1911.12.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 195.

τῆς 17ης Δεκεμβρίου 1911.

(Σάββατον, ὥρα 5 καὶ 20′ μ.μ.)

Προεδρία κ. Ἰωάννου Δ. Τσιριμώκου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσομεν τὴν ἔναρξιν τῆς συνεδριάσεως. Ἡ ἀνάγνωσις τῶν Πρακτικῶν δὲν θὰ γίνῃ ἐπὶ τοῦ παρόντος. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: 1) Κάτοικοι Σκάλας αἰτοῦνται ν’ ἀποξηρανθῇ καὶ τὸ ἕλος τοῦ δήμου Τρινάσου, ἀφοῦ συμπεριληφθῇ εἰς τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον· 2) Ὁ σύνδεσμος τῶν ἁμαξοκαρραγωγέων Πειραιῶς– Ἀθηνῶν «Φαέθων» ὑποβάλλει ὑπόμνημα· 3) Κάτοικοι Καρδίτσης διαμαρτύρονται διὰ συλλαλητηρίου διὰ τὴν ἀπόσπασιν τῶν δήμων Γόμφων καὶ Ἀργιθέας· 4) Τὰ σωματεῖα Καρδίτσης διαμαρτύρονται διὰ τὴν μελετωμένην ἀπόσπασιν τῶν δήμων Γόμφων καὶ Ἀργιθέας. 5) Κάτοικοι τοῦ χωρίου Ἀμουρίου πληρώσαντες τὰς δόσεις των ἀπὸ τοῦ 1881 διὰ παραχωρήσεις ἐθνικῶν γαιῶν αἰτοῦνται νὰ παύσωσι νὰ ἐκδίδωνται πλέον ἐντάλματα 6) Κάτοικοι τῆς νήσου Λευκάδος ὑποβάλλουσιν ἀναφορὰν ἐπὶ τῆς συμβάσεως τῶν κοραλλίων· 7) Ὁ βουλευτὴς κ. Νικ. Γαρδικιώτης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ περιβολίων τῆς χρήσεως 1911 λόγῳ θεομηνιῶν κλπ.»· 8) Ὁ βουλευτὴς κ. Ἀντών. Βούτσης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου περὶ τροπολογίας τοῦ νόμου «περὶ φορολογίας τῶν εἰσαγομένων εἰς τὴν Ἑλλάδα αὐτοκινήτων ἁμαξῶν»· 9) Οἱ βουλευταὶ κύριοι Δ. Γκλαβᾶς, Μιχ. Γαλανός, Σ. Βαρβιτσιώτης, Σ. Γρανίτσας, Κ. Ζέζας, Εὐστρ. Κουλουμβάκης, Ἀ. Βάρβογλης, Κ. Τριγγέτας, Θ. Κουτούπης κ.λ.π. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ταξινόμων παρὰ τοῖς ταχυδρομείοις τοῦ Κράτους· 10) Οἱ βουλευταὶ κύριοι Ὄθ. Τετενές, Γ. Ἐξαρχόπουλος, Κ. Ἀλαβᾶνος, Ἰ. Χρυσοβελόνης, Κ. Τριγγέτας κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου ͵ΓΩΚΕʹ περὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου καὶ ͵ΓΩΚΓʹ περὶ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου»· 11) Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Γόντικας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου περὶ μερικῆς τροποποιήσεως τοῦ 3ου ἄρθρου τοῦ ͵ΓΖΗʹ νόμου· 12) Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου ὑπὸ τῶν κυρίων Ὑπουργῶν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν «περὶ ἐγκρίσεως πιστώσεως ἐκ δρ. 30.000 πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν ἐξ Εὐρώπης μετακληθησομένων τριῶν ἀρχιτεκτόνων διὰ τὴν κρίσιν τῶν μελετῶν πρὸς ἀνέγερσιν δικαστικοῦ μεγάρου ἐν Ἀθήναις»· Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Ἠλιόπουλος ὑποβάλλει προσθήκην ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων»· Οἱ βουλευταὶ κύριοι Μ. Δαζέας, Δ. Κάβουρας, Π. Καράπαυλος, Π. Κασίμης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθήκης καὶ τροποποιήσεως διατάξεως εἰς τὸν νόμον ͵ΓΖΗʹ περὶ ἀναφορᾶς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν συστάσεως πρὸς συνδρομὴν τοῦ Κράτους εἰς φιλανθρωπικὰ καὶ ἄλλα ἱδρύματα»· Οἱ βουλευταὶ κύριοι Χ. Βλάτσιος, Π. Ζωγλοπίτης καὶ Δ. Κουκουλέτσος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῶν φόρων τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ περιβολίων τῆς χρήσεως 1911 λόγῳ θεομηνιῶν κλπ.»· Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Σχινᾶς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ γεωργικοῦ ταμείου τῆς Νέας Ἀγχιάλου»· Ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ διαθέσεως δρ. 12,958.50 τῆς δημοτικῆς ὁδοποιίας τοῦ δήμου Παμφίας πρὸς κατασκευὴν ὑδραγωγείου ἐν Πετροχωρίῳ καὶ κατασκευὴν τοῦ μέχρι Γραμματίκι τμήματος τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοῦ Κεφαλοβρύσου–Πλατάνου». Ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταρρυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ͵ΓΨΙΗʹ τοῦ 1910 περὶ παιδαγωγικῆς μορφώσεως καὶ δοκιμασίας τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της· Ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου ἡ μειονοψηφία τῆς αὐτῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της· Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Σπηλιόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ἢ περιβολίων τῆς χρήσεως 1911 λόγῳ θεομηνιῶν κλπ. καὶ περὶ παρατάσεως προθεσμιῶν πρὸς πληρωμὴν τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων τῆς χρήσεως 1910 καὶ δήλωσιν τῶν οἰκοδομῶν διὰ τὴν νέαν πενταετίαν 1912–1916». Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ὁ κ. Χ. Μεϊτάνης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν «τί ἐνεργήθη κατὰ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ καπνεργοστασίου Πατρῶν, ὁ ὁποῖος παρὰ πάντα νόμον κατεδίωξε τοὺς καπνεμπόρους Εὐαγγελίου, Σοῦλον, Κολοκύθαν, Σπηλιωτόπουλον, Παπαγεωργίου καὶ Σαπουντζόπουλον». Ἐπίσης ἐρωτᾷ τὸν ἴδιον Ὑπουργὸν «ἂν πρόκειται νὰ μετατεθῇ ὁ χημικὸς ὑπάλληλος Σ. Μέλλος ἐκ τοῦ τελωνείου Πατρῶν, ὅστις ἐπιτελεῖ ἐκεῖ εὐόρκως τὸ καθῆκόν του.

§2ΧΡ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μοι ἐγνωστοποίησεν ὅτι ἔδωκεν ἀπάντησιν εἰς τὸ ἐρώτημά μου. Ἀλλ’ ἐγὼ ἐζήτησα αὐτὴν εἰς τὰ γραφεῖα τοῦ Προεδρείου καὶ δὲν τὴν εὗρον. Συνεπῶς, ἐπειδὴ μοὶ ἔδωκε καὶ ἄλλας πληροφορίας σχετικάς....

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ διαγραφῇ;

§4ΧΡ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Ν’ ἀναβληθῇ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ὁ κ. Ν. Γαρδικιώτης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν «τί ἐνεργήθη ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Μεσενικόλα τῆς Καρδίτσης, παραπονουμένων διὰ τὸ παράνομον τοῦ ἐκτελεστικοῦ Β. Διατάγματος τοῦ τελευταίου νόμου περὶ οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν».

§6Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπήντησεν.

§7Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Ὀρθὸν θὰ ἦτο τὸ Προεδρεῖον ν’ ἀποστείλῃ τὰς ἀναφορὰς εἰς τοὺς οἰκείους Ὑπουργούς, διὰ νὰ ἐνεργηθῶσι τὰ δέοντα, οἱ δὲ κύριοι Βουλευταὶ νὰ λάβωσιν ἐκεῖθεν τὰς ἀπαντήσεις.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. συναδέλφου εἶναι πρακτική. Ἄγνωστον εἶναι ὅμως κατὰ πόσον οἱ ἀναφερόμενοι καὶ ἐρωτῶντες θὰ θελήσωσι νὰ παραιτηθῶσι τοῦ λόγου. Διὰ τοῦτο ἐρωτῶ τοὺς ἐγγεγραμμένους ἂν δέχονται νὰ μὴ ἀναγνωσθῶσιν αἱ ἀναφοραὶ καὶ τὰ ἐρωτήματα.

§9ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§10Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἀναμένω δύο ἀπαντήσεις ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε ἐγγεγραμμένος. Ὁ κύριος Κουτούπης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης «τί ἐνήργησεν ἐπ’ ἀναφορᾶς τοῦ Π. Λουκάκου περὶ τοῦ καφενείου τοῦ Πταισματοδικείου».

§12Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης μὲ ἐπληροφόρησεν ὅτι εἶναι εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Εἰρηνοδικείου. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας νὰ συστήσῃ εἰς τὸν κ. εἰρηνοδίκην νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν του.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ τὸ δώσῃ τοῦ Λουκάκου. Ὁ κ. Κουτούπης ἔχει τὸν λόγον ἐπ’ ἀναφορᾶς τῆς κτηνοτροφικῆς Σχολῆς περὶ παροχῆς βοηθήματος.

§14Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον γνωρίζει ὅτι εἶναι μέγας παραγωγικὸς κλάδος, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ὑποστηριχθῇ. Νομίζω ὅμως ὅτι πρέπει ν’ ἀναβληθῶσιν αἱ ἀναφοραί.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Σ. Ντολιόπουλος καὶ Ἀ. Ζησιμόπουλος ἐρωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν «διατί δὲν ὑπεβλήθη εἰσέτι πρὸς ψήφισιν τὸ νομοσχέδιον τὸ ἀφορῶν τὴν αὔξησιν τοῦ προσωπικοῦ τῆς τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας, καὶ ἰδίᾳ διὰ τοὺς βαθμοὺς ἐπιστάτου καὶ τηλεγραφητοῦ Αʹ καὶ Βʹ τάξεως. Ὁ κ. Σ. Φορέστης ἔχει τὸν λόγον ἐπ’ ἀναφορᾶς τοῦ ἀποστράτου ἀνθυπολοχαγοῦ Γ. Κρητικοῦ περὶ αὐξήσεως τῆς συντάξεως.

§16Σ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ὁ ἀπόστρατος ἀνθυπολοχαγός, κύριε Ὑπουργέ, Γ. Κρητικὸς ὑπέβαλεν αἴτησιν, ὅπως συγκαταριθμηθῇ μετὰ τῶν ἄλλων ἀνθυπολοχαγῶν καὶ ὑπολοχαγῶν, αὐξηθῇ δὲ ἡ σύνταξίς του εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δώσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τὰς ἑξῆς πληροφορίας ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς. Οὗτος προυβιβάσθη ἀνθυπασπιστὴς τῇ 30 Ἰουλίου 1902, ἀπεστρατεύθη τὴν 1 Ὀκτωβρίου 1909, κατελήφθη ὑπὸ τοῦ ὁρίου ἡλικίας τῇ 3 Αὐγούστου 1909, καὶ ὑπηρέτησεν 7 ἔτη καὶ 3 μῆνας εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ, ὁ δὲ νόμος ὁρίζει μόνον 7 ἔτη. Θὰ παρακαλέσω, ἐπειδὴ δὲν προφθάνει νὰ ψηφισθῇ ὁ νόμος, τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν τοῦ κ. Κρητικοῦ καί, ἐὰν εὕρῃ αὐτὴν νόμιμον καὶ δικαίαν, νὰ τὴν δεχθῇ. Τὸ πρῶτον μέρος τῆς ἀγορεύσεώς μου, ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀπόστρατον Γεώργιον Κρητικόν, ἔχει καλῶς. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον μέρος, τὸ ἀφορῶν τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, τὸν διοικητὴν αὐτῆς καὶ τοὺς ὑπαλλήλους, ἡ ἀγόρευσίς μου κατεχωρίσθη ἀκριβεστάτη εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 6442 φύλλον τῆς ἐν Ἀθήναις ἐκδιδομένης ἐφημερίδος «Πατρὶς» τῆς 18 Δεκεμβρίου 1911, ὑπὸ τὴν ἐπιγραφὴν «Ἐθνικὴ Τράπεζα— Ἡ χθεσινὴ συνεδρίασις τῆς Βουλῆς». Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, ἐπειδὴ προχθὲς διεκόπη ἡ συνεδρίασις, δὲν δύναμαι ἢ ν’ ἀπαντήσω σήμερον εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον κ. Μιχαλέαν ὅτι, ὡς μὴ ὤφελεν, ἐμέμφθη τὴν Κυβέρνησιν ὡς μὴ ἐξασκοῦσαν ἐποπτείαν ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἠδίκησε τὸν ἀνώτερον διοικητὴν αὐτῆς καὶ τοὺς ὑπαλλήλους ἐπὶ ἀναρμόστῳ συμπεριφορᾷ. Κατέκρινε τὴν Τράπεζαν ὅτι αὕτη ὑφαρπάζει τὸ χρῆμα τοῦ λαοῦ, ἁρπάζει κατὰ τὴν φράσιν του τὸ χρῆμα τοῦ λαοῦ, τὸ ὁποῖον κατόπιν ἐξευτελίζει. Ἐξ ὅσων γνωρίζω ἡ Κυβέρνησις ἀφ’ ἧς ἦλθεν εἰς τὴν ἀρχὴν μετὰ θρησκευτικῆς εὐλαβείας ἐφαρμόζει τοὺς νόμους τοῦ Κράτους καὶ ἰδίως ἔχει τὴν προσοχήν της ἐπὶ τῶν τραπεζιτικῶν καταστημάτων. Ὁ ἐπαξίως κατέχων τὴν θέσιν τοῦ διοικητοῦ κ. Ἰ. Βαλαωρίτης, ἀφοῦ διεδέχθη τὸν κύριον Στρέϊτ, ὁ ὁποῖος ὁμολογουμένως παρέσχεν εἰς αὐτὸ τὸ κατάστημα πολλὰς ὑπηρεσίας, διακρίνεται διὰ τὴν λεπτὴν ἀνατροφήν του, διὰ τὴν συμπεριφοράν του, διὰ τὴν μόρφωσίν του καὶ διὰ τὴν εὐγένειάν του, ἀλλὰ καὶ οἱ λοιποὶ ὑπάλληλοι τῆς Τραπέζης διακρίνονται διὰ παρόμοια προσόντα. Ἡμεῖς τοὐλάχιστον ἐν Ἑπτανήσῳ ἔχομεν διευθυντὰς τῶν ὑποκαταστημάτων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τὸν κ. Γιαλινᾶν εἰς τὴν Ζάκυνθον, εἰς τὴν Κέρκυραν τὸν κ. Φλαμπουριάρην, οἱ ὁποῖοι πάντοτε ἔδειξαν ἱκανότητα μεγάλην, εὐπροσηγορίαν μεγάλην καὶ εἶναι ἀγαπητοί.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπέρασαν 10 λεπτά.

§18ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν πειράζει.

§19Σ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ἐπεθύμουν νὰ μὴ ἀκούσω εἰς τὸ συνέδριον τοῦτο μομφὴν κατὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία εἰς πολλὰς ἐθνικὰς περιστάσεις ἐφέρθη ἐθνικῶς. Ἔπρεπε νὰ ἤμεθα ὑπερήφανοι ὅτι ἔχομεν τοιοῦτον ἵδρυμα παγκοσμίου φήμης, προχθὲς δ’ ἀκόμη τὸ χρῆμα τοῦ λαοῦ τὸ ἔχυσεν εἰς τὴν Λαϊκὴν Τράπεζαν. (Χειροκροτήματα).

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰ. Μᾶνος ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν «πόσα ἐδαπανήθησαν μέχρι τοῦδε διὰ τὴν ἐπισκευὴν τοῦ ὁπλιταγωγοῦ «Σφακτηρία» καὶ ποῖον εἰσέτι ποσὸν θὰ δαπανηθῇ». Ὁ κ. Ζούκης, ὅπως καταθέσῃ ἀναφοράν. Ὁ κ. Σχινᾶς ἐρωτᾷ 1) «ἂν εἰς τὰ ἀποξηραντέα ἕλη συμπεριλαμβάνεται τὸ ἕλος Μπούφας τοῦ δήμου Μηλεῶν (Βόλου). 2) Διατί δὲν ἐξευρίσκεται τρόπος περὶ καθημερινῆς συγκοινωνίας Βόλου–Ἀθηνῶν, ὑποχρεουμένων τῶν σιδηροδρομικῶν ἑταιρειῶν Λαρισαϊκοῦ καὶ Θεσσαλίας νὰ κανονίσωσιν ἀναλόγως τὰ δρομολόγια αὐτῶν». Ὁ κ. Κοκκέβης ἐρωτᾷ «τί ἐνηργήθη ἐπ’ ἀναφορᾶς τοῦ ἐκ Ζευγολατίου τῆς Οἰχαλίας Ἀνδρέου Πίκουλα κατὰ ἀστυνομικῶν ὀργάνων τῆς ἀστυνομικῆς διευθύνσεως Μελιγαλᾶ».

§21Α. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, περὶ αὐτῆς τῆς ἀναφορᾶς ἔλαβον ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τὴν πληροφορίαν ὅτι ἐστάλη ἡ δέουσα διαταγή.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ὁ κ. Γαρουφαλλιᾶς ἐρωτᾷ: 1) «διατί ὁ ἐπιστάτης τῶν ἐπανορθωτικῶν φυλακῶν Κερκύρας δὲν ἀποφυλακίζει τοὺς ἐκτίσαντας τὴν ποινήν τῶν καταδίκους Ἰ. Κασκαούτην καὶ Ἰ. Κατσαρόν. 2) «Διατί δὲν προυκλήθη ἡ ἀποφυλάκισις τοῦ ἐν τῷ Σωφρονιστηρίῳ Κερκύρας Ἀθαν. Κοκκινέλη, ἔχοντος μῆνάς τινας ν’ ἀποτίσῃ, ἐνῷ ὁ εἰσαγγελεὺς Κερκύρας ζητεῖ τὴν ἀποφυλάκισίν του ὡς πάσχοντος μεταδοτικὸν νόσημα κατὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἐκεῖ ἰατροῦ».

§23Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν ἐζήτησεν ἀποφυλάκισιν, οὔτε ἔχει δικαίωμα νὰ ζητήσῃ.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γαρουφαλλιᾶς ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν 1) «πόσα εἰσεπράχθησαν κατὰ τὸ 1910 ἐκ καθυστερουμένων χρεῶν παρελθουσῶν χρήσεων»· 2) «πόσα εἰσεπράχθησαν τὸ αʹ ἑξάμηνον τρέχοντος ἔτους ἐξ εἰσαγωγῆς δημητριακῶν καρπῶν καὶ πόσα κατὰ τοὺς λοιποὺς 5 μῆνας»· 3) «τίς ἡ διαφορὰ τῶν τελωνιακῶν καὶ μονοπωλιακῶν εἰσπράξεων τῶν αʹ ἑξαμήνων τοῦ 1910 καὶ τοῦ 1911». Ὑποθέτω ὅτι δὲν θὰ ἔλαβε τὰς σχετικὰς πληροφορίας. Ὁ κ. Σακελλάριος, 1) ὅπως καταθέσῃ ἀναφορὰν πλημμυροπαθῶν κατοίκων Περγιαλίου (Κορινθίας). 2) Ὅπως καταθέσῃ ἀναφορὰν κατοίκων Χαλκίου καὶ Σουλιναρίου. Ὁ αὐτὸς κ. Βουλευτὴς ἐρωτᾷ· «διατί δὲν ἐτοποθετήθη καθηγητὴς τῶν μαθηματικῶν εἰς τὸ Γυμνάσιον Κορίνθου, ἔνθα ἐπὶ τετράμηνον δὲν διδάσκονται μαθηματικά».

§25Ν. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΣ. Οἱ κάτοικοι Περγιαλίου κατὰ τὰς τελευταίας πλημμύρας ἔπαθον καταστροφὰς μεγάλας ἔκ τινος χειμάρρου πλημμυρήσαντος. Ἠτήσαντο θεραπείαν τοῦ κακοῦ, ἀλλὰ δὲν ἐλήφθη πρόνοια. Καταθέτω ἤδη ἀναφορὰν αὐτῶν αἰτούντων νὰ σταλῇ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα φροντίσῃ. Αἱ ἄμπελοι τῶν χωρίων Χαλκίου καὶ Σουλιναρίου ἔπαθον ζημίας καὶ καταστροφὰς ἐκ περονοσπόρου. Ἠτήσαντο οἱ κάτοικοι αὐτῶν ἐγκαίρως τὴν ἀπαλλαγὴν ἐκ τοῦ φόρου, ἀλλ’ ἡ αἴτησίς των ἀπωλέσθη. Καταθέτω ἤδη νέαν καὶ παρακαλῶ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν νὰ φροντίσῃ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄλλο ζήτημα ἠρώτησα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, διατί ἐπὶ τετράμηνον τὸ Γυμνάσιον Κορίνθου δὲν ἔχει καθηγητὴν τῶν μαθηματικῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μὲ ἐβεβαίωσε πρὸ μηνὸς ὅτι ἀπεστάλη ἔγγραφον εἰς τὸ συμβούλιον περὶ ἀπολύσεως τοῦ καθηγητοῦ, ἀλλ’ ἐπιτροπὴ Κορινθίων ἀπευθυνθεῖσα εἰς τὸ συμβούλιον ἐπληροφορήθη ὅτι τοιοῦτον ἔγγραφον δὲν ἐστάλη. Ἀνυπομονοῦσιν οἱ ἄνθρωποι, διότι ἔληξε τὸ πρῶτον ἑξάμηνον καὶ τὰ τέκνα των δὲν διδάσκονται οὔτε μαθηματικὰ οὔτε φυσικὴν οὔτε χημείαν.

§26Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἡ ἀπάντησις, ἡ ὁποία ἐδόθη, ἔπρεπε νὰ ἐννοήσητε ὅτι δὲν ἦτο ἀκριβής, διότι ὁ καθηγητὴς ἀπεβίωσε· καί, ἀφοῦ ἀπεβίωσεν, εἶναι ὑποχρεωμένον τὸ συμβούλιον νὰ διορίσῃ ἄλλον, εἴτε ἔχει ἔγγραφον εἴτε ὄχι, διότι τοῦτο οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν.

§27Ν. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΣ. Ἀλλ’ ἀπεβίωσε προχθές· οὔτε ἐγὼ τὸ ἐγνώριζον.

§28Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ὑπέστη δύο ἐγχειρήσεις ὁ ἄνθρωπος.

§29Ν. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κ. Ὑπουργέ, λάβετε πρόνοιαν ν’ ἀποστείλητε ἕνα καθηγητήν.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀ. Φωτήλας ἐρωτᾷ «τί ἐνηργήθη διὰ τὸν δημοδιδάσκαλον Κερτέζης τὸν διευθύνοντα τὸ ταχυδρομικὸν γραφεῖον». Ὁ κ. Σ. Φορέστης ἐρωτᾷ «ἂν κατόπιν ἐνεργειῶν τοῦ κ. Χαριτάτου διετάχθη ἡ κατασκευὴ τῆς ὁδοῦ Ληξουρίου ἐν Χαυριάτοις, ἀπὸ Ληξουρίου–Κολλίνης, Ἁγίας Θέκλης, ὁδοῦ Παρισάδων, Λουκεράδων καὶ Θηναίας». Ὁ κ. Δ. Χρυσοστάλης ἐρωτᾷ «διατί παρῃτήθησαν δύο μέλη τῆς πρὸς ἐκκαθάρισιν τῆς «Ἀμοιβαίας» ἐπιτροπῆς, καὶ τίνα μέτρα σκοπεῖ νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ταχεῖαν ἐκκαθάρισιν τοῦ λογαριασμοῦ τῆς ἑταιρείας».

§31Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Παρῃτήθησαν, κύριε Ὑπουργέ, δύο μέλη, δύο ἐφέται, διωρισμένοι διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τῆς «Ἀμοιβαίας». Τοῦτο προυκάλεσε παρὰ τοῖς μετόχοις τῆς «Ἀμοιβαίας» θύελλαν κυριολεκτικῶς καὶ ἐξεχωρήθησαν διάφορα συμβόλαια αὐτῆς εἰς τὸ ⅓ τῆς πραγματικῆς των ἀξίας. Πρέπει νὰ παύσῃ ὁ φόβος τοῦ κόσμου. Πρέπει νὰ διορισθῶσι νέα μέλη καὶ ν’ ἀναλάβωσι πάραυτα τὴν ἐκκαθάρισιν τῆς «Ἀμοιβαίας», διότι διεδόθη ὅτι θὰ δοθῇ τὸ ἥμισυ μόνον τοῦ ποσοῦ καὶ οἱ μέτοχοι θὰ ζημιωθῶσι πολύ· ἐκ τούτου δ’ ἐγένοντο τρεῖς πωλήσεις τοιαῦται εἰς βάρος τῶν πτωχῶν.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀλιβιζᾶτος ἐρωτᾷ: «ἂν ἐλήφθη ἡ ἔκθεσις τῆς διοικητικῆς ἐξελεγκτικῆς ἐπιτροπῆς διὰ τὴν Λαϊκὴν Τράπεζαν καὶ ποῖον τὸ πόρισμα».

§33Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Μετὰ τὸν πανικόν, ὁ ὁποῖος μετεδόθη εἰς τοὺς μετόχους καὶ τοὺς καταθέτας τῆς Λαϊκῆς Τραπέζης τῇ 23 Νοεμβρίου ἐνεστῶτος ἔτους, ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισεν, ὅπως διορίσῃ ἐξελεγκτικὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ ἐξελέγξῃ πρῶτον ἂν ἡ Λαϊκὴ Τράπεζα ἐκτελεῖ τὰς ἐμπορικὰς καὶ τραπεζιτικὰς αὑτῆς ἐργασίας συμφώνως μὲ τὸ Καταστατικὸν αὐτῆς· δεύτερον ποῖον ἔχει ἐνεργητικόν, ἂν τὸ ἐνεργητικόν της εὑρίσκεται ἄθικτον, ποῖον ἐπίσης ἔχει παθητικόν, ἂν προκύπτουσιν ἐκ τῶν ἐργασιῶν της κέρδη ἢ ζημίαι καὶ ποῖαι εἶναι αὗται. Ἡ ἐπιτροπὴ ἀπηρτίσθη ἀπὸ τρεῖς ὑπαλλήλους τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ἀπὸ τοὺς κυρίους Ἀναγνωστόπουλον, Δότην καὶ Σαρσέντην. Ἡ ἐπιτροπὴ εἰργάσθη ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης διὰ τὴν διεκπεραίωσιν τῆς δοθείσης ἐντολῆς μέχρι τῆς 15 Δεκεμβρίου 1911, χθὲς δὲ κατέθηκεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὴν ἔκθεσιν αὑτῆς ἐπὶ τῶν ἐργασιῶν τῆς Λαϊκῆς Τραπέζης. Εἰς τὸ Καταστατικὸν τῆς Λαϊκῆς Τραπέζης ἐν ἄρθρῳ 3 ὁρίζεται ὁ σκοπὸς αὐτῆς. Ὁ σκοπὸς εἶναι· «Ἡ παροχὴ δανείων ἐπὶ ἐνεχύρῳ παντὸς κινητοῦ ἀντικειμένου μὴ ἐξαιρουμένου συναλλαγῆς ὡς καὶ ἐπὶ ἀσημάντων πραγμάτων καὶ τίτλων, ἤτοι μετοχῶν καὶ ὁμολογιῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν καὶ Τραπεζῶν, ἔτι δὲ ἡ παροχὴ μικρῶν δανείων εἰς μικρεμπόρους, μικροβιομηχάνους καὶ ἐπαγγελματίας καὶ ἡ ἐκτέλεσις πάσης ἐργασίας τραπεζιτικῆς φύσεως σκοπὸν ἐχούσης τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τῆς λαϊκῆς τάξεως». Ἐφ’ ὅσον ὅμως τὰ κεφάλαια τῆς ἑταιρείας ταύτης δὲν διατίθενται διὰ τὸν σκοπὸν τοῦτον τοῦ ἄρθρου 3, κατὰ τὸ ἄρθρον 9 τὰ κεφάλαια ταῦτα παρέχονται εἰς δάνεια ἐπὶ ἐνεχύρῳ ἐμπορευμάτων καὶ χρεογράφων, εἰς προεξοφλήσεις ἐμπορικῶν γραμματίων καὶ συναλλαγματικῶν, εἰς ἠγγυημένους λογαριασμοὺς καὶ εἰς ἐκχώρησιν ἐνοικίων οἰκημάτων ἐνοικιασμένων εἰς τὸ Δημόσιον». Ἐπὶ πλέον δὲ εἰς τὸ ἄρθρον 22 τοῦ Καταστατικοῦ τούτου λέγεται· «Τὸ διοικητικὸν συμβούλιον προσδιορίζει τὴν τοποθέτησιν τῶν τυχὸν μὴ χρησιμοποιηθέντων εἰς δάνεια ἐπὶ ἐνεχύρῳ καὶ εἰς λαϊκὰς χορηγίας διαθεσίμων κεφαλαίων». Ὥστε οὗτοι εἶναι οἱ σκοποὶ τῆς Λαϊκῆς Τραπέζης ἐκ τοῦ γενικοῦ λογαριασμοῦ αὐτῆς, ἐμφαίνεται ἀριδήλως ὅτι ἡ Τράπεζα δὲν ἐξῆλθε τοῦ σκοποῦ αὐτῆς, διότι πάντα τὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε ἔκαμεν, εἶναι δάνεια, τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν συμφώνως μὲ τὸ Καταστατικὸν κατὰ τὰ ἄνω ἄρθρα, εἰς τὰ ὁποῖα ἀναγράφεται ὁ σκοπός. Ὥστε κατὰ τὸ μέρος τοῦτο εὑρέθη ἡ Λαϊκὴ Τράπεζα ἐκπληροῦσα τὸν σκοπὸν αὐτῆς συμφώνως μὲ τὸν νόμον. Ἐκτὸς τούτου ἐζητήθη νὰ ἐξετασθῶσιν ὑπὸ τῶν ἐξελεγκτῶν ποῖον εἶναι τὸ ἐνεργητικὸν τῆς Τραπέζης καὶ ποῖον τὸ παθητικὸν αὐτῆς. Τὸ παθητικὸν τῆς Τραπέζης ἦσαν, ἐκτὸς τοῦ κατατεθέντος πραγματικοῦ κεφαλαίου ὑπὸ τῶν μετόχων ἐξ 1,400,000 περίπου, αἱ καταθέσεις αἱ διάφοροι αἱ γενόμεναι εἰς τὴν Τράπεζαν ταύτην, αἵτινες μέχρι τῆς 23 Νοεμβρίου, ἄτοκοι, ἔντοκοι, ἐπ’ ἀνοικτῷ λογαριασμῷ, ἄτοκοι εἰς χρυσόν, ἔντοκοι κ. λ.π., αἱ μὴ ἀναληφθεῖσαι, ἀνήρχοντο εἰς 8,277,906. Ἴσον ἄρα ποσὸν τούτου, πλὴν τοῦ κεφαλαίου τοῦ κατατεθέντος ὑπὸ τῶν μετόχων, ὤφειλε νὰ εὑρίσκηται ἠσφαλισμένον ὑπὸ τῆς Τραπέζης εἰς διαφόρους τραπεζιτικὰς διαθέσεις, λέγω δ’ ὅτι ὤφειλε νὰ εὑρίσκηται διατεθειμένον, διότι οἰκονομολογικῶς εἶναι γνωστὸν ὅτι αἱ τῆς μορφῆς, πρὸ παντὸς τῆς Λαϊκῆς Τραπέζης, Τράπεζαι, ἐκεῖναι εἶναι αἱ ἐκτελοῦσαι καλῶς τὸν προορισμὸν αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι κατορθώνουσι τὸ ὅλον ποσὸν τὸ κατατεθειμένον νὰ μεταφέρηται εἰς πιστωτικὸν λογαριασμόν, νὰ τίθηται ἤγουν εἰς κυκλοφορίαν ἔντοκον, ἀλλ’ ἀσφαλῆ, ὥστε νὰ δύναται ἡ Τράπεζα ν’ ἀνταποκρίνηται διὰ τοῦ τοιούτου δανεισμοῦ τῶν κατατεθειμένων κεφαλαίων εἰς τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔχει ἀπέναντι τῶν πιστούχων καταθετῶν αὐτῆς. Ἡ Τράπεζα τῇ 23 Νοεμβρίου εἶχε τὰ ἑξῆς ποσὰ τοῦ ἐνεργητικοῦ αὐτῆς ὡς ἑξῆς διατεθειμένα. Δι’ ἀνοικτὸν λογαριασμὸν ἐπὶ ἐνεχύρῳ χρηματογράφων 261,559 δραχμῶν, ἐπὶ ἐνεχύρῳ χρηματογράφων 4,612,154, ἤτοι ἐν ὅλῳ 4.873.714. Τὸ ποσὸν τοῦτο ἤγουν εἶχε δανείσει ἡ Τράπεζα ἐπὶ ἀνοικτῷ λογαριασμῷ καὶ ἐπὶ ἐνεχύρῳ χρηματογράφων. Εἶναι γνωστὰ τὰ ἐνέχυρα τῶν χρηματογράφων· πρόκειται περὶ ὁμολογιῶν καὶ λοιπῶν τίτλων ἀσφαλῶν. Τὸ ποσὸν τοῦτο ἄρα, ὅπως ἀποδειχθῇ ὅτι ἡ Τράπεζα τὰς ἐμπορικὰς αὐτῆς ἐργασίας ἐποίει μετὰ προνοίας καὶ μερίμνης, ὤφειλε νὰ ἔχῃ ἐξησφαλισμένον δι’ ἴσου ποσοῦ χρηματογράφων. Μὲ ποῖον δὲ ποσὸν ἦτο ἐξησφαλισμένη ἡ Τράπεζα; Μὲ ποσὸν χρηματογράφων 6.267.243 δραχ., ἤτοι ἐπὶ πλέον τὰ ἐνέχυρα κατὰ τὴν τιμὴν τοῦ Χρηματιστηρίου ἀντιπροσωπεύουσι ποσὰ ἀνώτερα τοῦ δανεισθέντος κατὰ 1.393.529. Ἄρα καὶ κατὰ τὸ μέρος τοῦτο ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ Τράπεζα τελείως εἶχε μεριμνήσει περὶ ἀληθοῦς ἐξασφαλίσεως τῆς καταβολῆς τῶν κεφαλαίων αὐτῆς παρὰ τῶν ὀφειλετῶν της. Ἄλλη μερὶς ἐνεργητικοῦ εἶναι ἡ μερὶς τῶν δανείων ἐπὶ ἐνεχύρῳ χρυσῶν νομισμάτων. Ἡ μερὶς αὕτη ἀνέρχεται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 733,849 δρ. Ἡ ἐξελεγκτικὴ ἐπιτροπὴ ἐθεώρησε καθῆκον αὑτῆς, ὅπως μίαν πρὸς μίαν ἴδῃ τὰς καταθέσεις ταύτας, ἴδῃ καὶ ἐξετάσῃ ἀκόμη τὰ κοσμήματα, τὰ ὁποῖα εἶχον δοθῆ εἰς τὴν Τράπεζαν ἐπὶ ἐνεχύρῳ, καὶ ἡ ἐξέτασις, ἡ ὁποία ἐγένετο, ἀπέδειξεν ὅτι αἱ ἐγγυήσεις τῶν κοσμημάτων ἀνέρχονται εἰς πολὺ μεγαλείτερον ποσὸν ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐδανείσθη ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐγγυήσεων τούτων, ἀντεπροσώπευεν ἤγουν τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον διετέθη διὰ δάνεια τῶν ἀξιῶν τῆς χρυσῆς ὕλης τῶν κοσμημάτων, οὐχὶ δὲ τὴν λοιπὴν ἀξίαν αὐτῶν. Ἐκ τούτων ἀντιλαμβάνεται πᾶς τις ὅτι καὶ κατὰ τὸ μέρος τοῦτο τελείως ἐξησφάλισεν ἡ Τράπεζα τὰ κεφάλαια αὑτῆς. Ὑπάρχει, κύριοι Βουλευταί, ἕτερόν τι κεφάλαιον δανείων τῆς Τραπέζης ταύτης, ἡ προεξόφλησις τῶν γραμματίων, τοῦτο δ’ ἀκριβῶς τὸ κεφάλαιον εἶναι τὸ ἰδιαιτέρως ἐμπορικὸν κεφάλαιον, κεφάλαιον τὸ ὁποῖον, ἐὰν καλῶς διατίθηται, ἀποδεικνύει κατ’ ἐξοχὴν ὄχι μόνον τὴν στοργήν, ἀλλὰ καὶ τὴν πρόνοιαν καὶ τὴν ἀντίληψιν τὴν τραπεζιτικήν, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν οἱ διευθύνοντες ἕκαστον τραπεζιτικὸν κατάστημα, διότι εἶναι κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον οὐδεμίαν ἑτέραν ἐγγύησιν ἔχει παρὰ μόνον τὴν προσωπικὴν τοῦ ὀφειλέτου καὶ ἀκριβῶς ἕνεκα τούτου τὰ δάνεια ταῦτα ὀφείλουσιν ἐξόχως νὰ δίδωνται εἰς πρόσωπα, τὰ ὁποῖα εἶναι βέβαιον ὅτι θὰ τὰ ἀποδώσωσι διὰ τῆς προσωπικῆς αὑτῶν ἐγγυήσεως. Ἀλλὰ πῶς δύναται νὰ γίνῃ ὁ ἔλεγχος, διὰ ν’ ἀποδειχθῇ ὅτι πραγματικῶς τὸ κεφάλαιον τοῦτο τῶν 2,076,000, τὸ ὁποῖον διετέθη εἰς προεξοφλήσεις γραμματίων, διετέθη μὲ πᾶσαν προφύλαξιν, μὲ πᾶσαν μέριμναν, μὲ πᾶσαν περίσκεψιν; Ἡ ἐξέλεγξις αὕτη, κύριοι Βουλευταί, ὤφειλε νὰ γένηται διὰ τῆς ἐρεύνης, τῆς προσωπικῆς πίστεως ἑκάστου τῶν ὀφειλετῶν. Ἀλλὰ τὸ δυσχερὲς τῆς τοιαύτης ἐργασίας γινομένης δὲν θὰ ἤρκει νὰ θεωρηθῇ πραγματικὴ ἀπόδειξις, νὰ ἄρῃ δι’ αὑτῆς τὴν δυσπιστίαν. Κατὰ τὸ κεφάλαιον τοῦτο ἦτο τελείως ἐξησφαλισμένον, ἂν καὶ συνήθως τραπεζιτικῶς διὰ νὰ πεισθῶσιν ὅτι πραγματικῶς αἱ Τράπεζαι καλῶς διαχειρίζονται τὸ εἶδος τοῦτο τῶν ἐργασιῶν, καταφεύγουσιν εἰς ἑτέραν τινὰ ἔνδειξιν, ἡ ὁποία θεωρεῖται ἡ ἐντελεστέρα πασῶν. Ἡ ἔνδειξις αὕτη εἶναι ἡ ἐξέτασις τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα ἐξ αὐτοῦ ὄχι καθυστεροῦνται, ἀλλ’ ἀπεσβέσθησαν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν πλέον νὰ ἐπιστραφῶσιν. Ἑτέρα ἐπίσης ἀξία προσοχῆς ἔνδειξις εἶναι τὰ ποσὰ τῶν κερδῶν, τὰ ὁποῖα μία Τράπεζα ἐκ τοῦ τοιούτου κονδυλίου ἐπέτυχε, διότι, ἂν μία Τράπεζα ἔχῃ κέρδη πάντοτε ἐν συνόλῳ, αἱ δὲ ζημίαι ἐπὶ τῶν κεφαλαίων εἶναι ἐλάχισται, τότε ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ Τράπεζα διαχειρίζεται τὸ κεφάλαιον τοῦτο κατὰ πλήρη πρόνοιαν, κατὰ πλήρη μέριμναν τραπεζιτικήν. Λοιπὸν τὸ ὅλον ποσόν, τὸ ὁποῖον μέχρι σήμερον ἡ Λαϊκὴ Τράπεζα ἔχει διαθέσει καθ’ ὅλον αὑτῆς τὸν βίον εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς προεξοφλήσεως τῶν γραμματίων, εἶναι ποσὸν 44,774,629. Θὰ ἐδικαιοῦτο ἄρα τις νὰ περιμένῃ ὅτι σεβαστὸν ποσὸν ἐκ τῶν 44 τούτων ἑκατομμυρίων θὰ ἔχῃ ἀποσβεσθῆ, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐν ταῖς Τραπέζαις ἀνοίγονται εἰς δάνεια εἰς ἐμπορικοὺς οἴκους, πολλοὶ δὲ ἐμπορικοὶ οἶκοι ἐσχάτως μάλιστα ἕνεκα διαφόρων λόγων δὲν ἠδυνήθησαν ν’ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς πληρωμάς των πτωχεύσασαι ἢ χρεοκοπήσασαι. Ποῖον εἶναι τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀπεσβέσθη ἐκ τῆς Λαϊκῆς Τραπέζης ἀπέναντι τῶν δανείων τούτων; 21,217 δραχ. Ὅτε ἔχομεν ἄρα δάνεια 44,775,000 δρ. διαχειρισθέντα ἐπὶ μίαν πενταετίαν καὶ ἔχομεν μόνον ἀπόσβεσιν 21,217 δραχ., ἔχομεν τοιοῦτον ἐλάχιστον πολλοστημόριον ζημιῶν, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι εὔκολον κανεὶς νὰ εὕρῃ ὡς ἀπόσβεσιν εἰς καμμίαν Τράπεζαν, δικαίως δ’ ὀφείλει τις ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης νὰ ἐπαινέσῃ τὴν Τράπεζαν διὰ τὴν πραγματικὴν μέριμναν, τὴν ὁποίαν ἔδειξε περὶ τὴν διαχείρισιν τοῦ κονδυλίου τούτου. Ἀλλὰ ποῖον ποσὸν ἀπεσβέσθη ἐκ τῶν δανείων, εἰς ἃ παρ’ αὐτῆς ἔχουσι διατεθῆ αἱ καταθέσεις ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀνελήφθησαν μέχρι σήμερον καὶ αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦσι τὸ παθητικὸν τῆς Τραπέζης; Αἱ καταθέσεις αὐταὶ εἶναι, καθ’ ἃ εἶπον προηγουμένως, 8,277,000 δραχ. Ἀπέναντι τούτων, Κύριοι, ἔχει ἀποσβεσθῆ ποσὸν 6,153 δρ., τὸ ὁποῖον ποσὸν ἀπεσβέσθη, διότι, ὡς εἶναι γνωστόν, πρό τινος ἐπτώχευσεν οἶκος ἐμπορικὸς ἐκ τῶν καλλιτέρων, ὁ οἶκος Κανελλοπούλου, ὁ ὁποῖος ὤφειλε τὸ ποσὸν τοῦτο.

§34Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, νὰ ἐκτυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ, ἵνα λάβωμεν γνῶσιν καὶ διαφωτισθῶμεν.

§35Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος συναδέλφου εἶναι ὀρθή, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον τοιαύτην ἔκτασιν λαμβάνουσιν αἱ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ Τραπέζης θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ προκληθῇ καὶ συζήτησις ἐπ’ αὐτῶν.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς ὁρισθῇ ἡμέρα.

§37ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα.

§38Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Χρόνος δὲν ὑπάρχει· αἱ κυβερνητικαὶ δηλώσεις περὶ πιστωτικοῦ ἱδρύματος, περὶ τοῦ ὁποίου πολλοὶ δύνανται νὰ ἔχωσι διάφορον γνώμην, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ γίνωνται οὕτως.

§39Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ δυσφημῶνται τοιαῦται Τράπεζαι, καὶ δι’ αὐτὸ ζητῶ νὰ χυθῇ πλῆρες φῶς.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει δικαίωμα καὶ ὑποχρέωσιν νὰ κάμῃ ἀνακοινώσεις.

§41Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Οὕτω μακρὰς μὲ θυσίαν τῶν συζητήσεων κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας τῆς Βουλῆς;

§42ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐκπληροῖ παρὰ μίαν ὑποχρέωσιν πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν κοινόν, τὸ ὁποῖον εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐθορυβήθη πρὸ ὀλίγου παθὸν ὑπὸ πανικοῦ καὶ ἠξίωσε τὴν ἐξέλεγξιν ταύτην.

§43Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Οἱ προκαλέσαντες τὸν πανικὸν πρέπει νὰ τιμωρηθῶσιν αὐστηρότατα.

§44ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὀφείλω ὅθεν νὰ γνωρίσω τῇ ἑλληνικῇ κοινωνίᾳ τὴν κατάστασιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Τραπέζης ἐκ πραγματικῆς ἐξελέγξεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμον πρόσωπα εἰδικά, δι’ ἐρεύνης λεπτομερεστάτης καθ’ ὅλα τὰ μέρη τῶν ἐργασιῶν τῆς Τραπέζης τόσον κατὰ τὰς καταθέσεις, τὸ ἐνεργητικόν, τὸ παθητικόν, ὅσον καὶ τὸν σκοπὸν τοῦ Καταστατικοῦ, τὸν ὁποῖον ἔχει αὕτη. Ἓν ἐπὶ πλέον σημεῖον ὀφείλω νὰ γνωρίσω εἰς ὑμᾶς, πόσαι εἶναι αἱ καταθέσεις, αἱ ὁποῖαι ἀνελήφθησαν κατὰ τὰς ἡμέρας τοῦ πανικοῦ τῶν καταθετῶν τῆς Τραπέζης ταύτης, καὶ ἂν ἡ Τράπεζα ἀπέναντι τῆς ζητήσεως τῶν καταθέσεων τούτων εὑρέθη εἰς θέσιν ν’ ἀνταποκριθῇ ἢ ὄχι. Τὸ ποσόν, Κύριοι, τὸ ὁποῖον ἐζητήθη καὶ ἀνελήφθη παρὰ τῆς Τραπέζης ἐκείνης, εἶναι 2,621,070, ποσόν, τὸ ὁποῖον ἐπληρώθη ἐκ τοῦ μικροῦ ταμείου, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἡ Τράπεζα εἰς χρυσὸν καὶ τραπεζογραμμάτια, καὶ 2,387,000, τὰ ὁποῖα κατέβαλεν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἰς διαφόρους προεξοφλητάς. Καὶ τοῦτο εἶναι ἓν σημεῖον, τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει τὸ ἀνθηρὸν τῆς Τραπέζης, διότι εὑρέθη ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἡ ἐγνωσμένη οἰκονομικῆς ὑπολήψεως ἡ ὁποία ἔσπευσε νὰ ἐξοφλήσῃ τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ καταστήματος τούτου, διότι ἐγνώριζεν ὅτι τὸ ἀσφαλὲς τῶν δανείων τῆς Λαϊκῆς τὴν περιεφρούρει ἀπὸ πᾶσαν ζημίαν. Ἡ πίστις εἰς τὸ κατάστημα ἐκεῖνο φαίνεται ὅτι ἐπανῆλθε μετὰ τὸν πανικόν, διότι ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης μέχρι τῆς 15 Δεκεμβρίου κατετέθησαν αὖθις εἰς τὴν Τράπεζαν δραχμαὶ 668,552 ἀπέναντι 368,181 ἀναληφθεισῶν. Τέλος ἡ ἐξέλεγξις ἀπέδειξεν ὅτι ἡ Τράπεζα αὕτη καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τοῦ βίου αὐτῆς εἶχε κέρδη, κέρδη τὰ ὁποῖα ἀνέρχονται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 665,255, τὰ ὁποῖα διενεμήθησαν εἰς τὰς ἕνδεκα ἑξαμηνίας τοῦ μέχρι τοῦδε βίου αὐτῆς εἰς τοὺς διαφόρους μετόχους. Ὅτε πάντα ταῦτα, κύριοι Βουλευταί, ἀποδεικνύονται ἐκ τῆς ἐξελέγξεως, ἣν ἐξετέλεσαν εἰδικοὶ οἰκονομικοὶ ὑπάλληλοι ἐπὶ μακρὸν καὶ εὐσυνειδήτως ἐργασθέντες, τὰ δὲ συμπεράσματα αὐτῶν ἐκτίθενται εἰς μακρὰν ἔκθεσιν συνοδευομένην ὑπὸ πλείστων πινάκων, δύναταί τις νὰ ἐπαναλάβῃ ὡς δικαίαν τὴν ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς ἐπιτροπῆς γνώμην ὅτι «γενικῶς καὶ ἐκ τοῦ γενικοῦ ἐλέγχου ἐπείσθημεν ὅτι ὁ προκληθεὶς πανικὸς ἀδικαιολόγητος, μὴ ἔχων βάσιν τινά. Ἐξετάζοντες δὲ τὰ ἐπ’ ἐνεχύρῳ χρυσοῦ, κοσμημάτων κλπ. δάνεια καὶ τὰς προκαταβολὰς συντάξεων, καὶ ἀναγινώσκοντες τὰ ὀνόματα τῶν ὀφειλετῶν, ἔχοντες δ’ ὑπ’ ὄψει τὰ πρὸ τῆς συστάσεως τῆς Λαϊκῆς διαπραττόμενα ἐσχηματίσαμεν τὴν γνώμην ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐξάρωμεν τὴν εὐεργετικὴν δρᾶσιν τοῦ λαϊκοῦ τούτου ἱδρύματος, ἀπεκδεχόμενοι τὴν ἐπέκτασιν τῆς δράσεως ταύτης καὶ εἰς ἄλλα συμφέροντα λαϊκῆς τάξεως».

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἰγγλέσης ἐρωτᾷ «διατί ὁ ἐπιθεωρητὴς δὲν μετέβη μέχρι τοῦδε, ὅπως ἐνεργήσῃ διὰ τὴν κατασκευὴν τμήματος ὁδοῦ μεταξὺ τῶν χωρίων Μουζακάτων καὶ Ζερβάτων τῆς ἐπαρχίας Σάμης ἐν Κεφαλληνίᾳ».

§46Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀναβάλλω τὴν ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως ταύτης ἀπάντησίν μου.

§47Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Ἐπειδὴ βλάπτονται τὰ συμφέροντα πολλῶν χωρίων, ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως πρὸς ἄλληλα συγκοινωνίας, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ, ὅπως ὁ ἁρμόδιος ἐπιθεωρητὴς μεταβῇ καὶ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς ὁδοῦ μεταξὺ τῶν χωρίων Μουζακάτων καὶ Ζερβάτων.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμπληρωθείσης τῆς ὥρας αἱ λοιπαὶ ἀναφοραὶ καὶ ἐρωτήσεις ἀναβάλλονται. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τὴν νομοθετικήν. Τὸ πρῶτον ἀντικείμενον αὐτῆς, ἤτοι βʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπαλλοτριώσεως τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ ἀγροτικῶν κτημάτων τῆς Ζαππείου περιουσίας, ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κανονισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων». (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–3). Ἄρθρον 4ον (ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Κουλουμβάκης ἔχει τὸν λόγον.

§49Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κατὰ πρῶτον ἔχω νὰ παρατηρήσω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ὅτι αὐτὸ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον οὐδὲν χορηγεῖ εἰς τοὺς σιδηροδρομικοὺς ὑπαλλήλους· ὑπόσχεται μόνον ὅτι θὰ χορηγήσῃ εὐκολίας καὶ μέτρα προστατευτικὰ ὑπὲρ αὐτῶν διὰ τοῦ ἐκδοθησομένου ἀκολούθως Β. Διατάγματος. Νομίζω ὅμως ὅτι μέτρα τοιαῦτα εὐλογώτατα εἰσαγόμενα εἰς τὴν ἡμετέραν Πολιτείαν καὶ κοινωνίαν ἔπρεπε λεπτομερέστερον ν’ ἀναγράφωνται καὶ νὰ καθορίζωνται ὑπὸ τῆς νομοθεσίας, ὑπὸ τῶν νόμων, καὶ νὰ καθορίζωνται ὑπὸ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ, καὶ διότι τοῦτο θὰ παρεῖχε μεγαλειτέραν ἐγγύησιν, ἀλλὰ καὶ διότι ἀναγκαῖον θὰ ἦτο εἰς πάντας ἡμᾶς νὰ γίνωσι γνωσταὶ καὶ καταληπταὶ νεώτεραί τινες ἰδέαι προσήκουσαι καὶ ἐντὸς τῶν πρεπόντων ὁρίων, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ κανονίζωσι τὸν βίον τῆς νεωτέρας κοινωνίας, διότι οὔτε πλήρη ἐμπιστοσύνην παρέχουσιν οἱ ἐργαζόμενοι ἐντὸς τοῦ βάθους τῶν δημοσίων γραφείων ἐν συνεννοήσει μετὰ τῆς ὑπηρεσίας τῶν διαφόρων σιδηροδρομικῶν ἑταιρειῶν, ἀλλὰ καὶ ἥκιστα ἐποικοδομητικὴ διὰ τὸ μέλλον εἶναι ἡ ἄγνοια τῆς προόδου ταύτης ἐκ μέρους μείζονος μέρους τοῦ λαοῦ, μὴ ἐξῳκειωμένου πρὸς τὰς ἀντιλήψεις τῶν νεωτέρων κοινωνιῶν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων πρέπει νὰ ῥυθμίζηται ὁ βίος τῆς νεωτέρας κοινωνίας, καὶ οὕτω δὲν ἀσφαλίζεται ἡ βαθμιαία καὶ σταθερὰ πρόοδος. Ταῦτα ἀπὸ γενικωτέρας ἀπόψεως. Ἀλλ’ ἦτο ἀνάγκη καὶ αὖθις νὰ δοθῶσιν ὑποσχέσεις, καὶ ἐπειδὴ ἦτο ἀνάγκη νὰ δοθῶσιν ὑποσχέσεις, ὅπως–ὅπως καὶ ὡς τάχιστα συντάσσονται τοιαῦτα νομοσχέδια μεγίστης σημασίας. Εἰδικώτερον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4 ἔχω νὰ παρατηρήσω ταῦτα. Θὰ ἐδικαιούμην νὰ ἐρωτήσω: τὴν χρηματικὴν ταύτην ποινὴν θὰ τὴν ἐπιβάλῃ τὸ Δικαστήριον τῶν Πλημμελειοδικῶν; Ἀφοῦ λέγομεν χρηματικὴν ποινήν, βεβαίως τὸ Δικαστήριον τῶν Πλημμελειοδικῶν θὰ τὴν ἐπιβάλλῃ. Ἀλλὰ τὸ ἀδίκημα ποῖον εἶναι; Τὸ ἀδίκημα εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ καθορίσῃ ἓν μέλλον Διάταγμα.

§50Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ὑπάρχουσιν ἀνάλογοι διατάξεις εἰς τὴν ἤδη νομοθεσίαν περὶ σιδηροδρόμων.

§51Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κάκιστα. Τὸ εἴπομεν καὶ ἄλλοτε, ὅτι ὑπάρχουσιν ἀνάλογοι διατάξεις τεθεῖσαι κατὰ τὸ 1882, νομίζω, καὶ ἐμείναμεν σύμφωνοι ὅτι αἱ διατάξεις ἐκεῖναι δὲν εἶναι σύμφωνοι πρὸς τὸ Σύνταγμα, καὶ κατόπιν τῆς συμφωνίας ἐκείνης μετερρυθμίσαμεν τὰς σχετικὰς διατάξεις τοῦ φόρου περὶ σπειρομένων γαιῶν καὶ ἐθέσαμεν ἀστυνομικὰς ποινάς, καὶ προεβάλλομεν καὶ τότε ἀντίρρησιν ὅτι καὶ αἱ ἀστυνομικαὶ ποιναὶ ἀντιθέτως ὁρίζονται, διότι, ὅτε καὶ τὸ Σύνταγμα καὶ ὁ Ποινικὸς Νόμος λέγει ὅτι οὐδεμία ποινὴ ἐπιβάλλεται ἄνευ νόμου, περιλαμβάνει καὶ τὰς ἀστυνομικὰς ποινάς. Τὸ δὲ ἐπιχείρημα περὶ τῶν ἀστυνομικῶν διατάξεων οὐδεμίαν ἔχει ἀξίαν, οὐδεμίαν ἔχει δύναμιν, διότι αἱ ἀστυνομικαὶ διατάξεις στηρίζονται εἰς τοὺς νόμους, καὶ ὁ πταισματοδίκης ἐπιβάλλει τὴν ποινὴν βασιζόμενος εἰς τὸν νόμον καὶ οὐχὶ εἰς τὴν ἀστυνομικὴν διάταξιν, ἡ ὁποία ἁπλῶς καταδεικνύει ὅτι ἐγένετο τὸ ἀδίκημα τοῦτο τὸ εἰς βαθμὸν πταίσματος. Ἡ ἀστυνομικὴ διάταξις, εἴπομεν ἀκόμη τότε, ἔχει τὴν ἔννοιαν ὅτι θέτει εἰς πλήρη ἐνέργειαν καθ’ ὡρισμένον τόπον καὶ χρόνον ἀστυνομικόν τινα νόμον, διότι συμβαίνει εἰς τοὺς νόμους ἐκείνους, καθορίζοντας τὰς ἐλαχίστας λεπτομερείας τοῦ κοινωνικοῦ βίου, κατὰ τὰς ὁποίας διαπράττονται ἀξιόποινοι πράξεις εἰς βαθμὸν πταίσματος, νὰ μὴ εἶναι πάντοτε κατὰ πᾶσαν ἡμέραν καὶ κατὰ πάντα τόπον ἐν ἰσχύι ἀπέναντι τῶν πραγμάτων, καὶ τρόπον τινὰ ὑπομιμνήσκουσι τὴν ἰσχὺν αὐτῶν αἱ ἀστυνομικαὶ διατάξεις, καὶ διὰ τοῦτο ἔχουσιν ἀναγκαιότητα αἱ ἀστυνομικαὶ αὗται διατάξεις, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι καθορίζουσι τὸ ἀδίκημα τὸ εἰς βαθμὸν πταίσματος, ὅπερ καθορίζεται ὑπὸ τοῦ νόμου. Νομίζω λοιπὸν κατὰ ταῦτα ὅτι, ἀφοῦ καὶ τότε συνεφωνήσαμεν, σύμφωνοι πρέπει νὰ εἴμεθα καὶ τώρα, εἰς τὸ νὰ μεταρρυθμίσωμεν καὶ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 4 τελειότερον καὶ συμφερώτερον πρὸς τὸ Σύνταγμα καὶ νὰ εἴπωμεν ἁπλῶς ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν βεβαιοῖ τὴν παράβασιν τῶν διατάξεων τοῦ Διατάγματος τοῦ ἐκδοθησομένου κατὰ τὸ ἄρθρον 3, ἐπιβάλλον ἓν πρόστιμον εἰσπρακτέον κατὰ τὰς διατάξεις τῶν νόμων τῶν εἰσπράξεων τῶν δημοσίων ἐσόδων. Ἀφοῦ τὸ Πλημμελειοδικεῖον δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβάλλῃ ποινὴν στερητικὴν τῆς ἐλευθερίας, ἀλλ’ ἁπλῶς χρηματικὴν ποινὴν 15–50 δραχμῶν, δυνάμεθα νὰ διατυπώσωμεν τὸ ἄρθρον, ὡς εἶπον.

§52Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἑπόμενον ἄρθρον λέγει αὐτό. Ἔχει δικαίωμα νὰ ἐπιβάλῃ διοικητικῶς πρόστιμον.

§53Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι ἄλλο ἄρθρον, τὸ ἑπόμενον. Ἤδη συζητοῦμεν τὸ ἄρθρον 4.

§54Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ Β. Διάταγμα ὁρίζει μόνον τὰς περιπτώσεις, δηλαδὴ τὰ πραγματικὰ γεγονότα.

§55Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ὁρίσῃ τὸ Διάταγμα, ποῖα εἶναι τὰ στοιχεῖα τὰ ἀποτελοῦντα τὴν ἀξιόποινον πρᾶξιν. Τοῦτο ἀκριβῶς δὲν δικαιοῦται νὰ ὁρίσῃ τὸ Διάταγμα. Οὐδὲν στοιχεῖον περιέχει τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον. Τὸ Διάταγμα θὰ καθορίσῃ ἀκριβῶς τὰ πραγματικὰ στοιχεῖα, ἀλλ’ αὐτὰ εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θ’ ἀποτελέσωσι τὰ στοιχεῖα τῶν παραβάσεων, τὰ στοιχεῖα τῆς ὑποστάσεως τῆς ἀξιοποίνου πράξεως. Ἐὰν διατυπωθῇ οὕτω τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐγὼ εἶπον, θὰ εἶναι σύμφωνον πρὸς τὸ Σύνταγμα καὶ θὰ ἐπιβάλῃ καὶ ἀλλοίαν διατύπωσιν καὶ τοῦ ἑπομένου ἄρθρου 5, διότι ἡ πρώτη παράγραφος τοῦ ἑπομένου ἄρθρου δὲν θὰ ἔχῃ πλέον ἄλλο περιεχόμενον παρ’ ὅτι ἡ ἀνάδοχος καὶ οἱ ἐκπροσωποῦντες τὰ τῆς ἑταιρείας θὰ εἶναι καὶ ἀστικῶς ὑπεύθυνοι διὰ τὰς παραβάσεις, τὰς ὁποίας θὰ ὁρίσῃ τὸ Διάταγμα τὸ ἐκδοθησόμενον κατὰ τὸ ἄρθρον 3 καὶ διὰ τὰς ὁποίας θὰ ἐπιβάλῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τὰ πρόστιμα κατὰ τὸ ἄρθρον 4. Ἐπίσης καὶ ἡ βʹ παράγραφος τοῦ ἄρθρου 5 δὲν θὰ ποιῆται πλέον λόγον περὶ χρηματικῶν ποινῶν, ἀλλὰ περὶ προστίμων ἀποκλειστικῶς, δηλαδὴ θὰ παύσῃ ἡ διάκρισις ἐν τῇ βʹ παραγράφῳ μεταξὺ χρηματικῶν ποινῶν καὶ διοικητικῶν προστίμων καὶ θὰ μείνωσι μόνον τὰ διοικητικὰ πρόστιμα ἐπιβαλλόμενα ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς θὰ ὁρίζηται ἐν τῷ ἄρθρῳ 4· καὶ τοιουτοτρόπως τὸ ὅλον νομοσχέδιον, χωρὶς νὰ χάσῃ τίποτε ἀπὸ τὴν ὑπόστασιν αὐτοῦ, θὰ εἶναι σύμφωνον πρὸς τὸ Σύνταγμα.

§56Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ, κύριοι συνάδελφοι, πάντα τὰ Κράτη ἀπό τινος, εἶναι ἡ διαρρύθμισις διὰ νόμου τῶν σχέσεων τῶν ἐργατῶν πρὸς τοὺς ἐργοδότας καὶ ἀμφοτέρων πρὸς τὴν Πολιτείαν. Ἀπό τινος ἤρχισε νὰ παρατηρῆται τάσις τοιαύτη καὶ παρ’ ἡμῖν, ἀλλὰ δυστυχῶς, ὡς παρετήρησα μέχρι σήμερον, ἡ πορεία τῆς τάσεως ταύτης εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἐν τοῖς πλείστοις, ἂν μὴ ἐν πᾶσι, τοῖς ἀνθρώποις, εἶναι κατὰ τῶν ἐργατῶν. Δὲν ἔχομεν σήμερον τὸν χρόνον νὰ συζητήσωμεν τί ἐστὶν Ἕλλην ἐργάτης, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι εἶναι εὐτυχὴς καὶ ὑπὸ ἔποψιν διαίτης καὶ ἀντοχῆς ὑπερτερεῖ τοὺς ἐργάτας τοῦ ἄλλου κόσμου, μόνος δ’ ἐχθρὸς αὐτοῦ εἶναι αἱ ἑταιρεῖαι, αἱ ὁποῖαι γινόμεναι ὄργανα τῆς Πολιτείας ἠνάγκασαν αὐτοὺς νὰ λάβωσι μέτρα ὑπὲρ ἑαυτῶν. Εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ διευθυνταὶ ἑταιρειῶν ἐξαρτῶνται ἐκ τῆς Πολιτείας, δὲν ἐλησμονήσατε δ’ ὅτι πρὸ μικροῦ μόλις ἀπελύθησαν ὑπὸ τοῦ διευθυντοῦ τῆς ἑταιρείας τῶν τροχιοδρόμων ἑβδομήκοντα ἐντιμότατοι ὑπάλληλοι μόνον καὶ μόνον ἵνα ἀντικατασταθῶσιν ὑπὸ ἄλλων, ὑποδεικνυομένων ὑπὸ τῆς Ἀνορθώσεως. Ἡ τοιαύτη κατάστασις ἠνάγκασε τοὺς ἐργάτας νὰ ἱδρύσωσι σύλλογον, ἵνα ἀμυνθῶσιν ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων αὑτῶν. Ἀλλ’ ἀτυχῶς καὶ ἐκεῖ ἠπατήθησαν, διότι ἐγένετο ἐκμετάλλευσις αὐτῶν. Ἤδη ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἔχει τὸν ἑλκυστικὸν τίτλον «Περὶ κανονισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν σιδηροδρομικῶν καὶ τροχιοδρομικῶν ὑπαλλήλων» καὶ νομίζουσιν οἱ ἀτυχεῖς οὗτοι ὑπάλληλοι ὅτι λαμβάνεται πραγματικῶς πρόνοια ὑπὲρ αὐτῶν. Ἐγὼ ὅμως δυστυχῶς ἔχω τὴν γνώμην ὅτι τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἶναι κατ’ αὐτῶν. Ἐν πρώτοις εἰς τὸ 1ον ἄρθρον ἀναφέρεται ὅτι ἐντὸς ἔτους ὑποχρεοῦνται αἱ ἑταιρεῖαι νὰ ἐκτελέσωσιν ὅ,τι διατάσσει ὁ νόμος οὗτος, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ὁρισθῇ ἐντὸς μηνός. Διατί νὰ μὴ ἐκτελεσθῶσι τὰ διατασσόμενα ἐντὸς μηνός; Τίς λόγος κωλύει τοῦτο; Ἐκτὸς ἐὰν πρόκειται περὶ πολλοστημορίου τοῦ προγράμματός σας τοῦ ἐκλογικοῦ. Παρακατιόντες λέγετε· «ἐὰν οἱ ἀνάδοχοι ἢ ἡ ἑταιρεία ἔχωσιν ἀντιρρήσεις κλπ., ὑποβάλλουσιν αὐτὰς εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν γνωμοδότησιν ἐπιτροπῆς». Ἀλλ’ οὐδαμοῦ βλέπω ν’ ἀντιπροσωπεύηται ὁ ἐργάτης, ἐνῷ ὤφειλε ν’ ἀντιπροσωπευθῇ καὶ αὐτὸς εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐξασφαλίσῃ, ἂν μὴ τὴν ἄμυναν, τοὐλάχιστον τὴν διαμαρτυρίαν ἐναντίον τῶν ἑταιρειῶν. Κατόπιν ἀναφέρεται ὁ νόμος τῆς 20 Ἰανουαρίου 1910. Δὲν ὑποθέτω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δὲν γνωρίζετε ὅτι ὁ νόμος ͵ΓΦΜΒʹ τοῦ Ἰανουαρίου 1910 ὁρίζει ὑπὸ τίνων ἀποτελεῖται τὸ συμβούλιον, περὶ τοῦ ὁποίου γίνεται λόγος ἐνταῦθα. Ὁ ἐνδιαφερόμενος ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν ἐν τῷ συμβουλίῳ ἐκείνῳ διὰ πᾶν ἄλλο θὰ ἐνδιαφέρηται ἢ ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν· καὶ ἐνταῦθα λοιπὸν δὲν βλέπω ν’ ἀντιπροσωπεύηται ὁ ἐργάτης. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον 3 περαιτέρω λέγει ὅτι κανονισμοὶ δύνανται νὰ τροποποιηθῶσιν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀφοῦ προηγουμένως ἀκουσθῇ ὁ ἀνάδοχος ἢ ἡ ἑταιρεία. Ἄς ἀκούσωσι καὶ τοῦτο οἱ ἐργάται. Ἀλλὰ τὸ σπουδαιότατον πάντων, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι αἱ δύο τελευταῖαι σειραὶ τοῦ ἄρθρου τούτου, αἱ ὁποῖαι λέγουσι ταῦτα (ἀναγινώσκει): «ἐκτὸς τῶν ἄλλων πολέμων πρὸς τὸν ἐργάτην, χάριν τοῦ ὁποίου δῆθεν προσάγεται πρὸς ἐπιψήφισιν τὸ παρὸν νομοσχέδιον», καὶ ἂν ἡ ὑπηρεσία ἐνδιαφέρῃ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, φαντάζεσθε, κύριοι συνάδελφοι, πόσον διαφέρον εἶναι τοῦτο. Ἐνῷ πρόκειται περὶ νομοσχεδίου ὑπὲρ τῶν τροχιοδρομικῶν καὶ σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων, γίνεται λόγος περὶ τῆς κατηγορίας ἐκείνων τῶν ἐργατῶν, τῶν ὁποίων ἡ ὑπηρεσία ἐνδιαφέρει τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν. Ὅταν τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν τὸ νομοσχέδιον, τότε οἱ δυστυχεῖς αὐτοὶ ἐργάται θὰ κατανοήσωσιν ὅτι πρόκειται περὶ τῆς τελείας ὑποδουλώσεως αὐτῶν, περὶ τοῦ θανάτου αὐτῶν ἑαυτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐνόμισαν ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου θὰ σωθῶσι, δὲν θὰ ὁμιλήσω εἰδικῶς περὶ τῶν ποινῶν τοῦ ἄρθρου 4ου ἔχων ὑπ’ ὄψει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ προσθέσω, εἶναι τοῦτο, ὅτι εὔχομαι νῦν μηδὲν νομοσχέδιον νὰ ψηφισθῇ ἀφορῶν τοὺς ἐργάτας, διότι οἱ ὑποβάλλοντες ταῦτα, οἱ εἰσηγούμενοι ταῦτα, πᾶν ἄλλο ἔχουσιν ἢ ἀγαθὰς διαθέσεις ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν. Θὰ εἶναι δὲ ἴσως ἀργά, ὅταν οἱ ἐργάται ἐνθυμηθῶσι τοὺς λόγους μου.

§57Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἡ μεγαλειτέρα ὑπηρεσία, τὴν ὁποίαν δύναταί τις νὰ προσφέρῃ εἰς τὸν ἐργατικὸν κόσμον, εἶναι νὰ σιγήσῃ ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Ἐπειδὴ ὅμως ἐπιτροπὴ τροχιοδρομικῶν ὑπαλλήλων μοὶ ἔδωκε μίαν ἀναφορὰν καὶ ἀφοῦ ἀναγράφεται ὅτι ἔχουσι δίκαιον οἱ ὑπάλληλοι δὲν πρέπει νὰ παροραθῶσι τὰ δίκαια ταῦτα. Αὐτὴν τὴν ἐντολὴν ἔχω καὶ γίνομαι πιστὸς διερμηνεὺς τῆς ἀναφορᾶς τῶν σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4). Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§59Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Προτείνω, ὅπως αἱ ποιναὶ αἱ ἐπιβαλλόμεναι διὰ τοῦ ἄρθρου 5 κατατίθηνται εἰς τὸ ταμεῖον ἀλληλοβοηθείας.

§60ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Συνηγορῶ καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς τροπολογίας αὐτῆς. (Γίνεται δεκτὸν μετὰ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Νέγρη τὸ ἄρθρον 5 καὶ τὸ ἄρθρον 6).

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ σύνολον.

§62Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται, γενομένων δεκτῶν πολλῶν τροπολογιῶν, ὅπως συναρμολογηθῶσι.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ͵ΓΩΚΒʹ νόμου περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ ͵ΓΥΚΖʹ νόμου περὶ ὁδοποιίας». Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκεται).

§64Γ. ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποβάλλω τροπολογίαν, διὰ τῆς ὁποίας εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου νὰ προστεθῇ «ἐπίσης αἱ ἄγουσαι εἰς ἰχθυοτροφεῖα καὶ ἁλυκάς», διότι εἶναι φοβερὸν νὰ μὴ ἔχῃ τὸ Κράτος ὁδοὺς ἀγούσας πρὸς τὰς πηγὰς ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι φέρουσι προσόδους. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μὲ τὴν τροπολογίαν· ἐπίσης τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3 τοῦ νομοσχεδίου. Γίνεται ἐπίσης δεκτὸν εἰς αʹ ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου ΣΙΒʹ περὶ διοικήσεως τῶν δημοσίων ἐσόδων καὶ ἐξόδων καὶ δημοσίου λογιστικοῦ τοῦ Κράτους, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ νόμου ͵ΓΨΞΓʹ (3763)».

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐνισχύσεως τῆς Χωροφυλακῆς ἐκ τοῦ στρατεύματος κατὰ τὰ ἔτη 1912 καὶ 1913». Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§66Π. ΜΑΝΩΛΙΤΣΗΣ. Ἀναγνωρίζω πρωτίστως τὴν ἀνάγκην τῆς Κυβερνήσεως τοῦ νὰ παράσχῃ τὴν ἐνίσχυσιν ταύτην, ἀλλὰ τὴν ἐνίσχυσιν ταύτην προσδιορίζει διὰ τὰ ἔτη 1912 καὶ 1913. Δυστυχῶς θὰ παραταθῇ καὶ ὄχι μόνον θὰ παραταθῇ, ἀλλὰ θ’ αὐξηθῇ καὶ ὁ ἀριθμὸς τῆς αἰτουμένης ἐνισχύσεως. Διὰ τοῦτο προβλέπω καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὴν ἀπασχολήσῃ πολὺ τὸ ζήτημα τοῦτο. Μετ’ ὀλίγον χρόνον ἀπολύονται πλεῖστοι ἀστυφύλακες, ζήτημα ὅπερ ἔπρεπε νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Πολιτείας διατί ἀπολύονται, διατί ζητοῦσι σωρηδὸν καὶ διατί ἀπολύονται σωρηδόν. Τούτους θ’ ἀντικαταστήσῃ τὸ στράτευμα, ἀλλά, διὰ ν’ ἀπαλλαγῇ τὸ στράτευμα, ἐνθυμοῦμαι ποῖος ἀγὼν ἐγένετο ὑπὸ τοῦ Διαδόχου, καὶ διὰ τὴν ἀπαλλαγὴν ταύτην τοῦ στρατεύματος γνωρίζω ποία εὐγνωμοσύνη τῷ ἀπεδόθη. Νὰ ὑποχωρήσῃ ἡ Κυβέρνησις μεθ’ ὅσα καὶ ἂν εἴπω δὲν εἶναι δυνατόν· εἶναι ἀνάγκη νὰ δώσῃ τὴν ἐνίσχυσιν. Ἀλλὰ κάμνω τὴν σύστασιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συστήσῃ ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ φροντίσῃ νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι, καὶ οἱ ὀργανωταὶ ἂν ἔλθωσι δὲν θὰ δυνηθῶσι νὰ ἐννοήσωσι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον μᾶς διέπει.

§67ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν χρειάζεται ἐπιτροπή, διότι θὰ ἔλθωσιν οἱ ὀργανωταί. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον).

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως ἀτμοπλοϊκῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς γενικῆς διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Πάτραις ἑδρευούσης Ἑλληνικῆς ἀτμοπλοΐας «Ἅγιος Ἀνδρέας». Ὁ κ. Ἀραβαντινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§69Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Νομίζω ὅτι μετὰ τὴν διανομὴν τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἥτις ὁμοφώνως καταδικάζει τὸ σύστημα τῆς συνάψεως τοιούτων ταχυδρομικῶν συμβάσεων, αἱ ὁποῖαι χωρὶς οὐδὲν ἀντάλλαγμα νὰ παρέχωσιν εἰς τὴν Πολιτείαν καὶ τὴν κοινωνίαν, χρησιμεύουσι μόνον εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῶν πόρων τῶν λιμενικῶν ταμείων καὶ τῶν πόρων τοῦ Κράτους, δὲν ἐπετρέπετο νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν νομοσχέδιον τοιοῦτον, διότι ἀποτελεῖ ἀληθῆ ἀντίφασιν πρὸς τὰς ὑποδείξεις τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§70Γ. ΠΩΠ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τῆς ὁποίας καὶ ἐγὼ ἀποτελῶ μέλος, ὡμίλησε περὶ ταχυδρομικῶν συμβάσεων, ἀλλὰ δὲν ἐπρόκειτο περὶ συμβάσεων, αἱ ὁποῖαι συνομολογοῦνται μετὰ ἑταιρειῶν Ἑλληνικῶν, ἀλλὰ μετὰ ξένων ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιρειῶν. Καὶ ἐνταῦθα ὄχι τόσον διότι αὗται δὲν ἐκπληροῦσι τὸν προορισμὸν αὑτῶν, ἀλλὰ διότι πολλάκις ἀποφεύγουσαι νὰ ἐκπληρώσωσι τοῦτον δὲν εἶναι διώξιμοι, καθόσον ἐν ταῖς συμβάσεσιν ἐπικρατεῖ ἡ μέθοδος ἀπὸ μακροτάτου χρόνου νὰ συνομολογῶνται αὗται μᾶλλον χαριστικῶς. Ἔχομεν δὲ καὶ γνῶσιν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ἀκόμη, ὑποθέτω τοῦ Ὑπουργείου, ὅτι ἐν Πειραιεῖ ξένη ἑταιρεία, ἥτις ἀνενέωσε συμβάσεις ταχυδρομικάς, ὀφείλει ἀπὸ δεκαετίας εἰς τὸ Δημόσιον 12.000 φρ., τὰ ὁποῖα οὐδέποτε πρόκειται νὰ εἰσπραχθῶσιν. Ἑπομένως ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ κρίνῃ περὶ τοῦ θέματος τούτου, δὲν θὰ ἔκρινεν ὡς ὡμίλησεν ὁ ἔντιμος ἐξ Ἀργολίδος, ἀλλὰ προκειμένου περὶ ξένων ἑταιρειῶν....

§71Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὁ κύριος συνάδελφος ὁ πρὸ μικροῦ λαλήσας δὲν ἔχει ὑπογράψει ὑπὸ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, φαντάζομαι δ’ ὅτι, ἐὰν ὑπέγραφε, δὲν θὰ ἡρμήνευε κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὴν παρατήρησιν τῆς ἐπιτροπῆς. Αἱ ξέναι ἀτμοπλοϊκαὶ ἑταιρεῖαι ἐτέθησαν ἐν μειονεξίᾳ ἀπέναντι τῶν Ἑλληνικῶν.

§72Γ. ΠΩΠ. Ὄχι.

§73Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀναντιρρήτως, ἐφ’ ὅσον δὲν εὑρίσκονται ὑπὸ σύμβασιν.

§74Γ. ΠΩΠ. Δὲν ὑπάγονται εἰς τὰ ἰδικά μας Δικαστήρια, οὔτε ἐκτελοῦνται ἀποφάσεις κατ’ αὐτῶν Ἑλληνικῶν Δικαστηρίων.

§75Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Αἱ ἐλαττώσεις, αἱ ὁποῖαι παραχωροῦνται ἐκ μέρους τοῦ Κράτους εἰς πάσας τὰς ἑταιρείας, καὶ τὰς ἡμεδαπὰς καὶ τὰς ἀλλοδαπάς, παραχωροῦνται ὡς ἀνταλλάγματα ὡρισμένων παροχῶν τῶν ἑταιρειῶν τούτων πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν. Ἐφ’ ὅσον τοιαῦται παροχαὶ ἀποδεδειγμένως κατὰ τὴν πιστοποίησιν τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ δὲν παρέχονται κατὰ κανόνα ὑπὸ τῶν ἑταιρειῶν, προσῆκον εἶναι, ὅπως μὴ καταρτίζωνται τοιαῦται συμβάσεις καὶ ὅπως μὴ κυρῶνται αὗται ὑπὸ τῆς Βουλῆς, διότι τοιουτοτρόπως ὑπονομεύονται τὰ δημόσια οἰκονομικὰ πρὸς ὄφελος μόνον τῶν ὀλίγων συμβαλλομένων.

§76Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ἐγνώριζεν ὄντως τὰ τῆς συμβάσεως, δὲν θὰ ἔλεγε τόσα, ὅσα εἶπεν. Ἡ κύρωσις τῆς συμβάσεως ταύτης ἐπιβάλλεται, ὑποθέτω, ὑπὸ τῆς Βουλῆς· ἡ δρᾶσις τῆς ἀτμοπλοίας αὐτῆς θὰ εἶναι εὐεργετικὴ διὰ τὴν κοινωνίαν, διὰ τὴν Πελοπόννησον, ἰδίως διὰ τὴν πρωτεύουσαν τῆς Πελοποννήσου, ἔνθα θὰ ἑδρεύῃ, διὰ τὰς Πάτρας, καὶ ὑποθέτω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ εἶναι σύμφωνος, ὅπως κυρωθῇ ἡ σύμβασις αὕτη.

§77Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Μετὰ λύπης μου βλέπω ὅτι παρατηρεῖται συστηματικὴ ἀντίδρασις κατὰ τῶν ἐπαρχιακῶν ἑταιρειῶν. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἑταιρείας ἑδρευούσης ἐν Πειραιεῖ ἢ ἀλλαχοῦ, δὲν θὰ ἔλεγον αὐτά.

§78Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τὸ αὐτὸ θὰ ἐλέγομεν.

§79Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Πρόκειται περὶ ἑταιρείας, ἡ ὁποία πολλὰς παρέχει εἰς τὸν τόπον ὑπηρεσίας, καὶ ἀπορῶ πῶς γίνεται συζήτησις, προκειμένου νὰ ληφθῇ πρόνοια γενικὴ μάλιστα. Ἀλλὰ τὰ πάντα διὰ τὸν Πειραιᾶ καὶ τὴν Σῦρον καὶ οὐχὶ διὰ τὰς Πάτρας!

§80Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Εἶναι ἐσφαλμένη ἡ γνώμη σας κατὰ τοῦτο.

§81Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Ποσῶς. Ὑμεῖς λαμβάνετε πιστώσεις διὰ τὰς ἀγόνους γραμμάς. Ἡμεῖς δὲν λαμβάνομεν διὰ τὰς ἀγόνους γραμμάς.

§82Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἶπον καὶ κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν ὅτι τὰ τῶν ταχυδρομικῶν συμβάσεων κανονίζονται κατὰ χαριστικὸν τρόπον ὑπὲρ τῆς Ἑλληνικῆς σημαίας. Αἱ περισσότεραι τῶν λεγομένων ταχυδρομικῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιρειῶν οὐδεμίαν παρέχουσιν ὑπηρεσίαν καὶ πολλαὶ ἀποτελούμεναι ἀπὸ φορτηγὰ ἀτμόπλοια, ἑπομένως μὴ δυνάμεναι νὰ ἐκτελέσωσι τακτικὰς γραμμάς, συνάπτουσι συμβάσεις. Ἐπειδὴ ὅμως ὅλον τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου περὶ τελῶν ἀγκυροβολίας καὶ φαρικῶν ἀποβλέπει εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς Ἑλληνικῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας, χωρὶς συγχρόνως νὰ δύναται νὰ ὑφίσταται ἐξαιρετικὴ διάταξις λόγῳ τῶν διεθνῶν συνθηκῶν, διὰ τοῦτο συνάπτονται αἱ συμβάσεις μόνον τῆς τοιαύτης λόγῳ ἐνισχύσεως τῆς ἐθνικῆς ναυτιλίας εὐκολίας. Ἡ ὑπηρεσία τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων—οὐχὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν—ἔκαμε κατάχρησιν, καθόσον οἱαδήποτε ξένη ἑταιρεία, ἡ ὁποία ἤθελε ζητήσει τὴν σύναψιν συμβάσεως, θὰ εὕρῃ τὴν ὑπηρεσίαν πρόθυμον, διότι δυστυχῶς ὑπάρχουσιν ὅροι εἰς τὰς συμβάσεις, καθ’ ἃς ἡ διεύθυνσις τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων διαθέτει ὡρισμένον ἀριθμὸν εἰσιτηρίων αʹ, βʹ καὶ γʹ θέσεως, καὶ διὰ τῶν εἰσιτηρίων τούτων ἡ ἑταιρεία δελεάζει τοὺς ἁρμοδίους εἰς τὴν σύναψιν τῶν συμβάσεων, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου ἡ Διεύθυνσις τῶν ταχυδρομείων διαθέτει ταῦτα κατὰ σκανδαλωδέστατον τρόπον, ὥστε νὰ εἴπῃ τις ὅτι ταῦτα ἐμπορεύεται ἢ χρησιμοποιεῖ δι’ εὐπόρους, ἐνῷ συγχρόνως, ὅταν πρόκειται ὄργανα τῆς Πολιτείας νὰ ταξιδεύσωσιν εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, δὲν ταξιδεύουσι δωρεάν, ἀλλὰ δαπάναις ἁδραῖς τῆς Πολιτείας. Τὰ τῶν συμβάσεων τούτων ἔπρεπε ν’ ἀναθεωρηθῶσιν, ὅπως ἔπρεπε ν’ ἀναθεωρηθῇ καὶ ὁλόκληρος ἐκείνη ἡ ὑπηρεσία ἡ λαβυρινθώδης τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων. Σχετικῶς μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ὁ φίλος μου Βουλευτὴς ἐξ Ἀργολίδος ἔχει πληρέστατα δίκαιον· ἀλλ’ οὔτε δύναται ν’ ἀντικρουσθῇ τὸ ἐπιχείρημά του ὅτι μόνον πρὸς χάριν τῶν ἰδιοκτητῶν τῆς ἑταιρείας συνάπτεται ἡ σύμβασις ἄνευ οὐδεμιᾶς ὠφελείας. Οἱ λέγοντες ταῦτα δύνανται νὰ λέγωσιν ὅτι θὰ παράσχῃ ὑπηρεσίας· ἐπαναλαμβάνω ὅτι οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν θὰ παράσχῃ, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει ν’ ἀφήσωμεν τὸ νομοσχέδιον νὰ ψηφισθῇ, ὅπως καὶ τόσα ἄλλα, διότι μόνον φέρουσι τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν. Ἀλλὰ δικαιοῦμαι ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ νὰ κάμω δύο συστάσεις: μίαν διὰ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν συμβάσεων, καθόσον ἡ Ἑλληνικὴ ναυτιλία εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν δὲν ἔχει κανὲν προνόμιον, ἀλλ’ ὑπόκειται εἰς πάσας τὰς βαρείας διατάξεις, εἰς τὰς ὁποίας ὑπόκεινται τὰ πλοῖα οἱασδήποτε σημαίας. Ἐξ ἄλλου σχετικῶς εἰς τὰ τέλη ἀγκυροβολίας καὶ φαρικῶν, ἐπειδὴ δὲν μοὶ ἐδόθη εὐκαιρία ἐπὶ ἐρωτήσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμον περὶ καθυστερουμένων, νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ ἐκκαθαρίσῃ κατάστασιν ἀθλίαν, τὴν ὁποίαν εὗρε, καὶ μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ κάμω σχετικὸν λόγον, διότι ἐγὼ ὁ ἴδιος πρὸ εἰκοσαετίας ἤδη ἐργασθεὶς καὶ συντάξας πίνακα τῶν καθυστερουμένων ὀφειλῶν ὡς ἐργαζόμενος εἰς τὸ σχετικὸν τμῆμα — ἑκατοστύων χιλιάδων δραχμῶν—εἶδον ὅτι οὐδὲν τούτων ἠδυνήθη νὰ εἰσπραχθῇ. Ἡ Ῥωσικὴ ἑταιρεία διὰ ψευδῶν δηλώσεων τῆς χωρητικότητος τῶν ἀτμοπλοίων ἐπλήρωνε τὰ ἡμίση τῶν τελῶν, καὶ ἡ Ἰταλικὴ ἑταιρεία ἐπὶ δέκα ἔτη ἐπλήρωνεν ὡς ταχυδρομικὴ ἑταιρεία, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ταχυδρομικὴ σύμβασις· ὑπελόγισα τὰ τέλη, τὰ ὁποῖα ὤφειλε νὰ πληρώσῃ ἡ Ἰταλικὴ ἑταιρεία Φλόριο, εἰς ποσὸν ὑπὲρ τὸ ἑκατομμύριον. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν εἰσεπράχθη, δὲν ἀρκεῖ ὅτι κατόπιν πλαστογραφίας ἡ Ῥωσικὴ ἀτμοπλοΐα ἐκέρδισεν 11,000 δραχμῶν, ἀλλὰ καὶ ἄλλαι ἑταιρεῖαι, αἱ ὁποῖαι εἶχον ἀμφισβήτησιν περὶ τὴν ἑρμηνείαν διατάξεών τινων τοῦ νόμου περὶ τελῶν ἀγκυροβολίας καὶ φαρικῶν, δὲν ἠθέλησαν νὰ πληρώσωσι τὰ τέλη, τὰ ὁποῖα εἶχον ὁρισθῆ ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς ὑπηρεσίας. Ἐν τῇ ἀμφισβητήσει ταύτῃ νὰ πληρώσωσιν ὀλιγώτερα ἢ περισσότερα δὲν ἐπλήρωσαν τίποτε, καὶ μένει ἀκόμη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἀκανόνιστον τὸ ζήτημα τοῦτο. Θὰ ἐπεθύμουν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ εἰσπράξῃ τὰ ὀλίγιστα τοὐλάχιστον, ἀφοῦ δὲν κατωρθώθη μέχρι τοῦδε νὰ εἰσπραχθῶσιν,...

§83ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ ἔπραξα ἤδη, κύριε Κουτούπη.

§84Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. ... πρὸς σεβασμὸν τῶν Ἑλληνικῶν νόμων καὶ νὰ ἐχαρίζοντο πάντα τὰ ἄλλα, διότι ἡ ἑταιρεία τοῦ Λόϋδ ὑπεχρεώθη καὶ ἐπλήρωσε 300 χιλ., ἡ Ἰταλικὴ ἑταιρεία δύναται ν’ ἀφεθῇ, διότι κατώρθωσε νὰ κερδίσῃ τὸ ἓν ἑκατομμύριον, ὡς σᾶς εἶπον, ἐξ ἀβελτερίας τῶν ὀργάνων τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας, ἀλλ’ ἡ Ῥωσικὴ ἑταιρεία, ἡ ὁποία ἐκέρδισεν 11,000 ἐπὶ ἔλαττον κατόπιν ψευδῶν δηλώσεων, καίτοι παρῆλθον 22 ἔτη, πρέπει νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν πληρωμήν, καθόσον ὁ ἴδιος ἐγὼ διεξάγων τὴν ὑπηρεσίαν τότε οὐδεμίαν δικαιολογίαν γνωρίζω καὶ ὁ ἴδιος συντάξας τὸν πίνακα τῆς ὀφειλῆς εἶδον ὅτι οὐδεμίαν ἠδυνήθη ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρεία νὰ παρουσιάσῃ δικαιολογίαν εἰμὴ ὅτι ὁ πράκτωρ, ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὰς ψευδεῖς δηλώσεις, εἶχεν ἀποθάνει. Βεβαίως ἡ ποινικὴ δικαιοσύνη δὲν δύναται νὰ φθάσῃ εἰς τὸν πράκτορα τοῦτον· ἡ ὑποχρέωσις ὅμως τῆς Ῥωσικῆς ἀτμοπλοΐας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σβεσθῇ καὶ αἱ 11,000 δρ. δύνανται νὰ εἰσπραχθῶσι καὶ σήμερον.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὑπαγωγῆς ἐθελοντῶν εἰς τὸ ἄρθρον 119 τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας». Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§86Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡ ἀρχή, τὴν ὁποίαν θέτει τὸ νομοσχέδιον, εἶναι ἀξιοσύστατος. Κράτος πτωχόν, ὡς εἶναι ἡ Ἑλλάς, δύναται νὰ καταφύγῃ εἰς ἀπαλλαγάς, ὅπως ἔχῃ ἀντάλλαγμα χρηματικόν, καὶ διὰ τῶν χρημάτων τούτων, τὰ ὁποῖα διατίθενται ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῆς Ἀμύνης, θὰ γίνηται ἡ ἐκγύμνασις.

§87Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν πρόκειται περὶ ἀπαλλαγῆς. Ὁ ἰσχύων στρατολογικὸς νόμος ἐπιτρέπει εἰς τοὺς ἔχοντας ὡρισμένα προσόντα μαθήσεως νὰ ὑπηρετῶσιν ἐπὶ ἓν ἔτος μόνον, μετὰ τὸ ὁποῖον ἀπαλλάσσονται τῆς ὑπολοίπου ὑπηρεσίας, ἐὰν καταβάλωσιν ὡρισμένον ἀντίτιμον. Ἐπίσης τὸ αὐτὸ δικαίωμα πρέπει νὰ ἔχωσι καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ καταταχθῶσιν ὡς ἐθελονταί.

§88Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὴν ἀρχὴν αὐτὴν ἔχουσι καὶ πλούσια Κράτη, ὡς εἶναι τὸ Γερμανικὸν Κράτος, ὥστε καὶ ἡ Ἑλλὰς θὰ εἶναι δεδικαιολογημένη ἀπαλλάττουσα ἐπὶ πληρωμῇ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦσιν ἐπὶ ἓν ἔτος. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ὅμως θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ συστήσω ὅτι τὰ τῆς ἀπαλλαγῆς εἴτε ἐν μέρει εἴτε ἐν συνόλῳ ἐκανονίσθησαν οὐχὶ κατὰ ποσὸν μετοχῆ; διὰ πάντας, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οἱ πλούσιοι θ’ ἀπολαμβάνωσι τοῦ εὐεργετήματος αὐτοῦ.

§89Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀποσύρω τὸ νομοσχέδιον.

§90Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ ἐτελείωσα.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναγραφῆς εἰς τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἐτησίως πιστώσεως ἐξ 150,000 δρ. πρὸς περίθαλψιν προσφύγων καὶ δι’ ἄλλας ἐξωτερικὰς ἀνάγκας». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον μόνον ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναγραφῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1911 πιστώσεως διὰ τὸ ἐνοίκιον τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει πρεσβευτικοῦ μεγάρου τοῦ ἔτους 1912». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον). Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀδείας συνομολογήσεως Γεωργικοῦ Θεσσαλικοῦ δανείου χρεολυτικοῦ ἐκ δραχμῶν εἰς χρυσὸν 2.850.000 πραγματικοῦ κεφαλαίου πρὸς ἀγορὰν τῶν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καρδίτσης χωρίων Γουργοβίτες, Καπουτσῆ, Κουμάδες, Κουρτέσι, Μύρους, Δελήβελι καὶ τῶν δύο πέμπτων τοῦ χωρίου Σοῦπι τῶν κληρονόμων Νεκῆ Πασᾶ».

§92Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑπάρχει νομοσχέδιον τροποποιημένον πρὸ πολλοῦ.

§93Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὡς ἐτροποποιήθη μετὰ τὴν βʹ συζήτησιν.

§94Γ. ΠΩΠ. Τὸ σύνολον εἶναι τώρα;

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἔχομεν ἀνὰ χεῖρας τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἐτροποποιήθη. (Ψηφίζεται τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἐτροποποιήθη). Ἀναβάλλεται ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως». Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως χημικῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ Β. Ναυτικῷ». (Ψηφίζεται καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ ΓΩΙΘʹ (3819) νόμου τῆς 6ης Ἰουλίου 1911 περὶ κατωτέρου προσωπικοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν δασῶν». Ἄρθρον μόνον.

§97Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ὑπάρχει κάποια τροπολογία.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραχεδόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Χρυσοστάλη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Ἀπορρίπτεται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Σακελλαρίου, καὶ ψηφίζεται ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον).

§99Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ὅπως ψηφίσωμεν ἀπὸ τοῦ 71 μέχρι τοῦ 78, διὰ νὰ γίνωσι νόμοι τοῦ Κράτους.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ 71ον. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἱδρύσεως πρωτοτύπων μοναστηριακῶν ἀγροκηπίων». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 5830 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1911». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κηρυσσόμενον κατεπεῖγον).

§101ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καὶ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 73 νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγκρίσεως συνάψεως δανείου τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς Βόλου πρὸς κατασκευὴν ἁμαξιτῶν ὁδῶν ἐν Πηλίῳ καὶ τῆς ὁδοῦ Βόλου–Λαρίσης».

§103Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Πρόκειται, κύριοι Βουλευταί, διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου νὰ χορηγηθῇ ἡ ἄδεια εἰς τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Βόλου νὰ συνάψῃ δάνειον 500.000 περίπου δραχμῶν, τὸ ὁποῖον νὰ διατεθῇ πρὸς κατασκευὴν ὡρισμένων ὁδῶν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Βόλου. Δὲν εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι δὲν πρέπει νὰ κατασκευασθῶσιν αἱ ὁδοί, ἀλλὰ τὸν τρόπον, τὴν καθιερωθεῖσαν ἀρχήν, τοῦ νὰ μεταβάλληται ὁ σκοπὸς τῆς φορολογίας δὲν εὑρίσκω ὀρθὴν καὶ δικαίαν, διότι, ὡς γνωρίζετε, τὸ χρῆμα τὸ λιμενικόν, τὸ ὁποῖον πληρώνεται ἀπὸ ὅλην τὴν Θεσσαλίαν, πληρώνεται δι’ ὡρισμένους σκοπούς, ἀφορᾷ δὲ τὴν τύχην ὁλοκλήρου τῆς Θεσσαλίας, ἤδη δὲ πρόκειται νὰ διατεθῇ τὸ χρῆμα, τὸ ὁποῖον εἰσπράττεται ἀπὸ ὅλην τὴν Θεσσαλίαν, διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς ὁδοποιίας ὡρισμένων ἐπαρχιῶν. Ἐὰν ἠδυνάμην, θὰ ἔλεγον εἰς τὴν λιμενικὴν ἀρχὴν Παγασῶν, ἡ ὁποία ἐπρότεινε τὴν σύναψιν τοῦ δανείου τούτου, θὰ συνεβούλευον αὐτήν, θέλουσαν νὰ εἶναι ἐν τάξει τί ἔπρεπε νὰ κάμῃ, ἐὰν συνετελέσθησαν τὰ λιμενικὰ ἔργα Βόλου· ἔπρεπε νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ λιμενικοῦ φόρου, ἡ δὲ δημοτικὴ Ἀρχὴ ὅτι ἔπρεπε νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων, διότι κινδυνεύει ὁ Βόλος νὰ χάσῃ ὅλον τὸ εἰσαγωγικόν, ὅπερ τείνει νὰ μετατεθῇ εἰς ἄλλας ἀγορὰς τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς. Ἐὰν δὲ εἶναι ἀληθὲς ὅτι συνετελέσθησαν τὰ λιμενικὰ ἔργα περιττεύει τότε ἡ φορολογία αὕτη, καὶ θὰ ἦτο σκοπιμώτερον ν’ ἀπηλλάττετο ὁ Θεσσαλικὸς λαὸς πάσης ἄλλης φορολογίας καὶ ὄχι νὰ ἐξακολουθήσῃ ὑφισταμένη αὕτη καὶ νὰ διατίθηται δι’ ἄλλους σκοπούς, διὰ τοὺς ὁποίους θὰ ἠδύνατο νὰ φροντίσῃ ἡ Πολιτεία. Αὐτὸ τὸ εὑρίσκω πολὺ ἄδικον, νὰ διατίθηται δι’ ὡρισμένην ἐπαρχίαν τοιαύτη φορολογία. Καὶ εἰς τὸ παρελθὸν ἐγένετο τὸ λάθος αὐτό, διετέθη τὸ ποσὸν τοῦ φόρου τούτου διὰ τὴν κατασκευὴν σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Πηλίου καὶ δι’ ἄλλα, καὶ ἔκαμε χειρίστην ἐντύπωσιν τὸ πρᾶγμα, ἐξ οὗ καὶ βαρέως φέρει τοῦτο ὁ Θεσσαλικὸς λαός, διότι πληρώνουσι καὶ ὁ Τρικκαληνὸς καὶ ὁ Λαρισαῖος διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἔργων τοῦ λιμένος Βόλου. Ἂς ἀπαλλαγῶσιν οἱ ἄλλοι ἐπὶ τέλους καὶ ἂς μείνωσι νὰ φορολογῶνται τὰ διὰ τὸ Πήλιον προϊόντα καὶ ὄχι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὁ καταναλωτὴς ὅλης τῆς Θεσσαλίας πληρώνει. Διὰ τοῦτο ἐγὼ εἶμαι κατ’ ἀρχὴν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§104Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς γνωρίζετε, κύριοι Βουλευταί, ὁ φόρος οὗτος ἐπεβλήθη διὰ τὰ λιμενικὰ ἔργα Βόλου. Εἰς τοῦτο βεβαίως καὶ ἡμεῖς οἱ ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ τῆς Θεσσαλίας εἴχομεν ὑποχρέωσιν νὰ συντελέσωμεν, ὥστε ὁ λιμὴν Βόλου νὰ κατασταθῇ εὐπρόσωπος λιμήν, διότι εἶναι τὸ μόνον, ἢ μᾶλλον ἦτο μέχρι τινὸς τὸ μόνον, ἐπίνειον τῆς Θεσσαλίας, καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἐξ ὑπερηφανείας, διότι ἠδυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡ χώρα ἡμῶν λόγῳ τῆς μεγάλης παραγωγῆς παρέχει καὶ πολλοὺς φόρους, ἠθέλομεν ὀπωσδήποτε καὶ διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῶν ἐμπορευμάτων νὰ κατασταθῇ ὁ λιμὴν Βόλου εὐπρόσωπος. Ἐπὶ 30 ὁλόκληρα ἔτη μετὰ τῆς ἐπαρχίας Βόλου καὶ ἡ λοιπὴ Θεσσαλία ἐπλήρωνε φόρον διὰ λιμενικὰ ἔργα. Ἤδη τὰ λιμενικὰ ἔργα συνετελέσθησαν καὶ δὲν εἶχεν ἀνάγκην τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Βόλου χρημάτων εἰμὴ μόνον διὰ τὰς ἑκάστοτε τυχὸν ἐπιδιορθώσεις. Διὰ τοῦτο ἐνομίζομεν τὴν στιγμὴν καὶ τὴν εὐκαιρίαν κατάλληλον, ἵνα τὰ ὠφελήματα ταῦτα τοῦ λιμένος Βόλου, τὰ ὁποῖα εἶχεν οὗτος πάντοτε καὶ ἔχει ἀκόμη μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε νὰ κατασταθῇ εὔπορος, λόγῳ τοῦ μεγάλου ἐμπορίου, τὸ ὁποῖον διενεργεῖται ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ τῆς Θεσσαλίας, γίνωσιν αἰτία ἵνα καὶ τὸ ἐσωτερικὸν τῆς Θεσσαλίας, ἂν μή τι ἄλλο, τοὐλάχιστον ἀπαλλαγῇ ἐκ πάντων τῶν φόρων, τοὺς ὁποίους ἐπλήρωνε μέχρι σήμερον χάριν τοῦ λιμένος Βόλου, ἢ τοὐλάχιστον τώρα, ὅτε τὰ λιμενικὰ ἔργα συνετελέσθησαν, νὰ ἐπέλθῃ ἐλάττωσις τοῦ φόρου τοῦ λιμενικοῦ. Ὁ δὲ Βόλος καὶ πάλιν ἤθελεν ἔχει ὠφελήματα, διότι, ὅταν τὸ ἐμπόρευμα ἔχῃ φόρον λιμενικὸν κατώτερον τοῦ ὑπάρχοντος, θὰ διέρχωνται πλεῖστα ἐμπορεύματα ἐκεῖθεν καὶ ὡς ἐκ τούτου μεγάλας ὠφελείας θὰ ἔχῃ τὸ ἐμπόριον αὐτοῦ. Μοὶ φαίνεται ἄδικον φόρος καταβαλλόμενος ἐξ ὁλοκλήρου τῆς λοιπῆς Θεσσαλίας καὶ κατὰ τὸ ⅓ μόνον ἐκ τῆς ἐπαρχίας Βόλου καὶ τοῦ Πηλίου νὰ διατεθῇ πρὸς ἐξωραϊσμὸν τῶν χωρίων τοῦ Πηλίου καὶ ν’ ἀδικηθῇ ἡ ἄλλη Θεσσαλικὴ χώρα, ἡ ὁποία κατέστησε τὴν πόλιν τοῦ Βόλου τὴν πλουσιωτέραν τῶν Θεσσαλικῶν πόλεων. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι μέχρι τινὸς ἐκαυχᾶτο καὶ καυχᾶται ὅτι ἤθελε νὰ ἔχῃ ἀξιοπρεπῆ, τὸν λιμένα Βόλου ἀλλ’ ὄχι βεβαίως ἐντεῦθεν τὰ ὠφελήματα ν’ ἀνέρχωνται πρὸς τὸ Πήλιον καὶ νὰ μὴ κατέρχωνται πρὸς τὴν λοιπὴν Θεσσαλίαν, ἵνα καὶ ὅλος ὁ ἄλλος Θεσσαλικὸς πληθυσμός, ὅστις ἀποτελεῖται ἐκ 300.000 κατοίκων, καὶ ὅστις δὲν ἔπαυσε νὰ καταβάλλῃ φόρους, νὰ μὴ ὠφεληθῇ ἐκ τῆς περατώσεως τῶν λιμενικῶν ἔργων Βόλου, ὥστε ἡ πόλις Βόλου, ἥτις τόσας ἀπολαυὰς ἔχει ἐξ ὅλης τῆς Θεσσαλίας, νὰ μὴ παράσχῃ ὠφέλημά τι εἰς τὸν ἐμπορικὸν κόσμον τῆς λοιπῆς Θεσσαλίας. Διὰ τοῦτο μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν ἔρχεται οὔτε εἰς κατάλληλον στιγμὴν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, οὔτε βεβαίως οἱ ἔντιμοι συνάδελφοι Βόλου πρέπει νὰ ἐπιζητῶσι τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ, πρὸ παντὸς δὲ ὁ κ. Πρωθυπουργός, διότι εἶναι ἀδικία φανερά.

§105ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας πρέπει νὰ εἶναι βέβαιος ὅτι τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ δὲν ἐπιζητοῦσιν οἱ κύριοι ἐκ Βόλου συνάδελφοι. Τὴν ἐπιψήφισιν ζητεῖ ἐκ πρωτοβουλίας αὐτῆς ἡ Κυβέρνησις. Λέγω τοῦτο, διὰ νὰ σᾶς πείσω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὑποστῇ πίεσίν τινα ὅσον ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ὅμως νὰ ἐπικαλεσθῶ τὸ συναίσθημα τῆς ἀλληλεγγύης καὶ τῆς ἐθνικῆς καὶ τῆς Θεσσαλικῆς ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ δαπάνη, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Βόλου, εἶναι 40.000 δρ. Αἱ πρόσοδοι τοῦ ταμείου κυμαίνονται μεταξὺ 200–300.000 δρ. ἑπομένως τὸ ποσόν, διὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ λιμενικὸν ταμεῖον ὡς ἐκ τῆς συνάψεως τοῦ δανείου, ἀποτελεῖ τὸ ⅐ τῶν πόρων αὐτοῦ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε δὲ νὰ φρονῶ ὅτι τὸ ποσὸν αὐτό, καὶ ἂν φύγωμεν ἀπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ἀλληλεγγύης, ἀναλογεῖ εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην τοῦ Πηλίου καὶ τὴν ἐξυπηρέτησιν καλλιτέρας συγκοινωνίας μεταξὺ Βόλου καὶ Λαρίσης, ἡ ὁποία ἐξυπηρετεῖ ὄχι μόνον σκοποὺς ἐμπορικούς, ἀλλὰ καὶ ἄλλους. Ὅταν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὰς δυσκολίας, ἃς ὑφίσταται τὸ ἐμπόριον, καὶ τὴν παροῦσαν κατάστασιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καθ’ ἣν ἀδυνατοῦμεν νὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς εὐρύτερα ἔργα ὁδοποιίας, θὰ ὁμολογήσητε ὅτι ἡ πρόνοια αὕτη εἶναι ἐπιτυχής. Ἐὰν εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ λιμενικὸν ταμεῖον δὲν ἔχει ἀνάγκας λιμενικάς, οὐδὲν κωλύει, ὅπως περαιτέρω προβαῖνον διαθέσῃ καὶ ἄλλο μέρος τῶν προσόδων αὐτοῦ ὑπὲρ ἄλλου μέρους τῆς Θεσσαλίας, καὶ νὰ εἶναι βέβαιοι οἱ Βουλευταὶ Τρικκάλων ὅτι, ἐὰν ἤθελον παρουσιάσει νομοσχέδιον προνοοῦν καὶ ὑπὲρ τοῦ νομοῦ των....

§106ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ μεγαλυτέρα ἡ δαπάνη, ὥστε νὰ γίνωσιν ἔργα καὶ ἐν Τρικκάλοις;

§107ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πρέπει νὰ γνωρίζητε τοῦτο, ὅτι ἡ μελέτη αὕτη εἶναι σοβαρὰ καὶ ὅτι οὐδεμίαν δυσκολίαν ἔχω, ὅπως διατάξω τὸν μηχανικὸν Τρικκάλων, ἵνα μεταβῇ μετὰ τοῦ νομάρχου καὶ ἐκπονήσῃ σχέδιον ὁδοποιίας, ἀνάλογον πρὸς τὴν ἔννοιαν, ἡ ὁποία νὰ δύναται νὰ ἐξυπηρετηθῇ διὰ τῶν αὐτῶν φόρων, καὶ ὑπόσχομαι εἰς ὑμᾶς μετὰ τοῦ αὐτοῦ ἐνδιαφέροντος νὰ φροντίσω διὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου.

§108Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἐκ τοῦ φόρου τούτου διετέθησαν καὶ ἄλλοτε χρήματα.

§109ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὡς οἱ ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ τῆς Θεσσαλίας καταβάλλουσι διὰ τὸν Βόλον, αἰσθανόμενοι ὅτι τοῦτο ἐξυπηρετεῖ τὰ ἴδια συμφέροντα, κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ τὸ ταμεῖον Βόλου ὀφείλει νὰ καταβάλῃ ὑπὲρ τῆς ἀναπτύξεως τῆς συγκοινωνίας, γνωρίζον ὅτι τοῦτο συμφέρει εἰς αὐτό. Μετὰ τὰς ἐξηγήσεις ταύτας θὰ παρακαλέσω τοὺς Βουλευτὰς Τρικκάλων, ποιούμενος ἔκκλησιν εἰς τὸ αἴσθημα τῆς ἀλληλεγγύης, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ὄχι μόνον μεταξὺ τῶν τμημάτων τῆς Θεσσαλίας, ἀλλὰ καὶ μεταξὺ Θεσσαλίας καὶ ἄλλων τμημάτων τῆς Ἑλλάδος, νὰ μὴ θελήσωσι νὰ φέρωσι δυσκολίαν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον κατόπιν σοβαρᾶς μελέτης ἀπεφάσισεν ἡ Κυβέρνησις νὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Βουλήν.

§110Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως ἔπρεπε νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τῶν ἔργων τοῦ νομοσχεδίου· ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ ἐσωτερικὸν τῆς Θεσσαλίας ἐπὶ 30 ἔτη καταβάλλει φόρους διὰ τὸν σκοπὸν τοῦ λιμένος Βόλου καὶ ἐπειδὴ πολλάκις μέχρι τοῦδε ἐκ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Βόλου ἐγένοντο ἀποκλειστικῶς ἔργα διὰ τὸν Βόλον καὶ τὴν συγκοινωνίαν αὐτοῦ, ὑπὲρ τοῦ ἐσωτερικοῦ δὲ οὐδὲν διετέθη, μοὶ φαίνεται ὅτι κατὰ μεγαλύτερον λόγον ἡμεῖς ἔπρεπε νὰ προτιμηθῶμεν εἰς τὸ ζήτημα τῆς παροχῆς.

§111ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ζητούμενον βεβαίως ἀποτελεῖ γενναῖον βῆμα καὶ κατὰ τὴν ὁμολογίαν ὑμῶν. Λοιπὸν σᾶς παρακαλῶ, ἵνα μὴ καταναλίσκωμεν πολύτιμον χρόνον, νὰ παρκιτηθῆτε τῶν ἀξιώσεών σας, σας ὑπόσχομαι δὲ νὰ καταγίνω ἐγὼ αὐτός, ὅπως καὶ δι’ ἄλλα τμήματα τῆς Θεσσαλίας γένωνται μελέται, καὶ συντελέσω, ὅπως καὶ ὑπὲρ αὐτῶν τοιαῦτα μέτρα ληφθῶσι διὰ τῆς ἐπικουρίας τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Βόλου.

§112Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει παραιτοῦμαι.

§113ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πολλὰ τὰ δέοντα γενέσθαι, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν πάντα νὰ γίνωσιν ἀμέσως. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τοὺς ἐγγραφέντας νὰ παραιτηθῶσι, διὰ νὰ ἀρχίσωμεν τὴν ψήφισιν.

§114ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγίας δραχμῶν 1344 πρὸς πληρωμὴν τῆς δαπάνης δι’ ἀποστολὴν ὕδατος εἰς Παξούς». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχή)

§116ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 75 ἀναβάλλεται. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 76.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμοῦ ἔργων ὁδοποιΐας». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου κηρυχθέντος, κατεπείγοντος).

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς «περὶ κυρώσεως προσθέτου ἀτμοπλοϊκῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς γενικῆς διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Πάτραις ἑδρευούσης Ἀχαϊκῆς ἀτμοπλοΐας». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, κηρυχθέντος κατεπείγοντος).

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παραχωρήσεως ἐκτάσεων 1000 στρεμμάτων ἐθνικῶν γαιῶν πρὸς δοκιμαστικὴν καλλιέργειαν τοῦ βάμβακος».

§120Ε. ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ Βουλὴ μετὰ χαρᾶς ἐδέχθη τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀποξηράνσεως ἑλῶν καὶ τελμάτων, διὰ χειροκροτημάτων δὲ προχθὲς ἐδέχθη τὴν πρώτην κατ’ ἄρθρον ψήφισιν αὐτοῦ, ἰδιαιτέραν ὅμως εὐχαρίστησιν ᾐσθάνθημεν ἡμεῖς οἱ ἐκ τῆς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας προερχόμενοι, διότι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐκείνῳ ἀναγράφεται κονδύλιον πρὸς ἀποξήρανσιν τοῦ ἕλους Λεσινίου τῆς Βονίτσης, ἐκ τῆς ὁποίας θ’ ἀποδοθῇ ἡ ὑγεία εἰς 15 χιλιάδας κατοίκων τῶν δήμων Οἰνιάδος καὶ Ἀστακοῦ, καὶ θ’ ἀποκαλυφθῇ ἔκτασις πλέον τῶν 60,000 στρεμμάτων γῆς εὐφορωτάτης, ἀνωτέρας κατὰ πολὺ τῆς Κωπαΐδος, ὡς ἔχει ἀποδειχθῆ ἐκ τῶν γενομένων μελετῶν καὶ ἀναλύσεων, ἐκ τῆς καλλιεργείας δὲ ταύτης θὰ προκύψῃ ἀπόδοσις κατ’ ἐλάχιστον ὅρον δραχμῶν 100 κατὰ στρέμμα, ἤτοι πρόσοδος ἐτησία δραχμῶν 6,000,000, ἐξ ὧν τὸ Δημόσιον πολλὰ θέλει ὠφεληθῆ. Ἤδη παρατηρῶ ὅτι διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἐγκαταλείπεται ἡ ἰδέα τῆς ἀποξηράνσεως, ὡς δείκνυται ἐκ τῆς αἰτιολογικῆς αὐτοῦ ἐκθέσεως....

§121Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Καθόλου.

§122Ε. ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσίς του λέγει ὅτι σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ ἐνίσχυσις καὶ διάδοσις τῆς βαμβακοφυτείας, δίδει δ’ ἀφορμὴν νὰ πιστευθῇ ὅτι ἐγκατελείφθη ἡ ἰδέα τῆς ἀποξηράνσεως, διότι μόνον ἐὰν ἐκ τῶν γενησομένων δοκιμῶν ἀποδειχθῇ ὅτι ἡ ἀπόδοσις θὰ εἶναι μεγάλη, τότε θὰ δοθῇ εἰς ἑταιρείαν, ἡ ὁποία θ’ ἀναλάβῃ καὶ τὴν ἀποξήρανσιν. Ἀλλά, ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν βεβαιοῖ ὅτι δὲν ματαιοῦται ἡ ἀποξήρανσις τοῦ ἕλους ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ εἶναι περιττὸν νὰ δοθῇ εἰς ἑταιρείαν ἡ ἐκμετάλλευσις, ἀλλὰ μετὰ τὴν ἀποξήρανσιν νὰ παραχωρηθῶσιν αἱ γαῖαι εἰς τοὺς πέριξ κατοίκους ἐπὶ πληρωμῇ τῆς ἀξίας αὐτῶν, διὰ ν’ ἀπολαύσωσιν οὗτοι τὰ κέρδη καὶ οὐχὶ ἡ ἑταιρεία.

§123Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἔχει, δὲν ἐμποδίζει νὰ δοθῇ εἰς καλλιέργειαν, μετὰ τὸν κανονισμὸν τῶν τυχὸν δικαιωμάτων τῶν περιοίκων, ἡ ἐλευθέρα ἔκτασις ἔστω καὶ ἂν εἶναι αὕτη καὶ ἀπεξηραμμένη. Ἐὰν πρὶν ἄρξωνται ἢ συντελεσθῶσι τὰ ἀποξηραντικὰ ἔργα ὁ ἀνάδοχος θέλει προβῆ εἰς τὴν συντέλεσιν αὐτῶν, εἶναι ἐλεύθερος νὰ τὸ πράξῃ. Οἱ ζητοῦντες τὴν παραχώρησιν ὑποθέτουσιν ὅτι ἡ γῆ εἶναι εὐφορωτάτη καὶ ἐπιδεκτικὴ μεγάλων ἀποδόσεων βάμβακος, ἂν καλλιεργηθῇ. Διὰ τοῦτο προτίθενται νὰ κάμωσι δοκιμάς, καί, ἂν ἐπιτύχωσιν αὗται, θὰ ὑποβάλωσι προτάσεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα ἀναλάβωσι τὴν καλλιέργειαν. Ἂν δὲν εἶναι ἀπεξηραμμένη μέχρις ἐκείνης τῆς ἐποχῆς ἡ τοῦ Λεσσινίου ἔκτασις, θὰ ἀναλάβωσιν οἱ αἰτοῦντες τὴν παραχώρησιν καὶ ἐκτέλεσιν τῶν ἀπαιτουμένων ἀποξηραντικῶν ἔργων.

§124Ε. ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Δέχομαι τὴν διασάφησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ θὰ προέτεινον, ὅπως τὰ κέρδη, τὰ ὁποῖα θὰ προκύψωσιν ἐκ τῆς καλλιεργείας τῶν ἀποξηρανθησομένων γαιῶν, περιέλθωσιν εἰς τοὺς κατοίκους ἀντὶ νὰ περιέλθωσιν εἰς τὴν ἑταιρείαν.

§125ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται ἀπὸ τῆς παρούσης ἡμέρας ν’ ἀναλάβωμεν ὑποχρέωσιν τινὰ ἢ νὰ κάμωμεν καμμίαν ἄλλην παραχώρησιν παρὰ ἐπὶ μίαν διετίαν νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος κατ’ ἔγγραφον τῆς Ὁλλανδικῆς πρεσβείας ἀντιπροσωπεύει σοβαρώτατον οἶκον ἐν Ὁλλανδίᾳ, νὰ κάμῃ καλλιέργειαν βάμβακος. Ἂν ἐπιτύχῃ, αὐτὸ εἶναι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἴδωμεν καὶ ἡμεῖς καὶ ἑπομένως θὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ γνωρίζωμεν τὴν ἀξίαν, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχωμεν. Ἐννοεῖται ὅτι τὸ τοιοῦτον δὲν δύναται νὰ γίνῃ χωρὶς σύμβασιν. Ὅ,τι ζητεῖται σήμερον εἶναι αὐτὴν τὴν ἔκτασιν, ἡ ὁποία μένει ἀκαλλιέργητος, νὰ ἐπιτρέψωμεν νὰ καλλιεργήσῃ. Νομίζω ὅτι αὐτὸ εἶναι ἔργον προόδου, καὶ εἴθε ἡ ἑταιρεία νὰ ὠφεληθῇ, νὰ ὠφεληθῶμεν καὶ ἡμεῖς καὶ νὰ γνωσθῇ ὅτι ἦλθον εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐπιχειρηματίαι καὶ ἔκαμον ἐργασίας, ἐκέρδισαν πολλά, ὥστε νὰ σπεύσωσι πολλὰ κεφάλαια νὰ ἔλθωσιν ἐδῶ μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι θὰ εὕρωσιν ἀπασχόλησιν. Ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν ζητοῦμεν τίποτε παρὰ μόνον τοῦτο, τὰ δ’ ἄλλα θ’ ἀποτελέσωσιν ἀντικείμενον ἄλλης συμβάσεως.

§126Ε. ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Τὸ ἐπὶ ἴσοις ὅροις;

§127ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι φυσικωτάτη ἡ προτίμησις ὑπὲρ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος θὰ κάμῃ τὰς δαπάνας, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον ν’ ἀποτύχῃ ἡ καλλιέργεια.

§128Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἂν συναινῆτε, νὰ διαγραφῇ ἡ τελευταία παράγραφος, διότι πολλάκις εἰσήχθη τοιοῦτον νομοσχέδιον.

§129ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ ὁ ἄνθρωπος αὐτός.

§130Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἡμεῖς εἴμεθα δύσπιστοι ἐκ τοῦ παρελθόντος, διότι πολλάκις ἐδόθη ἀφορμὴ ἐκ τοῦ αὐτοῦ μέρους. Διὰ τοῦτο, ἂν συναινῆτε, νὰ διαγραφῇ ἡ τελευταία παράγραφος.

§131ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἂν θέλωμεν νὰ εἴμεθα τόσον δύσπιστοι, δὲν θὰ κατορθώσωμεν ν’ ἀναπτύξωμεν τὸν πλοῦτον τῆς χώρας.

§132Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δύσπιστοι οὐχὶ ἄνευ λόγου, ἀλλὰ μετὰ λόγου καὶ λόγου σοβαροῦ.

§133Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου παραχωρεῖται προσωρινῶς ἡ ἔκτασις, ἀλλὰ παρέχονται καὶ ὁριστικὰ δικαιώματα.

§134ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραχωρηθῶσιν ὁριστικὰ δικαιώματα ἐπὶ τῆς ἐκτάσεως αὐτῆς. Ἄλλην ἐξουσιοδότησιν αὐτὸς δὲν ἔχει παρὰ νὰ κάμῃ καλλιεργείας ἐκεῖ, καὶ ὅταν εὑρεθῶμεν εἰς θέσιν νὰ κάμωμεν ὁριστικὴν παραχώρησιν, θὰ προτιμηθῇ ἐπὶ ἴσοις ὅροις.

§135Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Τὸ Δημόσιον ὅμως διὰ τοῦ αʹ ἄρθρου ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν ἐν περιπτώσει ἐπιτυχίας τῆς δοκιμαστικῆς καλλιεργείας, προκειμένου νὰ ἔλθῃ εἰς συμφωνίαν πρὸς παραχώρησιν τοιούτων γαιῶν, νὰ τὰς παραχωρήσῃ εἰς αὐτούς.

§136ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἄν θέλῃ νὰ τὰς παραχωρήσῃ, δὲν ἀναγνωρίζεται, ὅτι πρέπει νὰ τὰς παραχωρήσῃ εἰς αὐτούς.

§137Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Καὶ αὐτὴ ἡ παραχώρησις ἐπὶ διετίαν δὲν ἦτο προσῆκον νὰ γίνῃ διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τοῦ βάλτου. Δὲν εἶναι αὐτὸ παραπομπὴ εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας; Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ἄλλα παραδείγματα καὶ ἐξεγείρομαι, διότι εἰσήχθη ἄλλη σύμβασις, διὰ τῆς ὁποίας ἐπεζητεῖτο νὰ καταθέσῃ ἑταιρεία τις 30.000 δρ. καὶ νὰ ἐπιχώσῃ τὸ μέρος εἰσπράττουσα ἐν τῷ μεταξὺ τὰ εἰσοδήματα, τὰ ὁποῖα ἦσαν 300.000, καὶ δὲν ἔγινε τίποτε. Ἐκεῖνο λοιπόν, τὸ ὁποῖον θέλω ἐγώ, εἶναι, ἵνα δι’ αὐτοῦ μὴ ἀναβληθῇ ἡ ἀποξήρανσις τοῦ βάλτου.

§138Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν πρόκειται ν’ ἀναβάλῃ καθόλου τὰ ἔργα.

§139Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Τότε εἴμεθα σύμφωνοι.

§140ΕΠ. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον προέχει, δὲν εἶναι τὸ ζήτημα τῆς συμβάσεως. Τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι ἀνεγράφη τοῦτο εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀποξηράνσεως τῶν ἑλῶν καὶ ἔχει σκοπὸν νὰ πολεμήσῃ τὴν ἑλονοσίαν, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι τρεῖς κωμοπόλεις πέριξ αὐτοῦ τοῦ μέρους μαστίζονται ὑπὸ ἑλωδῶν πυρετῶν.

§141Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὑποθέτετέ ποτε ὅτι θὰ ἔλθῃ ὁ περὶ οὗ ἀναγράφει ἡ σύμβασις νὰ καλλιεργήσῃ μὴ ἀπεξηραμμένον μέρος; Αὐτὸ δὲν ἐμποδίζει τὴν ἀποξήρανσιν, διότι δὲν δύναται ἐντὸς διετίας ν’ ἀναλάβῃ νὰ κάμῃ δύο δοκιμὰς ἐπὶ κατακλυζομένων ὑδάτων.

§142Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἄν πρόκειται νὰ μὴ ἀναβληθῇ, εἶμαι σύμφωνος.

§143ΕΠ. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Συμφωνότατοι.

§144Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἔχομεν δεδομένον ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία δὲν εἶναι εἰς θέσιν, ἐλλείψει τῶν καταλλήλων ὀργάνων καὶ ἐπαρκοῦς προσωπικοῦ, νὰ ἐκτελέσῃ ἐργασίας ὡς αὐταί, τὰς ὁποίας ζητεῖ νὰ κάμῃ ξένος. Κατ’ ἀρχὴν λοιπὸν πρέπει νὰ εἴμεθα ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἄλλως ὁλόκληροι αἱ ἐκτάσεις αἱ κατακλυζόμεναι ὑπὸ ὑδάτων θὰ μείνωσιν εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ μᾶς ἀνησυχήσῃ, εἶναι ἡ σύναψις τῆς συμβάσεως, ἀλλ’ αὕτη εἶναι ζήτημα μεταγενέστερον καὶ ἡ Βουλὴ ἡ μέλλουσα νὰ ψηφίσῃ αὐτήν, ὅταν ἴδῃ ὅτι οἱ ὅροι τῆς συμβάσεως δὲν εἶναι ἐπωφελεῖς, δύναται ν’ ἀποκρούσῃ τὴν σύμβασιν, σήμερον ὅμως διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲν συζητεῖται καὶ ἡ σύναψις συμβάσεως.

§145Γ. ΠΩΠ. Εἶναι προσύμφωνον.

§146Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἶναι προσύμφωνον καὶ εἶναι μονοπώλιον.

§147Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἶναι προσύμφωνον ἐπὶ ἴσοις ὅροις, ὅπερ δύναται νὰ καταλήξῃ εἰς μονοπώλιον.

§148ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι· δὲν ὑπάρχουσιν οἱ ὅροι.

§149Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ σύμβασις εἶναι ζήτημα κρίσεως τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ διὰ τοῦ ἤδη ψηφιζομένου νομοσχεδίου δὲν ἀπολαμβάνει τίποτε ὁ ζητῶν τὴν παραχώρησιν. Δὲν ἤθελον ἐγὼ νὰ ἐρωτήσω, ἂν δὲν θὰ ἔπρεπε, διὰ νὰ ὑπάρξῃ διαγωνισμὸς ἐπὶ ἴσοις ὅροις, ν’ ἀνετίθετο καὶ εἰς ἄλλους ἡ δοκιμαστικὴ καλλιέργεια.

§150Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὅποιος ἔλθῃ νὰ μᾶς ζητήσῃ κτήματα τοῦ Δημοσίου, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι καλλιεργημένα, διὰ νὰ κάμῃ δοκιμάς, σᾶς διαβεβαιῶ ὅτι θὰ τὰ λάβῃ.

§151Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἴθε νὰ εὑρίσκετο εἷς τοιοῦτος καὶ διὰ τὸ ἕλος Τρινάσου· οὕτω πως τὸ ἕλος θ’ ἀπεξηραίνετο.

§152Γ. ΠΩΠ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔχει ἐξαιρετικὴν σημασίαν. Ὄχι μόνον συνδέεται μὲ τὴν ἀποξήρανσιν τῶν ἑλῶν καὶ τελμάτων, ἀλλὰ καθιεροῖ νέον σύστημα, δημιουργεῖ οὐχὶ σύμβασιν, ἀλλὰ δημιουργεῖ προσύμφωνον, τὸ ὁποῖον διαφέρει ἀπὸ τὴν σύμβασιν. Ἡ τελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου τούτου οὐδὲν ἄλλο πράττει εἰμὴ νὰ παρέχῃ τὸ προνόμιον τῆς δημιουργίας μονοπωλίων ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἑταιρειῶν, ἐξ ἄλλου ἐκμεταλλεύσεως εἰς πρόσωπον, τὸ ὁποῖον εἶναι βεβαιότατα ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ εἶναι ἄλλο τι εἰμὴ εἰδικῶς ἔχον τὴν ὑποχρέωσιν ν’ ἀναλαμβάνῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν ἔργων δι’ ὀνομαστικὰς ἑταιρείας. Ἡ δημιουργία ἑταιρειῶν ξένων ἀποκλείει ἐντελῶς τὸν ἀνταγωνισμόν, ἔχομεν δὲ μίαν δήλωσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν λέγοντος πρὸς τὸν κ. ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας συνάδελφον ὅτι πρόκειται πρῶτον ν’ ἀποξηρανθῇ τὸ ἕλος τοῦτο καὶ μετὰ ταῦτα ὁ ξένος οὗτος ν’ ἀναλάβῃ καὶ τὰ λοιπά.

§153Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Δὲν πρόκειται ν’ ἀναβληθῇ διὰ τῆς παραχωρήσεως αὐτοῦ ἡ ὑπόλοιπος ἀποξήρανσις.

§154Γ. ΠΩΠ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας δὲν δύνανται νὰ φθάσωσιν εἰς τόσον ποσόν, ὥστε νὰ εἶναι ὑπόχρεον τὸ Κράτος διὰ προσυμφώνου νὰ εἴπῃ ὅτι· πρῶτον, Κύριε, ἀναλάβετε νὰ δημιουργήσητε δι’ ὀλίγων δαπανῶν καί, ἐὰν ἐπιτύχῃ ἡ φυτεία τοῦ βάμβακος, ἔχετε ὑμεῖς τὸ δικαίωμα ὅπως σᾶς προτιμῶμεν παντὸς ἄλλου, δηλαδὴ ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ συνεννοηθῆτε μὲ πάντας τοὺς ἐπαγγελματίας τῆς ἐμφυτεύσεως βάμβακος καὶ τῆς καλλιεργείας αὐτοῦ.

§155Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Προτείνω τροπολογίαν, ἥν καὶ καταθέτω καὶ ἡ ὁποία κολάζει τοὺς φόβους σας ἐκείνους, θὰ ηὐχόμην δὲ νὰ μὴ εἴχετε αὐτούς.

§156Γ. ΠΩΠ. Βλέπω ὅμως ὅτι τὴν οὐσίαν ἀφήνετε τὴν αὐτήν· ἀλλὰ καὶ αὐτὸ κέρδος εἶναι.

§157Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν θὰ ἦτο καλλίτερον νὰ προσετίθετο ἐπ’ ἴσοις ὅροις;

§158Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἡμεῖς θὰ ἔχωμεν τὸν τρόπον τῆς μισθώσεως.

§159Γ. ΠΩΠ. Ἐκτὸς ἐὰν ἀποζημιωθῇ ὑπὸ τοῦ Κράτους.

§160Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἶναι δυνατὸν μετὰ τὸ ἄρθρον 81 νὰ ψηφισθῇ οὕτω τὸ νομοσχέδιον, εἰς τὸ ὁποῖον κατονομάζεται ῥητῶς πρόσωπον;

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι σύμβασις.

§162Γ. ΠΩΠ. Δὲν εἶναι σύμβασις· εἶναι παροχὴ προνομίου.

§163Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀπαλείψατε τὸ ὄνομα.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὄνομα διαγράφεται, ὄχι διότι ἔπρεπε νὰ γίνῃ μυστικὴ ψηφοφορία, ἀλλὰ διὰ νὰ λείψωσιν αἱ ἀντιρρήσεις.

§165Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Νὰ διορθωθῇ καὶ εἰς τὰς δύο παραγράφους. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου).

§166ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 15.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ Συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀτελείας τοῦ εἰσαγομένου πρὸς μεταποίησιν καὶ ἐξαγωγὴν σίτου καὶ τοῦ πρὸς ἐκκοκκισμὸν βάμβακος».

§168ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω παρατηρήσεις τινὰς ἐπὶ τῶν ἐξαγομένων μὴ καθαρῶν ἀλεύρων, μετ’ εὐχαριστήσεώς μου δὲ βλέπω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν του τὰς συστάσεις μου ταύτας, ἔφερε δὲ τὴν στιγμὴν ταύτην εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς τύπους ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἐζητήσαμεν. Κατόπιν τῆς ἐξασφαλίσεως ταύτης τοῦ δημοσίου συμφέροντος δὲν ἔχομεν πλέον παρὰ νὰ ὑπερψηφίσωμεν τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§169Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως ὑπεχώρησαν οἱ ἐκ Λαρίσης συνάδελφοι, ἀλλ’ εἰς τὸν νομόν μας παραβλάπτονται τὰ συμφέροντά μας, καὶ παραβλάπτονται οὐσιαστικῶς οἱ σιτοπαραγωγοὶ τῆς Θεσσαλίας καὶ ἡ κτηνοτροφία, ἐνῷ ἐξ ἀντιθέτου κερδίζουσι 4–5 μόνον ἔμποροι, οἱ ὁποῖοι, ὡς δεικνύεται ἐκ τῶν στατιστικῶν τῶν μέχρι σήμερον, οὐδέποτε ἠθέλησαν νὰ προαγάγωσι τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν βιομηχανίαν τῶν ἀλεύρων διὰ τὸ Ἐξωτερικόν. Τοῦτο ἀκριβῶς ἀποδεικνύουσιν οἱ πίνακες ἐπὶ σειρὰν ὁλοκλήρων ἐτῶν καὶ ὅτι πάντοτε τοιοῦτον νόμον προσεπάθουν νὰ ψηφίσωσι πρὸς ἴδιον αὐτῶν συμφέρον. Δι’ αὐτὸ μοὶ φαίνεται ὅτι πρέπει νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἐκ τοῦ ὁποίου δὲν προκύπτει ἄλλο τι εἰμὴ ὅτι οἱ ἔμποροι οὗτοι παρὰ τὸ συμφέρον τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ὅπως ἡ βιομηχανία τῶν ἀλεύρων προαχθῇ εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, ὄχι μόνον τοῦτο δὲν ἔπραξαν μέχρι τοῦδε, ἀλλὰ καὶ κατέστησαν κακῆς πίστεως τὸ Ἑλληνικὸν ἐμπόριον εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν μεταφέροντες καὶ ἄμυλον καὶ ἄλλα ἄσχετα ἐμπορεύματα πρὸς τὸν σῖτον. Ἐκτὸς δὲ τούτου διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου κυρίως παραβλάπτεται ἡ κτηνοτροφία, περὶ τῆς ὁποίας ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ἰδιαιτέρως μέριμνα, διότι ἡ κτηνοτροφία, ὡς γνωρίζετε, ἀποτελεῖ τὸν σπουδαιότερον παραγωγικὸν κλάδον τοῦ Κράτους ἡμῶν.

§170ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θὰ ψηφισθῇ ὡς ἐτροποποιήθη.

§171Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠμπορεῖ· ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς ἐξ ἀντιθέτου ἔχομεν καθῆκον νὰ διαμαρτυρηθῶμεν κατὰ τοιούτου νομοσχεδίου.

§172Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Ἡμεῖς ἐπληρώνομεν τὸν ἔγγειον φόρον διὰ τὴν Θεσσαλίαν σας. Πάντοτε μέτρα διὰ τοὺς Θεσσαλοὺς θέλετε.

§173Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι, διότι μὴ μελετήσαντες τὸ νομοσχέδιον ἐκφράζεσθε κατὰ τοιοῦτον τρόπον. Δυστυχῶς θὰ τρωθῇ ἐκεῖνο τὸ στρῶμα τῆς κοινωνίας τὸ λεγόμενον πτωχόν, καὶ ἔπρεπε νὰ ἐντείνητε τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τῆς μελέτης τοῦ νομοσχεδίου, διὰ νὰ ἐβλέπετε ὅτι οἱ κάτοικοι τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, ἰδίως ἡ κατωτέρα τάξις, θὰ πληρώσωσιν αὐτὸν τὸν φόρον, τὸν ὁποῖον θὰ δώσωμεν εἰς 4 ἢ 5 ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι τὰ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἔχουσι σήμερον, τὰ ἀπέκτησαν ἐκ τοῦ ἱδρῶτος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ ἐφ’ ὅσον τοιαῦτα κέρδη παρουσιάζονται πρὸς ἐμπόρους μὴ ἔχοντας εἰμὴ 5 ἢ 10 χιλιάδας δραχμῶν κεφάλαιον πρό τινος, καὶ οἵτινες ἔχουσι σήμερον ἑκατομμύρια ὁλόκληρα, μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ προσέξῃ καὶ νὰ μὴ θελήσῃ νὰ ἐνισχύσῃ 5–6 ἀνθρώπους μόνον παρὰ τὸ συμφέρον τὸ γενικὸν τοῦ Κράτους. Τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει, Κύριοι, ἔχει ὡς βάσιν τὴν ἀνάπτυξιν τῆς βιομηχανίας τῶν ἀλεύρων καὶ τὴν ἐξαγωγὴν αὐτῶν εἰς τὸ Ἐξωτερικόν. Τοῦτο ὅμως δὲν ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν στατιστικῶν, ὅτι προήχθη ἡ ἐξαγωγὴ τῆς βιομηχανίας ταύτης. (Στρεφόμενος πρὸς τὸν βουλευτὴν κ. Κουμάνταρον). Κύριε Κουμάνταρε, δὲν ἔπρεπε νὰ γελᾶτε, διότι πάντα ταῦτα διαπράττονται εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διὰ νὰ κερδίζητε ὑμεῖς καὶ μόνον.

§174Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐννοεῖτε τοὺς βιομηχάνους τοὺς ἄλλους, ὄχι τὸν κ. Κουμάνταρον.

§175Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐρρίψατε μίαν μομφὴν κατὰ βιομηχάνου, ὁ ὁποῖος ἀγωνίζεται ἀκριβῶς ἐναντίον ἐκείνων, οἵτινες ἔκαμον διαφόρους παραβάσεις. Εἶναι γνωστοὶ ἐκεῖνοι, μεταξὺ τῶν ὁποίων δὲν συγκαταλέγεται καὶ ὁ κ. συνάδελφος.

§176Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, κύριοι συνάδελφοι, ἐγὼ δὲν ἐσκέφθην οὔτε γνωρίζω τὴν Κύριον, ἀλλὰ κινῶν τὴν κεφαλὴν ἐφαίνετο ὅτι ἐνδιεφέρετο ὑπὲρ ἐκείνων τῶν βιομηχάνων τῶν ἐπιζητούντων τὴν ψήφισιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου.

§177Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ὅπως ὑμεῖς ὑπὲρ τῶν ἄλλων.

§178Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς μοὶ φαίνεται ὅτι ἐνδιαφερόμεθα ὑπὲρ τοῦ γενικοῦ, ὑπὲρ τῆς πλειονότητος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ αὐτοῦ ἡ προστασία ἐν τῇ ψηφίσει τῶν νόμων πρέπει νὰ ἐπικρατῇ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἐρωτήσω τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργόν, διατί θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ὁποῖον καταστρέφει κυριολεκτικῶς καὶ θίγει καιρίως τὴν μόνην πλουτοπαραγωγικὴν δύναμιν τοῦ Κράτους, τὴν γεωργίαν, τὴν ὁποίαν μέχρι τοῦδε πᾶσαι αἱ Κυβερνήσεις ἐγκατέλειψαν εἰς τὴν τύχην της, ἐνῷ ἔπρεπεν εἰς αὐτὴν κυρίως νὰ στρέψῃ τὰ βλέμματα, διότι αὕτη ἀποτελεῖ τὴν σπουδαιοτάτην πλουτοπαραγωγικὴν δύναμιν τοῦ Κράτους, καὶ οὐχὶ ὡς ἐκ τῶν πραγμάτων ἐνδείκνυται, νὰ ἐνδιαφέρηται ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος 5–6 μόνον βιομηχάνων, οἱ ὁποῖοι θὰ κερδίσωσιν εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ; Διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ βιομηχανία τοῦ τοιούτου εἴδους οὐδέποτε εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν βιομηχανίαν τῶν ἄλλων Κρατῶν.

§179ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὰ ἐργοστάσια τὰ Ἑλληνικὰ εἶναι ὅμοια πρὸς τὰ Εὐρωπαϊκά.

§180Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν καὶ συγχαίρω τοὺς προάγοντας τὴν τοιαύτην βιομηχανίαν. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλω νὰ τονίσω ἐγώ, εἶναι ὅτι ἐκ μιᾶς τοιαύτης βιομηχανίας νεκρᾶς, δύναμαι νὰ εἴπω, δὲν ὠφελεῖται ἡ πλειονότης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἡ ὁποία πάντοτε ἔπρεπε νὰ λαμβάνηται ὑπ’ ὄψιν, διότι αὕτη ἔπρεπε ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον νὰ μετέχῃ τῶν τοιούτων κερδῶν καὶ οὐχὶ 5–6 ἄτομα, ὡς διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἐπιζητεῖται. Διὰ τοῦτο, χωρὶς βεβαίως νὰ ἐπιμείνω καὶ νὰ θελήσω νὰ πείσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα ἐν τῇ εὐγνωμοσύνῃ τοῦ πτωχοῦ λαοῦ, τὸν ὁποῖον οὐδέποτε μέχρι τοῦδε ἐπροστατεύσαμεν, καὶ εἰς τὸν ὁποῖον, ὡς προεῖπον, ἔπρεπε νὰ δώσωμεν τὴν μεγίστην σημασίαν καὶ προσοχήν, διότι αἱ τάξεις ἐκεῖναι ἀποτελοῦσιν ἀκριβῶς τὴν μεγίστην πλουτοπαραγωγικὴν δύναμιν τῆς χώρας ἡμῶν, νὰ μὴ θελήσῃ νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ τοιούτου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον καιρίως θίγει καὶ καταστρέφει τὴν παραγωγὴν τῆς χώρας ἡμῶν. Καὶ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου οὐδὲν ἄλλο ἀπέδειξε, νομίζω, εἰμὴ μόνον ὅτι εἰς τὴν Σάμον καὶ τὴν Κρήτην στέλλονται ἐντεῦθεν ἄλευρα, πάντα δὲ τὰ λοιπὰ μεταβιβάζονται εἰς τὸ Ἁμβοῦργον, καὶ διὰ τῆς ἐπιστροφῆς τοῦ φόρου κερδίζουσι καὶ τὸν φόρον καὶ τὰ πίτυρα οἱ ἀποστέλλοντες, παραβλάπτοντες ἀφ’ ἑνὸς μὲ τὴν κτηνοτροφίαν τῆς χώρας ἡμῶν, ἡ ὁποία ἐξ ἴσου ἀποτελεῖ πλουτοπαραγωγικὴν δύναμιν, καὶ ἀφ’ ἑτέρου παριστῶσιν εἰς τὰ ὄμματα τῶν ξένων ὅτι ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἄλλο τι, καὶ ὅτι εἴμεθα κακῆς πίστεως. Τοιουτοτρόπως συνέβη καὶ ἐπὶ τῆς σταφίδος ἀκόμη, ὥστε νὰ ἐπιβληθῇ ὁ ἔλεγχος καὶ νὰ ἔλθῃ ἡ σταφίς, εἰς τοιαύτην κρίσιν, ὡς εὑρίσκεται μέχρι τοῦδε.

§181Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐπειδὴ κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν ἤμην ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου δι’ οὓς λόγους τότε διὰ μακρῶν ἀνέπτυξα, καὶ ἐπειδὴ σήμερον μετὰ τὰς τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας ἐπήνεγκεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, αἵτινες κυρίως ἐστηρίχθησαν εἰς τὰς ἀντιρρήσεις, τὰς ὁποίας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀνέπτυξα, προλαμβάνονται ἤδη αἱ ζημίαι ἀφ’ ἑνὸς τοῦ Δημοσίου καὶ ἀφ’ ἑτέρου αἱ ζημίαι τοῦ λαοῦ, κατόπιν, λέγω, τῶν τροποποιήσεων τούτων εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κηρυχθῶ ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, διότι οὐ μόνον τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου δὲν βλάπτονται, ἀλλὰ τοὐναντίον ἤδη προστατεύονται, διότι περιλαμβάνεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τύπος, τὸν ὁποῖον εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ ἐξάγοντες ἄλευρα εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν νὰ τηρήσωσιν. Εἶχον, Κύριοι, τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εἴπω τὰ ἐλάχιστα ταῦτα, ἵνα δικαιολογήσω τὴν γνώμην μου, τὴν ὁποίαν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ μεταβάλω ὡς ἐκ τῶν ἐπενεχθεισῶν τροποποιήσεων.

§182Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, τρεῖς ἦσαν οἱ λόγοι κυρίως, οἱ ὁποῖοι μοὶ ἐπέβαλλον νὰ εἶμαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ πρῶτος ἦτο ἡ πρόληψις τῆς καταχρήσεως, ὁ δεύτερος ἦτο νὰ ληφθῇ πρόνοια πραγματικῆς ἐνισχύσεως τῆς βιομηχανίας καὶ ὁ τρίτος, ὁ καὶ σπουδαιότερος δι’ ἐμέ, ἦτο νὰ ληφθῇ πρόνοια ἐν τῷ νομοσχεδίῳ πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς κτηνοτροφίας, διότι κυρίως τὴν Ἑλλάδα δὲν ἐνδιαφέρει τόσον ἡ ἀνάπτυξις τῆς βιομηχανίας τῶν ἀλεύρων, ὅσον ἡ ἐνίσχυσις τῆς κτηνοτροφίας, ὅταν φθάνῃ εἰς σημεῖον, ὥστε τὸ κρέας νὰ τρώγηται ἄνω τῶν δύο δραχμῶν ἐν Ἑλλάδι. Εὐτυχῶς διὰ τῶν ἐπελθουσῶν τροπολογιῶν κάπως ἐβελτιώθησαν οἱ ὅροι, καίτοι εἰς ἓν σημεῖον παραμένει τι τὸ ἀντίθετον πρὸς τὸ συμφέρον τῆς κτηνοτροφίας. Τὸ σημεῖον αὐτὸ εἶναι ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ ἑκατὸν ὀκάδων σίτου ἐξάγει 90 ὀκάδας ἀλεύρου βʹ ποιότητος μὲ 5% πίτυρα. Δὲν εἶναι δυνατὸν αἱ 100 ὀκάδες σίτου νὰ παραγάγωσιν ἄλευρον βʹ ποιότητος 90%· ὡς ἐκ τούτου ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠθελήσαμεν νὰ περιορίσωμεν διὰ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου, διευκολύνεται διὰ τοῦ καθορισμοῦ αὐτοῦ. Ἐγώ, Κύριοι, ἔλαβον τὸν λόγον ἐνδιαφερόμενος πρωτίστως ὑπὲρ τῆς κτηνοτροφίας. Ἐὰν ὑπολογίσωμεν, τί προσφέρει ὁ λαὸς διὰ τὸν σῖτον πρὸς βρῶσιν καὶ τί προσφέρει ὁ λαὸς διὰ τὴν διατήρησιν τῆς κτηνοτροφίας, θὰ ἴδητε ὅτι οἱ ἀριθμοὶ εἶναι δυσανάλογοι· πενταπλασία, ἑξαπλασία εἶναι ἡ προσφορὰ τοῦ λαοῦ πρὸς διατήρησιν τῶν κτηνῶν παρὰ πρὸς βρῶσιν ἑαυτοῦ, καὶ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν ὑπὸ τὸ πνεῦμα αὐτὸ νὰ περιορίσῃ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν ἀλεύρων, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν 90 ὀκάδες ἀλεύρου ἐξαγόμεναι ἀπὸ 100 ὀκάδας σίτου νὰ εἶναι ἄλευρα πρὸς βρῶσιν. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶχον νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, εἶναι νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ ἐξαγωγὴ πιτύρων ἐκ τοῦ σίτου αὐτοῦ τοῦ μεταποιουμένου εἰς ἄλευρον δὲν ἐπιτρέπεται, διότι, ἐὰν δὲν δώσωμεν τὴν πρώτην ὕλην ὅσον τὸ δυνατὸν εὐθηνοτέραν, δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀναπτύξωμεν οὔτε κτηνοτροφίαν οὔτε πτηνοτροφίαν, ἐφ’ ὅσον μάλιστα διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ διευκολύνομεν τοὺς βιομηχάνους, οἵτινες ἔχουσι τὴν ὑποχρέωσιν καὶ ὡς βιομήχανοι νὰ συντρέξωσιν εἰς τοῦτο, διότι αὐτὴ ἡ εὐημερία τοῦ τόπου θὰ ἐνισχύσῃ καὶ τοὺς βιομηχάνους, προτείνω λοιπὸν τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ἐξαγωγῆς τῶν πιτύρων, ἐὰν δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχῃ, ὅπερ δὲν πιστεύω, ἀντίρρησιν δι’ αὐτό, εἶναι ὑποχρεωμένος ἐξ ἄλλου νὰ καταργήσῃ τὸν εἰσαγωγικὸν δασμὸν τῶν πιτύρων. Ἐγὼ ὅμως τάσσομαι ὑπὲρ τῆς ἀπαγορεύσεως, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ κατορθώσωμεν, ὥστε τὰ πίτυρα νὰ κατέλθωσι κάτω τῆς τιμῆς, ἣν ἔχουσι ταῦτα ἐν Εὐρώπῃ, θὰ κατορθώσωμεν νὰ τὰ ἔχωμεν ἀντὶ 5 καὶ 6 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν, καὶ ἂν θέλητε ν’ ἀναπτύξητε κτηνοτροφίαν, ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ θέσητε τὸν περιορισμὸν αὐτόν. Βεβαίως τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ συμφώνως πρὸς τὴν ἐπικεφαλίδα, τὴν ὁποίαν ἔχει, εἶναι καθαρόν, δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν σῖτον τὸν εἰσαγόμενον νὰ μεταποιῆται εἰς ἄλευρα πρὸς ἐξαγωγὴν καὶ ν’ ἀπαλλάσσηται οὕτω τοῦ δασμοῦ. Νομίζω ὅμως ὅτι προκειμένου περὶ τοιούτου σκοποῦ ὤφειλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ὅπως ἐξασφαλίσῃ, ἵνα τὰ ἄλευρα τὰ ἐξαγόμενα προέρχωνται ἀπὸ τοιοῦτον σῖτον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς γελᾷ νομίζων ὅτι μᾶς συμφέρει νὰ ἐξάγωμεν τὸν σῖτον εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ νὰ ἔχωμεν τὴν ὠφέλειαν αὐτήν. Καὶ ἐγὼ τῷ λέγω τὸ ἑξῆς· ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἐξάγωμεν τὸν σῖτον πράγματι καὶ ὄχι τὰ ὑπολείμματα τοῦ σίτου, πρὸς σφετερισμὸν τοῦ φόρου, θὰ ἤμην σύμφωνος, ἀλλά, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔχῃ τὴν δύναμιν νὰ τὸ κατανοήσῃ, τότε δὲν πρέπει νὰ γελᾷ. Ἐφ’ ὅσον καθορίζεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἢ μᾶλλον δὲν καθορίζεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἀλλ’ εἶναι γνωστὸν ὅτι τὰ ὑπολείμματα τοῦ σίτου, τὰ σκύβαλα τρόπον τινὰ θὰ μεταποιῶνται εἰς ἄλευρα καὶ θὰ ἐξάγωνται ἔξω, ἔπρεπε ν’ ἀναγράψῃ ποινικὰς διατάξεις, ἐφ’ ὅσον δὲν ἀναγνωρίζει τοιαύτην μεταποίησιν. Ἄλλως τε ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ εἶναι προσεκτικωτέρα εἰς τὴν ὑποβολὴν τοιούτων νομοσχεδίων, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν γνωρίζει ἴσως τί ἐγίνετο ἐν τῷ παρελθόντι, καὶ ὡς ἐκ τούτου εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τῆς καταστάσεως αὐτῆς· διότι, ἂν ἡ σημερινὴ κατάστασις ἐξησφάλιζεν ὅτι ἡ ἐξαγωγὴ θὰ εἶναι εἰλικρινὴς συμφώνως τῷ νομοσχεδίῳ, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μᾶς πείσῃ, ὅτι μετὰ παρέλευσιν ἑνός, δύο, πέντε ἐτῶν δὲν θὰ ἐπαναληφθῶσι κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο, καὶ νὰ μὴ στηρίξῃ τὸ νομοσχέδιόν του εἰς τὸν διευθυντὴν τοῦ Χημείου, διότι δὲν εἶναι τοῦτο ἀρκετὴ ἐξασφάλισις τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Τὴν τροπολογίαν ταύτην καταθέτω ὅπως μελετηθῇ.

§183Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, θεωρῶ ὅτι μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ τὴν κατάργησιν τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ διὰ τοὺς βιομηχάνους, ὡς πρὸς τὰ πίτυρα, τὰ ὁποῖα θὰ μένωσιν ἐν τῷ τόπῳ, εἶναι ὀρθότατον, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας κ. συνάδελφος, νὰ καταργηθῇ ὁ εἰσαγωγικὸς δασμὸς τῶν πιτύρων. Τοῦτο οὐδεμίαν βλάβην θὰ ἐπιφέρῃ εἰς τὸ Κράτος, διότι οὐδὲν τοῦτο εἰσπράττει ἐκ τοῦ εἰσαγωγικοῦ αὐτοῦ δασμοῦ, ἂν δὲ παραμείνῃ ὁ εἰσαγωγικὸς οὗτος δασμός, ὑπάρχει φόβος μήπως ἡ ἀξία τοῦ δασμοῦ ἐπιφέρῃ αὔξησιν τῆς τιμῆς τῶν πιτύρων κατὰ 4½ λεπτά, καὶ τὸ τοιοῦτον εἶναι πολὺ ἄδικον. Γνωρίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἀποδέχεται τὴν τροπολογίαν ταύτην, οὐχὶ διότι δὲν ἐπιθυμεῖ, ἀλλὰ διότι δὲν θέλει νὰ θίξῃ τὸ δασμολόγιον. Ἀλλ’ ἂν ἔπραξε τοῦτο διὰ τοὺς ἀνθρώπους, τὸν παρακαλῶ νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν πρόνοιάν του καὶ εἰς τὰ ζῷα καὶ νὰ καταργήσῃ τὸν εἰσαγωγικὸν δασμὸν τῶν πιτύρων. (Γίνεται εἶτα δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 3).

§184Ι. ΧΡΥΣΟΒΕΛΟΝΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, εὐχαρίστως βλέπω ὅτι οἱ ἀγῶνες, οἱ ὁποῖοι κατεβλήθησαν ὑφ’ ἡμῶν κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν, ἐστέφθησαν ὑπὸ ἐπιτυχίας, καθότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὡς συζητητὴς καλῆς πίστεως παραδεχθεὶς τὸ δίκαιον τῶν παρατηρήσεών μας προέβη εἰς τροποποίησιν τοῦ νομοσχεδίου, καίτοι δὲ δὲν ὥρισε τὸν τύπον κατὰ τὸ σύστημα τὸ Γαλλικόν, ἐν τούτοις, καὶ ὡς διετυπώθη τὸ νομοσχέδιον, θὰ τὸ παραδεχθῶμεν ὡς ἕνα σταθμόν, διότι ἡ διατύπωσίς του εἶναι καλλιτέρα τοῦ σημερινοῦ καθεστῶτος ὅσον ἀφορᾷ τὴν προσωρινὴν ἀτέλειαν τῶν εἰσαγομένων σίτων πρὸς μεταποίησιν. Ἐνῷ ὅμως τὰ πράγματα οὕτως ἔχουσιν, ἐνῷ ἡ πρόθεσις πάντων ἡμῶν εἶναι νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν βιομηχανίαν, οὐδεὶς δύναται ν’ ἀρνηθῇ ὅτι, ὅταν ὑποστηρίζωμεν τοὺς βιομηχάνους, ὀφείλομεν νὰ ὑποστηρίξωμεν τοὺς τιμίους καὶ εἰλικρινεῖς, πολεμοῦντες ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν καὶ τὴν βιομηχανίαν νὰ κατασπιλώσωσι καὶ τὸ Δημόσιον νὰ ζημιώσωσι ποιούμενοι καταχρήσεις. Δι’ αὐτὸ φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ λάβωμεν αὐστηρὰ μέτρα δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐννοοῦσι νὰ καταδολιευθῶσι τὸν νόμον. Οὕτως, ἂν ἡ δήλωσις περὶ τῆς περιεκτικότητος τῶν πιτύρων κάτω τῶν 5% ἀποδειχθῇ ἀναληθής, ὀφείλει ὁ θέλων νὰ ἐξαγάγῃ τὸ ἄλευρον τὸ περιέχον πλέον τῶν 5% ὄχι μόνον νὰ χάσῃ τὴν ἐγγύησιν—τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι τίποτε—, ἀλλὰ νὰ πληρώσῃ καὶ ποινὴν ἴσην τοὐλάχιστον πρὸς τὸν φόρον, διότι ἀπεδείχθη ἀνάξιος τῆς ὑποστηρίξεως τοῦ νόμου καὶ τῆς Πολιτείας. Ἐνόσῳ δὲν ἔχομεν ποινὴν πρόσθετον, θὰ βλέπωμεν τοὺς κακῆς πίστεως βιομηχάνους ν’ ἀνταγωνίζωνται πρὸς τοὺς ἐντίμους βιομηχάνους κάμνοντες τὸ ἑξῆς· ἤτοι θ’ ἀποπειρῶνται νὰ ἐξάγωσιν ἀτελῶς τὸ ἐμπόρευμά των, ὅταν δὲ ἀποδεικνύηται ἕνεκα καλῆς ἐξετάσεως ὅτι περιέχει ἄνω τῶν 5%, θὰ χάνηται ἡ ἐγγύησις. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν εἶναι ποινή. Πρέπει νὰ τεθῇ ποινὴ ἴση πρὸς τὴν ἐγγύησιν, δηλ. νὰ προστεθῇ εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει ἐξαχθῇ μερὶς περιέχουσα πλέον τῶν 5% καὶ ἀποδειχθῇ τοῦτο, ἡ μὲν ἐγγύησις νὰ μὴ ἐπιστρέφηται, νὰ καταβάλληται δὲ καὶ ποινὴ ἴση μὲ τὴν ἐγγύησιν, οὕτως ὥστε νὰ ἔχῃ ὁ καταχραστὴς τὸν φόβον ὅτι ἀνακαλυπτόμενος θὰ τιμωρῆται διὰ τοῦ διπλασίου ποσοῦ τῆς ἐγγυήσεως. Ἀφ’ ἑτέρου, διὰ νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν δραστηριότητα τῶν ὑπαλλήλων, πρέπει νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου καὶ εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν εἰσπραττομένων μετὰ τῶν τελῶν τοῦ Δημοσίου λιμενικῶν καὶ δημοτικῶν φόρων. Ἑπομένως πρέπει καὶ οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι νὰ λαμβάνωσι δείγματα, εἰς τρόπον ὥστε καὶ ὁ φορολογούμενος καὶ αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Δημοσίου οἱ ἐπιτετραμμένοι τὴν ἐξέλεγξιν νὰ ἔχωσι τὸν φόβον ὅτι θὰ ἐξελεγχθῶσι καταχρώμενοι, ἂν ὑπάρχῃ τις μεταξὺ αὐτῶν κακῆς πίστεως. Ἵνα λοιπὸν ἵνα καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ λιμενικοῦ ταμείου καὶ τοῦ δημοτικοῦ φόρου ἔχωσι τὸ δικαίωμα νὰ ἐξελέγχωσι καὶ νὰ λαμβάνωσι δείγματα, πρέπει τὸ ἄρθρον τοῦτο νὰ τροποποιηθῇ, διότι ἄλλως οἱ μὲν καταχρασταὶ θὰ καταχρῶνται, οἱ δὲ τίμιοι βιομήχανοι θὰ ὑφίστανται τὸν ἀνταγωνισμὸν αὐτῶν. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 3–6). Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκεται)

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ὑπάρχει τροπολογία.

§186Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος κ. Νεγροπόντης, εἶναι λογικὴ καὶ δικαία. Διατί ὑποστηρίζεται μία βιομηχανία καὶ κατατρέχεται ἄλλη;

§187Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἀπέκρουσα διόλου τὸ πρᾶγμα, καὶ ἐντὸς βραχυτάτου διαστήματος θὰ ἴδητε τὸ δασμολόγιον νὰ περιλαμβάνῃ ὅ,τι ζητεῖτε. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἐπιμένῃ νὰ θίγῃ ἑκάστοτε τὸ δασμολόγιον ἀμελετήτως. Δὲν εἶναι μόνον τὰ πίτυρα, ἀλλὰ καὶ πλεῖστα ἄλλα. Μὴ θέλετε νὰ μεταβάλωμεν τὸ δασμολόγιον ἀμελετήτως.

§188Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Ὄχι ἀμελετήτως· εἶναι στοιχειώδης ὑποχρέωσίς μας νὰ φροντίσωμεν ὑπὲρ τῆς κτηνοτροφίας. Ὑμεῖς δὲν τὴν ὑποστηρίζετε, διότι τὴν στερεῖτε τῆς μόνης τροφῆς, τῶν πιτύρων.

§189Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Περιλαμβάνεται καὶ αὐτὸ τὸ ζήτημα εἰς τὰς τροποποιήσεις τοῦ δασμολογίου. Ἀρκεσθῆτε εἰς τοῦτο· μὴ ἐπιμένετε.

§190Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Αὐτὰ θὰ γίνωσι μετὰ δύο καὶ τρία ἔτη, ἐνῷ εἶναι ἐπίκαιρον τώρα νὰ νομοθετήσωμεν, ὅπως βοηθήσωμεν ἀμέσως τὴν κτηνοτροφίαν.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Νεγροπόντη ὑπάρχει πρότασις περὶ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§192Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ παραιτηθῇ, ἀφοῦ τὸν διεβεβαίωσα ὅτι γίνεται ἐργασία ἐπὶ τοῦ δασμολογίου σχετική. Ἡ ἀναθεώρησις τοῦ δασμολογίου θὰ ὑποβληθῇ ἐντὸς δύο μηνῶν.

§193Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι, ὅπως εἴχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ὑπακούσωμεν εἰς τὴν σύστασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον πρὸς προστασίαν τῆς βιομηχανίας τῶν ἀλεύρων, οὕτως ἔχομεν ὑποχρέωσιν ἐξ ἴσου νὰ ὑπακούσωμεν εἰς τὴν ἐντολὴν τοῦ λαοῦ καὶ τῶν κτηνοτρόφων καὶ νὰ ψηφίσωμεν τὴν τροπολογίαν αὐτήν, διότι δι’ αὐτῆς δὲν θέλομεν νὰ φέρωμεν ἀνωμαλίαν εἰς τὰς εἰσπράξεις τοῦ Τελωνείου, διότι μέχρι τοῦδε εἶναι βεβαιωμένον ὅτι δὲν θὰ εἰσαχθῇ οὔτε ὀκᾶ πιτύρων, καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν ὑπάρχει κώλυμα σπουδαῖον, διὰ ν’ ἀρνῆται νὰ παραδεχθῇ τὴν αἴτησιν ὁ Ὑπουργός. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ Ὑπουργός, ὅτι θὰ ληφθῇ πρόνοια ἐν τῷ δασμολογίῳ, νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὅτι ὅπως ἔχει καταρτισθῆ ἡ ἐπιτροπὴ πρὸς μελέτην τῆς μετατροπῆς τοῦ δασμολογίου οὔτε κατὰ τὸ 1920 δὲν θὰ τελειώσῃ, ἀφοῦ σχεδὸν δὲν ἔχει συνεδριάσει ἡ ἐπιτροπὴ αὐτή. Θὰ δείξωμεν διὰ τῆς ἀρνήσεως αὐτῆς τοῦ Ὑπουργοῦ ὅτι ψηφίζομεν πλέον νομοσχέδια ὄχι γενικοῦ ἐνδιαφέροντος, ὄχι ἐνδιαφερόμενοι πραγματικῶς διὰ τὴν εὐημερίαν τοῦ τόπου, ἀλλ’ ὅτι ψηφίζομεν νομοσχέδια προσωπικά, διότι, ἂν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ αὐτῷ δὲν συμπεριληφθῇ ἡ τροπολογία, βεβαίως θὰ ἔχῃ πᾶς τις τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι προσωπικόν, εἶναι πρὸς προστασίαν ὡρισμένων βιομηχάνων. Ἐξ ἐνδιαφέροντος καὶ πρὸς τὴν κτηνοτροφίαν, ἐξ ἐνδιαφέροντος καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, νομίζω ὅτι δὲν μᾶς ἐπιτρέπεται νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα αὐτό, νὰ θεωρηθῇ ὅτι ψηφίζομεν νομοσχέδιον προσωπικόν. Οἱ βιομήχανοι πρέπει ν’ ἀρκεσθῶσιν εἰς τὴν ὑποστήριξιν, τὴν ὁποίαν τοῖς παρέχομεν, τὴν ὁποίαν μόνον ὑπακούοντες εἰς τὴν ἀξίωσιν τῆς Κυβερνήσεως παρέχομεν, ἄλλως δὲν ἐπετρέπετο κατ’ οὐδένα λόγον νὰ ψηφίζωμεν τοιαῦτα νομοσχέδια, διότι τὰ τοιαῦτα νομοσχέδια, ὑπὸ οἱανδήποτε μορφὴν καὶ ἂν παρουσιάζωνται εἰς τὴν Βουλήν, πάντως εἶναι προσωπικὰ νομοσχέδια. Ἀλλὰ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, κύριοι Βουλευταί, νὰ σᾶς εἴπω ὅτι παρακολουθῶ τακτικὰ τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς καὶ τὰ μέτρα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ βλέπω ὅτι τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν θέλουσι νὰ στηρίξωσι πάντοτε ἐπὶ αὐξήσεως φόρων, δὲν θέλουσι νὰ στηρίξωσιν εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς κτηνοτροφίας, διότι ἡ Ἑλλὰς πρωτίστως δύο ἔχει ἀνάγκας, τῆς ἐνισχύσεως τῆς κτηνοτροφίας καὶ τῆς ἐνισχύσεως τῆς Γεωργίας. Ἤλθομεν καὶ ἐπλήξαμεν τὴν Γεωργίαν, δυστυχῶς ἐρχόμεθα τώρα καὶ ἀρνούμεθα νὰ παράσχωμεν τὴν ὑποστήριξίν μας εἰς τὴν κτηνοτροφίαν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δίδομεν τὸ δικαίωμα εἰς τὸν λαὸν νὰ πιστεύσῃ ὅτι δὲν βαδίζομεν ἐπὶ σχεδίου οἰκονομικοῦ, παρὰ συντάσσομεν νομοσχέδια πρὸς προστασίαν ὡρισμένων προσώπων. Ἡ Ἑλλὰς κυρίως ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν κτηνοτροφίαν καὶ τὸ γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργός. Δὲν βλέπω τὸν λόγον ν’ ἀρνῆται προστασίαν εἰς αὐτὴν καὶ ἐφ’ ὅσον ἀρνεῖται εἶμαι βέβαιος ὅτι τὸ πράττει ἐμποδιζόμενος ὑπὸ τῶν ἐχόντων ἀντίθετα συμφέροντα προσώπων.

§194Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Ἐκτιμῶ τὰς σκέψεις τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος καὶ τὸν συγχαίρω διὰ τὸ ἐνδιαφέρον αὐτοῦ ὑπὲρ τοῦ λαοῦ. Ἐντεῦθεν ὅμως πρέπει νὰ λέγηται ἡ ἀλήθεια, ἡ δὲ ἀλήθεια εἶναι ὅτι, ὡς διατυποῦται ἡ προταθεῖσα τροπολογία, βεβαίως ἡ Κυβέρνησις δὲν πρέπει νὰ τὴν δεχθῇ, διότι δεχομένη αὐτὴν οὐδὲν ἄλλο πράττει εἰμὴ ὅτι ἐπικυροῖ ἐπισήμως τὸ λαθρεμπόριον. Διότι τίς μᾶς ἐγγυᾶται ὅτι ὑπὸ τὸν τύπον τῶν πιτύρων εἰς τὰς διασαφήσεις δὲν θὰ εἰσάγηται εἰς τὰ Τελωνεῖα ἄλευρον χωρὶς νὰ πληρώνῃ εἰς τὸ Δημόσιον φόρον; Ὡς ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν καὶ ἐγὼ ἤμην ἐναντίος τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ, ἀλλ’ ἤδη, ὡς μετερρυθμίσθη διὰ τῶν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθεισῶν τροπολογιῶν, πᾶς καλῆς πίστεως συζητητὴς πρέπει νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι πᾶσα ἐνδεχομένη κατάχρησις ἐν τοῖς Τελωνείοις κατὰ τὸν ἐκτελωνισμὸν προλαμβάνεται δι’ αὐτῶν. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἡ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ὑποβληθεῖσα τροπολογία, ἂν καὶ φαινομενικῶς ἐξυπηρετεῖ τὰ συμφέροντα τῆς κτηνοτροφίας, δέον ν’ ἀπορριφθῇ, διότι, ὡς προεῖπον, διὰ τῆς παραδοχῆς ταύτης ἐπικυροῦμεν ἐπισήμως τὸ λαθρεμπόριον.

§195Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὑπεστήριξα τὸ νομοσχέδιον ἐξ ἀρχῆς, διότι ἐφρόνουν ὅτι μέρος τῆς εἰσαγομένης ποσότητος σίτου μεταβαλλόμενον ἔστω μένει ἀφορολόγητον, καὶ τοῦτο συντελεῖ εἰς ἀνακούφισιν τοῦ λαοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ, ὅστις ὑφίσταται τὴν βαρυτάτην ἐν τῷ κόσμῳ φορολογίαν εἰς τὸν ἄρτον του. Διὰ τὸν αὐτὸν λόγον θεωρῶ ὑποχρέωσίν μου νὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς προτάσεως, διότι συντελεῖ εἰς τὸν αὐτὸν σκοπόν, εἰς τὸ ν’ ἀνακουφίσωμεν ὁπωσδήποτε λαὸν φορολογούμενον βαρύτατα εἰς τὸ εἶδος τῆς πρωτίστης αὐτοῦ τροφῆς.

§196Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἶμαι καὶ ἐγὼ ὑπόχρεος νὰ ἑνώσω τὰς παρακλήσεις μου, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀποδεχθῇ τὴν τροπολογίαν ταύτην, ἡ ὁποία καλεῖται πράγματι νὰ ὑπηρετήσῃ μέγα μέρος τοῦ λαοῦ, τοὺς κτηνοτρόφους.

§197ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ γίνῃ ψηφοφορία διὰ τὴν πρότασιν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν.....

§199Π. ΚΑΣΙΜΗΣ. Δύο λέξεις, κύριε Πρόεδρε.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίσατε.

§201Π. ΚΑΣΙΜΗΣ. Ἀποκρούω, Κύριοι, τὴν τροπολογίαν σκεπτόμενος ὡς ἑξῆς: Εἰς τόπον, ὅπου εἰσάγονται καὶ καταναλίσκονται σῖτοι ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ, ἡ ἀτελὴς εἰσαγωγὴ τῶν πιτύρων βεβαίως θ’ ἀπέβαινεν ἐπὶ ζημίᾳ τῶν καταναλωτῶν τοῦ ἄρτου. Ὑποθέσατε ὅτι εἰσάγονται ἑκατὸν ὀκάδες σίτου, ὁ ὁποῖος μετατρέπεται εἰς 80 ὀκάδας ἄλευρα καὶ 17 ὀκάδας πίτυρα, πάντως δὲ καταναλίσκονται ἐν τῷ Ἐσωτερικῷ. Ἐρωτῶ· τὰ πίτυρα, αἱ 17 ὀκάδες, θὰ εἶναι φορολογημένα ναὶ ἢ ὄχι;

§202Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Μὲ τὸν νέον νόμον ἀφορολόγητα.

§203Π. ΚΑΣΙΜΗΣ. Τὰ πίτυρα, τὰ ὁποῖα εἰσάγονται καὶ θὰ παραμείνωσιν ἐν τῷ Ἐσωτερικῷ ἐκ τοῦ μεταποιουμένου σίτου, θὰ εἶναι ἀφορολόγητα, εἰς ἐλαχίστην ὅμως ποσότητα, ἐπὶ δέκα ἑκατομμυρίων, διότι τόσα περίπου εἰσάγονται· τὰ πίτυρα ὅμως ἐπὶ τῶν 120 ἑκατομμυρίων τοῦ εἰσαγομένου σίτου καὶ καταναλισκομένου ἐν τῷ Ἐσωτερικῷ θὰ εἶναι φορολογημένα ἢ ὄχι;

§204Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Ὄχι. Ἀφορολόγητα. Ἐὰν ἀναγνώσητε τὸ νομοσχέδιον, θὰ ἴδητε ὅτι εἶναι ἀφορολόγητα.

§205Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὄχι· φορολογημένα.

§206Π. ΚΑΣΙΜΗΣ. Εἰσάγω ἑκατὸν ὀκάδας σίτου, ὁ ὁποῖος μετατρέπεται εἰς 80 ὀκάδας ἀλεύρου καὶ 17 ὀκάδας πιτύρων, καὶ ἐπλήρωσα 40 δραχμάς, ἐπλήρωσα δὲ καὶ δέκα φόρον· θὰ καταλογίσω τὸν φόρον τῶν δέκα δραχμῶν κατ’ ἀναλογίαν εἰς τὰ ἄλευρα πρὸς ἐννέα ἢ δέκα ἢ δώδεκα λεπτά· θὰ καταλογίσω καὶ ποσοστόν τι εἰς τὰ πίτυρα, πρὸς τρία—τέσσαρα λεπτά.

§207Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Ὄχι. Τὸ σχέδιον τοῦ προηγουμένου νόμου ἦτο αὐτό.

§208Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὁμιλεῖτε περὶ τοῦ καταναλισκομένου ἐν τῷ τόπῳ;

§209Π. ΚΑΣΙΜΗΣ. Περὶ τοῦ καταναλισκομένου ἐν τῷ τόπῳ καὶ τοῦ εἰσαγομένου ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ, διότι αὐτὸ εἶναι τὸ Ἐξωτερικόν· τὸ ἐκ τοῦ μεταποιουμένου εἶναι δέκα πρὸς ἕν.

§210Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν φορολογεῖται.

§211Π. ΚΑΣΙΜΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη σας. Ὅταν λοιπὸν ἔχητε φορολογημένον—καθὰ εἶναι ἀναμφισβήτητον κατὰ τὴν γνώμην μου—τὸ πίτυρον τὸ παραγόμενον ἐκ σίτου εἰσαγομένου ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ, ἐπιτρέψητε δὲ εἰς ἄλλον νὰ εἰσαγάγῃ ἐντελῶς πίτυρον ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ, δὲν θ’ ἀναγκασθῇ νὰ ὑποτιμήσῃ ὁ ἔχων τὸ φορολογημένον πίτυρον κατὰ τοσοῦτον ποσόν, καθ’ ὅσον ὁ ἄλλος ἔμπορος δὲν πληρώνει τελωνιακὸν δασμόν; Αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον. Τί δὲ θὰ συμβῇ τότε; Εἶναι γνωστὸς καὶ στοιχειωδέστατος ὁ οἰκονομολογικὸς ὅρος· ὅταν ἐξ ἑνὸς εἴδους παράγωνται δύο, διανέμηται δὲ ἡ τιμὴ τοῦ συνόλου ἐπὶ τῶν καθέκαστα καὶ διαταραχθῇ ἡ τιμὴ ὡς πρὸς τὸ ἓν πρὸς τὰ κάτω, διὰ νὰ μὴ ζημιωθῇ ὁ ἔμπορος, εἶναι ὑποχρεωμένος οὗτος νὰ ὑπερτιμήσῃ τὴν τιμὴν τοῦ ἑτέρου· ἐὰν ἄρα ὁ εἰσάγων σῖτον καὶ μετατρέπων αὐτὸν εἰς ἄλευρα καταναλισκόμενα ἐν τῷ Ἐσωτερικῷ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὑποτιμήσῃ τὴν ἀξίαν τῶν πιτύρων, καὶ τοῦτο θὰ γίνῃ ἀναγκαίως, ὅταν ἐπιτραπῇ εἰς ἄλλον νὰ εἰσαγάγῃ ἀτελῶς τὰ πίτυρα, θ’ αὐξήσῃ τὴν τιμὴν τῶν ἀλεύρων εἰς βάρος τῶν καταναλωτῶν. Βλέπετε ὅτι διὰ τῆς τροπολογίας θ’ αὐξήσητε κατ’ ἀρκετὰ λεπτὰ τὴν τροφὴν τοῦ λαοῦ, ἡ ὁποία ἀρκετὰ καὶ ἤδη εἶναι βεβαρημένη.

§212Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὸ νομοσχέδιον θὰ εἰσάγηται μία ποσότης σίτου ἑκατὸν ὀκάδων. Ἡ ποσότης αὕτη ἅπασα, μετατρεπομένη εἰς ἄλευρα καὶ πίτυρα, δὲν θὰ ἐξάγηται ὁλόκληρος. Θὰ ἐξάγηται μία ποσότης. Ἡ ποσότης ἡ ἀπομένουσα, εἰς οἱονδήποτε εἶδος μετατρεπομένη, θὰ μένῃ ἀφορολόγητος καὶ θὰ καταναλίσκηται ἐν τῷ τόπῳ ἀφορολόγητος. Τοῦτο μόνον δύναται νὰ ἔχῃ συνέπειαν, τὴν ὁποίαν εἶπον καὶ ἄλλην φοράν, ὅτι θὰ ἀνταγωνισθῶσιν εἰς τὴν τιμὴν τὰ πίτυρα πρὸς τοὺς σίτους τοὺς ἐγχωρίους, τοὺς ἐν τῷ τόπῳ παραγομένους καὶ ἐν τῷ τόπῳ καταναλισκομένους, κυρίως πρὸς ἐκεῖνον, ὅστις θὰ κατεργάζηται εἰς ἐργοστάσια. Ἐὰν ἐκ τοῦ ἀνταγωνισμοῦ τούτου ὑπάρχῃ συνέπεια νὰ ἐλαττωθῇ καὶ ἡ τιμὴ τῶν πιτύρων, τῶν παραγομένων ἐξ ἐγχωρίου σίτου, ἐπαναλαμβάνω, δὲν μὲ συγκινεῖ.

§213Π. ΚΑΣΙΜΗΣ. Ἐκ τοῦ ὑπολοίπου εἰσαγομένου θὰ ἐλαττωθῇ ἡ τιμή.

§214Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ τὸ ὑπόλοιπον θὰ εἰσάγηται πάλιν ἀφορολόγητον κατὰ τὴν πρότασιν, καὶ ἑπομένως ὁ ἀνταγωνισμὸς θὰ εἶναι ἀκόμη μεγαλείτερος καὶ ἑπομένως ἡ ἐλάττωσις ἀκόμη μεγαλειτέρα.

§215Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ἐγὼ εἶπον τὸ ἑξῆς, κύριε Πρόεδρε. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ—καὶ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ ὅσον ἀφορᾷ τὴν πληρωμὴν—ἐπειδὴ ὁ σῖτος δὲν φορολογεῖται εἰς ἑκατὸν ὀκάδας καὶ νὰ ἐκπίπτῃ ὁ φόρος τῶν ἑκατὸν ὀκάδων, ἀλλὰ τῶν 80 ὀκάδων, δὲν εἶναι δικαία ἡ ἀπαίτησις τῶν συναδέλφων τοῦ νὰ ἀρθῇ ὁ φόρος τοῦ εἰσαγομένου σίτου. Ἀπεναντίας εὑρίσκω ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ φόρος ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου, ὅπως διακανονίσῃ αὐτὴν τὴν παρακράτησιν, ἡ ὁποία γίνεται διὰ τῆς ἐξαγωγῆς τῶν ἀλεύρων καὶ τῆς μεταποιήσεως αὐτῶν ἢ μᾶλλον τῆς παρακρατήσεως, ὅσον παρακρατεῖται ἐξ ἑκάστης χιλιάδος ὀκάδων. Ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ὅμως καὶ μένῃ ὁ φόρος ὁ εἰσαγωγικὸς ὁ ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ, θὰ ἔχωμεν μίαν μεγάλην τῶν πιτύρων ὑπερτίμησιν· διότι δυστυχῶς ἔχω πεῖραν ὅτι πολλάκις ὄχι οἱ μεγάλοι ἀλευροποιοί, ἀλλ’ οἱ μικροὶ ἐξήγαγον πίτυρα ἀντὶ νὰ ἐξάγωσιν ἄλευρα. Λοιπὸν δι’ αὐτὸ προτείνω, ὅπως τεθῇ φόρος ἐξαγωγικὸς ἐπὶ τῶν πιτύρων.

§216Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε ὁμιλήσει. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν· ἐπιτρέπει εἰς τὸν κύριον Φλαμῆν νὰ ὁμιλήσῃ ἐκ τρίτου;

§218ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Φλαμῆ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις.

§220ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μίαν δήλωσιν. Παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ὅπως ἀπορρίψῃ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, καθόσον ὁ συνάδελφός μου Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐδήλωσε ῥητῶς ὅτι εἰς τὸ δασμολόγιον, τὸ ὁποῖον θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν πρώτην Σύνοδον τῆς προσεχοῦς Περιόδου τῆς Βουλῆς, θὰ περιλαμβάνηται ἡ κατάργησις τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ. Γίνεται ἑπομένως μέριμνα περὶ τοῦ ζητήματος τῶν πιτύρων. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ν’ ἀρκεσθῇ εἰς τὴν δήλωσιν ταύτην καὶ νὰ μὴ ἐπιμείνῃ περισσότερον, ὅπως ψηφισθῇ αὐτὴ ἡ τροποποίησις, τὴν ὁποίαν ῥητῶς καὶ κατηγορηματικῶς ἀποκρούει ἡ Κυβέρνησις.

§221Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ. Τὴν ἀποσύρω, κύριε Πρόεδρε.

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Νεγροπόντη ὅτι τὴν ἀποσύρει δὲν ὑπάρχει πρότασις. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 7 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν.

§223Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ ὀνόματα τῶν ὑπογραψάντων καὶ ὅστις θέλει ἂς παραιτηθῇ.

§224Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἀπεσύρθη, κύριε Πρόεδρε.

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει πρότασις.

§226ΛΟΥΚ. ΦΛΑΜΗΣ. Υἱοθετῶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, τὴν πρότασιν.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις ἡ υἱοθετηθεῖσα ὑπὸ τοῦ κ. Φλαμῆ. Οἱ παραδεχόμενοι λέγουσι ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Λοιπὸν ἀναγινώσκω τὰ ὀνόματα τῶν ὑπογραψάντων.

§228Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Μετὰ τὴν δήλωσιν τῆς Κυβερνήσεως οἱ πλείονες τῶν ὑπογραψάντων θ’ ἀποσύρωσι τὴν πρότασιν.

§229ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 7 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§231Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἀργὰ μὲν ἀλλ’ ἀρκούντως δεδικαιολογημένως λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ γλωσσικοῦ ζητήματος. Ἡ δικαιολογία κεῖται ἐν τούτῳ, ὅτι ἀπὸ πολλοῦ εἶχε περατωθῆ τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς...

§232Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις.

§233Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Ἀπὸ πολλοῦ εἶχε περατωθῆ τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ ὁμοφώνως εὑρίσκει ὅτι δὲν ἐνδείκνυται ἡ περαιτέρω ἐνέργεια. Ἀλλ’ ὁ κ. πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς καὶ βουλευτὴς Ἀρκαδίας κ. Μπακόπουλος εἶναι ἀπὼν ἀπὸ πολλοῦ ἐντεῦθεν, παρέλαβε δὲ μεθ’ ἑαυτοῦ καὶ τὴν κλεῖδα. Εἰδοποιήσαμεν τὸν κ. πρόεδρον, ὅπως ἀποστείλῃ τὴν κλεῖδα, ἀλλ’ αὕτη δὲν ἀπεστάλη καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐχρειάσθη δι’ ἄλλης κλειδὸς καὶ διὰ πρωτοκόλλου ν’ ἀνοίξωμεν τὸ συρτάριον καὶ νὰ εὕρωμεν τὸ ἔγγραφον. Δὲν θ’ ἀπασχολήσω ὑμᾶς εἰσηγούμενος, ὅπως ἴσως θὰ ἦτο εὐκταῖον, διὰ μακρῶν νὰ ἐκθέσῃ τις τὰ τοῦ ἔργου τῆς ἐπιτροπῆς, τὰ ὁποῖα ἄλλως τε ἐν μακρᾷ ἀναλύσει ἀναγράφονται εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, διότι ἀπαιτεῖται χρόνος. Δι’ αὐτὸ καταλήγων εἰς τὸ συμπέρασμα διαβεβαιῶ τὴν Βουλὴν ὅτι οὐδεὶς ὑπάρχει ὁ ἐπιβουλευόμενος τῇ γλώττῃ.

§234Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν μὲ ἐκαλέσατε νὰ μὲ ἐξετάσητε.

§235Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Οὐδεμία ὑπῆρχεν ἀνάγκη, διότι ἔκρινεν ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι ἡ κατάθεσις ὑμῶν ἐπερίττευεν.

§236Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κατὰ τὴν γνώμην της.

§237Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ διατάξῃ τὴν ἐκτύπωσιν τῆς ἐκθέσεως.

§238Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Περιττεύει. Ἐγὼ εἶπον ἐκ τῶν προτέρων ὅτι θὰ καταλήξῃ ἡ ἐπιτροπὴ ἐκεῖ ὅπου καὶ κατέληξε. Τοῦτο δὲν τὸ λέγω ἐκ τῶν ὑστέρων. Εἶναι γεγραμμένον εἰς τὰ Πρακτικά.

§239Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Ὤδινεν ὄρος καὶ ἔτεκε μῦν.

§240Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ φθάσωμεν, κύριε Πρόεδρε, μέχρι τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ νὰ διακόψωμεν ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν, ἐπιστρέφοντες δὲ ν’ ἀρχίσωμεν τὸν Προϋπολογισμόν. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 16 ἀφορᾷ «περὶ τῆς ἀναδιοργανώσεως τῆς ὑπηρεσίας τῶν φάρων», τὸ ὁποῖον θὰ παρακαλέσω νὰ ψηφίσωμεν ὡς ἔχει μὲ τὴν δήλωσιν ὅτι εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν θὰ προσαγάγω νομοσχέδιον ἐν δυσὶν ἄρθροις, καὶ τότε γίνεται ἡ συζήτησις. Τὸ εἰς βʹ ἀνάγνωσιν «περὶ τῶν προσόντων πρὸς προβιβασμὸν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ» ν’ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον. Μένει τὸ ὑπ’ ἀριθ. 18, περὶ τοῦ ὁποίου δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις, καὶ κατόπιν φθάνομεν εἰς τὸν Προϋπολογισμόν.

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῆς ἀναδιοργανώσεως τῆς ὑπηρεσίας τῶν φάρων». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 1 ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ͵ΓΩΝΔʹ τῆς 25 Ἰουνίου 1911». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον).

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται ἡ βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ πρὸς προβιβασμὸν προσόντων τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ κλπ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν. Μετὰ τὴν διακοπήν.

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Συζήτησις «ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους καὶ γενικὴ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ». Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Κουτούπης.

§244Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, συμμερίζομαι καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς πλειονοψηφίας ἢ μᾶλλον τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ ἐκφράζω τὰ θερμότατα συγχαρητήριά μου πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὰ ἀποτελέσματα τῆς διαχειρίσεως τῶν δύο προγενεστέρων Προϋπολογισμῶν τοῦ 1910 καὶ 1911. Εἶμαι ἀληθῶς εὐτυχὴς βλέπων ἐπικρατοῦσαν εἰλικρίνειαν καὶ περὶ τὴν σύνταξιν τῶν ἀπολογισμῶν καὶ περὶ τὴν πρόβλεψιν τῶν Προϋπολογισμῶν τοῦ μέλλοντος. Χαίρω, διότι ἐν τῇ διαχειρίσει τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας ἐπῆλθε βελτίωσις, τὴν ὁποίαν δὲν δύναταί τις ν’ ἀμφισβητήσῃ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν παραδεχόμενος τὸ ἀξίωμα τοῦ μεγάλου Ἰταλοῦ πολιτικοῦ Καβοὺρ ὅτι τὰ οἰκονομικὰ κεφάλαια τοῦ Κράτους πρέπει νὰ φυλάσσωνται ἐν κρυσταλλίνῳ κιβωτίῳ, ἵνα εἶναι οὕτω καταφανῆ εἰς πάντα, μᾶς ἐπαρουσίασε Προϋπολογισμόν, ὁ ὁποῖος δὲν παρέχει τὰς δυσκολίας ἐκείνας, τὰς ὁποίας παρεῖχον οἱ Προϋπολογισμοὶ τοῦ παρελθόντος, ἔνθα ἀριθμοὶ διάφοροι ἀναμιγνυόμενοι καὶ ἐπιβαρύνοντες διαφόρους χρήσεις καθίστων τὴν ἐξέλεγξιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τόσον δύσκολον. Θὰ ἤμην εὐτυχέστερος, ἐὰν τὰ συγχαρητήρια διὰ τὴν καλὴν διαχείρισιν τὴν οἰκονομικὴν ἠδυνάμην νὰ ἐπεκτείνω καὶ διὰ νέαν οἰκονομικὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὤφειλε νὰ ἐφαρμόσῃ. Ὁ ὑποβληθεὶς ὅμως Προϋπολογισμὸς δὲν μᾶς δίδει δυστυχῶς ἀφορμὴν νὰ πιστεύσωμεν τοιοῦτόν τι. Βεβαίως ὀφείλω ν’ ἀναγνωρίσω ὅτι κατεβλήθη πᾶσα προσπάθεια, ὅπως ἐπέλθωσι τὰ ἀποτελέσματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα προσδοκᾷ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀπὸ τῆς γεννηθείσης νέας καταστάσεως. Ἀλλ’ ἡ τοιαύτη προσπάθεια περιωρίσθη μόνον ὅσον ἀφορᾷ τὴν διεξαγωγὴν τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας, οὐχὶ ὅμως καὶ πρὸς δημιουργίαν μιᾶς νέας οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Αἱ Κυβερνήσεις τοῦ παρελθόντος ὡς καὶ ἡ παροῦσα οὐδεμίαν μᾶς παρέχουσιν εἰκόνα οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Πάντες οἱ Προϋπολογισμοὶ τῶν τελευταίων ἐτῶν, πάντες οἱ συντάκται τούτων ἀφ’ ὅτου ἐξέλιπεν ἐκ τῆς πολιτικῆς κονίστρας ὁ μέγας ἐκεῖνος πολιτικὸς ἀνήρ, ὅστις πρῶτος ἐν Ἑλλάδι ἵδρυσεν οἰκονομικὴν πολιτικήν, ἀδιάφορον ἂν αὕτη μετὰ τῶν πλεονεκτημάτων παρουσίαζεν οὐκ ὀλίγα ἐλαττώματα, πάντες οἱ διευθύνοντες τὰ δημόσια οἰκονομικὰ δὲν παρουσίαζον πολιτικὴν οἰκονομικὴν νέαν.

§245Γ. ΠΩΠ. Μᾶς ἐπτώχευσαν ὅμως.

§246Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Πολλοὶ λαοὶ καὶ ἄτομα ἐμεγαλύνθησαν κατόπιν πτωχεύσεως. Ἡ πτώχευσις δὲν ἀποτελεῖ ἔλλειψιν οἰκονομικῆς πολιτικῆς, οὔτε πάντοτε ἀνικανότητα.

§247Γ. ΠΩΠ. Ἡμεῖς δὲν ἐμεγαλύνθημεν.

§248Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Αἱ ἔκτοτε Κυβερνήσεις οὐδὲν ἄλλο κάμνουσι παρὰ διὰ μερικῶν μεταβολῶν, ἃς ὑπαγορεύει ἁπλῆ ἐμπειρία, νὰ παρουσιάζωσι Προϋπολογισμοὺς μὴ ἀπέχοντας ἀπὸ τὰς βάσεις, τὰς ὁποίας ἔθηκεν ὁ ῥηθεὶς ἀνήρ. Κρατεῖ δηλ. μεγίστη δειλία καὶ εἰς τὴν σταδιοδρομίαν τῶν ἐθνῶν ἡ Ἑλλὰς εἶναι στάσιμος. Δὲν παρακολουθεῖ οὔτε τὴν πρόοδον, τὴν ὁποίαν παρηκολούθησαν λαοὶ καὶ ἔθνη πολὺ ὀλιγώτερον ἡμῶν προηγμένα καὶ νεώτερα ἡμῶν. Ἡμεῖς δὲν χρησιμοποιοῦμεν τὰ ὅπλα τῆς ἐπιστήμης, ἀλλὰ τῆς πείρας καὶ μάλιστα τῆς κρυπτομένης εἰς τὸν στενὸν κύκλον, εἰς τὸν ὁποῖον ζῶμεν. Τὰ ἔθνη ἔχουσι κατὰ τὴν ἐξέλιξιν αὑτῶν διαφόρους σταθμοὺς καὶ αὐτοὶ ὀφείλονται ἢ εἰς ἐξαιρετικὰ γεγονότα, ἀτυχήματα ἢ ἐθνικὰς ἐπιτυχίας, ἢ ἀκόμη ὀφείλονται εἰς μεγάλους ἄνδρας, οἵτινες ἀνὰ περιόδους γεννῶνται εἰς τὰ διάφορα ἔθνη. Αἱ τοιαῦται χρονικαὶ περίοδοι δὲν παρέσχον ἡμῖν πολλὰ ὠφελήματα εἴτε διὰ μίαν εἴτε δι’ ἄλλην αἰτίαν, ἀλλὰ τοιαύτας περιόδους ἡμεῖς ἔχομεν μόνον εἰς ἀτυχήματα, οὐχὶ ὅμως καὶ εἰς ἐφαρμογὴν μιᾶς νέας τακτικῆς, ὥστε νὰ πεισθῶμεν ὅτι κατόπιν ἑνὸς εὐτυχοῦς γεγονότος ἢ ἑνὸς ἀτυχήματος θὰ ἀρχίσῃ μία νέα περίοδος πολιτικῆς ζωῆς εἰς τὸν τόπον μας. Δύο χρονικὰς περιόδους τοιαύτας εἶχεν ἡ Ἑλλάς, τὴν μετὰ τὸν πόλεμον καὶ τὰ ἀτυχήματα, τοῦ 1897 καὶ τὴν μετὰ τὴν ἐπανάστασιν τοῦ 1909. Ὅτι μετὰ τὴν πρώτην περίοδον οὐδὲν ἐπετελέσθη, εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ἡ κατάστασις ἐχειροτέρευσε. Τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα ἐπεσώρευσαν ἐπὶ τῶν ὤμων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὰ ἀτυχήματα τοῦ 1897 ἐβάρυναν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν μέχρι τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν παρουσιάσθη εἰς αὐτὸν εὐκαιρία νὰ δείξῃ τὴν ἀγανάκτησίν του διὰ τῆς συμμετοχῆς εἰς τὸ στρατιωτικὸν κίνημα, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται ν’ ἀποδοθῇ εἰς ἄλλο τι ἢ εἰς τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἔκτοτε ἀπὸ τῆς περιόδου ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἐγέννησεν ἡ ἐπανάστασις, δὲν δυνάμεθα νὰ ἰσχυρισθῶμεν τὸ αὐτό. Βελτίωσις ἐπῆλθε καὶ μάλιστα σημαντική, ἀλλὰ ταύτην βλέπομεν μόνον εἰς τὴν κοινωνίαν, ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν Πολιτείαν δὲν βλέπομεν ἀνάλογον, ἀλλὰ μόνον στοιχειώδη βελτίωσιν. Ὅτε συνεζητεῖτο ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ παρελθόντος ἔτους, πᾶς καλῆς πίστεως συζητητὴς ὤφειλε νὰ παραδεχθῇ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον ὅπως παρουσιάσῃ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους κατὰ τὰς νέας ἀρχάς, τὰς ὁποίας ὑπεστήριξεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, συμφώνως πρὸς τὰς ἀρχάς, τὰς ὁποίας ἐπόθησε καὶ ὠνειρεύθη ὁ λαός. Ἔκτοτε ὅμως παρῆλθε χρονικὸν διάστημα ἀρκετόν, ὥστε νὰ δικαιοῦταί τις νὰ ἀξιώσῃ παρὰ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως τὴν ἐφαρμογὴν πάντων τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ὑπεσχέθη καὶ περιέλαβεν εἰς τὸ πρόγραμμά της πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν πόθων τοῦ λαοῦ. Ἀλλ’ ἀντ’ αὐτοῦ μόνον ἀρχὴν καὶ τοιαύτην μὴ σημαντικὴν ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις, ἥτις δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἐν εἰλικρινείᾳ φρονεῖ καὶ ἐν πλήρει πεποιθήσει ἰσχυρίζεται ὅτι καὶ νέαν ὁδὸν ἔταμε καὶ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν, ἀποτελοῦσι νέαν οἰκονομικὴν πολιτικήν. Ἀλλὰ τὴν τοιαύτην αἰσιοδοξίαν τῆς Κυβερνήσεως ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν συμμερίζομαι. Ὁ Προϋπολογισμὸς ὅπως παρουσιάζεται ἐνώπιον ἡμῶν πρὸς συζήτησιν ἐκτὸς τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν ἐπελθόντων ἐκ τῆς νέας κοινωνικῆς ζωῆς καὶ τῶν νέων ἀντιλήψεων, αἱ ὁποῖαι ἐπεκράτησαν, οὐδὲν ἄλλο σημεῖον ἐπαίνου παρουσιάζει, σημεῖον τὸ ὁποῖον νὰ τονίσῃ τις μετὰ χαρᾶς, ἐκτὸς τῆς ἐλαττώσεως τοῦ φόρου τῆς σακχάρεως. Τὸ ἀγαθόν, τὸ ὁποῖον δίδεται εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν διὰ τῆς καταργήσεως τοῦ ἡμίσεος τοῦ φόρου τῆς σακχάρεως, εἶναι ἀληθῶς μέγα, καὶ χαίρω, διότι κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ τρέχοντος ἔτους ὡς κυριώτερον σημεῖον ἐνάρξεως τῆς ἐφαρμογῆς μιᾶς νέας οἰκονομικῆς πολιτικῆς ὑπεστήριξα ὅτι ἔπρεπε νὰ εἶναι ἡ ἐλάττωσις τοῦ φόρου τῆς σακχάρεως. Ὑπεστήριξα τότε ὑποστηρίζω καὶ νῦν ὅτι ἡ κατάργησις αὐτὴ δύναται νὰ γίνῃ ἄνευ θυσίας τοῦ Προϋπολογισμοῦ, μολονότι δὲ ἡ Κυβέρνησις ἀξιεπαίνως ἠλάττωσεν, ὅπως εἶναι ἐντὸς τῆς ἀληθείας μὲ οἱανδήποτε κατάστασιν τῶν πραγμάτων, μολονότι, λέγω, ἡ Κυβέρνησις ὑπελόγισεν ἐπὶ ἔλαττον τὴν ἐκ τῆς σακχάρεως εἴσπραξιν καθ’ ὅλον ἐκεῖνο τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύει τὸ ἥμισυ τῆς φορολογίας, ἐγὼ φρονῶ ὅτι, ἂν μὴ ὁλόκληρον, ἀλλὰ τοὐλάχιστον μέγα μέρος τοῦ ἡμίσεος τοῦ φόρου θὰ προκύψῃ ἐκ τῆς ἐπὶ πλέον καταναλώσεως τῆς σακχάρεως. Ἐξάπαντος ὅμως μετὰ παρέλευσιν ὀλίγων ἐτῶν μὲ τὴν νέαν φορολογίαν ὁ Προϋπολογισμὸς θὰ παρουσιάζῃ ὃ καὶ μέχρι τοῦδε ἔσοδον, μὲ τὴν διπλασίαν φορολογίαν. Τοῦτο οὐδόλως εἶναι πρὸς μείωσιν τῶν ἐπαίνων, τοὺς ὁποίους πρέπει ν’ ἀπευθύνῃ τις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, τοὐναντίον εἶναι ἀξιέπαινος ἡ Κυβέρνησις, διότι ἀντὶ δωρεᾶς, τὴν ὁποίαν παρέχει εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, δὲν θὰ ἴδῃ τὰς εἰσπράξεις της ἐλαττουμένας. Τοῦτο εἶναι τόσον ἀληθές, ὥστε ἀρκεῖ νὰ ῥίψῃ κανεὶς ἓν βλέμμα ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ προϊόντος τούτου σχετικῶς μὲ τὸν ἐπιβαλλόμενον ὑπὸ τῆς Πολιτείας φόρον, διὰ νὰ πεισθῇ ὅτι οἱ δύο οὗτοι ἀριθμοὶ βαίνουσι παραλλήλως. Ἐν Αὐστρίᾳ ἐπὶ παραδείγματι, ὅπου ὁ φόρος φθάνει τὰ 40 λεπτὰ κατὰ χιλιόγραμμον, ἡ κατανάλωσις εἶναι 11,43 χιλιόγραμμα κατὰ κάτοικον. Εἰς τὴν Γαλλίαν, ὅπου ὁ φόρος εἶναι μικρότερος, ἤτοι 30 λεπτὰ κατὰ χιλιόγραμμον, ἡ κατανάλωσις εἶναι 17.18 χιλιόγραμμα κατ’ ἄτομον. Ἐν Γερμανίᾳ, ὅπου ὁ φόρος εἶναι ἀκόμη μικρότερος, ἤτοι 25.60 λεπτά, ἡ κατανάλωσις εἶναι 19.75 χιλιόγραμμα κατὰ κεφαλήν. Ἐν Ἑλβετίᾳ μὲ φορολογίαν λεπτῶν 17.50 ἡ κατανάλωσις εἶναι 29.14 χιλιόγραμμα καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ, ὅπου ὁ φόρος εἶναι ἀσήμαντος, ἤτοι 13 λεπτά, ἡ κατανάλωσις εἶναι 39.23 χιλιόγραμμα κατὰ κεφαλήν. Ἐκ τῶν ἀριθμῶν τούτων ἐξάγεται ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἐλαττοῦται ὁ τῆς σακχάρεως φόρος, ἐπὶ τοσοῦτον αὐξάνει ἡ κατανάλωσις. Τὸ παρατηρούμενον εἰς πάντας τοὺς λαοὺς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ συμβῇ καὶ ἐν Ἑλλάδι καὶ βεβαίως ἡ ἐλάττωσις τοῦ φόρου τῆς σακχάρεως κατὰ 50 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν μὲ πάντα ἐκεῖνα τὰ ἀξιέπαινα μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐκ τοῦ προχείρου ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις, ὅπως περισταλῇ τὸ λαθρεμπόριον, καὶ αὔξησιν τῆς καταναλώσεως θέλει ἐπιφέρει καὶ ἐλάττωσιν τοῦ λαθρεμπορίου, ἀσχέτως πρὸς τὰ πρὸς περιστολὴν τούτου εἰδικὰ μέτρα. Ἀπόπειρα περὶ τοιαύτης ἐλαττώσεως ἐγένετο καὶ πρὸ ἀρκετῶν ἐτῶν, ὥστε προνόμιον εὑρεσιτεχνίας νὰ μὴ ὀφείληται εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν· ἀλλ’ ἀπορῶ πῶς τότε καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐνόμισαν ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀποκρούσωσι τὸ λαμπρὸν ἐκεῖνο μέτρον, διότι δὲν ἐφρόντισεν ἡ Κυβέρνησις νὰ συνδυάσῃ τοῦτο καὶ μὲ τὴν μεταβολὴν τῆς ἐμπορικῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Αὐστρίας. Μόνον ἐπιπολαία ἐξέτασις τοῦ πράγματος ἠδύνατο νὰ δικαιολογήσῃ τοιοῦτον ἔλεγχον κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης. Οὐδεμία μεταβολὴ τοῦ φόρου τῆς σακχάρεως δύναται νὰ ἐξαναγκάσῃ τὴν Αὐστρίαν νὰ δεχθῇ μετατροπὴν τῆς ἐμπορικῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Ἑλλάδος. Ἐκ τῆς τοιαύτης μεταβολῆς ἡ ὠφέλεια τῆς Αὐστρίας θὰ εἶναι πολὺ μικρά· ἡ τιμὴ τῆς σακχάρεως κανονίζεται ἐκ τῆς διεθνοῦς ἀγορᾶς καὶ εἴτε καταναλώσῃ ἡ Ἑλλὰς δύο ἢ τρία ἑκατομμύρια χιλιόγραμμα περισσότερα εἴτε ὀλιγώτερα ἡ τιμὴ τῆς παραγωγῆς τῆς σακχάρεως τῆς ἐν Αὐστρίᾳ δὲν θὰ ὑποστῇ εἰμὴ ἀσήμαντον ἀναξίαν λόγου μεταβολήν. Διότι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν κατώρθωσε νὰ ἐπιτύχῃ τοῦτο, οὐδόλως ὀλιγώτερον εἶναι ἀξιέπαινος. Μὴ λαβοῦσα ἡ Κυβέρνησις ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀντιρρήσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι θὰ ῥηθῶσιν ἐναντίον τοῦ φόρου τούτου, προέβη θαρραλέως πρὸς τὸ ἀξιέπαινον μέτρον τοῦτο. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως, ἡ ὁποία τοσαύτην μικρὰν ἐν σχέσει πρὸς τὴν ὅλην κατάστασιν δωρεὰν παρέχει εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, μᾶς ὑπόσχεται ὅτι θ’ ἀναθεωρήσῃ ὁλόκληρον τὸ δασμολόγιον, καὶ μεγαλείτερον τούτου ἀγαθὸν δὲν ἔχει νὰ περιμένῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ἀλλὰ πῶς θὰ γίνῃ ἡ τοιαύτη ἀναθεώρησις τοῦ δασμολογίου; Ποῖα μέτρα ἐλήφθησαν, ὅπως ἐπέλθῃ ἡ πραγματικὴ ἐκείνη μεταβολὴ τοῦ δασμολογίου, ἐκ τῆς ὁποίας τόσα ἀγαθὰ περιμένει ὁ Ἑλληνικὸς λαός; Ὁ τρόπος, καθ’ ὃν συνεκροτήθη ἐπιτροπή, δὲν μᾶς ὑπόσχεται οὔτε ταχὺ οὔτε βραδὺ πέρας. Τὸ πέρας ἐκεῖνο δὲν θὰ ἔχῃ κἂν ἀποτέλεσμα ἄξιον λόγον. Ἡ ἐπιτροπὴ συστᾶσα ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐκτὸς ὀλίγων ἐξαιρέσεων, μεγίστην ἐκ τῶν ὁποίων ἀποτελεῖ συνάδελφος παρακαθήμενος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη συγκροτηθεῖσα ἐξ ὀργάνων τῆς Πολιτείας δὲν ἔχει νὰ προσφέρῃ ἢ οὐδὲν ἐφόδιον ἢ μόνον τὴν ἐπιζημίαν αὑτῆς ἐμπειρίαν. Τὰ ὄργανα τῆς Πολιτείας, εἰς τὰ ὁποῖα ἀνετέθη ἡ μεταρρύθμισις τοῦ δασμολογίου, εἰς ἓν θ’ ἀποβλέψωσι, κατὰ τίνα τρόπον θὰ περιφρουρηθῶσι τὰ δικαιώματα τοῦ Δημοσίου περισσότερον, κατὰ τίνα τρόπον θέλουσι περισταλῆ αἱ καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται εἴτε ἐκ τῆς ἐπιτηδειότητος τῶν φορολογουμένων, θελόντων ν’ ἀποφύγωσι τὸν φόρον, εἴτε ἐξ ἀμελείας τῶν ὀργάνων τῆς Πολιτείας. Ἀναθεώρησιν τοῦ δασμολογίου ὡς ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἐπέτυχον τὰ ἄλλα ἔθνη, δὲν δυνάμεθα νὰ περιμένωμεν ἀπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις ἐργάζεται ἢ ἥτις δὲν ἐργάζεται πρὸς μεταρρύθμισιν τοῦ δασμολογίου. Εἰς τὸ αὐτὸ μέτρον προέβη καὶ ἐκεῖνος ὁ οἰκονομολόγος, ὁ ὁποῖος προέτεινε τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τῆς σακχάρεως, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνος διὰ τοῦ αὐτοῦ ἐμπειρικοῦ τρόπου εἰς τὰ αὐτὰ ὄργανα ἀναθέσας τὴν μεταρρύθμισιν τοῦ δασμολογίου, ἵνα μὴ κατορθώσῃ τίποτε. Μεταρρύθμισις τοῦ δασμολογίου εἶναι ὁλόκληρος ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ μιᾶς Κυβερνήσεως, εἶναι ὁλόκληρος ἡ οἰκονομικὴ ἔρευνα τῆς χώρας. Ποία εἶναι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις δὲν δύνανται νὰ κρίνωσι τὰ ὄργανα ἐκεῖνα τῆς Πολιτείας, εἰς τὰ ὁποῖα ἀνετέθη ἡ ἐργασία αὕτη, οὔτε ἀπὸ τῶν γραφείων αὐτῶν δύνανται νὰ κατίδωσι ποῖα εἶναι τὰ σημεῖα ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ στραφῇ ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως, καταρτιζούσης τὸ δασμολόγιον. Θὰ ἐφαρμόσῃ βιομηχανικὴν ἢ γεωργικὴν πολιτικήν, εἰς ποίαν ἔκτασιν θὰ ἐφαρμόσῃ τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην εἶναι ζήτημα τῆς οἰκονομικῆς ἐπιστήμης, καὶ πρὸς ταύτην τὰ ὄργανα, εἰς τὰ ὁποῖα ἀνετέθη ἡ ἐργασία, εἶναι ἐντελῶς ἀκατάλληλα. Λόγος γίνεται μέγας, ἐπαναλαμβάνεται καθ’ ἑκάστην, ὅτι πρέπει ἡ προστασία, ἡ ὁποία παρέχεται εἰς τὰς θνησιγενεῖς βιομηχανίας, νὰ παύσῃ, ἀλλὰ καὶ οἱ ὅροι αὐτοί, προστασία καὶ θνησιγενὴς βιομηχανία, εἶναι ἀόριστοι καὶ θέλουσι καθορισμόν. Πᾶσα βιομηχανία ἐν Ἑλλάδι εἶναι θνησιγενής, καί, ἂν ἤθελέ τις νὰ πνίξῃ τὰς θνησιγενεῖς βιομηχανίας, ἔπρεπε βεβαίως νὰ ἐφαρμόσῃ τὰς ἀρχὰς τοῦ ἐλευθέρου ἐμπορίου, τὸ ὁποῖον ὅμως οὐχὶ ἡ πτωχὴ Ἑλλὰς δὲν δύναται νὰ ἐφαρμόσῃ, ἀλλ’ οὔτε Κράτη προηγμένα. Τοὐναντίον τὸ μόνον Κράτος, τὸ ὁποῖον ἐφαρμόζει πολιτικὴν ἀντίθετον πρὸς τὴν πολιτικὴν τῶν ἠπειρωτικῶν Κρατῶν τῆς Εὐρώπης, σκέπτεται νὰ μεταβάλῃ σύστημα. Τοιαύτη πολιτικὴ εἶναι μόνον διὰ τὰς χώρας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀπηλλαγμέναι πάσης στρατιωτικῆς δαπάνης, παντὸς βάρους, τὸ ὁποῖον ἐφορτώθη ἐπὶ τοῦ λαοῦ ἕνεκα τῆς ἐθνικῆς αὐτοῦ πολιτικῆς. Ὁποίαν λοιπὸν ἄλλην μορφὴν τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν ἡμεῖς; Οὐδεμίαν. Δύο φόρων τὴν ψήφισιν καὶ ἐφαρμογὴν ἐζήτησεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις παρ’ ἡμῶν, καὶ ἡ Βουλὴ παρέσχε τὴν συγκατάθεσίν της, τὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος καὶ τῶν σπειρομένων γαιῶν. Ἀλλὰ ἰδοὺ ὅτι καὶ οἱ δύο φόροι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῶσι. Τὰ ὄργανα τῆς Πολιτείας, εἰς τὰ ὁποῖα τὸ καθῆκον αὐτὸ ἀνήκει, δὲν εἶναι ἱκανὰ διὰ τοῦτο. Ὁ φόρος τοῦ εἰσοδήματος μόλις ἐσχάτως ἤρχισεν ἐφαρμοζόμενος καὶ ἀμέσως ἤγειρε τὴν ἀγανάκτησιν ἢ τὰ παράπονα πολλῶν ὁμάδων τῆς κοινωνίας, μολονότι ὁ φόρος αὐτός, ὡς ἐπεβλήθη, εἶναι ἀσήμαντος καὶ ἀνάξιος λόγου. Ὁ φόρος τῶν σπειρομένων γαιῶν μένει νεκρός, διότι ἀνετέθη εἰς τὰ ὄργανα τῆς Κυβερνήσεως νὰ καθορίσωσι τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου τούτου, καίτοι δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι τὰ ὄργανα τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας δὲν ἐδημιούργησεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἀλλὰ πᾶσαι αἱ προκάτοχοι αὐτῆς. Τὰ ὄργανα τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἐξεύρωσι τὸν τρόπον, ὅπως ἐφαρμόσωσι τὸν φόρον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος παρουσιάζει τὴν ζωηροτέραν εἰκόνα τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἐνῷ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ζητεῖται καὶ πάλιν ἡ παράτασις φόρου, ὁ ὁποῖος κατηργήθη ὑπὸ τὰς ἀρὰς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Τὴν ἐλάττωσιν τῶν βαρῶν τῶν λαϊκῶν τάξεων δὲν ἐπεξέτεινεν ἡ Πολιτεία καὶ εἰς ἄλλα εἴδη, τὰ ὁποῖα ἐπίσης βαρύνουσι τὰς λαϊκὰς τάξεις, ἂν ὄχι εἰς βαθμὸν ὅσον ἡ σάκχαρις, ἀλλ’ εἰς βαθμὸν ἐπίσης σημαντικόν. Θὰ ἦτο βεβαίως πολύ, ἂν καὶ δικαιότατον, νὰ ἀπητοῦμεν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ κυριωτέρου εἴδους τῆς τροφῆς, ἐπὶ τοῦ ἄρτου, ἀλλὰ τοῦτο ἀποτελεῖ ζήτημα μέγα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ συνδεθῇ μὲ μίαν νέαν οἰκονομικήν, ἐκ βάθρων ἀνακαινιζομένην πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ταύτην δυστυχῶς δὲν βλέπομεν ἀκόμη, ὡς εἶπον ἐν ἀρχῇ. Τὰ ὄργανα λοιπὸν τῆς Πολιτείας δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἐφαρμόσωσι τοὺς δύο αὐτοὺς φόρους, οἱ ὁποῖοι, ἂν ἀπὸ ἀπόψεως παραγωγικότητος δὲν εἶναι μεγάλοι, ἔχουσιν ὅμως μεγάλην σημασίαν, διότι ἐπὶ τῶν δύο τούτων φόρων ἠδύνατο νὰ στηρίξῃ μία Κυβέρνησις τὴν ἐφαρμογὴν νέας φορολογικῆς πολιτικῆς. Πάντοτε ὁ φόρος τοῦ εἰσοδήματος ἐπιβαλλόμενος κατ’ ἀρχὰς ἐπιβάλλεται πολὺ μικρός, μέχρις ὅτου ἐθισθῶσιν οἱ κάτοικοι εἰς τὸν ἄμεσον τοῦτον φόρον, ὁ ὁποῖος ἐγείρει τὴν ἀγανάκτησιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι συνηθισμένοι νὰ μὴ πληρώνωσι φανερῶς, ὅταν βλέπωσι τὸ χρῆμα αὐτῶν καταβαλλόμενον, διότι νομίζουσιν ὅτι μόνον ἀποτελεῖ φόρον, ἐνῷ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πληρώνουσιν ἐμμέσως μὲ πάντα τὰ δυσάρεστα, τὰ ὁποῖα συμβαίνουσι, δὲν δύνανται νὰ κατανοήσωσι τὸ μέγεθος τοῦ βάρους. Ἡ Κυβέρνησις ὡς κυριώτερον ὅρον τοῦ προγράμματός της εἶχε τὴν μεταφορὰν τῶν βαρῶν ἀπὸ τῶν ὤμων τῶν ἀδυνάτων, ἀπὸ τῶν ὤμων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ φέρωσι τὰ βάρη, εἰς τοὺς ὤμους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ τὰ φέρωσιν. Ἀλλὰ τὸ τοιοῦτον οὔτε ἐν μέρει κἂν ἐγένετο. Τὸ παλαιὸν σύστημα μένει ἄθικτον, καὶ οἱ δύο φόροι, ἐπαναλαμβάνω, οἱ ὁποῖοι ἐτέθησαν, καὶ οὗτοι δὲν ἐτέθησαν μὲ τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα δέον νὰ ἔχωσι φόροι τοιοῦτοι, ὅπως ἀπ’ αὐτῶν προκύψῃ νέα φορολογικὴ πολιτική. Τὸ στοιχεῖον τῆς προοδευτικῆς φορολογίας ἐλλείπει ἀπ’ αὐτῶν, ἂν μὴ παντελῶς, ἀλλὰ εἰς τοσοῦτον ἐλάχιστον σημεῖον, ὥστε νὰ δύναται νὰ εἴπῃ τις ὅτι παντελῶς ἐλλείπει. Τὰ ἀγαθὰ τῆς προστατευτικῆς φορολογίας δὲν ἐδοκιμάσαμεν ἡμεῖς ἀκόμη, καὶ ἀπέχει ἴσως πολὺ ὁ χρόνος ἕως ὅτου ἴδωμεν ταῦτα. Οἱ μεγάλοι γαιοκτήμονες διὰ τοῦ φόρου τῶν σπειρομένων γαιῶν, ὅπως ἐπεβλήθη, ὄχι μόνον ἀπαλλάσσονται πάσης φορολογίας, ἀλλ’ ἐξακολουθοῦσιν ἀπολαύοντες τοῦ προστατευτικοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ κυριωτέρου εἴδους τῆς τροφῆς τοῦ λαοῦ. Ἀντὶ δὲ τῆς προστασίας, ἡ ὁποία παρέχεται εἰς τοὺς μεγάλους γαιοκτήμονας, φθανούσης μέχρι 30 καὶ 35% ἐπὶ τῆς παραγωγῆς των, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠθέλησε νὰ θέση φόρον ἀνώτερον τοῦ 5% ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις τῆς φορολογικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως βλέπομεν αὐτὴν μέχρι τοῦδε. Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν νὰ ἐξετάσωμεν ποία ἡ ἐπίδρασις τῆς Πολιτείας ἐπὶ τὴν κοινωνίαν καὶ ποία ἡ ἀντίληψις τῆς κοινωνίας ὅσον ἀφορᾷ τὰ καθήκοντα αὐτῆς πρὸς τὴν Πολιτείαν. Ὅλος ὁ ἐσωτερικὸς πλοῦτος τῶν Ἑλλήνων δὲν χρησιμοποιεῖται παντάπασιν εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως τῆς Πολιτείας. Ἄνευ τῶν Ἑλλήνων μεταναστῶν ἐν Ἀμερικῇ οὔτε τὸ νομισματικὸν ζήτημα θὰ ἐλύετο παρ’ ἡμῖν, καὶ εἰς τὴν δυστυχίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀναγκαζομένου νὰ ζητήσῃ πόρον ζωῆς εἰς τὴν ξένην ὀφείλεται ἡ λύσις τοῦ μεγάλου τούτου προβλήματος, διὰ τὸ ὁποῖον οὔτε ἡ Πολιτεία οὔτε τὰ Ἑλληνικὰ κεφάλαια, τὰ ἐσωτερικὰ καὶ ἐξωτερικά, ἐχρησίμευσαν ἔστω κατ’ ἐλάχιστον. Ἡ τραπεζικὴ ἱκανότης τῶν Ἑλλήνων, ἡ ὁποία ὁμολογεῖται πανταχοῦ, μένει τελείως ἀχρησιμοποίητος ὅσαν ἀφορᾷ τὴν πρόοδον τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας, ὅσον ἀφορᾷ τὴν καλλιτέρευσιν τῶν οἰκονομικῶν τῆς Ἑλλάδος. Τὴν Πολιτείαν χαρακτηρίζει πάντοτε μία δυσπιστία πρὸς τὰ ἄτομα καὶ ταῦτα μία ἀσέβεια πρὸς τὴν Πολιτείαν. Ἐν ᾧ οἱ Ἕλληνες ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ ἐπιτελοῦσι θαύματα, ἐν Ἑλλάδι μόνον οἱ εἰς ἐπικοινωνίαν μὲ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους ἐρχόμενοι καὶ μὲ τὰς γνωστὰς μεθόδους δύνανται νὰ πλουτήσωσιν. Ὁ Ἕλλην πλουτεῖ πανταχοῦ, ἐν Ἑλλάδι δὲ μόνον διὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ τοῦτο βεβαίως ὀφείλεται εἰς τὴν ἀντίληψιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Πολιτεία ἀπέναντι τῶν ἀτόμων, εἰς τὴν δυσπιστίαν, τὴν ὁποίαν ἐγέννησεν εἰς τὰ ἄτομα κατὰ τὰς μετ’ αὐτῶν συναλλαγὰς αὐτῆς. Ἡ ἀντίληψις παρὰ τῇ κοινωνίᾳ ὅσον ἀφορᾷ τὴν Πολιτείαν μένει ἀκόμη οἵα ἦτο εἰς τοὺς χρόνους τοῦ κατακτητοῦ. Διαπαιδαγώγησις οὐδεμία ἐγένετο. Αὐτὸ τὸ Ἐθνικὸν ἵδρυμα τὸ καλούμενον Ἐθνικὴ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος δὲν ἔχει διαφορετικὴν ἀντίληψιν ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν εἶπον ὅσον ἀφορᾷ τὰς σχέσεις τῶν ἀτόμων πρὸς τὴν Πολιτείαν. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἡ πλουτήσασα μὲ πάσας ἐκείνας τὰς διατάξεις τῶν νόμων, διατάξεις τὰς ὁποίας βλέπομεν ἐπαναλαμβανομένας εἰς τοὺς νόμους, τοὺς ὁποίους τροχάδην ψηφίζομεν κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, λέγω, εἶχε τὸ θάρρος νὰ εἴπῃ εἰς ἕνα Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι δὲν θὰ ἔδιδεν εἰς αὐτὸν οὔτε ἓν λεπτόν, καὶ ἂν τὸν ἔβλεπεν εἰς οἱανδήποτε οἰκονομικὴν δυσχέρειαν εὑρισκόμενον. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν παρέχει καμμίαν ἀντιπαροχὴν ἀντὶ τῶν τόσων καὶ τόσων δωρεῶν, τὰς ὁποίας παρέχει εἰς αὐτὴν ἀμέσως ἢ ἐμμέσως ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία. Ἐξακολουθεῖ νὰ δανείζῃ, ὅταν θέλῃ, καὶ οὐχὶ πάντοτε τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ἀντὶ τόκου βαρέος ὑπερβαίνοντος τὰ 5% ἵνα ἀπολαύῃ οὕτω πάντων ἐκείνων τῶν προνομίων, τὰ ὁποῖα παρέχει εἰς αὐτὴν ἡ Ἑλληνικὴ νομοθεσία καὶ ὅπως διάφοροι εἰσπράξεις κατατίθηνται εἰς αὐτὴν ἢ ἀτόκως ἢ ἐπὶ μετριωτάτῳ τόκῳ. Ἀντὶ πασῶν αὐτῶν τῶν παροχῶν οὐδὲ κἂν τὰς ὑπηρεσίας αὐτῆς παρέχει, ὅπως ἄνευ κέρδους ἐκπληροῖ τὰ καθήκοντά της ὡς μία Τράπεζα κυβερνητική, ὡς πράγματι τοιαύτη εἶναι. Ἡ Τράπεζα τῆς Ἀγγλίας οὐδὲν ἔχουσα ἐξ ἐκείνων τῶν σχετικῶν ἀνταλλαγμάτων, τὰ ὁποῖα ἔχει ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, παρέχει τὰς ὑπηρεσίας της, ἐκτελοῦσα ὁλόκληρον ταμιευτικὴν ὑπηρεσίαν, διότι πᾶσαι αἱ πληρωμαὶ καὶ εἰσπράξεις γίνονται δι’ αὐτῆς, ἐνῷ συγχρόνως ὑποχρεοῦται νὰ πληρώνῃ εἰς τὸ Ἀγγλικὸν Δημόσιον 200,000 λίρας κατ’ ἔτος εἰς ἀντάλλαγμα τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας 15,000,000 λιρῶν, τὰ ὁποῖα δικαιοῦται νὰ ἐκδίδῃ εἰς χαρτονόμισμα, ἄνω τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἔχει εἰς χρυσὸν εἰς τὰ θησαυροφυλάκιά της. Ἡ Τράπεζα τῆς Γαλλίας ὑπεχρεώθη ἀκριβῶς πρὸ ὀλιγίστων ἡμερῶν, ὅπως καὶ ἡ ὅμοια καθήκοντα ταύτης ἐκτελοῦσα ἐν Ἀλγερίῳ Τράπεζα τῆς Ἀλγερίας, διὰ ν’ ἀνανεωθῇ τὸ προνόμιόν της, τὸ ὁποῖον ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις εἶχε τὴν δύναμιν νὰ καταγγείλῃ κατὰ τὸ 1911, ὑπεχρεώθη, λέγω, ν’ αὐξήσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑποκαταστημάτων καὶ τῶν γραφείων της, ἐνῷ συγχρόνως ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δίδῃ εἰς τὸ Γαλλικὸν Δημόσιον ποσοστόν τι εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν ὁ τόκος τῆς προεξοφλήσεως ἤθελεν ἀνέλθει εἰς τὰ 4%. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἶναι ἐλευθέρα νὰ κανονίζῃ τὸν τόκον τῆς προεξοφλήσεως καὶ κανονίζει αὐτὸν τοκογλυφικώτατα, χωρὶς οὐδὲν νὰ παρέχῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλά, ἐνῷ τὸ προνόμιόν της ἔληγε τῷ 1918, ἐφρόντισεν ἁρπακτικώτατα πρὸ πενταετίας, δελεάσασα τὴν Βουλὴν κατὰ τρόπον ἐπονείδιστον, ν’ ἀνανεώσῃ τὸ προνόμιόν της ἀπὸ τοῦ 1918 μέχρι τοῦ 1930, καθ’ ὃν χρόνον ἡ ἐποχὴ τῆς λήξεως ἀπεῖχε 13 ὁλόκληρα ἔτη. Καὶ ὅμως θὰ ἠδύνατο τὸ ἵδρυμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον μὲ ἀπασχολεῖ τὴν ἑσπέραν ταύτην, μόνον καὶ μόνον διότι δαπάναις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ηὔξησε καὶ οὐχὶ διὰ τῆς ἐπιτυχοῦς αὐτοῦ ἐργασίας, τὸ ἵδρυμα τοῦτο ἠδύνατο νὰ ἐξαναγκασθῇ ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἀπαλλάξῃ αὐτὴν τῶν δαπανῶν τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων καὶ τῆς πληρωμῆς τῶν ἐξόδων αὐτῆς. Ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατανομὴν τῶν βαρῶν εἰς τὰς διαφόρους τάξεις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαίρεσιν τῶν φόρων εἰς ἀμέσους, ἐμμέσους καὶ πάντας τοὺς ἄλλους ἐκείνους ὅρους, τοὺς ὁποίους γνωρίζει ἡ δημοσιονομικὴ ἐπιστήμη, μένει ἀμετάβλητος. Ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1911 ἔκαμον σύγκρισιν τοῦ μέτρου ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν τῶν φόρων, τοὺς ὁποίους ἔχει ἡ Ἑλλάς, ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν Ῥωμουνίαν, καὶ ἀπέδειξα πῶς εἶναι καλλιτέρα ἐκεῖ ἡ κατάστασις. Ἤδη ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς κάμω παραβολήν τινα τῆς κατανομῆς τῶν τοιούτων φόρων εἰς ἄλλο Κράτος τῆς Βαλκανικῆς Χερσονήσου, τὸ ὁποῖον, καίτοι πολὺ νεώτερον ἡμῶν, προήχθη πολὺ περισσότερον ἡμῶν· ἐννοῶ τὴν Βουλγαρίαν. Ἐκ Προϋπολογισμοῦ ἐσόδων 188,000,000, ἐκ τῶν ὁποίων πρέπει ν’ ἀφαιρέσωμεν 33,000,000 ὀφειλόμενα εἰς τὴν συγκοινωνίαν — διότι ἡ χώρα αὕτη κέκτηται σιδηροδρόμους, τοὺς ὁποίους ἐκμεταλλεύεται ἡ ἰδία —, ἔχομεν ἕνα Προϋπολογισμόν, ὁ ὁποῖος ὀλίγον εἶναι μεγαλείτερος τοῦ Ἑλληνικοῦ Προϋπολογισμοῦ. Καὶ ὅμως ἐνῷ παρ’ ἡμῖν οἱ ἄμεσοι φόροι, ἄμεσοι, οὐχὶ βαρύνοντες καὶ οὗτοι ἐν πολλοῖς τὰς λαϊκὰς τάξεις, ἀνέρχονται εἰς 23,000,000, φθάνουσι τὰ 40 ἑκατ. ἐν Βουλγαρίᾳ, ἐνῷ συγχρόνως οἱ ἔμμεσοι παρ’ ἡμῖν φόροι εἶναι 70 ἑκατομμύρια, διὰ νὰ εἶναι ἐν Βουλγαρίᾳ πολὺ ὀλιγώτεροι, 68 ἑκατομμύρια· διὰ νὰ ἔχωμεν ἡμεῖς μονοπώλια τοῦ Κράτους 23 ἑκατομύρια, μονοπώλια οὐχὶ ἐπιχειρήσεως, ἀλλὰ πωλήσεως εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης, διὰ νὰ ἔχῃ ἡ Βουλγαρία μόνον τοιαῦτα ἀποφέροντα ἔλαττον τῶν 10 ἑκατομμυρίων. Ἐνῷ ἡμεῖς ἔχομεν προσόδους ἐκ τῶν δημοσίων κτημάτων 7½ ἑκατομμύρια, ἔχει τοιαῦτα 13½ ἑκατομ. ἡ Βουλγαρία. Αὕτη εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἢ μᾶλλον ἡ πολιτικὴ τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ τῶν ἐσόδων. Ποίαν δὲ ἔχομεν πολιτικὴν ἐπὶ τῶν ἐξόδων; Τὸ δάνειον, τὸ ὁποῖον ἐπραγματοποιήθη ἐσχάτως, ἔδωκε τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν νὰ δείξῃ ἐν πολλοῖς τὴν ἐσωτερικὴν καὶ ἐξωτερικὴν πολιτικήν. Ὁμολογῶ ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν δύναται νὰ ἐφαρμόσῃ ἐσωτερικὴν πολιτικήν, ἐφ’ ὅσον τὰ ἐξωτερικὰ αὐτῆς πράγματα εὑρίσκονται εἰς τοιαύτην κατάστασιν. Ἐφ’ ὅσον ἡ κατάστασις τῆς γείτονος Αὐτοκρατορίας εὑρίσκεται ἐν τῇ ἀβεβαιότητι, τὴν ὁποίαν πάντες γνωρίζομεν, ἐφ’ ὅσον εἶναι ἄλυτον τὸ Κρητικὸν ζήτημα, καὶ ἐφ’ ὅσον ὁμοεθνεῖς στενάζουσιν ὑπὸ ζυγόν, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ ἐφαρμόσῃ ἐσωτερικὴν πολιτικὴν ἐν ἠρεμίᾳ, καὶ ἡ πολιτική της θὰ ἐξαρτᾶται πάντοτε ἐκ τῶν τυχαίων γεγονότων, τὰ ὁποῖα θὰ ταράσσωσι πάντα ὀργανισμόν, ὁ ὁποῖος ἤθελεν ἀρχίσει νὰ λειτουργῇ. Ἀλλὰ ποία εἶναι ἡ ἐξωτερική μας πολιτικὴ μὲ τὰ δεδομένα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐνώπιον ἡμῶν; Εἶναι ἀμυντικὴ ἢ εἶναι τυχοδιωκτική; Βεβαίως δύναται νὰ ἰσχυρίζηται κανεὶς ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πρέπει νὰ φέρῃ πᾶν βάρος, διὰ νὰ διεκδικήσῃ τὰ δίκαιά του, ἀλλὰ διὰ πάντα τοιοῦτον ὑπολογισμὸν πρέπει νὰ γνωρίζῃ ποῦ κατευθύνεται, ἂν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκει, εἶναι δυνατὸν ἢ εἶναι ἐντελῶς χίμαιρα καὶ ἂν ἡ χίμαιρα, ἡ ἐπιδίωξις ἐθνικῶν ὀνείρων, εἰς Κράτη μεγάλης ἱστορίας, μεγάλης δυνάμεως, οἰκονομικῶν πόρων ἀκμαίων, μέχρι τοῦ βαθμοῦ ὥστε κατ’ ἄλλον τρόπον νὰ ἐπιζητῶσι τὴν διατήρησιν τῆς ἀνεξαρτησίας των, πόσον πολὺ περισσότερον ἐπιβάλλεται εἰς ἡμᾶς νὰ μιμηθῶμεν τὰ Κράτη ταῦτα. Ἀλλὰ πρὸς τοῦτο δὲν βλέπω καμμίαν κατεύθυνσιν τῆς Ἑλληνικῆς πολιτικῆς. Ἐκτὸς ὀλίγων λέξεων γραφομένων εἰς τὰς ἐφημερίδας τώρα οὐδὲν βλέπομεν, προκειμένου περὶ κοινῆς συμπράξεως μετ’ ἄλλων λαῶν. Ἡ Ἑλλὰς οὐδέποτε διὰ τῶν κατακτήσεων ἐμεγαλούργησεν. Ἡ Ἑλλὰς ἐμεγαλούργησε διὰ τῆς διαδόσεως τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης, διὰ τῆς διαδόσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ, καὶ ἡ Ἰωνία, ὑπὸ τὸν ζυγὸν τοῦ Πέρσου μονάρχου, ἐδόξασε τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα. Αὕτη εἶναι ἡ κατεύθυνσις, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ ἡ Ἑλλὰς καὶ τὴν ὁποίαν οὐδέποτε ἠκολούθησε καὶ ἥτις οὐδέποτε εἶχεν ὡρισμένην ἐξωτερικὴν πολιτικήν. Διαπρεπὴς Ἀλβανός, ὁ ὁποῖος εἶναι πολὺ γνωστὸς εἰς τοὺς Ἕλληνας, μοὶ ἔλεγεν ὅτι συζητῶν μετ’ ἀντιπροσώπου τῆς Ἑλλάδος ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ ἤκουε παρ’ αὐτοῦ ὅτι κατ’ οὐδένα λόγον ἡ Ἑλλὰς δύναται νὰ παραιτήσῃ τὰ δικαιώματά της ἐπὶ τοῦ Νοβι–Παζάρ, διότι ἡ Ὀρθοδοξία ἐκτείνεται καὶ μέχρις ἐκεῖ, εἶχε δὲ τὴν καλωσύνην νὰ μὴ περιλάβῃ τὴν Βοσνίαν καὶ Ἑρζεγοβίνην, ὅπου φθάνει ἡ Ὀρθοδοξία, ἴσως διὰ νὰ φανῇ εὐχάριστος εἰς τὴν Αὐστρίαν. Γνωρίζω ἐπισήμως ὅτι ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος ἐρωτηθεὶς ὑπὸ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν μεγάλης Δυνάμεως ποία εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς Ἑλλάδος ἀπήντησεν ὅτι οὐδεμίαν δύναται νὰ τῷ δώσῃ ἀπάντησιν, διότι δὲν εἶχεν ἐντολήν. Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ τῷ εἴπῃ, ἦτο ὅτι κατὰ τὴν προσωπικὴν αὐτοῦ γνώμην ἡ Ἑλλὰς εἶχεν ὡρισμένας βλέψεις. Ποῦ φθάνουσιν αἱ βλέψεις, ἕως ποῦ ἐξικνοῦνται αἱ θυσίαι, ὅπως ἐξασφαλισθῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατόν, εἶναι ἄγνωστον, διότι εἶναι γνωστὸν πῶς διατίθενται αἱ ἐξωτερικαὶ ὑπηρεσίαι. Τὸ ἀξίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐνεπιστεύετο εἰς τὸν πλουσιώτερον, ὁ ὁποῖος ἠδύνατο νὰ παράσχῃ ἓν γεῦμα, τὸ ὁποῖον γεῦμα ἠδύνατο εὐχαρίστως ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ τὸ πληρώσῃ εἰς οἱονδήποτε ἱκανόν, ἀλλὰ μὴ πλούσιον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἡ Ἑλλὰς παρασκευάζεται καὶ διαθέτει μεγάλα ποσά· ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν μᾶς ἔλεγεν ἐπιχαίρων ὅτι ὁ νέος ὀργανισμὸς ἀποβλέπει εἰς δύναμιν 130,000, ἐνῷ διάφορα ποσὰ θέλουσι διατεθῆ διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς πολεμικῆς ἡμῶν παρασκευῆς, κατὰ ξηρὰν ὡς καὶ κατὰ θάλασσαν, ἀλλ’ ὅλα τὰ ποσὰ διατίθενται ἄνευ συστήματος, ἄνευ σχεδίου, καὶ ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις ἀντιμετωπίζει μίαν νοσηρὰν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν βεβαίως ἐδημιούργησε τὸ παρελθόν, ἀλλ’ ἡ ὁποία εἶναι ἀρκετὰ ἐπιζημία, δὲν ἔχει τὴν δύναμιν νὰ θεραπεύσῃ καὶ ἐξακολουθεῖ ν’ ἀνέχηται δαπάνας περιττάς. Ἡ ἐθνικὴ ἡμῶν πολιτικὴ περιορίζεται εἰς τοῦτο, ν’ αὐξήσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀνδρῶν, τοὺς ὁποίους ἔχομεν κατὰ θάλασσαν, καὶ ν’ ἀποκτήσωμεν πλοῖα διὰ τὸ Βασιλικὸν ἡμῶν ναυτικόν· ἀλλ’ ἐνῷ ἐλήφθη πρόνοια, πρόνοια σοβαρά, πρὸς παρασκευὴν τῶν ἀνδρῶν, τοὺς ὁποίους θὰ χρησιμοποιήσωμεν εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς, οὐδεμία πρόνοια ἐλήφθη πρὸς παρασκευήν, σοβαρὰν παρασκευήν, τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα θὰ διοικήσωσι τὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα μετὰ τόσων θυσιῶν ἀποκτᾷ ἡ Ἑλλάς. Παρασκευὴ κατὰ θάλασσαν εἶναι ἐντελῶς ἀχρησιμοποίητος, ἄνευ σκοποῦ. Ἐὰν ἔχωμεν 10,000,000, ἀγοράζομεν πλοῖον 10,000,000· ἐὰν ἔχωμεν 5,000,000, ἀγοράζομεν πλοῖον 5,000,000, ἄνευ σκοποῦ ὡρισμένου, ἄνευ προγράμματος. Καὶ θὰ ἠδύνατο μὲ ὀλιγώτερα μέσα ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ πολλοῦ χρόνου νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν πολιτικὴν ἐκείνην, ἡ ὁποία εἶναι ἀπαραίτητος, ἡ ὁποία θὰ προέβλεπε περὶ ἀνανεώσεως τοῦ ναυτικοῦ ὑλικοῦ, ἄνευ τοῦ ὁποίου ὅλον τὸ μισθολόγιον εἶναι περιττόν. Καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐκλήθησαν νὰ ὀργανώσωσι τὸ ναυτικόν, εἶπον εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διῴκουν μέχρι τοῦδε τὰ τοῦ ναυτικοῦ· «λησμονήσατε πάντα, ὅσα ἐμάθετε, καὶ ἀρχίσατε ἀπὸ τὸ ἄλφα». Καὶ πάντα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐδαπανῶντο κατ’ ἔτος, 8,000,000 περίπου, ἦσαν μισθολόγιον ἄνευ λόγου, πρὸς ἱκανοποίησιν προσωπικῶν ἀναγκῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ παρασκευή μας ἡ διὰ τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν καὶ ἔρχεται ἡ ἐσωτερικὴ πολιτική. Ἡ προσπάθεια τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως δι’ ἔργα παραγωγικὰ εἶναι βεβαίως ἀξιέπαινος· ἀποξήρανσις ἑλῶν, ῥύθμισις κοιτῶν ποταμῶν, σιδηροδρομικαὶ γραμμαί, γενικὰ ἔργα, πάντα ταῦτα πρόκειται νὰ γίνωσιν. Ἀλλ’ ὅταν ἐρωτηθῇ ἡ Κυβέρνησις ποῦ εἶναι ἡ μελέτη, μὲ ποῖον σύστημα θὰ ἐργασθῇ, βεβαίως θὰ εὑρεθῇ εἰς ἀμηχανίαν ν’ ἀπαντήσῃ· τὰ ὄργανά της μέχρι τοῦδε οὐδὲν παρεσκεύασαν καὶ τὰ ὄργανά της δὲν εἶναι εἰς θέσιν οὔτε εἰς τὸ προσεχὲς μέλλον νὰ παρασκευάσωσί τι ἄξιον λόγου. Πρὸς ἀποξήρανσιν τῶν ἑλῶν, τῆς μεγάλης αὐτῆς μάστιγος, ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία θελήσασα ἤδη νὰ ἐνεργήσῃ ἀνέτρεξεν εἰς τὰ ἀρχεῖα τῶν δημοσίων ἔργων, ἵνα εὕρῃ μελέτας, ἵνα εὕρῃ οὐχὶ σοβαρὰς μελέτας, ἀλλὰ μελέτας, αἱ ὁποῖαι ἀπέρρευσαν ἀπὸ πολιτικὴν κερδοσκοπίαν. Καὶ διὰ τῶν μελετῶν αὐτῶν πρόκειται νὰ λυτρωθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ὅπου ὑπάρχει ἕλος οἱ ἄνθρωποι εἶδον ὄργανα τῆς Πολιτείας, πολλάκις ἐνεργοῦντα φανταστικὰς καταμετρήσεις, ὥστε ἤδη δυσπίστως θὰ ἴδωσι πρόσωπα, τὰ ὁποῖα σοβαρῶς θὰ μεριμνήσωσι περὶ τούτου. Ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία προσεπάθησε νὰ ζητήσῃ ξένον μηχανικὸν ἔξω τοῦ σώματος, ἵνα ἀποξηράνῃ τὰ ἕλη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δύναται διὰ τοῦ ποσοῦ τῶν 3,000,000 ν’ ἀποξηράνῃ, ἔξω τοῦ σώματος ἐκείνου, τὸ ὁποῖον εἰς τὸ παρελθὸν ἦτο Καιάδας τοῦ δημοσίου θησαυροῦ, διότι τοῦτο δὲν ἦτο δυνατὸν οὔτε μελέτας νὰ ἐνεργήσῃ, προέβλεψε δὲ καὶ νῦν περὶ ἐκτάκτου προσωπικοῦ, ἵνα μὴ οἱ τακτικοὶ μηχανικοὶ προσβληθῶσιν ὑπὸ ἑλωδῶν πυρετῶν μελετῶντες τὴν ἀποξήρανσιν τῶν ἑλῶν. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐδημοσίευσεν ἕνα νέον ὀργανισμόν, τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ ὁ νέος οὗτος ὀργανισμὸς δὲν ἦτο μεμολυσμένος ὑπὸ τοῦ παρελθόντος, ἢ τοὐλάχιστον ἠδύνατο νὰ μὴ μολυνθῇ, ἀλλὰ δύναταί τις νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι πράγματι ὠργανώθη ἡ ὑπηρεσία αὕτη, οὕτως ὥστε νὰ περιμένῃ τις ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἠδύνατο νὰ περιμένῃ ἀπὸ ἓν τοιοῦτον Ὑπουργεῖον; Συζητήσεις ἐπανειλημμέναι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ μᾶς ἀπέδειξαν ἐντελῶς τὸ ἐναντίον. Πάντες οἱ μεμορφωμένοι ἄνδρες μένουσι μακρὰν τῆς ὑπηρεσίας καὶ πολλοὶ Ἕλληνες ἀναγκαζόμενοι νὰ μένωσιν εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν εὑρίσκουσιν ἐργασίαν ἢ παραμένουσιν ἐκεῖ, ἐνῷ ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία δὲν δύναται νὰ ἐπιδείξῃ οὔτε ὀλίγα ὄργανά της, τὰ ὁποῖα νὰ εὑρίσκωνται εἰς ὕψος ἀνώτερον ἐκείνου, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκονται πάντα τὰ ὄργανα τοῦ παρελθόντος. Οὔτε ἕνα γενικὸν γραμματέα δὲν ἠδυνήθη νὰ εὕρῃ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ὅπως ἀναθέσῃ εἰς αὐτὸν τὰ ὑψηλὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἀνήκουσιν εἰς τὸν βαθμόν του. Οὔτε ἕνα νομάρχην, ὁ ὁποῖος νὰ δείξῃ ὅτι δύναται νὰ ἐπιτύχῃ μίαν αὐτοδιοίκησιν, τὴν ὁποίαν θὰ ἐπιβλέπῃ ὁ ἀντιπρόσωπος αὐτὸς τῆς Πολιτείας, μακρὰν τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας. Σήμερον δὲν ἐκλέγονται τὰ ὄργανα τῆς Πολιτείας, ὅπως κατὰ τὸ παρελθόν, ἀλλὰ τὰ ἐκλεγόμενα ὄργανα οὐδόλως διαφέρουσι τοῦ ὀργάνων τοῦ παρελθόντος. Εἰς τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν δὲν ὑπάρχει τὸ Ἐπιτελεῖον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἐφαρμόσῃ πάντα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἤθελεν ὑποδείξει ἱκανὸς Ὑπουργός, καὶ δὲν ὑπάρχει τὸ Ἐπιτελεῖον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤθελε καθοδηγήσει τὸν Ὑπουργὸν παραχωροῦν εἰς αὐτὸν τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας, τὰ ἀπαιτούμενα στοιχεῖα, ὅπως ἐφαρμόσῃ ἓν νέον ῥιζικὸν μέτρον. Τὴν ἀλήθειαν ταύτην ἀποδεικνύει, ἐπαναλαμβάνω, τὸ ἀνεφάρμοστον τῶν δύο φόρων, τοὺς ὁποίους ἐψηφίσαμεν. Μετὰ τὴν βραχεῖαν ἢ μακρὰν ταύτην εἰσήγησιν ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ παρακολουθήσω τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὰς δηλώσεις του. Βεβαιωθῆτε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι θὰ προσπαθήσω νὰ μνημονεύσω ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγωτέρους ἀριθμούς, διότι γνωρίζω μετὰ πόσης δυσφορίας ἀκούονται τὰ ἑκατομμύρια, ἐκτὸς ὅταν λέγωνται ὡς περισσεύματα ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν· δὲν θέλω ἄλλως τε νὰ ἄρω παρ’ ὑμῶν τὴν χαράν, ἡ ὁποία ἐγεννήθη ἀπὸ τὰς δηλώσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ οὔτε θὰ θελήσω νὰ διεκδικήσω τὸ ἀκριβὲς ἢ τὸ ἀνακριβὲς τῶν ἀριθμῶν τούτων, διότι πρὸς τοῦτο δὲν ἔχω τὰ ἀπαιτούμενα στοιχεῖα. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀρχόμενος τῶν δηλώσεών του ἔκρινε καλὸν νὰ μᾶς παρουσιάσῃ κατ’ ἀρχὰς τὴν ταμιακὴν κατάστασιν καί, ὅπως γεννήσῃ τὴν ἀρίστην ἐντύπωσιν ἀπὸ τῶν ἀρχῶν τοῦ λόγου του, μᾶς εἶπεν ὅτι περίσσευμα τοῦ δανείου ὑπάρχει 12½ ἑκατομμύρια διαθέσιμα. Ὁ ἐνθουσιασμὸς τῶν ἀκουσάντων εἶναι πολὺ δεδικαιολογημένος, καί, ἂν ὑπῆρξε δύσπιστός τις, κατέφυγεν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐνόμιζον ὅτι ἠδύναντο νὰ τὸ ἀμφισβητήσωσι, καὶ ἠρώτησαν ἂν ὑπῆρχον ἀμφιβολίαι περὶ τῆς ἀληθείας τῶν ἀριθμῶν τούτων. Τὴν ἀλήθειαν τοῦ περισσεύματος τούτου βεβαίως οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ. Τὸ περίσσευμα εἶναι θετικόν· ἀλλὰ δύναται νὰ μὴ ἔχῃ καὶ καμμίαν σημασίαν· ἠδύνατο ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ ὅτι ἡ ταμιακὴ κατάστασις οὐ μόνον δὲν εὑρίσκετο μὲ περίσσευμα 12½ ἑκατομμυρίων, ἀλλὰ μὲ ἔλλειμμα, καὶ ἐν τούτοις ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις νὰ εἶναι ἀκμαία· νὰ ἔχῃ 12½ ἑκατομμύρια περίσσευμα καὶ ἡ κατάστασις τῆς διαχειρίσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ εἶναι πᾶν ἄλλο παρὰ ἀξιέπαινος. Βεβαίως δὲν εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀναπτύξω ποία ἡ ταμιακὴ καὶ ποία ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις, ἀλλ’ ἀρκεῖ νὰ εἴπω ὅτι ἡ ἐπίσπευσις τῶν εἰσπράξεων καὶ ἡ ἀναβολὴ τῶν πληρωμῶν δύνανται νὰ παρουσιάζωσι μίαν λαμπρὰν ταμιακὴν κατάστασιν, χωρὶς ἐκ ταύτης νὰ ἐξάγηται ὅτι ὁμοία εἶναι καὶ ἡ οἰκονομική. Ἡ ἀνάμιξις λοιπὸν ἦτο πολὺ εὐχάριστος διὰ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὸν ὁποῖον νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὅτι μετεχειρίσθη, οὕτως εἰπεῖν, μίαν ἄδολον δημοκοπίαν. Ἡ Βουλὴ συνεμερίσθη τὸν ἐνθουσιασμὸν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος τόσον εἶναι εὔκολος εἰς ἐνθουσιασμούς. Ἀλλὰ θὰ ἦτο πολὺ προτιμότερον ἂν ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἀφήνων ἐν δευτέρᾳ μοίρᾳ τὴν ταμιακὴν κατάστασιν τῆς χώρας προσεπάθει νὰ μᾶς παρουσιάσῃ ἀκριβῆ τὴν οἰκονομικὴν τοιαύτην. Μὲ ἀπολογισμὸν τοῦ 1909 μὴ ὑποβληθέντα, μὲ ἀπολογισμὸν τοῦ 1910 μὴ δυνάμενον νὰ ὑποβληθῇ, μὴ ἐπιβαλλόμενον ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ὅπως ὑποβληθῇ, ἀλλὰ δυνάμενον νὰ παρουσιασθῇ ἐνώπιόν μας μὲ ἀρκετὰ στοιχεῖα καὶ μὲ δηλώσεις μόνον ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων τοῦ 1911 δὲν δυνάμεθα νὰ ἐκτιμήσωμεν τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν. Ἀλλ’ ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἀφήνων τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν καὶ ὁμιλήσας περὶ τῆς ταμιακῆς ἐφρόντισε νὰ κάμῃ ἀρχὴν τοῦ λόγου του ἀπὸ τῆς νομισματικῆς καὶ μετὰ χαρᾶς ἐτόνισεν ὅτι διετέθησαν 12 ἑκατομμύρια ὅλα, ὅπως ἐξαγορασθῶσιν ἀργυρᾶ κέρματα 6½ ἑκατομμυρίων καὶ κατασκευασθῶσι τοιαῦτα κατὰ 7½ ἑκατομμύρια, οὕτως ὥστε τὰ καταβαλλόμενα κατ’ ἔτος δύο ἑκατομμύρια πρὸς ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας ἐπὶ ἑπτὰ ἔτη νὰ καλύψωσι τὸ ποσὸν τοῦτο καὶ ἀδαπάνως, ὡς εἶπεν ὁ κύριος Ὑπουργός, νὰ ἐξέλθῃ ἡ Ἑλλὰς τῆς οἰκονομικῆς αὐτῆς ἀνωμαλίας. Ἡ ἀπόκτησις τῶν 6½ ἑκατομμυρίων ἀργυρῶν κερμάτων, τὰ ὁποῖα ἡ Ἑλλὰς ἕνεκα τῆς Λατινικῆς συμβάσεως ὑπεχρεοῦτο πάντοτε μίαν ἡμέραν νὰ ἐξαγοράσῃ, ἐὰν ἤθελε νὰ ἐξέλθῃ τῆς Λατινικῆς συμβάσεως, βεβαίως ἀποτελεῖ ἓν θετικὸν ἀπόκτημα, διότι ἦτο μία ὑποχρέωσις, ἡ ὁποία ἡμέραν τινὰ θὰ ἐξεπληροῦτο. Ἡ ἀπόκτησις ὅμως διὰ τοῦ ἄλλου ποσοῦ τῶν 7½ ἑκατομμυρίων δὲν δύναται νὰ δικαιολογηθῇ, διότι δὲν ἔδωκεν εἰς ἡμᾶς νόμισμα ἀντιπροσωπεῦον τὸ αὐτὸ ποσόν, διότι, ὡς γνωστόν, τὸ ἀργυροῦν φράγκον σήμερον δὲν ἔχει ὡς θετικὴν ἀξίαν ἴσην μὲ τὴν ὀνομαστικήν, διότι ἡ τιμὴ τοῦ ἀργύρου εἶναι 40% μόνον ἐν σχέσει πρὸς τὴν ὀνομαστικὴν ἀξίαν τοῦ φράγκου. Τὸ 1910, κατὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, κλείει μὲ περίσσευμα 4,911,000, καὶ βεβαίως ὁ Προϋπολογισμὸς αὐτὸς βαρύνει ἢ τιμᾷ τὴν προγενεστέραν Κυβέρνησιν ὑποβαλοῦσαν καὶ διαχειρισθεῖσαν αὐτὸν κατὰ τὸ περισσότερον χρονικὸν διάστημα· ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως εἶναι ἀξιέπαινος ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐξετέλεσε τὰ καθήκοντα καλοῦ οἰκοκύρη, καλοῦ εἰσπράκτορος περὶ τὴν εἴσπραξιν τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ, ὥστε ἡ διαχείρισις τοῦ ἔτους νὰ κλείσῃ μὲ περίσσευμα πέντε ἑκατομμυρίων περίπου. Βεβαίως τὰ πέντε ἑκατομμύρια αὐτὰ προῆλθον ἐξ ἀδιαθέτων πιστώσεων καὶ εἰς ἐποχὴν συνάψεως δανείου εἶναι δυνατὸν διὰ τοῦ δανείου πολλὰ ποσὰ νὰ πληρωθῶσι, τὰ ὁποῖα θὰ ἐβάρυνον τὸν Προϋπολογισμόν, ὥστε ὁ Προϋπολογισμὸς αὐτὸς νὰ ἐλαφρωθῇ ἀπὸ τὰ βάρη ταῦτα· ἐξ ἄλλου δὲν ἐπραγματοποιήθησαν καὶ πιστώσεις τῶν δύο πολεμικῶν Ὑπουργείων· καὶ κατ’ ἀνάγκην αὗται ἐκαλύφθησαν διὰ τοῦ δανείου. Ὁπωσδήποτε ὅμως ἓν ποσὸν πέντε ἑκατομμυρίων ὑπὸ οἱασδήποτε συνθήκας εἶναι κάτι τι ἀσύνηθες δι’ Ἑλληνικὸν Προϋπολογισμόν, ὥστε μετὰ δυσπιστίας τις ν’ ἀποβλέπῃ πρὸς τὸ ποσὸν αὐτό, μολονότι δὲν ἔχω κανένα λόγον ν’ ἀρνηθῶ ὅτι τοῦτο εἶναι ἀληθές. Σχετικῶς μὲ τὴν χρῆσιν τοῦ 1911 ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μᾶς ἔδωκεν ἓν στοιχεῖον, ὅτι μέχρι τέλους Νοεμβρίου αἱ εἰσπράξεις ὑπερέβαινον τὰς πληρωμὰς κατὰ ὀκτὼ ὅλα ἑκατομμύρια, ἀλλ’ ἡ τοιαύτη εὐρωστία τοῦ ταμείου, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶναι καμμία ἀπόδειξις περὶ εὐρωστίας τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει πλεῖστα ὅσα μέσα νὰ βραδύνῃ, ν’ ἀναβάλλῃ πληρωμὰς καὶ νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν εἴσπραξιν, κατόπιν μάλιστα τῆς ὀργανώσεως τῆς ταμιακῆς καὶ ἐφοριακῆς ὑπηρεσίας διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ προσωπικοῦ καὶ κατόπιν τῶν νόμων, τοὺς ὁποίους ἐψηφίσαμεν περὶ πληρωμῆς τῶν καθυστερουμένων μετ’ ἐκπτώσεων· ἡ Κυβέρνησις, λέγω, ἔχει πάντα τὰ μέσα νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν εἴσπραξιν ποσῶν, ὥστε ἡ διαχείρισις μέχρι τοῦ τέλους τοῦ Νοεμβρίου τοῦ 1911 νὰ παρουσιάζῃ τὴν διαφορὰν αὐτὴν κατὰ ὀκτὼ ὅλα ἑκατομμύρια. Ἄλλο στοιχεῖον δὲν ἔχομεν εἰμὴ ὅτι ἐκ τῶν πιστώσεων θὰ μείνωσιν ἀδιάθετα 5,700,000, ἐνῷ ἐζητήθησαν ἐξ ἄλλου ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις 3,600,000, ὥστε νὰ φθάνωμεν εἰς ἓν συμπέρασμα ἐκ τῶν στοιχείων τούτων, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1911 θὰ μᾶς παρουσιάσῃ ἓν περίσσευμα δύο ἑκατομμυρίων ἢ περισσότερον.

§249Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Πέντε ἑκατομμύρια.

§250Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τοῦ 1911;

§251Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Μάλιστα. Κατ’ ἐλάχιστον ὅρον.

§252Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶμαι, Κύριοι, διόλου διατεθειμένος ν’ ἀμφισβητήσω τὰς δηλώσεις τοῦ Ὑπουργοῦ, διότι οὗτος ἔχει τὰ στοιχεῖα καὶ οὗτος μόνον δύναται νὰ γνωρίζῃ. Εἰς τὴν διάθεσιν ἡμῶν δὲν ὑπάρχει τίποτε. Μόνον ἀνάλυσις πασῶν τῶν πιστώσεων, μόνον ἐξέτασις κατὰ πόσον αἱ πιστώσεις αἱ χρησιμοποιηθεῖσαι μέχρι τοῦδε καλύπτουσι πραγματικὰς ἀνάγκας ἢ μέρος τῶν ἀναγκῶν θὰ ἠδύνατο νὰ μᾶς δώσῃ τὰ στοιχεῖα, ὅπως φθάσωμεν εἰς ἀσφαλὲς συμπέρασμα. Θὰ ἠδύνατο νὰ μᾶς δώσῃ τὰ στοιχεῖα, ὅπως φθάσωμεν εἰς ἓν συμπέρασμα. Ἀλλὰ τὰ στοιχεῖα ταῦτα δὲν ἔχει ἡ Βουλή, τὰ ἔχει μόνον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐγὼ δὲν θέλω ν’ ἀντιπολιτευθῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ δι’ αὐτὸ δέχομαι τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διότι δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θὰ ἐνδιαφέρηται ὁ κ. Ὑπουργός, ὅταν μετ’ ὀλίγον θὰ ὑπάρχωσι πάντα τὰ στοιχεῖα, ν’ ἀποδείξῃ εἰς ἡμᾶς ὅτι οἱ ὑπολογισμοὶ ἐστηρίζοντο ἐπὶ τῶν πραγμάτων. Ἀλλ’ ὅλην αὐτὴν τὴν ἀξιοζήλευτον κατάστασιν, τὴν ὁποίαν παρέχουσιν αἱ διαχειρίσεις τῶν ἐτῶν 1910 καὶ 1911, δὲν θὰ εἴχομεν, ἐὰν δὲν εἴχομεν τὸ δάνειον τῶν 40,000,000, τοῦ ὁποίου ὑπάρχοντος δὲν εἶναι ἡ Πολιτεία ὑποχρεωμένη ὅλας τὰς δαπάνας νὰ συμπεριλάβῃ εἰς τοὺς Προϋπολογισμούς. Ὅταν ὑπάρχῃ δάνειον, εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῶσι δι’ αὐτοῦ δαπάναι, ὥστε οἱ Προϋπολογισμοὶ νὰ παρουσιάζωσι περισσεύματα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ παρουσιάζοντο, ἐὰν ἡ διαχείρισις δὲν ἤθελε συμβαδίσει μὲ τὴν διαχείρισιν τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον συνῆψεν ἡ Πολιτεία. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κάμνει λόγον εἰς τὰς δηλώσεις του περὶ περισσευμάτων τῶν ἐτῶν 1909 καὶ 1910, ἐνῷ θὰ ἦτο ἐντὸς τῆς ἀληθείας, ἐὰν μᾶς ὡμίλει περὶ τῶν περισσευμάτων τοῦ δανείου. Τὰ 40,000,000 τοῦ δανείου προστίθενται εἰς τὰ ἔσοδα τοῦ 1910 καὶ παρουσιάζουσιν αὔξησιν ἐσόδων, ὥστε μέγα ποσὸν νὰ παρουσιάζηται εἰς ἡμᾶς ὡς περίσσευμα διαχειρίσεως Προϋπολογισμοῦ. Αὐτὸ δὲ γίνεται καὶ διὰ τὸ ἔτος 1911, ἐνῷ τὸ ἁπλούστερον θὰ ἦτο ἐὰν οἱ λογαριασμοὶ ἐτίθεντο ἐντελῶς χωριστά, καὶ ἡ διαχείρισις τοῦ δανείου δὲν ἀνεμιγνύετο μὲ τὴν τακτικὴν διαχείρισιν τῶν ἐξόδων καὶ ἐσόδων. Προχωρῶν εἰς τὰς δηλώσεις του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μᾶς ὁμιλεῖ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ ὑποβληθῇ καὶ ἐκ τοῦ ὁποίου ἀναμένομεν, ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἀγαθῶν, καὶ καλλιτέρευσιν τῆς τροφῆς τόσον τῶν ἀνδρῶν, ὅσον καὶ τῶν ἵππων, ἐνῷ συγχρόνως κατὰ τρόπον μὴ ἐξηγούμενον μᾶς ὑπόσχεται ὅτι ἡ βελτίωσις αὕτη θὰ βαίνῃ παραλλήλως πρὸς ἐπιτυγχανομένην οἰκονομίαν. Τὰ ἀφανῆ περισσεύματα τοῦ δανείου ἢ τῶν Προϋπολογισμῶν, ὡς λέγει ὁ κ. Ὑπουργός, παρέχουσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν εὐκαιρίαν νὰ προβῇ εἰς σημαντικὰς παραγγελίας, τὰς ὁποίας εἴδομεν εἰς τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖται μόνον εἰς τὸ σημαντικὸν αὐτὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς τὴν διάθεσίν του· ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλει καὶ ἄλλα ποσὰ νὰ διαχειρισθῇ. Ἐνῷ δὲν ἔχει τὰ μέσα νὰ χρησιμοποιήσῃ αὐτὰ καταλλήλως, φροντίζει καὶ περὶ ἄλλων ποσῶν, καὶ ἰδοὺ εὗρε πηγὴν πλουτισμοῦ τοῦ δημοσίου ταμείου, ἐκείνην τὴν ὁποίαν δὲν ἐζήτησαν πάντες οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν τοῦ παρελθόντος, μὲ ὅλην τὴν ἀμηχανίαν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθησαν κατὰ διαφόρους περιστάσεις. Ἡ Κυβέρνησις μὴ ἀρκεσθεῖσα εἰς τὸ δάνειον σκέπτεται νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκποίησιν ἀρκετῶν ἀκινήτων, ὑπολογίζουσα τὴν ἀξίαν αὐτῶν εἰς 21.000,000, καὶ σκοπεῖ νὰ προβῇ εἰς τὴν πώλησιν αὐτῶν, εἰ δυνατόν, καθ’ ὁλοκληρίαν, ὅπως ἀμέσως ἔχῃ εἰς τὴν διάθεσίν της τὸ οὐχὶ εὐκαταφρόνητον ποσόν.

§253Γ. ΠΩΠ. Θὰ τὰ πωλήσῃ, ὅταν θὰ φέρῃ τὰ νερά.

§254Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Διὰ ν’ αὐξήσῃ ἡ ἀξία των.

§255Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Βεβαίως τοιοῦτο μέτρον ἐφαρμοζόμενον θὰ ἦτο ἐπιζήμιον. Ἐν πρώτοις πώλησις ἐπὶ προκαταβολῇ θὰ ἐσήμαινε μεταβίβασιν τῶν μεγάλων κτήσεων εἰς ὀλίγας ἑταιρείας ἢ εἰς μίαν ἑταιρείαν, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἐδίδετο σκοπίμως, διότι ὁ ἀνταγωνισμὸς δὲν θὰ ἦτο δυνατός. Τὸ μέτρον τῆς κατὰ δόσεις πληρωμῆς τοῦ τιμήματος θὰ προσείλκυε πολλούς, καὶ ἑπομένως καὶ ὁ πλοῦτος καὶ τὸ κέρδος ἐκ τῆς τοιαύτης πωλήσεως θὰ κατανέμετο εἰς πλείονα ἄτομα πρὸς ὠφέλειαν τῆς κοινωνίας, ἀλλὰ καὶ τὸ δημόσιον ταμεῖον θὰ ἐλάμβανε πολὺ μεγαλείτερον ποσόν, ἐνῷ συγχρόνως θὰ ἦτο κανεὶς ἥσυχος ὅτι δὲν συμβαίνει κερδοσκοπία ἢ δὲν προέβη ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ μέτρον τοῦτο, ὅπως φανῇ χαριστικὴ ὑπὲρ ὡρισμένων ἀτόμων. Ἀλλὰ προβαίνουσι σήμερον αἱ Πολιτεῖαι εἰς ἀπαλλοτρίωσιν χώρου, τὸν ὁποῖον διαθέτουσιν; Ἐφ’ ὅσον αἱ πόλεις μεγεθύνονται, ἐπὶ τοσοῦτον ὑπάρχει ἀνάγκη χώρου ἀναψυχῆς διὰ τοὺς κατοίκους, καὶ οἱ χῶροι, τοὺς ὁποίους οἱ ἀμελεῖς προκάτοχοι τοῦ κυρίου νῦν Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἐξεποίησαν, εὑρίσκονται σήμερον εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ μὲ πολὺ μεγαλειτέραν ἀξίαν καὶ ἠδύναντο νὰ χρησιμοποιηθῶσι δι’ ἄλλας πραγματικωτέρας ἀνάγκας, π.χ. διὰ τὴν ὑγείαν τῶν κατοίκων. Αὐτό, τὸ ὁποῖον δυσηρέστησε πολλούς, τὸ νὰ μὴ ἐκποιηθῶσιν οἱ βασιλικοὶ στάβλοι ὡς κείμενοι ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Σταδίου, ἐξ ἄλλου εἶναι εὐχάριστον διότι δὲν ἐπωλήθησαν ἄλλοτε ἀντὶ εὐτελοῦς ποσοῦ. Ὁμιλοῦμεν περὶ τοῦ καλλωπισμοῦ τῶν πόλεων καὶ δὲν φροντίζομεν διὰ τὴν ὑγείαν τῶν κατοίκων. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν χορτάσας ἀπὸ τὰ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς τὴν διάθεσίν του, θέλει καὶ ἄλλα, δι’ αὐτὸ δὲ θέλει νὰ εἶναι πάντα διὰ πούλημα, ὅπως ἔχῃ τὰ μέσα νὰ ἐφαρμόσῃ ὁλόκληρον ἐκείνην τὴν αἰσιοδοξίαν του τὴν πολιτικήν. Διὰ κτίρια τοῦ στρατοῦ ζητοῦνται 13.500.000, ἐνῷ, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἐδαπανήθησαν μέχρι τοῦδε 16.000.000. Ἡ δαπάνη δ’ αὕτη εἶναι γνωστὸν ὅτι εἶναι ἐν πολλοῖς ἄσκοπος, διότι διατίθεται διὰ πολυτελῆ κτίρια, τὰ ὁποῖα δὲν ἦσαν ἀναγκαῖα διὰ τοὺς λιτῶς βιοῦντας Ἕλληνας στρατιώτας. Γίνεται μέριμνα ὅπως οἱ Προϋπολογισμοὶ τοῦ μέλλοντος ἔχωσι καὶ ἕνα ἄλλον πόρον, τὸν ὁποῖον δὲν εἶχον μέχρι τοῦδε, τὰ περισσεύματα ἐκ τοῦ ταμείου τῆς Ἀμύνης, διότι διὰ τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα διατίθενται ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, θὰ ὑπάρχωσι τοιαῦτα περισσεύματα. Θὰ ἐπεθύμουν, μολονότι τινὲς τῶν κ. συναδέλφων δύνανται ν’ ἀνησυχήσωσι διὰ τὴν τοιαύτην ἀφαίρεσιν τοῦ χρήματος ἐκ τοῦ ταμείου τῆς Ἀμύνης, νὰ ἔβλεπον τὸ ταμεῖον τοῦτο ὅπως καὶ πάντα τὰ ψευδοταμεῖα καταργούμενα, νὰ ἔβλεπον καὶ τὸν Προϋπολογισμὸν παρουσιαζόμενον εἰλικρινῆ ἐνώπιον ἡμῶν διὰ τὴν στρατιωτικὴν παρασκευὴν τῆς χώρας. Ἐκτὸς τῶν ἔργων αὐτῶν προόδου ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ἔχει καὶ ἄλλα ἔργα, διὰ τῶν ὁποίων ὑπόσχεται νὰ προικίσῃ τὴν χώραν ἡμῶν. Νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω ὅτι αὐτὰ εἶναι ὄνειρα Ἄραβος ἀνατολίτου. Προβλέπω μεταφορὰν ὑδάτων, λιμενικὰ ἔργα, καὶ μοὶ ἐνθυμίζει τὸ πάθημα τοῦ φιλοσόφου Θαλῆ, ὁ ὁποῖος ἀστρονομῶν ἔπεσεν εἰς φρέαρ. Καθ’ ὃν χρόνον ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία δὲν εἶναι εἰς θέσιν ν’ ἀποξηράνῃ ἕλη ἀπαιτοῦντα ὀλίγας ἑκατοντάδας χιλιάδων δραχμῶν, διὰ νὰ ἀποκτήσῃ τὸ πρῶτον ἔτος ἴσως ποσὸν μεγαλείτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον θὰ ἐδαπανᾶτο, λαμβάνεται πρόνοια περὶ ἔργων, ὡς ἡ μεταφορὰ ὑδάτων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ εἶναι ἢ τῆς Στυμφαλίας ἢ τοῦ Μέλανος ποταμοῦ. Καὶ κρίνει τις κατὰ πόσον εἶναι σοβαρὰ τὰ τοιαῦτα ἐκ τούτου, ὅτι θὰ ἐκτελεσθῶσι λιμενικὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ὁ Γερμανὸς μηχανικὸς ἀκόμη δὲν ἐμελέτησεν, ὁ ὁποῖος θὰ κληθῇ καὶ ὁ ὁποῖος θὰ ἔλθῃ, ἀλλὰ καὶ διὰ τοῦτο θὰ διατεθῶσι τὰ πλεονάσματα τοῦ 1910 καὶ 1911, ὡς εἶπεν, ἀλλὰ δὲν μᾶς εἶπε κατὰ τίνα τρόπον θὰ γίνωσι τὰ ἔργα ταῦτα. Θὰ γίνωσι διὰ παραχωρήσεως, θὰ γίνωσι δαπάναις τῆς Πολιτείας ἢ μὲ μικτὸν σύστημα; Τοῦτο εἶναι, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ γνωρίζωμεν. Μία Πολιτεία δύναται νὰ ἐκτελέσῃ ἔργα εἰς ἀπέραντον ἔκτασιν, ἀλλ’ ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων τούτων νὰ εἶναι καταστροφὴ διὰ τὴν χώραν. Παράδειγμα ἡ Τουρκία, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἐκτελέσῃ σιδηροδρόμους καὶ λιμενικὰ ἔργα καὶ ἄλλα οἱασδήποτε ἐκτάσεως, διότι διάφοροι κερδοσκόποι Εὐρωπαῖοι εἶναι ἕτοιμοι νὰ τὰ ἀναλάβωσι. Τὸ ζήτημα ὅμως εἶναι ὑπὸ ποίους ὅρους θὰ ἐκτελεσθῶσι ταῦτα· καὶ ὅτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὁμιλεῖ περὶ τοιούτων ἔργων, ἐν συναφείᾳ πρὸς πλεονάσματα τῶν Προϋπολογισμῶν, βεβαίως πρέπει νὰ μᾶς εἴπῃ ὅτι τὰ ἔργα ταῦτα θὰ ἐκτελεσθῶσι δαπάναις καὶ δι’ ὀργάνων τῆς Πολιτείας. Εἰς τὴν αἰσιοδοξίαν του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν συμπεριέλαβε καὶ μετατροπὴν δανείων. Ἠρκέσθη μόνον εἰς ἐλπίδας καὶ ὄχι εἰς πραγματικὰς δηλώσεις. Εὔχομαι νὰ ὑπάρξῃ εὐτυχὴς εἰς τὴν τοιαύτην του ἐνέργειαν, ἀλλὰ πᾶσα μετατροπὴ δανείου γινομένη ὑφ’ ἃς συνθήκας εὑρίσκεται ἡ Ἑλλὰς νομίζω ὅτι εἰς βάρος της θὰ εἶναι. Ὁ σεβαστὸς ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας βουλευτὴς κ. Δραγούμης ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἀπὸ ἐτῶν ἔλεγεν ὅτι ἡ κυριωτέρα μέριμνα τῆς Πολιτείας πρέπει νὰ εἶναι ὅπως ἀποταμιεύῃ ὀβολὸν πρὸς ὀβολόν, ὅπως δυνηθῇ ν’ ἀπαλλαχθῇ τοῦ Διεθνοῦς Ἐλέγχου. Ἀλλ’ ὁ ἔλεγχος ἐπιβληθεὶς βεβαίως θὰ δεχθῇ μετατροπὴν μόνον ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ ἐξυπηρετηθῶσι τὰ δικαιώματά του· καὶ δυνατὸν μὲν ν’ ἀπαλλαγῇ τῶν δυσαρέστων, τὰ ὁποῖα μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τῆς διακυμάνσεως τῶν ἐσόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὡς ἐκ τῶν ὑπεγγύων προσόδων, ἀλλὰ τὸ ἀγαθὸν αὐτό, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι καὶ τόσης μεγάλης σημασίας, ἴσως ἀποκτηθῇ ἀντὶ σημαντικῆς θυσίας. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς χώρας; ὅταν φθάνωμεν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1912, περὶ τοῦ ὁποίου τόσον ὀλίγον λόγον ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Συνεπλήρωσεν ἡ ἐπιτροπὴ ἐν μειονοψηφίᾳ ἢ ἰσοψηφίᾳ τὰς ἐνεργείας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι, ὡς ἀναγινώσκω εἰς τὴν ἔκθεσιν, ὑπῆρξαν ἀρκετοὶ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1912 οὐδὲν ἄλλο σημεῖον ἀξιοκατάκριτον εὗρον παρὰ μόνον τὸν φόρον τῶν οἰκοπέδων. Οὐδὲν σημεῖον δυσάρεστον ὑπάρχει, δὲν μένει παρὰ μόνον νὰ ἐπέλθῃ ἡ κατάργησις τοῦ φόρου τούτου! Φαίνεται ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς θὰ ἔχῃ στενοχωρήσει μέλη τινὰ τῆς ἐπιτροπῆς, ὥστε νὰ νομίσωσιν ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία περὶ τούτου πρὸ παντὸς ἔπρεπε νὰ φροντίσῃ, καὶ ἐνῷ τὸ κολοσσιαῖον κονδύλιον τῶν 13 ἢ δὲν ἐνθυμοῦμαι πόσων ἑκατομμυρίων ἐκ τοῦ σίτου δὲν τοὺς ἐτάραξε, τοὺς ἀπησχόλησεν ὁ φόρος τῶν οἰκοπέδων, ὁ ὁποῖος ἀποδίδει ποσὸν ἀσήμαντον, τὸ ὁποῖον δὲν βαρύνει ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὸ πληρώνουσιν, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον πίπτει εἰς βάρος τῶν ἐνοικιαστῶν.

§256Γ. ΠΩΠ. Ἀλλ’ ἡ ἔκθεσις αὕτη εἶναι ἀστεία.

§257Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Διὰ τὸν φόρον αὐτὸν ὅλος ὁ κόσμος φωνάζει.

§258Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Βεβαιωθῆτε ὅτι ἐκ τοῦ νομοῦ μου οὐδεμίαν κραυγὴν ἤκουσα κατὰ τοῦ φόρου τούτου, εἰς τὰ χωρία δὲ ὑπάρχει ἄγνοια τοιούτου φόρου εὐτυχῶς, καὶ θὰ ἦτο εὐτυχὴς ἡ Ἑλλάς, ἐὰν οἱ χωρικοὶ δὲν ἐλάμβανον γνῶσιν πολλῶν φόρων, οἱ ὁποῖοι ἀναγράφονται εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Προϋπολογισμόν.

§259Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Εἰς τὸ Καπανδρίτι βέβαια, ἀλλ’ εἰς τὰς Ἀθήνας;

§260Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Φυσικὰ οἱ κάτοικοι τῶν Ἀθηνῶν πρέπει, κατὰ τὴν γνώμην μερικῶν, νὰ ἑλκύσωσι τὴν προσοχήν μας. Οἱ ἀγρόται τοῦ Καπανδριτίου καὶ οἱ ἄλλοι δύνανται νὰ μείνωσιν εἰς τὴν τύχην των. Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1912 παρουσιάζεται ἐνώπιον ἡμῶν ἰσοσκελής, παρουσιάζεται μὲ περίσσευμα, ἀλλὰ μοὶ ἐπιτρέπεται καὶ πάλιν νὰ εἴπω, ὅτι ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι γνωστὴ ἐντελῶς ἡ διαχείρισις, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι ἐντελῶς γνωστὴ ἡ διάθεσις τῶν ἑκατομμυρίων, τῶν προελθόντων ἐκ τοῦ δανείου, μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ εἴπω, ὅτι πολλαὶ ἀνάγκαι, αἱ ὁποῖαι δὲν καλύπτονται ὑπὸ τῶν ἐσόδων τῶν εἰσπράξεων τοῦ 1912, ἢ ἐκαλύφθησαν ἐκ τῶν προτέρων ἢ θὰ καλυφθῶσιν ἐκ τῶν περισσευμάτων, ὥστε εὐκόλως ἡ διαχείρησις τοῦ 1912 νὰ λήξῃ μὲ εὐχάριστα ἀποτελέσματα. Ὡς σημεῖον δὲ μᾶς ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὸ Ταμεῖον Ἀμύνης, οὗ τὰ περισσεύματα δὲν περιέχονται εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, καὶ τὰ ἔξοδα τῆς ὁδοποιίας, τὰ ὁποῖα ἐλαττοῦνται κατὰ 900,000, διότι λείπει ἡ πρόνοια, ὅπως πληρωθῶσιν αἱ ἀνάγκαι τῆς ὁδοποιίας. Κατὰ τὰ ἄλλα ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1912, ἐκτός, ἐπαναλαμβάνω, τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου τῆς σακχάρεως, οὐδεμίαν ἄλλην οἰκονομίαν μᾶς παρέχει. Οὐδεμία αὔξησις γίνεται οὔτε πρὸς παρασκευὰς πολεμικὰς οὔτε πρὸς ἐκτέλεσιν ἄλλων ἔργων, διότι περὶ πάντων τούτων ἐφρόντισε τὸ δάνειον, περὶ πάντων τούτων θὰ χρησιμοποιηθῇ τὸ δάνειον, τὸ ὁποῖον συνήφθη, καὶ μένει πάλιν πρὸς δικαιολογίαν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ὅτι δὲν εἶχεν εἰς τὴν διάθεσίν της τὸν ἐπαρκῆ ἐκεῖνον χρόνον, ὅπως ἐφαρμόσῃ τὰς ἀρχὰς αὐτῆς. Ἐγὼ δὲν ἀμφισβητῶ ὅτι ἡ δωρεά, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν διὰ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ φόρου τῆς σακχάρεως, δὲν εἶναι σημαντική. Καὶ θὰ ἦτο εὐτυχὴς ὁ λαός, ἐὰν ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος τοιούτων ἐτύγχανε παροχῶν ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας· ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ ἀπελπίζει, εἶναι ὅτι δὲν ἔχομεν βεβαιωμένα τὰ ἀποτελέσματα τῶν δύο νέων φόρων, οἱ ὁποῖοι ἐπεβλήθησαν, τῶν σπειρομένων γαιῶν καὶ τοῦ εἰσοδήματος, ὅπως καὶ ἡ Κυβέρνησις προβῇ εἰς δηλώσεις καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ λαὸς πεισθῇ ὅτι ἡ δήλωσις τῆς Κυβερνήσεως στηρίζεται ἐπὶ γεγονότων. Ἴσως ἐπιφυλάσσει τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποσχέσεων τὰς ὁποίας ἔδωκε πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος, ἴσως πολλοὶ ἐξ ἡμῶν ἀπὸ θεωρείου τινὸς τῆς αἰθούσης ταύτης παρακολουθοῦμεν τὰς δηλώσεις ταύτας τῆς Κυβερνήσεως, τὰς ὁποίας εὔχομαι μετὰ χαρᾶς ν’ ἀκούσῃ ἡ Βουλή, ὅπως πληρωθῶσι πράγματι αἱ ὑποσχέσεις, τὰς ὁποίας ἔδωκεν, ὑποσχέσεις αἱ ὁποῖαι πρὸ παντὸς στηρίζονται εἰς τὴν ἀρχὴν ὅτι τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα φέρουσι σήμερα αἱ λαϊκαὶ τάξεις, πρέπει νὰ μεταφερθῶσι κατὰ τὸ δυνατὸν ἐπὶ τῶν ὤμων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ τὰ φέρωσιν. Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1912 μᾶς δεικνύει τὸ ἓν μέρος τῆς ὑποσχέσεως, ἤτοι ἐλάττωσιν τῶν βαρῶν, ἀλλ’ οὐδὲν πλέον. Οὐδὲν οἰκονομικὸν μέτρον λαμβάνεται, ὅπως φόρος τις ἔστω ἢ μέρος μεταφερθῇ ἀπὸ τῶν ὤμων τῶν μὴ δυναμένων νὰ φέρωσι τὸ βάρος εἰς τοὺς δυναμένους. Τοιαύτης ἐλπίδος οὔτε ἀκτὶς ἀκόμη δὲν ἐφάνη. Ἀπὸ ἀπόψεως λογιστικῆς συντάξεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ κάμω παρατηρήσεις τινὰς κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ προηγουμένου ἔτους καὶ μετὰ χαρᾶς παρετήρησα ὅτι ἐπῆλθε βελτίωσίς τις ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν κατὰ τὸ ἐν ἰσχύϊ λογιστικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον πρέπει τὸ ταχύτερον νὰ καταδικασθῇ. Ἕν ἐκ τῶν κυριωτέρων μελημάτων τῶν διαχειριστῶν τῆς χώρας εἶναι ἡ μεταρρύθμισις τοῦ οἰκονομικοῦ ἡμῶν συστήματος, ἕνεκεν τοῦ ὁποίου δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἀκριβῆ εἰκόνα τῆς καταστάσεως τῶν οἰκονομικῶν οὔτε ἔλεγχον ἐπαρκῆ τῶν δαπανῶν ἡμῶν. Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1912 μᾶς παρέχει τὴν εἰλικρίνειαν τῶν συστημάτων αὐτῶν, ὅτι οἱ ἀριθμοί του εἶναι ἀληθεῖς, ὅτι στηρίζονται ἐπὶ γεγονότων, οὐδὲν σημεῖον ὅμως μᾶς παρέχει ἐφαρμογῆς νέας οἰκονομικῆς πολιτικῆς ἐκτὸς τοῦ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ φόρου τῆς σακχάρεως, καὶ οὕτω πως αἱ ἐλπίδες, ἃς ἐστήριξεν ὁ λαὸς εἰς τὴν νέαν κατάστασιν, ἐπηλήθευσαν ἐφ’ ὅσον ἐπρόκειτο περὶ δημιουργίας μιᾶς νέας ζωῆς· παραλλήλως ὅμως πρὸς τὴν κοινωνικὴν ἀναμόρφωσιν δὲν ἐβάδισεν ἡ πολιτική. Ἂς ἐλπίσωμεν ὅτι τοῦτο θὰ πράξῃ πολὺ προσεχῶς. (Χειροκροτήματα).

§261Γ. ΠΩΠ. Εἶναι φυσικόν, ὅταν τὴν αἰσιοδοξίαν τὴν θριαμβεύουσαν διαδέχηται αἰσιοδοξία, ἔστω καὶ μεμψίμοιρος, νὰ ᾖ δυσχερὴς ἡ θέσις μου, ἐμφανιζομένου ἐνώπιον ὑμῶν ἵνα ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους Κύριοι. Ἔχομεν νὰ συζητήσωμεν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους ὑπὸ συνθήκας τόσον παραδόξους, ὥστε ἀναμφισβητήτως οὐδέποτε παρόμοιόν τι συνέβη ἐν τῇ ἱστορίᾳ τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποβάλωσι τὸν Προϋπολογισμόν, δὲν ὑπέβαλον αὐτὸν ἐγκαίρως, ἀλλὰ καὶ ὑποβαλόντες τοῦτον δὲν ἐμερίμνησαν νὰ δώσωσι τὰ ἀπαιτούμενα στοιχεῖα, ἵνα ὁ Προϋπολογισμὸς ἐρευνηθῇ καθ’ ὅλην αὐτοῦ τὴν ἔκτασιν καὶ μὲ τὴν ταχύτητα ἴσως, ἣν ἀπήτουν αἱ περιστάσεις αἱ παράδοξοι, τὰς ὁποίας προέβαλεν ἡ Κυβέρνησις, ἵνα αὗται χρησιμεύσωσιν ὡς δικαιολογία τῆς τοιαύτης σπουδῆς περὶ τὴν ἔρευναν τοῦ ὁλοκληρωτικοῦ οἰκονομικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως, ὅπερ ἔρχεται αὕτη νὰ ἐπιδείξῃ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν διὰ τοῦ ὑποβληθέντος Προϋπολογισμοῦ. Ὅτε κατὰ τὸ 1850 διὰ πρώτην φορὰν ὑπεβάλλετο ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐσκέπτετο ὁ λαὸς ὅτι ἦτο ἀνάγκη νὰ παύσῃ κατεχόμενος ὑπὸ τῆς καταδυναστεύσεως ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐκυβέρνων, ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἀνεγίνωσκον ὡραιοτάτην τινὰ σκηνήν. Ἄνθρωπος κατεχόμενος ὑπὸ φιλελευθέρων φρονημάτων, Βουλευτὴς τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἀποκαλυπτόμενος ἐγονυπέτησεν ἐντὸς τῆς αἰθούσης καὶ σταυροκοπηθεὶς εἶπε: «Δόξα τῷ Θεῷ ὅτι εἴδομεν λογαριασμούς». Παρόμοιον συναίσθημα κατέσχε καὶ τὴν ψυχὴν ἡμῶν, ὅτε εἴδομεν ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, ὁ ἀναγγελθεὶς ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου τοῦ 1911, ὑπεβλήθη τέλος μετὰ μῆνας ὁλοκλήρους, ἔστω καὶ ὅτι ἐπρόκειτο αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς μετὰ μίαν ἑβδομάδα νὰ λήξωσι. Καὶ εἴδετε ὅτι ἡμεῖς καλούμεθα, ὅπως ἐντὸς μιᾶς ἑσπέρας κρίνωμεν ἔργον κυβερνητικὸν τοιαύτης φύσεως καὶ μορφῆς, τὸ ὁποῖον αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἰσηγούμενος ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐχαρακτήριζεν ὅτι ἦτο ἔργον ὑψίστης σημασίας, ἀπολύτως συνδεόμενον πρὸς τὴν ὕπαρξιν αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἦτο τὸ κάτοπτρον τῆς πολιτείας αὐτῆς. Καὶ ἔλεγεν ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1912 περιλαμβάνει οὐσιώδη σημεῖα τοῦ κυβερνητικοῦ προγράμματος τοῦ ἀναφερομένου εἰς τὸν καταρτισμὸν τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων, καὶ ἐδικαιολογεῖτο ὅτι εἶχεν ἀνάγκην χρονικοῦ διαστήματος ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου μέχρι σήμερον, ὅπως μελετήσῃ καὶ καταρτίσῃ αὐτόν, μέχρις οὗ τέλος ἐκάλεσεν ἡμᾶς τοὺς ἀποτελοῦντας τὴν ἐπιτροπήν, τὴν συγκειμένην ἐκ μελῶν τῆς πλειονοψηφίας καὶ μειονοψηφίας τῆς Βουλῆς, τῆς μειονοψηφίας ἐν ἐλαχίστῳ μέτρῳ, ἵνα συζητήσωμεν Προϋπολογισμὸν τοιαύτης μορφῆς καὶ ἀποστολῆς, τὸν ὁποῖον εἴχετε τὴν ὑποχρέωσιν ν’ ἀποστηθήσητε ὑμεῖς, ὅπως μεταβαίνοντες ζητήσητε παρὰ τῶν ἐκλογέων ὑμῶν τὰς ψήφους, λέγοντες ὅτι καὶ ὑμεῖς ἐξεπληρώσατε τὸ καθῆκόν σας, καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἡ τόσον ἀπολαύουσα τῆς ἐμπιστοσύνης σας, δὲν ἐψεύσθη οὔτε πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν οὔτε πρὸς ὑμᾶς, οἱ ὁποῖοι καὶ ἐχειροκροτήσατε καὶ ἐπευφημήσατε αὐτὴν παρουσιάζουσαν διάφορα μέρη τοῦ προγράμματός της. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχε τὴν ἀξίωσιν νὰ πιστεύσωμεν εἰς τοὺς ἀριθμούς, τοὺς ὁποίους προβάλλει καὶ εἰς τὰς προβλέψεις αὐτοῦ. Ἀλλὰ δύναται νὰ ἔχῃ τοιαύτην ἀξίωσιν, ὅτε αὐτὸς οὗτος δι’ ἐγγράφων αὐτοῦ ἐμφανίσεων ἀναιρεῖ ὅσα ἔλεγεν ἕνα μῆνα πρότερον διὰ δηλώσεων γενομένων ἕνα μῆνα ἀργότερον, ὅτε αὐτὸς οὗτος ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔλεγε πρὸ ἓξ μηνῶν ἀνατρέπει ἤδη μετὰ ἓξ μῆνας, εἰσάγων οὕτω νέον Προϋπολογισμὸν ἐπὶ τῇ βάσει νέου πλέον προγράμματος; Διότι τοῦτο παρατηρεῖται καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν τῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ μέρους τοῦ Κράτους, κύριοι Βουλευταί, κατὰ τὴν ἔκτασιν καὶ τῶν ἐσόδων αὐτοῦ καὶ τῶν ἐξόδων τῶν τε τακτικῶν καὶ τῶν ἐκτάκτων. Εἰσηγούμενος τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1911, βραδύναντα καὶ ἐκεῖνον ἐπὶ τέσσαρας μῆνας, ἀγνοῶ ἐκ τίνων λόγων, ἀφοῦ δὲν ἦτο ὁ ἀνορθωτικὸς Προϋπολογισμός, ἀλλὰ τυχαῖον ἔντυπον, τὸ ὁποῖον ἐρρίπτετο ἐνώπιον ἡμῶν, ἵνα παρίσταται συνταγματικῶς, ἀφοῦ ὑπῆρχε Κυβέρνησις καὶ Βουλή, καὶ μὴ διέρχηται τὸν βίον της αὕτη διὰ δωδεκατημορίων, εἰσηγούμενος, λέγω, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὸν Προϋπολογισμὸν ἐκεῖνον εἶχε πρὸ αὑτοῦ προβλέψεις, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ δεδομένα, ὅπως ἀποφανθῇ περὶ χρήσεων ἀρξαμένων, ἐκ δεδομένων χρήσεων, ἀλλ’ ἐκ χρήσεων, αἱ ὁποῖαι ἔληξαν ἢ ἔβαινον πρὸς λῆξιν. Σήμερον εἰσηγεῖται τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1912, χωρὶς νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1912, καὶ ὑποθέτω ὅτι οὔτε ὁ ἴδιος θὰ ἔλαβε πλήρη γνῶσιν αὐτοῦ, διότι δὲν θὰ ἦτο τότε ἐπιτετραμμένον νὰ στερήσῃ ἡμᾶς τῶν ἐφοδίων νὰ συζητήσωμεν. Καὶ ἐνῷ ἔρχεται ἓξ μῆνας βραδύτερον μετὰ τὰς δηλώσεις αὐτοῦ, αἵτινες ἐγένοντο τὸν Ἰούλιον, δηλώσεις συμπληρωτικὰς τῆς ὑποβολῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ γενομένου τὸν Φεβρουάριον, μᾶς παρακαλεῖ νὰ πιστεύσωμεν εἰς τὰς προβλέψεις καὶ τὰς παρατηρήσεις αὐτοῦ, καθ’ ἣν ἐποχὴν δηλαδὴ αὐτὸς οὗτος στερεῖται στοιχείων, ὅπως προβῇ εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, στοιχείων ὀλιγωτέρων ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶχε κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1911, ὀκτὼ καὶ δέκα μῆνας ὁλοκλήρους πρότερον. Δι’ ἐμέ, παρ’ ὅλην τὴν ἀναμφισβήτητον προσοχήν, τὴν ὁποίαν παρέχει εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ πείθωσιν ἑαυτοὺς ἡ μελέτη τῶν πραγμάτων, ἡ σιδηρᾶ ἀκαμψία τῶν ἀριθμῶν, ἡ σιδηρᾶ ἀκαμψία τῶν ἐντύπων πλέον, δὲν μοὶ ἐπιτρέπει νὰ πιστεύω εἰς ὅσα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς προβλέψεις αὐτοῦ, ἐξέθηκεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἂς ἀκούσωμεν π.χ.τί ἔλεγεν οὗτις εἰσηγούμενος τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1911 κατὰ τὴν 16Φεβρουαρίου. Ἔλεγεν ὅτι, ὡς ἐξάγεται ἐκ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως, ἣν ἔχω ἐνώπιόν μου, ὅτι ἦτο ἀδύνατον πλέον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ ὑφίσταται βάρη περισσότερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὑπέχει· ὅτι ἦτο ἀδύνατον ν’ ἀνταποκριθῇ καὶ εἰς αὐτὴν ἀκόμη τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ νέου δανείου, ἐκ τοῦ ὁποίου τότε μόνον τὴν προκαταβολὴν εἴχομεν λάβει, καὶ ἐξήγει τοὺς λόγους, οἵτινες προυκάλεσαν τὴν κρίσιν ταύτην τὴν ἐσωτερικήν, ὡς ἔλεγε, διότι αἱ δαπάναι ἦσαν μεγάλαι, διότι, ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἠθέλομεν συσφίγξει καὶ ἀπομυζήσει τὸ βαλλάντιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ εὕρωμεν ἑκατομμύρια πλείονα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα παρεῖχεν οὗτος κατὰ τὸ παρελθόν. Ἔφερε δ’ ὡς βεβαίωσιν τῶν ἀληθειῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1911, ὁ ὁποῖος Προϋπολογισμὸς τοῦ 1911 ἀπέληγεν εἰς ἓν μικρὸν περίσσευμα, τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1910, ἡ λῆξις τῆς χρήσεως τοῦ ὁποίου δὲν ὑπελείπετο εἰμὴ τετράμηνον χρονικὸν διάστημα, ὁ ὁποῖος θ’ ἀπέληγεν ἀσφαλῶς τὴν μὲν πρώτην φορὰν εἰς 1½ ἑκατομμυρίου δραχμῶν ἔλλειμμα, τὴν δὲ δευτέραν φορὰν εἰς 500,000 δραχμῶν. Βεβαίως δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς ἕνα Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐμφανίζῃ ἀνακριβεῖς ἀριθμοὺς ἐνώπιον μιᾶς Βουλῆς, ἥτις καλεῖται νὰ παράσχῃ τὰ μέσα πρὸς διαγραφὴν τῶν Προϋπολογισμῶν τοῦ μέλλοντος. Ἀλλοίμονον δὲ ἂν ἑκάστοτε οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν διαψευδομένων εἶτα τῶν ἀνακριβῶν ἀριθμῶν προσήρχοντο καὶ ἔλεγον ὅτι ὑπάρχουσιν ἔκτακτοί τινες περιστάσεις, ὅτι κατὰ τοὺς Προϋπολογισμούς, τοὺς ὁποίους ἔχομεν, τὰ ἔσοδα δὲν δύνανται ν’ ἀνθέξωσιν εἰς τὰς δαπάνας καὶ καλοῦσιν ἐν τῇ φιλοπατρίᾳ αὑτῶν τοὺς λαούς, ἵνα ὑποβάλλωσιν ἑαυτοὺς εἰς νέους φόρους. Οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἔχουσιν ὑποχρεώσεις ἀρετῆς, ἔχουσιν εὐθύνας ἠθικὰς οὐχὶ μόνον πρὸς ἐκείνους, πρὸς τοὺς ὁποίους ἀπευθύνονται, ἀλλ’ ἀπέναντι καὶ ἑαυτῶν, ἵνα μὴ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἀναιρῶσι τὰς ἰδίας αὑτῶν πράξεις καὶ τὰς ἰδίας αὑτῶν παρατηρήσεις, ὅπως ἀποδεικνύωσι τοὐλάχιστον ὅτι ἔχουσι τὴν δύναμιν ν’ ἀναγινώσκωσι τοὺς ἀριθμοὺς καὶ ἀναγινώσκοντες αὐτοὺς νὰ ἐξάγωσι συμπεράσματα ἀριθμητικά, τοιαῦτα δὲ σαφῆ καὶ κατηγορηματικὰ νὰ παρουσιάζωσιν ἐνώπιον τῶν Βουλῶν. Ἀλλ’ ἀντὶ τούτου βλέπομεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἐμφανιζόμενον μετὰ ἓξ μῆνας ἀγωνιώδους ἀληθῶς προσπαθείας πρὸς σύμπηξιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τὸν ὁποῖον ἔχομεν ὑπ’ ὄψει ἡμῶν, καὶ λέγοντα ὅτι ἐπλανήθη εἰς τοὺς ἀριθμούς του, ὅτι ἡ πρόσθεσις καὶ ἡ ἀφαίρεσις ἦσαν καὶ αὐτοὶ ἐχθροὶ ἐλλοχῶντες, οἱ ὁποῖοι συνωμοτήσαντες μετὰ τῶν ἄλλων θέλουσι ν’ ἀνατρέψωσι τὰς βάσεις τῆς οἰκονομολογικῆς ἐπιστήμης, ἐφ’ ἧς ἐστήριξε τὰς προβλέψεις αὐτοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλ’ ἆρά γε μόνον προκειμένου περὶ τῶν περισσευμάτων, τὰ ὁποῖα θ’ ἀπεδίδοντο, ὑπάρχει ἡ ἀντίφασις αὕτη; Ἐγώ, ὅτε ὡμίλουν πρὸς ὑμᾶς ἀντικρούων ὅτι ἔχει ἡ Κυβέρνησις τὴν ὑποχρέωσιν νὰ συνομολογήσῃ τὸ δάνειον κατὰ τὸ ὑπόλοιπον αὐτοῦ μέχρις 110 ἑκατομμυρίων, ἔλεγον τότε ὅτι ἔπρεπε νὰ προσφύγωμεν εἰς ὅσα κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἶπεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἔλεγε δ’ ἐπὶ λέξει τὰ ἑξῆς, ἀναγεγραμμένα ἐν τῇ 8ῃ σελίδι τῆς εἰσηγητικῆς αὐτοῦ ἐκθέσεως (ἀναγινώσκει): «Ἀλλ’ ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ 1910 κλπ.». Καί, ἐνῷ ἔλεγε ταῦτα ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν περὶ τῆς τύχης τῆς προκαταβολῆς τοῦ δανείου, μετὰ μῆνας τέσσαρας ἐμφανίζεται ἐνώπιον ἡμῶν καὶ λέγει: «Σᾶς ἐγέλασα, δὲν ἦσαν ἀκριβῆ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα σᾶς ἔλεγον τότε. Τὸ δάνειον μᾶς ἀφῆκε περίσσευμα 10,000,000 δρ.» Ἐγγράφως διατετυπωμένα ἐκεῖνα· ἐγγράφως διατετυπωμένα καὶ ταῦτα. Καὶ ἐφ’ ὅσον προχωροῦμεν, κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἴδητε ἄλλας ἐξ ἴσου βαρείας, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἴσου εὐφήμους, δύναμαι νὰ εἴπω, ἀντιφάσεις. Διὰ τοῦτο εἶναι εὔλογον ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατελήφθη ὑπὸ δέους ἐνώπιον τῶν ἐγγράφων, ἐνώπιον τῶν εἰσηγητικῶν ἐκθέσεων, αἱ ὁποῖαι προτάσσονται τῶν Προϋπολογισμῶν, καὶ δι’ αὐτὸ διὰ πρώτην φορὰν ἐνώπιον τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς ἐνεφανίσθη Προϋπολογισμός, ὅστις στερεῖται εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως. Καὶ ὅμως πραγματικὴ ὑποχρέωσις, νόμιμος, καὶ ὑποχρέωσις ἠθικὴ εἶναι ὅπως συνοδεύωσι τοὺς Προϋπολογισμοὺς αἱ εἰσηγητικαὶ ἐκθέσεις αὐτῶν, διότι δι’ αὐτῶν καὶ μόνον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κανονίζηται ὁλόκληρος ἡ σκέψις, ὅπως παρακολουθήσῃ τις τὸν τρόπον, καθ’ ὃν μία Κυβέρνησις ἔρχεται νὰ παρακολουθήσῃ τὰ πράγματα τῆς χώρας ῥυθμίζουσα τὸν τρόπον, καθ’ ὃν θὰ εἶναι δυνατὴ ἡ εἴσπραξις ἐσόδων καὶ ἡ διάθεσις αὐτῶν ἐπ’ ὠφελείᾳ τῆς χώρας. Ἀλλά, ἐνῷ μετὰ τόσης βραδύτητος ἐνεφανίζετο ὁ Προϋπολογισμός, παρατηρεῖται παραδόξως περίεργος σπουδὴ εἰς τὴν ὑποβολὴν αὐτοῦ. Ὀφείλει τις νὰ παρακολουθῇ καὶ τὰ ἐλάχιστα, ὅταν δὲ πρόκειται νὰ εἰσέλθῃ εἰς οἰκοδόμημα ὁμοίας φύσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, πρέπει νὰ παρατηρήσῃ καὶ εἰς τὴν ἐξώθυραν, καὶ ἐμφανίζει τὴν ἐξώθυραν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μὲ τὸ ἑξῆς παράδοξον φαινόμενον, ὅτι ὑποβάλλει ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸν γενικὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους καὶ μετ’ αὐτοῦ τί νομίζετε ὅτι συνυποβάλλει ἵνα κρίνητε; Λέγει ἡ ἐπικεφαλίς, ἡ ἐξώθυρα (ἀναγινώσκει): «Ὑποβληθεὶς γενικὸς Προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων κλπ.» Εἶναι περίεργον τοῦτο, ἀλλ’ εἶναι καὶ τοῦτο χαρακτηριστικὸν τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ῥίπτονται ἐνώπιον ἡμῶν, κύριοι συνάδελφοι, ἔγγραφα τοιαύτης μορφῆς καὶ τοιαύτης φύσεως. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐξώθυρα· γνωστὸν δὲ ὅτι ἡ ἐξώθυρα σημαίνει πολλάκις πολὺ περὶ τοῦ ἐσωτερικοῦ μιᾶς οἰκίας, καὶ ἀπόδειξις εἶναι ὅτι καὶ εἰς τὸν πρόδρομον εἰσερχόμενοι εὑρίσκομεν τὴν αὐτὴν κατάστασιν. Ἀντὶ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως, κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μετὰ τῆς αὐτῆς, δὲν θέλω νὰ μεταχειρισθῶ τὴν λέξιν, διότι δὲν θὰ ἐστρέφετο ἐναντίον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀλλ’ ἐναντίον τῆς Βουλῆς, ὄχι τῆς περιφρονήσεως, ἀλλὰ τῆς ἀφελείας ἀπέναντι τῶν ὑποχρεώσεων αὐτοῦ, ἐμφανίζει καὶ ῥίπτει πίνακάς τινας, οἱ ὁποῖοι εἴθισται νὰ συντάσσωνται ὑπὸ τῶν τμηματαρχῶν ἵνα χρησιμεύσωσι πρὸς ὁδηγίαν τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ. Καὶ βλέπομεν τὸ ἑξῆς παράδειγμα εἰς τὸν πρόδρομον τοῦτον τοῦ μυστηριώδους μεγάρου, τὸ ὁποῖον λέγεται Προϋπολογισμὸς τῆς Ἀνορθώσεως. Ἄρχεται ἡ σειρὰ τῶν πινάκων τούτων ἀπὸ τῆς σελίδος κεʹ, ὑποθέτω δὲ ὅτι τοῦτο εἶναι σημεῖον ἐμφανὲς ὅτι ὑπῆρχον πρὸ αὐτοῦ σελίδες κδʹ, αἱ ὁποῖαι ἐξητμίσθησαν, αἱ ὁποῖαι δὲν ὑφίστανται ἐδῶ καὶ αἱ ὁποῖαι ἔχω πᾶν δικαίωμα νὰ πιστεύω ὅτι ἦσαν εἰσήγησις Προϋπολογισμοῦ ὅλως διάφορος τούτου, καὶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς φαίνεται ὅτι δὲν ἔχει γνῶσιν ὁ ἄνθρωπος ὅτι τοῦτο συνέβη, διότι, ἂν εἶχε γνῶσιν ὅτι ἐκόπησαν 24 σελίδες, βεβαίως θὰ ᾤκτειρεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐκόμισαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους μὲ τὴν ἀφαίρεσιν 24 ὁλοκλήρων σελίδων ἐν ἀρχῇ καὶ μὲ τὴν ὑπογραφὴν ὅτι ἐψηφίσθησαν ἤδη εἰδικὰ μέρη τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Καὶ εἶναι μόνον τοῦτο; Ἡ σειρὰ τῶν σελίδων ἀπολήγει εἰς τὴν 44, ἀλλὰ δὲν ἔχει συνέχειαν. Ἡ οὐρὰ ἠκολούθησε τὴν κεφαλὴν τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως. Τὸ περίεργον αὐτὸ οἰκοδόμημα ἀπὸ τῆς ἐξωθύρας αὐτοῦ παρουσιάζει κάτι τι ἀνώμαλον, ἂν ὄχι τερατῶδες, ἀλλ’ ἐν ταὐτῷ παρέχει καὶ τὴν σκέψιν ὅτι εἰσέρχεταί τις ἐντὸς λαβυρίνθου, ἀπὸ τοῦ ὁποίου δὲν γνωρίζω πῶς θὰ ἐξέλθωσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θ’ ἀποφασίσωσιν ἐπιμελέστερον νὰ παρακολουθήσωσι τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Καὶ ἤδη, Κύριοι, ἐξακολουθεῖ ἀτυχῶς τὸ παιγνίδιον ἐκεῖνο ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὸ παιγνίδιον τὸ παράδοξον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐμφανίζονται διαρκῶς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἑκατομμύρια ἐπὶ ἑκατομμυρίων, περισσεύματα ἐπὶ περισσευμάτων, καὶ εἰς τὸ τέλος ἀνακύπτουσι τὰ ἐλλείμματα τὰ μεγάλα, δι’ ἃ διαρκῶς καλεῖται ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἵνα καταβάλῃ φόρους. Δὲν εἶναι ἡ λογιστικὴ ἐπιστήμη οὐδὲ ἡ οἰκονομικὴ μέθοδος ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ δύναται νὰ ὁδηγήσῃ τὸν πολὺν κόσμον εἰς ἔρευναν τῆς οἰκονομικῆς τοῦ Κράτους· ἀλλ’ εἰς ἐμὲ εἶναι ἐπιβεβλημένον, ὅπως ἀναζητήσω περιόδους τινὰς τοῦ πολιτικοῦ βίου τῆς Ἑλλάδος, ἵνα ἴδωμεν πῶς ἦτο δυνατὸν, οὕτως ἀρξάμενοι, νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ παραδοξότερον τῶν φαινομένων, καὶ ν’ ἀποκαλῶμεν ἀνόρθωσιν, καὶ ν’ ἀποκαλῶμεν διάσωσιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους καὶ ν’ ἀνακαλῶμεν ὡς βάσιν τῶν Προϋπολογισμῶν, οἵτινες θὰ συνταχθῶσι κατὰ τὸ μέλλον, τὸν Προϋπολογισμὸν, ὁ ὁποῖος ἀναμφιβόλως ὁδηγεῖ πρὸς πλήρη οἰκονομικὴν ἐξάρθρωσιν. Καὶ ἄλλοτε, κατὰ τὸ 1883, ἡ Ἑλλὰς εἶδε Προϋπολογισμὸν οὕτως ἐλαττωματικῶς εἰσελθόντα ἵνα ἐμφανίσῃ ἀνόρθωσιν, καὶ εἶδεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἄλλους ἀντικρούοντας τὰς μεθόδους ἐκείνας καὶ διαμαρτυρομένους καὶ προλέγοντας τὴν χρησιμοποίησιν, τὴν ὁποίαν καὶ εἴδομεν. Ἀλλ’ ἆρά γε μετεχειρίσθημεν ἐπ’ ἀγαθῷ τὴν πτώχευσιν ἐκείνην καὶ ἐφρονηματίσθημεν καὶ ἠθελήσαμεν νὰ φανῶμεν συνεπεῖς πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας εἴχομεν ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ; Ἐὰν ὑπάρχῃ ὑπόδειγμα Προϋπολογισμοῦ, ὅστις θὰ ἠδύνατο ν’ ἀποτελέσῃ σέμνωμα ἐκείνου, ὅστις τὸν ὑπέβαλεν, ὁ Προϋπολογισμὸς οὗτος εἶναι τοῦ 1896, ὁ ὑποβληθεὶς ὑπὸ τοῦ ἀειμνήστου Δηλιγιάννη. Παρακαλῶ δὲ νὰ μὲ παρακολουθήσητε εἰς τοῦτο, διότι δὲν εἶναι δυνατόν, εἰμὴ νὰ συναισθανθῆτε κατάθλιψίν τινα ἐν τῇ παραβολῇ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τούτου τοῦ 1896, ὅστις εἶναι ὁ πρὸ τοῦ πολέμου, πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1909, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ ὁδηγήσας εἰς τὴν ἐπανάστασιν τῆς 16 Αὐγούστου καὶ πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1911, τῆς ἀνορθώσεως. Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1896 παρουσιάζει ἐν συνόλῳ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀκριβῶς πλέον δεδομένων αὐτοῦ 91,000,000 δρ. Ἐπέρχεται ὁ πόλεμος τοῦ 1897. Νέα ἀνατροπὴ τοῦ συστήματος τῆς οἰκονομικῆς βάσεως, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἔβαινεν ἡ χώρα. Ὁ Προϋπολογισμὸς ἀπὸ τοῦ σημείου ἐκείνου φθάνει εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1909, τῆς ἐπαναστάσεως, ὁ ὁποῖος μᾶς δίδει 125,000,000, ἤτοι 34,000,000 ἐπὶ πλέον τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1896. Ἐντὸς 13ετίας μετὰ τὸν πόλεμον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐπεβαρύνετο διὰ 34,000,000 δραχμῶν νέων. Διατί ἆρά γε τὰ ἑκατομμύρια ἐκεῖνα; Ὑπῆρξαν ἀναμφισβητήτως αἱ δαπάναι, αἵτινες προῆλθον μετὰ τὸν ἀτυχῆ πόλεμον διὰ τῆς διαρρυθμίσεως νέας οἰκονομικῆς καταστάσεως ἐν τῷ Κράτει ἡμῶν, ὡς ἦτο ἡ διὰ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ Ἐλέγχου γενομένη, ἡ διὰ τοῦ δανείου τῆς ἀποζημιώσεως, ἡ διὰ τῆς κατασκευῆς τῶν σιδηροδρόμων καὶ αἱ μοιραῖαι αὐξήσεις τοῦ δημοσίου χρέους. Αἱ αὐξήσεις αὗται τοῦ δημοσίου χρέους δὲν ἀνέρχονται πέρα τῶν 10,000,000 Καὶ ἔχομεν κατὰ τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα ἀπὸ τοῦ 1896 μέχρι τοῦ 1909 δαπάνας νέας, δαπάνας παραγωγικάς, δαπάνας αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχεν ἀνάγκη νὰ ὑπάρχωσι καὶ τὰς ὁποίας δὲν θέλω μίαν πρὸς μίαν νὰ προσμετρήσω ἐνώπιον ὑμῶν ἵνα μὴ σᾶς κουράσω, ἔχομεν δαπάνας 24,000,000 ὁλόκληρα, τὰ ὁποῖα θέλω καὶ ἐγὼ νὰ δεχθῶ τὴν στιγμὴν ταύτην εἰς δαπάνας ἀναποφεύκτους. Ἀλλ’ ὑπολείπεται μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν 35,000,000 ὁλόκληρον ποσὸν 11,000,000. Ἦλθε τὸ 1909 καὶ ἐκραυγάσαμεν πάντες· τί γίνονται αὐτὰ τὰ 11,000,000 δραχμῶν; Ποῦ εἶναι οἱ ἀργόμισθοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι καταναλίσκουσι τὰ 11,000,000 ταῦτα τοῦ Προϋπολογισμοῦ; Καὶ ἐξηγέρθη ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ προέβη εἰς τὸ κίνημα τῆς 15 Αὐγούστου. Ὁ Στρατιωτικὸς Σύνδεσμος συνῆλθεν εἰς τὸ Γουδὶ καὶ διερρύθμισε πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ οἰκονομικὴ διαρρύθμισις τῶν πραγμάτων τῆς χώρας, ἔλεγε δὲ διὰ τοῦ διαγγέλματος αὑτοῦ, τὸ ὁποῖον ἀπετέλεσε τὴν βάσιν τῆς περαιτέρω ἐξελίξεως τῆς ἐπαναστάσεως (ἀναγινώσκει): «Καὶ τέλος ὡς πρὸς τὴν οἰκονομικὴν διαχείρισιν κλπ.» Ὁ δὲ Ἑλληνικὸς λαὸς παρηκολούθησε τὸ ἐπαναστατικὸν ἐκεῖνο κίνημα, τὸ ὁποῖον εἶχε δύο τὰς κραυγὰς τὰς κυριωτάτας, τὴν κατάλυσιν τῆς σπατάλης, τὴν μείωσιν συνεπῶς τῶν φόρων κατὰ τὰ ὑπόλοιπα ἐκεῖνα τῶν 11 ἑκατομμυρίων, ἢ τοὐλάχιστον τὴν ἐκ τῶν 11,000,000 ἐκείνων ἐνίσχυσιν τῶν πολεμικῶν δυνάμεων τῆς χώρας, ἵνα ἀντιμετωπίσῃ κατὰ τὸ μέλλον τὰς ὕβρεις, αἵτινες ἐδίδοντο ὡς ῥαπίσματα κατὰ τῆς τιμῆς τῆς Ἑλλάδος, τὴν ὁποίαν ἐκαλεῖτο νὰ προασπίσῃ ὁ Ἑλληνικὸς στρατός, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὅπως τὰ ποσὰ ἐκεῖνα διαρρυθμίσῃ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνέλθωσι πέρα τῶν 125 ἑκατομμυρίων, μεῖον τῶν 10,000,000, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπετρέπετο νὰ διατεθῶσι μετὰ τὴν κατάλυσιν τῆς συναλλαγῆς ὑπὲρ τῆς ἀναπτύξεως τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων τῆς χώρας. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς παρακολουθῶν τὴν κίνησιν ἐκείνην ἐκ πάντων τῶν σημείων εἶδεν ὅτι ἔφθασεν ἡ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν οὐχὶ σεισάχθειαν ζητῶν, ἀλλὰ κατάλληλον διάθεσιν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀγογγύστως ἔδιδεν ἐκ τῶν ἀδήλων καὶ ποικίλων φόρων, νὰ διατεθῶσι πρὸς τὸν σκοπόν, διὰ τὸν ὁποῖον πραγματικῶς ἐδίδοντο ἑκάστοτε, θιγομένης τῆς εὐαισθητοτέρας χορδῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἥτις εἶναι ἡ χορδὴ τῶν πατριωτικῶν αὐτοῦ ὀνείρων καὶ τῶν πατριωτικῶν αὐτοῦ προσδοκιῶν. Καὶ ἔλεγε διὰ τῶν δημοψηφισμάτων αὐτοῦ ἀπευθυνόμενος συγχρόνως πρὸς τὴν τότε Κυβέρνησιν, τῆς ὁποίας μετεῖχε καὶ συνάδελφος, ὁ ἔντιμος ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας Βουλευτής, — ὅστις καὶ Ὑπουργὸς ὢν τότε δύναται νὰ βεβαιώσῃ ἂν ἀκριβῆ λέγω, — ἔλεγε, λέγω, διὰ τῶν δημοψηφισμάτων αὐτοῦ, ὅπως οἱ φόροι καταλυθῶσι.

§262Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καθ’ ἣν στιγμὴν ἐδίδοντο ψηφίσματα ἐγὼ δὲν ἤμην Ὑπουργός.

§263Γ. ΠΩΠ. Ὄχι τὰ μετὰ τὴν 15 Αὐγούστου.

§264Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πρὸ τῆς 15 Αὐγούστου δὲν ἐδόθη ψήφισμα.

§265Γ. ΠΩΠ. Ἴσως νὰ ἐδόθησαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν Θεοτόκη. Ἐδίδοντο ὅμως ψηφίσματα, τὰ ὁποῖα ἔχω ἐνώπιόν μου. Ἄλλως τε ἐδημοσιεύθησαν ταῦτα, καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐνεφανίζοντο ἐνώπιον τοῦ Βασιλέως οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν Συντεχνιῶν, πρὸς οὓς ἡ Α. Μ. ἔλεγε: Τί θέλετε νὰ σᾶς κάμω ἐγώ; Τοιούτους μοὶ ἀπεστείλατε ἀνθρώπους, ἵνα κυβερνήσωσι τὴν χώραν, τοιούτους μοὶ δίδετε μαγείρους, τοιοῦτο σᾶς παρασκευάζουσι φαγητὸν διὰ τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα παρέχετε καὶ τοιοῦτον ὀφείλετε νὰ φάγητε φαγητόν. Καὶ ἐρρίπτετο ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἡ παράδοξος, ἡ ἀκατανόητος, δύναμαι νὰ εἴπω, μεταστροφὴ τῆς προσοχῆς οὐχὶ πλέον πρὸς τὰς μεθόδους καὶ τοὺς τρόπους, κατὰ τῶν ὁποίων ἠσκεῖτο ἡ πολιτική, ἀλλὰ πρὸς τὰ πρόσωπα, ἀνωμολόγει δὲ καὶ τὸ Στέμμα, ὡς ὡμολόγει καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅτι δὲν δύναται οὐδὲ λεπτὸν φόρου πλέον νὰ ἐπιβληθῇ· ὅτι εἶχον ὑποχρέωσιν αἱ Κυβερνήσεις καὶ τοῦ παρόντος καὶ τοῦ μέλλοντος νὰ καταλύσωσι τὴν φαῦλον συναλλαγὴν καὶ ἐνισχύσωσι τὸ Κράτος δι’ οἰκονομιῶν. Ἐκραύγαζον δὲ πάντες ὅτι μὲ 115,000,000 θὰ ἠδύνατο ἄριστα τὸ Κράτος τοῦτο νὰ ζήσῃ μετὰ τὴν ἐπιβάρυνσιν τοῦ δημοσίου αὐτοῦ χρέους, ἤτοι ὁμοῦ μὲ τὰ 10 ἐκεῖνα ἑκατομμύρια θὰ ἐφθάνομεν μέχρι τῶν 125,000,000, τὰ ὁποῖα θὰ ἦταν ἐπαρκῆ, ἵνα συνταχθῶσι καὶ ἀναπτυχθῶσιν αἱ στρατιωτικαὶ δυνάμεις τῆς χώρας. Βεβαίως δὲ καὶ τὰ ἀκριβῆ καὶ τὰ ἀληθῆ ἐλέγοντο ὑπὸ τοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ ἆρά γε ἡ ἐπανάστασις, ἡ ταῦτα διαχειρισθεῖσα, εὐθὺς ἀμέσως ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς παραδώσασα τὸ ἔργον αὐτῆς εἰς τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας τῆς χώρας, ἠδυνήθη νὰ ἐπιτελέσῃ τὸν προορισμόν της; Μὴ τάχα διευθυνομένη παρ’ ἀνθρώπων, οἵτινες ἠγνόουν τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον κυβερνῶνται οἰκονομικῶς τὰ Κράτη, καὶ οἵτινες πράγματι ὡδήγησαν ταύτην εἰς κατάστασιν, ἥτις ἀληθῶς καθίστα πάντας σκεπτικοὺς περὶ τῆς τύχης ἑνὸς τόπου, ὅστις μετὰ μίαν ἐπανάστασιν, πρὸς ὡρισμένον σκοπὸν ἀποβλέπουσαν, ἔβλεπον ν’ ἀποτυγχάνῃ εἰς ἀμφοτέρους τοὺς σκοπούς; Καὶ οὐ μόνον ἀποτυγχάνει δυστυχῶς, ἀλλ’ ἡ ἀποτυχία αὕτη ὁδηγεῖ ἢ πρὸς νέαν τινὰ ἀναρχίαν ἢ πρὸς πλήρη πλέον καὶ ἐντελῆ καταστροφὴν τοῦ σκοποῦ, διὰ τὸν ὁποῖον ἐγένετο ἡ ἐπανάστασις ἐκείνη. Διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω δέ, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐπρόκειτο ὄντως περὶ σπατάλης μεταξὺ τῶν Προϋπολογισμῶν ἐκείνων, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς παραβάλω τί ἐπληρώνετο διὰ τὴν διοίκησιν τῆς χώρας κατὰ τὰς τρεῖς ταύτας χρονικὰς περιόδους, καὶ τί θὰ πληρώνηται σήμερον ὄχι διὰ τὸν στρατόν, ὄχι διὰ τὸ δημόσιον χρέος, διότι καὶ τοῦτο παραλείπω, ἀλλὰ δι’ αὐτὴν ταύτην τὴν διοίκησιν τῆς χώρας. Παρακολουθήσατε πάντας τοὺς ἀριθμούς, σημειώσατε καλῶς αὐτοὺς καὶ ἐντυπώσατέ τους, διὰ νὰ ἴδητε ποῦ βαίνομεν. Κατὰ τὸ 1896 αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους, εἰς τὰς ὁποίας ὑπάγονται καὶ αἱ συντάξεις, τὰς ὁποίας παραλείπω, διότι ἀναμφισβητήτως ἡ αὔξησις τῶν συντάξεων εἶναι ἀπρονοησία τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων, καὶ δὲν δύναταί τις νὰ βαρύνῃ τινὰ δι’ αὐτὰς νῦν, ἐκτὸς ἔν τινι μέτρῳ, ἐφ’ ὅσον δηλ. ἐνθαρρύνουσι τὰ πρυτανεῖα ταῦτα, τὰ ὁποῖα λέγονται ἀπονομαὶ συντάξεων καὶ τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύναντο ὄντως νὰ ὦσι καὶ εὐεργετικὰ ὑπὲρ τοῦ Κράτους καὶ ὑπὲρ ἐκείνων, εἰς τοὺς ὁποίους παρέχεται ἡ σύνταξις, ἐὰν ἐλαμβάνετο μέριμνα, ἵνα γίνωνται κατὰ τρόπον τῶν λεγομένων τῶν ἀσφαλειῶν, ὅπως καὶ ἐν Ἰταλίᾳ, καὶ περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖ ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Ἰταλίας ἔλεγεν ὅτι παρέχουσι τόκον 100% ὑπὲρ τῶν ἐπιχειρηματιῶν, παραλείπω ἐγὼ τὰς ὑποχρεώσεις ταύτας τοῦ Κράτους καὶ ἔρχομαι εἰς τὴν διοίκησιν τῶν οἰκονομικῶν αὐτοῦ. Κατὰ τὸ 1896 ἡ διοίκησις τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους ἀπῄτει 14,135,592 δραχμῶν. Τῷ 1909, τῷ σωτηρίῳ ἔτει τῆς ἐπαναστάσεως, ἡ δαπάνη αὕτη ἀνήρχετο εἰς 21,113,648 δραχμῶν, καὶ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο τῆς ἀνορθώσεως, τὸ ὁποῖον πανηγυρίζετε καὶ χειροκροτεῖτε, ἡ διοίκησις τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους ἀπαιτεῖ 25,102,000 δραχμῶν. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν κατὰ τὸ 1896, τὸ πρὸ τοῦ πολέμου ἔτος, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀναμφισβητήτως ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ τῆς Ἑλλάδος ἐξεπροσωπεῖτο κατὰ τρόπον, ὅστις ἐνέπνεε σεβασμὸν καὶ διὰ τὸ Κράτος, τὸ Ὑπουργεῖον, λέγω, τῶν Ἐξωτερικῶν, εἶχε δαπάνας 2,203,000. Κατὰ τὸ 1909 τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν εἶχε δαπάνας 4,225,238 καὶ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, ἵνα μὴ φανῇ καθυστερῆσαν, αὐξάνει τὸ ποσὸν εἰς 4,230,000 δραχμῶν. Ἡ Δικαιοσύνη κατὰ τὸ 1896 ἀπῄτει δαπάνας 5,394,110, κατὰ τὸ 1909 ἀπῄτει 6,588,000 εἰς στρογγύλον ἀριθμόν, καὶ σήμερον 6.996,000. Δηλαδὴ ἀπὸ τοῦ ἔτους ἐκείνου μέχρι σήμερον αἱ δαπάναι ηὔξησαν διὰ τὴν δικαιοσύνην εἰς τὸ ποσὸν 1.200,000, δραχμῶν. Καὶ δὲν γνωρίζω ἂν ἡ αὔξησις αὕτη τῆς Δικαιοσύνης κατὰ τὸ χρονικὸν τοὐλάχιστον ἐκεῖνο διάστημα— δὲν ὁμιλῶ διὰ τὴν χαλάρωσιν τὴν ἐπελθοῦσαν μετὰ τὴν ἐπανάστασιν—ἀλλὰ διὰ τὴν Δικαιοσύνην ἐκείνην, ἥτις ἀπεδίδετο, ὡς ἀπεδίδετο τότε καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας ἐστηρίζετο ὡς ὁ Προϋπολογισμὸς οὗτος ἀπαιτεῖ. Ἔχομεν λοιπὸν καὶ ἐδῶ διαφορὰν δαπάνης 1,200,000. Καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. Ἀνάλογοι ὑπῆρξαν καὶ ἐνταῦθα αἱ δαπάναι διὰ νὰ ὑπάρξῃ διαφορὰ μεταξὺ τῶν 90.000.000 τοῦ 1896 πρὸς τὰ ἑκατομμύρια τοῦ 1909, τὰ ὁποῖα ἀνέρχονται εἰς 126,000,000, καὶ πρὸς τὰ ἑκατομμύρια τοῦ 1912, τὰ ὁποῖα ἀνέρχονται εἰς 142,000,000. Εὑρίσκομεν οὕτω ὅτι ἀπὸ τοῦ 1896 ἕως σήμερον ἐντὸς 15 ἐτῶν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐπιβαρύνεται διὰ νέων δαπανῶν 52,000,000, ἐξ ὧν διὰ μόνον τὸ δημόσιον χρέος μὲ τὴν προσθήκην σήμερον τοῦ νέου δανείου τῶν 110.000.000 ἡ ἐπιβάρυνσις εἶναι 16,000,000, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπολείπονται μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν 51.000,000 ἕτερα 35,000,000 δραχμῶν. Καὶ ἐξ αὐτῶν, ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι πλὴν τῶν 14,000,000, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν δι’ ἔργα γενικῶς μέχρι τοῦ 1909 καὶ ἕως 3,000,000 δραχμῶν αἱ ὁποῖαι ἐδαπανήθησαν διὰ τὸν αὐτὸν σκοπὸν μέχρι σήμερον, εὑρισκόμεθα ἐνώπιον ἀδικαιολογήτου δαπάνης 20,000,000 δραχμῶν, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι 10,000,000 δραχμῶν ὑπῆρχον τῷ 1909, διὰ τὰ ὁποῖα ἐγίνετο ἡ σκέψις ὅτι σπαταλῶνται διὰ τὴν διοίκησιν καὶ ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐγίνετο ἡ ἐπανάστασις. Εἴκοσι λοιπὸν ἑκατομμύρια ἐμφανίζονται σήμερον πλειότερα ἐν τῇ αὐτῇ τάξει τοῦ μυστηρίου, τοῦ ἀγνώστου εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἡ ἐπανάστασις ἐγένετο.

§266Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐπιτρέπετε, παρακαλῶ;

§267Γ. ΠΩΠ. Μάλιστα.

§268Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἴπετε ὅτι τὰ ἔξοδα τῆς διοικήσεως τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους ηὐξήθησαν ἀπὸ τοῦ 1896 μέχρι σήμερον. Εἰς ποῖον ἀριθμόν;

§269Γ. ΠΩΠ. Ζητήσατε τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν καὶ θὰ τὸν εὕρητε.

§270Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ γνωρίζω πολὺ καλῶς. Ἀλλὰ θέλω ν’ ἀκούσω τὸν ἀριθμόν, τὸν ὁποῖον ἀνεκοινώσατε, διότι ἀνεκοινώσατε ἀριθμόν, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ἀκριβής. Πρόκειται περὶ τῶν ἀποδόσεων.

§271Γ. ΠΩΠ. Δύνασθε νὰ ἔλθητε ἐπὶ τοῦ βήματος νὰ μὲ ἀνασκευάσητε. Ἐγὼ θὰ καταλήξω εἰς ὡρισμένα συμπεράσματα. Ἔχετε Προϋπολογισμόν, ὥστε βλέπετε ὅτι καὶ μὲ τὰ κεφάλαια τῶν ἀποδόσεων, τὰ ὁποῖα θέλετε νὰ εἴπητε, δὲν δύνασθε νὰ ἐξέλθητε τῆς μεγάλης ταύτης ἀληθείας, ὅτι ὁ γενικὸς Προϋπολογισμὸς τοῦ 1896 ἦτο κατὰ 12,000 000 μικρότερος τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1912 καὶ ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1912 εἶναι κατὰ 16.000,000 ἀνώτερος τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1909, ἕνεκα τῆς σπατάλης τοῦ ὁποίου ἐγένετο ἡ ἐπανάστασις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι εἰς πάντα ταῦτα, κύριοι συνάδελφοι, εἰς χονδροὺς μόνον ἀριθμοὺς καὶ διὰ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον καὶ ὄχι ἐν γνώσει τῶν πραγμάτων συνάδελφος ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας ἠθέλησε νὰ ὁμιλήσῃ, δὲν δύναται νὰ ἐξαχθῇ συζήτησις ἐνώπιον τοῦ Σώματος τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει κἄν ὑπ’ ὄψιν αὐτοῦ πάντας τοὺς ἀριθμοὺς καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ὀφείλει νὰ ἔχῃ ἢ μόνον τοὺς ἀπολογισμοὺς καὶ τοὺς ὑποβαλλομένους Προϋπολογισμοὺς ἐφ’ ὅσον δὲν εἰσάγονται ἀπολογισμοί. Ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐξάγω ἐγὼ εἶναι συμπεράσματα ἀπολογισμῶν καὶ Προϋπολογισμῶν καὶ ἐπισήμων καταστάσεων, αἱ ὁποῖαι μᾶς ἐδόθησαν μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης. Ἀλλ’ ἆρά γε εἶναι τοῦτο μόνον; Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν παίζει μὲ τοὺς ἀριθμοὺς κατὰ τρόπον παράδοξον· ἐμφανίζει τοὺς ἀριθμοὺς καὶ οἱ ἀριθμοὶ ἐξαφανίζονται, ἐνθυμοῦμαι δ’ ἐπεισόδιον ἀποσπασματάρχου τινός, ὅστις ἐν τῇ πατρίδι τοῦ ἀγαπητοῦ φίλου καὶ συναδέλφου κ. Ἀλεξάκη προὐκάλει τὸν θαυμασμὸν τῶν χωρικῶν, διότι πληρῶν μὲ χρυσίζοντα ῥητινίτην ποτήριον συνεκάλει περὶ ἑαυτὸν κεχηναίους τινὰς καὶ ἔλεγε πρὸς αὐτοὺς «ἰδέτε τώρα πῶς θὰ ἐξαφανισθῇ» καὶ τὸ κατέπινε.

§272Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ὄχι ἐν τῇ ἰδικῇ μου πατρίδι. Ἐν τῇ πατρίδι τοῦ κ. Ταμπακοπούλου.

§273Γ. ΠΩΠ. Εὐχαριστῶ. Δὲν μοὶ ἔμεινεν εἰς τὴν μνήμην ὁ τόπος. Τοιοῦτον χρυσίζον ποτὸν ἐνεφάνισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ εὑρὼν ἔξω τῆς Βουλῆς κεχηναίους τινὰς θαυμάζοντας εἶπεν· «αὐτὸ εἶναι χρυσὸς καὶ λέγω ἐγὼ ὅτι αὐτὸν τὸν χρυσὸν δὲν θὰ τὸν ξαναΐδητε». Κατέπιεν ὁ Προϋπολογισμὸς τὸν χρυσὸν αὐτόν· δὲν ὑπάρχει πλέον. Εἶναι χρυσὸς ἐμφανισθεὶς διὰ νὰ καταπλήξῃ. Ἀλλὰ τοιαύτην ὑπόληψιν περὶ τοῦ χρυσοῦ ἔχει καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὥστε θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς παρακαλέσω, ὅπως παρακολουθήσητε μετ’ ἐμοῦ ἕνα μικρὸν λογαριασμὸν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διαθέσεως τῶν περισσευμάτων. Ἐνθυμεῖσθε μετὰ πόσης πανηγύρεως ἐπευφημήθησαν τὰ περισσεύματα. Ἐζήτησα νὰ μοὶ δοθῇ ἡ κατάστασις ἡ ἐπίσημος τῶν καταθέσεων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Αἱ καταθέσεις αὗται τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους θὰ ἴδητε πόθεν προέρχονται καὶ πῶς προέρχονται πρὸ πάντων, ἐφ’ ὅσον θὰ συνεχίσω ἀναπτύσσων τὰς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους παρατηρήσεις μου. Συμφώνως πρὸς τὴν κατάστασιν ταύτην, τὴν ἐκ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου δοθεῖσαν, τὸ ὅλον ποσὸν τῶν καταθέσεων εἰς τὰς Τραπέζας ἀνέρχεται εἰς τὸ ποσὸν 71.804,375;58. Τοῦτο τὸ ποσὸν θὰ διαθέσῃ—διότι εἶναι τὸ πλεόνασμα, εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν—θὰ τὸ διαθέσῃ ὑπὲρ ὡρισμένων σκοπῶν, οἱ ὁποῖοι ἀνέρχονται εἰς δώδεκα, καὶ οἵτινες ἀποτελοῦσι τὸν δωδεκάλογον τῆς μεγαλουργίας τοῦ ἀνορθωτικοῦ ἀγῶνος. Διὰ τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα θὰ διατεθῶσι, λέγεται ῥητῶς τί θὰ συμβῇ, καὶ παρακαλῶ τοὺς ἔχοντας γραφίδα καὶ μολυβδίδα νὰ παρακολουθήσωσι γράφοντες καὶ προσθέτοντες: 1) Εἰς ἀπόδοσιν τῶν ληφθέντων ἐκ τῆς Τραπέζης 3, 000,000· 2) Εἰς ἀπόδοσιν τῶν ὀφειλομένων εἰς τὰ κεφάλαια τῆς ἐπαρχιακῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας 600,000. Ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Νέγρης ἔχει ἴσως γνώμην ὅτι θὰ χρειασθῶσι περισσότερα, ἐγὼ ὅμως ὑποθέτω ὅτι θὰ χρειασθῶσι μόνον 600,000 δραχμῶν. 3) Εἰς ἔργα ἐν τῷ λιμένι Πειραιῶς καὶ κατασκευὴν τῶν τελωνειακῶν καταστημάτων· Ἆρά γε τί θ’ ἀπαιτηθῇ διὰ τὸ ποσὸν αὐτό; Ἔχομεν ἐκ Πειραιῶς συναδέλφους· ὑποθέτω ὅτι καὶ οἱ μὴ Πειραιεῖς, οἱ μὴ ἀμέσως ἐνδιαφερόμενοι, θὰ ὑπολογίσωσι κατ’ ἐλάχιστον ὅρον περὶ τὰ 6,000,000. 4) Εἰς παροχὴν πρὸς τὸ ταμεῖον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν 27,000,000· 5) Εἰς παροχὴν τοῦ ταμείου Ἀμύνης 20,000,000· 6) Εἰς παροχὴν τῶν ὀφειλομένων εἰς τὸ ταμεῖον Ἀμύνης 4,741.000· 7) Εἰς ἐκτέλεσιν σιδηροδρομικῶν ἔργων. Πόσον; Ποῖος σιδηρόδρομος θὰ γίνῃ; Οἱ ἐκ Λαρίσης συνάδελφοι γνωρίζουσιν ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ σιδηρόδρομος Μηλεῶν, ὁ ὁποῖος ἔχει τὰς διαστάσεις ἀθύρματος παιδικοῦ, ἐστοίχισεν ἑκατομμύριά τινα, οἱ δὲ συνάδελφοι ἐκ Λακεδαίμονος, οἱ ὁποῖοι ζητοῦσι τὸν σιδηρόδρομον Σπάρτης, ὅπως καὶ οἱ συνάδελφοι τῆς Βορειοδυτικῆς Ἑλλάδος, οἱ ὁποῖοι ζητοῦσι συμπλήρωσιν τῶν σιδηροδρομικῶν γραμμῶν καὶ τὸν σιδηρόδρομον Ἄρτης, ἀπαιτοῦσιν ἑκατομμύριά τινα, ὑποθέτω δ’ ὅτι δι’ ἕνα ἐξ αὐτῶν ἀπαιτοῦνται 10 ἑκατομμύρια. Διὰ πάντα δὲ ταῦτα τὰ σιδηροδρομικὰ δίκτυα, ὑποθέτω, 14,000,000.

§274Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Πολλά.

§275Γ. ΠΩΠ. Λέγω ἐγὼ τὸ ἐλάχιστον ποσόν. Εἰς προκαταβολὰς μέχρι 3,000,000 πρὸς ἀποξήρανσιν ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ, πρὸς ἔναρξιν δηλαδὴ ἐργασιῶν ἀποξηράνσεως, διότι θὰ ἔλθωσι καὶ ἄλλα ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα θὰ συμπληρώσωσι τὴν ἀποξήρανσιν. 8) Εἰς ἀγορὰν αὐτοκινήτων μεγάλων πλοίων μέχρις 1,200,000 πρὸς καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου. Ὑποθέτω ὅτι θὰ εἶναι δι’ ὅλον τὸν στολίσκον, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ γίνῃ, τὸν καταδιωκτικόν. 9) Εἰς προκαταβολὰς ἀπέναντι τοῦ συναφθησομένου δανείου δι’ ἐγκατάστασιν προσφύγων 4,300,000. Καὶ τὰ ποσὰ ταῦτα, ἐὰν τὰ προσθέσητε ἓν πρὸς ἕν, εἶναι 83,841,000. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει ἐν τούτοις περίσσευμα μόνον 71,804,375.

§276Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ τὸ ὑπόλοιπον!

§277Γ. ΠΩΠ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τὰ ἑκατομμύρια ταῦτα. Ἔχομεν καὶ ἄλλα ἑκατομμύρια. Πόσα δὲ εἶναι αὐτά; Ἀκούσατε τί λέγει ἐν 12 κεφαλαίῳ, εἰς τὸ τέρμα τοῦ δωδεκαλόγου του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Τὸ ὑπόλοιπον τῶν πλεονασμάτων, ὅπερ δὲν δύναται νὰ εἶναι κατώτερον τῶν 17,750,000, διατεθήσεται κατὰ τὸ ἐλεύθερον ὑπόλοιπον αὐτοῦ μετὰ τὴν συντέλεσιν τῆς ἀρξαμένης ἑξαμηνίας τῶν γενικῶν λογαριασμῶν τῆς γενικῆς ληψοδοσίας τοῦ δημοσίου ταμείου. Ἑπομένως, ἐὰν προσθέσωμεν τὰ ἑκατομμύρια ταῦτα εἰς τὰ 82,000,000, εὑρίσκομεν ποσὸν πλεονασμάτων ἐν τῷ ταμείῳ 100,672,000. Καὶ εἶχον δίκαιον ν’ ἀναμνησθῶ τοῦ παραδόξου ἐκείνου ἀποσπασματάρχου. Ἀλλὰ μὲ ὅλην τὴν λύπην, τὴν ὁποίαν αἰσθάνομαι διὰ τὴν ἀνάμνησιν ἄλλου τινὸς γεγονότος, κύριοι συνάδελφοι, δὲν δύναμαι νὰ λησμονήσω τὴν διαθήκην τοῦ ἀειμνήστου Στεφάνου Ξένου, ὁ ὁποῖος ἀποθανὼν καὶ εἰς ἐμὲ κατέλιπε—διότι προέβλεπε δημοσιογραφικὸν μέλλον ἴσως εὐάρεστον—ἑκατομμύριά τινα, εἰς ἄλλον δὲ συνάδελφόν μου, τῆς «Ἀκροπόλεως», περὶ τὰ δέκα ἢ δώδεκα ἑκατομμύρια καὶ ἐσκόρπισε διὰ τῆς διαθήκης αὐτοῦ τόσα ἑκατομμύρια, πρὸ τῶν ὁποίων βεβαίως θὰ κατελαμβάνετο ὑπὸ ἰλίγγου καὶ αὐτὴ αὕτη ἡ αἰσιοδοξία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν! Ὅτε μετέβημεν ὅμως ν’ ἀναζητήσωμεν τὰ ἑκατομμύρια ἐκεῖνα, εἴδομεν τοὺς φιλοστόργους κληρονόμους τοῦ ἀειμνήστου Ξένου, τοῦ ἀτυχοῦς ἐκείνου ἀνδρός, ὁ ὁποῖος μετὰ τόσους ἀγῶνας πραγματικῶς ὑπὲρ τοῦ ἔθνους καὶ μετὰ τόσας γενναίας πραγματικῶς εἰσφορὰς ἀπέδειξεν ὅτι ἐμφορεῖται καὶ ἀπὸ εἰσφορὰς τοιαύτης μορφῆς νὰ περισυλλέγωσι τεμάχια λογαριασμῶν ἐκ χάρτου καὶ νὰ παραδίδωσι ταῦτα εἰς τὸν Ἥφαιστον. Αὐτῆς τῆς ἐντυπώσεως τῆς παραδόξου τὴν εἰκόνα διασκορπίσεως πλούτου ἀνυπάρκτου ἔχομεν, καὶ τοῦτο εἶναι τὸ νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν δίδει μεγάλην προσοχὴν διὰ τὴν ὕπαρξιν τῶν χρημάτων ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅταν δίδει εἰς τὴν κατάστρωσιν ἀριθμῶν, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν μεριμνᾷ, διότι οὐδέποτε πρόκειται ν’ ἀποτιμηθῶσιν οὗτοι εἰς μετρητά. Καὶ ἤδη οἱ θαυμάσαντες καὶ ζητωκραυγάσαντες καὶ χειροκροτήσαντες θὰ εὑρεθῆτε ἐνώπιον μιᾶς ἀποθαρρύνσεως, ὅτι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὑπόσχεται ὀλιγώτερα, δύναται νὰ ἐκπληρώσῃ, ἀλλ’ ὁ ὑποσχόμενος πέρα τῶν ἰδίων αὐτοῦ δυνάμεων οὐδέποτε θὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποσχέσεις αὐτοῦ. Καὶ τὰ ἑκατομμύρια ἐξητμίσθησαν τοιουτοτρόπως, ἐξητμίσθησαν καὶ δὲν ἀπομένουσιν ὑπὲρ τοῦ Κράτους εἰμὴ τὰ ἑκατομμύρια τὰ ἐκ τοῦ δανείου προερχόμενα καὶ τὰ ὁποῖα ἀνέρχονται εἰς 52,000,000, τὰ ὁποῖα ἐπιβαρύνουσιν ἡμᾶς καὶ διὰ προσθέτου δαπάνης κατὰ 2,600,000 περίπου, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται, ἵνα ἀντικρύζωμεν τὴν ὑπηρεσίαν αὐτοῦ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς τόκους, ἐνῷ ἐξ αὐτοῦ λαμβάνομεν τὸ ἥμισυ προσωρινῶς, διότι δὲν γνωρίζομεν πότε θὰ τὸ διαθέτωμεν καὶ κατὰ ποίαν ἐποχὴν θὰ τὸ διαθέσωμεν. Θὰ σᾶς εἴπω δέ, διὰ νὰ ἐννοήσητε, προκειμένου περὶ τοῦ δανείου τούτου, τοῦ ὁποίου εἶναι ἀνάγκη ὅπως εὐθὺς ἀμέσως κατασταθῇ δυνατὴ ἡ ἐπιστροφή, ἂν ὑπάρχει ὄντως τὸ ποσὸν αὐτοῦ. Διότι θὰ ἦτο ἀληθῶς κάτι ἔξω πάσης πρακτικότητος νὰ ἔχωμεν εἰς τὰς ἀποθήκας ἡμῶν ἐρριμμένας ἓν ἑκατομμύριον δραχμῶν καὶ νὰ μὴ ἐπιστρέφωμεν ταύτας, ὥστε νὰ κερδίσωμεν τοὐλάχιστον εἰκοσάδα ἑκατομμυρίων προεξοφλοῦντες τὰ 84,000,000, ἀπέναντι τῶν ὁποίων μόνον 84,000,000 ἐλάβομεν. Θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ἐπιστραφῶσι τὰ ἑκατομμύρια ταῦτα, νὰ ἀναλάβωμεν ἀμέσως καὶ τὴν πίστιν ἡμῶν ἀκεραίαν, διότι κατορθοῦμεν 40 ἑκατομμύρια νὰ ἐπιστρέψωμεν καὶ εὑρέθημεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ συνομολογήσωμεν δάνειον 110 ἑκατομμυρίων ὑπὸ τοὺς βαρυτάτους ἐκείνους ὅρους· θὰ ἦτο ἀληθῶς ἀναστήλωσις τοῦ Κράτους, ἂν θὰ ἠδύνατο εἰς ἓν καὶ μόνον ἔτος ἀνορθώσεως ν’ ἀποδώσῃ τοῦτο τόσα ἑκατομμύρια εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν ὅτι ὄντως τὸ Κράτος ἀνωρθώθη ὅτι τὸ Κράτος πλέει ἐντὸς Πακτωλοῦ χρυσίου. Ἀλλὰ τὸ δάνειον αὐτό, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ, ἐφ’ ὅσον δὲν πληρώνεται, ἐφ’ ὅσον δὲν διατίθεται εὐθὺς ἀμέσως, μίαν ἀληθινὴν πληγήν, ἀπὸ τῆς ὁποίας βραδύτατα μέν, ἀλλ’ ἀσφαλῶς θὰ στάζῃ ἀσφαλῶς αἷμα ῥέον ἀπ’ αὐτοῦ τούτου τοῦ χρήματος τοῦ λαοῦ, θὰ ἴδητε πῶς εἶναι διατεθειμένον, διὰ νὰ κατανοήσητε ἂν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ σκέπτηται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προσθέσῃ καὶ τοὺς ἐκ τοῦ δανείου τούτου τόκους ὡς τακτικὸν ἔσοδον τοῦ Κράτους, διότι προστίθεται ὡς τακτικὸν ἔσοδον ὁ τόκος 1,700,000, τὸν ὁποῖον ἀποδίδουσι τὰ ἑκατομμύρια ταῦτα, διὰ τὰ ὁποῖα ἡμεῖς πληρώνομεν 4,700,000 περίπου. Τὸ ὀνομαστικὸν κεφάλαιον τοῦ δανείου εἶναι 110,000 000. Τὸ εἰσαχθὲν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ἀνῆλθεν εἰς 84,739,000, ζημία γενικὴ προελθοῦσα ἐκ τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ δανείου τῶν 25,261,000, ἀναλογοῦσα πρὸς 22 δραχμὰς καὶ 96%. Ἐτήσιος τόκος πρὸ 4% τοῦ δανείου τούτου, ἐπ’ ὀνομαστικῷ κεφαλαίῳ τῶν 110,000,000, δίδει τὸ ποσὸν τῶν 4,400,000 δραχμῶν. Ἐτήσιος δὲ τόκος πρὸς 3½%, διότι ἐγὼ λαμβάνω τὸ ἀνώτερον ὅριον, λαμβάνω δὲ καὶ τὸ ὅριον τῆς ἀνωτάτης προθεσμίας, ἡ ὁποία εἶναι τοῦ προσεχοῦς Μαΐου, λαμβάνω δ’ ἐκεῖνον τὸν τόκον τὸν ὑπέρτερον πάσης αἰσιοδοξίας, δίδει τὸ ποσὸν τῶν 2,063,530. Ἑπομένως ζημιοῦται ἐτησίως τὸ Κράτος διὰ τὸ δάνειον αὐτό, τὸ ὁποῖον οὐδεμίαν ἔχομεν ὑποχρέωσιν ν’ ἀναλάβωμεν, καὶ ὅμως τὸ ἀνελάβομεν, τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὑπογράψαντος μάλιστα καὶ σύμβασιν, ἥτις ἐδημοσιεύθη ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως, ζημιοῦται, λέγω, τὸ Κράτος ἐτησίως 2,336,000, ἂν ὑπολογισθῇ ὅτι ὁ τόκος θὰ παραμείνῃ εἰς 3½%. Ἀλλὰ γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ὁ τόκος ὑπολοίπων τινῶν τῆς καταβολῆς τοῦ δανείου τῶν 40 ἑκατομμυρίων, εἴτε εἰς ἄμεσον ζήτησιν εἴτε μετὰ προθεσμίαν ταχθῇ δὲν κανονίζεται ἀπὸ τὰς ἀγαθὰς διαθέσεις τῶν διευθυνόντων ἐνταῦθα τὴν Τράπεζαν τὴν Ἐθνικὴν καὶ τῆς «Ἀνατολῆς», εἰς τὰς ὁποίας ὑπάρχουσι καταθέσεις, ἀλλ’ ἀναλόγως τῶν περιστάσεων, ἀναλόγως τῶν ἐθνικῶν ἀναγκῶν. Καὶ ἐνῷ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, ὑπουργοῦντος σήμερον τοῦ νῦν Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἔδιδε τὸ ὑπόλοιπον τοῦ δανείου τῶν 40,000,000 πρὸς 2½%, σήμερον τὸ ἔχει πρὸς 3%, πρὸς 3 καὶ ¾%, πρὸς 3 καὶ ½%. Μάλιστα ὑπάρχει καὶ τὸ ἑξῆς παράδοξον, ὅτι τοὺς τόκους δὲν ἔλαβεν, ἀλλ’ ἔκαμεν ἀνακεφαλαίωσιν μὲ 2% κατὰ νέον σύστημα ἀνατοκισμοῦ, ὅπερ συνιστῶ εἰς τοὺς κυρίους συναδέλφους, διότι εἶναι λίαν ἀναστηλωτικὸν τῶν οἰκονομικῶν μιᾶς διαχειρίσεως. Καὶ εἶναι πιθανόν, ἐνῷ σήμερον βλέπομεν αὐτὸ τὸ ποσόν, αὔριον νὰ ἴδωμεν τὴν ζημίαν τοῦ Κράτους αὐξανομένην μέχρι τῶν 3,000,000, καὶ θὰ παρέχῃ τοῦτο τὴν ἐκδούλευσιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅστις παρουσιάζει ὡς ἔσοδα 6,000,000 ἐκ τόκων δανείου, τὸ ὁποῖον πρέπει χάριν τοῦ συμφέροντος τῆς χώρας νὰ διατεθῇ μίαν ὥραν ταχύτερον εἰς παραγωγικὰς ἀνάγκας. Ἰδοὺ ὅτι, ἐνῷ ἔλεγεν ὅτι ἐμφανίζεται ὡς ἔσοδον τόκων τὸ 1,500,000, τὸ Κράτος ζημιοῦται περὶ τὰ 3,000,000. Καὶ πάντα ταῦτα, διὰ ν’ ἀποδειχθῇ ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς θὰ ἔχῃ περίσσευμα κατὰ τὸ 1912. Ἀλλὰ θὰ ἦτο ἀστεῖον νὰ φαντασθῇ τις ὅτι ἤξιζε τὸν κόπον, ἐνώπιον τοιούτου θησαυροῦ ἑκατομμυρίων, νὰ παρουσιάζεται καὶ μικρόν τι ἔλλειμμα εἰς τὸ Κράτος. Ὁ σχολαστικὸς τοῦ μύθου ᾐσθάνετο ἐντροπήν, διότι ἀποθανόντος τοῦ τέκνου του τοῦ μικροῦ ἐπρόκειτο νὰ τὸ ἐπιδείξῃ ἐνώπιον ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἦσαν μεγαλείτεροι αὐτοῦ, καὶ δὲν αἰσθάνεται τὸ αἴσθημα τῆς αἰδοῦς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν παρουσιάζων μετὰ τόσον χρόνον, τόσον ἐλάχιστον μῦν ἀπέναντι προσδοκιῶν τόσῳ μεγάλου ἀκροατηρίου, τὸ ὁποῖον ἔβλεπε περισσεύματα καὶ ἔπρεπε νὰ θαυμάσῃ τὸν μετὰ τόσης ὀδύνης θνήσκοντα μῦν τοῦ περισσεύματος. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἠθέλησε νὰ εἴπῃ πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι πάντα ταῦτα τὰ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα εἴδετε, οἱ θρίαμβοι τοὺς ὁποίους ἠκούσατε, ὀφείλονται πρὸ πάντων εἰς τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον διεχειρίσθησαν τὰ οἰκονομικὰ πράγματα τοῦ Κράτους. Ὀφείλονται εἰς τὴν ἄσκησιν νέων μεθόδων, διὰ τῶν ὁποίων ἡ Κυβέρνησις τῆς ἀνορθώσεως καὶ ἡ πυγμὴ κατώρθωσαν νὰ ἐξαναγκάσωσι τὸ χρῆμα πειθήνιον νὰ ἔλθῃ εἰς τὰ ταμεῖα καὶ νὰ ὑπερπληρώσῃ αὐτὰ μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε νὰ διαρρηγνύωνται τὰ χρηματοκιβώτια, ὥστε νὰ ἔχωμεν πιθανὸν ἀνάγκην προμηθείας νέων τοιούτων, ἀδιάφορον ἂν δημοπρατοῦμεν μετ’ ὀλίγον πᾶσαν τὴν ἀκίνητον περιουσίαν τοῦ Κράτους, ἀδιάφορον ἂν λέγομεν ὅτι ἔχομεν νέον στάδιον ἐπιχειρήσεως, διότι θὰ ἴδωμεν τὰ οἰκόπεδα ὑψούμενα, ὅταν φέρωμεν τὰ ὕδατα τῆς Στυμφαλίας ἢ τοῦ Μέλανος ποταμοῦ, τοῦ νέου αὐτοῦ Πακτωλοῦ, οἱ ὁποῖοι ἐκ παραλλήλου θ’ ἀρδεύσωσι καὶ τὴν ψυχὴν ἡμῶν καὶ τὸν ἀγρόν, τὸν ὁποῖον καλλιεργεῖ ἡ ἀνόρθωσις. Ἴδωμεν ὅμως ἂν καὶ εἰς τοῦτο εἶπέ τι τὸ ἀκριβὲς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁμολογῶ, κύριοι συνάδελφοι, ὅλην τὴν δυσχέρειαν, τὴν ὁποίαν εἶχον, ὅπως παρακολουθήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἀρνηθέντα εἰς ἡμᾶς νὰ παράσχῃ τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1910, τὸν ὁποῖον ἐζήτησα καὶ ὡς Βουλευτὴς καὶ ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, διότι ἀντὶ τούτου μοὶ προσεκομίσθησαν δύο προσωριναὶ καταστάσεις τοῦ 1910 καὶ 1911 χειρόγραφοι, τὰς ὁποίας μὲ τὸ μέτρον τῶν ἀσθενῶν μου δυνάμεων, μὲ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον παρέχει ὁ χρόνος καὶ ἡ κόπωσις ἐκ τῆς συνεχοῦς ἐνταῦθα ἐργασίας, κατώρθωσα ν’ ἀναγνώσω, ἵνα εἰσέλθω εἰς ἔρευναν, εἰς ἐξακρίβωσιν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔλεγεν ὁ κ. Ὑπουργός. Θὰ ἐθεώρουν ὅτι ἦτο ἀληθῶς παράλειψις ἐμοῦ πρὸς τὴν ἔννοιαν τῶν καθηκόντων μου ὡς Βουλευτοῦ καὶ πρὸς τὴν ἔννοιαν ταύτην τοῦ νέου Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσαμεν, ἐὰν δὲν κατέβαλλον καὶ τὰς ὑστάτας μου σωματικὰς καὶ πνευματικὰς δυνάμεις, λόγῳ ὑπερκοπώσεως κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτάς, νὰ παρακολουθήσω καὶ νὰ ἐρευνήσω τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Ὅτε ἐψηφίζετο, κύριοι συνάδελφοι, τὸ Σύνταγμα, οἱ πρεσβύτεροι τῶν ἐνταῦθα παρακαθημένων, οἱ καὶ πλείονα πεῖραν ἐμοῦ ἔχοντες, ἔλεγον κατὰ τὰ Ἐπίσημα Πρακτικά, τὰ ὁποῖα ἔχω ἐνώπιόν μου, ὅτι εἶναι καιρὸς τέλος πάντων νὰ διαρρυθμισθῶσι τὰ τοῦ εἰδικοῦ ἄρθρου τοῦ ἀφορῶντος τὸν Προϋπολογισμόν. Ὁ κ. Δραγούμης ἔλεγεν ὅτι πρέπει ὁ Προϋπολογισμὸς νὰ συζητῆται ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐντὸς τῶν δύο πρώτων μηνῶν τῆς Συνόδου. Καὶ προσέθετεν ἐν τῇ αὐτῇ συνταγματικῇ συζητήσει ὁ κ. Νέγρης ὅτι οὐδεμία πίστωσις ἐπιτρέπεται νὰ ψηφισθῇ, ἂν δὲν ἔχῃ διανεμηθῆ τοὐλάχιστον 10 ἡμέρας πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἔλεγον ἐν τῇ συζητήσει ἐκείνῃ ὁ κ. Νέγρης καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἐν εὐλόγῳ συγκινήσει, ἀλλὰ καὶ μετά τινος ἀγανακτήσεως διὰ τὸ παρελθόν, κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ Προϋπολογισμοὶ τοῦ Κράτους συνεζητοῦντο ἐπὶ 20 ἡμέρας, καθ’ ἃς προσήρχοντο πρὸς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτοὶ οἱ Ὑπουργοί, ὅπως δώσωσι διασαφήσεις, διότι ἐθεώρουν τιμὴν αὐτῶν καὶ οἱ πολιτικοὶ ἀρχηγοὶ καὶ οἱ Ὑπουργοὶ νὰ καλῶσι τὴν Βουλὴν νὰ ἐλέγξῃ αὐτούς, ἦσαν δ’ ἐξέχοντες ἄνδρες ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἠσθάνοντο ὅτι διείποντο ἀπὸ κοινὴν πρόθεσιν καὶ φιλοδοξίαν καὶ οἱ ὁποῖοι ἐπίστευον ὅτι εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ διατυπώσωσι καὶ ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τῆς Βουλῆς, ἐκ μέρους τοῦ ὁποίου ἤρχοντο, τὰς παρατηρήσεις αὑτῶν, ἔλεγεν, ἐπαναλαμβάνω, μετὰ συγκινήσεως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὴν ἡμέραν ἐκείνην τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ταχέως διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων κλπ...». Αἱ εἴκοσι δηλ. καὶ αἱ εἰκοσιπέντε ἡμέραι τοῦ φαύλου παρελθόντος ἦσαν ὀλίγαι, διὰ νὰ συζητῆται ὁ Προϋπολογισμός, καὶ οὐχὶ οἱ δύο καὶ οἱ τρεῖς μῆνες, κατὰ τοὺς ὁποίους ἐκρατοῦντο καὶ συνεζητοῦντο οἱ Προϋπολογισμοί, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἀνεδείχθησαν πάντες ἐκεῖνοι, οἵτινες πραγματικῶς ἠθέλησαν νὰ πολιτευθῶσιν ἐν τῇ χώρᾳ ταύτῃ, τῶν ὁποίων ἔχομεν καὶ ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ ἀντιπροσώπους γεροντοτέρους ἢ νεωτέρους. Καὶ σήμερον, τί γίνεται σήμερον; Σήμερον δὲν ἔχουσι δικαίωμα οὔτε γνώμην νὰ ἔχωσιν, οὔτε φιλοδοξίαν νὰ ἔχωσιν, οὔτε τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος νὰ ἐπικαλῶνται οἱ κρίνοντες τὸν Προϋπολογισμόν, ἀλλ’ ὀφείλουσι νὰ βαίνωσιν εἰς τὰ τυφλά, ὀφείλουσιν ἐντὸς ὀκτὼ ἡμερῶν νὰ δώσωσι τὴν ἔκθεσίν των εἰς τὴν Βουλὴν μετὰ ἐθελοθυσίας, διὰ τὴν ὁποίαν ὁμολογῶ, ἐγὼ τοὐλάχιστον, καὶ θαυμάζω τοὺς εἰσηγητάς, ἐν οἷς καὶ τὸν πρακτικώτατον ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος συνάδελφον, μετὰ ἐθελοθυσίας τοιαύτης, ἡ ὁποία βεβαίως ἀναγκάζει αὐτοὺς νὰ παθαίνωνται ψυχικῶς, διότι οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν ὅτι καὶ ὁ κ. πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ὁ ἔντιμος ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος συνάδελφος καὶ οἱ λοιποὶ συνάδελφοι, οἱ ἀναλαβόντες νὰ ποιήσωνται εἰδικὰς εἰσηγήσεις, θὰ ἔχωσιν ὡς βάρος εἰς τὴν πολιτικὴν αὑτῶν συνείδησιν ὅτι εὑρέθησαν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ συμπράξωσιν καὶ νὰ ἔχωσι τὴν συνενοχὴν τοιαύτης ἀνατροπῆς, ὄχι πλέον συνταγματικῆς διατάξεως, ἀλλ’ αὐτῶν τούτων τῶν νέων πολιτικῶν ἰδεῶν, τὰς ὁποίας ἐπεκαλεῖτο ὁ ἀρχηγὸς ὑμῶν εἰσηγούμενος τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο τοῦ Συντάγματος ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Διότι, ἐὰν τέλος πάντων εἴχομεν ἡμεῖς τὴν ἐνοχὴν ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους δὲν ἐνεφανίζετο ἐκ τῆς ἐπιτροπῆς ἐντὸς τῆς Βουλῆς, θὰ ὑπῆρχε λόγος τις διαμαρτυρίας· ἀλλ’ ἔχομεν τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐνεφάνισε τοιοῦτον Προϋπολογισμὸν μετὰ σωροῦ ὁλοκλήρου νόμων σήμερον μόλις, ἐνῷ καὶ κατὰ τὸ Σύνταγμα, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν ὑποχρέωσιν καὶ κατὰ τὴν προαγγελίαν, τὴν ὁποίαν εἶχε κάμει ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου, ὤφειλε δύο μῆνας πρότερον νὰ προσκομίσῃ τὸν Προϋπολογισμὸν ἐνταῦθα. Ἀλλὰ ταῦτα δὲν ἔχουσιν εἰμὴ σημασίαν ἰδεολογιῶν. Ὅταν αἱ Κυβερνήσεις ἔχωσι πλειονοψηφίαν, δύνανται νὰ πράττωσι τὰ πάντα, δύνανται καὶ τοὺς ἰδίους αὑτῶν λόγους νὰ περιβάλλωσι διὰ τῆς μεθόδου τῆς σκοπιμότητος, παραλείπουσαι τὴν νομιμότητα, διὰ νὰ ψηφίζωσι νομοσχέδια 40 καὶ 50 κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας, νομοσχέδια ἀφορῶντα ζητήματα, τὰ ὁποῖα δὲν δυνάμεθα εἰς τόσον ὀλίγον διάστημα νὰ ἐρευνήσωμεν, ἀλλ’ ἐπὶ τῶν ὁποίων ὁσάκις προσπίπτει ὁ ὀφθαλμὸς ἀντικρύζομεν καὶ ἓν πρόσωπον, νομοσχέδια, εἰς πολλὰ ἐκ τῶν ὁποίων δὲν θὰ ἦτο ἄσκοπον νὰ τίθηται καὶ ἡ φωτογραφία τοῦ σχετικοῦ προσώπου, ἵνα μὴ παραπέσωσι καὶ ἀναληφθῶσιν ὑπὸ ἄλλων ἐπιτηδειοτέρων. Καὶ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι εἰς τὸ ἔργον αὐτοῦ καὶ εἰς τὴν ἐργασίαν τῆς καθόλου διοικήσεως ὀφείλεται ἡ ὕπαρξις τοῦ περισσεύματος, διότι, ὡς ὀρθῶς παρατηρεῖ ὁ ἐκ Λακωνίας συνάδελφος, θὰ ἦτο ἀστεῖον νὰ παραδεχθῇ τις ὅτι τὸ περίσσευμα τοῦτο ἔχομεν καὶ ὡς πλεόνασμα, ὀρθότατα δὲ παρετήρησεν ὅτι δύναται ἡ ταμιακὴ κατάστασις μιᾶς χώρας νὰ ἐμφανίζηται ὑπὸ τὰς ἀνθηροτέρας περιστάσεις, ἀλλ’ οὐδεμίαν σχέσιν δύναται νὰ ἔχῃ αὕτη πρὸς τὴν ὅλην οἰκονομικὴν κατάστασιν καὶ τὴν διεξαγωγὴν μιᾶς χρήσεως ἢ οἰκονομικοῦ ἔτους ἔστω. Κατὰ τὸ παρελθὸν γνωρίζομεν πάντες ὅτι ὑπῆρχον, εἰς ἐποχὴν πολλῷ μᾶλλον ἐγγυτέραν πρὸς τὸ τέρμα τοῦ ἔτους, καταθέσεις εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ὑπὲρ τοῦ Κράτους λόγῳ μὴ ἐκπληρωθεισῶν ὑποχρεώσεων αὐτοῦ, ἐκ 17 καὶ 20 ἑκατομμυρίων, εἴτε διότι δὲν ἔσπευδον αἱ ὑποχρεώσεις ἐκεῖναι νὰ ἐκπληρωθῶσιν, εἴτε διότι ἀνεβάλλετο ἡ ἐκπλήρωσις αὐτῶν. Ἤδη ὅμως πρώτην φορὰν ἔρχεται Ὑπουργός, χωρὶς νὰ παρουσιάζῃ τοὺς ἀριθμούς, τοὺς ὁποίους ὅμως ἐγὼ θὰ ἐπαρουσίαζον ἕνα πρὸς ἕνα, νὰ διακηρύξῃ ὅτι τοῦτο εἶναι περίσσευμα, ὅτι τοῦτο εἶναι πλεόνασμα, τὸ ὁποῖον θὰ διανείμῃ μετὰ τῶν ἑβδομήκοντα καὶ ἑνὸς ὑπαρκτῶν, 110 δὲ ἀνυπάρκτων ἑκατομμυρίων. Διὰ νὰ φθάσωμεν ὅμως εἰς τὰ συμπεράσματα ταῦτα, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ διατυπώσω ἀριθμούς τινας. Ἐπεθύμουν, ἂν ἦτο δυνατόν, ν’ ἀποφύγω τὴν παράταξιν ἀριθμῶν· ἀλλ’ ἀτυχῶς πλὴν τοῦ γενικοῦ μέρους ὑπάρχει ἀνάγκη καὶ μέρους τινὸς εἰδικοῦ, τὸ ὁποῖον ἀπευθύνεται ἰδιαίτατα πρὸς τὰς ὑπηρεσίας τὰς οἰκονομικάς, ἐξ ὧν ἤντλησε τὰ στοιχεῖα αὑτοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ πρὸς αὐτὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα μὴ φαντάζηται ὅτι ὁσονδήποτε μικρὸν καὶ ἂν εἶναι τὸ διάστημα —ὄχι ὁ Ὑπουργὸς τοῦ παρόντος, ἀλλ’ ὁ Ὑπουργὸς τοῦ μέλλοντος— ὅτι δὲν θὰ εὑρεθῇ ὁ χρόνος, ὅπως ἐκεῖνοι, οἵτινες μετ’ ἐπιμελείας παρακολουθοῦσι τὰ δημόσια πράγματα, προσφύγωσι καὶ εἰς τὴν μνήμην αὑτῶν καὶ εἰς ὅσα ὑπάρχουσι παρ’ ἡμῖν, ἵνα κατίδωσι ποῦ ἡ ἀκρίβεια, ποῖον τὸ ἀληθές, ἵνα καὶ αὐτοὶ μορφούμενοι δυνηθῶσι τῆς πείρας αὑτῶν καὶ τῆς μορφώσεως τὰ συμπεράσματα νὰ μεταδώσωσιν εἰς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι πρὸς ἄλλα ἀσχολοῦνται, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸν λαόν, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει καιρόν, ἵνα ἕκαστον τῶν μελῶν αὐτοῦ μελετήσῃ τὸν Προϋπολογισμόν. Διὰ τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι, ἐγὼ θὰ περιορισθῶ εἰς τὰ ἀπολύτως ἀναγκαῖα.

§278Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Δὲν κάμνομεν μίαν μικρὰν διακοπήν;

§279Γ. ΠΩΠ. Ὅπως θέλετε.

§280Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἂν πρόκειται νὰ παρατείνητε.

§281Γ. ΠΩΠ. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν εἰσῆλθον ἀκόμη εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ· ἂς διακόψωμεν πέντε λεπτά.

§282ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἂς διακοπῇ ἡ συνεδρίασις, κύριε Πρόεδρε.

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ πέντε λεπτά. Μετὰ τὴν διακοπήν.

§284ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ὁ κ. Πὼπ παρακαλεῖται νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§285Γ. ΠΩΠ. Ἐπαναλαμβάνω, κύριοι συνάδελφοι, τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀρχόμενος ἀκριβῶς ἀπὸ τοῦ σημείου ἐκείνου, κατὰ τὸ ὁποῖον διεκόψαμεν αὐτήν. Ἀπὸ τὸ σημεῖον τοῦτο ἄρχονται ἀριθμοί τινες μέλλοντες ν’ ἀποδείξωσιν ὅτι αἱ εἰσπράξεις, τὰς ὁποίας εἰς τὴν δευτέραν αὑτοῦ ἀγόρευσιν ἀνεβίβασεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς ἀποτελούσας πλεόνασμα καθαρὸν 12.150.000, προέρχονται κατὰ τὸ πλεῖστον μέρος, ὡς εἶπεν, ἐκ τῆς καθαρῶς κυβερνητικῆς ἐνεργείας. Πρὶν ἢ εἰσέλθω εἰς τοῦτο ἐν συναφείᾳ πρὸς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπε διὰ τὸν σκοπὸν τῆς ἐπαναστάσεως, ὀφείλω ν’ ἀναγνώσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς μετὰ τῶν ἀριθμῶν αὐτῶν καὶ ποῖοι ἀκριβῶς φόροι ὑπεβλήθησαν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1910 καὶ ποῖα ἦσαν τὰ ἐκ τῶν φόρων ἐκείνων ποσά, τὰ ὁποῖα ἀπεξεδέχετο ἡ Κυβέρνησις τῆς ἐπαναστάσεως ἢ εἰσηγηθεῖσα αὐτούς. Οἱ φόροι οὗτοι εἶναι νέοι φόροι, εἶναι φόροι, τῶν ὁποίων ἡ ἐφαρμογὴ δὲν ἐπετεύχθη, ἀλλὰ τῶν ὁποίων ἡ ἐφαρμογὴ ἄρχεται μετ’ ὀλίγον· εἶναι καὶ φόροι, οἵτινες προσετέθησαν ἢ καὶ ὑπάρχοντες διεσκευάσθησαν. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ἀληθῶς μετὰ πολλῆς φιλοπονίας ἐπεξεργασθεὶς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1910, ὁ Ὑπουργὸς τῆς ἐπαναστάσεως ἐν τῇ εἰσηγητικῇ αὑτοῦ ἐκθέσει δίδει καὶ τῶν φόρων τὴν ἀπαρίθμησιν, ἀλλὰ κυριώτατα καὶ τὰ ποσὰ τῶν εἰσπράξεων, τὰ ὁποῖα ἀπεξεδέχετο ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νέων φορολογικῶν ἐκείνων νόμων. Εἶναι δ’ οὗτοι οἱ ἑξῆς μετὰ τὰ ἀντίστοιχα ποσὰ τῆς εἰσπράξεως (ἀναγινώσκει)· «ἐκ τοῦ προσθέτου φόρου τοῦ καπνοῦ δραχ. 2.500.000, ἐκ τοῦ φόρου τοῦ οἰνοπνεύματος 2.500.000, ἐκ τοῦ φόρου τοῦ μετουσιωμένου φωτιστικοῦ οἰνοπνεύματος 600.000, ἐκ τοῦ φόρου τοῦ ἀνθρακασβεστίου 180.000· ἐκ τοῦ φόρου τῆς πυρίτιδος, τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν καὶ σκαγίων 700.000· ἐκ τοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος», οὗτινος ἡ ἐφαρμογὴ ἄρχεται κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος 1.000.000 ὑπελόγιζεν ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς 1.000.000 ὑπολογίζει καὶ ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν· ἐκ τοῦ φόρου τοῦ «μονοπωλίου τῆς σακχάρεως» ὑπελόγισεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἕν ἑκατομ. ὡς ἔσοδον. Ἀλλ’ ἐπῆλθεν ἡ μεταβολὴ διὰ τοῦ νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐλαττοῦται κατὰ 50 λεπτὰ ὁ εἰσαγωγικὸς δασμὸς τῆς σακχάρεως, ἑπομένως πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ 1.000.000 ἐντελῶς. Καὶ ἐξ ἄλλων τινῶν φόρων ὑπελόγισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι θὰ εἰσέπραττε τὸ Κράτος 11.587.077 δραχ. Οἱ στατιστικοὶ πίνακες, τοὺς ὁποίους παραθέτει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀντὶ εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως, παρουσιάζουσιν ὄντως αὔξησιν, οὐχὶ βεβαίως ἀπόδοσιν τοῦ ποσοῦ τούτου τῶν φόρων, κατὰ μέγα μέρος προσεγγίζουσαν εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν νέων φόρων, οἱ ὁποῖοι ἐπεβλήθησαν, ἐπαναλαμβάνω, ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῆς ἐπαναστάσεως. Ἤδη, ἀφοῦ ἐγνωρίσαμεν καὶ ποῖοι νέοι φόροι ὑπεβλήθησαν καὶ ποῖον ποσὸν ὑπελογίσθη ὅτι θ’ ἀπέδιδον οὗτοι καὶ ποῖον ποσὸν ἀπέδωκαν, ἐρχόμεθα νὰ ἴδωμεν: εἶναι ἆρά γε ταῦτα κυβερνητικῆς δράσεως προϊὸν καὶ πρωτοβουλίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς νέας ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου, τῆς διοικήσεως τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, ἡ ὁποία ἔδωκε πάντα ταῦτα τὰ ἀποτελέσματα, τῆς αὐξήσεως τῶν εἰσπράξεων, ἐκ τῆς ὁποίας ἐπῆλθε καὶ τὸ φημισθὲν ἀπόθεμα, τοῦ ὁποίου ἀγνοοῦμεν τὴν τύχην καὶ τὸν σκοπόν, ἀφοῦ δὲν ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν ἀπολογισμὸν ἢ μήπως τοῦτο προῆλθεν ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐκ τῶν φόρων τούτων, ἐξ ἄλλου δὲ ἐξ ἄλλων τινῶν αἰτιῶν; Γνωρίζομεν πάντες, κ. Βουλευταί, ὅτι ἔτος κρίσεως εἶναι τὸ ἔτος 1909. Κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο αἱ τελωνιακαὶ εἰσπράξεις παρουσιάζουσι τὰ ἑξῆς ποσά, τὰ ὁποῖα λαμβάνομεν ἐκ τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1909: εἰς χρυσὸν μὲν 4.799.397, εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια 34.833.531 ἐν συνόλῳ 38.511.928· κατὰ δὲ τὸ 1910 αἱ εἰσπράξεις ἀνῆλθον εἰς 38.897.429, δηλ. ἐν συνόλῳ εἰς 44.029.836. Ἑπομένως εἶναι ἐμφανὴς ἡ ἐπὶ πλέον διαφορά. Κατὰ τὸ 1910 δηλ. ἔχομεν ἐξ εἰσπράξεων εἰς χρυσὸν καὶ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια ἔχομεν, λέγω, ἐν συνόλῳ ἐπὶ πλέον εἴσπραξιν 4.517.910 ἐκ τελωνιακῶν εἰσπράξεων ἀπέναντι τοῦ 1909 τοῦ ἔτους κρίσεως. Ἀλλὰ συγχρόνως, ἵνα ἴδωμεν τὰς εἰσπράξεις μέχρι τοῦ μηνὸς Νοεμβρίου ὀφείλομεν νὰ γνωρίσωμεν καὶ τοὺς ἑξῆς ἀριθμούς. Κατὰ τὸ 1911 εἰσεπράχθησαν μέχρι τέλους Νοεμβρίου —τὰς προσωρινὰς ταύτας καταστάσεις ἐλάβομεν μόλις χθὲς τὴν νύκτα, ἐν τούτοις εἶναι εὐχερὲς νὰ τὰς μελετήσωμεν, διότι δημοσιεύεται κατὰ μῆνα διὰ τῶν ἀνακοινώσεων εἰς τὰς ἐφημερίδας ἡ ὁλικὴ εἴσπραξις τῶν τελωνείων, καὶ διότι ἡ προσφυγὴ εἰς τὰ διάφορα γραφεῖα παρέχει εὐχερῆ τὴν σύνοψιν ἀριθμῶν τινων ἀσφαλῶν—ἔχομεν μέχρι τέλους Νοεμβρίου 1911 τὰ ἑξῆς ποσά: εἰς χρυσὸν 4.912.671, εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια 37.377.956, δηλ. ἐν συνόλῳ 42.270.627, διὰ νὰ εὕρωμεν τὸ ἀκριβὲς ἐξ αὐτῶν διδόμενον ὀφείλομεν νὰ προσφύγωμεν εἰς τὸ ἀντίστοιχον δεκάμηνον χρονικὸν διάστημα τοῦ 1910 καὶ τοῦτο μᾶς δίδει τὰ ἑξῆς ποσά· εἰσεπράχθησαν εἰς χρυσὸν 4.363.113, εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια 34.398.206, ἐν συνόλῳ 39.152.019. Ἑπομένως ἡ διαφορὰ ἐπὶ πλέον κατὰ τὸ 1911 μέχρι τέλους Νοεμβρίου εἶναι 149.598 εἰς χρυσόν, 2.966.508 εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, δηλ. ἐν συνόλῳ 3.180.680. Καὶ διὰ ν’ ἀνακεφαλαιώσωμεν τὰ ποσὰ ταῦτα, ἔχομεν τὸ ἑξῆς πλεόνασμα κατὰ τὸ 1910 ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ 1909 ἐν συνόλῳ 4.517.910, πλεόνασμα κατὰ τὸ 1911 ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ 1910, 3.118.608. Ἑπομένως ἔχομεν ἐν συνόλῳ πλεόνασμα τῶν δύο τούτων χρήσεων 7.636.518. Ἀλλ’ ἡ αὔξησις αὕτη τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων δὲν ἀνέρχεται μόνον εἰς τὸ ποσὸν τὸ πέρα τῶν 3.000.000, τὸ ὁποῖον ἀνέφερα, διότι ὄχι μόνον ἡ χρῆσις τοῦ 1910 ὑπερτερεῖ τῆς χρήσεως τοῦ 1909, ἀλλὰ καὶ ἡ χρῆσις τοῦ 1911 ὑπερτερεῖ τῆς χρήσεως τοῦ 1909. Καὶ ἐὰν ἀντιπαρέλθω τοὺς ἀριθμούς, τοὺς ὁποίους δὲν θέλω ν’ ἀναγνώσω ἵνα μὴ καταπονήσω τὴν Βουλήν, καὶ πάλιν εὑρίσκομεν ὅτι εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 ὑπάρχει ἐπὶ πλέον διαφορὰ τοῦ 1911 ἐν παραβολῇ πρὸς τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 ἡ ἑξῆς:520.925 εἰς χρυσόν, 6.966.509 εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, δηλ. ἐν συνόλῳ ἔχομεν διαφορὰν ὁλικὴν 7.432.043. Καὶ ἐὰν συγκρίνωμεν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀριθμῶν ὁλοκλήρου πλέον τοῦ ἔτους 1910 καὶ 1911 μέχρι τέλους Νοεμβρίου παρελθόντος ἔτους εὑρίσκομεν ἐν συνόλῳ ὅτι ἡ μὲν χρῆσις τοῦ 1910 ὁλοκλήρου τοῦ ἔτους ἔδωκεν ἐν ὅλῳ 4.518.910 πλεόνασμα, ἡ δὲ χρῆσις τοῦ 1911 ἔδωκεν 7.432.434, ἐν συνόλῳ δηλ. αἱ δύο αὗται χρήσεις μέχρι τοῦ μηνὸς Νοεμβρίου τοῦ 1911 μᾶς ἔδωκαν ἐκ τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων τὸ ποσὸν 11.950.344. Καὶ ποῖον τὸ συμπέρασμα ἐκ τῶν ἀριθμῶν τούτων; Ποῦ εἶναι ἡ παρέμβασις τοῦ Κράτους διὰ τὴν εἴσπραξιν τοῦ ποσοῦ τούτου τοῦ ὑπὲρ τὰ 11.000.000, διὰ τὸ ὁποῖον ἐκαυχᾶτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν; Μᾶς εἶπεν ὅτι τὸ διὰ τῆς ἐνεργείας καὶ προσπαθείας τῆς ἀνορθωτικῆς Κυβερνήσεως εἰσπραχθὲν ποσὸν ἀνέρχεται εἰς 12,150,000, καὶ διὰ τῶν ὑπ’ ἐμοῦ ἐκτεθέντων, συμφώνως πρὸς τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1909, συμφώνως πρὸς τὸν ἀπολογισμὸν τὸν ἐκ τῶν προσωρινῶν καταστάσεων ἐξαχθέντα τοῦ 1910, καὶ συμφώνως πρὸς τὰς καταστάσεις τὰς προσαχθείσας τὸ 1911 μέχρι τέλους Νοεμβρίου, εὑρίσκομεν ῥητῶς ὅτι εἰσέπραξε τὸ Κράτος ἐπὶ πλέον ἀπὸ τοῦ 1909, τὸ ποσὸν τῶν 11.950.344 δραχ., καὶ ἀπομένει συνεπῶς διαφορὰ πρὸς θρίαμβον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα πανηγυρίσῃ ὡς προσπάθειαν τῆς ἀνορθώσεως ἀπέναντι τῶν εἰσπράξεων τοῦ 1909, ἀπέναντι ἑνὸς Κράτους, ἑνὸς ἔτους δυστυχοῦς, ἔτους φόβου καὶ δέους, τὸ ποσὸν τῶν 199.656 διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῶν 12.150,000... Ποῦ εἶναι λοιπὸν τὰ μεγάλα αὐτὰ ποσά, τὰ ὁποῖα ἡ περίνοια καὶ ἡ πρόνοια τῆς ἀνορθωτικῆς Κυβερνήσεως κατώρθωσε νὰ φέρῃ εἰς τὰ ταμεῖα τοῦ Κράτους, ἄνευ τῆς παρεμβάσεως παντάπασι τῶν τελωνείων, καὶ νὰ παρουσιάσῃ τὸν θρίαμβον, τὸν ὁποῖον ἐχειροκροτήσατε; Οἱ ἀριθμοὶ οἱ ἰδικοί μου ἀφίστανται τοῦ περισσεύματος ὑμῶν κατὰ 150.000 δρ. μόνον, τὸ δὲ περίσσευμα ἐκεῖνο προέρχεται ὁλόκληρον ἐκ τελωνειακῶν εἰσπράξεων καὶ προέρχεται ἐξ εὐλόγου καταστάσεως. Οὐδεμία κυβερνητικὴ παρέμβασις χρειάζεται, ἵνα προσκομισθῇ τὸ πλεόνασμα τοῦτο. Τὸ ἔτος 1909, ἔτος κρίσεως οὐχὶ μόνον δὲν ἄφηνε τὸν κόσμον νὰ διαθέσῃ τὰ χρήματα αὐτοῦ πρὸς ἐξαγωγὴν ἔξωθεν προϊόντων, οὐχὶ μόνον δὲν εἶχε τὰς ἐγγυήσεις ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἡ τάξις παρεῖχε μετὰ τὴν παρέλευσιν μιᾶς ἐπαναστατικῆς ἐποχῆς, ἀλλὰ κατὰ τὸ στάδιον τοῦτο τὸ χρονικόν, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ αὔξησις αὐτὴ ἐπῆλθε λόγῳ τῆς λαμπρᾶς ἐσοδείας, τὴν ὁποίαν εἴχομεν καὶ ἕνεκεν τῆς ὁποίας ἐξῆλθεν χρῆμα ἄφθονον, ἵνα εἰσέλθωσιν ἄλλα εἴδη, τὰ ὁποῖα τελωνιζόμενα ηὔξανον τὰ τελωνιακὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι, λόγῳ τοῦ ἐμπορικοῦ ἀποκλεισμοῦ, τὸ λαθρεμπόριον τῆς σακχάρεως περιωρίσθη κατὰ πολύ, καὶ λόγῳ ἔν τινι μέτρῳ τοῦ Ἰταλοτουρκικοῦ πολέμου αἱ τιμαὶ ὑπέστησαν μεγάλην μείωσιν, ἦσαν δ’ ἀφορμαὶ αὗται, αἵτινες εἶχον ὡς ἀναγκαίαν συνέπειαν τῆς εἰσαγωγῆς περισσοτέρου ποσοῦ σακχάρεως διὰ τῶν τελωνείων. Καὶ ἤδη πρόκειται ἐνώπιον ἡμῶν ὅλως ἐξαιρετικὴ περίοδος ἀνθηρότητος, ἀφ’ ἑνὸς τοῦ ἐσωτερικοῦ βίου τῆς Ἑλλάδος, λόγῳ τῶν ἐσοδειῶν αἵτινες ἐπέτρεψαν τὴν εἰσαγωγὴν ἔξωθεν ἀντικειμένων, τὴν αὔξησιν τῆς ἐσωτερικῆς πίστεως λόγῳ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορίου, τὴν ἔξωθεν παροχὴν πιστώσεως λόγῳ τῆς ἀναπτυχθείσης ἐν τῷ Κράτει ἀσφαλείας, καὶ συνεπῶς εὑρίσκομεν τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα διαφημίζονται ὡς εἰσπραχθέντα λόγῳ τῆς μεγάλης ἱκανότητος καὶ τῆς νέας τροπῆς, ἥτις ἐδίδετο ἐν τῇ διοικήσει τῶν οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους καὶ ἐν τῇ ἐν γένει διαρρυθμίσει τῆς διοικήσεως τῶν ὑπηρεσιῶν τῆς χώρας ὡς ἁπλοῦν ἀποτέλεσμα γεγονότων τυχαίων, εὐαρέστως τυχαίων γεγονότων, τὰ ὁποῖα παρακολουθοῦσι πάντοτε μίαν πολιτικὴν κρίσιν, οἵα ἦτο ἡ ἐκραγεῖσα κατὰ τὸ ἔτος 1909. Εἶναι πιθανὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εἴπῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὅτι οἱ ἀριθμοί, τοὺς ὁποίους παρουσιάζετε, δὲν εἶναι ἀκριβεῖς, διότι οἱ ἀριθμοὶ οὗτοι, ἀφοῦ πρόκειται περὶ ἐσόδων, εἶναι ἀποτέλεσμα συμπτώσεως ἴσως εἰσαγωγῆς ἔξωθεν οἱωνδήποτε καρπῶν. Θ’ ἀνέμενον πᾶσαν τοιαύτην ἀντίρρησιν, καὶ διὰ τοῦτο προέβλεψα καὶ πάλιν νὰ κάμω στατιστικήν τινα, καὶ παρετήρησα ὅτι ἡ παρουσιαζομένη ἐπὶ πλέον διαφορὰ εἶναι ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν σιτηρῶν 1,299,187. Ἑπομένως, ὡς βλέπετε, δὲν ἀφίσταμαι παντάπασι τῶν 12,150,000, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὰ ὁποῖα πρῶτος ἐγὼ ἀνεῦρον εἰς τὸν πίνακα, τὸν ὁποῖον ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, μέχρι τέλους Νοεμβρίου 1911. Πρέπει ὅμως νὰ ἴδωμεν πῶς εἰσεπράχθησαν ταῦτα. Εἰσεπράχθησαν ἆρά γε ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐξηρτῶντο ἁπλῶς ἐξ αὐτῆς ταύτης τῆς θελήσεως τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν; Πῶς δ’ εἰσεπράχθησαν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀπῄτουν τὴν παρέμβασιν αὐτοῦ τούτου τοῦ Κράτους, ἵνα εἰσέλθωσιν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον; Καὶ ἐνώπιον τοῦ φαινομένου τούτου, Κύριοι, ὁμολογῶ ὅτι, οὔτε ἐγὼ τὸ ἀνέμενον, ὁμολογῶ ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἐπροχώρουν εἰς τὴν ἔρευναν τῶν ἀριθμῶν, οἵτινες μοὶ ἐδόθησαν χθὲς διὰ τῶν καταστάσεων τούτων, τὰς ὁποίας ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, τῶν προσωρινῶν, καὶ διὰ τῆς παραβολῆς αὐτῶν πρὸς τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1909, καὶ διὰ τῶν στοιχείων τῶν πλεονασμάτων, τὰ ὁποῖα ἡ γνῶσις μέρους τινὸς τοῦ ἀπολογισμοῦ ἠδύνατο νὰ παράσχῃ τόσον ἐξεπληττόμην. Καὶ μόνον διὰ τὰ περίεργα ταῦτα ἀποτελέσματα εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐρωτήσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἂν τὴν ὥραν ἐκείνην ὄντως ἔλεγεν ἀκριβῆ, λέγων ὅτι δὲν εἶναι τὰ περισσεύματα ταῦτα ἐκ τελωνιακῶν εἰσπράξεων, νὰ τὸν ἐρωτήσω ποῦ διαθέτει τὰ ἑκατομμύρια αὐτὰ τὰ ἐκ τῶν ἄλλων εἰσπράξεων, διὰ τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖται ἡ παρέμβασις τοῦ Κράτους, ἵνα εἰσέλθωσιν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Νὰ τὸν ἐρωτήσω πῶς διεχειρίσθη τὸν δημόσιον θησαυρόν, ἐφ’ ὅσον, ἐρχόμενος διὰ τῆς ἀγορεύσεως αὐτοῦ καὶ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως καὶ διὰ πινάκων, τῶν ὁποίων τὴν εὐθύνην φέρουσι τὰ διάφορα τμήματα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ μᾶς παρουσιάσῃ τοιαῦτα ἀποτελέσματα, νὰ τὸν ἐρωτήσω τί ἐγένετο τὸ χρῆμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὸ ὁποῖον εἰσέπραξεν ἐκ τῶν τελωνειακῶν εἰσπράξεων, ἀφοῦ τὸ ποσὸν τοῦτο οὐδαμοῦ ὑπάρχει. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐμφανίζει τὰ πράγματα οὐχὶ ἀκριβῶς, ἕνεκα συγχύσεως ἴσως ἢ ἕνεκεν ἐλλείψεως χρόνου πρὸς μελέτην τῶν ἀριθμῶν τούτων,—καὶ ἐκ τούτου ἐπαρουσίασε πρὸς τὴν Βουλὴν ἀριθμούς, οἱ ὁποῖοι ἀνατρέπονται ἐντελῶς ἐκ τῆς παραβολῆς αὐτῶν τούτων τῶν ἀριθμῶν τῶν ἐπισήμων, τοὺς ὁποίους παρέχει τὸ ἐπίσημον Κράτος—καὶ ἐμφανίζεται, λέγω, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν λέγων ὅτι ἔχει ταμιακὰ περισσεύματα λόγῳ εἰσπράξεων, εἰς τὰς ὁποίας παρενέβη ἡ διοίκησις τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, καὶ ἡ διοίκησις ἐν γένει τῆς διαχειρίσεως τῶν πραγμάτων τῆς χώρας, καὶ ὅμως οὐδαμοῦ φαίνονται τὰ ποσὰ ταῦτα. Καὶ παρακαλῶ νὰ μὲ παρακολουθήσητε εἰς τὴν ἀνάγνωσιν μερικῶν πινάκων. Δὲν θέλω φυσικῶς ν’ ἀναφέρω τὸ τῆς νομισματικῆς ἱστορίας, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, διότι τοῦτο εἶναι ἐντελῶς ἔξω τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ ἀπορεῖ τις πῶς ἐλέχθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ ἐνδιαφέρει ἐκ τῶν πινάκων τούτων εἶναι τὸ ἑξῆς ὅτι: καὶ ἐν τῇ διαφορᾷ αὐτῶν περιλαμβάνονται αὐξήσεις τῶν εἰσπράξεων τῆς χρήσεως τοῦ 1910. Πλὴν δ’ αὐτοῦ αἱ μέχρι τέλους τοῦ Νοεμβρίου 1911 καταστάσεις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν,—καὶ θὰ ἴδωμεν ὅτι αἱ εἰσπράξεις αὗται οὐδεμίαν προυκάλεσαν ἐπιδίωξιν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως: καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ὅτι εἶναι καὶ κατώτεραι τῶν εἰσπράξεων τοῦ 1909, τὸ ὁποῖον ἦτο ἔτος κρίσεως ποικίλης ἐν τῷ Κράτει, ἔτος ἐπαναστάσεως, διότι κακῶς διεχειρίζοντο τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, καὶ διότι ἐκεῖ ὅπου ἐχρειάζετο ἡ παρέμβασις τῆς Πολιτείας, διὰ νὰ εἰσπράττῃ τοὺς φόρους ἐνεφανίζετο ἡ Πολιτεία—, θὰ ἴδωμεν, λέγω, τὸ παράδοξον τοῦτο φαινόμενον ὅτι αἱ εἰσπράξεις εἶναι κατώτεραι τοῦ ἔτους 1909, τὸ ὁποῖον προυκάλεσε τὴν ἐπανάστασιν λόγῳ ἀκριβῶς καὶ ἐξ αἰτίας ταύτης. Ἀκούσατε δὲ τοὺς ἀριθμοὺς τούτους, οἱ ὁποῖοι, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι εἰλημμένοι ἐκ τῆς μέχρι τέλους Νοεμβρίου 1911 καταστάσεως τοῦ ταμιακοῦ τμήματος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Θὰ ἀπησχόλουν προηγουμένως τὴν Βουλήν, ἵνα ἓν πρὸς ἓν ἀποδείξω ποῖαι εἰσπράξεις, ἐγένοντο μὴ ἀπαιτοῦσαι τὴν παρέμβασιν παντάπασι τοῦ Κράτους, ποῖαι εἰσπράξεις ἐγένοντο, αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσι τοὺς νέους φόρους τοὺς ἐπιβληθέντας κατὰ τὸ 1909 ὑπὸ τῆς ἐπαναστατικῆς Κυβερνήσεως, καὶ ποῖα ποσὰ ἀπέδωκαν οὗτοι πληρώνοντος καὶ πάλιν ἀγογγύστως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ προθύμως σπεύδοντος νὰ καταβάλλῃ τὰ ποσὰ ταῦτα, ἵνα ἐμφανισθῇ ὅτι ἀκούει τὴν φωνὴν τῆς ἐκκλήσεως ὑπὲρ τῆς πατρίδος, ὑπὲρ τῶν ἐθνικῶν ἰδεωδῶν, τὰ ὁποῖα βλέπομεν καὶ προσφάτως ἀκόμη κατὰ πόσον ἐκτελοῦνται καὶ κατὰ ποῖον τρόπον ἡ μὴ ἐκπλήρωσις αὐτῶν ἐκτελεῖται, διότι δὲν ἀρκεῖ νὰ μὴ ἐκπληρῶνται ἐθνικά τινα ἰδεώδη, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη ὁ τρόπος τῆς μὴ ἐκπληρώσεως αὐτῶν νὰ παρέχῃ ἐμπιστοσύνην τουλάχιστον εἰς τὸ Κράτος, ὅτι, Κύριοι, τηρεῖ τὴν ἀξιοπρέπεια αὐτοῦ, καὶ ἐν τῇ τηρήσει τῆς ἀξιοπρεπείας ταύτης δύναται νὰ εὐελπιστῇ περὶ τοῦ μέλλοντος καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τῆς ψυχῆς ὑμῶν διὰ νὰ ἴδητε, ἂν καὶ ἐν τῷ κεφαλαίῳ τούτῳ, ὄντως ἀνταπεκρίθησαν οἱ διοικοῦντες τὴν χώραν εἰς τὰς προσδοκίας ἡμῶν. Εἰσεπράχθησαν λοιπὸν ἐπὶ πλέον, κύριοι συνάδελφοι, 4,518.019, ἐνῷ ἐξ ἄλλου ἐγένοντο ἄπειροι αὐξήσεις δαπανῶν, δι’ ἃς ἐναβρύνεται ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ φαντάζεται καὶ διακηρύσσει διὰ τῶν ὀργάνων αὐτοῦ, τῶν δημοσιογραφικῶν, καὶ διὰ παντὸς τρόπου, ὅτι ἡ αὔξησις τῶν τελῶν χαρτοσήμου οὐδένα ἄλλον λόγον ἔχει ἢ τὴν αὔξησιν τῶν συναλλαγῶν, καθόσον ἡ ἀνόρθωσις κατώρθωσε νὰ ἐμπνεύσῃ καὶ πίστιν. Ἀλλ’ ἡ αὔξησις εἶναι ἐντελῶς ἐξαιρετική, ὄχι διότι εἶχον παύσει αἱ συναλλαγαὶ κατὰ τὸ ἔτος 1909, ἀλλά, ὡς μοὶ ἔλεγε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν διοικητὴς ἑνὸς τῶν μεγαλειτέρων ἱδρυμάτων, διότι ἡ Τράπεζα, τῆς ὁποίας προΐσταται, ἐπώλησεν ἐν Πελοποννήσῳ κτήματα 1,000,000 περίπου δραχμῶν, καὶ εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι κατανάλωσις χαρτοσήμου ἐπῆλθε μεγίστη λόγῳ τῆς ἐξαγορᾶς τῶν κτημάτων ἐν Πελοποννήσῳ διὰ τοῦ ἐξ Ἀμερικῆς χρήματος. Ἐκ τούτου λοιπὸν καὶ ἐκ τῆς κανονικῆς εἰσπράξεως καὶ ἄλλων κονδυλίων φθάνομεν ἐν ὅλῳ εἰς τὸ ποσὸν εἰσπράξεων 15.273.165, διὰ τὸ ὁποῖον οὐδεμίαν ἀπολύτως προσπάθειαν κατέβαλεν ἡ Κυβέρνησις εἴτε νομοθετικὴν εἴτε ἁπλῶς τῆς διοικήσεως τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἤδη ἂς εἰσέλθωμεν εἰς τὸ δεύτερον μέρος ἵνα ἴδωμεν τί συμβαίνει ἐκεῖ, ἔνθα ἀπαιτεῖται κυβερνητικὴ πρόνοια. Εἰς οὐδενὸς τὴν ψυχὴν χωρεῖ, ὑποθέτω, ἀμφιβολία ὅτι τὸ περίσσευμα, περὶ τοῦ ὁποίου ἐγένετο λόγος, εἰσεπράχθη ἁπλῶς ἐκ τῶν νέων φόρων, καὶ ἐκ τῶν τελωνιακῶν συνθηκῶν, συνθηκῶν ὅλως ἀσχέτων πρὸς τὴν παρέμβασιν τὴν ἀπαιτουμένην μιᾶς Κυβερνήσεως, ἵνα ἐπιμελῆται τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων τοῦ Κράτους. Καὶ ἤδη ἔχομεν κατὰ τὸ 1909 ἐν παραβολῇ τῶν μηνῶν, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται, ἤτοι μέχρι τέλους τοῦ Νοεμβρίου 1911 ἐν παραβολῇ πρὸς ὁλόκληρον τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 καὶ εἰδικώτερον μέχρι τοῦ Νοεμβρίου τὰ ἑξῆς δεδομένα· «φόρος ἐπιτηδευμάτων ἐπὶ πλέον 175,930, φόρος ἀμπέλων 315,000 ἐπὶ ἔλαττον εἰσπράξεων κατὰ τὸ ἔτος τῆς ἀνορθώσεως τοῦ 1910. Καὶ τοιουτοτρόπως ἔχοντες τὰς χρήσεις ταύτας καὶ μελέτας, τὰς ὁποίας παρέρχομαι, ἵνα μὴ καταπονήσω τὴν Βουλὴν ἀνατρέχων εἰς ἀριθμοὺς καὶ μελέτας, εὑρισκόμεθα εἰς τὰ ἑξῆς ἀποτελέσματα, ὅτι κατὰ τὴν χρῆσιν μὲν ὁλοκλήρου τοῦ 1910 ἐν σχέσει πρὸς τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 ἡ ἀνορθωτικὴ Κυβέρνησις παρεμβαίνουσα εἰσέπραξεν ἐπὶ ἔλαττον 319,140 δραχμὰς τῆς χρήσεως τοῦ 1909, ἕνεκα τῆς κακῆς διαχειρίσεως τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων τῆς ὁποίας ἐγένετο μία ἐπανάστασις ἐν τῇ χώρᾳ. Καὶ μετὰ τοὺς ἀριθμοὺς τούτους ἐρωτῶ ὑμᾶς, κύριοι συνάδελφοι, ποῦ εἶναι τὰ πλεονάσματα, τὰ ὁποῖα διεκήρυξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὡς ἀναλογοῦντα ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τὴν ἰδίαν αὐτοῦ βούλησιν; Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἔχομεν, πλὴν τούτων, ἐξηκριβωμένον ὅτι εἰς τὴν εἴσπραξιν τοῦ πλεονάσματος ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργός, οὐδὲν συνεβάλλετο ἡ Κυβέρνησις, οὐδεμία αὐτοῦ ἐνέργεια παρενεβλήθη, ἵνα καυχᾶται, ἀλλ’ ἁπλῶς ἐφηρμόσθησαν νόμοι φορολογικοί, ἄλλοθεν ὑπ’ ἄλλων παρεμβληθέντες, καὶ ὅτι ἐκεῖ ὅπου ἡ παρέμβασις αὐτῆς ἀπῃτεῖτο, ὑπάρχουσιν ἐλλείμματα.

§286Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχετε ἀποτελέσματα τῶν νέων φόρων;

§287Γ. ΠΩΠ. Μὴ θέλετε νὰ ἐπαναλάβω τοὺς ἀριθμούς, διότι τοὺς ἔχω ἡνωμένους.

§288Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴπετε ὅτι ἐκ τῶν νέων φόρων ἐπῆλθε τὸ περίσσευμα.

§289Γ. ΠΩΠ. Εἶπον ὅτι αἱ εἰσπράξεις πᾶσαι, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦσι τὸ περίσσευμα τῶν 12,500,000, τὸ ὁποῖον εἶναι περίσσευμα ἀποτελούμενον ἐκ τῶν ἐλλειμμάτων τῶν πέντε ἑκατομμυρίων τῆς χρήσεως τοῦ 1909 καὶ ἐκ τοῦ περισσεύματος τῆς χρήσεως τοῦ 1910 καὶ τῶν δέκα μηνῶν τοῦ 1909 καὶ τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται εἰς ἑκατομμύρια ἕνδεκα τόσα, ὥστε νὰ ὑπολείπηται μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν 12,500,000 ἑκατομμυρίων τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ 199,000 δρ. εἶναι εἴσπραξις, ἡ ὁποία ὀφείλεται εἰς αἰτίας ὅλως διαφόρους ἀπὸ τὴν ἐνέργειαν τὴν κυβερνητικὴν διὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων.

§290Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Καὶ ἡ καταδίωξις τοῦ λαθρεμπορίου;

§291Γ. ΠΩΠ. Τὸ ἐξήγησα ὅτι λαθρεμπόριον οὔτε κατεδιώχθη, οὔτε ἐγένετο, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταδιωχθῇ. Πῶς καταδιώκεται, κύριε συνάδελφε; Διὰ ποίας μεθόδου;

§292Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Δι’ ἐκείνης, τὴν ὁποίαν γνωρίζομεν.

§293Γ. ΠΩΠ. Μόνον ὁ ἐμπορικὸς ἀποκλεισμὸς καταδιώκει τὸ λαθρεμπόριον καὶ σᾶς ἐξήγησα τοῦτο ἐπαρκῶς, ὥστε νὰ μὴ ἐπανέλθω καὶ πάλιν εἰς αὐτό. Ἀλλ’ ἤδη ἆρά γε καὶ μετὰ τὰ γενόμενα ταῦτα καὶ μετὰ τὴν ἀπόδειξιν ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους ἀπὸ τοῦ 1896 ἕως σήμερον ἀνῆλθεν ἐπὶ πλέον εἰς 52 ἑκατομμύρια καὶ μετὰ τὴν ἀπόδειξιν ὅτι ἀπὸ τῆς ἐπαναστάσεως μέχρι τῆς σήμερον τὰ ἑκατομμύρια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐδίδοντο σπαταλώμενα καὶ ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐγένετο ἡ ἐπανάστασις, ηὔξησαν ἄνευ λόγου καὶ ἄνευ αὐξήσεως τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν τοῦ Κράτους εἰς 20 ἑκατομμύρια, ἆρά γε ἐξεπληρώθησαν οἱ πόθοι καὶ οἱ σκοποὶ τοῦ ἐπαναστατήσαντος λαοῦ; Καὶ δύναται νὰ καυχᾶται Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐμφανίζει περίσσευμα μὲν ὅλως ἄσχετον ἐκ τῆς ἰδίας αὐτῆς ἐργασίας προερχόμενον, δάνειον δὲ τὸ ὁποῖον συγκροτεῖ, διὰ νὰ παρουσιάζῃ εἰς τοὺς ἀφελεῖς ὡς θησαυρόν τινα, ἐνῷ εἶναι μία ζημία 2½ ἑκατομμυρίων ἐτησίως ἐφ’ ὅσον ὑφίσταται; Δὲν εἶναι ἆρά γε ἀνάγκη νὰ ἐρευνήσωμεν εἰς γενικωτάτας γραμμὰς καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τούτων τῶν ἀριθμῶν, τοὺς ὁποίους πρόχειρος ἁπλῆ ἔρευνα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους τοῦ 1912 παρέχει, πάντα ταῦτα; Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἠθέλησε νὰ εἴπῃ ὅτι ἀνακουφίζει τὸν λαὸν διὰ τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ φόρου τῆς σακχάρεως. Ἀλλ’ ἐνῷ πράττει τοῦτο, ἕνα φόρον καταργηθέντα, φόρον βαρύτατον, φόρον, ὁ ὁποῖος ἐπαχθῶς κρατεῖ ἐπὶ τῶν ὤμων του ὁ λαὸς καὶ ὁ ὁποῖος ἐθεωρήθη ὅτι ἦτο ἐνθάρρυνσις ἵνα εἰς νέας θυσίας ὑποβληθῇ ὁ λαός, καὶ ἦτο ἐπὶ τέλους μέρος τοῦ ἐπαναστατικοῦ ἔργου, τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων τὸν ἐπαναφέρει διὰ σκοποὺς ταμιευτικούς, καὶ οὐχὶ βέβαια διὰ σκοποὺς περιφήμου προγράμματος, τῆς μεταφορᾶς τῶν βαρῶν τῶν φορολογικῶν ἀπὸ τοὺς ὤμους τῶν μικρῶν πρὸς τοὺς ὤμους τῶν μεγάλων· καὶ διὰ νὰ ἐπαναφέρῃ τὸν φόρον τοῦτον τὸν καταργηθέντα ὑπὸ τῆς ἐπαναστάσεως ὡς ἔναρξιν καταργήσεως φόρων βαρυνόντων τὰς πτωχὰς τάξεις, ἔρχεται καὶ δίδει ἀντὶ τῶν 2,200,000 τὸ δῶρον τῶν 700,000 εἰς τὸν λαόν, τοῦ φόρου τῆς σακχάρεως, μειωθέντος κατὰ ποσοστόν τι, κατὰ ποσοστὸν τοιοῦτον, ὥστε καὶ διὰ τὸ λαθρεμπόριον νὰ μείνῃ ἐπαρκὲς περιθώριον—ἐὰν πρόκειται νὰ γίνῃ λαθρεμπόριον—ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ ἐμπόριον τὸ τακτικὸν νὰ μὴ παρέχῃ λόγῳ τῶν νέων διατυπώσεων ἀνακούφισιν εἰς τὰς τάξεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι βεβαίως δὲν εἶναι αἱ μεγάλαι λαϊκαὶ τάξεις, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι αἱ τάξεις ὁλοκλήρου τοῦ λαοῦ αἱ χρήζουσαι κυρίως ὑποστηρίξεως, νὰ ἐλαττώσῃ δὲ κατὰ εἴκοσι τόσα λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν μόνον τὴν τιμήν.

§294Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ὁ φόρος τῆς σακχάρεως, τὸν ὁποῖον ἐλαττοῖ, δὲν ὑπηρετεῖ ποσῶς τοὺς ἀγρότας· οὔτε τοὺς ἐργάτας· οὔτε τοὺς οἰκογενειάρχας, οἱ ὁποῖοι ἀνέρχονται εἰς πλέον τοῦ ἡμίσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ. Ὠφελεῖ τὰς εὐπόρους τάξεις, καὶ κατὰ τοῦτο ἀκόμη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν τηρεῖ τὰς ὑποσχέσεις αὑτοῦ, διότι δὲν ἀφαιρεῖ ἀπὸ τοὺς ὤμους τῶν πτωχῶν τὰ βάρη νὰ τὰ ῥίψῃ εἰς τοὺς ὤμους τῶν πλουσίων καὶ τῶν εὐπόρων.

§295Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Εἰς τὴν τελευταίαν καλύβην τοῦ ἀγρότου εὑρίσκετε τὴν σάκχαριν.

§296Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Μόνον ὅταν ἔχῃ ἀνάγκην νὰ πίῃ ἕνα χαμομῆλι.

§297ΣΠ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις χορηγεῖ καθ’ ἑκάστην πρωίαν εἰς τοὺς στρατιώτας σάκχαριν.

§298Γ. ΠΩΠ. Ὁπωσδήποτε ὅλη αὐτὴ ἱστορία τῆς μεταφορᾶς τοῦ ἑνὸς δασμοῦ, τοῦ καθαρῶς βαρύνοντος τὸν λαὸν τὸν ἀγροτικόν, ὁπωσδήποτε ἡ νέα αὕτη ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τῆς φορολογίας, αὐτὴ ἡ διὰ τοῦ λαοῦ διατύπωσις τοῦ τρόπου τῆς εἰσαγωγῆς τῆς σακχάρεως, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μειώσῃ τὴν τιμὴν ὀλιγώτερον τῶν εἴκοσι λεπτῶν, καὶ ἡ ὁποία ἀφήνει ἐπαρκέστατον περιθώριον, ἐδόθη ὡς φιλοδώρημα, Κύριοι, διὰ τῆς ἐπαναγωγῆς ἑνὸς φόρου, ὁ ὁποῖος ἐκπροσωπεῖ 2,200,000, οἷος εἶναι ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου εἶχε γίνει πραγματικὴ ἐξέγερσις. Ἐνῷ δὲ ἔχομεν χιλίας ἄλλας ἀνάγκας τοῦ καθ’ ἡμέραν βίου καὶ διὰ τὸν λαὸν καὶ τὰς μεσαίας αὐτὰς τάξεις, καὶ διὰ τὸν ἐργάτην καὶ διὰ τὸν πλούσιον νὰ στρατεύσωμεν ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις, ἡ ἐπαγγελθεῖσα δασμολογικὰς μεταβολάς, μὲ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπὶ δεκάδα ἐτῶν ἐπηγγέλλετο ὅτι πρέπει νὰ καταγγείλῃ πρῶτον συμβάσεις, ἵνα σῳζομένης τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ ἔθνους σωθῶσι καὶ ἔν τινι μέτρῳ τὰ οἰκονομικὰ αὐτοῦ. Προκειμένου δὲ περὶ τῆς σακχάρεως ζητοῦμεν ἡμεῖς, Κύριοι, οἱ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, νὰ μᾶς δοθῇ ὁ φάκελος ἐκεῖνος τῶν σχετικῶν περὶ τῆς σακχάρεως διαπραγματεύσεων, ἵνα ἴδωμεν μήπως τυχόν, κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμήν, καὶ διὰ σκοποὺς ἀλλοτρίους ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἐπιβάλλει ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, ἐδόθη ἡ ἀφαίρεσις αὕτη, ἡ ὁποία σᾶς εἶπον πῶς δύναται νὰ ἐκτιμηθῇ καὶ ἀπὸ λαϊκῆς ἀπόψεως καὶ ἀπὸ οἰκονομικῆς, καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν μᾶς καταθέτει οὔτε τὸν φάκελον τοῦτον τῶν διαπραγματεύσεων, ἀλλὰ μᾶς ἀφήνει ν’ ἀρκώμεθα εἰς τὰς βεβαιώσεις ὅτι ἡ Αὐστρία δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ κάμῃ ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ οὔτε περὶ σύκων οὔτε περὶ σακχάρεως, ἐνῷ εἶναι γνωστὸν ὅτι, ὅτε ὁ Ὑπουργὸς ἔθηκε τὴν καταγγελίαν ἐνταῦθα τούτου ὡς ἐλάττωμα τῶν προσπαθειῶν του, παρετηρήθη καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἔκτοτε κατεβλήθησαν προσπάθειαι ἀντίθετοι πρὸς τὰς δηλώσεις τοῦ Ὑπουργοῦ, ὅτι δηλ. ἡ Αὐστρία ἦτο διατεθειμένη νὰ μᾶς παράσχῃ ἀνταλλάγματά τινα· ἀλλ’ ἀντάλλαγμα εἶναι ὁ φόρος τῆς σακχάρεως δημιούργημα καὶ ἔμπνευσις στιγμῶν τινων! Καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπίστευεν ὅτι θὰ ὑποστῇ μείωσιν τοιαύτην ἢ τοσαύτην τὸ γόητρον τοῦ ἀνορθωτικοῦ ἀγῶνος ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ πλὴν τῶν ἑκατομμυρίων τούτων καὶ γλυκύτατόν τι ἀντικείμενον, διὰ νὰ γλυκάνῃ ἡ φωνὴ κατὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογὰς εἰς τὸν λαὸν καὶ ἐξευρέθη ἡ μέθοδος τῆς σακχάρεως.

§299Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Δημοκοπική!

§300Γ. ΠΩΠ. Σὺ εἶπας! (Ἱλαρότης). Εἴδομεν λοιπὸν ποίαν ὑπέστη συμφορὰν καὶ ποίαν ὑπέστη καταστροφὴν τὸ ἕν μέρος τῶν αἰτημάτων τοῦ στρατοῦ τοῦ ἐπαναστατήσαντος καὶ ὁ ὁποῖος εἶχε καθῆκον νὰ ἐπιμεληθῇ τὴν τήρησιν τοῦ συμβολαίου, τὸ ὁποῖον ὑπέγραψεν εἰς ἡμέρας ἐπαναστάσεως, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ παραμείνῃ καὶ εἰς τὸ ὁποῖον ἐὰν δὲν παρεσύρθη ὑπὸ τῆς ὁρμῆς τῆς λαϊκῆς ἦτο ἀκριβῶς ὅτι ἐπρόκειτο περὶ συμπράξεως, ἡ ὁποία θὰ ἀπέληγεν οὐχὶ εἰς αὔξησιν τῶν φόρων, οὐχὶ εἰς αὔξησιν τῶν βαθμῶν, οὐχὶ εἰς τὴν αὔξησιν συντάξεων, οὐχὶ εἰς τὴν αὔξησιν τῶν προσηλώσεων πρὸς τὸ μέλλον κόμμα, τὸ ὁποῖον ἐδημιουργεῖτο, ἀλλὰ περὶ συμπράξεως πρὸς κατάλυσιν τῶν φόρων, περὶ συμπράξεως πρὸς δημιουργίαν νέας Ἑλλάδος — νέας Ἑλλάδος, καταλυούσης οὐχὶ τὰ πρόσωπα τοῦ παρελθόντος, ἀλλὰ τὰς μεθόδους. Καὶ δὲν γνωρίζω ἂν σᾶς δυσηρέστει ἡ ἰσχυρὰ φυσιογνωμία τοῦ ἐκ Κερκύρας πολιτευτοῦ ἢ ἂν σᾶς δυσηρέστει τοῦ ἐξ Ἀττικῆς ἢ οἱουδήποτε ἄλλου τῶν ἐνταῦθα παρακαθημένων. Ἐμὲ ἐὰν δυσηρέστει τι, ἦσαν αἱ μέθοδοι, ἐκ τῶν ὁποίων δὲν ἐπρόκειτο ν’ ἀποχωρήσωσι μόνον οἱ ἄνδρες ἐκεῖνοι, διότι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ μεταβάλωμεν ἀγῶνας ἐθνικοὺς εἰς ἀγῶνας προσώπων. Ὅταν δ’ ἔχωμεν τὸ χθεσινὸν δεδομένον τῆς διαμαρτυρίας ἡμῶν περὶ τῶν δημάρχων, ἐξ οὗ ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ Βουλὴ αὐτὴ ἐμφανίζεται οὐχὶ πρὸς σκοποὺς καὶ μεθόδους ἀποβλέπουσα, ἀλλ’ εἰς πρόσωπα, ὥστε νὰ νοσταλγήσῃ νὰ ἴδῃ καθήμενον ἀντὶ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος συναδέλφου, ὅστις ἐκάθητο εἰς τὴν θέσιν ἐκείνην, ἀντὶ τοῦ ἐξ Ἀττικῆς, ὅστις κατεῖχε τὴν ἑτέραν θέσιν, ἀντὶ τοῦ ἄλλου ἐξ Εὐβοίας συναδέλφου, ἀντὶ τοῦ κ. Νέγρη, ἢ ἀντὶ τοῦ κ. Ῥάλλη, ἀντὶ τῶν σήμερον ὑπουργῶν καὶ φίλων μου κυρίων Δημητρακοπούλου καὶ Ῥέπουλη, οἱουσδήποτε ἄλλους, δύνασθε νὰ πεισθῆτε ὅτι περὶ προσώπων γίνεται ὁ ἀγὼν καὶ οὐχὶ περὶ ἰδεῶν. Καὶ ὑμεῖς ἑπομένως πλανᾶσθε καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ζητεῖτε ν’ ἀποπλανήσητε οὕτως πολιτευόμενοι. Ἡ ἐπανάστασις αὕτη ἀνεγνώρισεν ὅτι δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον ν’ ἀποβλέπῃ εἰς πρόσωπα, ἐὰν δὲ ὑπῆρχον οἱ κατὰ τὸ παρελθὸν ἀσκήσαντες μεθόδους, βεβαίως δὲν ἦσαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατεῖχον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ πολιτικὸν ἀξίωμα· ἦσαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ ἄλλων σκοπῶν καὶ σκέψεων ἐρριδόμενοι ἐζήτουν νὰ ἐξαγοράσωσι καὶ νὰ ἐκμεταλλευθῶσι τὰ ἔνστικτα τὰ ἀνθρώπινα, τὰ ὁποῖα ὁδηγοῦσι πρὸς μικρὰς φιλοδοξίας καὶ πρὸς δημιουργίαν φατριῶν. Ὁ ἐκ Κερκύρας κύριος συνάδελφος ἐψιθύρισε λέξιν, τὴν ὁποίαν θὰ ἐπόθουν νὰ μὴ ἀκούσω.

§301Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ποίαν; Διότι μόνον δι’ ὑμᾶς δὲν ὡμιλήσαμεν.

§302Γ. ΠΩΠ. Ἡ ἐπανάστασις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὁμιλοῦσα περὶ ἐκείνων, οἵτινες, θὰ ἠδύναντο νὰ διαχειρισθῶσι τὰς νέας πολιτικὰς μεθόδους ἔλεγεν ὅτι ἐναντίον οὐδενὸς στρέφεται ὁ Στρατιωτικὸς Σύνδεσμος καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, διότι ἀναγνωρίζει καὶ τὸν πατριωτισμὸν καὶ τὰς μεγάλας ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας παρέσχον οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες τῆς χώρας ἡμῶν. Δὲν νομίζετε δέ, ὅτι καθ’ ὃν τρόπον προβαίνομεν πρὸς τὰς μεθόδους, τὰς ὁποίας μέχρι τοῦδε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν, ἐὰν δὲν θὰ εἶναι δειλία νὰ λέγῃ τις ὅτι ἐργάζεται πρὸς ἀνορθωτικὸν ἀγῶνα καὶ ἂν δὲν θὰ εἶναι θάρρος νὰ λέγῃ, ὡς εἶπεν ὁ ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτὴς κ. Ἀλεξάκης, ὅτι ἀποτελεῖ καύχημα, διότι θεωρεῖται ἀναγόμενος εἰς τὸ παρελθόν, τὸ ὁποῖον ἐνασμενίζεσθε ν’ ἀποκαλῆτε σεῖς φαῦλον; Ἐδώκαμεν ἆρά γε διὰ νέου Προϋπολογισμοῦ καὶ διὰ νέων μεθόδων τὴν στρατιωτικὴν ὀργάνωσιν, ἥτις θὰ διεξεδίκει τοὺς ἐθνικοὺς ἡμῶν σκοπούς, ἥτις ὅπως λέγει τὸ συμβόλαιον μεταξὺ στρατοῦ καὶ λαοῦ εἰς τὸ Γουδί, μεταξὺ Βασιλέως, λαοῦ καὶ στρατοῦ, μεταξὺ λαοῦ καὶ ὑμῶν, οἵτινες ἤλθετε ἐνταῦθα ἵνα ἀνορθώσητε τὰ ἐρείπια τοῦ παλαιοῦ κόσμου καὶ νὰ δημιουργήσητε νέαν πατρίδα καὶ νέας μεθόδους; Ἐπραγματοποιήθη τὸ δεύτερον μέρος περὶ ὀργανώσεως τοῦ στρατοῦ πρὸς διεκδίκησιν τῶν ἐθνικῶν ὑμῶν δικαιωμάτων; Δὲν θὰ εἰσέλθω βεβαίως εἰς τὰς λεπτομερείας τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ δὲν θὰ ἀφήσω νὰ παρέλθωσιν ἀπαρατήρητα σημεῖα τινά, τὰ ὁποῖα κινδυνεύουσι ν’ ἀφοπλίσωσι τὴν Ἑλλάδα. Προκειμένου περὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἠκούσατε καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὸν κ. πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου λέγοντα πρὸς ἡμᾶς, ὅτι ἐν ὀργανισμῷ, τὸν ὁποῖον δὲν εἴδομεν ἀκόμη, ὁ ὁποῖος δὲν ἦλθεν ἐνώπιον ἡμῶν, ἀλλ’ ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ βασίζηται ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, θὰ ἔχωμεν στρατὸν 130,000. Ἀλλὰ 130,000 ἐν εἰρήνῃ ἢ ἐν πολέμῳ; Οἱ ἀφελεῖς ἐπίστευσαν ἐν εἰρήνῃ; Ἀλλὰ εἰς τὰς 130,000 στρατοῦ, τὰς ὁποίας σεῖς λέγετε ὅτι θὰ ἔχῃ τὸ Κράτος, ὁ Προϋπολογισμὸς δὲν παρέχει τὰ μέσα, καὶ ὅμως σεῖς λέγετε ὅτι παρέχει τὰ μέσα, ἐνῷ ἀκόμη οὐδὲ μεγάλα στρατιωτικὰ γυμνάσια ἐγένοντο. Καὶ ὅμως ἐπὶ πλέον λέγετε σεῖς ὅτι μὲ τὰς δῆθεν οἰκονομίας σας καὶ μὲ τὰς ἱπποφορβὰς ἠθέλετε κατορθώσει νὰ τρέφητε καλὸν στρατόν. Τοῦτο ἀληθῶς εἶναι θαῦμα. Ἐλησμόνησε φαίνεται ἡ Κυβέρνησις νὰ προσθέσῃ εἰς τοὺς λογαριασμούς, τοὺς ὁποίους ἔκαμεν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὴν τροφὴν 3,520 ὑπαξιωματικῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο εἶναι θαῦμα. Μὲ χρήματα ὀλιγώτερα καὶ διὰ τῆς ἱπποφορβῆς θὰ τρέφωνται καλλίτερον ὄχι μόνον ἄνδρες περισσότεροι ἀπ’ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους περιέχει ὁ Προϋπολογισμός, ἀλλὰ καὶ 3,520 ὑπαξιωματικοὶ περὶ τῶν ὁποίων δὲν λαμβάνει οὗτος πρόνοιαν. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι θὰ ἠδύναντο νὰ εὑρεθῶσιν ἄλλα μέσα πρὸς ἐπιστράτευσιν ἐκτὸς ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἀνέφερον τῆς προσκλήσεως 1,500 ἀνδρῶν, ἵνα ἐπιδείξῃ ἡ ἀνόρθωσις ὅτι καὶ ἐκεῖ ἐδαπάνησε συγκαλοῦσα 1,500 στρατιώτας καὶ ἀντιμετωπίζουσα τὰς δαπάνας ταύτας. Τὸ ζήτημα τὸ μέγα εἶναι τοῦτο ὅτι διὰ ν’ ἀντικρούσῃ τὰς δαπάνας τοιοῦτος Προϋπολογισμὸς συντασσόμενος κατὰ τρόπον, τοῦ ὁποίου ἡ ἐμφάνισις μὲν ἀποτελεῖ ἀνευλάβειαν πρὸς ἡμᾶς, οἵτινες ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ζητῶμεν ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ τὴν εὐλάβειαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦσι τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ὡς περιεχόμενον δὲ μίαν σειρὰν ἀριθμῶν, οἱ ὁποῖοι χορεύουσι πυρίχιον καὶ τῶν ὁποίων ἡ σιδηρᾶ μορφή, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ, μεταβάλλεται εἰς ἐλαστικότητα παραδόξως καὶ ὑφίσταται συστολὰς καὶ διαστολὰς κατὰ τὰς ἀρεσκείας καὶ τὰς ὀρέξεις τοῦ εἰσηγησαμένου αὐτὴν Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγω ὅτι εἶναι φοβερόν, εἶναι ὅτι καταλύεται ἐντελῶς τὸ ταμεῖον Ἀμύνης. Τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ δώσῃ εἰς τὸ ταμεῖον τῆς Ἀμύνης, εἶναι ποσά, τὰ ὁποῖα, ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ εἰδικὴ συζήτησις, θ’ ἀποδείξω ὅτι ὤφειλε νὰ τὰ δώσῃ, θ’ ἀποδείξω ὅτι οὐδὲ φυσίγγιον προσέθηκεν εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ στρατοῦ, ἀφ’ ἧς ἀνέλαβε τὴν ἀρχήν, θ’ ἀποδείξω ὅτι τοσαύτη ἦτο ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως ὥστε ἐν Λαμίᾳ ταξειδεύων μετά τινος ἀξιωματικοῦ, τὴν μαρτυρίαν τοῦ ὁποίου δύναμαι νὰ ἐπικαλεσθῶ ἐν καιρῷ, εὗρον εἰς ἕν ὑπόστεγον, δύναμαι δὲ νὰ φέρω καὶ φωτογραφίαν, ἐντὸς μανδρώματος, πυροβόλα ἐκ τῶν νέων λησμονηθέντα πρὸ ἑνὸς μηνός· ἐδῶ δὲ εἰς τὰ παραπήγματα, ἐὰν ἠθέλετε μεταβῆ πρὸ καιροῦ, θὰ ἐβλέπατε τὰ ὑπόστεγα....

§303Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Αὐτὰ εἶναι εἰς βάρος τοῦ παρελθόντος. Ἐδαπανήθησαν 20.000.000 διὰ πολυτελεῖς στρατῶνας καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἔχομεν ὑπόστεγα καὶ ὄρχους διὰ τὰ πυροβόλα.

§304Γ. ΠΩΠ. Ἔχουν μεταβληθῆ τὰ στεγάσματα καὶ οἱ θάλαμοι τοῦ πυροβολικοῦ εἰς μαγειρεῖα καὶ εἰς ἄλλα τινὰ ἱδρύματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑποθέτω ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ συζήτησις. Αὐτὰ πρὸ μηνός, πρὸ ἐλαχίστου χρόνου μόνον. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐνέργεια ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων ἡ ὀφειλομένη εἰς τὴν ἐνέργειαν καὶ τὴν ἐπίβλεψιν τοῦ κέντρου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Ἔρχονται καὶ μᾶς ἀφαιροῦσι, διὰ νὰ καλύψωσι τὴν δωρεὰν δῆθεν αὐτὴν τῶν 3,000,000 τῆς σακχάρεως, τὸ κυριώτατον εἰσόδημα τῶν 3,500,000 τοῦ ταμείου τοῦ Στόλου, διότι δῆθεν παρέχονται εἰς αὐτὸν πλείονα διὰ τῶν νέων τούτων εἰσφορῶν. Ἀφαιροῦνται ἐκεῖνα ἀκριβῶς, τὰ ὁποῖα μὲ θυσίαν καὶ μὲ τὸ αἷμά του ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔβλεπεν ἀποτιθέμενα ἑκάστοτε, ἵνα ἴδῃ δημιουργουμένην πραγματικὴν ἄμυναν τῆς χώρας. Τὸ ἴδιον ἐκάματε καὶ διὰ τὸν στόλον καὶ μετεφέρατε παρὰ τὰς διατάξεις, παρὰ τὴν ἀποστολὴν τοῦ ταμείου τοῦ ἐθνικοῦ στόλου, μεταφέρατε ἐκεῖ τὴν δαπάνην, ὄχι τῆς κατασκευῆς πλοίου, διὰ τὴν ὁποίαν καὶ μόνην προωρίσθη τὸ ταμεῖον τοῦ ἐθνικοῦ στόλου, ἀλλὰ τὴν δαπάνην τῶν καθημερινῶν ὑπηρεσιῶν καὶ χρήσεων καὶ προμηθειῶν τοῦ στόλου, ἠλαφρώσατε δὲ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἐν παραβολῇ πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1909 κατὰ 3,500,000 δραχμῶν διὰ νὰ τὰ ῥίψητε εἰς βάρος τοῦ ἄλλου ταμείου καὶ νὰ ἐμφανίζητε περισσεύματα καὶ τοιουτοτρόπως λαμβάνοντες παρὰ τὴν ἀποστολὴν τοῦ ταμείου τοῦ στόλου 3½ ὁλόκληρα ἑκατομμύρια ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ λαμβάνοντες ἐκ τῆς ἄλλης χειρὸς ἀπὸ τὸ ταμεῖον τῆς ἐθνικῆς ἀμύνης 3½ ὁλόκληρα ἑκατομμύρια, ὥστε νὰ κάμητε, ὡς λέγετε, δάνειον πρὸς τὸ ταμεῖον τῆς Ἀμύνης, ἔχετε ὁλόκληρον ποσὸν ἀφαιρούμενον ἀπὸ τὰς στρατιωτικὰς δυνάμεις τῆς χώρας 7,817,000 δρ. Ὀκτὼ περίπου ἑκατομμύρια δραχμῶν καταγγέλλεσθε ὅτι ἀφαιρεῖτε ἀπὸ ἐκεῖ ὅπου ὁ λαὸς ἤθελε νὰ διατεθῶσιν, ἵνα δημιουργήσητε πληθώραν νέων θέσεων ἐν τῇ διοικήσει, ἡ ὁποία προσέθηκεν εἰς τὰ 10,000,000 τὰ ὑπάρχοντα 10,000,000 ἀκόμη 7,817,000 δραχμῶν ἀφῃρέσατε ἀπὸ τὸ ταμεῖον τῶν δύο πολεμικῶν παρακαταθηκῶν, δύναμαι νὰ εἴπω, αἱ ὁποῖαι ἔσχον προορισμὸν ὄχι νὰ εἰσφέρωσι τὰ περισσεύματα αὐτῶν, ἵνα σπαταλῶνται διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ νὰ εἰσφέρωσι τὰ περισσεύματα αὐτῶν, ἵνα ἐνισχυομένη ἡ χώρα δυνηθῇ ν’ ἀμυνθῇ καὶ ἀντικρούσῃ τοὺς ἔξωθεν κινδύνους καὶ ἐκδικηθῇ διὰ τὰς προσβολάς, αἵτινες ἐγένοντο ἄλλοτε, ἀλλὰ συγχρόνως νὰ ἐκδικήσῃ ἐκείνους, οἵτινες ἔπιπτον ὑπὲρ τοιαύτης ἰδέας, νὰ ἐκδικήσῃ καὶ τὰς εὐγενεῖς Ἑλληνικὰς ὁρμάς, αἵτινες ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν περιυβρίζοντο. Βεβαίως ἡ συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τοὐλάχιστον ὅσον ἀφορᾷ ἐμέ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ λήξασα ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ. Ὡμίλησα ἐν γενικωτάταις γραμμαῖς καὶ περὶ τῶν ἐσόδων καὶ περὶ τῶν ἐξόδων, εἶπον ἴσως τι, τὸ ὁποῖον ἦτο ὑπέρτερον, ἐξήρχετο τοῦ κύκλου τοῦ συνόλου τῆς ἀγορεύσεώς μου, ἀλλ’ εἶναι τοιαύτη ἡ κόπωσις ἡ σωματική, ἥτις μὲ κατέχει, καθ’ ὃν τρόπον ἐξαναγκάζει ἡμᾶς εἰς τοιαύτην ἐργασίαν ἡ Κυβέρνησις, ὥστε εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ παραλείψω πλείστους ἀριθμοὺς καὶ σημεῖα, ἵνα ἀποδείξω ὅτι, ἐὰν κατὰ τὸ παρελθὸν ἐνεπαίζετο, ὡς λέγετε, ὁ Ἑλληνικὸς λαός, οὐδέποτε διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν κατωρθώθη ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας νὰ ῥιφθῇ κατὰ πρόσωπον καὶ τῆς εὐφυΐας καὶ τῆς ἀντιλήψεως τοιοῦτον ἐμπαιγμόν, οἷον ἀποτελεῖ τὸ οἰκονομικὸν σύστημα τῆς Κυβερνήσεως ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὰ ἐθνικὰ αὐτῆς ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι τὴν ἐνίσχυσιν τῶν στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν δυνάμεων τῆς χώρας. Βεβαίως, κύριοι συνάδελφοι, Προϋπολογισμὸς ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας ὑποβαλλόμενος, Προϋπολογισμὸς οὕτως ἐπιτροχάδην συζητούμενος δὲν δύναται νὰ εὕρῃ καὶ ἀνάλυσιν καὶ ἔρευναν ἁρμόζουσαν· ἀλλ’ ἐὰν ὀλίγα εἶπον καὶ εἰς γενικωτάτας γραμμάς, ἐπιφυλάσσομαι καὶ κατὰ τὰς ἄλλας συζητήσεις προκειμένου περὶ τῶν ἐξόδων τῶν εἰδικῶν ἑκάστου Ὑπουργείου, ν’ ἀποδείξω ἐνώπιον ὑμῶν ὅτι ἀπερχόμενοι μετ’ ὀλίγας ἡμέρας εἰς τὰς ἐπαρχίας σας καὶ ἐρωτώμενοι ἀπὸ τοὺς συμπολίτας ὑμῶν οὐδὲν θὰ δυνηθῆτε εἰς πράγματα νὰ ἐπιδείξητε. Θὰ ἐπιδείξητε μόνον τὴν ἀοριστολογίαν τὴν συνταγματικὴν καὶ θ’ ἀναγκασθῆτε καὶ ὑμεῖς νὰ ὁμιλῆτε μειδιῶντες ἴσως περὶ ἑκατομμυρίων περισσευμάτων, θὰ δυνηθῆτε ἴσως ἄνευ μεγάλης δυσφορίας νὰ βεβαιώσητε ὅτι κατεβλήθη ἐργασία ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα ἐνισχύηται αὕτη καὶ ἐνισχυθῆτε καὶ ὑμεῖς. Ἀλλ’ ἡ ψυχὴ ὑμῶν ἀπαντῶσα εἰς τὸν λαὸν θὰ εἴπῃ μίαν καὶ μόνον ἀπάντησιν, ὅτι μεταβαίνοντες ἐκεῖ οὐδὲν ἄλλο κομίζετε εἰμὴ τὴν ψήφισιν νέας σπατάλης καὶ τὴν παρέχετε ὡς ἀνταπόδοσιν εἰς σπατάλην νέων ἐλπίδων, αἱ ὁποῖαι οὐδέποτε θὰ ἐκπληρωθῶσιν.

§305ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ἐὰν δὲν ἔχῃ ἀντίρρησιν, νὰ ψηφίσῃ τὴν ἀρχὴν τοῦ χθὲς ὑποβληθέντος ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν νομοσχεδίου, «περὶ ἐγγυήσεως τοῦ Δημοσίου, διὰ τὰς ἐπὶ τόκῳ καταθέσεις τῶν διὰ λογαριασμὸν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους εἰς χρυσὸν τραπέντων ποσῶν».

§306ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§307ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγγυήσεως τοῦ Δημοσίου κλπ.» παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§308ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Χθὲς εἰσαχθὲν ἐκηρύχθη κατεπεῖγον. Ἄς σημειωθῇ καὶ πάλιν.

§309Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Τὸ ἀνεπαρκὲς τοῦ χρόνου πρὸς μελέτην τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἡ ἔλλειψις τῶν ἀπαραιτήτων στοιχείων πρὸς τοιαύτην μελέτην, διότι οὐδ’ αὐτὸς ὁ προσωρινὸς ἀπολογισμὸς τῆς ἤδη ληξάσης χρήσεως διενεμήθη, μὲ ἀναγκάζει νὰ περιορίσω τὴν ἀγόρευσίν μου εἰς τὰς γενικὰς γραμμὰς τοῦ οἰκονομικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως. Μόνα στοιχεῖα ἀνὰ χεῖρας ἡμῶν εἶναι ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Διὰ ταύτης μανθάνομεν ὅτι ἡ χρῆσις τοῦ 1911 θέλει παρουσιάσει πλεόνασμα, καὶ δὴ 5.400.000 ὡς ἐλάχιστον ὅριον. Τοῦτο δὲν θ’ ἀμφισβητήσω, διότι ἐν τῇ ἀγορεύσει μου κατὰ μῆνα Ἰούλιον ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1911 εἶχον ὑπολογίσει τὸ πλεόνασμα περὶ τὰ 5.580.000. Ἐπὶ τῆς βάσεως ταύτης στηριζόμενος, ὡς ἀρκούντως ἤδη ἀσφαλοῦς, βαίνω ἀμέσως πρὸς τὴν ἐξέτασιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1912, ὅπως ἀνεύρω ὁποίας διαφορὰς παρουσιάζει ὁ Προϋπολογισμὸς οὗτος παραβολικῶς πρὸς τὰ ἀποτελέσματα τῆς χρήσεως τοῦ 1911. Καὶ ἀρχόμεθα ἀπὸ τῶν δαπανῶν. Αἱ περιπλέον δαπάναι εἶναι ἐν ταῖς κυρίαις γραμμαῖς αἱ ἑξῆς.

Καὶ ἤδη μεταβαίνομεν εἰς τὰ ἔσοδα. Ἐνταῦθα ἕνεκα τοῦ μέτρου τῆς ἐκπτώσεως τῆς τιμῆς τῆς σακχάρεως, καὶ τῆς ἀναμενομένης ἐλαττώσεως εἰσαγωγῆς δημητριακῶν καρπῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀναγράφει λίαν δεδικαιολογημένως ἐπὶ ἔλαττον τὰς τελωνιακὰς εἰσπράξεις κατὰ 4.900.000· ἀλλ’ ἔχομεν ἐξ ἄλλου ἔσοδα περιπλέον

Ἄν εἰς τὸ ἔλλειμμα τοῦτο προσθέσωμεν καὶ τὰς προκαταβολὰς εἰς τοὺς δήμους καὶ τὸ Γεωργικὸν Θεσσαλικὸν ταμεῖον, ὡς ἀντιπροσωπευούσας ὀφειλὴν ἐπωφελῆ, καὶ ἂν ὑπολογίσωμεν ἀμφοτέρας ὁμοῦ εἰς ἓν ἑκατομμύριον, μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὅτι αἱ προκαταβολαὶ εἰς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν δὲν ὑπερέβησαν κατὰ τὸ 1910, ἀλλ’ οὐδὲ ἔφθασαν τὰς 600 χιλ. δρχ., τὸ ἔλλειμμα θὰ ἀνήρχετο εἰς 2.861.076. Τὸ ἔλλειμμα τοῦτο ἀπεσοβήθη, καὶ ἰδοὺ πῶς. Πρῶτον δὲν ἐφηρμόσθησαν οἱ νόμοι περὶ Συμβουλίου Ἐπικρατείας καὶ ἐνισχύσεως τῆς ἐφίππου χωροφυλακῆς, καὶ οὕτως ἠλατ-

τώθησαν αἱ δαπάναι κατὰ······················ 757.000

ἐμειώθησαν αἱ πιστώσεις διὰ τὴν ὁδοποιΐαν ἐκ

μὲν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ······· 920.000

ἐκ δὲ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ···· 408.000

ἤτοι ἐπῆλθεν ἐλάττωσις δαπανῶν ἐν ὅλῳ········ 2.085.000

Ἀνεγράφη δὲ ὡς ἀντισήκωμα τῆς μειώσεως τῆς ὁδοποιΐας εἰς τὸ νομοσχέδιον «περὶ διαθέσεως τῶν πλεονασμάτων» ὅτι θέλουσιν ἐκ τούτων ἐπιστραφῆ τὰ ὀφειλόμενα εἰς τὴν δημοτικὴν καὶ ἐπαρχιακὴν ὁδοποιΐαν. Ἀλλὰ καὶ μὲ ὅλον τοῦτο τὸ ἔλλειμμα δὲν ἐξαλείφεται τελείως, ἀλλὰ συμποσοῦται εἰσέτι εἰς 2.861.076–2.085.000=776.076. Ἄλλως τὸ ἔλλειμμα τοῦτο ἐπρόκειτο νὰ εἶναι ἔλλειμμα ἀπολογισμοῦ· ὁ Προϋπολογισμὸς περιέχων πιστώσεις πάντοτε ἀνωτέρας τῶν πραγματικῶν θὰ ἐπαρουσίαζεν ἔλλειμμα πολὺ μεγαλείτερον. Ἦτο λοιπὸν ἀνάγκη νὰ ληφθῇ μέτρον ῥιζικώτερον, καὶ ἐλήφθη τοιοῦτον, προτεινομένου διὰ νομοσχεδίου εὑρισκομένου ὑπὸ ψήφισιν νὰ λαμβάνωνται ἐκ τοῦ ταμείου Ἀμύνης τὰ τακτικὰ ἔσοδα αὐτοῦ, μετὰ τὴν πληρωμὴν τῶν τόκων τοῦ δανείου, ὅπερ βαρύνει αὐτὸ καὶ εἰσάγωνται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων· οὕτω εἰσήχθησαν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων τῆς χρήσεως τοῦ 1912 ἐκ τῆς πηγῆς ταύτης τὸ ποσὸν τῶν 3.591.184, καὶ οὕτω παρουσιάζεται ὁ Προϋπολογισμὸς ἄρτιος ἢ μᾶλλον μὲ πλεόνασμα 1.170.532, τὸ ὁποῖον, λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν καὶ τῶν μελλουσῶν ἀδιαθέτων πιστώσεων, ἤθελε φθάσει εἰς τρία ἑκατομμύρια, ἂν τὰ λοιπὰ ἔσοδα ἐκτὸς τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων ὦσι τῷ 1912, οἷα ὑπῆρξαν τῷ 1911. Καὶ ὁ μὲν Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐλπίζει ὅτι θὰ εἶναι ἀνώτερα. Δύναταί τις ὅμως νὰ ἔχῃ ἐνδοιασμούς, διότι θὰ ἔχωμεν κατὰ τὸ 1912 διπλᾶς ἐκλογάς, αἵτινες συνήθως πάντοτε φέρουσι μείωσιν τῶν ἐσόδων. Οὕτω τὸ μὲν ἔλλειμμα ἀπεσοβήθη, τὸ δὲ ταμεῖον Ἀμύνης ἐστερήθη μὲν τῶν τακτικῶν αὐτοῦ ἐσόδων, ἐπροικοδοτήθη δὲ ἐκ τοῦ δανείου τῶν 110 ἑκατομμυρίων δι’ εἴκοσιν ἑκατομμυρίων, θέλει δὲ προικοδοτηθῆ καὶ δι’ ἄλλων ποσῶν εἰς τὸ μέλλον, προερχομένων ἐκ πωλήσεως οἰκοπέδων τοῦ Δημοσίου καὶ διὰ νέου δανείου δέκα ἑκατομμυρίων. Μένομεν οὕτω μὲ τὴν προσδοκίαν ὅτι διὰ τῶν μέσων τούτων τὸ ταμεῖον τοῦτο θέλει ἐπαρκέσει εἰς τὸν ἐφοδιασμὸν στρατοῦ 130 χιλ. ἀνδρῶν, ὡς μᾶς διεβεβαίωσεν ὁ κύριος Πρωθυπουργός. Δὲν ἀποκρύπτω ὅτι μὲ καταλαμβάνει δειλία ἐνώπιον τοιούτων προβλέψεων τῆς Κυβερνήσεως, αἵτινες μετὰ τὴν μέχρι τοῦδε τόσον μεμετρημένην πολιτείαν αὐτῆς, ὅσον καὶ ἂν ἀνταποκρίνωνται εἰς τοὺς ἐνδομύχους ἡμῶν πόθους, ἔχουσί τι τὸ ὑπεράγαν τολμηρόν. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἤθελεν ἴσως μοι εἴπει: δὲν ἔχετε πεποίθησιν εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν εἰσπράξεων, ἂν ὄχι κατὰ τὸ 1912, ἕνεκα τῶν ἐκλογῶν, τοὐλάχιστον τὰ ἐπιόντα ἔτη, καὶ ἕνεκα τῶν ψηφισθέντων οἰκομικῶν νόμων, καὶ ἕνεκα τῆς ἀμεροληψίας, ἥτις χαρακτηρίζει τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως νῦν, ἀλλ’ ἀναμφισβητήτως θέλει διέπει καὶ εἰς τὸ μέλλον τὰς πράξεις οἱασδήποτε Κυβερνήσεως μετὰ μίαν ἐπανάστασιν, ἥτις ἐξεδήλωσε τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ ὁλοκλήρου; Καὶ ἀπαντῶ· Βεβαίως, καὶ ἐνθυμοῦμαι ὅτι τῷ 1898, ὅτε διηύθυνε τὰ πράγματα ἡ Κυβέρνησις Ζαΐμη, ἕνεκα αὐτῆς ταύτης τῆς ἀμεροληψίας τῆς Κυβερνήσεως τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους ἀνῆλθον ἀποτόμως ἀπὸ 94.562.196, εἰς ἃ εἶχον φθάσει τῷ 1896, εἰς 104.935.904, καὶ ἤθελον φθάσει εἰς 112 ἑκατομμύρια καὶ ἐπέκεινα, ἂν δὲν εὑρίσκετο ἀκόμη ἡ Θεσσαλία ὑπὸ τὴν κατοχὴν τοῦ ἐχθροῦ. Βεβαίως τοῦτο ὤφειλε νὰ μοὶ δώσῃ θάρρος, διότι βλέπω τὰς αὐτὰς περιστάσεις ἀμεροληψίας· ἀλλ’ ὑπάρχουσι καί τινα ἄλλα δυσμενῆ σημεῖα, ἅτινα μετριάζουσι πολὺ τὸ θάρρος ἐμοῦ. Τῳόντι εἰς τὰς μελλούσας χρήσεις θέλουσι συμβῆ τὰ ἑξῆς:

Ἀλλ’ εἶναι μόνον αὗται; Τὸ Δημόσιον βεβαίως δὲν θὰ δυνηθῇ ν’ ἀποφύγῃ ν’ αὐξήσῃ τὸν μισθὸν τῶν ἀνδρῶν τῆς χωροφυλακῆς. Ἤδη ἕνεκα τῆς ἀπροθυμίας τῶν πολιτῶν, ὅπως κατατάσσωνται ὡς ἐθελονταὶ χωροφύλακες, εἶναι ἠναγκασμένη ἡ Κυβέρνησις ὅπως ἐνισχύσῃ τὴν χωροφυλακὴν ν’ ἀποσπάσῃ χιλίους ἄνδρας τοῦ στρατοῦ, ἀπὸ τὰ κύρια αὐτῶν ἔργα, ἐνῷ εἶχε θεωρηθῆ ὡς τὸ μεγαλείτερον κατόρθωμα τῶν μέχρι τοῦδε κυβερνητῶν ὅτι εἶχον ἀποσπάσει τοὐναντίον τὸν στρατὸν ἀπὸ τὴν Ἀστυνομίαν. Καὶ ἤδη ἐπανερχόμεθα εἰς τὰ παλαιά, διότι δὲν θέλομεν ν’ ἀναγνωρίσωμεν ὅ,τι πολλάκις ὑπεστήριξα ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι μὲ 70 δραχ. κατὰ μῆνα, καὶ ταύτας περικεκομμένας, δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν χωροφύλακας ἐθελοντάς. Ἐπιβάλλεται ὅθεν ἐκεῖθεν αὔξησις εἰς τὸ μέλλον τῶν δαπανῶν περὶ τὸ ἑκατομμύριον. Μελέτη δ’ ἐπισταμένη ἴσως ἠδύνατο νὰ πείσῃ ὅτι ὤφειλε καὶ ἡ ἀγροφυλακὴ νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὴν χωροφυλακὴν καταβαλλόντων τῶν δημοτῶν εἰς τὸ Δημόσιον ὅ,τι καταβάλλουσιν ἤδη εἰς τοὺς ἀγροφύλακας, καὶ εἶναι ἄπορον δι’ ἐμὲ διατί ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐθεώρησε τὸ ζήτημα τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλείας ὡς προεξέχον παντὸς ἄλλου, διότι τὰ ἐκ ταύτης ἀγαθά, συντελοῦντα εἰς τὴν οἰκονομικὴν εὐρωστίαν τῶν πολιτῶν, συντελοῦσιν ὡς ἐκ τούτου καὶ εἰς τὴν εὐρωστίαν τοῦ δημοσίου ταμείου. Διότι μὴ ἀπατώμεθα· οἱ νέοι νόμοι θ’ ἀσφαλίσωσι τὴν εἴσπραξιν ἀπὸ τῶν δυναμένων νὰ πληρώσωσιν· εἰς οὐδὲν θὰ ὠφελήσωσι δ’ ἐκείνους, ὧν τὰ κτήματα οὐδὲν παράγουσιν ἕνεκεν ἐλλείψεως ἀσφαλείας. Καὶ τὸ κατ’ ἐμὲ λυποῦμαι ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ὑπέκλεψεν ὀλίγας ὥρας ἐξ ἐκείνων, ἃς ἀφιέρωσεν εἰς νομοσχέδιον περὶ κοινοτήτων, ὅπως ἀσχοληθῇ καὶ περὶ τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλείας, ἡ δὲ ἐκδούλευσις, ἣν θὰ παρεῖχεν οὕτω εἰς τὸν τόπον, θὰ ἦτο μεγάλη. Δύναμαι τουναντίον νὰ βεβαιώσω ὅτι διὰ τοῦ νόμου περὶ κοινοτήτων ὄχι ἐκδούλευσιν παρέχομεν, ἀλλὰ δυσχερείας ἀνυπερβλήτους καὶ διοικητικὰς καὶ οἰκονομικάς, ἐξ ὧν δὲν γνωρίζω πῶς θὰ ἐξέλθωμεν, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον. Τὸ συμπέρασμα τῶν ἄνω σκέψεων καὶ ἀριθμῶν εἶναι ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπαναπαυώμεθα εἰς τὰ πλεονάσματα τοῦ 1910 καὶ 1911. Τὸ πλεόνασμα τοῦ 1912 θὰ εἶναι πολὺ μικρότερον, τὰ δὲ πλεονάσματα τοῦ μέλλοντος μᾶλλον ἀμφίβολα, ὅτε πλέον τὸ ταμεῖον Ἀμύνης οὐδὲν θὰ διαθέτῃ, καὶ θὰ εἶναι ἀνάγκη ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ὡς ἐκανονίσθη νῦν εἰς 21,500,000 νὰ ἐπαρκῇ πλέον εἰς ἁπάσας τὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ. Ἐπιβάλλεται ὅθεν σύντονος μέριμνα, ὄχι μόνον πρὸς αὔξησιν τῶν ἐσόδων, ἀλλὰ πρὸς περιστολὴν κατὰ τὸ δυνατὸν τῶν δαπανῶν ἐκείνων, αἵτινες δὲν εἶναι ἀπαραίτητοι. Ταῦτα λέγω ἐκ τῆς ἐπιθυμίας ἣν ἅπαντες ἔχομεν, νὰ ἴδωμεν τὰ πράγματα τῆς πατρίδος μας εὐοδούμενα, καὶ θὰ εἶμαι εὐτυχὴς ἂν μετὰ ἓν ἔτος ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἀναγγείλῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ χρῆσις τοῦ 1911 δὲν ἀφῆκεν ἀδιαθέτους πιστώσεις 5,700,000, ὅσας προσδοκᾷ σήμερον, ἀλλ’ ὅσας ἀφῆκε καὶ 1910. Τότε θὰ ἐπανίδω τὸ θάρρος ἐμοῦ ἐπανερχόμενον, καὶ μετ’ ἐμοῦ τὸ ἔθνος ὁλόκληρον θὰ ἐπικροτήσῃ καὶ πάλιν εἰς τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως (ἐπευφημίαι).

§310Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1912 κύριοι συνάδελφοι, ἔχει ἐξαιρετικὴν σημασίαν, διότι ἀποτελεῖ τὸν πρῶτον Προϋπολογισμὸν τῆς Κυβερνήσεως, τὸν παρ’ αὐτῆς ἐλευθέρως καταρτισθέντα, μὴ ἐπηρεασθέντα δηλαδὴ ἀποκλειστικῶς, ὅπως ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1911, ἀπὸ τὴν πολιτικὴν τῶν παρελθουσῶν Κυβερνήσεων. Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1911, ὡς εἶπε κατὰ τὴν εἰσήγησίν του ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀπετέλει μόνον τὸ ἔρεισμα τῆς πολιτικῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἤθελεν ἐκδηλωθῆ μόνον διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1912. Ἐπίσης ἐξαιρετικὴν σημασίαν ἔχει ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ 1910, διότι τὸ ἔτος τοῦτο εἶναι τὸ πρῶτον ἔτος μετὰ τὴν ἐπανάστασιν, ἡ ὁποία μεγίστην ἐπέφερε μεταβολὴν εἰς τὸ Κράτος ἡμῶν, καὶ διότι ἤθελε χρησιμεύσει ὡς βάσις τοῦ ἐλέγχου τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1912. Δυστυχῶς ὁ μὲν ἀπολογισμὸς τοῦ 1910 δὲν κατωρθώθη νὰ ὑποβληθῇ εἰσέτι, ὁ δὲ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1912 ὑπεβλήθη τόσον ἀργὰ καὶ ἡ ψήφισίς του ἐπισπεύδεται κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ἀποβαίνει ἀδύνατος ἡ ἐμπεριστατωμένη ἔρευνα αὐτοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἀποτελέσματα τῆς χρήσεως τοῦ 1910 καὶ τοῦ 1911 εἴμεθα ἀναγκαίως ὑποχρεωμένοι νὰ δεχθῶμεν τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τοῦ ὁποίου τὴν εἰλικρίνειαν δὲν ἔχω λόγον ν’ ἀμφιβάλλω. Κατὰ τὰς δηλώσεις αὐτὰς ἡ χρῆσις τοῦ 1910 ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν τοῦ 1909, ἐπέφερεν αὔξησιν τῶν τακτικῶν ἐσόδων εἰς ποσὸν ὑπερβαῖνον τὰ 11,000,000 δρ., καὶ μικράν τινα ἐλάττωσιν τῶν τακτικῶν ἐξόδων. Κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τὸ 1911 θ’ ἀποφέρῃ ἐν συγκρίσει πάλιν πρὸς τὸ 1909 πολὺ μεγαλειτέραν ἀκόμη αὔξησιν τῶν τακτικῶν ἐσόδων ἐ. ἔ. αὔξησιν 20.000,000 δραχ. περίπου καὶ κατὰ 10,000,000 περίπου αὔξησιν τῶν τακτικῶν ἐξόδων ἀπέναντι τῶν τακτικῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως τοῦ 1909. Ἡ αὔξησις τῶν τακτικῶν ἐσόδων συμφώνως πρὸς τοὺς ἀριθμούς, τοὺς ὁποίους μᾶς ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς προέρχεται, οὐ μόνον ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν φόρων καὶ ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς μεγαλειτέρας ἀποδόσεως τῶν παλαιῶν ἐ. ἔ. τῶν πρὸ τῆς ἐπελθούσης πολιτικῆς μεταβολῆς ὑφισταμένων φόρων. Ἡ αὔξησις αὕτη ἀποδεικνύει τὴν ἀπὸ μιᾶς ἀπόψεως ἐπιτυχίαν τῆς ἐπελθούσης μεταβολῆς ἐ. ἔ. ἀποδεικνύει ὅτι ἦτο δυνατὴ ἡ αὐστηροτέρα καὶ ἡ δικαιοτέρα εἴσπραξις τῶν δημοσίων ἐσόδων, καὶ ὅτι ὁ λαός, παρ’ ὅλην τὴν φορολογικὴν ἐπιβάρυνσίν του, βλέπων χρηστοτέραν διοίκησιν καὶ δικαιοτέραν εἴσπραξιν τῶν ἐσόδων, εἶναι προθυμότερος εἰς τὴν καταβολὴν τῶν φόρων. Τοῦτο ἀποτελεῖ μέγιστον ἀγαθὸν καὶ παρέχει βάσιν αἰσιοδοξίας διὰ τὸ μέλλον, ἀλλὰ μόνον ὡς πρὸς τὴν πρώτην ὄψιν τῆς ἐπελθούσης μεταβολῆς. Ἡ ἄλλη ὄψις εἶναι κατὰ πόσον ἡ ἐπελθοῦσα αὔξησις τῶν ἐσόδων καὶ τῶν ἐξόδων ἦτο ἐπωφελής. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἄγει εἰς δύο γενικὰ ἐρωτήματα· πρῶτον εἰς τὸ ἐρώτημα κατὰ πόσον ἡ διαρρύθμισις τῶν ἐσόδων ἐγένετο σκοπιμωτέρα, ὠφελιμωτέρα διὰ τὸν λαὸν καὶ τὸ δημόσιον ταμεῖον, καὶ δεύτερον εἰς τὸ ἐρώτημα κατὰ πόσον ἡ αὔξησις τῶν ἐξόδων ἐπέφερε καλλιτέρευσιν τῶν λειτουργιῶν τῆς Πολιτείας ὅ ἐστὶ ἐγένετο σκοπίμως, συμφώνως πρὸς τὰς ἀνάγκας τὰς πραγματικὰς τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ Κράτους· τὸ ἐρώτημα τοῦτο ἀφορᾷ, ὡς εἶναι εὐνόητον, ὁλόκληρον τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ ἔντιμος ἐκ Ψαρῶν συνάδελφος ἠθέλησε μόνον διὰ τῆς παραβολῆς τῶν Προϋπολογισμῶν τοῦ 1911 καὶ 1912 ἀφ’ ἑνός, καὶ τοῦ 1896 ἀφ’ ἑτέρου νὰ παραστήσῃ τὸ μέγεθος καὶ τὸ ἀδικαιολόγητον τῆς ἐπελθούσης αὐξήσεως τῶν δαπανῶν. Ἀλλὰ τοιαύτη παραβολὴ εἶναι ἐντελῶς ἀδικαιολόγητος, τοῦτο μὲν διότι δὲν ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ὡς ἔτος συγκρίσεως τὸ ἔτος 1896, ἀλλὰ τὸ ἔτος 1909, ὅπερ ἦτο τὸ ἔτος τῆς ἐπαναστάσεως, τὸ δὲ διότι ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ αὔξησις τῶν δαπανῶν εἶναι ἀναγκαῖον κακὸν τῶν Προϋπολογισμῶν πάντων τῶν Κρατῶν, συνεπείᾳ τῆς αὐξήσεως τῶν λειτουργιῶν αὐτῶν. Κατ’ ἀκολουθίαν τὸ ζήτημα εἶναι μόνον κατὰ πόσον ἡ αὔξησις τῶν δαπανῶν εἶναι σκόπιμος. Ἀλλὰ πρὶν ἔλθω εἰς τὸ ζήτημα τῶν δαπανῶν θὰ ἐξετάσω κατὰ πόσον ἡ διαρρύθμισις τῶν ἐσόδων ἐγένετο σκοπιμωτέρα καὶ ὠφελιμωτέρα διὰ τὸν λαὸν καὶ τὸ δημόσιον ταμεῖον ὅ ἐστὶ θὰ ἐξετάσω τὴν φορολογικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Κατὰ τὴν τελευταίαν εἰκοσιπενταετίαν ἐπεκράτησεν ἡ ἰδέα ὅτι διὰ τὴν χώραν ἡμῶν, τὴν ἐστερημένην κεφαλαίων, σκοπιμωτέρα φορολογικὴ πολιτικὴ εἶναι ἡ διὰ τῶν ἐμμέσων φόρων, διὰ τῶν προστατευτικῶν δασμῶν καὶ σκόπιμος οἰκονομικὴ πολιτικὴ εἶναι ἡ διὰ τῆς συνάψεως μεγάλων δανείων ἐπιδίωξις τῆς ὅσον τὸ δυνατὸν ταχυτέρας προαγωγῆς τῶν λειτουργιῶν τοῦ Κράτους καὶ τῆς ἀναπτύξεως τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου. Τὰ ἀποτελέσματα τῆς τοιαύτης πολιτικῆς εἶναι γνωστά, εἶναι ἡ πτώχευσις τοῦ Κράτους, καὶ ἡ πέρα παντὸς λογικοῦ ὁρίου αὔξησις τοῦ τελωνιακοῦ δασμοῦ. Ἀλλ’ ἐνῷ ἡ πολιτικὴ αὕτη εἶχεν οὕτω δυσάρεστα ἀποτελέσματα διὰ τὸ Κράτος, ὅσον ἀφορᾷ τὴν συγκέντρωσιν κεφαλαίων, τὴν ὁποίαν ἐπεδίωκε, δὲν ἠστόχησε, διότι καὶ συνεπείᾳ τῆς διαχειρίσεως τῶν δανείων καὶ συνεπείᾳ τῶν προστατευτικῶν δασμῶν καὶ τῶν τελωνειακῶν καταχρήσεων ἐπῆλθεν αἰσθητὴ συγκέντρωσις κεφαλαίων, δημιουργηθείσης καὶ παρ’ ἡμῖν τάξεως μεγάλων κεφαλαιούχων. Εἰς τοῦτο συνέτεινεν, ὡς εἶναι εὐνόητον, καὶ ἡ ἐπιχειρηματικότης ὡς καὶ ἡ παραδειγματικὴ φιλεργία τοῦ λαοῦ, αἵτινες αὐξάνουσι μὲν τὸν ἐθνικὸν πλοῦτον, ἀλλὰ συγχρόνως συντελοῦσιν, ὡς ἐκ τοῦ διέποντος ἡμᾶς ὀργανισμοῦ, εἰς τὴν συγκέντρωσιν τῶν κεφαλαίων εἰς χεῖρας ὀλίγων. Τὸ γεγονὸς τοῦτο ὅ ἐστὶ ἡ αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου καὶ ἡ συγκέντρωσις κεφαλαίων ἀφ’ ἑνός, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ αὔξησις τῶν βαρῶν τοῦ Δημοσίου, ἐπέβαλον εἰς ἡμᾶς τὴν ἀλλαγὴν τῆς φορολογικῆς πολιτικῆς, ὡς καὶ εἰς τὰ ἄλλα Κράτη τὰ αὐτὰ γεγονότα ἐπέφερον τὴν ἀλλαγὴν αὐτῆς. Ἀπὸ ἐτῶν ἤδη ἔχει ἐγερθῆ παρ’ ἡμῖν ἡ ἀξίωσις ὅπως ἐπέλθῃ ἡ τοιαύτη φορολογικὴ μεταβολὴ πρὸς ἐλάφρυνσιν τῶν οἰκονομικῶς ἀσθενεστέρων τάξεων καὶ ἐπιβάρυνσιν τῶν εὐπορωτέρων. Ἡ τοιαύτη μεταβολὴ τεχνικῶς ἔδει νὰ ἐκπληρωθῇ ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῶν ἐμμέσων φόρων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διὰ τῆς αὐξήσεως καὶ τῆς καλλιτέρας διαρρυθμίσεως τῶν ἀμέσων φόρων. Ἐτονίσθη πολλάκις ἡ ἀνάγκη τῆς ἐλαττώσεως τῶν ἐμμέσων φόρων καὶ τῆς αὐξήσεως τῶν ἀμέσων φόρων, ἀλλὰ δὲν ἐτονίσθη ἐπαρκῶς καὶ ἡ ἀνάγκη τῆς καλλιτέρας διαρρυθμίσεως τῶν ἀμέσων φόρων, κακῶς δέ, διότι καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι σπουδαιότατον, εἶναι προέχον, διότι τὸ παρ’ ἡμῖν ἰσχῦον σύστημα τῶν ἀμέσων φόρων εἶναι εἰς ἄκρον πολυσχιδές, ἄνισον καὶ ἀνώμαλον, καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν ἔχει τὸ πλεονέκτημα τῆς ἐλαστικότητος, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπαραίτητον ὅπως δύναται τὸ Κράτος εἰς ἐκτάκτους περιστάσεις ν’ αὐξάνῃ τὰ ἔσοδά του ἀσφαλῶς διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν ἀμέσων φόρων, χωρὶς νὰ εὑρίσκηται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ διαταράσσῃ τὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας διὰ τῆς ἐπιβολῆς προσθέτων δασμῶν, τῶν ὁποίων αἱ ἀποδόσεις δὲν εἶναι ἀσφαλεῖς εἰς τὰς ἐκτάκτους περιστάσεις καὶ διότι ἐν τέλει εἶναι δυσχερεστάτη, ἂν μὴ ἀδύνατος, ἡ αὔξησις τῶν ἀμέσων φόρων, ἐφ’ ὅσον διατηρεῖται τὸ ἰσχῦον σύστημα. Πρὸς λύσιν τοῦ προβλήματος τούτου, ἥτις ἐπεβάλλετο, ἐγένοντο κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη προσπάθειαί τινες. Εἰς τὰς προσπαθείας αὐτὰς ἀνήκουσιν αἱ ἀπόπειραι τοῦ πρώην ἐκ Πατρῶν Βουλευτοῦ καὶ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Γούναρη περὶ φορολογίας εἰσοδημάτων τινῶν καὶ ἀξιῶν καὶ περὶ ἐλαττώσεως τῶν δασμῶν τῆς σακχάρεως, τὰ οἰκονομικὰ μέτρα τοῦ κ. Εὐταξίου, ἐκ τῶν ὁποίων ἄξια ἰδιαιτέρας μνείας εἶναι ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος καὶ τῶν κινητῶν ἀξιῶν, ὁ φόρος ἐπὶ τῶν κληρονομιῶν καὶ δωρεῶν, ὁ φόρος τῶν οἰκοπέδων. Ἐκ τούτων ὁ φόρος ἐπὶ τῶν οἰκοπέδων καὶ κατὰ μείζονα λόγον ὁ φόρος ἐπὶ τῶν κληρονομιῶν καὶ δωρεῶν ἐπεβλήθησαν εἰς ἄκρον περιωρισμένως καὶ διοικητικῶς — σᾶς ὑπομιμνήσκω ὅτι ἐκ τοῦ κεφαλαίου φόρων ἐξηρέθησαν αἱ εἰς τοὺς κατιόντας πρώτου βαθμοῦ κληρονομίαι, — ὥστε δὲν ἐπῆλθε δι’ αὐτῶν σπουδαία μεταβολή. Ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος καὶ τῶν κινητῶν ἀξιῶν, διὰ τοῦ ὁποίου ἐφορολογοῦντο σχεδὸν πάντα τὰ ἄνω τῶν 3000 δρ. εἰσοδήματα, τὰ μὴ βαρυνόμενα δι’ ἄλλων ἀμέσων φόρων, ἀπετέλεσεν ὁμολογουμένως σπουδαίαν πρόολον, ἰδίως ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν ὑπὸ τοῦ κ. Γούναρη προταθεῖσαν ἄλλοτε ὡς ἐρρήθη, φορολογίαν εἰσοδημάτων τινῶν καὶ ἀξιῶν, δι’ ἧς ἐπρόκειτο νὰ φορολογηθῶσι μόνον τὰ κέρδη τῶν μετοχικῶν ἑταιρειῶν καὶ οἱ τόκοι τῶν εἰς τὰς Τραπέζας κατατεθειμένων κεφαλαίων. Ἀλλ’ ὁ φόρος οὗτος πλὴν τῶν ἀτελειῶν, ἃς εἶχεν ἀπὸ τεχνικῆς ἀπόψεως, εἶχε τὸ ἐλάττωμα ὅτι δὲν ἦρε τὰς ἀνωμαλίας καὶ ἀνισότητας τῶν ὑφισταμένων ἀμέσων φόρων, ὡς συμπλήρωμα τῶν ὁποίων ἐτέθη καὶ ὅτι ἐκ τῶν πολλῶν ἐξαιρέσεων, ἃς καθιέρου, δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἔχῃ σπουδαίαν ἀπόδοσιν. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ὡς γνωρίζετε, ἐπέβαλε δύο φόρους, τὸν τοῦ εἰσοδήματος εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ ὑπὸ τοῦ κ. Εὐταξίου ὑποβληθέντος φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος καὶ τὸν τῶν σπειρομένων γαιῶν εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων, τὸν ὁποῖον κατὰ πρωτοφανῆ τρόπον εἶχε καταργήσει ὁ κ. Εὐταξίας ἀπὸ τοῦ 1909 διὰ τὸ 1911. Ἀλλὰ καὶ οἱ δύο οὗτοι φόροι, ὡς ἐπεβλήθησαν, πολὺ ἀπέτυχε δυστυχῶς ἀπὸ τοῦ νὰ λύωσι τὸ ζήτημα τῆς δικαίας καὶ καταλλήλου διαρρυθμίσεως τῆς ἀμέσου ἡμῶν φορολογίας. Διότι ὁ μὲν φόρος τῶν σπειρομένων γαιῶν ὄχι μόνον δὲν θίγει τοὺς φορολογουμένους κατὰ τὴν φορολογικήν των ἱκανότητα, ἀφοῦ δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν οὔτε τὴν διαφορὰν τῶν ἐξόδων καλλιεργείας οὔτε τὴν χρέωσιν τῶν φορολογουμένων, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πλέον ἀποτελεῖ σπουδαῖον ἐμπόδιον κατὰ πάσης βελτιώσεως τῆς καλλιεργείας, ὡς διὰ μακρῶν ἀνέπτυξα κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ νόμου. Ὁ δὲ φόρος ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου τόσαι ἐστηρίχθησαν καὶ στηρίζονται ἐλπίδες, ὁ ὁποῖος ἔδει νὰ εἶναι εἰς ἄκρον ἐλαστικός, ὅπως ἐξελισσόμενος μὲ τὸν καιρὸν ἀπορροφήσῃ τοὺς ἄλλους παλαιοὺς πολλαπλοῦς καὶ ἀμέσους φόρους, οἱ ὁποῖοι καὶ ἄνισοι καὶ ἀνεπιστημονικοὶ εἶναι καὶ ἐπιβάλλεται διὰ τοῦτο νὰ καταργηθῶσιν, ἐπεβλήθη ἐπίσης κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἐξέλιξιν αὐτοῦ κατὰ τὴν κατεύθυνσιν ταύτην, διότι περιέχει καὶ ὁ φόρος αὐτὸς ἀνισότητας, ἐπειδὴ ἐπιβάλλεται ἐπὶ παντὸς σχεδὸν εἰσοδήματος, ὑπερβαίνοντος τὰς 4000 δραχμάς, ἀδιακρίτως ἂν τοῦτο θίγεται ἢ μὴ ὑπὸ τῶν ὑφισταμένων ἀμέσων φόρων καὶ κατ’ ἀνάγκην ἐπιβαρύνει περισσότερον ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἤδη ἐπιβαρύνονται πιρισσότερον, καὶ προσέτι, διότι, ὡς ἐρρυθμίσθη ἡ διαδικατίχ του, ἥτις εἶναι ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν ἀτελεστάτη, κατ’ ἀνάγκην θὰ βασισθῇ ὁ φόρος ἐπὶ ἐξωτερικῶν τεκμηρίων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἥκιστα ἀσφαλῆ πρὸς ἐξεύρεσιν τοῦ πραγματικοῦ εἰσοδήματος τῶν φορολογουμένων. Καὶ ἴσως ἕνεκα τοῦ ἐσπευσμένου τῆς ψηφίσεως τῶν φορολογικῶν αὐτῶν μέτρων κατὰ τὸ παρελθὸν ἔαρ ἦτό πως δεδικαιολογημένη ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ὑποβολὴν αὐτῶν, ἀλλὰ μετὰ πάροδον τοσούτου χρόνου, μετὰ τὴν ἀποδειχθεῖσαν πλέον ἀδυναμίαν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν σπειρομένων γαιῶν, μετὰ τὴν ἐξασφάλισιν τόσων περισσευμάτων ἔκ τε τοῦ δανείου καὶ ἐκ τῆς χρήσεως τῶν δύο τελευταίων ἐτῶν, ἦτο ἐπιβεβλημένον εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μεριμνήσῃ σοβαρώτερον περὶ διαρρυθμίσεως τοῦ ἀμέσου φορολογικοῦ μας συστήματος. Δυστυχῶς ἡ Κυβέρνησις, ἀντὶ νὰ πράξῃ τοῦτο, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἀνέβαλε καὶ πάλιν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ φόρου τῶν σπειρομένων γαιῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ παρέτεινεν ἐπὶ ἓν ἀκόμη ἔτος τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, φόρου καταδικασθέντος γενικῶς ὑπὸ τοῦ λαοῦ, φόρου, ὅστις, ὡς σήμερον ἐπιβάλλεται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν παλαιῶν ὑπολογισμῶν, εἶναι τελείως ἄνισος καὶ ὁ ὁποῖος παρεμποδίζει τὴν καλλιτέρευσιν τῆς καλλιεργείας, ἀφοῦ φορολογεῖ τὸ κυριώτερον ὄργανον τῆς καλλιεργείας. Ἐπὶ πλέον ἡ Κυβέρνησις ἐκτὸς τῶν δύο φόρων, οὓς ἀνέφερα, ὡς ἑτέραν πηγὴν ἐσόδου παρουσιάζει διὰ τὸ 1912 τὴν ὑπὸ τὸν τύπον τοῦ δικαστικοῦ ἐνσήμου αὔξησιν τῶν δικαστικῶν τελῶν. Ἐγένετο μακρὰ συζήτησις ἀναφορικῶς εἰς τὸ μέτρον τοῦτο, καὶ εἶναι περιττὸν νὰ ἐκταθῶ ἐπ’ αὐτοῦ. Περιορίζομαι μόνον νὰ ἐκφράσω τὴν ἔκπληξίν μου, πῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, συζητουμένου τοῦ μέτρου τούτου, εἶπεν ὅτι εἶναι ἄπορον πῶς ἡμεῖς πολεμοῦμεν αὐτό, ἀφοῦ δι’ αὐτοῦ θίγονται τὰ κεφάλαια καὶ βαρύνονται οἱ οἰκονομικῶς εὐρωστότεροι, εἰς βάρος τῶν ὁποίων θὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀνακούφισις τῶν ἀπορωτέρων. Ὁ φόρος τοῦ δικαστικοῦ ἐνσήμου, διότι περὶ φόρου πρόκειται, δὲν θίγει τὰ κεφάλαια· θίγει ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπιδιώκουσι τὴν πραγματοποίησιν τῶν δικαίων των.

§311ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ δίκαι εἶναι διὰ τὰ κεφάλαια. Δὲν εἶναι φανταστικαί.

§312Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὰ κεφάλαια κατέχονται ἀπό τινας καὶ δὲν κατέχονται ἀπὸ τοὺς ἄλλους καὶ κατ’ ἀκολουθίαν φόρος τις βαρύνει τὰ κεφάλαια, ὅταν βαρύνῃ τοὺς κατέχοντας αὐτά, οὐχὶ δὲ ὅταν βαρύνῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν κατέχουσι τὰ κεφάλαια. Εἶναι ἄδικον νὰ βαρύνωνται οἱ μὴ κατέχοντες, ὅταν οὗτοι ἐπιδιώκωσι διὰ τῆς δικαστικῆς ὁδοῦ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν δικαιωμάτων των. Ὁ πρῶτος προορισμὸς τῆς Πολιτείας εἶναι ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης· θέτοντες φραγμοὺς εἰς τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης, καθιστῶντες αὐτὴν δυσπρόσιτον, ἐμποδίζετε τὴν πραγμάτωσιν τοῦ πρωτίστου σκοποῦ τῆς Πολιτείας. Ἀπέναντι δὲ τῶν μέτρων τούτων, τῶν φορολογικῶν αὐτῶν ἐπιβαρύνσεων, ἡ Κυβέρνησις παρουσιάζει ὡς ἀντιστάθμισμα τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τῆς σακχάρεως, ἡ ὁποία εἶναι μὲν ὁμολογουμένως ἀξιέπαινος, ἀλλὰ βεβαίως δὲν ἰσοφαρίζει τὴν ἐκ νέου ἐπιβολὴν τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τὴν ἐπιβολὴν τοῦ φόρου τοῦ δικαστικοῦ ἐνσήμου. Οὐδεὶς δηλαδὴ δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι ἡ φορολογικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸ 1912 ἀποτελεῖ σοβαρὰν πρόοδον πρὸς τὴν κατεύθυνσιν, τὴν ὁποίαν ὑπεσχέθη ὅτι θέλει χαράξει ἡ Κυβέρνησις. Ὑπεσχέθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτε εἰσήχθη ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1911, ἐλάττωσιν τῶν ἐμμέσων φόρων καὶ διαρρύθμισιν τῶν ἀμέσων ἐπὶ τὸ ἐπιστημονικώτερον καὶ δικαιότερον.

§313ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψει μου φορολογικὰς μεταβολάς.

§314Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι ὑπεσχέθητε ἐλάττωσιν τῶν φόρων.

§315Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι ἐλάττωσιν, ἀλλὰ δικαιοτέραν κατανομὴν τῶν φόρων.

§316Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Λοιπὸν τοῦτο, τὸ ὁποῖον, ὡς ὁμολογεῖτε, ὑπεσχέθητε, βεβαίως οὐδόλως πραγματοποιεῖται διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1912.

§317Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ ἐλάττωσις τοῦ φόρου τῆς σακχάρεως;

§318Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπιβάλλετε τὸ δικαστικὸν ἔνσημον καὶ διατηρεῖτε τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων.

§319Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὸ εἶπον· περὶ μεταπτώσεως πρόκειται. Αὐτὸ εἶναι ἀρχή.

§320Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω ὅσον ἀφορᾷ τὴν φορολογικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία οὐδόλως μὲ ἱκανοποιεῖ. Ἀλλ’ ἀπέναντι τῆς πραγματικῆς αὐξήσεως τῶν δαπανῶν, τὰς ὁποίας παρουσιάζει ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1912 καὶ εἰς τὰς λεπτομερείας τοῦ ὁποίου δὲν ἐπιθυμῶ νὰ εἰσέλθω, διότι ἀρκετὰ ἠλέγχθη ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας, τί παρουσιάζει ἡ Κυβέρνησις; Ποία εἶναι δηλαδὴ ἡ πρόοδος, ἡ ὁποία συνετελέσθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν διοίκησιν καὶ εἰς τὴν νομοθεσίαν ἡμῶν ἐν γένει; Μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Συντάγματος ὁμολογουμένως ἡ σπουδαιοτέρα, ἡ κατὰ πρῶτον λόγον ἐπιβαλλομένη μεταρρύθμισις ἦτο ἡ τῆς δημοτικῆς διοικήσεως, ἐπὶ τῆς ὁποίας μεγάλας ἐστήριξεν ἐλπίδας ὁλόκληρος ὁ λαός. Δὲν πρόκειται βεβαίως νὰ ἐπαναφέρωμεν τὴν συζήτησιν τῆς μεταρρυθμίσεως τῆς δημοτικῆς διοικήσεως εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀλλ’ ὀφείλω κρίνων τὴν ὅλην πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως νὰ τονίσω ὅτι ἡ γενομένη μεταρρύθμισις ἀποτελεῖ μόνον τὸ πρῶτον βῆμα τῆς καταλλήλου ὀργανώσεως τῆς τοπικῆς διοικήσεως, ὅτι συνετελέσθη αὕτη ἀτελῶς, διότι δὲν ἔλαβεν ἐπαρκῆ πρόνοιαν περὶ ἱκανοποιήσεως τῶν κάπως εὐρυτέρας σημασίας τοπικῶν ἀναγκῶν, τὰς ὁποίας δὲν δύναται ἡ μικρὰ κοινότης νὰ θεραπεύσῃ, καὶ ὅτι, ἐνῷ ἔπρεπε πρὸς τοῦτο νὰ χρησιμοποιηθῶσιν ὡς βάσις οἱ δεσμοὶ καὶ τὰ κοινὰ συμφέροντα, ἅτινα ἐγέννησαν οἱ ὑφιστάμενοι ὀργανισμοὶ τοπικῆς διοικήσεως, οἱ δῆμοι, διὰ τῆς καταργήσεως αὐτῶν ἀφέθησαν τελείως ἀνεκμετάλλευτοι διὰ τὴν ὀργάνωσιν τῆς τοπικῆς διοικήσεως οἱ δεσμοί, τοὺς ὁποίους ἀνέφερα. Οὕτως, ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἐλήφθη μέριμνα περὶ θεραπείας τῶν εὐρυτέρας σημασίας τοπικῶν ἀναγκῶν.

§321Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ληφθῇ.

§322Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εὔχομαι νὰ ληφθῇ. Αἰσθανόμενος τὴν ἀνάγκην τὴν μεγάλην τῆς ἐξακολουθήσεως, τῆς συμπληρώσεως τοῦ ἔργου αὐτοῦ ἐτόνισα τὰς ἀτελείας του. Δὲν πρέπει δὲ νὰ λησμονηθῇ καὶ ὅτι ἄνευ τῆς συμπληρώσεως αὐτῆς τῆς μεταρρυθμίσεως θὰ εἶναι ἀδύνατος καὶ ἡ πλήρης χειραφέτησις ἀπὸ τοῦ κέντρου τῶν κοινοτήτων. Πλὴν ὅμως τῆς μεγάλης αὐτῆς μεταρρυθμίσεως ἔδει νὰ ἀχθῇ εἰς πέρας καὶ ἡ ἄλλη μεταρρύθμισις, τῆς ὁποίας τὴν σπουδαιότητα ἀνεγνώρισεν ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Συντάγματος, ἡ τῆς ὀργανώσεως τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, τὴν ὁποίαν ἐντελῶς ἡ Κυβέρνησις ἐγκατέλειψε διὰ τὸ 1912.

§323Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἐπρόφθασεν ἡ Κυβέρνησις.

§324Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Οὐδεμία δαπάνη ἀναφέρεται ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ.

§325Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀφήνει ὁ Προϋπολογισμὸς περιθώριον.

§326Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ναί, ἀλλὰ δὲν ἔπρεπε ν’ ἀναβληθῇ ἡ ὀργάνωσις τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, διὰ νὰ ἔχῃ ἡ μέλλουσα Βουλὴ πολύτιμον βοηθὸν καὶ διὰ νὰ ἑδραιωθῇ ἔτι καλλίτερον ἡ συντελεσθεῖσα διοικητικὴ ἀποκέντρωσις. Ἐπίσης ἐπεβάλλετο ἐκ τῶν περιστάσεων νὰ συντελεσθῇ καὶ ἄλλη μεταρρύθμισις σπουδαιοτάτη, ἡ τοῦ ἐκλογικοῦ μας συστήματος, ἥτις μετὰ τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως καὶ τῆς ὀργανώσεως πραγματικῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως θ’ ἀπετέλει τὴν σταθερὰν βάσιν τῆς πολιτικῆς ἀναγεννήσεως τοῦ τόπου μας. Τὸ μέγιστον ἐλάττωμα τοῦ ἐκλογικοῦ μας συστήματος, τοῦ ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ἐλαττωματικοῦ, εἶναι ὅτι καθιστᾷ ἀναγκαίους τοὺς μικτοὺς συνδυασμούς, οἱ ὁποῖοι, ὡς εἶναι εὐνόητον, ἐμποδίζουσι νὰ διεξάγηται ὁ ἐκλογικὸς ἀγὼν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀντιθέσεως τῶν ἰδεῶν καὶ τῶν γενικωτέρων συμφερόντων, ἐμποδίζουσι ν’ ἀναπτύσσωνται, νὰ τίθενται πρὸ τοῦ λαοῦ τὰ μεγάλα πολιτικὰ ζητήματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων καλεῖται οὗτος κατὰ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς νὰ ἐκφέρῃ γνώμην. Συνέπεια τούτου εἶναι ὅτι δὲν διευκολύνεται ἡ πολιτικὴ μόρφωσις τοῦ λαοῦ, ὅτι ὁ ἐκλογικὸς ἀγὼν χάνει τὴν σημασίαν του, ὑποβιβαζόμενος εἰς καθαρὸν προσωπικὸν καὶ ὅτι ἕκαστος πολιτευόμενος ἀναγκαίως ἀποβλέπει ὄχι εἰς ὑποστήριξιν ὡρισμένων ἰδεῶν ἢ γενικῶν συμφερόντων, ἀλλ’ εἰς συγκέντρωσιν περὶ αὐτὸν δι’ ἀτομικῶν παροχῶν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρων προσωπικῶν φίλων καὶ εἰς τὴν συγκρότησιν ὅσον τὸ δυνατὸν ἰσχυροῦ συνδυασμοῦ, ἀδιάφορον ἂν οὗτος στηρίζεται ἐπὶ πολιτικῆς ἀθεμίτου ἑνώσεως. Μὲ ἄλλους λόγους συνέπεια τοῦ ἰσχύοντος ἐκλογικοῦ συστήματος εἶναι ἡ ἐνίσχυσις τοῦ προσωπικοῦ κομματισμοῦ, ὁ ὁποῖος τὰ πάντα ἐμάρανεν εἰς τὸν τόπον μας καὶ κατὰ τοῦ ὁποίου ἐξηγέρθη ἡ κοινὴ συνείδησις. Ὅπως τεθῇ τέρμα ἀπὸ τὴν κατάστασιν αὐτήν, ὅπως ἀποκτήσωμεν τέλος πάντων καὶ ἡμεῖς ἐκλογικὸν σύστημα, ἐξασφαλίζον ἀφ’ ἑνὸς τὴν ἐπικράτησιν τῆς πλειονοψηφίας τοῦ λαοῦ κατὰ τὰς ἐκλογάς, χωρὶς νὰ στερῇ τὰς μειονοψηφίας τῆς δικαίας ἀντιπροσωπεύσεως, καὶ διευκολύνον ἀφ’ ἑτέρου τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἐκλογικοῦ ἀγῶνος ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἰδεῶν καὶ τῶν γενικωτέρων συμφερόντων, ὡς καὶ τὴν πολιτικὴν μόρφωσιν τοῦ λαοῦ, τὴν θεμελίωσιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος παρ’ ἡμῖν, προέτεινα, ὅτε συνεζητεῖτο τὸ 66ον ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, ὅπως ἡ ἐκλογὴ τῶν Βουλευτῶν γίνηται κατ’ ἀναλογίαν. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τότε ἐξηγέρθη. Ἀπεδέχθη μὲν τὴν σκοπιμότητα τοῦ ἀναλογικοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, ἀπέκρουσεν ὅμως πᾶσαν ἀπόπειραν συζητήσεως τοῦ μέτρου τούτου, λόγῳ ἐλλείψεως χρόνου. Ἔκτοτε παρῆλθεν ἀρκετὸν χρονικὸν διάστημα, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ τὴν μεγάλην αὐτὴν μεταρρύθμισιν. Δυστυχῶς τὰ πράγματα ἔμειναν ὡς ἦσαν, καὶ κατ’ ἀνάγκην θὰ προσέλθωμεν πάλιν εἰς τὰς ἐκλογὰς μὲ τὸ παλαιὸν σύστημα καὶ μὲ τοὺς παλαιοὺς συνδυασμούς.

§327Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι μικτοί. Περὶ τούτου μὴ ἀμφιβάλλετε.

§328Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ οἱ ὁποῖοι ἐμποδίζουσι τὴν ἄδολον διεξαγωγὴν τοῦ ἐκλογικοῦ ἀγῶνος, ἐμποδίζουσι νὰ ἀναπηδήσωσιν αἱ ἰδέαι ἐκ τῶν καλπῶν. Ἀλλὰ τοὐλάχιστον, καίτοι δὲν ἐπετελέσθησαν αἱ μεγάλαι αὐταὶ μεταρρυθμίσεις, ἔχει ἐν τούτοις ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιδείξῃ ἄλλας σπουδαίας βελτιώσεις εἰς τοὺς διαφόρους διοικητικοὺς κλάδους; Εἶναι ἄξιον παρατηρήσεως ὅτι περὶ τῆς βελτιώσεως τριῶν κλάδων διοικήσεως, τὴν ὁποίαν ὑπεσχέθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς κατὰ τὸ 1911, οὐδὲ ἀπόπειρα κἂν ἐγένετο. Εἰσηγούμενος ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1911 εἶπεν ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1911 θὰ παρεῖχε τὰ οἰκονομικὰ μέσα ἐπαρκῶς, ὥστε νὰ προβῶμεν καὶ εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ κλάδου τῆς δημοσίας ὑγιεινῆς. Περὶ τούτου δὲ οὐδὲ σκέψις ἐγένετο μέχρι τοῦδε παρὰ πάσας τὰς συστάσεις τῶν Βουλευτῶν. Ἐπίσης οὔτε περὶ τῆς ὀργανώσεως τῆς ἀγροφυλακῆς, ἄνευ τῆς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προοδεύσῃ ἡ γεωργία καὶ τὴν ὁποίαν, καὶ ὅτε συνεζητεῖτο ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1911 καὶ κατόπιν, ὑπεσχέθη ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἐλήφθη καμμία μέριμνα. Τρίτον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπεσχέθη τὴν ὀργάνωσιν τῆς δημοσίας στατιστικῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ καὶ ἡ ὑπόσχεσις αὐτὴ ἔμεινεν ἀνεκτέλεστος.

§329Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ὑπέβαλε κἂν τὴν ἔκθεσίν της.

§330Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπειδὴ μὲ προκαλεῖτε, ἀναγκάζομαι νὰ δηλώσω τὰ ἑξῆς.

§331Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν κατηγορῶ, ἀλλ’ ἀμύνομαι κατὰ τῶν κατηγοριῶν ὑμῶν.

§332Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς κατηγορῶ ἐγώ. Ὅτε παρεπέμφθη τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἐζητήσαμεν ὁ κ. Ἀραβαντινὸς καὶ ἐγώ, ὅπως παραπεμφθῇ συγχρόνως εἰς τὴν αὐτὴν ἐπιτροπήν, καὶ ἡ πρότασις ἡ ἰδική μου περὶ ὀργανώσεως τῆς δημοσίας στατιστικῆς ὑπηρεσίας. Ἀλλ’ ὑμεῖς ἠναντιώθητε σφόδρα κατὰ τῆς προτάσεώς μου, ἰσχυρισθέντες ὅτι εἶναι αὕτη ἄσχετος, ὡς γενικωτέρα. Μετ’ ὀλίγας ἡμέρας οἱ ἀποτελοῦντες τὴν ἐπιτροπὴν φίλοι σας μετὰ τὴν γενομένην συζήτησιν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἦλθον καὶ σᾶς εἶπον ὅτι σκοπιμωτέρα εἶναι ἡ πρότασις ἡ ἰδική μου καὶ σᾶς παρεκάλεσαν νὰ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπεξεργασθῇ αὐτὴν ἡ ἐπιτροπή. Τότε δὲ ὑμεῖς, καὶ μόνον τότε, ἐδέχθητε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της ἡ ἐπιτροπὴ τὴν πρότασίν μου ἄνευ παραπομπῆς αὐτῆς ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Πράγματι δὲ ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεφάσισε νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ψήφισιν τῆς προτάσεώς μου μέ τινας τροποποιήσεις. Κατόπιν δὲν γνωρίζω τί ἀπέγινεν.

§333Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὰ μένοντα εἶναι περισσότερα.

§334Γ. ΠΩΠ. Δὲν θὰ διορθωθῶσι πάντα εἰς ἕν ἔτος. Σιγά, σιγά! Προσπάθεια βελτιώσεως ἑνὸς κλάδου τῆς διοικήσεως ἐγένετο εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης διὰ τῆς ἀποκεντρώσεως τοῦ διορισμοῦ τῶν εἰρηνοδικῶν καὶ τῆς μεταθέσεως καὶ παύσεως αὐτῶν. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἡ ἀποκέντρωσις τῶν εἰρηνοδικειακῶν μεταβολῶν ἐγένετο εἰς βάρος τοῦ πρωτοδικειακοῦ κλάδου, κατὰ τρόπον ἀποκλείοντα τὴν ἐλπίδα ὅτι θὰ φέρῃ ἐν γένει εἰς τὸν κλάδον τὸν δικαστικὸν ἀγαθὰ ἀποτελέσματα. Ἐπίσης ἐλήφθησαν πολλὰ νομοθετικὰ μέτρα κοινωνικῆς προνοίας. Μετὰ τὴν τελείαν παραμέλησιν πάσης προνοίας τῆς Πολιτείας ὑπὲρ ἀμέσου προστασίας τῶν ἐργαζομένων τάξεων δὲν παραξενεύει κανένα ἡ λῆψις διὰ μιᾶς ἀρκετῶν νομοθετικῶν μέτρων ὑπὲρ τῶν τάξεων αὐτῶν. Δυστυχῶς ἡ κοινωνικὴ αὕτη νομοθεσία, τὴν ὁποίαν χαρακτηρίζει ἡ διοικητικότης, συνετελέσθη κατὰ τρόπον προδίδοντα ὅτι ἐντελῶς ἐσπευσμένως καὶ ἀμελετήτως ὑπεβλήθησαν τὰ σχετικὰ νομοσχέδια, ὡς ἀπέδειξαν ἄλλως τε καὶ αἱ συζητήσεις ἐπί τινων ἐξ αὐτῶν, εἰς τὰ ὁποῖα εὑρέθημεν εἰς πλήρη διαφωνίαν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Σπουδαῖον μέτρον ἐπίσης κοινωνικῆς πολιτικῆς ἦτο καὶ ἡ ὑποβίβασις τοῦ ἀνωτάτου ὁρίου τοῦ τόκου, ἀλλὰ καὶ τὸ μέτρον τοῦτο ὑπεβλήθη ἐπίσης ἀμελετήτως, διότι, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς διὰ τὰς μελλούσας συμβάσεις ὡρίσθη ἀνώτατον ὅριον τόκου τὸ 9%, διὰ τὰς ὑπαρχούσας συμβάσεις ἀφέθη ὡς ἀνώτατον ὅριον τόκου τὸ 12%, οὕτως ὥστε ἔχομεν διάταξιν δημοσίου δικαίου, ἡ ὁποία εἰς ὡρισμένας περιστάσεις ἐφαρμόζεται καὶ εἰς ἄλλας ὁμοίας δὲν ἐφαρμόζεται. Αὐτὸς ὁ συμπτωματικὸς καὶ βεβιασμένος χαρακτὴρ ἐμφανίζεται καὶ εἰς πλεῖστα δικαστικὰ νομοσχέδια, τινὰ τῶν ὁποίων μάλιστα ἔχουσι τάσεις ἐντελῶς ἀντιδραστικάς. Περιορίζομαι νὰ σᾶς ἀναφέρω τοὺς τελευταίους νόμους περὶ φυγοδικίας καὶ καταδιώξεως κακοπίστων ὀφειλετῶν. Τὸ ἴδιον ἀκριβῶς εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω καὶ διὰ τὸ ψηφισθὲν νομοσχέδιον περὶ ὀργανώσεως τῶν φυλακῶν, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη ὅλως ἀμελετήτως, ὡς κατεδείχθη περιτράνως ἐκ τῆς διεξαχθείσης ἐπ’ αὐτοῦ μακρᾶς συζητήσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξα καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην μου, καὶ ὡς ἐκ τούτου θεωρῶ περιττὸν νὰ ἐπανέλθω διὰ μικρῶν σήμερον. Ἀναφορικῶς ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου ἴσως κλάδου τῆς διοικήσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως οὐδὲν ἐπετέλεσεν ἡ Κυβέρνησις ἐκτὸς τῆς ὀργανώσεως τοῦ Πανεπιστημίου, ἡ ὁποία ὅμως ἕνεκα τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον διεχειρίσθη ἡ Κυβέρνησις τὸ ζήτημα τῆς πληρώσεως τῶν καθηγητικῶν θέσεων, δὲν ἀπέφερε τὰ προσδοκώμενα ἀποτελέσματα. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀναφορικῶς εἰς τὰ προσωπικὰ ζητήματα δὲν διέπραξε καὶ ἀκολασίας, τὰς ὁποίας διέπραξαν αἱ παρελθοῦσαι Κυβερνήσεις. Ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι οἱ ἀποκεντρωτικοὶ νόμοι ἐδέσμευσαν τὰς χεῖράς της. Οὐδεὶς δύναται νὰ βεβαιώσῃ τί θὰ ἔπραττεν ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο εἶχεν ἐλευθερίαν ἐνεργείας, ὅπως αἱ παρελθοῦσαι Κυβερνήσεις, ἀλλ’ ὅ,τι κατὰ τὴν πεποίθησίν μου εἶναι βέβαιον εἶναι ὅτι πολλάκις, προκειμένου περὶ ζητημάτων προσωπικῶν, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔμεινε καθαρὰ κομματικῶν βλέψεων. Λέγω δὲ ταῦτα, ἔχων κυρίως ὑπ’ ὄψει μου τὰς γενομένας μεταβολὰς εἰς τὸν δικαστικὸν καὶ εἰς τὸν ἐκπαιδευτικὸν κλάδον. Καὶ ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, καὶ οἱ μετ’ ἐμοῦ συνεργαζόμενοι Βουλευταὶ ἤλθομεν εἰς τὴν Βουλὴν μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ παράσχωμεν πᾶσαν δυνατὴν ὑποστήριξιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως φέρῃ εἰς πέρας τὸ ἔργον αὑτῆς τὸ ἀνορθωτικόν, καὶ πάντες ἀντελήφθητε πόσον προσεπαθήσαμεν νὰ ἐκπληρώσωμεν τὴν πρόθεσιν ἡμῶν ταύτην. Σᾶς βεβαιῶ δὲ ὅτι ἠσθάνθημεν πάντοτε λύπην ὁσάκις κατὰ τὴν πεποίθησίν μας ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀνταπεκρίθη εἰς τὰς περιστάσεις καὶ ἠναγκάσθημεν νὰ διαφωνήσωμεν πρὸς αὐτήν. Καταλήγων αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ εἴπω καὶ εἰς τοὺς ἀποτελοῦντας τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ὅτι ὀφείλουσιν ἀντιλαμβανόμενοι τὴν φορὰν τῶν πραγμάτων νὰ γίνωσι πράγματι φιλελεύθεροι καὶ νὰ προχωρήσωσι τολμηρότεροι εἰς τὴν μεταρρύθμισιν τὴν οἰκονομικὴν καὶ τὴν διοικητικὴν ἐν γένει, κατὰ τὸ πνεῦμα τὸ σύγχρονον, τὸ ἀνθρωπιστικὸν καὶ κοινωνικόν, τὸ ὁποῖον σήμερον χαρακτηρίζει τοὺς πεπολιτισμένους λαούς. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς κοινωνιολογικῆς ὁμάδος.)

§335Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν, κύριοι συνάδελφοι, ὡς εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἐσόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ν’ ἀπαντήσω ἐν ὀλίγοις εἰς τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, οἵτινες προηγήθησαν ἐμοῦ. Βεβαίως δὲν θ’ ἀξιώσητε παρ’ ἐμοῦ ν’ ἀπαντήσω μετὰ τῆς αὐτῆς εὐστροφίας καὶ χάριτος πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Ψαρῶν κύριον συνάδελφον, διότι θὰ περιορισθῶ μόνον ἐπὶ τοῦ πεδίου τοῦ πραγματικοῦ, καὶ ὅταν τις περιορίζηται ἐπὶ τοῦ πραγματικοῦ πεδίου, δὲν ἔχει στάδιον οὔτε νὰ χαριτολογήσῃ οὔτε νὰ δαπανήσῃ πνεῦμα περισσόν, καὶ ἐὰν ἀκόμη ἔχῃ τοιοῦτον. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἠπόρησε πῶς ἡ ἐπιτροπὴ ἐπελήφθη τῆς μελέτης τοῦ Προϋπολογισμοῦ, κατὰ τοιοῦτον τρόπον εἰσαγομένου, καὶ πῶς δὲν αἰσθάνεται τύψεις συνειδήσεως διότι ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας ἐπετέλεσε τὸ ἔργον αὑτῆς τὸ ὄντως μέγα, τὸ κυριώτερον ἔργον μιᾶς Βουλῆς ἀντιπροσώπων. Ὁμολογῶ ὅτι ἔχει δίκαιον ὡς πρὸς τοῦτο· εἴχομεν τὴν ὑποχρέωσιν ἡμεῖς πρῶτοι οἱ Βουλευταί, οἱ μετὰ τὴν ἐπανάστασιν ἐφαρμόζοντες τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς αὐτοὶ κατηρτίσαμεν, νὰ ἔχωμεν μείζονα πρὸς αὐτὸ σεβασμόν, καὶ νὰ ἐξονυχίσωμεν, εἰ δυνατόν, τὸν Προϋπολογισμόν, ἀλλά, ἐὰν δὲν ἐτηρήσαμεν τὸν σεβασμὸν τοῦτον πρὸς τὸ Σύνταγμα, εἴμεθα ἆρά γε ἡμεῖς ὑπεύθυνοι; Εἶναι ἡ πλειονοψηφία ὑπεύθυνος; Εἶναι ἡ Κυβέρνησις ἡ διευθύνουσα τὴν πλειονοψηφίαν ὑπεύθυνος; Δὲν αἰσθάνεται ἆρά γε ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Ψαρῶν μέρος τῆς εὐθύνης, καὶ δὲν ἔχει καὶ ἡ ἰδική του συνείδησις μέρος τι τύψεως διότι εὑρέθημεν πρὸ τῆς πολιτικῆς ἀνάγκης — τὴν ὁποίαν οὔτε αὐτὸς ἠδυνήθη ν’ ἀμφισβητήσῃ — νὰ ἐκτελέσωμεν τὸ ἔργον ἡμῶν μετὰ σπουδῆς καὶ ὄχι μετὰ τῆς προσηκούσης ἐπιμελείας, μετὰ τῆς ὁποίας ὠφείλομεν καὶ ἐπεθυμοῦμεν νὰ τὸ ἐπιτελέσωμεν; Καὶ ὅμως δὲν ἔπρεπε ν’ ἀπορῇ, οὔτε νὰ δυσφορῇ, οὔτε νὰ λυπῆται ὁ κ. Βουλευτὴς Ψαρῶν, διότι, καὶ ἂν τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς ἐγένετο μετὰ σπουδῆς, ἐγένετο ὅμως πάντως εὐσυνειδήτως, διότι τοῦ ἔργου τῆς ἐπιτροπῆς προηγήθη ἐπίσης εὐσυνείδητος ἐργασία. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εἶχεν ἐργασθῆ μετὰ τῆς εὐσυνειδησίας, μεθ’ ἧς εἰργάσθη, θὰ ἦτο τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς βεβαίως δυσχερέστατον, ἀλλ’ αὕτη εὑρέθη πρὸ Προϋπολογισμοῦ οὐδεμίαν παρέχοντος δυσχέρειαν, ἵνα ἐπιτελέσῃ τὸ ἔργον αὐτῆς καὶ εἰς αὐτὸ ἀκόμη τὸ βραχὺ χρονικὸν διάστημα. Εἶναι δὲ τόσον ἀληθὲς τοῦτο, ὥστε καὶ ἡ μειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ἀποτελουμένη ἀπὸ τὴν δεξιὰν καὶ ἀπὸ τὴν ἀριστερὰν πτέρυγα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διεξῆλθε μεθ’ ἡμῶν ἐντὸς 3 ἢ 4 ὡρῶν ὁλόκληρον σχεδὸν τὸ κεφάλαιον τῶν ἐσόδων, ἐπεφυλάχθη δὲ νὰ κάμῃ παρατηρήσεις τινὰς μόνον εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν τόκων. Πάσας τῆς τὰς ἐπὶ τῶν μελετηθέντων κεφαλαίων παρατηρήσεις τῆς μειονοψηφίας κατεγράψαμεν εἰς τὰ Πρακτικὰ καὶ οὐδὲν ἐν τῇ μελέτῃ τῶν ἐσόδων ἔμεινε κενόν.

§336Γ. ΠΩΠ. Μόνον τὸ ταμεῖον θὰ μένῃ εἰς τὸ τέλος κενόν.

§337Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ἐλέγχων τὸν Προϋπολογισμὸν ἀνέτρεξεν εἰς παρῳχημένας ἐποχὰς καὶ ἔλαβεν ὡς ἀφετηρίαν συγκρίσεως τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1896. Ὁ Προϋπολογισμὸς οὗτος, δύναταί τις εἰπεῖν, ὑπῆρξεν ὁ τύπος τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὁ χρησιμεύσας κατὰ τὴν παρελθοῦσαν δεκαπενταετίαν εἰς πάσας τὰς συζητήσεις τῶν μετ’ αὐτὸν Προϋπολογισμῶν. Εἶναι ὄντως Προϋπολογισμὸς σώφρων, μετὰ μεγάλης συνταχθεὶς φειδοῦς πρὸς τὰ δημόσια ἀπὸ τὸν ἀείμνηστον Δηλιγιάννην. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ ἐνησμενίζετο καὶ οὗτος καὶ οἱ μετ’ αὐτὸν ἐπικρίνοντες τοὺς Προϋπολογισμοὺς νὰ συγκρίνωσι τοὺς Προϋπολογισμοὺς τῶν ἀντιπάλων των ἀπὸ τοῦ 1896 καὶ ἐντεῦθεν. Βεβαίως οἱ ἀριθμοί, οὓς ἀνέφερεν ὁ κ. συνάδελφος διὰ τὸ 1896, εἶναι ἀληθεῖς, ἀλλά, ἀντὶ πηδῶν ἀπὸ τοῦ 1896 νὰ σταματήσῃ εἰς τὸ 1909, ὤφειλε νὰ σταθμεύσῃ καὶ εἰς τὸ διάμεσον ἔτος 1903, καθ’ ὃ αὐτὸς οὗτος ὁ μακαρίτης Δηλιγιάννης εἰσηγήσατο τὸν Προϋπολογισμόν, ἀλλ’ ἔπεσε μετά τινα χρόνον τῆς ἀρχῆς ἀντικατασταθεὶς ὑπὸ τοῦ κ. Ῥάλλη, ὅστις εἰσήγαγε τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Δηλιγιάννη. Ἐὰν ἐσταμάτα λοιπὸν εἰς τὸ 1903, θὰ ἔβλεπεν ὅτι, ἐὰν ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1896 εἶχεν ἔσοδον 90,000,000,5 τοῦ 1903 ἔφθασεν εἰς 120,000,000.

§338Γ. ΠΩΠ. Καίτοι δὲν ἐσταμάτησα εἰς τὴν περίοδον ἐκείνην, λέγω ὅτι ἀπὸ τοῦ 1896 καὶ μετὰ τοῦτο ἐμεσολάβησεν ὁ πόλεμος, καὶ συνέπειαι αὐτοῦ ἦσαν αὔξησις ἀφ’ ἑνὸς τοῦ δημοσίου χρέους, ἔργα ἀφ’ ἑτέρου ἀπαιτοῦντα αὔξησιν πραγματικήν. Εἶπον ὅτι δύνανται ν’ αὐξηθῶσι κατὰ 25,000,000· πέρα τούτου ἀρχίζει ἡ σπατάλη.

§339Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Εἴπετε ὅτι ἀπὸ τοῦ 1896 μέχρι τοῦ 1911 ηὐξήθησαν αἱ δαπάναι κατὰ 51,000,000, καὶ σᾶς ἀπαντῶ ὅτι ὁ εἰσηγητὴς τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν 90,000,000 εἰσηγήθη μετὰ 7 ἔτη Προϋπολογισμὸν 120,000,000, δηλαδὴ κατὰ 30 ὅλα ἑκατομμύρια ηὐξημένον.

§340Γ. ΠΩΠ. Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1903 εἶναι ἐπὶ τῇ βάσει κειμένων νόμων. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἔχει οὔτε δευτερεύουσαν σημασίαν.

§341Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἐξηγήσω διατί ἀπορεῖτε, ἂν οἱ Προϋπολογισμοὶ ἡμῶν ηὐξήθησαν. Εἶναι ἡ αὔξησις δηλωτικὴ ἐξασθενήσεως, παρακμῆς ἐθνικῆς; Ἐγὼ φρονῶ ἀντιθέτως, ὅτι, ἂν οἱ Προϋπολογισμοὶ ἠλαττοῦντο, θὰ ἦτο τοῦτο μέγα δυστύχημα. Ὅταν οἰκογενειάρχης τις ἀναγκάζηται νὰ ἐλαττώσῃ τὰ ἔξοδα τῆς οἰκογενείας του, δηλοῖ τοῦτο ὅτι οὗτος εὐημερεῖ;

§342Γ. ΠΩΠ. Ἀλλ’ ὅταν δανείζηται, διὰ νὰ τὰ αὐξάνῃ;

§343Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ἐὰν ῥίψητε ἓν βλέμμα εἰς τοὺς Προϋπολογισμοὺς τῶν διαφόρων Κρατῶν μικρῶν ἢ μεγάλων, θὰ ἴδητε ὅτι μόνον τῶν εὐημερούντων καὶ ἀκμαζόντων Κρατῶν αὐξάνουσιν οἱ Προϋπολογισμοί. Ἔχω πρὸ ἐμοῦ Προϋπολογισμοὺς Κρατῶν μεγάλων καὶ μικρῶν, ὧν ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀναφέρω τοὺς ἀριθμούς. Τῆς Γερμανικῆς Αὐτοκρατορίας ὁ Προϋπολογισμὸς—καὶ ἀναφέρω τοὺς Προϋπολογισμοὺς τῆς τελευταίας δεκαετίας— κατὰ τὸ 1901 ἀνήρχετο εἰς 6,654,000,000, κατὰ δὲ τὸ 1911 εἰς 8,901,000,000, ηὔξησε δηλαδὴ κατὰ 34%. Ὁ τῆς Ἀγγλίας ἀνήρχετο εἰς 143,000,000 λίρας κατὰ τὸ 1899–1900 πρὸ τοῦ Ἀφρικανικοῦ πολέμου· ὁ δὲ τοῦ 1911 εἰς 172,000,000 λίρας, ηὔξησε δηλ. κατὰ 20%, ὁ τῆς Ἰταλίας κατὰ τὸ 1900–1 ἀνήρχετο εἰς 1,773,000,000 φράγκα, κατὰ δὲ τὸ 1911 εἰς φρ. 2,420,000,000, ηὔξησεν ἑπομένως κατὰ 37%, ὁ τῆς Γαλλίας ηὔξησε κατὰ 20%, ὁ τῆς Ἑλλάδος κατὰ 26%, ὁ τῆς Βουλγαρίας κατὰ 35% ἀπὸ τοῦ 1905 μόνον καὶ ἐντεῦθεν, διότι τότε ἀνήρχετο εἰς 132,000,000 φράγκα, ἐνῷ τὸ 1911 ἀνῆλθεν εἰς 178,000,000, ὁ δὲ τοῦ 1912, καθὰ μᾶς εἶπεν ὁ ἐκ Λακωνίας ἔντιμος συνάδελφος, ἀνέρχεται εἰς 188,000,000.

§344Γ. ΠΩΠ. Πόση ἡ ἐδαφικὴ ἔκτασις τῆς Βουλγαρίας τότε καὶ πόση τώρα;

§345Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Δὲν βλέπω λοιπὸν διατί ὁ κ. συνάδελφος ἀπορεῖ καὶ δυσφορεῖ διὰ τὴν αὔξησιν. Δέν μοι ἦτο δυνατὸν μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. συναδέλφου καὶ κατὰ τὰς πρωινὰς ταύτας ὥρας νὰ ἐξετάσω κονδύλιον πρὸς κονδύλιον τὰς μετὰ τὸ 1896 αὐξήσεις, διὰ νὰ εὕρω πόθεν αὗται προῆλθον καὶ πῶς δικαιολογοῦνται. Βεβαίως αἱ αὐξήσεις εἶναι κατὰ τὸ πλεῖστον ὑποχρεωτικαί, διότι ἀνάγονται εἴτε εἰς τὸ δημόσιον χρέος εἴτε εἰς τὰς ἀποδόσεις, τὰς ὁποίας ἐλησμόνησεν ὁ κ. συνάδελφος καὶ αἱ ὁποῖαι μόνον ἀνέρχονται εἰς δεκατρία σχεδὸν ἑκατομμύρια, εἴτε εἰς τὴν αὔξησιν τὴν φυσικὴν τῶν ὑπηρεσιῶν. Τὰ ταχυδρομεῖα ἐπὶ παραδείγματι, τὰ ὁποῖα σήμερον ἔχουσιν ἔσοδα 5,889,095 δρ. μετὰ τῶν τηλεγραφείων καὶ τηλεφωνείων, ἔξοδα 4,746,060 παρουσιάζουσιν αὔξησιν 2½ περίπου δὲ ἑκατομμυρίων ἀπὸ τοῦ 1896, τὰ ὁποῖα δὲν ἀποτελοῦσι σπατάλην βεβαίως.

§346Γ. ΠΩΠ. Ἐγὼ ὡμίλουν περὶ ἐλλειμμάτων καὶ περισσευμάτων οὐχὶ Προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ χρηματικῶν, ὅτε ὡμίλουν διὰ τὸ 1906. Τί λέγετε ἀποδόσεις; Δὲν ζητοῦμεν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1906.

§347Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ἡ αἰτίασις ἡ παλαιὰ τῶν ἀργομίσθων ὑποθέτω ὅτι ἐξέλιπε πλέον.

§348Γ. ΠΩΠ. Τοὺς ηὐξήσαμεν.

§349Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Διότι καὶ πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως ἐπανειλημμένως καὶ κατὰ τὴν ἐπανάστασιν ἐπεζήτησαν οἱ ἑκάστοτε Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν ν’ ἀνεύρωσι τοὺς ἀργομίσθους καὶ ὅμως δὲν κατώρθωσαν ν’ ἀνακαλύψωσι τοιούτους.

§350Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἶναι δυστυχῶς πάντες ἀργόμισθοι κατὰ τὸ πλεῖστον.

§351Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Κατὰ τὸ 1909 Ὑπουργός τις τῶν Οἰκονομικῶν κατώρθωσε νὰ περικόψῃ μισθὸν μιᾶς ἢ δύο χιλιάδων δραχμῶν ἀπὸ Προϋπολογισμὸν 125,000,000, διὰ νὰ δώσῃ δείγματα πολιτικῆς οἰκονομιῶν.

§352Γ. ΠΩΠ. Κάμνει τὸν πανηγυρικὸν τοῦ παρελθόντος ὁ κ. Βουρλούμης.

§353Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ὡς πρὸς τὴν διάθεσιν τῶν πλεονασμάτων νομίζω ὅτι ὁ ἔντιμος συνάδελφος ἐκ Νέων Ψαρῶν δὲν ἔκαμε καλὸν ὑπολογισμὸν, διότι κατὰ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλήν, «περὶ κανονισμοῦ τῆς διαθέσεως τῶν πλεονασμάτων τῶν Προϋπολογισμῶν τῶν χρήσεων 1910 καὶ 1911», ὀνομαστὶ ἀναφέρονται 59,021,439 δραχμαί, δηλαδὴ 3,000,000 δρ. προωρισμένα πρὸς ἀποξήρανσιν ἑλῶν, 27,000,000 διὰ τὸ ταμεῖον τοῦ ἐθνικοῦ στόλου, 20,000,000 διὰ τὸ ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, 4,741,439 τὰ ὀφειλόμενα εἰς τὸ ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, 3,000,000 διὰ προκαταβολὰς πρὸς ἔναρξιν ἔργων ἀποξηράνσεως ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ 1,200,000 διὰ τὰ αὐτοκίνητα πλοῖα πρὸς καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου καὶ 80,000 δρ. πρὸς ἐγκατάστασιν προσφύγων.

§354Γ. ΠΩΠ. Τὰ 3,200,000 τοῦ Νεκῆ τὰ ἐλησμονήσατε.

§355Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Αὐτὰ θὰ προέλθωσιν ἐκ δανείου συνομολογηθησομένου, ἐκ τῶν πλεονασμάτων δὲ μόνον προκαταβολαὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον θὰ δοθῶσι μέχρις οὗ συνομολογηθῇ τὸ δάνειον. Σᾶς ὁμιλῶ περὶ τῶν πλεονασμάτων, τὰ ὁποῖα ἔχει κατατεθειμένα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὰ ὁποῖα ἐζήτησε τὴν ἄδειαν νὰ διαθέσῃ.

§356Γ. ΠΩΠ. 71,600,000.

§357Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ὥστε μένουσιν ἄλλα 12,600,000 ἀδιάθετα.

§358Γ. ΠΩΠ. Ὄχι· ἰδοὺ κατάστασις ἐπίσημος τοῦ Γεν. Λογιστηρίου.

§359Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. 80,071,439 ἔχει τὸ νομοσχέδιον ἐν συνόλῳ καὶ μένει ἔξω ἡ ὁδοποιία, ὁ λιμὴν τοῦ Πειραιῶς καὶ ὁ σιδηρόδρομος· ἂν προσθέσητε καὶ αὐτά, γίνονται 96,000,000.

§360Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Διατίθενται μόνον 59,000,000 καὶ μόνον διὰ τὰ ἔργα τοῦ Τελωνείου Πειραιῶς, τῆς ὁδοποιίας καὶ τοῦ σιδηροδρόμου 12,500,000 ἐκ τῶν κατατεθημένων.

§361Γ. ΠΩΠ. Καὶ τὸ ὑπόλοιπον τῶν 17,850,000;

§362Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Μὲ τὸ ὑπόλοιπον, ὅπερ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπολογίζει εἰς 17,850,000, τὸ σύνολον τῶν πλεονασμάτων εἶναι σχεδὸν 77 ἑκατομμύρια.

§363Γ. ΠΩΠ. Τὰ ἄλλα τί θὰ γίνωσι; Σιδηρόδρομοι; Ἔργα ὁδοποιίας;

§364Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι 59,000,000 διαθέτει ἡ Κυβέρνησις· τὰ 17,850,000 διατίθενται εἰς τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσι ποσὰ καθωρισμένα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ὑμεῖς ἐκάματε διπλῆν χρῆσιν τοῦ ποσοῦ τούτου.

§365Γ. ΠΩΠ. Πῶς;

§366Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, μὲ τὰ νούμερα δὲν δύναται νὰ γίνῃ ταχυδακτυλουργία.

§367Γ. ΠΩΠ. Ἀναγνώσατέ τα ἓν πρὸς ἕν, κύριε Βουρλούμη.

§368Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ (ἀναγινώσκει). «3,000,000 διὰ τὰ ἕλη, 27,000,000 διὰ τὸν στόλον, 20,000,000 διὰ τὸν στρατόν, 4,741,439 διὰ τὸ ταμεῖον Ἀμύνης, 3,000,000 δι’ ἀποξηράνσεις ἐν Θεσσαλίᾳ, 1,200,000 διὰ τὰ αὐτοκίνητα πλοῖα καὶ 80,000 δρ. δι’ ἐγκατάστασιν προσφύγων.

§369Γ. ΠΩΠ. Τὸ δεύτερον δὲν τὸ ἀνεγνώσατε.

§370Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Τὸ δεύτερον δὲν καθορίζει ποσόν.

§371Γ. ΠΩΠ. Εἴπατε ὑμεῖς ἓν ποσόν.

§372ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μὴ διακόπτετε.

§373Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Λοιπὸν τὰ ποσὰ τὰ κατονομαζόμενα καὶ διατιθέμενα δι’ ὡρισμένους σκοποὺς ἀνέρχονται εἰς 59,000,000.

§374Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Λησμονεῖτε 3,000,000.

§375Ν. ΞΗΡΟΣ. Ὑμᾶς, κύριε Κουλουμβάκη, δὲν θὰ σᾶς ἔπειθεν ὁ ῥήτωρ, καὶ ἐὰν τὰ ἐβλέπετε τὰ ἑκατομμύρια. Εἴχομεν τὴν ὑπομονὴν καὶ σᾶς ἠκούομεν μετ’ εὐλαβείας, χωρὶς νὰ διακόπτῃ κανείς.

§376Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Πρόκειται, Κύριοι, νὰ διαφωτίσωμεν τὴν συζήτησιν· δὲν πρόκειται νὰ διαστρέψωμεν τὰ πράγματα. Καὶ ὁ κ. Κουλουμβάκης καὶ ὁ κ. Πὼπ καλῇ τῇ πίστει συζητοῦσι, καὶ ἐγὼ εὐχαρίστως δέχομαι διακοπάς. Διατίθενται λοιπὸν 59,000,000 ὡρισμένως, ὑπολείπονται δὲ κατὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν 17,850,000, ἅτινα θὰ χρησιμεύσωσι διὰ τὴν ἀπόδοσιν τῶν ὀφειλομένων εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιίας, διὰ τὸν λιμένα Πειραιῶς καὶ τὴν ἐκτέλεσιν σιδηροδρομικῶν ἔργων.

§377Γ. ΠΩΠ. Πῶς ἐξάγετε αὐτὸ τὸ συμπέρασμα.;

§378Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ζητεῖ τὴν ἄδειαν ὀψέποτε χρειασθῇ χρήματα διὰ νὰ δώσῃ εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιίας, ὀψέποτε χρειασθῇ χρήματα, πρὸς ἐκτέλεσιν σιδηροδρόμων ἢ κατασκευὴν ἔργων ἐν τῷ λιμένι Πειραιῶς, νὰ κάμῃ χρῆσιν αὐτοῦ τοῦ ὑπολοίπου τῶν 17.850.000. Νομίζω ὅτι εἶναι ἀρκετὰ ἀντιληπτὸν τὸ πρᾶγμα.

§379Γ. ΠΩΠ. Πάντα εἶναι ἀρκετὰ ἀντιληπτά, ἂν τοῖς δώσωμεν αὐτὴν τὴν μορφήν.

§380Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Τὸ ζήτημα λοιπὸν τῶν πλεονασμάτων, ὅπερ ἀπησχόλησε τὸν ἀξιότιμο, συνάδελφον, ἐξηγεῖται καταληπτότατα, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ὑπεσχέθη τι, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ δύναται νὰ ἐκτελέσῃ, ἀφοῦ ἔχει κατατεθειμένα εἰς Τραπέζας μὲν 72 ἑκατομμύρια κατὰ τὸν προσαχθέντα πίνακα, εἰς χεῖρας τοῦ ἐλέγχου δὲ περὶ τὰ ἕξ ἑκατομμύρια καὶ προσδοκᾷ ἀρκετὰ ἑκατομμύρια ἀκόμη ἐκ τῆς χρήσεως τοῦ 1911. Ἠλέγχθη, Κύριοι, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ἀφήρεσεν ἐκ τοῦ ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ εἰσήγαγεν εἰς τὸν γενικὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους τὸ πλεόνασμα, τὸ ἀνερχόμενον εἰς 3,591,184 δρ. μετ’ ἀφαίρεσιν τῶν ἀναγκαίων ποσῶν, πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ δανείου τοῦ 1907. Ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ σᾶς δώσω μερικὰς ἐξηγήσεις ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, τὸ ὁποῖον μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι τὸ μᾶλλον συγκινοῦν πολλοὺς τῶν κ. συναδέλφων, ἴσως δὲ καὶ τὴν κοινὴν γνώμην. Ἡ ἐπιτροπὴ ἀρκετὰ σαφῶς, νομίζω, ἐξήγησε τὰς σκέψεις αὑτῆς ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου. Ὅταν τὸ Κράτος ἐκ τῶν γενικῶν αὑτοῦ πόρων προικοδοτεῖ τὰ δύο πολεμικὰ αὑτοῦ Ὑπουργεῖα, ὅπως τὰ ἐπροικοδότησε, παρέχει δηλαδὴ εἰς αὐτὰ 70,500,000 δραχμῶν, νομίζω ὅτι θὰ ἦτο τελείως ἀντιοικονομικὸν νὰ κλείωμεν εἰς ἰδιαίτερα ταμεῖα χρήματα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ εἶχον ἀπολύτως καμμίαν χρησιμοποίησιν. Ἀνεξαρτήτως τοῦ εἰδικοῦ τούτου λόγου καὶ ἀπὸ γενικωτέρας, ἀπὸ ἐπιστημονικῆς ἀπόψεως, νομίζω ὅτι εἶναι μέγα ἐλάττωμα ἡ διασπορὰ τῶν πόρων τοῦ Δημοσίου εἰς εἰδικὰ ταμεῖα. Ὅπως εἶναι ἔκτροπον δι’ ἕνα οἰκογενειάρχην ἀνὰ πᾶσαν πρωίαν νὰ διανέμῃ τοὺς πόρους του ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν αὑτοῦ καὶ νὰ ἐναποθέτῃ εἰς ἓν θυλάκιον τοὺς πόρους διὰ τὴν τροφήν, εἰς ἄλλο διὰ τὰ ὑποδήματα καὶ εἰς ἄλλο διὰ τὰ ἐνδύματα, εἶναι ἐπίσης ἔκτροπον καὶ διὰ τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι παρὰ εἷς μέγας οἰκογενειάρχης, νὰ διασπείρῃ εἰς διάφορα θυλάκια τοὺς πόρους αὑτοῦ, διότι τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν θὰ ἐχρειάζετο πόρους δι’ ἐπείγουσάν τινα ἀνάγκην, ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην, θὰ εἶχε τὰ χρήματά του εἰς ἀδράνειαν, ἵνα χρησιμεύσωσι δι’ ὑπηρεσίας μὴ ἐπειγούσας, δι’ ἀνάγκας μὴ ἐπιτακτικάς. Αὐτὰ τὰ λεγόμενα εἰδικὰ ταμεῖα, ὅπως καὶ οἱ εἰδικοὶ προϋπολογισμοί, κατακρίνονται ἀνεξαρτήτως ὑπὸ πάντων τῶν οἰκονομολόγων, ὑπῆρξαν δὲ οἱ σάρακες πολλῶν Προϋπολογισμῶν διαφόρων Κρατῶν τῆς τελευταίας πεντηκονταετηρίδος. Καὶ ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ ᾐσθάνθησαν ἀνακούφισιν μεγίστην, ὅτε ἠδυνήθησαν νὰ φθάσωσιν εἰς τὴν ἑνότητα τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Αὐτὰ τὰ ταμεῖα τὰ εἰδικὰ καὶ οἱ ψευδεῖς Προϋπολογισμοὶ τῆς ἐποχῆς τῆς αὐτοκρατορίας ἤγαγον τὴν Γαλλίαν εἰς τὸ Σεδάν, ἔλεγε δὲ τὴν 3ην Ἰουλίου 1868 ὁ Θιέρσος ὅτι «θέλετε νὰ ἔχητε οἰκονομικὰ τῆς προκοπῆς; Πρέπει νὰ ἔχητε ἕνα καθρέπτην, ἕνα πίνακα, εἰς τὸν ὁποῖον νὰ γράφητε τὰ ἔσοδά σας καὶ τὰ ἔξοδά σας, διότι τότε μόνον θὰ δύνασθε νὰ γνωρίζητε τί σᾶς γίνεται». Μόλις δὲ κατὰ τὸ 1891 μετὰ μεγάλας δυσχερείας κατώρθωσεν ἡ Γαλλία ν’ ἀπαλείψῃ ἀπὸ τὸν Προϋπολογισμόν της τὰς παραφυάδας αὐτὰς τῶν διαφόρων εἰδικῶν ταμείων καὶ εἰδικῶν προϋπολογισμῶν, οἱ ὁποῖοι, κατὰ προσφυᾶ παρομοίωσιν, εἶναι ὁ πῖλος τοῦ ταχυδακτυλουργοῦ, ὁ ἀποκρύπτων τὰ ἐλλείμματα τῶν Ὑπουργῶν. Σᾶς εἶπεν ἐπίσης ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι, κατὰ τὴν γνώμην της, τὸ παρελθὸν εἶχεν ἱδρύσει αὐτὰ τὰ ταμεῖα, διότι ἐδυσπίστει πρὸς ἑαυτό. Ἡμεῖς, οἱ ἀκολουθοῦντες τουλάχιστον τὴν Κυβέρνησιν, ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν πίστιν ἐπ’ αὐτὴν καὶ νὰ φρονῶμεν ὅτι ἔχει ἐν νῷ ἕν πολιτικὸν πρόγραμμα καὶ ὅτι βαίνει εὐθὺ εἰς τὴν πραγμάτωσιν τοῦ πολιτικοῦ τούτου προγράμματος, δυνάμεθα δὲ ν’ ἀξιώσωμεν παρ’ αὐτῆς νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν οἰκονομικὴν ταύτην μεταρρύθμισιν καὶ νὰ περισυλλέξῃ πάντα ταῦτα τὰ ταμεῖα, τὰ ἔνθεν κακεῖθεν διεσπαρμένα, καὶ νὰ τὰ ῥίψῃ εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, ὁ ὁποῖος ν’ ἀποτελέσῃ οὕτω τὸν καθρέπτην τῆς ὅλης οἰκονομικῆς ἡμῶν καταστάσεως. Δὲν φρονῶ λοιπὸν ὅτι εἶναι ἀξία ἐλέγχου ἡ Κυβέρνησις, διότι ἀφῄρεσεν ἀπὸ τὸ ταμεῖον τῆς Ἀμύνης νεκρὰ πλεονάσματα· τοὐναντίον νομίζω ὅτι εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ τὸ πράξῃ, ἀφοῦ διένειμεν εἰς μὲν τὸ ταμεῖον Ἀμύνης 48 ὅλα ἑκατομμύρια δραχμῶν, εἰς δὲ τὸ ταμεῖον τοῦ στόλου ἕτερα 27 ἑκατομμύρια.

§381Γ. ΠΩΠ. Ναί, ἀλλὰ θὰ τὰ λάβῃ τὸ Κράτος καὶ δὲν θὰ ἴδητε κληροδοτήματα καὶ εἰσφορὰς εἰς τὰ ταμεῖα ταῦτα.

§382Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ἡμεῖς ἔχομεν πίστιν ἐπὶ τὴν Ἀνόρθωσιν.

§383Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ναί, ἀλλὰ δὲν θὰ ἔχητε αἰωνίως Ἀνόρθωσιν. Ὑπάρχει ζωὴ καὶ θάνατος.

§384Γ. ΠΩΠ. Διὰ τὸ ταμεῖον τοῦ στόλου διατί ἐξακολουθεῖ ὁ κουμπαρᾶς;

§385Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Διότι ὑπάρχουσι καὶ ἄλλοι λόγοι, οἱ ὁποῖοι συντρέχουσιν εἰς τὴν διατήρησίν του. Πρέπει νὰ μείνῃ χάριν δωρεῶν καὶ κληροδοτημάτων. Ἐφ’ ὅσον δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ καταργήσωμεν, βεβαίως πρέπει νὰ τὸ διατηρήσωμεν, ἐφ’ ὅσον ὅμως τὸ Κράτος ἔχει τὴν ἐλευθερίαν καὶ ἀνεξαρτησίαν νὰ καταργήσῃ τὰ εἰδικὰ ταμεῖα, πρὸς αὐτὴν τὴν πεποίθησιν πρέπει νὰ τείνῃ. Οἱ κ. συνάδελφοι ἠσχολήθησαν καὶ περὶ τῆς γενικωτέρας πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἰδίᾳ δὲ τῆς ὀργανώσεως τοῦ στρατοῦ. Δὲν εἶμαι ὁ ἁρμόδιος ν’ ἀσχοληθῶ εἰς ζήτημα καθαρῶς τεχνικόν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι πρὸς ὀργάνωσιν στρατοῦ ἀπαιτοῦνται κυρίως χρήματα. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔπραξεν ὡς πρὸς τοῦτο τὸ καθῆκόν της, διότι παρέχει εἰς τὰ πολεμικὰ Ὑπουργεῖα ἄφθονα τὰ μέσα τῆς ὀργανώσεως. Δὲν παρέσχε δὲ εἰς τὸν στρατὸν ἄφθονα τὰ μέσα τῆς ὀργανώσεως δι’ ἑκατομμυρίων μόνον, ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς μετακλήσεως τῆς ὀργανωτικῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, διὰ τὴν ἀποτελεσματικὴν ἐργασίαν τῆς ὁποίας δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ τις ἐξ ἡμῶν ν’ ἀμφιβάλῃ, διότι πάντες ἀνομολογοῦμεν ὅτι εἶναι ἔργον εὐσυνείδητον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ ἀγαθὰ τὰ ἀποτελέσματα. Βεβαίως, κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἐπιθυμία ὅλων μας εἶναι νὰ ἴδωμεν τὴν Ἑλλάδα παρεσκευασμένην καὶ ὡπλισμένην μέχρις ὀδόντων καί, εἰ δυνατόν, ἄνευ μεγάλων δαπανῶν, ἀλλ’ αὐτὸ τὸ θαῦμα εἶναι ἀδύνατον. Ἄν μοι ὑποδείξητε ὑμεῖς οἱ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τὸν τρόπον, καθ’ ὃν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο, θὰ ἐγκατέλειπον ἀμέσως τὴν πτέρυγα τῶν Φιλελευθέρων καὶ θὰ ἐτασσόμην παρὰ τὸ πλευρὸν ὑμῶν. Διότι εἶναι σχεδὸν στερεότυπος ὁ ἔλεγχος, τὸν ὁποῖον πάντες οἱ ἀντιπολιτευόμενοι τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις κάμνουσι. Διεξάγουσι πόλεμον κατὰ τῶν Κυβερνήσεων, διότι φορολογοῦσι, πόλεμον κατ’ αὐτῶν, διότι δαπανῶσι, πόλεμον, διότι δὲν δημιουργοῦσι στρατοὺς καὶ στόλους. Καὶ μᾶς ἔφερεν ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Νέων Ψαρῶν τὸν πίνακα τῶν δαπανῶν τοῦ 1896 μὲ τὸν πίνακα τῶν ἐξόδων τοῦ 1912 ἀπὸ τὴν μίαν χεῖρα καὶ ζητεῖ εὐθύνας διὰ τὴν μὴ ὀργάνωσιν στρατοῦ καὶ στόλου ἀπὸ τὴν ἄλλην. Ἐγὼ βεβαίως δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔλεγον ὅτι τὰ πάντα πρέπει νὰ θυσιάσωμεν ὑπὲρ χιμαίρας, καὶ τοὺς ὁποίους κατέκρινεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Λακωνίας κ. Κουτούπης, διότι ἔχομεν 80 χρόνια ποῦ διώκομεν αὐτὴν τὴν χίμαιραν, καὶ δὲν θὰ ἐθεώρουν ὡς βλασφημίαν, ἂν ἔλεγον ὅτι, ἂν ἀπὸ τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς μικρᾶς ταύτης γωνίας δὲν ἐδιώκομεν χιμαίρας, ἀλλ’ ἐστρεφόμεθα πρὸς ὀργάνωσιν τοῦ Κράτους καὶ ἀνάπτυξιν τῶν παραγωγικῶν αὐτοῦ δυνάμεων, ἡ σήμερον θεωρουμένη χίμαιρα δὲν θὰ ἦτο βεβαίως χίμαιρα. Πρέπει νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς εἰς τὰς σκέψεις καὶ τὰς ἰδέας ἡμῶν, καὶ ὅταν ὑψώνωμεν τὴν σημαίαν τῶν μεγάλων ἰδεωδῶν, τῶν ἰδεωδῶν τῶν ἐθνικῶν, δὲν πρέπει νὰ καταβιβάζωμεν τὴν σημαίαν τῶν θυσιῶν, ἀφοῦ γνωρίζομεν ὅτι, ὁσάκις ζητοῦνται θυσίαι, τὰς παρέχει προθύμως ὁ Ἑλληνικὸς λαός, καὶ τὰς παρέσχε πάντοτε, μολονότι διαρκῶς ἔσχεν ἀπογοητεύσεις καὶ αἱ θυσίαι αὐτοῦ οὐδέποτε ἐκαρποφόρησαν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ σκεφθῶμεν, καὶ εἶναι καιρός, νομίζω, νὰ σκεφθῶμεν τώρα, ἂν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσωμεν θυσιάζοντες ἀλλὰ καὶ διώκοντες χιμαίρας. Εἶναι καιρὸς νὰ σημειώσωμεν ὡς σταθμὸν τὴν χρονικὴν ταύτην περίοδον, τὴν ὁποίαν διάγομεν, καὶ νὰ εἴπωμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν: «Σὲ ἐφορολογήσαμεν μέχρις αἵματος, εἶναι ἀληθές, ἀναγνωρίζομεν ὅτι αἱ δυνάμεις σου σχεδὸν σὲ ἀπέλιπον, ἀλλ’ ἡ θυσία αὕτη εἶναι ἡ ὑστάτη, τὴν ὁποίαν ζητοῦμεν παρὰ σοῦ, καὶ ἂν δὲν δυνηθῶμεν νὰ παρουσιασθῶμεν ἐνώπιόν σου ἐφεξῆς, διὰ νὰ σοῦ εἴπωμεν ὅτι ἔχεις τοὐλάχιστον τὸ συναίσθημα τῆς ἀσφαλείας, τὸ ὁποῖον σοὶ ὑποσχόμεθα, δικαιοῦσαι νὰ μὴ καταβάλῃς πλέον θυσίας».

§386Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἀλλὰ θὰ ἔλθῃ ἄλλη Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ θέσῃ ἄλλας βάσεις, καὶ πάλιν θὰ ἔχωμεν τὰ ἴδια.

§387Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Δὲν κρίνω, Κύριοι, εὔλογον νὰ εἰσέλθω εἰς ἀριθμοὺς κατὰ τοιαύτην ὥραν, ὁμολογῶ δ’ ὅτι δὲν εἰσέρχομαι εἰς ἀριθμούς, καὶ διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἶμαι παρεσκευασμένος εἰς ἔρευναν τῶν ἀριθμῶν, οὓς παρουσίασεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ψαρῶν συνάδελφος. Ἔχω ὅμως πεποίθησιν ὅτι οἱ ἀριθμοί, ὡς ἐνεγράφησαν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι ἀριθμοί, ἐπὶ τῶν ὁποίων δύναται νὰ βασισθῇ ἡ Βουλή, διότι οἱ ὑπολογισμοί του ἓν ἐλάττωμα εἶχον, τὸ ἐλάττωμα τῆς ἀπαισιοδοξίας, καὶ τὸ ἐλάττωμα τοῦτο εἶναι τὸ μέγιστον προτέρημα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἔχῃ εἷς οἰκονομικὸς νόμος, ἡ καλλιτέρα σύστασις δι’ ἕνα Προϋπολογισμὸν ἐσόδων. Ἀκριβῶς διότι διεῖδον αὐτὸ τὸ πνεῦμα τῆς ἀπαισιοδοξίας διῆκον ἀνὰ πάντας τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἔχω πίστιν ἐπ’ αὐτόν. Κύριοι συνάδελφοι, συνηθίζομεν πάντοτε νὰ ὑποτιμῶμεν ἑαυτούς, νὰ μεμψιμοιρῶμεν, νὰ παραπονώμεθα καὶ νὰ λέγωμεν: ἡμεῖς δὲν κάμνομεν τίποτε· ἴδετε τοὺς Βουλγάρους! Γνωρίζετε λοιπὸν ὅτι τὴν 3 Δεκεμβρίου 1910 ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Βουλγαρίας ἐμακάριζε τὴν Ἑλλάδα διὰ τὰ οἰκονομικά της; Ὑποβάλλων τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1911 ἔλεγεν ὁ Ὑπουργὸς ὅτι ἡ πίστις τῆς Ἑλλάδος εἶναι ὑπερτέρα τῆς πίστεως τῆς Βουλγαρίας, μολονότι ἡ Ἑλλὰς εἶχε τότε δημόσιον χρέος ὑπέρτερον τῆς Βουλγαρίας ἀνερχόμενον εἰς 897,000,000, ἐνῷ ἡ Βουλγαρία εἶχε μόνον χρέος 610,000,000 Σήμερον ὑμεῖς ἔχομεν χρέος σχεδὸν περὶ τὸ δισεκατομμύριον, βαρυνόμεθα ἐν τούτοις μὲ ὑπηρεσίαν 36,000,000 δραχ. σχεδόν, ἐνῷ ἡ Βουλγαρία βαρύνεται μὲ ὑπηρεσίαν 40,000,000, διότι τὰ περισσότερα τῶν δανείων της ἔχουσι συνομολογηθῆ μὲ τόκον 5% καὶ 6%. Κατερχόμενος τοῦ βήματος θὰ εἴπω δύο ἀκόμη λέξεις. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Νέων Ψαρῶν καὶ φίλος μου μᾶς ἠρώτησε τί θὰ εἴπωμεν μεθαύριον, ἐπανερχόμενοι εἰς τὰς ἑστίας μας, εἰς τοὺς συμπολίτας μας, περὶ τοῦ ἔργου, ὅπερ ἐπετελέσαμεν. Δὲν διστάζω νὰ τῷ εἴπω ὅτι, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν παρόντα Προϋπολογισμόν, θὰ τονίσωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ ἴδιος κ. Βουλευτὴς εἶπε περὶ τοῦ ἀφελοῦς ἐκείνου πληρεξουσίου τοῦ 1844 ἢ τοῦ 1864: «δόξα τῷ Θεῷ, ἀρχίζομεν νὰ βλέπωμεν λογαριασμούς». (Χειροκροτήματα).

§388Γ. ΠΩΠ. Ὁ κ. συνάδελφος ἀγνοεῖ ὅτι, πρὶν ἢ συμβῇ αὐτό, ἐγνώριζεν ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος ὅτι τὸ πρῶτον ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἐγένετο κατόπιν τοῦ ὑποβληθέντος ἐκείνου Προϋπολογισμοῦ εἰς τὴν Βουλήν, ἔλεγε τὰ ἑξῆς, ἀπηυθύνετο δὲ πρὸς τὸν κυβερνήτην τὸν πρῶτον τοῦ Κράτους, τὸν ὁποῖον εἴχομεν, ὅτι, «σήμερον ἐρεύνης γενομένης ἐν τῷ δημοσίῳ ταμείῳ, ἀνευρέθη ἓν τάλληρον καὶ αὐτὸ ἦτο κάλπικον!» Ἐκεῖ ὁδηγεῖ ὁ Προϋπολογισμός, καὶ αὐτὸ θὰ συμβῇ μὲ τὸν νέον αὐτὸν ἀνορθωτικὸν ἀγῶνα, διότι ἔχομεν καὶ τάλληρα κάλπικα.

§389Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, οὐδαμῶς ἠπόρησα διότι δῆθεν ἐπελήφθη τῆς ἐξετάσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἡ ἐπιτροπή· τὸ συναίσθημά μου ἦτο σφοδρότερον καὶ ἐντελῶς διάφορον τῆς ἀπορίας, διότι δὲν ἐπελήφθη τῆς ἐξετάσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, διότι ἐκεῖνο, ὅπερ λέγεται ὅτι ἐπελήφθη, λέγεται εἰκονικῶς· ἐπελήφθη δῆθεν ἐξετάσεως, οὐδεμία ἐγένετο μελέτη, οὐδὲν ἐγένετο, ἔκθεσις πράγματι· οὐδεμία προσεκομίσθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Τὰ ἔγγραφα τὰ προσαχθέντα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εἶναι ἐντελῶς τυπικά· ἡ ἔκθεσις, ἡ ἀφορῶσα τὰ ἔσοδα, δύναται κατά τι μέρος καὶ ἀπό τινων μόνον ἀπόψεων νὰ ὀνομασθῇ ἔκθεσις, διότι συνετάχθη κατόπιν συζητήσεώς τινος, καὶ ἐκείνης προχείρου. Οἱ τύποι λέγεται ὅτι συμβαίνει νὰ φονεύωσι τὴν οὐσίαν· κλασσικὴ εἶναι ἡ περίστασις αὕτη, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ τύποι φονεύουσι τὴν οὐσίαν, διότι καὶ αὐτὴ ἡ ἔκθεσις, ἡ ἀφορῶσα τὰ ἔσοδα, ἥτις, ἐπαναλέγω, εἶναι κατά τι μέρος πράγματι ἔκθεσις, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συνταχθῇ μετὰ τόσης σπουδῆς καὶ μεθ’ ἱκανῆς προχειρότητος, ἐὰν δὲν ὑπῆρχον οἱ τύποι, διότι μόνον οἱ τύποι, ἡ ὑπογραφὴ αὐτῆς ἐκ μέρους ἑνὸς προέδρου, ἐκ μέρους ἑνὸς εἰσηγητοῦ, ἢ ὀνομασία αὐτῆς ὡς ἐκθέσεως ἐπιτροπῆς Προϋπολογισμοῦ, μόνον ταῦτα ἔπεισαν τὸν πρὸ μικροῦ καταβάντα τοῦ βήματος διαπρεπῆ συνάδελφον νὰ συντάξῃ αὐτὴν καὶ νὰ τὴν ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν. Φονεύοντες ὅμως ἐν ὀνόματι τῶν τύπων τὴν οὐσίαν, λέγοντες ὅτι ἐψηφίσαμεν νομοσχέδια, ἅτινα οὔτε ἀνέγνωμεν οὔτε ἀνεγνώσθησαν ὑπὸ τοῦ Γραμματέως τῆς Βουλῆς, οὔτε εἴδομεν πρίν, οὔτε εἴδομεν κατὰ τὴν ψήφισιν, οὔτε εἴδομεν μετὰ τὴν ψήφισιν αὐτῶν, καὶ λέγοντες ὅτι νομοθετοῦμεν φονεύομεν οὐχὶ τὴν οὐσίαν τῶν νομοσχεδίων, οὐχὶ τοῦ πολιτεύματος, ἀλλὰ φονεύομεν τὴν νομιμοφροσύνην ἡμῶν, φονεύομεν τὴν ὑπόληψιν τῆς Βουλῆς, φονεύομεν τὸν σεβασμὸν τῶν Βουλευτῶν πρὸς τὴν πολιτικήν, φονεύομεν τὴν νομιμοφροσύνην τοῦ τόπου, φονεύομεν ἄρα τὴν εὔκοσμον καὶ ἀσφαλῆ πρόοδον αὐτοῦ. Αὗται εἶναι αἱ νέαι μέθοδοι αἱ πολιτικαί! Ἐνόμισα ὅτι ἦτο ἀνάγκη τοῦ μικροῦ τούτου προλόγου εἰς ἀπάντησιν ἑνὸς μέρους τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. συναδέλφου, διότι πρὸ τῆς ἀγορεύσεως αὐτοῦ ἐσκόπουν ν’ ἀρχίσω ἐκεῖθεν, ὁπόθεν ἤρξατο τῆς εἰσηγήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ν’ ἀρχίσω, λέγω, ἀπὸ τῶν πλεονασμάτων. Τὰ πλεονάσματα εἶναι 71 πρὸς τὰ 72 ἑκατομμύρια, 72 ἔστω ἑκατομμύρια ὁλόκληρα. Νομίζω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι πρὸ παντὸς προσήκει νὰ ἐξετάσωμεν διὰ πόσα ἐξ αὐτῶν ὀφείλομεν εὐγνωμοσύνην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Πεντήκοντα ὀκτὼ καὶ πλέον ἐξ αὐτῶν ὀφείλονται εἰς τὸ δάνειον. Διότι ἡ Κυβέρνησις ἔχει χρήματα ἐκ δανείου, διὰ τοῦτο ὀφείλεται εἰς αὐτὴν εὐγνωμοσύνη; Διὰ τοῦτο ἐψάλησαν διθύραμβοι; Διὰ τοῦτο ἀνέγνωμεν ἀνακριβείας ἐπὶ ἀνακριβειῶν; Διὰ τοῦτο ἠλάλαζον οἱ ὀπαδοὶ τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων; Διὰ τοῦτο ἄρθρα εἰς τὰς ἐφημερίδας τὰς κυβερνητικάς; Διὰ τοῦτο ἐξησφαλίσθη τὸ μέλλον τοῦ τόπου; Διὰ τοῦτο δόξα καὶ τιμὴ ὀφείλεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀνορθωτικήν; Διότι ὑπάρχουσι 58.000.000 καὶ πλέον ἔστω ἐκ δανείου, συνομολογηθέντος ὑπὸ ἄλλης Κυβερνήσεως, ὑπὸ ὅρους βαρυτάτους, ὑπὸ ὅρους ἐπαχθεῖς, ὑπὸ ὅρους, τοὺς ὁποίους δὲν θὰ ἐτόλμων πολλοὶ τοκογλύφοι εἰς πολλοὺς ὀφειλέτας νὰ προτείνωσι, διὰ τοῦτο, λέγω, ὀφείλεται εὐγνωμοσύνη εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ἀνορθώσεως; Ἀλλ’ ἀπομένουσιν ἕνδεκα ἄλλα ἑκατομμύρια· ὀφείλεται ἆρά γε εὐγνωμοσύνη εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὰ ἑκατομμύρια ἐκεῖνα τὰ ἕνδεκα; Ἄς ἐξετάσωμεν κύριοι Βουλευταί, ὑπὸ ποίας συνθήκας ἀνέλαβε τὴν Ἀρχὴν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς. Ἀνέλαβε τὴν Ἀρχὴν μὲ τὸ προϊὸν δανείου, διὰ τῶν χρημάτων τοῦ ὁποίου ἠδύνατο εὐχερέστατα νὰ κανονίσῃ ὁριστικῶς πάντας τοὺς λογαριασμοὺς τοῦ παρελθόντος καὶ νὰ βαδίσῃ πρὸς τὸ μέλλον, ἥσυχος πλέον καθ’ ὁλοκληρίαν διὰ τὸ παρελθόν, τοῦ ὁποίου ἐκανόνισεν ὁριστικῶς τοὺς λογαριασμούς· ἀνέλαβε τὴν Ἀρχὴν ἀκόμη μὲ νέας προσφάτους φορολογίας πολλάς, ἀποφερούσας εἰσπράξεις σημαντικάς. Νομίζω ὅτι ἀμφότερα, ταῦτα, εἶναι ἀναμφισβήτητα, καὶ ἂν εἶναι ταῦτα ἀναμφισβήτητα, καὶ εἶναι προφανῶς, ὑπὸ ἐξόχως εὐμενεῖς συνθήκας, ὑπὸ ἐξαιρετικῶς εὐνοϊκὰς περιστάσεις, ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς, ἀνέλαβε τὴν Κυβέρνησιν ὁ κ. νῦν Πρωθυπουργὸς μετὰ τῶν συνυπουργῶν του. Τώρα, πῶς διεχειρίσθη τὸ δάνειον τῆς προκαταβολῆς, μετὰ τὴν κάλυψιν τῶν ἐλλειμμάτων τοῦ 1909; Πῶς ἐδημιούργησε τὸ ὑπόλοιπον τῆς χρήσεως τοῦ 1910; Πῶς διαχειρίζεται τὴν χρῆσιν τοῦ 1911; Τίς δύναται νὰ γινώσκῃ; Δηλώσεις ἔχομεν μόνον, ἀποδείξεις οὐδαμῶς. Ἐνταῦθα πλέον παρορᾶται καὶ ἡ οὐσία καὶ ὁ τύπος. Παραβαίνει τὸ Σύνταγμα ἡ Κυβέρνησις μὴ ὑποβαλοῦσα τὸν Προϋπολογισμὸν ἐντὸς τοῦ Νοεμβρίου. Φονεύει τοὺς τύπους ἐπιβαλοῦσα τὴν ἐξέτασιν καὶ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ἀλλὰ φονεύει καὶ τὴν οὐσίαν καὶ τὸν τύπον μὴ προσάγουσα τὰ δικαιολογητικὰ ἐκεῖνα στοιχεῖα, τὰ μέσα τὰ ἀπαραίτητα, τὰ ὁποῖα εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ προσαγάγῃ, ὅπως, ὑπὸ τὸ φῶς τῆς ἀληθείας, συζητήσωμεν τὸ ἔργον αὐτῆς τὸ οἰκονομικόν. Πιστεύετε καὶ μὴ ἐρευνᾶτε· τοῦτο καὶ μόνον εἶναι τὸ πρόγραμμα αὐτῆς. Ζητωκραυγάζετε καὶ μὴ συζητεῖτε. Ταράσσεται, ὅταν ἐλέγχηται ὑπὸ τοῦ τύπου, ταράσσεται μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε νὰ ἔχῃ, πρό τινων μηνῶν, τοιαύτην τραχύτητα γλώσσης κατὰ τοῦ τύπου, τὴν ὁποίαν ἀμφιβάλλω ἂν ποτε οὐχὶ φιλελεύθερος, οὐχὶ συντηρητικός, ἀλλ’ ὀπισθοδρομικὸς κυβερνήτης Κράτους τινὸς μετεχειρίσθη. Ταράσσεται, ὅταν συζητῶσιν οἱ συμπολιτευόμενοι Βουλευταί, ταράσσεται ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων ἡ ἐλθοῦσα νὰ ἀναστηλώσῃ τὸ πολίτευμα τὸ φιλελεύθερον, νὰ εἰσαγάγῃ νέας μεθόδους, ὅταν πρόκειται μὲ ἀντιπολιτευόμενον νὰ συζητήσῃ ἐπ’ αὐτῶν, καὶ διεξάγεται ἡ συζήτησις, ἥτις διεξάγεται, τετάρτην ὥραν πρωινήν. Πιστεύετε καὶ μὴ ἐρευνᾶτε. Ποίας, ἐρωτῶμεν, παρέχει πληροφορίας ἡ Κυβέρνησις; Ἐγώ, ἀπαντᾷ, περὶ τῆς τρεχούσης χρήσεως τοῦ 1911 δὲν ἔχω νὰ σᾶς δώσω λόγον. Πῶς ἔληξεν ἡ χρῆσις τοῦ 1910; Δὲν ἔχω νὰ σᾶς δώσω λόγον. Τὸ Σύνταγμα λέγει ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1909, ἀλλὰ τὸ Σύνταγμα κατήρτισεν ἡ Συνέλευσις τῶν Φιλελευθέρων διὰ τοὺς ἄλλους, οὐχὶ δι’ ἑαυτήν! Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τὸν παρελθόντα Φεβρουάριον, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸν Ἰούλιον ἔλεγε πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι ὁλόκληρον τὸ προϊὸν τῆς προκαταβολῆς θὰ χρησιμοποιηθῇ καὶ δὲν θὰ ἐξαρκέσῃ μάλιστα εἰς κάλυψιν τῶν μέχρι τοῦ 1909 ἐλλειμμάτων. Ἔρχεται νῦν καὶ λέγει εἰς ἡμᾶς ὅτι ἀπομένουσιν ἐκ τῆς προκαταβολῆς ἕνδεκα καὶ πλέον ἑκατομμύρια. Ἀλλ’ ὅταν ἔχωμεν τοιαύτας ἀντιφάσεις, τοιαύτας ἀσυγγνώστους ἀνακριβείας, διατί δὲν δικαιούμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι καὶ τὰ 5 δῆθεν ἑκατομμύρια τοῦ πλεονάσματος τοῦ 1910 προέρχονται ἐκ τῆς προκαταβολῆς καὶ ὅτι θέλων νὰ ἐξάρῃ τὴν διαχείρισιν αὑτοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν λέγει πρὸς ἡμᾶς ὅτι δὲν προέρχονται ἐκ τῆς προκαταβολῆς; Ἔχομεν καὶ ἄλλους λόγους, ἵνα προβῶμεν εἰς τοιαύτας ὑπονοίας, διότι ἔλεγε πρὸς ἡμᾶς τότε, κατὰ τὸν Ἰούλιον, ὅτι ἡ χρῆσις τοῦ 1910 θὰ καταλήξῃ εἰς ἔλλειμμα. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὅταν ἔχωμεν τὸν αὐτὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὸ διάστημα ὀλίγων μηνῶν, ν’ ἀποδεικνύηται ἀντιφάσκων κατὰ δεκάδας ἑκατομμυρίων, νομίζετε πλέον ὅτι μετ’ ἐμπιστοσύνης πρέπει ν’ ἀποβλέπωμεν εἰς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, μετ’ εὐγνωμοσύνης ν’ ἀκούωμεν τοὺς λόγους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν; Διατί δὲν θὰ ἐδικαιοῦτο πᾶς τις νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι μετ’ ἄλλους τέσσαρας μῆνας θὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς αὐτῆς ἢ ἄλλης Βουλῆς ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι ἐπλανήθη καὶ πάλιν, δὲν εἶναι μόνον ἕνδεκα τὰ ἑκατομμύρια τὰ ἀπομείναντα ἐκ τῆς προκαταβολῆς, ἀλλ’ εἶναι εἰκοσιδύο; Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ τονίσω καὶ αὖθις τοῦτο τὸ σημεῖον. Ποία ὀφείλεται εὐγνωμοσύνη εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὰ δῆθεν πλεονάσματα ταῦτα; Ἔχομεν 71 ἑκατομμύρια. Διὰ τὰ 58 πρὸς τὰ 59 οὐδεμία εἰς αὐτὴν ὀφείλεται εὐγνωμοσύνη, διότι εἶναι χρήματα τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον συνωμολόγησεν ἄλλη Κυβέρνησις, εἶναι χρήματα δανείου συνομολογηθέντος ὑπὸ ὅρους ἐπαχθεστάτους. Ὥστε οὔτε εἰς τὴν παροῦσαν οὔτε εἰς τὴν παρελθοῦσαν Κυβέρνησιν ὀφείλεται οἱαδήποτε εὐγνωμοσύνη· ψόγος μάλιστα προσήκει καὶ μομφή, διότι ὑπὸ τοιούτους ὅρους ἐπαχθεῖς συνωμολόγησαν τὸ δάνειον. Διὰ τὰ ὑπόλοιπα πῶς δυνάμεθα, Κύριοι, νὰ εἴπωμεν ὅτι ὀφείλομεν εὐγνωμοσύνην, χωρὶς νὰ γινώσκωμεν τί εἰσεπράχθη κατὰ τὰ 1910 καὶ 1911 καὶ τί ἐδαπανήθη;

§390Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Καὶ τί θὰ δαπανηθῇ.

§391Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μίαν καὶ μόνον ἐρώτησιν ἀπευθύνω ἀδιστάκτως πρὸς ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταί: Ἔχετε ἢ δὲν ἔχετε ὑπ’ ὄψει ὅτι ἀπὸ διετίας οὐδὲν ἐγένετο εἰς κατασκευὴν ἢ ἐπισκευὴν δημοσίων ἔργων; Πᾶσαι αἱ ὁδοὶ τοῦ Κράτους ἔχουσι μείνει ἀνεπισκεύαστοι. Ναὶ ἢ ὄχι; Πῶς δυνάμεθα νὰ γνωρίζωμεν τί συμβαίνει κατὰ τὰ δύο ταῦτα ἔτη, ὅτε χθὲς ἀκόμη συνεζητοῦμεν ἐπὶ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων τεσσάρων ἑκατομμυρίων περίπου; Πῶς δυνάμεθα νὰ γινώσκωμεν ὅτι ὁ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς δὲν θὰ φέρῃ αὔριον ἄλλο νομοσχέδιον ἄλλης ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως πέντε ἑκατομμυρίων καὶ νὰ εἴπῃ πρὸς ἡμᾶς ὅτι ἐπλανήθη; Ἐθεώρησα ἐντελῶς περιττόν, Κύριοι, νὰ φέρω ἐνταῦθα καὶ ν’ ἀναγνώσω τὰς πρὸ μηνῶν ἀγορεύσεις αὐτοῦ, διότι ἔχω ὑπ’ ὄψει ὅτι τὰς ἔχετε ἐν τῇ μνήμῃ ὑμῶν προσφάτους. Εἶναι τοσαῦται καὶ τοιαῦται αἱ ἀνακολουθίαι τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργοῦ, ὥστε εἰς οὐδὲν νὰ πρέπῃ νὰ δίδωμεν πίστιν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει αἱ μέθοδοι αὗται δὲν προδίδουσι πίστιν εἰς τὸ φιλελεύθερον πολίτευμα καὶ εὐλάβειαν πρὸς τὴν Βουλήν. Ἂν ὑπάρχωσι περισσεύματα τοῦ 1910—καὶ ὑπάρχουσι περισσεύματα, ὡς λέγει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, πέντε ἑκατομμυρίων καὶ ἑκατοστύων τινῶν χιλιάδων—, τὸ ἥμισυ τοὐλάχιστον τοῦ ποσοῦ τούτου ὀφείλεται ἢ δὲν ὀφείλεται εἰς τὰς φορολογίας, αἵτινες ἐτέθησαν ἐπὶ τῆς ἐπαναστάσεως; Ὀφείλεται ἢ δὲν ὀφείλεται εἰς ἀδιαθέτους πιστώσεις; Ποία εὐγνωμοσύνη δύναται νὰ ὀφείληται εἰς τὸν σημερινὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις ἀνῆλθεν εἰς τὴν Ἀρχὴν κατὰ τὰ μέσα Ὀκτωβρίου τοῦ 1910, ὅτε δηλαδὴ εἶχον παρέλθει οἱ δέκα σπουδαιότατοι μῆνες τῆς χρήσεως; Ὡς πρὸς τὸ 1911 ἀπομένει περίπου ἔτος νὰ συμπληρωθῇ ἡ χρῆσις αὐτοῦ. Ἂς ἀναμείνωμεν νὰ ἴδωμεν πόσαι ἀκόμη θὰ ψηφισθῶσιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἀναπληρωματικαὶ καὶ ἔκτακτοι πιστώσεις. Εἶναι ὀλίγος ὁ χρόνος, ἀφ’ ὅτου ἐπέστησα τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ εἶπον ὅτι ἀπὸ σκοποῦ ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν δημόσιον ἔργον ἐκτελεῖ, οὐδὲν δημόσιον ἔργον ἐπισκευάζει, ἵνα τὸ μὲν ἔχῃ ἐκείνη χρήματα, τὸ δὲ καταλίπῃ εἰς τοὺς διαδόχους αὐτῆς τρομερὰν κληρονομίαν. Ἐκεῖ ὀφείλονται τὰ ὀλίγα ἐκεῖνα περισσεύματα, διὰ τὰ ὁποῖα ζητεῖ εὐγνωμοσύνην. Ἐκ τῆς πολιτικῆς αὐτῆς οὐδὲν ὀφείλεται, ἀπολύτως οὐδέν. Διὰ τοῦτο, κύριοι Βουλευταί, τὴν ἑσπέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀνήγγειλε τοσοῦτον μεγαλαύχως τὰ περισσεύματα καὶ ἐχειροκροτεῖτο μετὰ τοσούτου εὐλόγου βέβαια ἐνθουσιασμοῦ, δικαίου ἐνθουσιασμοῦ, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν εὐθὺς ἀμέσως τις νὰ ἐλέγξῃ τὰ πράγματα καὶ νὰ εὑρίσκῃ ἀδικαιολόγητα καὶ τὰ γενόμενα, διὰ τοῦτο, λέγω, ἀνεμνήσθην ἄλλης ἐποχῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνηγγέλλετο ἡ πτώχευσις τοῦ Κράτους καὶ ἐπίσης ἠκούοντο χειροκροτήματα, διότι καὶ τότε ὡς καὶ νῦν ἓν ἦτο τὸ πνεῦμα, ἓν ἦτο τὸ συναίσθημα, μία ἦτο ἡ τακτική: ἡ ἀπόλυτος πεποίθησις πρὸς ἕνα ἄνθρωπον. Ἀλλά, προκειμένου περὶ τῶν δῆθεν πλεονασμάτων τούτων, θὰ σᾶς παρακαλέσω, νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, ὅπως ἀσχοληθῶ καὶ ἐγὼ εἰς ὑποβληθὲν νομοσχέδιον ἐπ’ ὀλίγον. Ὁ ἀξιότιμος κύριος εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ δικαιότατα κατέκρινε τοὺς Προϋπολογισμοὺς τοὺς ἐκτάκτους, καὶ νομίζω καὶ ἐγὼ ὅτι πρέπει νὰ παύσῃ τὸ σύστημα τοῦτο, ἀλλ’ ἀναβὰς εἰς τὸ βῆμα, ἵνα ἐκδηλώσῃ τὸν θαυμασμὸν αὐτοῦ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, εἶχεν ἀναγνώσει μόνον τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, διότι, ἐὰν ἀνεγίνωσκε κατωτέρω, θὰ ἔβλεπεν ὅτι Προϋπολογισμὸν ἐπὶ Προϋπολογισμοῦ τοιοῦτον ἱδρύει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀκριβῶς, διότι, προκειμένου περὶ τῆς διαθέσεως τῶν πλεονασμάτων, διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἱδρύεται ἔκτακτος Προϋπολογισμὸς τοῦ 1911, ἔκτακτος Προϋπολογισμὸς ἀκολούθως τοῦ 1912. Δύο ἐκτάκτους Προϋπολογισμούς, κύριε συνάδελφε, ἱδρύει τὸ νομοσχέδιον. Αὐτὴ εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ἀποκαλεῖτε πολιτικὴν εἰλικρινῆ.