μείνῃ ἡ ἐπιτροπὴ ἡ παλαιὰ νὰ προχωρήσῃ εἰς τὰς ἐργασίας της καὶ νὰ ἐκδώσῃ τὰς ἀποφάσεις της καί, ἂν οἱ ἐφοπλισταὶ ἢ τὸ Δημόσιον δὲν μείνωσιν ηὐχαριστημένοι, τότε συμφώνως πρὸς τὸν νόμον ἂς λάβωσι τὴν ἄγουσαν πρὸς τὰ δικαστήρια, ἵνα καὶ ἐκεῖνα ὁριστικῶς ἀποφανθῶσι περὶ τοῦ δικαίου ἢ μὴ αὐτῶν καὶ οὐχὶ διὰ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου, ὡς ἔχει ἤδη τοῦτο, νὰ στραγγαλίσωμεν τὸ δίκαιον καὶ τὰ ἀληθῆ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν ἐφοπλιστῶν ἐπὶ ζημίᾳ ἀνεπανορθώτῳ τῆς ἑλληνικῆς ναυτιλίας· διότι πρέπει νὰ γνωρίζητε, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἡ ἑλληνικὴ ναυτιλία τὴν μεγάλην αὐτῆς πρόοδον καὶ ἐπίδοσιν κατὰ τὰ τελευταῖα ταῦτα ἔτη ὀφείλει οὐχὶ εἰς βοήθειαν κυβερνητικὴν ἀλλ’ εἰς τὸν νόμον περὶ ναυτικῆς ἐμπορίας, ὁ ὁποῖος συνετάχθη ὑπὸ ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Θεοτόκη, ἐψηφίσθη δὲ ὑπὸ τῆς ἐπαναστάσεως. Εὐθὺς ὡς ἐδημοσιεύθη αὐτὸς ὁ νόμος ἤρχισεν ἀμέσως ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία ἁλματικῶς ν’ ἀκμάζῃ καὶ προοδεύῃ, διότι τὰ Ἀγγλικὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα εἰς ἑκατομμύρια δραχμῶν εὑρίσκονται ἤδη εἰς τὰ ἀτμόπλοια τὰ Ἑλληνικά, ἐπειδὴ εἶναι ἠσφαλισμένα διὰ τῆς ναυτικῆς ὑποθήκης, ἄνευ φόβου ἐδόθησαν καὶ ἐχορηγήθησαν εἰς τοὺς ἐφοπλιστάς. Λοιπὸν οὗτοι πληρώνουσι καὶ ἤδη τόκους διὰ τὰ δάνεια ταῦτα, χωρὶς λόγῳ τῆς ἐπιτάξεως νὰ δύνανται νὰ εἰσπράξωσι τίποτε, οὐ μόνον δὲ τοῦτο ἀλλὰ καὶ πλεῖστοι πληρώνουσιν ἐξ ἰδίων πρὸς συντήρησιν τῶν ἀτμοπλοίων, ἐὰν δὲ ἔλθῃ ἤδη ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία, παρ’ ὅλην τὴν ὑποχρέωσιν τὴν ὁποίαν ἔχει νὰ προστατεύσῃ τὴν ναυτιλίαν χάριν τοῦ συμφέροντος τοῦ Κράτους, καὶ εἴπῃ αὐθαιρέτως τόσα σᾶς δίδω, διότι τόσα ἔχει τὸ ἀτμόπλοιόν σας καὶ ἀπέναντι τῆς ἀξίας αὐτοῦ σᾶς ὑπολογίζω μόνον ἕνα τόκον τόσον τοῖς ἑκατόν, τότε τί θὰ κάμωσιν αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι πληρώνουσιν ἐκτὸς τῶν δαπανῶν τῶν ἀτμοπλοίων καὶ ὑπερόγκους ἐν Ἀγγλίᾳ τόκους; Μετ’ ὀλίγους μῆνας παρ’ ὅλον τὸν πατριωτισμὸν αὑτῶν θὰ εὑρεθῶσιν οὗτοι ἄνευ ἀτμοπλοίων καὶ ἡ ναυτιλία θὰ καταστραφῇ καὶ τότε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀντὶ νὰ ὁμιλῶμεν περὶ τῶν ὑπηρεσιῶν ἃς προσέφερε πρὸς τὸ Κράτος καὶ τοὺς συμμάχους ἡ Ἑλληνικὴ ναυτιλία καὶ νὰ ὑπερηφανευώμεθα διὰ τὴν πρόοδον αὐτῆς, θὰ θρηνῶμεν τὴν παρακμὴν αὐτῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ἡμεῖς αὐτοὶ συνηργήσαμεν.

§70Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Κύριοι Βουλευταί, ἐλπίζω ὅτι τὴν ἔκπληξίν μου διὰ τὰς ἀντιρρήσεις αἵτινες διετυπώθησαν τὴν σήμερον περὶ τοῦ νομοσχεδίου θὰ συμμερίζωνται καὶ ὅλοι οἱ κύριοι Βουλευταὶ οἱ ψυχραίμως κρίνοντες τὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὰ τῆς ἀνάγκης εἰς ἣν εὑρέθη ἡ Κυβέρνησις, ὅπως εἰσηγηθῇ τοῦτο ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς. Διότι εὗρον ἀντιφάσεις μεταξὺ τῶν ἐπιχειρημάτων αὐτῶν τῶν ἰδίων συναδέλφων οἵτινες πρὸ ὀλίγου ἠκούσθησαν ἀγορεύοντες ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Προκειμένου περὶ τῆς συνθέσεως τοῦ δικαστηρίου ἐκακίσθη ἡ συμμετοχὴ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ· ὁ κ. Βουλευτὴς Κυκλάδων μάλιστα πρὸ ὀλίγου ἐζήτησε ν’ ἀποκλεισθῶσιν ἐντελῶς οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι, ἐζητήθη ἐν τούτοις κατόπιν ἡ εὔρυνσις τοῦ κύκλου τῶν ἀξιωματικῶν, ὅπως συμπεριληφθῶσι καὶ οἱ κατώτεροι. Καὶ ἐδέχθην τοῦτο εὐχαρίστως. Ἐδέχθην ἐπίσης τὴν μείωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τὴν προσθήκην ἑνὸς ἐφέτου. Ἀλλά, ἐνῷ ἠκούσθησαν ἐπιχειρήματα ἄφθονα ἐναντίον τῆς συμμετοχῆς τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ ὡς ἀναρμοδίων εἰς τὴν σύνθεσιν τοῦ Δικαστηρίου, ἀφ’ ἑτέρου μετ’ ἐνθουσιασμοῦ οἱ αὐτοὶ ἀγορεύσαντες ἀπεφάνθησαν περὶ τοῦ ἔργου τῆς ὑφισταμένης ἐκτελεστικῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις ἀποτελεῖται κατὰ πλειονοψηφίαν ἐξ ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ, καὶ ἐζήτησαν νὰ ἀφεθῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἐξετέλει ἡ ἐκτελεστικὴ ἐπιτροπή.

§71Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὡς κέρδος χρόνου.

§72Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ· τὸ ἔργον τῆς ἐκτελεστικῆς ἐπιτροπῆς εἶναι πρὸ παντὸς καὶ πρέπει νὰ εἶναι ἔργον δικαιοσύνης καὶ ὄχι χρόνου πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας καὶ τοῦ Κράτους, δὲν δύνασθε δὲ νὰ εἴπητε σήμερον ὅτι, ὅπως τελειώσωμεν ταχύτερον, δεχόμεθα τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς καί, ἂν πρόκειται νὰ τελειώσωμεν βραδύτερον, δὲν θέλομεν τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Ναυτικοῦ. Ἐὰν εἶναι ἁρμόδιοι νὰ δικάσωσιν ὀρθῶς ὡς μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, διατί διστάζετε νὰ δεχθῆτε τούτους καὶ ὡς μέλη τοῦ Δικαστηρίου; Κατὰ τὸν κείμενον νόμον οὐδεμία προσφυγὴ ἐπιτρέπεται εἰς τὰ τακτικὰ Δικαστήρια, ἀλλ’ ἀκριβῶς ἐνομίσατε, ἢ μᾶλλον ἐσφαλμένως ἐνόμισαν οἱ πλοιοκτῆται καὶ ἐφοπλισταί, ὅτι εἶναι δυνατὸν διὰ περισυλλογῆς γνωμοδοτήσεων νομομαθῶν, ἐξ ἐκείνων αἱ ὁποῖαι γνωρίζομεν ὅτι εὐκολώτατα δίδονται, ὅτι ἦτο δυνατόν, λέγω, νὰ ἐπιτύχωσι τὴν προσφυγὴν εἰς τὰ τακτικὰ Δικαστήρια, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ὁ νόμος ὁ κείμενος εἶναι ἀντισυνταγματικός. Διὰ τοῦτο λοιπὸν ἐπροθυμοποιήθησάν τινες νὰ στέρξωσι— πάντοτε ὁμιλῶ περὶ τῶν ἔξω τῆς Βουλῆς—εἰς τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς, διότι ἐνόμιζον ὅτι ταχύτερον ἐλάμβανον τὸ εἰσιτήριον διὰ τὰ τακτικὰ Δικαστήρια. Ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ πρὸς τὴν Βουλὴν ἐναντίον τῶν αἰτιάσεων αἵτινες ἐγένοντο, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ὑπῆρξεν ἐχθίστη πρὸς τοὺς ἐφοπλιστάς. Ἀφήνω τὸ ζήτημα τῶν ἐπιτάξεων, διὰ τὸ ὁποῖον, ὡς ἐδήλωσα καὶ πρότερον, εἶμαι πρόθυμος καὶ τὸν φάκελον νὰ ὑποβάλω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ συζητήσεις νὰ δεχθῶ, ὁπότε ἡ Βουλὴ θὰ ἴδῃ ὅτι ὅσα ἐλέχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶναι ἀνακριβῆ καὶ ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἐνήργησε πρὸς προστασίαν τοῦ συμφέροντος τοῦ Δημοσίου, ὅπερ ἠπειλεῖτο νὰ πληρώσῃ τοὺς γαιάνθρακας πρὸς 42 σελλίνια τὸν τόννον, ἐνῷ ἀντὶ τούτου ἐπλήρωσε μόνον 36 σελλίνια. Καὶ δύναμαι νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι, ἐὰν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἐποιήσατο χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπιτάξεως, ὅτι προῆλθεν ὅμως εἰς διακανονισμὸν τοῦ νόμου, ὑπῆρξε δικαιότατον. Ἐπικαλοῦμαι δὲ τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Τετενέ, ὅστις προσέφερεν αὐθορμήτως τὸ ἀτμόπλοιόν του, ὡς καὶ ὁ κ. Δομεστίνης.

§73ΟΘΩΝ ΤΕΤΕΝΕΣ. Ἐγὼ σᾶς εἶπον τί προσφέρετε διὰ ναῦλον καὶ μοὶ εἴπετε 16 σελλίνια καὶ σᾶς εἶπον ὅτι σᾶς τὸ δίδω.

§74Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα, καὶ μοὶ εἴπετε ὅτι ὁ ναῦλος εἶναι δικαιότατος. Ἀλλ’ ἠθέλησάν τινες νὰ ἐξαργυρώσωσι τὰ ἀτμόπλοια αὐτῶν εἰς βάρος τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐνήσκησε τότε ἄμυναν ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους καὶ πρὸς τοῦτο ἐπέβαλε τὴν διὰ τοῦ νόμου ἐπίταξιν, διότι, ὅτε ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶχεν ὑπ’ ὄψει ὅτι, ἵνα δύνηται νὰ κινητοποιηθῇ ὁ στόλος, ἐχρειάζετο νὰ εἶναι ἀποθηκευμένοι 80.000 τόννοι γαιανθράκων—καὶ πόσον ἦτο ὀρθὴ ἡ ἐκτίμησις συνάγεται ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος ὅτι μέχρι τέλους Ἰανουαρίου εἶχεν ἐξαντληθῆ ἡ παρακαταθήκη—, προέβη εἰς ἀγορὰν τούτων ἀθρόως, εἶχε δ’ ἀνάγκην τῆς ἀθρόας τούτων μεταφορᾶς, τὴν ὁποίαν ἐδυσχέραινον αἱ ὑπερφίαλοι ἀξιώσεις τινῶν ἐκ τῶν ἐφοπλιστῶν.

§75ΟΘΩΝ ΤΕΤΕΝΕΣ. Δὲν εἶχεν ἐπιταχθῆ τὸ ἰδικόν μου ἀκόμη τότε.

§76Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀλλ’ ἐδήλωσα, κύριε συνάδελφε, ὅτι σεῖς τὸ προσεφέρατε προθύμως. Ὁ πρεσθευτὴς τῆς Ἑλλάδος ἐν Ἀγγλίᾳ εἶχε παρακληθῆ νὰ προβῇ εἰς τὴν προμήθειαν 20.000 τόννων γαιανθράκων, ἐνῷ δὲ πρὸ 20 ἡμερῶν ἡ τιμὴ τοῦ γαιάνθρακος μετὰ τοῦ ναύλου ἀνήρχετο εἰς 32 σελλίνια αἴφνης ὑψώθη ἀποτόμως εἰς 38 σελλίνια. Καὶ ἐλάμβανον τὴν πληροφορίαν ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ ἀγορὰ ὑπολοίπων γαιανθράκων, χωρὶς νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν τιμὴν τῶν 42 σελλινίων, ὑπεβλήθησαν δὲ καὶ προτάσεις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον δι’ ὧν ἐγένοντο προσφοραὶ μὲ 42 σελλίνια. Ἀπέναντι αὐτῆς τῆς καταστάσεως, τὴν ὁποίαν προυκάλει αὐθάδης ὕψωσις τῶν ναύλων πρὸς ἐκμετάλλευσιν τῶν πολεμικῶν ἀναγκῶν, προέβην εἰς ἐπίταξιν τῶν πλοίων ἀσκήσας τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἡ Πολιτεία παρέχει εἰς τὰς στρατιωτικὰς καὶ ναυτικὰς Ἀρχὰς ἐν περιπτώσει πολέμου. Ἀλλά, ἐπαναλαμβάνω, καθ’ ἣν στιγμὴν προέβην εἰς καθορισμὸν τοῦ ναύλου, οὗτος ὡρίσθη δίκαιος κατὰ τὴν ὁμολογίαν τοῦ κ. Τετενέ. Ταῦτα ἔπραξεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὡς πρὸς τοὺς ναύλους. Ἀλλά, καὶ ὅτε ἡ ἐκτελεστικὴ ἐπιτροπὴ κατεγίνετο εἰς μελέτην περὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν ἔπρεπε νὰ κανονισθῶσι τὰ τῆς ἀποζημιώσεως, ἐζητήθη καὶ ἡ γνώμη τῶν εἰδικῶν, ἤτοι τῶν ἐφοπλιστῶν, ἀλλ’ ἐζητήθη ἡ γνώμη αὐτῶν συμβουλευτικὴ καὶ ὄχι ἀποφασιστική. Τοῦτο δὲ διότι οἱ ἐφοπλισταὶ ἔχουσι συμφέρον νόμιμον, καθόσον οὐδεὶς ἐφοπλιστὴς ἐκ τῶν ἐν Ἑλλάδι ἔμεινεν ἄνευ συνεισφορᾶς τῶν ἀτμοπλοίων του καὶ πάντα εὑρίσκονται ὑπὸ ἐπίταξιν. Εἶχον λοιπὸν ἄμεσον καὶ ἔμμεσον συμφέρον καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἠδυνάμεθα νὰ δώσωμεν δικαίωμα ἀποφάσεως εἰς τοὺς ἐφοπλιστάς, ἀλλὰ μόνον δικαίωμα συμβουλῆς καὶ γνώμης. Καὶ ἐκλήθη εἷς ἐκ τῶν πρωτίστων ἐφοπλιστῶν, τὸν ὁποῖον δὲν διστάζω νὰ ἐπαινέσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διὰ τὸν πατριωτισμόν του καὶ τὴν δικαιοσύνην τὴν ὁποίαν ἀπέδειξαν αἱ σκέψεις του, ὁ κ. Ἰωάννης Κούτσης, ὁ ὁποῖος ἔδωκε γνώμας αἵτινες ἐχρησίμευσαν πρὸς σχηματισμὸν τῆς γνώμης τῆς ἐκτελεστικῆς ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. πρόεδρος τοῦ ἐμπορικοῦ ἐπιμελητηρίου Πειραιῶς παρουσιασθεὶς μὲ παρεκάλεσεν, ἵνα παράσχω τὸ μέσον εἰς τὸ ἐμπορικὸν ἐπιμελητήριον καὶ ὡς σῶμα νὰ δώσῃ τὴν γνώμην αὑτοῦ. Ἔσπευσα ἀμέσως καὶ δι’ ἐγγράφου μου πρὸς τὸ ἐμπορικὸν ἐπιμελητήριον ἐζήτησα, ἵνα ὁρίσῃ τοῦτο ἀντιπροσώπους του, ὅπως συνεργασθῶσι μεθ’ ἡμῶν συμβουλευτικῶς. Καὶ ὄντως τοῦτο ὥρισεν ἀντιπροσώπους αὑτοῦ τὸν κ. Θ. Κούτσην, τὸν κ. Δομεστίνην καὶ τὸν κ. Ψαχαρόπουλον, οἵτινες καὶ συνεδρίασαν μετὰ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐπιτροπῆς ὑπὸ τὴν προεδρίαν μου καὶ ἀπεδέχθησαν μετ’ ἐνθουσιασμοῦ τὰ πορίσματα τῶν μελετῶν ἡμῶν. Ὥστε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν δὲν ἀπέπεμψε τοὺς ἐφοπλιστάς, ἀλλ’ ἐζήτησε τὰς γνώμας αὐτῶν. Δὲν ἠθέλησε δ’ ὅμως ποτὲ τὸ Ὑπουργεῖον νὰ πέσῃ θῦμα τῶν ἀξιώσεων τινῶν ἐκ τῶν ἐφοπλιστῶν. Δὲν θ’ ἀναφέρω ὀνόματα πλοίων καὶ πλοιοκτητῶν, διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ προκαλέσω ἐγὼ ὡς Ὑπουργὸς θυέλλας ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Πρὸ ὀλίγου δὲ παρασυρθείς, ὁμολογῶ, ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Λακωνίας, ὅστις ἐγένετο θῦμα πεπλανημένων εἰσηγήσεων, ἠναγκάσθην νὰ εἴπω διὰ τὴν «Ἀρκαδίαν» ποίας ὑπερφιάλους ἀξιώσεις διετύπωσεν. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλὴν δεῖγμα ἀξιώσεών τινων. Ἕν πλοῖον 3.500 τόννων ἀξίας 300.000 δραχμῶν κατὰ τὸ συμβόλαιον τῆς ἀγορᾶς του, ἡλικίας ἐτῶν 23, διὰ δώδεκα ἡμερῶν πλοῦν ἐπιτάξεως ἐζήτησεν 60,000 δραχμῶν ἀποζημίωσιν, τὸ ὁποῖον σημαίνει ὅτι ἐζήτει δι’ ἓν ἔτος 1.500.000, δηλαδὴ πενταπλασιασμὸν τοῦ κεφαλαίου του! Ἕτερον πλοῖον ἡλικίας 16 ἐτῶν, ἀξίας 350.000 δραχμῶν, διὰ πλοῦν 30 ἡμερῶν ἐζήτησεν 91.000 δραχμῶν, δηλαδὴ 1.080.000 δραχμῶν δι’ ἓν ἔτος, ἤτοι τριπλασιασμὸν τοῦ κεφαλαίου του. Τὰ δύο μόνον ταῦτα παραδείγματα ἀναφέρω. Ἔχω καὶ πέντε, ἓξ ἄλλα πρόχειρα, ἀλλ’ ἀρκοῦμαι εἰς αὐτά, διότι δὲν ἀνῆλθον τὸ βῆμα, ὅπως κατηγορήσω. Κύριοι, ἐπικαλοῦμαι τὴν γνώμην ὑμῶν ὡς Βουλευτῶν, ὡς μελῶν τοῦ Συνεδρίου τούτου, τὸ ὁποῖον πρόκειται ν’ ἀποφασίσῃ περὶ τοῦ συμφέροντος τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας καὶ περὶ τοῦ συμφέροντος τοῦ Δημοσίου, νὰ εἴπητε ἂν ἐπιτροπὴ ἔχουσα χαρακτῆρα διοικητικόν, ἐπιτροπὴ ὁριζομένη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποφανθῇ ἀκινδύνως δι’ ἑαυτὴν περὶ τοιούτων ἀποζημιώσεων, καὶ ἂν εἶναι δυνατόν ποτε Ὑπουργὸς ἔχων πολιτικὸν χαρακτῆρα, ὑπαγόμενος εἰς ἔλεγχον καὶ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ εἰς τὸ Δημόσιον διὰ τοῦ τύπου, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ ποτε νὰ γίνῃ ῥυθμιστὴς τῶν ἔργων τῆς ἐπιτροπῆς καὶ κατὰ τὸν κείμενον νόμον νὰ μειώσῃ ἢ ν’ αὐξήσῃ τὰ πορίσματα τῆς ἐπιτροπῆς! Ὁ Ὑπουργὸς οὗτος πρέπει νὰ ὁδηγηθῇ εἰς τὸ φρενοκομεῖον ἢ ν’ αὐτοκτονήσῃ, διότι θὰ συντριβῇ ἀσφαλῶς διὰ τῶν ἐπερωτήσεων ἢ διὰ τοῦ δημοσίου ἐλέγχου. Εἰς τοιαύτην καταδίκην οὐδεὶς Ὑπουργὸς τῆς πατρίδος πρέπει νὰ καταδικασθῇ. Ταῦτα θέλει ν’ ἀποφύγῃ τὸ νομοσχέδιον. Τὸ νομοσχέδιον καταργεῖ τὰς παρασκηνιακὰς ἐνεργείας, καταρτίζει Δικαστήριον εἰδικόν, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου πᾶς ἐφοπλιστὴς δύναται ν’ ἀποδείξῃ τὰς ἀξιώσεις του πληρέστατα, καὶ κατὰ συνέπειαν οὐδεὶς ὑπάρχει ὁ δυνάμενος νὰ ζημιωθῇ, διότι οὐδεὶς ζημιοῦται ἀπὸ τὴν δημοσίαν συζήτησιν καὶ ἀπὸ τὸ φῶς. Ἀλλὰ συγχρόνως τὸ νομοσχέδιον ἀποκλείει τὴν προσφυγὴν εἰς τὰ τακτικὰ Δικαστήρια, διότι ταῦτα καθ’ ὡρισμένους κανόνας δικάζοντα θὰ σχηματίσωσιν ὑποχρεωτικῶς πεποιθήσεις ἀπὸ πεπλανημένας πραγματογνωμοσύνας πραγματογνωμόνων στρατολογουμένων δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ καὶ θὰ παράσχωσι τὰ μέσα εἰς σκοτίους συμβιβασμούς.

§77Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. (Λόγῳ θορύβου δὲν ἠκούσθη).

§78ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ὁμιλεῖ περὶ ὑμῶν.

§79Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μὴ ἀμύνεσθε σεῖς διὰ πράγματα διὰ τὰ ὁποῖα δὲν σᾶς κατηγόρησε κανείς.

§80Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Σᾶς ἔστειλα ἔγγραφον διὰ τοῦ ὁποίου ἐδωρήθησαν ὑπ’ ἐμοῦ 500.000 δρ. καὶ ὅτε μοὶ ἐπροτείνατε διὰ τοῦ Πρωθυπουργοῦ νὰ μεταφέρω τὰ πολεμεφόδια ἀπὸ τὴν Ἀμερικὴν μὲ 160.000 ἀντὶ 300.000 ναῦλον ἐδέχθην. Συνεπῶς δὲν ἐπιτρέπεται νὰ εἴπητε εἰς ἐμὲ ὅτι ἀμύνομαι.

§81ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν σᾶς εἶπεν ὅτι ἀμύνεσθε.

§82Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν ἐμνημόνευσε τὰς προσφορὰς τῶν πατριωτῶν.

§83Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ποίας προσφοράς;

§84Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Διὰ νὰ εἶσθε δίκαιος, ἔπρεπε παραλλήλως τῶν δύο αὐτῶν προτάσεων νὰ μνημονεύσητε καὶ τὰς προσφοράς.

§85Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ποίας προσφοράς; Ἐπεθύμουν ὁ κ. συνάδελφος νὰ μὴ ἔκαμνε λόγον περὶ δωρεᾶς τῶν 500.000 δραχμῶν, διότι εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ εἴπω ποία εἶναι ἡ δωρεά. Ὅτε εἴχομεν τὴν ἀνάγκην νὰ μεταφέρωμεν πυρομαχικὰ ἐξ Ἀμερικῆς, ἐναυλώσαμεν τὸ ἀτμόπλοιον «Μακεδονία» τῆς Ἐθνικῆς Ἀτμοπλοΐας, ἐγένετο δὲ ἡ συμφωνία ὅτι, ἂν μὲν ἡ Ἐθνικὴ Ἀτμοπλοΐα ἤθελε μεταφέρει καὶ ἐπιβάτας, οὐδεμίαν θὰ ἐλάμβανε διὰ τὰ πυρομαχικὰ ἀποζημίωσιν, ἀλλά, ἂν αἱ Ἀμερικανικαὶ Ἀρχαὶ ἀπηγόρευον αὐτῇ λόγῳ τῶν πυρομαχικῶν τὴν ἐπιβίβασιν ἐπιβατῶν, θὰ ἐλάμβανε ναῦλον ἴσον πρὸς τὴν πλήρη φόρτωσιν τοῦ πλοίου της. Ἐπειδὴ ὄντως αἱ Ἀμερικανικαὶ ἀρχαὶ ἀπηγόρευσαν τὴν ἐπιβίβασιν ἐπιβατῶν, ἐπληρώθη εἰς τὴν ἑταιρείαν ὁ ἀρχικῶς συμφωνηθεὶς ναῦλος δρχ.170.000, ὅστις μετὰ προσθέτων λογαριασμῶν ἀνῆλθεν εἰς 230.000 δραχμῶν περίπου.

§86Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Ἐπεστρέψαμεν 300.000 φράγκα εἰς τοὺς ἐπιβάτας καὶ ἐπληρώσαμεν ἀποζημίωσιν, διὰ νὰ τοὺς διαπεραιώσωμεν δι’ ἄλλης εὐκαιρίας.

§87Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὅ,τι ἐπεστρέψατε εἰς ἐπιβάτας, σᾶς ἐπληρώθη. Ἔμεινε τμῆμά τι τοῦ λογαριασμοῦ νὰ πληρωθῇ, διότι δὲν ἐξηλέγχθη ἔτι, ἀλλ’ ἐβεβαιώθη ὁ ὁλικὸς λογαριασμός σας εἰς 230.000 δραχμὰς καὶ ἐπληρώθησαν μέχρι τοῦδε 200.000. Ἐγὼ δὲν διεμαρτυρήθην ὅμως ἐπὶ τούτῳ, διότι τοιαύτη συμφωνία ὑπῆρξεν. Ὡς πρὸς τὴν δωρεὰν τῶν 500.000 δραχμῶν συμβαίνει τὸ ἑξῆς. Τὸ ἀνιχνευτικὸν «Ἀετὸς» κατὰ τὸν πλοῦν αὐτοῦ ἀπὸ Ἀλγερίου μέχρι Μεσσήνης καὶ κατόπιν μέχρι Πατρῶν ἔπαθε βλάβην εἰς τὴν μηχανήν, ἡ δὲ «Μακεδονία» συμπλέουσα τὸ ἐρρυμούλκησε μέχρι Μεσσήνης καὶ Πατρῶν. Ἡ Ἐθνικὴ Ἀτμοπλοΐα ἐδήλωσεν ὅτι παραιτεῖται τῶν σώστρων, ἤτοι 500.000 δραχμῶν, ἃς δωρεῖται εἰς τὸ Δημόσιον. Ἀλλὰ τὰ σῶστρα κατὰ τὸν νόμον καὶ τὴν διεθνῆ σύμβασιν τῶν Βρυξελλῶν ἀναγνωρίζονται μόνον ἐπὶ διασώσεως ἐμπορικῶν ἀτμοπλοίων καὶ ὄχι πολεμικῶν. Διότι διὰ τὰ πολεμικὰ πλοῖα ἀναγνωρίζεται ἀλληλεγγύη πρὸς τὰ ἐμπορικά· ὅπως τὰ πολεμικὰ ὑποχρεοῦνται νὰ παρέχωσι βοήθειαν ἀμισθὶ εἰς τὰ ἐμπορικά, δικαιοῦνται νὰ λάβωσιν ὁμοίαν βοήθειαν ἐπὶ πληρωμῇ μόνον τῶν ἐξόδων καὶ οὐδέποτε σώστρων. Λοιπὸν δὲν πρόκειται περὶ δωρεᾶς. Καὶ Γαλλικῆς ἑταιρείας πλοῖον κατὰ τὸν αὐτὸν σχεδὸν χρόνον παρέσχε συνδρομὴν εἰς τὸ αὐτὸ ἑλληνικὸν πολεμικὸν κινδυνεῦσαν νὰ καταποντισθῇ πρὸ τοῦ Ἀλγερίου. Ἐζητήθη ἀποζημίωσις καὶ ἐδόθη ἀπάντησις ὅτι τὰ σῶστρα ὀφείλονται προκειμένου περὶ διασώσεως ἐμπορικοῦ, περὶ δὲ πολεμικοῦ δίδονται μόνον τὰ ἔξοδα τῆς διασώσεως.

§88ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ἦτο Γάλλος πλοίαρχος.

§89Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα.

§90Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Τί ἀπήντησεν ὁ Γάλλος πλοίαρχος;

§91Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἔχομεν ἀκόμη ἀπάντησιν.

§92Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Αὐτὴν τὴν δωρεὰν ἔπρεπε νὰ τὴν διαφημίσητε, κύριε Ὑπουργέ, διότι τιμᾷ τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα.

§93Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Νὰ διαφημίσητε καὶ σεῖς τὸν βαθμόν σας! (Ἀντεγκλήσεις καὶ θόρυβος).

§94Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἀφήσατε. Δὲν ἔχω ἀνάγκην προστασίας. Λοιπόν, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, Κύριοι, ὅτι ἡ ἵδρυσις τοῦ διοικητικοῦ δικαστηρίου εἶναι εἰσαγωγὴ φωτὸς καὶ ἐγγυήσεων ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῶν πλοιοκτητῶν, ἀλλὰ ἐπίσης καὶ ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Τώρα ἤκουσα τὰς αἰτιάσεις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Κυκλάδων κ. Καμπάνη, αἰτιάσεις ἀναγομένας εἰς τὴν βάσιν τῆς ἐκτιμήσεως τῶν ἀποζημιώσεων αἵτινες θέλουσι χορηγηθῆ εἰς τοὺς πλοιοκτήτας. Καὶ αὗται εἶναι αἱ συζητήσιμοι καὶ αἱ μᾶλλον εὔλογοι, ἀνάγονται δὲ εἰς τὸ ἄρθρον 4ον. Διότι, ἐὰν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ κατ’ οὐσίαν ζήτημα, ἡ Βουλὴ καταλήξῃ εἰς πόρισμα μὴ ἀπομακρυνόμενον τῆς γενικῆς ὁμοφωνίας, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὅλαι αἱ ἄλλαι δικονομικαὶ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ζήτημα ἁπλῶν παρατηρήσεων, ὡς ἐπίσης εἶναι ὅμοιον ζήτημα καὶ ἡ σύνθεσις τοῦ διοικητικοῦ δικαστηρίου. Οἱ πλοιοκτῆται φοβοῦνται ὅτι ἤθελε Δικαστήριόν τι σκεπτόμενον στενῶς ἀναγνωρίσει ὅτι εἰς τοὺς πλοιοκτήτας ὀφείλεται μόνον τόκος. Τοῦτο δὲν εἶναι δυνατόν ποτε ν’ ἀντιληφθῇ τις ὡς εὔλογον. Δὲν εἶναι δυνατόν ποτε ν’ ἀντιληφθῇ τις ὅτι εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν τὸ Δικαστήριον νὰ ἐπιδικάσῃ τόκον νόμιμον ἢ τόκον ὑπερημερίας ἢ οἱονδήποτε ἀντάλλαγμα σχετιζόμενον πρὸς τόκον. Καὶ τὰ μέχρι τοῦδε μελετηθέντα πρὸς κανονισμὸν τῶν ἀποζημιώσεων τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας ἔτειναν εἰς καθορισμὸν ἀνταλλάγματος τῆς χρήσεως τὴν πλοίων, ἀνταλλάγματος στηριζομένου ἐπὶ τῶν ναυτιλιακῶν συνθηκῶν ἐπὶ μέσου τινὸς ὅρου τῶν ναύλων.

§95Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Καὶ αὐτὸ εἶναι εὔλογον.

§96Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀκριβῶς διὰ τοῦτο ὁμιλοῦμεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ εὐλόγου ἀνταλλάγματος. Ἀλλὰ καὶ Διάταγμα ἐκδεδομένον ὑπὸ τῶν Ὑπουργῶν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν τῇ εἰσηγήσει μου, ὅπερ καθορίζει τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ὑποχρεοῦνται οἱ πλοιοκτῆται νὰ προσαγάγωσι, καταλήγει εἰς ἀναζήτησιν μέσου ὅρου τῶν ναυτιλιακῶν κερδῶν, διότι ἐπιβάλλει τούτοις νὰ δώσωσι λογαριασμοὺς μιᾶς τριετίας, διὰ νὰ ἐξεύρῃ ἕνα μέσον ὅρον κερδῶν· οὕτως ἐπεζήτησε πάντοτε τὸ Ὑπουργεῖον νὰ εὕρῃ τὰ κέρδη τὰ ναυτιλιακὰ τὰ πραγματικά, νὰ μὴ ὀχυρωθῇ πρὸ τοῦ ἁπλοῦ τόκου, ἀλλ’ ἐπεζήτησε τὰ κέρδη τὰ πραγματικά, οὐχὶ τὰ ἰδανικὰ καὶ αὐθάδη. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ δυνηθῇ ἴσως νὰ δεχθῇ —καὶ εἶπον τοῦτο καὶ ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς—δήλωσιν ἑρμηνευτικὴν καθορίζουσαν ὅτι τὸ Δικαστήριον δὲν δύναται νὰ στηριχθῇ εἰς τὸν ἁπλοῦν τόκον, ἀλλ’ ὅτι ἡ εὔλογος καὶ ἡ δικαία ἀποζημίωσις εἶναι ἡ ἀποζημίωσις ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ναυτιλιακῶν συνθηκῶν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ναύλων, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν νομίμων ναυτιλιακῶν κερδῶν· τοῦτο οὐδεὶς δύναται ν’ ἀρνηθῇ. Νομίζω δ’ ὅτι οἱ ἀντιτιθέμενοι εἰς τὰς γνώμας αὐτὰς θὰ ἠδίκουν ἡμᾶς πρώτους ὡς στερουμένους πάσης ἀντιλήψεως, ἐὰν ἠθέλομεν ὁρίσει καὶ ἀξιώσει νὰ δώσωμεν εἰς τὰ πλοῖα ἕνα τόκον 6% ἢ 8%.

§97Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Οὔτε δικασταὶ εἴμεθα.

§98Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Βεβαίως. Ἀκριβῶς δέ, κύριοι συνάδελφοι, διὰ ν’ ἀποφύγωμεν τὴν πιθανὴν στενότητα τῆς ἀντιλήψεως τῶν τακτικῶν δικαστῶν, ζητοῦμεν τὸ διοικητικὸν Δικαστήριον, τὸ ὁποῖον δὲν καλεῖται διὰ τῆς συνθέσεως αὐτοῦ νὰ κρίνῃ ἐπὶ τῶν προτάσεων τῶν διαδίκων, ἀλλὰ καλεῖται νὰ ἐξεύρῃ ἀπολύτως τὴν ἀληθῆ ἀναλογίαν, διὰ νὰ εὕρῃ τὸ δίκαιον ἀντάλλαγμα τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ δοθῇ. Δεύτερον ζήτημα εἶναι τὸ τῆς ἀποτιμήσεως τῶν φθορῶν. Ὀφείλω νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐν ἄρθρῳ 4 κατ’ οὐδὲν καινοτομεῖ, ἀλλὰ παραφράζει ἀκριβῶς τὴν διάταξιν τοῦ νόμου περὶ εἰσφορῶν, τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 2, τὴν ὁποίαν θ’ ἀναγνώσω πρὸς ὑμᾶς. Θὰ σᾶς παρακαλέσω δέ, ἐπειδὴ γίνεται ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ χρῆσις τοῦ ὅρου «ἡμερομίσθιον», νὰ μὴ σπεύσητε νὰ μειδιάσητε, πρὶν ἀναλύσω πρὸς ὑμᾶς τὴν ἔννοιαν τοῦ ὅρου. Λέγω δὲ τοῦτο προλαμβάνων, διότι δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν ὅτι οἱ ἔχοντες ἀντίθετον γνώμην θὰ θελήσωσι κατειρωνευόμενοι διὰ μειδιαμάτων τοῦ ὅρου «ἡμερομίσθιον» νὰ προσβάλωσι τὸ ἐπιχείρημα. Ὁ κείμενος νόμος, τὸν ὁποῖον ἔχει ὑπ’ ὄψει ἡ Κυβέρνησις καὶ οἱ πλοιοκτῆται, ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Πᾶσα εἰσφορὰ χορηγεῖ δικαίωμα ἀποζημιώσεως ἀντιπροσωπευούσης τὴν ἀξίαν τοῦ παρασχεθέντος ἢ τὸ ἡμερομίσθιον αὐτοῦ, πλὴν τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 15 τοῦ παρόντος νόμου εἰδικῶς καθοριζομένων περιπτώσεων». Ἡ λέξις «ἡμερομίσθιον» ἐνταῦθα εἶναι ἡ εἰσάγουσα τοὺς κανόνας τῆς μισθώσεως· κατὰ συνέπειαν, εἴτε πρόκειται περὶ ἡμερομισθίου ἐργασίας εἴτε περὶ ὀχήματος εἴτε περὶ πλοίου, καθιεροῖ ὁ νόμος κατὰ γενικὴν ἀρχὴν τοὺς κανόνας τῆς μισθώσεως καὶ ἀναγνωρίζει ὅτι εἶναι ἡ ἐπίταξις ἢ ἀναγκαστικὴ ἀπαλλοτρίωσις ἢ ἀναγκαστικὴ μίσθωσις. Ἐφ’ ὅσον δὲ πρόκειται ἐνταῦθα περὶ πλοίων ἀναγκαστικῶς μισθωθέντων ἠθελήσαμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἐφαρμόσωμεν ἀκριβῶς τοὺς κανόνας τῆς μισθώσεως ἐπεκτείνοντες καὶ παραφράζοντες τούτους διὰ τοῦ ἄρθρου 4, ἵνα γίνωσιν οὗτοι ἀντιληπτοὶ καὶ μὴ μείνῃ ὁ δικαστὴς μὲ τὴν ἐντύπωσιν τῆς φρασεολογίας τοῦ νόμου περὶ στρατιωτικῶν εἰσφορῶν, πρὸς ἀποφυγὴν δὲ πάσης παρεξηγήσεως ὅτι προκειμένου περὶ μισθώσεως πλοίων δύναται ν’ ἀφομοιωθῇ στενὸν σύστημα ἡμερομισθίου, ἐνῷ εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι οἱ ναῦλοι τῶν πλοίων παρέχουσιν εὐρύτερον κέρδος τοῦ μισθώματος παντὸς ἄλλου πράγματος, ἐτέθη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἡ ἔννοια τοῦ εὐλόγου ἀνταλλάγματος τῆς χρήσεως. Καθωρίσθη δ’ ἐπίσης καὶ ἡ ἀποζημίωσις διὰ τὴν φθορὰν καὶ τὴν καταστροφὴν τοῦ πράγματος, εἴτε ὁλόκληρον εἴτε μερικὴν τοιαύτην. Τώρα ἐθορυβήθησάν τινες ἐκ τῆς φράσεως ὅτι ὑποχρεοῦται τὸ Κράτος ν’ ἐπαναφέρῃ τὸ πρᾶγμα ἐκ τῆς βλάβης του εἰς κατάστασιν σύμφωνον πρὸς τὸν προορισμόν του. Δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν ν’ ἀποδεχθῶ ὅτι ἡ ἔννοια τῆς διατάξεως εἶναι οἵαν θέλουσιν αὐτὴν οἱ ἀντιλέγοντες, ὡς καὶ νὰ δεχθῶ, ἵνα ἀντὶ τῆς φράσεως «συμφώνως πρὸς τὸν προορισμόν του» τεθῇ ἡ φράσις «εἰς τὴν ἐπαναφορὰν εἰς τὴν προτέραν κατάστασιν».

§99Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μὲ τὴν συνήθη φθοράν.

§100Ν. ΛΕΩΝΙΔΑΣ. Μὲ τὴν ἀσυνήθη, διότι δὲν εἶναι δίκαιον.

§101Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν προτέραν κατάστασιν «μεῖον τῆς συνήθους χρήσεως», «μεῖον τῆς συνήθους φθορᾶς»

§102Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. «Μεῖον τῆς συνήθους φθορᾶς». Τρίτον ζήτημα τὸ ὁποῖον ἠγέρθη ἐν τῇ ἐπιτροπῇ καὶ τὸ ὁποῖον, διὰ νὰ προλάβω, ἀνέπτυξα ἐγώ, διὰ νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα ταχύτερον, εἶναι τὸ ἀκόλουθον. Τὸ Κράτος εἶναι ὑπόχρεον, καθ’ ἣν περίπτωσιν τὸ πρᾶγμα τὸ ἐπιταχθὲν ἐβλάβη, νὰ πληρώσῃ ἀποζημίωσιν τῶν ἡμερῶν αἵτινες θὰ ἀπαιτηθῶσι πρὸς ἐπισκευήν; Εἶπον ναί, καὶ ὅτι τοῦτο ἀκριβῶς περιλαμβάνεται εἰς τὴν ἔννοιαν «δίκαιον καὶ εὔλογον ἀντάλλαγμα τῆς χρήσεως», τὴν ἀρχὴν δὲ ταύτην τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν εἰς δύο ὑποθέσεις ἐπισκευῶν, αἵτινες ἐτερματίσθησαν, ἀπεδέξατο. Προκειμένης τῆς ἀποδόσεως τεσσάρων ἀτμοπλοίων χρησιμοποιηθέντων ὡς εὐδρόμων ὑπὸ τῆς ναυτικῆς ὑπηρεσίας, τὸ Ὑπουργεῖον διέταξε τὴν ἐκτίμησιν τῶν φθορῶν ἀσυνήθους χρήσεως, ἐξετιμήθησαν δ’ αὗται καὶ συγχρόνως ἐξετιμήθη καὶ ἡ ἀξία τῆς χρήσεως τῶν ἡμερῶν ἐκείνων καθ’ ἃς θὰ ἐξετελεῖτο ἡ ἐπισκευή, οἱ δὲ ἰδιοκτῆται εἰδοποιήθησαν ὅτι καὶ αἱ ἡμέραι αὐταὶ κατελογίσθησαν εἰς τὰς ἡμέρας τῆς ἐπιτάξεως. Ὥστε εἶναι ἀρχὴ τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθημεν ἤδη διοικητικῶς· δὲν ἔχομεν δὲ κανένα δισταγμὸν ὅπως, ἐὰν ὑπάρχῃ ἡ ἐλαχίστη δυσπιστία περὶ τούτου, τεθῇ ὡς τρίτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 4 καὶ ἡ ἀρχὴ αὕτη.

§103Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Νὰ τεθῇ: «καὶ τὴν οἱανδήποτε θεμιτὴν ζημίαν», διότι, ὡς παρατηρεῖτε, κύριε Ὑπουργέ, τὸ δεύτερον ἐδάφιον ὁρίζει τὴν ἀποτίμησιν τῆς θετικῆς ζημίας ἥτις ἐπηνέχθη εἰς τοὺς κυρίους τῶν ἐπιταχθέντων πραγμάτων ἕνεκα φθορᾶς τούτων ἐξ ἀσυνήθους χρήσεως. Τὸ ἐδάφιον αὐτὸ ὁρίζει μόνον ὅτι ἀποζημιοῦται ὁ ἰδιοκτήτης διὰ τὴν φθορὰν τοῦ πράγματός του ἐκ τῆς συνήθους χρήσεως αὐτοῦ· ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη ζημία θετική· παραδείγματος χάριν εἷς ἐφοπλιστής, ὁ ὁποῖος ἔχει ναυλώσει τὸ ἀτμόπλοιόν του καὶ ὁ ὁποῖος ἠναγκάσθη νὰ πληρώσῃ εἴτε 100 εἴτε 200 λίρας.

§104Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θετικὴ ζημία εἶναι, Κύριε, αὐτή· αὐτὴ εἶναι θετικωτέρα.

§105Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ὁρίζει τὴν δικαίαν τὸ ἄρθρον ἕνεκα φθορᾶς τοῦ πράγματος ἀποζημίωσιν. Δι’ αὐτὸ νὰ τεθῇ «τὴν οἱανδήποτε ζημίαν».

§106Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε συνάδελφε, θ’ ἀπεδεχόμεθα ἀμέσως νὰ προστεθῇ ἐδάφιον καθ’ ὃ τὸ ἀντάλλαγμα τῆς στερήσεως τῆς χρήσεως παρατείνεται μέχρι τῆς ἐπαναφορᾶς τοῦ πράγματος εἰς τὴν προτέραν κατάστασιν· οὕτως ὅλη ἡ ζημία τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστῇ ὁ ἰδιοκτήτης λόγῳ τῆς ἐπισκευῆς, ἡ ζημία χρήσεως, θ’ ἀποδοθῇ εἰς αὐτόν. Διὰ τὸ τελευταῖον ὅμως θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν νὰ δώσω λύσιν ὁριστικήν, ἵνα μὴ ὑποπέσωμεν ἤδη εἰς ἐσφαλμένην διατύπωσιν. Ταῦτα, Κύριοι, εἶχον νὰ εἴπω περὶ τῶν θεμάτων τὰ ὁποῖα θίγουσι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι δευτερεύοντα θέματα ἄλλα ἀφορῶντα εἰς τὴν δικονομίαν τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι οὐσιώδη ὥστε ν’ ἀντιταχθῶσιν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ νὰ παρακωλύσωσι τὴν ψήφισιν μέτρου διὰ τοῦ ὁποίου θ’ ἀπαλλαγῇ ἡ κοινωνία ἀπὸ θορύβου καὶ φωνῶν, θὰ λάβωσιν οἱ πλοιοκτῆται τὰ χρήματά των καὶ θὰ τερματισθῶσιν ὑποθέσεις ἀξίας ὁλοκλήρων ἑκατομμυρίων. Ὀφείλω ὅμως, Κύριοι, περατῶν τὸν λόγον, νὰ καθορίσω πράγματά τινα. Ἐξῆρα ἐγὼ πρῶτος, εἰσηγούμενος τὸ νομοσχέδιον, τὸ ἔργον τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας. Δὲν ἐλησμόνησά ποτε ὅτι ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶμαι ἐντεταλμένος τὴν ἄσκησιν τῆς ἀνωτέρας ἐποπτείας τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας καὶ ἔχω καθῆκον νὰ μεριμνῶ περὶ τῶν συμφερόντων αὐτῆς, ἀκριβῶς δ’ ἠθέλησα διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ν’ ἀποφύγω τὴν διοικητικὴν ἀνάμιξιν ἐμοῦ, ἔχοντος δυαδικὰ καθήκοντα, ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν προάσπισιν τῶν δημοσίων συμφερόντων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὴν ὑποστήριξιν τῶν συμφερόντων τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας, ἧς προΐσταμαι. Ἀκριβῶς δέ, ἐπειδὴ ἦτο ἀδύνατον νὰ χωρίσω τὸ ἄτομον εἰς δύο καὶ νὰ μεριμνήσω μόνον ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς τῶν καθηκόντων μου καὶ κατὰ τοῦ ἑτέρου, ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀποκρούσω τὴν ἀνάμιξιν ἐμοῦ τοῦ ἔχοντος καθῆκον διαδίκου καὶ ν’ ἀφήσω τὴν ἀπονομὴν τοῦ δικαίου εἰς σῶμα δικαστικῶς ὠργανωμένον. Ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία, Κύριοι, εἶναι ἀξία πάσης τιμῆς. Ἂν ἀτοπήματά τινα συνέβησαν παρ’ ἑνὸς ἑτέρου ἀτόμου, ταῦτα δὲν δύνανται νὰ μειώσωσιν οὔτε τὴν τιμὴν τῆς ἐμπορικῆς σημαίας οὔτε τὴν προσενεχθεῖσαν ὑπηρεσίαν. Θὰ ἐπεθύμουν δὲ ὁ ἔλεγχος ὁ ἐπεισοδιακῶς γενόμενος νὰ μὴ ἐξετείνετο ἐκεῖ ὅπου ἐξετάθη, ἵνα μὴ αἰσθανθῇ καὶ ἡ Βουλὴ τὴν πικρίαν δι’ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἤκουσε καὶ ἐγὼ τὴν λύπην τὴν ὁποίαν ᾐσθάνθην, διότι εὑρεθεὶς ἐν ἀμύνῃ ἠναγκάσθην νὰ εἴπω ταῦτα. Ἀλλ’ ὀφείλω, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ὑπομνήσω εἰς πάντας τοὺς Βουλευτάς, νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν, εἰς τοὺς διέποντας τὰ κατ’ αὐτὴν καὶ εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους ὅτι κατὰ τὸν πόλεμον τοῦτον πάντες συνεισέφεραν, ἄλλοι τὴν ζωήν, ἄλλοι τὸ χρῆμα, ἄλλοι τὴν περιουσίαν των. Εἶναι ἀξιοσέβαστοι οἱ ἰδιοκτῆται τῶν πλοίων, ἀλλ’ εἶναι ἐξ ἴσου ἀξιοσέβαστος καὶ ὁ χωρικὸς ὁ ὁποῖος συνεισέφερε τὴν ἰδιοκτησίαν του ἐπὶ ἑνὸς ἡμιόνου, τῆς μόνης περιουσίας του, καὶ εἶναι οὗτος περισσότερον ἀξιοσέβαστος, διότι ὁ χωρικὸς ὁ στερηθεὶς τοῦ ἡμιόνου του ἢ τοῦ ἵππου του εὑρέθη εἰς ἄμεσον ἀνεπάρκειαν ὅπως ζήσῃ τὴν οἰκογένειάν του. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ὁ ἐργατικὸς πληθυσμὸς ὁ περὶ ταύτην ἀσχολούμενος δὲν ἐζημιώθη, διότι ὁ ἐργατικὸς αὐτὸς πληθυσμὸς εἰργάσθη καὶ ἐπληρώθη, ἐκτὸς βεβαίως ἐκείνων οἱ ὁποῖοι κληθέντες εἰς τὰς τάξεις τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ ἔσπευσαν νὰ παράσχωσι τὰς ὑπηρεσίας των. Θὰ ἔλεγον ὅτι ὁ ἐργατικὸς πληθυσμὸς τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας ἐπροστατεύθη μᾶλλον διὰ τῆς ἐπιτάξεως. Διότι, Κύριοι, δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία ἔχει πολλοὺς κλάδους καὶ ἂν τὰ ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα ἠσχολοῦντο εἰς πλοῦς μεσογειακοὺς ἢ ὑπερωκεανείους δὲν ἠσθάνθησαν τὸν κλονισμὸν τοῦ πολέμου καὶ ἴσως λόγῳ τῆς παρακρατήσεως πολλῶν ἀτμοπλοίων ἕνεκα τῆς ἐπιτάξεως δυνατὸν καὶ νὰ ὠφελήθησαν, τὰ ἀτμόπλοια τὰ ὁποῖα ἠσχολοῦντο εἰς τοὺς πλοῦς τοῦ Εὐξείνου Πόντου καὶ τῶν ἀκτῶν τῆς Μικρᾶς Ἀσίας θὰ ἐδένοντο εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ δὲν θὰ εἰργάζοντο ποσῶς καὶ τὰ κεφάλαιά των θὰ ἔμενον ἀργά.

§107Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Ταξιδεύουσιν εἰς τὴν Νότιον Ἀμερικήν, κύριε Ὑπουργέ.

§108Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δύναμαι δὲ νὰ εἴπω ὅτι κατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ πολέμου ἤρχοντο σωρηδὸν ἐφοπλισταὶ παρακαλοῦντες νὰ προτιμηθῶσι τὰ ἀτμόπλοια αὐτῶν εἰς τὴν ἐπίταξιν, διότι ἐκινδύνευον νὰ μείνωσι δεδεμένα ἐν τῷ λιμένι τοῦ Πειραιῶς. Δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν καὶ ἡ ὑπηρεσία τῶν θαλασσίων μεταφορῶν, ἅτινα ἀπὸ κοινοῦ ἐνήργησαν τὴν ἐπίταξιν, διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι δὲν ἐνήργησε τὴν ἐπίταξιν μόνον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ἀλλὰ καὶ ἡ ὑπηρεσία ἥτις εἶχεν ἀναλάβει τὴν μεταφορὰν τοῦ στρατοῦ ἀναλόγως τῶν διαταγῶν τοῦ Στρατηγείου, ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι αὗται δὲν ἔβλαψαν τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν διὰ τῶν ἐπιτάξεων εἰς ἃς προέβησαν. Πιθανῶς νὰ ὑπῆρξε σπουδὴ τῶν λιμεναρχείων ἐνίοτε, ἀλλ’ αὐτὴ εἶναι μικρολογία ἀπέναντι τῶν ἀναγκῶν τοῦ πολέμου. Διὰ τῆς συγκεντρώσεως δὲ τῶν ἀτμοπλοίων οὐχὶ ὡς ἀργομίσθων, ἀλλὰ διὰ νὰ παράσχωσι ταῦτα ὑπηρεσίαν, παρέσχε τὴν συνδρομήν του τὸ Κράτος εἰς εἰδικὰς κατηγορίας πλοίων τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας, ἵνα καὶ τὰ πληρώματα τῶν πλοίων ἐργασθῶσι καὶ πληρωθῶσι καὶ κινηθῶσι τὰ κεφάλαια τῶν πλοιοκτητῶν. Τὸ Κράτος ἠθέλησε νὰ προστατεύσῃ τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν καὶ ζητεῖ νὰ προστατεύσῃ αὐτήν. Ὀφείλουσι δ’ οἱ Κύριοι τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας ν’ ἀναλογισθῶσιν ὅτι δὲν εἶναι μόνη ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία ἡ πλουτοπαραγωγικὴ πηγὴ τοῦ τόπου, ἀλλ’ ὅτι καὶ ἡ γεωργία καὶ πᾶσα βιομηχανία καὶ τὸ ἐμπόριον ὑποφέρουσιν ἐπίσης. Καὶ ὀφείλουσι τούτου ἕνεκα νὰ μὴ ἀξιῶσι κέρδη ὑπέρμετρα ἀπέναντι τῶν πραγματικῶν ζημιῶν, τὰς ὁποίας ὑπέστησαν ὅλοι οἱ κλάδοι τῆς ἐργασίας. Ὀφείλω δὲ νὰ ὑπομνήσω ὅτι ἡ Κυβέρνησις προσέρχεται οὐ μόνον ἀναγνωρίζουσα τὴν ἀρχὴν τῆς δικαίας ἀποζημιώσεως τῶν ναύλων, ἀλλὰ καὶ τοῦ καθορισμοῦ Δικαστηρίου ἐνώπιον τοῦ ὁποίου θὰ κριθῶσιν, ἵνα μὴ προκύψωσι βλάβαι καὶ εἰς αὐτοὺς καὶ εἰς τὸ Δημόσιον.

§109Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Δὲν ἠθέλετε ν’ ἀναγνωρίσητε αὐτό· τὸ ἐδέχθητε ἐν τέλει.

§110Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ Κράτος πράττει τοιαῦτα κατὰ τὸν δεύτερον ἀπελευθερωτικὸν ἀγῶνα τὸν ὁποῖον διεξήγαγεν. Ἀλλὰ κατὰ τὸν πρῶτον ἀπελευθερωτικὸν ἀγῶνα, δυνάμει τοῦ ὁποίου ὑπάρχομεν ὡς Κράτος, ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία ὡρισμένων νήσων, ἥτις δὲν εὑρίσκετο ὑπὸ τοὺς ὅρους τῆς ἐλευθερίας ὑφ’ οὓς λειτουργεῖ σήμερον, ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία, ἥτις δὲν εἶχε Κράτος προστατεῦον τὴν σημαίαν αὐτῆς, δὲν εἶχεν ἐλευθέρους θεσμούς, ὑπὸ τοὺς ὁποίους ν’ ἀναπτυχθῇ, ἀλλ’ εἶχε Τουρκοκρατίαν ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἐστέναζεν, ἡ ἐμπορική, λέγω, ναυτιλία τῶν νήσων ἐκείνων προσέφερε τὰ βρίκια αὐτῆς οὐχὶ διὰ μεταφορὰς στρατοῦ, ἀλλὰ διὰ νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς πολεμικὰ πλοῖα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐπιβάντες οἱ ναυμάχοι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης κατεναυμάχησαν τὸν ἐχθρικὸν στόλον. Καὶ ὅμως ἡ ἐμπορικὴ ἐκείνη ναυτιλία ἡ ὑπὸ τὴν Τουρκοκρατίαν αὐξήσασα, ἡ διὰ τῶν διαδρομῶν ἀμυνομένη κατὰ τῶν πειρατῶν, ἡ ἀντιταχθεῖσα νικηφόρως πρὸς τὸν κραταιὸν στόλον τῆς Τουρκίας, ἡ ἐμπορικὴ ἐκείνη ναυτιλία ἐτιμήθη μετὰ πάροδον 70 ἐτῶν δι’ ἀναγνωρίσεως χρεωστικῶν τίτλων ἀποδιδόντων τόκον 1% καὶ ἐξοφλουμένων διὰ χρεολυσίων ἐπίσης 1%. Οἱ ἀπόγονοι τῶν πλοιοκτητῶν καὶ τῶν ναυμάχων ἐκείνων προΐστανται σήμερον τοῦ ναυτικοῦ ἀγῶνος, ἐλπίζω δ’ ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν θὰ θελήσῃ, ἵνα εἰς βάρος τῶν ἄθλων τοῦ Κουντουριώτου καὶ πλείστων ἐπιφανῶν συναγωνιστῶν του, οἵτινες δὲν ἔχουσι πλοῦτον σήμερον, διότι ἔλαβον 1% ἀπέναντι τῶν μεγάλων αὐτῶν θυσιῶν, καρπωθῶσι σήμερον 400 καὶ 500% ἅρπαγές τινες ἐφοπλισταί. (Ἐπιδοκιμασίαι καὶ χειροκροτήματα).

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ λοιπὰ ἄρθρα ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν). Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ αὐξήσεως τῆς δυνάμεως τῆς Χωροφυλακῆς». (Ὄρα Ἀρχεῖον Βουλῆς). Λύεται ἡ συνεδρίασις, διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ αὔριον ὥρᾳ 5 μετὰ μεσημβρίαν. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 12 καὶ 20′ μ. μ.).