1913.04.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 26

Τῆς 5ης Ἀπριλίου 1913

(Παρασκευή, ὥρᾳ 5 μ. μ.).

Προεδρία κ. Κωνσταντ. Γ. Ζαβιτσιάνου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ὁ κ. Γραμματεὺς ν’ ἀναγνώσῃ, παρακαλῶ, τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται τὰ Πρακτικά. Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως τὰ Πρακτικὰ ἐπικυροῦνται). Ἀνακοινῶ ἤδη πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Οἱ καλλιεργηταὶ τῆς Κωπαΐδος παραπονοῦνται κατὰ τῆς ἑταιρείας ὡς παραμελησάσης ἐντελῶς τὸν καθαρισμὸν τοῦ Μέλανος ποταμοῦ. Ὁ κ. Λ. Νάκος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης.

§2Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε.

§3Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἐπίσης, κ. Πρόεδρε.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Οἱ κατάδικοι τῶν φυλακῶν Γεντὶ—κουλὲ Θεσσαλονίκης ζητοῦσι χάριν· Ὁ δήμαρχος Κράθιδος ὑποβάλλει αἴτησιν πρὸς παροχὴν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως βοηθείας εἰς τοὺς κατοίκους τῶν χωρίων Σκλίβαινα καὶ Τσιβλὸ πρὸς ἀνοικοδόμησιν τῶν καταπεσουσῶν ὑπὸ τῆς καθιζήσεως πρό τινος οἰκιῶν των.

§5Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν, κύριε Πρόεδρε, νὰ παραπεμφθῇ αὕτη.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, μάλιστα. Ἡ κ. Αἰκατερίνη Ζλατάνου ζητεῖ, ὅπως ἡ Βουλὴ ἐπιψηφίσῃ ἐτησίαν χορηγίαν διὰ τὴν Σηροτροφικὴν ἑταιρείαν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσόντων προαγωγῆς τοῦ προσωπικοῦ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της. Ὁ κ. Κ. Λομβάρδος λόγῳ ἀσθενείας ζητεῖ ἄδειαν δεκαπενθήμερον. (Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως χορηγεῖται ἡ ἄδεια). Ἐπίσης τὴν αὐτὴν ἄδειαν ζητεῖ καὶ ὁ βουλευτὴς κ. Π. Μερλόπουλος, ὁ δὲ βουλευτὴς κ. Β. Σεραφεὶμ ζητεῖ ὀκταήμερον μόνον τοιαύτην. (Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως χορηγοῦνται καὶ αἱ ἄδειαι αὗται). Ὁ βουλευτὴς Κυκλάδων κ. Σ. Παπαβασιλείου ὑποβάλλει προσθήκην ἄρθρου εἰς τὸ νομοσχέδιον «περὶ διαθέσεως τῆς Ναξίας σμύριδος». Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας κ. Γ. Καφαντάρης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν». Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Λίνος Κογεβίνας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ͵ΓΨΞΕʹ περὶ ταχυδρομικῆς, τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας». Οἱ βουλευταὶ Κυκλάδων κύριοι Στ. Βαφειαδάκης, Κ. Καλομενόπουλος, Τρ. Παπαδὰμ καὶ Ν. Καμπάνης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαθέσεως τῆς Ναξίας σμύριδος». Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Ἐμ. Ῥέπουλης ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ προσθήκης διατάξεών τινων ἐν τῇ § 11 τοῦ ἄρθρου 13 καὶ ἐν τῇ § 1 τοῦ ἄρθρου 37 τοῦ νόμου ͵ΒΨΞΗʹ «περὶ ταχυδρομικῆς, τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας». Ἅπαντα θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Ἀρχεῖον Βουλῆς). Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων Ὁ κ. Δ. Βρατσᾶνος ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν «ποῖα μέτρα προτίθεται νὰ λάβῃ πρὸς ἀποζημίωσιν τοῦ πληρώματος τοῦ ὑπὸ τοῦ Τουρκικοῦ πολεμικοῦ «Χαμηδιὲ» βυθισθέντος ἐπιτεταγμένου σκάφους «Λέρου».

§7Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Παρακαλῶ τὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν κ. Ὑπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα θὰ λάβῃ διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἀποτελούντων τὸ πλήρωμα τοῦ ὑπὸ τοῦ Τουρκικοῦ πολεμικοῦ «Χαμηδιὲ» καταβυθισθέντος ἐπιτεταγμένου σκάφους «Λέρου». Οἱ ἀτυχεῖς αὐτοὶ αἰχμάλωτοι περιπλανῶνται ἀπὸ τῆς ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ εἰς τὰ Ὑπουργεῖα καὶ δὲν κατορθώνουσι νὰ μάθωσι πόθεν θ’ ἀποζημιωθῶσι, διότι ὅλοι ἰσχυρίζονται ὅτι εἶναι ἀναρμόδιοι.

§8Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Τὰ τῆς ἀποζημιώσεως διὰ τὴν καταστροφὴν τῆς «Λέρου» καὶ τῶν ἀποσκευῶν τοῦ πληρώματος αὐτῆς, ὡς καὶ τῶν λοιπῶν πλοίων, ὅσα ἐν ἐπιτάξει εὑρισκόμενα κατεστράφησαν ἐξ ἀνωτέρας βίας, διακανονίζονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ δικαστηρίων ναυτικῶν ἐπιτάξεων.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καντιάνης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν «ἂν ἔλαβεν ἢ μέλλει νὰ λάβῃ κατ’ αὐτὰς ἀπόφασιν περὶ ἀπολύσεως τῶν ἐθνοφρουρῶν ἐν γένει, πρὸ παντὸς δ’ ἐκείνων οἵτινες ἔλαβον μέρος καὶ εἰς τὸν πόλεμον τοῦ 1897, ἤ, ἂν ἀνώτερα συμφέροντα δὲν ἐπιτρέπωσι τοῦτο, τουλάχιστον νὰ χορηγήσῃ εἰς αὐτοὺς κανονικὰς ἀδείας, διότι οἱ πλεῖστοι τούτων εἶναι οἰκογενειάρχαι καὶ μάλιστα προστάται πολυμελῶν οἰκογενειῶν».

§10Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι ἡ χθεσινὴ ἐρώτησις, κ. Πρόεδρε.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§12Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δίδω τὴν αὐτὴ ἀπάντησιν οἵαν καὶ χθές, διότι δὲν εἶμαι ἕτοιμος ν’ ἀπαντήσω.

§13Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ἐγὼ χθές, ἀπαντήσαντος τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπαντήσῃ ἀμέσως, ἐπεφυλάχθην, ἀναβαλὼν διὰ σήμερον. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι διατεθειμένος ν’ ἀπαντήσῃ σήμερον, θὰ λάβω τὸν λόγον, ἄλλως θὰ λάβω τὸν λόγον εἰς ὡρισμένην ἡμέραν, ὁρισθησομένην ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὡς ἔχων δικαίωμα πρὸς τοῦτο.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε θ’ ἀναγραφῇ ἐκ νέου ἅμα ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι εἰς θέσιν ν’ ἀπαντήσῃ.

§15Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Καὶ ὁρίσῃ ἀπὸ τοῦδε τὴν ἡμέραν, εἰ δυνατόν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. (Ψηφίζονται ἀσυζητητὶ εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: 1) «περὶ ἀπονομῆς ἐτησίας χορηγίας εἰς τὴν Βασίλισσαν Μητέρα»· καὶ 2) «περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου ͵ΓΨΚϚʹ περὶ μετακλήσεως ἀλλοδαπῶν τηλεγραφικῶν ὑπαλλήλων»).

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐξήσεως τῆς δυνάμεως τῆς Χωροφυλακῆς». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 1 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 2). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Φλέσσα, τὴν ὁποίαν παρακαλεῖται ν’ ἀναγνώσῃ ὁ κ. Γραμματεύς.

§18ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει): Ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Χωροφυλακῆς δύναται ἐν τούτοις νὰ ἐκλέγῃ καὶ νὰ προτείνῃ πρὸς προαγωγὴν διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, ἐντὸς τοῦ ἀνωτέρω ἀριθμοῦ, καὶ ἐκ τῶν ἐνωμοταρχῶν αʹ τάξεως, τῶν ἐπιτυχόντων κατὰ τὸν μῆνα Αὔγουστον π.ἔ. εἰς τὰς προκαταρκτικὰς ἐξετάσεις πρὸς εἰσαγωγὴν εἰς τὸ σχολεῖον τῶν ὑπαξιωματικῶν, ὁσονδήποτε χρόνον ὑπηρεσίας καὶ ἂν ἔχωσιν οὗτοι. Νὰ προστεθῇ· «οἵτινες μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ἐπιστρατεύσεως, θεωρούμενοι νῦν εἰσαχθέντες, ὡς εὐδοκιμήσαντες εἴς τε τὰς προφορικὰς καὶ ἐγγράφους ἐξετάσεις, θέλουσι κληθῆ νὰ συνεχίσωσι τὰ μαθήματα ὁμοῦ μὲ τοὺς ἄλλους μαθητὰς τῆς βʹ τάξεως τοῦ σχολείου τῶν ὑπαξιωματικῶν». (Ἀπορρίπτεται συναινέσει τῆς Βουλῆς ἡ τροπολογία τοῦ κ. Φλέσσα καὶ ψηφίζεται εἶτα τὸ νομοσχέδιον εἰς αʹ συζήτησιν).

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκτάκτου ἀμοιβῆς διὰ τὴν ταξινόμησιν, διόρθωσιν καὶ ἀποπεράτωσιν ἀνεκδότων Πρακτικῶν». (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν».

§20Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Ἐκ τῶν δημιουργουμένων δώδεκα θέσεων Ὑπουργικῶν γραμματέων πρώτης καὶ δευτέρας τάξεως παραχωροῦνται αἱ πέντε εἰς τοὺς ἐν τῷ 1ῳ ἄρθρῳ ἀναφερομένους διπλωματούχους τῆς Νομικῆς ἀλλοδαποῦ Πανεπιστημίου ἢ διπλωματούχους τῶν πολιτικῶν ἐπιστημῶν καὶ τοὺς κατωτέρω ἀναφερομένους, ἀλλὰ τάσσεται καὶ προθεσμία τετράμηνος ἐντὸς τῆς ὁποίας πρόκειται νὰ διορισθῶσι. Νομίζω ὅτι ἡ προθεσμία αὕτη εἶναι βραχυτάτη. Μᾶλλον σύμφωνος πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς πληρώσεως τῶν θέσεων τούτων θὰ ἦτο ἡ παράτασις τῆς προθεσμίας εἰς πενταετῆ τοὐλάχιστον, ὡς ἀκριβῶς τάσσει τοιαύτην προθεσμίαν καὶ τὸ νομοσχέδιον «περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν». Ἡ τετράμηνος προθεσμία ἡ ὁποία τάσσεται διὰ τὴν κατάληψιν τῶν πέντε θέσεων εἶναι βραχυτάτη, καὶ δὲν ἀρκεῖ ἐφ’ ὅσον ἡ ὑπηρεσία θέλει ν’ ἀποκτήσῃ ὑπαλλήλους τοιούτους.

§21Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δυνάμεθα νὰ παρατείνωμεν ταύτην μέχρι τέλους τοῦ ἔτους.

§22Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Ἐντὸς πενταετίας· ἀκριβῶς δὲ καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τοιαύτην προθεσμίαν τάσσει, διότι πιθανὸν τώρα νὰ μεταβῶσι νὰ σπουδάσωσι νέοι εἰς τὴν Εὐρώπην, ὅτε θὰ ἐπιστρέψωσι μετὰ τριετίαν. Διατί νὰ τοὺς χάσωμεν;

§23Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἡ ἔννοια τῆς διατάξεως ταύτης δὲν εἶναι ὅτι συνεχῶς δύνανται νὰ εἰσέρχωνται ἀπ’ εὐθείας ὑπάλληλοι εἰς τὰς ἀνωτέρας θέσεις, διότι σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἐκ τῶν κατωτέρων θέσεων νὰ δύνανται νὰ προάγωνται εἰς τὰς ἀνωτέρας. Ἐξαιρετικῶς ὅμως θέλομεν, ἕνεκα τῶν ἐξαιρετικῶν ἀναγκῶν, νὰ εἰσαγάγωμεν ἀπ’ εὐθείας ὑπαλλήλους ἔχοντας ἀποδείξεις σπουδῶν ἀνωτέρων. Ἐὰν νομίζητε καὶ συμφωνῶ καὶ ἐγὼ εἰς τοῦτο, ὅτι ἡ τετράμηνος προθεσμία εἶναι βραχεῖα, δυνάμεθα νὰ παρεκτείνωμεν ταύτην μέχρι τέλους τοῦ ἔτους, ὅπως κατασταθῇ δυνατὴ ἡ προσέλευσις ὅσον οἷόν τε πλειοτέρων.

§24Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Ἐπίσης ἤθελον παρακαλέσει τὸ ἑξῆς. Ὁρίζεται ὅτι αἱ πέντε αὗται θέσεις καταληφθήσονται ὑπὸ διπλωματούχων τῆς Νομικῆς Σχολῆς ἀλλοδαπῶν Πανεπιστημίων κλπ. ἢ ὑπὸ διδακτόρων τῶν μαθηματικῶν ἐπιστημῶν τοῦ ἡμετέρου Πανεπιστημίου. Ὑποθέτω ὅτι οἱ διδάκτορες τῶν μαθηματικῶν ἐπιστημῶν εἶναι προωρισμένοι διὰ τὴν εἰδικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ τμήματος τοῦ δημοσίου χρέους. Καλὸν εἶναι νὰ ὁρισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκ τῶν διδακτόρων τῶν μαθηματικῶν ἐπιστημῶν εἰσαγομένων κατὰ τὸν τρόπον τὸν ὁποῖον ὁρίζει τὸ ἄρθρον 1ον. Νὰ ὁρισθῇ δηλαδὴ ὅτι ἐκ τῶν πέντε θέσεων αἱ δύο θέσεις καταλαμβάνονται ὑπὸ διδακτόρων τῶν μαθηματικῶν ἐπιστημῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ χρησιμεύσωσι διὰ τὴν εἰδικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους.

§25ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ θέσωμεν τοιαύτην διάταξιν, διότι φρονῶ ὅτι ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιβάλλεται ἡ ὕπαρξις καὶ ὑπαλλήλων ἐχόντων ὄχι νομικὴν μόρφωσιν, ἀλλ’ εἰδικὴν καὶ δὴ μαθηματικήν, ὅπως ἔχομεν ὑπαλλήλους διδάκτορας τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν. Τούτου ἕνεκα φρονῶ ὅτι ὁ περιορισμὸς μόνον εἰς τὸ τμῆμα τοῦ δημοσίου χρέους δὲν εἶναι ὀρθός, διότι ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα τμήματα εἰς τὰ ὁποῖα παρίσταται ἀνάγκη ὑπαλλήλων ἐκ τῶν διδακτόρων τῶν μαθηματικῶν ἐπιστημῶν. Τὴν διάταξιν ταύτην παρελάβομεν ἐξ ἄλλων ὀργανισμῶν, οἱ ὁποῖοι παραδέχονται ἐπίσης τοὺς μαθηματικοὺς ὡς παρουσιάζοντας κατάλληλα εἰδικὰ ἐφόδια δι’ ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Διὰ τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω, φρονῶ ὅτι ὁ περιορισμὸς ὃν θέλετε νὰ εἰσαγάγητε δὲν εἶναι ὀρθός.

§26Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δηλώσῃ ἂν σκοπεῖ ν’ ἀποδεχθῇ τὰς τροπολογίας τὰς ὁποίας ἐπέφερεν ἡ ἐπιτροπή...

§27ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἐν μέρει.

§28Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. .. διότι θέλομεν νὰ μάθωμεν ἀπὸ τοῦδε ἂν θὰ περιληφθῶσιν εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν. Σχετικῶς πρὸς τοὺς διδάκτορας τῆς Νομικῆς καὶ τῶν πολιτικῶν ἐπιστημῶν θὰ ἠδύνατο νὰ ὑποστηρίξῃ τις ὅτι τοὐλάχιστον καὶ οὗτοι ἔπρεπε νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ διαγωνισμοῦ, διότι οἱ εἰσαγόμενοι διδάκτορες ὄχι μόνον δὲν γίνονται ἀπ’ εὐθείας γραμματεῖς αʹ τάξεως, ἀλλὰ γραφεῖς αʹ τάξεως, καὶ κατόπιν διὰ διαγωνισμοῦ γίνονται γραμματεῖς. Ἐὰν λοιπὸν ὑπεστήριζον ὅτι καὶ οἱ διδάκτορες τῶν Μαθηματικῶν θὰ προσληφθῶσι κατόπιν διαγωνισμοῦ, θὰ ὑπεστήριζόν τι τὸ ὁποῖον θὰ ἐξησφάλιζε τὸν σκοπὸν τοῦ νόμου. Νομίζω ὅτι, ὅταν λέγωμεν ὡς γενικὴν ἀρχὴν ὅτι οἱ διδάκτορες τῶν Μαθηματικῶν ἔχουσι προσόντα διὰ τὴν οἰκονομικὴν ὑπηρεσίαν, τοῦτο δὲν εἶναί τι ὀρθόν· ἴσως διὰ τὸ τμῆμα τοῦ Δημοσίου χρέους χρειάζονται, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ διὰ τοὺς λογαρίθμους μόνον πρὸς προσδιορισμὸν τοῦ τοκοχρεολυσίου. Ἀλλὰ δὲν πιστεύω καὶ εἰς αὐτὰς τὰς Τραπέζας, ὅπου οἱ ὑπολογισμοὶ αὐτοὶ ἀπαιτοῦσι καθημερινὴν χρῆσιν καὶ ἀποκλειστικὴν ἰδιότητα ὑπαλλήλων, καὶ ἐκεῖ νὰ προσλαμβάνωνται μαθηματικοί. Ἑπομένως ἡ πρόσληψις ὡρισμένου ποσοῦ διδακτόρων, ἐὰν ἦτο δεδικαιολογημένη, θὰ ἔπρεπεν ὅπως τροποποιηθῇ ἡ διάταξις αὕτη, διότι, ὅπως αὕτη ἔχει, εἶναι δυνατὸν καὶ οἱ πέντε ὑπάλληλοι τοὺς ὁποίους θὰ προσλάβῃ ὁ κύριος Ὑπουργὸς νὰ εἶναι καὶ οἱ πέντε διδάκτορες τῶν Μαθηματικῶν, καὶ ἑπομένως νὰ τεθῶσιν εἰς κρείσσονα μοῖραν ἀπὸ τοὺς διδάκτορας τοῦ Δικαίου καὶ δὴ τοιούτους ἐκπαιδευθέντας ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, ὡς ἄλλως τε καὶ τὸ νομοσχέδιον διαλαμβάνει. Ἀλλ’ ἐπιμένω εἰς τὴν διάταξιν τοῦ διαγωνισμοῦ διὰ τοὺς μαθηματικούς, ἀφοῦ δὲν ζητοῦνται ἐξαιρετικαὶ γνώσεις, ὅπως διὰ τοὺς διδάκτορας τοῦ Δικαίου δὲν ζητεῖται παρὰ μόνον τὸ δίπλωμα. Ἂς τεθῇ τουλάχιστον ἡ ἀσφάλεια ὅτι θὰ προσληφθῶσιν οἱ καλλίτεροι, ἐὰν προστεθῇ διάταξις ὅτι εἶναι διὰ διαγωνισμοῦ.

§29ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Συμφωνῶ ἐντελῶς. Ἀλλ’ ἐνταῦθα πρόκειται περὶ ἐξαιρετικῆς ὅλως περιπτώσεως. Βεβαίως τὸ λεγόμενον ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ συμπέσωσι καὶ πέντε μέλη, αὐτὸ εἶναι μόνον λεγόμενον, δύναται ὅμως νὰ γίνῃ δεκτόν.

§30Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Βεβαίως δύναται νὰ γίνῃ δεκτόν.

§31ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Βεβαίως δύναται νὰ γίνῃ δεκτόν, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχουσι πέντε διδάκτορες, ὧν ἔχομεν ἀνάγκην, ὡς γνωρίζετε, ἀπὸ ἀποφοίτους τινὰς τῶν Πανεπιστημίων τῶν ἀλλοδαπῶν, τοὺς ὁποίους θέλομεν νὰ λάβωμεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ὅπως εἰσαγάγωμεν νέον αἷμα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν.

§32Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐπεθύμουν νὰ προσθέσω ὀλίγας λέξεις, διὰ νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῆς γνώμης τὴν ὁποίαν ἐξήνεγκεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας Βουλευτής, τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δηλαδὴ ὅπως ὁ χρόνος κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἐπιτρέπηται ἡ ἔκτακτος αὕτη πρόσληψις τῶν ὑπαλλήλων εἶναι μακρότερος, ἀλλὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ γίνῃ αὐθαιρέτως μέχρι λήξεως τοῦ ἔτους, ἀλλὰ νὰ ὁρισθῇ εἰδικῶς ἐπὶ ὡρισμένον χρόνον ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς ἐπιστρατεύσεως. Τοῦτο λέγω, διότι ἐπιθυμῶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὅτι θὰ εἶναι ἄδικον τῆς προνομίας ἡ ὁποία παρέχεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου ν’ ἀπολαύωσι μόνον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι παραμένουσιν ἐνταῦθα καὶ οἱ ὁποῖοι εὐκόλως δύνανται νὰ ἐνεργήσωσι, διὰ νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὰς δημιουργουμένας νέας θέσεις, ἐνῷ ὑπάρχει τὸ ἄνθος τῆς Ἑλληνικῆς νεολαίας, ἡ ὁποία εὑρίσκεται ὑπὸ τὰ ὅπλα καὶ ἡ ὁποία θὰ ἤθελε προθυμοποιηθῆ νὰ συνεχίσῃ ἐν καιρῷ εἰρήνης τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας παρέχει ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν καὶ ὅλης τῆς Κυβερνήσεως ὅτι δὲν πρέπει νὰ σπεύσῃ διαρκούσης τῆς ἐπιστρατεύσεως νὰ διορίσῃ τοὺς ὑπαλλήλους ὄχι μόνον εἰς τὰς διανοιγομένας διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου θέσεις, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς δι’ ἄλλων νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, δημιουργουμένας. Δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ παραχώρησις προνομίων ὑπὲρ προσώπων τὰ ὁποῖα παραμένουσιν ἐνταῦθα, ἀλλὰ πρέπει ν’ ἀσκηθῇ τὸ δικαίωμα τῆς προνομιακῆς προσλήψεως ὑπαλλήλων μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ἐπιστρατεύσεως, ὥστε νὰ μετάσχωσι καὶ ἐκεῖνοι οἱ νέοι οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ὑπὸ τὰ ὅπλα. Τοῦτο θεωρῶ ἔργον ἀπολύτου δικαιοσύνης.

§33ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Συμφωνῶ. Ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς ἐπιστρατεύσεως.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε ὑποβάλλετε αὐτὴν τὴν τροπολογίαν;

§35ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Μάλιστα. Ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς ἐπιστρατεύσεως θὰ ἰσχύσῃ τὸ τετράμηνον.

§36Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐντὸς τετραμήνου.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2–5). Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Κανακάρης ἔχει τὸν λόγον.

§38Λ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Εἶναι τόσον ἀνεγνωρισμένη, κύριοι Βουλευταί, ἡ ἀνάγκη τῆς βελτιώσεως τῶν παρ’ ἡμῖν ὑπηρεσιῶν ἢ μᾶλλον τῆς δημιουργίας παρ’ ἡμῖν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, αἱ ὁποῖαι ν’ ἀνταποκρίνωνται πρὸς τὸν σκοπὸν καὶ τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ νῦν δημιουργουμένου νέου Κράτους, ὥστε εἶναι λίαν ἀξιέπαινος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἔσπευσεν ἔστω καὶ μίαν ἐκ τῶν πολλῶν λεπτομερειῶν τοῦ συνόλου νὰ θελήσῃ νὰ διορθώσῃ διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι, διὰ νὰ ἀποκτήσωμεν ὑπαλλήλους ὡς ἀξιοῦμεν νὰ εἶναι οὗτοι, πρέπει νὰ στέλλωνται εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν κατ’ ἔτος τοιοῦτοι, διὰ νὰ καταρτίζωνται ὡς δεῖ, ἐρχόμενοι δ’ ἐνταῦθα ὄχι μόνον οἱ ἴδιοι νὰ εἶναι ὑπάλληλοι ἱστάμενοι εἰς τὴν δέουσαν περιωπήν, ἀλλὰ νὰ γίνωσι ταυτοχρόνως καὶ κατάλληλοι διδάσκαλοι τῶν ὑπ’ αὐτοὺς ὑπαλλήλων, ὥστε εἰς μέλλον ἀπώτερον νὰ μὴ ἔχωμεν πλέον τὴν ἀνάγκην νὰ ὑφιστάμεθα τὴν δαπάνην αὐτὴν τῆς ἀποστολῆς ἔξω Ἑλλήνων ὑπαλλήλων πρὸς τελειοτέραν μόρφωσιν. Εὑρίσκω ὅμως ἔλλειψίν τινα εἰς τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, ἀφορῶσαν τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος ζήτημα. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κύριος Ὑπουργὸς νὰ τῷ παρατηρήσω ὅτι δὲν λαμβάνεται πρόνοια περὶ ἐλέγχου καὶ συνεχοῦς ἐκ τοῦ κέντρου ἐπιβλέψεως τῶν ἔξω στελλομένων ὑπαλλήλων. Αὐτὸ εἶναι ἐν τούτοις τὸ σπουδαιότερον τῶν ζητημάτων....

§39ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Θὰ γίνῃ τοῦτο διὰ Διατάγματος.

§40Λ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. .. διότι οὐδεὶς ἀρνεῖται ὅτι τὸ Κράτος, ἡ Βουλή, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι διατεθειμένοι νὰ δαπανῶσιν οἱαδήποτε ποσά, διὰ νὰ στέλλωνται Ἕλληνες ἔξω, διὰ νὰ φέρωσιν ἐνταῦθα τὰ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς φῶτα. Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη οἱ στελλόμενοι ἐκεῖ νὰ ἐλέγχωνται, νὰ τοὺς παρακολουθῇ τὸ κέντρον, ὥστε νὰ γνωρίζωμεν ποῖοι ἐξ αὐτῶν εἶναι ἐπιδεκτικοὶ μορφώσεως καὶ προόδου καὶ ἄξιοι ἑπομένως ὑποστηρίξεως χρηματικῆς ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, διὰ νὰ διαμένωσιν ἐκεῖ, καὶ ποῖοι εἶναι οἱ μὴ δυνάμενοι νὰ προοδεύσωσιν, οἱ ὁποῖοι πρέπει ν’ ἀνακληθῶσι ταχέως, διὰ νὰ μὴ καταλαμβάνωσι θέσιν τὴν ὁποίαν δύναται νὰ καταλάβῃ ἕτερος ἐντεῦθεν ἱκανός. Νομίζω πρὸς τοῦτο ὅτι πρέπει ν’ ἀξιώσωμεν ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς στελλομένους ἔξω μετὰ διαμονὴν ἐκεῖ ἑξάμηνον πρὸς τελειοτέραν ἐκμάθησιν τῆς γλώσσης, κατὰ τριμηνίαν νὰ στέλλωσιν ἐκθέσεις ἐνταῦθα πρὸς τὸ κέντρον περὶ τῶν μελετῶν καὶ τῶν πορισμάτων των ἐπὶ θεμάτων τὰ ὁποῖα θὰ τοῖς δίδωνται ἐντεῦθεν. Κατὰ τοιοῦτον τρόπον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ παρακολουθῆται ἡ πρόοδος τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Ἀφ’ ἑτέρου ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ δὲν γίνεται ἐπίσης μνεία ῥητὴ ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι κατὰ τοιοῦτον τρόπον παρακολουθούμενοι καὶ ἐλεγχόμενοι ἐκ τοῦ κέντρου θὰ γίνωσιν ὠφέλιμοι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἐπανερχόμενοι ἐνταῦθα δὲν χάνουσι τὴν ἀρχαιότητά των.

§41ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Θεωροῦνται εὑρισκόμενοι ἐν ὑπηρεσίᾳ.

§42Λ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Δὲν ἐξάγεται ἐκ τοῦ ἄρθρου.

§43Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ἀποστελλόμενοι ἔξω δὲν χάνουσι τὴν ἀρχαιότητά των.

§44Λ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι τὸ αὐτὸ ζήτημα. Ἐδῶ κατ’ ἀνάγκην αἱ θέσεις θὰ καταληφθῶσιν ὑπ’ ἄλλων· δὲν θὰ μένωσι κεναί. Ἐπίσης διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἀφοῦ τοῦτο ἀποτελεῖ μίαν ἀπαρχὴν τόσῳ καλὴν καὶ ἐπιθυμητήν, θὰ ἤθελον νὰ ἐλαμβάνετο ἀπὸ τοῦδε ἐξαιρετικὴ πρόνοια πρὸς δημιουργίαν ἱκανῶν οἰκονομικῶν ἐπιθεωρητῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ ἔχῃ βεβαίως καὶ αὐτὸς τὴν γνώμην ὅτι οἰκονομικὴ ὑπηρεσία καθ’ ὅλον τὸ Κράτος ἀρτία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ, ἐὰν μὲ ὅλην τὴν μόρφωσιν ἣν δύνανται νὰ ἔχωσιν ὑπάλληλοι νέοι εἰσερχόμενοι εἰς τὰς θέσεις ταύτας δὲν ἔχωμεν ἐπιθεωρητὰς ἀξίους τοῦ προορισμοῦ καὶ τῆς ἀποστολῆς των. Οἱ οἰκονομικοὶ ἐπιθεωρηταὶ εἶναι διὰ τὴν οἰκονομικὴν ὑπηρεσίαν ἐν γένει ὅ,τι εἶναι ἡ ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία διὰ τὸν στρατόν. Πρὸς ὑποστήριξιν τῆς γνώμης μου ταύτης ἀναφέρω τὰς σκέψεις τοῦ ἀξιοτίμου συμπολίτου μου πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Γούναρη, περιεχομένας ἐν τῇ σπουδαιοτάτῃ ὄντως αἰτιολογικῇ ἐκθέσει τὴν ὁποίαν εἶχεν ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν μετὰ νομοσχεδίου ὀργανοῦντος ἐξ ὁλοκλήρου τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐκ τῆς ἐκθέσεως αὐτῆς, ἥτις ἀποτελεῖ ἀληθῶς μνημεῖον περισπούδαστον, προκειμένου περὶ ὀργανώσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὥστε ἡ ὑπηρεσία αὐτοῦ νὰ φθάσῃ εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς της, ἀναγινώσκω πρὸς ὑμᾶς τὴν ἑξῆς περικοπήν (ἀναγινώσκει): «Ὑπάρχει ἰδιαιτέρα κατηγορία κλπ.» Νομίζω ὅτι δύναται νὰ ληφθῇ πρόνοια ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ ἐξαιρετικὴ πρὸς ἐκλογὴν τῶν ὑπαλλήλων οἵτινες θὰ φθάσωσιν εἰς τὴν θέσιν τοῦ οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ καὶ θὰ εἶναι ἀντάξιοι τῆς ἀποστολῆς των. Δύναται καὶ πρέπει νὰ προστεθῇ ὅτι ἀποστέλλεται εἰς Εὐρώπην ὡρισμένος ἀριθμὸς γραμματέων αʹ τάξεως, ἀφοῦ οὗτοι θὰ ὑποχρεωθῶσι πρὸ τῆς ἀποστολῆς των νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὴν ἐφοριακήν, ταμειακὴν καὶ τελωνειακὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους ὄχι ἁπλῶς ὡς ὑφιστάμενοι, ἀλλ’ ἔχοντες ὑπεύθυνον διεύθυνσιν ἐπὶ ἓν ἔτος εἰς τὴν ἐφοριακὴν καὶ ταμειακὴν ὑπηρεσίαν ἐπὶ ἑξάμηνον ἢ τἀνάπαλιν εἰς τὴν τελωνειακήν. Ὄχι μόνον δὲ τοῦτο εἶναι ἀναγκαῖον, ἀλλὰ καὶ οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι νὰ ὑπηρετῶσιν ἐπὶ ἑξάμηνον τοὐλάχιστον εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος, ἵνα μορφωθῶσι καὶ τραπεζικῶς, διότι οἱ οἰκονομικοὶ ἐπιθεωρηταὶ ἔχουσι καὶ τὴν σπουδαιοτάτην ἀποστολὴν τοῦ ἐλέγχου τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν καὶ πρέπει νὰ εἶναι καὶ πρὸς τοῦτο παρεσκευασμένοι. Διότι σήμερον ἔχομεν τελείαν ἔλλειψιν οἰκονομικῶν ἐπιθεωρητῶν καὶ δὴ δυναμένων νὰ ἐλέγχωσι τὰς ἀνωνύμους ἑταιρείας καὶ Τραπέζας. Εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα προκειμένου νὰ παράσχῃ τοιαύτην ὑπηρεσίαν εἰς τὸ Κράτος εὐχαρίστως θὰ ἐδέχετο ὑπαλλήλους τοιούτους τοῦ οἰκονομικοῦ κλάδου ἐφ’ ὡρισμένον χρόνον πρὸς τελειοτέραν αὐτῶν τραπεζικὴν καὶ πρακτικῶς λογιστικὴν μόρφωσιν. Οἱ τοιοῦτοι λοιπὸν γραμματεῖς, ἀφοῦ διέλθωσιν ἐξ ὅλων τῶν κλάδων τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας μὲ ὑπεύθυνον διεύθυνσιν καὶ ἐκ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ὑφιστάμενοι τὸν διαρκῆ ἔλεγχον πρὸς ἐκκαθάρισιν τῶν πράγματι ἱκανῶν, νὰ στέλλωνται εἰς τὴν Εὐρώπην ἐφ’ ὡρισμένον χρόνον παρακολουθούμενοι, ὡς εἶπον καὶ διὰ τοὺς ἄλλους, καὶ ἐλεγχόμενοι ἀπὸ τὸ κέντρον. Βεβαίως αὐτοὶ ἐπανερχόμενοι καὶ καταλαμβάνοντες τὰς θέσεις τῶν οἰκονομικῶν ἐπιθεωρητῶν, ἐξ ὧν ἐξαρτᾶται καὶ ἡ ὅλη βελτίωσις τῆς οἰκονομικῆς διοικήσεως καὶ ἡ προπαρασκευὴ ἐν γένει ὑπαλλήλων ἀξίων τοῦ προορισμοῦ των, θὰ εἶναι ἄξιοι πάσης ἐμπιστοσύνης διὰ τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον θὰ τοῖς ἀνατεθῇ. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω, διότι νομίζω ὅτι τὸ θέμα εἶναι ἀρκετὰ σπουδαῖον, ὥστε νὰ θελήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ νὰ συμπληρώσῃ κατὰ τὴν γνώμην μου τὸ νομοσχέδιόν του.

§45ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Δὲν διενεμήθη ἔκθεσις, δὲν γνωρίζω δὲ καὶ ἂν ἐτυπώθη.

§46ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Διενεμήθη.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σεῖς, τόσον ἐπιμελής, πῶς δὲν τὴν ἀνεγνώσατε;

§48Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐν γένει εἶναι ἄξιος ἐπαίνου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον λαμβάνει, καὶ μόνον θὰ ἠδύνατό τις νὰ παρατηρήσῃ ὅτι θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον ὅπως καὶ ἄλλοι Ὑπουργοὶ μιμηθῶσιν αὐτὸν εἰς τὸ μέτρον τῆς ἐκπαιδεύσεως τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἡ ἀποστολὴ δέκα ὑπαλλήλων κατ’ ἔτος δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὑπερβολική, διότι, καὶ ἂν ἀποσταλῶσιν ἑκατὸν εἰς διάστημα δεκαετίας, καὶ ἂν ἐξ αὐτῶν εἷς καὶ μόνος ὑπάλληλος ἄξιος τῆς ἀποστολῆς του ἐπιστρέψῃ, ἡ δαπάνη καὶ διὰ τοὺς ἑκατὸν θὰ ἦτο πρὸς ὄφελος τοῦ Δημοσίου. Ἀλλ’ ἀκριβῶς πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ θὰ ἐτόλμων νὰ παρατηρήσω ὅτι δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν οἱ ἀποσταλησόμενοι νὰ ἔχωσι βαθμὸν τοὐλάχιστον ὑπουργικοῦ γραμματέως βʹ τάξεως. Θὰ ἠδύνατό τις νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι δὲν θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ ἀνήκωσι κἂν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν οἱ ἀποσταλησόμενοι, ἀλλ’ ὅτι πρὶν ἢ ἀποσταλῶσι πρέπει νὰ περιέλθωσι τὰ διάφορα τμήματα ἐπὶ ἑξάμηνον ἢ οἷον ἄλλο διάστημα κριθῇ ὀρθόν, ὅπως ἐννοήσωσι τὸν ὀργανισμὸν τῆς ἰδικῆς μας ὑπηρεσίας καὶ μεταβῶσιν εἰς τὴν Εὐρώπην, ἀφοῦ ἀσκηθῶσι θεωρητικῶς, ὥστε νὰ ἐννοῶσι τὰ ξένα συστήματα ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ ἰσχῦον παρ’ ἡμῖν. Ἀλλ’ εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν ἤθελε κριθῆ ὀρθὸν νὰ μὴ σταλῶσιν εἰς Εὐρώπην ἢ μόνον ὑπάλληλοι δὲν βλέπω διατί ν’ ἀποκλεισθῶσιν οἱ τυχὸν διδάκτορες, καὶ ἂν εἶναι γραφεῖς αʹ τάξεως ἢ καὶ ἄλλου βαθμοῦ. Ὅσον νεώτεροι εἶναι, τόσον εὐκολώτερον δύνανται νὰ ἐκπαιδευθῶσι καὶ μᾶλλον θὰ ἐπεθύμουν περιορισμὸν τῆς ἡλικίας πρὸς τὰ ἄνω καὶ ὄχι πρὸς τὰ κάτω. Ἀντὶ νὰ εἶναι «τουλάχιστον» γραμματεῖς βʹ τάξεως, θὰ ἔλεγον «κατ’ ἀνώτατον ὅριον». Ἐγὼ δὲν νομίζω ὅτι ἀποκλείεται ὡς μὴ ὀρθὴ ἡ ἀποστολὴ τμηματαρχῶν, ἀλλ’ αὕτη ἔχει ἄλλον σκοπόν, τὴν πρακτικὴν ἐξάσκησιν, ὅτε καὶ ἡ ἑξάμηνος ἀποστολὴ ἤθελεν ἀρκέσει δι’ εἰδικὰς ὑπηρεσίας. Προκειμένου ὅμως περὶ μορφώσεως οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων ἐν γένει εἶναι ὀρθότερον νὰ προτιμήσωμεν τὴν νεαρὰν ἡλικίαν, διότι οἱ νέοι εἰς διάστημα δύο ἐτῶν θ’ ἀσχοληθῶσι καὶ θεωρητικῶς εἰς ἐκμάθησιν ὁλοκλήρου τῆς οἰκονομικῆς ἐπιστήμης καὶ κλάδων τοῦ δημοσίου δικαίου, ἀλλὰ καὶ ἐν ταὐτῷ εἰς πρακτικὴν ἐξάσκησιν. Θὰ ἐτόλμων λοιπὸν νὰ συστήσω εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ μὴ ἀποκλείσῃ τυχὸν διδάκτορας κατωτέρου βαθμοῦ, διότι νομίζω ὅτι οὕτω περισσότερον θὰ ἐπιτύχῃ ὁ ἀληθῶς ἀξιέπαινος σκοπὸς τὸν ὁποῖον προτίθεται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§49ΑΛ. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Ἁπλῶς μικρὰς παρατηρήσεις ἤθελον, κύριε Πρόεδρε, νὰ κάμω ἐπὶ τῆς τελευταίας διατάξεως τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Νομίζω ὅτι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἀντιλαμβανόμεθα ὅλοι, εἶναι σκοπὸς καθαρῶς θεραπευτικός, ἵνα δηλαδὴ θεραπεύῃ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ δι’ αὐτὸ ἐπιζητεῖ τὴν αὔξησιν θέσεων διὰ τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν ἢ διὰ τὴν ἐν γένει ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Τὸ ἄρθρον ὅμως 6 δὲν προσαρμόζεται καθόλου πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ νομοσχεδίου ὁλοκλήρου οὔτε πρὸς τὴν οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου, διότι διὰ τοῦ ἄρθρου 6 τί ἐπιζητεῖται; Ἐπιζητεῖται ἡ αὔξησις καὶ μόνον τοῦ προσωπικοῦ ἕνεκεν ἐλλείψεως. Καί, ἐνῷ ἐπιζητοῦμεν αὔξησιν προσωπικοῦ, ἡμεῖς φροντίζομεν περὶ ἀπομακρύνσεως τοῦ προσωπικοῦ αὐτοῦ διὰ τῆς ἀποστολῆς δέκα ἐκ τῶν διορισθησομένων εἰς Εὐρώπην. Τὴν ἀρχὴν τῆς ἀποστολῆς τῶν ὑπαλλήλων πρὸς τελειοτέραν σπουδὴν αὐτῶν ἐν Εὐρώπῃ νομίζω ὅτι δεχόμεθα ὅλοι καὶ δι’ αὐτὸ συνεμορφώθημεν οἱ ἀποτελοῦντες τὴν ἐπιτροπὴν πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀναγράψαντος τὴν σχετικὴν διάταξιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Θεωροῦμεν ὅμως ὅτι δὲν εἶναι ἡ κατάλληλος στιγμὴ ἐφαρμογῆς τοιαύτης διατάξεως σήμερον, ὁπότε ζητοῦμεν τὴν αὔξησιν τῶν ὑπαλλήλων ἕνεκεν ἐλλείψεως προσωπικοῦ. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δύναται νὰ σκεφθῇ περὶ ἀποστολῆς ὑπαλλήλων εἰς Εὐρώπην πρὸς τελειοτέραν σπουδὴν αὐτῶν βραδύτερον, ὁπότε καὶ ἡ ἀνάγκη τῆς ὑπηρεσίας θὰ τὸ ἐπιτρέψῃ, ἀλλὰ συγχρόνως θὰ σκεφθῇ καὶ περὶ ὑποβολῆς ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου. Νομίζω δ’ ὅτι θὰ δοθῇ καιρὸς εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ σκεφθῇ καὶ περὶ δημιουργίας σχολῆς εἰδικῆς πολιτικῶν ἐπιστημῶν ἐν Ἑλλάδι, ἥτις θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν τελειοτέραν μόρφωσιν τῶν ὑπαλλήλων καὶ τὴν τελειοτέραν αὐτῶν ἐκπαίδευσιν, ἀλλὰ συγχρόνως θ’ ἀπαλλάσσῃ καὶ τὴν Κυβέρνησιν δαπάνης πρὸς ἀποστολὴν ὑπαλλήλων εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν καὶ νὰ ἐπιζητῇ ἐγγυήσεις παρ’ αὐτῶν περὶ τῆς τακτικῆς ἀκροάσεως τῶν μαθημάτων αὐτῶν. Δι’ αὐτὸ φρονῶ ὅτι, ἐπειδὴ τὸ ἄρθρον αὐτὸ δὲν προσαρμόζεται πρὸς τὴν οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ ἀπάλειψίς του ἐπὶ τοῦ παρόντος καὶ νὰ παρακληθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅπως τὸ ταχύτερον ὑποβάλῃ νομοσχέδιον πρὸς δημιουργίαν εἰδικῆς σχολῆς καὶ πρὸς προικοδότησιν αὐτῆς.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καφαντάρης.

§51Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ ἀντίρρησις, Κύριοι, ἡ προβληθεῖσα σήμερον ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Λαρίσης διετυπώθη καὶ ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς καὶ συνετάχθη πρὸς ταύτην ἡ πλειονοψηφία αὐτῆς, ὑπεστήριξα δὲ μόνος τὴν διατήρησιν τῶν διατάξεων ἀποβλέπων εἰς τὴν τελειοτέραν συγκρότησιν τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων. Ὁ λόγος ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔχει προσωρινὸν χαρακτῆρα εἶναι ἀληθής, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἐμποδίζει, ὅπως ἡ τόσον ἀναγκαία μέριμνα ἡ δι’ αὐτοῦ εἰσαγομένη ληφθῇ ἀπὸ τοῦδε, ἵνα μὴ διὰ τῶν ἀναβολῶν φθάσωμεν ἐκεῖ ὅπου πάντοτε ἐφθάσαμεν διὰ τῶν ἀναβολῶν, εἰς τὴν ματαίωσιν τοῦ μέτρου. Οὐδεμία ὑπάρχει ἀντίφασις μεταξὺ τοῦ μέτρου τῆς ἐκπαιδευτικῆς ἀποστολῆς καὶ τῆς ἐκδηλουμένης ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀνάγκης περὶ προσθήκης νέου προσωπικοῦ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου, καὶ δὲν ὑπάρχει ἀντίφασις, διότι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου θὰ ἐκτιμήσῃ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν θὰ κανονίσῃ τὸν τρόπον καὶ τὸν χρόνον τῆς ἀποστολῆς τῶν ὑπαλλήλων εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, δοθέντος μάλιστα ὅτι νέον προσωπικὸν προστίθεται εἰς τὴν κεντρικὴν καὶ εἰς τοὺς λοιποὺς κλάδους τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας. Εἶναι γνωσταί, Κύριοι, αἱ μομφαί, αἱ ὁποῖαι ἀπευθύνονται κατὰ τῆς ὑπαλληλικῆς ἡμῶν ἱεραρχίας. Δικαίως ἢ ἀδίκως μεμφόμεθα αὐτὴν δι’ ἔλλειψιν ἤθους καὶ μορφώσεως. Δὲν εἶναι καιρὸς νὰ ἐξετάσωμεν ἂν τὰ παράπονα ταῦτα εἶναι δίκαια ἢ ἄδικα. Ἀσφαλῶς ὅμως μεταξὺ τοῦ ὑπάρχοντος προσωπικοῦ ἀπαντῶσιν ὑπάλληλοι ἀνώτεροι ἐλέγχου ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν, ὑπάλληλοι ἄμεμπτοι. Ἀλλά, ἵνα εὑρισκώμεθα ἡμεῖς αὐτοὶ ἐν λογικῇ συνεπείᾳ πρὸς τὰ παράπονα τὰ ὁποῖα δὲν παύομεν διατυποῦντες, εἶναι δίκαιον νὰ παράσχωμεν τὰ μέσα εἰς τὸ προσωπικὸν τῶν ὑπαλλήλων, ὅπως ἀρτιώτερον καταρτιζόμενον ἀποφεύγῃ τὴν ὑπερβολικὴν προσήλωσιν εἰς γραφειοκρατικοὺς τύπους, ἐκείνους ἀκριβῶς οἱ ὁποῖοι δίδουσιν ἀφορμὴν εἰς χρονοτριβὰς καὶ μεμψιμοιρίας τῶν πολιτῶν. Ὁ ὀργανισμὸς τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας ἐν γένει παρουσιάζει βεβαίως ἀτελείας καὶ ἐλλείψεις, τοιαῦται δ’ ἐλλείψεις ἀπαντῶσι καὶ ἐν τῇ κεντρικῇ ὑπηρεσίᾳ. Ὑπέδειξα καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει μου ὅτι ὑπάρχουσι σπουδαιότατοι κλάδοι τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας ἀτελῶς κινούμενοι καὶ δύναμαι νὰ σᾶς ἀναφέρω τὸν τελωνειακὸν κλάδον, τοῦ ὁποίου ἡ ἐργασία ἐν τῷ τμήματι εἶναι ἐμβρυώδης, διότι καθ’ ὅλην τὴν μέχρι τοῦδε μακρὰν περίοδον ἔλειψεν ἡ μέθοδος ἐν τῇ διεξαγωγῇ τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἡ πλημμέλεια αὕτη δὲν δύναται εὐκόλως νὰ διορθωθῇ ἤδη λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς ὅλης ἀτελείας τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου. Πολλοὶ ἑπομένως κλάδοι καὶ ὄχι μόνον ὁ τῶν ἐπιθεωρητῶν, ὡς ὑπέδειξεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Πατρῶν, δέονται ὀργανώσεως. Ἀλλὰ καὶ τὸ ζήτημα τῶν ἐπιθεωρητῶν καὶ τὸ ζήτημα ἐν γένει τοῦ ὀργανισμοῦ εἶναι ζητήματα ἰδιαιτέρας μελέτης. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σήμερον γίνεται εἶναι προπαρασκευαστικόν. Θὰ μορφώσωμεν τοὺς ὑπαλλήλους, ὅπως ἐξ αὐτῶν βαθμιαίως ἀντλήσωμεν τὸ ἀνώτερον προσωπικόν, ὅπως ἀναπλάσωμεν τὴν ὑπηρεσιακὴν ἀντίληψιν ἐπὶ βάσεων μᾶλλον ἐπιστημονικῶν. Μὲ προσωπικὸν οὕτω συγκροτούμενον καὶ ἡ ὀργάνωσις θὰ γίνῃ εὐκολωτέρα καὶ θ’ ἀποδώσῃ τελειοτέρους καρπούς. Δυνάμεθα ἑπομένως πρὸς τὸ παρὸν ν’ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὸ μέτρον κατὰ τὸ ὁποῖον τὸ προσωπικὸν τῶν ὑπαλλήλων μὴ ἀρκούμενοι εἰς τὰ φῶτα τὰ ἀντλούμενα ἐκ τῆς ἡμετέρας χώρας οὐδ’ εἰς τὰ ἐφόδια τῆς πείρας συμπληρώσῃ ταῦτα διὰ σπουδῶν καὶ παρατηρήσεων εἰς τὰ μεγάλα κέντρα τοῦ συγχρόνου πολιτισμοῦ. Ἤθελον προτείνει, ὅπως διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος ὁρισθῶσιν αἱ λεπτομέρειαι τῆς ἐκτελέσεως τοῦ νόμου, ὅπως ἐν αὐτῷ περιληφθῶσι πᾶσαι αἱ δυναταὶ ἐγγυήσεις, εἴτε ἐκεῖναι τὰς ὁποίας ὑπέδειξεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος εἴτε ἄλλαι τὰς ὁποίας ἤθελε κρίνει ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου ἀναγκαίας. Δὲν ἀποκρούω τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Λακωνίας, ὅπως ἐπεκταθῇ τὸ μέτρον καὶ ἐπὶ τῶν κατωτέρων ὑπαλλήλων, μολονότι πρόκειται περὶ εἰδικῶν σπουδῶν εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, αἵτινες ἐν χρονικῷ διαστήματι οἷον τὸ ὁριζόμενον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἴσως ἤθελον εἶσθαι πληρέστεραι ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν οἱ ἀποστελλόμενοι ὑπάλληλοι ἔχουσιν ἐκ τῆς ἐνταῦθα ὑπηρεσίας πάντα τὰ στοιχεῖα ὅπως ἐντὸς διετίας ἀντιληφθῶσι τὰ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ τελούμενα πληρέστερον καὶ διὰ τοῦτο ἡ διάταξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ ἀποστολῆς ἀνωτέρων ὑπαλλήλων τοῦ ἁπλοῦ βαθμοῦ τοῦ γραφέως, διότι οἱ ἁπλοῖ γραφεῖς ὀλίγα στοιχεῖα ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ἔχουσιν ἀσχολούμενοι κατὰ κανόνα εἰς γραφομηχανικὴν ἐργασίαν, δὲν ἐτέθη ἀσκόπως. Ἀπὸ τῆς γενικωτέρας ἐν τούτοις ἀπόψεως ὅτι οἱ νεώτεροι εἶναι καὶ μᾶλλον ἐπιδεκτικοὶ προόδου καὶ μορφώσεως νομίζω καὶ ἐγὼ ὅτι δύναται νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ ἐπέκτασις καὶ ἐπὶ τῶν γραφέων.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§53Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ νομοσχέδιον ἔχει δύο οἰκονομίας, ὄχι μίαν μόνον· πρώτη εἶναι ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἔχουσιν ἀνάγκην ἐνισχύσεως ἀριθμητικῆς καὶ πρὸς ἐπιτυχίαν τούτου αὐξάνομεν τὸν ἀριθμὸν τῶν γραμματέων καὶ τῶν γραφέων. Σὺν τῇ ἀνάγκῃ ὅμως ταύτῃ παρίσταται σήμερον ἐπιτακτικὴ καὶ ἄλλη ἀνάγκη, ἡ ἀνάγκη μορφώσεως ἐπιστημονικωτέρας καὶ γενικωτέρας τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, διὸ καὶ περιελάβομεν διάταξιν περὶ ἀποστολῆς εἰς ἀλλοδαπὴν ὑπαλλήλων πρὸς περαιτέρω σπουδάς. Ἀτυχῶς μέχρι σήμερον δὲν κατέστη δυνατὴ ἡ ἵδρυσις Σχολῆς Πολιτικῶν Ἐπιστημῶν, ἥτις θὰ ἐβοήθει εἰς τὴν ἀνάπτυξιν καὶ μόρφωσιν τῶν δημοσίων ἡμῶν ὑπηρεσιῶν συμφώνως πρὸς τὰς ἀνάγκας καὶ τὰς ἀντιλήψεις τῆς σήμερον. Μέχρις οὗ ὅμως ἀποκτήσωμεν ταύτην—ἔχω δὲ βάσιμον ἐλπίδα ὅτι ταχέως θὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ἰδέα αὕτη—ὑπάρχει ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ λάβωμεν ἀπὸ τοῦδε καὶ ἀμέσως μέτρα σύντονα ὅπως σὺν τῷ χρόνῳ ἀποκτήσωμεν προσωπικὸν ὑπηρεσιῶν ἔχον μόρφωσιν καὶ ἀνάπτυξιν ἐπιστημονικὴν καὶ τεχνικὴν σύμφωνον πρὸς τὰς σημερινὰς ἀπαιτήσεις τῆς ὑπηρεσίας καὶ τῆς κοινωνίας, δυνάμενον δ’ ἐπίσης πεφωτισμένως νὰ ἑρμηνεύῃ καὶ ἐκτελῇ τοὺς πολυπλόκους φορολογικοὺς νόμους. Ἡ διάταξις περὶ ἀποστολῆς ὑπαλλήλων ὡς ἔχει διατυπωθῆ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἔχει ἐλαστικότητά τινα, ἡ ἐλαστικότης δ’ αὕτη προέρχεται, διότι ἡ διάταξις ἔχει ὑπ’ ὄψει τὸν μελετώμενον ὀργανισμόν, ὅστις θὰ ὑποβληθῇ ὁσονούπω. Προτιθέμεθα ν’ ἀποστείλωμεν νέους πρὸ πάντων ὑπαλλήλους εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, ὅπως ἐργασθῶσιν ἐκεῖ ἐπιστημονικῶς ἀλλὰ καὶ πρακτικῶς πρὸ πάντων. Προήλθομεν δέ, καὶ τονίζω τοῦτο, εἰς συνεννοήσεις μετὰ ξένων Κυβερνήσεων ὅπως οἱ ἐκεῖ ἀποστελλόμενοι ὑπάλληλοι, ἀφοῦ προηγουμένως διακούσωσιν ἐφ’ ὡρισμένον χρόνον μαθήματα θεωρητικὰ ἀναγκαῖα διὰ τὴν ἐπιστημονικωτέραν ἐκπαίδευσιν αὐτῶν, κατόπιν γίνωσι δεκτοὶ εἰς τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους, ὅπως ἀσκηθῶσι καὶ πρακτικῶς καὶ παρακολουθήσωσιν ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὴν ἐφαρμογὴν εἰς τὰς ὑπηρεσίας ταύτας. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἐρχόμενος ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος Βουλευτὴν ὁμιλήσαντα περὶ ἐπιθεωρήσεων καὶ τῆς ἀνάγκης αὐτῶν. Διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου βεβαίως δὲν λαμβάνεται πρόνοια εἰδικὴ περὶ ἐπιθεωρήσεως. Τὸ ζήτημα εἶναι ἐκ τῶν σπουδαιοτάτων, ἐπανειλημμένως δὲ ὑπεβλήθησαν κατὰ τὸ παρελθὸν νομοσχέδια προνοοῦντα καὶ καθορίζοντα τὰ τῶν ἐπιθεωρητῶν. Οἱ νόμοι αὐτοὶ ἠστόχησαν ὅλοι κατὰ τὸ πλεῖστον μέχρι τοῦδε, ὁ λόγος δὲ τῆς ἀστοχήσεως ὀφείλεται πρωτίστως εἰς τὸ ἀκατάλληλον τοῦ προσωπικοῦ εἰς ὃ ἀνετέθη τὸ ἔργον τοῦτο καὶ εἰς τὴν μὴ προσήκουσαν καλλιέργειαν νέου ὑλικοῦ πρὸς δημιουργίαν ἐπιθεωρητῶν πράγματι δυναμένων μετὰ γνώσεως καὶ κύρους ν’ ἀσκήσωσι τὴν δυσχερῆ ταύτην λειτουργίαν. Εἰς τὸν ὑποβληθησόμενον ὀργανισμὸν περιλαμβάνονται διατάξεις ῥυθμίζουσαι τὰ τῶν ἐπιθεωρήσεων καὶ θέτουσαι τὰς βάσεις τῆς ἐξελίξεως τοῦ θεσμοῦ. Σήμερον διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου καὶ ἰδίως διὰ τῆς διατάξεως περὶ ἀποστολῆς ὑπαλλήλων εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, ἐμμέσως λαμβάνομεν πρόνοιαν περὶ τούτου προπαρασκευάζοντες τὸ ἀπαιτηθησόμενον προσωπικόν, διότι προτιθέμεθα ἀκριβῶς, μετὰ τὰς συνεννοήσεις εἰς τὰς ὁποίας προήλθομεν μετὰ τῶν ξένων Κυβερνήσεων, ν’ ἀποστείλωμέν τινας ἐκ τῶν νέων οἱ ὁποῖοι θὰ μεταβῶσιν ἔξω πρὸς περαιτέρω σπουδάς, ἀκριβῶς ὅπως ὑπηρετήσωσι καὶ εἰς τὸ Τμῆμα τῆς Ἐπιθεωρήσεως ἐν Γαλλίᾳ. Ἕνεκα τῶν λόγων τούτων δὲν νομίζω ἐνδεικνυόμενον ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ γίνῃ λόγος ἰδιαίτερος περὶ ἐπιθεωρήσεως ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, διότι ἐμμέσως λαμβάνεται μέριμνα περὶ τούτου. Οὐσιαστικὰς δὲ διατάξεις περὶ ἐπιθεωρήσεων δὲν εἶναι σκόπιμον νὰ περιλάβωμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον ξένον πρὸς αὐτάς. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ἀναγνωρίζουσα πλήρως τὴν ἀνάγκην νὰ παρασκευάσωμεν δημοσίας ὑπηρεσίας ἀξίας τοῦ προορισμοῦ αὐτῶν καὶ δυναμένας ν’ ἀνταποκριθῶσι πρὸς τὰς σημερινὰς ἀξιώσεις θ’ ἀποδεχθῇ τὴν ὀρθότητα τῶν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διατάξεων. Ἐπανειλημμένα παράπονα ἐγείρονται συνεχῶς ἐναντίον τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ ὑπ’ ἐμὲ Ὑπουργείου. Τὰ παράπονα ὅμως ταῦτα δὲν δύναμαι ν’ ἀποδεχθῶ πάντοτε ὡς ἀπολύτως βάσιμα ἢ ὀρθά. Αἱ διάφοροι ὑπηρεσίαι ἐργαζόμεναι πολλάκις ἀόκνως καὶ μετ’ ἀφοσιώσεως παραδειγματικῆς, εὑρίσκονται συχνότατα πρὸ μεγίστων δυσχερειῶν προερχομένων καὶ ἐκ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων καὶ ἐκ τῆς ἀτελείας τῶν προσώπων. Πρέπει δὲ φανερὰ νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι ἡ Πολιτεία, ἡ ὁποία ἐγείρει σήμερον ἀξιώσεις μεγάλας παρὰ τῶν ὑπαλλήλων της, οὐδέποτε ἠθέλησε μετὰ τῆς προσηκούσης στοργῆς νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς εὐρυτέρας αὐτῶν μορφώσεως, παραγνωρίζουσα ὅτι ἡ μέριμνα αὕτη ἔκειτο ἐν τῷ συμφέροντί της αὐτῷ. Σήμερον ζητοῦμεν τὴν μέριμναν αὐτὴν τῆς Πολιτείας, ἥτις ἐπὶ πόσον χρόνον ἐπὶ βλάβῃ ἡμῶν ἔλειπεν, ἐμπράκτως νὰ τὴν δείξωμεν, ἐλπίζω δ’ ὅτι ἀπὸ τῆς σκέψεως ταύτης ὁρμωμένη καὶ ἡ Βουλὴ θὰ ψηφίσῃ τὴν σχετικὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου.

§54Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Σχετικῶς πρὸς τοὺς γραμματεῖς.

§55Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάταξιν ταύτην νομίζω ὅτι πρέπει νὰ εἶναι γραμματεῖς δευτέρας τάξεως καὶ ὄχι γραφεῖς πρώτης τάξεως. Οἱ ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι θ’ ἀποστέλλωνται ἔξω θὰ εἶναι ἐκ τῶν εἰσαγομένων διὰ διαγωνισμοῦ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐχόντων δίπλωμα διδάκτορος, δηλαδὴ ἐκ τῶν γραφέων πρώτης τάξεως. Νομίζω δ’ ὅτι πρέπει γραμματεῖς δευτέρας τάξεως νὰ εἶναι οἱ ἀποστελλόμενοι, διότι ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ μὴ ἀποστέλλωνται οἱ ὑπάλληλοι ἀμέσως ἅμα τῇ εἰσόδῳ των εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ νὰ ὑπάρχῃ προηγουμένη τις πεῖρα ὑπηρεσιακή, ἔστω καὶ βραχυτάτη, δύο ἐτῶν, ὥστε νὰ ἔχωσι πράγματι ἀποκτήσει ποιάν τινα πεῖραν διὰ τῆς ἐφαρμογῆς καὶ γνῶσίν τινα λεπτομερειακὴν τῶν πραγμάτων.

§56Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὡς πρὸς τὸ ὅριον ἡλικίας; Διότι καὶ ἄλλαι ἀποστολαὶ αἱ ὁποῖαι ἔγιναν ἀπέτυχον ἕνεκεν αὐτοῦ τοῦ λόγου.

§57Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Βεβαίως ἡ ἔννοια καὶ ὁ σκοπὸς εἶναι ν’ ἀποστέλλωνται ὑπάλληλοι ἐκ τῶν νεωτάτων· σήμερον ὅμως, ἕως οὗ οἱ νεώτατοι αὐτοὶ ὑπάλληλοι ἀνέλθωσιν ὑψηλότερον εἰς τὴν ἱεραρχίαν, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ καὶ ἐκ τῶν σήμερον ὑπαρχόντων ἀνωτέρων ὑπαλλήλων ν’ ἀποστέλλωνται ἔξω, ὅπως κατὰ τὸ δυνατὸν καταστήσωμεν αὐτοὺς τελειοτέρους διὰ τῆς ἐκ τοῦ σύνεγγυς παρακολουθήσεως τῆς ὑπηρεσίας εἰς Ὑπουργεῖα ξένων Κρατῶν ἐχόντων προαγάγει τὴν λειτουργίαν αὐτῶν. Βεβαίως ἡ διάρκεια τῆς φοιτήσεως τῶν τοιούτων ὑπαλλήλων δὲν θὰ εἶναι διετής, διὸ καὶ ἡ διάταξις λέγει μέχρι δύο ἐτῶν. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι θὰ εἶναι σκόπιμον καὶ σήμερον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἀφοῦ ἐκ συνεννοήσεως δυνάμεθα ν’ ἀποσπῶμεν ὑπαλλήλους εἰς ἔξω ὑπηρεσίας, ν’ ἀποστείλωμεν καὶ ἀνωτέρους ὑπαλλήλους ἐπὶ ἑξάμηνον λ. χ. ἢ τρίμηνον ἢ πεντάμηνον καὶ βεβαίως δυνάμεθα νὰ προσδοκῶμεν ὅτι καὶ ἡ βραχεῖα αὕτη διαμονὴ θὰ συντελέσῃ εἰς σχετικὴν μόρφωσιν αὐτῶν.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6ον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 7ον καὶ 8ον, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσωρινῆς συστάσεως εἰδικοῦ ἐλεγκτηρίου». (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως».

§59ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§60Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἂς ἀναβληθῇ δι’ αὔριον. (Ἀναβάλλεται συναινέσει τῆς Βουλῆς).

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαθέσεως τῆς Ναξίας σμύριδος». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Παπαβασιλείου ἔχει τὸν λόγον.

§62Σ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Τὸ προκείμενον νομοσχέδιον δὲν ἀποτελεῖ βεβαίως τὴν ἀρίστην λύσιν τοῦ σμυριδικοῦ ζητήματος. Ἡ ἀρίστη λύσις θὰ ἦτο ἡ καλλιέργεια τῆς Ναξίας σμύριδος διὰ μιᾶς ἑταιρείας. Διότι οὕτω μόνον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ μία ὅσον οἷόν τε μεθοδικωτέρα ἐκμετάλλευσις καὶ ἐμπορικὴ διαχείρισις τοῦ προϊόντος. Ἀλλ’ ἡ τοιαύτη λύσις παρουσιάζει μεγίστας δυσχερείας ἕνεκα τοῦ προνομίου τῶν σμυριδωρυκτῶν, τῶν ὁποίων τὸ συμφέρον πρέπει πάντως νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ἀποτελεῖ τὴν ἀμέσως ἐνδεδειγμένην λύσιν τοῦ ζητήματος, διότι ἡ διάκρισις τῆς σμύριδος εἰς διαφόρους κατηγορίας ποιοτήτων, βάρους καὶ τιμῶν, τὴν ὁποίαν ἐπιδιώκει, θὰ μᾶς προσθέσῃ νέαν πλουτοπαραγωγὴν διὰ τὸ Δημόσιον καὶ νέαν ἐργασίαν διὰ τοὺς σμυριδωρύκτας. Τὴν τοιαύτην διάκρισιν ὡς τὴν ἐνδεδειγμένην λύσιν ἀπὸ πολλοῦ ὑποστηρίζω, χαίρω δ’ ὅτι ἡ Κυβέρνησις εὑρέθη σύμφωνος πρὸς τὴν γνώμην μου ταύτην.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ περιορισθῆτε ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1, τὸ ὁποῖον συζητεῖται.

§64Σ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Θὰ ὑποστηρίξω τὴν ἐπ’ αὐτοῦ τροπολογίαν μου. Εἰς τὸ ἄρθρον 1 προτείνω τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἡ κατὰ ποιότητας παραλαβὴ καὶ πώλησις τῆς Ναξίας σμύριδος, ἐφ’ ὅσον ἡ τιμὴ ἑκάστης ἐξ αὐτῶν δὲν εἶναι κατὰ πέντε τοὐλάχιστον δραχ. ἀνωτέρα τῶν παραγωγικῶν αὐτῆς δαπανῶν. Παραλαβὴ καὶ πώλησις δευτερευουσῶν ποιοτήτων δὲν γίνεται μόνον εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν ἀντίκειται τοῦτο εἰς τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου». Ἐδῶ θέτετε, κύριε Ὑπουργέ, ὡς κατώτατον ὅριον τιμῆς πωλήσεως τῶν ποιοτήτων σμύριδος 65 φράγκα. Ἀλλ’ ἡμεῖς σήμερον πωλοῦμεν σμύριδα πρὸς 61 φρ. Ἑπομένως θὰ ἀποκλείσωμεν ἀπὸ τῆς ἀγορᾶς τὴν σμύριδα ἐκείνην ἡ ὁποία ἀποτελεῖ μέρος τῆς λεπτῆς σμύριδος (τοῦ ψιλοῦ), τῆς ὁποίας ἡ τιμὴ κυμαίνεται μεταξὺ 61 καὶ 86½ φράγκων. Δὲν ὑπάρχει δὲ λόγος νὰ θέσωμεν τοιοῦτον ὑψηλὸν ὅριον, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον διὰ τῶν ποιοτήτων τὰς ὁποίας καθορίζομεν σήμερον θὰ προκαλέσωμεν τὸν ἀνταγωνισμὸν τῆς σμύριδος τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Διὰ ταῦτα λοιπὸν μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι λογικὴ ἡ τροπολογία ὅπως ὡς ὅριον τῆς τιμῆς τεθῶσιν αἱ παραγωγικαὶ δαπάναι τῆς περὶ ἧς πρόκειται πρὸς πώλησιν σμύριδος πλέον μικροῦ τινος ποσοῦ. Τὸ ἄρθρον ἀφήνει ἐπὶ πλέον εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργοῦ ἢ ἔστω τοῦ Β. Διατάγματος νὰ καλλιεργῇ, ἐὰν θέλῃ, δευτερευούσας ποιότητας ἢ ὄχι. Καὶ βεβαίως ὁ Ὑπουργὸς πάντοτε θέλει ἐνεργεῖ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου· ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ διάφοροι ἀντιλήψεις τοῦ πράγματος, καὶ ὡς παράδειγμα ἀναφέρω τὸ 1910 καὶ τὸ 1911, ὁπότε ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διέταξε καὶ ἐρρίφθησαν εἰς τὴν θάλασσαν 3800 τόννοι σμύριδος ὡς ἄχρηστοι, 2000 τόννοι τῷ 1910 καὶ 1800 τῷ 1911. Δι’ αὐτοὺς τοὺς τόννους εἶχε προσφερθῆ τιμὴ 40 φράγκ. ὑφ’ ἑνὸς καὶ 45 παρ’ ἄλλου ἀγοραστοῦ, τῆς τελευταίας ταύτης προσφορᾶς γενομένης διὰ τῆς Τραπέζης τῆς «Ἀνατολῆς», καὶ ἠδυνάμεθα διὰ δημοπρασίας νὰ λάβωμεν καὶ 50 καὶ πλέον φράγκα κατὰ τόννον. Ἀλλ’ ἄλλως ἔδοξε τῷ τότε Ὑπουργῷ, ὁ ὁποῖος διέταξε νὰ ῥίψωσιν ὁλόκληρον τὸ ποσὸν εἰς τὴν θάλασσαν καὶ οὕτως ἐζημίωσε τὸ Δημόσιον τοὐλάχιστον 200,000 φρ. Νομίζω λοιπὸν ὅτι πρέπει, διὰ νὰ μὴ φθάνωμεν εἰς τοιαῦτα ἄτοπα, νὰ θέσωμεν μίαν διάταξιν καθορίζουσαν τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ μόνον δὲν γίνεται παραλαβὴ καὶ πώλησις δευτερευούσης σμύριδος. Ἑτέραν τροπολογίαν δὲν ἔχω νὰ ὑποβάλω· ἔχω ὅμως νὰ ὑποβάλω προσθήκας. Ἡ πρώτη προσθήκη εἶναι ὅτι ζητῶ δύο τιμὰς ἐργατικοῦ δικαιώματος· ζητῶ τρεῖς δραχ. τὸ κατὰ στατῆρα ἐργατικὸν δικαίωμα δι’ ὡρισμένας θέσεις ὀρυχείων, αἱ ὁποῖαι παρέχουσι κατ’ ἐξοχὴν πρώτην ποιότητα, καὶ δραχ. 2.40 τὸ ἐργατικὸν δικαίωμα τῶν λοιπῶν ὀρυχείων τὰ ὁποῖα καὶ αὐτὰ θὰ καθορισθῶσι. Καὶ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ζητῶ δύο τιμὰς εἶναι πολλαπλοῦς. Πρῶτον τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου αὐτὸ τοῦτο ἀπαιτεῖ νὰ ἔχωμεν δύο τιμὰς σμύριδος. Ἀληθῶς τὰ σμυριδωρυχεῖα ἔχουσι σμύριδα, ἀλλὰ δὲν δύνανται νὰ μᾶς δώσωσι πρώτην σμύριδα, ὅση μᾶς χρειάζεται σήμερον, ἐφ’ ὅσον δὲν τὰ καλλιεργοῦμεν δεόντως. Σήμερον, ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἔχωμεν παραγωγὴν 15,000 τόννων πρώτης σμύριδος, εἶναι ζήτημα ἂν θὰ δυνηθῶμεν νὰ τὴν ἔχωμεν, διότι δὲν ὑπάρχει ἀρκετὴ ἀποκεκαλυμμένη σμύρις. Ἐδόθησαν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη δύο περιστάσεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὰς ὁποίας ἔπρεπε νὰ ἐπωφεληθῇ, διὰ νὰ σκεφθῇ περὶ τῆς παραγωγικότητος τῶν σμυριδωρυχείων. Μία πρὸ ὀλίγων ἐτῶν, κατὰ τὴν ἐποχὴν καθ’ ἥν ἀπὸ τοῦ 1906 μέχρι τοῦ 1907 ηὐξήθη ἀποτόμως ἡ κατανάλωσις τῆς σμύριδος (κατὰ τρισχιλίους περίπου τόν.), ὁπότε ζητήσασα παρὰ τῶν σμυριδωρυκτῶν 250,000 στατήρων σμύριδος, ἔλαβε μὲν τὸ ποσὸν αὐτό, χωρὶς ὅμως νὰ εἶναι τῆς ἐπιθυμητῆς ποιότητος. Τοῦτο ἔπρεπε νὰ κινήσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ προσέξῃ μὲ τίνα τρόπον ἠδύνατο ν’ αὐξήσῃ τὴν παραγωγικότητα τῶν σμυριδωρυχείων. Ἡ δευτέρα περίστασις ἐδόθη εἰς ὑμᾶς, κ. Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὁπότε σᾶς ἐγένετο πρὸ ὀλίγων μηνῶν πρότασις περὶ μονοπωλιακῆς πωλήσεως τῆς σμύριδος· ὁπότε δὲ ἐζητήσατε τὴν γνώμην ἐπὶ τῶν προτάσεων ἐκείνων ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀπαντήσω ὅτι τότε μόνον δύνανται νὰ γίνωσι δεκταὶ αἱ προτάσεις αὗται μονοπωλιακῆς πωλήσεως τῆς σμύριδος, ὁπότε ὁ ἐπιχειρηματίας ἤθελε στέρξει νὰ στηρίξῃ τὸ ἑαυτοῦ κέρδος οὐχὶ ἐπὶ τῆς ὑπερτιμήσεως τῆς σμύριδος, ὅπως ἦτο δῆλον ἐκ τῶν προτάσεων, ἀλλὰ ἐπὶ τῆς αὐξήσεως τῆς καταναλώσεως. Ἀλλὰ σᾶς προσέθηκα ὅτι ἡ αὔξησις τῆς καταναλώσεως θὰ συνεπήγετο τὴν δικαίαν ἀπαίτησιν τοῦ ἐπιχειρηματίου ἐκείνου, ὅπως ὑμεῖς τῷ ἐξασφαλίσητε τὰ ἐτήσια ποσὰ καταναλώσεως τὰ ὁποῖα θὰ τῷ ἐχρειάζοντο. Καὶ κατέληξα εἰπὼν ὅτι σεῖς δὲν δύνασθε νὰ τῷ ἐξασφαλίσητε τὰ ποσὰ αὐτὰ διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι τὰ σμυριδωρυχεῖα δὲν εἶναι εἰς θέσιν σήμερον νὰ τὰ ἐγγυηθῶσι. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ μεγάλου συμφέροντος τοῦ Δημοσίου, διότι δὲν ἔχομεν τὰ ποσὰ πρώτης σμύριδος, τὰ ὁποῖα δυνάμεθα νὰ πωλήσωμεν. Ποῖος εἶναι ὁ τρόπος διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἔχωμεν περισσοτέραν σμύριδα; Μόνον ἡ μεγαλειτέρα ἀποκάλυψις τῶν κοιτῶν τῆς σμύριδος δύναται νὰ μᾶς τὴν δώσῃ. Ἀλλὰ ποῖος θὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν περισσοτέραν ἀποκάλυψιν; Τὸ Κράτος; Ὄχι. Οἱ ἐνδεδειγμένοι εἶναι οἱ σμυριδωρύκται, οἱ ὁποῖοι συνδέουσι μέρος τῆς ὑπάρξεως αὐτῶν μὲ τὴν ἀνεύρεσιν τῆς σμύριδος, διότι, ἐὰν δὲν εὕρωσι σμύριδα, χάνουσι τὸν κόπον των καὶ τὰ ἔξοδά των. Ἀλλὰ πῶς θὰ τοὺς ὠθήσωμεν ν’ ἀναζητῶσι περισσοτέραν σμύριδα; Πρέπει νὰ τοῖς δώσωμεν τὸ ἐλατήριον. Τὸ ἐλατήριον εἶναι ἡ αὔξησις τοῦ ἐργατικοῦ δικαιώματος ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸν καθορισμὸν ὡρισμένων θέσεων, οὕτως ὥστε διὰ τὴν σμύριδα τῶν θέσεων Α νὰ δίδωμεν τὸ α ἐργατικὸν δικαίωμα, διὰ δὲ τὴν σμύριδα τῶν θέσεων Β νὰ δίδωμεν τὸ β ἐργατικὸν δικαίωμα. Καὶ ἐξηγοῦμαι σαφέστερον. Ἡ φύσις μᾶς διέκρινε τὰ σμυριδωρυχεῖα εἰς κατ’ ἐξοχὴν πρώτης ποιότητος καὶ εἰς κατ’ ἐξοχὴν ἢ εἰς ἀποκλειστικῶς δευτέρας. Ἡ Ναξία σμύρις τοῦ ἐμπορίου εἶναι ἡ κατ’ ἐξοχὴν πρώτη σμύρις. Καὶ αὐτῆς ἡμεῖς ἔχομεν πρὸ παντὸς ἀνάγκην. Δυνάμεθα λοιπὸν νὰ θεσπίσωμεν δύο τιμὰς ἐργατικοῦ δικαιώματος ὄχι κατὰ ποιότητας, ἀλλὰ τιμὰς κατ’ εἶδος ὀρυχείων· τουτέστι μίαν τιμὴν διὰ τὰ κατ’ ἐξοχὴν πρώτης τάξεως ὀρυχεῖα, τὰ πρωτεύοντα ὀρυχεῖα, ἔστω 3 δραχ. καὶ μίαν ἄλλην τιμὴν διὰ τὰ κατ’ ἐξοχὴν δευτέρας τάξεως ὀρυχεῖα, δραχ. 2,40. Τότε τί θὰ συμβῇ; Ὁ ἐργάτης ὁ ὁποῖος θὰ ἐλάμβανε 2,40 ἀπὸ τὰ ὀρυχεῖα καὶ τὰ δευτερεύοντα, διὰ τὴν δευτέραν του σμύριδα, θὰ λαμβάνῃ δι’ αὐτὴν 3 δραχμάς, ἂν τὴν ἐξορύττῃ ἀπὸ τὰ πρωτεύοντα ὀρυχεῖα (τὰ ὁποῖα καὶ αὐτὰ περιέχουσι δευτέραν σμύριδα). Τοῦτο θὰ ὤθει τοὺς ἐργάτας νὰ σπεύδωσι πρὸς τὰ πρωτεύοντα ὀρυχεῖα, ὁπόθεν θὰ παρέδιδον εἰς τὸ Δημόσιον ἀκριβότερον τὴν σμύριδά των, καὶ τοιουτοτρόπως τὰ πρωτεύοντα ὀρυχεῖα θὰ ἐκαλλιεργοῦντο περισσότερον καὶ θὰ ηὐξάνετο ἡ παραγωγικότης αὐτῶν.

§65Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς). Ἀφοῦ ἡ τιμὴ δὲν θὰ κανονίζηται ἀπὸ τὴν ποιότητα, ἀλλ’ ἀπὸ τὴν θέσιν, δὲν θὰ ἐπιτυγχάνηται ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγετε· θὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὴν ὡρισμένην θέσιν καὶ αὐτὴ θὰ τοὺς ἐξασφαλίζῃ πλέον. Δὲν θὰ ἐρευνῶσι νὰ εὕρωσι καλὴν ποιότητα.

§66Σ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Θὰ ἐπιτυγχάνηται, διότι διὰ νὰ ἐξάγωσιν ἀπὸ τὰ πρωτεύοντα ὀρυχεῖα τὴν δευτέρας ποιότητος σμύριδα, πρέπει νὰ ἐξάγωσιν ὁμοῦ καὶ πρώτην ποιότητα. Διότι εἰς τὰ ὀρυχεῖα ταῦτα αἱ σμύριδες εἶναι ἀναμεμιγμέναι. Εἶναι ὁμοῦ ἡ πρώτη μὲ τὴν δευτέραν εἰς ἓν καὶ τὸ αὐτὸ ὀρυχεῖον.

§67Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὡρισμένης θέσεως ὀρυχεῖα θὰ εἶνε πρώτης τάξεως, καὶ ὡρισμένης θὰ εἶναι δευτέρας. Οἱ ἐργάται θὰ στρέφωσι τὴν προσοχήν των πρὸς ὡρισμένης περιοχῆς ὀρυχεῖα, τὰ ὁποῖα ἀφ’ ἑαυτῶν θὰ δίδωσι τὸ ἐργατικὸν δικαίωμα τῶν 3 δραχμῶν.

§68Σ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου ὁρίζει ἀναλογίας πρώτης ποιότητος καὶ δευτερευουσῶν κατὰ τὰς ὁποίας ὀφείλει ἕκαστος ἐργάτης νὰ παραδίδῃ τὸ ἑαυτοῦ ποσὸν σμύριδος, θὰ ὁρισθῇ ἐπὶ παραδείγματι, ἵνα ἐφέτος ὁ ἐργάτης παραδώσῃ 10 τόννους σμύριδος· θὰ ὁρισθῇ συνάμα καὶ ἀπὸ πόσην πρώτην σμύριδα καὶ ἀπὸ πόσην δευτερεύουσαν θ’ ἀποτελῆται τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 10 τόννων. Θὰ ὁρισθῇ ἐπὶ παραδείγματι ἀπὸ 7 τόνους πρώτης σμύριδος καὶ ἀπὸ 3 δευτερευούσης.

§69Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ποῖα θὰ εἶναι πρώτης τάξεως ὀρυχεῖα;

§70Σ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἐγὼ καθορίζω ἐν τῇ σχετικῇ μου προσθήκῃ ὡρισμένας θέσεις.

§71Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Πρὸς αὐτὰ θὰ τρέξουν οἱ ἐργάται.

§72Σ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος· νὰ μὴ τρέχωσιν οἱ ἐργάται εἰς τὰ δευτερεύοντα ὀρυχεῖα, ἀλλ’ εἰς τὰ πρωτεύοντα. Κύριοι, διὰ τῆς θεσπίσεως δύο τιμῶν ἐργατικοῦ δικαιώματος, ἐκ δραχ. 3 καὶ 2.40, προκύπτει νέα αὔξησις τοῦ ἐργατικοῦ δικαιώματος, ἡ ὁποία νομίζω ὅτι ὄχι μόνον εἶναι δικαία, ὄχι μόνον εἶναι νόμιμος, ἀλλὰ καὶ ἐπιβεβλημένη. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἰσηγούμενος προχθὲς τὸ παρὸν νομοσχέδιον ἰσχυρίσθη ὅτι τὸ ὄφελος τῶν σμυριδωρυκτῶν θὰ προκύψῃ ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς καταναλώσεως τῆς σμύριδος.

§73Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν εἶπον αὐτό. Εἶπον ὅτι σήμερον δὲν παράγομεν δύο ποιότητας σμύριδος. Τὴν ἐξορύσσει ὁ σμυριδωρύκτης, δὲν τὴν παραλαμβάνει τὸ Κράτος καὶ οὕτω μένει ἄχρηστος. Σήμερον δὲν παραλαμβάνεται καὶ δευτέρας ποιότητος. Κατὰ συνέπειαν ὁ ἐξάγων 100 στατῆρας πωλεῖ μόνον τοὺς 10, ἐνῷ σήμερον θὰ τοῦ λαμβάνωμεν καὶ ἄλλους 30 καὶ θὰ πληρώνηται καὶ δι’ αὐτούς.

§74Σ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ὑπεβάλετε ἓν νομοσχέδιον διὰ τὸ ὁποῖον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ λάβητε τὴν ἐμὴν γνώμην καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ὠφελοῦμεν σπουδαίως τὸ Δημόσιον, διότι δι’ αὐτοῦ θεσπίζομεν ποιότητας καὶ ὑπερτίμησιν τῆς πρώτης σμύριδος. Ἀναφέροντες δ’ ἐν τῇ εἰσηγήσει σας τὰ ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου πλεονεκτήματα τοῦ νομοσχεδίου, προσεθήκατε ὅτι ἔχουσι καὶ οἱ σμυριδωρύκται ὄφελος, καὶ τὸ ὄφελος τοῦτο συνίσταται εἰς τὴν αὔξησιν τῆς καταναλώσεως τῆς σμύριδος. Βεβαίως ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς καταναλώσεως ἔχουσιν ὄφελος οἱ σμυριδωρύκται. Ἀλλ’ ἡ τοιαύτη αὔξησις ἠδύνατο νὰ προκύψῃ, καὶ ἂν ἡ διαίρεσις τῆς σμύριδος ἐκανονίζετο ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων. Ἂν λοιπὸν ἐπρόκειτο νὰ ἐπέλθῃ μία μεταβολὴ τῆς καταναλώσεως διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, ἡ μεταβολὴ θὰ ἦτο ὁ περιορισμὸς καὶ ὄχι ἡ αὔξησις αὐτῆς, διότι θεσπίζομεν τώρα διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου μίαν τιμὴν πωλήσεως ἐξ 110 φράγκων διὰ τὴν πρώτην σμύριδα, ἡ ὁποία εἶναι κατὰ 3½ φρ. ἀνωτέρα τῆς σημερινῆς, τῶν 106½, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν εἶναι συντελεστικόν, αὐτὸ καθ’ ἑαυτό, εἰς τὴν αὔξησιν τῆς καταναλώσεως, καίτοι φρονῶ ὅτι ἡ μικρὰ αὕτη αὔξησις οὐδόλως θὰ ἐπηρεάσῃ τὴν κατανάλωσιν. Ἀλλ’ ἐδῶ εἰς τὸ αʹ ἄρθρον ἔχετε καὶ τὰ 65 φρ. τοῦ κατωτάτου ὁρίου τιμῆς τῆς πωλητέας σμύριδος, τὸ δὲ ὅριον τοῦτο σημαίνει περιορισμὸν τῆς καταναλώσεως, διότι οὕτως ἀποκλείετε τὴν σμύριδα τὴν κάτω τῶν 65 φρ. ἐνῷ τοιαύτην σμύριδα πωλοῦμεν σήμερον, ὡς προεῖπον. Φρονῶ ὅτι θὰ καταβιβάσητε τὸ ὅριον ἐκεῖνο χάριν τῆς αὐξήσεως τῆς καταναλώσεως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως τὸ ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς καταναλώσεως δὲν θὰ εἶναι μόνον διὰ τὸν ἐργάτην, ἀλλὰ θὰ εἶναι κοινὸν ὄφελος καὶ διὰ τὸ Δημόσιον. Ἄλλως τε ἀπὸ ἐτῶν αὐξάνει καταπληκτικῶς ἡ κατανάλωσις τῆς σμύριδος καὶ εἰς αὐτὴν εἶναι συνηθισμένος ὁ ἐργάτης. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον δίδει εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς εἰς τὸ Δημόσιον 3½ φρ. κατὰ τόνον πρόσθετον κέρδος, τοῦ ὁποίου δὲν μετέχουσιν οἱ ἐργάται. Εἶναι ὅμως δίκαιον νὰ λάβῃ καὶ ὁ ἐργάτης ἐξ αὐτοῦ. Ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι αὐτὸς μᾶς δίδει τὴν σμύριδα, τῆς ὁποίας εἶναι καὶ αὐτὸς τρόπον τινὰ συνιδιοκτήτης καὶ εἶναι συνεπῶς δίκαιον νὰ μετέχῃ καὶ αὐτὸς τοῦ κέρδους, ὑπάρχει καὶ ἄλλος λόγος, καὶ ὁ λόγος αὐτὸς εἶναι ὅτι τὸ Κράτος παραβὰν τοὺς νόμους ἐναντίον τῶν ἐργατῶν τοὺς ἐζημίωσεν ἓν ἑκατομμύριον δρ. Καὶ θὰ σᾶς ἀποδείξω, Κύριοι, ὅτι οἱ ἐργάται ἐξ ὑπαιτιότητος τοῦ Κράτους ἐζημιώθησαν τὸ ἑκατομμύριον αὐτό. Ἐν πρώτοις ἀπὸ τοῦ 1900 καὶ ἐντεῦθεν ἐπανειλημμέναι δίδονται διαταγαὶ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς σμύριδος, ὅπως ἀπορρίπτῃ τὰ ὑπὸ τῶν ἐργατῶν παραδιδόμενα τεμάχια τῆς σμύριδος, τὰ κάτω τῆς μιᾶς ὀκᾶς, βραδύτερον δὲ κάτω τῶν 300 δραμίων. Αὐτὸ εἶναι παραβίασις ὡρισμένου ἄρθρου τοῦ νόμου ᾼΤΚΖʹ τοῦ 1895, ὁ ὁποῖος ἐν ἄρθρῳ 2 ὁμιλεῖ περὶ τεμαχίων οἱουδήποτε μεγέθους. Ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Βασιλείου μέχρι τοῦ 1900 τοιοῦτον μέτρον ἀπαγορευτικὸν δὲν ὑπῆρξεν. Ἀπὸ τοῦ ἔτους τούτου μέχρι σήμερον ἐπωλήθησαν 100.000 τόννων σμύριδος, ἐὰν δὲ ὑπολογίσωμεν εἰς 5% τὴν οὕτως ἀπώλειαν τῶν σμυριδωρυκτῶν εἰς μικρὰ τεμάχια, ἔχομεν ζημίαν ἐκ 200.000 δραχμῶν, τὴν ὁποίαν προυξένησεν εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς τὸ Κράτος, παραβιάσαν τὸν νόμον. Ἔπειτα ὁ νόμος ᾼΩΜʹ θεσπίζει δύο ποιότητας σμύριδος, πρώτην καὶ δευτέραν, καὶ τοιαύτη σμύρις παρεδόθη ἀνέκαθεν. Αἴφνης ῥίπτεται μία διαταγὴ νὰ παραλαμβάνηται ἀπὸ τοὺς ἐργάτας μόνον πρώτης ποιότης. Ἡ ὑπόθεσις αὕτη εἶναι ἀπὸ τοῦ 1909 καὶ ἐντεῦθεν, καὶ ζητεῖται νὰ παραλαμβάνηται ἔκτοτε παρὰ τῶν σμυριδωρυκτῶν μόνον πρώτης ποιότητος σμύρις, ἀπορριπτομένης τῆς δευτέρας, τὴν ὁποίαν ὅμως δικαιοῦται ὁ ἐργάτης κατὰ νόμον νὰ παραδίδῃ. Εἰς τοὺς δέκα, φέρ’ εἰπεῖν, στατῆρας, οὓς παρουσιάζει ὁ ἐργάτης νὰ παραδώσῃ, τὸ Δημόσιον τοῦ ἀπορρίπτει παρανόμως τοὺς τρεῖς ἢ τοὺς τέσσαρας. Πῶς λοιπὸν ἠμπορεῖ νὰ ἱκανοποιηθῇ ὁ ἐργάτης μὲ τὸ ἐργατικὸν δικαίωμα τῶν δραχμῶν 2,40, τὸ ὁποῖον ἐθεσπίσθη διὰ τὸ ὅλον ποσὸν τῶν δέκα στατήρων; Ἂν ὑπολογίσητε τί ἐζημιώθησαν οἱ ἐργάται ἀπὸ τὴν ἀπόρριψιν αὐτήν, θὰ εὕρητε ὅτι ἐζημιώθησαν 400.000 δρ. Τέλος ἀπὸ τὴν ἀπεργίαν, ἡ ὁποία διαρκεῖ τώρα ἓν καὶ ἥμισυ ἔτος καὶ ἄνευ τῆς ὁποίας θὰ παρέδιδον 20,000 ἢ πλέον τόννους σμύριδος, ἐζημιώθησαν 600.000 δραχ. καθαρὰς, Τὸ ὅλον λοιπὸν ἐζημιώθησαν 1.200.000 δραχ., ἔστω 1.000.000 ἔστω 800.000. Καὶ εἰς τὸ κατώτατον ὅριον ἂν ὑπάγητε τὴν ἐκτίμησιν, ἐζημιώθησαν 700.000 δρ. Ποῖος θὰ τοῖς τὰς πληρώσῃ; Τὸ Δημόσιον προφανῶς, τὸ ὁποῖον τοὺς ἐζημίωσε, διότι εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος δὲν ὑπάρχουν ὑπεύθυνοι λειτουργοί. Ἀλλ’ ἐγὼ βεβαίως δὲν θὰ συμβουλεύσω τοὺς ἐργάτας νὰ ζητήσωσιν ἀποζημίωσιν, διότι προτείνω ἄλλον τρόπον ἀποζημιώσεως, ν’ αὐξηθῇ δηλ. τὸ ἐργατικὸν δικαίωμα, διδομένου εἰς αὐτοὺς μικροῦ κέρδους ἐκ τοῦ κέρδους τοῦ Δημοσίου, ὄχι ἑτοίμου χρήματος ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου, ἀλλὰ χρήματος, ἐπαναλαμβάνω, ἀπὸ τὸ κέρδος τὸ ὁποῖον προκύπτει εἰς τὸ Δημόσιον διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ἔχω καὶ ἕνα ἄλλον λόγον διὰ τὸν ὁποῖον ν’ ἀπαιτῶ αὔξησιν τοῦ ἐργατικοῦ δικαιώματος· ὁ λόγος οὗτος εἶναι ὅτι τὸ προκείμενον νομοσχέδιον καταπατεῖ κεκτημένον δικαίωμα τοῦ ἐργάτου. Ὁ ἐργάτης δυνάμει τοῦ μνησθέντος νόμου ᾼΩΜʹ ἔχει δικαίωμα νὰ πωλῇ καὶ δευτέρας ποιότητος σμύριδα. Τὸ κεκτημένον αὐτὸ δικαίωμα ἔρχεται τὸ προκείμενον νομοσχέδιον νὰ θέσῃ ἐκποδών, διότι λέγει ὅτι «ἐπιτρέπεται» ἡ πώλησις δευτέρας ποιότητος σμύριδος. Εἶναι σπουδαία ἡ διαφορά, διότι τὸ νομοσχέδιον θέτει εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργοῦ ἢ τοῦ Β. Διατάγματος τὴν πώλησιν δευτέρας σμύριδος. Ἐννοῶ τώρα τὴν ἀντίρρησίν σας: νὰ πωλῶμεν λοιπὸν δευτέραν σμύριδα, ὅταν δὲν εἶναι συμφέρον διὰ τὸ Δημόσιον; Ὄχι βεβαίως. Ἡ ἔκφρασις «ἐπιτρέπεται» εἶναι ὀρθή, ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ὅταν θέτωμεν ἐκποδὼν τὸ δικαίωμα τοῦ ἐργάτου, πρέπει νὰ τῷ δώσωμεν ἓν ἀντάλλαγμα κατὰ δίκαιον καὶ φυσικὸν λόγον. Διότι μεθαύριον τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ γινόμενον νόμος δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἁρμοδίους νὰ εἴπωσιν εἰς τὸν ἐργάτην· Κύριε, δὲν θέλω τὴν δευτερεύουσαν σμύριδα τὴν ὁποίαν σήμερον μοὶ δίδεις. Θέλω μόνον πρώτην. Τὸ τοιοῦτον δὲν φαίνεται καθόλου πιθανὸν ὅτι θὰ συμβῇ Ἠμποροῦμεν μάλιστα νὰ ἡσυχάζωμεν ὅτι δὲν θὰ συμβῇ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἁρμοδίους νὰ δύνανται ν’ ἀπαιτήσωσι πρώτην πάλιν σμύριδα μὲ τὴν τιμὴν τὴν συνήθη. Καὶ οὕτως ἔχετε δικαίωμα ν’ ἀπαιτήσητε παρ’ αὐτῶν ἐξαιρετικὴν πάλιν σμύριδα μὲ 2.40 τὸν στατῆρα, ὁπότε θὰ ἐπανέλθωμεν πάλιν εἰς ἀδικίας καὶ ἀπεργίας. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ἐζήτησα τὴν αὔξησιν τοῦ ἐργατικοῦ δικαιώματος, καὶ δὲν ἐνόμισα ὅτι ἦτο τοῦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ κατὰ καλλίτερον τρόπον παρὰ ἐὰν ἐμοιράζετο τὸ δικαίωμα εἰς δύο καὶ ὠθοῦμεν οὕτω τοὺς ἐργάτας νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὰ πρωτεύοντα σμυριδωρυχεῖα, διὰ νὰ ἔχωμεν ὅσῳ τὸ δυνατὸν περισσοτέραν παραγωγὴν σμύριδος πρώτης ποιότητος, τῆς ὁποίας τόσην ἔχομεν ἀνάγκην. Ἡ αὔξησις ἄλλως τε τοῦ ἐργατικοῦ δικαιώματος θὰ ἐβοήθει τοὺς σμυριδωρύκτας νὰ καταργήσωσι τὰς ἡμιόνους καὶ νὰ εἰσαγάγωσιν μεθοδικὴν μεταφορὰν τῆς σμύριδος δι’ ἐναερίου σιδηροδρόμου. Τώρα, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰς ἄλλας προσθήκας, δὲν κάμνω ἐδῶ λόγον· παραπέμπω εἰς αὐτάς, εἰς μίαν δὲ προσθήκην ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, εἰς τὸ ὅτι ὑποφέρουσι πολλάκις τὰ πάνδεινα οἱ σμυριδωρύκται, ὁπόταν μεταβαίνωσι νὰ πληρωθῶσι τὸ ἐργατικόν των δικαίωμα.

§75Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ δέκατον ἄρθρον νὰ ἀναπτύξητε ταῦτα.

§76Σ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Πολὺ καλά.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σκάσης.

§78Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κύριοι Βουλευταί, προώρισται ὄντως νὰ δώσῃ λύσιν τινὰ εἰς τὸ ζωτικώτατον ζήτημα τῆς Ναξίας σμύριδος, ζήτημα πολύπλοκον καὶ πολυσύνθετον. Ἡ ἐπιτυγχανομένη δὲ δι’ αὐτοῦ λύσις μόνον ὡς προσωρινὴ δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ, καὶ ὡς τοιαύτην ἀποδέχομαι αὐτήν, περιοριζόμενος εἰς τὸ νὰ ὑποβάλω τὰς ἐμὰς παρατηρήσεις ἐφ’ ἑνὸς ἑκάστου ἄρθρου ἐν συντομίᾳ, προσθέτων ὅσα ἤθελον νομίσει πρόσφορα, τοῦτο μὲν ὅπως ὑποστηριχθῶσι τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, τοῦτο δὲ ὅπως ὑποστηριχθῶσι καὶ τὰ συμφέροντα τῶν ἐργατῶν σμυριδωρυκτῶν, καὶ ὅπως ὑποστηριχθῇ κατὰ τὸ ἐνὸν καὶ ἡ ἐμπορία τῆς Ναξίας σμύριδος. Ὅσον καὶ ἂν εἶναί τις ὑποχρεωμένος νὰ περιορισθῇ στενῶς εἰς τὴν συζήτησιν ἑνὸς ἑκάστου ἄρθρου, εἶναι ὅμως ὑποχρεωμένος ὅπως γίνῃ ἀντιληπτὸς ὑπὸ τῆς Βουλῆς νὰ θέσῃ ζητήματά τινα, νὰ ἐξηγήσῃ ὅρους τινὰς δυνάμει τῶν ὁποίων θὰ γίνῃ καταληπτός. Διότι, ὡς ἐν ἀρχῇ εἶπον, πρόκειται περὶ ζητήματος πολυπλόκου καὶ πολυσυνθέτου. Διὰ τοῦ πρώτου ἄρθρου ἐπιτρέπεται ἡ κατὰ ποιότητα πώλησις τῶν σμυριδωρυχείων Νάξου. Μέχρις ἐσχάτων, κύριοι Βουλευταί, ἐκ τῆς μὴ καλῆς ἐκτιμήσεως τῶν πραγμάτων καὶ ἀπὸ ἐπιστημονικῆς ἀπόψεως καὶ ἀπὸ ἐμπορικῆς, ἐθεωρήθη ὅτι ἡ Ναξία σμύρις ἔχει ἐπικίνδυνον ἀντίπαλον τὴν Ἀσιατικὴν σμύριδα. Ἐλήφθησαν ἑπομένως διάφορα μέτρα ὅπως δῆθεν κατανικηθῇ, ἀποκλεισθῇ ὁ ἐπικίνδυνος οὗτος ἀντίπαλος τῆς Ναξίας σμύριδος. Ἐθεωρήθη ἄλλοτε πρόσφορον νὰ ἐλαττωθῇ ἡ τιμὴ τῆς Ναξίας σμύριδος, καὶ ἠλαττώθη ὄντως ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀειμνήστου Τρικούπη ἀπὸ 106 δρ., εἰς ἣν ἐπωλεῖτο, εἰς 62 καὶ 50)00, καὶ ἐτηρήθη ἐπὶ τρία ἔτη ἡ τιμὴ αὕτη τῆς Ναξίας σμύριδος, χωρὶς ὅμως ν’ αὐξήσῃ ποσῶς ἡ κατανάλωσις αὐτῆς. Ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη κατεσκεύασε καὶ ἀποθήκας εἰς διάφορα μέρη τῆς Εὐρώπης, οὐδὲν ὅμως κατώρθωσε καὶ ἠναγκάσθη μετὰ τριετίαν νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν πρώτην τιμὴν τῶν 106 καὶ 30/00, ἥτις καὶ μέχρι σήμερον διατηρεῖται. Ἐλήφθη καὶ ἕτερον μέτρον ὅπως προστατευθῇ ἡ Ναξία σμύρις, ἡ ἀπαγόρευσις τουτέστι τῆς πωλήσεως τῶν διαφόρων ποιοτήτων. Ἀλλά, ἵνα γίνω καταληπτὸς ὑπὸ τῆς Βουλῆς, θὰ ἐξηγήσω ἐν ὀλίγοις τὶ ἐννοοῦμεν λέγοντες πρώτην καὶ δευτέραν ποιότητα Ναξίας σμύριδος, ὡς ἐγὼ ἀντιλαμβάνομαι τοῦ πράγματος. Πιθανὸν εἰς τὸν καθορισμὸν τῶν ποιοτήτων, ὃν θὰ δώσω νὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις, ἀλλ’ ἡ ἀντίρρησις αὕτη θὰ εἶναι ἐν ταῖς λεπτομερείαις καὶ ὄχι ἐν τῷ καθόλου ὁρισμῷ. Ἰσχυρίζομαι ἑπομένως ὅτι ἡ Ναξία σμύρις εἶναι κατ’ ἐξοχὴν πρώτης ποιότητος, ἡ δὲ λεγομένη δεύτερα ποιότης τῆς Ναξίας σμύριδος, δὲν εἶναι ἄλλο τί εἰμὴ μετάλλευμα πτωχότερον εἰς σμύριδα. Ἑπομένως ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν σοβαρῶν ὄντως ἐρευνῶν τὰς ὁποίας ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἔκαμεν, ἐπείσθη ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ συναγωνισμὸς μεταξὺ τῆς πρώτης ποιότητος τῆς Ναξίας σμύριδος καὶ τῆς Ἀσιατικῆς σμύριδος· καὶ ἐφ’ ὅσον εἶναι δεδομένον, κατὰ τὴν ἐμὴν πάντοτε ἀντίληψιν, ὅτι καὶ ἡ δευτέρα λεγομένη καὶ ἡ τρίτη ποιότης τῆς Ναξίας σμύριδος κατεργαζομένη δὲν εἶναι εἰμὴ σμύρις πρώτης ποιότητος, εἶναι δηλαδὴ μετάλλευμα πτωχότερον ποσοτικῶς μόνον εἰς σμύριδα πρώτης ποιότητος πάντοτε, μένει ἀναμφισβήτητον ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνταγωνισθῇ ἡ Ἀσιατικὴ σμύρις πρὸς τὴν Ναξίαν, οὔτε κατὰ τὴν πρώτην ποιότητα οὔτε κατὰ τὴν λεγομένην δευτέραν οὔτε κατὰ τὴν τρίτην. Ἑπομένως πᾶσαι αἱ ποιότητες τῆς Ναξίας σμύριδος εἶναι ἐμπορεύσιμοι, πᾶσαι αἱ ποιότητες αὐτῆς δέον νὰ πωλῶνται. Λέγω δὲ τοῦτο, διότι ἐν τῷ πρώτῳ ἄρθρῳ ἐτέθη ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ πώλησις ποιότητος ἧς ἡ τιμὴ ἐν τῷ δημοσίῳ συναγωνισμῷ ὑπερέβη τὰς δραχ. 65 κατὰ τόννον σμύριδος....

§79Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἴμεθα ἐλεύθεροι νὰ κάμωμεν ὅ,τι θέλομεν δι’ αὐτὸ τὸ προϊόν. Λοιπὸν μὴ ζητεῖτε νὰ πωλῶνται ὅλαι αἱ ποιότητες. Ὅταν κατορθώσωμεν νὰ λάβωμεν αὐτὸ τὸ προϊόν εἰς τὰς χεῖράς μας, τότε θὰ δυνάμεθα νὰ τὸ διαθέσωμεν ὡς θέλομεν.

§80Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι πρέπει ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ν’ ἀκουσθῇ ὅτι πᾶσαι αἱ ποιότητες εἶναι χρήσιμοι, καὶ νὰ δοθῇ ὅπλον εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἐκεῖ ὅπου εὑρίσκει πρόσκομμα διαμαρτυρηθῇ. Διότι ἡ ἀπόρριψις τούτων εἶναι ἀφαίρεσις πλούτου ἀπὸ τοὺς σμυριδωρύκτας, εἶναι ἀφαίρεσις πρώτης ὕλης νέας ἐθνικῆς βιομηχανίας, καθόσον εἶναι γνωστὸν ὅτι καὶ ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Σύρῳ ἱδρύθη ἐργοστάσιον τὸ ὁποῖον χρησιμοποιεῖ τὰ ἀπορρίμματα τῆς Ναξίας σμύριδος, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα τὸ Δημόσιον, ἐνῷ ἠγόραζε πρὸς 48 καὶ πλέον δραχμὰς κατὰ τόννον, ἔρριπτεν εἰς τὴν θάλασσαν ἔξωθι τοῦ λιμένος τῆς Σύρου. Ὑπάρχουσι δύο ἐργοστάσια σήμερον τὰ ὁποῖα χρησιμοποιοῦσι ταῦτα. Καὶ ἐρωτῶ· δὲν θὰ ἐπιτραπῇ εἰς αὐτὰ τὰ ἐργοστάσια ἡ περαιτέρω βιομηχάνευσις, κονιοποίησις τοῦ προϊόντος τούτου; Διατί πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐπετρέπετο καὶ ἐπετράπη τελευταίως θὰ ἔλθωμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ εἴπωμεν ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται πλέον; Ἐὰν ὑπῆρχε κώλυμα, νομίζω ὅτι τοῦ κωλύματος τούτου ἔλαβον γνῶσιν καὶ ἐκεῖνοι οἵτινες δύνανται νὰ ὑποβάλωσιν ἀντιρρήσεις τινάς, καὶ δὲν ἠρνήθησαν. Καὶ θὰ ἔλθωμεν ἡμεῖς σήμερον νὰ περιορίσωμεν τοῦτο;

§81Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Τίς περιορίζει;

§82Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι περιορίζεται.

§83ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι. Εἶπον ὅτι θέλετε νὰ πωλῶνται καὶ τρίτη καὶ τετάρτη καὶ πέμπτη ποιότητες. Σᾶς λέγω ὅτι αὐτὸ δὲν δέχεται ὁ Διεθνὴς Ἔλεγχος.

§84Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ἐγένετο δεκτόν, κύριε Πρόεδρε, ὑπὸ τοῦ Ἐλέγχου.

§85ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πότε;

§86Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Δὲν εἶναι 10 ἡμέραι ἀφ’ ὅτου ἔγινε δημοπρασία.

§87Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τρίτης ποιότητος;

§88Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ὄχι τρίτης ποιότητος· τὰ ἀπορρίμματα τὰ ὁποῖα ἔρριπτεν εἰς τὴν θάλασσαν τὸ Δημόσιον.

§89Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ὡς μέτρον γενικὸν ἢ ἅπαξ;

§90Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Δίς.

§91Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον δὲν ἔχει περιορισμόν.

§92ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀπὸ τὸν Ἔλεγχον σήμερον ἐπετύχομεν εὔρυνσιν τῆς πωλήσεως.

§93Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ὁ Ἔλεγχος ἔδωκε τὸ δικαίωμα νὰ ἐκτεθῇ εἰς δημόσιον πλειστηριασμὸν τρίτη ποιότης, τετάρτη ποιότης — δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω — Ναξίας σμύριδος.

§94Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Σᾶς καθησυχάζω λέγων πρὸς ὑμᾶς ὅτι δὲν ἀπαγορεύεται.

§95Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν δὲν ἀπαγορεύεται, δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀναγραφῇ ὅτι τότε μόνον ἐπιτρέπεται νὰ πωληθῇ δευτέρας καὶ τρίτης ποιότητος σμύρις, ὅταν ἡ τιμὴ ἡ ἐπιτυγχανομένη διὰ τοῦ συναγωνισμοῦ δὲν εἶναι κατωτέρα τῶν 65 φράγκων. Ἀλλά, κύριε Ὑπουργέ, τελευταίως ἐπωλήθη εἰς Σῦρον ἀπόρριμμα πρὸς 12½ φράγκα. Ὥστε, ὅταν θέτητε αὐτὸν τὸν περιορισμὸν εἰς τὸ ἄρθρον 1, ἐντελῶς καταστρέφετε καὶ ἀποκλείετε πᾶσαν βιομηχανίαν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Δὲν εἶναι ἑπομένως ὀρθὸν νὰ τεθῇ αὕτη οὔτε 50 οὔτε 40. Τὴν τιμὴν θὰ κανονίζῃ τὸ ἐμπόριον.

§96Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Ὑποθέτω ὅτι θὰ λυθῇ ἡ ἀπορία σας, ἐὰν σᾶς εἴπω τὰ ἑξῆς. Μέχρι τοῦδε παρελαμβάνετο σμύρις πρώτης ποιότητος· δὲν παρελαμβάνετο δευτέρας. Τοῦτο ἐγένετο κατὰ συνεννόησιν τοῦ Ἐλέγχου μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις συνεννόησις ἦτο ἐπιτετραμμένη, ἀλλὰ καὶ ἐπιβεβλημένη, δυνάμει τοῦ νόμου ΒΦΙΘʹ τοῦ 1898 περὶ συστάσεως τοῦ Διεθνοῦς Ἐλέγχου, κατὰ τὸ ἄρθρον 15 τοῦ ὁποίου, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἐπιβάλλεται, ἵνα ἡ ἐκμετάλλευσις καὶ πώλησις τῆς Ναξίας σμύριδος γίνηται τοῦ λοιποῦ τῇ συνεννοήσει μεταξὺ τοῦ Ἐλέγχου μετὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ὡς μεταγενέστερος δὲν ἠδύνατο ἢ νὰ κατισχύσῃ τοῦ προγενεστέρου ἐκείνου νόμου ὃν ἐμνημόνευσεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Κυκλάδων κ. Παπαβασιλείου. Τὸν δὲ περὶ Ἐλέγχου νόμον δὲν δυνάμεθα νὰ μεταβάλλωμεν ὁπόταν θέλωμεν, ὅπως γνωρίζετε. Κατὰ τὸν νόμον λοιπὸν τοῦ 1898 προέβη εἰς συνεννόησιν ὁ Ἔλεγχος μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἐπαναλαμβάνω, καὶ δὲν παραλαμβάνει εἰ μὴ μόνον πρώτης ποιότητος σμύριδα. Σήμερον, μετὰ συνεννόησιν ἐπίσης, ψηφίζοντες τὸν νόμον τοῦτον θέλομεν διευκολύνει τὴν παραλαβὴν καὶ δευτερευούσης ποιότητος σμύριδος. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀναφέρετε σεῖς, καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι πρᾶγμα ἀπορριπτόμενον ὡς περιττόν, ἐπωλήθη 12 δραχμάς· ἐπωλήθη πότε; πρὸ ὀλίγου ἀκόμη καιροῦ, καθ’ ἣν ἐποχὴν δηλαδὴ ὁ Ἔλεγχος εἶχεν ἀντείπει ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται παρὰ μόνον πρώτης ποιότητος σμύρις νὰ πωλῆται· διατί; διότι ἐκεῖνο ἐθεωρήθη καὶ ὑπὸ τοῦ Ἐλέγχου ἔτι πάντοτε ὄχι ὡς σμύρις, ἀλλ’ ὡς ἀπόρριμμα. Λοιπὸν σᾶς παρακαλῶ, ὅπως μὴ φέρητε πρὸς συζήτησιν τοιοῦτο ζήτημα, διότι προσπαθεῖτε νὰ ἐγείρητε ζήτημα ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑπῆρχε τοιοῦτο, ἀκόμη καὶ ὑπὸ τὸ αὐστηρότερον καθεστὼς τὸ ὁποῖον ἐπεκράτει ἕως χθές.

§97Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ὥστε τὸ θεωρούμενον ὡς ἀπόρριμμα θὰ ἐξακολουθῇ νὰ πωλῆται;

§98Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς ἐπαναλαμβάνω ὅτι τὸ μέχρι τοῦ νῦν ὑπάρχον νομοθετικὸν καθεστώς, τὸ ὁποῖον προῆλθε κατόπιν συνεννοήσεως τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τοῦ Ἐλέγχου, ἦτο αὐστηρότερον· ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ αὐστηροτέρου αὐτοῦ λοιπὸν καθεστῶτος δὲν προεβλήθη ποτὲ τὸ ζήτημα αὐτό, τὸ ὁποῖον θέλετε σήμερον σεῖς νὰ προβάλητε, ὅτε ψηφίζεται νομοσχέδιον εἰσάγον πολὺ ἐπιεικέστερον διὰ τοὺς σμυριδωρύκτας καθεστώς. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ ἐπιμένητε, διότι δὲν θὰ εἶναι ἴσως ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν σμυριδωρυκτῶν. Σᾶς δίδω αὐτὴν τὴν καθησυχαστικὴν διαβεβαίωσιν.

§99Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν προκειμένου περὶ ἀπορρίμματος οὐδεμία ὑπάρχει ἀντίρρησις ἔχει καλῶς.

§100Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οὕτως ἐχαρακτηρίσθη πάντοτε.

§101Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Δὲν ἔχω τότε καμμίαν ἀντίρρησιν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως ἡ τιμὴ τῶν 65 δραχμῶν εἶναι ὑπερβολικὴ καὶ συμφωνῶ μετὰ τοῦ συναδέλφου μου κ. Παπαβασιλείου ὅτι δέον νὰ ὑποβιβασθῇ.

§102Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ ὁποῖον θὰ μελετήσω τόσῳ μᾶλλον ὅσῳ δὲν βλέπω οὐσιαστικὴν βλάβην ἐξ αὐτοῦ.

§103Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ἐπιτρέπει ἡ Βουλή, ἵνα κατὰ τὸ σύστημα ὅπερ ἠκολούθησεν ὁ πρὸ ἐμοῦ ἀγορεύσας ἐκ Κυκλάδων ἀγαπητὸς συνάδελφος ἀναπτύξω τὰς γνώμας μου καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου ἢ ἐφ’ ἑνὸς ἑκάστου ἄρθρου;

§104Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως θέλετε, ἐὰν πρόκειται νὰ τὰ συντομεύσητε.

§105Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Θὰ τὰ συντομεύσω πολύ. Εἰς τὸ ἄρθρον 2 λέγετε ὅτι: «διὰ Β. Διατάγματος ἐκδιδομένου προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου κανονίζονται τὰ εἴδη τῶν πωλουμένων ποιοτήτων, αἱ τιμαὶ καὶ ὁ τρόπος τῆς πωλήσεως πάντων διὰ δημοσίου συναγωνισμοῦ».

§106Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. «Πάντως» διὰ δημοσίου συναγωνισμοῦ, οὐχὶ πάντων. Εἶναι τυπογραφικὸν λάθος.

§107Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Τὴν ἰδίαν σημασίαν ἔχει διὰ τὴν ἐφαρμογήν.

§108Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ τῶν ποιοτήτων, θὰ ἔλεγε πασῶν.

§109Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Θὰ προὐτίμων τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου νὰ εἶναι σαφές.

§110Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι σαφές.

§111Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Δὲν εἶναι σαφὲς διὰ τοῦ «πάντως», ἐκτὸς ἐὰν ἰσοδυναμῇ μὲ τὸ πασῶν.

§112Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, κύριε Βουλευτά. Θὰ σᾶς δώσω τὴν δέουσαν ἐξήγησιν, διὰ νὰ λείψῃ καὶ αὐτὴ ἡ ἀπορία σας. Τὸ ἄρθρον εἶναι σαφέστατον· κανονίζονται τὰ εἴδη τῶν πωλουμένων ποιοτήτων· ἄλλοτε ἐκανονίζοντο αὐτὰ διὰ νόμου· ἀλλ’ εἶναι ἐνδεχόμενον ἡ ἀντίληψις τοῦ ἐμπορίου νὰ εἶναι διαφορετικὴ σήμερον ἢ αὔριον καὶ νὰ μὴ εἶναι εὐχερὴς ἡ ἄμεσος ψήφισις νέου νόμου πρὸς κανονισμὸν τῆς τιμῆς καὶ τῶν εἰδῶν. Τὸ αὐτὸ—διὰ νὰ μὴ ἐπαναλάβω τὰ ἴδια εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Κυκλάδων βουλευτὴν κ. Παπαβασιλείου—δέον νὰ εἴπω καὶ διὰ τὸν ἐφάπαξ προσδιορισμὸν τῆς τιμῆς εἰς φρ. 106,50. Τὴν τιμὴν ταύτην εἶχεν ἀλογίστως προηγουμένως προσδιορίσει ὁ νόμος· εἶχεν ὁρίσει ὅτι πρέπει νὰ πωλῶμεν πρὸς 106,50· ἐὰν ἔχωμεν ἀνωτέραν τιμήν, δὲν δυνάμεθα νὰ πωλήσωμεν εἰς ἀνωτέραν τιμήν. Ἐννοεῖται ὅτι αὐτὸ δὲν ἐξυπηρέτει τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου· ἀφήσαμεν λοιπὸν ἀνοικτὸν τὸ στάδιον. Θέλω νὰ εἴπω δι’ αὐτοῦ ὅτι αἱ ποιότητες θὰ κανονίζωνται ὡς καὶ αἱ τιμαὶ διὰ Β. Διατάγματος· ὁ τρόπος τῆς πωλήσεως θὰ κανονισθῇ ἐπίσης διὰ Β. Διατάγματος· πάντως ὅμως θὰ εἶναι διὰ δημοσίου συναγωνισμοῦ· δηλαδὴ ἀποκλείεται ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τὸ δικαίωμα, ἐὰν θελήσῃ, νὰ πωλήσῃ κατὰ ἑκουσίαν σύμβασιν εἰς πρόσωπον τὸ ὁποῖον ἤθελε παρουσιασθῆ εἰς αὐτὸν μίαν οἱανδήποτε ποσότητα σμύριδος. Θὰ διηυκόλυνεν ἴσως τὸ νὰ πωλῇ σμύριδα δι’ ἑκουσίας συμβάσεως, θὰ μετέβαλλεν ὅμως τὸ Δημόσιον ἐνίοτε εἰς ἕνα μικρὸν πωλητὴν καὶ ἐπὶ πλέον θὰ ἐγέννα ἴσως καὶ τὰς ὑπονοίας ὅτι ἡ διαφορὰ τῆς τιμῆς ἡ ὁποία ὑπάρχει ἐνδεχομένως μεταξὺ μιᾶς σημερινῆς ἑκουσίας πωλήσεως καὶ μιᾶς αὐριανῆς καὶ ἡ ὁποία ἴσως θὰ ὀφείληται εἰς διαφορετικὴν τιμὴν τοῦ ἐμπορίου ἐν τῇ καταναλώσει, ἡ διαφορά, λέγω, τῆς τιμῆς αὐτῆς δὲν θὰ ὀφείλεται εἰς τὸ ἀληθὲς αἴτιον, ἀλλ’ εἰς τὴν ἑκουσίαν θέλησιν ἢ τὴν χαριστικότητα τοῦ Ὑπουργοῦ. Διὰ ν’ ἀποκρούσῃ λοιπὸν πᾶσαν τοιαύτην ὑπόνοιαν, λέγει ὁ νόμος ὅτι: ὁπωσδήποτε δύνασαι, κύριε Ὑπουργέ, νὰ κανονίσῃς διὰ τοῦ Βασιλικοῦ σου Διατάγματος, δύνασαι νὰ εἴπῃς ὅτι ἡ πώλησις θὰ γίνῃ ἐνώπιον τοῦ εἰρηνοδίκου, ἢ τοῦ ἐφόρου ἢ τοῦ συμβολαιογράφου, ἢ δι’ ἐνσφραγίστων προσφορῶν, «πάντως ὅμως διὰ δημοσίου συναγωνισμοῦ».

§113Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ὥστε εἰς ἑκάστην ἐποχὴν καθ’ ἣν θὰ γίνηται πώλησις θὰ γίνηται καὶ συναγωνισμός;

§114Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Ἀλλὰ θὰ ὁρισθῇ ὁ τρόπος τοσοῦτον εὐχερής, ὥστε νὰ μὴ ὑπόκειται εἰς τὰς αὐστηροτέρας διατυπώσεις τοῦ συναγωνισμοῦ τοῦ διὰ τὰς καλὰς ποιότητας τῶν μεγάλων ποσῶν. Φυσικὰ διὰ τὰς ποιότητας τὰς καλλιτέρας καὶ τοῦ μεγαλειτέρου ποσοῦ θὰ λάβωμεν αὐστηρότερα μέτρα ἀσφαλείας εἰς τὸ Διάταγμα, ἐὰν προηγηθῇ Διάταγμα, ἐνῷ διὰ μικρὰ ποσὰ — 10–20 στατήρων—θὰ προκαλέσωμεν τοιοῦτο Διάταγμα, τὸ ὁποῖον θὰ ὁρίζῃ τὸν τρόπον κατὰ μέθοδον ἡ ὁποία νὰ παρέχῃ ἕνα εὔκολον συναγωνισμόν, ἀλλ’ ὄχι δυσκολίας. Πάντως ὅμως θὰ ὑπάρχῃ δημόσιος συναγωνισμός, διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἐγγύησις τῆς ἀμεροληψίας. Ἐλπίζω ὅτι μετὰ ταῦτα δὲν θὰ φέρητε ἀντιρρήσεις.

§115Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ἔχω πολλὰς καὶ σοβαρὰς ἀντιρρήσεις τῆς διατυπώσεως ταύτης, διότι, ἐὰν ἠθέλετε παρακολουθήσει πῶς γίνεται ἡ φόρτωσις ἐν Σύρῳ, θὰ ἐπείθεσθε ὅτι εἶναι ἀνεφάρμοστον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ κάμητε. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς τὸ ἐξηγήσω. Ὁ Α. ἔμπορος σᾶς ζητεῖ 2000 τόννους· θὰ εἴπητε ἐφ’ ὅσον ἔχω αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἐκθέτω 2000 τόννους εἰς δημόσιον πλειστηριασμόν. Θὰ γίνῃ ὁ πλειστηριασμός, ὀλίγας ἡμέρας δὲ μετὰ ταῦτα θὰ ἔχητε προσφορὰν ἑνὸς φράγκου περισσότερον, ὅτε θὰ εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ ἀκυρώσητε τὸν πλειστηριασμόν.

§116ΑΝ. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸν ὑπολογισμὸν ὁ ὁποῖος θὰ γίνῃ διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος. Διότι, ἐὰν πρόκειται περὶ μεγάλης ποσότητος, βεβαίως εἶναι καθῆκον τοῦ Ὑπουργοῦ ἐν τῷ Βασιλικῷ Διατάγματι νὰ προνοήσῃ, ὥστε ἡ μεγάλη ποσότης νὰ προκαλέσῃ συναγωνισμὸν εὐρύτερον καὶ ἑπομένως νὰ δοθῇ ἑτέρα τιμή. Ἐὰν πρόκειται ὅμως περὶ μικροτέρας ποσότητος, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ὁρίσῃ τὸ Β. Διάταγμα· ἐὰν λ. χ. παρουσιασθῇ τις καὶ προσφέρῃ ἓν φράγκον ἐπὶ πλέον διὰ ποσότητα 100 στατήρων, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ νέα δημοπρασία. Ὥστε δὲν ὑπάρχει κίνδυνος ἐξ αὐτοῦ, ἐκτὸς ἐὰν παραδεχθῆτε ὅτι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ κανονίσῃ αὐτὰς τὰς περιπτώσεις διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος δὲν θὰ ἔχῃ τὴν ἀπαιτουμένην νοημοσύνην.

§117Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ὑπάρχει κίνδυνος ἐκ τῆς ἀβεβαιότητος τῶν ἐμπόρων οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ προπωλήσωσιν ὡς μέχρι τοῦδε, ὁπότε ἡ τιμὴ ἦτο ὡρισμένη. Ὑπάρχει καὶ ἕτερος κίνδυνος τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν μεγάλων ἀγοραστῶν ὑπὸ τῶν μικρῶν ἀγοραστῶν, ἔτι δέ, ὡς εἶπον, καὶ πλήρης ἀδυναμία προπωλήσεως ἐφ’ ὅσον δὲν γνωρίζουσιν οἱ ἔμποροι εἰς ποίαν τιμὴν θὰ καταλήξῃ ὁ δημόσιος συναγωνισμός.

§118Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν τὸν κίνδυνον τῶν καταχρήσεων;

§119Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ὁρίσατε τὴν τιμὴν εἰς 108, εἰς 110 φρ., μὴ ἀφήσητε ὅμως τὸ στάδιον ἐλεύθερον εἰς τὴν κερδοσκοπίαν.

§120ΑΝ. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κερδοσκοπία δὲν δύναται νὰ γίνῃ οὔτε εἰς εὐρὺ οὔτε εἰς στενὸν περιθώριον. Αἱ τιμαὶ εἶναι ὡρισμέναι. Ἐὰν πεισθῶ ἐκ τῆς συζητήσεως ὅτι ὑφίσταται κίνδυνος μεγαλείτερος, δηλαδὴ ἐκβιάσεων συνεχῶν, τότε θ’ ἀσπασθῶ τὴν γνώμην σας. Φοβεῖσθε ὅτι οἱ μικροὶ καταναλωταὶ θὰ βλάψωσι τοὺς μεγάλους;

§121Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ὄχι· θὰ ἐκβιάζωσι τοὺς μεγάλους ἀναγκάζοντες αὐτοὺς νὰ δίδωσιν εἰς αὐτοὺς χρήματα.

§122Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Προσφέροντες τὸ ποσόν;

§123Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ἀπειλοῦντες ὅτι θὰ λάβωσι μέρος καὶ ὑψοῦντες τὴν τιμήν. Δέχομαι τὸν πλειστηριασμὸν καὶ τὸν δημόσιον συναγωνισμὸν διὰ τὴν δευτέραν καὶ τρίτην ποιότητα τῆς σμύριδος, δὲν δύναμαι ὅμως νὰ δεχθῶ τὸν δημόσιον συναγωνισμὸν διὰ τὴν πρώτην ποιότητα τῆς σμύριδος, διότι εἶναι αὕτη ἡ βάσις τῆς καταναλώσεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὴν κερδοσκοπίαν, ἵνα διὰ τοῦ συναγωνισμοῦ τοῦ δημοσίου προπωλήσῃ εἰς τιμὰς ὑψηλοτέρας, διότι, κ. Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἐκ τῆς βαθείας μελέτης τοῦ πράγματος θὰ ἐπείσθητε ὅτι, ἂν ὑπάρχῃ εἷς ἐπικίνδυνος ἐχθρὸς καὶ συναγωνιστὴς τῆς Ναξίας σμύριδος, αὐτὸς δὲν εἶναι ἡ Ἀσιατικὴ σμύρις, διότι αὕτη ἐκ τοῦ ὡρισμένου βαθμοῦ τῆς μαλακότητος αὐτῆς ἔχει ἴδιον ἐντελῶς προορισμὸν πρὸς εἰδικὰς χρήσεις, ἐνῷ ἡ Ναξία σμύρις ὡς σκληροτέρα ἔχει ἕτερον εἰδικὸν προορισμόν. Ἀπόδειξις εἶναι ὅτι ἡ Ναξία σμύρις ἔχει σήμερον 10000 τόννων κατανάλωσιν, ἐνῷ ἡ Ἀσιατικὴ ἔχει 75000 τόννων κατανάλωσιν ἡ παγκόσμιος δὲ κατανάλωσις τῆς σμύριδος εἶναι 100,000 τόννων. Ἤτοι 75,000 τόννων εἶναι τῆς Ἀσιατικῆς, 10,000 τόννων εἶναι τῆς Ναξίας σμύριδος, ἡ δὲ λοιπὴ σμύρις εἶναι τεχνητή. Κατ’ αὐτῆς δὲ τῆς τεχνητῆς ὀφείλετε νὰ λάβητε μέτρα, διότι, ἂν ἀκούσητε καὶ ἐρωτήσητε τὴν γνώμην τῶν εἰδικῶν, θὰ πεισθῆτε ὅτι εἶναι ἀνωτέρα τῆς Ναξίας σμύριδος.

§124ΑΝΔΡ. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠρώτησα καὶ ἠρεύνησα καὶ ἔλαβον τὴν πληροφορίαν, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ κίνδυνος, διότι στοιχίζει πολύ· ἔχει πενταπλασίαν σχεδὸν ἀξίαν καὶ δὲν θ’ ἀνταγωνισθῇ.

§125Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Δὲν εἶναι τόση, ὡς νομίζετε. Ἡ τεχνητὴ Γερμανικὴ σμύρις εἶναι ἀκριβοτέρα μόλις κατὰ 3 φράγκ. Ἡ Ἀμερικανικὴ εἶναι διπλασίως ἀκριβοτέρα καὶ ἐν τούτοις εὑρίσκει κατανάλωσιν, διότι εἶναι ἀνωτέρα τῆς Ναξίας σμύριδος ὡς ποιότης. Δὲν πρέπει ἑπομένως αὐξάνοντες τὴν τιμὴν τῆς Ναξίας σμύριδος νὰ ὠθήσητε ταύτην πρὸς συνάντησιν τῆς τιμῆς τῆς τεχνητῆς σμύριδος τῆς ἀντιπάλου αὐτῆς. Δὲν πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ διαγωνισμὸς δημόσιος.

§126Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε θέλετε ἡ πρώτη ποιότης νὰ πωλῆται καὶ ἄνευ δημοσίου διαγωνισμοῦ;

§127Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Μάλιστα.

§128Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν τὴν παρατήρησίν σας. Τὴν ὑπεβάλετε ὡς ἔγγραφον τροπολογίαν;

§129Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Θὰ τὴν ὑποβάλω. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ἤθελον νὰ προσθέσω καὶ ἕτερόν τι ἀποβλέπων εἰς τοῦτο: ὅτι ἡ Ναξία σμύρις δύναται νὰ δώσῃ ἀφορμήν, ὅπως ἀναπτυχθῇ εἰδικὴ ἐθνικὴ βιομηχανία, τουτέστι κατεργασία τῆς Ναξίας σμύριδος καὶ κονιοποίησις αὐτῆς ἐν Ἑλλάδι. Τοῦτο τὸ ἐπρότεινα ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, ἥτις καὶ τὸ ἐδέχθη. Ὑποβάλλω δηλαδὴ τροπολογίαν ὡς παράγραφον τοῦ ἄρθρου ἔχουσαν οὕτω: «προκειμένου περὶ ἐπεξεργασίας καὶ κονιοποιήσεως ἐν Ἑλλάδι, πάσης ποιότητος σμύριδος Ναξιακῆς, παρέχεται ἔκπτωσις διὰ μὲν τὴν τῆς πρώτης καὶ δευτέρας ποιότητος 30%, διὰ δὲ τὴν τῶν τριτευουσῶν ποιοτήτων 50% ἐπὶ τῆς ἐπιτευχθείσης διὰ τοῦ δημοσίου συναγωνισμοῦ τιμῆς. Τοῦτο, ὡς εἶπον, πρὸς ἑδραίωσιν καὶ ἐνίσχυσιν μελλούσης ἐθνικῆς βιομηχανίας. Παρακαλῶ νὰ δοθῇ ἡ δέουσα προσοχὴ εἰς τὴν τροπολογίαν μου ταύτην. Ἄλλην τροπολογίαν δὲν ἔχω. Συμφωνῶ μετὰ τοῦ συναδέλφου μου κ. Παπαβασιλείου, ὅπως τὸ ἐργατικὸν δικαίωμα δι’ οὓς λόγους ἀνέπτυξε καὶ ὁ κ. συνάδελφος καὶ δι’ οὓς λόγους εἶναι εὔκολον νὰ ὑποστηρίξω καὶ ἐγώ, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ κάμω κατάχρησιν ἐπὶ πλέον τῆς καλωσύνης τῆς Βουλῆς, συμφωνῶ, λέγω, ὅπως αὐξηθῇ μέχρι δρ. τριῶν. Προτείνω ἑπομένως, ὅπως προστεθῇ ὅτι «διὰ Β. Διατάγματος κανονίζεται τὸ ἐργατικὸν δικαίωμα κατὰ στατῆρα παραδιδομένης σμύριδος»· ν’ ἀφεθῇ δηλ. εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὸ δικαίωμα ἵνα κατόπιν ἐρεύνης τοῦ ζητήματος κανονίζῃ τοῦτο διὰ Β. Διατάγματος. Ἡ αὔξησις τοῦ δικαιώματος τούτου εἶναι ἔργον δικαιοσύνης διὰ τοὺς ἀνθρώπους τούτους, οἵτινες τοιαύτην ἐπίμοχθον καὶ ἐπικίνδυνον ἐργασίαν ἐκτελοῦσι καὶ οἵτινες, ὅσῳ τὰ μεταλλεῖα προχωροῦσι κατὰ βάθος τόσον δυσκολώτερον ἐξορύσσουσι τὴν σμύριδα.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 1ον ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3). Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Καλομενόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§131Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4 ὑποβάλλω καὶ μετ’ ἄλλων ἀξιοτίμων συναδέλφων τροπολογίαν σκοποῦσαν ὄχι βεβαίως νὰ κανονίσῃ τὸ ὅλον σμυριδικὸν ζήτημα, ἀλλὰ νὰ ἄρῃ μερικὰ τῶν ἀτόπων, τὰ ὁποῖα ὑφίστανται τώρα, εἰς βάρος καὶ τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν σμυριδωρυκτῶν. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ συζητήσωμεν τὸ ὅλον ζήτημα καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἤθελεν ὑποβάλει προτάσεις πολὺ πλέον ἐκτεταμένας...

§132Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἂν ἤμεθα ἐλεύθεροι νὰ κανονίσωμεν τὸ ζήτημα ὡς θέλομεν.

§133Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ εἶπον ἂν ἐπρόκειτο νὰ τὸ κανονίσωμεν· ἂς μὴ ἐξετάσωμεν διατί δὲν πρόκειται. Εἶπον ὅτι ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω σκοπεῖ τὴν ἄρσιν μερικῶν ἀτόπων, τὰ ὁποῖα ὑφίστανται ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν σμυριδωρυκτῶν. Τὸ πρῶτον ἄτοπον, κύριε Ὑπουργέ, — ἂς ἀποταθῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν — εἶναι τὸ ἑξῆς· ὁ σμυριδωρύκτης ἀνέρχεται εἰς τὸ ὄρος τὸ ὁποῖον ἐπεσκέφθη ὁ κ. Ὑπουργός, νομίζω, κατὰ μῆνα Αὔγουστον παρελθόντος ἔτους, ἀνέρχεται ἐκεῖ ὑψηλά, ἐξορύσσει τὴν σμύριδα, ὑφίσταται δαπάνας, κόπους, ἡμεραργίας, κατέρχεται εἰς τὴν παραλίαν μετακομίζων ἐπὶ ἡμιόνου εἰς ὡρῶν ἀπόστασιν τὸ ὀρυκτόν, καὶ ἐναποθέτει αὐτὸ ἐκεῖ ἔνθα ἡ σμύρις παραλαμβάνεται ὑπὸ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Δημοσίου, ἀφοῦ ὑποστῇ διαλογήν· συνέπεια εἶναι ὅτι μέρος λογίζεται μὴ ἐμπορεύσιμον καὶ ἀπορρίπτεται, μέρος δὲ γίνεται δεκτὸν ὑπὸ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Δημοσίου. Ζημιοῦται δ’ οὕτω ὁ σμυριδωρύκτης διότι ὑπέστη τὰ πάνδεινα ὅπως ἐξορύξῃ καὶ ὅπως μεταφέρῃ ἀπὸ ὁδῶν ἀποτόμων καὶ ἀπὸ ὀρέων ἔνθα εὑρίσκονται τὰ ὀρυχεῖα, ὅπως μεταφέρῃ λέγω, τὴν σμύριδα, ἀφοῦ εὐοδωθῇ δὲ εἰς τὸν ὅρμον βλέπει ἀπορριπτόμενον τὸ ἥμισυ καὶ πλέον πολλάκις ἀκόμη τοῦ ποσοῦ ὅπερ ἐξώρυξεν, ἐνῷ, ἐὰν ἡ διαλογὴ ἐγίνετο εἰς τὸν τόπον τῆς ἐξορύξεως, δὲν θὰ ὑφίστατο ὁ ἀτυχὴς σμυριδωρύκτης αὐτὴν τὴν ζημίαν. Τὸ ποσὸν ὅπερ παρελήφθη ἀποστέλλεται δαπάναις τοῦ Δημοσίου εἰς Σῦρον, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ νέαν ἔχομεν διαλογήν, συνεπείᾳ τῆς ὁποίας σημαντικὸν μέρος τῆς σμύριδος χαρακτηριζόμενον μὴ ἐμπορεύσιμον ῥίπτεται εἰς τὴν θάλασσαν. Ζημιοῦται τότε τὸ Δημόσιον ὅσα ἐπλήρωσεν εἰς τὸν σμυριδωρύκτην διὰ τὴν ἐξόρυξιν, καὶ ὅσα ἐπλήρωσε διὰ τὴν ἐκ τοῦ ὅρμου τῆς Νάξου εἰς Σῦρον μεταφοράν. Πρὸς κατάπαυσιν τῆς ζημίας τὴν ὁποίαν ὑφίστανται οἱ σμυριδωρύκται ἀφ’ ἑνὸς καὶ τὸ Δημόσιον ἀφ’ ἑτέρου προτείνομεν διὰ τῆς ὑποβληθείσης τροπολογίας, ἵνα γίνηται μία καὶ μόνη διαλογὴ εἰς τὸν τόπον τῆς ἐξορύξεως, διαλογὴ σοβαρὰ καὶ ἐπιμελής, ἡ ὁποία καὶ τὸν σμυριδωρύκτην θ’ ἀπαλλάττῃ ματαίων κόπων καὶ τὸ Δημόσιον ματαίων δαπανῶν.

§134Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖ θὰ γίνηται ἡ διαλογή.

§135Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν λέγει τοιοῦτό τι τὸ νομοσχέδιον.

§136Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ λέγει κατωτέρω (ἀναγινώσκει): «Ὁρίζονται τρεῖς διαλογεῖς σμύριδος».

§137Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Χαίρω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀποδέχεται τὴν τροπολογίαν καὶ ἀναγνωρίζει ὅτι ἐπὶ τόπου δέον νὰ γίνηται ἡ μία καὶ καλὴ διαλογή, παρακαλῶ δὲ νὰ συναινέσῃ ὅπως διατυπωθῇ τὸ πρᾶγμα σαφῶς πρὸς ἀποφυγὴν ἀμφιβολιῶν ἐν τῷ μέλλοντι. Διὰ τῆς τροπολογίας ὁρίζομεν νὰ γίνηται ἡ διαλογὴ ἐπὶ τόπου πρὸς ἀποφυγὴν τῆς ζημίας τῶν τε σμυριδωρυκτῶν καὶ τοῦ Δημοσίου. Δὲν ἀρκεῖ νὰ εἴπωμεν ὅτι διορίζονται διαλογεῖς εἰς τὰ ὀρυχεῖα, καθόσον λέγοντες εἰς τὰ ὀρυχεῖα Ἀπειράνθου ἢ εἰς τὰ ὀρυχεῖα Κορωνίδος δὲν ἐννοοῦμεν ἀναγκαίως ὅτι θὰ μεταβαίνῃ ὁ διαλογεὺς εἰς τὸν τόπον τῆς ἐξορύξεως, ἀλλὰ μᾶλλον ὅτι θὰ παραμένῃ εἰς τοὺς ὅρμους τῆς Ἀπειράνθου ἢ τῆς Κορωνίδος, ἔνθα συγκεντροῦται ἡ σμύρις. Πρὸς ἀποφυγὴν λοιπὸν πάσης ἀμφιβολίας καλὸν εἶναι νὰ διατυπωθῇ σαφῶς ὅτι ἡ διαλογὴ θὰ γίνηται εἰς τὸν τόπον τῆς ἐξορύξεως.

§138Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Μὲ τὴν πρόθεσιν αὐτὴν ἐτέθη. Δὲν δύναμαι ὅμως νὰ σᾶς δώσω ἀπολύτως τὴν βεβαίωσιν ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ θὰ εἶναι δυνατὴ ἐν τῷ συνόλῳ. Μὲ τὴν πρόθεσιν αὐτὴν ἐτέθη καὶ ἐκ τοῦ νόμου ἐπιτρέπεται· ἀλλά, ἂν αἱ περιστάσεις καταδείξωσιν ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ γίνῃ ἡ διαλογὴ ἐπὶ τῶν ὀρυχείων;

§139Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δύσκολον.

§140Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ γνωρίζω· δὲν δύναταί τις δὲ παρασκευάζων νόμους νὰ εἴπῃ ποῖαι δυσχέρειαι θὰ ὑπάρχωσι περὶ τὴν πραγματικὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων. Διὰ τοῦτο ἐπιβάλλεται νὰ λαμβάνῃ τὰ μέτρα του, ὥστε ν’ ἀντιμετωπίζῃ τὰς παρουσιαζομένας δυσχερείας καὶ νὰ δύναται, ἂν δὲν ὑπάρχωσι τοιαῦτα, νὰ πράττῃ τὸ καλλίτερον.

§141Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλούστατον καὶ προχειρότατον. Εἰς τὸν τόπον τῆς ἐξορύξεως νὰ παρίσταται ὁ διαλογεύς.

§142Σ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ γίνωνται τρεῖς διαλογαί. Μία εἰς τὸν τόπον τῆς ἐξορύξεως, ἑτέρα εἰς τὸν ὅρμον καὶ τρίτη εἰς τὴν Σῦρον. Ἡ Μικρὰ Ἀσία κάμνει τρεῖς διαλογάς. Ἐὰν αὕτη κάμνῃ τρεῖς διαλογὰς φρονῶ ὅτι καὶ ἡμεῖς πρέπει νὰ κάμνωμεν 4 καὶ 5· ἀλλ’ ἔστω καὶ 3. — Αὐτὸ εἶναι ἀπαραίτητον.

§143Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ δευτέρα παρατήρησις τὴν ὁποίαν ἔχομεν νὰ κάμωμεν εἶναι ἡ ἑξῆς. Τὸ ὀρυκτόν, τὸ ὁποῖον ἐλπίζω ὅτι θὰ δεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἵνα ὑφίσταται τὴν διαλογὴν ἐπὶ τόπου, μεταφέρεται εἰς τοὺς ὅρμους, εἰς τὸν ὅρμον Μουτσούνης ἡ σμύρις τῆς Ἀπειράνθου, εἰς τὸν ὅρμον Λυῶνος ἡ σμύρις τῆς Κορωνίδος. Ἐκεῖ ὁ σμυριδωρύκτης ἐναποθέσας τὴν σμύριδα τὴν ὁποίαν μετὰ τοσούτους κόπους ἐξώρυξε καὶ μετεκόμισεν, ὀφείλει εἴτε νὰ τὴν φυλάττῃ αὐτοπροσώπως εἴτε νὰ πληρώνῃ φύλακτρα εἰς ἄλλο πρόσωπον, ἄλλως κινδυνεύει νὰ χάσῃ τὸ προϊὸν τόσων κόπων του. Ἀλλ’ εἶναι ἆρά γε τόσον μέγα τὸ κέρδος τὸ ὁποῖον λαμβάνει ὥστε νὰ πληρώνῃ φύλακτρα; Δὲν πρόκειται δὲ νὰ πληρώνῃ ὀλίγων ἡμερῶν φύλακτρα, ὁπότε ἡ ζημία ἦτο ἀνεκτή, ἀλλὰ πολλάκις μηνῶν φύλακτρα χρειάζονται, διότι μῆνες πολλάκις παρέρχονται ὁλόκληροι ἕως οὗ ἔλθῃ ἡ διαταγὴ νὰ παραληφθῇ ὑπὸ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Δημοσίου ἡ εἰς τοὺς ὅρμους συγκεντρωθεῖσα σμύρις. Ἐννοεῖτε, κύριοι συνάδελφοι, ὁπόσον τὸ τοιοῦτον εἶναι ἐπιζήμιον εἰς τοὺς ἀτυχεῖς σμυριδωρύκτας, διὰ τοῦτο προτείνομεν διὰ τῆς τροπολογίας ἡμῶν, ὅπως ἡ σμύρις παραδίδηται ἅμα τῇ εἰς τοὺς ὅρμους μεταφορᾷ αὐτῆς εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Δημοσίου ἐπὶ ἀποδείξει ἡ ὁποία θὰ ἐμφαίνῃ ἐκτὸς τοῦ ὀνοματεπωνύμου τοῦ σμυριδωρύκτου, τὴν ποιότητα καὶ τὴν ποσότητα τοῦ ὀρυκτοῦ, καὶ τὴν χρονολογίαν τῆς παραδόσεως. Ἡ ἔνδειξις τῆς χρονολογίας εἶναι ἀπαραίτητος ἵνα κανονίζηται ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς ἡ σειρὰ τῆς φορτώσεως, καὶ συνεπῶς τῆς πληρωμῆς, διότι θὰ ἦτο ἄδικον νὰ φορτώνηται ἡ ἐσχάτως μετακομισθεῖσα σμύρις, νὰ παραμένῃ δὲ ἡ προηγουμένως μετακομισθεῖσα. Ἡ σμύρις θὰ τοποθετῆται εἰς τὸν περίβολον τοῦ Δημοσίου ἔνθα θέλει παραμένει μέχρι τῆς φορτώσεως ὑπὸ τὴν φύλαξιν τῶν ὑπαλλήλων καὶ φυλάκων τοῦ Δημοσίου. Οὕτω θέλει ἐκλείψει ἡ σήμερον τελουμένη εἰς βάρος τῶν σμυριδωρυκτῶν ἀδικία, θὰ λείψωσιν αἱ ἔριδες, καὶ θὰ ἐνεργῆται ἀπροσκόπτως ἡ ὑπηρεσία.

§144Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε διατυπώσει τροπολογίαν;

§145Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Ἐν μιᾷ τροπολογίᾳ ἡ ὁποία συνᾴδει πρὸς τὸ ἄρθρον 4 περιελάβομεν ὅλα αὐτά. Εἰς τὸ τέλος τῆς τροπολογίας περιελάβομεν παράγραφον περὶ ἐκδόσεως τοῦ ἐντάλματος τῆς πληρωμῆς κατὰ τὴν φόρτωσιν· περιελάβομεν διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ὁρίζηται τὸ τίμημα τῆς ἐξορύξεως πρὸς 3 δραχμὰς τὸν στατῆρα. Τὸ μειδίαμα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι ἀποθαρρυντικόν, ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω νὰ μὲ ἀκούσητε. Ἄλλως τε, ὡς γνωρίζετε, ὁ σμυριδωρύκτης ἐλάμβανε 3 καὶ 40 3 καὶ 20, 3 δρ. καὶ τότε τὸ προϊὸν ἦτο εἰς τὴν ἐπιφάνειαν. Τώρα λαμβάνει 2,40 δραχ., ἐνῷ τὸ προϊὸν εἶναι εἰς βάθος 20, 40 καὶ 50 μέτρων. Λαμβάνει λοιπὸν ἐν σχέσει πρὸς τὰς ἄλλοτε 3 δραχμὰς πολὺ ὀλιγώτερον. Νομίζω ὅθεν ὅτι ἔργον δικαιοσύνης εἶναι νὰ δώσωμεν τὰς 3 δραχμάς....

§146Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ πᾶσαν ποιότητα;

§147Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. .. τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον, ὅτε ἐλάμβανεν ὁ σμυριδωρύκτης τὰς 3 δραχμάς, τὰς ἐλάμβανεν ἀδιακρίτως τῆς ποιότητος τὴν ὁποίαν παρέδιδεν, ἐνῷ τώρα θὰ τὰς λαμβάνῃ μόνον διὰ τὴν πρώτης ἢ δευτέρας ποιότητος. Καθὼς δὲ γνωρίζετε, ἡ λεγομένη τῆς δευτέρας ποιότητος εἶναι πάλιν σμύρις ἀνωτέρα τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Δὲν θὰ εἶναι λοιπὸν γενναιοδωρία νὰ δώσωμεν τὰς 3 δραχμάς, ἀλλὰ θὰ εἶναι δικαιοσύνη. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ τὴν τελευταίαν περίοδον τῆς τροπολογίας νὰ μὴ ἀπορρίψῃ. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 4 ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 5, 6, 7, 8, 9 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 10).

§148Σ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Τὸ ἄρθρον ἔχει καλῶς· οὐχ ἧττον ὅμως ὁ σκοπὸς δι’ ὃν ἐτέθη δὲν δύναται νὰ ἐκπληρωθῇ δεόντως, διότι ὁ σμυριδωρύκτης θὰ εἶναι ὑπόχρεος ὅπως καὶ πρότερον νὰ μεταβαίνῃ εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς Νάξου (τὴν Χώραν) διὰ νὰ πληρωθῇ. Τὰ σμυριδικὰ χωρία ἀπέχουσι 4½ μέχρις 6 ὡρῶν ἀπὸ τὴν πρωτεύουσαν, ὁ ἐργάτης λοιπὸν χρειάζεται διὰ τὴν μετάβασιν καὶ τὴν ἐπάνοδον ἀπὸ 9 μέχρι 12 ὡρῶν. Καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι τὸ μεγαλείτερον κακόν. Τὸ μεγαλείτερον κακὸν εἶναι ὅτι, διὰ νὰ μὴ ἔχῃ χρήματα ὁ ταμίας ἢ δι’ ἄλλας ἀφορμάς, συμβαίνει πολλάκις ὥστε δὶς καὶ τρὶς οἱ σμυριδωρύκται νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὴν πρωτεύουσαν καὶ νὰ ὑφίστανται τὴν βάσανον αὐτήν, χωρὶς νὰ πληρώνωνται. Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν διὰ νόμου νὰ διατάσσηται ὁ ταμίας Νάξου νὰ μεταβαίνῃ δὶς τοῦ ἔτους, εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν σμυριδικῶν δήμων ὅπως ἐνεργῇ ἐκεῖ καὶ ὄχι εἰς τὴν Χώραν τῆς Νάξου τὴν πληρωμὴν τῶν σμυριδωρυκτῶν. Τοῦτο δὲν εἶναι δύσκολον. Ἀπόδειξις ὅτι κατὰ τὸ 1905 ὁ ταμίας Νάξου ἐνήργησε πληρωμὴν μεταβὰς εἰς τὰς εἰρημένας πρωτευούσας. Καὶ ναὶ μὲν τότε ἦσαν παραμοναὶ ἐκλογῶν, ἀλλ’ ἡ Ἀνόρθωσις ἡ ὁποία δὲν ἐξετάζει ἐκλογὰς ἠμπορεῖ νὰ θεσπίσῃ μίαν τοιαύτην διαρκῆ διάταξιν.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 10 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ψηφίζεται τὸ 10ον καὶ 11ον ἄρθρον, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν). Ὁ βουλευτὴς Κυκλάδων κ. Θ. Σκάσης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Ναξίας σμύριδος». Ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας κ. Σ. Θεοδωρόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ͵ΓΦΚΕʹ τῆς ταχυδρομικῆς, τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας». Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμοῦ διὰ τὴν κατασκευὴν ἐν τῷ Ναυστάθμῳ ἀποθήκης γαιανθράκων ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της. Ἅπαντα θέλουσιν ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Ἀρχεῖον Βουλῆς). Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 12 «περὶ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν», διότι τὰ ὑπ’ ἀριθμὸν 9, 10 καὶ 11 δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῶσι. Τούτου κατετέθη ἡ ἔκθεσις καὶ ἐρωτᾶται ἂν στέργει ἡ Βουλὴ διὰ τῆς ἁπλῆς ἀναγνώσεως αὐτῆς νὰ προβῇ εἰς ψήφισιν κατ’ ἀρχήν.

§150ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γραμματεὺς παρακαλῶ ν’ ἀναγνώσῃ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς. (Ἀναγινώσκεται ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον «περὶ προσόντων καὶ προαγωγῆς τοῦ προσωπικοῦ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργίου τῶν Ἐσωτερικῶν»). Τὰ λοιπὰ νομοσχέδια δὲν δύνανται νὰ ψηφισθῶσι, διότι δὲν εἶναι καιρός. Μὴ ὑπάρχοντος ἑτέρου ἀντικειμένου λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον ὥραν 5 μ. μ. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 7 καὶ 40′ μ. μ.).