1913.02.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 10

Τῆς 20 Φεβρουαρίου 1913

(Τετάρτη ὥρᾳ 4 καὶ 15 μ. μ.).

Προεδρία κ. Κ. Γ. Ζαβιτσιάνου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι ἀπὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς ἀπεστάλησαν τὰ ἑξῆς ἔγγραφα ἀφορῶντα τὸ Σῶμα. Ἐν πρώτοις ὁ Πρόεδρος τῆς ὁμάδος τῶν Ὀκτωβριανῶν Ν. Ἀντωνὼφ ἀπηύθυνε πρὸς τὴν Βουλὴν τὸ κάτωθι τηλεγράφημα· «Ἐν ἑνότητι δυνάμεων, μεθ’ ἡρωισμοῦ καὶ αὐταπαρνήσεως ἠγωνίσθητε πρὸς πραγμάτωσιν τῶν ὑφ’ ὑμῶν ἀναληφθέντων μεγάλων προβλημάτων, ἀλλὰ πρὸ ὑμῶν παρουσιάζεται δυσχερὲς ἔτι ἔργον πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ ἀγῶνος ὑπὲρ τῶν ὑμετέρων φίλων. Παρὰ 4 Ὀκτωβριανῶν μελῶν τῆς Δούμας δέχητε ἐνθαρρυντικὸν χαιρετισμόν. Εἴθε ὁ Θεὸς νὰ παράσχῃ ὑμῖν δύναμιν καὶ περίνοιαν καὶ νὰ σᾶς ἀναπτερώσῃ ἐν τοῖς ὑμετέροις μόχθοις δι’ ἀκραδάντου πεποιθήσεως εἰς τὸ ἔνδοξον μέλλον τῶν κρατῶν τοῦ Αἵμου. Ὁ Πρόεδρος τῆς ὁμάδος τῶν Ὀκτωβριανῶν Ν. Ἀντωνώφ». Εἰς ἀπάντησιν τούτου ἀπέστειλα τὸ κάτωθι τηλεγράφημα· «Θερμῶς εὐχαριστῶν τὴν ὁμάδα τῶν Ὀκτωβριανῶν τῆς Δούμας διὰ τὸν φιλικὸν καὶ ἐνθαρρυντικὸν χαιρετισμόν, αὐτῆς δράττομαι τῆς εὐκαιρίας, ὅπως τονίσω τὴν εὐγνωμοσύνην, ἣν αἰσθάνονται οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους διὰ τὸ ζωηρὸν ἐνδιαφέρον, ὅπερ ἐπιδεικνύει ὁ εὐγενὴς καὶ ὁμόθρησκος Ῥωσικὸς λαὸς ὑπὲρ τοῦ ἱεροῦ ἀγῶνος, ὃν ἡ Ἑλλὰς μετὰ τῶν λοιπῶν ὁμοθρήσκων λαῶν τῆς ἀνατολικῆς Εὐρώπης διεξάγει πρὸς κατάρριψιν τυραννίας, ἥτις οὐδὲν ἐκ τῶν ἀναφαιρέτων τοῦ ἀνθρώπου δικαιωμάτων σεβασθεῖσα κατέστησεν ἀναπόφευκτον καὶ ἐπιβαλλόμενον τὸν διεξαγόμενον πόλεμον. Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων Κ. Γ. Ζαβιτσιᾶνος». Ἐπίσης ἀπεστάλη πρὸς τὴν Βουλὴν τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα· «Πρόεδρον Βουλῆς Ἀθήνας Τὰ μέλη τοῦ κόμματος τοῦ Κέντρου τῆς Δούμας τῆς Ῥωσικῆς Αὐτοκρατορίας ἐπευφημοῦσι τοὺς ὁμοθρήσκους ἀδελφούς των ἐν τῷ ἀγῶνι αὐτῶν ὑπὲρ τῆς γενετείρας γῆς, ὁμοφώνως δ’ εὐελπιστοῦσιν, ὅτι οὐδεὶς θὰ τολμήσῃ νὰ διαμφισβητήσῃ πρὸς τοὺς κατακτητὰς τὴν κληρονομίαν τῶν προγόνων των, τὴν καθαγιασθεῖσαν διὰ τοῦ πυρὸς καὶ ἐπισφραγισθεῖσαν διὰ τοῦ αἵματος, ὅπερ τὰ ὑμέτερα τέκνα ἔχυσαν ἐπὶ τῶν ὑμετέρων ἐνδόξων πεδίων τῆς μάχης. Ὁ Πρόεδρος τοῦ κόμματος τοῦ Κέντρου Βλαδίμηρος Δβώφ». Εἰς τὸ τηλεγράφημα τοῦτο ἀπήντησα οὕτω· «Κύριον Βλαδίμηρον Δβὼφ Πρόεδρον τοῦ κόμματος τοῦ Κέντρου. Βαθύτατα συγκεκινημένος ἀνέγνων τοὺς ἐνθουσιώδεις ὑμῶν λόγους, οἵτινες μαρτυροῦσι τοῦ ὁμοθρήσκου Ῥωσικοῦ λαοῦ τὸ εὐγενὲς ἐνδιαφέρον, ὅπερ ἐμπράκτως καὶ ἐπωφελῶς πλειστάκις ἐκδηλωθὲν ἐπισύρει τὴν βαθυτάτην τῶν Ἑλλήνων εὐγνωμοσύνην. Ἀκριβῶς ἡ βαθεῖα συναίσθησις τῆς ἀποστολῆς τοῦ ἡμετέρου Ἔθνους ἤγαγε τοῦτο εἰς τὸν ἀρξάμενον ἀγῶνα μὲ ἀκλόνητον τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ ἐπιδιωκόμενος ἱερὸς σκοπὸς ἐπιδιώκων τὴν ἐξάσκησιν ἀναμφισβητήτων τοῦ Ἑλληνισμοῦ δικαιωμάτων καὶ μέλλων ἕνεκα τούτου νὰ προκαλέσῃ τὸ ἐνδιαφέρον ἁπάντων τῶν πεπολιτισμένων λαῶν ἤθελε στεφθῆ ὑπὸ πλήρους ἐπιτυχίας. Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς Κ. Γ. Ζαβιτσιᾶνος». Ὁ Πρόεδρος τοῦ κόμματος τῶν Ῥώσων ἐθνικοφρόνων ἀπέστειλεν ἐπίσης τὸ κάτωθι τηλεγράφημα· «Μετ’ ἀπείρου χαρᾶς τὸ κόμμα τῶν Ῥώσων ἐθνικοφρόνων τῆς Δούμας τῆς Αὐτοκρατορίας παρηκολούθει τὰς νίκας τῶν ὁμοθρήσκων του Ἑλλήνων ἐν τῷ πρὸς ὑπεράσπισιν τοῦ Σταυροῦ καὶ τῶν ἀδελφῶν του ἱερῷ ἀγῶνι. Θεωρούμεθα εὐτυχεῖς, ὅτι ὁ ὑμέτερος λαὸς ἀφιερώθη εἰς τὴν ἔνδοξον ταύτην ὑπόθεσιν ἐν στενῇ ἑνότητι μιτὰ τῶν ἡμετέρων ἀδελφῶν Σλαύων καὶ εὐχόμεθα, ὅπως εἰρήνη εὐθύδικος καὶ διαρκὴς ἐξασφαλίσῃ ὑμῖν τοὺς καρποὺς τῶν ὑμετέρων νικῶν. Ζήτω ὁ Βασιλεὺς Γεώργιος καὶ ὁ ὀρθόδοξος Ἑλληνικὸς λαός, ὁ ἐλευθερωτὴς τῶν ἀδελφῶν του, τῶν ἐπὶ τοσοῦτον μακρὸν χρόνον διατελούντων θυμάτων σκληρᾶς καὶ ἀδίκου καταπιέσεως. Ὁ Πρόεδρος τοῦ κόμματος Βαλατσέφ». Εἰς τὸ τηλεγράφημα τοῦτο ἀπήντησα ὡς ἑξῆς· «Πλήρης ἐνθουσιασμοῦ θέλω ἀνακοινώσει πρὸς τὴν Βουλήν, ἅμα τῇ συγκλήσει αὐτῆς τοὺς ἐνθουσιώδεις λόγους, τοὺς ὁποίους διαβιβάζει τὸ κόμμα τῶν ἐθνικόφρων τῆς μεγάλης Αὐτοκρατορίας, ἐξ ὧν ἀποδεικνύεται τοῦ ὁμοθρήσκου Ῥωσικοῦ λαοῦ τὸ εὐγενὲς ἐνδιαφέρον διὰ τὴν τύχην τῶν συμμαχικῶν ὅπλων. Ἡ συγκίνησις, μεθ’ ἧς ὁ Ῥωσικὸς λαὸς παρακολουθεῖ τὸν διεξαγόμενον ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας καὶ τοῦ πολιτισμοῦ ἱερὸν ἀγῶνα, παρέχουσα ἰσχυρὰν ἐγγύησιν ὑπὲρ τῆς ἐπιτυχίας αὐτοῦ, καθιστᾷ εὐγνώμονας τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους». Ἕτερον τηλεγράφημα ἀπεστάλη ἐκ μέρους τῶν μελῶν τῆς Δούμας Νικολάου Λβώφ, Ἰωάννου Ἐφρεμώφ, Ἰωάννου Τιτὼφ καὶ Ἀλεξάνδρου Μασλενικώφ, ἔχον οὕτως: «Ἡμεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ῥωσικοῦ λαοῦ δὲν θὰ διηρμηνεύομεν τὰ αἰσθήματα τῶν ἐκλογέων μας, ἐὰν μὴ ἀπηυθυνόμεθα κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας τῶν ἐργασιῶν μας πρὸς τοὺς ἀδελφούς μας, οἵτινες διεξάγουσι πόλεμον νικηφόρον μεθ’ ὑπερηφανείας καὶ ἐνθουσιασμοῦ. Ἀποθαυμάζομεν πᾶν ὅ,τι ἐξετελέσθη ὑφ’ ὑμῶν καὶ πεποίθαμεν ὅτι ἐν εἰρήνῃ ὡσαύτως ἐνδόξῳ, ἀξίᾳ ἐπιστέψεως τῶν ὑμετέρων ἡρωικῶν μόχθων, πᾶν ὅ,τι ἀνῆκεν ὑμῖν καὶ ὅπερ ἀπεδώκατε εἰς τὴν ἐλευθερίαν μετὰ δουλείαν πέντε αἰώνων θ’ ἀπομείνῃ εἰς τὴν ὑμετέραν κατοχήν. Οὕτω σκέπτονται καὶ προσδοκῶσιν ἐν ἁπάσῃ τῇ Ῥωσίᾳ, ὡς ἐμφαίνεται ἐκ τῆς ἀποφάσεως τοῦ προοδευτικοῦ κόμματος τῆς Δούμας τῆς Αὐτοκρατορίας. Τὰ μέλη τῆς Δούμας Νικόλαος Λβώφ, Ἰωάννης Ἐφρεμώφ, Ἰωάννης Τιτώφ, Ἀλέξανδρος Μασλενικώφ». Εἰς τὸ τηλεγράφημα τοῦτο ἀπήντησα ὡς ἑξῆς: «Οἱ συμπαθεῖς ὑμῶν λόγοι ὑπὲρ τοῦ ἀγῶνος καὶ τῆς νίκης τῶν συμμαχικῶν ὅπλων θὰ εὕρωσι τὴν θερμοτέραν ὑποδοχὴν ἐν ταῖς καρδίαις πάντων τῶν Ἑλλήνων Βουλευτῶν, πρὸς οὓς θὰ σπεύσω νὰ ἀνακοινώσω τὸ περιεχόμενον τοῦ ὑμετέρου τηλεγραφήματος, ἅμα τῇ συγκλήσει τῆς Βουλῆς. Οἱ πατροπαράδοτοι δεσμοί, οἵτινες συνέδεσαν ἀείποτε τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος πρὸς τὸν μέγαν ἀδελφὸν καὶ ὁμόθρησκον Ῥωσικὸν λαὸν καὶ ἡ κατὰ τοὺς χρόνους μακρᾶς δουλείας ἐπιδαψιλευθεῖσα ἐν πολλαῖς περιστάσεσι παραμυθία εἰς τοὺς ὑπὸ τὸν ζυγὸν αὐτῆς στενάζοντας ὁμογενεῖς μας, ἀνύψωσαν ἐν τῇ συνειδήσει παντὸς Ἕλληνος, εὐθὺς ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ διεξαγομένου ἀγῶνος τὴν Ῥωσίαν εἰς θέσιν μεγάλου φίλου καὶ προστάτου· διὰ τοῦτο εἰς τὴν ἔκφρασιν τῆς εἰλικρινοῦς ὑμῶν συμπαθείας ἀνταποδίδομεν τὴν θερμὴν καὶ βαθυτάτην εὐγνωμοσύνην μας. Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς Κ. Γ. Ζαβιτσιᾶνος». Ἀνακοινῶ ἐπίσης ὅτι ἐπὶ τῷ θανάτῳ τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου Ἰωακεὶμ τοῦ Γʹ ἀπέστειλα τὸ ἁρμόζον συλλυπητήριον τηλεγράφημα πρὸς τὴν Ἱερὰν Σύνοδον τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως ἐπὶ τῇ μεγίστῃ ἀπωλείᾳ, ἥτις ἔπληξε τὴν Μεγάλην Ἐκκλησίαν. Εἰς τὸ τηλεγράφημα τοῦτο ἀπήντησεν εὐχαριστῶν ὁ τοποτηρητὴς τοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου. Ἐπίσης ἀπέστειλε πρὸς τὴν Βουλὴν συγχαρητήριον τηλεγράφημα ὁ πανιερώτατος Ἀρχιεπίσκοπος Κοζάνης, εἰς τὸν ὁποῖον ἀπήντησα καταλλήλως. Διαρκούσης τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἐπῆλθε καὶ ὁ θάνατος πολυτίμου συνεργάτου, ὁ ὁποῖος ἐπὶ σειρὰν Συνόδων ἀντεπροσώπευσε τὴν Βουλὴν ἐν τῷ ἀξιώματι τοῦ Προέδρου αὐτῆς, καὶ ὁ ὁποῖος ἐξελέγη ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ὡς ἀντιπρόσωπος τιμήσας καὶ τὴν ἰδιαιτέραν αὑτοῦ πατρίδα καὶ τὸ Κοινοβούλιον. Αὐτὸς ἦτο ὁ Νικόλαος Μπουφίδης, ἐθεώρησα δ’ ὅτι ἐπεβάλλετο εἰς ἐμὲ ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς καὶ ἐν ὀνόματι αὐτῆς νὰ καταθέσω στέφανον καὶ συλλυπηθῶ τὴν οἰκογένειαν αὐτοῦ. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει ἐγκρίνει τὴν ἐνέργειαν ταύτην τοῦ Προέδρου αὐτῆς.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ ἐπίσης τὰ ἑξῆς: 1) Διὰ Β. Διατάγματος, δημοσιευθέντος ἐν τῷ ὑπ’ ἀριθ. 359 φύλλῳ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως ἀνατίθεται προσωρινῶς καὶ ἐφ’ ὅσον διαρκέσει ἡ εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν ἀπουσία τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἡ μὲν προεδρία τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἰς τὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν κ. Λάμπρον Κορομηλᾶν, ἡ δὲ διεύθυνσις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸν κ. Νικόλαον Στράτον. 2) Διὰ Β. Διατάγματος τῆς 31 Ὀκτωβρίου ἐ. ἔ. ἀνατίθεται ἡ διεύθυνσις τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης προσωρινῶς καὶ ἐφ’ ὅσον διαρκέσει ἡ ἀπουσία τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης κ. Κ. Ῥακτιβὰν εἰς τὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν κ. Ἀλ. Διομήδη. 3) Ὁ ἐν ταῖς φυλακαῖς Πύλου κρατούμενος Ἰ. Ἀγγουρᾶς ζητεῖ ἀναστολὴν ποινῆς· 4) Κατάδικοι κρατούμενοι ἐν ταῖς φυλακαῖς Καλαμῶν ζητοῦσιν ἀναστολὴν ποινῆς· 5) Ὁ ἐν ταῖς φυλακαῖς Ῥίου κατάδικος Κ. Σακελλαρίου ζητεῖ ἀναστολὴν ποινῆς· 6) Κάτοικοι ἀρχαίας Ὀλυμπίας ζητοῦσι τὴν κατασκευὴν καταστραφείσης γεφύρας· 7) Κάτοικοι Παξῶν ζητοῦσιν ἀτελῆ εἰσαγωγὴν κτηνῶν· 8) Ἐλαφρόποινοι κρατούμενοι ἐν ταῖς φυλακαῖς Πύλου ζητοῦσι μεταφορὰν δι’ ἐξόδων των εἰς Καλάμας· 9) Ὁ ἐκ Πύργου ὑδρονομεὺς Ἀ. Ῥούσης διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ δημάρχου Ὀλυμπίας, παρανόμως καθυστεροῦντος μισθούς του· καὶ 10) Κατάδικοι κρατούμενοι ἐν φυλακαῖς Πύλου ζητοῦσι μεταφοράν. Οἱ βουλευταὶ Κερκύρας κύριοι Κ. Ζαβιτσιᾶνος, Ἀ. Κεφαλληνός, Π. Φίλιππας, Λ. Κογεβίνας καὶ Β. Πουλιάσης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ ἀκατασχέτου τῶν ἐξ ἐπιτάξεως κτηνῶν καὶ ὀχημάτων ὀφειλομένων ὑπὸ τοῦ Δημοσίου πρὸς ἰδιώτας ἀποζημιώσεων». Θέλει ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Ἀρχεῖον Βουλῆς). Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει τὸν λόγον.

§4ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι Βουλευταί, τὴν μεθεπομένην τῆς ἐνάρξεως τῆς κηρύξεως τοῦ πολέμου ἡ Βουλὴ διέκοπτε τὰς ἐργασίας αὐτῆς, διὰ νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀπερισπάστως νὰ ἀφοσιωθῇ εἰς τὰ μεγάλα αὐτῆς καθήκοντα. Ἔκτοτε ὁ στρατὸς ἡμῶν ἀπὸ ἐπιτυχίας εἰς ἐπιτυχίαν, ἀπὸ θριάμβου εἰς θρίαμβον, ἀπὸ μιᾶς νίκης εἰς ἄλλην ἐνδοξοτέραν, ἔφθασεν εἰς διάστημα δύο ἑβδομάδων πρὸ τῶν Γιαννιτσῶν, ἡ πρὸ τῶν ὁποίων μεγάλη μάχη ἔκρινε τὴν τύχην τῆς Θεσσαλονίκης, εἰς τὴν ὁποίαν τὰ Ἑλληνικὰ στρατεύματα εἰσῆλθον μετὰ μίαν ἑβδομάδα ὅλην ἕνεκεν ἐδαφικῶν δυσχερειῶν. Κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ὁ Ἑλληνικὸς στόλος τηρήσας ἀδιαμφισβητήτως κατὰ τοῦ ἐχθροῦ τὴν κυριαρχίαν τοῦ Αἰγαίου παρημπόδισεν αὐτῷ πᾶσαν μεταφορὰν στρατοῦ, ἐξησφάλισε τὰς μεταφορὰς τῶν Ἑλληνικῶν στρατευμάτων, ἀπέδωκε δὲ καὶ τὴν ἐλευθερίαν εἰς πάσας τὰς Ἑλληνικὰς νήσους τοῦ Αἰγαίου, πλὴν ἐκείνων, ὅσαι κατείχοντο ὑπὸ τοῦ Ἰταλικοῦ στρατοῦ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἀνταποκρίνομαι εἰς τὸ αἴσθημα πάντων ὑμῶν, ὅπως ἀνταποκρίνομαι καὶ εἰς τὸ αἴσθημα τοῦ ἔθνους, διαπέμπων ἐντεῦθεν θερμὰ συγχαρητήρια καὶ τὴν ἐκδήλωσιν τοῦ θαυμασμοῦ τῆς Βουλῆς πρὸς τὸν γενναῖον στρατὸν καὶ τὸν Στρατηλάτην αὐτοῦ, ὅστις τυγχάνει νὰ εἶναι καὶ Διάδοχος τοῦ Θρόνου (χειροκροτήματα ἐν τῇ αἰθούσῃ), πρὸς τὸν γενναῖον Ἀρχηγὸν τοῦ στόλου, πρὸς τοὺς ἀξιωματικούς, ὑπαξιωματικοὺς καὶ στρατιώτας τοῦ στρατοῦ τῆς τε ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης, οἵτινες διὰ τῶν ἡρωικῶν αὐτῶν κατορθωμάτων ἐμεγάλυναν τὴν Ἑλλάδα οὐχὶ μόνον κατ’ ἔκτασιν, ἀλλὰ καὶ ψυχικῶς. Κατὰ τὸ αὐτὸ διάστημα χρόνου οἱ ἡρωικοὶ στρατοὶ τῶν συμμάχων Κρατῶν μεθ’ ὁρμῆς ὄχι ὀλιγώτερον σφοδρᾶς ἐκστρατεύσαντες ἔπληξαν τὸν ἐχθρὸν οὕτως, ὥστε ἐντὸς τεσσάρων ἑβδομάδων ἀπὸ τὸ Τουρκικὸν Κράτος, τὸ ἐν Εὐρώπῃ καὶ ταῖς νήσοις, δὲν ὑπελείπετο ἄλλο τι, ἐκτὸς τῶν μικρῶν χερσονήσων τῆς Καλλιπόλεως καὶ Κωνσταντινουπόλεως, παρὰ τρία μόνον σημεῖα, αἱ τρεῖς πόλεις, τῆς Ἀδριανουπόλεως, τῶν Ἰωαννίνων καὶ τῆς Σκόδρας. Ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις ἔσπευσε νὰ ζητήσῃ τὴν μεσολάβησιν τῶν Δυνάμεων πρὸς ἐπιτυχίαν ἀνακωχῆς, ἔσπευσε δὲ καὶ ἀπ’ εὐθείας πρὸς τοὺς συμμάχους διὰ τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως τῆς Βουλγαρίας νὰ ζητήσῃ τὸ αὐτὸ διὰ τὴν διαπραγμάτευσιν τῶν ὅρων τῆς εἰρήνης. Ἡ ἀνακωχὴ συνωμολογήθη, ἡμῶν μὴ μετασχόντων, διότι εἴχομεν ἐνδοιασμοὺς τινας ὡς πρός τινα σημεῖα, ἐνδοιασμοὺς οἱ ὁποῖοι δὲν κατωρθώθη νὰ διαλυθῶσι μάλιστα ἕνεκα τῆς δυσχερείας τῶν συγκοινωνιῶν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην· οὐχ ἧττον μετέσχομεν τῶν διαπραγματεύσεων τῆς εἰρήνης, αἵτινες εἶχον ὁρισθῆ ἐν Λονδίνῳ διὰ τοῦ πρωτοκόλλου τῆς ἀνακωχῆς. Αἱ διαπραγματεύσεις αὗται ὑπῆρξαν ἐργώδεις, ἀλλ’ ἠλπίσαμεν πρὸς στιγμὴν ὅτι θὰ κατελήγομεν εἰς αἴσιον ἀποτέλεσμα, καὶ ὅτι ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις θὰ ἀνεγνώριζεν ὅτι ἡττήθη καθ’ ὅλην τὴν γραμμὴν καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ συγκομίσῃ τὰς λογικὰς συνεπείας τῆς ἥττης της, μάλιστα ὅτε μετὰ προσωρινὴν διακοπὴν τῶν διαπραγματεύσεων πᾶσαι αἱ Μεγάλαι Δυνάμεις ἐν πλήρει ὁμοφωνίᾳ διὰ συλλογικῆς διακοινώσεως ἀπηυθύνθησαν πρὸς τὴν Πύλην, ἐπιμόνως συνιστῶσαι εἰς αὐτὴν νὰ ὑποκύψῃ. Ἀλλ’ ἡ ἐπελθοῦσα κυβερνητικὴ μεταβολὴ ἐν Κωνσταντινουπόλει ἐματαίωσε κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμὴν τὴν ἐλπιζομένην σύναψιν τῆς εἰρήνης, ἔκτοτε δὲ ὁ πόλεμος ἐσυνεχίσθη μὲν ὑφ’ ἡμῶν, ἐπανελήφθη δὲ ὑπὸ τῶν συμμάχων καὶ συνεχίζεται ἀκόμη καὶ σήμερον, καίτοι ὑπάρχουσι σοβαραὶ ἐνδείξεις ὅτι καὶ ἡ νέα Κυβέρνησις ἐν Κωνσταντινουπόλει ἀναγνωρίζει τὴν ἀνάγκην τῆς συνομολογήσεως εἰρήνης, καὶ πρέπει νὰ ἐλπίζωμεν ὅτι ἀναγνωρίζει τὴν ἀνάγκην αὐτὴν ἐπὶ τοῖς ὅροις, τοὺς ὁποίους διετύπωσαν οἱ σύμμαχοι. Δὲν ἔχομεν θετικὰς εἰσέτι πληροφορίας, ἀλλ’ ὑπάρχουσιν ἐνδείξεις ὅτι οἱ ἐν Κωνσταντινουπόλει σπεύδουσι πρὸς τὴν εἰρήνην, ἀναγνωρίζοντες ὅτι ἡ ἐπανάληψις τῶν ἐχθροπραξιῶν καὶ ἐν τῷ θεάτρῳ τοῦ πολέμου τῷ Θρακικῷ οὐδεμίαν πλέον ἔχει νὰ παράσχῃ εἰς αὐτοὺς βελτίωσιν ἢ μεταβολὴν τῶν ὅρων, οἱ ὁποῖοι ἐπλάσθησαν ἐκ τῆς διεξαγωγῆς τοῦ πολέμου μέχρι σήμερον. Ὁπωσδήποτε, Κύριοι, δὲν δυνάμεθα νὰ γνωρίζωμεν πότε θὰ τερματισθῇ ὁ ἀγών, τὸν ὁποῖον ἄλλως τε ἀναλαμβάνοντες ἐγνωρίζομεν καὶ διεκηρύξαμεν ὅτι θὰ εἶναι δεινός. Νομίζω ὅμως ὅτι τὸ ἔθνος ἐν ἀπολύτῳ ἐμπιστοσύνῃ πρὸς τὰς στρατιωτικὰς αὐτοῦ δυνάμεις καὶ ἐν στενῇ συναφείᾳ πρὸς τοὺς συμμάχους αὐτοῦ δύναται ν’ ἀναμείνῃ τὸ πέρας τοῦ ἀγῶνος, ὁ ὁποῖος θὰ μεγεθύνῃ τὴν Ἑλλάδα, ὁ ὁποῖος θ’ ἀποδώσῃ τὴν ἐλευθερίαν εἰς ἑκατομμύρια ὑποδούλων, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ εὐρύνῃ μόνον τὰ γεωγραφικὰ ὅρια ἀλλὰ καὶ τοὺς ψυχικοὺς ὁρίζοντας, ὡς εἶπον καὶ πρὸ μικροῦ, τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους (παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις εἰς ἃς προέβη ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νομίζω ὅτι ἤθελον ἀνταποκριθῆ εἰς τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Βουλῆς ὁλόκληρον, ἐὰν ἠθέλομεν ἀπευθύνει πρὸς τὸν μαχόμενον στρατὸν καὶ στόλον χαιρετισμὸν ἐκδηλωτικὸν τῆς ἡμετέρας εὐγνωμοσύνης ἐν τηλεγραφήματι, τὸ περιεχόμενον τοῦ ὁποίου ὑποβάλλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει οὕτως (ἀναγινώσκει): Α. Υ. Διάδοχον Ἀρχηγὸν Στρατοῦ καὶ Ἀρχηγὸν Στόλου. Οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, ἀναλαβόντες τὰ ἔργα αὑτῶν μετὰ μακρὰν διακοπήν, στρέφουσι τὸν πρῶτον αὑτῶν λογισμὸν πρὸς τοὺς ἐργάτας τῆς νίκης ἐν τῇ ξηρᾷ καὶ τῇ θαλάσσῃ. Ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων, ἀπὸ τῆς ἐμφανίσεως αὑτῆς ἐν τῷ πολιτικῷ βίῳ τοῦ Ἔθνους, μοχθήσασα ἐν μέσῳ παντοίων περιπετειῶν ἐνεπνεύσθη ἕως σήμερον τὴν παρηγορίαν καὶ τὸ θάρρος πρὸς ὑπερνίκησιν συνθηκῶν ἐκ μόνων τῶν ἱστορικῶν ὑποθηκῶν τοῦ παρελθόντος, διὰ πρώτην δὲ φορὰν ἤδη ἡ συνείδησις τοῦ συνεδρίου τούτου ἐν ὑπερηφανείᾳ καὶ αὐτοπεποιθήσει ἐξαιρομένη πρὸς τὸ ὕψος τῆς ἱστορικῆς τοῦ γένους ἀποστολῆς διαπέμπει πρὸς τὸν Διάδοχον τοῦ Θρόνου Ἀρχηγὸν τοῦ Στρατοῦ, πρὸς τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου καὶ πρὸς πάντας τοὺς μαχομένους στρατιώτας καὶ ναύτας τὴν ἔκφρασιν τῆς εὐγνωμοσύνης ὅλης τῆς Ἑλληνικῆς Φυλῆς. Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς Κ. Γ. Ζαβιτσιάνος». Εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει ἐγκρίνει αὐτό. (Παρατεταμένα καὶ ζωηρὰ χειροκροτήματα πανταχόθεν). Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§6ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Λαμβάνων τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1913 ἔχω τὴν ἀνάγκην νὰ προτάξω ὀλίγα τινὰ σχετικῶς πρὸς τὴν ἰδιαιτέραν αὐτοῦ φύσιν. Ὁ ὑποβαλλόμενος Προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι ὁ ὁριστικὸς τοῦ 1913 Προϋπολογισμός, ἐν ᾧ θὰ εὑρίσκηται ἀποτετυπωμένον τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ δημοσιονομικὴ πολιτική, ἣν αὕτη προτείνει εἰς ἐφαρμογήν. Ὁ νῦν ὑποβαλλόμενος Προϋπολογισμὸς ἀναφέρεται μόνον εἰς τὸ μέχρι τοῦδε τμῆμα τῆς Ἑλλάδος καὶ εἶναι τυπικός. Τὰ εὐτυχῆ γεγονότα τῶν τελευταίων μηνῶν θὰ καταστήσωσιν ἐν καιρῷ ἀναγκαίαν τὴν οὐσιώδη μεταβολὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅταν δὲ ἐπιστῇ πρὸς τοῦτο ὁ χρόνος, διὰ δηλώσεών μου ἐνώπιον τῆς Βουλῆς θὰ ὑποβληθῶσιν αἱ ἀναγκαῖαι κρινόμεναι μεταβολαί, αἱ ἀναφερόμεναι πλέον εἰς τὴν μείζονα Ἑλλάδα τῆς αὔριον. Σήμερον ὁ ὑποβαλλόμενος Προϋπολογισμὸς εἶναι κατ’ οὐσίαν τυπικός, ἀντίγραφον κατὰ τὸ πλεῖστον πιστὸν ἐκείνου τοῦ προηγουμένου ἔτους, μὲ τὰς διαφορὰς μόνον ἐκείνας ἀποτετυπωμένας ἐν αὐτῷ, τὰς ὁποίας ὑφίστανται ἀπὸ τῆς οἰκονομικῆς των ὄψεως οἱ κείμενοι νόμοι ἐξελισσόμενοι καὶ ἐπηρεαζόμενοι ὑπὸ τῶν περιστάσεων, ἃς διερχόμεθα. Ὑποβάλλεται ὅμως συγχρόνως ὁ Προϋπολογισμὸς τῆς χρήσεως 1913, ὅπως ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ ἐγκριθῶσιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς τὰ ἀναγκαῖα διὰ τὴν διοίκησιν τοῦ Κράτους δωδεκατημόρια, καὶ ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ ἔχω ἀνάγκην νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλὴν ἐξηγήσεις τινάς, ὅπως αὕτη συγχωρήσῃ παράβασιν κανόνος γενομένην κατὰ τὴν ἀπουσίαν αὐτῆς. Εἰσήλθομεν εἰς τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1913 ἄνευ ὑποβεβλημένου ἐνώπιον τῆς Βουλῆς Προϋπολογισμοῦ, συμφώνως πρὸς τὰ παραγγέλματα τοῦ Συντάγματος καὶ ἄνευ ἐγκρίσεως παρ’ αὐτῆς πιστώσεων διὰ τὴν ἀναγκαίαν κίνησιν τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ χωρὶς νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζωμεν πότε θὰ καθίστατο ὑπὸ τῶν περιστάσεων ἐφικτὴ ἡ σύγκλησις τῆς Βουλῆς, ὅπως ἐγκρίνῃ αὕτη τὰς ἀπαιτουμένας πιστώσεις. Καὶ τότε, οἱ ἀποτελοῦντες τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον Ὑπουργοί, ἐν ἐπιγνώσει τῆς ἀντικανονικότητος τῆς πράξεως καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑπαρχόντων προηγουμένων, ἀλλὰ καὶ πιεζόμενοι πρὸ πάντων ὑπὸ τῆς ἀναποδράστου ἀνάγκης, ὅπως μὴ ἀνακόψωσι τὴν λειτουργίαν τῆς πολιτειακῆς μηχανῆς προέβημεν εἰς ὑποβολὴν εἰς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα ἀναγκαστικοῦ Διατάγματος περὶ χορηγίας δωδεκατημορίων διὰ τὸν Ἰανουάριον καὶ Φεβρουάριον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐψηφισμένου Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1912 καὶ πρὸς ἐκτέλεσιν δαπανῶν ὁριζομένων ὑπὸ τῶν καθεστώτων νόμων καὶ εἴσπραξιν ἐσόδων ἐκ τῶν κειμένων φορολογικῶν νόμων προερχομένων. Ἀνέλαβε δὲ τὴν εὐθύνην τῆς πράξεως ταύτης τὸ ὑπογράψαν τὸ Διάταγμα ἐκεῖνα Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὁρμώμενον καὶ ἐξ ἄλλης σκέψεως. Δὲν ἐθεώρησε σκόπιμον, ἀκριβῶς ἐπειδὴ τὸ Κράτος εὑρίσκετο ἐν ἐμπολέμῳ καταστάσει, νὰ ἀνακόψῃ τὴν πληρωμὴν τῶν τακτικῶν καὶ ἐκ τοῦ νόμου κειμένων δαπανῶν τοῦ Κράτους, μισθῶν, συντάξεων, ἀποζημιώσεων κλπ., ὀχυρούμενον ὄπισθεν τῆς ἐλλείψεως ἐγκεκριμένης πιστώσεως. Τὸ γεγονὸς τῆς μὴ πληρωμῆς ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου ἠδύνατο νὰ παρερμηνευθῇ ὄχι μόνον ὑπὸ τῶν ἐχόντων λαμβάνειν, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ εὐρυτέρων κύκλων, ἀπέναντι τῶν ὁποίων ἀμείωτος ἔδει νὰ κρατηθῇ ἡ πίστις ἡμῶν. Ἠδύνατο δὲ ν’ ἀποδοθῇ εἰς ἀνεπάρκειαν τοῦ δημοσίου ταμείου, ἐντεῦθεν δὲ νὰ προκύψῃ κλονισμὸς εἰς τὴν κοινωνίαν ἀδικαιολόγητος, ὃν ἤθελε προκαλέσει αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς ἀπραξίας της. Σήμερον ὅμως ἡ παρουσία τῆς Βουλῆς καθιστᾷ περιττὴν τὴν ἐκ τῶν ὑστέρων πλήρη ἔγκρισιν τοῦ Διατάγματος ἐκείνου, θέλω δὲ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ προσωρινῆς χορηγίας διὰ δωδεκατημορίων ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου τῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλή, ἀναγνωρίζουσα τὴν σκοπιμότητα καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, θ’ ἀπαλλάξῃ τοὺς Ὑπουργοὺς τῆς σχετικῆς εὐθύνης. Πρὶν ἢ προβῶ εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1913 ἀνάλυσιν, θέλω ἀναπτύξει ὑμῖν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐκτελέσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1911, ὁ προσωρινὸς ἀπολογισμὸς τοῦ ὁποίου πρὸ ὀλίγου ἐξεδόθη. Ὁ ψηφισθεὶς Προϋπολογισμὸς τοῦ 1911 ἀνέγραφεν

ὑπολογιζομένου περισσεύματος δρχ. 867.203. Ἡ ἐκτέλεσις ὅμως τοῦ Προϋπολογισμοῦ αὐτοῦ μετέβαλεν ἐπὶ τὰ βελτίω τὰ εἰκαζόμενα ἀποτελέσματα. Κατεδείχθη δ’ ἐκ τῶν πραγμάτων αὐτῶν ὅτι αἱ προβλέψεις ἐγένοντο, ὡς ἄλλως τε ἀνέφερεν ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, λίαν μεμετρημέναι παρὰ τὰς ἀντιθέτους ἀντιλήψεις πολλῶν. Διότι:

ἤτοι ἔχομεν ἐν σχέσει πρὸς τὰ προϋπολογισθέντα ἐπὶ πλέον βεβαίωσιν δραχμῶν 13.492.714, εἴσπραξιν δὲ δραχ. 3.788.715. Ἡ ἐπὶ πλέον εἴσπραξις ὀφείλεται 1) Εἰς ἀπόδοσιν ἐν συνόλῳ μεγαλειτέραν τῶν ἀμέσων φόρων παρὰ τὴν ἐπὶ ἔλαττον κατὰ 670 χιλ. ἀπόδοσιν τοῦ τὸ πρῶτον ἐπιβληθέντος συμπληρωτικοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος. Ἡ ἀπόδοσις δ’ αὕτη τῶν ἀμέσων φόρων θὰ ἦτο ἀκόμη ἀνωτέρα, ἂν μὴ κατὰ τοὺς δύο τελευταίους μῆνας τῆς χρήσεως ἐπήρχοντο αἱ ἐκ τῆς ἐπιστρατεύσεως καὶ τοῦ πολέμου ἀνωμαλίαι, αἵτινες οὐσιωδῶς ἐπέδρασαν ἐπ’ αὐτῶν, μὴ ἐπιτρέψασαι τὴν μείωσιν τοῦ καθυστερήματος εἰς τὸ ἐλάχιστον δυνατὸν ὅριον. Ὀφείλεται ὅμως ἐπίσης ἡ αὔξησις τῆς εἰσπράξεως εἰς τὴν αὐτόματον κατὰ 2½ ὡς ἔγγιστα ἑκατομμύρια αὔξησιν τῆς ἀποδόσεως ἐκ τῶν ἐμμέσων φόρων καὶ τῶν ἐπὶ τῶν συναλλαγῶν τελῶν, ἤτοι αὔξησιν εἰς χιλιάδας + 585 ἐκ τελωνιακῶν δεσμῶν + 600 ἐξ οἰνοπνεύματος + 314 ἐκ μονοπωλίων + 750 ἐκ τελῶν χαρτοσήμου ἐν γένει. Αἱ εἰσπράξεις ἐκ τῶν ἀμέσων ἢ ἐμμέσων φόρων ἀποδώσασαι τοιαύτην ἐπὶ πλέον διαφορὰν καὶ ἀπέναντι τοῦ 1910 καὶ ἀπέναντι τῶν προϋπολογισθέντων δὲν ἀποδεικνύουσι ἐπιμελεστέραν λειτουργίαν τῆς διοικήσεως καὶ μείζονα αὔξησιν τῆς οἰκονομικῆς δυνάμεως τοῦ λαοῦ; Ἡ ἐκτέλεσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ 1911 παρουσιάζει ἐπίσης καὶ αὐτὴ οὐσιώδεις ἀλλοιώσεις.

ἤτοι παρέμεινεν ὑπόλοιπον μεταβιβαζόμενον ὡς ὑποχρέωσις τῶν κεκλεισμένων χρήσεων τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1913 δραχ. 795.945 ποσὸν σχετικῶς μικρὸν ἔναντι τῶν ἄλλοτε ἑκατομμυρίων ὅλων ὑπολοίπων, τὰ ὁποῖα ἐκληροδοτοῦντο εἰς τὰς ἑπομένας χρήσεις.

Τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο τοῦ περισσεύματος δὲν προῆλθεν ἐκ τοῦ λόγου, ὅτι, διὰ τῆς μεθόδου τῶν ἀδιαθέτων πιστώσεων, παρέμειναν ἀνεκτέλεστοι ὑπηρεσίαι σκοπίμως, ὅπως καταδείξῃ ὁ Προϋπολογισμὸς ἐλάττωσιν δαπανῶν, διότι ἡ λεπτομερὴς ἔρευνα ἑκάστης τῶν ἀδιαθέτων πιστώσεων καταδεικνύει ὅτι τὸ πλεῖστον αὐτῶν δὲν ἀποτελεῖ ἁπλῆν μετάθεσιν δαπάνης, βαρύνουσαν μελλούσας χρήσεις, ἀλλὰ πραγματικὴν οἰκονομίαν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, προερχομένην εἴτε ἐξ ὑπερβολικῆς προβλέψεως τῶν πιστώσεων πρὸς πρόληψιν αἰτήσεως ἀναπληρωματικῶν τοιούτων, εἴτε ἐκ μὴ ἐκτελέσεως ὁλοσχεροῦς τῆς προβλεφθείσης δαπάνης λόγῳ τῆς μὴ ἐντὸς τοῦ ἔτους πλήρους ἐφαρμογῆς τῶν σχετικῶν πρὸς ὑπηρεσίας τινὰς νόμων, ὡς λ. χ. τὰ ἔξοδα τῆς Τελωνιακῆς Ἀστυνομίας. Ἐν συνόλῳ δὲ φειδὼ πραγματικὴ καταδείκνυται περὶ τὴν διαχείρισιν τοῦ δημοσίου πλούτου. Ἔχομεν οὕτω: 852 χιλ. οἰκονομίαν ἐν τῷ κεφαλαίῳ τοῦ δημοσίου χρέους ἕνεκα ὑπερβολικῆς προβλέψεως τῶν διανεμητέων πλεονασμάτων. 572 χιλ. ἐλάττωσιν ἐξόδων τοῦ δανείου τῶν 110 ἑκ. 205 χιλ. πλεόνασμα τῆς ὑπὲρ τῶν συντάξεων πιστώσ. 269 χιλ. οἰκονομίαν ἐκ τῆς ἀγορᾶς κινίνης· 406 χιλ. ἐπὶ ἔλαττον ἔξοδα ποινικῆς δικαιοσύνης· 400 χιλ. εἰς τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν· 500 χιλ. εἰς τὴν ταχυδρ. καὶ τηλεγραφικὴν ὑπηρεσίαν· 400 χιλ. εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἐπίσης αἱ ἀναπληρωματικαὶ καὶ ἔκτακτοι πιστώσεις τῆς χρήσεως 1911, ἀνερχόμεναι εἰς 4.808.618, κατὰ τὸ πλεῖστον δικαιολογοῦνται ἐξ αὐτῶν τῶν πραγμάτων, μὴ προερχόμεναι ἐξ ἀμελοῦς ἢ κακοῦ ὑπολογισμοῦ τῶν δαπανῶν. Αἱ κυριώτεραι τῶν ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων εἶναι αἱ ἑξῆς: αʹ) ἐκ τῶν 1.204.502 ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν αἱ 1.125.000 προέρχονται ἐξ ἐπὶ πλέον εἰσπράξεων, αἵτινες ἀπαιτοῦσι τὸ μὲν μείζονας δαπάνας, τὸ δὲ ἐπὶ πλέον ἀποδόσεις ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἰς τὰ εἰδικὰ ταμεῖα καὶ σκοποὺς ἢ ἑταιρείας, ὡς λ.χ. 222 χιλ. διὰ ποσοστὰ χαρτοσήμου ἕνεκα τῆς μείζονος πωλήσεως· 100 χιλ. ἐπιστροφαὶ χρημάτων ἕνεκα τῆς ἐπὶ πλέον εἰσπράξεως ἀντιστοίχου δικαιώματος καταναλώσεως οἰνοπνεύματος· 90 χιλ. ἀπόδοσις μεγαλειτέρα εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Τηλεγραφικὴν Ἑταιρείαν Eastern· 320 χιλ. μείζων ἀπόδοσις εἰς τὸ ταμεῖον τῆς Ἀμύνης· βʹ) Ἐκ τῶν 479,469 τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν αἱ 300 χιλ. δραχ. δικαιολογοῦνται ἐξ ὑγειονομικῶν ἐκτάκτων ἐξόδων λόγῳ τῆς ἀπειληθείσης εἰσβολῆς τῆς χολέρας· γʹ) Τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν δρ. 2,159,550 δικαιολογοῦνται ἐν μέρει ἐκ τῆς μερικῆς ἐπιστρατεύσεως τῆς γενομένης κατὰ τὸ 1911 λόγῳ τοῦ Ἰταλοτουρκικοῦ πολέμου. Ἐξ ἄλλου ὅμως αἱ ἀδιάθετοι πιστώσεις τοῦ Ὑπουργείου τούτου ἰσοφαρίζουσι πρὸς τὰς ἀναπληρωματικὰς καὶ ἐκτάκτους πιστώσεις. δʹ) Τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν 549,567 ἕνεκα προμηθείας πλείονος ὑλικοῦ καὶ κινήσεως μεγαλειτέρας τῶν πλοίων. Ἀλλ’ ἡ χρῆσις τοῦ 1911 βαρύνεται, ὡς καὶ πᾶσαι αἱ πρὸ αὐτῆς, διὰ δαπανῶν μὴ ἐμφανιζομένων ἐν τῷ ἀπολογισμῷ αὐτῆς, διότι προκαταβάλλει τὸ δημόσιον ταμεῖον δαπάνας, αἵτινες βαρύνουσιν ἄλλα νομικὰ πρόσωπα, ὧν ὅμως ἡ ὑπηρεσία θεωρεῖται οὕτω σπουδαία, ὥστε ἡ πληρωμὴ τῶν ἐντεῦθεν δαπανῶν δὲν πρέπει ν’ ἀναστέλληται. Ἔργον καλῆς διαχειρίσεως τῆς διοικήσεως εἶναι τὸ ποσὸν τοῦτο κατὰ τὸ δυνατὸν νὰ εἶναι μικρόν, ὅπως μὴ σύρῃ ὄπισθέν της ἡ γενικὴ ληψοδοσία τοῦ Κράτους βάρη ὀγκούμενα κατ’ ἔτος, συσκοτίζοντα δὲ τὰ δημόσια οἰκονομικά. Εὐτυχῶς τὰ βάρη ταῦτα ἀναφερόμενα κυριώτατα εἰς προκαταβολὰς τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸ παρελθὸν ἦσαν ἀφόρητα, ἤρχισαν βαθμηδὸν πίπτοντα, καταλήξαντα κατὰ τὸ 1910 εἰς 571 χιλ., διὰ νὰ καταπέσωσι κατὰ τὸ 1911 εἰς 428,000. Ἔχομεν ὅμως κατὰ τὸ 1911 καὶ πρόσθετον δαπάνην 795.963 διὰ συμπλήρωσιν τῶν χρεολυτικῶν δόσεων τῶν θεσσαλικῶν γεωργικῶν δανείων, ἤτοι ἐν συνόλῳ ἔχομεν 1,223,963 βάρος ἐκτὸς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, λανθάνον δηλ. ἔλλειμμα. Ἐκτὸς τοῦ τακτικοῦ ὅμως αὐτοῦ τμήματος ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1911 παρουσιάζει καὶ ἔκτακτα ἔσοδα καὶ ἔξοδα.

Συνεπῶς ἡ χρῆσις τοῦ 1911 ἀφήνει καθαρὸν περίσσευμα ἐκ τοῦ τακτικοῦ καὶ ἐκτάκτου Προϋπολογισμοῦ

Οἱ ἀριθμοὶ οὗτοι φαίνονταί πως ἐκπληκτικοὶ εἰς ἡμᾶς, μὴ ἔχοντας τὴν ἕξιν τοιαύτης ἀνέσεως τοῦ δημοσίου ταμείου. Καὶ ὅμως οἱ ἀριθμοὶ εἶναι πραγματικοί, τὰ ποσὰ δὲ ταῦτα πράγματι εἶχεν ἀνέπαφα εἰς τὴν διάθεσίν της ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ὡς συνεχῶς ἀπεδεικνύετο τοῦτο ἐκ τῶν μηνιαίων δημοσιεύσεων περὶ τῆς καταστάσεως τῶν καταθέσεών της παρὰ ταῖς διαφόροις Τραπέζαις τῆς ἡμεδαπῆς καὶ ἀλλοδαπῆς. Τὸ ποσὸν τοῦτο ἐχρησίμευσε διὰ τὰς χορηγίας τοῦ Δημοσίου ὑπὲρ τοῦ ταμείου τοῦ Στόλου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου ἤντλησεν ἡ Κυβέρνησις, διὰ ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὰς πρώτας ἀνάγκας τῶν ἐκτάκτων δαπανῶν τοῦ Κράτους. Αὐτὰ ὑπῆρξαν ἐν συνόλῳ τ’ ἀποτελέσματα τῆς χρήσεως τοῦ 1911. Εἰς τὸν ἀμερόληπτον μελετητὴν δίδουν εἰκόνα δραστηρίας καὶ ἐπιμεμελημένης διαχειρίσεως τῶν κοινῶν, δίδουν ὅμως ἐπίσης καὶ ἐνδείξεις σαφεῖς τῆς οἰκονομικῆς εὐεξίας τοῦ τόπου. Ἐρχόμεθα νῦν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1912. Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1912 κατὰ τὴν ὁμαλὴν περίοδον τῆς ἐκτελέσεως αὐτοῦ παρουσίασε τὸ φαινόμενον γοργῆς αὐξήσεως τῶν ἀποδόσεων τῶν διαφόρων φορολογικῶν νόμων. Καίτοι δὲ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο τὸ πρῶτον ἐφηρμόσθη ἡ μείωσις τῆς φορολογίας τῆς σακχάρεως κατὰ τὸ ½ περίπου τοῦ πρότερον δασμοῦ, εἴχομεν δὲ καὶ οὕτω καλὴν ἐγχωρίαν παραγωγὴν σιτηρῶν, ὥστε ἡ εἰσαγωγὴ τούτων νὰ ὑπολειφθῇ σημαντικῶς ἀπέναντι τῆς τοῦ 1911, ἐν τούτοις τὰ ἀποτελέσματα τοῦ ἔτους ὑπῆρξαν παρὰ τὸν ἐκ τοῦ πολέμου κλονισμὸν ἀπολύτως ἱκανοποιητικά, ἀποδεικνύοντα ἐξακολουθοῦσαν καὶ προαγομένην τὴν ἐθνικήν μας οἰκονομίαν. Συνεπείᾳ τῆς κατὰ Σεπτέμβριον μῆνα διαταχθείσης γενικῆς ἐπιστρατεύσεως καὶ τοῦ ἐπακολουθήσαντος πολέμου, γεγονότων τὰ ὁποῖα κατ’ ἀνάγκην ἐπέδρασαν ἐπὶ τῆς ἀποδόσεως τῶν φόρων, διακρίνομεν ἐν τῇ ἐρεύνη ἡμῶν τὴν χρῆσιν τοῦ 1912 εἰς τὴν μέχρι 31 Αὐγούστου εἰρηνικὴν ὀκτάμηνον περίοδον καὶ εἰς τὴν ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου καὶ ἐντεῦθεν τοιαύτην. Σύγκρισις χρήσεων 1911 καὶ 1912. I Ἰανουαρίου–Αὐγούστου. Κατὰ τοὺς ὀκτὼ πρώτους μῆνας τῆς χρήσεως ἔχομεν τὰ ἀκόλουθα ἀποτελέσματα εἰς χιλιάδας.

Παρουσιάζει δηλ. ἡ χρῆσις 1912 κατὰ τὸ ὀκτάμηνον τοῦτο διάστημα διαφορὰν ἐπὶ πλέον ἀπέναντι τοῦ 1911 εἰς 4,061,000 δραχμῶν. Τονίζω δὲ ὅτι ὑπάρχει ἡ διαφορὰ αὕτη ἐπὶ πλέον παρὰ τὴν μείωσιν τῶν ἐξ εἰσαγωγικῶν δασμῶν εἰσπράξεων κατὰ 2,657,000, ὀφειλομένην εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ τῆς σακχάρεως καὶ τὴν σημαντικὴν μείωσιν τῆς εἰσαγωγῆς σιτηρῶν. Παρὰ τὴν ὀγκώδη ὅμως ταύτην μείωσιν ἔχουσιν αἱ εἰσπράξεις ἡμῶν νὰ ἐπιδείξωσι κατὰ τὸ ὀκτάμηνον προσαύξησιν δρ. 4,061,000, ὀφειλομένην κυριώτατα εἰς τὴν πλουσίαν ἀπόδοσιν τῶν ἐμμέσων φόρων, τῶν τελῶν καὶ τῶν κεκλεισμένων χρήσεων, ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ἀκολούθων ἀποτελεσμάτων.

Τί ἄλλο ἀποδεικνύουσιν οἱ ἀριθμοὶ οὗτοι εἰμὴ ὅτι ἡ ἐν τῷ τόπῳ ἐργασία εὐδοκιμεῖ, ὅτι εὕρισκεν αὕτη πρόσφορον ἔδαφος ἀναπτύξεως, ὅτι ὑπῆρχε θάρρος καὶ ἐμπιστοσύνη;

ΙΙ

Σεπτεμβρίου ἕως Δεκεμβρίου 1912. Ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸ ἐπακολουθῆσαν τετράμηνον ἀπὸ Σεπτεμβρίου μέχρι Δεκεμβρίου 1912, παρὰ τὸν ἀρξάμενον πόλεμον καὶ τὴν ἐντεῦθεν μερικὴν ἀνακοπὴν τῶν ἐργασιῶν, τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐκτελέσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ πρέπει νὰ θεωρηθῶσιν ἱκανοποιητικά, ἀποδεικνύοντα ὅτι ἡ οἰκονομικὴ ζωὴ τοῦ τόπου δὲν ὑπέστη βαθεῖαν ἐπίδρασιν, ἀλλ’ ἐξηκολούθησε, καίτοι ὄχι μετὰ τῆς αὐτῆς γοργότητος, τὴν πρόοδον αὐτῆς. Ταῦτα λέγουσιν αὐτοὶ οἱ ἀριθμοί. Διότι ἔχομεν τὰς ἑξῆς εἰσπράξεις εἰς χιλιάδας.

Ἐν συνόλῳ δηλ. ἔχομεν μείωσιν 11 ἑκατομ. κατὰ τὸ 1912 διὰ τοὺς μῆνας Σεπτέμβριον ἕως Δεκεμβρίου ἀπέναντι τῆς ἀντιστοίχου περιόδου τοῦ 1911. Δεδομένου ὅμως ὅτι ἐκ τῶν προηγουμένων μηνῶν ἔχομεν αὔξησιν 4,061,000, ἡ διαφορὰ ἐπὶ ἔλαττον μειοῦται εἰς 6,973,000, κατὰ τὴν διαχείρισιν τοῦ 1912. Παρατηροῦντες ὅμως ἐγγύτερον τὰ διάφορα ἔσοδα καὶ ἐξετάζοντες τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐσόδων, ἐκείνων ἰδίᾳ, τὰ ὁποῖα εἰσπράττονται ἐξ ὁλοκλήρου ἐντὸς τῆς διαχειρίσεως τοῦ ὁμωνύμου φορολογικοῦ ἔτους, ἤτοι ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου ἕως 31 Δεκεμβρίου τοῦ ἰδίου ἔτους, βλέπομεν ὅτι κυριώτατα ἡ ἐπὶ ἔλαττον διαφορὰ αὕτη προκύπτει ἐκ τῆς μικροτέρας κατὰ τὸ 1912 εἰσπράξεως τῶν ἐσόδων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα συνεπείᾳ τῆς βιαίας τάσεως ὡρισμένων λειτουργιῶν τῆς Πολιτείας δὲν ἠδύναντο ἢ νὰ ὑπολειφθῶσιν ἐν τῇ ἀποδόσει των. Τὸ δικαιοστάσιον διακόψαν τὰς ἐργασίας τῶν Δικαστηρίων ἐπέφερε κατ’ ἀνάγκην τὴν ἐλάττωσιν ταύτην, αἱ συναλλαγαὶ αἱ χαλαρωθεῖσαι ἐν γένει συνεπήγαγον ἥττονα χρῆσιν ἐνσήμων, οὕτω δ’ ἔχομεν ἐν τῷ κεφαλαίῳ τούτῳ τῶν ἐσόδων διαφορὰν ἐπὶ ἔλαττον ἀπέναντι τοῦ 1911 ἐκ δρ. 2,276,000. Τὰ λοιπὰ ἔσοδα ἔδωκαν καλὰ ἀποτελέσματα, οἷα μάλιστα δὲν ἐδικαιούμεθα νὰ προσδοκῶμεν ἐν μέσῳ πολεμικῆς καταστάσεως. Τινὰ τῶν ἐξ ἐμμέσων μάλιστα φόρων ὑπερέβησαν τὰς προβλέψεις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὡς προκύπτει ἐκ τῶν ἑξῆς ἀποτελεσμάτων, δίδουσι δὲ σαφεῖς ἐνδείξεις περὶ τῆς ἐντάσεως τῆς ἐν τῷ τόπῳ παραγωγῆς καὶ τῆς ὁσημέραι προαγομένης δυνάμεως τῆς καταναλώσεως τοῦ λαοῦ παρὰ τὸ ἀνώμαλον τῶν περιστάσεων. Ἰδοὺ τὰ συγκριτικὰ ἀποτελέσματα εἰς χιλιάδας:

Ἔχομεν διαφορὰν ἐπὶ ἔλαττον κατὰ τὸ 1912 μόνον κατὰ 6,746,000, ὀφειλομένην κυρίως εἰς τὴν μείωσιν τῶν ἐξ ἐνσήμων εἰσπράξεων καὶ τῶν τελωνειακῶν ἀποδόσεων. Ἐπὶ τῶν ἐκ τελωνιακῶν δασμῶν ὅμως ἀποδόσεων κατὰ τὸ 1912 κρίνω σκόπιμον νὰ κάμω ἰδίαν μνείαν καὶ διότι κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο τὸ πρῶτον ἐφηρμόσθη ἡ μείωσις τοῦ δασμοῦ τῆς σακχάρεως καὶ διότι ἡ διὰ τῶν τελωνείων εἰσαγωγὴ δίδει ἐνδείξεις σαφεῖς περὶ τῆς κινήσεως τῆς ἐν τῷ τόπῳ ἐμπορικῆς ζωῆς. Ἐν συνόλῳ ἡ εἴσπραξις ἀνῆλθεν εἰς 39,697,000 ἀπέναντι τῶν προϋπολογισθέντων 40,000,000, ἤτοι διαφορὰ ἐπὶ ἔλαττον 702,303. Καὶ πρῶτον ὡς πρὸς τὴν σάκχαριν. Κατὰ τὸ 1911 ἔτος, ἐπιδεῖξαν ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε τὴν ἀνωτέραν εἴσπραξιν, ἣν καὶ λαμβάνομεν ὡς βάσιν, ἔχομεν εἰσαγωγὴν σακχάρεως 9,553,813 χιλιογράμμων ἀποδώσασαν εἴσπραξιν 7,999,079 δραχ. Ἡ κατανάλωσις αὕτη τῆς σακχάρεως, ἐὰν θεωρήσωμεν αὐτὴν πράγματι ὡς τὴν μόνην γινομένην ἐν τῷ τόπῳ, εἶναι πολὺ μικρὰ, ὑπολογιζομένου τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Ἑλλάδος εἰς 2,700,000, ἀναλογεῖ δὲ κατὰ κάτοικον εἰς 3–5 χιλιόγραμμα, ποσοστὸν θεωρούμενον ὡς πάντη ἀνεπαρκὲς διὰ τὴν κατὰ κάτοικον κατανάλωσιν τοῦ εἴδους τούτου τῆς τροφῆς. Ἀλλ’ εἶναι γνωστὸν ὅτι τὴν ἀπαιτουμένην ἐπὶ πλέον ποσότητα ἐτροφοδότει ἡ λαθρεμπορία. Ἡ μείωσις ὅμως τοῦ δασμοῦ, ἐφαρμοσθεῖσα κατὰ 10 μῆνας καὶ 10 ἡμέρας τοῦ 1912, ἠλλοίωσεν ἄρδην ταῦτα, ἀπέδωκε δὲ ἀποτελέσματα οἷα δὲν ἐτόλμα νὰ προσδοκᾷ ὁ συντάξας τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1912 ἀξιότιμος προκάτοχός μου Ὑπουργός, εἶναι δὲ τὰ ἀποτελέσματα ταῦτα, παρὰ τὴν ἀνωμαλίαν, ἥτις ἐτάραξε τὸ ἐμπόριον κατὰ τοὺς πρώτους μῆνας κατὰ τὸν πόλεμον, ὅστις καὶ τὸ ἐμπόριον ἐκλόνισε καὶ τὴν κατανάλωσιν περιέσφιγξε καὶ κυρίως 170 χιλιάδας ὅλας καταναλωτῶν ἀφήρεσεν ἐκ τοῦ Ἐσωτερικοῦ καὶ ἐπέφερεν ἀθρόαν εἰσαγωγὴν ἀτελοῦς σακχάρεως χάριν τῆς ἀνάγκης τῆς διατροφῆς καὶ συντηρήσεως ὄχι μόνον τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ καὶ πολλῶν ἄλλων χιλιάδων συντηρουμένων δημοσίᾳ ἢ κοινωνικῇ ἀρωγῇ. Παρὰ ταῦτα ἡ εἰσαγωγὴ κατὰ τὸ 1912 ἀνῆλθεν εἰς 12,515,150 χιλιόγρ. ἀποδώσαντα 5.990,349 δραχμὰς ἀντὶ τῶν προϋπολογιζομένων ὡς ἔγγιστα 10,000,000 χιλιογρ. ἀποφερόντων 5 ἑκατομμύρια δρ. καὶ τῆς προϋπολογισθείσης μειώσεως 2 ἑκατομμυρίων 900 χιλιάδων δραχμῶν, ἐφθάσαμεν δ’ ἀμέσως εἰς ποσοστὸν κατ’ ἄτομον καταναλώσεως 4–6 χιλιογρ., εἰς ποσοστὸν δηλονότι, εἰς ὃ προσεδόκα ὁ ἀξιότιμος προκάτοχός μου ὅτι μετὰ ἔτη μόνον θὰ ἐφθάνομεν, ἐφθάσαμεν δὲ καὶ εἰς μείωσιν τοῦ ἐσόδου πραγματικὴν μόνον 2,000,000 δραχμῶν. Τὰ ἀποτελέσματα ταῦτα εἶναι πολλαχῶς εὐοίωνα. Ἐν πρώτοις δύναται νὰ θεωρηθῇ ὅτι ἡ λαθρεμπορία περιεστάλη εἰς τὸ ἀκρότατον ὄχι μόνον ἐν σχέσει πρὸς τὸ εἶδος ἀλλὰ καὶ διὰ τὰ ἄλλα εἴδη τὰ χάρις εἰς τὴν σάκχαριν παρεισαγόμενα. Πρὸ πάντων ὅμως ἡ μείωσις τοῦ φόρου τούτου καὶ τὰ ἀποτελέσματα αὐτοῦ κατὰ τὸ διαρρεῦσαν δεκάμηνον παρέχουσι πολύτιμα ἐνδόσιμα καὶ περὶ τῆς ἀπὸ ταμειακῆς ἀπόψεως ἐπιδράσεως τῶν μικρῶν δασμῶν. Ηὐξάνετο κατὰ τὸ παρελθὸν ὁ δασμὸς τῆς σακχάρεως, διὰ νὰ τροφοδοτῇ ἀφθονώτερον τὸ δημόσιον ταμεῖον, καὶ βλέπομεν ὅτι ἡ κρίσις αὕτη ὑπῆρξεν ἐσφαλμένη, διότι περιορίζει τὴν κατανάλωσιν καὶ ἐλαττώνει τὰς ὠφελείας τοῦ δημοσίου ταμείου. Βεβαίως ἐφεξῆς δυνάμεθα νὰ βασιζώμεθα ἐπὶ ἀσφαλοῦς καὶ βεβαίου ἐσόδου ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος συνεχῶς αὐξανομένου. Τοὐναντίον ἡ τῶν σιτηρῶν εἰσαγωγὴ ἐμειώθη σημαντικῶς ἕνεκα τῆς καλῆς ἐσοδείας τοῦ προηγουμένου ἔτους παρουσιάσασα μείωσιν κατὰ 4,444,000 ἀπέναντι τῆς εἰσπράξεως τοῦ 1911, ὑστερήσασα ὅμως καὶ ἐκείνης, ἥτις προεβλέπετο ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ κατὰ 1,513,000. Ἡ μείωσις ὅμως ὀφείλεται μᾶλλον εἰς κατανάλωσιν σιτηρῶν ἀτελῶς εἰσαγομένων χάριν τῶν ἀναγκῶν τοῦ στρατοῦ ἢ ἀληθῆ μείωσιν τῆς εἰσαγωγῆς. Κατὰ τὰ λοιπὰ παρὰ τὸν πόλεμον τὰ ἀποτελέσματα ὑπῆρξαν ἱκανοποιητικὰ ὑπερβάντα τὰς προβλέψεις, διότι ὑπελογίζοντο εἰς χιλιάδας:

ἐξ οὗ ἀσφαλῶς συνάγεται ὅτι ἡ ἐπίδρασις τοῦ πολέμου μέχρι σήμερον δὲν ἐκλόνισε βαθέως τὸ ἐμπόριον δεδομένου μάλιστα ὅτι ἐπετράπη καὶ ἀθρόα ἀτελὴς εἰσαγωγὴ ποικιλωτάτων εἰδῶν χάριν τῶν ἀναγκῶν τοῦ στρατεύματος καὶ τῆς ἐκ τοῦ πολέμου πασχούσης τάξεως τῆς κοινωνίας. Ἀνακεφαλαιοῦντες οὕτω τὸ πιθανὸν ἀποτέλεσμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων τῆς χρήσεως 1912, ἥτις ἀνέγραφεν ἔσοδα 144,118,645, ἔχομεν εἰσπραχθέντα κατὰ τὸ δωδεκάμηνον 112,622,135, ἤτοι ὑπολείπονται πρὸς εἴσπραξιν ὁλοκλήρου τοῦ προϋπολογισθέντος ποσοῦ τῶν ἐσόδων τοῦ 1912 δρ. 31,496,000. Ἐκ τοῦ ποσοῦ ὅμως τούτου τῶν 31,496,000 ἐνδεχόμενον εἶναι ὅτι μέρος τι δὲν θὰ κατασταθῇ δυνατὸν νὰ εἰσπραχθῇ, βεβαίως ὅμως μετὰ βασίμου πιθανότητος δυνάμεθα νὰ ὑπολογίσωμεν ὅτι τὸ ἀνείσπρακτον ποσὸν θὰ ὑπολειφθῇ τῶν 13,000,000. Καὶ τοῦτο, διότι αἱ μέχρι σήμερον εἰσπράξεις τῶν μηνῶν Ἰανουαρίου καὶ Φεβρουαρίου ἐπέδειξαν ἱκανὴν ζωηρότητα ἄνευ πιέσεώς τινος ἢ καταναγκασμοῦ ἐκ μέρους τῆς διοικήσεως, πρὸ πάντων ὅμως διότι πλεῖστα τῶν ἐσόδων τῶν παρουσιαζομένων κατὰ τὴν παρακολουθοῦσαν διαχείρισιν ἑκάστης χρήσεως εἶναι ἤδη πράγματι εἰσπεπραγμένα ἐντὸς τοῦ ἔτους τῆς ὁμωνύμου χρήσεως, τακτοποιοῦνται δὲ μόνον βραδύτερον ἢ εἶναι ἁπλῶς ἔσοδα προερχόμενα ἐκ λογιστικῆς τακτοποιήσεως. Συνεπῶς καὶ ἡ ἐμφάνισις αὐτῶν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ εἶναι ἀσφαλεστέρα. Κατὰ ταῦτα ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων εἰκάζομεν ὅτι ἡ χρῆσις τοῦ 1912 θὰ παρουσιάσῃ ἀντὶ τῶν προϋπολογισθέντων 144,118,645 ἔσοδα 132,000,000 ἐκ τακτικῶν ἐσόδων, ἤτοι διαφορὰ ἐπὶ ἔλαττον 12,118,645 Ἂς ἔλθωμεν τώρα καὶ εἰς τὰ πιθανὰ ἀποτελέσματα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων 1912.

(ὀφειλόμεναι κατὰ τὸ πλεῖστον εἰς ἐπὶ πλέον δαπάνας δικαιολογουμένας ἕνεκα αὐξήσεως ἀποδόσεων λόγῳ μείζονος εἰσπράξεως ἀποδιδομένων ἐσόδων κλπ). Ζητοῦνται δὲ νῦν ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις ὁμοίως εἰς βάρος τῶν τακτικῶν ὑπηρεσιῶν 2,098,475, ἤτοι σύνολον τῶν πιστώσεων τοῦ τακτικοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1912 δρ. 150,623,388. Ἐκτὸς τῶν τακτικῶν ὅμως τούτων πιστώσεων ἐχορηγήθησαν προσέτι εἰς βάρος τοῦ αὐτοῦ Προϋπολογισμοῦ ἔκτακτοι πιστώσεις 56,188,638, ζητοῦνται δὲ νῦν καὶ ἕτεραι 42,320,788, περὶ ὧν καὶ ὑποβάλλω τὰ σχετικὰ νομοσχέδια, κατανεμόμεναι ἅπασαι ὡς ἑξῆς:

Τοὺς ἀριθμοὺς τούτους κατ’ εἰκασίαν μὴ ἀφισταμένην πολὺ τῆς πραγματικῆς ἀληθείας θέλει παρουσιάσει ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ 1912. Ἡ ἐκτέλεσις τοῦ τακτικοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1912 ἀκολουθοῦσα τὴν λαμπρὰν πορείαν τοῦ παρελθόντος, ἥτις διέκρινε τοὺς Προϋπολογισμοὺς τοῦ 1910 καὶ 1911, θὰ κατέλειπεν ἐπίσης πλεόνασμα, διότι ὅλα τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀποδόσεως τῶν φόρων κατὰ τὸ εἰρημένον ὀκτάμηνον τοῦ 1912 ἦσαν τοιαῦτα, ὥστε νὰ ἐπιτρέπωσι τὸ συμπέρασμα τοῦτο. Ὁπωσδήποτε ὅμως δεδομένου ὅτι αἱ ἀδιάθετοι πιστώσεις τοῦ τακτικοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀνέρχονται κατὰ τὰς μέχρι σήμερον προβλέψεις εἰς 8.000.000, κατὰ τὰς πιθανὰς δ’ εἰκασίας θὰ φθάσωσιν εἰς τὰ 9.600.000, δυνάμεθα νὰ ὑπολογίσωμεν ὅτι τὸ ἔλλειμμα τοῦ τακτικοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1912 δὲν θὰ ὑπερβαίνῃ τὰ 8 ἕως 9.000.000, ἔλλειμμα ἀπολύτως δικαιολογούμενον ὡς ἐκ τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων. Εἰσερχόμενος νῦν εἰς τὴν συνοπτικὴν ἀνάλυσιν τοῦ ὑποβαλλομένου Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1913 ἀναμιμνήσκω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς οὗτος κατὰ τὸ πλεῖστον εἶναι πιστὸν ἀντίγραφον τοῦ προηγουμένου. Ἐν αὐτῷ, ἐπαναλαμβάνω, δὲν κατοπτρίζεται ἐπὶ τοῦ παρόντος πολιτική τις νέα τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἀνευρίσκεται ἐν αὐτῷ ἡ εἰς ἀριθμοὺς ἀπεικόνισις οἰκονομικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως οὐδὲ ἐνδεικνύει ὁ Προϋπολογισμὸς δημοσιονομικὴν πολιτικήν, ἣν σκοπεῖ νὰ ἐφαρμόσῃ ἡ Κυβέρνησις. Τὴν τελικὴν αὐτοῦ μορφὴν θὰ λάβῃ ὁ Προϋπολογισμὸς βραδύτερον διὰ τῶν δηλώσεων, εἰς ἃς ἐν καιρῷ θέλω προβῆ, τότε δὲ μόνον θὰ δυνάμεθα καὶ νὰ ὑπολογίσωμεν μετ’ ἀκριβείας ἂν ὁ Προϋπολογισμὸς οὗτος θὰ κλείσῃ ἐν ἰσοζυγίῳ ἢ ἐλλείμματι. Σήμερον πᾶσα περὶ τούτου εἰκασία θὰ ἦτο κατ’ ἀνάγκην αὐθαίρετος. Ἐν συνόλῳ ὁ ὑποβαλλόμενος Προϋπολογισμὸς ἀναγράφει τὰ ἔσοδα καὶ ἔξοδα τὰ ὑπὸ τῶν κειμένων νόμων ὁριζόμενα, ὡς ταῦτα ἐν τῇ ἐξελίξει των ἐμφανίζονται κατὰ τὸ ἔτος 1913, ἐπηρεασθέντα ὑπὸ τῶν ἐκτάκτων γεγονότων τοῦ πολέμου. Ἀλλοιώσεις τινὰς ἢ προσθήκας οὐσιαστικὰς θ’ ἀναφέρω λεπτομερέστερον. Ὁ τακτικὸς Προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων τῆς χρήσεως 1913 παρουσιάζει·

Εἰς ταῦτα ὅμως δέον νὰ ὑπομνήσω ὅτι ἐλήφθησαν ἤδη καὶ ζητοῦνται νῦν εἰς βάρος τοῦ τακτικοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1912 ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις ἐκ δρ. 7.296.869 δικαιολογούμεναι πᾶσαι, ὡς ἀνωτέρω ἀνέφερον, κατὰ τὸ πλεῖστον ἐξ ἀπροβλέπτου μείζονος εἰσπράξεως φόρων ἀποδιδομένων διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ εἰς ἄλλας ἐξαιρετικὰς περιστάσεις μὴ δεκτικὰς προβλέψεως ἀκριβοῦς. Προσεπαθήσαμεν δ’ ἐν τῷ νέῳ Προϋπολογισμῷ νὰ περιλάβωμεν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πείρας τοῦ παρελθόντος πάσας ἐκείνας τὰς πιστώσεις, αἵτινες κατ’ ἀκρίβειαν ἐνδείκνυνται πρὸς ἀποσόβησιν κατὰ τὸ δυνατὸν αἰτήσεως μεταγενεστέρας προσθέτων πιστώσεων καὶ διαταράξεως τῆς ὅλης οἰκονομίας τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Τὰ ἐπὶ πλέον ἔξοδα προέρχονται ἐκ τῶν ἑξῆς κυρίως αἰτίων. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ δημοσίου χρέους παρουσιάζει καθαρὰν αὔξησιν δαπάνης 1.024.666, συνεπείᾳ τῶν τόκων καὶ τῆς προμηθείας τοῦ συναφθέντος δανείου τῶν 40 ἑκατομμυρίων καὶ τῆς συμπληρώσεως τῆς ἐκδόσεως τῶν ἐντόκων γραμματίων τοῦ δημοσίου ταμείου. Ἡ αὔξησις δὲ αὕτη θὰ ἦτο μεγαλειτέρα, ἐὰν δὲν ἐπήρχετο μείωσις κατὰ 571.000 τῶν διανεμητέων πλεονασμάτων πρὸς βελτίωσιν τῆς τοκοχρεολυσίας τῶν παλαιῶν εἰς χρυσὸν δανείων. 2) Αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους παρουσιάζουσιν ἐπίσης αὔξησιν κατὰ δραχ. 815.414 λόγῳ αὐξήσεως τῶν συντάξεων, λόγῳ πλήρους ἀναγραφῆς τῆς ἐτησίας βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως καθὼς καὶ λόγῳ ἀναγραφῆς τῆς πρώτης χρεολυτικῆς δόσεως τοῦ ἀντιτίμου τῆς ἀγορᾶς κτημάτων Ζάππα ἐκ 314.259. Ἡ τελευταία ὅμως αὕτη δαπάνη τυπικῶς μόνον ἐμφανίζεται, διότι ἀναγράφεται ἀντιστοίχως καὶ ὡς ἔσοδον. 3) Ἡ διοίκησις τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους παρουσιάζει διαφορὰν ἐπὶ πλέον δρ. 12.345.463, κυρίως διότι ἀνεγράφησαν ἐν αὐτῇ ἔκτακτα ἔξοδα διὰ τὴν διοίκησιν τῶν καταληφθεισῶν χωρῶν καὶ διὰ παροχὴν εἰς τὰ ταμεῖα τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου ἐκ δρ. ἐν ὅλῳ 12.000.000. Ἡ διαφορὰ αὕτη θὰ ἦτο μεγαλειτέρα, διότι ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας μετεφέρθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ὑπὸ τὸ κεφάλ. 30, ἄρθρα 2 καὶ 3, πιστώσεις δρ. ἐν ὅλῳ 1.024.700, ὡς ἀναγόμεναι εἰς αὐτό. Μετεφέρθησαν ὅμως ἐκ τοῦ τακτικοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὸν ἔκτακτον Προϋπολογισμὸν τῶν πλεονασμάτων αἱ δαπάναι πρὸς πλήρη ἀποκατάστασιν τῶν ἐξ Ἀνατολικῆς Ῥωμυλίας προσφύγων, ὑπολογιζόμεναι, διὰ τὸ 1913 εἰς δρ. 1.800.000 καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἡ αὔξησις τοῦ κεφαλαίου «Διοίκησις τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους» παρίσταται ηὐξημένη μόνον κατὰ δρ. 12.345.463. 4) Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν παρουσιάζει διαφορὰν ἐπὶ ἔλαττον κατὰ 150.000· 5) Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης διαφορὰν ἐπὶ πλέον ἕνεκα τῆς αὐτομάτου αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων δρ. 184.245· 6) Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν παρουσιάζει διαφορὰν ἐπὶ πλέον κατὰ δρ. 2.501.874. Τοῦ Ὑπουργείου τούτου ὁ Προϋπολογισμὸς εἶναι σπουδαίως ἐπηρεασμένος ἐκ τοῦ πολέμου. Τὸ πλεῖστον δὲ τῶν ἐπὶ πλέον δαπανῶν ὀφείλεται εἰς δαπάνας ἀναγκαστικῶς συνεπείᾳ τοῦ πολέμου προκληθείσας, ἤτοι 950.000 ἐπὶ πλέον δι’ ἔξοδα χωροφυλακῆς καὶ περιθάλψεως προσφύγων. 539.000 εἰς αὔξησιν τῶν ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν ἐξόδων. Αἱ ὑπόλοιποι αὐξήσεις ὀφείλονται κατὰ τὸ πλεῖστον εἰς ἀναγραφὴν μεγαλειτέρας ἀρωγῆς κατὰ 600.000 δρ. εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιίας. 7) Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας παρουσιάζει διαφορὰν ἐπὶ πλέον κατὰ 525.845, αἵτινες κατὰ τὰς 500 χιλ. ὀφείλονται εἰς αὔξησιν τῆς συνδρομῆς τοῦ Δημοσίου εἰς ἀπόρους δήμους, λόγῳ τῆς αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν δημοδιδασκάλων. 8) Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας παρουσιάζει οὐσιαστικὴν αὔξησιν κατὰ 468.036 λόγῳ κυρίως ἐπεκτάσεως τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου τούτου εἰς τὰς νέας χώρας. 9) Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν σημειοῖ τὴν αὔξησιν κατὰ 3.000.000 δρ., ὀφειλομένην εἰς νέας ἐγκαταστάσεις συνεπείᾳ τῆς αὐξήσεως καὶ ποσοτικῶς τοῦ πολεμικοῦ ἡμῶν στόλου καὶ εἰς τεχνικὰ ἔργα ἐπιβαλλόμενα ὑπὸ τῶν μηχανικῶν συνθηκῶν τῶν νέων σκαφῶν. Ἐνῷ ὅμως καὶ αὐτὸς ὁ τακτικὸς Προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως 1913 κατ’ ἀνάγκην συνεπείᾳ τῆς μεταβληθείσης καταστάσεως ὑφίσταται αὐξήσεις, ἀντιθέτως ἡ ἐπίδρασις τῶν πολεμικῶν γεγονότων θὰ γίνῃ αἰσθητὴ εἰς τὰς εἰσπράξεις, θὰ ἔχωμεν δέ, ὡς ὑπολογίζομεν, ἄνευ μεταβολῆς τινος εἰς τοὺς φορολογικοὺς νόμους ἐν συνόλῳ ἀπόδοσιν οὐχὶ ὑπερβαίνουσαν τὰ 141.162.125 ἔναντι τακτικῶν ἐσόδων Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1912 δρ. 144.118.645, ἤτοι διαφορὰν ἐπὶ ἔλαττον δρ. 2.956.520. Προεκρίναμεν ὅμως, σταθμίζοντες μετὰ πάσης δυνατῆς ἀκριβείας τὰ πράγματα, νὰ ὑπολογίσωμεν ταῦτα καὶ κάτω ἀκόμη τῆς πιθανῆς ἀποδόσεώς των, ὅπως μὴ εὑρεθῶμεν ἐξαίφνης πρὸ ἀπροσδοκήτων ἀποτελεσμάτων. Οὕτως ὑπολογίζομεν τὰς ἀποδόσεις τῶν ἀμέσων φόρων, παρὰ τὴν βεβαίαν αὔξησιν, ἣν ἔχομεν ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν κερδῶν τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, κατὰ 2.000.000 ἐπὶ ἔλαττον τῶν ὑπολογισθεισῶν διὰ τὸ 1912. Προκειμένου δὲ περὶ ἀμέσων φόρων γνωρίζω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι, ἐπειδὴ καὶ ἐφέτος δὲν θὰ κατασταθῇ δυνατὴ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν σπειρομένων γαιῶν ὡς ἐκ τῆς μὴ κατασταθείσης δυνατῆς ἐγκαίρου λειτουργίας τῶν κοινοτήτων, κατ’ ἀνάγκην θὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ διὰ τὴν ἐφετινὴν περίοδον ὁ νόμος περὶ ἀροτριώντων κτηνῶν, ὑποβάλλω δὲ καὶ σχετικὸν περὶ τούτου νομοσχέδιον. Τὰς λεπτομερείας καὶ προβλέψεις ἐφ’ ἑνὸς ἑκάστου κεφαλαίου βλέπει τις ἐν τοῖς πίναξι τοῦ Προϋπολογισμοῦ, σημειῶ δὲ μόνον ὅτι, παρὰ τὴν ἐμπόλεμον κατάστασιν, ἡ ἀπόδοσις ἐκ τῶν ἐμμέσων ἐκ τῆς καταναλώσεως φόρων θὰ ἐμφανίσῃ πιθανὴν αὔξησιν ἀπέναντι τοῦ 1912, ὡς ἐκ τῆς μέχρι σήμερον παρουσιαζομένης αὐξήσεως τῆς καταναλώσεως ἰδίᾳ τοῦ οἰνοπνεύματος, τῆς σακχάρεως, ἰδίᾳ ὅμως ἀτυχῶς ὡς ἐκ τῆς προσδοκωμένης αὐξήσεως τῆς εἰσαγωγῆς σιτηρῶν κατ’ ἀκολουθίαν τῆς ὑπολογιζομένης ὑστερήσεως τῆς παραγωγῆς. Ἐπίσης ὅμως ἔχομεν σημαντικὴν αὔξησιν, ἣν βασίμως δυνάμεθα νὰ προΐδωμεν ἐκ τῶν ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν εἰσπράξεων, τὸ σύνολον τῶν ἐπὶ πλέον τούτων εἰκαζομένων εἰσπράξεων μειοῖ τὴν ἐν συνόλῳ διαφορὰν ἀπὸ πέρυσιν εἰς τρία ὡς ἔγγιστα ἑκατομμύρια. Τὰ τακτικὰ ὅμως ἡμῶν ἔσοδα βεβαίως δὲν θέλουσιν ἐπαρκέσει πρὸς πληρωμὴν τῶν κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ἐκτάκτων ἡμῶν δαπανῶν, οὐδὲ καὶ ἔχουσι τὴν ἀποστολὴν αὐτήν. Ἔχομεν δ’ ἔκτακτα ἔξοδα, ὡς ἀνέφερα ὑμῖν, καθ’ ὑπολογισμὸν 104.950.000 ἀναφερόμενα εἰς τὰ διάφορα Ὑπουργεῖα. Ταῦτα θέλουσι καλυφθῆ διὰ δανείου συνομολογηθησομένου. Ἡ Κυβέρνησις ἐν τούτοις δὲν νομίζει ἀναγκαῖον νὰ ζητήσῃ ἐπὶ τοῦ παρόντος παρὰ τῆς Βουλῆς ἄδειαν συνάψεως δανείου ποσοῦ ὑπὲρ τὰ 50 ἑκατομμύρια. Φρονεῖ ὅτι ἐπὶ τοῦ παρόντος θὰ δυνηθῇ νὰ ἀντικρύσῃ τὰς δαπάνας διὰ τοιούτου ποσοῦ. Ἐὰν δὲ τυχὸν παραστῇ ἀνάγκη νὰ προσφύγῃ εἰς τὴν δημοσίαν αὐτῆς πίστιν καὶ δι’ ἀνώτερον ποσόν, θὰ ζητήσῃ τὴν πρὸς τοῦτο ἄδειαν ἐν καιρῷ. Ἐκτὸς ὅμως τοῦ ἐσόδου τούτου ἀναγράφεται ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ καὶ ἀπρόβλεπτον ἔσοδον 10 ἑκατομμυρίων ἐκ τῶν καταληφθεισῶν χωρῶν. Δυνάμει τῆς πολεμίας καταλήψεως δικαιούμεθα νὰ εἰσπράττωμεν τὰς προσόδους ἐκείνας, αἵτινες ἔκειντο ὑπὲρ τοῦ πρώην κυριάρχου τῶν χωρῶν ἐκείνων. Τὴν πρόσοδον ταύτην ἐγγράφομεν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ὑπολογίζοντες ταύτην κατὰ τὰ μέχρι τοῦδε ἀποτελέσματα εἰς 10 ἑκατομμύρια. Ταῦτα δι’ ὀλίγων παρουσιάζει ὁ ὑποβαλλόμενος Προϋπολογισμός. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ μορφὴ αὐτοῦ ἡ ἐμφανιζομένη σήμερον ἐνώπιον ὑμῶν εἶναι προσωρινή. Τὴν ὁριστικὴν αὐτοῦ ὄψιν θὰ λάβῃ, ὅταν ἐν καιρῷ προβῶμεν εἰς τὰς δηλώσεις, τὰς ὁποίας θὰ ἐπιβάλωσιν αἱ τότε περιστάσεις. Ἀνασκοπήσωμεν νῦν τὸ σύνολον τῶν μέχρι τοῦδε διὰ τὸ ἔτος 1912 γενομένων συνεπείᾳ τοῦ πολέμου δαπανῶν, τὸ μέγιστον μέρος τῶν ὁποίων ἤδη ἐπραγματοποιήθη, καταβληθεισῶν τῶν πρὸς τοῦτο πληρωμῶν, ἴδωμεν δὲ ὕστερον ὁποῖα ἐνεργητικὰ κεφάλαια εἶχε διαθέσιμα τὸ δημόσιον ταμεῖον κατὰ τὴν κήρυξιν τῆς ἐπιστρατεύσεως καὶ κατὰ τί ποσὸν ηὔξησε ταῦτα κατὰ τὸν μέχρι τοῦδε διαρρεύσαντα χρόνον.

Πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν μέχρι τοῦδε γενομένων τούτων δαπανῶν τίνας πόρους εἶχε τὸ Κράτος, ποῖα ἦσαν τὰ ἐνεργητικὰ κεφάλαια τοῦ δημοσίου ταμείου, διὰ ν’ ἀντεπεξέλθῃ κατὰ τοιαύτης ἐκτάσεως δαπανῶν, αἵτινες ἀδύνατον εἶναι νὰ καλυφθῶσι διὰ τῶν τακτικῶν προσόδων; Τὸ πρόβλημα καθ’ ἑαυτὸ τῶν δαπανῶν τοῦ πολέμου εἶναι ἐκ τῶν δυσεπιλύτων, ἐγένετο δὲ πανταχοῦ καὶ γίνεται σήμερον ἀκόμη ἀντικείμενον σπουδαιοτάτων συζητήσεων. Εἰς τίνα μέτρα ὀφείλει νὰ προστρέξῃ τὸ Κράτος, ὅπως ἀντικρύσῃ ὄγκον τοιοῦτον δαπανῶν ἀνεπιδέκτων ἀναβολῆς, δεδομένου ὅτι ἡ κοινωνία διὰ τακτικῆς ἢ καὶ ἐκτάκτου ἀποδόσεως τῆς φορολογίας ἀδυνατεῖ ν’ ἀναλάβῃ ἀμέσως αὐτὴ ὅλα τὰ βάρη ταῦτα, δεδομένου μάλιστα ὅτι εἰς περιστάσεις οὕτως ἀνωμάλους ἐνδείκνυται χαλάρωσις μᾶλλον ἢ ἔντασις τῆς εἰσπράξεως πρὸς ἀποσόβησιν ὀλεθρίων ἐπιδράσεων ἐπὶ τῆς ὅλης ἐθνικῆς οἰκονομίας; Ἡ Κυβέρνησις μετὰ δικαίας ὑπερηφανείας δύναται ν’ ἀπαντήσῃ εἰς τὰ ἐρωτήματα ταῦτα παρατάσσουσα τὴν λιτότητα τῶν ἀριθμῶν καὶ ἀναπτύσσουσα γυμνὴν τὴν ἀλήθειαν πρὸ τῆς Βουλῆς. Πρὸς τοῦτο ὅμως εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀναδράμω εἰς τὸ παρελθὸν καὶ νὰ ἐπαναφέρω εἰς τὴν μνήμην τῆς Βουλῆς τὴν ἱστορίαν καὶ τὴν ἐξέλιξιν τοῦ ἐκ τῶν τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων πλεονασμάτων τῶν χρήσεων 1910 καὶ 1911 δημιουργηθέντος οἱονεὶ ἀποθεματικοῦ κεφαλαίου διὰ τὰς ἐκτάκτους ἀνάγκας τοῦ Κράτους. Ἡ Κυβέρνησις ἐν τούτῳ βλέπουσα ὅτι πρὸς ἀντιμετώπισιν ἐκτάκτων ἀναγκῶν ἐνδείκνυται οὐχὶ τὸ αὐτοσχεδίασμα προχείρων μέτρων, ἀλλ’ ἡ ἐμπεριστατωμένη μελέτη σχεδίου ὡριμάσαντος πρῶτον ἐν τῇ σκέψει, προέβη εἰς τὴν μελέτην τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν γενικὴν τῆς χώρας οἰκονομίαν. Διαγνώσασα δ’ ὅτι ἠδύνατο, χωρὶς νὰ θίξῃ τὴν εὔτακτον πορείαν τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, ἀπεναντίας ἐντείνουσα μάλιστα αὐτάς, ν’ ἀποχωρίσῃ ἐκ τοῦ λογαριασμοῦ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τὰ πλεονάσματα, τὰ ὁποῖα ἀφῆκαν αἱ χρήσεις 1910 καὶ 1911 ἐκ τῶν τακτικῶν προσόδων τοῦ Κράτους ἀνερχόμενα εἰς

προσθέτουσα δὲ εἰς αὐτὰ καὶ τὸ ἀπομεῖναν καθαρὸν ὑπόλοιπον ἐκ τοῦ δανείου τῆς προκαταβολῆς καὶ τοῦ δανείου τῶν 110 ἑκατ., ἐδημιούργησεν ἀπόθεμα κεφαλαίων, ἔχον ἰδίαν ὕπαρξιν μὴ συνυφαινομένην μετὰ τῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Τὸ οὕτως ἀποτελεσθὲν κεφάλαιον ἐξ 92,856,768 δραχ. προώρισε διὰ τοῦ νόμου ͵ΔΑʹ, ὅπως δι’ αὐτοῦ ἐνεργῶνται αἱ ἔκτακτοι δαπάναι, δι’ ἃς ὁ τακτικὸς Προϋπολογισμὸς οὔτε κατ’ ἀρχὴν ἐπαρκεῖ οὔτε καὶ πρέπει νὰ περιλαμβάνῃ, ὅπως μὴ συσκοτίζωνται οἱ λογαριασμοὶ καὶ τὰ ἀποτελέσματα αὐτοῦ. Καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν 92,856.768 δὲν ἦτο μόνον λογιστικὸν προϊόν ἀλλὰ πραγματικόν, διότι εὐτυχῶς τὰ δημόσια ἔσοδα κατὰ τὰ ἔτη ταῦτα καὶ κανονικῶς εἰσήρχοντο εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον καὶ αὐτομάτως ηὐξάνοντο, ἐπιτρέποντα τὴν ἄνετον ἐκ μέρους τῆς ταμειακῆς ὑπηρεσίας ἐκπλήρωσιν τῶν κανονικῶν δαπανῶν διὰ τὴν λειτουργίαν τῆς διοικήσεως, χωρὶς τὸ παράπαν νὰ θίγηται δι’ αὐτῆς τὸ ποσὸν τοῦ ἀποθέματος. Καὶ ἐκ τοῦ ἀποθέματος τούτου τοῦ παρασκευασθέντος ἐπιμελῶς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον περιέβαλεν αὕτη δι’ ἰδίας μερίμνης, παρακολουθοῦσα συνεχῶς τὴν τύχην του, ἤντλησεν αὕτη τὸ πρῶτον ῥευστὸν χρῆμα πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν πρώτων ἐκ τοῦ πολέμου δαπανῶν. Δεδομένου ὅμως ὅτι ἐκ τοῦ ἀποθέματος τούτου ἐτροφοδοτοῦντο καὶ τὰ δύο πολεμικὰ ταμεῖα τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, καταναλώσαντα κατὰ τὸ 1912 δρ. 56,204,000 διὰ δαπάνας προμηθειῶν, τὸ διαθέσιμον ἐξ αὐτοῦ ποσὸν καθίστατο ἀνεπαρκές, ὅπως παρακολουθήσῃ τὰς μεγάλας δαπάνας, αἵτινες ἐπεβάλλοντο πρὸς συντήρησιν τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ στόλου καὶ αἵτινες καθ’ ἡμέραν καθίσταντο μᾶλλον ἀθρόαι. Εὐτυχῶς ἔκδοσις πλειοτέρου χαρτονομίσματος διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ δημοσίου ταμείου δὲν ἐγένετο. Εἰς τὸ μέτρον τοῦτο εἶναι γνωστὸν ὅτι πάντοτε καταφεύγουσι τὰ Κράτη εἰς ὁμοίας περιστάσεις. Καὶ πρὸς τοῦτο ἐξουσία δὲν ὑπῆρχε, ἀλλὰ πρὸ πάντων δὲν ὑπῆρχεν ἡ ἀνάγκη παρ’ ἡμῖν, οὐδὲ κατέστη ἄλλως τε αἰσθητὸς ὁ ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ περιορισμὸς ἡμῶν. Οὕτως ἀπηλλάγη καὶ τὸ Κράτος βάρους προσθέτου καὶ ἀορίστου, τὸ ὁποῖον θὰ ἐσύρετο ἴσως ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, ἀπηλλάγη ὅμως πρὸ πάντων καὶ ἡ κοινωνία τοῦ ἐκ τῆς ἀθρόας ὑπὲρ τὸ κανονικὸν μέτρον κυκλοφορίας χαρτίνου νομίσματος κινδύνου διαταράξεως τῆς τιμῆς τῶν πραγμάτων καὶ ὑποτιμήσεως τοῦ ἐν τῇ χώρᾳ κυκλοφοροῦντος νομίσματος, ἐν στιγμαῖς μεγάλης εὐπαθείας τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας. Ἠδυνήθη ὅμως τὸ δημόσιον ταμεῖον νὰ προβῇ εἰς ἔκδοσιν ἐντόκων γραμματίων, διότι πλὴν ἐλαχίστου ποσοῦ εἶχεν ἤδη κατὰ τὸ 1911 ἐξοφλήσει τὸ βαρῦνον αὐτὸ κυμαῖνον χρέος καὶ ἠδυνήθη νὰ πορισθῇ οὕτως ἐντεῦθεν πρὸς αὔξησιν τῶν διαθεσίμων κεφαλαίων του 9,000,000 δραχμῶν. Προέβη δ’ εἶτα ἡ Κυβέρνησις εἰς διαπραγμάτευσιν ἐξωτερικοῦ δανείου προκαταβολῆς 40,000,000, οὗ τὴν σύμβασιν ὑποβάλλω ὑπὸ τὴν κρίσιν καὶ κύρωσιν τῆς Βουλῆς. Ἡ κατὰ τοιαύτας στιγμὰς γενικῆς ἀνησυχίας καὶ κρίσεως ἐν Εὐρώπῃ ἀποτελεσματικὴ χρῆσις τῆς δημοσίας ἡμῶν πίστεως ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ὑπὸ ὅρους ἴσως ἀνετωτέρους ἐκείνων, οὓς ἐπέτυχον ἄλλα Κράτη κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον, ἄνευ δὲ τῆς ἠθικῆς ἀρωγῆς τρίτου τινός, δύναται εὐλόγως νὰ ἐξαρθῇ ὡς ἐπιτυχία, ὀφειλομένη εἰς τὴν ὕπαρξιν παρ’ ἡμῖν τῶν ἀσταθμήτων ἐκείνων παραγόντων, οὓς κάλλιστα γνωρίζουσι νὰ ἐκτιμῶσι καὶ ἀποτιμῶσιν εἰς χρῆμα αἱ μεγάλαι διεθνεῖς ἀγοραί. Εἰς τὴν εὐχερῆ εὕρεσιν τοῦ ποσοῦ τούτου ἀφειδῶς συνετέλεσε καὶ ἡ οἰκονομικὴ ῥώμη τῆς Ἐθνικῆς ἡμῶν Τραπέζης. Ἐνισχυμένη αὕτη χρηματικῶς ἠδυνήθη καὶ εἰς τὸ Κράτος νὰ παράσχῃ συνδρομὴν σπουδαίαν, χωρὶς ἐξ ἄλλου ἐκ τῆς συνδρομῆς ταύτης νὰ μειώσῃ τὸ παράπαν τὰ ὑπὲρ τῆς κοινωνίας διαθέσιμα αὐτῆς κεφάλαια.

Κατὰ τὸ ποσὸν τοῦτο μόνον τῶν 49,000,000 ηὔξησε μέχρι τοῦδε ἀπὸ τῆς κηρύξεως τοῦ πολέμου ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις τὸ δημόσιον αὑτῆς χρέος, καὶ κατὰ τὸ ποσὸν τοῦτο μόνον ηὔξησε τὰ ἐξ ἰδίων πόρων διαθέσιμα αὑτῆς κεφάλαια. Καὶ διὰ τῶν πόρων τούτων ἐκαλύφθησαν αἱ μέχρι τοῦδε δαπάναι, ἐξακολουθοῦμεν δὲ ἤδη τὸν δεύτερον μῆνα τοῦ ἔτους 1913 προβαίνοντες εἰς πληρωμὴν τῶν ἐκ τοῦ πολέμου δαπανῶν ἀνεγόχλητοι, χάρις εἰς τὴν ταμειακὴν ἄνεσιν, εἰς ἣν εὑρισκόμεθα. Εὐτυχῶς, καὶ τονίζει τοῦτο ἡ Κυβέρνησις μεθ’ ὑπερηφανείας ἐθνικῆς, ὁ τόπος ἠδυνήθη ἀφ’ ἑαυτοῦ, ἄνευ οἱασδήποτε πιέσεως ἢ καταναγκασμοῦ, διὰ τῶν τακτικῶν αὑτοῦ εἰσφορῶν σπουδαίως νὰ βοηθήσῃ εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ἀπροόπτων καὶ μεγάλων δαπανῶν. Κατὰ τὸ ἀπὸ τοῦ πολέμου διάστημα εἰσεπράχθησαν 48 ὅλα ἑκατομμύρια ἐσόδων οὐχὶ σπουδαίως ὑστερήσαντα κατ’ οὐσίαν τῶν κατὰ τὸ ἀντίστοιχον διάστημα τοῦ προηγουμένου ἔτους εἰσπραχθέντων. Ἐντὸς δὲ τοῦ Ἰανουαρίου ἐ. ἔ. αἱ ἐν συνόλῳ εἰσπράξεις ἡμῶν ἀνῆλθον εἰς 8,526,000 ἀπέναντι 10,093,000 τοῦ ἀντιστοίχου ἔτους. Καὶ οὕτως ἠδυνήθημεν, ταμειακῶς εὑρισκόμενοι ἐν εὐρυχώρῳ καταστάσει, ὄχι μόνον ἐν πλήρει τάξει, ἄνευ οἱασδήποτε καθυστερήσεως νὰ καταβάλλωμεν τὰς ἀπαιτουμένας πληρωμὰς διὰ τὴν τακτικὴν λειτουργίαν τῆς διοικήσεως, ἀμελλητὶ πληρωνομένων τῶν μισθῶν, συντάξεων, ἀποζημιώσεων καὶ λοιπῶν ἀπαιτήσεων κατὰ τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ καὶ πρὸ τῆς λήξεως νὰ καταθέσωμεν παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ τὸ ποσὸν 2½ ἑκατομμυρίων διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ μὴ εἰς τὴν Διεθνῆ Οἰκον. Ἐπιτροπὴν ὑπαγομένου δανείου τῶν 110 ἑκατ., ἀλλ’ ἠδυνήθημεν προσέτι καὶ νὰ προβῶμεν κατὰ τὸ δυνατὸν εἰς ἀνακούφισιν ἔστω καὶ μερικὴν τῆς κοινωνίας, καταβαλόντες ἤδη χάριν τῆς ἐπιτάξεως κτηνῶν, ὀχημάτων κλπ. 10,000,000, ἀνακούφισιν ἣν ἄλλα Κράτη δὲν ἐνόμισαν σκόπιμον νὰ δώσωσιν. Ἡ χώρα ἡμῶν ἀρξαμένη κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη νὰ δεικνύῃ σημεῖα οἰκονομικῆς ὑγείας, χάρις εἰς τὴν ὑγιᾶ ἐργατικότητα λαοῦ, τείνοντος ἀδιακόπως εἰς τὴν πρόοδον καὶ τὴν ἀνάπτυξιν, ἠδυνήθη νὰ παράσχῃ τὴν ἑδραίαν ἐκείνην βάσιν ὑλικῆς καὶ ἠθικῆς εὐημερίας, ἥτις ὑπῆρξε διὰ τὴν Κυβέρνησιν ἐκ τῶν κυριωτάτων παραγόντων, διὰ νὰ στηρίξῃ τὴν πολιτικὴν αὐτῆς. Ὁ λαὸς ἐργαζόμενος καὶ μὴ προσκρούων εἰς διοίκησιν ἄδικον ἢ ἄνουν συνήθισε βαθμηδὸν νὰ αἰσθάνηται τὸ Κράτος ὡς δύναμίν τινα πραγματικῶς εὐεργετικήν, μὴ παραβλάπτουσαν τὴν πρόοδόν του, μὴ ἀνακόπτουσαν τὴν ἐπὶ τὰ πρόσω ἐργασίαν του, τοὐναντίον δὲ προασπίζουσαν αὐτὸν καὶ ἐξομαλύνουσαν τὰς δυσχερείας. Καὶ ὁ λαὸς αὐτός, μοχθῶν ἀλλὰ καὶ προκόπτων, ἠδυνήθη βαθμηδὸν ν’ αὐξήσῃ κατὰ τοσοῦτον τὴν ὅλην ἐθνικὴν οἰκονομίαν, ὥστε, ὅτε τὸ Κράτος ἐσκέφθη καὶ ἠθέλησεν ν’ ἀντιμετωπίσῃ ἄλλα μεγάλα προβλήματα τοῦ ἐθνικοῦ βίου, νὰ δύναται νὰ πράξῃ τοῦτο, ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ βαθὺς κλονισμὸς οἰκονομικὸς ἐν τῇ κοινωνίᾳ, ὅτι τοὐναντίον αὕτη ἐκ τῆς προτέρας ἐργασίας ὑλικῶς καὶ ἠθικῶς ἐνισχυμένη θὰ δυνηθῇ εὐκόλως ν’ ἀναλάβῃ καὶ ἐξακολουθήσῃ τὴν ἐπὶ τὰ ἄνω διεύθυνσίν της. Πρὸς ὑποστήριξιν δὲ τῆς ὀρθότητος τῆς ἀντιλήψεως ἡμῶν περὶ τῆς προϊούσης ἀκμῆς τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν οἰκονομίας, θέλω ἐξάρει σημεῖά τινα τῆς παρ’ ἡμῖν οἰκονομικῆς ζωῆς δίδοντα σαφεῖς τούτου ἐνδείξεις. Ἡ ἐκτέλεσις τῶν Προϋπολογισμῶν τῶν χρήσεων 1910 καὶ 1911, ὧν τὰ ἀποτελέσματα ἔχομεν ἤδη πρὸ ὀφθαλμῶν, δίδουσιν ἡμῖν εἰκόνα τῆς πορείας τῶν διαφόρων φορολογικῶν νόμων, συγχρόνως ὅμως καὶ εἰκόνα τῆς ἐπιμελείας, μεθ’ ἧς ἐλειτούργησαν αἱ δημόσιαι ὑπηρεσίαι. Τονίζω ὅτι τὰ ταμειακὰ καθαρῶς ἔσοδα, οἱ κυριώτεροι ἄμεσοι φόροι, παρουσιάζουσιν ἀποδόσεις ἀνωτέρας ἢ κατὰ τὸ παρελθόν, τὸ σπουδαιότερον δὲ ἡ ἀπόστασις μεταξὺ βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως ἠλαττώθη, ὡς δεικνύει τοῦτο ὁ κάτωθι πίναξ. Ἰδοὺ τὰ ποσοστὰ τῶν καθυστερημάτων τῶν τεσσάρων κυριωτέρων ἀμέσων φόρων.

Σημειωτέον ὅτι ἡ κατὰ τὸ 1911 παρατηρουμένη ὕψωσις τοῦ ποσοστοῦ τοῦ καθυστερήματος ὀφείλεται εἰς τὴν ἐπίδρασιν, ἣν ἐπὶ τῶν φόρων τούτων ἤσκησαν οἱ δύο τελευταῖοι μῆνες τῆς χρήσεως πίπτοντες ἐντὸς τῆς πολεμικῆς περιόδου. Ἡ πτῶσις αὕτη τοῦ ἐπιπέδου τοῦ καθυστερήματος ὀφείλεται βεβαίως εἰς τὴν τελειοποιουμένην βαθμηδὸν ὀργάνωσιν τῶν οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν, εἰς τὴν δραστηρίαν καὶ ἴσην διὰ πάντας εἴσπραξιν τῶν δημοσίων ἐσόδων, ὀφείλεται ὅμως ἐπίσης εἰς τὴν σημαντικὴν αὔξησιν τῆς ἐκ τῆς παραγωγῆς προσόδου, εἰς τὴν βελτίωσιν καὶ ἐπέκτασιν τῆς καλλιεργείας. Εἰς ὅμοια αἴτια δέον ν’ ἀποδοθῇ καὶ ἡ σημαντικὴ αὔξησις τῶν ἐκ τῶν καθυστερουμένων ὀφειλῶν εἰσπράξεων, αἵτινες, ἐκκαθαρισθεῖσαι ἀπὸ ἰδανικὰ καταστάντα κονδύλια χάρις εἰς τὴν ἀμέλειαν ἢ ἀδιαφορίαν, ἥτις διέκρινεν ἐν πολλοῖς ἄλλοτε τὴν διοίκησιν, καὶ ἀνανεωθεῖσαι ἐπὶ τῇ βάσει εὐεργετικοῦ νόμου ἀπέδωκαν δι’ εἰσπράξεως ἀμερολήπτως ἐφαρμοσθείσης τὰ ἑξῆς εἰς χιλιάδας:

Κυριώτατα ὅμως τὴν οἰκονομικὴν ἄνεσιν τῆς κοινωνίας ἀποδεικνύει ἡ ἄκοπος καὶ ἄφθονος ἀπόδοσις τῆς ὁμάδος ἐκείνης τῶν φόρων, οἵτινες τὴν οἰκονομικὴν δύναμιν τοῦ φορολογουμένου συνάγουσιν ἐκ τοῦ μέτρου τῆς καταναλώσεως αὐτοῦ. Αἱ ἀποδόσεις αὗται, ὡς εἴδομεν εἰς τὰ ἀποτελέσματα τῆς διαχειρίσεως τοῦ 1912, παρέχουσιν ἀψευδεῖς ἐνδείξεις ἀνετωτέρας καὶ παραγωγικωτέρας δράσεως τῆς κοινωνίας. Οἱ περισσότεροι τῶν φόρων καταναλώσεως αὐτομάτως αὐξάνουσι τὰς ἀποδόσεις των. Τὸ οἰνόπνευμα, ἡ πυρῖτις, ἡ βύνη, ὁ εἰσαγωγικὸς δασμός (μὴ λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν τοῦ τῶν σιτηρῶν), ἡ εἴσπραξις ἐξ ἐνσήμων, τὰ ταχυδρομικὰ καὶ τηλεγραφικὰ τέλη, πάντα ἐμφανίζουσιν ἐπὶ πλέον τῶν ὑπολογισθεισῶν εἰσπράξεις καὶ αὐξήσεις ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος. Πῶς θὰ εἰσέρρεον οὕτως ἀφθόνως αἱ ἐκ τῶν φόρων τούτων πρόσοδοι, ἐὰν ἡ δύναμις τῆς καταναλώσεως, ὁ πλοῦτος δηλ. τοῦ λαοῦ, δὲν παρουσίαζε καὶ αὐτὸς ἀντιστοίχους αὐξήσεις; Παρουσιάζεται δὲ εἰς τὸν προσεκτικὸν παρατηρητὴν αὔξησις καταναλώσεως τῶν εἰδῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δὲν θεωροῦνται πρώτης ἀνάγκης. Ὅ,τι πρὸ δεκαετίας ἢ πενταετίας μόνον ἐλογίζετο πολυτέλεια ἀπροσπέλαστος, κατέστη σὺν τῷ χρόνῳ συνήθεια καὶ βλέπομεν οὕτως αὐξανομένην κατὰ κάτοικον τὴν κατανάλωσιν τῆς σακχάρεως, τοῦ καφέ, τῆς ὀρύζης, ὑφασμάτων πολυτελεστέρων καὶ ἄλλων εἰδῶν, τὰ ὁποῖα πάντα σαφῶς ἐνδεικνύουσι ῥύθμισιν τῆς δαπάνης τῶν ἀτόμων ἐπὶ οἰκονομικῆς βάσεως ἀνετωτέρας. Πόθεν προέρχεται τοῦτο; Ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν ἐβάρυνε τὴν χώραν ἡμῶν διαρκῶς συνεχιζομένη καὶ ὀγκουμένη χρέωσις πρὸς τὴν ἀλλοδαπὴν ἐπιφέρουσα ὅλα τὰ κακὰ τῆς ἀμέτρου ὑπερτιμήσεως τῶν πραγμάτων. Εἴχομεν τὸ λεγόμενον δυσμενὲς οἰκονομικὸν ἰσοζύγιον, ἐπαχθῶς δὲ ἐβάρυνεν ἐπὶ τοῦ τόπου ἡ συνεχὴς αὕτη ἀποστράγγισις ἀληθοῦς χρήματος πρὸς πληρωμὴν τῶν πρὸς τὴν ἀλλοδαπὴν ὑποχρεώσεών μας. Νῦν ὅμως ὑπάρχουσι τεκμήρια ἀψευδῆ ἐπιτρέποντα νὰ γνωματεύσῃ τις ὅτι ἡ δυσμενὴς αὕτη κατάστασις ἐξέλιπεν, ὅτι δὲ μᾶλλον ἡμεῖς πρέπει νὰ θεωρώμεθα πιστοῦχοι τῆς ἀλλοδαπῆς, ἥτις ἀπό τινος ἤρξατο αὕτη πλέον ἀποστέλλουσα πρὸς ἡμᾶς χρῆμα. Ἀληθῶς ἐντὸς μιᾶς δεκαετίας ἀπὸ τοῦ 1902 μέχρι τοῦ 1911 ἡ ἀξία τῶν μετὰ τῆς ξένης συναλλαγῶν ἡμῶν ηὐξήθη αἰσθητῶς ἀνελθοῦσα ἐν συνόλῳ ἀπὸ 216 ἑκατ. εἰς 331 ἑκατομμύρια· ἤτοι ἡ εἰσαγωγὴ ἀπὸ 137 ἑκατ. εἰς 173 ἡ ἐξαγωγὴ ἀπὸ 80 εἰς 158. Καὶ οἱ ἀριθμοὶ οὗτοι σημειωτέον ὅτι ὑστεροῦσι τῆς πραγματικῆς ἀληθείας, διότι καὶ ἡ στατιστικὴ ἡμῶν, ἰδίᾳ ἡ ἀναφερομένη εἰς τὴν ἐξαγωγήν, εἶναι ἀτελεστάτη ἀφήνουσα νὰ διαφεύγωσιν εἴδη πολλά, χωρὶς νὰ γίνηται ἀναγραφὴ αὐτῶν, καὶ ἡ ἀξία τῶν προϊόντων καὶ ἐμπορευμάτων σημειοῦται κατωτέρα τῆς πραγματικῆς. Καὶ οὕτω δὲν μαρτυροῦσιν οἱ ἀριθμοὶ οὗτοι μείζονα ἐργατικότητα τοῦ λαοῦ, περισσότερα κεφάλαια τοποθετημένα εἰς ἀληθῶς παραγωγικὴν ἐργασίαν; Ἐκ τῆς λεπτομερεστέρας ἐρεύνης τῶν στατιστικῶν πινάκων τοῦ ἐξαγωγικοῦ ἡμῶν ἐμπορίου παρατηρεῖται βαθμιαῖον ἄνοιγμα νέων ἀγορῶν καταναλώσεως τῶν ἡμετέρων προϊόντων, κατακτώντων ὁσημέραι νέον ἔδαφος καὶ διανοιγομένου οὕτως εὐρυτέρου ὁρίζοντος εἰς τὸ ἡμέτερον ἐμπόριον. Παρὰ ταῦτα ὅμως ἡ ἐκ τοῦ ἐμπορίου συναλλαγὴ ἡμῶν μετὰ τῆς ἀλλοδαπῆς δὲν εὑρίσκεται ἐν ἰσοζυγίῳ, διότι ἔχομεν ἔλλειμμα ἐξαγωγῆς, ὀφειλὴν δηλ. πρὸς τοὺς ἔξω, ἣν πάντως πρέπει νὰ καλύψωμεν, ἄλλως θὰ περιεπίπτομεν ἐπὶ ἔτη συνεχῶς παθητικῶς ζῶντες εἰς ἀξιοθρήνητον πενίαν. Ἔχει ὅμως ἡ χώρα ἡμῶν εὐτυχῶς καὶ ἄλλους πόρους κατ’ ἀκρίβειαν ἀσυλλήπτους ὑπὸ τῆς στατιστικῆς, οἵτινες ἀδήλως εἰσχωροῦντες εἰς τὸν τόπον αὐξάνουσι τὸν κυκλοφοροῦντα πλοῦτον, ὑπερκαλύπτοντες τὰς κατ’ αὐτοῦ ἀπαιτήσεις. Σπουδαίαν ἐνταῦθα ἐπίδρασιν ἔσχεν ἡ μετανάστευσις ὑπὸ τὴν ἀγαθὴν αὐτῆς μορφήν, μὴ ἐπαρκοῦσαν ἀληθῶς ὅπως καλύψῃ τὰ ἀνθρωπίνως ὀλέθρια αὐτῆς ἀποτελέσματα, ὅταν ἀπολήγῃ εἰς ἀθρόαν ἔξοδον τῆς ἀκμαιοτέρας γενεᾶς. Ἔχομεν δὲ ἐξ αὐτῆς συλληπτὴν εἰσαγωγὴν χρήματος τὴν ἑξῆς:

Τὰ ἑκατομμύρια ταῦτα τοῦ χρυσοῦ κατασπαρέντα ἀνὰ τὸν τόπον καὶ εὑρόντα αὐτὸν πρόθυμον νὰ τὰ ἐκμεταλλευθῇ ἐγονιμοποίησαν πολλαχῶς αὐτόν, προσθέσαντα εἰς τὰ ὑπάρχοντα ἐν τῇ χώρᾳ στοιχεῖα τῆς παραγωγῆς τοῦ πλούτου τὴν ἐργασίαν καὶ τὴν γῆν, καὶ τὸ τρίτον ἀπαραίτητον στοιχεῖον, τὸ χρῆμα, ἄνευ τοῦ ὁποίου τὰ ἄλλα παρέμενον ἄγονα καὶ ἄχρηστα. Πρώτιστα ὅμως συνετέλεσε καὶ συντελεῖ εἰς τὸ εὐνοϊκὸν ἡμῶν οἰκονομικὸν ἰσοζύγιον ἡ κατὰ τὰ τελευταῖα ἰδίως ἔτη γοργῶς προαγομένη ἐμπορικὴ ναυτιλία, ἡ ἀποδεικνύουσα τὴν θαυμαστὴν ἐπίδοσιν τοῦ ἑλληνικοῦ δαιμονίου εἰς τὰ ζητήματα τῆς θαλάσσης. Συνεχῶς ἐπεκτείνομεν τὴν θαλασσίαν ἡμῶν δρᾶσιν καὶ εἰς τοὺς μᾶλλον ἀπομεμακρυσμένους τόπους μοχθοῦντες ἀλλὰ καὶ ἀποκομίζοντες κέρδη, δι’ ὧν αὐξάνομεν καὶ τὸν πλοῦτον ἡμῶν ἀλλὰ καὶ τὸ γόητρον τῆς σημαίας μας. Ἀπὸ τοῦ 1909 μέχρι σήμερον ὁ ἐμπορικὸς ἡμῶν στόλος ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ αὔξησιν κατὰ 88 μεγάλα ἀτμήρη σκάφη. Ἡ δύναμις δὲ ἡμῶν ἡ καὶ προσφάτως ἀκόμη διὰ τοῦ ὄγκου της καὶ τῆς τελείας της ὀργανώσεως ἐκπλήξασα καὶ κινήσασα εἰς θαυμασμὸν ἐχθροὺς καὶ φίλους συμβάλλει τὰ μάλιστα εἰς ἀθρόαν εἴσοδον χρυσοῦ εἰς πλουτισμὸν τοῦ τόπου καὶ εἰς κάλυψιν ἄνετον τῶν πρὸς τὴν ξένην πληρωμῶν μας πρὸς προμήθειαν ἐκείνων, ὧν ἡ παραγωγὴ τοῦ τόπου στερεῖται. Ἄλλα Κράτη, μᾶλλον ἡμῶν προηγμένα καὶ οἰκονομικῶς πρὸ μακροῦ εὐρωστήσαντα, τονίζουσι πάντοτε μετ’ ἰδιαζούσης προσοχῆς τὴν παρ’ αὐτοῖς αὐξάνουσαν κίνησιν τοῦ πλούτου. Ἔχομεν εὐτυχῶς καὶ ἡμεῖς νὰ ἐξάρωμεν πολλὰ σημεῖα, δεικνύοντα τὴν οἰκονομικὴν εὐεξίαν τοῦ τόπου καὶ τὸν πρὸς τὰ πρόσω ὀργασμόν του. Ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος αὐξάνουσιν αἱ σιδηροδρομικαὶ καὶ τῆς λοιπῆς συγκοινωνίας εἰσπράξεις. Ἡ κυκλοφορία τῶν ἐπιβατῶν καὶ τῶν ἐμπορευμάτων παρουσιάζει αὔξησιν, χωρὶς ἀτυχῶς καὶ ἡ κατὰ χιλιόμετρα αὔξησις τοῦ σιδηροδρομικοῦ ἡμῶν δικτύου νὰ αὐξάνῃ καὶ αὕτη. Οὕτω δὲ ἔχομεν εἰσπράξεις σιδηροδρομικὰς εἰς χιλιάδας

εἰσπράξεις δὲ τοῦ Δημοσίου ἐξ εἰσιτηρίων καὶ κομίστρων ἐν γένει σιδηροδρομικῶν καὶ ἀτμοπλοϊκῶν εἰς χιλιάδας

Τί ἄλλο δεικνύει τοῦτο ἢ ἐντατικωτέραν ἐργασίαν, μείζονα κίνησιν τοῦ ἐμπορίου, γοργοτέραν κυκλοφορίαν τοῦ πλούτου, ἐν συνόλῳ δὲ ἐπικερδεστέραν ἀνθρωπίνην ἐργασίαν, αἰσθανομένην ὅτι δύναται νὰ βασίζηται ἐπὶ Κράτους ἔχοντος πλήρη συνείδησιν τῶν καθηκόντων του, ἐμπνέοντος πεποίθησιν καὶ ἀγάπην; Μή τις δὲ εἴπῃ ὅτι αἱ αὐξήσεις τοῦ 1912 ὀφείλονται εἰς ἐξαιρετικὰ κέρδη λόγῳ τῶν πολεμικῶν μεταφορῶν, διότι καὶ σήμερον ἀκόμη κατὰ τὸ μέχρι τοῦδε διαρρεῦσαν δίμηνον περίπου τοῦ 1913 ἡ αὐτὴ ἐξακολουθεῖ ἀνιοῦσα τῶν εἰσπράξεων κλῖμαξ. Καὶ τί ἄλλο σημαίνει ἡ ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτους αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, ἡ αὔξησις τοῦ ἑταιρικοῦ κεφαλαίου, ἡ ὕψωσις ἐν συνόλῳ τῆς ἀγοραίας ἀξίας τῶν σχετικῶν τίτλων, εἰμὴ ὅτι ἡ οἰκονομικὴ ἀτμόσφαιρα τοῦ τόπου καθίσταται ὁσημέραι προσφορωτέρα εἰς ἐργασίαν παραγωγικὴν καὶ ὅτι ἡ συντελουμένη ἐργασία εἶναι ἀληθῶς ἀποτελεσματική; Μεμονωμένα δὲ τυχὸν ἀντίθετα παραδείγματα ὀφείλονται κατὰ τὸ πλεῖστον εἰς πρὸ τοῦ πολέμου γεγονότα. Καὶ τὰ καλὰ ταῦτα ἀποτελέσματα ἀντικατοπτρίζονται ἐπίσης ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους, οἱ λογαριασμοὶ τοῦ ὁποίου σημειοῦσιν ὡς εἰσπραχθέντα ἐκ κερδῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν κλπ. τὰ ἑξῆς εἰς χιλιάδας:

Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον ἀληθῶς ἀποτελεῖ σημεῖον ἄξιον πολλῆς ἐξάρσεως, εἶναι τὸ γεγονὸς τῆς ἰσοτιμίας τοῦ χρυσοῦ μετὰ τάσεως μᾶλλον πρὸς τὰ κάτω. Ἡ μερικὴ ἀνακοπὴ τῶν συναλλαγῶν, συνεπείᾳ τοῦ πολέμου, δὲν ἐκλόνισεν, ὡς ὑπῆρχε φόβος, τὴν νομισματικήν μας κατάστασιν, καὶ δικαιούμεθα νὰ καυχηθῶμεν ὅτι παρὰ τὴν νόμῳ ὑφισταμένην ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, ἔργῳ αὕτη δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς μὴ ὑφισταμένη, ὡς ἐκ τοῦ εἰσρεύσαντος χρυσοῦ καὶ συναλλάγματος, ἐπαρκοῦντος διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ζητήσεως, χωρὶς αὕτη οὐδεμίαν νὰ αἰσθάνηται στενοχωρίαν. Καὶ κατὰ ταῦτα πάντα ὑπάρχουσι παρ’ ἡμῖν, καίτοι ἀπὸ τετραμήνου εὑρισκόμεθα ἐν ἐμπολέμῳ καταστάσει, καίτοι ἠναγκάσθημεν ἀθρόως νὰ προβῶμεν εἰς προμηθείας ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ χάριν τῶν ἀναγκῶν τοῦ στρατοῦ, προμηθείας τῶν ὁποίων τὴν ἀξίαν ἄνευ χρονοτριβῆς ἀμέσως κατεβάλομεν. Ἡ πεποίθησις αὕτη ἐπὶ τὴν πίστιν καὶ τὴν ἀκμὴν τῆς Ἑλλάδος διετηρήθη ἀκλόνητος καὶ κατὰ τοὺς μῆνας αὐτοὺς τοῦ πολέμου. Ἡ ἀνακοπὴ δὲ τῶν ἐργασιῶν καὶ ἡ ἐκ τῶν περιστάσεων περισυλλογὴ δὲν ἦσαν τοιαῦται, ὥστε ἡ ἐπίδρασις αὐτῶν νὰ ἐμφανισθῇ ἐπικίνδυνος καὶ εἰς ἀριθμούς. Ἐπίσης δὲ αἱ κυρίως ἀποδεικνύουσαι τὴν ἀποταμίευσιν τῶν λαϊκῶν τάξεων καταθέσεις ταμιευτηρίου ἀνελθοῦσαι εἰς χιλιάδας.

σαφῶς δὲ ἡ αὔξησις αὕτη ἀποδεικνύει ὅτι οὐδεὶς ἐκλονίσθη εἰς τὴν πίστιν του, ἀποδεικνύει ὅτι ἡ αἴσθησις τοῦ λαοῦ πλήρης πεποιθήσεως δὲν ὡδήγησεν αὐτόν, ὡς συχνότατα εἰς ὁμοίας περιστάσεις συνέβη ἀλλαχοῦ, εἰς ἀθρόαν ἀναζήτησιν τοῦ χρήματός του, ἀποδεικνύει πρὸς τούτοις, ὅτι δὲν παρέστη εἰς αὐτὸν ἐν συνόλῳ ἡ ἀνάγκη ν’ ἀναλάβῃ τὰς καταθέσεις του, ὅπως ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἀνάγκας του. Ἡ ἱκανοποιητικὴ αὕτη ὄψις τῶν παρ’ ἡμῖν οἰκονομικῶν πραγμάτων ἔσχε τὸν ἀντίκτυπόν της εἰς τὴν ἀλλοδαπήν. Εἰς τὰ κέντρα τῶν μεγάλων ἀγορῶν τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης ἡ αὐτὴ κρατεῖ πεποίθησις ἐφ’ ἡμᾶς. Τοῦτο ἀριδήλως προκύπτει ἐκ τῆς τιμῆς, ἣν δίδουσιν εἰς τὰς ἀξίας ἡμῶν. Καθ’ ὃν χρόνον ἡ εὐπάθεια τῶν μεγάλων ἀγορῶν, ἐκνευριζομένη διαρκῶς ἐκ τῶν γεγονότων, σημειοῖ συνεχεῖς πτώσεις, ἡ εὐπάθεια αὕτη δὲν θίγει τὰ ἡμέτερα χρεόγραφα. Κατὰ τὸ τέλος Δεκεμβρίου 1912 σημειοῦσι ταῦτα ἀπέναντι τοῦ Δεκεμβρίου 1911 βελτίωσιν κατὰ 3 μονάδας καὶ πλέον, τὴν βελτίωσιν δὲ ταύτην σημειοῦσι καὶ νῦν ἀκόμη κατὰ Φεβρουάριον 1913 παρὰ τὴν κατὰ 700 χιλιάδας μείωσιν τῶν διανεμητέων ἐφέτος πλεονασμάτων πρὸς βελτίωσιν τῆς τοκοχρεολυτικῆς ὑπηρεσίας τῶν παλαιῶν εἰς χρυσὸν ἡμῶν δανείων, μείωσιν ἥτις θὰ ἐξακολουθήσῃ ἴσως ὑπάρχουσα, διότι ἐπὶ τῶν ἀποτόμων αὐξήσεων τοῦ παρελθόντος οὔτε δύναταί τις οὔτε καὶ πρέπει νὰ βασίζηται. Παρουσιάζουσι δὲ αἱ Ἑλληνικαὶ ἀξίαι τὴν αὔξησιν ταύτην κατὰ 3 μονάδας, ἐνῷ ἄλλαι ἀξίαι ἄλλων Κρατῶν, ἐχόντων μακροχρόνιον ἀκμάζουσαν πίστιν, ἐκάμφθησαν κατ’ ἀκολουθίαν τῶν πολεμικῶν γεγονότων καὶ τῶν ἐντεῦθεν δυναμένων νὰ προκύψωσι περιπλοκῶν. Αὕτη εἶναι ἡ λιτὴ εἰκὼν τῶν πραγμάτων, εἰκὼν ἣν ἀντικατοπτρίζουσιν οἱ ἀριθμοί, εἰκὼν ἐμπνέουσα θάρρος καὶ πεποίθησιν ἐπί τε τὴν οἰκονομικὴν ἀκμὴν τοῦ τόπου καὶ ἐπὶ τὴν εὐρωστίαν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους. Ἡ Κυβέρνησις δύναται οὕτω μετὰ πεποιθήσεως ὄχι ἀστηρίκτου, ἀλλὰ πεποιθήσεως στηριζομένης εἰς πραγματικὰ δεδομένα νὰ ἔχῃ τὴν προσδοκίαν, ὅτι ἡ πρὸς τὰ πρόσω πορεία τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν οἰκονομίας θὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ πάλιν ἀπροσκόπτως χρησιμεύουσα ὡς βάσις ἀσφαλὴς πρὸς στήριξιν ὑγιοῦς δημοσιονομικῆς πολιτικῆς. Ἡ διὰ τῶν Ἑλληνικῶν ὅπλων καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ δαιμονίου δημιουργουμένη νῦν μείζων Ἑλλὰς θὰ δυνηθῇ οὕτω νὰ ἀντιμετωπίσῃ οἰκονομικὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα ἡ μέχρι τοῦδε στενότης τοῦ οἰκονομικοῦ ὁρίζοντος καθίστα ἀπροσπέλαστα. Θὰ δυνηθῶμεν νῦν, καὶ ὀφείλομεν νὰ τὸ πράξωμεν, νὰ στήσωμεν τὸ ὅλον φορολογικὸν ἡμῶν σύστημα ἐπὶ βάσεων ἀληθεστέρων. Παρείδομεν κατὰ τὸ παρελθὸν ὑπὸ τῆς ἀνάγκης πιεζόμενοι τὰς ἀρχὰς ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἡ ἐξηκριβωμένη ὑπὸ τῶν πραγμάτων ἐπιστήμη ἐνδεικνύει ὡς τὰς μόνας σωστικάς. Καὶ ἡ ἀδιαφορία ἢ περιφρόνησις ἡμῶν πρὸς τὰ ἀξιώματα, τὰ ὁποῖα ἄλλα Κράτη ἡμῶν παλαιότερα καὶ ἀκμαιότερα σέβονται, δὲν ἔμεινεν ἄνευ ἐκδικήσεως. Σήμερον καὶ ἡμεῖς ὕστατοι πάντων ὀφείλομεν τοὺς εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχεν ἐν πολλοῖς τεθέντας ἀμέσους φόρους νὰ ὑπαγάγωμεν εἰς κριτήρια ἀληθῆ καὶ δίκαια. Σήμερον τέλος πάντων θὰ δυνηθῶμεν ἀποτελεσματικῶς ν’ ἀναθεωρήσωμεν τὸ παρ’ ἡμῖν λεγόμενον δασμολόγιον, τὸ προϊὸν αὐτὸ τῆς τύχης, τῆς αὐθαιρεσίας καὶ ὑστεροβουλίας, καὶ νὰ ῥυθμίσωμεν τοὺς δασμούς μας ἐπὶ βάσεως ἐν ἁρμονίᾳ κειμένης πρὸς τὰ ἀληθῆ συμφέροντα τῆς ὅλης ἐθνικῆς οἰκονομίας καὶ τοῦ δημοσίου ταμείου. Τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἐν θαυμαστῇ ἁρμονίᾳ σκέψεων καὶ αἰσθημάτων πρὸς ὁλόκληρον τὸ γένος τῶν Ἑλλήνων ἐπετέλεσε μεγάλα ἐν τῷ ἀγῶνι τοῦ αἵματος. Ὑπερήφανον διὰ τοὺς νέους τούτους τίτλους, οὓς ὁ πατριωτισμὸς καὶ ἡ αὐταπάρνησις τῶν τέκνων του ἐδημιούργησαν, χωρεῖ ἰσχυρὸν ἐν τῇ σκέψει καὶ ἀκμαῖον εἰς τὸ φρόνημα εἰς νέας δημιουργίας νέων τίτλων εἰρηνικῆς πλέον δόξης καὶ τιμῆς. Λαμβάνω ἤδη τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς τὰ ἑξῆς νομοσχέδια· 1) «περὶ κυρώσεως Β. Διαταγμάτων, δι’ ὧν ἐχορηγήθησαν ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις ἐκ δρχ. 1,644,500 ἐπὶ τῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν τῶν ἐξόδων τῶν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, Ἐξωτερικῶν καὶ Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείων τῆς χρήσεως 1912»· 2) «περὶ κυρώσεως Β. Διαταγμάτων, δι’ ὧν ἐχορηγήθησαν ἔκτακτοι πιστώσεις ἐκ δρχ. 4,170,000 ἐπὶ τῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν τῶν ἐξόδων τῶν Ὑπουργείων Ἐσωτερικῶν, Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν τῆς χρήσεως 1912»· 3) «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως 1912 ἐκ δραχμ. 2.098.475.20»· 4) «περὶ χορηγίας ἐκτάκτων πιστώσεων ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως 1912 ἐκ δραχμ. 41.781.408»· 5) «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δρ. 484.70 ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Θεσσαλικοῦ Γεωργικοῦ Ταμείου τῆς χρήσεως 1912»· 6) «περὶ παροχῆς συνδρομῆς ὑπὸ τοῦ Δημοσίου εἰς τὰ ταμεῖα τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου»· 7) «περὶ προσωρινῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως 1913 καὶ περὶ χορηγίας πιστώσεων πρὸς πληρωμὴν τῶν ἐξόδων τῶν τεσσάρων πρώτων μηνῶν τῆς χρήσεως ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὑποβληθέντος Προϋπολογισμοῦ»· 8) «περὶ ἀναγραφῆς πιστώσεως δραχμ. 3.000.000 ἐν τῷ εἰδικῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, δι’ ἔξοδα διοικήσεως τῶν καταληφθεισῶν χωρῶν»· 9) «περὶ ἐφαρμογῆς τῆς προσωρινῆς φορολογίας τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ διὰ τὴν χρῆσιν 1913»· 10) «περὶ χορηγίας προθεσμίας πρὸς εἴσπραξιν τῶν ἐσόδων τῶν χρήσεων 1911 καὶ 1912»· 11) «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 17 Δεκεμβρίου 1912 Β. Διατάγματος περὶ δανείου τῶν 40.000.000 φράγκων»· 12) «περὶ ἀδείας πρὸς συνομολόγησιν συμβάσεως περὶ προσωρινοῦ δανείου μέχρι 50.000.000 ἢ συμβάσεων περὶ δανείων εἰς τρεχούμενον λογαριασμόν».

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ ὅτι ἡ ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν Ἔκθεσίν της δι’ ἀναπληρωματικὴν πίστωσιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς τῆς χρήσεως 1912. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Ἀρχεῖον Βουλῆς). Ὁ συνάδελφος κ. Διον. Γκλαβᾶς παρακαλεῖται νὰ προσέλθῃ καὶ δώσῃ τὸν ὅρκον τοῦ Βουλευτοῦ. (Προσέρχεται καὶ ὁρκίζεται ὁ Βουλευτὴς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος κ. Δ. Γκλαβᾶς τὸν νενομισμένον ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ὅρκον ἔχοντα οὕτω: «Ὀμνύω εἰς τὸ ὄνομα τῆς Ἁγίας καὶ Ὁμοουσίου καὶ ἀδιαιρέτου Τριάδος νὰ φυλάξω πίστιν εἰς τὴν πατρίδα καὶ εἰς τὸν συνταγματικὸν Βασιλέα τῶν Ἑλλήνων, ὑπακοὴν εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους καὶ νὰ ἐκπληρώσω εὐσυνειδήτως τὰ καθήκοντά μου»). Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει τὸν λόγον.

§8Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς νομοσχέδια· 1) περὶ διοικήσεως τῶν στρατιωτικῶς κατεχομένων χωρῶν· 2) περὶ κυρώσεως νομοθετικῶν Β. Διαταγμάτων προκληθέντων κατὰ τὴν ἀπουσίαν τῆς Βουλῆς· 3) περὶ προσωρινῆς αὐξήσεως παγίας προκαταβολῆς τοῦ στρατοῦ ἐν ἐπιστρατεύσει ἢ πολέμῳ· 4) περὶ τροποποιήσεως διατάξεως νόμου περὶ στρατολογίας· 5) περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ κατὰ τὸ ἔτος 1913· 6) περὶ τῶν ἐνεργουμένων ἢ ἐνεργηθεισῶν προμηθειῶν ἐν γένει, μετακομίσεων καὶ ἐργασιῶν διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ πολέμου καὶ διαρκούσης τῆς ἐπιστρατεύσεως· 7) περὶ προβιβασμοῦ ὑπολοχαγῶν εἰς λοχαγοὺς κτλ. 8) περὶ συμπληρώσεως τοῦ ͵ΧϞΕʹ νόμου περὶ στρατιωτικῶν προβιβασμῶν. Παρακαλῶ νὰ ἐκτυπωθῶσι τὰ νομοσχέδια ταῦτα καὶ νὰ διανεμηθῶσι.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§10Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν σειρὰν νομοσχεδίων δικαιολογουμένων ἐξ ὑπηρεσιακῶν λόγων ἐπειγόντων. Ἐν πρώτοις ὑποβάλλω σχέδιον νόμου «περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ ἐν ἔτει 1913». Ὑποβάλλω σχέδιον νόμου περὶ ἑρμηνείας τοῦ νόμου ͵ΓϠΙʹ τῆς 14 Αὐγούστου 1911 περὶ τῆς ἐν τῷ Πολεμικῷ Ναυτικῷ ἐκπαιδεύσεως. Κατὰ τὸν κείμενον νόμον ͵ΓϠΙʹ ἐπιτρέπεται, ἵνα διὰ Β. Διατάγματος ὀργανωθῶσι σχολαὶ ἐκπαιδεύσεως, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ σχολὴ πολιτῶν Ἑλλήνων ἀναδεικνυομένων εἰς ἀξιωματικοὺς τοῦ Β. Ναυτικοῦ. Ἐν τῷ αὐτῷ νόμῳ καθορίζεται καὶ ἡ μισθοδοσία τοῦ προσωπικοῦ διδασκαλίας τῶν σχολῶν τούτων. Ἀλλὰ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ἐπειδὴ ἡ Ναυτικὴ Σχολὴ τῶν Δοκίμων προϋφίστατο τοῦ νόμου τούτου καὶ δὲν ἐγένετο νέα ὀργάνωσις τῆς Σχολῆς διὰ Διατάγματος στηριζομένου ἐπὶ τοῦ εἰρημένου νόμου, δὲν ἐθεώρησε τὰ ἐντάλματα μισθοδοσίας τῶν καθηγητῶν. Ἐκ τούτου προήλθομεν εἰς τὴν ἀνάγκην, ἵνα δώσωμεν διὰ νόμου τὴν προσήκουσαν ἑρμηνείαν ὅτι ἡ Σχολὴ τῶν Δοκίμων ὑπόκειται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τούτου ὅσον ἀφορᾷ τὴν μισθοδοσίαν. Ὑποβάλλω σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 18 Νοεμβρίου 1912 Β. Διατάγματος περὶ κατατάξεως μαθητῶν τοῦ Πολυτεχνείου ὡς μηχανικῶν ἐν τῷ Ναυτικῷ. Κατὰ τὸν κείμενον νόμον ἐπιτρέπεται, ἵνα ἐκ τῶν μαθητῶν τοῦ Πολυτεχνείου ἐκλέγωνται κατ’ ἔτος ἀνὰ δύο, οἵτινες κατατάσσονται εἰς τὸ Ναυτικὸν καὶ ὑπηρετοῦντες ἐπὶ διετίαν καθ’ ἕκαστον τῶν βαθμῶν ὑπαξιωματικοῦ λαμβάνωσι κατόπιν τὸν βαθμὸν τοῦ ἀξιωματικοῦ μηχανικοῦ. Εἰς τούτους ἐπιβάλλεται δίμηνος ἐκπαίδευσις εἰς τὰς τάξεις τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ. Ἕνεκα τῶν ἀναγκῶν τοῦ πολέμου ἐξεδόθη Β. Διάταγμα ἐπιτρέψαν ἵνα καταταχθῶσι πάντες οὗτοι διαρκοῦντος τοῦ πολέμου μόνον πρὸς ἐκτέλεσιν ὑπηρεσίας. Τούτου τοῦ Διατάγματος ἐπιζητῶ τὴν κύρωσιν. Ὑποβάλλω σχέδιον νόμου «περὶ ἀποζημιώσεως τοῦ πληρώματος τοῦ παθόντος ἐν Σύρῳ ἐπιτάκτου ἀτμοπλοίου «Μακεδονίας». Δυστυχῶς οὐδεμία ὑπάρχει νομοθετικὴ πρόνοια προκειμένου περὶ τοιούτων ἀτυχημάτων συμβαινόντων ἐν καιρῷ πολέμου. Ἐκ τοῦ ἀτυχήματος τοῦ συμβάντος εἰς τὸ εὔδρομον «Μακεδονία» τὸ προσωπικὸν αὐτοῦ ἀπώλεσε τὴν κινητήν του περιουσίαν καὶ δι’ αὐτὸ λαμβάνεται πρόνοια, ἵνα ἀποζημιωθῶσιν οἱ ἄνδρες αὐτοῦ. Ὑποβάλλω σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ἀσυρμάτου τηλεγράφου διατάξεων». Ἕνεκα τῶν ἀναγκῶν, τὰς ὁποίας εἶχεν ἡ ναυτικὴ ὑπηρεσία, λόγῳ τῆς ἀποτόμου αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν πλοίων τῶν πολεμικῶν καὶ τῶν εἰς εὔδρομα ἐξοπλισθέντων ἐμπορικῶν, τὸ προσωπικὸν τοῦ ἀσυρμάτου τηλεγράφου δὲν ἐπήρκεσε, καὶ εὑρέθημεν εἰς τὴν ἀνάγκην, ὅπως ἐπιτρέψωμεν διὰ Β. Διατάγματος, ἵνα ἐκ τῶν γνωριζόντων τὸν χειρισμὸν καταταχθῶσιν εἰς τὸ Πολεμικὸν Ναυτικόν. Ζητῶ ἤδη τὴν κύρωσιν τοῦ Διατάγματος τούτου. Λαμβάνεται δὲ διὰ τοῦ νομοσχεδίου πρόνοια, ὅπως οἱ καταταχθέντες δίοποι εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν Σχολὴν τῆς ἀσυρμάτου τηλεγραφίας καὶ μόνον μετὰ τὴν ἐν ταύτῃ ἐκπαίδευσιν καὶ εὐδοκίμησιν γίνῃ ἡ κατάταξίς των ὁριστική. Ὑποβάλλω σχέδιον νόμου περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου ͵ΓϠϞΑʹ τῆς 13 Ἰανουαρίου 1912. Κατὰ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς τὸν παρελθόντα Ὀκτώβριον εἶχον ὑποβάλει νομοσχέδιον, ψηφισθὲν τότε, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐδόθη τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ἵνα διὰ Διατάγματος κανονίζῃ ὡρισμένας ὀργανώσεις ὑπηρεσιῶν ἐν τῷ Ναυτικῷ ἄνευ γνωμοδοτήσεως τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς, ἥτις ἀπῃτεῖτο κατὰ τοὺς προϋφισταμένους νόμους. Τοῦτο ἐγένετο, καθόσον λόγῳ τοῦ πολέμου ἡ σύμβασις μετὰ τῆς Ἀγγλικῆς ναυτικῆς ἀποστολῆς ἦτο ἐν διαρρήξει. Κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου διέφυγε τὴν προσοχήν μου ὅτι δὲν συμπεριελαμβάνετο ἐν τούτῳ καὶ ἡ κατὰ τὸ αὐτὸ μέτρον τροποποίησις τοῦ νόμου ͵ΓϠϞΑʹ, ἥτις εἶναι ἀναγκαιοτάτη, ὅπως διευκολυνθῇ ἡ τήρησις μελετῶν ἀκριβῶς τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς. Τούτου ἕνεκα λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ζητήσω τὴν ψήφισιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Ὑποβάλλω σχέδιον νόμου «περὶ προσλήψεως ἀλλοδαπῶν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Β. Ναυτικοῦ». Προκύπτει ἡ ἀνάγκη λόγῳ τῆς παραγγελίας τῶν τορπιλλοβόλων, τῶν ἀντιτορπιλλικῶν καὶ τῆς ἀγορᾶς τῶν ἀνιχνευτικῶν, ἵνα οἱ λεγόμενοι μηχανικοὶ garanties ὑπηρετῶσιν ἐφ’ ὡρισμένον χρόνον ἐν τοῖς πλοίοις τούτοις πρὸς χειρισμὸν τῶν μηχανημάτων. Ἡ ἀνάγκη αὕτη εἶναι ἐπιτακτικωτέρα προκειμένου περὶ τῶν πολεμικῶν πλοίων τοῦ νέου τύπου, διαλαμβάνεται δ’ ἡ πρόσληψις τῶν τοιούτων μηχανικῶν ἐν ταῖς συμβάσεσι τῆς παραγγελίας τῶν πλοίων. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν εἶναι ὀρθόν, ἵνα ἡ πληρωμὴ τοῦ προσωπικοῦ τούτου γίνηται εἰς βάρος τοῦ ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, διὰ τοῦτο ζητῶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ ἐγγραφὴ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ εἰδικῆς πιστώσεως πρὸς πληρωμὴν τῶν μηχανικῶν τούτων ὡς καὶ τοῦ προσωπικοῦ πρὸς ἐγκατάστασιν καὶ διδασκαλίαν τῶν τῆς λειτουργίας τῶν φάρων τοῦ συστήματος Aga, οἵτινες ἐγκατεστάθησαν ἐν τῇ Ἑλληνικῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ τῶν ὁποίων ἡ χρησιμότης ἀπεδείχθη τελεία καὶ ἡ ἀξία μεγάλη. Ὑποβάλλω ἐπίσης «σχέδιον νόμου περὶ μετακλήσεως εἰδικῶν ἀλλοδαπῶν πρὸς μελέτην τῆς ἐγκαταστάσεως τοῦ Πολεμικοῦ Ναυστάθμου». Κύριοι, δὲν πρέπει νὰ φανῇ παράδοξον ὅτι τὴν στιγμὴν ταύτην ζητεῖται ὡς ἐπεῖγον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἀλλ’ ἀκριβῶς ὑποβάλλω τὸ νομοσχέδιον, καθόσον παρίσταται ἀπόλυτος ἀνάγκη τῆς ἀναγραφῆς τῆς πιστώσεως ταύτης ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ. Πρόκειται περὶ ἐργασίας, ἥτις ἤρξατο ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους καὶ ἥτις ἀνεστάλη ἕνεκα τῆς ἐπελθούσης ἐπιστρατεύσεως. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, Κύριοι, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ οἱαδήποτε βάσιμος καὶ σπουδαία ναυτικὴ παρασκευή, ἐὰν ὁ Ναύσταθμος δὲν ὀργανωθῇ προσηκόντως. Καὶ τὸ ζήτημα τῆς θέσεως τοῦ Ναυστάθμου ἀλλὰ καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν ἀπαιτουμένων συνεργείων, ἐγκαταστάσεως μεθοδικῆς καὶ οὐχὶ ἀμελετήτου, εἶναι ζήτημα τῆς ἀπολύτου ἀνάγκης. Ἀκριβῶς δὲ τὸ ζήτημα τῆς ὁριστικῆς ἀποδοχῆς ὅτι ἡ θέσις τοῦ Ναυστάθμου εἶναι ἡ προσήκουσα ἢ τῆς ἐκλογῆς τῆς καταλλήλου θέσεως ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, τοῦτο συζητούμενον ἑκάστοτε καὶ ἐν τοῖς ναυτικοῖς καὶ ἐν τοῖς πολιτικοῖς ἡμῶν κύκλοις καὶ μὴ λυόμενον ὁριστικῶς παρεκώλυσε τὴν διευθέτησιν καὶ παρασκευὴν τοῦ Ναυστάθμου καὶ τὴν διάθεσιν σπουδαίας δαπάνης, ἄνευ τῆς ὁποίας ὁ Ναύσταθμος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκτήσῃ τὰς ἀναγκαίας ἐγκαταστάσεις. Ἡ λύσις τοῦ ζητήματος τούτου ἐκρίθη ἀναγκαία ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους ἐν ταῖς μελέταις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Πρὸς τοῦτο ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐζήτησε παρὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, ἥτις εὐηρεστήθη, ὅπως χορηγήσῃ εἰς ἡμᾶς τὴν ναυτικὴν ἀποστολήν, ἐζήτησε, λέγω, τὴν ἀποστολὴν προσώπου περιωπῆς, τὸ ὁποῖον ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τῶν ἡμετέρων ἀξιωματικῶν νὰ ἀναλάβῃ καὶ τὰ τῆς θέσεως τοῦ Ναυστάθμου νὰ καθορίσῃ, ἀλλὰ καὶ τὰ τῆς ὀργανώσεως καὶ διευθετήσεως αὐτοῦ καθ’ ὃν τρόπον οἱ σημερινοὶ Ναύσταθμοι λειτουργοῦσιν. Ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις εὐηρεστήθη, ἵνα χορηγήσῃ τὴν ἄδειαν εἰς ἕνα τῶν τμηματαρχῶν τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου, ὅπως κατέλθῃ εἰς Ἑλλάδα καὶ παράσχῃ τὴν συνδρομήν του εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Ἐννοεῖται ὅτι πρόκειται περὶ ἀποστολῆς καθαρῶς τεχνικῆς, ἥτις θὰ ἔχῃ προσωρινὴν διάρκειαν καὶ οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει πρὸς τὴν μόνιμον ναυτικὴν ἀποστολήν, ἥτις παρέχει ἡμῖν τὴν συνδρομήν της. Ὁ ὀργανωτὴς τοῦ Ναυστάθμου ἐπρόκειτο νὰ κατέλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὁπότε ἐπῆλθεν ἡ ἐπιστράτευσις καὶ ὁ πόλεμος. Νομίζω ὅτι ἐφ’ ὅσον ἔχομεν ἤδη ἐν τῷ Ναυτικῷ ἡμῶν πλοῖα νεώτερα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦσι συνεργεῖα καλῶς ὠργανωμένα, ὅπως γένηται συντήρησις καὶ παρασκευὴ αὐτῶν, νομίζω ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖον, ὅπως ἐπὶ τῇ λήξει τῶν προκειμένων περιστάσεων ὡς πρῶτον ἔργον ἀπασχολήσῃ τὴν ναυτικὴν ὑπηρεσίαν ἡ ὀργάνωσις τοῦ Ναυστάθμου. Πρὸς τοῦτο ὑποβάλλω τὸ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται ἡ μετάκλησις τοῦ ἀξιωματικοῦ τούτου καὶ ἡ ἀναγραφὴ πιστώσεως ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ διὰ τὰς ἀποδοχὰς αὐτοῦ καὶ διὰ τὰς δαπάνας τῆς μελέτης. Ἀνεγράφη δὲ πίστωσις 100.000 δραχμῶν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον «περὶ κανονισμοῦ ἡμερησίας ἀποζημιώσεως καὶ μηνιαίας ἐπιχορηγήσεως δι’ ἔξοδα παραστάσεως εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως». Ὁρίζεται διὰ τούτου μηνιαία ἀποζημίωσις δραχμῶν 150 διὰ τοὺς ἀνωτέρους, 90 δρ. διὰ τοὺς κατωτέρους καὶ δρ. 45 διὰ τοὺς ἀρχικελευστάς. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ,͵ΓΥΙΖʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3417) τῆς 16 Νοεμβρίου 1909 περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ νόμου ͵ᾼΧΜʹ καὶ τῶν νόμων περὶ ναυτικῶν προβιβασμῶν». Εἶναι γνωστόν, Κύριοι, ὅτι ἐν ἔτει 1909 ἐψηφίσθη νόμος περὶ ὁρίου ἡλικίας καὶ προβιβασμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ. Κατὰ τὸν νόμον τοῦτον ἐπετράπη συγχρόνως ἡ ἀποκληθεῖσα ἐκκαθάρισις. Δηλονότι δι’ ἐπιτροπῆς, ἥτις ὡρίσθη, ἐγένετο ἐξέτασις τῶν προσόντων τῶν ἀξιωματικῶν καὶ καθωρίσθη ὅτι ὅσοι ἐξ αὐτῶν ἤθελον κριθῆ στάσιμοι ἤθελον ἀποστρατευθῆ, ἐὰν εἶχον βαθμὸν ἀνώτερον τοῦ ἀνθυποπλοιάρχου, εὐθὺς ὡς ἔληγεν ἡ συντάξιμος αὐτῶν ὑπηρεσία. Διὰ τοὺς ἔχοντας βαθμὸν ἀνθυποπλοιάρχου καὶ σημαιοφόρου παντὸς κλάδου καθωρίσθη ὅτι ἡ στασιμότης ἤθελε διαρκέσει ἐπὶ τριετίαν, μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς ὁποίας νέα ἐπιτροπὴ καταρτιζομένη ἐκ τῶν αὐτῶν βαθμούχων ἤθελεν ἐξετάσει ἐκ νέου τὰ προσόντα αὐτῶν. Ἡ διάταξις τοῦ νόμου τούτου παρουσιάζει κενά· προκειμένου δὲ μετά τινας ἡμέρας νὰ λήξῃ ἡ τριετία καὶ νὰ συγκροτηθῇ ἐκ νέου ἡ ἐπιτροπή, ὅπως ἀποφανθῇ περὶ τῆς τύχης τῶν ἀξιωματικῶν τούτων, ἐθεώρησα ὀρθὸν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου τὰ κενὰ ταῦτα πληροῦνται. Τὸ κενὸν δὲ τὸ σπουδαιότερον εἶναι τοῦτο· ὡρίζετο ἐν τῷ νόμῳ ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι δὲν ἤθελον χαρακτηρισθῆ αὖθις ὡς στάσιμοι, ἀπολαύουσι τῶν περαιτέρω δικαιωμάτων πρὸς προαγωγήν· ἐν ᾗ ὅμως περιπτώσει ἐχαρακτηρίζοντο πάλιν ὡς στάσιμοι, τότε ἔδει νὰ ἐφαρμοσθῶσιν αἱ διατάξεις τῶν νόμων περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν. Ἀλλ’ ἐγεννήθη τὸ περίεργον τοῦτο, ὅτι καὶ μὲν θὰ κατηρτίζετο ἀνακριτικὸν συμβούλιον, ἵνα κρίνῃ περὶ ἀποτάξεως ἢ μὴ ἀποτάξεως τῶν ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ τὸ ἀνακριτικὸν τοῦτο συμβούλιον, λόγῳ τοῦ μικροῦ βαθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν, θὰ κατηρτίζετο ἐξ ἀξιωματικῶν πολὺ κατωτέρων κατὰ βαθμὸν τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἡ γνωμοδότησις ἤθελε προκαλέσει τὴν εἰς συμβούλιον παραπομπήν. Κατὰ συνέπειαν τὸ ἀνακριτικὸν τοῦτο συμβούλιον ἢ θὰ εἶχε καθαρῶς τυπικὴν σημασίαν, θὰ ἔπαυε δηλ. ἔχον γνώμην, ἵνα μὴ φανῇ ἀποφαινόμενον γνώμην ἀντίθετον τῆς τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, ἐξ ὧν ἀποτελεῖται ἡ ἐπιτροπή, ἤ, ἐὰν ἐξέφερε γνώμην κατ’ οὐσίαν, τότε συμβούλιον ἐκ κατωτέρων βαθμούχων θὰ ἀνέτρεπεν ἀπόφασιν συμβουλίου ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν. Ὑποβάλλω λοιπὸν νομοσχέδιον, δι’ οὗ ὁρίζεται ὅτι μία καὶ μόνη ἐπιτροπὴ θέλει ἀποφανθῆ περὶ τῆς ὁριστικῆς στασιμότητος ἢ περὶ προαγωγῆς τῶν ἀξιωματικῶν τούτων. Χωρὶς δὲ νὰ παραστῇ ἀνάγκη προσφυγῆς εἰς νέον ἀνακριτικὸν συμβούλιον, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς γνωμοδοτήσεως τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης θέλουσι τίθεσθαι εἰς ἀποστράτευσιν ὅσοι ἀξιωματικοὶ χαρακτηρισθῶσιν αὖθις στάσιμοι. Ὑποβάλλω σχέδιον νόμου «περὶ τῶν αἰτίᾳ πολέμου προβιβασμῶν καὶ συντάξεων τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ». Ὁ ἰσχύων νόμος περὶ προβιβασμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ ἔχει κενά, τὰ ὁποῖα δὲν προβλέπουσι τὴν περίστασιν τοῦ πολέμου. Πρὸς τοῦτο ἐψηφίσθη κατ’ Ὀκτώβριον νόμος καθορίζων ἐν πολέμῳ τὴν κατ’ ἐκλογὴν προαγωγὴν εἰς πάντας τοὺς βαθμούς. Πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου τούτου κατηρτίσθη Διάταγμα κανονιστικὸν διὰ τὴν περίστασιν τῶν προαγωγῶν αἰτίᾳ πολέμου, τὸ ὁποῖον ἔχει ἤδη δημοσιευθῆ ἀπὸ τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1912. Ἀλλὰ διὰ τοῦ Διατάγματος τούτου δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συμπληρωθῶσι τὰ κενὰ τοῦ νόμου ἰδίως, διότι, ἐνῷ ἐν τῷ Διατάγματι ὑπάρχουσι διατάξεις περὶ στασιμότητος, δὲν ἦτο δυνατὸν εἰμὴ διὰ νόμου νὰ κανονισθῶσιν αἱ συνέπειαι τῆς στασιμότητος. Ἐθεώρησα λοιπὸν ἀναγκαῖον, ὅπως αἱ διατάξεις τοῦ κανονιστικοῦ Διατάγματος προσεπικυρωθῶσι διὰ νόμου καὶ γένωνται ὑποχρεωτικαί, ἵνα καθορισθῶσιν αἱ ἰδιότητες τοῦ στασίμου ἐν τῷ Ναυτικῷ καὶ αἱ συνέπειαι τῆς στασιμότητος, διαγραφῶσι δὲ αἱ ἰδιότητες τῶν ἀξιωματικῶν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων θὰ γίνωνται οἱ προβιβασμοί. Ὀφείλω νὰ καταστήσω γνωστὸν ὅτι ὀρθοτέρα λύσις τοῦ ζητήματος τῶν προαγωγῶν, ἐπὶ τῇ βάσει μάλιστα τῆς ἐν τῷ πολέμῳ δράσεως, εἶναι, ὅπως αἱ προαγωγαὶ γένωνται ἐπὶ τῇ βάσει πίνακος, ὅστις θὰ συνταχθῇ ὑπὸ τοῦ ναυάρχου τοῦ στόλου τοῦ Αἰγαίου, διότι ἐθεώρησα ὅτι μετὰ μίαν ἐπιστράτευσιν καὶ ἕνα πόλεμον, καθ’ ὃν διῳκήθησαν πάντες οἱ ἀξιωματικοὶ ὑπὸ τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ στόλου τοῦ Αἰγαίου, ὁ ἁρμοδιώτερος, ὅπως προτείνῃ περὶ τῆς προαγωγῆς τῶν ἀξιωματικῶν, κρίνων ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προσόντων καὶ τῶν ἰδιοτήτων τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῆς εὐδοκιμήσεως αὐτῶν καὶ ἰδίως τῶν ἐλπίδων, τὰς ὁποίας δύναται νὰ στηρίξῃ εἰς τὸ μέλλον ἐφ’ ἑκάστου ἀξιωματικοῦ ἡ Ἑλλάς, εἶναι αὐτὸς οὗτος ὁ ἀρχηγὸς τοῦ στόλου. Λαμβάνω ἐπίσης τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἕτερον νομοσχέδιον περὶ προσωρινῆς αὐξήσεως ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως τῆς παγίας προκαταβολῆς τοῦ ναυτικοῦ κατὰ 300.000 δραχμῶν. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ ἐλαττώσεως τοῦ ποσοστοῦ τοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου ἐκ τῶν λειῶν τοῦ πολέμου. Κατὰ τὸν ψηφισθέντα νόμον πρὸ πολλῶν ἐτῶν δὲν προεβλέπετο ὑπὸ τῶν συντακτῶν τοῦ νόμου ποσὸν λειῶν, οἷαι αἱ λεῖαι τοῦ παρόντος πολέμου, ἡ ἀξία τῶν ὁποίων εἶναι μεγάλη. Τὸ Ναυτικὸν Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον κατὰ τὸν νόμον ἐκεῖνον ἐλάμβανε 33% ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν λειῶν. Οὕτως, ὅτε κατὰ τὸ 1897 ἡ «Κρήτη» τοῦ Χατζῆ–Δαοὺτ συνελήφθη ὑπό τινος τῶν ἀτμομυοδρόμων, τὸ Ναυτικὸν Ἀπομαχικὸν ταμεῖον ἠξίωσε νὰ λάβῃ 33% ἐπὶ τῆς λείας ταύτης, πρὸ ὀλιγίστου δὲ χρόνου ἐξεδόθη ἀπόφασις τοῦ Ἀρείου Πάγου, καταδικάζουσα τὸ Δημόσιον εἰς πληρωμὴν 200.000 δραχμῶν ὑπὲρ τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου. Τοῦτο μοὶ ἔδωκεν ἀφορμὴν πρὸς ὑποβολὴν τροποποιήσεως τοῦ νόμου καὶ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ποσοστοῦ τοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου ἀπὸ 33% εἰς 5% ἐπὶ τῶν λειῶν.

§11Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ποσοστὸν ἄλλοτε ἦτο ἀνύπαρκτον.

§12Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐκτὸς αὐτοῦ, ἐὰν ἤθελε παραταθῆ τὸ ὑπάρχον καθεστώς, βεβαίως κατὰ τὴν διανομὴν τῶν κερδῶν τὸ Κράτος θὰ διέτρεχε κίνδυνον οἰκονομικὸν ἐκ τοῦ πολυαρίθμου τῶν λειῶν του. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως δρ. 34.233.50 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου τῆς χρήσεως 1912. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως Β. Διατάγματος, δι’ οὗ ἐχορηγήθησαν εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Ναυτικοῦ ἐπιχορηγήσεις μέχρι 31 Ἰανουαρίου 1913. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως Β. Διατάγματος περὶ προσωρινῆς κατατάξεως ὡς ἀρχικελευστῶν ἐν τῷ στόλῳ τῶν Δοκίμων τῆς τρίτης καὶ τετάρτης τάξεως. Ἐχρειάσθη νὰ κατατάξωμεν καὶ τούτους δι’ ὃν λόγον ἀνέφερα περὶ τῶν μηχανικῶν. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον, δι’ οὗ ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ν’ ἀναβάλῃ ἐπ’ ἀόριστον τὴν πρόσκλησιν τῶν στρατευσίμων ναυτῶν, διότι κατὰ τὸν ὑπάρχοντα νόμον μόνον ἐπὶ τρίμηνον ἔχει δικαίωμα ν’ ἀναβάλῃ. Ἠναγκάσθην νὰ προκαλέσω Β. Διάταγμα, ἐπιτρέπον τὴν πέρα τοῦ τριμήνου ἀναβολήν, διότι οὔτε τὸ προσωπικὸν τὸ ἀναγκαῖον ἔχομεν διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν στρατευσίμων, ἐν ὥρᾳ πολέμου, οὔτε τὰ μέσα τὰ τεχνικά, καθόσον τὰ πολεμικὰ πλοῖα εἶναι ἀπησχολημένα. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ συστάσεως δικαστηρίου λειῶν. Ἀρξαμένου τοῦ πολέμου, τῶν λειῶν ἡ ἐκδίκασις ἀνετέθη εἰς τὰ τακτικὰ Δικαστήρια, ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι τὸ προσῆκον, ἡ πεῖρα δὲ ἡ μέχρι τοῦδε συνετέλεσεν, ὥστε τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ λάβῃ τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ Δικαστηρίου λειῶν, καθορίζον διοικητικὸν τοιοῦτο Δικαστήριον. Παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ὅπως εὐαρεστουμένη συζητήσῃ καὶ ψηφίσῃ τοῦτο, τροποποιοῦσα αὐτὸ ὡς κρίνει ἀναγκαῖον. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ διαμονῆς ἐμπορικῶν πλοίων εἰς τὰς ἀκτὰς καὶ ἀστυνομίας τῶν λιμένων ἐν καιρῷ πολέμου. Τούτου τοῦ νομοσχεδίου ἡ ἀνάγκη εἶναι ἀπαραίτητος. Τοιοῦτοι νόμοι περὶ ἀστυνομίας τῶν λιμένων ἰδίως τοῦ δημοσίου ναυτικοῦ δικαίου παρέχουσιν εἰς τὰ Κράτη καὶ εἰς τὴν ναυτικὴν δικαιοσύνην αὐτῶν, ἐπίσης δὲ καὶ εἰς τὰς διοικητικὰς Ἀρχὰς τὴν δύναμιν, ὅπως λαμβάνωσιν αὐστηρὰ μέτρα κατὰ τῶν παραβιαστῶν. Εἶναι ἀνάγκη, ὅπως λαμβάνωνται μέτρα κατὰ τῶν τοιούτων παραβιαστῶν τῆς ἀστυνομικῆς τάξεως εἰς ὡρισμένας ἀκτὰς καὶ λιμένας, διότι εἰς μέρη τινά, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσι τορπίλλαι καὶ ἀποκλείεται ἡ διάβασις Ἑλληνικῶν καὶ ξένων ἀτμοπλοίων, ἐσημειώθη ἐπανειλημμένως ἐπικίνδυνος παράβασις. Διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου ψηφιζομένου ἐλπίζω ὅτι ἡ τάξις περὶ τὴν ἀστυνομίαν ἰδίως τῶν λιμένων θὰ εἶναι πλήρης.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι διατεθειμένη ἡ Βουλὴ τὰ νομοσχέδια τὰ ὑποβληθέντα ὑπὸ τῶν κυρίων Ὑπουργῶν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν νὰ κηρύξῃ κατεπείγοντα καὶ ψηφίσῃ κατ’ ἀρχήν, ὅπως ἀποφύγῃ οὕτω τὴν μακρὰν δι’ αὐτὰ διαδικασίαν;

§14Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἔχω ἀντίρρησιν ὡς πρὸς τὸ κατεπεῖγον τινῶν ἐκ τῶν νομοσχεδίων. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προκαλέσωσι τὴν μελέτην τῆς Βουλῆς προτοῦ ψηφισθῶσι. Δὲν εἶναι δυνατὸν μόνον μὲ τὸν τίτλον καὶ τὴν βραχυτάτην εἰσήγησιν νὰ ψηφισθῶσι τοιαῦτα νομοσχέδια, ἀλλὰ πρέπει νὰ συζητηθῶσι διανεμόμενα, ἂν δὲ ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ ὅτι εἶναι ἀπησχολημένη καὶ δὲν δύναται νὰ χάνῃ χρόνον, δυνάμεθα νὰ διακόψωμεν ὀλίγας ἡμέρας, διὰ νὰ μελετήσωμεν.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε ἀντίρρησιν ἐπὶ πάντων;

§16Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐπί τινων. Ἄνευ τῆς ἀναγνώσεως τῶν νομοσχεδίων δὲν δυνάμεθα νὰ κρίνωμεν ἐπὶ τοῦ κατεπείγοντος.

§17Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἂς ἀναβληθῇ διὰ τὴν αὔριον ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ὅπως κηρυχθῶσι κατεπείγοντα.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποσύρεται ἡ πρότασις τοῦ κατεπείγοντος ὡς πρὸς τὰ νομοσχέδια τὰ ὑποβληθέντα ὑπὸ τῶν κυρίων Ὑπουργῶν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν.

§19Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡ ἀντίρρησίς μου εἶναι ὡς πρὸς τὰ νομοσχέδια τὰ ναυτικά.

§20ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἂς ἀναβληθῇ ἡ πρότασις καὶ διὰ τὰ στρατιωτικά.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποσύρεται καὶ δι’ ἀμφότερα τὰ Ὑπουργεῖα ἡ πρότασις τοῦ κατεπείγοντος.

§22Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Κατὰ τὰς παρούσας περιστάσεις, Κύριοι, τὸν λόγον ἔχουσι κυρίως τὰ δύο πολεμικὰ Ὑπουργεῖα. Ἐν τῷ κύκλῳ ἐν τούτοις τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς καὶ μόνα: Πρῶτον· νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου κυροῦται Β. Διάταγμα, δι’ οὗ ἀνεβλήθη ὁ διαγωνισμὸς τῶν γραφέων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης καὶ αἱ ἐξετάσεις τῶν ὑποψηφίων δικηγόρων, αἵτινες κατὰ τὸν νόμον ἔδει νὰ γίνωνται κατὰ Δεκέμβριον, δὲν ἦτο δὲ δυνατὸν νὰ γίνωσι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ὅτε οἱ πλεῖστοι τῶν ὑποψηφίων εὑρίσκοντο εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ: Ἕτερον νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ δικαιοστασίου, κατὰ τὴν διάταξιν αὐτοῦ τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὴν ἀπαγόρευσιν χρηματιστικῶν πράξεων ὑπὸ προθεσμίαν, ὅπως δοθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαγορεύσῃ τὰς πράξεις ταύτας κατὰ τὸ δοκοῦν διὰ Β. Διατάγματος ἀντὶ τῆς ἐν τῷ νόμῳ ἀπολύτου ἀπαγορεύσεως. Καὶ τρίτον· σχέδιον νόμου περὶ προσλήψεως ἑνὸς ἀρχιφύλακος καὶ δύο ἢ τριῶν φυλάκων ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν φυλακῶν ζητηθέντων ὑπὸ τοῦ ὀργανωτοῦ τῶν φυλακῶν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσιν ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Ἀρχεῖον Βουλῆς). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔχει τὸν λόγον.

§24Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου «περὶ ἀναβολῆς ἢ ἀναστολῆς τῆς τελέσεως ἀγώνων». Ἐπίσης νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ͵ΓΩΚΗʹ τῆς 18 Ἰουλίου 1911 περὶ κεντρικοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως», καθὼς καὶ ἕτερον νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων ͵ΓΩΚΓʹ «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου» καὶ ͵ΓΩΚΕʹ «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου». Εἶναι καὶ τὰ τρία ἀπαραιτήτου ἀνάγκης νομοσχέδια.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ ὅτι οἱ βουλευταὶ κύριοι Ἀθ. Τυπάλδος Μπασιᾶς καὶ Θ. Σκάσης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῶν νόμων ͵ΓΩΚΕʹ καὶ ͵ΓΩΚΓʹ περὶ Πανεπιστημίων». Θέλει ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Ἀρχεῖον Βουλῆς). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§26Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον ἀφορῶν τὸν κανονισμὸν τῶν σχέσεων τῶν μετόχων τῆς ὑπὸ ἐκκαθάρισιν ἑταιρείας «Ἀμοιβαίας». Γνωρίζει ἡ Βουλὴ ὅτι συνέστη κατὰ τὸ 1902 ἑταιρεία ἀσφαλιστικὴ ζωῆς καὶ προνοίας ὑπὸ τὸ ὄνομα «Ἀμοιβαία», γνωρίζει δ’ ἐπίσης ὅτι οἱ μέτοχοι πολλὰ παράπονα ὑπέβαλλον ἑκάστοτε περὶ ἀτασθαλιῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν χρημάτων. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐψηφίσθη νόμος, δι’ οὗ ἀνεκλήθη τὸ Διάταγμα τὸ ἐγκρῖνον τὴν σύστασιν τῆς ἑταιρείας ἐκείνης, καὶ ἀνετέθη εἰς ἐπιτροπὴν διοριζομένην ὑπὸ τοῦ Ἐφετείου Ἀθηνῶν ἡ ἐκκαθάρισις. Κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου ἐκείνου διωρίσθησαν ἐκκαθαρισταί, οἵτινες ὤφειλον νὰ συντάξωσι πίνακα τῶν καταβολῶν ἑκάστου τῶν μετόχων. Μετὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ πίνακος αὐτοῦ παρείχοντο προθεσμίαι διάφοροι, διὰ νὰ γίνῃ ὁριστικὸς ὁ πίναξ, καὶ τότε καὶ μόνον διετάσσετο ἡ διανομὴ τῶν χρημάτων, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει πινάκων, λεγομένων πινάκων θνητότητος, τοὺς ὁποίους μεταχειρίζονται αἱ διάφοροι ἑταιρεῖαι κατὰ διαφόρους μαθηματικοὺς ὑπολογισμούς, βασιζομένους πρὸ πάντων ἐπὶ τῶν καταβολῶν, ἐπὶ τῆς ἡλικίας τῶν ἀσφαλιζομένων. Ἂν ἠκολουθεῖτο ἡ διαδικασία αὐτή, οἱ μέτοχοι ἔπρεπε νὰ περιμένωσι πολὺν καιρόν, διὰ νὰ λάβωσι καὶ αὐτὴν τὴν προσωρινὴν καταβολήν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐρωτηθεῖσα ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου ἂν ἠδύνατο νὰ γίνῃ προσωρινὴ διανομὴ εἰς τοὺς μετόχους, οἱ πλεῖστοι τῶν ὁποίων ἢ εὑρίσκονται εἰς τὸν στρατὸν ἢ ἔχουσι τοὺς προστάτας των εὑρισκομένους εἰς τὸν στρατόν, ἀπήντησεν ὅτι εἶναι τόσον τὸ ποσόν, ὥστε δύναται νὰ γίνῃ ἀφόβως ἀπὸ τοῦδε διανομὴ τῶν ¾ τοῦ ἑταιρικοῦ κεφαλαίου. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι τόσον ἐπεῖγον, διότι θὰ παράσχῃ περίθαλψιν εἰς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἐνεπιστεύθησαν τὰ χρήματά των εἰς τὴν «Ἀμοιβαίαν», ὥστε νὰ ψηφισθῇ συντόμως ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἐπίσης ἕτερον νομοσχέδιον «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου περὶ συστάσεως τῆς Γεωργικῆς Ἀβερωφείου Σχολῆς». Κατὰ τὸ πρῶτον ἑξάμηνον οἱ μαθηταὶ δὲν διήκουσαν μαθήματα, κατὰ τὸ δεύτερον ἑξάμηνον θὰ σταθῇ δυνατὸν νὰ ἀκούσωσι· διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἀπαλλάσσονται τῶν διδάκτρων τοῦ πρώτου ἑξαμήνου, διότι οὐδεμία διδασκαλία ἐγένετο, καὶ λαμβάνεται πρόνοια, ὅπως ἐξακολουθήσωσι τὰ μαθήματα ἀπροσκόπτως, ἐπιφέρονται δὲ καὶ ἄλλαι τινὲς μεταρρυθμίσεις, ἃς κατέδειξεν ἀναγκαίας ἡ ἐφαρμογή.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσιν ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Ἀρχεῖον Βουλῆς). Οὐδενὸς ἑτέρου ἀντικειμένου ὑπάρχοντος λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 6 καὶ 10′ μ. μ.).