1912.10.01

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 2

Τῆς 1ης Ὀκτωβρίου 1912.

(Δευτέρα, ὥρα 4 καὶ 10′ μ.μ.).

Προσωρινὴ Προεδρία κ. Θ. Παπαϊωάννου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσω τὴν ἔναρξιν τῆς συνεδριάσεως. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: 1) Ἔγγραφον τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, δι’ οὗ ἀναγγέλλεται πρὸς τὴν Βουλὴν ἡ διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος τῆς 31 Μαΐου ἀποδοχὴ τῆς παραιτήσεως τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργοῦ κ. Ἀποστόλου Ἀλεξανδρῆ καὶ τοῦ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργοῦ κ. Ἐμμανουὴλ Μπενάκη, καὶ ὁ διορισμὸς τοῦ κ. Ἰωάννου Τσιριμώκου ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, τοῦ κ. Ἀνδρέου Μιχαλακοπούλου ὡς Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τοῦ κ. Νικολάου Στράτου ὡς Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν· 2) Διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος τῆς 17 Αὐγούστου ἐ. ἔ. διωρίσθησαν Ὑπουργοὶ τῶν Ἐξωτερικῶν μὲν ὁ κ. Λ. Κορομηλᾶς, ἄχρι τοῦδε προσωρινὸς τοιοῦτος, τῶν Οἰκονομικῶν δὲ ὁ κ. Ἀλ. Διομήδης· 3) Ἔγγραφον τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, δι’ οὗ ἀναγγέλλεται πρὸς τὴν Βουλὴν ἡ ἐν τῷ ὑπ’ ἀριθ. 71443 φύλλῳ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπὸ χρονολογίαν 17 Σεπτεμβρίου ἐ. ἔ. δημοσίευσις Βασιλικοῦ Διατάγματος περὶ γενικῆς ἐπιστρατεύσεως· 4) Ἔγγραφον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, δι’ οὗ ἀνακοινοῦται πρὸς τὴν Βουλὴν ἡ ἐν τῷ ὑπ’ ἀριθ. 283 τῆς 17 Σεπτεμβρίου ἐ. ἔ. φύλλῳ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως δημοσίευσις Βασιλικοῦ Διατάγματος τῆς ἐπιστρατεύσεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ· 5) Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλγαρικῆς Βουλῆς ἀπέστειλε τὸ ἑξῆς χαιρετιστήριον ἔγγραφον πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων. Σόφια 7 Ὀκτωβρίου 1912. Πρόεδρον Βουλῆς Ἀθήνας. Τὰ μέλη τῆς Σοβράνιε συνελθόντα εἰς ἔκτακτον Σύνοδον, ἐπιβαλλομένην ὑπὸ τῶν ἱστορικῶν στιγμῶν ἃς διερχόμεθα, ἀποστέλλουσι τοὺς ἀδελφικοὺς χαιρετισμούς των εἰς τοὺς ἐν Ἀθήναις συναδέλφους καὶ ἐλπίζουσιν ὅτι τὰ Χριστιανικὰ Κράτη τοῦ Αἵμου, ἀρρήκτως ἡνωμένα ἐν τῷ ἀγῶνι κατὰ τῆς ἀναρχίας καὶ τῆς τυραννίας, ἐξ ἧς οἱ ἐν Τουρκίᾳ ὁμοεθνεῖς των πάσχουσι, θὰ κατορθώσωσιν, ὅπως ἡ δικαιοσύνη καὶ ἡ ἐλευθερία θριαμβεύσωσιν. Ὁ Πρόεδρος (ὑπ.) Δάνεφ. Εἰς τὸ ἔγγραφον τοῦτο ἀπήντησα ὡς ἑξῆς: Ἐν Ἀθήναις τῇ 25 Ὀκτωβρίου 1912. Πρόεδρον Ἐθνικῆς Συνελεύσεως Σόφιαν. Σπεύδω ν’ ἀπαντήσω εἰς τοὺς ἀδελφικοὺς χαιρετισμούς, οὓς εὐηρεστήθητε νὰ μοὶ διαβιβάσητε ἐξ ὀνόματος τῶν μελῶν τῆς Σοβράνιε, ἵνα ἀνακοινωθῶσιν εἰς τὰ μέλη τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου. Ἅμα τῇ ἐνάρξει τῆς Βουλῆς θὰ θεωρήσω καθῆκον ν’ ἀνακοινώσω αὐτῇ τὸν ἐγκάρδιον χαιρετισμὸν τοῦ Βουλγαρικοῦ Κοινοβουλίου καὶ δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι αὕτη θέλει μ’ ἐπιφορτίσει νὰ σᾶς μεταβιβάσω τὰς ἐνθερμοτέρας εὐχαριστίας καὶ θὰ ἐκφράσῃ τὴν εὐχήν, ὅπως ἴδῃ τὰ Κράτη τοῦ Αἵμου ἐσαεὶ ἀρρήκτως ἡνωμένα ἐν τῷ ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας καὶ τοῦ πολιτισμοῦ εὐγενεῖ ἀγῶνι. Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς (ὑπ.) Θ. Παπαϊωάννου.

§2ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω καὶ προφορικῶς εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι διὰ Βασιλικῶν Διαταγμάτων τῆς 17 Σεπτεμβρίου ἐκηρύχθη γενικὴ ἐπιστράτευσις τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης. Εἰς τὸ μέτρον τοῦτο προέβημεν ἐκ συμφώνου μετὰ τῶν Κυβερνήσεων Βουλγαρίας, Μαυροβουνίου καὶ Σερβίας εἰς ἀπάντησιν ἀρξαμένης κινητοποιήσεως τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων τῆς Εὐρωπαϊκῆς Τουρκίας, κινητοποιήσεως τὴν ὁποίαν τὰ Κράτη τὰ Χριστιανικὰ τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἀνατολῆς ἔκριναν ὡς ἐπικίνδυνον διὰ τὴν ἀσφάλειαν αὐτῶν. Ἀλλ’ ἅπαξ ἐπιστρατευθέντα τὰ Χριστιανικὰ Κράτη ἐνόμισαν ὅτι ἐπεβάλλετο εἰς αὐτὰ νὰ μὴ ἀποστρατευθῶσι πρὶν ἢ ἐπιτύχωσι τὴν ἐπιβολὴν ἐν τῇ Εὐρωπαϊκῇ Τουρκίᾳ μεταρρυθμίσεων ῥιζικῶν, πραγματικῶν, ἠγγυημένων, δυναμένων νὰ ἀσφαλίσωσι βίον καλλίτερον καὶ νὰ βελτιώσωσι τὴν ἀθλίαν ἄλλως τύχην τῶν χριστιανῶν τῆς Ἀνατολῆς. Πρὶν ἢ τὰ σύμμαχα καὶ φίλα Κράτη συνεννοηθῶσι περὶ τῆς διατυπώσεως τῶν μεταρρυθμίσεων, ἃς ἐπρόκειτο νὰ ζητήσωσιν, αἱ ἓξ Μεγάλαι Δυνάμεις διὰ τῶν ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν Βαλκανικῶν Κρατῶν ἀντιπροσώπων τῆς Αὐστροουγγρικῆς Μοναρχίας καὶ τῆς Ῥωσικῆς Αὐτοκρατορίας ἐδήλωσαν, ὅτι ἐνεργῶς ἀποδοκιμάζουσι πᾶν μέτρον, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ ἀγάγῃ εἰς διατάραξιν τῆς εἰρήνης· στηριζόμεναι δὲ εἰς τὸ ἄρθρον 23 τῆς συνθήκης τοῦ Βερολίνου θὰ ἀναλάβωσιν εἰς χεῖράς των ἐν τῷ συμφέροντι τῶν πληθυσμῶν τὴν πραγματοποίησιν μεταρρυθμίσεων ἐν τῇ διοικήσει τῆς Εὐρωπαϊκῆς Τουρκίας, ἐννοουμένου καλῶς ὅτι αἱ μεταρρυθμίσεις αὗται δὲν θὰ θίξωσι τὴν κυριαρχίαν τῆς Α. Μ. τοῦ Σουλτάνου καὶ τὴν ἐδαφικὴν ἀκεραιότητα τοῦ Ὀθωμανικοῦ Κράτους. Ἀτυχῶς μετὰ τόσας ὑποσχέσεις, τόσον ἐπανειλημμένως δοθείσας ἀλλὰ καὶ τόσον ἐπανειλημμένως παραβιασθείσας ὑπὸ τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας, μετὰ ὑποσχέσεις, αἱ ὁποῖαι ἦσαν καὶ ὠχυρωμέναι διὰ διεθνῶν πράξεων, τὰ Χριστιανικὰ Κράτη τῆς Χερσονήσου τοῦ Αἵμου δὲν ἐνόμισαν ὅτι ἠδύναντο νὰ ἀρκεσθῶσι καὶ πάλιν εἰς τὴν ὑπόσχεσιν μεταρρυθμίσεων οὔτε ἐνόμιζον ὅτι τὸ σχέδιον τὸ ἐκπονηθὲν πρὸ τριάκοντα ὅλων ἐτῶν μετὰ τὸ συνέδριον τοῦ Βερολίνου ἠδύνατο σήμερον νὰ ἀνταποκρίνηται πρὸς τὴν νέαν κατάστασιν τῶν πραγμάτων τὴν δημιουργηθεῖσαν μετὰ τοσαῦτα ἔτη. Ἔκριναν δ’ ὡς ἐκ τούτου, ὅτι ἐπεβάλλετο εἰς αὐτά, ἀφοῦ ἐκφράσωσι τὴν εὐγνωμοσύνην των πρὸς τὰς Μεγάλας Δυνάμεις διὰ τὸ ἐπιδειχθὲν καὶ πάλιν ἐνδιαφέρον των ὑπὲρ τῶν χριστιανῶν τῆς Ἀνατολῆς, νὰ ἀπευθυνθῶσιν ἐν τούτοις αὐτὰ ταῦτα πλέον τὰ Χριστιανικὰ Κράτη τοῦ Αἵμου πρὸς τὴν Ὀθωμανικὴν Αὐτοκρατορίαν ἀμέσως, διὰ νὰ διατυπώσωσι πρὸς αὐτὴν τὰς ἀρχάς, ἐπὶ τῶν ὁποίων νομίζουσιν ὅτι ἔπρεπε νὰ βασισθῶσιν αἱ εἰσακτέαι μεταρρυθμίσεις, καὶ τὰς ἐγγυήσεις τὰς ὁποίας θεωροῦσιν ἀναγκαῖον νὰ δοθῶσι διὰ τὴν εἰλικρινῆ αὐτῶν ἐφαρμογήν. Αἱ μεταρρυθμίσεις αὗται, αἵτινες διὰ διακοινώσεως τῶν συμμάχων Κρατῶν ἐζητήθησαν χθὲς παρὰ τῆς Ὑψηλῆς Πύλης, εἶναι αἱ ἑπόμεναι (ἀναγινώσκει): 1ον). Ἐπιβεβαίωσις τῆς ἐθνικῆς αὐτονομίας τῶν ἐθνοτήτων τῆς Αὐτοκρατορίας μεθ’ ὅλων τῶν συνεπειῶν αὐτῆς· 2ον). Ἀναλογικὴ ἀντιπροσώπευσις ἑκάστης ἐθνότητος ἐν τῷ Ὀθωμανικῷ Κοινοβουλίῳ· 3ον). Παραδοχὴ τῶν χριστιανῶν εἰς πάντα τὰ δημόσια ἀξιώματα· 4ον). Ἀναγνώρισις ὡς ἰσοβάθμων πρὸς τὰ Ὀθωμανικὰ σχολεῖα οἱουδήποτε βαθμοῦ τῶν σχολείων τῶν χριστιανικῶν κοινοτήτων· 5ον). Ὑποχρέωσις τῆς Πύλης νὰ μὴ ἐπιχειρήσῃ ἀλλοίωσιν τοῦ ἐθνολογικοῦ χαρακτῆρος τῶν ἐπαρχιῶν τῆς Αὐτοκρατορίας διὰ τοῦ ἀποικισμοῦ μωαμεθανικῶν πληθυσμῶν· 6ον). Πολιτοφυλακὴ μετὰ περιοχικῆς στρατολογίας τῶν χριστιανῶν μετὰ χριστιανικῶν στελεχῶν. Μέχρι σχηματισμοῦ τῶν στελεχῶν τούτων ἀναστολὴ τῆς στρατολογίας τῶν χριστιανῶν. 7ον). Ἀναδιοργάνωσις τῆς Χωροφυλακῆς κατὰ βιλαέτια τῆς Εὐρωπαϊκῆς Τουρκίας ὑπὸ τὴν πραγματικὴν διοίκησιν ὀργανωτῶν Ἑλβετῶν καὶ Βέλγων· 8ον). Διορισμὸς ἐν τοῖς κατοικουμένοις ὑπὸ Χριστιανῶν βιλαετίοις βαλήδων Ἑλβετῶν ἢ Βέλγων, τῇ ἐγκρίσει τῶν Δυνάμεων, μετὰ διοικητικῆς αὐτονομίας καὶ αἱρετῶν συνελεύσεων. 9ον). Ἵδρυσις παρὰ τῇ Μ. Βεζυρείᾳ Ἀνωτάτου Συμβουλίου ἀπαρτιζομένου ἀπὸ χριστιανοὺς καὶ μουσουλμάνους ἐν ἴσῳ ἀριθμῷ πρὸς ἐπίβλεψιν τῆς ἐφαρμογῆς τῶν μεταρρυθμίσεων. Ἡ λειτουργία καὶ τὰ ἔργα τοῦ Συμβουλίου τούτου θὰ παρακολουθῶνται ὑπὸ τῶν πρεσβευτῶν τῶν Μεγάλων Δυνάμεων καὶ τῶν τεσσάρων Βαλκανικῶν Κρατῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει. Ἀλλὰ καθ’ ἣν στιγμὴν ἀπεφασίζετο ἡ ἐπιδίωξις τῶν ῥιζικῶν τούτων μεταρρυθμίσεων, αἵτινες κυριώτατα ἐπέσυρον τὴν προσοχὴν ἡμῶν, ἦτο φανερὸν ὅτι δὲν ἠδυνάμεθα ν’ ἀφήσωμεν ἄνευ ἰδιαιτέρας μερίμνης τὸ ἀπασχολοῦν ἡμᾶς Κρητικὸν ζήτημα. Καίτοι δ’ ἐν τῇ ἐπιδιώξει καὶ τῆς ῥιζικῆς ἀκόμη λύσεως τοῦ Κρητικοῦ ζητήματος τῆς συμφώνου πρὸς τοὺς ἀναλλοιώτους πόθους τῶν Κρητῶν ἡ Ἑλλὰς δὲν θὰ εὑρίσκετο μόνη, ὅπως ἀντιμετωπίσῃ τὰς περιπετείας, αἵτινες ἠδύναντο νὰ παρουσιασθῶσιν ἐκ τῆς εἰς τοῦτο τεινούσης ἐνεργείας αὐτῆς, ἐκρίνομεν ἐν τούτοις ὅτι ἐπεβάλλετο εἰς ἡμᾶς, ὅπως παράσχωμεν πρόσθετον δεῖγμα τῆς σταθερᾶς ἡμῶν ἐπιθυμίας νὰ μὴ δημιουργήσωμεν τὸ καθ’ ἑαυτοὺς νέας δυσχερείας εἰς τὰς κοινὰς προσπαθείας πρὸς διατήρησιν τῆς εἰρήνης, ἔστω καὶ κατὰ τὴν ὑστάτην ταύτην ὥραν, ἐκρίνομεν, λέγω, ὅτι ἐπεβάλλετο εἰς ἡμᾶς ν’ ἀρκεσθῶμεν, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι τὰ πράγματα δὲν θὰ ἔφθανον μέχρι πολέμου, εἰς νέαν τινὰ μεταβατικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου, λύσιν κατὰ τὴν ὁποίαν, ἐνῷ τὸ διεθνὲς καθεστὼς τῆς νήσου θὰ διετηρεῖτο κατὰ τὰ λοιπὰ ἀμείωτον, οἷον διεπλάσθη ὑπ’ αὐτῶν τῶν προστατίδων Δυνάμεων μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς ἐκκενώσεως τῆς νήσου ὑπὸ τῶν διεθνῶν στρατευμάτων, κατὰ τὰ λοιπὰ ἡ νῆσος θὰ διῳκεῖτο οὐσιαστικῶς ὑπὸ τῆς Ἑλλάδος, οἱ δὲ ἀντιπρόσωποι αὐτῆς θὰ ἐδικαιοῦντο νὰ συνεδρεύωσι μετὰ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου ἐν τῷ ἐθνικῷ τούτῳ Βουλευτηρίῳ. Διὰ τοῦτο χαιρετίζων σήμερον ἐξ ὀνόματος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τοὺς ἀπεσταλμένους τῆς ἀδελφῆς νήσου καὶ ῥητὴν ποιούμενος τὴν δήλωσιν ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἀποδέχεται, ὅπως τοῦ λοιποῦ ἓν ὑπάρξῃ κοινὸν Κοινοβούλιον καὶ διὰ τὸ ἐλεύθερον Βασίλειον καὶ διὰ τὴν νῆσον Κρήτην (χειροκροτήματα καὶ ζητωκραυγαὶ παρατεταμέναι ἐν τῇ αἰθούσῃ καὶ ἐκ τῶν ἀκροατηρίων), καλῶ τοὺς ἀπεσταλμένους τῆς Κρήτης, ὅπως ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν νῆσον, ἵνα φέρωσι πρὸς τοὺς συμπολίτας των τὸν ἀδελφικὸν ἀσπασμὸν τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας καὶ ἀσχοληθῶσι τὸ ταχύτερον εἰς τὴν διεξαγωγὴν κανονικῶν ἐκλογῶν, ἵνα λάβωσι τὸ ἔνδυμα γάμου, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς αὐτοὺς τὴν εἴσοδον ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ (χειροκροτήματα παρατεταμένα καὶ ζητωκραυγαὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ καὶ τοῖς ἀκροατηρίοις), διότι, ὅσον καὶ ἂν εἶμαι διατεθειμένος εἰς τόσῳ μεγάλας περιστάσεις νὰ μὴ προσκόψω ἐνώπιον τυπικῶν κωλυμάτων, δυστυχῶς ἡ γενομένη ἐκλογὴ ἀντιπροσώπων ἐν Κρήτῃ ἀφίσταται τόσῳ ῥιζικῶς ἀπὸ πάσης ἀρχῆς τοῦ καταστατικοῦ ἡμῶν χάρτου, ὥστε θὰ ἦτο ἀδύνατον ἄνευ ἀληθοῦς ἀνατροπῆς τῶν καθ’ ἡμᾶς πραγμάτων νὰ γίνωσι δεκτοὶ οἱ κατὰ τοιοῦτον ἐκλεχθέντες τρόπον νὰ συνεδρεύσωσι μεθ’ ἡμῶν πρὸς ψήφισιν νόμων ἐγκύρων. Εἶναι περιττὸν νὰ προσθέσω ὅτι εἰς τὴν μέσην ταύτην λύσιν θὰ ἠρκούμεθα, ὡς εἶπον, ἵνα μὴ ἐλαττώσωμεν τὰς καὶ ἄλλως ἰσχνὰς ἐλπίδας περὶ διατηρήσεως περαιτέρω τῆς εἰρήνης, ὅτι δέ, καὶ ἂν ἐξερρήγνυτο ὁ πόλεμος, οὔτε ἡ ἐν Ἑλλάδι οὔτε ἡ ἐν Κρήτῃ κοινὴ γνώμη θὰ ἦτο διατεθειμένη ν’ ἀρκεσθῇ εἰς μέσην λύσιν, τὴν ὁριστικὴν δὲ λύσιν τοῦ Κρητικοῦ ζητήματος θὰ καθώριζε τότε ἡ ἔκβασις τοῦ πολέμου (χειροκροτήματα παρατεταμένα ἐν τῇ αἰθούσῃ καὶ τοῖς ἀκροατηρίοις). Κύριοι, γνωρίζετε πόσον εἰλικρινῶς καὶ ὁ λαὸς ὁ Ἑλληνικὸς καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις εἶναι ἀφωσιωμένοι εἰς τὰ ἔργα τῆς εἰρήνης καὶ πόσον ἐπιθυμοῦμεν πάντες, ὅπως ἡ περίοδος αὕτη τῆς εἰρήνης εἶναι μακρά, ἵνα συντελέσωμεν ἐντὸς αὐτῆς τὴν ἐσωτερικὴν ἡμῶν ἀνάπλασιν. Οὔτε παραγνωρίζομεν, Κύριοι, καὶ ἡμεῖς καὶ οἱ σύμμαχοι καὶ φίλοι ἡμῶν τὰς δυσχερείας καὶ τοὺς κινδύνους, τοὺς ὁποίους δυνάμεθα νὰ συναντήσωμεν ἐν τῇ ἐπιδιώξει τοῦ κοινοῦ ἡμῶν προγράμματος. Ἀλλ’ ἡ κατάστασις εἶχεν ἀποβῆ ἀληθῶς ἀφόρητος, ἀφόρητος ὄχι μόνον διὰ τοὺς ὁμογενεῖς ἡμῶν ἐν Τουρκίᾳ, τῶν παθημάτων τῶν ὁποίων κατ’ ἀντανάκλασιν ὑφιστάμεθα καὶ ἡμεῖς τὸν ἀντίκτυπον, ἀλλ’ ἰδιαιτέρως ἀφόρητος καὶ ἕνεκα τῆς πρὸς τὸ ἐλεύθερον τοῦτο Βασίλειον συμπεριφορᾶς τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας. Δὲν ὑπῆρξε παραβίασις τοῦ διεθνοῦς δικαίου, τὴν ὁποίαν νὰ μὴ μετῆλθε καθ’ ἡμῶν τὸ γεῖτον Κράτος. Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ ὑπομνήσω πρὸς ὑμᾶς τὸν ἐμπορικὸν ἀποκλεισμὸν τὸν παραταθέντα ἐπὶ ἓν καὶ ἥμισυ ἔτος, τὴν διηνεκῆ προσβολὴν τῶν ὑπὸ τοῦ διεθνοῦς δικαίου καὶ μετ’ αὐτῆς συμβάσεων ἠσφαλισμένων δικαίων τῶν ὑπηκόων ἡμῶν, τὰ χθεσινὰ γεγονότα τοῦ ἐν Σάμῳ στρατοῦ πυροβολοῦντος πλοῖον ἐμπορικὸν φέρον καὶ ἀνώτατον ὑπάλληλον τοῦ Κράτους, τὴν κατάσχεσιν ἀκόμη χθὲς τῶν πλοίων ἡμῶν. Ἀλλά, ἂν ἐμνημόνευσα ταῦτα, τὸ ἔπραξα, ὄχι διὰ νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς ὅτι ἐν τῇ ἀπελπισίᾳ, τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησεν ἡ ἀφόρητος αὕτη κατάστασις, ἐφθάσαμεν μέχρι τῶν μέτρων, εἰς τὰ ὁποῖα ἐφθάσαμεν καὶ τὰ ὁποῖα εὐνόητον εἶναι ὅτι δύνανται αὔριον ν’ ἀγάγωσιν ἡμᾶς εἰς τὸν πόλεμον. Ὑπελογίσαμεν, Κύριοι, ψυχρῶς τὰ πράγματα. Εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν ὅλων τῶν δυσχερειῶν καὶ τῶν κινδύνων, τοὺς ὁποίους δὲν παραγνωρίζομεν, ἔχομεν ν’ ἀντιτάξωμεν τὴν ἕνωσιν τὴν στενὴν τῶν χριστιανικῶν λαῶν τῆς Ἰλλυρικῆς χερσονήσου, ἕνωσιν ἡ ὁποία εἶναι ἀληθῶς κοσμοϊστορικὸν γεγονός. Καὶ δικαιούμεθα νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι, ἂν ἡ διαίρεσις τῶν κατοικούντων τὴν Εὐρωπαϊκὴν Ἀνατολὴν λαῶν δὲν κατώρθωσε νὰ προλάβῃ τὴν ὑποταγὴν αὐτῶν ὑπὸ τὸν ξένον ζυγὸν πρὸ πέντε αἰώνων, ἡ εἰλικρινὴς ἕνωσις αὐτῶν σήμερον παρέχει στερεὸν ἔδαφος, ὅπως ἐπιδιωχθῇ διὰ τῶν ἰδίων αὐτῶν δυνάμεων ἡ ἀνάπλασις τῆς εὐρωπαϊκῆς Ἀνατολῆς (παρατεταμένα εὖγε καὶ χειροκροτήματα. Κύριοι, καὶ κατὰ τὴν ὑστάτην αὐτὴν ὥραν θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς, ἐὰν ἡ γείτων αὐτοκρατορία ἤθελε νὰ συμπράξῃ μεθ’ ἡμῶν εἰς τὸ ἔργον τοῦτο τῆς ἀναπλάσεως παρέχουσα τὰς ἀναγκαίας ἐγγυήσεις περὶ τῆς εἰλικρινείας τῆς συνεργασίας αὐτῆς. Θὰ ἀπεφεύγοντο οὕτω θυσίαι καὶ καταστροφαί, τὰς ὁποίας εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ συνεπαγάγῃ μεθ’ ἑαυτοῦ εἷς πόλεμος, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι βεβαίως δεινός. Ἀλλά, καὶ ἂν τὸ γεῖτον Κράτος ἀρνηθῇ τὴν τοιαύτην σύμπραξιν, ἡ ἠθικὴ ἀλλὰ καὶ ἡ ὑλικὴ δύναμις τοῦ συνασπισμοῦ τῶν χριστιανικῶν Κρατῶν τῆς Ἀνατολῆς εἶναι ἀρκετὴ ὅπως ἀσφαλίσῃ τὴν νίκην. Θὰ ἦτο παράλειψις ἐκ μέρους μου, Κύριοι, ἂν κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην δὲν ἀνεκοίνουν πρὸς ὑμᾶς ὅλην τὴν χαράν, τὴν ὁποίαν πάντες ᾐσθάνθημεν, διότι ἡ ἐπιστράτευσις τοῦ στρατοῦ ἡμῶν συνετελέσθη μετὰ τοσαύτης ἐπιτυχίας, ὥστε ὄχι μόνον ἡ δύναμις, ἣν ἄλλοτε ἀνεκοίνωσα εἰς τὴν Βουλὴν ὡς παρατάξιμον, ἐν ἀνάγκῃ, νὰ εὑρίσκηται ὑπὸ τὰς σημαίας ἀπὸ τῆς ἕκτης ἡμέρας τῆς ἐπιστρατεύσεως, ἀλλὰ καὶ ἡ συγκέντρωσις αὐτῆς νὰ εἶναι ἠσφαλισμένη δύο ἡμέρας ἐνωρίτερον ἐκείνης, τὴν ὁποίαν πάντες ὑπελογίζομεν. Ἀλλὰ καὶ ὁ στρατὸς τῆς θαλάσσης ἡμῶν εἶναι ἕτοιμος· δὲν εἶναι μόνον ἕτοιμος ὡς πρὸς τὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα εἶχε τέως, ἀλλ’ ἐνισχύθη ὁ ἀντιτορπιλλικὸς ἡμῶν στολίσκος οὐχὶ μόνον διὰ τῆς καταπλεύσεως τοῦ καταδυομένου, ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς ἀποκτήσεως δύο ἀντιτορπιλλικῶν τῶν παραγγελθέντων ἐσχάτως εἰς τὰ ναυπηγεῖα Βουλκάν, πρὸς τὰ ὁποῖα αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν ν’ ἀπευθύνω καὶ ἐντεῦθεν ἐπισήμους εὐχαριστίας, διότι παρέδωκε τὰ πλοῖα ἕνα μῆνα ἐνωρίτερον τῆς συμπεφωνημένης προθεσμίας, ἔτι δὲ καὶ διὰ τῆς ἀγορᾶς τεσσάρων νεοτεύκτων μεγάλων ἀντιτορπιλλικῶν τοῦ Ὠκεανοῦ, πλοίων τὰ ὁποῖα ἐν τῷ τύπῳ αὐτῶν εἶναι τὰ ἰσχυρότερα τῶν πλεόντων ἐν τῇ Μεσογείῳ. Διὰ τῶν πλοίων τούτων ἡ δύναμις τοῦ ἀντιτορπιλλικοῦ ἡμῶν στολίσκου ἐτριπλασιάσθη. Ἀλλὰ πλὴν τῆς δυνάμεως ταύτης τῆς στρατιωτικῆς, ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζεται κατὰ πρῶτον λόγον ἡ Ἑλλάς, ἡ ἠθικὴ ἑνότης, τὴν ὁποίαν παρουσιάζει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος κατὰ τὴν κρίσιμον ταύτην περίοδον τοῦ ἐθνικοῦ βίου, εἶναι ἓν πρόσθετον στοιχεῖον δυνάμεως διὰ τὴν διέπουσαν σήμερον τὰ πράγματα Κυβέρνησιν. Ὁ ἀγών, Κύριοι, ἂν πρόκειται νὰ μὴ λυθῇ εἰρηνικῶς, ὁ ἀγών, ἂν πρόκειται νὰ ὑποδυθῇ πολεμικὴν μορφήν, θὰ εἶναι βεβαίως ἀγὼν περὶ τῶν ὅλων, ἀγὼν δεινός. Ἀλλὰ μὲ τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἀπηρίθμησα πρὸς ὑμᾶς, μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην πρὸς τὸν στρατὸν καὶ τὸν στόλον ἡμῶν, μὲ τὴν ἑνότητα τὴν ἐθνικήν, μὲ τὴν ὁποίαν ἐμφανίζεται τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος κατὰ τὴν κρίσιμον ταύτην περίστασιν, μὲ τὸν συνασπισμὸν πρὸς τοὺς συμμάχους ἡμῶν, πιστεύω ὅτι ἡ Ἑλλὰς καὶ τὸ ἔθνος ὁλόκληρον δύναται μετ’ ἐμπιστοσύνης ν’ ἀποβλέπῃ εἰς τὴν ἔκβασιν τῆς σημερινῆς κρίσεως. (Παρατεταμένα καὶ παταγώδη χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν ἀκροατηρίων).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαυρομιχάλης ἔχει τὸν λόγον.

§4ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐὰν δὲν ἔχῃ ἀντίρρησιν ἡ Βουλή, νὰ διακόψωμεν μέχρις οὗ γίνῃ ἡ ἐκλογὴ τοῦ Προεδρείου.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις δι’ ἓν τέταρτον. Μετὰ τὴν διακοπήν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Κύριοι, ἡ Κυβέρνησις ἕνεκα σοβαρῶν λόγων δὲν δύναται νὰ παρακολουθήσῃ τὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς. Συναινέσει αὐτῆς λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 5 μ. μ.).