1911.12.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 197.

τῆς 19ης Δεκεμβρίου 1911.

(Δευτέρα, ὥρα 7 καὶ 30′ μ.μ.)

Προεδρία κ. Ἰωάννου Δ. Τσιριμώκου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύττω τὴν ἔναρξιν τῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως τῆς 17 Δεκεμβρίου). Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν· 1) Ὁ σύλλογος τῶν φιλοδένδρων Ἀρκαδίας αἰτεῖται νὰ χορηγηθῇ ποσὸν 2 χιλ. δραχ. διὰ τὸν σύνδεσμόν των· 2) Οἱ κάτοικοι Βυζικίου ὑποβάλλουσιν ἀναφορὰν περὶ τοῦ διδακτηρίου των· 3) Οἱ κάτοικοι Ἀσλαναρίου (Καρδίτσης) ὑποβάλλουσιν ἀναφορὰν περὶ τῆς κατασκευασθησομένης ἐθνικῆς ὁδοῦ μεταξὺ Τσιοτίου καὶ Πέντε Μύλων· 4) Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Ῥάχες τῆς Φθιώτιδος αἰτοῦνται τὴν διὰ νόμου διανομὴν αὐτοῦ εἰς τοὺς συνιδιοκτήτας· 5) Οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων Βλασταμιτῶν καὶ Σιάχου τοῦ δήμου Πέτρας αἰτοῦσιν, ὅπως τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα παρὰ τῇ ἀνωνύμῳ Ἀγγλικῇ ἑταιρείᾳ Κωπαΐδος περὶ κατασκευῆς ὀχετῶν διὰ λιμνάζοντα ὕδατα· 6) Κάτοικοι Δομοκοῦ αἰτοῦνται σύστασιν στάσεως τοῦ σιδηροδρόμου Π.Δ.Σ. εἰς τοὺς πρόποδας τοῦ Δομοκοῦ· 7) Κάτοικοι Βονίτσης παρακαλοῦσι θερμῶς, ὅπως τὸ ὑπὲρ τῆς πόλεως ταύτης ἀναγραφὲν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ποσὸν διατεθῇ ὑπὲρ ἄλλης πασχούσης πόλεως· 8) Ἡ σηροτροφικὴ ἑταιρεία αἰτεῖται, ὅπως ψηφισθῇ καὶ εἰς γʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ παροχῆς χορηγήματος· 9) Κάτοικοι Ῥεντίνης αἰτοῦνται ἀνασύστασιν τοῦ εἰρηνοδικείου των· 10) Κάτοικοι Καΐτσης (Καρδίτσης) αἰτοῦνται νὰ ὑπαχθῇ ἡ κώμη των εἰς τὸν νομὸν Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος· 11) Ὁ ἐν ταῖς φυλακαῖς Ἀθηνῶν κατάδικος Ἐμμαν. Σκουντρῆς αἰτεῖται ἀπονομὴν Β. Χάριτος· 12) Ὁ πρόεδρος τῶν ἁμαξοκαρραγωγέων Βόλου αἰτεῖται νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως μὴ δίδωνται τὰ ἐμπορεύματα ἐκ τοῦ τελωνείου εἰς 2 ἄτομα, ἀλλ’ εἰς πάντας τοὺς ἁμαξοκαρραγωγεῖς· Οἱ βουλευταὶ κύριοι Γ. Ῥάμμος, Νικ. Γαρδικιώτης, Γ. Σπυρόπουλος, Ἀ. Βαβυλόπουλος, Ἀλ. Παπαγεωργίου κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγκρίσεως συνάψεως δανείου τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς Βόλου κλπ.» Οἱ βουλευταὶ κύριοι Ν. Συριόπουλος, Π. Ἠλιόπουλος, Λ. Φλαμῆς, Β. Ἀντωνόπουλος καὶ Γ. Λαμπρινόπουλος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ὑπαγωγῆς τοῦ Πρωτοδικείου Εὐρυτανίας εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Ἐφετείου Ἀθηνῶν». Οἱ βουλευταὶ κύριοι Ἀ. Μαλασπίνας, Κ. Καλομενόπουλος, Δ. Πετσετάκης καὶ Κ. Ἀλαβᾶνος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθήκης καὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ΓΨΚʹ. Οἱ βουλευταὶ κύριοι Ε. Κουλουμβάκης Θρ. Γρηγορίου, Π. Ν. Δεληβοριᾶς, Δ. Χρυσοστάλης, Χρ. Καρᾶς, Δ. Ζούκας, Σ. Θεοδωρόπουλος, Ν. Βάρθης, Β. Μιχαλέας, Δ. Λούντζης, Ν. Γιουβρῆς, Ἀ. Ῥεβίνθης κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν «περὶ παραπομπῆς εἰς τὸ κατὰ τὸν νόμον ΦΠϚʹ τοῦ 1876 εἰδικὸν Δικαστήριον τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ἀ. Παναγιωτοπούλου». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Χαριτᾶτος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἐξασφαλίσεως τῆς ἀγροτικῆς περιουσίας ἐν Κεφαλληνίᾳ καὶ Ἰθάκῃ». (Ἅπαντα θέλουσιν ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ). (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρ. Βουλῆς, Τεῦχος Βʹ) Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ἐκδηλοῦται ἡ ἐπιθυμία, ὅπως ἀναβληθῶσιν αἱ ἀναφοραὶ καὶ ἐρωτήσεις.

§2Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἔχω νὰ ὑποβάλω ἀναφοράν τινα, ἡ ὁποία δὲν δύναται ν’ ἀναβληθῇ.

§3ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι, κύριε Πρόεδρε.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πατσουράκος ἔχει νὰ ὑποβάλῃ ἀναφοράν.

§5ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Χθὲς ἐγένετο λόγος, ὅπως μὴ καταναλώσωμεν τὴν συνεδρίασιν εἰς τὰς ἀναφορὰς καὶ ἐρωτήσεις. Τὸ ἀληθὲς ὅμως εἶναι ὅτι ἐδηλώθη ὅτι εἰς τοὺς Βουλευτὰς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως θὰ ἐπιτραπῇ, ἐὰν ἐπιμένωσιν, ὅπως ἀνακοινώσωσι τὰ ἐρωτήματά των.

§7ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως, βεβαίως. Πᾶσα ἐλευθερία θὰ παρασχεθῇ εἰς τοὺς κ. Βουλευτάς. Καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέλαβον τὴν ὑποχρέωσιν, ὅπως προτιμηθῶσι κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς σήμερον αἱ ἐρωτήσεις τῶν ἀντιπολιτευομένων.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πατσουράκος ἔχει τὸν λόγον.

§9Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἠρώτησα, τί ἐνηργήθη ὑπὸ τῶν σταλέντων μηχανικῶν πρὸς μελέτην τοῦ λιμένος Βοιῶν. Ὡσαύτως τὸν παρεκάλεσα νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰ λοιπὰ ὑπ’ ἀριθ. 43 ἐρωτήματά μου, διότι πρόκειται περὶ τοῦ λιμένος Βοιῶν.

§10Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Περὶ τηλεφωνείου ἐπρόκειτο. Ἐγένετο ἐργασία διὰ τὴν σύστασιν διαφόρων τηλεφωνείων, μεταξὺ τῶν ὁποίων θὰ περιληφθῇ καὶ τοῦτο.

§11Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ πολύ· ἐκάμετε μίαν πρᾶξιν δικαιοτάτην. Παραιτοῦμαι τῶν λοιπῶν ἐρωτήσεων πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§12ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εὖγε, εὖγε.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§14Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπεβλήθη ἀναφορὰ καὶ συνεστήθη αὕτη ὑπὸ Βουλευτῶν περὶ περατώσεως τῆς ὁδοῦ Τριπόλεως Καλαβρύτων. Ἡ ὁδὸς αὕτη Τριπόλεως Καλαβρύτων εἶναι ἡ δευτέρα ἐν Πελοποννήσῳ μετὰ τὴν ὁδὸν Τριπόλεως–Μύλων· ἐν τούτοις, καίτοι ἀπὸ τοῦ 1890 ἐγένετο ἔναρξις τῆς κατασκευῆς τῆς ὁδοῦ ταύτης, μέχρι τοῦδε δὲν ἐπερατώθη ἢ μικρὸν τμῆμα ὀλίγων χιλιομέτρων. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ, ὅπως ἐπισπευσθῇ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου τούτου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπαραίτητον διὰ τὴν συγκοινωνίαν τῶν μεγάλων αὐτῶν ἐπαρχιῶν τῆς Πελοποννήσου.

§15Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Τὰς ἀναφορὰς περὶ κατασκευῆς τῆς ὁδοῦ ταύτης συνιστῶ, κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐγώ. Μὴ θέλων ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐκθέτων τοὺς πολλοὺς λόγους, οἵτινες συνηγοροῦσιν ὑπὲρ ἀποδοχῆς τῶν ἐν αὐταῖς αἰτημάτων, παρακαλῶ νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὰ οἰκεῖα Ὑπουργεῖα, ἵνα ἐνεργηθῶσι τὰ δέοντα.

§16Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 99 ἐρώτημα.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βάρθης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν «διατί δὲν χορηγεῖ τὸ δικαίωμα ἱδρύσεως φαρμακείου ἐν τῷ προαστείῳ Μαντουκίῳ Κερκύρας εἰς τὸν διπλωματοῦχον φαρμακοποιὸν Γοργάκην.

§18ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι εὑρίσκεται ἐν τῷ δικαίῳ. Ἔστειλα νὰ ἐξετασθῇ τὸ πρᾶγμα διὰ τοῦ νομάρχου καὶ νὰ συνεννοηθῶ μετ’ αὐτοῦ διὰ τὸν λόγον. Ὅταν ἔλθῃ ἡ ἀπάντησις, θὰ σᾶς εἴπω.

§19Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι τὸ Μαντούκιον εἶναι προάστειον τῆς πόλεως Κερκύρας, δὲν συνέχεται μετ’ αὐτῆς ἀπέχον περὶ τὰ 15–20 λεπτὰ τῆς ὥρας· ἔχει δημοτικὸν ἰατρὸν καὶ εἰδικὸν πάρεδρον, λειτουργεῖ δὲ καὶ φαρμακεῖον εἰς τὸ προάστειον τοῦτο, τὸ ὁποῖον δὲν λειτουργεῖ νομίμως ἐφ’ ὅσον δὲν εὑρίσκεται ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν διπλωματούχου φαρμακοποιοῦ. Ὁ φαρμακοποιὸς Σ. Γοργάκης ἐπιθυμῶν νὰ νομιμοποιήσῃ τὸ φαρμακεῖον ἐκεῖνο ὑπέβαλεν αἴτησιν εἰς τὸν νομάρχην Κερκύρας, δι’ ἧς αἰτεῖται τὴν ἀνάληψιν τῆς διευθύνσεως αὐτοῦ ὁ κ. νομάρχης, ἀγνοῶ ὅμως διὰ ποίους λόγους ὑποβάλλων τὴν αἴτησιν ταύτην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἔκρινε καλὸν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου, ὅπως μὴ ἐπιτραπῇ εἰς τὸν διπλωματοῦχον αὐτὸν φαρμακοποιὸν ν’ ἀναλάβῃ τὴν διεύθυνσιν τοῦ φαρμακείου. Ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τί σκέπτεται ν’ ἀποφασίσῃ καὶ διατάξῃ.

§20ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Νὰ ἐρωτήσω.

§21Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ποῖον νὰ ἐρωτήσητε; Ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, ἰδίᾳ δὲ ὁ τμηματάρχης τοῦ ὑγειονομικοῦ τμήματος, γνωρίζουσι.

§22ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Πρέπει νὰ μοὶ δώσητε χρόνον νὰ τὸ μελετήσω.

§23Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἔχει ὑποβληθῆ τὸ ἐρώτημα αὐτὸ πρὸ τόσων ἡμερῶν. Μήπως ἀναμένετε τὴν ἄλλην Βουλὴν; Πιθανὸν νὰ μὴ εἴμεθα ἐδῶ ἢ ἐγὼ ἢ ὑμεῖς. Τὸ ἐρώτημα εἶχεν ὑποβληθῆ πρὸ τόσων ἡμερῶν· ἑπομένως ὁ κ. Ὑπουργὸς ὤφειλε νὰ εἶχε ἐρωτήσει τὸν τμηματάρχην τοῦ τμήματος τοῦ ὑγειονομικοῦ. Ἀλλά, διὰ νὰ μὴ χάνωμεν τὸν χρόνον ἐπὶ ματαίῳ, θὰ παρακαλέσω διὰ τελευταίαν φορὰν τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ μοὶ δώσῃ μίαν ὁριστικὴν ἀπάντησιν τί σκέπτεται νὰ πράξῃ.

§24Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Εἶπεν ὅτι θὰ τὸ μελετήσῃ καὶ θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν σύστασίν σας.

§25Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι τὰ ἐρωτήματα αὐτὰ εἰς οὐδὲν ὡρισμένον ἀποτέλεσμα καταλήγουσιν. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη ἐρώτησις, κύριε Πρόεδρε.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βάρθης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης «ἂν ἔχει γνῶσιν τῶν ἐν Λευκάδι συμβαινόντων ἐκ μέρους τοῦ εἰσαγγελέως ἐκτρόπων».

§27Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὄχι. Εἶδον τὸ ἐρώτημα τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ. Οὐδεμίαν γνῶσιν ἔχω. Θὰ ζητήσω ὅμως πληροφορίας.

§28Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἀφορᾷ τὸν ἐν Λευκάδι εἰσαγγελέα. Ἐπειδὴ δ’ ἐγὼ διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης τρέφω ἰδιαιτέραν συμπάθειαν μὴ θέλων νὰ τὸν πικράνω ὡς γνωρίζων ὁποίαν ἀδυναμίαν τρέφει διὰ τὰ ὄργανα τῆς Δικαιοσύνης, ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὑποδείξω κατ’ ἰδίαν πάντα τὰ ἐκεῖ συμβαίνοντα χώραν ἔκτροπα.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ εἰσέλθωμεν ἤδη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§30Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἔχω καὶ ἄλλην, κύριε Πρόεδρε. Μίαν καὶ μόνην, τὴν ὑπ’ ἀριθ. 121.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βάρθης ἐρωτᾷ «ἂν ἦτο νόμιμος ἡ πρόσκλησις τοῦ ὡς ἐφέδρου ὑπολοχαγοῦ κληθέντος Σπυρ. Ἀλαμάνου, ἀνήκοντος εἰς τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1890, ὡς καὶ ἡ τοποθέτησις τούτου εἰς τὰ ἐν Ἄρτῃ εὐζωνικὰ τάγματα».

§32Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ὑπέβαλον αὐτὸ τὸ ἐρώτημα, διότι ἀφορᾷ γεγονὸς σπουδαῖον, φαίνεται δ’ ὅτι πράγματι ἀδίκως ἀφ’ ἑνὸς ἐκλήθη καὶ ἔτι μᾶλλον ἀδίκως ὑπὸ τοῦ κ. Παπούλια διοικητοῦ τοῦ 10ου πεζικοῦ συντάγματος ἐτοποθετήθη εἰς τὰ ἐν Ἄρτῃ εὐζωνικὰ τάγματα· παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ αὔριον.

§33ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον νὰ διατάξῃ τὸ γραφεῖον νὰ σταλῇ ἀμέσως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἡ σημείωσις,

§34Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Πρόκειται 1) περὶ τοῦ ἂν ἦτο νόμιμος ἡ κλῆσις αὐτοῦ ὡς ἐφέδρου καὶ 2) ἂν εὑρίσκεται ἐν τῷ δικαίῳ ὁ διοικητὴς τοῦ συντάγματος Κερκύρας τοποθετήσας αὐτὸν εἰς τὸ τάγμα τῆς Ἄρτης, ἐνῷ αὐτὸς ἦτο τοποθετημένος εἰς τὸ δέκατον σύνταγμα τῆς Κερκύρας.

§35ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων.

§37ΣΠ. ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης μοὶ δώσῃ τὴν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν ἐζήτησα καὶ ὡς μοὶ ὑπεσχέθη διὰ τὰς δεσποινίδας Πινιατόρου τῆς σεβαστῆς οἰκογενείας τῆς Κεφαλληνίας.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης παρακαλεῖται ν’ ἀπαντήσῃ εἰς τὸν κ. Φορέστην.

§39Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἀδίκημα ὁμολογουμένως, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ἐγένετο εἰς τὰς Κυρίας, περὶ τῶν ὁποίων ἐρωτᾷ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτής, ἀλλὰ τὸ ἀδίκημα τοῦτο ὀφείλεται εἰς νομοθετικὴν κατάστασιν παλαιάν, τὴν ὁποίαν εὐτυχῶς ἡ παροῦσα Βουλὴ κατέλυσεν ἤδη. Εἶχον κληθῆ αἱ Κυρίαι ἐκεῖναι, ἵνα καταρρίψωσιν ἐξάρτημά τι, εὑρισκόμενον εἰς τὴν ἐν Ἀργοστολίῳ οἰκίαν των, ἀντικείμενον δὲ εἰς τὰς ἀστυνομικὰς διατάξεις. Ἡ κλῆσις αὐτῶν ἐνώπιον τοῦ Πταισματοδικείου ἐκοινοποιήθη κατὰ τὸν παλαιὸν τρόπον, καθ’ ὃν οἱ καλούμενοι δὲν ἐλάμβανον γνῶσιν. Κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἐκοινοποιήθη καὶ ἡ ἐκδοθεῖσα ἐρήμην ἀπόφασις καὶ ἐγένετο τελεσίδικος. Κατεδικάσθησαν εἰς κράτησιν δέκα τεσσάρων ἡμερῶν. Μετὰ διετίαν ἐκλήθησαν νὰ ἐκτίσωσι τὴν ποινήν, ἀλλὰ συνεπείᾳ τῆς γενομένης ἀνακοπῆς εὑρέθη παραγεγραμμένη ἡ πρᾶξις. Οὕτως ἐγένετο ἓν ἀτύχημα ὁμολογουμένως, ἀλλὰ παρήγορον εἶναι ὅτι ἡ νομοθετικὴ κατάστασις, τῆς ὁποίας γέννημα ἦτο τὸ ἀτύχημα τοῦτο, κατελύθη ὑπὸ τῆς παρούσης Βουλῆς.

§40Σ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ τὰς πληροφορίας του περὶ τῶν ἀδελφῶν Πινιατόρου. Ἔκαμον αὐτὴν τὴν ἐρώτησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, διότι μερικοὶ καλοθεληταὶ ἐνταῦθα διέδωκαν ὅτι αἱ δεσποσύναι αὐταὶ Πινιατόρου κατεδικάσθησαν ἐπὶ πλαστογραφίᾳ.

§41Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Πολλοῦ γε καὶ δεῖ.

§42Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὑποθέτω ὅτι ἡ παρεξήγησις θὰ προῆλθεν ἐκ τούτου, ὅτι ἡ πλαστογραφία ἐγένετο εἰς τὴν κοινοποίησιν, ὅτι δηλαδὴ κακῶς ἐλέχθη ὅτι εἶχε κοινοποιηθῆ ἡ κλῆσις καὶ ἡ ἀπόφασις, ἐνῷ πράγματι δὲν εἶχον κοινοποιηθῆ.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Μεϊτάνης ἐρωτᾷ «εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται ἡ ἀνάκρισις κατὰ τῶν συκοφαντῶν τῆς Λαϊκῆς Τραπέζης.»

§44Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ἡ ἀνάκρισις, δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω. Ἐξακολουθεῖ ἡ ἀνάκρισις.

§45Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ συστήσητε σπουδὴν ἀντὶ τῆς παρατηρουμένης χλιαρότητος τῆς ἀνακρίσεως, διότι δὲν πρόκειται περὶ ἁπλῶν κακούργων· πρόκειται περὶ κακούργων ἐπικινδύνων, οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν νὰ προσβάλωσι καὶ νὰ ἐξοντώσωσι τὸ κατ’ ἐξοχὴν λαϊκὸν ἵδρυμα, τὴν Τράπεζαν τοῦ πτωχοῦ λαοῦ.

§46Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρόσθετος ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν παρέχω εἰς τὸν κ. Βουλευτήν, εἶναι ἡ πρόσθετος δήλωσις ὅτι ἀνάγκη νὰ συστήσω σπουδὴν εἰς τὴν ἀνάκρισιν δὲν ὑπάρχει, διότι ἔχει αὕτη τὴν καθολικὴν σύστασιν νὰ ἐκτελῇ τὰ καθήκοντά της μετὰ πάσης ἐπιμελείας καὶ δυνατῆς σπουδῆς.

§47Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Εἶναι πρωτοφανὴς ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ὑπάρχει σπουδαῖος λόγος, διότι πρόκειται περὶ ἱδρύματος εὐεργετικωτάτου, καὶ ἀπορῶ πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔδωκεν αὐτὴν τὴν ἀπάντησιν. Αἱ συκοφαντίαι προήρχοντο ἐκ τῶν τοκογλύφων καὶ τῶν ἐνεχειροδανειστῶν, τῶν ὁποίων προσεβλήθησαν αἱ αἰσχροκερδεῖς πράξεις.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀκουσθῆτε. Δὲν ἔχετε τὸν λόγον.

§49ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα, κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ. Ἐπὶ τοῦ εἰς βʹ συζήτησιν ὑπ’ ἀριθμὸν 2 ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει νομοσχεδίου «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου ͵ΣΙΒʹ περὶ διοικήσεως τῶν δημοσίων ἐσόδων καὶ ἐξόδων καὶ δημοσίου λογιστικοῦ τοῦ Κράτους, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ νόμου ͵ΓΨΞΓʹ (3763)», δηλαδὴ περὶ τῆς τροποποιήσεως τῆς διατάξεως τῆς ἀφορώσης τὴν ἐνοικίασιν στρατιωτικῶν κτιρίων, εἶχον ὑποσχεθῆ νὰ καταθέσω σημείωσιν τῶν ἐνοικιάσεων ἐκείνων, εἰς τὰς ὁποίας εἶχον ἀναγκασθῆ νὰ προβῶ πέρα τοῦ νόμου. Καταθέτω τὴν σημείωσιν αὐτήν. Ἐξ αὐτῆς θέλετε πληροφορηθῆ ὅτι αἱ ἐνοικιάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, εἶναι αἱ ἑξῆς (ἀναγινώσκει τὸ σημείωμα): Μία εἰς τὴν Ἀμφιλοχίαν κατὰ Ὀκτώβριον τοῦ 1912 τρίμηνος διὰ τὰ πυροβόλα τοῦ βαρέος πυροβολικοῦ· ἄλλη εἰς τὴν Καρδίτσαν δι’ ἀποθήκην σανοῦ κατὰ Σεπτέμβριον τοῦ 1912· αὐτὴ ἐνιαυσία· ἄλλη εἰς τὴν Καλαμπάκαν κατὰ τὴν 10 Ὀκτωβρίου 1912 πρὸς στρατωνισμόν· καὶ αὐτὴ ἐνιαυσία, διότι δυστυχῶς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ δι’ ὀλιγώτερον χρόνον ἐνοικίασις· ἡ ἄλλη εἶναι εἰς τὴν Λάρισσαν διὰ στρατωνισμὸν ἕξ μηνῶν· ἄλλη εἶναι πάλιν εἰς τὴν Λάρισαν, — αἱ πλεῖσται εἶναι εἰς τὴν Λάρισαν — μία εἶναι εἰς τὴν Λαμίαν, ἄλλη εἶναι εἰς τὸ Μεσολόγγιον, ἄλλη εἶναι εἰς τὰς Πάτρας διὰ στρατωνισμόν, διότι εὑρέθη μὲ τὴν νέαν ἀπογραφὴν ὁ ἀριθμὸς τῶν νεοσυλλέκτων περισσότερος, ἄλλη εἶναι εἰς τὸν Πειραιᾶ δι’ ἀποθήκας κριθῆς καὶ ἄλλη εἰς τὸν Βόλον πάλιν δι’ ἀποθήκας κριθῆς. Τὸ ἐνοίκιον τὸ μέχρι 31 Δεκεμβρίου ἀνέρχεται εἰς 10,000 δρ., ἑπομένως ἡ ὑπέρβασις μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν 4000 δραχμῶν, τὰς ὁποίας δικαιούμεθα νὰ δαπανήσωμεν, εἶναι 6,000 ἐν συνόλῳ.

§50Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως διὰ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον συνετάχθη ἡ Ἡμερησία Διάταξις τῆς σήμερον. Ἤθελον νὰ πληροφορηθῶ, ἐνῷ σήμερον εἶναι ἡμέρα κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, ἂν ἐν γνώσει τῆς Βουλῆς ἀνεβλήθη ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Ἡμερησία Διάταξις τῶν ἐπερωτήσεων ἦτο ἑτοίμη ἀπὸ χθὲς καὶ διενεμήθη μάλιστα.

§52Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Διενεμήθη ἐσφαλμένως.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν διένειμαν ταχύτερον παρ’ ὅ,τι ἔπρεπε. Διέταξα δὲ καὶ διενεμήθη, ἐπειδὴ ἦτο τυπωμένη.

§54Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Φαίνεται ὅτι ἀποβλέπων εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν δὲν παρετήρησα αὐτήν. Ὥστε θὰ ἔχωμεν ἐπερωτήσεις.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀμέσως.

§56ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἔχω βεβαίως τὸ δικαίωμα νὰ παρακαλέσω τοὺς κ. συναδέλφους, τοὺς μὴ φίλους τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως παραιτηθῶσι τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων, οὔτε διατυπῶ τοιαύτην ἀξίωσιν. Θὰ παρακαλέσω μόνον τοὺς φίλους τῆς Κυβερνήσεως νὰ παραιτηθῶσι τῆς συζητήσεως τῶν ἐπερωτήσεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουσι χαρακτῆρα κατεπείγοντος, οὐδὲ νὰ μετάσχωσιν εἰς τὰς συζητήσεις τῶν ἐπερωτήσεων, τὰς ὁποίας ἡ Ἀντιπολίτευσις ἤθελε διεξαγάγει, ἀφήνοντες εἰς τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀπαντήσῃ, διὰ νὰ κατορθωθῇ ἄνευ βλάβης τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, ὅπως τὸ ταχύτερον εἰσέλθωμεν εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν, ἡ ὁποία εἶναι ἐπείγουσα.

§57ΙΩ. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, εἴχομεν, ἔχομεν καὶ θὰ ἔχωμεν τὴν γνώμην ὅτι, προκειμένου περὶ ἐθνικῶν ζητημάτων, ὁ Βουλευτὴς πρέπει νὰ εἶναι ἀπολύτως ἐπιφυλακτικός. Ἰδοὺ ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν ἐπὶ τοῦ Κρητικοῦ ζητήματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἤμην ἐγγεγραμμένος μετὰ τοῦ κ. Βάρθη, ὡς καὶ κατὰ τὴν δευτέραν, δὲν ἐλάβομεν τὸν λόγον, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις περιώρισε τὰ ὅρια τῆς συζητήσεως στηρίξασα ταῦτα εἰς λόγους ἐθνικούς. Εἶχον ὅμως τὴν γνώμην ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως ὅσον ἀφορᾷ τὴν στάσιν καὶ τὴν πορείαν αὐτῆς ἐπ’ αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἐπειδὴ δύο ἡμέραι μᾶς χωρίζουσιν ἀπὸ τοῦ πέρατος τῶν ἐργασιῶν ἡμῶν, ἐπειδὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀναγνωρίζουσα τὸ δυσχερὲς τῆς θέσεως αὐτῆς ἴσως εἶναι ἠναγκασμένη νὰ μὴ ἀποδεχθῇ τὸν δριμὺν ἔλεγχον ἡμῶν ἀφήνων τὰς ἐπὶ τούτου κρίσεις εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, παραιτοῦμαι τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, ἐπιφυλάσσων εἰς ἐμαυτὸν πᾶν πρὸς τοῦτο δικαίωμα καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς.

§58Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Κατόπιν τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Πατσουράκου ἔκρινα ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς ἐμὲ νὰ παραιτηθῶ καὶ ν’ ἀφήσω κατὰ τὰς τελευταίας ἱερὰς στιγμὰς τὴν Κυβέρνησιν ἐλευθέραν.

§59Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Θὰ παραιτηθῶ καὶ ἐγὼ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνάπτυξιν μιᾶς ἐπερωτήσεως, ἥτις ἀφορᾷ τὸν ἐπιθεωρητὴν τῶν δημοτικῶν σχολείων, συνιστῶν μόνον εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ διάφορα ἔγγραφα. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάπτυξιν αὐτῆς, ἂν ἄλλος ἀντιπρόσωπος ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας εἰσέλθῃ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο.

§60Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Ἐγὼ θὰ ὑπεραμυνθῶ.

§61Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀφοῦ παρῃτήθη ὁ κ. Πετμεζᾶς, πρέπει νὰ παραιτηθῆτε.

§62Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Παραιτοῦμαι.

§63Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Μὲ ὅλην τὴν ἐκτίμησιν καὶ τὸν σεβασμόν, τὸν ὁποῖον τρέφω πρὸς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν, δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου διὰ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν διεξήχθη ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐπερωτήσεων.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε τὸν λόγον ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν.

§65Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Ἔχω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, λέγω δ’ ὅτι ἡ Ἡμερησία Διάταξις τῶν ἐπερωτήσεων εἶναι πενιχροτάτη καὶ θὰ παραπεμφθῶσι πάντα τὰ ζητήματα εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Καλένδας. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἵσταται πολὺ ὑψηλά, ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γίνεται, εἶναι πρωτοφανές. Ἤθελον ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος ὡμίλησε προκειμένου περὶ μιᾶς Τραπέζης κατὰ τοιοῦτον τρόπον· πρόκειται νὰ ὑποστηρίξῃ μίαν Τράπεζαν, ἥτις εἶναι τὸ θῦμα τῶν ἐνεχυροδανειστῶν καὶ τοκογλύφων.

§66Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, δὲν σκοπῶ βεβαίως ν’ ἀντιμετωπίσω οὔτε τὴν δηλωθεῖσαν γνώμην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, συστήσαντος ὅπως οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως σήμερον ἀποφύγωσι πᾶσαν συζήτησιν ἐπὶ ἐπερωτήσεων, οὔτε τὴν σύμφωνον εἰς τοῦτο γνώμην τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἐπιτρέψατε τοῦτο καὶ μόνον νὰ εἴπω. Πρὸ μηνὸς καὶ πλέον φέρομαι ἐγγεγραμμένος ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει τῶν ἐπερωτήσεων, ἵνα ποιήσωμαι σύστασιν ὑπὲρ τοῦ ὑπὸ στοιχεῖον Ηʹ ὀγδόου ψηφίσματος τῆς τετάρτης ἐν Ἄργει Ἐθνοσυνελεύσεως. Ἂν δὲ ἠθέλετε, κύριοι Βουλευταί, μοὶ ἐπιτρέψει πέντε, καὶ μόνον πέντε, λεπτὰ νὰ σᾶς ἀπασχολήσω, θὰ ἐδημιουργεῖτο εἰς τὸ τόσον βραχὺ τοῦτο χρονικὸν διάστημα μία ἀξιοσημείωτος καὶ τὰ μάλιστα εὐχάριστος εὐκαιρία, καθ’ ἣν θὰ ἐτίθεντο εἰς συνάντησιν καὶ ἤθελον ἐπικοινωνήσει τὰ φρονήματα καὶ τὰ αἰσθήματα τοῦ Συνεδρίου τούτου πρὸς τὰ φρονήματα καὶ τὰ αἰσθήματα τῆς Συνελεύσεως τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι προπαρεσκεύασαν τὸ πολιτικὸν ἔδαφος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἠδυνήθημεν ἡμεῖς σήμερον ἀκόπως νὰ ἐφαρμόσωμεν νέα προοδευτικὰ πολιτειακὰ δόγματα τοῦ κοινοβουλευτικοῦ μας πολιτεύματος ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς πατρίδος. Καὶ ἠθέλομεν τοιουτοτρόπως ἀποδώσει φόρον τιμῆς καὶ εὐλαβείας πρὸς τὰς εὐγενεῖς ἰδέας καὶ τὰς ἀποφάσεις τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων.

§67ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα· προχωρήσατε.

§68Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Ὑποθέτω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ὑπὸ τὴν εὐμένειάν σας ταύτην μοὶ εἶναι ἐπιτετραμμένον πέντε μόνον λεπτὰ νὰ σᾶς ἀπασχολήσω. Τὸ κραταιότατον, Κύριοι, καὶ εὐγενέστατον τῶν ἀνθρωπίνων συναισθημάτων εἶναι τὸ συναίσθημα τῆς εὐγνωμοσύνης. Λαοὶ δὲ ἐμπεφορημένοι ὑπὸ τοιούτων αἰσθημάτων εἶναι ἄξιοι τῆς παγκοσμίου ἐκτιμήσεως. Ὑπὸ τοιούτων αἰσθημάτων κατεχομένη καὶ ἡ ἐν Ἄργει Ἐθνοσυνέλευσις, εὑρισκομένη τότε ἐγγὺς τῶν πραγμάτων, ὀσφραινομένη καὶ ἀναπνέουσα τὰς ἀναθυμιάσεις τῶν ἀχνιζόντων αἱμάτων τῶν ἰδίων αὑτῆς τέκνων καὶ τῶν φιλελευθέρων τέκνων τῆς Ἑσπερίας, ἅπερ μίγδην ἐπάτησαν τότε τὴν Ἑλληνικὴν γῆν, ἐσκέφθη ν’ ἀποκρυσταλλώσῃ εἰς τὸ μνησθὲν ὄγδοον ψήφισμα αὑτῆς τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ ἔθνους πρὸς τὰς Μεγάλας Δυνάμεις. Διὰ τοῦ ψηφίσματος δηλονότι ἐκείνου ἀπεφάσισεν ὅπως στηθῶσι δύο μνημεῖα ἀναμνηστικὰ τῶν δύο μεγάλων γεγονότων, τὰ ὁποῖα ἔθεντο τέρμα εἰς τὰ ἑπταετῆ μαρτύρια καὶ θυσίας καὶ ὁλοκαυτώματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, κατὰ τὸν ἱερὸν ἀγῶνα. Τὸ μὲν εἰς ἀνάμνησιν τοῦ μεγάλου γεγονότος ἐν τῇ παγκοσμίῳ Ἱστορίᾳ, καθ’ ὃ αἱ τρεῖς Εὐρωπαϊκαὶ Δυνάμεις ἔχυσαν σπονδὴν ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τῶν λαῶν, ἐν Ναβαρίνῳ, συμβολίζον δὲ τὴν καταστροφὴν τοῦ τουρκικοῦ στόλου ὑπὸ τῶν τριῶν ναυάρχων ἐν Ναβαρίνῳ, ἀποφασισθέντος νὰ στηθῇ τὸ μνημεῖον τοῦτο ἐν Πύλῳ, ἐκεῖ εἰς τὸν λιμένα ἐκεῖνον, εἰς τὴν κολυμβήθραν ἐκείνην, εἰς ἣν ἔλαβε τὸ βάπτισμα αὑτῆς ἡ ἐθνικὴ ἡμῶν παλιγγενεσία. Τὸ δὲ ἕτερον μνημεῖον, εἰς ἀνάμνησιν τῆς ἐν Πελοποννήσῳ ἀποβάσεως τῆς Γαλλικῆς στρατιᾶς ἐκείνης, εἰς ἣν διὰ τοῦ ἐν Λονδίνῳ πρωτοκόλλου ἀνετέθη ἡ ἐκδίωξις τοῦ Ἰβραὴμ ἐκ Πελοποννήσου, ἀποφασισθέντος, ἵνα καὶ τὸ μνημεῖον τοῦτο στηθῇ ὡσαύτως ἐν τῇ αὐτῇ ἐπαρχίᾳ Πυλίας καὶ ἐν Πεταλιδίῳ, ἔνθα τὸ πρῶτον ἀπεβιβάσθη ἡ Γαλλικὴ στρατιὰ ὑπὸ τὸν ἔνδοξον στρατάρχην Μαιζῶνα, δύο μῆνας μετὰ τὴν ἀπόβασιν τοῦ ὁποίου αἱ ἄγριαι ὀρδαὶ τοῦ κατακτητοῦ, αἱ σπείρουσαι τὸν θάνατον καὶ τὴν ἐρημίαν εἰς τὴν Πελοπόννησον, ἠναγκάσθησαν νὰ ἐκκενώσωσι ταύτην. Δὲν θὰ ἐξετάσω ποσῶς τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους αἱ κατόπιν Κυβερνήσεις δὲν προέβησαν τότε εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν μέτρων αὐτῶν, διατελοῦσαι πάντοτε ὑπὸ τὴν ἐπήρειαν τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ξένων Δυνάμεων, διαγωνιζομένων τότε νὰ ἐπιβάλλωσι τὴν ἰδίαν αὑτοῦ ἐπιρροὴν ἕκαστος εἰς τὴν πολιτικὴν τοῦ ἀρτισυστάτου τότε Κράτους. Φρονῶ ὅμως, Κύριοι, ὅτι τὸ παρὸν συνέδριον, μνῆμον καὶ τῆς ἐκτάκτου ἀποστολῆς αὑτοῦ, διότι βεβαίως δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι διεχειρίσθημεν τὴν κυριαρχικὴν ἐξουσίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ ἐκπερατοῦν μετὰ δύο ἡμέρας τὸ ἔργον αὑτοῦ αἰσίως ἄνευ οὐδεμιᾶς διαταράξεως τῆς τάξεως καὶ κατὰ τρόπον ἐπιτρέποντα εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ πανηγυρίζῃ τὴν ἀνατολὴν νέου εὐέλπιδος καὶ λαοποθήτου πολιτικοῦ βίου καὶ τὴν χαραυγὴν τῶν ἐθνικῶν ἰδεωδῶν, νομίζω, λέγω, ὅτι τὸ συνέδριον τοῦτο θὰ ἐπετέλει πρᾶξιν καὶ ἐθνικὴν καὶ σκόπιμον καὶ ἀξίαν τῆς ὑψηλῆς ἀποστολῆς αὑτοῦ, συνιστῶν σήμερον τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ψηφίσματος ἐκείνου. Τοιουτοτρόπως δὲ καὶ ἡ Συνέλευσις αὕτη ἐπικοινωνεῖ καὶ μετὰ τῶν φρονημάτων τῆς ἐν Ἄργει Ἐθνοσυνελεύσεως ἐκείνης, καὶ ἀποδεικνύει τὸ ἀναλλοίωτον τῶν ἐθνικῶν αἰσθημάτων καὶ τὴν ἑνότητα τοῦ ἐθνικοῦ πνεύματος τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς. (Χειροκροτήματα καὶ ἐπευφημίαι).

§69Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ὅπως, ἐὰν εἶναι δυνατόν, εὐαρεστηθῇ νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἀξιωματικοὶ καὶ ὑπαξιωματικοὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, εἰς τοὺς ὁποίους τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος ἀπέθεσε τὰς ἐλπίδας του, εὑρίσκονται εἰς τὰς φυλακάς. Μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν εὑρίσκεται καὶ εἷς ἀνθυπολοχαγὸς Μαντούβανος ἐκ τῆς ἰδιαιτέρας μου πατρίδος καὶ ἄλλοι ὑπαξιωματικοί. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς λόγους, ἵνα καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ λαὸς γνωρίζωσι ποῦ εὑρίσκονται.

§70ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ ἐρώτημα αὐτὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου εἶναι εὐλογώτατον καὶ δίκαιον. Τὸ ἀπηύθυνα καὶ ἐγὼ πρὸ ἡμερῶν, ἀνεγράφη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, ὑπεσχέθη δὲ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι θὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὸ ἐρώτημά μου ἐκεῖνο. Ἀναμένω ἀπὸ ἡμερῶν τὴν ἀπάντησιν καὶ νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ δοθῇ ἡ ἀπάντησις αὕτη, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον συνενοῦνται εἰς τὴν ἐρώτησιν καὶ ἕτεροι συνάδελφοι.

§71ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶμαι ἕτοιμος, κύριοι Βουλευταί, νὰ δώσω τὴν αἰτουμένην ἀπάντησιν. Θὰ ἐνθυμῆσθε ἴσως ὅτι πρό τινων ἡμερῶν, κατὰ τὴν ἑορτὴν τῆς 6 Δεκεμβρίου, εἶχον διαδοθῆ ἀνησυχητικαὶ φῆμαι, αἱ ὁποῖαι συνετάραξαν ἱκανῶς τὴν κοινωνίαν τὴν Ἑλληνικήν. Ἐξ ἀφορμῆς τῶν φημῶν ἐκείνων καὶ πάντων τῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα κατωρθώθη νὰ προσπέσωσιν εἰς γνῶσιν τῆς διοικήσεως, διετάχθη ἡ ἐνέργεια στρατιωτικῆς προανακρίσεως, ἡ ὁποία μετὰ σπουδῆς ἐπιδιώξασα νὰ περατώσῃ τὰ καθ’ ἑαυτὴν ἔφθασε νὰ μοὶ ὑποβάλῃ σήμερον τὸ πόρισμα τῆς ἐνόρκου προκνακρίσεως, κατὰ τὸ ὁποῖον δὲν θέλω νὰ εἴπω τὴν λέξιν ἀποδεικνύεται, ἀλλὰ γνώμη τοῦ ἐνεργήσαντος τὴν ἔνορκον προανάκρισιν γενικοῦ ἀξιωματικοῦ εἶναι ὅτι προκύπτουσιν ἀποχρῶσαι δυστυχῶς ἐνδείξεις, πλέον ἢ ἀποχρῶσαι ἐνδείξεις, ὅπως στηριχθῇ δημοσία κατηγορία κατὰ ὡρισμένων ὑπαξιωματικῶν πρωτίστως, ἐν μέρει δὲ καὶ ἀξιωματικῶν, κατηγορία περὶ τοῦ ὅτι εἶχον προβῆ εἰς ἕνωσιν καὶ συνωμοσίαν, ἵνα κατὰ τὴν ἑσπέραν τῆς 6 Δεκεμβρίου ἐπιδιώξωσι τὴν ἀνατροπὴν τοῦ κυβερνητικοῦ καθεστῶτος. Ἐν τῇ συστάσει ταύτῃ καὶ ἐν τῇ ἑνώσει, κατὰ τὸ πόρισμα τῆς ἐνόρκου προανακρίσεως, περιλαμβάνονται καὶ πολῖται, περιλαμβάνονται ἐν πάσῃ περιπτώσει πρόσωπα, διὰ τὰ ὁποῖα ἁρμοδία εἶναι ἡ κοινὴ δικαιοσύνη. Ἐνόμισα ὅτι μοὶ ἐπεβάλλετο, ὅπως ἀμέσως διαβιβάσω τὸν φάκελον τῆς ἐνεργηθείσης προανακρίσεως ὑπὸ τῆς στρατιωτικῆς Ἀρχῆς πρὸς τὸν εἰσαγγελέα τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν, ὅπως ἡ περαιτέρω ἐκδίκασις γίνῃ ὑπὸ τῆς κοινῆς πολιτικῆς δικαιοσύνης, διὰ νὰ δυνηθῇ ἐν καιρῷ αὐτὴ αὕτη ἡ λαϊκὴ δικαιοσύνη ν’ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῶν γενομένων καὶ ἐπὶ τῶν καταγγελλομένων. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι τὴν ἑσπέραν ταύτην ὑπέγραψα τὸ ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ ἐνεργηθεῖσα προανάκρισις ὑπὸ τῆς στρατιωτικῆς Ἀρχῆς διαβιβάζεται εἰς τὸν εἰσαγγελέα τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν.

§72ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πολὺ ὀρθῶς.

§73Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Μήπως ἐνέχεται εἰς τὴν συνωμοσίαν αὐτὴν ὁ....

§74ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἠμπορῶ νὰ εἴπω σήμερον τίποτε περισσότερον.

§75ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι γνωσταὶ εἰς ὑμᾶς αἱ ἰδέαι καὶ αἱ γνῶμαί μου περὶ τοῦ καθήκοντος ἑνὸς ἑκάστου ἐξ ἡμῶν νὰ ὑπηρετήσῃ τὴν δημοσίαν τάξιν. Ἀλλὰ φοβοῦμαι καὶ ἔχω καὶ ἐγὼ ὑπόνοιαν ὅτι ἀπὸ σήμερον, εἴτε ἀφελῶς εἴτε σκοπίμως,—δὲν ἐννοῶ τὴν Κυβέρνησιν μεταχειριζόμενος τὴν λέξιν σκοπίμως—, διαπράττονται πράξεις καὶ ἀτοπήματα, ἐν πάσῃ περιπτώσει ὑπερβολαί, αἵτινες μὲ ἐμβάλλουσιν εἰς τὴν ὑπόνοιαν ὅτι θὰ ἔχωμεν ἀδικήματα. Ἀκριβῶς, κύριοι Βουλευταί, τῇ 5 Δεκεμβρίου συνέβη χάριν ἀναψυχῆς νὰ μεταβῶ εἰς ἐξοχήν τινα τοῦ Πειραιῶς, διελθὼν ὥρας τινὰς ἀνακουφίσεως ἀπὸ τοῦ καμάτου, εἰς τὸν ὁποῖον ὑποβαλλόμεθα ἐνταῦθα, συνέφαγον τὴν ἡμέραν ἐκείνην μεθ’ ἑνὸς φύλακος κτήματός τινος, τοῦ ὁποίου ἀγνοῶ τὸ ὄνομα, μεθ’ ἑνὸς ποιμένος, τοῦ ὁποίου ἐπίσης ἀγνοῶ τὸ ὄνομα, καὶ μετὰ δύο φίλων μου, τοὺς ὁποίους εἶχον παραλάβει ἐξ Ἀθηνῶν. Διήλθομεν ὥρας τινὰς εὐχαρίστους. Ποῖον νομίζετε ὅτι ὑπῆρξε τὸ ἀποτέλεσμα; Τὴν αὐτὴν ἑσπέραν καὶ τὴν ἑπομένην ἡμέραν πᾶσαι αἱ πτυχαὶ τοῦ ἐδάφους τῶν πέριξ λόφων ἠρευνήθησαν ὑπὸ τῆς Ἀστυνομίας μετὰ πάσης ἐπιμελείας καὶ προσοχῆς! Πλειστάκις ἀποχωρῶν ἐκ τῆς αἰθούσης ταύτης μεταβαίνω εἰς τὸ Ζαχαροπλαστεῖον τὰ «Ἡνωμένα Βουστάσια» μετὰ πολλῶν ἐνίοτε συναδέλφων. Τοῦτο ἐγένετο κανονικώτατα, καὶ ἐκεῖθεν μεθ’ ἑνὸς συντάκτου τῆς ἐφημερίδος «Πατρίς», κατὰ τὸ πλεῖστον, εἴτε καὶ μόνος, εἰς ὥρας μεταμεσονυκτίους, μετέβαινον εἰς τὴν οἰκίαν μου, εἶμαι δέ, ὡς γνωστόν, καὶ οἰκογενειάρχης. Εἶναι ἀπολύτως βέβαιον ὅτι παρηκολουθούμην ὑπὸ χωροφυλάκων, εἶναι ἀπολύτως βέβαιον ὅτι καὶ μετὰ μίαν καὶ μετὰ δύο ὥρας εἶδον οἱ γείτονές μου χωροφύλακας ἀκροωμένους εἰς τὰ παράθυρα τῆς οἰκίας μου! Εἶναι, Κύριοι, εἰς ἐμέ, κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχω, ἀπολύτως βέβαιον ὅτι προκειμένου περὶ τῶν ἀνθρώπων, περὶ τῶν ὁποίων πρὸ μικροῦ ἐγένετο λόγος, ἠσκήθη πίεσις πρὸς μάρτυρας, ὅπως καταθέτωσιν ἐναντίον αὐτῶν ἐπιβαρυντικὰ γεγονότα. Καὶ ταῦτα προκειμένου περὶ ἐμοῦ, ὅστις οὐδέποτε ἐδίστασα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ καταγγείλω πᾶσαν, οὐχὶ ἐνέργειαν, ἀλλὰ καὶ σκέψιν τείνουσαν πρὸς διατάραξιν τῆς δημοσίας τάξεως, προκειμένου περὶ ἐμοῦ, τοῦ ὁποίου ὁ βίος κατὰ τὰς ἡμέραν ταύτας λειτουργεῖ ὡς ὡρολόγιον κανονικώτατον. Συμβαίνει καί τι ἄλλο, τὸ ὁποῖον ἐγὼ δύναμαι νὰ βεβαιώσω. Συνδέομαι διὰ στενωτάτης φιλίας μετὰ διευθυντοῦ ἐφημερίδος τινός, τὸν ὁποῖον συχνὰ ἐπισκέπτομαι, καὶ εὑρίσκω ἐκεῖ διαφόρους ἀνθρώπους ἀντιπολιτευομένους ἀληθῶς τὴν Κυβέρνησιν, πάντα τὰ ζητήματα ταῦτα συζητοῦντας ὁτὲ μὲν μετ’ ἀγανακτήσεως διὰ τὰς ὑπερβολὰς αὐτάς, ὁτὲ δὲ καὶ ἐν μέσῳ γελώτων. Θὰ ἦτο περίεργον, Κύριοι, νὰ ἤρχιζεν ἀνάκρισις κατὰ τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, διότι συγκεντροῦνται εἰς τὰ γραφεῖα ὡρισμένης ἐφημερίδος. Νομίζω ὅτι ἀπαιτεῖται μεγάλη προσοχή, πολὺ μεγάλη προσοχὴ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, διότι συμβαίνει ἐνίοτε ἐνέργειαί τινες νὰ καταλήγωσιν ἀδοκήτως, παραλόγως, ἀτόπως εἰς ἀδικήματα. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀναγκαία ἡ μεταστροφή, θέλω νὰ εἴπω, τῆς κοινῆς ἀντιλήψεως, δὲν θέλω νὰ εἴπω ἡ μεταστροφὴ ἐνεργειῶν ἀτόπων, ἡ μεταστροφὴ τῆς κοινῆς ἐμπιστοσύνης, τῆς κοινῆς ὑπολήψεως κατ’ ἐκείνων, τοὺς ὁποίους, ἐφ’ ὅσον δὲν γινώσκουσι τὰ πράγματα ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ, δικαιοῦνται νὰ θεωρῶσιν ὑπαιτίους τοιούτων ἐνεργειῶν, δικαιοῦνται νὰ θεωρῶσιν ὡς μὴ κρατοῦντας τὸ πηδάλιον τῆς Πολιτείας μετὰ τῆς ἀπαιτουμένης ψυχραιμίας καὶ ἀξιοπρεπείας καὶ ἀπαθείας, μετὰ τῆς ἀπαιτουμένης ἀνδρείας, τὴν ὁποίαν πρέπει κατὰ καθῆκον νὰ ἔχῃ πᾶς κυβερνήτης παντὸς Κράτους, καὶ ὅταν δὲν εἶναι φύσει ἀνδρεῖος. Ὅταν ὁ κυβερνήτης ἑνὸς Κράτους....

§76Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἀπολογίαν ἐκ τῶν προτέρων κάμνετε;

§77Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν καταδέχομαι ν’ ἀπολογηθῶ διὰ τὰ τοιαῦτα. Ἐγὼ προυκάλεσα πρὸ ἡμερῶν καὶ προκαλῶ καὶ τὴν στιγμὴν ταύτην. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀπολύτως πεποίθησις ὅτι ἐγὼ σκέπτομαι καὶ ἐνεργῶ, καθ’ ὅσον μοί εἶναι δυνατὸν ὑπὲρ τῆς δημοσίας τάξεως, προκαλῶ. Διότι ἀλλοίμονον εἰς ἕνα τόπον, ὅστις ἤθελεν ὑπολάβει ὅτι ὁ κυβερνήτης αὐτοῦ ἔχει καταληφθῆ ὑπὸ φόβου.

§78Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Εἶμαι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω ὅτι ὑπῆρχε τοιαύτη συνωμοσία.

§79Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐβεβαίωσα τὸ ἐναντίον ἀπολύτως. Ἐγὼ βεβαιῶ περὶ ἐνεργειῶν ἀτόπων, περὶ ἐνεργειῶν ὑπερβολικῶν. Οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι, ἐὰν ὑπάρχωσιν ἔνοχοι καὶ ἂν ἀποδειχθῶσι, πρέπει νὰ τιμωρηθῶσι. Ποῖος λέγει τὸ ἀντίθετον τούτου; Ἀλλά, καθόσον καὶ ἡμεῖς ζῶμεν ἐν τῷ τόπῳ καὶ ἀντιλαμβανόμεθα τῶν γενομένων, δικαιούμεθα νὰ ἔχωμεν τὴν γνώμην ὅτι διαπράττονται πράξεις καὶ γίνονται ἐνέργειαι παντελῶς ἀδικαιολόγητοι, ἐνέργειαι, αἱ ὁποῖαι δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ γίνωσιν.

§80Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι δὲν ἦτο ὁ κατάλληλος χρόνος νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν θέμα, τὸ ὁποῖον, ὡς ἤκουσα καὶ ὡς ἀντελήφθην, εὑρίσκεται ὑπὸ ἀνάκρισιν. Δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ ἐλέγξωμεν ἤδη ἐνέργειαν κυβερνητικὴν πρὶν ἢ ἴδωμεν καὶ βεβαιωθῶμεν ἂν καλῶς ἢ κακῶς ἔπραξε. Τοῦτο θὰ τὸ ἴδωμεν καὶ ἐπιφυλασσόμεθα, ὅταν θὰ ἔχωμεν τὸ πόρισμα τῆς ἀνακρίσεως, νὰ ἐκφέρωμεν γνώμην.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διάφοροι Βουλευταὶ ζητοῦσι νὰ συζητηθῇ μία ἐπερώτησις προτασσομένη τῶν λοιπῶν, περὶ τῆς ἐπισκοπικῆς ἕδρας Ἰθάκης· ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται νὰ προταχθῇ;

§82ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας.

§84Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐξελεγκτικῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν κληροδοτημάτων τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως. Εἶναι γνωστὸν ὅτι συνεστάθη ἐπιτροπὴ πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ κληροδοτημάτων καὶ ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της, ἥτις θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ. (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ. Ἀναθ. Βουλῆς, Τεῦχος Βʹ).

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ͵ΓΩΚΒʹ νόμου περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ ͵ΓΥΚΖʹνόμου περὶ ὁδοποιΐας». (Ψηφίζονται τὰ τρία ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ). Βʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταρρυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ΣΙΒʹ περὶ διοικήσεως τῶν δημοσίων ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ δημοσίου λογιστικοῦ τοῦ Κράτους, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ νόμου

͵ΓΨΞΓʹ (3763).

(Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον μόνον καὶ τὸ σύνολον). Βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐνισχύσεως τῆς Χωροφυλακῆς ἐκ τοῦ στρατεύματος κατὰ τὰ ἔτη 1912 καὶ 1913».

§86Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Τὸ παρὸν νομοσχέδιον, κύριοι Βουλευταί, ἀφορᾷ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς Χωροφυλακῆς. Εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν βεβαίως ὅτι ὑπὲρ τὰς 1,200 αἰτήσεις, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὑπεβλήθησαν παραιτήσεως χωροφυλάκων. Ἔχουσι δίκαιον, Κύριοι, οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, διότι τοὺς ἔχει ἐγκαταλίπει τελείως ἡ Πολιτεία. Λέγω δὲ τοῦτο, διότι, ἐνῷ ἀπὸ μηνῶν τονίζεται ὅτι θὰ προσκληθῶσι ξένοι ὀργανωταὶ χάριν τῆς Χωροφυλακῆς, εἰσέτι δὲν εἴδομεν τοιοῦτόν τι. Ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω ὅτι τὸ κενὸν τὸ μέγα, τὸ ὁποῖον θὰ προέλθῃ εἰς τὴν Χωροφυλακὴν ἐκ τῆς ἀθρόας παραιτήσεως τῶν χωροφυλάκων, θὰ καταστῇ δυσαναπλήρωτον, διότι ἡ Χωροφυλακὴ δὲν εἶναι εἰς τὴν θέσιν της. Ἔχει ἀξιώσεις ἡ Πολιτεία παρὰ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν τοιαύτας καὶ τοσαύτας, ὥστε νὰ τοῖς καθίσταται ἀδύνατον νὰ ἐκτελέσωσι τὴν ὑπηρεσίαν αὑτῶν συμφώνως πρὸς τὸν ὅρκον, τὸν ὁποῖον ἔδωκαν. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, ἐφ’ οὗ ἔχω νὰ ἐπιστήσω ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶναι τοῦτο, ὅτι ἐξηναγκάσθησαν ἐκ τῆς ἑξῆς αἰτίας οἱ πλεῖστοι αὐτῶν νὰ ὑποβάλωσι τὰς αἰτήσεις τῆς παραιτήσεως ἀπὸ τῆς θέσεώς των. Λέγω δὲ τοῦτο καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν σοβαρῶς. Ὑπάρχει ἔγγραφον ὑπογεγραμμένον ὑπὸ τοῦ διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν–Πειραιῶς ὑπὸ χρονολογίαν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, 9 Σεπτεμβρίου, διὰ τοῦ ὁποίου οὗτος ἀποτεινόμενος πρὸς ἕτερον ἀστυνόμον ἐπαρχιακῆς πόλεως γειτονικῆς ὁρίζει εἰς αὐτὸν τοὺς ἀποστελλομένους πρὸς αὐτὸν χωροφύλακας νὰ τοὺς ἀντικαταστήσῃ δι’ ἄλλων πλὴν Μεσσηνίων καὶ Λακώνων. Ἰδοὺ εἷς λόγος, ἐπὶ πλέον νὰ ἐπέλθῃ ἡ διαίρεσις ἐν τῷ στρατεύματι καὶ συνεπῶς ἡ ἀποσύνθεσις αὐτοῦ. Διὰ νομοσχεδίων δὲν διορθοῦνται σώματα, τὰ ὁποῖα εἶναι προωρισμένα νὰ ἐπιτελέσωσιν ἱερὸν σκοπόν, τὴν διαφύλαξιν τῆς ζωῆς, τῆς τιμῆς καὶ τῆς περιουσίας τῶν πολιτῶν. Ἐπαναλαμβάνω, κύριοι Βουλευταί, νὰ τονίσω πρὸς ὑμᾶς ὅτι τὴν 9 Σεπτεμβρίου ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν ἔγγραφον εἰς τὸν ἀστυνόμον Θηβῶν, διὰ τοῦ ὁποίου ἐζήτει ν’ ἀντικαταστήσῃ τοὺς Α. καὶ Β. χωροφύλακας, ὀκτώ, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, τὸν ἀριθμόν, διὰ παντὸς ἄλλου ἢ διὰ χωροφυλάκων ἐκ Μεσσηνίας καὶ Λακωνίας. Τί ἐνόει ἆρά γε ἡ διεύθυνσις τῆς Ἀστυνομίας ἐνταῦθα διὰ τοῦ ἐγγράφου ἐκείνου ἢ τί ἄλλο ἐπετέλει, ὅτε ἔγραφε ταῦτα εἰς ἐπίσημον ἔγγραφον; Οὐδὲν ἄλλο, εἰμὴ νὰ σπείρῃ ζιζάνια μεταξὺ τῶν ἀνδρῶν τῆς Χωροφυλακῆς καὶ νὰ διαιρῇ τὸ σῶμα ἐκεῖνο τοῦ στρατεύματος, εἰς τὸ ὁποῖον εἶναι ἐμπεπιστευμένα τὰ σπουδαιότερα συμφέροντα τῶν πολιτῶν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἀνῆλθον, κύριοι Βουλευταί, τὸ βῆμα, ἵνα εἴπω τὰ ὀλίγα ταῦτα καὶ τὰ λάβῃ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν ἡ Κυβέρνησις, ἔχουσα ἐν νῷ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ ψηφίσεως νομοσχεδίων νὰ διορθωθῇ τὸ σῶμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ἐν παραλυσίᾳ διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους ἠκούσατε πλὴν τῶν ἄλλων πολλῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι γνωστοὶ καὶ εἰς ὑμᾶς. Ὅταν λοιπὸν ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας λειτουργῇ ἓν σῶμα τόσῳ σοβαρὸν καὶ τόσῳ σπουδαῖον, νομίζω ὅτι παρέλκουσι τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα προσκομίζονται πρὸς ἐπιψήφισιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εἰς τοιαύτας ὥρας. Ἰδοὺ καὶ εἷς λόγος ἐπὶ πλέον νὰ ἔχῃ δίκαιον ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λακωνίας Βουλευτὴς νὰ εἴπῃ ὅσα εἶπε προηγουμένως ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ ὅτι ἔχουσιν ἄδικον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διέκοπτον, καθ’ ἣν ὥραν διεμαρτύρετο ὁ ἄνθρωπος διὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἀστυνομικῆς Ἀρχῆς. Ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐτόνισα, ἦσαν ὄχι ὀλιγώτερα, ἀλλ’ οὐδὲ κἂν προσεγγίζοντα πρὸς τὴν ἀλήθειαν. Δὲν ἀσχολεῖται ἡ Χωροφυλακὴ πλέον, ὡς εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας ὑμᾶς, δι’ ἐκεῖνο, δι’ ὃ εἶναι τεταγμένη, διὰ τὴν περιφρούρησιν δηλονότι τῆς ζωῆς καὶ τῆς περιουσίας τῶν πολιτῶν, ἀλλ’ ἀσχολεῖται ἤδη δι’ ἄλλους σκοποὺς ἐκ τοῦ τρόμου, ὑφ’ οὗ ἔχει καταληφθῆ ἡ Ἀνόρθωσις τῶν συνωμοσιῶν ἐντεῦθεν, τῶν συνωμοσιῶν ἐκεῖθεν. Αὐτὴ εἶναι ἡ κακὴ ἀντίληψις τῶν κυβερνώντων, διότι νομίζουσιν ὅτι πᾶσα ἀντίθετος φωνή, πᾶσα ἀντίθετος γνώμη στρέφεται κατὰ τοῦ προσώπου τοῦ ἐπὶ κεφαλῆς τῆς Ἀνορθώσεως, ὡσεὶ ἐπρόκειτο περί τινος Πεισιστράτου ἢ περί τινος τυράννου, ὁ ὁποῖος κυβερνᾷ ἀπολυταρχικῶς τὴν χώραν. Ἀλλὰ δι’ αὐτῶν τῶν σπασμωδικῶν μέτρων ἐπιτείνεται ὁ πανικὸς τοῦ λαοῦ, καὶ ὁ σάλος ἐν ταῖς ψυχαῖς αὐτοῦ μεγεθύνεται. Ἡ Χωροφυλακὴ εἶναι τεταγμένη, δι’ οὓς λόγους καὶ δι’ οὓς σκοποὺς οἱ πάντες γινώσκομεν, ἀλλ’ ἤδη ἔχει μεταβληθῆ εἰς ἑσμὸν χαφιέδων καὶ ἐκτελεῖ πᾶν ἄλλο ἢ τὸν ὑψηλὸν προορισμὸν αὑτῆς. Καθῆκον λοιπὸν ἔχει ἡ Κυβέρνησις λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν ταῦτα νὰ θέσῃ τέρμα εἰς τὰς καταχρήσεις καὶ τὰς ὑπερβασίας τῶν ἰθυνόντων αὐτήν. Ἐγὼ ὁμολογῶ, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ᾐσθάνθην ἀνακούφισιν, δι’ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὸ ὀλίγου, τονίσας ὅτι παρέπεμψε τὴν ὑπόθεσιν τῆς διασήμου ὡς φανταστικῆς κατ’ ἐμὲ συνωμοσίας εἰς τακτικὸν ἀνακριτήν. Διότι βεβαίως οὐδεὶς θὰ εἶχε τὸ θάρρος ν’ ἀνέλθῃ ἐπὶ τὸ βῆμα, ἵνα ὑπερασπίσῃ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι συνῆλθον ἐπὶ τὸ αὐτό, ἵνα παρὰ τοὺς κειμένους νόμους ἐπιχειρήσωσι τὴν ἀνατροπὴν τοῦ καθεστῶτος. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι πλανῶνται οἱ πλάττοντες συνωμοσίας, καθόσον θὰ εἶναι ἴσως ἡ πρώτη φορά, καθ’ ἣν ἐν τῷ Κράτει ἡμῶν γεννῶνται τοιαῦται ἰδέαι ἐπαναστατικαὶ κατὰ τῶν κυβερνώντων ἐν κρυπτῷ καὶ παραβύστῳ. Ἐγὼ πιστεύω ὅτι εἶναι γνῶμαι τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐμισθώθησαν ἐπὶ τοῦτο, ἵνα δηλονότι πωλῶσιν ἐκδουλεύσεις παρακολουθοῦντες τὸν Α ἢ τὸν Β ποῦ μεταβαίνει καὶ διὰ τίνας σκοποὺς μεταβαίνει! Αὐτὸ ἀποδεικνύει ὅτι ἔχουσι καταληφθῆ ὑπὸ τρόμου φανταστικοῦ οἱ ἀτυχεῖς Ἀνορθωταί. Ἔρχονται δὲ διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου νὰ συμπληρώσωσι τὰ κενὰ τοῦ σώματος ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐξέφυγε τοῦ προορισμοῦ αὑτοῦ, διὰ λόγους τοὺς ὁποίους ἀκούετε καὶ τοὺς ὁποίους γνωρίζει ἄριστα ἡ Ἀνόρθωσις. Παρέστην, Κύριοι, εἰς τὴν κηδείαν τοῦ μακαρίτου Κανελλίδου· ἠκολούθησεν αὐτὴν καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἑσμὸς χωροφυλάκων περιεκύκλου τὴν ἅμαξαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ὁδηγοῦντες εἰς τὴν τελευταίαν του κατοικίαν τὸν μέγαν τὴν ψυχήν, ἀλλ’ ἤρεμον καὶ ἄκακον ἐκεῖνον δημοσιογράφον, ἐβλέπομεν σμήνη χωροφυλάκων, τῶν μὲν φερόντων στολήν, τῶν δὲ πολιτικὴν ἐνδυμασίαν, ἀνησύχων ὅμως πάντων διὰ τὴν προφύλαξιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἀπὸ πάσης τυχὸν ἐπιθέσεως. Ἀλλὰ μὴ σᾶς ταράττουσι τὰ τοιαῦτα, κύριοι ἀνορθωταί. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι ὄχι μόνον νομοταγής, ἀλλ’ ἀπεχθάνεται τὰ τοιαῦτα. Ἐπαναλαμβάνω νὰ τονίσω ὅτι τὸ σῶμα τῆς Χωροφυλακῆς κατέστησαν ἐντελῶς ἄχρηστον διὰ τῆς ὁδοῦ, τὴν ὁποίαν ἐχάραξαν εἰς τὸ σῶμα αὐτὸ ν’ ἀκολουθήσῃ, καὶ τὸ ὁποῖον πλειοδοτοῦν ἐδημιούργησε μίαν συνωμοτικὴν ἑσπέραν τοῦ Ἁγίου Νικολάου «κατὰ τὴν νύκτα τοῦ Ἁγίου Βαρθολομαίου». Ἀλλὰ τοιαῦτα κινήματα, ἐὰν δὲν εἶναι καθ’ ἑαυτὰ γελοῖα, προσεγγίζουσιν ἀσφαλῶς πρὸς τὸ γελοῖον. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, κύριοι Βουλευταί, ἔχω τὴν γνώμην καὶ τὴν ἀσφαλῆ πεποίθησιν ὅτι πρόκειται περὶ σπασμωδικῶν κινήσεων, αἱ ὁποῖαι οὐδὲν ἄλλο ἀποδεικνύουσιν, εἰμὴ ὅτι ἐπιδιώκονται δύο τινὰ δι’ αὐτῶν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ ἐξέγερσις τοῦ λαοῦ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ φαντασία τοῦ σώματος τῆς Χωροφυλακῆς, τὸ ὁποῖον οὕτω θὰ φαντάζηται φάσματα φέροντα ξιφίδια εἰς τὰς χεῖρας καὶ κυνηγοῦντα τὸν ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ἀνορθώσεως. Ἀλλ’ οἱ προσβεβλημένοι ὑπὸ τρόμου δὲν εἶναι προωρισμένοι νὰ κρατήσωσι τὸ πηδάλιον τοῦ πολιτειακοῦ σκάφους, οἵτινες ὀφείλουσιν, ὡς ὁ πηδαλιοῦχος τῶν ἀρχαίων, νὰ μὴ προσέχωσιν εἰς τοὺς φανταστικοὺς Διοσκόρους, οἵτινες ἐνεφανίζοντο ὡς δύο ἀστέρες εἰς τὴν πρῴραν τοῦ μέλλοντος νὰ καταποντισθῇ πλοίου. Διότι πρόκειται περὶ φυσικοῦ ἁπλῶς φαινομένου καὶ οὐχὶ περὶ φανταστικῶν ἐχθρῶν, οἱ ὁποῖοι μέλλουσι νὰ καταποντίσωσι τὸ πλοῖον διὰ τὴν ἀσέβειαν τῶν ἐν αὐτῷ. Ταῦτα ὤφειλε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς κατὰ μείζονα λόγον καὶ νὰ φροντίσῃ οὐχὶ ὑπὲρ τῆς πληρώσεως τοῦ μεγάλου κενοῦ, τὸ ὁποῖον διατείνεται ὅτι ὑπάρχει ἐν τῇ Χωροφυλακῇ, ἀλλ’ ὑπὲρ τῆς διορθώσεως τοῦ σώματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ὡς ἐκ τοῦ γλίσχρου μισθοῦ πρωτίστως τῶν ἐν αὐτῷ ἀνδρῶν ἀδυνατεῖ νὰ κρατήσῃ τὴν ἀξιοπρέπειαν αὐτοῦ, ἀδυνατεῖ δ’ ὡσαύτως νὰ ἐκτελέσῃ τὰ καθήκοντά του, ἕνεκα τῶν νέων ἀνορθωτικῶν αὐτοῦ καθηκόντων, εἰς τὰ ὁποῖα ἤδη χειραγωγεῖται. Μὲ 70 δραχμὰς οἱ χωροφύλακες δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε τὴν ἀξιοπρέπειαν αὐτῶν νὰ διατηρήσωσιν οὔτε τὸ καθῆκον αὐτῶν νὰ ἐκτελέσωσιν οὔτε τὴν οἰκογένειαν αὐτῶν νὰ θρέψωσιν. Εἶναι ἀναγκαία λοιπὸν ἡ αὔξησις τοῦ μισθοῦ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι τεταγμένοι νὰ περιφρουρήσωσι τὴν ζωήν μας καὶ τὴν περιουσίαν μας. Ἐὰν νομίζῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός, διότι ἔδωκεν εἰς αὐτοὺς μίαν λωρίδα ἐπὶ πλέον ἢ ἕνα ἐπενδύτην μάλλινον, ὅτι περιβεβλημένοι τὸν ἐπενδύτην αὐτὸν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προσέξωσι περισσότερον εἰς τὴν φρούρησιν τῆς περιουσίας καὶ τῆς ζωῆς τῶν πολιτῶν, εὑρίσκεται ἐν μεγάλῃ πλάνῃ. Αὐτὸ δὲ καὶ μόνον τὸ μέτρον ἐλήφθη ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως διὰ τοὺς ἀτυχεῖς αὐτοὺς ἀνθρώπους, εἰς τοὺς ὁποίους ἡ Πολιτεία ἔχει ἐμπιστευθῆ τοσαύτης σημασίας συμφέροντα. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν ἦτο δυνατόν, νὰ ἔσπευδε τὴν ἑσπέραν ταύτην νὰ συστήσῃ διὰ δύο γραμμῶν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ηὐξάνετο ὁ μισθὸς τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, εἰς τοὺς ὁποίους ἔχει ἐμπιστευθῆ ἡ Πολιτεία καὶ αὐτὸς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀτυχῶς τὴν ζωὴν αὐτοῦ.

§87ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Περὶ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος ἔκαμε λόγον ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλ’ αὐτὸ συνδέεται μετὰ τοῦ νέου ὀργανισμοῦ τῆς Χωροφυλακῆς, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐβράδυνεν.

§88ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Μίαν δήλωσιν ὀφείλω νὰ κάμω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι οὐδέποτε ἡ Ἀστυνομία Ἀθηνῶν ἐζήτησεν εἴτε παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ εἴτε παρὰ τοῦ ἀρχηγοῦ τὴν ἀπομάκρυνσιν ὡρισμένων χωροφυλάκων, ὥστε τοῦτο ν’ ἀποτελῇ λόγον ἀπογοητεύσεως καὶ ν’ ἀπέρχωνται τῆς ὑπηρεσίας οἱ χωροφύλακες. Τοῦτο τοὐλάχιστον ἐφ’ ὅσον ἐγὼ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§89Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀμφισβητεῖ ὅτι ἐστάλη ἔγγραφον ὑπὸ τοῦ διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας, διὰ τοῦ ὁποίου ὡρίζετο ν’ ἀναπληρωθῶσιν οἱ Α, Β, Γ, Δ χωροφύλακες διὰ παντὸς ἄλλου πλὴν Μεσσηνίων καὶ Λακώνων; Ἂν αὐτὸ εἶναι, ὡς καὶ εἶναι ἀναμφισβητήτως, ἀληθές, ἐγὼ δὲν ἀπέδωκα εἰς αὐτὸν τὴν εὐθύνην. Ἐγὼ ἠθέλησα νὰ εἴπω ὅτι οὕτως ἐπιζητεῖται ἡ διαίρεσις μεταξὺ συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι εἶναι τακτικοὶ εἰς τὸ καθῆκον αὐτῶν. Ἂν δὲν εἶναι τακτικοί, ἀπαλλάξατε αὐτοὺς τῶν καθηκόντων των· ἄλλως δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ προβαίνητε εἰς τοιαύτας διαιρέσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι κάκισται πρωτίστως διὰ τὸ σῶμα αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐντεταλμένον νὰ ἐξυπηρετῇ τὰ συμφέροντα τῆς Πολιτείας.

§90Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Δύο εἶναι οἱ λόγοι κυρίως, διὰ τοὺς ὁποίους οἱ χωροφύλακες ἀφυπηρετοῦσιν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὸ ἐλάχιστον τῆς μισθοδοσίας, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπαρκεῖ οὐδὲ διὰ τὰς πρώτας αὐτῶν ἀνάγκας, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὸ πολυχρόνιον τῆς κατατάξεως αὐτῶν, μιᾶς δηλονότι πενταετίας, διότι, ὅταν τελειώσωσι τὴν πενταετίαν αὐτήν, τρέμουσιν ἀναλογιζόμενοι ὅτι, ἂν καταταχθῶσι, θὰ πράξωσι τοῦτο ἐπὶ τῇ ὑποχρεώσει νέας πενταετίας. Αὐτὸς μάλιστα εἶναι καὶ ὁ κυριώτατος λόγος. Εἶναι φοβερὸν νὰ γνωρίζωσιν ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένοι, ὁτιδήποτε καὶ ἂν συμβῇ κατὰ τὸ διάστημα τῆς πενταετίας των, νὰ ὦσιν ὑποχρεωμένοι νὰ παραμείνωσιν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ μέχρις οὗ ἐξαντληθῇ ἡ πενταετία. Καθ’ ὃν χρόνον διηύθυνε τὴν χώραν ὁ ἐκ Κερκύρας πολιτευτὴς κ. Θεοτόκης νομίζω ὅτι εἶχεν ὑποβληθῆ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπετρέπετο εἰς ἐξαιρετικὰς περιπτώσεις ν’ ἀφυπηρετῶσιν οἱ χωροφύλακες, ὅτε ὑπῆρχεν αἰτία οἰκογενειακὴ καθιστῶσα ὑποχρεωτικὴν τὴν ἐν τῇ οἰκογενείᾳ των παρουσίαν ἢ ἐν γένει λόγοι σοβαροὶ οἱασδήποτε φύσεως, τοὺς ὁποίους ὁ αἰτούμενος ὅπως ἀπομακρυνθῇ τῶν τάξεων τῆς Χωροφυλακῆς ἐδήλου σαφῶς ἐν τῇ αἰτήσει αὐτοῦ. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο κατήργησε, νομίζω, ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις. Αὐτοὶ λοιπὸν εἶναι οἱ σοβαροὶ λόγοι, οἵτινες ἀναγκάζουσι τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς ν’ ἀφυπηρετῶσιν ἀθρόως ἐκ τῶν τάξεων τῆς Χωροφυλακῆς. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ἐνέχει καὶ τοῦτο τὸ τρωτόν, ὅτι ἀποσπᾷ τοὺς στρατιώτας μακρὰν τοῦ προορισμοῦ αὐτῶν, δὲν παραμένουσι δηλαδὴ εἰς τὸ στράτευμα νὰ ἐκπαιδεύωνται, ἀποσπώμενοι δὲ εἰς τὸ σῶμα τῆς Χωροφυλακῆς κατ’ ἀνάγκην ἀναγκάζονται νὰ μεταλάβωσι πασῶν τῶν κακῶν ἕξεων, τὰς ὁποίας συνεπιφέρει ἡ ὑπηρεσία τῆς Χωροφυλακῆς. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἔχει ἐπιβεβλημένον καθῆκον ἡ Κυβέρνησις νὰ φροντίσῃ νὰ θεραπεύσῃ τὰ τρωτά, τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται εἰς τὸ σῶμα τῆς Χωροφυλακῆς, ὥστε νὰ καταστήσῃ δυνατὴν τὴν ἀθρόαν κατάταξιν χωροφυλάκων, καὶ ν’ ἀποφύγῃ τὴν ἀπόσπασιν στρατιωτῶν ἀπομακρυνομένων οὕτω τοῦ προορισμοῦ των. Ταῦτα ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ θεραπεύσῃ ἀφ’ ἑνὸς μὲν σμικρύνουσα τὸν χρόνον τῆς κατατάξεως ἀπὸ πενταετίας εἰς διετίαν, ἀφ’ ἑτέρου δ’ αὐξάνουσα τὴν μισθοδοσίαν αὐτῶν.

§91Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, οὐδεμίαν ἔχω ἀντίρρησιν κατὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, ὡς μέτρου ὅμως προσωρινοῦ, ὡς μέτρου ἐπιβαλλομένου...

§92ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀναγκαίου.

§93Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. ... ἐπιβαλλομένου κατεπειγόντως ἐκ τῶν περιστάσεων. Ἀλλὰ θὰ δύναταί τις, νομίζω, ἄλλως νὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν ὅτι κατ’ ἀρχὴν ἐπιβάλλεται σκέψις σοβαρὰ περὶ διαρρυθμίσεως καὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἑνὸς ἐκ τῶν μεγίστων τοῦ Κράτους, τοῦ ζητήματος ὅπως ἀποκτήσωμεν Ἀστυνομίαν ἀξίαν τῆς ἀποστολῆς της, ἀξίαν τοῦ ὀνόματος αὐτῆς. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πῶς ἐθεώρησεν εἰς ἑαυτὴν ἐπιτετραμμένον ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ ἔχῃ ἀσχοληθῆ ἀκόμη εἰς τὴν κατάρτισιν ἀστυνομικοῦ συστήματος καταλλήλου. Ἀλλὰ πλὴν τῆς νομοθετικῆς προνοίας καὶ διοικητικῶς νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν ὁπωσδήποτε νὰ μετριασθῇ τὸ κακὸν διὰ λόγους γνωστοὺς εἰς πάντας ὑμᾶς. Ἡ Ἀστυνομία ἀνετέθη εἰς τὴν Χωροφυλακὴν καὶ ἡ Χωροφυλακὴ θεωρεῖται σῶμα στρατιωτικόν. Ἐν τούτοις καὶ καθ’ ἑαυτὴν ἡ Χωροφυλακὴ, ἀλλὰ μάλιστα ὡς ἀσκοῦσα καὶ ἀστυνομικὰ καθήκοντα, δὲν εἶναι σῶμα ὁλοκλήρως καὶ ἐντελῶς στρατιωτικόν, ἀντιλήψεις δὲ καθ’ ὁλοκληρίαν στρατιωτικαὶ κρατοῦσαι κατὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Χωροφυλακῆς, κανονισμοὶ ἐφαρμοζόμενοι κατὰ τὴν αὐστηρότητα καὶ τὴν τυπικότητα τῶν στρατιωτικῶν κανονισμῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ὠφέλιμοι εἰς τὴν Ἀστυνομίαν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ὠφέλιμοι εἰς τὴν κοινωνίαν, διότι τοιοῦτοι κανονισμοὶ τοιουτοτρόπως ἐφαρμοζόμενοι ἐξαναγκάζουσι τοὺς χωροφύλακας τοὺς ἐθελοντὰς νὰ ἀποχωρῶσι τῶν τάξεων τῆς Χωροφυλακῆς, καὶ πείθουσι πάντας ἐκείνους, οἵτινες ὑπὸ ἄλλην κατάστασιν θὰ ἦσαν διατεθειμένοι νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὴν Χωροφυλακήν, νὰ μὴ κατατάσσωνται. Ὁσημέραι ἀραιοῦνται καταπληκτικῶς αἱ τάξεις τῆς Χωροφυλακῆς, καὶ ἕκαστος φαντάζεται ποῦ θὰ φθάσῃ ἡ ἀσφάλεια τοῦ τόπου, ἂν καταντήσωμεν μετά τινα χρόνον πάντα τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα νὰ μὴ εἶναι παρὰ σχεδὸν ἔφηβοι, στρατιῶται ἡλικίας 21 καὶ 22 ἐτῶν, ἄπειροι καὶ βιαζόμενοι πότε νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς ἑστίας των. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, σπουδαιότερον παντὸς ὑπολογισμοῦ καὶ πρέπει νὰ ἐφελκύσῃ καὶ διοικητικῶς ἀκόμη τὴν μέριμναν καὶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως.

§94Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Βεβαίως ἡ ὑποβολὴ τοῦ τοιούτου νομοσχεδίου ὑπηγορεύθη ὑπὸ τῆς σιδηρᾶς τῶν πραγμάτων ἀνάγκης, καὶ διὰ τοῦτο δὲν θὰ ὁμιλήσω κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ καταγγείλω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν παρακαλῶ νὰ προσέξῃ, εἶναι ὅτι χειρίστην ὑπηρεσίαν προσφέρουσι πρὸς αὐτὴν καὶ πρὸς τὴν ὅλην πατρίδα ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐπιδιώκουσι κακῶς φερόμενοι νὰ ἐνσπείρωσι τὰ μίση καὶ φυλετικῶς νὰ χωρίζωσι τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Καταγγέλλω ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης τῆς ἐπισήμου τὸν διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας Ἐμμανουὴλ Ζυμβρακάκην, ὁ ὁποῖος ἀπέστειλεν ἔγγραφον πρὸς τοὺς ἀστυνόμους Ἀθηνῶν ν’ ἀντικαταστήσωσι τοὺς ἀποσταλέντας ὑπ’ αὐτῶν χωροφύλακας διὰ παντὸς ἄλλου πλὴν Μεσσηνίων καὶ Λακώνων. Ἔχω εἰς χεῖράς μου τὸ ἔγγραφον.

§95Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἔχετε κακὰς πληροφορίας.

§96Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ὄχι ἐπὶ τῆς ὑπουργίας ὑμῶν, ἀλλά, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, τὸ ἔγγραφον ἔχει ἡμερομηνίαν παρελθόντος Σεπτεμβρίου. Ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ ὁ κ. διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας ὅτι οἱ Λάκωνες καὶ οἱ Μεσσήνιοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἵτινες τὰ μάλιστα συνετέλεσαν, ὡς εἶχον καθῆκον, ὅπως ἡ ἰδιαιτέρα αὐτοῦ πατρὶς εὑρίσκηται εἰς ὃ σημεῖον εὑρίσκεται σήμερον. Δὲν ἔπρεπε νὰ λησμονῇ ὁ κ. διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας ὅτι οἱ Λάκωνες καὶ οἱ Μεσσήνιοι ἔδωκαν ἄνδρας, οἵτινες ὑπῆρξαν, ὡς εἶχον, ἐπαναλαμβάνω, καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν, ὁλοκαύτωμα ὑπὲρ τῆς πατρίδος· ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ ὁ κ. διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας ὅτι οἱ Λάκωνες καὶ οἱ Μεσσήνιοι οὐδέποτε ἐχώρισαν τὴν Κρήτην ἀπὸ τὴν ἰδιαιτέραν αὑτῶν πατρίδα. Καὶ εἰς ἐμέ, κύριε Πρωθυπουργέ, συνέβη τὸ ἀκόλουθον γεγονός, τὸ ὁποῖον ἔχω ὑποχρέωσιν καὶ χάριν τοῦ συμφέροντος ὑμῶν τοῦ πολιτικοῦ καὶ χάριν τοῦ συμφέροντος τῆς πατρίδος νὰ σᾶς καταγγείλω καὶ τὸ ὁποῖον οὐδέποτε σᾶς κατήγγειλα. Πρὸ μηνῶν μετέβην παρὰ τῷ διευθυντῇ τῆς Ἀστυνομίας διὰ τὴν ἀκόλουθον ἀφορμήν. Συμπολίτης μου χωροφύλαξ καὶ συγγενής μου εἶχε δικασθῆ εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον Γυθείου εἰς ἑνὸς καὶ ἡμίσεος μηνὸς φυλάκισιν. Ἡ ἀπόφασις λελανθασμένως εἶχε γράψει ἀντὶ 1½ μηνὸς 1½ ἔτους φυλάκισιν. Συνελήφθη ὁ χωροφύλαξ ἐκεῖνος, ὅστις διετάχθη νὰ ἐκτίσῃ τὴν ποινήν του εἰς τὰς φυλακὰς τῆς Ἀκροναυπλίας. Παρέστησα εἰς τὸν κ. διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας ὅτι ἡ ἀπόφασις ἦτο λελανθασμένη, καθόσον ἤμην παρὼν κατὰ τὴν δίκην, παρεκάλεσα δ’ αὐτὸν νὰ ζητήσῃ πληροφορίας ἀπὸ τὰς Ἀρχὰς τοῦ Γυθείου, ἵνα βεβαιωθῇ. Ὁ κ. διευθυντὴς λησμονῶν ἐκεῖνο, ὅπερ δὲν ὤφειλε νὰ λησμονῇ, ἔστερξε μὲν νὰ τηλεγραφήσῃ εἰς τὰς Ἀρχὰς τοῦ Γυθείου, εἶπεν ὅμως ὅτι ὀφείλω νὰ καταβάλω τὸ ἀντίτιμον τοῦ τηλεγραφήματος. Ἠναγκάσθην νὰ καταβάλω τὰ τέλη, καίτοι εἶχεν ὑποχρέωσιν ἡ ὑπηρεσία νὰ καταβάλῃ αὐτά. Τοιαύτη συμπεριφορὰ καὶ διαγωγὴ τοῦ κ. διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας δημιουργεῖ πράγματα ἐπιβλαβέστατα ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν.

§97Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἤκουσα τοὺς ἀξιοτίμους Βουλευτὰς ἐκ Λακωνίας ὑποβαλόντας διαφόρους αἰτιάσεις ἐναντίον τῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν. Ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι ὅσα ἤκουσα δὲν μὲ πείθουσιν ὅτι ὑπάρχει δυσμένεια εἰδικῶς ἐκ μέρους τοῦ κ. διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας πρὸς τὴν ἐπαρχίαν Λακωνίας.

§98Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Δύναμαι νὰ σᾶς φέρω, κύριε Ὑπουργὲ, ἔγγραφον ὑπογεγραμμένον ὑπὸ τοῦ κ. διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας, τὸ ὁποῖον ἀπέφυγα ν’ ἀνακοινώσω διὰ λόγους εὐνοήτους, διὰ τοῦ ὁποίου ἐντέλλεται ν’ ἀντικατασταθῶσιν οἱ χωροφύλακες, τοὺς ὁποίους ἀποστέλλει, δι’ ἄλλων ἐκτὸς Μεσσηνίων καὶ Λακώνων.

§99Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἤκουσα τοῦτο, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω ὅτι τὸ ἔγγραφον εἶναι οὕτω συντεταγμένον. Μοὶ ἐδόθη ὅμως ἀφορμὴ νὰ συνεργασθῶ μετὰ τοῦ διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας κ. Ζυμβρακάκη, ἵνα ἐκλεγῶσι πρόσωπα τῆς ἄκρας αὐτοῦ ἐμπιστοσύνης καὶ δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι μεταξὺ τῶν προσώπων τούτων τῶν ἀστυνομικῶν συμπεριελήφθησαν καὶ Λάκωνες. Τοῦτο καὶ διότι οὐδέποτε εἰς ἐμὲ ἐπανελήφθη ὅτι δὲν ὀφείλουσι Λάκωνες νὰ ὑπηρετῶσιν εἰς τὴν Ἀστυνομίαν Ἀθηνῶν μοὶ ἐπιβάλλει νὰ φρονῶ ὅτι ἐσφαλμένη εἶναι ἡ πληροφορία αὕτη. Δὲν μοὶ δίδεται δὲ ἀφορμὴ νὰ ὑποθέσω ἐκ τῆς ἱστορίας αὐτοῦ τοῦ τηλεγραφήματος ὅτι ὁ κ. διευθυντὴς δὲν εἶναι ἄξιος νὰ ὑπηρετῇ εἰς τὴν διεύθυνσιν τῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν, καὶ διότι ὁ κ. Ζυμβρακάκης εἶναι εἷς τῶν ἀρίστων ἀξιωματικῶν, ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος ἵσταται εἰς τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν κατέχει, ἀποδώσας εἰς τὴν πατρίδα ὑπηρεσίας ἀρίστας, δύναμαι νὰ εἴπω, καὶ διὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἄξιος μομφῆς ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Δυνατὸν ὁ ἄνθρωπος νὰ ἔχῃ τὰ ἐλαττώματά του, διότι οὐδεὶς εἶναι ἄνευ ἐλαττώματος, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἄξιος τῆς μομφῆς, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ κύριος συνάδελφος, καὶ ἀκριβῶς ἐναντίον τῆς μομφῆς ταύτης διαμαρτύρομαι ὡς ἀρχηγὸς τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, διότι ὁ κ. Ζυμβρακάκης δὲν παρουσιάζει τι, τὸ ὁποῖον νὰ πείθῃ ὅτι ἐκ τῶν καθηκόντων αὐτοῦ ἐξέκλινέ ποτε εἴτε κατὰ ἕνα εἴτε κατ’ ἄλλον τρόπον.

§100Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔκρινε καθῆκον ἑαυτοῦ νὰ δικαιολογήσῃ ὡς ἐδικαιολόγησε τὸν διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας. Εἶχον καὶ ἐγὼ καθῆκον νὰ σιωπήσω μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ βεβαιώσῃ, ἄν ποτε παρεπονέθην εἰς αὐτὸν δι’ ὅ,τι συνέβη. Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι ἠναγκάσθην νὰ πληρώσω τὸ ἀντίτιμον τοῦ τηλεγραφήματος. Ἀποβλέπων δὲ πρὸς τὴν ἀνθρωπίνην ἀδυναμίαν παρέβλεψα τὸ πρᾶγμα χωρὶς ν’ ἀποκρύψω ὅτι ᾐσθάνθην πικρίαν διὰ τὸ γεγονὸς καὶ τὸ ὁποῖον εἰς τοὺς ἀμέσως ἐνδιαφερομένους δὲν ἀνεκοίνωσα, διότι δὲν ἠθέλησα ἐκ τοῦ γεγονότος τούτου νὰ δημιουργηθῇ τι, τὸ ὁποῖον δὲν ἔπρεπε. Ἐπειδὴ δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἠθέλησε νὰ διαψεύσῃ ἐμέ, ὁ ὁποῖος τολμῶ νὰ εἴπω ὅτι σπανιώτατα διαψεύδομαι, ἵνα μὴ εἴπω οὐδέποτε, δηλῶ πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι, ἂν ὁ καιρὸς ἐπιτρέψῃ, ἐντὸς τῆς αὔριον ἢ τῆς μεθαύριον θὰ φέρω τὸ ἔγγραφον ἐκεῖνο, καί, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἴδῃ ὅτι δὲν ἐξέθηκα τὰ ἀληθῆ, τῷ παρέχω τὸ δικαίωμα νὰ μὲ ἀποκαλέσῃ ἄτιμον. (Αἴσθησις). Ἐὰν ὅμως ἀποδειχθῇ διὰ τοῦ ἐγγράφου ἐκείνου ἡ ἀλήθεια τῶν λεγομένων μου, τότε τὸ ἐπίθετον τοῦτο νὰ τὸ ἀποδώσῃ εἰς ἐκεῖνον, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνήκει.

§101ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Οὐδόλως εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι δὲν σᾶς πιστεύει.

§102ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἁπλῶς ἐδήλωσεν ὅτι ἴσως ἡ πληροφορία σας δὲν εἶναι ἀκριβής.

§103ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Οὐδεὶς τῶν κυρίων Βουλευτῶν πιστεύω ν’ ἀντελήφθη ὅτι ἐγὼ ἐξέφερα φράσιν τινὰ ἐναντίον τοῦ κ. συναδέλφου καὶ μάλιστα φράσιν τοιαύτης βαρείας μορφῆς. Ἐγὼ εἶπον μόνον ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡ πληροφορία νὰ μὴ εἶναι ἀκριβής. Τὸ δ’ ἔγγραφον αὐτὸ δὲν εἴπετε ὅτι ἀπηυθύνετο πρὸς ὑμᾶς, ὥστε νὰ εἴπω ὅτι ἐλέγετε ψευδῆ. Ἀπηυθύνετο πρὸς τρίτον πρόσωπον ἀστυνομικόν, τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν ἵνα, εἴτε διὰ τὸν ἕνα εἴτε διὰ τὸν ἄλλον λόγον, εἶναι δυνατόν, λέγω, νὰ ἐξέφρασε μίαν κατηγορίαν. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου ὡς καὶ τὸ σύνολον).

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως ἀτμοπλοϊκῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γενικῆς διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Πάτραις ἑδρευούσης Ἑλληνικῆς ἀτμοπλοΐας «Ἅγιος Ἀνδρέας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὑπαγωγῆς ἐθελοντῶν εἰς τὸ ἄρθρον 119 τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας».

§106ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς ὑπηρετοῦντας ἐν τῷ στρατῷ ἐθελοντὰς ν’ ἀπολύωνται μετὰ ἐνιαύσιον ὑπηρεσίαν ἐπὶ προηγουμένῃ καταβολῇ δραχμῶν χιλίων.

§107ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν χιλίων δραχμῶν ὁρίζεται καὶ διὰ τοὺς κληρωτούς· δὲν πρόκειται νὰ ἐλαττώσωμεν αὐτὸ διὰ τοὺς ἐθελοντάς. Δὲν πρόκειται δὲ περὶ πάντων τῶν ἐθελοντῶν, ἀλλὰ περὶ τῶν ἐθελοντῶν, οἵτινες ἔχουσιν ἀναβολὴν κατατάξεως.

§108Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Θὰ συνίστων πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως οἱ καθυστεροῦντες τὴν καταβολὴν ἐπιτραπῇ νὰ πληρώσωσι κατὰ δόσεις.

§109ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ πρότασίς σας αὕτη. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν δύναμαι νὰ τὴν δεχθῶ.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νομοσχέδιον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναγραφῆς εἰς τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἐτησίας πιστώσεως ἐξ 150.000 δραχμῶν πρὸς περίθαλψιν προσφύγων καὶ δι’ ἄλλας ἐξωτερικὰς ἀνάγκας». (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναγραφῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1911 πιστώσεως διὰ τὸ ἐνοίκιον τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει πρεσβευτικοῦ μεγάρου τοῦ ἔτους 1912». Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συνθέσεως τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ».

§111ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς τὸ νομοσχέδιον ὡς ἐτροποποιήθη ὑπ’ ἐμοῦ μετὰ τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν, διὰ νὰ μνημονεύωνται πάντα τὰ ἀποτελοῦντα τὴν σύνθεσιν τοῦ στρατοῦ σώματα. Τοῦτο, διότι ἔγινε παρεξήγησις ὅτι τὸ εὐζωνικὸν ὡς καὶ τὸ ἱππικὸν δὲν ἀναφέρονται. Ἀλλά, διὰ νὰ λείψῃ αὐτὴ ἡ παρεξήγησις, νὰ ψηφισθῇ ὅπως ὑποβάλλεται σήμερον.

§112ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω: αἱ κατονομαζόμεναι διαιρέσεις τῶν διαφόρων σωμάτων εἶναι καὶ αἱ διαιρέσεις τοῦ ἐν πολέμῳ στρατοῦ, ἢ ἁπλῶς ὡς βάσις σχεδίου ἐπιστρατεύσεως;

§113ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὁ ὀργανισμὸς ὁμιλεῖ περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ ἐν εἰρήνῃ στρατοῦ. Περὶ τῆς συνθέσεως αὐτοῦ ἐν ἐπιστρατεύσει δὲν δύναμαι νὰ δώσω πληροφορίας ἐν πληθούσῃ συνεδριάσει τῆς Βουλῆς καὶ δημοσίᾳ.

§114ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ναί. Διότι ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει λέγετε: «Ἀλλ’ ὅπως καταστῇ δυνατὸν νὰ καταρτισθῇ ἀπὸ τοῦδε τὸ σχέδιον ἐπιστρατεύσεως».

§115ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα.

§116Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν μυστικῶν σχεδίων πολέμου οὔτε περὶ τῶν σχεδίων τῆς ἐκστρατείας, ὥστε νὰ μὴ δοθῶσι πληροφορίαι. Πρόκειται ἁπλῶς περὶ τῆς συνθέσεως τοῦ στρατεύματος, τὴν ὁποίαν παρουσιάζει τὸ ὑποβληθὲν ὑφ’ ὑμῶν νομοσχέδιον. Διὰ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου λαμβάνεται πρόνοια περὶ στελεχῶν μόνον 60 χιλιάδων.

§117ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ. Εἶναι δικαίωμά σας νὰ νομίζητε ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς μεταβολῆς αὐτῆς δύναται νὰ ἐλαττωθῇ ἡ ἐν πολέμῳ δύναμις τοῦ στρατοῦ. Δικαίωμά σας εἶναι νὰ τὸ συζητήσητε. Δὲν εἶναι δυνατὸν μόνον νὰ δώσω τὴν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν ἐζητήσατε. Ἤδη δὲ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐμοῦ περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ εἶναι ἀρκετά. Ἄλλας λεπτομερείας δὲν δύναμαι νὰ δώσω. Ἀλλὰ εἶμαι πρόθυμος νὰ συζητήσω, ἂν θέλητε. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, ἂν θέλητε, ν’ ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον.

§118Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μάλιστα.

§119Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διότι εἶναι ἐνδεχόμενον τὴν συζήτησιν αὐτήν, ἡ ὁποία θὰ ἐγίνετο δημοσίᾳ, νὰ τὴν διεξαγάγωμεν καὶ κατ’ ἰδίαν. Ἐγώ, ἐὰν μοὶ ἐκάμνετε τὴν τιμὴν νὰ μὲ ἐπισκεφθῆτε, εἶμαι πρόθυμος νὰ τὴν συζητήσωμεν, καί, ἐὰν αἱ πληροφορίαι αὐταὶ δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς, τότε νὰ ἔλθωμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς.

§120Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ νὰ μὴ παρεξηγῆται αὐτὴ ἡ ἐπεξήγησις, διότι βεβαίως εἶχον ὑπ’ ὄψει πάντας τοὺς προηγουμένους νόμους περὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, καθὼς ἐπίσης καὶ τὰς ἰδιαιτέρας ὁδηγίας, προκειμένου νὰ καταρτισθῶσι τὰ σχέδια ἐπιστρατεύσεως, ἀλλ’ ἐπειδή, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει ὅτι πρόκειται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις σχεδίου ἐπιστρατεύσεως, ἐνόμιζον ὅτι εἶχον δικαίωμα νὰ ἐρωτήσω· μέχρι ποίου σημείου θὰ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις; Μέχρι τοῦ σημείου, ὅπου ἐχρησίμευον πάντες οἱ προηγούμενοι ὀργανισμοί, ἢ πρόκειται καὶ περὶ περαιτέρω σκέψεων, τὰς ὁποίας δικαιολογεῖ τὸ νομοσχέδιον αὐτό;

§121ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὔριον.

§122ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μοὶ φθάνει ἡ ἐπεξήγησις, διὰ νὰ μοὶ χρησιμεύσῃ εἰς τὴν περκιτέρω ἔρευναν.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ὡς καὶ τὸ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναγραφῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν πιστώσεως διὰ δαπάνας παραστάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν». Ἅρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται). Προκειμένου περὶ τῆς πιστώσεως διὰ τὰς δαπάνας παραστάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει 12 χιλιάδας.

§124ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πολὺ καλά.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψηφίζεται ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς ἐκ 12 χιλιάδων. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§126Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Δώδεκα χιλιάδας;

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Δώδεκα χιλιάδας. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παροχῆς πιστώσεως δραχ. 25,000 ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ ἔτους 1912 πρὸς ἀποστολὴν ἀθλητῶν εἰς τοὺς Διεθνεῖς Ὀλυμπιακοὺς ἀγῶνας τῆς Στοκχόλμης».

§128Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ποῖος θὰ εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀποσταλησομένων;

§129ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν γνωρίζομεν ἀκόμη.

§130Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶναι ὑπέρογκον.

§131ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ δεξιὰ Ἀντιπολίτευσις μᾶς ἐζήτησε χθὲς νὰ τὸ διπλασιάσωμεν· θέλω νὰ εἴπω μὲ τοῦτο ὅτι ν’ ἀφήσωμεν τὸ ποσὸν αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶναι ὁ μέσος ὅρος τῶν ἀντιθέτων γνωμῶν. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐφαρμογῆς τῆς προσωρινῆς φορολογίας τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ διὰ τὴν χρῆσιν 1912».

§133ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὸ παρακαλῶ νὰ μείνῃ, κύριε Πρόεδρε, ἕως ὅτου ἔλθῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως καὶ τὸ ἑπόμενον;

§135ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι. Τὸ δωδέκατον νὰ γίνῃ. Ψήφισις τοῦ συνόλου εἶναι.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς Κεντρικῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§137ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὰ ὑπ’ ἀριθ. 13 κύριε Πρόεδρε: Ψήφισις συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ εἰσαγωγῆς, παραγωγῆς καὶ πωλήσεως σακχάρεως ἐντὸς τοῦ Κράτους», ὡς καὶ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 14: Ψήφισις συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῶν φόρων τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τῶν περιβολίων τῆς χρήσεως 1911 λόγῳ θεομηνιῶν κλπ.» παρακαλῶ νὰ μείνωσι μέχρι τῆς ἐλεύσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 15.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ ͵ΓΧΛϚʹ νόμου περὶ Ἐλευθερίων».

§139Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ. Δύο λέξεις. Μίαν πληροφορίαν μόνον. Τὸ ἄρθρον 5 τοῦ νόμου ͵ΓΧΛϚʹ ὁρίζει ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ μετάσχωσι τῶν «Ἐλευθερίων» ἀγωνισταί, οἵτινες ἔτυχον βραβείου εἰς ἄλλους οἱουσδήποτε γενικοὺς ἀγῶνας. Ἡ διάταξις αὕτη ἐπέφερε δυσχερείας ὡς πρὸς τὴν ἑρμηνείαν δηλαδὴ ποῖοι εἶναι γενικοὶ ἀγῶνες, ἂν δηλ. Ὀλυμπιακοὶ καὶ Πανελλήνιοι. Βεβαίως γενικοὶ ἀγῶνες δὲν εἶναι παρὰ μόνον οἱ Ὀλυμπιακοὶ Διεθνεῖς ἀγῶνες, καὶ τούτους βεβαίως μόνον ἐννοεῖ ὁ νόμος. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ μοὶ δώσῃ τὴν ἐξήγησιν, ποία ἦτο ἡ σημασία τῆς φράσεως «γενικοὶ ἀγῶνες».

§140ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι εἶναι γενικοὶ ἀγῶνες ἐκεῖνοι, εἰς τοὺς ὁποίους λαμβάνουσι μέρος πάντες οἱ ξένοι σύλλογοι. Οἱ ἰδικοί μας δὲν δύνανται νὰ ὀνομασθῶσι γενικοί· φυσικὰ λοιπὸν εἶναι οἱ μόνοι ἀγῶνες, εἶναι οἱ γενικοί, οἱ Ὀλυμπιακοὶ ἀγῶνες.

§141Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ. Εὐχαριστῶ πολύ. Παρακαλῶ νὰ γραφῇ εἰς τὰ Πρακτικά. (Γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ͵ΓΦΜΒʹ νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων ἔργων». Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 1 ἕως 4). Ἄρθρον 5ον (ἀναγινώσκεται).

§143Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Νὰ τεθῇ ἡ φράσις «τῶν σιδηροδρόμων».

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5ον μὲ τὴν φράσιν «τῶν σιδηροδρόμων» παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 6 καὶ 7). Ἄρθρον 8ον (ἀναγινώσκεται).

§145Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μοὶ ἐδήλωσεν ὅτι ἡ τροπολογία τοῦ κ. Λαγοπάτη περιελήφθη ἐν τῇ τροπολογίᾳ του καὶ ἑπομένως παραιτούμεθα τοῦ λόγου.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§147Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Αἱ κεναὶ θέσεις πῶς θὰ καταλαμβάνωνται;

§148ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Διὰ κατατάξεως.

§149Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κατὰ ποίαν σειράν;

§150ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δι’ ἀρχαιότητος. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 8ον, ὡς ἐτροπολογήθη, ὡς καὶ τὸ 9ον, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§151ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ 17ον, τὸ 18ον καὶ τὸ 19ον θὰ μείνωσιν.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ 20ον. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τοῦ ἔτους 1912.

§153ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ διακόψωμεν διὰ ἡμίσειαν ὥραν, διὰ νὰ ἔλθῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν. Μετὰ τὴν διακοπήν.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκτελέσεως ἔργων ἀποξηράνσεως ἑλῶν καὶ τελμάτων, διευθετήσεως ποταμῶν καὶ χειμάρρων κλπ. καὶ περὶ καταργήσεως διατάξεων τοῦ νόμου ͵ΓΦϞΘʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3599) τοῦ ἔτους 1910». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§156ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθμ. 12, κ. Πρόεδρε.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσωρινῆς φορολογίας τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν κλπ.». Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκεται). Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Τριγώνης.

§158Α. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἂν ἀντελήφθην καλῶς, λέγετε νὰ παραχωρηθῇ τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἂν θελήσῃ, νὰ ἐγκρίνῃ ἀντὶ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν νὰ θέσῃ εἰς ἐφαρμογὴν τὸν φόρον τῶν σπειρομένων γαιῶν.

§159Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑπάρχει ἡ τροπολογία.

§160Α. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Ἐγὼ θέλω παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν τροπολογίαν· μὲ ἀπορίαν μου δὲ εἶδον ὅτι ἡ Κυβέρνησις προέβη εἰς τὴν τροπολογίαν ταύτην, διότι ἐξεφράσθη τοιαύτη θέλησις ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Διαμαρτύρομαι κατὰ τῆς θελήσεως ταύτης ἐκ μέρους μου καὶ ἀπορῶ πῶς εὑρέθησαν Βουλευταί, ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ νὰ θέσῃ εἰς ἐφαρμογὴν νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου δύναται νὰ εἰσπράξῃ φόρον 2.000.000 ἢ 2.200.000, νὰ ἔρχωνται νὰ ζητῶσι νὰ τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν νόμος, ὁ ὁποῖος θὰ δώσῃ εἰσόδημα πλέον τῶν 6 ἢ 7.000.000 κατ’ ἔτος. Καὶ δὲν λέγω ὑπερβολήν, διότι εἶμαι ἐν γνώσει ὅτι πρὶν καταργηθῇ ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν κτηνῶν, ὅτε ἴσχυεν ὁ φόρος τῆς ἐγγείου σπορᾶς, τὸ Δημόσιον εἰσέπραττε 4.000.000, δὲν ὑπῆρχε δὲ ἡ φορολογία τῆς Ἠπείρου καὶ Θεσσαλίας. Φαντασθῆτε τώρα, ὅτε προστίθενται αἱ γεωργικαὶ αὗται ἐπαρχίαι, ποῖον φόρον θὰ δώσῃ.

§161Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. 7 ἦτο τότε.

§162Α. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. 8 ἦτο τότε, τώρα εἶναι 7· νὰ ἔρχωνται δὲ Βουλευταί, ὅτε τὸ Σύνταγμα ῥητῶς ἀπαγορεύει εἰς τοὺς Βουλευτὰς νὰ εἰσηγῶνται νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἐφάπτονται τῆς φορολογίας, καὶ τοῦτο, διότι ὑπῆρχε πάντοτε ἡ ἰδέα ὅτι οἱ Βουλευταὶ θὰ ζητήσωσιν ἐλάττωσιν φορολογίας, οὐδέποτε δ’ ἐπαύξησιν, νὰ ἔρχωνται Βουλευταὶ σήμερον νὰ ζητῶσι νὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐπιβαρυνθῇ τετραπλασίως ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ἐλησμόνησαν δὲ πρὸς τούτοις ὅτι, καθ’ ἣν ἐποχὴν συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον περὶ σπειρομένων γαιῶν, πάντες οἱ δῆμοι, πᾶσαι αἱ ἐπαρχίαι αἱ γεωργικαὶ δι’ ὑπομνημάτων καὶ ψηφισμάτων ἐζήτησαν ἢ τὴν μὴ ψήφισιν τοῦ φόρου ἤ, ἂν ἤθελε ψηφισθῆ, νὰ ἐγκαταλειφθῇ καὶ νὰ μείνῃ ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ἐρχόμεθα λοιπὸν σήμερον καὶ ζητοῦμεν νὰ τεθῇ φόρος τετραπλάσιος ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ζητεῖ ἡ Κυβέρνησις. Τὸ κατ’ ἐμὲ δὲν θεωρῶ τοῦτο ὀρθὸν καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀποσύρῃ τὴν τροπολογίαν. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ 1 ἄρθρον ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3).

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 2ον ὑπάρχει τροπολογία.

§164Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν χθεσινὴν συζήτησιν ὁ κ. Γόντικας ἀνέπτυξε τροπολογίαν, ἣν ἐφάνη στέργων ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§165Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶπον ὅτι, διὰ ν’ ἀπαντήσω, ἔπρεπε νὰ τὴν μελετήσω, ἀλλὰ λυποῦμαι ὅτι δὲν τὴν δέχομαι.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ δεύτερον ἄρθρον, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 3–7, ὡς καὶ τὸ ἄρθρον 8 προστεθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, τοῦ δὲ συνόλου ἡ ψήφισις ἀναβάλλεται).

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ εἰσαγωγῆς, παραγωγῆς καὶ πωλήσεως σακχάρεως ἐντὸς τοῦ Κράτους.

§168Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ περὶ εἰσαγωγῆς σακχάρεως ἐντὸς τοῦ Κράτους ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 13 θὰ κάμω μερικὰς παρατηρήσεις. Παρ’ ὅλην τὴν διόρθωσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα, διαρκῶς τίθεται τὸ «καί», Ἐπίσης ἔμειναν λάθη τυπογραφικὰ πανταχοῦ. Πρόκειται περὶ Β. Διαταγμάτων πανταχοῦ καὶ ὅπου εἶναι ἑνικὸς πρέπει νὰ τεθῇ πληθυντικός. Εἰς τὸ τέλος κατὰ τὴν τελευταίαν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου μετὰ τὸ «Β. Διατάματος» προσετέθη «ἐκδοθησομένου ἐντὸς 2 μηνῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως αὐτοῦ ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως».

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου μὲ τὰς λεκτικὰς καὶ γραμματικὰς διορθώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ περιβολίων». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον).

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐργασίας γυναικῶν καὶ ἀνηλίκων».

§171Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς οὐσίας, διότι ἀρκετὰ ὡρίμασεν ἡ ἰδέα ὅτι αἱ κοινωνίαι, αἱ ὁποῖαι πιέζουσι τὰς γυναῖκας καὶ τὰ ἀνήλικα δι’ ἐπαχθοῦς ἐργασίας, ὁμοιάζουσι μὲ τοὺς βαρβάρους, οἵτινες ἀποκόπτουσι τὰ δένδρα, ἵνα κόψωσι τοὺς καρπούς, ἀλλὰ μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς διενεμήθη καὶ ἕτερον νομοσχέδιον φέρον τὰς ὑπογραφὰς τῆς ἐπιτροπῆς, χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν ποῖος τὸ ὑπέβαλε, ποῖος ἔκαμε τὰς τροπολογίας, τὸ ἐτύπωσε καὶ τὸ διένειμεν.

§172Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ υἱοθετεῖ ἡ Κυβέρνησις ὡς ἔκθετον. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 1–13 τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 14ον).

§173Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ δημοτικοὶ ἰατροὶ ὑποχρεοῦνται νὰ παρέχωσι δωρεὰν τὴν ἀνωτέρω πιστοποίησιν, θὰ γεννῶνται ὅμως καὶ νομικὰ ζητήματα, καὶ καλὸν εἶναι νὰ ὁρίσωμεν ὅτι καὶ οἱ νομικοὶ σύμβουλοι τῶν δήμων ὑποχρεοῦνται νὰ παρέχωσι δωρεὰν τὴν προστασίαν αὐτῶν.

§174Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἔχουσι σχέσιν οἱ νομικοὶ σύμβουλοι ἐδῶ· θέλομεν οἱ σωματικῶς ἀνίκανοι νὰ μὴ προσλαμβάνωνται εἰς ἐργασίας.

§175ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὅπως εἶναι διατετυπωμένον ἀφήσατέ το, κ. Πρόεδρε. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 14–17).

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 18 (ἀναγινώσκεται).

§177Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν, ἂν ἦτο δυνατόν, τὸ maximum τῶν 1000 δρ. νὰ γένηται 500. Προκειμένου περὶ καινοφανοῦς νομοθεσίας ὁ κίνδυνος εἶναι μέγιστος, διότι ὅπου γίνῃ ἡ παράβασις νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι θὰ γίνῃ διὰ πάσας τὰς γυναῖκας τοῦ καταστήματος.

§178Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Συμφωνῶ καὶ ἐγώ, ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν νὰ γίνῃ ἀνάλογος ἐλάττωσις καὶ τοῦ ἑπομένου.

§179ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔχετε δίκαιον· δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ γίνῃ ἀπότομος μετάβασις.

§180Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ τροποποιηθῇ τὸ 2ον ἐδάφιον (ἀναγινώσκει τροπολογίαν). (Γίνεται δεκτὸν τὸ 18ον ἄρθρον, ὡς ἐτροποποιήθη ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 19 καὶ 20).

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 21 (ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Βούτσης ἔχει τὸν λόγον.

§182Α. ΒΟΥΤΣΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, δὲν εἰσέρχομαι εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ψηφιζομένου τῶν ἀνηλίκων καὶ γυναικῶν, ἀλλὰ τὸ 21ον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου δημιουργεῖ θέσεις τινάς. Ἐγώ, κύριοι Βουλευταί, ἐθεώρουν ὅτι θὰ εἶναι μέγας, μέγιστος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θ’ ἁπλοποιήσῃ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Ὑπουργείων, πάσας τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους, ἀλλὰ πρωτίστως τὰς ὑπηρεσίας τὰς κεντρικάς, διότι μεταβαίνομεν πάντες ἐν τοῖς Ὑπουργείοις καὶ χανόμεθα ἐν τοῖς προθαλάμοις. Τί εἶναι ἐκεῖνο τὸ τμῆμα; Τμῆμα Αʹ. Τί εἶναι ἐκεῖνο; Τμῆμα ἕτερον. Τί εἶναι ἐκεῖνο; Τμῆμα δεῖνα, καὶ οὕτω καθεξῆς, οὕτως ὥστε δὲν δύναταί τις νὰ εὕρῃ τὸ ἔγγραφον τοῦ πολίτου, διὰ τὸ ὁποῖον μεταβαίνει ἐν τοῖς Ὑπουργείοις, ποῦ εἶναι καὶ εἰς ποῖον τμῆμα εἶναι. Ἤδη διὰ τοῦ νομοσχεδίου δημιουργοῦνται δύο θέσεις τμηματαρχῶν ὑπὸ τὸν τύπον τῶν ἐπιθεωρητῶν.

§183ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τίνα μισθὸν θὰ ἔχῃ ὁ ἐπιθεωρητής;

§184Α. ΒΟΥΤΣΗΣ. Τμηματάρχου αʹ τάξεως ὁ εἷς καὶ ὁ ἄλλος τμηματάρχου βʹ τάξεως. Ἐπὶ πλέον δὲ καθορίζονται καὶ τὰ προσόντα ἐν τῷ 22 ἄρθρῳ· προσόντα δὲ πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ διορισθησόμενος ὡς ἐπιθεωρητὴς δίπλωμα μηχανικοῦ ἀνωτέρας εὐρωπαϊκῆς σχολῆς, καθ’ ἃ λέγει τὸ νομοσχέδιον, ὁ ἕτερος δὲ προσόντα τοῦ Πολυτεχνείου καί τινα ἄλλα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγὼ εἶμαι κατ’ ἀρχὴν κατὰ τῆς προσθήκης τῶν θέσεων αὐτῶν, διότι μετὰ τῆς σπατάλης δημιουργεῖται καὶ τὸ πολύπλοκον· ἐκτὸς δὲ τούτου, Κύριοι, ἡ ἐπίβλεψις τῆς ἐφαρμογῆς τῶν διατάξεων τοῦ νόμου τούτου ἀνατίθεται εἰς τὴν Ἀστυνομίαν. Δὲν ἀρκεῖ λοιπὸν ἡ ἀστυνομικὴ Ἀρχή, ἡ εἰσαγγελικὴ Ἀρχή, ἡ δικαστικὴ Ἀρχή, ὅταν πρόκειται νὰ ἐπιβάλλωσι πρόστιμα, διότι πρόστιμα πρόκειται νὰ ἐπιβάλλωσιν εἰς τοὺς παραβάτας τοῦ νόμου· δὲν ἀρκοῦσιν αὐταὶ αἱ ὑπηρεσίαι αἱ δικαστικαί, εἰς τὰς ὁποίας εἶναι ἀνατεθειμένα τὰ πολυτιμότερα προσόντα τοῦ πολίτου, ἡ τιμή του, ἡ ζωή του, ἡ περιουσία του· δὲν ἀρκοῦσι, λέγω, αὐταὶ αἱ Ἀρχαί, παρὰ θέλομεν νὰ προσθέσωμεν καὶ δύο τμηματάρχας καὶ ἄλλους ὑπαλλήλους; Ἐγὼ φρονῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει ν’ ἀποκρούσῃ τὴν τοιαύτην προσθήκην, καὶ διότι ζημιοῦται τὸ Κράτος ἀρκετὰ χρήματα καὶ διότι δημιουργεῖται μία κατάστασις τοσοῦτον πολύπλοκος, ὥστε δὲν εἶναι δυνατόν τις ν’ ἀνθέξῃ.

§185Τ. ΠΑΠΑΔΑΜ. Ἀνατεθειμένης τῆς ἐπιβλέψεως τῆς πιστῆς ἐφαρμογῆς τῶν διατάξεων τοῦ παρόντος νομοσχεδίου εἰς εἰδικότητας ἐξασφαλίζομεν πλήρως τὴν ἐπιτυχίαν καὶ τὴν διὰ τούτου ἐκπλήρωσιν τοῦ ἐπιδιωκομένου σκοποῦ. Ἄνευ τῶν εἰδικῶν τούτων προσώπων καὶ ἄνευ προσέτι τῆς προσωπικῆς παρεμβάσεως καὶ τῆς παραμονῆς τῶν εἰδικοτήτων τούτων ἐν τοῖς κέντροις τοῖς βιομηχανικοῖς νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἦτο τολμηρὸν νὰ εἴπω ὅτι θὰ παρεῖλκε καὶ ἡ ψήφισις τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Τὸ παρὸν νομοσχέδιον κυρίως ἀποβλέπει τὴν προστασίαν τῶν ἐργαζομένων ἐν τοῖς νηματουργείοις καὶ ὑφαντουργείοις ἀνηλίκων καὶ γυναικῶν, διότι τὸ προσωπικὸν τῶν βιομηχανιῶν τούτων ἀποτελεῖται κατὰ μέγα μέρος ἐκ γυναικῶν καὶ παίδων. Ἐν Ἀγγλίᾳ, ἔνθα ἡ βιομηχανία αὕτη ἔχει φθάσει εἰς μεγίστην ἐπίδοσιν πρὸ μακροῦ χρόνου, ἡ τοιαύτη ἐπίβλεψις ἀνετέθη εἰς εἰδικὰ πρόσωπα, ὁρισθεισῶν καὶ τῶν βιομηχανικῶν περιφερειῶν. Εἰς ἀπάντησιν τῶν ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας Βουλευτὴς ἐν Ἀγγλίᾳ ὑπάρχει ὁ γενικὸς ἐπόπτης (Chief Factory Inspector), ὁ ὁποῖος ἑδρεύει ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Βιομηχανίας. Οὗτος εὑρίσκεται εἰς διαρκῆ συνεννόησιν μετὰ τῶν ἐποπτῶν τῶν ἄλλων βιομηχανικῶν κέντρων, ἐπόπται δὲ δὲν διορίζονται βεβαίως μόνον εἰς πόλεις, ἔνθα ὑπάρχουσι δύο ἢ τρία ἐργοστάσια, ἐν τούτοις ὅμως καὶ εἰς τὰς πόλεις ταύτας ἀποστέλλονται κατὰ διμηνίαν ἢ ἑξαμηνίαν ἐκ περιτροπῆς οἱ ἐπόπται τῶν ἄλλων περιφερειῶν. Ὁ κύριος συνάδελφος ἐξ Ἀρκαδίας ἐφοβήθη ὅτι θὰ δημιουργηθῶσι θέσεις ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, καὶ ἐγὼ ἀκριβῶς εἶμαι ἄντικρυς ἐναντίος τῶν θέσεων τούτων. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δὲν ἔχει θέσιν παρὰ μόνον ὁ ἐπιθεωρητής, ὁ ὁποῖος ἀντιστοιχεῖ πρὸς τὸν γενικὸν ἐπόπτην, ὡς ἰσχύει ἐν Ἀγγλίᾳ, ὡς καὶ ἀλλαχοῦ, τὸ δ’ ἄλλο προσωπικὸν θέλει διορισθῆ εἰς τὰ κέντρα τὰ βιομηχανικά. Τὸ διὰ τοῦ παρόντος σχεδίου προβλεπόμενον προσωπικὸν πᾶν ἄλλο ἢ ἐπαρκὲς εἶναι πρὸς ἀπόδοσιν τῶν ἀρίστων ἀποτελεσμάτων του. Ἐλπίζομεν καὶ εὐχόμεθα ὅτι εἰς τὸ μέλλον θ’ αὐξηθῇ τὸ προσωπικόν, διότι ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τότε μόνον θὰ δώσῃ ἄριστα ἀποτελέσματα, ἐὰν ὑπάρχωσι καὶ τὰ κατάλληλα ὄργανα, τὰ ὁποῖα λόγῳ τῆς εἰδικῆς αὐτῶν μορφώσεως θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐπιβλέψωσι τὴν πιστὴν ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων τούτων. Διότι, ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν μας τὸν νόμον τῆς κυριακῆς ἀργίας, οὗτος οὐδαμῶς τηρεῖται ἀκριβῶς, διότι ἔχει ἀνατεθῆ ἡ ἐπίβλεψις εἰς τὰ κατώτατα ἀστυνομικὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα ἀναλόγως τῶν συμπαθειῶν των ἐφαρμόζουσι τοῦτον. Πάντη ἐπίσης ἀκατάλληλα εἶναι τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα, ὡς καὶ αὐτὸς ὁ νομάρχης, ὅπως ἐποπτεύωσι τῶν διαφόρων βιομηχανικῶν καταστημάτων πρὸς αὐστηρὰν τήρησιν τῶν διατάξεων τοῦ νόμου, διότι, ἂν ὁ κ. συνάδελφος ἐγνώριζε ποῖα εἶναι τὰ καθήκοντα τῶν ἐποπτῶν, δὲν θὰ ἔλεγεν ὅσα εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Τὰ καθήκοντα τῶν ἐποπτῶν εἶναι πολλαπλᾶ. Ὁ ἐπόπτης εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐποπτεύσῃ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑγιεινὴν τῶν ἐργοστασίων· ὁ ἐπόπτης εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ παρακολουθῇ τὴν διατήρησιν, τὴν συντήρησιν καὶ τὴν εὔρυθμον λειτουργίαν τῶν μηχανημάτων· ὁ ἐπόπτης εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ παρακολουθῇ καὶ θὰ ἐξετάζῃ τὴν πιστὴν ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων τοῦ παρόντος νομοσχεδίου.

§186Α. ΒΟΥΤΣΗΣ. Ἡ ὑγεία δὲν καταφαίνεται, ἐὰν εἰσέλθῃ τις εἰς ἓν ἐργοστάσιον καὶ ἴδῃ ἓν μωρὸν παιδίον ἐργαζόμενον ἐκεῖ; Δὲν θ’ ἀναγνωρίσῃ ὅτι παραβιάζεται ἡ διάταξις αὐτή;

§187Τ. ΠΑΠΑΔΑΜ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριε συνάδελφε, νὰ μὴ μὲ διακόπτητε. Σᾶς ἔλεγον λοιπὸν ὅτι ὁ ἐπόπτης ἔχει πολλαπλὰ καθήκοντα. Συνεπῶς ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἀντὶ τοῦ προτεινομένου περιορισμοῦ τῶν θέσεων ἐπιθεωρητῶν καὶ ἐποπτῶν δέον τοὐναντίον νὰ δημιουργηθῶσι τοιαῦτα καὶ εἰς τὰ τέσσαρα βιομηχανικὰ κέντρα τῆς Ἑλλάδος· τουτέστιν ὁ γενικὸς ἐπιθεωρητής, ὁ ὁποῖος θὰ ἑδρεύῃ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας· καὶ τρεῖς εἰσέτι ἐπιθεωρηταὶ βʹ τάξεως, διότι τότε καὶ μόνον προσδοκῶ ἀποτελέσματα ἀγαθὰ ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Κατ’ ἐμὴν γνώμην, ὡς διατυποῦται τὸ ἄρθρον 22, δὲν πληροῦται διὰ τούτου ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου, διότι ὁ ἔχων τὰ προσόντα ταῦτα δὲν θὰ εἶναι παρὰ εἷς ἁπλοῦς μηχανικός, δηλαδὴ θὰ στερῆται παντελῶς μηχανουργικῶν γνώσεων. Διὰ τοῦτο ὑποβαλὼν τροπολογίαν προτείνω ἐκτὸς τῶν ἄλλων καὶ δίπλωμα πρακτικῆς σχολῆς μηχανουργικῆς, δίπλωμα τῶν βιομηχάνων τεχνῶν, συγχρόνως δὲ καὶ ἐξάσκησιν τριετῆ τοὐλάχιστον παρ’ ἀνεγνωρισμένῳ ἐργοστασίῳ. Τοῦτο ἄλλως τε παρεδέχθησαν πλεῖστα Κράτη, Κράτη ὡς τὸ Βέλγιον καὶ ἡ Ἀγγλία. Πανταχοῦ οἱ ἐπιθεωρηταὶ εἶναι ἀκριβῶς διπλωματοῦχοι τῶν βιομηχάνων τεχνῶν, οἱ ὁποῖοι ἀσκοῦνται ἐπὶ μίαν τριετίαν εἰς ἀνεγνωρισμένα ἐργοστάσια. Ἐν Ἀγγλίᾳ ἐπιθεωρητὴς δέον νὰ ἐξασκηθῇ πρακτικῶς ἐπὶ μίαν πενταετίαν εἰς εἰδικὸν ἐργοστάσιον. Θεωρῶ λοιπὸν τὴν πρακτικὴν ἐξάσκησιν ἀναγκαιοτάτην, διότι ὁ ἐπιθεωρητὴς ἀναλαμβάνων τὴν θέσιν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ θὰ παρακολουθῇ πᾶσαν τὴν βιομηχανικὴν κίνησιν τῆς χώρας ὡς καὶ πάντας τοὺς ἄλλους ἐπόπτας, λόγῳ τῶν θεωρητικῶν καὶ τῶν πρακτικῶν γνώσεων αὐτοῦ, διότι, ἐὰν λάβωμεν τὸν ἄριστον τῶν διπλωματούχων οἱασδήποτε σχολῆς, ἐὰν δὲν ἔχῃ πρακτικὴν ἐξάσκησιν, εἶναι ἀδύνατον νὰ παρακολουθήσῃ ἀποτελεσματικῶς. Σᾶς παρακαλῶ λοιπόν, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν θεωρῆτε ὅτι ἡ τροπολογία μου θὰ γίνῃ δεκτή, νὰ ὑποβάλω ταύτην.

§188Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μόνον δύο λέξεις θὰ εἴπω εἰς ἀπάντησιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Ἀρκαδίας, σχετικῶς μὲ τὴν δημιουργίαν τοῦ θεσμοῦ τῆς ἐπιθεωρήσεως τῆς ἐργασίας. Εἰς πάντα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη τὰ ἔχοντα κοινωνικὴν νομοθεσίαν ὄντως εἶχεν ἀνατεθῆ κατ’ ἀρχὰς ἡ ἐπιθεώρησις τῆς ἐργασίας τῶν ἐργατῶν καὶ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν ἐργατικῶν νόμων εἰς τὰς ἀστυνομικὰς Ἀρχάς· ἀλλ’ αὗται παντοῦ ἀπεδείχθησαν ἀνεπαρκεῖς, πολὺ δὲ περισσότερον θὰ εἶναι παρ’ ἡμῖν ἀνεπαρκὴς διὰ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν ἡ Ἀστυνομία, γνωστοῦ ὄντος τοῦ ποιοῦ αὐτῆς καὶ ἰδίως τῶν κατωτέρων ὀργάνων. Διὰ τοῦτο ἐθεωρήθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς σκόπιμον νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ παρ’ ἡμῖν ὁ θεσμὸς τῆς ἐπιθεωρήσεως δι’ εἰδικῶν διοικητικῶν ὀργάνων. Ἄνευ τοιούτων διοικητικῶν ὀργάνων εἰδικῶς μεμορφωμένων εἶναι ἀδύνατος ἡ ἐφαρμογὴ τῶν νόμων τῶν ἐργατικῶν, τοὺς ὁποίους ἐψηφίσαμεν. Ταῦτα καὶ μόνον εἶχον νὰ εἴπω.

§189Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Οἱανδήποτε ἄλλην ἀντίρρησιν, κύριοι συνάδελφοι, ἀνέμενον κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ οὐδέποτε περιέμενον τοιαύτην κατὰ τῆς ὀργανώσεως τῆς ἐπιθεωρήσεως τῆς ἐργασίας, διότι ὁμολογουμένως μία ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων καινοτομιῶν εἶναι ἡ δημιουργία ἰδιαιτέρας ὑπηρεσίας πρὸς ἐπιθεώρησιν τῶν ἐργοστασίων. Ἐλέχθη ὅτι, ἀφοῦ ἀναθέτομεν καὶ εἰς τὴν Ἀστυνομίαν τὴν ἐπιθεώρησιν τῶν ἐργοστασίων καὶ τὴν ἐπίβλεψιν τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων, εἶναι περιττὴ πᾶσα ἄλλη μέριμνα πρὸς ἐπίβλεψιν τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων τούτων. Εἶναι σκόπιμον, ὅταν ἡμεῖς δὲν ἔχωμεν ἐνώπιον ἡμῶν τὴν ἰδικήν μας πεῖραν, νὰ λαμβάνωμεν τὴν πεῖραν τῶν ἄλλων Κρατῶν, εἰς τὰ ὁποῖα ἐφαρμόσθησαν οἱ νόμοι οὗτοι, καὶ ἡ πεῖρα αὕτη μᾶς διδάσκει ὅτι οἱ νόμοι οἱ ἐργατικοὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐφαρμοσθῶσιν, ἐφ’ ὅσον δὲν δημιουργηθῇ ἰδιαιτέρα ὑπηρεσία, ἡ ὁποία ἔχει σκοπὸν νὰ ἐπιβλέπῃ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων τούτων, καὶ τοῦτο, διότι διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ἐργατικῶν νόμων χρειάζονται εἰδικαὶ γνώσεις, τῶν ὁποίων στεροῦνται τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα. Ἐξ ἑτέρου τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα, ἀπησχολημένα εἰς πλείστας ἄλλας ἐργασίας, οὐδέποτε ἔχουσι τὸν ἐπαρκῆ χρόνον, ἵνα ἐπιθεωρῶσι τὰ ἐργοστάσια καὶ βλέπωσιν, ἂν ἐφαρμόζονται οἱ νόμοι οἱ προστατεύοντες τοὺς ἐργάτας. Ἐπίσης δὲ τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα οὐδέποτε ἔχουσι τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχωσιν οἱ ὑπάλληλοι οἱ ἐπιβλέποντες τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων. Ἀρκεῖ νὰ μελετήσῃ τις τοὺς ἰσχύοντας ἐργατικοὺς νόμους ἐν Ἀγγλίᾳ, ἵνα ἴδῃ ποῖος ἀγὼν ἐχρειάσθη καὶ ποίας περιωπῆς ἄνθρωποι ἐχρειάσθησαν νὰ τεθῶσιν ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ἐπιθεωρήσεως τῆς ἐργασίας, ὅπως οἱ ἐργατικοὶ νόμοι καταστῶσι νόμοι ἐφαρμόσιμοι καὶ ὄχι χάρτης ἄγραφος. Διὰ τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω, ἐκφράζω τὴν ἔκπληξίν μου πῶς ἠγέρθη ἡ ἀντίρρησις κατὰ τῆς δημιουργίας ἐπιθεωρητῶν, κατὰ τοῦ διορισμοῦ δηλαδὴ τεσσάρων ἀτόμων, ἵνα ἐπιβλέπωσι τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων ἐν τοῖς ἐργοστασίοις. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ προσόντα τῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς ἐργασίας ἐλέχθη ὑπὸ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος ὅτι εἶναι καλὸν νὰ εὐρυνθῶσι κάπως τὰ προσόντα· οὐδεμίαν ἔχω πρὸς τοῦτο ἀντίρρησιν, ὅπως ὡς πρὸς τὸν διορισμὸν αὐτῶν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ μεγαλειτέραν ἐλευθερίαν, διότι εἰς τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ θεσμοῦ δὲν ἔχει μεγάλην σημασίαν ὁ αὐστηρὸς καθορισμὸς τῶν προσόντων, ὅσον ἡ ἐκλογὴ προσώπων καὶ χαρακτήρων πρὸ παντὸς καὶ γνώσεων ἐπαρκῶν καὶ τεχνικῶν. Δὲν πρόκειται νὰ εἶναι σοφοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θ’ ἀναλάβωσι τὴν ἐπίβλεψιν τῆς ἐργασίας· ἀρκεῖ νὰ ἔχωσι τὰς στοιχειώδεις αὐτὰς μηχανικὰς γνώσεις, ἀλλὰ πρὸ παντὸς πρέπει νὰ ἔχωσι τὸν ἐξαιρετικὸν χαρακτῆρα, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλεται, ἵνα ἀντεπεξέρχωνται ἐναντίον πασῶν τῶν πιέσεων, αἱ ὁποῖαι θὰ προβάλλωνται πρὸ αὐτῶν, ὅπως παραβλέψωσι τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων. Ἐτέθη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὅτι πρέπει νὰ ἔχωσι πτυχίον ἀνωτέρας πολυτεχνικῆς σχολῆς. Διατί τοῦτο; Διότι οἱ σπουδάσαντες εἰς τὰ εὐρωπαϊκὰ Πολυτεχνεῖα ἐκτὸς τοῦ ὅτι γνωρίζουσι καὶ τὴν κρατοῦσαν ἐκεῖ ἐργατικὴν νομοθεσίαν, διότι διδάσκονται τοῦτο, ἀλλ’ ἔχουσιν ἴδει καὶ τὰ νεώτερα μηχανήματα, τὰ ὁποῖα ἀλλαχοῦ ἐπιβάλλονται πρὸς προστασίαν τῶν ἐργατῶν. Διὰ τοῦτο ἐκρίθη ἀναγκαῖον νὰ προτιμηθῶσιν οἱ ἔχοντες εὐρωπαϊκοῦ Πολυτεχνείου μόρφωσιν. Ἐὰν δὲν ἤθελε κατασταθῆ δυνατὸν νὰ πληρωθῶσιν αἱ θέσεις ὑπὸ προσώπων τοιούτων, τότε θὰ ἐνεργηθῇ διαγωνισμὸς μεταξὺ τῶν ἐχόντων πτυχίον ἐκ τοῦ ἡμετέρου Πολυτεχνείου· ἀρκεῖ οἱ ὑποψήφιοι νὰ ἔχωσι γνῶσιν τῶν ἰδικῶν μας νόμων τῶν ἐργατικῶν. Θὰ ἐπεθύμουν μόνον καὶ ἐγώ, συμφωνῶν μετὰ τοῦ κ. Παπαδάμ, ὅπως ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐποπτῶν μὴ περιορισθῇ· ἔχει μεγάλην σημασίαν τὸ προσωπικὸν τῶν ἐποπτῶν· ἐὰν ὅμως ἐπιμένῃ ἡ Κυβέρνησις, δὲν ἔχω σπουδαίαν ἀντίρρησιν εἰς αὐτό.

§190Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι, διὰ νὰ λειτουργήσῃ ὁ θεσμὸς οὗτος, οἱ ἐπιθεωρηταὶ εἶναι ἀναγκαῖοι. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι κατὰ τὴν μεταβατικὴν περίοδον, τὴν ὁποίαν θὰ διανύσῃ ὁ θεσμὸς ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς του μέχρι τῆς ἐξελίξεώς του, θὰ ἦτο ἴσως εὐχῆς ἔργον, ἐὰν ἐδίδομεν τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκτελῇ χρέη ἐπιθεωρητοῦ καὶ εἷς ἐκ τῶν τμηματαρχῶν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, εἰδικὸς δὲ κρίνω ὅτι θὰ εἶναι ὁ τμηματάρχης τοῦ Τμήματος τῆς ἐργασίας, ὅστις νὰ λαμβάνῃ καὶ μέρος εἰς τὸ συμβούλιον τῆς ἐργασίας.

§191Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει.

§192Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ὑπάρχει.

§193Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κατὰ νόμον;

§194Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Κατὰ νόμον.

§195Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τότε ἀνατίθεται καὶ εἰς αὐτόν.

§196Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Τοιαύτην ὑποβάλλω τροπολογίαν.

§197Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ προστεθῇ ὅτι καθήκοντα ἐπιθεωρητοῦ δύναται νὰ ἐκπληρώσῃ προσωρινῶς καὶ ὁ διευθύνων τὸ Τμῆμα τῆς ἐργασίας ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§198Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Βεβαίως, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀληθὲς ὅτι χωρὶς οὐδενὸς νὰ ὑποτιμήσω τὴν ἐργασίαν, πολλοὶ τέλος πάντων δεικνύουσι ζῆλον τοιοῦτον, ὥστε νὰ νομίζῃ τις ὅτι ἀνέλαβον τὴν μονοπωλιακὴν τρόπον τινὰ ὑπεράσπισιν τοῦ ἐργατικοῦ κόσμου, καὶ ἡ ὑπεράσπισις, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, ἔφθασεν εἰς σημεῖον τοιοῦτον, ὥστε νὰ παρεξηγηθῇ ἀκολούθως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὑποβάλλω τροπολογίαν, διὰ τῆς ὁποίας λέγω, χωρὶς οὐδενὸς νὰ ὑποτιμήσω τὴν ἀξίαν καὶ τὸν ζῆλον καὶ τὸν πατριωτισμόν, ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν Βουλευτῶν τῆς παρούσης Βουλῆς δύναται νὰ διορισθῇ ἐπιθεωρητὴς τῆς ἐργασίας.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 21. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 21, ὡς ἐτροποποιήθη).

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κυρίου Γκλαβᾶ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι).

§201ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν παρεδέχθη.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§203Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὴ ἡ πρότασις εἶναι ὕβρις πρὸς τὴν Βουλήν. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ.

§204Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἂν ὁ κ. Βουλευτὴς ἀνεγίνωσκε τὸ νομοσχέδιον, ἤθελεν ἴδει ὅτι τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ἀναγράφει τὸ ἄρθρον 1, οὐδένα τῶν κυρίων Βουλευτῶν τῆς παρούσης Βουλῆς ἀφορῶσιν. (Ἀντεγκλήσεις μεταξὺ τῶν κυρίων Βουλευτῶν καὶ θόρυβος). (Ψηφίζονται εἶτα τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου).

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται δι’ αὔριον.

§206Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἤθελον νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν ἐπὶ διατάξεως, ἡ ὁποία δὲν κατενοήθη, ὅτι ἡ διακοπὴ τῆς ἐργασίας δὲν ἐλαττώνει τὰ ὅρια τῆς ἐργασίας, τὰ ὁποῖα ὁρίζονται διὰ τοῦ ψηφιζομένου ἄρθρου 2. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠθέλησε νὰ καθορίσῃ τὸ ἄρθρον τοῦτο, εἶναι ὅτι ἡ ἐργασία ἡ ὁριζομένη διὰ τοῦ ἄρθρου 2 δὲν δύναται νὰ γίνηται ἐν συνεχείᾳ· πρέπει νὰ ἐκτελῆται μετὰ διακοπῶν, ἵνα μὴ καταπονῆται ὁ ἄνθρωπος. Τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς παρακαλῶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν Ζαππείων κτημάτων. Ἠρώτησα καὶ ἐπληροφορήθην ὅτι ἐκ παραδρομῆς τῶν Γραφείων τῆς Βουλῆς δὲν ἐσημειώθη ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει. Ὑποθέτω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις, ὅπως ψηφισθῇ τοῦτο.

§207ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπαλλοτριώσεως τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ ἀγροτικῶν κτημάτων τῆς Ζαππείου περιουσίας»).

§208Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἤδη, κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ προβῶμεν εἰς τὸν Προϋπολογισμόν.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν. Ἐμπρός (ἀναγινώσκεται). Ν’ ἀναγνωσθῇ καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας;

§210Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα.

§211Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ποιοῦμαι τὰς ἑξῆς δηλώσεις ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος εἰς τὴν Βουλὴν εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1912. Τὸ ἄρθρον 5 τοῦ κεφ. 4 νὰ ἐλαττωθῇ κατὰ δρ.162.000, ἤτοι ἀπὸ πιστώσεως δραχ. 873.000 νὰ ἐγγραφῇ πίστωσις δρ. 711.000. Τὸ δὲ σύνολον τοῦ κεφαλαίου τούτου γίνεται, συμφώνως τῇ ἀνωτέρω μεταβολῇ, ἀπὸ δραχ. 4.495.549.92 εἰς δραχ. 4.333.549.92. Τὰ ἄρθρα 2, 4 καὶ 5 τοῦ κεφαλ. 14 νὰ τροποποιηθῶσιν ὡς ἑξῆς: Ἄρθρ. 2 ἡ ἐκ δραχ. 114.420 πίστωσις ν’ αὐξηθῇ κατὰ δραχ. 960, ἤτοι νὰ γίνῃ δρ. 115.380. Ἄρθρ. 4 ἡ ἐκ δραχ. 16.000 πίστωσις ν’ αὐξηθῇ κατὰ δραχ. 4000, ἤτοι νὰ γίνῃ δρ. 20.000. Ἄρθρ. 5 ἡ ἐκ δραχ. 2760 πίστωσις ν’ αὐξηθῇ κατὰ δραχ. 6540, ἤτοι νὰ γίνῃ δρ. 9300. Τὸ σύνολον ἑπομένως τοῦ κεφαλαίου τούτου αὐξανόμενον κατὰ δραχ. 11.500, γίνεται ἀπὸ δραχ. 689.840 δρ. 701.340. Τὸ ἐδάφιον 3 τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ κεφαλαίου 18 νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς: Ὑπουργικοὶ γραμματεῖς βʹ τάξεως παρὰ τοῖς νομικοῖς συμβούλοις δι’ ἓξ μῆνας 7Χ190=7,980. Ὑπουργικοὶ γραμματεῖς αʹ τάξεως παρὰ τοῖς νομικοῖς συμβούλοις δι’ ἓξ μῆνας 7Χ240=10,080. Οὕτω τὸ ἄθροισμα τοῦ ἄρθρου τούτου γίνεται ἀπὸ δραχμῶν 94,200 δρ. 96,300. Τὸ δὲ ἄθροισμα τοῦ κεφαλαίου ἀπὸ δραχμῶν 216,200 δραχ. 218,300. Τὸ ἄρθρον 17 τοῦ κεφαλαίου 23 ν’ αὐξηθῇ κατὰ δραχ. 5.000, ἤτοι ἀπὸ πιστώσεως δρ. 15,000 νὰ ἐγγραφῇ πίστωσις δραχμῶν 20,000. Τὸ δὲ σύνολον τοῦ κεφαλαίου τούτου αὐξανόμενον κατὰ τὸ αὐτὸ ποσὸν γίνεται ἀπὸ δραχμῶν 1,003,711 δραχμαὶ 1,008,711. Εἰς τὸ κεφάλαιον 29 νὰ προστεθῇ καὶ δεύτερον ἄρθρον ὡς ἑξῆς: Ἄρθρον 2. Προμήθεια σακχάρεως δραχ. 500,000. Τὸ σύνολον ἑπομένως τοῦ κεφαλαίου τούτου γίνεται ἀπὸ δραχμῶν 10,000 δραχ. 510,000. Νὰ προστεθῇ δὲ νέον κεφάλαιον 29δὶς «Ἅλας» καὶ ἄρθρον 1 ὑπὸ τὸν τίτλον «Προμήθεια ἅλατος ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ δραχ. 75,000. Ἡ πίστωσις τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ κεφαλαίου 45 «εἰσπράξεις ἐνσήμου γυμναστικῆς κ. λ. π.» νὰ ἐλαττωθῇ ἀπὸ δραχ. 35,000 εἰς δραχ. 20,000, ἤτοι κατὰ δραχ. 15,000. Ἡ οἰκονομία, τὴν ὁποίαν κάμνω εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Δημοσίου Χρέους, καλύπτει πάσας τὰς προτεινομένας αὐξήσεις, ὥστε δὲν ἔχετε νὰ φοβηθῆτε περὶ τοῦ ἰσοζυγίου τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Συγχρόνως δὲ ὑποβάλλω καὶ τὸν ἔκτακτον προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἀντιστοιχεῖ πρὸς τὸν ἔκτακτον Προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων, τὸν ὁποῖον ἀνέγνωσα προχθές. Εἶναι αἱ ὑπὲρ παροχῆς εἰς τὸ ταμεῖον Ἀμύνης πιστώσεις ἐκ δραχμῶν 20,000,000, τῆς χορηγίας 13,500,000 δραχμῶν εἰς τὸ Ταμεῖον τοῦ Στόλου, τὰ ἀποδιδόμενα ἐφέτος εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιίας ἐξ ὀφειλῆς τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ τῆς δημοτικῆς ὁδοποιίας, αἱ ὑπὲρ τῆς ἀποξηράνσεως τῶν ἑλῶν πιστώσεις καὶ ἡ προμήθεια τῶν μεγάλων αὐτοκινήτων πλοίων. Δὲν θὰ ἐπιφέρω ἄλλας μεταβολὰς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§212Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ, καὶ κατόπιν. Ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τις τὸν λόγον;

§214ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Θ. Πετμεζᾶς.

§216Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἐζήτησα, κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον νομίζων ὅτι δὲν ἔπρεπεν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ μείνῃ ἄνευ εἰδικωτέρας τινὸς συζητήσεως. Πράγματι δὲ δὲν ἔπρεπε νὰ μείνῃ ἄνευ εἰδικωτέρας τινὸς συζητήσεως προϋπολογισμὸς Ὑπουργείου τοσαύτης σημασίας, εἰς τὸ ὁποῖον μετὰ μεγάλων προσδοκιῶν ἀπέβλεψεν ἡ ἐπανάστασις, καὶ τὸ ὁποῖον, λειτουργῆσαν ὅπως μέχρι τοῦδε ἐλειτούργησεν, ἔπρεπε νὰ κριθῇ ἂν καλῶς ἢ κακῶς ἐλειτούργησεν, ἂν τυχὸν ἠδύνατο καλλίτερον νὰ λειτουργήσῃ, καὶ κατὰ ποίαν κατεύθυνσιν πρέπει ἐν τῷ μέλλοντι νὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ λειτουργία αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο, καίτοι ἀποβλέπω εἰς τὴν ταχεῖαν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου ἡμῶν, δὲν θέλω ἀπόσχει, ὅπως ἐξετάσω διὰ βραχυτάτων τὰ ἀναγόμενα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο. Ἡ ἐξέτασις, κύριοι Βουλευταί, τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τοῦ 1911 ἐν συγκρίσει πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1912 παρουσιάζει μίαν ἐπὶ πλέον αὔξησιν εἰς πιστώσεις 129,430. Ἡ αὔξησις αὕτη θὰ εἶναι ἀκόμη κατά τι μεγαλειτέρα, κατόπιν τῶν δηλώσεων, αἱ ὁποῖαι βεβαίως θὰ ἐπακολουθήσωσιν ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ αἱ ὁποῖαι θὰ ἀφορῶσιν εἰς τὴν συμπλήρωσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν διὰ τὸ προσωπικὸν τοῦ Ὑπουργείου πρόσθετον δαπάνην, τὴν πληρωμὴν τῆς ὁποίας καθιστᾷ ἀναγκαίαν ἡ πρὸ ὀλίγου γενομένη ἐπιψήφισις εἰδικοῦ νόμου, ἀφορῶντος τὸν κανονισμὸν τῆς ἐργασίας ἀνηλίκων καὶ γυναικῶν καὶ δημιουργοῦντος θέσεις ἐπιθεωρητῶν, ἐντεταλμένων εἰδικῶς νὰ παρακολουθήσωσι τὸν τρόπον τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου. Ἐάν τις, κύριοι συνάδελφοι, ἤθελε συγκρίνει τὸν τοῦ 1912 προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τούτου πρὸς τὸν τοῦ παρελθόντος ἔτους, θ’ ἀνεύρισκεν ἐπιπλέον ἐν γένει δαπάνας, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ κατανεμηθῶσιν εἰς τὰς διαφόρους ἀπόψεις τῆς διοικητικῆς ἐπιμελείας, τῆς λαμβανομένης εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο, ὡς ἑξῆς: Εἰδικῶς ὅσον ἀφορᾷ τὴν γεωργίαν ὑπάρχει μία δαπάνη ἐπὶ πλέον δραχμῶν περίπου 61,000, ἡ ὁποία ὀφείλεται ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἰς ἐπαύξησιν τῆς ἐπιχορηγήσεως τοῦ Κράτους, τῆς διδομένης εἰς τὴν Ἀβερώφειον Γεωργικὴν Σχολὴν τῆς Λαρίσης, ἐπαύξησιν κατὰ πάντα ἀξιέπαινον, προορισμὸν δ’ ἔχουσαν τὴν τακτοποίησιν τῆς Σχολῆς ταύτης, καὶ ἀφ’ ἑτέρου εἰς ἐπαύξησιν τοῦ κονδυλίου, τοῦ ἀναφερομένου εἰς τὰς προμηθείας τοῦ Ὑπουργείου. Ἐν τῷ σχετικῷ τούτῳ κονδυλίῳ τὸ μεγαλείτερον ποσὸν τῆς ἐπαυξήσεως διατίθεται πρὸς ἀγορὰν κτηνῶν. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἐπιμέλεια τῆς κτηνοτροφικῆς ἐπιδόσεως τῆς χώρας ἐκδηλοῦται ἐπίσης δι’ αὐξήσεως δαπάνης 135,520 ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ τρέχοντος ἔτους. Ἡ δ’ ἐπιμέλεια αὕτη ἐγένετο, κατὰ τὰς γενικὰς αὐτῆς γραμμάς, ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ μετακλήσεως πέντε ἀλλοδαπῶν κτηνοτρόφων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διὰ τῆς ἱδρύσεως σταθμῶν ἐπιβητόρων, καὶ τρίτον διὰ τῆς ἱδρύσεως εἰδικοῦ μικροβιολογικοῦ κτηνιατρικοῦ ἐργαστηρίου. Τὴν περὶ τὰ δάση διοικητικὴν ἐπιμέλειαν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ἐπὶ πλέον δι’ ἀριθμῶν ἐκφραζομένην, παριστᾷ ἡ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ τρέχοντος ἔτους ἀναγραφομένη ἐπὶ πλέον ποσότης δραχμῶν 53,000, ἐκ τῶν ὁποίων δραχμαὶ μὲν 28,000 διατίθενται διὰ τὰς ὑποτροφίας τῶν μελλόντων νὰ ἐπιδοθῶσιν εἰς σπουδὰς δασολογικάς, τὸ ποσὸν δὲ τῶν δραχμῶν 25,000 διατίθεται διὰ τὴν μετάκλησιν ἀλλοδαπῶν δασολόγων. Ἡ τοιαύτη ἐπιμέλεια τῆς Κυβερνήσεως δὲν δύναται παρὰ νὰ ἔχῃ τὴν ἐπικρότησιν τῆς Βουλῆς. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ τοιαύτη κυβερνητικὴ φροντὶς εἶναι ἁπλῶς προπαρασκευαστικὴ μελλούσης ἐργασίας, ἀλλὰ καὶ ὡς τοιαύτη δὲν παύει νὰ εἶναι ἀξία ἐπαίνου. Ἐπίσης καὶ ἄλλος κλάδος, ὁ ἀφορῶν τὰ κοράλλια καὶ τὰ ἰχθυοτροφεῖα, ὡς φαίνεται ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐπέστησε τὴν προσοχήν της ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία διὰ τῆς μετακλήσεως εἰδικοῦ ἰχθυολόγου θέτει τὰς ἀναγκαίας βάσεις τῆς μελέτης τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ τοιούτου ἐθνικοῦ πλούτου. Ἡ πρό τινος γενομένη ὑποβολὴ τῆς συμβάσεως τῆς σχετικῆς πρὸς τὰ παρὰ τὴν Κεφαλληνίαν καὶ Λευκάδα κοράλλια ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπήν, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ σύμβασις αὕτη παρεπέμφθη, καὶ εἰς ἐμὲ ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης, νὰ πεισθῶμεν ὅτι δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ γνωρίζωμεν τὸν ἐπωφελέστερον τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἦτο δυνατὸν νὰ διατεθῇ ὁ πλοῦτος οὗτος. Ἀλλ’ ἂν ἡ ἐπιμέλεια τοῦ Κράτους, ὅσον ἀφορᾷ τὴν γεωργίαν καὶ κτηνοτροφίαν, ἐκδηλοῦται διὰ τῶν ἄνω ἀριθμῶν δὲν ἔπρεπεν ὁ ἐξετάζων τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1912 ν’ ἀφήσῃ ἀπαρατήρητα ἐν σχέσει πρὸς τὴν γεωργικὴν πολιτικὴν τοῦ Κράτους τὸ ἑξῆς: Ὅτι δυστυχῶς δὲν κατωρθώθη, ὥστε νὰ περατωθῇ ὑπὸ τῆς παρούσης Βουλῆς μελέτη περὶ τῶν πιστωτικῶν γεωργικῶν ἱδρυμάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα διὰ τὴν προαγωγὴν τῆς Γεωργίας. Ἡ σχετικὴ ἀπόπειρα τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶχε διατυπωθῆ εἰς τὸ καταλληλότερον νομοσχέδιον, ἴσως δὲ καὶ ὁ χρόνος ὁ ἀφιέμενος εἰς τὴν διάθεσιν ἡμῶν καὶ ἡ σπουδή, μεθ’ ἧς ἐφέρετο ἡ Βουλή, εἰς πάντα τὰ πολλὰ αὐτῆς ἔργα, δὲν ἀφῆκεν εἰς τὴν ἐπιτροπήν, τὴν ἐπεξεργασθεῖσαν τὸ νομοσχέδιον, τὸν ἐπαρκῆ χρόνον, ὅπως συμπληρώσῃ αὐτό, τὸ ὁποῖον, ὡς προεῖπον, οὐχὶ τέλειον παρουσίασε πρὸ αὐτῆς ἡ Κυβέρνησις. Ἀπὸ ταύτης πρωτίστως τῆς ἀπόψεως ἐνδεικνύεται ἐν τῷ μέλλοντι ἡ ἐργασία τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε τῆς παρούσης εἴτε ἄλλης Κυβερνήσεως, διότι δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ προαγωγὴ παρ’ ἡμῖν τῆς γεωργίας ἄνευ τινὸς ἐπικουρικῆς παρεμβάσεως τοῦ Κράτους, παρεμβάσεως ἡ ὁποία ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἤθελε παράσχει εἰς τοὺς γεωργικοὺς πληθυσμοὺς ὑπὸ εὐνοϊκοὺς πιστωτικοὺς ὅρους τὰ ἀναγκαῖα κεφάλαια διὰ τὴν ἐργασίαν αὐτῶν, ἀφ’ ἑτέρου δ’ ἤθελεν ἀπαλλάξει αὐτοὺς ἀπὸ τὴν καταπίεσιν τὴν τοκογλυφικήν, τὴν ὁποίαν ἤδη ὑφίστανται. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν κλάδον τὸν ἀναγόμενον εἰς τὸ ἐμπόριον, ἡ κυβερνητικὴ πρόνοια ἡ λαμβανομένη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1912 τοῦ Ὑπουργείου τούτου ἐκδηλοῦται εἰς ἐπὶ πλέον δαπάνην δραχμῶν 4000 ἐξοικονομηθεισῶν ἐκ τῆς ἐλαττώσεως κονδυλίου «ἐνοικίων καὶ ἐπισκευῶν ἐμπορικῶν σχολῶν», καὶ διατιθεμένων εἰς τὰς διαφόρους ἐμπορικὰς σχολὰς πρὸς συμπλήρωσιν τῆς διδασκαλίας τῶν ὑποχρεωτικῶν μαθημάτων. Ἡ πρόνοια αὕτη εἶναι πάντως ἀξιέπαινος. Ἀλλὰ μία μέριμνα γενικωτέρα, μία μέριμνα, ἡ ὁποία θ’ ἀπέβλεπεν εἰς τὸ νὰ κατανείμῃ τὰς ἐμπορικὰς σχολὰς ἀναλόγως τῆς πρακτικῆς ἀνάγκης, ἀναλόγως τῆς ἀνάγκης τῶν ἐμπορικῶν κέντρων, καὶ ἡ ὁποία θ’ ἀπέβλεπεν εἰς τὸ ν’ ἀποκαταστήσῃ ἓν καθεστώς, κατὰ τὸ ὁποῖον αἱ ἐμπορικαὶ σχολαὶ ἱδρύοντο ἐκεῖ, ὅπου ἰσχύοντες πολιτικοὶ τὸ ἀπῄτουν, μία τοιαύτη μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐγένετο. Διότι παρατηρῶ ὅτι, ὁ Πειραιεὺς ἐξακολουθεῖ νὰ μὴ εἶναι ἕδρα ἐμπορικῆς σχολῆς, ἔχει δ’ ἀφεθῆ ἐν Πειραιεῖ ἡ ἐκπαίδευσις τῶν ἐπιθυμούντων ν’ ἀσχοληθῶσιν εἰς τὰ ἐμπορικὰ ἐπαγγέλματα εἰς τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν. Ἂν δεχθῇ τις, καὶ τὸ δέχεται ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς διατηρήσεως τῶν ἐμπορικῶν σχολῶν, ὅτι ἡ ἐμπορικὴ ἐκπαίδευσις, ἡ ὁποία εἶναι δυστυχῶς καὶ στοιχειώδης καὶ ἀνεπαρκής, ἄν, λέγω, ἤθελέ τις δεχθῆ ὅτι ἡ ἐμπορικὴ ἐκπαίδευσις γίνεται ὁπωσδήποτε καλλιτέρα διὰ τῶν ἐμπορικῶν σχολῶν τοῦ Κράτους, βεβαίως ἡ ἔλλειψις διὰ τὸν Πειραιᾶ εἶναι ἐπαισθητή, διότι στερεῖται μιᾶς τοιαύτης ἐμπορικῆς σχολῆς. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἄλλης ἀκόμη ἀπόψεως ἡ ἐπιμέλεια τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς βιομηχανίας, ἡ γενομένη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κατὰ τὸ παρὸν ἔτος καὶ μέλλουσα νὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ κατὰ τὸ ἔτος τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τὸν ὁποῖον συζητοῦμεν, εἶναι ἀτελής. Διότι πρῶτον δὲν ἐλήφθη πρόνοια ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως διὰ νομοθετικῆς ὀργανώσεως τῶν ἐμπόρων καὶ βιομηχάνων δημιουργηθῶσιν ὄργανα, πραγματικῶς ἀντιπροσωπεύοντα τὰς ἐμπορικὰς καὶ βιομηχανικὰς βλέψεις, τὰς ἐμπορικὰς καὶ βιομηχανικὰς αἰτήσεις καὶ συμφέροντα, ὄργανα, τὰ ὁποῖα νὰ δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ συμβουλεύηται περὶ τῶν ἐμπορικῶν καὶ βιομηχανικῶν συμφερόντων, καὶ ἑπομένως μετ’ ἐπιγνώσεως νὰ προβαίνῃ εἰς τὴν πραγματοποίησιν τῶν νομοθετημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐφάπτονται ὁπωσδήποτε τοῦ ἐμπορίου ἢ τῆς βιομηχανίας. Ἐννοῶ, Κύριοι, τὴν ὀργάνωσιν τῶν ἐμπόρων καὶ βιομηχάνων εἰς τὰ λεγόμενα ἐμπορικὰ καὶ βιομηχανικὰ ἐπιμελητήρια. Ὁ θεσμὸς τῶν Ἐπιμελητηρίων, τὸν ὁποῖον εἶχεν ἀτελῶς σχεδιάσει παρ’ ἡμῖν ὁ νομοθέτης τοῦ νόμου τῆς 22 Μαΐου 1836, εἶναι θεσμὸς ἐν τῇ ἐφαρμογῇ ἀποτυχών.

§217Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὑπάρχει ἐπιτροπή.

§218Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ ἐμπορικοῦ κώδικος ἐξετάζει μόνον τὸ ἰδιωτικὸν δίκαιον. Ἡ ἄποψις αὕτη, δηλαδὴ ἡ τῆς ὀργανώσεως τῶν ἐμπόρων καὶ βιομηχάνων εἰς ἐπιμελητήρια, εἶναι ἄποψις ἐντελῶς δημοσίου Δικαίου. Τοιαύτη δὲ ὀργάνωσις διὰ νόμου εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαία, καθόσον δυστυχῶς παρ’ ἡμῖν δὲν ἐξεδηλώθη ἐπαρκῶς τάσις, ὅπως ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν κάμνει ὁ νόμος, νὰ τὸ κάμῃ ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία. Εὑρισκόμεθα δὲ οὕτω πρὸ καταστάσεως, ἡ ὁποία ἐπιβάλλει τὴν παρέμβασιν τοῦ Κράτους πρὸς τὸν σκοπόν, ὅπως ἐπιβληθῇ ἡ τοιαύτη ὀργάνωσις. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὴν ἄλλην ἄποψιν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἦτο ἐνδεδειγμένως ἐπιβεβλημένη ἡ ταχεῖα νομοθετικὴ μέριμνα, τὴν ὁποίαν δὲν ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις. Ἠκούσθη πολλάκις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, εἶναι δὲ τοσοῦτον γνωστὸν τοῦτο, ὥστε νὰ μὴ εἶναι ἀνάγκη νὰ τονισθῇ ἰδιαιτέρως, ὅτι ἡ νομοθεσία ἡ ἀφορῶσα τὰς ἀνωνύμους ἑταιρείας, νομοθεσία ἀπηρχαιωμένη, χρήζει βελτιώσεως ἐπὶ τῷ σκοπῷ τοῦ νὰ δυνηθῇ νὰ παρακολουθήσῃ τὰς παρ’ ἡμῖν ἀνάγκας· ἐγένετο ἀπόπειρα πρὸς κωδικοποίησιν τῆς ὅλης ἐμπορικῆς νομοθεσίας, ἀλλ’ ἀπὸ ἀπόψεως σκοπιμότητος δὲν προυτάχθη ἡ προπαρασκευὴ νόμου, ἀφορῶντος τὰς ἑταιρείας ταύτας, ἡ ὁποία εἶναι ἀπαραίτητος. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ὑπὸ τὸν κ. Δραγούμην εἶχε συστήσει ἐπιτροπήν, συνετάχθη μάλιστα καὶ εἰς ἓν σχέδιον.

§219Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν ἦτο σχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς.

§220Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἀκριβῶς διότι τὸ σχέδιον τοῦτο δὲν ἦτο σχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλ’ ἑνὸς μόνον προσώπου, καὶ ἐπειδὴ τὸ σχέδιον τοῦτο δὲν συνετάχθη μετὰ τῆς προσηκούσης ἠρεμίας καὶ δὲν συνεζητήθη ὡς ἔπρεπεν, ἀκριβῶς διὰ τοὺς λόγους τούτους δὲν ἐψηφίσθη ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Δραγούμη. Καὶ δὲν δύναταί τις μὲν νὰ κατηγορήσῃ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν διότι δὲν ἐψήφισε τὸ ἐν λόγῳ σχέδιον, δύναταί τις ὅμως νὰ ἐκφράσῃ τὴν λύπην του, διότι δὲν ἐξηκολούθησε κατὰ τὴν αὐτὴν κατεύθυνσιν τὴν νομοθετικὴν αὑτῆς πολιτικήν. Διότι ἔχω, κύριοι Βουλευταί, τὴν πεποίθησιν ὅτι μία γενικωτέρα μεταβολὴ τῆς ἐμπορικῆς νομοθεσίας εἶναι μεταβολή, ἡ ὁποία διὰ τὴν Ἑλλάδα εἶναι ἐν μέρει πρόωρος καὶ ἐν μέρει πολυτελὴς καὶ μὴ σκόπιμος. Ἐν μέρει μὲν εἶναι πρόωρος, διότι δὲν ἔχει πρὸ αὐτῆς συντετελεσμένην τὴν κωδικοποίησιν τῆς ἀστικῆς καὶ δικονομικῆς νομοθεσίας· ἐν μέρει δὲ πολυτελὴς καὶ μὴ σκόπιμος, διότι, ἐφ’ ὅσον ἡ νομοθετικὴ μεταρρύθμισις περιλαμβάνει νέαν κωδικοποίησιν ὁλοκλήρου τοῦ κλάδου τοῦ ἐμπορικοῦ Δικαίου, δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν πρακτικὴν ἀνάγκην τῆς ταχείας διαρρυθμίσεως θεμάτων οὐσιωδεστάτων διὰ τὴν ἐμπορικὴν προαγωγὴν τῆς χώρας, ὡς εἶναι τὸ θέμα τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν. Δεδομένου μάλιστα ὅτι οἱ ἐμπορικοὶ θεσμοὶ παρουσιάζονται ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ μέ τινα αὐτοτέλειαν, τὸ νομοθετικὸν ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ἀποβλέπον εἰς ἀναθεώρησιν ὁλοκλήρου τῆς ἐμπορικῆς ἡμῶν νομοθεσίας, μὴ κατευθυνόμενον δὲ ἐπὶ τὸ ὠφελιμώτερον εἰς τὸ ἀμέσως προέχον καὶ ἐπεῖγον θέμα τῆς νομοθετικῆς διαρρυθμίσεως τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, δὲν εἶναι ἀπὸ πρακτικῆς ἀπόψεως σκόπιμον. Δὲν θέλω, κύριοι συνάδελφοι, νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ πολύ, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ παραλείψω μίαν ἀτέλειαν τοῦ ὅλου ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ ὁποίου συζητοῦμεν, ἀτέλειαν, ἡ ὁποία ἀκριβῶς θίγει καὶ τὸ ἐμπόριον. Ἐννοῶ τὴν ἀτέλειαν, ὅτι ἡ στατιστικὴ τοῦ ἐμπορίου δὲν ὑπάγεται εἰς τὸ τμῆμα τοῦ ἐμπορίου τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον, ἂν ἐλαμβάνετο πρόνοια περὶ γενικωτέρας ὀργανώσεως τῆς στατιστικῆς, ἀλλὰ τοὐλάχιστον τὸ τμῆμα τῆς στατιστικῆς, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει θέσιν παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν, ἠδύνατο νὰ μετατεθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§221Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ γίνῃ ἡ μετάθεσις· ἡ ὀργάνωσις πρέπει νὰ γίνῃ.

§222Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἤθελον ἰδίως νὰ τονίσω ὅτι τὸ τμῆμα τοῦ ἐμπορίου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δὲν ἔχει παρ’ ἑαυτῷ πάντα τὰ ἀναγκαῖα στοιχεῖα, ἐπὶ τῶν ὁποίων δύναται νὰ στηριχθῇ ὡς πρὸς ὡρισμένην τινὰ κατεύθυνσιν τῆς ἐνεργείας αὐτοῦ. Θὰ ἦτο παράλειψις, ἐὰν δὲν ἐτόνιζον μετὰ χαρᾶς τὴν διὰ τῶν νομοθετικῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως ἐξασφάλισιν τῆς λειτουργίας τοῦ Συμβουλίου ἐργασίας. Εἶναι γνωστόν, ποῖον προορισμὸν τὸ Συμβούλιον τοῦτο ἔχει, ὡς καὶ τίνας ἐλπίδας ἐπ’ αὐτοῦ δύναται νὰ στηρίξῃ μία μεμετρημένη, ἐν γνώσει τῶν ἀναγκῶν τῆς χώρας, ἐργατικὴ καὶ ἐν γένει προοδευτικὴ πολιτική. Ὥστε δὲν θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ ἐξαρθῇ ἰδιαιτέρως ἡ σημασία τοῦ Συμβουλίου τούτου. Εἶναι δὲ ἄξιον παντὸς ἐπαίνου ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐφρόντισε καὶ διὰ τοῦ τελευταῖον ψηφισθέντος καὶ διὰ τοῦ προγενεστέρου νόμου ν’ ἀσφαλίσῃ τὴν λειτουργίαν τοῦ Συμβουλίου. Πράγματι, κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι δυνατὸν — τὸ ὡμολόγησεν ἄλλως τε καὶ ἡ ἔκθεσις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ἀρκαδίας κ. Ἀ. Παπαναστασίου ὡς εἰσηγητοῦ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐργασίας γυναικῶν καὶ ἀνηλίκων, — δὲν εἶναι, λέγω, δυνατὸν νὰ ληφθῇ πρόνοια πλήρης περὶ ἐργατικῆς νομοθεσίας, οὐδὲ ἡ ἐργατικὴ νομοθεσία ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς προαγωγῆς τῆς παρ’ ἡμῖν βιομηχανίας, ἂν τὰ μέτρα τὰ διάφορα, εἰς τὰ ὁποῖα ἤθελε καταλήξει ἡ Κυβέρνησις, δὲν ἐμελετῶντο ἁρμοδίως καὶ ἀπὸ πασῶν τῶν ἀπόψεων ἐν τῷ Συμβουλίῳ ἐργασίας. Ἀπ’ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως εἶναι ἀξία πάσης ἐπικροτήσεως ἐκ μέρους παντός, ὅστις, ὡς ἡμεῖς, ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν προαγωγὴν τῆς ἐργατικῆς νομοθεσίας, ἡ μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως περὶ τοῦ Συμβουλίου τῆς ἐργασίας. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐργατικὴν νομοθεσίαν, τὴν ψηφισθεῖσαν ὑπὸ τῆς παρούσης Βουλῆς, ὀφείλει τις νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ψηφισθέντων νομοσχεδίων εἶναι ἀρκετός. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὰ ψηφισθέντα ὑπολείπονται εἰς γενναιότητα καὶ δὲν διακρίνει αὐτὰ σύστημα· πρέπει ὅμως ν’ ἀναγνωρισθῇ ὅτι μεταξὺ τούτων τὸ τελευταῖον ψηφισθὲν νομοσχέδιον περὶ ἐργασίας γυναικῶν καὶ ἀνηλίκων εἶναι ἔργον, τὸ ὁποῖον τιμᾷ ἰδιαζόντως τὴν Κυβέρνησιν. Εὔχομαι, κύριοι συνάδελφοι, ὅπως ἡ περαιτέρω λειτουργεία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δικαιολογήσῃ τὰς ἐλπίδας, τὰς ὁποίας ἐστήριξαν ἐπὶ τῆς ἱδρύσεως αὐτοῦ καὶ ἡ Ἐπανάστασις καὶ ἡ πρὸ τῆς Ἐπαναστάσεως ἀκόμη κατάστασις, ἥτις ἐπίσης εἶχεν ἀποβλέψει εἰς τοιοῦτον διοικητικὸν ἀποχωρισμόν, εἰς τοιαύτην ὑπὸ γενικωτέραν ἐποπτείαν ἐξέτασιν καὶ ἐν γένει διοικητικὴν ἐπιμέλειαν τῶν πλουτοπαραγωγικῶν κλάδων τῆς ἡμετέρας χώρας. Ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε λειτουργίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δὲν βλέπει τις πολλά, ἀλλὰ δὲν βλέπει καὶ ἀνάξια λόγου ἔργα. Ἴσως κατ’ ἄλλην κατεύθυνσιν βαίνουσα ἡ Κυβέρνησις θ’ ἀπετύγχανε περισσότερον. Ἀλλ’ ὀφείλει τις ν’ ἀναγνωρίσῃ ὅτι εὑρίσκεται πρὸ τῶν πρώτων βημάτων, καὶ ὡς πρῶτα καλὰ βήματα πρέπει ν’ ἀναγνωρισθῶσι τὰ μέχρι τοῦδε γενόμενα. (Χειροκροτήματα).

§223Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ συζητήσω ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας· θὰ ἦτο ἄλλως τε καὶ ἀνώτερον τῶν δυνάμεών μου, ἂν ἐπεχείρουν τοιοῦτόν τι τώρα ἐκ τοῦ προχείρου, ἀφοῦ πρὸ ὀλίγων στιγμῶν μοὶ ἐδόθη τὸ τεῦχος τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ὀλίγας λέξεις μόνον ἔχω νὰ εἴπω, ἢ μᾶλλον θέλω νὰ ὑπομνήσω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν γεγονός, τὸ ὁποῖον ἴσως διαφεύγει τὴν γνῶσιν αὐτῆς. Ὀφείλω νὰ ὑπομνήσω τὴν ἀνάγκην τουτέστι τῆς συστάσεως ἐμπορικῆς σχολῆς ἐν Καλάμαις. Περὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἔχει ἤδη κατασταθῆ ὥριμος καὶ μεμελετημένη σκέψις τῆς Βουλῆς, διατυπωθεῖσα καὶ εἰς νόμον, διότι πρὸ τριῶν, νομίζω, ἐτῶν ἐψηφίσθη νόμος περὶ συστάσεως ἐμπορικῆς σχολῆς ἐν Καλάμαις, καὶ εἶχε διαταχθῆ μάλιστα καὶ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ νόμου ἐκείνου καὶ κατάστημα ἀκόμη εἶχεν ἐνοικιασθῆ, ἵνα χρησιμεύσῃ ὡς ἐμπορικὴ σχολή. Ἐπῆλθον ὅμως αἱ κατόπιν πολιτικαὶ ἐκεῖναι ἀνωμαλίαι, αἵτινες μεταξὺ τῶν ἄλλων ἐπέφερον καὶ τὴν ἀνατροπὴν τοῦ νόμου ἐκείνου. Ἀκριβῶς δὲ διὰ τὸν λόγον τοῦτον εἶναι μείζονος προσοχῆς ἀξία ἡ ἀνάγκη, ἣν ἀφορᾷ ἡ ὑπόμνησίς μου αὕτη, διότι, ἂν εἶχε καὶ διὰ νόμου ἀναγνωρισθῆ ἡ ἀνάγκη τῆς συστάσεως τῆς τοιαύτης ἐμπορικῆς σχολῆς, ἔτι μᾶλλον αἱ Καλάμαι δικαιοῦνται σήμερον εἰκότως νὰ ἐλπίζωσι τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς τοιαύτης ἀνάγκης ὑπὸ τῆς ἀνορθωτικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἐπελθούσης βελτίονος πολιτικῆς καταστάσεως, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν σύστασίν μου καὶ θέλει προνοήσει, καὶ διότι, ὡς εἶναι γνωστόν, αἱ Καλάμαι εἶναι μία ἐκ τῶν δύο κυριωτέρων πόλεων τῶν διεξαγουσῶν τό τε εἰσαγωγικὸν καὶ τὸ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον τῆς Πελοποννήσου, καὶ ἐνδείκνυται ἐντεῦθεν ἐκ πολιτικῆς σκοπιμότητος ἡ πρὸς ἐπιστημονικῶς ἐμπορικὴν διαμόρφωσιν παρώθησις τῶν τοιούτων πόλεων.

§224Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Ἄν καὶ ἀργά, ἐν τούτοις εἶναι εὐχάριστον, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἀπό τινος, ἰδίως δὲ κατὰ τὴν τελευταίαν περίοδον τῆς ἐπαναστατικῆς ἐξελίξεως, παρετηρήθη τάσις πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν πλουτοπαραγωγικῶν δυνάμεων τῆς χώρας. Δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ἐκφράσω τὴν εὐχαρίστησίν μου, ὅτε παρετήρησα ὅτι ἔχομεν 3,733,000 πρὸς διάθεσιν ὑπὲρ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, θὰ ηὐχόμην δέ, ἵνα ἐν προσεχεῖ μέλλοντι τὰ 3,700,000 μεταβληθῶσιν εἰς 10.000.000, ὡς ἔτυχε χθὲς νὰ ἴδω τὸν Προϋπολογισμὸν τῆς Βουλγαρίας, τὸν ὁποῖον ἔτυχε νὰ ἔχῃ ὁ κ. Βουρλούμης. Παραλαβὼν τὸν Προϋπολογισμὸν παρὰ τοῦ κ. Βουρλούμη παρετήρησα ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τῆς Βουλγαρίας ἔχει πίστωσιν πλέον τῶν 10,000,000. Εἶναι καιρὸς πλέον νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τῆς ἐνισχύσεως τῶν πλουτοπαραγωγικῶν δυνάμεων τῆς χώρας, φαίνεται δ’ ὅτι ἡ πρόνοια αὕτη δὲν δύναται νὰ φανῇ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, μία δ’ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν, αἵτινες ἔχουσιν ἀφεθῆ εἰς τὸ ἔλεος τοῦ Κυρίου, εἶναι καὶ ἡ ἐπαρχία Ἠλείας, ἥτις ἐκ τῶν πρώτων θὰ εὐνοήσῃ τὰ ἀγαθὰ τῆς ἐπελθούσης μεταβολῆς. Αὐτὰ μόνον ἤθελον νὰ εἴπω.

§225Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Μετὰ τὴν εὔγλωττον ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας δὲν θὰ σᾶς εἴπω παρὰ ὀλίγιστα, κύριοι συνάδελφοι. Αἱ διαφοραί, αἵτινες παρατηροῦνται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος, ἀπολήγουσιν εἰς αὔξησιν δαπανῶν ἐκ 340,000 περίπου· τὸ σύνολον τῶν διαφορῶν δὲν εἶναι εἰμὴ 129.000 δρ., διότι προκύπτουσιν ἐλαττώσεις εἰς τὰ κονδύλια τῶν προμηθειῶν κυρίως.

§226Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Διὰ τῶν δηλώσεων, αἱ ὁποῖαι θὰ γίνωσι, θ’ αὐξηθῶσιν αἱ δαπάναι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἰς 200,000 δραχ...

§227Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ὥστε φθάνομεν εἰς δαπάνην ἐπὶ πλέον ἐκ δρ. 330.000. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν δυσαρεστοῦμαι διὰ τὰς αὐξήσεις ταύτας, διότι πάντες στηρίζομεν μεγάλας ἐλπίδας ἐπὶ τοῦ Ὑπουργείου τούτου, τὸ ὁποῖον ὑπῆρξε τέκνον τῆς ἐπαναστάσεως, φρονῶ δέ, ὡς εἶπον καὶ εἰς ἄλλην περίστασιν, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀρνηθῶμεν πιστώσεις ἀφορώσας τὴν σύστασιν ἢ τὴν βελτίωσιν τῶν λειτουργιῶν ἐκείνων, διὰ τὰς ὁποίας τὰ Κράτη κυρίως ἱδρύονται. Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον παρατηρῶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, εἶναι τοῦτο· ὅτι μέγα μέρος τῶν αὐξήσεων εἶναι αὐξήσεις μισθῶν, ἐπιβεβλημέναι ἴσως ἐκ τῆς ὀργανώσεως τῶν ὑπηρεσιῶν, ἀλλὰ πάντως εἶναι αὐξήσεις προσωπικαί, διότι αὗται ἀνέρχονται εἰς 255,000 δρ. Ἐκ τούτων 54,000 δρ. ἀφορῶσι τοὺς μετακαλουμένους ἀλλοδαποὺς γεωπόνους καὶ 35,000 τὴν συντήρησιν τῆς Ἀβερωφείου σχολῆς. Εἶναι αὗται δαπάναι ἐπιβεβλημέναι καὶ κατὰ συνέπειαν τὸ ὅλον τῆς αὐξήσεως ἐκ μισθῶν, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, περιορίζεται εἰς 135.000 δρ. Εἰδικώτερον ἐπιθυμῶ νὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐπὶ τῶν ἐμπορικῶν σχολῶν. Φρονῶ ὅτι ἡ πρόθεσις, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁ νομοθέτης κατὰ τὴν ἵδρυσιν τῶν ἐμπορικῶν τούτων σχολῶν, δὲν ἐπραγματοποιήθη, διότι ἡ πεῖρα, τὴν ὁποίαν ἔχω περὶ τῶν ἐξερχομένων ἀποφοίτων τῶν ἐμπορικῶν σχολῶν, μὲ διδάσκει ὅτι κατ’ ἐλάχιστον διαφέρουσιν οὗτοι τῶν ἐξερχομένων ἀπὸ τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα. Ὁσάκις ἠθέλησα νὰ προσλάβω εἰς τὴν ἀτομικήν μου ὑπηρεσίαν ἀποφοίτους τῆς ἐμπορικῆς σχολῆς, σᾶς βεβαιῶ ὅτι οὗτοι ἦταν κατηρτισμένοι χειρότερον ἀπὸ τὰ παιδία ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀρχίζουσι τὸ στάδιόν των ἐν τῷ βίῳ ὡς ὑπηρέται, μὲ τὸ σάρωθρον ἀνὰ χεῖρας, καὶ μορφώνονται μικρὸν κατὰ μικρὸν ἐντὸς τοῦ γραφείου. Θὰ ἦτον εὐκταῖον, ἵνα τὸ διδάσκον προσωπικὸν ἐν ταῖς ἐμπορικαῖς σχολαῖς στρατολογηθῇ διαφορετικά· χρειάζεται διαφορετικὴ διδασκαλία καὶ διαφορετικὸς διδάσκαλος. Πρέπει αἱ ἐμπορικαὶ σχολαὶ νὰ γίνωσι κατ’ ἐξοχὴν πρακτικαὶ σχολαί. Νὰ μὴ ἔχωσι διδασκαλίαν καθαρῶς φιλολογικήν. Ἐνῷ διδάσκεται ὁ μαθητὴς ἀπὸ περιωπῆς τὸ ἐμπορικὸν δίκαιον, ἀπὸ περιωπῆς τὴν καταστιχογραφίαν καὶ τὴν ἐμπορευματολογίαν, πολλάκις δὲν εἶναι ἱκανὸς νὰ καταστρώσῃ καὶ τοὺς ἁπλουστέρους λογαριασμοὺς ἐξερχόμενος ἐκ τῶν σχολῶν αὐτῶν.

§228Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Χωρὶς νὰ γνωρίζωσι τὴν γλῶσσάν των καλῶς πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ κατορθώσωσι νὰ ἐννοῶσι τὰ ἄλλα μαθήματα;

§229Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Νὰ πατάξωμεν τὸν σχολαστικισμόν.

§230Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. συνάδελφον ἐκ Κυκλάδων νὰ πιστεύσῃ ὅτι ἡ πρόθεσίς μου δὲν εἶναι ποσῶς νὰ μειώσω τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης τὰ δικαιώματα, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ τραπῶσιν εἰς πρακτικὰ στάδια, εἰς ἐπαγγελματικὰ στάδια, δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην νὰ μάθωσιν ἐκ τῆς γλώσσης εἰμὴ τόσα, ὅσα διδάσκονται εἰς πλήρη δημοτικὰ σχολεῖα. Βαίνοντες πέρα τῶν γνώσεων τούτων χάνουσι τὸν χρόνον των τὸν πολύτιμον. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὸν ἀφορῶντα τὰς ἐμπορικὰς σχολὰς ὑπάρχει ἀναγεγραμμένον κονδύλιον 5.000 δρ. δι’ ἐγκατάστασιν ἐργαστηρίου φυτικῆς, χημείου καὶ ἐμπορευματολογικοῦ μουσείου. Νομίζω ὅτι ἐκ τοῦ μεγάλου ποσοῦ τῶν αὐξήσεων, αἱ ὁποῖαι ἀποβλέπουσι πρόσωπα, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐγίνετο μία οἰκονομία, ὥστε τὸ ποσὸν τοῦτο ν’ αὐξηθῇ, διότι εἶναι γλίσχρον. Ἐὰν προσέξωμεν εἰς τοὺς Προϋπολογισμοὺς ἄλλων Κρατῶν, θὰ ἴδωμεν ὅτι αὐτὸ τὸ κονδύλιον εἶναι ἓν ἀπὸ τὰ μεγαλείτερα τῶν Ὑπουργείων τοῦ Ἐμπορίου, διότι δὲν δύναταί τις νὰ γίνῃ ἔμπορος καὶ νὰ δράσῃ εἰς οἱονδήποτε κλάδον ἐπαγγελματικόν, ἂν δὲν προσοικειωθῇ τὰ εἴδη τὰ ἀνήκοντα εἰς τὸν κλάδον, τὸν ὁποῖον θ’ ἀκολουθήσῃ. Ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, 675,000 φράγκων πίστωσιν ἔχει ὁ Γαλλικὸς Προϋπολογισμὸς τοῦ 1912 διὰ τὸ Conservatoire national des arts et métiers.

§231Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀλλαχοῦ καὶ οἱ δῆμοι φροντίζουσι.

§232Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Δὲν θὰ θίξω τὸ ζήτημα τῶν ἐπιμελητηρίων, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας τόσον εὐστόχως, θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ ὅμως νὰ διαφωνήσω μετ’ αὐτοῦ ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἐμπορικῆς νομοθεσίας. Ὁ μόνος κλάδος, ὁ ὁποῖος εἰς πάντα τὰ Κράτη, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ἔχει προαχθῆ σχεδὸν κατὰ τὸν αὐτὸν βαθμόν, εἶναι ὁ ἐμπορικὸς κλάδος. Ἡ ταχύτης τῆς ἐπικοινωνίας μεταξὺ τῶν διαφόρων χωρῶν τῆς ὑδρογείου σφαίρας ἔχει τοσοῦτον προαγάγει τὸν κλάδον τοῦτον, ὥστε δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι ἡ πρόοδος ἡ συντελεσθεῖσα ἐν τῇ ἐμπορικῇ νομοθεσίᾳ εἶναι διεθνὴς πρόοδος. Διὰ τοῦτο ἐξεπλάγην, ὅτε ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ἐθεώρησεν ὡς πολυτέλειαν τὸ νὰ ἐπιχειρήσωμεν νὰ εἰσαγάγωμεν καὶ παρ’ ἡμῖν τὰς γενομένας ἐν τῇ ἐμπορικῇ νομοθεσίᾳ προόδους. Ἀφοῦ γίνεται σκέψις περὶ διεθνοῦς ἐμπορικῆς νομοθεσίας καὶ συνέδρια συγκροτοῦνται τείνοντα ἀκριβῶς εἰς τὴν διεθνοποίησιν ταύτην τῆς ἐμπορικῆς νομοθεσίας, ἀφοῦ αἱ συναλλαγαὶ ἔχουσι σήμερον τὸν αὐτὸν τύπον ἁπανταχοῦ τοῦ κόσμου, ἀφοῦ ἡ συναλλαγματικὴ ἔχει τὸν αὐτὸν τύπον, ἡ φορτωτική, τὸ γραμμάτιον εἰς διαταγὴν ἔχουσι τὸν αὐτὸν τύπον ἁπανταχοῦ τοῦ κόσμου, διατί ἡ ἐμπορικὴ νομοθεσία, ὡς διεμορφώθη ἀλλαχοῦ, εἶναι πρόωρος καὶ πολυτέλεια παρ’ ἡμῖν; Ἐγὼ εὑρίσκω τοὐλάχιστον ὅτι εἰς Κράτος ὅπως τὸ ἰδικόν μας, τὸ ὁποῖον εἶναι κατ’ ἐξοχὴν ἐμπορικὸν καὶ ναυτικόν, ὅπως εἶναι καὶ γεωργικόν, ἐπιβάλλεται πρὸ πάσης ἄλλης νομοθεσίας καὶ πρὸ τῆς ἐργατικῆς ἀκόμη νομοθεσίας — τῆς ὁποίας καὶ ἐγὼ εἶμαι ἔνθερμος θιασώτης — ἐπιβάλλεται, λέγω, πρὸ πάσης ἄλλης νομοθεσίας ἡ ἐμπορικὴ νομοθεσία, διότι εἶναι ἀναχρονισμὸς ἓν πεπολιτισμένον Κράτος νὰ ἔχῃ ἀκόμη τὴν τριακονταετῆ παραγραφὴν δι’ ἐμπορικὰς ληψοδοσίας εἰς ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡμερησίως διεξάγονται ἀναρίθμητοι ἐμπορικαὶ δοσοληψίαι, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐντὸς 4 ἡμερῶν φεύγοντες ἐξ Ἀθηνῶν εὑρισκόμεθα εἰς Λονδῖνον καὶ ἐντὸς 10 ἡμερῶν εἰς τὴν Βόρειον Ἀμερικήν. Λυποῦμαι μάλιστα, διότι, ἐνῷ λειτουργεῖ ἀπὸ ἑνὸς ἔτους ἡ νομοπαρασκευαστικὴ τῶν Κωδίκων ἐπιτροπή, καὶ περιλαμβάνει εἰς τὸ ἐμπορικὸν τμῆμα τρία ἔγκριτα μέλη, δὲν ἐγένετο, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, οὐδὲ ἓν ἀκόμη βῆμα πρὸς παρασκευὴν τοῦ ἐμπορικοῦ κώδικος, ἀλλ’ οὐδ’ ἐσκέφθη ἡ ἐπιτροπὴ ν’ ἀποσπάσῃ τοὐλάχιστον ἐκ τοῦ κώδικος τούτου τμήματά τινα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπείγοντα, καὶ τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύνατο ἡ Βουλὴ ἐντὸς τῶν ἑκατοντάδων νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἐψήφισε, νὰ περιλάβῃ.

§233Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Κύριε συνάδελφε, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε μίαν διακοπήν, διότι ἀκριβῶς αὐτά, τὰ ὁποῖα τελευταῖον ὑφ’ ὑμῶν τονίζονται ἐνισχύουσιν ἀκριβῶς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐγὼ εἶπον. Ἐγὼ δὲν ἠρνήθην ὅτι εἶναι ἀναγκαία ἡ ὑποβοήθησις ἡ νομοθετική, ἡ σκοπουμένη διὰ τῆς σχεδιασθείσης μεταρρυθμίσεως τῆς ἐμπορικῆς νομοθεσίας, καὶ δὲν ἠρνήθην ὅτι πολλὰ σημεῖα τῆς ἐμπορικῆς ἡμῶν νομοθεσίας ἔχουσιν ἀνάγκην ἀναθεωρήσεως, ἀλλ’ ἔψεξα τὸ σύστημα τὸ κυβερνητικόν, τὸ ὁποῖον τεῖνον πρὸς τὰ πολλά, ἤτοι εἰς γενικὴν ἀναθεώρησιν, δὲν ἀποβλέπει εἰς τὰ προέχοντα· ἀκριβῶς δὲ διότι καὶ ἐγὼ ἀναγνωρίζω ὅτι καὶ τὸ θέμα τῶν ἑταιρειῶν καὶ τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ὑμεῖς ἐμνημονεύσατε, εἶναι ἐκ τῶν θεμάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο ἀμέσως νὰ λυθῶσιν, ἀκριβῶς διὰ τοῦτο ἐτόνισα καὶ τοῦτο, ὅτι δηλαδὴ εἶναι τοιαύτη ἡ ἐμπορικὴ νομοθεσία, ὥστε πᾶν σχεδὸν ἐκ τῶν κυρίων αὐτῆς θεμάτων παρουσιάζει μίαν αὐτοτέλειαν τοιαύτην, ὥστε νὰ δύναται νὰ ῥυθμισθῇ κεχωρισμένως, χωρὶς νὰ περιμένῃ τις ν’ ἀναθεωρήσῃ τὸ σύνολον.

§234Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Χαίρω, διότι συμφωνοῦμεν, κύριε συνάδελφε, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι, ἀφοῦ ἀποτελεῖτε μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, θὰ καταβάλητε πᾶσαν προσπάθειαν....

§235Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἐμέ.

§236Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. ... ἵνα ἔχωμεν παρεσκευασμένην ὅλην τὴν ἐργασίαν ταχέως, ὥστε νὰ ἴδωμεν τέλος πάντων καὶ εἰς τὸ ἐμπόριον κρατοῦσαν τὴν νομοθεσίαν τὴν διεθνῆ, ἡ ὁποία ῥυθμίζει σήμερον πάσας τὰς ἐμπορικὰς σχέσεις τοῦ κόσμου. Δὲν εἶναι βεβαίως συναφὴς πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας συζήτησις περὶ συγκοινωνίας, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι θὰ μοὶ ἠρνεῖσθε τὴν ὑπομονήν σας, ἐὰν εἴπω ὀλίγας λέξεις περὶ τηλεφωνικῆς, τηλεγραφικῆς καὶ ταχυδρομικῆς συγκοινωνίας, ἀλλὰ καὶ τῆς ἄλλης συγκοινωνίας, τῆς διὰ τῶν ὁδῶν καὶ σιδηροδρόμων. Ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι ἡ πρώτη μεθ’ ὅλας τὰς προόδους, αἱ ὁποῖαι ἐπετελέσθησαν πραγματικῶς κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, εἶναι ἀκόμη εἰς κατάστασιν, δύναταί τις εἰπεῖν, βάρβαρον καὶ πρωτογενῆ, ἐν σχέσει πρὸς τὸ τί ἐπετελέσθη ἀλλαχοῦ. Δὲν δυνάμεθα δέ, ὡς πρὸς τὸν κλάδον τοῦτον, νὰ ἰσχυρισθῶμεν ὅτι εἴμεθα ἀκόμη μικρὸν ἔθνος ἢ ὅτι δὲν ἔχομεν τὰ μέσα, διότι δὲν ἀπαιτεῖται καὶ μεγάλη δαπάνη, ἵνα φθάσωμεν εἰς τὴν τελειότητα, ἣν ποθοῦμεν. Καὶ εἶναι κατὰ τοσοῦτο μᾶλλον κατακριτέα ἡ Πολιτεία διὰ τὴν ἀνεπάρκειαν τῶν κλάδων τούτων τῆς συγκοινωνίας, καθόσον, ὁσάκις ἠθέλησε νὰ δαπανήσῃ π. χ. ἑκατὸν ὁ κλάδος, ἀπέδωκεν εἰς αὐτὴν ἑκατὸν πεντήκοντα. Ἐὰν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς ἄλλας χώρας πεπολιτισμένας, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι συμπεπληρωμένον τὸ δίκτυον τῆς ταχυδρομικῆς, τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς συγκοινωνίας, νὰ διαθέτωσιν ἄλλως τὰ ἔσοδα ἐκ τοῦ κλάδου τούτου, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς Κράτος νέον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀνάγκην νὰ συμπληρώσῃ τὸ δίκτυον τῆς συγκοινωνίας ταύτης, νὰ σφετερίζηται, ἐπιτρέψατέ μοι τὴν λέξιν, τὰ εἰσοδήματα ἐκ τοῦ κονδυλίου τούτου τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ νὰ τὰ χρησιμοποιῇ ἄλλως. Ἐλαχίστη δαπάνη ἀπαιτεῖται—ἀμφιβάλλω ἂν ὑπερβαίνει τὰς 300 χιλιάδας δραχμῶν—διὰ τὴν ἐγκατάστασιν ἀληθοῦς τηλεφωνικῆς συγκοινωνίας μεταξὺ Πατρῶν καὶ Ἀθηνῶν. Ἡ ὑπάρχουσα, ἡ ὁποία, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, στοιχίζει εἰς τὸ Κράτος 15000 δρ., ἀποδίδει 36000. Ἐὰν ἐγίνετο ἡ τηλεφωνικὴ συγκοινωνία ὅπως ἔπρεπε νὰ γίνῃ, δι’ εἰδικῆς γραμμῆς, τὸ Κράτος ἀσφαλῶς θὰ ἐξησφάλιζεν οὐ μόνον τὸν τόκον τῆς δαπάνης αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ ἔσοδον μεγαλείτερον. Ἀλλὰ καὶ ἄλλο κέρδος μέγα θ’ ἀπέρρεε διὰ τὸ Κράτος ἀπὸ τὴν βελτίωσιν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ἂν συνεπληροῦτο τὸ τηλεφωνικὸν δίκτυον, ἀλλὰ καὶ ἡ ὅλη συγκοινωνία τῆς χώρας, διότι εἶναι εὐχερεστάτη ἡ πρόληψις ἀλλὰ καὶ ἡ τιμωρία τῶν ἀδικημάτων, ὅταν αἱ ἀστυνομικαὶ Ἀρχαί, αἱ ἀνακριτικαί, αἱ δικαστικαί, τίθενται τάχιστα ἐπὶ τὰ ἴχνη τῶν ἀδικησάντων. Ἂν εἰς τὴν πεδιάδα τῆς Ἠλείας ἔχομεν πλήρη σχεδὸν ἀσφάλειαν, ἂν ἡ πεδιὰς τῆς Ἠλείας, ἡ ὁποία πρὸ εἴκοσιν ἐτῶν ἦτο πενεστάτη, σήμερον ἔχει σχετικὴν εὐημερίαν, ταύτην ὀφείλει εἰς τὴν συγκοινωνίαν. Ἂν ἐδημιουργήθη εἰς πόλιν ἡ μικρὰ κωμόπολις τῆς Ἀμαλιάδος, τὸ ὀφείλει εἰς τὴν συγκοινωνίαν, διότι εἶναι εἰς διαρκῆ ἐπικοινωνίαν μετὰ τῶν κέντρων, καὶ ἡ μεταφορὰ τῶν διαφόρων προϊόντων εἶναι εὐχερής, καὶ ἡ κτηνοτροφία, ἡ γεωργία καὶ τὸ ἐμπόριον ἀναπτύσσονται. Εἶναι βεβαίως πάντα ταῦτα, τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπον, στοιχειώδη, δὲν σᾶς εἶπον τίποτε καινόν, ἀλλὰ δυστυχῶς εἰς τὸ Κράτος ἡμῶν διαρκῶς ἀσχολούμεθα εἰς τὸ νὰ ἐπιζητῶμεν νὰ συντελεσθῶσιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀλλαχοῦ ἔχουσιν ἐφαρμοσθῆ πρὸ μακροῦ χρόνου καὶ ἔχουσι συντελεσθῆ. Αὐτὰς τὰς ἐλαχίστας παρατηρήσεις εἶχον νὰ κάμω καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ τὰς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅταν μελετᾷ τὸ εὐρὺ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἔχει πρὸ αὐτοῦ. (Χειροκροτήματα).

§237Γ. ΚΟΣΟΝΑΣ. Ἐνόμισα, κύριοι Βουλευταί, ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην εἶχον καθῆκον νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς παρατηρήσεις τινὰς σχετιζομένας πρὸς ἕνα κλάδον τῆς παραγωγῆς ἐκ τῶν πρώτων ἐν Ἑλλάδι, ἂν ὄχι τὸν πρῶτον, τοὐλάχιστον τὸν δεύτερον. Ὁ κλάδος οὗτος εἶναι ὁ τῆς οἰνοπαραγωγῆς, παρετήρησα δὲ κατὰ τὴν μελέτην τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὅτι οὐδὲν μέτρον λαμβάνεται ἐν σχέσει πρὸς τὸν κλάδον τοῦτον πρὸς προστασίαν αὐτοῦ ἢ πρὸς βελτίωσιν τῆς θέσεώς του. Δὲν ἀγνοοῦμεν ὅτι μέγα μέρος τῆς Ἑλλάδος καλύπτεται ὑπὸ τῆς ἀμπέλου καὶ εἶναι φυσικὸν τοῦτο, διότι ἡ ἄμπελος ἐν Ἑλλάδι χρησιμεύει ὡς ἓν ἐκ τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα παρέχουσιν ἄρτον καὶ συντήρησιν εἰς τὸ μέγα μέρος τοῦ πληθυσμοῦ. Εἶναι δὲ φυσικὴ συνέπεια τοῦτο, ὅτι ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου δύναται καὶ ὀφείλει νὰ ζητῇ καὶ νὰ λαμβάνῃ ἀπὸ τὸ κεφάλαιον τὸ ἀναλογοῦν μέρος, διὰ ν’ ἀνταποκρίνηται εἰς τοὺς σκοποὺς αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἀποτόμως, ὡς γνωρίζετε, ἐπῆλθε κρίσις δεινὴ εἰς τὸν μέγαν τοῦτον κλάδον τῆς παραγωγῆς, καὶ ἡ Πολιτεία, ὡς φιλόστοργος μήτηρ, ἐνόμισεν ὅτι ὤφειλε νὰ παράσχῃ προστασίαν τινά, ἀλλὰ τὴν προστασίαν της ταύτην περιώρισε μέχρι τοῦ σημείου νὰ παραιτηθῇ τοῦ φόρου, τὸν ὁποῖον εἰσπράττει τὸ Δημόσιον. Νομίζω καὶ ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων ἐν τῇ μερίμνῃ αὐτῆς, ἣν ἐπιδεικνύει καθ’ ὅλα, θέλει ἐπεκτείνει τὴν προστασίαν αὐτῆς καὶ ἐπὶ τοῦ πάσχοντος δεινοτάτην κρίσιν τούτου κλάδου, ὅτι θέλει ἐπεκτείνει τὴν προστατευτικὴν αὐτῆς αἰγίδα καὶ ἐπὶ τῶν πολλαπλῶν αὐτῶν πληθυσμῶν, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς στενόχωρον ὄντως θέσιν. Δὲν νομίζω ὅτι θ’ ἀπουσιάσῃ ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ποσόν τι ἀποσκοποῦν εἰς προστασίαν τῆς ἀμπέλου, δέχομαι δ’ ὅτι ἡ ἔλλειψις τῆς λήψεως μέτρων προστατευτικῶν ὀφείλεται μόνον εἰς τὸ πλῆθος τῶν μεριμνῶν, αἵτινες περιέβαλον τὴν Κυβέρνησιν κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο. Διὰ τοῦτο ἡ κατάστασις, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται σήμερον ἡ ἄμπελος, στερεῖ καὶ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου μεγάλην πληθὺν ἀγροτῶν, ἀλλὰ καὶ τὸ Δημόσιον ἐστέρησε περὶ τὰ 2,000,000, τὰ ὁποῖα μέχρι πρὸ ὀλίγων ἐτῶν εἰσέπραττεν ἐκ τοῦ φόρου τῆς οἰνοπαραγωγῆς. Πόση εἶναι ἡ ἀνάγκη νὰ ἐπεκταθῇ ἡ μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπὶ τοῦ μεγάλου τούτου προβλήματος, βεβαίως δὲν ἔχει ἀνάγκην ἡ Κυβέρνησις νὰ τῇ παραστήσω ἐγώ, ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι, ἂν μέχρι σήμερον δὲν ἐδόθη ὄντως ἡ εὐκαιρία εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν μέριμναν αὑτῆς καὶ ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ζητήματος, ὁ προσεχὴς χρόνος μέχρι τοῦ Προϋπολογισμοῦ θὰ εἶναι ἀρκετὸς νὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν ν’ ἀσχοληθῶμεν καὶ ἐπὶ μέτρων ἀφορώντων τὴν προστασίαν καὶ τὴν βελτίωσιν τῆς τύχης μεγάλου μέρους τῶν κατοίκων τοῦ Κράτους.

§238Α. ΠΕΤΡΟΜΑΝΙΑΤΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, νομίζω ὅτι, συζητουμένου τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, θὰ ἔπραττον παράλειψιν καθήκοντος ὄχι μόνον ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Μεσσηνίας, ἀλλὰ καὶ ὡς πολίτης ἀκόμη, ἂν δὲν ἐποιούμην συστάσεις τινὰς ἐν σχέσει πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο. Εἶναι περιττὸν νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς ὅτι ἡ γῆ εἶναι ὁ κυριώτερος καὶ ὁ σπουδαιότερος τῶν παραγόντων τοῦ πλούτου καὶ ἂν ἡ γῆ δὲν καλλιεργῆται ἐπιστημονικῶς καὶ ἂν δὲν γίνῃ μέριμνα, ὅπως αὐξήσωσιν αἱ παραγωγικαὶ δυνάμεις αὐτοῦ, εἶναι ἀδύνατον ἡ Πολιτεία νὰ προοδεύσῃ. Αἱ μέθοδοι τῆς καλλιεργείας εἶναι τόσον ἀτελεῖς ἐν Ἑλλάδι, ὥστε δὲν ἔδωκαν μέχρι τοῦδε εὐχάριστα ἀποτελέσματα. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ Κράτος εἶναι προωρισμένον, ἵνα δι’ ὑπαλλήλων φροντίζῃ περὶ τῆς καλλιτέρας καλλιεργείας τῆς γῆς, ἀλλ’ ὁσάκις ὑπῆρξαν ἑταιρεῖαι ἰδιωτικαί, τῶν ὁποίων σκοπὸς ἦτο ἡ βελτίωσις τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων τῆς γῆς καὶ ἡ βελτίωσις τῶν μεθόδων τῆς καλλιεργείας καὶ ἡ βελτίωσις τῶν δένδρων, νομίζω ὅτι τὸ Κράτος ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔχει καθῆκον νὰ συντρέχῃ καὶ τὰς ἑταιρείας ταύτας. Ἐν Καλάμαις ἔχει καταρτισθῆ ἑταιρεία, τῆς ὁποίας σκοπὸς εἶναι ὅπως τὰ ἄλλοθεν μεταφερόμενα δένδρα ἢ αὐτὰ τὰ ὑπάρχοντα τὰ ἐξευγενίζῃ διὰ τῆς καλλιεργείας φυτωρίων. Ἀλλ’ ἡ ἑταιρεία αὕτη ἔχει ἀνάγκην βοηθείας, ἐνισχύσεως κυρίως χρηματικῆς, ἄνευ τῆς ὁποίας εἶναι ἀδύνατον νὰ καλλιεργήσῃ τὰ φυτώρια ταῦτα. Ἡ ἑταιρεία αὕτη πρό τινος χρόνου ἐτηλεγράφησε πρὸς πάντας τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς Μεσσηνίας, παρακαλοῦσα ἡμᾶς, ὅπως, εἰ δυνατόν, περιληφθῇ ποσόν τι χρηματικὸν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν ἐπὶ τῷ σκοπῷ τούτῳ. Ἀλλά, ἐὰν τοῦτο δὲν εἶναι εὔκολον νὰ γίνῃ, νομίζω ὅτι δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ παραχωρήσῃ γαίας ἐν Μεσσηνίᾳ πρὸς καλλιέργειαν τῶν φυτωρίων τούτων. Καὶ ταῦτα μὲν ὡς πρὸς τὴν ἑταιρείαν ταύτην. Ἤδη νομίζω ὅτι δύναμαι νὰ ἐπανέλθω εἰς τὴν σύστασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Δαζέας περὶ τῆς πόλεως τῶν Καλαμῶν, περὶ ἱδρύσεως ἐμπορικῆς σχολῆς. Καθ’ ὃν χρόνον σήμερον, Κύριοι, τὸ πνεῦμα τοῦ λαοῦ στρέφεται πρὸς πρακτικοὺς σκοποὺς καὶ καθ’ ὃν χρόνον ὁμολογοῦμεν σήμερον πάντες ἐν Ἑλλάδι ὅτι δὲν ἐδόθη ἡ πρέπουσα σημασία εἰς τὴν κατ’ ἐξοχὴν πρακτικὴν σχολήν, νομίζω ὅτι ἡ ἔλλειψις εἰς Καλάμας τοιαύτης σχολῆς εἶναι ἄδικον πρὸς τὸν τόπον ἐκεῖνον. Αἱ Καλάμαι σήμερον ἔχουσι σχέσεις διεθνεῖς μετὰ τῆς ἀλλοδαπῆς, ἡ δὲ κατάστασις τοῦ ἐμπορίου εἶναι πρωτογενής. Πῶς θέλετε τὸ ἐμπόριον αὐτὸ νὰ προοδεύσῃ εἰς τὸν τόπον αὐτὸν καὶ ν’ ἀνταγωνισθῇ πρὸς ἄλλας πόλεις, ὅτε ἀκόμη αἱ ξέναι γλῶσσαι εἶναι σχεδὸν ἄγνωστοι καὶ τὰ στοιχεῖα τοῦ ἐμπορίου ἐλάχιστοι τὰ κατέχουσι; Πῶς δύναταί τις νὰ ἐννοήσῃ ὅτι Κράτος ἱδρύει Ὑπουργεῖον Γεωργίας, Ἐμπορίου καὶ Βιομηχανίας καὶ ἀποκλείει τοῦ σκοποῦ τούτου τὴν ἵδρυσιν ἐμπορικῆς σχολῆς εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα κατ’ ἐξοχὴν ὑπάρχει ἀνάγκη; Λοιπὸν νομίζω ὅτι ἡ στιγμὴ αὕτη, καθ’ ἣν συζητεῖται ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, εἶναι καταλληλοτάτη, καὶ φρονῶ ὅτι ὁ ἁρμόδιος κ. Ὑπουργὸς θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν σύστασιν ταύτην, ὅπως συστήσῃ τοιαύτην σχολήν, ἀφοῦ καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἐγένετο ἐνέργεια τοιαύτη, καὶ δὲν ὑπελείπετο ἄλλο παρὰ ἡ ἐξεύρεσις τοῦ οἰκήματος, καὶ εἰς ἐποχήν, καθ’ ἣν δὲν εἶχεν ἱδρυθῆ εἰσέτι τὸ εἰδικὸν αὐτὸ Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον σκοπὸν πρώτιστον ἔχει τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς βιομηχανίας.

§239ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Εἶχον ἐγγραφῆ, ὅπως λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, δυστυχῶς ὅμως ἡ σειρά μου, ὅπως ἀγορεύσω, ἤρχετο τὴν τετάρτην πρωινήν, ὅτε δι’ ἐμὲ ἦτο ἀδύνατον νὰ παραμείνω ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Εἶμαι ἑπομένως ἠναγκασμένος περιοριζόμενος εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα νὰ εἴπω μόνον ὀλίγα τινά. Μὲ μαστίγιον ἢ μὲ τεμάχιον σακχάρεως τιθασεύουσι τοὺς ἀτιθάσους ἵππους. Τὸ μόνον κόκκαλον, τὸ ὁποῖον ῥίπτει ἡ Βουλὴ πρὸς ἀνακούφισιν τοῦ λαοῦ, εἶναι ἡ σάκχαρις.

§240ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις, κύριε Βουλευτά, εἶναι ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ οὐχὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν.

§241ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Ἔχει καλῶς. Ἐπανειλημμένως, Κύριοι, ἐζητήθη ἡ προστασία τῆς καπνοπαραγωγῆς, ἐζητήθη δέ, ὅπως καταργηθῇ ὁ πρόσθετος φόρος, ὅστις οὐ μόνον δὲν αὐξάνει τὰ ἔσοδα, ἀλλ’ ἐπιβαρύνει τὸ Δημόσιον, διότι, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ἡ Κυβέρνησις τὸν πρόσθετον αὐτὸν φόρον, ὑπεχρεώθη νὰ δώσῃ εἰς τὸν ἔλεγχον 800.000 δραχμῶν, τὰς ὁποίας δίδει τακτικῶς. Τοιαύτη προστασία, ἡ ὁποία ἤθελε φέρει ἐνίσχυσιν τῆς καπνοπαραγωγῆς, δὲν παρεσχέθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ τὴν παρακαλέσω λοιπὸν εἰς τὴν μέλλουσαν ἐργασίαν νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει οὐσιωδῶς τοῦτο. Ἐζητήθη πρὸς τούτοις πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς καπνοπαραγωγῆς νὰ ἐνισχυθῇ ὁ ἀνταγωνισμὸς μεταξὺ τῶν καπνεμπόρων, διότι τὸ ἐμπόριον περιωρίσθη εἰς ἐλαχίστας χεῖρας, αἱ ὁποῖαι εἶναι κύριαι τῆς ἀγορᾶς, καὶ ἑπομένως αἱ τιμαὶ ἐξηυτελίσθησαν, ἡ δὲ πρώτη ποιότης οὔτε ζητεῖται κἄν. Οὔτε αὐτὸ δύναται ἡ Κυβέρνησις σήμερον νὰ κάμῃ, δύναται ὅμως νὰ κάμῃ τὸ ἑξῆς: νὰ παράσχῃ εὐκολίαν εἰς τὴν ἐξαγωγὴν τῶν σιγαρέττων, καὶ δύναται εὐκόλως νὰ κάμῃ τοῦτο, ἐὰν ἐπιτρέψῃ τὰ μηχανήματα τὰ πρὸς κατασκευὴν σιγαρέττων νὰ μὴ εἶναι τοποθετημένα εἰς τὸ διαμέρισμα τῆς διαμετακομίσεως, ἀλλὰ νὰ εἶναι τοποθετημένα εἰς τὰ διαμερίσματα, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν οἱ καπνέμποροι. Τὸ τοιοῦτον θὰ παράσχῃ πολλὴν εὐκολίαν εἰς αὐτούς, διότι δὲν εἶναι εὔκολον εἰς τοὺς κατόχους τῶν μηχανημάτων νὰ μεταφέρωσι τὰ καπνά των ἐκεῖ.

§242Ε. ΜΠΕΝΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ποιοῦμαι τὰς ἑξῆς δηλώσεις ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας:

Οὕτω τὸ σύνολον τῶν πιστώσεων τοῦ Ὑπουργείου τούτου ἀνέρχεται εἰς δραχ. 3,849,784. Τελευτῶν καταθέτω ἕξ προϋπολογισμοὺς δαπάνης πρὸς κατασκευὴν κτιρίων κάτω τῶν δρ. 10,000, ὅπως προσαρτηθῶσιν ὡς παραρτήματα εἰς τὸν Προϋπολογισμόν.

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσω περατωμένην τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. (Ἀναγινώσκεται ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Θεσσαλικοῦ γεωργικοῦ ταμείου).

§244Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Παρατηρῶ, κ. Πρόεδρε, ὅτι εἰς τὴν σειρὰν τοῦ κεφαλαίου 5, ὑπ’ ἀριθ. 11 περικόπτονται τὰ ἔξοδα τοῦ ἀγροκηπίου Ἠλείας ἀπὸ 2000 εἰς 1000, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν περικοπὴν ταύτην, ἀφοῦ ἄλλως τε τίποτε ἄλλο δὲν παρέχεται εἰς τὴν Ἠλείαν, οὔτε δασικὴν οὔτε πρακτικὴν ἄλλην σχολὴν ἔχει, ἐνῷ φέρει τόσα ἄλλα βάρη. (Ψηφίζονται εἶτα δι’ ἀναστάσεως κατὰ κεφάλαιον καὶ ἄρθρον οἱ εἰδικοὶ προϋπολογισμοὶ τῶν ἐξόδων τῶν Ὑπουργείων τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὡς καὶ ὁ εἰδικὸς προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ Θεσσαλικοῦ γεωργικοῦ Ταμείου, ὡς ἐτροποποιήθησαν διὰ τῶν δηλώσεων τῶν κυρίων Ὑπουργῶν).

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Οἱ παραδεχόμενοι λέγουσι ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. (Ἐνεργεῖται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν ὡς ψηφολεκτῶν τῶν κυρίων Σ. Παπαχατζῆ καὶ Κ. Χρυσοχοΐδου καὶ εἶτα ἡ διαλογὴ κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας:)

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 193, πάντες δ’ ἐψήφισαν ὑπὲρ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τοῦ Θεσσαλικοῦ Γεωργικοῦ Ταμείου. Οἱ παραδεχόμενοι λέγουσι ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. (Ἐνεργεῖται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν αὐτῶν ψηφολεκτῶν, καὶ εἶτα ἡ διαλογὴ κατὰ τὸ ἀνωτέρω παρατεθὲν πρωτόκολλον). Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 193. Πάντες ἐψήφισαν ναί. Ἑπομένως ἐγένετο δεκτὸς ἐν τῷ συνόλῳ ὁ εἰδικὸς προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ ὁ τοῦ Θεσσαλικοῦ γεωργικοῦ Ταμείου. Ἔχομεν ἤδη πρὸς συζήτησιν τὸ ὑπ’ ἀριθ. 56 σχέδιον νόμου. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ͵ΓΤΛΖʹ νόμου». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν). Ἄρθρον 2 (ὡσαύτως). Σύνολον (ὡσαύτως). Προτάσεις νόμων. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. πρῶτον. Βʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀνασταλτικῆς ἰσχύος τῆς ἀνακοπῆς κατὰ προσκλήσεων πρὸς πληρωμὴν μεταλλαγῶν περιελθουσῶν δυνάμει τοῦ ᾼΦΙʹ νόμου εἰς τοὺς δήμους Κερκύρας». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν, ὡς καὶ τὸ σύνολον). Αʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον τῆς προτάσεως νόμου «περὶ διοικήσεως τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πατρῶν».

§247Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίσατε.

§249Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, καὶ πάλιν θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν εἶναι δυνατόν, ν’ ἀναβάλῃ καὶ τὴν συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀκολουθῶν τὴν τακτικήν, τὴν ὁποίαν καθιέρωσεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν προτάσεων νόμου, ὅταν εἰς τὰς προτάσεις ταύτας ὑπάρχῃ ἀντίρρησις. Ἐκτὸς ἐμοῦ εἶναι καὶ ἄλλοι πέντε συνάδελφοι τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος καὶ κυρίως τῶν Πατρῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι κατὰ τῆς προτάσεως ταύτης· ὑπὲρ δὲ τῆς προτάσεως ταύτης εἶναι δύο συνάδελφοι ἐκ Πατρῶν. Νομίζω ὅτι ἔργον δικαιοσύνης θὰ ἦτο ἐφ’ ὅσον τὸ μέτρον αὐτὸ ἐτηρήθη ὅσον ἀφορᾷ καὶ δι’ ἄλλας προτάσεις νόμου νὰ τηρηθῇ καὶ διὰ τὴν ὑπὸ συζήτησιν πρότασιν. Καὶ τοῦτο θὰ εἶχεν ἀγαθὸν ἀποτέλεσμα καὶ δι’ ἡμᾶς τοὺς ἀντιφρονοῦντας καὶ διὰ τοὺς εἰσηγητὰς τοῦ νομοσχεδίου, καὶ διὰ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι εἶμαι πλέον ἢ βέβαιος ὅτι ἡ ὑπὸ συζήτησιν πρότασις εἶναι ὁ πύραυλος πυρκαϊᾶς, ἡ ὁποία θ’ ἀνάψῃ ἀσφαλῶς, καὶ ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι θὰ εἶναι ἀνίκανος πυροσβέστης ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ κατασβέσῃ τὴν πυρκαϊὰν αὐτήν, ἡ ὁποία ἀσφαλῶς θέλει ἐκραγῆ. Προσέτι θὰ ἔκαμνον καὶ τὴν σύστασιν εἰς τὸν ἀξιότιμον εἰσηγητὴν τοῦ νομοσχεδίου κ. Κανακάρην νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὰς τελευταίας ἡμέρας τῆς ζωῆς τῆς Βουλῆς αὐτῆς νὰ ἐρχώμεθα εἰς διενέξεις καὶ ν’ ἀναγκαζώμεθα νὰ δίδωμεν ἀφορμὰς εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ μὴ λέγωνται, ἐφ’ ὅσον ἡ ζωὴ τῆς Βουλῆς εἶναι ἐλαχίστη, καὶ θὰ εἶναι εἰς βάρος καὶ ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ γίνωμεν κατήγοροι, καὶ τῶν κυρίων εἰσηγητῶν.

§250Λ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ὅ,τι ἔχετε νὰ εἴπητε νὰ τὸ εἴπητε.

§251Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Μεταξὺ τῶν ἄλλων συναδέλφων ἔχω καὶ ἐγὼ ὑπογράψει. Ἐὰν ἔχητέ τι νὰ εἴπητε, παρακαλῶ νὰ τὸ εἴπητε.

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί νὰ εἴπῃ; Θὰ πολεμήσῃ τὸ νομοσχέδιον ὁ κ. Φλαμῆς. Περὶ τοῦ προσώπου τῶν συναδέλφων οὔτε διανοεῖται νὰ εἴπῃ βεβαίως οὔτε εἶναι ἐπιτετραμμένον.

§253Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Βεβαίως, κύριε συνάδελφε, ἐπειδὴ εἶσθε ὑπογεγραμμένος, ἔχετε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ διαμαρτυρηθῆτε, ἀλλὰ τὸ πῶς ὑπεγράψατε εἰς αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον τὸ γνωρίζω καὶ ἐγώ, τὸ γνωρίζετε καὶ ὑμεῖς. Παρεκλήθητε καὶ ἐθέσατε τὴν ὑπογραφήν. Ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι γνωστός. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ κάμῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν τὸ ἔκαμεν ἐξ ἐνδιαφέροντος διὰ τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Πατρῶν, διότι ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι ὅστις ἐνδιαφέρεται πραγματικῶς ἐνδιαφέρεται εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ὅταν εἰσέρχηται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν· μάλιστα δὲ ὁ κ. Κανακάρης, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν ἐπανειλημμένως Βουλευτής, ἔπρεπε νὰ ἔχῃ τὴν ἀντίληψιν αὐτήν, τὴν ὁποίαν ὀψίμως ἔχει, καὶ νὰ ὑπέβαλλε πρότασιν νόμου—καὶ μάλιστα ὅτε ἦσαν αἱ κομματικαὶ Κυβερνήσεις—περὶ προστασίας τοῦ λιμένος Πατρῶν καὶ νὰ μὴ ἀπεμπολήσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ λιμένος καὶ νὰ τὰ ἀφήσῃ εἰς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους σήμερον δὲν ἐμπιστεύεται ὁ κ. Κανακάρης. Ἀλλὰ κυρίως δύο ἐγὼ θεωρῶ ὡς εἰσηγητὰς τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, καὶ ἐπὶ τῶν δύο αὐτῶν θὰ περιορισθῶ, τοὺς δ’ ἄλλους θεωρῶ ὑπογράψαντας ἀπὸ χρηστοῦ συνειδότος.

§254Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν γνώσει ὑπέγραψαν.

§255Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Δὲν κατηγορῶ τοὺς ἄλλους· δὲν δύναμαι ν’ ἀποδεχθῶ ὅτι ὑπῆρξαν ἀπώτεροι λόγοι.

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ καθορίσητε τὰ ὅρια τοῦ λόγου σας. Ἀρχίσατε κατηγορητήριον κατὰ τῶν συναδέλφων σας. Θὰ σᾶς παρακαλέσω ν’ ἀναπτύξητε τὰ τοῦ νομοσχεδίου, χωρὶς νὰ καταφέρησθε κατὰ τῶν συναδέλφων σας, διότι οὔτε ἡ Βουλὴ εὐαρέστως θὰ σᾶς ἀκούσῃ οὔτε ἐγώ.

§257Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Ἐγὼ θὰ κάμω ἀφήγησιν τοῦ νομοσχεδίου, ἂν δὲ τὰ πράγματα θίγουσι τοὺς κ. συναδέλφους, δὲν μὲ ἐνδιαφέρει· ἐγὼ τὴν ἱστορίαν θὰ εἴπω, πῶς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἔλαβε τὴν ἀφορμὴν νὰ φθάσῃ μέχρι τῆς Βουλῆς. Ἐν τούτοις εἶμαι ὑποχρεωμένος καὶ πάλιν νὰ ἐπικαλεσθῶ τὸν Κανονισμὸν καὶ νομίζω ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν πράττουσιν οἱ κ. συνάδελφοι, τὸ προέβλεψεν ὁ Κανονισμός, ὁ ὁποῖος θὰ μᾶς ἀπαλλάξῃ ἀπ’ αὐτὴν τὴν δυσχέρειαν. Ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι δὲν δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ στηριζόμενος εἰς τὸ ἄρθρον 43 τοῦ Κανονισμοῦ καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 57 τοῦ Συντάγματος. Δὲν ὑπάρχει αἰτιολογικὴ ἔκθεσις, ἐψηφίσθη δὲ τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐν τῇ αʹ καὶ ἐν τῇ βʹ ἀναγνώσει ἄνευ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, ἐφ’ ὅσον δὲ δὲν ὑπάρχει αἰτιολογικὴ ἔκθεσις δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἐγκύρως ψηφισθὲν τὸ νομοσχέδιον. Ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι ἐν τῷ μέλλοντι δύναται νὰ ψηφισθῇ, αἱ μέχρι τοῦδε ὅμως ἐπιψηφίσεις εἶναι ἄκυροι. Παρακαλῶ νὰ κριθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο.

§258Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἡ ἔκθεσις πότε ἐγένετο;

§259Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Δὲν ἐγένετο καθόλου.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἔκθεσις ἔχουσα ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν).

§261Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Ἡ ἡμερομηνία εἶναι γνωστὸν ὅτι εἶναι σημερινή.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποῖος τὸ εἶπεν;

§263Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν διαβεβαίωσιν τῶν ἰδίων.

§264Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἐπὶ λόγῳ τιμῆς.

§265Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ψήφισις οὐδαμῶς δύναται νὰ θεωρηθῇ ἐκ τῶν ὑστέρων ἄκυρος διὰ μίαν παρατυπίαν. Ταῦτα διὰ νὰ ἔχωσι γνῶσιν οἱ κύριοι συνάδελφοι.

§266Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Δὲν ὑπεβλήθη σήμερον.

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ ἀναζητήσας εὗρον ἔκθεσιν. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν αὕτη τυποῦται καὶ διανέμεται, δύναται ὅμως καὶ νὰ ἀναγνωσθῇ ἐν τῇ Βουλῇ.

§268Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Ἡ ἔκθεσις αὐτὴ φέρει τὴν ὑπογραφήν;

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι. Συνεπῶς καὶ αὐτὴ ἡ λεγομένη ἔλλειψις δὲν ὑπάρχει. Ὑπάρχει αἰτιολογικὴ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς.

§270Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Τῆς συσταθείσης ἐπιτροπῆς;

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§272Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Τότε δὲν ὑπάρχει ζήτημα.

§273Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Ἐγὼ εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι κατὰ τὸ ἄρθρον 43 τοῦ Κανονισμοῦ δὲν δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις. Ἐὰν ἡ Βουλὴ καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς νομίζωσιν ὅτι εἴμεθα ἐν τάξει, τότε δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν. Τὸ ἄρθρον 43 τοῦ Κανονισμοῦ λέγει σαφῶς ὅτι «πᾶσαι αἱ προτάσεις νόμων ἢ προτάσεις περὶ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς παραδίδονται εἰς τὸ Προεδρεῖον συνοδευόμεναι ὑπὸ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως ἔγγραφοι καὶ ἰδιοχείρως ὑπὸ τῶν εἰσαγόντων αὐτὰς ὑπογεγραμμέναι, καταχωριζόμεναι δὲ εἰς ἰδιαίτερον βιβλίον καθ’ ἣν εἰσάγονται τάξιν τυποῦνται καὶ διανέμονται εἰς τοὺς Βουλευτάς». Ὅτε ὑπεβλήθη ἡ πρότασις νόμου, συνωδεύετο μὲ τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν; Ὄχι. Ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις ἐνεχειρίσθη σήμερον, τοῦτο δὲ δὲν δύνανται ν’ ἀρνηθῶσιν οἱ ἀξιότιμοι Βουλευταί. Ἔχω λοιπὸν τὴν ἰδέαν ὅτι δὲν δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις, ἐν τούτοις ὅμως ἂς ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή.

§274ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἂν ἡ ἀναγνωσθεῖσα ἔκθεσις καὶ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἀρκοῦσιν, ὅπως προχωρήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Προχωρήσατε.

§275Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Μάλιστα. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, κύριοι Βουλευταί, νὰ ἐξιστορήσω τὰ αἴτια τῆς ὑποβολῆς τῆς προτάσεως νόμου περὶ διοικήσεως τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πατρῶν, καὶ τοῦτο, διὰ νὰ λάβητε γνῶσιν καὶ βεβαίως διὰ νὰ πεισθῆτε ὅτι ἡ αἰτία, τὸ ἐλατήριον δὲν ἦτο ἡ πραγματικὴ προστασία τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πατρῶν, ἀλλ’ ἦτο ἔμμεσος ἱκανοποίησις ἀξιώσεων τῶν ἀξιοτίμων εἰσηγητῶν. Κατὰ τὸν Μάϊον, ὑποθέτω, ἢ τὸν Ἀπρίλιον ἐκενώθη μία θέσις τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς Πατρῶν· τὴν θέσιν αὐτὴν ἠξίωσαν διάφοροι Βουλευταὶ ἐκ Πατρῶν, μεταξὺ τῶν ἄλλων δὲ καὶ οἱ εἰσηγηταὶ τῆς προτάσεως τοῦ νόμου.

§276Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Εἶσθε βέβαιος ὅτι τὴν ἐζήτησα καὶ ἐγώ;

§277Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Διὰ νὰ καθαρίζωμεν τὴν ἐνέργειαν ἑκάστου, ὅσον ἀφορᾶ δι’ ὑμᾶς δὲν δύναμαι νὰ τὸ βεβαιώσω, διότι οὐδένα ποτὲ θέλω ν’ ἀδικήσω οὔτε συνήθισα ν’ ἀδικῶ, ἐκ πληροφοριῶν ὅμως ἔμαθον ὅτι καὶ ὑμεῖς ἐνδιαφέρεσθε δι’ ὡρισμένον πρόσωπον ὡς πρὸς τὴν συμπλήρωσιν τῆς θέσεως αὐτῆς.

§278Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Αἱ πληροφορίαι σας εἶναι ἐσφαλμέναι.

§279Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Δυνατόν.

§280Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Αἱ πληροφορίαι σας εἶναι ἐσφαλμέναι.

§281Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Δυνατόν, αὐτὸ ὅμως δὲν δύναται νὰ ἐπικαλεσθῇ καὶ ὁ κ. Κανακάρης.

§282Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ὄχι ὅπως καὶ ὑμεῖς.

§283Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Βεβαίως.

§284Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Τὸ κακὸν αὐτῶν τῶν ἀσχημιῶν θέλω νὰ λείψῃ.

§285Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Αὐτό, κ. συνάδελφε, θὰ κρίνῃ ἡ Βουλή· ἂν πρόκειται νὰ προλάβωμεν εἰς τὸ μέλλον ἀδικίας, ἢ πρόκειται νὰ δημιουργήσωμεν νέας. Ἠξίωσε λοιπὸν ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν συμπλήρωσιν τῆς θέσεως. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς δὲν γνωρίζω ἐκ τίνων λόγων ἀπεφάσισε νὰ συμπληρώσῃ τὴν θέσιν ταύτην διὰ τοῦ συμπολίτου μας Διονυσίου Γιαννουλοπούλου, ὁ ὁποῖος ὑπεστηρίζετο ὑπ’ ἄλλου Βουλευτοῦ ἢ ὑπὸ τοῦ κ. Κανακάρη.

§286Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Τί ἐπάγγελμα ἔχει ὁ κ. Γιαννουλόπουλος;

§287Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Ἡ συμπλήρωσις εἶναι προγενεστέρας ἡμερομηνίας ἀπὸ τὴν σύνταξιν τῆς προτάσεως νόμου. Ἐγένοντο διαμαρτυρίαι καὶ μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς ὑποθέτω ὅτι δὲν ἐκοινοποιήθη ὁ διορισμὸς εἰς τὸ διορισθὲν μέλος τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς Πατρῶν. Ἡ ἀποτυχία τῆς συμπληρώσεως τῆς θέσεως διὰ τοῦ προσώπου, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Κανακάρης ἤθελεν, ὄχι τόσον ἐνδιαφερόμενος διὰ τὸ πρόσωπον, ὅσον ἐνδιαφερόμενος διὰ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ διορισμοῦ, θὰ ἐστοίχιζεν εἰς αὐτόν, διότι, ἂν διωρίζετο ὁ Α, θ’ ἀφήνετο νὰ ἐννοηθῇ εἰς τὸν νομόν μας ὅτι ὁ ἰσχυρὸς παρὰ τῇ Κυβερνήσει εἶναι ὁ Α, ἀνίσχυρος δὲ ὁ κ. Κανακάρης. Μὴ τυχὸν καὶ ἐξηγηθῇ οὕτω τὸ πρᾶγμα ἔκαμεν ἀφ’ ἑνὸς τὰς διαμαρτυρίας του, ἔσπευσε δ’ ἐξ ἄλλου καὶ ὑπέβαλε τὴν πρότασιν νόμου τὴν ἀποκεφαλίζουσαν ὁλόκληρον τὴν λιμενικὴν ἐπιτροπήν. Αὐτὸ βεβαίως μόνον εἰς τοὺς ἀξιοτίμους Βουλευτὰς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος παρατηρεῖται. Ὅταν πρόκειται περὶ γενικοῦ ζητήματος ἕκαστος ἀποχωρεῖ. Ἔκαμαν ἓν νομοσχέδιον. Λέγουσιν ὅτι ἠκολούθησαν τὸν ἐπιτυχόντα νόμον, ὁ ὁποῖος ἀφορᾷ τὸν λιμένα Πειραιῶς. Παρέλαβον ἀπὸ τὸν νόμον ὅσα ἤθελον, ἀφῆκαν ὅσα ἤθελον καὶ τὸ εἰσήγαγον εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλά, καὶ ἀφοῦ εἰσήχθη ἡ πρότασις αὕτη εἰς τὴν Βουλήν, δὲν ἠρκέσθη ὁ κ. Κανακάρης ν’ ἀκολουθήσῃ τὴν φυσικὴν σειρὰν καὶ τὴν φυσικὴν βάσανον, ὥστε καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ἔχῃ καιρὸν νὰ συζητήσῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καί, ἂν μὲν ἀναγνωρίσῃ ὅτι πράγματι προστατεύεται ὁ λιμήν, νὰ ἐπιψηφίσῃ καὶ νὰ ἐπιφέρῃ καὶ τροπολογίας, ὥστε νὰ συμπληρώσῃ τὰς ἀγαθὰς ὑπὲρ τοῦ λιμένος προαιρέσεις τοῦ κ. Κανακάρη. Εἶμαι ἠναγκασμένος ν’ ἀναφέρω πρὸς ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταί, τὸν τρόπον, τὸν ὁποῖον μετῆλθεν ὁ κ. Κανακάρης, ὥστε νὰ κατορθώσῃ νὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασις αὕτη καὶ εἰς τὰς τρεῖς ἀναγνώσεις, ἂν ἦτο δυνατόν, ἀβρόχοις ποσίν, ἀπνευστί. Ἔλαβον γνῶσιν τῆς προτάσεως αὐτῆς ἐγνώριζον τὰ ἐλατήρια, ἔβλεπον ὅτι δὲν μᾶς ἐπετρέπετο νὰ παραδώσωμεν τὸ λιμενικὸν ταμεῖον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, διότι αἱ μετεμφυτεύσεις δὲν εὐδοκιμοῦσι πάντοτε. Δυνατὸν εἰς τὸν Πειραιᾶ νὰ εὐδοκιμῇ ὁ νέος νόμος, ἀλλ’ ἐν Πάτραις ἔχω τὴν ἰδέαν ὄχι. Φοίνικες γίνονται εἰς τὴν Αἴγυπτον, ἀλλ’ εἰς τὴν Ἑλλάδα γίνονται καὶ δὲν ὡριμάζουσιν, ὥστε εἶναι ἐπικίνδυνοι αἱ μετεμφυτεύσεις αὗται. Ὥστε ὁ κ. Κανακάρης, ἐπειδὴ ἐπανειλημμένως εἶχεν ἐπιτύχει ὡς Βουλευτὴς καὶ παρίστατο εἰς τὰς παρασκηνιακὰς μεθόδους τοῦ παρελθόντος λόγῳ τῆς ἀναπλάσεως αὐτοῦ τῆς πολιτικῆς, δὲν ἐδίστασε καθ’ ὁλοκληρίαν νὰ τοὺς ἐφαρμόσῃ καὶ εἰς τὸ νέον καθεστώς· ἤρκει νὰ κατωρθοῦτο κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ ἐπιψήφισις τῆς προτάσεως, διότι ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τὸ ἀνορθωτικὸν πόσοι φοροῦσι μανδύας ἀπ’ ἔξω ἀνορθωτικοὺς καὶ ἀπὸ μέσα ἐκπροσωποῦσι τελείως τὴν παλαιὰν κατάστασιν; Ἀποφεύγω νὰ τὸ εἴπω ἐγὼ σήμερον, διότι ἔχω πεποίθησιν ὅτι ὁ καιρὸς εἶναι ἐγγὺς καὶ θὰ τὸ ἀποδείξῃ καὶ ὅτι εἰς πρώτην περίστασιν θὰ στραφῶσι κατὰ τῆς ἀνορθώσεως. Ἀλλ’ αὐτὰ ἂς τὰ ἀφήσωμεν· θὰ τὰ δείξῃ ὁ χρόνος. Ἂς ἔλθωσι τὰ πράγματα ὀλίγον ἀντίξοα καὶ θὰ φανῇ ποῖοι εἶναι οἱ γνήσιοι ἀνορθωταί, ποῖοι εἶναι οἱ γνήσιοι φιλελεύθεροι, ποῖοι ἐνδιαφέρονται διὰ τὸ καθεστώς, ποῖοι ἐμφοροῦνται ἀπὸ αἰσθήματα καὶ ποῖοι ἀπὸ ἁπλᾶ ἐπίθετα, τὰ ὁποῖα δυνάμεθα νὰ ἐπιπροσθέσωμεν πλειοδοτοῦντες ὁ εἷς τοῦ ἄλλου. Αὐτὰ τὰ ἀφήνομεν εἰς τὸν χρόνον.

§288ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τὸν λαόν.

§289Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Βεβαίως εἰς τὸν λαόν. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ἀπὸ τῆς 15 Αὐγούστου 1909 κατέπεσον πάντα ἐκεῖνα τὰ φρούρια τὰ χάρτινα.

§290Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Οἱ ψευδεῖς θεοὶ τοῦ παρελθόντος.

§291Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Οἱ Γαργαντοῦαι τῆς παλαιᾶς πολιτικῆς.

§292Λ. ΦΛΑΜΗΣ. .. πᾶσαι αἱ περγαμηναὶ ἐκεῖναι, αἱ ἁλύσεις, αἱ ὁποῖαι κατέπνιγον πᾶσαν λαϊκὴν βούλησιν καὶ κατέστησαν τὴν Ἑλλάδα καὶ τὸν λαὸν δοῦλον. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ἀπ’ ἐκείνης τῆς ἡμέρας ἐπατάχθη αὐτὸ τὸ τέρας τὸ κομματικὸν καὶ ὁ λαὸς ἔχει τὴν δύναμιν εἰς τὰς χεῖράς του, ἂς εἶναι δὲ πλέον ἢ βέβαιοι ὅτι αὐτὴν τὴν φορὰν βλέπει καλῶς ὁ λαός, ἐκαθάρισε τοὺς ὀφθαλμούς του ἀπὸ τὸν καταρράκτην τὸν πολιτικόν, ὑφ’ οὗ ἔπασχε, διότι εἶχε πάθει ὄντως ἀπὸ καταρράκτην καὶ δὲν ἔβλεπεν ὁ δυστυχής. Ἦλθεν ὅμως ἡ ἐγχείρησις αὕτη καὶ βλέπει διορατικώτατα καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι κρατεῖ κατάστιχα καλά. Λοιπὸν ὁ κ. Κανακάρης κατώρθωσε, λέγω, διὰ τῆς μεθόδου τῶν παλαιῶν τερτιπίων νὰ ψηφίσῃ τὴν πρότασιν νόμου εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, χωρὶς νὰ λάβωμεν γνῶσιν καθ’ ὁλοκληρίαν.

§293Θ. ΠΕΡΡΟΣ. Ποῖος ἦτο ἐδῶ;

§294Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ σᾶς εἴπω ποῖος ἦτο ἐδῶ. Ἐκάθισα μέχρι τῆς 9 καὶ 25′ εἰς τὸ κάθισμα ἐκεῖ φυλάττων μὴ τυχὸν ψηφισθῇ ἡ πρότασις αὕτη. Ἦλθεν 9 καὶ 45′, ἐνόμισα δ’ ὅτι μοὶ ἐπετρέπετο νὰ μεταβῶ νὰ δειπνήσω καὶ νὰ ἐπιστρέψω, ἵνα ἐξακολουθήσω τὸ καραοῦλι αὐτὸ κατὰ τῆς προτάσεως. Δυστυχῶς ὅμως φαίνεται ὅτι, ἕως ὅτου νὰ ἐξέλθω ἀπὸ τὴν θύραν, δὲν ἠξεύρω πῶς, ἐψηφίσθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. Εἶπον καὶ ἐγὼ «’λίγο τὸ κακό». Ἔχομεν καὶ δευτέραν. Εἰς τὴν δευτέραν ἔλαβον μέτρα προσεκτικώτερα, ἀλλὰ καὶ τὴν δευτέραν, θὰ ἐπιτρέψητε τὴν φράσιν, ἐβγῆκαν τὰ κορόϊδα γιὰ κορόϊδα, καὶ κατορθοῦται καὶ τὴν δευτέραν φορὰν καὶ ψηφίζεται κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον μὴ ἐπιτρεπόμενον εἰς ἀνθρώπους....

§295ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πότε ἐψηφίσθη εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν;

§296Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Ἐψηφίσθη πρὸ τῶν διακοπῶν κατὰ τὸν Ἰούλιον, ἀκριβῶς δὲν ἠξεύρω, κατὰ τὴν 9 καὶ 45′, καὶ μάλιστα μόλις ἔλαβε γνῶσιν δημοσιογράφος τις μοὶ εἶπε «ποῦ πηγαίνεις;». Διὰ μίαν πρότασιν νόμου, τῷ ἀπαντῷ. «Τώρα ἐψηφίσθη», μοὶ λέγει. Νομίζω ὅτι εἴχετε ἀναλάβει ὑμεῖς ὡς Πρόεδρος, καὶ ἦλθον τὴν ἑπομένην ἡμέραν νὰ διαμαρτυρηθῶ. Τὸ ἀληθὲς εἶναι ὅτι δὲν ἐγνωρίζετε ὅλον τὸ περιστατικόν, διότι πρὸ ὑμῶν ἦτο ἄλλος Πρόεδρος, μοὶ εἴπετε δ’ ὅτι ν’ ἀναμένω εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. Περιμένω εἰς τὴν τρίτην. Νομίζω ὅτι δὲν λέγω ἀνακριβείας.

§297ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ ἐξηγήσητε κατὰ τίνα τρόπον ἐψηφίσθη εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, διότι προήδρευον τότε.

§298Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Μάλιστα. Δύναμαι νὰ βεβαιώσω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς εἶναι ξένος πρὸς τὰς ἐνεργείας αὐτὰς τοῦ κ. Κανακάρη.

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρ’ ἐμοὶ οὐδεμία ἐνέργεια ἐγένετο.

§300Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Ἦτο γνωστὸν ὅτι εἰς τὴν πρότασιν αὐτὴν ἦσαν καὶ οἱ ἀντιφρονοῦντες.

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ἔχετε παράπονον. Σᾶς εἶπον ὅτι, ὅταν ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν ἡ πρότασις καὶ εἶσθε ἐδῶ, θὰ σᾶς δώσω τὸν λόγον.

§302Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Ἐξηγοῦμαι σαφῶς. Ἐψηφίσθη εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν κατὰ τὰς πρώτας ἑσπέρας, καθ’ ἃς ἀνελάβετε τὰ καθήκοντα τοῦ Προέδρου. Ὁ κ. Κανακάρης, μόλις εὗρε περίστασιν, ἐζήτησε τὴν ἐπιψήφισιν καὶ τὸ κατώρθωσε. Δὲν αἰτιῶμαι ὑμᾶς· πᾶν ἄλλο.

§303ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κανακάρης ἦτο Βουλευτὴς καὶ εἶχε δικαίωμα νὰ ζητήσῃ τὴν πρόταξιν τῆς προτάσεως.

§304Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Καὶ ἐγὼ λέγω ὅτι ἀφίεται εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς κατὰ πόσον αἱ ἐνέργειαι αὐτοῦ ἦσαν εὐπρεπεῖς.

§305ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἀνεπτύξατε κατὰ πόσον ἡ πρότασις ἦτο ἐπωφελὴς διὰ τὸ λιμενικὸν ταμεῖον.

§306Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Ἐφ’ ὅσον δὲν εἶπον τὸ ἱστορικὸν αὐτῆς, νομίζω ὅτι εἶμαι ἐκτὸς τοῦ θέματος. Θ’ ἀκούσῃ ἡ Βουλὴ κάτι τι, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ μάθῃ. Ἐγὼ εἶχον ὑπομονὴν ἐπὶ 6 μῆνας. Εἶναι ἀποτέλεσμα πείρας. Λοιπὸν ἐψηφίσθη εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν· ἦλθε καὶ ἡ σειρά της νὰ ψηφισθῇ εἰς τρίτην πρὸ τῶν διακοπῶν κατὰ τὴν τελευταίαν ἡμέραν, ἐλάβομεν δὲ τὰ μέτρα μας πάσῃ θυσίᾳ νὰ μὴ ἐξέλθωμεν τῆς αἰθούσης ταύτης, ἔστω καὶ νήστεις, μέχρι πρωίας. Ὅτε ἐκαθήμην ἐκεῖ, ἔρχεται εἷς κλητὴρ τῆς Βουλῆς καὶ μοὶ λέγει· «σᾶς ζητοῦσιν εἰς τὸ τηλέφωνον τῶν Πατρῶν». Θὰ τὸ ἐπίστευον ἀσφαλῶς, ἂν δὲν ἐγνώριζον ὅτι τὸ τηλέφωνον Πατρῶν πέρα τῆς 12ης δὲν ἐργάζεται, ἐνῷ κατ’ ἐκείνην τὴν στιγμὴν ἡ ὥρα ἦτο 3 παρὰ τέταρτον. Δὲν εἶναι δυνατόν, τῷ λέγω. Ποῖος σοὶ τῷ εἶπεν; Ὁ ἄλλος κλητήρ, ὁ Λαζάνης, μοὶ ἀπαντᾷ καὶ μοὶ τὸν ἔφερε. Μὲ ζητοῦσιν εἰς τὸ τηλέφωνον, τῷ λέγω; — Μάλιστα. Ἀλλὰ κατόπιν μοὶ ἀπαντᾷ «μὲ ἔστειλαν, κύριε Φλαμῆ, νὰ σᾶς εἴπω αὐτό».

§307Λ. Ρ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Σᾶς εἶπε ποῖος;

§308Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Ὁ κλητὴρ δὲν μοὶ τὸ εἶπε, διότι εἶναι ἀπὸ τοὺς πεπειραμένους. Ἐὰν εἶναι ἐδῶ, θὰ τὸν ἐνθυμῶνται οἱ παλαιότεροι. Ὁ σκοπὸς λοιπὸν ἦτο, διότι ἄλλον λόγον δὲν εἶχον νὰ στείλωσι τὸν κλητῆρα, πῶς νὰ ἐξέλθω ἀπὸ τὴν αἴθουσαν, ἵνα ψηφισθῇ ἡ πρότασις εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν. Τὸ ἀφήνω εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ὁ κ. Κανακάρης τὸν ἔστειλε, διότι καὶ ἡ μετέπειτα τακτική του ἦτο πῶς νὰ κατορθώσῃ νὰ ἐξαπατηθῶ νὰ ἐξέλθω ἀπὸ τὴν αἴθουσαν. Ἔκαμα καὶ παράπονα καὶ εἶπον ὅτι ὁ κλητὴρ αὐτὸς δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ θέσιν, ἀλλ’ ἐν τούτοις εἶπον «τί πταίει ὁ χριστιανός; Διατί νὰ εἶμαι ἐγὼ αἴτιος νὰ παυθῇ; Ἂς μὴ εἴπω τίποτε»· Δὲν ἠρκέσθη εἰς τὴν ἀποτυχίαν τοῦ σχεδίου του, ἀλλ’ ἔλαβε τὸν πῖλόν του καὶ μετέβη εἰς τὸ περιβόλιον καὶ ἐκάθισε καὶ ἐπανῆλθε μετὰ μίαν ὥραν, βλέπων ἂν εἶμαι ἐντός, διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασις. Τέλος πάντων ἐγένοντο παραστάσεις πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι καὶ οἱ ἄλλοι ἡμεῖς οἱ ἀντιφρονοῦντες δὲν ἀντιπράττομεν ἄνευ λόγου, διότι ὀφείλω νὰ σᾶς ἐξηγήσω ὅτι ἐγὼ μὲ τὸν πρόεδρον τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς κ. Λουριώτην δὲν ὁμιλῶ. Εἶναι γνωστὰ τὰ ἄλλα πρόσωπα τὰ διωρισμένα. Εἶναι ὁ διευθυντὴς τῆς Τραπέζης Ἀθηνῶν κ. Μανοβίτης, τοῦ ὁποίου γνωρίζω τὸν χαρακτῆρα καὶ ἂν εἶναι ἄνθρωπος συμπαθῶν ὑπὲρ τοῦ Α. ἢ ὑπὲρ τοῦ Β. Τὸ τρίτον μέλος εἶναι ὁ κ. Τσικλητήρας σταφιδέμπορος, φίλος τοῦ κ. Γούναρη, καί, ἀφοῦ εἶναι φίλος τοῦ κ. Γούναρη, αὐτὸ ἀρκεῖ, διὰ νὰ εἶναι ἐχθρὸς ἰδικός μου. Δι’ οὐδένα ἐνδιαφέρομαι.

§309Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Καὶ ὁ κ. Κρομμύδας.

§310Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Μάλιστα· διὰ τὸν ὁποῖον ἐγὼ οὐδὲν ἐνδιαφέρον ἔχω. Ὁ κ. Πρόεδρος πράγματι ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν του τὰς διαμαρτυρίας μου καὶ εἶπε νὰ μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, καὶ δὲν ἐψηφίσθη ἔκτοτε καὶ ἔμεινεν ἡ πρότασις τοῦ νόμου. Ἐνόμιζον ὅτι εἰς τὸ χρονικὸν διάστημα, τὸ ὁποῖον ἐμεσολάβησεν ἀπὸ τῶν ἀρχῶν τοῦ Ὀκτωβρίου μέχρι προχθές, ἦτο ἓν χρονικὸν διάστημα τοιοῦτον, ὥστε ὁ κ. Κανακάρης, ἐὰν ἐνδιεφέρετο πραγματικῶς διὰ τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα λέγει ἐν τῇ ἐκθέσει του ὑπὲρ τοῦ λιμένος, ἠδύνατο νὰ παρακαλέσῃ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν μάλιστα κατὰ τὰς ἀρχάς, ὅτε δὲν ὑπῆρχε νομοθετικὴ ἐργασία, νὰ συζητηθῇ ἡ πρότασις ἐν πλάτει καὶ λάβωμεν καὶ ἡμεῖς γνῶσιν καὶ ἡ Βουλὴ καὶ νὰ φέρωμεν τροπολογίας, ἐὰν ὑπῆρχε καμμία ἔλλειψις, καὶ νὰ εἴμεθα πάντες ἐν τάξει, καὶ δὲν θ’ ἄφηνε τὴν τελευταίαν στιγμήν, διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ψηφίζωνται προτάσεις νόμων τοιαύτης σοβαρότητος προκειμένου περὶ λιμένος μὲ κεφάλαια ἑκατομμυρίων καὶ προκειμένου ὁσονούπω νὰ ἐκτελεσθῶσιν ἔργα, τῶν ὁποίων ἔχει γίνει ἡ μελέτη, εἶναι πάντα σχεδὸν ἕτοιμα, ἔχει προκηρυχθῆ ἡ δημοπρασία, ἐκ 3,000,000 φράγκων, νὰ ἔρχωνται νὰ ψηφίζωνται τοιαῦται προτάσεις τὴν τελευταίαν στιγμὴν τῆς ἐκπνεύσεως ὄχι πλέον τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ τοῦ βίου αὐτῆς. Τέλος ὁ κ. Κανακάρης ἐνόμισεν ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασις καὶ δὲν ἤθελε νὰ ὑποχωρήσῃ· ἠδύνατο νὰ περιμείνῃ εἰς τὴν νέαν Βουλήν, ὅτε μάλιστα ἠδύνατο νὰ εἶναι ἀπηλλαγμένος καὶ τῶν ἐν ὀχλήσεων μερικῶν συναδέλφων, διότι συντρέχουσι τὰ πράγματα ὥστε αὐτὸς μὲν νὰ εἶναι ἀσφαλὴς ὅτι θὰ εἶναι Βουλευτής, ἐνῷ μερικοὶ ἄλλοι δυνατὸν νὰ μὴ εἶναι, καὶ ὡς ἐκ τούτου θὰ εἶναι εὐκολωτέρα ἡ ἐπιψήφισις καὶ ἐπικαιροτέρα, διότι ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι θὰ ἦτο ἥσυχος ἡ Βουλὴ τότε καὶ ἡ ἐπιψήφισις θὰ ἦτο πλέον ἥσυχος καὶ μεμελετημένη. Ὁ κ. Κανακάρης ἐν τούτοις ἤθελε καλὰ καὶ σώνει τώρα νὰ γίνῃ ἡ ἀλλαγὴ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς καὶ προτείνει τοῦτο διὰ τῆς προτάσεώς του. Ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ ἦτο ἤδη ὁ κ. νομάρχης ὡς πρόεδρος, δύο μέλη τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου καὶ δύο μέλη, τὰ ὁποῖα διορίζονται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Κανακάρης προτείνει διὰ τῆς προτάσεώς του ὡς μέλη τὸν νομάρχην Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, τὸν νομομηχανικόν, τὸν ἐπιθεωρητὴν ἢ ἄλλον ἀνώτερον ὑπάλληλον, τὸν ὁποῖον ἤθελον ὑποδείξει τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, δύο ἀντιπροσώπους τοῦ δήμου Πατρέων, δύο τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου «Ἑρμῆς», δύο ἀντιπροσώπους τοῦ ἐξαγωγικοῦ καὶ εἷς ἐφοπλιστής.

§311Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Εἰς τὸ 5ον ἄρθρον λέγεται ὅτι ὁ δεύτερος ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου δέον νὰ εἶναι ἐφοπλιστής.

§312Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Μάλιστα. Εἶναι ἀληθές, Κύριοι, — δὲν ἠξεύρω τί γίνεται εἰς ἄλλα μέρη—ὅτι μέχρι σήμερον αἱ ἑκάστοτε λιμενικαὶ ἐπιτροπαὶ τῶν Πατρέων ἐπεδείξαντο ἀρίστην διαγωγὴν καὶ ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τοῦ λιμένος. Ἂς ἀναφέρῃ ὁ κ. Κανακάρης ἢ οἱοσδήποτε τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων περίπτωσιν, καθ’ ἣν μέλος τι τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς Πατρῶν ἐνήργησεν ἐναντίον τῶν συμφερόντων τοῦ λιμένος. Ἐφ’ ὅσον εἶναι γνωστὸν ὅτι πάντοτε διωρίσθησαν οἱ ἐντιμότεροι συμπολῖταί μας μέλη τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, ποῖος ὁ λόγος νὰ καθαιρέσωμεν αὐτὴν τὴν ἐπιτροπὴν καὶ νὰ κάμωμεν ἄλλην ἐπιτροπὴν λιμενικὴν κατ’ ἄλλον τρόπον ἴδιον καὶ ν’ ἀναθέσωμεν εἰς τοὺς ἐμπορικοὺς συλλόγους, εἰς τοὺς νομομηχανικοὺς καὶ εἰς τοὺς ἐπιθεωρητάς, ν’ αὐξήσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν προσώπων, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ καταλήξῃ εἰς ἀποτέλεσμα, διότι, ἂν φαντασθῆτε λιμενικὴν ἐπιτροπὴν ἀπαρτιζομένην ἀπὸ 10 πρόσωπα ἢ 12, εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατον ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς ν’ ἀποβῇ πρὸς ὄφελος τοῦ λιμένος. Λάβετε ὅμως ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι, ἐὰν τυχὸν εἰς τὴν νέαν λιμενικὴν ἐπιτροπὴν τὴν οὕτω διοριζομένην μεσολαβήσωσι καὶ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι διαφορετικὴν ἀντίληψιν τῆς προστασίας τῶν συμφερόντων τοῦ λιμένος, τί ἔχει νὰ γίνῃ! Καὶ δὲν μένομεν ηὐχαριστημένοι ἀπὸ μίαν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, ἀλλὰ θέλομεν νὰ τὴν θέσωμεν ἐν ἀμφιβόλῳ, διὰ νὰ κατορθώσωμεν ἀφ’ ἑνὸς νὰ μὴ κοινοποιηθῇ ὁ διορισμὸς καὶ φανῇ ὅτι ἐπεκράτησεν εἰς τὸν νομόν μας ὁ Α καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ κατορθώσωμεν νὰ ἔχωμεν τὴν λιμενικὴν ἐπιτροπὴν ὅσον τὸ δυνατὸν φιλικήν, διότι διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ τοὐλάχιστον αὐτὸ ἐπιδιώκεται ἰδίως διὰ τὸ ἓν μέλος τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς. Ὁ ἐφοπλιστὴς εἶναι γνωστότατος, καὶ μόνον τὴν φωτογραφίαν του δὲν περιέχει τὸ νομοσχέδιον.

§313Λ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Σᾶς διαβεβαιῶ ὅτι δὲν γίνεται αὐτό.

§314Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Ἐγὼ γνωρίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει πληθώρα ἐφοπλιστῶν εἰς τὰς Πάτρας.

§315Λ. Θ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ἐγὼ ἀναλαμβάνω ἐπὶ λόγῳ τιμῆς εὐθύνην ἀπέναντι τῆς Βουλῆς.

§316Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Εὐθύνην δὲν θ’ ἀναλάβῃς ἀπέναντι ἐμοῦ, διότι δὲν ζητῶ.

§317Λ. Θ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Οὔτε ἐπιθυμῶ νὰ ἀναλάβω ἀπέναντί σου.

§318Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Εὐθύνην θ’ ἀναλάβῃς ἀπέναντι τοῦ λαοῦ.

§319Λ. Θ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Μάλιστα· ἀναλαμβάνω.

§320Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ἂν σᾶς ἐμποδίζῃ αὐτό, τὸ βγάζομεν. Νὰ μᾶς κάμητε τὴν χάριν νὰ μᾶς ὑποδείξητε σεῖς ἄλλα πρόσωπα.

§321Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω νὰ ἐκλέγω πρόσωπα. Ἐγὼ δὲν ἠμπορῶ νὰ βγάλω αὐτὰ τὰ πιστοποιητικά, τὰ ὁποῖα βγάζετε σεῖς.

§322Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Σᾶς ἐρωτῶ· διὰ νὰ φύγωμεν ἀπὸ τὸν κύκλον τῶν ὑπαινιγμῶν, πῶς θέλετε νὰ συσταθῇ ἡ ἐπιτροπή;

§323Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Μὲ ἐννοεῖτε καὶ σᾶς ἐννοῶ. Ἐγὼ κυρίως εἶμαι κατὰ τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον χαρακτηρίζω ὄχι καλόν, καὶ ἐὰν κατορθωθῇ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι νὰ ἐπικρατήσῃ τὸ σύστημα τῆς διὰ προτάσεων ἄγρας θέσεων, τότε δύναταί τις νὰ ἐλεεινολογῇ τὴν κατάστασιν, διότι δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ καταφεύγωμεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Μία πρότασις, 5–10 Βουλευταί, καὶ ἰδοὺ μία κατάλληλος ἐπιψήφισις τῆς προτάσεως. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀνοίγομεν μίαν λεωφόρον, ἡ ὁποία ἀσφαλῶς δὲν δύναται νὰ ἔχῃ καλὰ ἀποτελέσματα, διότι ὁμιλοῦντες περὶ ἀνορθώσεως πάντες λέγομεν λέξεις, ἀλλ’ ἔχω καὶ τὴν ἰδέαν ὅτι πρέπει νὰ στρέψωμεν πρὸς τὰ ὀπίσω μὴ τυχὸν ὁ ἐχθρὸς ἐπληγώθη, ἀλλὰ δὲν ἀπέθανε, μὴ τυχὸν μὲ τὰς πρώτας περιθάλψεις τῆς πληγῆς καταφθάσῃ ξιφήρης πλέον, καὶ ἡμεῖς θὰ τῷ ἔχωμεν τὰς λεωφόρους ἀνοικτάς, διὰ νὰ εἰσέλθῃ, καὶ θὰ φέρωμεν ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην, διότι ἡμεῖς θὰ τῷ δώσωμεν τὰ ταμεῖα πλήρη. Δὲν εἶμαι ἐναντίον τῶν προσώπων, ἀλλ’ εἶμαι ἐναντίον τοῦ συστήματος καὶ τὸ σύστημα αὐτὸ κατηγορῶ. Ἀλλὰ καὶ εἷς ἄλλος λόγος εἶναι ἀκόμη· ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ ἁπλῆς προτάσεως τυπικῆς ὅπως συνήθως γίνεται διὰ μερικὰ τοπικὰ ζητήματα ἐλαχίστου ἐνδιαφέροντος. Ἐδῶ πρόκειται νὰ καθιερώσωμεν μίαν ἔννοιαν διοικητικὴν τῶν λιμενικῶν ταμείων, ἰδίως τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πατρῶν. Δὲν ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀφεθῇ εἰς αὐτὴν τὴν πρότασιν νόμου, τὴν ὁποίαν ἀσφαλῶς ἐπὶ ποδὸς κατεσκεύασαν οἱ κύριοι συνάδελφοι καὶ δι’ αὐτὸ σπεύδουσι νὰ δηλώσωσιν ὅτι ἀποδέχονται τὰς τροπολογίας. Ἡμεῖς δι’ οὐδεμιᾶς τροπολογίας θὰ τοὺς ἐνοχλήσωμεν, διότι δὲν θέλομεν εἰς αὐτὴν τὴν πρότασιν νὰ φέρωμεν καμμίαν εὐθύνην, οὔτε τὴν εὐθύνην τῆς τροπολογίας. Ἀκεραία θὰ εἶναι ἡ εὐθύνη εἰς αὐτοὺς τοὺς Κυρίους. Ἀλλὰ τὸ λυπηρὸν εἶναι ὅτι ἔπρεπε νὰ φανῇ καὶ ἡ εὐθύνη ἡ κυβερνητική, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὤφειλε νὰ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον σοβαρὸν καὶ ὄχι τῶν διαδρόμων τῆς Βουλῆς, καὶ ὁρίσῃ γενικῶς τὰ κατὰ τὰ λιμενικὰ ταμεῖα τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν λαμβάνεται τοιαύτη μέριμνα καί, ὅπως φέρονται τὰ πράγματα, θὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασις αὕτη ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ πείσματος. Ἀλλὰ τὸ πεῖσμα, ἂν εἶναι καλὸν καὶ δικαιώσῃ τὸ ἐνδιαφέρον ὑπὲρ ἑνὸς ἢ ὑπὲρ ἄλλου προσώπου, ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι παντοῦ ἀλλοῦ ἐπιτρέπεται, ἀλλὰ προκειμένου περὶ νομοθετικῆς ἐργασίας δὲν ἐπιτρέπεται.

§324Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Εἴπετε ὅτι ἡ πρότασις νόμου ἔγινεν ἐπὶ ποδός. Σᾶς δίδω τὴν πληροφορίαν ὅτι ἔγινεν ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τοῦ ἁρμοδίου τμηματάρχου τοῦ Ὑπουργείου, ἐλήφθη δ’ ὑπ’ ὄψιν τὸ ἐν Πειραιεῖ ἰσχῦον σύστημα καὶ τὸ ἐν Καλάμαις, ὥστε δὲν ἔγινεν ἐπὶ ποδός.

§325Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Εἰς τὸν Πειραιᾶ ἀπέτυχεν αὐτό, δύναμαι δὲ νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτε ὁ πρόεδρος Κ. Μᾶνος, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ μέλος τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς Πατρῶν, ὑπέγραψε μετ’ ἐπιφυλάξεως· ἂν δὲ ἦτο ἐδῶ, θὰ διεβεβαίου τὴν Βουλὴν ὅτι τὰ τοιούτου εἴδους νομοθετήματα δὲν εἶναι ἐπωφελῆ διὰ τὰ ἱδρύματα αὐτά. Ἡ πρότασις λοιπὸν αὕτη μᾶς ἐπιβάλλει ὄχι μόνον νὰ τὴν καταπολεμήσωμεν διὰ τοῦ λόγου, ἀλλὰ ν’ ἀναγκάσῃ καὶ ἡμᾶς ὄχι πλέον ἐκ πείσματος, διότι τὰ πείσματα εἶναι ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, ἀλλ’ ἀπὸ ἄμυναν, ν’ ἀκολουθήσωμεν καὶ ἡμεῖς τακτικὴν δεδικαιολογημένην, διότι οὐδεὶς λόγος προσωπικὸς μᾶς ἐξαναγκάζει νὰ καταπολεμήσωμεν τὴν πρότασιν αὐτήν, ἀλλὰ μόνον διὰ τὴν μέθοδον, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησαν. Τώρα δὲν ἠξεύρω διατί, ἀφοῦ ἔχομεν τοὺς ἐντιμοτέρους ἀνθρώπους καὶ μᾶς διοικοῦσι τὸ ταμεῖον, διατί θέλομεν νὰ τοὺς ἀλλάξωμεν διὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς. Διότι γίνεται καὶ εἰς τὸν Πειραιᾶ αὐτό; Διότι δὲν ὑπάρχει ἄλλη δικαιολογία· δηλαδὴ μᾶς ὑπενθυμίζει τὸ λεγόμενον ὅτι αὐτὸ γίνεται καὶ εἰς τοὺς Παρισίους. Ἐγὼ καυχῶμαι ὅτι οὐδέποτε παρουσιάσθην εἰς τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀξιώσω τι, ἵνα ἐνισχύσω τὴν κομματικήν μου ὑπόστασιν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου. Ἔπρεπε δὲ πραγματικῶς νὰ ἐκλείψωσιν αἱ μέθοδοι αὐταὶ καὶ ἔπρεπε παλαιοὶ καὶ νέοι ἄνδρες νὰ δείξωσι δείγματα τρανὰ ὅτι ἀπηρνήθησαν τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον καὶ ὅτι δὲν κατέφυγον ὡς εἰς σωσίβιον νὰ προφυλαχθῶσιν ἀπὸ τὴν πολιτικὴν καταιγίδα, ἀλλ’ ὅτι ἀπὸ αἰσθήματος ἀκολουθοῦσι τὴν νέαν τῶν πραγμάτων κατάστασιν καὶ οὐχὶ ἕως οὗ παρέλθῃ ἡ καταιγίς. Ἰδίως μάλιστα ἐκεῖνοι τῶν πολιτευομένων, οἱ ὁποῖοι ἀφήνουσι νὰ ἐννοηθῇ ὅτι ὀνειρεύονται καὶ χαρτοφυλάκια Ὑπουργικά...

§326ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, ὄχι προσωπικά.

§327Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Οὐδένα ὑβρίζω. Ἔχουσι, λέγω, τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ μετέρχωνται τὴν τακτικὴν αὐτήν. Θέλουσι νὰ κατορθώσωσι διὰ τῆς τακτικῆς ταύτης νὰ ὑποχρεώσωσιν ὡρισμένα πρόσωπα, διὰ νὰ ἐνισχυθῶσιν εἰς τὰς ἐκλογάς, διότι ὤφειλον νὰ γνωρίζωσιν ὅτι ἐν τῷ μέλλοντι οὐδεμίαν θέσιν καὶ οὐδεμίαν ἐπιρροὴν θὰ ἐνασκῶσιν αὐτά. Αὐτὰ θὰ εἶναι στίγματα δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν ὅτι διὰ τῶν μέσων αὐτῶν δύνανται νὰ ἐπικρατήσωσι. Τελευτῶν, κ. Βουλευταί, τὸν λόγον θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, ἐφ’ ὅσον μάλιστα καὶ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν ὅτι οὐδόλως ἡ Κυβέρνησις ἀναμιγνύεται εἰς τὴν ἐπιψήφισιν ἢ μὴ τῆς προτάσεως νόμου, ἵνα χάριν τοῦ λιμένος Πατρῶν καταψηφίσητε τὴν πρότασιν ταύτην διδάσκοντες ταυτοχρόνως ὅτι εἰς τὴν ἀνορθωτικὴν περίοδον δὲν ἐπιτρέπονται τοιαῦται μέθοδοι καὶ τοιαῦται προτάσεις νόμων, θέλετε δὲ ταυτοχρόνως διδάξει τοὺς κυρίους εἰσηγητὰς νὰ μὴ αἰσθάνωνται νοσταλγίαν πρὸς τὸ παρελθόν, πάντα δὲ τὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως καὶ οἱ νόμοι καὶ αἱ προτάσεις νόμων θέλουσι συζητηθῆ τοπικῶς καὶ θέλουσι βαρύνει τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία λόγῳ συμπαθείας πρὸς τὸν Α ἢ τὸν Β εἰσηγητὴν τοιούτων προτάσεων ἐπεψήφισε ταύτας. Αἱ τοιαῦται μάλιστα προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι τοπικὸν χαρακτῆρα, θέλουσι συζητηθῆ καὶ εὐρύτερον, θέλουσι δὲ δώσει βάσιν οὐ μόνον σχολίων, ἀλλὰ καὶ βάσιν πολεμικῆς ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν φίλων αὐτῆς, διότι δὲν εἶναι μόνον φίλος τῆς Κυβερνήσεως ὁ κ. Κανακάρης· πάντες ἀνελάβομεν τὴν εὐθύνην ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν τὸ λέγω διὰ τὸν ἑαυτόν μου, δὲν ἠξεύρω δὲ ἂν ἔχω τὸ δικαίωμα καὶ διὰ τὸν κ. Γκλαβᾶν, διότι ἡμεῖς ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ δὲν θὰ δώσωμεν ἐνόχλησιν εἰς τὸν συνδυασμόν, τὸν ὁποῖον θὰ καταρτίσῃ ὁ κ. Κανακάρης ἐν τῷ νομῷ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, διότι ἡμεῖς θέλομεν νὰ εἴμεθα συμπολιτευόμενοι μόνον καὶ μόνον τοῦ λαοῦ, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἄλλοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ συνδυασθῶσι μετὰ τοῦ κυρίου Κανακάρη, καὶ θὰ φέρωσι καὶ αὐτοὶ τὰς συνεπείας μιᾶς τοιαύτης πολεμικῆς τῶν ἀντιφρονούντων. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι τὸ ἔργον τὸ ἀνορθωτικὸν δὲν ἐτελείωσε, διότι αὐτά, τὰ ὁποῖα ἔκαμον οἱ Ὑπουργοί, ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι εἰς τὴν πρώτην πνοὴν τοῦ ἀνέμου θὰ ἀνατραπῶσι, καὶ ὅτι, ἂν δὲν ληφθῇ ἀπὸ τοῦδε πρόνοια ὥστε κατὰ τὰς μελλούσας ἐκλογὰς νὰ ἐνισχυθῶσιν οἱ Φιλελεύθεροι καὶ νὰ κατορθωθῇ νὰ δοθῇ ἡ ἀπόλυτος πλειοψηφία εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι ἀδύνατον ὅσα ἐψηφίσαμεν νὰ στερεοποιηθῶσιν. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι, ἐὰν δὲν γίνῃ αὐτό, θὰ δημιουργηθῇ ἀσφαλῶς κατάστασις χειροτέρα εἰς βάρος τοῦ λαοῦ, καὶ θὰ ἔλθωσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι, ὡς εἶπον καὶ προηγουμένως, ἐν τῷ δρόμῳ εὑρισκόμενοι βαδίζουσι, καὶ ἂς θεωρῶνται ὡς κοιμώμενοι. Ἔχω λοιπὸν τὴν ἰδέαν ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὁ ἀνορθωτικὸς ἀγών, ἡ ἐπανάστασις, αἱ προσπάθειαι πάντων θὰ εἶναι ἐπὶ ματαίῳ, καὶ θὰ φέρωμεν τὴν εὐθύνην ἀπέναντι τοῦ λαοῦ περισσότερον ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι οὐδεμίαν σχέσιν εἴχομεν πρὸς τὸ παρελθόν, καὶ ὅτε ἐπῆλθεν ἡ πραγματικὴ ἀνορθωτικὴ κατάστασις εἰσήλθομεν ἐδῶ, διὰ νὰ συντρέξωμεν τὴν κατάστασιν αὐτήν, ἤλθομεν νὰ τὴν παγιώσωμεν, ἔχει δὲ ὑποχρέωσιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Βουλὴ ὅτι ὁ ἀγὼν τῶν Φιλελευθέρων καὶ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων δὲν διατρέχουσι κίνδυνον ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν τῆς δεξιᾶς ἢ τὴν Ἀντιπολίτευσιν τῆς ἀριστερᾶς, διότι εὐτυχῶς ἡ Ἀντιπολίτευσις αὕτη ἐνίσχυσε τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων. Ὁ κίνδυνος εἶναι ἐκ τῶν φίλων τῆς Κυβερνήσεως, ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι, ἂν ἐξακολουθήσῃ ἡ αὐτὴ τάσις τῶν φίλων τῆς Κυβερνήσεως, πολὺ ταχέως θὰ εὑρεθῶμεν ὑπὸ ἄλλην κατάστασιν. Τὸ λυπηρὸν εἶναι ὅτι ἡμεῖς μὲν οἱ συνηθισμένοι ν’ ἀλλάσσωμεν κατάστασιν, ἐὰν εὑρεθῶμεν ἐδῶ, πάλιν εἰς τὴν ἰδίαν κατάστασιν θὰ εἴμεθα· δὲν θὰ μᾶς κάμῃ αἴσθησιν οὔτε ἡ Συμπολίτευσις οὔτε ἡ Ἀντιπολίτευσις. Ἔχω ὅμως τὴν ἰδέαν ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι σήμερον στηρίζονται εἰς τὸ κῦρος τὸ προσωπικὸν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ οὐχὶ εἰς τὴν δύναμιν τὴν ἰδίαν, διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι, ἐὰν δὲν ἔσπευδον κατὰ τὰς ἐκλογὰς νὰ λάβωσι θέσιν ἐν τῷ συνδυασμῷ τῷ κυβερνητικῷ καὶ τύχωσι τοῦ χρίσματος τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ ἦσαν καὶ αὐτοὶ εἰς τὸ Ζάππειον. Ἐπὶ πλέον δ’ ὀφείλει ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος ν’ ἀναγνωρίσῃ ὅτι εἶναι κλέπτης τῶν ἀγώνων τῶν ἄλλων, διότι, ὅτε ἡμεῖς ἠγωνιζόμεθα πρὸ τῆς 8ης Αὐγούστου καὶ μετ’ αὐτήν, ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος ἦτο συνδεδεμένος μετὰ τῶν κομμάτων καὶ εἶχε καταρτίσει τὸν συνδυασμὸν τῶν συνηνωμένων ἐν τῷ νομῷ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος. Καὶ οὔτε ἡ ἔλευσις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἐκέντησε τὴν ἀνορθωτικὴν χορδήν, ὥστε νὰ τῷ δοθῇ εὐκαιρία νὰ ταχθῇ πρὸς τοὺς ἀδιαλλάκτους, διότι ἔχομεν τὸ καύχημα καὶ ἡμεῖς νὰ εἴπωμεν ὅτι συνεισεφέραμεν εἰς τὴν κατάστασιν. Δὲν ἤλθομεν δὲ νὰ βελτιώσωμεν τὴν τύχην τὴν ἰδίαν ἢ τὰ συμφέροντα τὰ ἴδια ἢ τῶν φίλων μας ἢ τῶν συγγενῶν μας· ἤλθομεν ὅσον τὸ ἐφ’ ἡμῖν νὰ συντρέξωμεν μίαν κατάστασιν, ἤλθομεν νὰ ὑποδείξωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅσον ἦτο ἡμῖν δυνατὸν τὰ ὀλισθήματα· καὶ δυνατὸν νὰ εὑρέθημεν εἰς τὴν ἀνάγκην ἐν πεποιθήσει νὰ καταψηφίσωμεν νομοθετήματα τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ παρεξηγηθῶμεν, ἀλλά, ἂν εἴχομεν δίκαιον, θὰ τὸ ἀποδείξῃ ὁ χρόνος. Ὁ κ. Κανακάρης λοιπόν, ὁ ὁποῖος δὲν ἠγωνίσθη ὑπὲρ τοῦ ἀγῶνος αὐτοῦ, ἀλλ’ οἰκειοποιεῖται τὸν ἀγῶνα τῶν ἄλλων, ὤφειλε νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ψήφισιν τῆς προτάσεως αὐτοῦ, διότι ἀσφαλῶς θὰ δώσῃ λαβὴν εἰς τοὺς ἀντιφρονοῦντας καὶ θὰ ἔχῃ συνεπείας, αἱ ὁποῖαι δυστυχῶς δὲν θὰ βαρύνωσι τὸν κ. Κανακάρην, ἀλλὰ θὰ βαρύνωσι κατὰ τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, κατὰ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων, κατὰ τοῦ λαοῦ. Καλὸν λοιπὸν εἶναι νὰ παραιτηθῇ τῆς προτάσεως αὐτοῦ, εἰς τὴν νέαν δὲ Βουλὴν ὑπάρχει καιρὸς νὰ ψηφισθῇ αὕτη, καὶ οὐχὶ εἰς τὰς πρωινὰς ὥρας νὰ ψηφίζωμεν τοιαῦτα νομοθετήματα. Ἰδιαιτέρως παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ἐνδιαφερομένην ὑπὲρ τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων καὶ ὑπὲρ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος εἶναι τὸ θῦμα, νὰ καταψηφίσῃ τὴν πρότασιν αὐτήν.

§328Λ. Θ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἡ κοινωνία ἡ Ἑλληνικὴ ἔχει τὸ ἐλάττωμα νὰ εἶναι ὀλιγομελής· τὰ πρόσωπα εἶναι γνωστά, αἱ πράξεις ἑνὸς ἑκάστου ἐπίσης, τοῦτο δὲ μὲ ἀπαλλάσσει ἀπὸ τοῦ ν’ ἀσχοληθῶ νὰ ὑπεραμυνθῶ πάντων τῶν ὑπαινιγμῶν, οἱ ὁποῖοι κατ’ ἐμοῦ καὶ κατὰ τῆς προτάσεώς μου ὑπεβλήθησαν διὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς προτάσεως ταύτης. Ἄλλως τε εἶναι ἡ ὥρα τοιαύτη, ὥστε νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ σᾶς ἀπασχολήσω, ἡ δὲ ἐκτίμησις, τὴν ὁποίαν εἰς πολλὰς περιστάσεις ἐνόμισα ὅτι μοὶ ἐπέδειξεν ἡ Βουλή, μοὶ ἐπιβάλλει νὰ μὴ θελήσω νὰ ἀμυνθῶ ὑπὲρ ἐμαυτοῦ. Εἶμαι, ὡς γνωρίζει ἡ Βουλὴ καὶ ἐξ ἄλλων περιστάσεων, φανατικὸς ὀπαδὸς διαφόρων ἰδεῶν, αἵτινες ἔχουσιν ἀποκρυσταλλωθῆ ἐν τῷ νόμῳ, εἶμαι ὀπαδὸς τῆς ἀποκεντρώσεως ἐν παντί. Ἐπειδὴ δὲ τελείως ἔπεσεν ἡ συναλλαγὴ ἡ κομματικὴ ἐν Πάτραις, παρέμεινε δὲ μόνον ἡ Λιμενικὴ Ἐπιτροπὴ Πατρῶν, ἐνόμισα ὅτι ἐπεβάλλετο νὰ συνεννοηθῶ μετὰ τῶν ἀξιοτίμων κ. συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι συνυπέγραψαν τὴν πρότασιν ταύτην, ἵνα ὑποβάλωμεν τὴν πρότασιν νόμου, ἡ ὁποία θ’ ἀπαλλάξῃ τοὺς πολιτευομένους τῶν Πατρῶν ἀπὸ πάσης ἀναμίξεως εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν προσώπων τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς· διότι, διὰ νὰ εἶμαι εἰλικρινής, ὡς πάντοτε ὑπῆρξα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐγώ, νομίζω δὲ καὶ οἱοσδήποτε ἀντ’ ἐμοῦ εἰς τὴν θέσιν μου πολιτευόμενος, ἐφ’ ὅσον θέσεις τοιαῦται ἐξαρτῶνται ἐκ τῆς ἐκλογῆς τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεικνύῃ ἀδιαφορίαν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ προτείνῃ ὅτι νομίζει ὀρθὸν διὰ τὴν α ἢ τὴν β θέσιν. Διὰ τοῦτο ἔχω ἀκλόνητον πεποίθησιν ἀπὸ ἐτῶν μεμορφωμένην ὅτι αἱ θέσεις αὗται πρέπει νὰ εἶναι ἀπηλλαγμέναι πάσης πολιτικῆς ἀναμίξεως. Διὰ τοῦτο ὁμολογῶ ὅτι διὰ τὰς θέσεις τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς Πατρῶν βεβαίως ἀνεμίχθην καὶ συνέστησα τὸ Α ἢ τὸ Β πρόσωπον, ἀλλ’ ἀκριβῶς ἵνα λείψῃ εἰς τὸ μέλλον ἡ ἀφορμὴ τῆς ἀναμίξεως τῶν πολιτευομένων καὶ ἐμοῦ τοῦ ἰδίου, διὰ τοῦτο ποιοῦμαι τὴν πρότασιν αὐτήν. Κύριοι, τὰ ἀποτελέσματα τοῦ κανονισμοῦ τῶν ἄλλων Λιμενικῶν Ἐπιτροπῶν καὶ τῶν Καλαμῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς, διὰ τὰς ὁποίας ἔχουσι ψηφισθῆ νόμοι εἰδικοὶ ἀπὸ πολλοῦ, μὲ ἔπεισαν ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ τοῦτο καὶ διὰ τὸν λιμένα τῶν Πατρῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι εἷς τῶν σπουδαιοτέρων λιμένων τοῦ Κράτους. Καὶ τὸ νομοσχέδιον τῶν κοινοτήτων, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσαμεν, καὶ πάντες οἱ ἄλλοι νόμοι εἰς τοῦτο θέλουσι νὰ καταλήξωσιν, εἰς τὸ νὰ δώσωσιν αὐτοδιοίκησιν τοπικήν. Τὴν τοπικὴν αὐτὴν αὐτοδιοίκησιν ἐπεθύμησα νὰ ἴδω διὰ τῆς ὑποβολῆς τῆς προτάσεως ταύτης τοῦ νόμου. Ἐπειδὴ δ’ ἐν τῇ ἀρχικῇ προτάσει, ὡς εἶχεν ὑποβληθῆ, ὑπῆρχον καὶ πρόσωπα ὑπαλλήλων ἀνωτέρων, καὶ τόσον οἱ συνάδελφοι, μετὰ τῶν ὁποίων ὑπέβαλον τὴν πρότασιν, ὅσον καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, μετὰ τοῦ ὁποίου συνεζητήσαμεν, κατελήξαμεν εἰς τὸ συμπέρασμα νὰ ζητήσωμεν, ὅπως ἡ Λιμενικὴ Ἐπιτροπὴ Πατρῶν ἀποτελῆται ἀπὸ τὸν νομάρχην ὡς πρόεδρον, ἀπὸ δύο ἀντιπροσώπους τοῦ δήμου Πατρῶν ἐκλεγομένους ὑπὸ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ἐκ τῆς τάξεως τῶν ἐπιστημόνων, δύο ἀντιπροσώπους τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Πατρῶν «Ἑρμῆς», ἐξ ὧν ὁ εἷς πρέπει νὰ εἶναι ἢ πράκτωρ ἢ ἐφοπλιστής, καὶ δύο ἀντιπροσώπους τοῦ Συλλόγου τοῦ Εἰσαγωγικοῦ τῶν Πατρῶν. Ἐπειδὴ ἐλέχθη περὶ τοῦ ἐφοπλιστοῦ, ἀναλαμβάνω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὴν εὐθύνην ἀπέναντι τοῦ λαοῦ—διότι βεβαίως δὲν σᾶς ἐνδιαφέρει τὸ ζήτημα τοῦτο—, διότι τὸ πρόσωπον, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ὁ πρὸ ὀλίγου κατελθών, καὶ ἐὰν παρακληθῇ νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν Λιμενικὴν Ἐπιτροπήν, ἀκριβῶς διότι εἶναι συγγενής μου, δὲν θὰ θελήσῃ νὰ λάβῃ μέρος. Περὶ τούτου ἀναλαμβάνω εὐθύνην ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐπίσημον.

§329Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ ἐλάμβανε μέρος.

§330Λ. Θ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ἑπομένως δὲν βλέπω τὸν λόγον διατί ἡ πρότασις αὐτὴ νόμου ἡ τόσον σαφής, ἡ τόσον καθορίζουσα τὰ πράγματα, ἡ βασιζομένη ἐπὶ τοῦ προγράμματος καὶ τῆς ἐπαναστάσεως καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ βασιζομένη ἐπὶ τοῦ προγράμματος τῆς ἀποκεντρώσεως, ἤγειρε τοιοῦτον πόλεμον. Δὲν θὰ ἐφανταζόμην ποτὲ ὅτι καὶ ἐπὶ τοιούτου ζητήματος ἤθελεν ὑπάρξει ἡ προσπάθεια αὐτὴ νὰ διαβλέπωμεν πανταχοῦ δακτύλους, νὰ βλέπωμεν μυστηριώδεις προθέσεις δὲν ἠξεύρω διὰ τίνας σκοπούς. Ἡ πρότασις εἶναι ἁπλουστάτη. Σήμερον ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ Πατρῶν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἀπὸ ἀξιότιμα μέλη, ἀπὸ ἐντιμότατα μέλη, καὶ οὐδεμία περὶ τούτου ἀμφιβολία, ἀποτελεῖται ἀπὸ δύο μέλη ἐκλεγόμενα ἀπὸ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, ἀπὸ τὸν νομάρχην ὡς πρόεδρον καὶ ἀπὸ δύο μέλη διοριζόμενα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως.

§331Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Διατί δὲν τὴν ὑπεβάλετε ἀπὸ τὸν Ἰανουάριον καὶ τὴν ὑπεβάλετε τὸν Ἰούνιον;

§332Λ. Θ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Πρόκειται διὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς νὰ εὐρυνθῇ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ν’ ἀντικατασταθῶσι τὰ δύο μέλη τὰ διοριζόμενα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν εἶναι δ’ ὁ λόγος ὅτι τὰ μέλη τὰ σημερινὰ δὲν εἶναι καλά. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι εἶναι ἀξιότιμα. Πρόκειται περὶ συστήματος· δὲν πρόκειται περὶ τῶν προσώπων. Δὲν ἀπέβλεψα εἰς τὰ πρόσωπα, ὅτε ὑπέβαλον τὴν πρότασιν αὐτήν· εἰς τὸ σύστημα, εἰς τὴν ἰδέαν ἀπέβλεψα. Διὰ τοῦτο ζητῶ συγγνώμην ἀπὸ τοὺς κυρίους συναδέλφους, ἐπειδὴ ἐγενόμην ἀφορμὴ ἡ Βουλὴ ν’ ἀπασχολῆται εἰς τοιαύτην ὥραν· διὰ τοῦτο καὶ ἀρκοῦμαι εἰς ὅσα εἶπον ἐνώπιον ὑμῶν, νὰ νὰ μὴ εἴπω περισσότερα.

§333ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουρλούμης.

§334Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ὄχι.

§335ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν τῷ μεταξὺ ὑπάρχει μία πρότασις περὶ ὑπαγωγῆς τοῦ δήμου Οἰνιαδῶν οἰκονομικῶς καὶ ἀστυνομικῶς εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μεσολογγίου. Οἱ κύριοι συνάδελφοι Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας μὲ παρεκάλεσαν δι’ αὐτήν. Ἐὰν θέλῃ ἡ Βουλή, νὰ γίνῃ.

§336Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Ἐπειδὴ ἐγὼ θὰ ὁμιλήσω διὰ μακρῶν, θέλετε νὰ διακόψωμεν ἐπὶ πέντε λεπτά;

§337Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ γίνῃ ἡ πρότασις πρῶτον.

§338ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 5: Αʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ὑπαγωγῆς τοῦ δήμου Οἰνιαδῶν οἰκονομικῶς καὶ ἀστυνομικῶς εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μεσολογγίου». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον κατ’ ἀρχὴν καὶ κατὰ σύνολον). Θέλετε κανὲν ἄλλο, κύριε Πρόεδρε, ἐν τῷ μεταξύ;

§339ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε.

§340Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Τὴν ὑπ’ ἀριθ. 5, ἢ τὴν ὑπ’ ἀριθ. 3 ἐψηφίσαμεν;

§341ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ὑπ’ ἀριθ. 5, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προέτεινε τὴν ὑπ’ ἀριθ. 5 καὶ νὰ συνεχίσωμεν τὴν συζήτησιν.

§342Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω καὶ ν’ ἀναμιχθῶ εἰς τὰς ἔριδας τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων φίλων μου Βουλευτῶν ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος καὶ ἀνορθωτικῶν τοιούτων. Βεβαίως πρό τινος ἡ Βουλὴ παρίσταται πρὸ ἑνὸς θεάματος ὀλίγον τι περιέργου, ἂν μὴ λυπηροῦ, νὰ εἴμεθα ὁ μόνος νομός, ὅπου διαρκῶς «βγάζομεν τὰ ἄπλυτά μας» ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Τέλος πάντων διαρκῶς ἐρίζομεν. Τὸ τοιοῦτον δὲν γνωρίζω ἐκ ποίων λόγων προέρχεται.

§343ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πετραλιᾶ, ἐὰν θέλητε, ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ Πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως καὶ νὰ ἐπικυρωθῶσι. Διενεμήθησαν. (Ἀναγινώσκονται τὰ Πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως). Ὑπάρχει ἀντίρρησις κατὰ τῶν Πρακτικῶν;

§344Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὑπάρχουσι δηλώσεις τινὲς σχετικαὶ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, αἱ ὁποῖαι παρακαλῶ νὰ καταχωρισθῶσιν.

§345Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Εἶναι καὶ κάποια λάθη, διὰ τὰ ὁποῖα σᾶς ἔδωκα σημείωσιν.

§346ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα· αὐτὰ θὰ διορθωθῶσιν.

§347Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Δὲν ἀνεγράψατε καὶ ἐμὲ ὅτι ὡμίλησα καὶ παρεκάλεσα περὶ τῆς ἀπονομῆς συντάξεως τῶν ὑποδιδασκάλων. Παρακαλῶ νὰ γραφῇ καὶ αὐτό.

§348ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ Πρακτικὰ διορθωθέντα κυροῦνται.

§349Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Λέγω καὶ πάλιν ὅτι παριστάμεθα πρὸ θεάματος λυπηροῦ. Ἐνῷ πάντες οἱ Βουλευταὶ πάντων τῶν νομῶν συνήθως ὁμονοοῦσιν, οἱ Βουλευταὶ τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος συνήθως δὲν ὁμονοοῦσιν, ἀλλὰ διαρκῶς ἐρίζουσιν.

§350Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδὲν παράδειγμα ὑπάρχει.

§351Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Σᾶς παρακαλῶ πολύ. Εἶπον λοιπὸν καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν θέλω ν’ ἀναμιχθῶ εἰς τὴν ἔριδα τῶν ἀνορθωτικῶν Βουλευτῶν Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, καθόσον ἡμεῖς ἀνήκομεν εἰς ἄλλο κόμμα καὶ ἑπομένως δὲν θέλομεν ν’ ἀναμιχθῶμεν εἰς τὴν σαλαμούραν τῶν κοινῶν καὶ εἰς τὰς λιμενικὰς ἐπιτροπὰς κτλ. Ἐν τούτοις, κύριοι Βουλευταί, ἀφ’ ἑνὸς ὁ ἀξιότιμος κ. Ῥοῦφος θεωρεῖται πρόσωπον γενικῆς ἐκτιμήσεως καὶ πρόσωπον ἐπιφανὲς οὐχὶ μόνον ἐν Πάτραις, ἀλλὰ καὶ ἐν Πελοποννήσῳ, πρόσωπον τὸ ὁποῖον ἐπαξίως δύναται νὰ παρακαθήσῃ — καὶ θὰ παρακαθήσῃ λίαν προσεχῶς — εἰς τὰ ὑπουργικὰ ἑδώλια, καὶ εἶναι πρόσωπον ἀποκλεῖον πᾶσαν ὑπόνοιαν μακαρονίου, κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον, ἀφ’ ἑτέρου ὁ κ. Φλαμῆς εἶναι πρόσωπον, τὸ ὁποῖον φημίζεται εἰς τὰς Πάτρας διὰ τοὺς ἀνορθωτικοὺς του ἀγῶνας· εἶναι ἐκεῖνος ὅστις τόσον τῇ 8 Αὐγούστου — καὶ ὀφείλομεν νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν — ὅσον καὶ τῇ 28 Νοεμβρίου 1910, μετὰ τοῦ κ. Διονυσίου Γκλαβᾶ ἐπαξίως ἐκράτησε τὴν σημαίαν τῆς ἀνεξαρτησίας καὶ τοῦ βενιζελισμοῦ ἄνευ ἀξιώσεως παροχῶν καὶ ῥουσφετίων. Διὰ τοῦτο δὲν δύναμαι νὰ κατηγορήσω οὔτε τὸν κ. Ῥοῦφον διὰ τὴν ἐπίσπευσιν, διὰ τὴν ἐπιμονήν του εἰς τὴν ἐπίσπευσιν τοῦ μακαρονίου οὔτε καὶ τὸν κ. Φλαμῆν διὰ τὴν ἐπίμονον ἀπαίτησίν του, ὅπως μὴ ψηφισθῇ ἡ πρότασις νόμου. Τώρα λέγονται πολλὰ μαζὶ μὲ τὸν κ. Ῥοῦφον. Πρό τινος ἔτους συνειργάζετο καὶ ἕτερος Βουλευτὴς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, ἀνατέλλων ἀστὴρ καὶ οὐχὶ δύων, διότι ἔχει τὸ χρῆμα καὶ πρὸς τὸν ὁποῖον δὲν διάκειμαι πάντοτε φιλικῶς, καίτοι εἶναι στενὸς συγγενής μου, ἐν τούτοις δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ὠχριάσω καὶ νὰ ἐκπλαγῶ πρὸ τῆς δράσεως, τὴν ὁποίαν ἔδειξεν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τούτῳ. Ἐν τούτοις θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, κύριοι Βουλευταί, νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου· «φοβοῦ τοὺς Δαναοὺς καὶ δῶρα φέροντας»· κατὰ τὸ κοινῶς λεγόμενον «κάτι λάκκον ἔχει ἡ φάβα». Ἐπειδὴ ὁ κ. Βουρλούμης πρόκειται νὰ πολιτευθῇ εἰς τὰς Πάτρας καὶ νὰ ἐκθέσῃ καὶ κάλπην διὰ δήμαρχος, βεβαίως ἤθελε νὰ ἔχῃ τὴν εὔνοιαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ καρπωθῶσι τὰς θέσεις αὐτάς.

§352ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐνδιαφέρεται ἡ Βουλὴ διὰ τὰς θέσεις οὔτε διὰ τὰς σκέψεις ἑνὸς ἑκάστου.

§353Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Ἐὰν νομίζητε, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι οἱ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως διοριζόμενοι πρέπει νὰ παύσῃ νὰ διορίζωνται ὑπ’ αὐτῆς, ἐγὼ θὰ ἐπρότεινον νὰ μὴ αὐξηθῶσι τὰ πρόσωπα, ἀλλὰ νὰ εἶναι πέντε καὶ νὰ τὰ προτείνωσιν οἱ σύλλογοι. Ἐκφράζω τὴν γνώμην μου ὡς καὶ τὴν γνώμην τοῦ κ. συναδέλφου καὶ δὲν ἀποκρύπτομεν τὸν φόβον, τὸν ὁποῖον ἔχομεν, μὴ πλειονοψηφῇ τάξις τις προκειμένου περὶ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς· ἀφοῦ λαμβάνεται πρόνοια ἀπὸ μέρους τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου νὰ προτείνωνται δύο κατὰ τάξιν, καλὸν ἦτο νὰ προτείνωνται δύο ἐκ τῆς τάξεως τῶν ἐπιστημόνων καὶ δύο ἐκ τῆς τάξεως τῶν ἐμπόρων ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ νομάρχου. Ἐὰν τοῦτο νομίζητε ὅτι εἶναι ὀρθόν, δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἓν ἀποτέλεσμα.

§354Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Λοιπὸν κύριοι Βουλευταί, ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν ὅτι τόσον ὁ κ. Ῥοῦφος, ὅσον καὶ ἀμφότεροι οἱ Βουλευταὶ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος εἶναι ἀνώτεροι πάσης ὑπονοίας, δὲν δύναμαι ὅμως ἐν τούτοις νὰ ἐννοήσω τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ἐπισπεύδεται μετὰ σιδηροδρομικῆς ταχύτητος ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Νομίζω ὅτι καὶ ἐγὼ ὡς εἷς ἐκ τῶν κυριωτέρων παραγόντων ἠδυνάμην νὰ δώσω γνώμην καὶ διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§355ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἁπλῶς δὲν ἀποκρούει τὸ νομοσχέδιον καὶ δι’ αὐτὸ ἐπιμένει νὰ συζητηθῇ· δὲν εἶναι δὲ προσῆκον, ὅπως εἷς ἢ δύο τῶν κυρίων Βουλευτῶν παρακωλύωσι τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐλευθέρα νὰ ψηφίσῃ τοῦτο ὅπως θέλει, ἐπειδὴ δέ τινες τῶν κυρίων συναδέλφων ἰσχυρίζονται ὅτι δὲν ἐμελέτησαν τὸ νομοσχέδιον, παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ, ἵνα ἐπέλθῃ συνεννόησις ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἰδέας τοῦ κ. Γόντικα.

§356ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δέχεται ν’ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον δι’ αὔριον;

§357ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§358ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Λύεται ἡ συνεδρίασις, αὔριον δὲ θὰ ἀρχίσῃ τῇ 4 μ. μ. (Λύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρᾳ 1, 45′ τῆς νυκτός).