1912.10.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 9

Τῆς 8ης Ὀκτωβρίου 1912.

(Δευτέρα, ὥρᾳ 10 καὶ 20′ π. μ.).

Προεδρία κ. Κωνσταντίνου Γ. Ζαβιτσιάνου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν· 1) Ἡ Βασιλικὴ Γ. Θώδα, ἔγκυος οὖσα ζητεῖ τὴν ἀπόλυσιν τοῦ συζύγου της ἐπιστράτου καὶ πατρὸς πέντε τέκνων· 2) Ἐπιτροπὴ σιτοπαραγωγῶν ἐκ Λαρίσης ζητεῖ ν’ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἀτελοῦς εἰσαγωγῆς σίτου»· 3) Ὁ Βουλευτὴς κ. Θ. Γρηγορίου ὑποβάλλει τροπολογίαν τοῦ ͵ΓΥΛΒʹ νόμου τῆς 20ῆς Νοεμβρίου 1909 «περὶ καταρτισμοῦ στελέχους ἐφέδρων ἀξιωματικῶν». Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν (Ψηφίζονται ἔπειτα εἰς βʹ συζήτησιν τὰ κάτωθι νομοσχέδια ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτῶν). 1) «περὶ ἀναβολῆς τῶν ἐκλογῶν τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν Ἀρχῶν»· 2) «περὶ χορηγίας εἰδικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν τῆς χρήσεως 1912 ἐκ δρ. 2,510.85. 3) «περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δρ. 3,520 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1912»· 4) «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1912 ἐκ δρχ. 248,878»· 5) «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1912 ἐκ δρχ. 1,400»· 6) «περὶ χορηγίας εἰδικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τῆς χρήσεως 1912 ἐκ δρχ. 7,488,60»· 7) «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τῆς χρήσεως 1912 ἐκ δρχ. 81,500»· 8) «περὶ μεταβολῆς τῆς σημαίας τῶν ἐμπορικῶν πλοίων ἐν καιρῷ πολέμου»· 9) «περὶ χορηγήσεως ἐξόδων παραστάσεως εἰς τοὺς ἀρχηγοὺς στρατοῦ καὶ διοικητὰς μεραρχιῶν»· 10) «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ͵ΓΥΛΒʹ νόμου τῆς 20 Νοεμβρίου 1909 περὶ καταρτισμοῦ στελέχους ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, καθ’ ἃ ἐτροποποιήθη οὗτος διὰ τοῦ ͵ΓΩΙΕʹ νόμου τῆς 27 Ἰουνίου 1911»). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθήκης διατάξεων εἰς τὸν νόμον περὶ στρατολογίας». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§2Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εὗρεν ὀρθὸν δι’ εἰδικοῦ νόμου νὰ ἄρῃ τὴν ἀνισότητα εἰς τὸν φόρον τοῦ αἵματος, τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον ἐκ πρώτης ὄψεως εἶναι ὀρθόν, διότι τείνει εἰς τὸν σκοπὸν τοῦτον. Ὁ τρόπος ὅμως, καθ’ ὃν ἐπιδιώκεται ὁ σκοπὸς διὰ τῆς πληρωμῆς ὑπὸ τῶν ἀπαλλαγέντων 150 δραχμῶν, εἶναι μὲν ὁ ἁπλούστερος, ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ ὁ δικαιότερος, διότι θὰ προκύψωσι δυσάρεστα, τὰ ὁποῖα βεβαίως οὔτε ὁ ζητῶν τὴν φορολογίαν ταύτην Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ δυνηθῇ ν’ ἀντικρούσῃ. Μία χωρικὴ οἰκογένεια, ἡ ὁποία ἔχει π. χ. ἓξ ἄτομα, καὶ τοιαῦται ὑπάρχουσιν οὐκ ὀλίγαι, δύναται νὰ ἔχῃ πέντε τέκνα εἰς τὸν στρατόν, τὸ δὲ πρῶτον νὰ εἶναι ἀπαλλαγεὶς ὡς πρωτότοκος. Ἡ οἰκογένεια αὕτη, ἡ ὁποία τόσον πολὺ μετέχει εἰς τὰ βάρη τοῦ πολέμου, εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ πληρώσῃ ἀκόμη 150 δραχμάς, καθ’ ὃν χρόνον ἄλλαι οἰκογένειαι εἰς οὐδεμίαν θὰ ὑπόκεινται φορολογίαν, καθ’ ὃν χρόνον οὐδὲν τέκνον αὐτῶν θὰ ὑπηρετῇ ὑπὸ τὰς σημαίας τῆς πατρίδος. Θὰ ἦτο ἐν τούτοις δεδικαιολογημένη ἡ τοιαύτη φορολογία τῶν 150 δραχμῶν εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν δὲν ἠρκεῖτο ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ζητήσῃ τὸν φόρον τοῦτον ἐξ ἴσου παρ’ ὅλων τῶν ἀπαλλαγέντων ἀδιακρίτως, ἀλλὰ διῄρει τοὺς ἀπαλλαγέντας εἰς κλάσσεις, εἰς τρόπον ὥστε τινὲς νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς φορολογίαν 150 δραχμῶν, ἄλλοι δὲ εἰς πολὺ μεγαλειτέραν ταύτης ἀναλόγως τοῦ εἰσοδήματος, μὲ ἀπαλλαγὴν ἐκείνων οἵτινες ἔχουσι λόγον νὰ ἀπαλλαγῶσι τῆς φορολογίας ταύτης. Ἐγένετο μέριμνα, ὅπως τὸ προϊὸν τοῦ τοιούτου φόρου εἶναι ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου· δὲν λαμβάνεται ὅμως πρόνοια ὑπὲρ τῶν οἰκογενειῶν ἐκείνων, ἐκ τῶν ἐπιστράτων, οἱ ὁποῖοι κληθέντες ὑπὸ τὰ ὅπλα ἀφῆκαν τὰς οἰκογενείας αὑτῶν εἰς τὴν μέριμναν τῆς φιλανθρωπίας, ἡ ὁποία ὡς γνωρίζετε εἶναι πάντοτε ἀνεπαρκής, καὶ μόνον περιορίζεται εἰς τὰ κέντρα, ὅπου ὁ τύπος διαφημίζει τὰς κολοσσιαίας προσφορὰς τῶν 50 καὶ 100 δραχμῶν τῶν πλουσίων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι περισσότερα διαθέτουσι διὰ τὴν διασκέδασιν μιᾶς ἑσπέρας. Ἐκεῖ ὅμως, ὅπου ἡ διαφήμισις δὲν φθάνει, ἐκεῖ, ὅπου ἡ δυστυχία πρόκειται νὰ πλήξῃ τὰς οἰκογενείας ἐκείνων, οἵτινες ὑπηρετοῦσιν ὑπὸ τὰς σημαίας, ἐκεῖ ἡ πρόνοια τῆς Πολιτείας ὤφειλε νὰ ἐκταθῇ καὶ ἐπαρκῶς μάλιστα. Δυστυχῶς φαίνεται ὅτι καὶ εἰς τὰς ἐκτάκτους αὐτὰς περιστάσεις πρέπει νὰ κερδίζωσιν οἱ ἰσχυροὶ οἱ ἀπηλλαγμένοι πάσης ὑποχρεώσεως καὶ μετ’ ἐκπλήξεώς μου ἀνέγνωσα σήμερον, ὅτι ἐπωφελήθη μία Τράπεζα τοῦ χθὲς ψηφισθέντος νόμου καὶ παρὰ τὰς δηλώσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμεν εἰς τὴν Βουλὴν προχθὲς ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργός, ἔσπευσε πρὶν ἢ ὁ νόμος ἰσχύσῃ νὰ ἀναστείλῃ τὰς πληρωμάς, ἡ Τράπεζα δὲ αὐτὴ βεβαίως δὲν θὰ ἦτο εἰς θέσιν καὶ πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου νὰ ἐκτελέσῃ τὰς ὑποχρεώσεις της.

§3ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποία;

§4Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡ Ἀθηναϊκή. Καὶ ἐπωφελήθη τῆς εὐκαιρίας, ὅπως κερδίζουσα ἐκ τῆς ἐκτάκτου περιστάσεως ἀπαλλαγῇ ἐκ τῶν συνεπειῶν, τὰς ὁποίας ἴσως ἡ κακή της διοίκησις θὰ ἐπέφερεν· ἐγὼ δὲν γνωρίζω ἂν εἶναι τοῦτο ἀληθές, ἀλλ’ ἐκ τῆς δηλώσεώς της φθάνω εἰς αὐτὸ τὸ συμπέρασμα. Ἐκτὸς ὅμως ἐκείνων, οἵτινες πάντοτε καὶ εἰς τὰς ἐκτάκτους αὐτὰς περιστάσεις εὑρίσκουσιν εὐκαιρίας διὰ διαφόρων μέσων ν’ ἀρύωνται ὠφελήματα, ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι οἰκογένειαι, αἱ ὁποῖαι δὲν συμμετέχουσιν εἰς τὸν φόρον τοῦ αἵματος, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ φόρος χρηματικός, διότι ἕκαστος στρατεύσιμος ἔχει ἀνάγκην καὶ χρημάτων, ὅπως ἐκπληρώσῃ τὴν στρατολογικήν του ὑποχρέωσιν, ἐπειδὴ ὁ στρατὸς δὲν συνεπάγεται μόνον κακουχίας καὶ κινδύνους ζωῆς ἐξ ἀσθενειῶν καὶ τραυμάτων, ἀλλὰ καὶ ὑλικὰς θυσίας, διὰ τὰς δαπάνας ἐκείνας, τὰς ὁποίας δὲν πληρώνει ἡ Πολιτεία. Οὕτως, ἐνῷ οἱ μαχόμενοι ὑφίστανται τὰς κακουχίας καὶ τοὺς κινδύνους, ὑφίστανται καὶ τόσας ὑλικὰς θυσίας. Ἐπιτρέπεται λοιπὸν εἰς τοιαύτας περιστάσεις πολλαὶ οἰκογένειαι νὰ μὴ συμμετέχωσιν εἰς τὸν φόρον αὐτὸν διὰ χρηματικῆς φορολογίας, καθ’ ἣν στιγμὴν δι’ ἑνὸς πολέμου ὑπερασπίζονται ὄχι μόνον τὰ ἄτομα, ἀλλὰ καὶ αἱ περιουσίαι; Ἡ διεξαγωγὴ δὲ ἑνὸς πολέμου δὲν ἀπαιτεῖ μόνον πρόσωπα, ἀλλ’ ἀπαιτεῖ καὶ δαπάνας, τὰς ὁποίας δέον νὰ δώσωσιν αἱ περιουσίαι. Εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ ἐνδοιασμοῦ καὶ ὅταν διὰ τῆς διαφημίσεως τοῦ τύπου διασαλπίζωνται αἱ γενναῖαι δωρεαί, ἡ φιλανθρωπία ἴσως ἀρκέσῃ πρὸς περίθαλψιν τῶν ἀπόρων οἰκογενειῶν τῶν ἐπιστράτων τῶν πόλεων, ὅταν ὅμως ὁ πόλεμος παραταθῇ καὶ ὁ πόλεμος αὐτὸς ὅσον εἶναι ἐπιτυχέστερος ἐπὶ τοσοῦτον θὰ εἶναι μακρότερος, ὅταν, λέγω, ὁ πόλεμος αὐτὸς παραταθῇ, ἡ δυστυχία θὰ πλήξῃ καὶ τοὺς κατοίκους τῶν πόλεων. Ἀλλὰ πρέπει νὰ σημειωθῇ ὅτι αἱ ὑπερήφανοι οἰκογένειαι τῶν ἐπιστράτων δὲν θὰ θελήσωσι νὰ καταφύγωσιν εἰς τὴν φιλανθρωπίαν. Θὰ ἦτο ἑπομένως ὀρθότερον, ὅπως εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις φροντίσωμεν νὰ ἐξισώσωμεν τὴν φορολογίαν τοῦ αἵματος ἐπιβάλλοντες φορολογίαν εἰς τὰς οἰκογενείας ἐκείνας, αἵτινες δὲν μετέχουσι τῆς στρατολογίας. Θὰ ἔβλεπον δὲ μετὰ χαρᾶς τὸν νέον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ν’ ἀρχίσῃ τὸ στάδιόν του μὲ τὸν φόρον τοῦτον, διότι, ἐνῷ πᾶς φόρος εἶναι δυσάρεστος τοιοῦτος φόρος προθύμως θὰ ἐψηφίζετο ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ εὐαρέστως θὰ ἠκούετο ὑπὸ τῆς κοινωνίας. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἔκαμνε διὰ τοῦ φόρου τούτου τὴν λαμπροτέραν ἀρχὴν εἰς τὸ πολιτικόν του στάδιον.

§5Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐλέχθησαν πράγματα ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἄξια πολλῆς προσοχῆς. Τὸ νομοσχέδιον ὡς ὑποβάλλεται, βεβαίως δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ἀξιώσεις τῆς ἀπολύτου δικαιοσύνης. Ὑπάρχει ἀνισότης ὑπὲρ τῶν εὐπόρων τάξεων. Ἀλλ’ ἐκπλήττομαι πῶς ὁ κ. Βουλευτὴς εἰς διάστημα τοσοῦτον σύντομον καὶ εἰς περιστάσεις, οἷαι αἱ σημεριναί, ἐζήτησεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ παρουσιάσῃ ὁλόκληρον νομοθεσίαν. Νὰ κανονίσῃ τὰ βάρη τὰ φορολογικὰ εἶναι ἔργον ὑπέρτερον τῶν δυνάμεων τῆς παρούσης Κυβερνήσεως μάλιστα δὲ ἐντὸς ὀλιγίστων ἡμερῶν, αἵτινες διετέθησαν, διὰ νὰ εἰσαγάγῃ τὸ νομοσχέδιον. Ἐν τούτοις ἂς διακοπῇ ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 10ην μ. μ. καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἂς συγκροτήσῃ ἐπιτροπήν, τῆς ὁποίας νὰ μετέχῃ καὶ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας, διὰ νὰ ἐξετάσῃ, ὄχι βεβαίως ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμωμεν νέον σύστημα φορολογίας, ἀλλ’ ἂν δύνανται νὰ καθιερωθῶσι τρεῖς ἕως τέσσαρες τάξεις προχείρως μὲ διαβαθμίσεις τάξεων εὐπόρων ἴσως δὲ καὶ ἀπαλλαγῆς τάξεώς τινος. Τοῦτο ἴσως θὰ ἦτο δυνατόν· γενικώτερον δὲν ἦτο δυνατὸν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις νὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τοιαύτας ὥρας.

§6Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εὐχαριστῶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τὰς κρίσεις αὐτοῦ ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου. Νομίζω ἐν τούτοις ὅτι αἱ δηλώσεις αὗται εἶναι ἀρκετὰ ἱκανοποιητικαί· τὸ προτεινόμενον φρονῶ ὅτι εἶναι ἀρκετὸν νὰ θεραπεύσῃ ἐκ τῶν ἐνόντων τὴν περίστασιν. Δηλῶ ὅμως πρὶν ἢ λάβω τὸν λόγον καὶ ἔλθῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, ἔσπευσα ἀπὸ πολλῶν ἡμερῶν νὰ δημοσιογραφήσω καὶ εἰσέλθω εἰς ὅλας τὰς λεπτομερείας, ὥστε νὰ μὴ ὑποτεθῇ ὅτι τὴν τελευταίαν στιγμὴν προσερχόμενος ἔδωκα ὄντως καιρὸν εἰς τοὺς ἁρμοδίους νὰ ἐμφανίσωσι τέλειον νομοθέτημα ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἑπομένως τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀναβάλλεται, ὅπως συζητηθῇ κατόπιν. (Ψηφίζεται εἶτα εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). 1) Τὸ νομοσχέδιον «περὶ προσωρινῆς μειώσεως καὶ καταργήσεως εἰσαγωγικῶν τινων δασμῶν». 2) Τὸ νομοσχέδιον «περὶ προπληρωμῆς τῆς ἀξίας τῶν ἐν γενικῇ ἐπιστρατείᾳ ἐπιτασσομένων κτηνῶν κλπ. καὶ περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τῆς χρήσεως 1912 ἐκ 10,000,000». 3) τὸ νομοσχέδιον «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως 1912 ἐκ δραχμῶν 171,890». Ἀναβάλλεται ἐπίσης ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως 100 χιλ. δραχμῶν, τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν». Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἂν μοὶ ἐπιτρέπει νὰ καταρτίσω τὴν ἐπιτροπήν, ὅπως ἐπιληφθῇ τοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ Λακωνίας.

§8Α. ΚΑΝΑΡΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ἀνεβλήθη τὸ νομοσχέδιον δὲν δύναται νὰ συζητηθῇ κατὰ τὴν αὐτὴν ἑσπέραν.

§9Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Προέτεινα νὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἀνεβλήθη. Ἀνεβλήθη, διὰ νὰ γίνῃ τελευταῖον, καὶ δι’ αὐτὸ ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἂν ἀποδέχεται τοῦτο.

§11ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε προβαίνω εἰς τὴν κατάρτισιν τῆς ἐπιτροπῆς. Τὴν ἐπιτροπήν θ’ ἀποτελέσωσιν οἱ κύριοι Θ. Κουτούπης, Κ. Δεμερτζῆς, Γ. Καφαντάρης, Π. Βουρλούμης καὶ Ἀλ. Κασσαβέτης. (Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις, διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ τῇ 10ῃ τῆς ἑσπέρας). Μετὰ τὴν διακοπήν. (ὥρᾳ 9 30′ μ. μ.)

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Σκουψίνας τοῦ Μαυροβουνίου ἐνεργῶν ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Σώματος ἀπέστειλε, τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα εἰς ἀπάντησιν τοῦ τηλεγραφήματος, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ἀπεστείλαμεν. (Ἀναγινώσκει). Πρόεδρον Βουλῆς Ἑλλήνων Ἀθήνας Ἡ ἔνθεος προσευχή, ἥτις ὑπὸ τὸν κρότον τοῦ τηλεβόλου τοῦ ἐλευθερωτοῦ ἀφικνεῖται εἰς ἡμᾶς ἐκ τῶν ἐξηυγενισμένων καὶ ἐνδόξων ἀκτῶν τῆς ὑμετέρας χώρας εἰσέδυσεν εἰς τὴν καρδίαν παντὸς Μαυροβουνίου καὶ ἀντήχησεν ἀνὰ πάσας τὰς κορυφὰς τῶν ὀρέων μας. Εὐλογημένη ἔστω ἡ ἡμέρα, καθ’ ἣν ὑπὸ τὸ ὄνομα τοῦ ἱεροῦ συμβόλου τῆς ὑπερτάτης πίστεως ἡμῶν, τῆς ἐπιστεγαζούσης πάντας τοὺς προαιωνίους πόθους τῆς φυλῆς μας, οἱ ἀδελφοὶ ἡνώθησαν μετὰ τῶν ἀδελφῶν πρὸς ἀνάκτησιν τῶν ὑπερτάτων ἀγαθῶν, τὰ ὁποῖα οἱ μὲν ἡμέτεροι πρόγονοι εἶχον ἀπολέσει ἐκ τῆς κατακτήσεως τῶν ἀσπλάγχνων βαρβάρων, ἡμεῖς δὲ τὰ τέκνα ὁρμεμφύτως καὶ διὰ τῆς τελείας ἑνώσεως τῶν καρδιῶν μας καὶ τῶν βραχιόνων μας ἀνευρίσκομεν διὰ τοὺς ἀδελφούς μας ὑπὸ τὰς πτυχὰς τῆς σημαίας τοῦ Χριστοῦ. Διὰ τὸν Πρόεδρον τῆς Σκουψίνας Ὁ Ἀντιπρόεδρος Σ. Μαρτίνοβιτς Ὁ Βουλευτὴς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας κ. Λουκᾶς Νάκος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθήκης διατάξεως εἰς τὸν νόμον περὶ στρατολογίας». Ἡ διορισθεῖσα ἐπιτροπὴ κατέληξεν εἰς τὰ συμπεράσματα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις, περὶ προσθήκης διατάξεων εἰς τὸν νόμον περὶ στρατολογίας, τὰ συμπεράσματα δὲ ταῦτα παρακαλεῖται ν’ ἀναγνώσῃ ὁ Γραμματεύς.

§14ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ (ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 1).

§15Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ὁμιλεῖ καὶ περὶ βοηθητικῶν;

§16ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Μάλιστα.

§17Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ὡς εἶναι γνωστόν, οἱ βοηθητικοὶ ἔχουσι πληρώσει. Ἤδη καλοῦνται ἢ νὰ ὑπηρετήσωσιν ἢ νὰ πληρώσωσιν ἓν ἀντισήκωμα. Ἂν λάβωμεν τὴν πρώτην ἐκδοχὴν ὅτι προσέρχονται νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τί θὰ χρησιμεύσωσι; Θὰ δαπανήσητε νὰ τοὺς ἐνδύσητε καὶ νὰ τοὺς θρέψητε χωρὶς οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν νὰ προσφέρωσιν. Ἂν ἔχωσι τὴν καλωσύνην νὰ πληρώσωσι τότε ἔχει καλῶς ἀλλ’ ἂν προσέλθωσι; Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διαγράψητε τοὺς βοηθητικοὺς χάριν καὶ τῆς εὐπρεπείας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 1 ἄρθρον τῆς ἐπιτροπῆς ὡς ἔχει).

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται). Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ἀλεξάκης.

§19Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Παραιτοῦμαι τοῦ λόγου! (Γέλωτες).

§20Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι κατὰ τὴν ἐσχάτην ταύτην ὥραν, ὅτε αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς δὲν θὰ διαρκέσωσι πολλὰς ἡμέρας, δὲν ἔχομεν καιρόν, ἵνα μελετήσωμεν αὐτὸ τὸ νέον σύστημα καὶ νὰ τὸ ψηφίσωμεν ἐν ἐπιγνώσει τῶν συνεπειῶν, τὰς ὁποίας θὰ συνεπαγάγῃ, καὶ τούτου ἕνεκα θεωρῶ ὅτι θὰ ἦτο σκόπιμον καὶ πρακτικώτερον νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ ὑποβληθὲν ἀρχικῶς ἄρθρον. Ἡ ἀρχὴ τῆς ἀναλογικῆς φορολογίας εἶναι ἀρχὴ δικαία κατὰ θεωρίαν· ἀλλ’ αὐτὴν τὴν ἀρχὴν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ της τὴν ἐγκατέλιπον οἱ σοφοὶ τῶν μεγάλων Κρατῶν. Δὲν πρέπει λοιπὸν ἡμεῖς νὰ δεχώμεθα αὐτὴν τόσον εὐκόλως καὶ ταχέως, τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳ ὁ στρατολογικὸς ἡμῶν νόμος αὐτὴν τὴν ἀρχὴν τὴν ἔχει ἀναγεγραμμένην. Σεῖς τῆς πλουσιωτάτης χήρας ὁ υἱὸς θὰ δώσητε τὸ αὐτὸ ἀντισήκωμα. Ἴσως τὸ πρᾶγμα εἶναι ἄνισον, ἀλλά, ἐφ’ ὅσον δὲν κανονίζομεν τὸν ἔμμεσον λόγον τὸν διέποντα τοὺς πάντας, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν ἐξαπίνης νὰ ψηφίσωμεν ἓν σύστημα, τοῦ ὁποίου, ἐπαναλαμβάνω, τὴν ἔννοιαν καὶ τὰς συνεπείας δὲν ἔχομεν καιρὸν νὰ μελετήσωμεν. Φρονῶ ὅτι εἶναι καλὸν νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ ἀρχικῶς ὑποβληθὲν νομοσχέδιον.

§21Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Κύριοι, φρονῶ ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐν τῇ ἐπιθυμίᾳ τοῦ νὰ ἐφαρμόσῃ μεγαλειτέραν δικαιοσύνην εἰς τὸν στρατολογικὸν αὐτὸν φόρον τὸν προσωρινόν, τὸν ἐφάπαξ ἐφαρμοσθησόμενον ἐξῆλθε τῶν ὁρίων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα αἱ περιστάσεις τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἐπέβαλλον. Δὲν ἔχομεν οὔτε τὸν καιρὸν οὔτε τὴν ἀπαιτουμένην πνευματικὴν ἡσυχίαν, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ ἐξερευνήσωμεν τὰς ῥίζας, τὰς βάσεις τῆς φορολογικῆς περιουσίας ἑνὸς ἑκάστου. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα σοβαρώτατον, ὡς εἶπε καὶ ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας Βουλευτής, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπασχολήσῃ ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἀκόμη ἐτῶν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀποβλέπουσιν εἰς τὸν ἰδεώδη φόρον τοῦ εἰσοδήματος. Ἡ ἐπιτροπὴ ἄλλως τε ἐκλήθη σήμερον μόνον καὶ μόνον ἵνα ἐφαρμόσῃ μερικὰ κενά, μερικὰ ἀτοπήματα, τὰ ὁποῖα τὸ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθὲν νομοσχέδιον περιεῖχεν, ἀτοπήματα τὰ ὁποῖα καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τῆς χαρακτηριζούσης αὐτὸν εὐθυκρισίας ἀμέσως ἀνεγνώρισε μόνος του. Ἐπρόκειτο λοιπὸν νὰ ἐξεύρωμεν ἕνα μέσον ὅρον, κάτι τι, τὸ ὁποῖον ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ μὴ ἐπιβαρύνῃ πολὺ τοὺς πτωχούς, τοὺς μὴ δυναμένους νὰ πληρώσωσιν 150 δραχμάς, ἐξ ἄλλου δὲ νὰ ἐπιβαρύνῃ κάτι περισσότερον τοὺς πλουσίους, οἱ ὁποῖοι εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν εἶναι διατεθειμένοι νὰ δώσωσι βεβαίως καὶ μεγαλείτερον ποσόν. Ἐπαναλαμβάνω, ὁ φόρος αὐτὸς εἶναι εἷς φόρος δίκαιος, τὸν ὁποῖον ὅλοι οἱ ἀπαλλαγέντες θὰ ἀποδεχθῶσι μετ’ εὐγνωμοσύνης, διότι θὰ εἶναι ἓν εἶδος μικρᾶς ἀνακουφίσεως δι’ αὐτούς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ κληθῶσιν ὑπὸ τὰ ὅπλα. Πρέπει λοιπὸν ἀντὶ νὰ ζητῶμεν μεγαλείτερα πράγματα καὶ νὰ ἀναγώμεθα εἰς πέλαγος, τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς βέβαιον ναυάγιον, νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὸν ἀκόλουθον ὅρον: πρέπει πρῶτον νὰ περιορίσωμεν τὸ ποσόν· ὅτε ἤκουσα τὰς χιλιάδας—πέντε χιλιάδας καὶ δύο χιλιάδας—μοὶ φαίνεται ὅτι πραγματικῶς δὲν ἔχομεν τὰ ἐχέγγυα τῆς ἐξακριβώσεως τῆς φορολογίας αὐτῆς, ἐξακριβώσεως τῆς ἀντοχῆς τῶν διαφόρων ἀπαλλαγέντων. Πρέπει λοιπὸν νὰ ὁρίσωμεν ἓν ποσόν, ὑποθέσωμεν τετρακοσίας κατ’ ἀνώτατον ὅρον δραχμάς, ἃς θέσωμεν ὡς μικρότατον ὅρον ἑκατὸν—ἑκατὸν πεντήκοντα δραχμάς· θὰ διαιρεθῇ καὶ μία κλάσσις ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ πληρώσωσι τίποτε, οὔτε πέντε δραχμάς. Τώρα πῶς θὰ ἐξευρεθῇ τὸ ποσὸν αὐτό; Ὑπάρχει εἷς τρόπος, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι βεβαίως ἀλάνθαστος, ἀλλ’ ὁ ὁποῖος ἔχει πολλὰ ἐχέγγυα ἀκριβείας· εἶναι αἱ δημοτικαὶ ἀρχαί. Ἐκεῖναι γνωρίζουσι κάλλιστα τοὺς συμπολίτας των (διάλογοι). Δὲν πρόκειται περὶ ποσοῦ. Σᾶς παρακαλῶ, ἀφήσατέ με νὰ ἐξακολουθήσω· δι’ αὐτὸ εἶχον τὴν πρόνοιαν νὰ ὁρίσω τετρακοσίας δραχμάς, τὸ ὁποῖον φρονῶ ὅτι αἱ δημοτικαὶ Ἀρχαὶ θὰ ὁρίσωσιν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Ὁμιλεῖτε περὶ τοῦ τρόπου τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου αὐτοῦ, περὶ οὗ προβλέπει ἄλλο ἄρθρον. Ἐὰν ἡ Βουλὴ στέργῃ ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ σύνολον τῆς ἐργασίας αὐτῆς, νομίζω ὅτι εἶναι τὸ πρακτικώτερον, διὰ νὰ μὴ θίγωμεν ζητήματα, τὰ ὁποῖα προβλέπονται ὑπὸ τῶν ἄρθρων.

§23Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Ὅπως νομίζετε. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶναι τόσον σαφὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλω ν’ ἀναπτύξω μὲ τὸ ἄλλο, ὥστε....

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει ἡ Βουλὴ ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ σύνολον;

§25ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§27Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δύο λέξεις. Ὅπως εἶχε τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, βεβαίως τὸ Δημόσιον ἤθελεν εἰσπράξει χρηματικόν τι ποσόν, διότι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι καθαρῶς φορολογικόν. Ὅπως ἔχει ὅμως αὐτὸ ἀμφιβάλλω ἂν θὰ εἰσπράξῃ τι τὸ Δημόσιον, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον· οἱ ὑπόχρεοι ἐπίστρατοι εἶναι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ὑπεξούσιοι· περιουσίαν ἰδίαν δὲν ἔχουσι. Πῶς θὰ κανονισθῶσι τὰ εἰσοδήματα τῶν ἐπιστράτων (γέλωτες); Ἀφήσατέ με, κύριε Πρόεδρε, νὰ ὁμιλήσω, διότι σεῖς ἐλάβετε τὴν εὐχαρίστησιν νὰ ἴδητε τὸ νομοσχέδιον· ἡμεῖς ὁμιλοῦμεν εἰς τὰ τυφλά!

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δι’ αὐτὸ σᾶς παρεκάλεσα ν’ ἀναγνωσθῇ.

§29Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζω ἐπιστράτους—τέσσαρας– πέντε ἐξ ἑκάστης οἰκογενείας—ἕκαστος τῶν ὁποίων, ἐνῷ ἀνήκει εἰς πλουσίαν οἰκογένειαν, δὲν ἔχει εἰσόδημα ἴδιον οὔτε ἓν λεπτόν· τί θὰ λάβητε ἀπὸ ἐκεῖνον μὲ τὰς ἑκατὸν καὶ τὰς διακοσίας χιλιάδας εἰσόδημα, τὸ ὁποῖον κανονίζετε; Τὰς χιλιάδας αὐτὰς μόνον τὸ νομοσχέδιον ἔχει!

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3.

§31ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, κάμνω τὴν ἑξῆς δήλωσιν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπεδιώχθη κύριοι Βουλευταί, ν’ ἀρθῇ μία ἀνισότης, ἡ ὁποία παρουσιάζεται καὶ ἡ ὁποία ἐξεγείρει τὴν συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀνισότης, διότι ἄλλοι μέν, ἐπειδὴ ὑπηρέτησαν εἰς τὸν στρατόν, καλοῦνται καὶ σήμερον νὰ χύσωσιν ἐν ἀνάγκῃ τὸ αἷμά των ὑπὲρ τῆς ὑπερασπίσεως τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, ἄλλοι, δέ, διότι τότε δὲν ἐκλήθησαν, ἀλλ’ ἀπηλλάγησαν, καὶ σήμερον ἀκόμη μένουσιν ἀπηλλαγμένοι παντὸς βάρους. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἐν τῇ ἐπιθυμίᾳ τοῦ ν’ ἀνταποκριθῶμεν πρὸς τὴν ἀπαίτησιν τὴν δικαίαν τῆς κοινῆς γνώμης δὲν ἦτο δυνατὸν εἰς τόσον ὀλίγον διάστημα χρόνου νὰ παρασκευάσωμεν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο κατὰ τὸ δυνατὸν ἄρτιον. Ὅτε ἐγένοντο αἱ ἀντιρρήσεις, αἱ ὁποῖαι διετυπώθησαν τὴν πρωίαν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἐζήτησα ν’ ἀναβληθῇ ἡ συνεδρίασις ἐπὶ τῇ ἐλπίδι ὅτι μετὰ μεσημβρίαν θὰ ἦτο δυνατὸν — ἐλπίδι ἰδίως ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐνόμιζον ὅτι τὸ πρᾶγμα ἦτο εὔκολον νὰ διορθωθῇ — νὰ μᾶς παρουσιάσωσι κάτι τι, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἐγείρῃ σπουδαίας ἀντιρρήσεις. Ἐν τούτοις καὶ τὸ παρασκευασθὲν ἐγείρει, καὶ εἶναι φυσικὸν νὰ ἐγείρῃ, σπουδαίας ἀντιρρήσεις. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει κάμνω τὴν δήλωσιν ὅτι ἀποσύρω τὸ νομοσχέδιον· ἀποσύρω ὅμως τὸ νομοσχέδιον, ὄχι διότι πρόκειται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀπηλλάγησαν ἄλλοτε τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, νὰ μένωσι σήμερον ἀπηλλαγμένοι παντὸς βάρους, ἀλλὰ διότι μετὰ τὸ πέρας τοῦ πολέμου — ἂν μὴ καὶ πρότερον —, ἐὰν οὗτοι δὲν ἤθελον κληθῆ νὰ ὑπηρετήσωσι — διότι καὶ τοῦτο ἀκόμη εἶναι ἀμφίβολον — ὑπάρχει πάντοτε καιρὸς νὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα καὶ ἐπιβληθῇ δικαία καὶ ἀνάλογος φορολογία εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔμενον εἰς τοὺς οἴκους των, ἀσχολούμενοι εἰς τὰ καθ’ ἑαυτούς, διότι οὕτως ἠθέλησεν ἡ Πολιτεία, ἐνῷ οἱ ἄλλοι εὑρίσκονται ταλαιπωρούμενοι καὶ κινδυνεύοντες καὶ χύνοντες τὸ αἷμά των ὑπὲρ ὑπερασπίσεως τῶν κοινῶν ἀγαθῶν. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω νὰ δεχθῇ ἡ Βουλὴ ν’ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον (ζωηρὰ χειροκροτήματα καὶ ἐπιδοκιμασίαι).

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἐπικυρώσω τὰ Πρακτικὰ ὑπ’ εὐθύνην μου.

§33ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικά. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει τὸν λόγον.

§35ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ἐὰν ἐν τούτῳ εἶναι ὁμογνωμονοῦσα, διότι εἰς ἐναντίαν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ὑπεβάλλετο ἀντίρρησις, θὰ ἤμην διατεθειμένος νὰ ἀποσύρω τὴν πρότασιν, ὅπως διὰ πράξεώς της διακόψῃ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ἀναθέτουσα εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, καὶ νὰ καλέσῃ αὐτὴν πρὸς συνέχειαν τῶν ἐργασιῶν, ὅτε αἱ περιστάσεις ἤθελον ἐπιβάλει τοῦτο.

§36ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§37ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διὰ νὰ μὴ μένωμεν μετέωροι, ὡς μὴ ἔχοντες Βουλὴν ἐργαζομένην, ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὰς ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις. Ἑπομένως, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις, παρακαλῶ ἡ Βουλὴ νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας της.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἡ Βουλή;

§39ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§40Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον ἁπλῶς νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν κρίσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τὴν σύστασιν, ὅπως ἐὰν πρόκειται ἀποφάσει τῆς Βουλῆς νὰ παύσῃ αὕτη ἐργαζομένη, διὰ νὰ δοθῇ εὐκαιρία εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λαμβάνῃ ἀναπληρωματικὰς καὶ ἐκτάκτους πιστώσεις, προκαλέσῃ τὴν ἔκδοσιν καὶ Β. Διατάγματος, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ διακοπῶσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, ἄλλως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ζητεῖ ἡ Κυβέρνησις.

§41ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐκρίθη ἀκριβῶς κατὰ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ὅτι πληροῦνται οἱ ὅροι τοῦ λογιστικοῦ νόμου ὁσάκις αὕτη ἔχει διακεκομμένας τὰς ἐργασίας της δι’ ἀποφάσεως αὐτῆς. Ἀφοῦ καθιερώθη νομολογία εἰδική, εἶναι περιττὸν τὸ Β. Διάταγμα.

§42Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σπεύδω νὰ παρατηρήσω, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἀντιρρήσεως, διότι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλει ὁμογνωμονοῦσαν τὴν Βουλήν, τὸ ἐπ’ ἐμοὶ δὲν δύναμαι νὰ διατυπώσω ἀντίρρησιν. Πρόκειται ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή, νὰ εἶναι σύμφωνον πρὸς τὸ Σύνταγμα καὶ πρὸς τὴν κειμένην νομοθεσίαν· νομίζω δὲ ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑποδεικνύει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως...

§43ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ. Δὲν ζητῶ ὑπὸ τοιαύτην ἔννοιαν νὰ γίνῃ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς· μένει ἡ Κυβέρνησις ὑπεύθυνος διὰ τὴν ἑρμηνείαν, τὴν ὁποίαν θὰ δώσῃ ἡ Βουλή.

§44Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον νὰ παρατηρήσω ὅτι, ἐὰν ἐδόθη τοιαύτη ἑρμηνεία εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ εἰς τὸν λογιστικὸν νόμον, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ἑρμηνεία αὕτη εἶναι παράνομος.

§45ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν πρόκειται τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ συζητήσωμεν τώρα.

§46Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι αἱ ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς θὰ ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα κατὰ τὸ ὁποῖον αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς οὐδέποτε διακόπτονται δι’ ἀποφάσεως αὐτῆς ταύτης, ἀλλ’ ὑπὸ τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας συναινέσει ἐνίοτε καὶ τῆς Βουλῆς. Ἑπομένως, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐκδοθῇ Βασιλικὸν Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ διακόπτωνται αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, ἡ Βουλὴ θὰ θεωρῆται κατὰ τὸ Σύνταγμα παροῦσα· ἄρα δὲν δύναται κατὰ τὸν λογιστικὸν νόμον ἡ Ἐκτελεστικὴ Ἐξουσία παρούσης τῆς Βουλῆς νὰ λαμβάνῃ πιστώσεις τοιαύτας διὰ Β. Διαταγμάτων. Ὥστε, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ ἐλευθερίαν νὰ λαμβάνῃ ἀναπληρωματικὰς καὶ ἐκτάκτους πιστώσεις ἄνευ νόμου, θὰ ἦτο εὐκταῖον νὰ διακοπῶσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς διὰ Β. Διατάγματος, ἵνα τηρηθῇ καὶ τὸ Σύνταγμα καὶ ὁ λογιστικὸς νόμος.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ· ἡ Βουλὴ στέργει νὰ διακοπῶσιν αἱ ἐργασίαι αὐτῆς;

§48ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτονται αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς.

§50ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὰ Πρακτικὰ παρακαλῶ νὰ ἐπικυρωθῶσιν.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπεκυρώθησαν. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 11 μ. μ.).