1911.12.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 190.

τῆς 12ης Δεκεμβρίου 1911.

(Δευτέρα, ὥρα 4 καὶ 45′ μ. μ.).

Προεδρία κ. Ἰωάννου Δ. Τσιριμώκου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις.

§2Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, πρὸ τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἐρωτήσεων καὶ ἀναφορῶν νὰ μοὶ δώσητε τὸν λόγον μετὰ τῶν συναδέλφων κυρίων Ε. Κουλουμβάκη καὶ Ν. Βάρθη ἐπὶ παραβάσεως τοῦ Κανονισμοῦ.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ Πρακτικά.

§4Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Μεταξὺ τῶν ἀδικουμένων καὶ λαβόντων ἄδειαν Βουλευτῶν εἶναι ἀναγεγραμμένον καὶ τὸ ὄνομα τὸ ἰδικόν μου. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι εἶχον μὲν ὑποβάλει αἴτησιν, ἀλλὰ τὴν ἀπέσυρα.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ διαγραφῇ ὁ κ. Ἰγγλέσης.

§6Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Εἰς τὰ Πρακτικὰ ἀναφέρεται ὅτι εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον περὶ ἀποστολῆς ὑποτρόφου πρὸς σπουδὴν ἰχθυοκομίας καὶ ὀστρεοτροφίας καὶ περὶ μετακλήσεως ἀλλοδαπῶν ἰχθυοκόμων καὶ ὀστρεοτρόφων ἐζήτησα τὸν λόγον, ὅπως ἡ δυναμῖτις κατασταθῇ μονοπώλιον τοῦ Κράτους. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές. Ὁ κύριος σκοπός μου ἦτο νὰ συστήσω, ὅπως ἀποσταλῶσι περισσότεροι τοῦ ἑνὸς ὑπότροφοι εἰς τὴν Εὐρώπην, ἐξαίρων δὲ τὴν σημασίαν τοῦ πράγματος ἐπέστησα τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ γεγονότος τῆς διαρκοῦς καταστροφῆς τῶν παραλίων.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ δώσητε μίαν σημείωσιν, ἵνα διαγραφῆτε ἐκ τοῦ καταλόγου τῶν ὑποβαλόντων αἴτησιν Βουλευτῶν καὶ δεύτερον συμφώνως μὲ τὴν σημείωσίν σας νὰ διορθωθῶσι τὰ Πρακτικά. Τὰ Πρακτικὰ ἐπικυροῦνται. (Ἀναγινώσκονται τὰ Πρακτικὰ τῆς 9ης Δεκεμβρίου ἐ. ἔ. μὴ ἐπικυρωθέντα). Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῶν Πρακτικῶν;

§8ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 15, παράγραφον 4 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ δικηγόρων» ἡ Βουλὴ εἶχεν ἀποφασίσει δι’ ἐξέταστρα 30 δραχμὰς καὶ οὐχὶ 50.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα· τὰ Πρακτικὰ ἐπικυροῦνται ὡς διωρθώθησαν. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν: 1) Δημοδιδάσκαλοι Βελεστίνου αἰτοῦνται ἐπιψήφισιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων· 2) Κάτοικοι τῆς συνοικίας Καμινάδων (Καρδίτσης) αἰτοῦνται ἀναγκαστικὴν ἀπαλλοτρίωσιν τοῦ τσιφλικίου Καμινάδων. 3) Κολλῆγαι τῆς συνοικίας Μπεώτικο τῶν Καλυβακίων (Καρδίτσης) αἰτοῦνται διακανονισμὸν τῶν σχέσεων. 4) Δημοδιδάσκαλοι Κερκύρας αἰτοῦνται ἐπιψήφισιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων. 5) Ὁ πρώην κλητὴρ τῆς Βουλῆς Γ. Διαμαντόπουλος αἰτεῖται παροχὴν βοηθήματος. 6) Ἀρχιποιμένες καὶ ποιμένες ἐκ Καρδίτσης αἰτοῦνται νὰ τοῖς παραχωρηθῶσιν αἱ θεριναὶ βοσκαὶ Δολόπων. 7) Ὁ κ. Γρηγ. Σταυρόπουλος αἰτεῖται, ὅπως παραπεμφθῇ εἰς τὴν οἰκείαν ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς ἰδίας ἐπινοήσεως σύστημα ἐκλογικῆς κάλπης. 8) Ἡ ἕνωσις τῶν ἁπανταχοῦ διδασκάλων ἐκ Κοσμᾶ αἰτεῖται ἐπιψήφισιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων. 9) Ὁ Κτηματικὸς Σύλλογος Αἰγίου αἰτεῖται ἀποξήρανσιν ἑλῶν. 10) Οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ τῶν δήμων Ἀπολλωνίων καὶ Εὐγήρου παραπονοῦνται διὰ τὴν ὑπὸ τοῦ Πλημμελειοδικείου Λευκάδος παρερμηνείαν τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ σταφιδικοῦ νόμου ͵ΓΚΗʹ καὶ αἰτοῦνται τὴν πραγματικὴν αὐτοῦ ἑρμηνείαν. 11) Κάτοικοι Γαργαλιάνων ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ «περὶ συστάσεως καὶ διοικήσεως δήμων καὶ κοινοτήτων νομοσχεδίου». 12) Διάφοροι πρόσφυγες ἐκ Βουλγαρίας αἰτοῦνται παροχὴν βοηθήματος ἐφάπαξ. 13) Ὁ ἐν ἀποστρατείᾳ λοχαγὸς τοῦ Οἰκονομικοῦ Σταῦρος Γουλάκος αἰτεῖται διόρθωσιν τῆς ἡλικίας του καὶ ἐπαναφορὰν εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν. 14) Ὁ πολιτικὸς συνταξιοῦχος Ἰω. Οἰκονομόπουλος αἰτεῖται ἐκκαθαρισμὸν λογαριασμοῦ του πρὸς τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον. 15) Κάτοικοι Νέας Σμόλιας αἰτοῦνται ἐγκατάστασιν εἰς τι ἐθνικὸν κτῆμα. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀδείας συνομολογήσεως Γεωργικοῦ Θεσσαλικοῦ δανείου χρεολυτικοῦ ἐκ δραχ. εἰς χρυσὸν 2,850,000 πραγματικοῦ κεφαλαίου πρὸς ἀγορὰν τῶν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καρδίτσης χωρίων Γουργοβίτες, Καπουτσί, Κουμάδες, Κουρτέσι, Μύρους, Δελήβελι καὶ τῶν δύο πέμπτων τῶν χωρίων Σοῦπι τῶν κληρονόμων Νεκῆ πασᾶ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της. Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ἀλιβιζᾶτος ὑποβάλλει προσθήκην καὶ τροποποίησιν ἐπὶ τῆς ἀπὸ 20 Ὀκτωβρίου 1911 προτάσεως νόμου «περὶ ἐξασφαλίσεως τῆς ἀγροτικῆς περιουσίας ἐν Κεφαλληνίᾳ καὶ Ἰθάκῃ». Οἱ βουλευταὶ κύριοι Νικ. Γαρδικιώτης καὶ Εὐστρ. Κουλουμβάκης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως». Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ἀγαπητὸς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκτελέσεως ἔργων ἀποξηράνσεως ἑλῶν». Οἱ βουλευταὶ Κεφαλληνίας καὶ Ἰθάκης κύριοι Ν. Χαριτᾶτος, Ὄθων Τετενὲς καὶ Ν. Ῥαφτόπουλος καὶ ὁ βουλευτὴς Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος κ. Θεμ. Παπαϊωάννου ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Ὁ βουλευτὴς κ. Ἰ. Μᾶνος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ συντάξεως τῶν ἀρχικελευστῶν βʹ τάξεως τοῦ Β. Ναυτικοῦ». Ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας κ. Φ. Νέγρης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως καὶ διοικήσεως δήμων καὶ κοινοτήτων», ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς· Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Σπηλιόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου περὶ συμπληρώσεως τοῦ ͵ΓΩΚΒʹ νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ ͵ΓΥΚΖʹ τοιούτου περὶ ὁδοποιίας»· Οἱ βουλευταὶ κύριοι Θ. Πέρρος καὶ Γ. Πολίτης ὑποβάλλουσιν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου περὶ ἐκτελέσεως ἀντιπλημμυρικῶν καὶ ὑδραυλικῶν ἔργων ἐν τῷ χειμάρρῳ Δαφνῶνι τῆς πεδιάδος Λεωνιδίου, τοῦ δήμου Λιμναίου καὶ περὶ ἐπιβολῆς εἰδικῶν καὶ προσθέτων φόρων πρὸς σύστασιν εἰδικοῦ ταμείου ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων»· Ἐπίσης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ δημοσίου φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1911 τῶν πλημμυροπαθῶν κατοίκων τῆς περιφερείας τοῦ δήμου Λιμναίου (Κυνουρίας) ὡς καὶ περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ ἐγγείου στρεμματικοῦ φόρου τῶν περιβολίων των διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1911 ὡς καὶ διὰ τὰ ἔτη 1912 καὶ 1913»· Ὁ βουλευτὴς κ. Ἰ. Μᾶνος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ διοικήσεως τοῦ ἐν Τήνῳ ἱεροῦ ναοῦ τῆς Εὐαγγελιστρίας»· Ἡ ἐπιτροπὴ περὶ ὀργανώσεως τῆς στατιστικῆς ὑπηρεσίας ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της· Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Σπυρόπουλος μέλος τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ διανομῆς τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ ἀγροτικῶν κτημάτων τῆς Ζαππείου περιουσίας ὑποβάλλει ἰδίαν ἔκθεσιν· Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Χρυσοστάλης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ ͵ΓΩΙΘʹ (3819) τῆς 6 Ἰουλίου 1911 νόμου περὶ τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν δασῶν»· Οἱ βουλευταὶ κύριοι Σ. Φορέστης, Ἰ. Κασδόνης, Ν. Δελακοβίας, Ν. Γαρδικιώτης, Ν. Ραφτόπουλος, Β. Πουλιάσης, Β. Ἀθανασούλας, Ν. Χαριτᾶτος, Ε. Κουλουμβάκης, Ὄθων Τετενές, Φ. Νέγρης καὶ Γ. Καθάργιος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου περὶ τῆς ἐξελέγξεως τῶν πρὸ τοῦ νόμου ͵ΓΦΚΔʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3524 περὶ μεταλλείων ὑποβεβλημένων αἰτήσεων παραχωρήσεων μεταλλείων.

§10Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τῆς παραβάσεως τοῦ Κανονισμοῦ.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίσατε.

§12Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Εἶναι γνωστὸν εἰς ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταί, ὅτι καθ’ ὅλην τὴν φάσιν τοῦ Κρητικοῦ ζητήματος ἀπὸ τῆς ἐμφανίσεως αὐτοῦ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐτήρησα στάσιν ἀπολύτως ἐπιφυλακτικήν, ἀπολύτως οὐδετέραν, χωρήσασαν μάλιστα μέχρι παρεξηγήσεως καὶ ἐκεῖ καὶ ἐνταῦθα, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι καὶ στοιχεῖα κατεῖχον πρὸς τοῦτο, καὶ εἰς Χανία εἶχον μεταβῆ, ἵνα ἡ γνώμη μου καὶ ὡς Βουλευτοῦ καὶ ὡς ἀτόμου ἔχῃ μεῖζον κῦρος. Μετὰ τὰ τελευταῖα γεγονότα, ἅτινα κατὰ τὴν γνώμην μου ἀπέδειξαν περιτράνως ὅτι ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως παρεβιάσθησαν αἱ συνταγματικαὶ ἐλευθερίαι τοῦ λαοῦ, ἐνόμισα ὅτι μοὶ ἐπεβάλλετο καὶ ὅτι θὰ ἤμην παραβάτης τῆς ἐντολῆς τοῦ λαοῦ, ὅστις μὲ ἀπέστειλεν ἐνταῦθα, ἂν δὲν ἀνηρχόμην ἐπὶ τὸ βῆμα, διὰ νὰ γνωρίσω εἰς τὸν λαὸν καὶ τὴν Βουλὴν ὅ,τι γνωρίζω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διὰ νὰ μὴ πλανᾶται...

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πότε θὰ τὸ κάμητε αὐτό;

§14Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Τώρα θὰ τελειώσω. Μὴ μὲ διακόπτετε, διότι οὕτω δὲν θὰ δυνηθῶ νὰ κρατήσω τὸν εἱρμὸν τῶν ἰδεῶν μου.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν νομίζητε ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν θὰ ἀνακοινώσητε τοιούτου εἴδους γνώμας, σᾶς βεβαιῶ ὅτι εὑρίσκεσθε ἐν πλάνῃ.

§16Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Περιμένετε νὰ τελειώσω. Διότι ἐνόμισα ὅτι θὰ ἤμην παραβάτης τῆς ἐντολῆς τοῦ λαοῦ, ἐὰν δὲν ἀνηρχόμην ἐπὶ τὸ βῆμα, διὰ νὰ τονίσω καὶ γνωρίσω εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὅ,τι γνωρίζω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διὰ νὰ μὴ διαβουκολῆται ὑπὸ τῶν ἐχόντων πρὸς τοῦτο προσωπικὸν ἢ πολιτικὸν συμφέρον ἀντίθετον.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πότε θὰ τὸ κάμητε αὐτό; Ἐὰν νομίζητε ὅτι δύνασθε νὰ παραπλανήσητε καὶ τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς εἰς τὸ νὰ σᾶς ἀφήσῃ νὰ ἐκθέσητε γνώμας περὶ τοῦ Κρητικοῦ ζητήματος εἰς στιγμὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐπιτρέπει ὁ Κανονισμός, εὑρίσκεσθε ἐν ἀπάτῃ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ τῆς παραβάσεως τοῦ Κανονισμοῦ.

§18Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ ἀκριβῶς νὰ περιμείνητε νὰ τελειώσω.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι· δὲν θὰ περιμείνω, ἐὰν δὲν περιορισθῆτε εἰς τὸ ζήτημα τῆς παραβάσεως τοῦ Κανονισμοῦ.

§20Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλῆτε οὕτω πρὸς Βουλευτήν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς ἀφαιρέσω τὸν λόγον.

§22Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Αὐτὸς ἦτο ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ὑπεβάλομεν ἐγὼ μετὰ τοῦ κ. Βάρδη ἐπερώτησιν διὰ τὴν πορείαν ἐπὶ τοῦ Κρητικοῦ ζητήματος, ἥτις κατὰ παράβασιν ῥητοῦ ἄρθρου τοῦ Κανονισμοῦ δὲν ἐνεγράφη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἀνῆλθον, ἵνα διαμαρτυρηθῶ.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ἐπερώτησίν σας ἐνεχειρίσατε εἰς τὸ Γραφεῖον μετὰ τὴν ἀποστολὴν τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως εἰς τὸ τυπογραφεῖον· ἐν τοσούτῳ κρατῶ τὴν σημείωσιν ὅτι ἡ ἐπερώτησίς σας εἶναι ἐγγεγραμμένη τελευταία εἰς τὸν πίνακα τῶν ἐπερωτήσεων. Τὴν θεωρῶ ἐγγεγραμμένην καίπερ μὴ τυπωθεῖσαν διὰ τὸν λόγον ὅτι ἡ Ἡμερησία Διάταξις εἶχεν ἤδη ἀποσταλῆ εἰς τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον, ἀλλ’ εἶναι ἐγγεγραμμένη τελευταία, καὶ συνεπῶς δὲν δύνασθε νὰ κάμητε τὸ παράπονον ὅτι δὲν ἐνεγράφη.

§24Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Αὐτὸ ἤθελον νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένη καὶ ἐνόμιζον ὅτι εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ διαμαρτυρηθῶ.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τήν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ὁ κ. Χ. Μεϊτάνης ἐρωτᾷ· «τί ἀπεφασίσθη ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν δημοτῶν τῆς κωμοπόλεως Λειβαρτζίου (δήμου Ψωφίδος), δι’ ἧς ἐξαιτοῦνται, ὅπως τοῖς ἐπιτραπῇ ἡ περίβρεξις τῶν καπνῶν αὐτῶν πρὸς μεταποίησιν ταμβάκου ἐν τοῖς ἐργοστασίοις των».

§26Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ, διότι ὁ Ὑπουργὸς ὁ ἁρμόδιος δὲν εἶναι παρών. Ἐπίσης καὶ τὴν δευτέραν ἐρώτησιν, κ. Πρόεδρε, ἀφοῦ λείπει ὁ Ὑπουργός. Θὰ μὲ ὑποχρεώσητε.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά· ἀνεβλήθησαν. Ἐπ’ ἀναφορᾶς τοῦ Ἀντ. Καλοκαιρινοῦ περὶ ἄρσεως τοῦ προνομίου τοῦ κ. Δ. Ἀργυροπούλου τὸν λόγον ὁ κ. Μπουφίδης. Ἀπών. Ὁ κ. Σχινᾶς. Ἀπών. Ὁ κ. Πετροπουλάκης.

§28Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Καὶ ὁ ἔμπορος Καλοκαιρινὸς καὶ πλεῖστοι ἔμποροι καταγόμενοι ἐκ Λαρίσης καὶ Καρδίτσης ἔχουσιν ὑποβάλει ἀναφοράν, παρακαλοῦντες καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ ἄρῃ τὸ προνόμιον, τὸ χορηγηθὲν εἰς τὸν κ. Ἀργυρόπουλον. Διὰ τοῦ μονοπωλίου, τὸ ὁποῖον ἔχει μέχρι σήμερον ὁ κ. Ἀργυρόπουλος, ὁλόκληρος ἡ Θεσσαλία καὶ ὁλόκληρος ὁ ἐμπορικὸς κόσμος δι’ ἀναφορῶν διαμαρτύρεται ὅτι καταπιέζεται ἀπὸ τὸν ἄνθρωπον αὐτόν.

§29ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὅτι δὲν δίδει εἰς τοὺς ἐμπόρους πράγματα παραγόμενα ἀπὸ τὸ Κατάστημά του, ἕνεκα δὲ τούτου πάντα τὰ Καταστήματα ἔκλεισαν.

§30Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὁλόκληρος ὁ ἐμπορικὸς κόσμος ὄχι μόνον τῆς Θεσσαλίας, ὡς βλέπω ἐν τῇ ἀναφορᾷ, ἀλλὰ καὶ τοῦ Πειραιῶς καὶ τῆς Σύρου καὶ ὅλης τῆς Πελοποννήσου διαμαρτύρεται, διότι ὁ ἄνθρωπος αὐτός, ἔχων τὸ μονοπώλιον δὲν θέλει νὰ παραδώσῃ ἐμπορεύματα εἰς τοὺς διαφόρους ἐμπόρους, παραδίδει δὲ πάντοτε τοῖς μετρητοῖς. Δι’ αὐτὸν ἡ λέξις πίστωσις δὲν ὑπάρχει. Δικαίωμά του εἶναι νὰ μὴ χορηγῇ πίστωσιν, ἀλλά, ὡς γνωρίζετε, Κύριοι, τὸ ἐμπόριον ἄνευ πιστώσεως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ. Πάντες οἱ συμπολῖται ἡμῶν δι’ ἀναφορῶν των παρακαλοῦσι ν’ ἀρθῇ τὸ προνόμιον, τὸ ὁποῖον ζημιοῖ τὸ Δημόσιον, διότι χάρις εἰς τὸν κ. Ἀργυρόπουλον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσαχθῶσιν ὑαλικὰ ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ, διότι τὸ Δημόσιον ἐπιβαρύνει αὐτὰ μὲ μέγιστον φόρον. Εἶχεν ὑποβληθῆ πρότασις νόμου ὑπογεγραμμένη ὑπὸ πλείστων Βουλευτῶν, δι’ ἧς προτείνεται ἡ ἐλάττωσις τοῦ φόρου τῶν ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένων ὑαλικῶν.

§31Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Τὰ προνόμια πρέπει νὰ καταργηθῶσι.

§32Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Διότι ὁ κύριος οὗτος ἐκμεταλλεύεται ὄχι μόνον τὸ ἐμπόριον, ἀλλὰ καὶ ἄλλα πρόσωπα κατέχοντα ὑψηλὴν θέσιν.

§33ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐξηγηθῆτε.

§34Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἀναγνώσατε τὴν «Ἀκρόπολιν», διὰ νὰ ἴδητε ὁποίαν ἰδέαν ἔχει ὁ κ. Ἀργυρόπουλος περὶ προσώπων, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς ἀνεβιβάσαμεν εἰς τὸ ὕψιστον ἀξίωμα. Κατώρθωσε νὰ ἐκδιώξῃ 150 ἐργάτας ἐκμεταλλευόμενος τὸ ὄνομα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ λέγων πρὸς αὐτοὺς ὅτι «πᾶσα ἐργασία ὑμῶν πρὸς βλάβην μου εἶναι ματαία, διότι ἐγὼ συνδέομαι φιλικώτατα μὲ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ δὲν δύνασθε νὰ μὲ βλάψητε». Οὕτω δὲ καθιστᾷ δυσμενέστατον τὸν κ. Πρωθυπουργὸν εἰς τοὺς ἐργάτας ὁ κ. Ἀργυρόπουλος, ὁ προνομιοῦχος τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων, ὁ ὁποῖος ὄχι μόνον εἰς ὅσους θέλει πωλεῖ τὰ ἐμπορεύματά του, ἀλλὰ καὶ παραδίδει ταῦτα, ὅταν θέλῃ. Παραγγέλλει ἔμπορός τις ἐμπορεύματα σήμερον καὶ εἶναι εὐτυχὴς ἂν τὰ παραλάβῃ μετὰ ἕνα μῆνα, καὶ ὑπομένει ζημιούμενος, διότι δὲν δύναται νὰ φέρῃ δυστυχῶς ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ, ἐπειδὴ ἔχουσι βαρύτατον δασμόν. Θὰ παρακαλέσω λοιπόν, κύριε Πρωθυπουργέ, νὰ συναινέσητε εἰς τὴν πρόταξιν τῆς ὑπ’ ἄλλων συναδέλφων ὑποβληθείσης προτάσεως, καὶ νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι θὰ εὐγνωμονῇ ὑμᾶς τὸ ἐμπόριον καὶ ὁ λαός, διότι δὲν εἶναι μόνον οἱ ἐδῶ ἔμποροι παραπονούμενοι, ἀλλὰ καὶ οἱ ἔμποροι Λαρίσης, Καρδίτσης, Τρικκάλων καὶ Βόλου, οἵτινες ἐκθέτουσιν ἐν τῇ ἀναφορᾷ των μὲ τὰ μελανώτατα χρώματα τί ὑποφέρουσι.

§35Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Πλὴν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὁ κ. ἐκ Λακωνίας συνάδελφος εἶπε, προκειμένου περὶ τοῦ κ. Ἀργυροπούλου, ἔχω νὰ προσθέσω τὰ ἑξῆς: ὅτι, ἐφ’ ὅσον τέλος πάντων ἔκαμε χρῆσιν ὁ ἐργοστασιάρχης αὐτὸς τῶν προνομίων, ἂς τὰ ὀνομάσω οὕτως, ἢ μᾶλλον τῆς προστασίας, τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος παρέχει εἰς τὴν βιομηχανίαν του, χρῆσιν προσήκουσαν, ἦτο ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ νόμου. Ἀλλ’ αὐτὸς ὑπερπηδᾷ τὰ ὅρια τοῦ νόμου, καὶ καθ’ ὃν τρόπον ἐξέθηκεν ὁ κ. συνάδελφος Λακωνίας, ἀλλὰ καὶ κατ’ ἄλλον τρόπον, δὲν γνωρίζω δὲ ἂν πρέπει νὰ τὸν ὀνομάσω τρόπον, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε δὲν εἶναι ὁ προσήκων, δηλαδὴ δὲν κατασκευάζει εἰς τὸ ἐργοστάσιον ἐκλεκτῆς ποιότητος ὑαλικά, διότι ταῦτα δὲν προστατεύονται κατ’ ἴσον μέτρον πρὸς τὰ κατωτέρας ποιότητος. Ἔχει λοιπὸν εἰς τὸ ἐργοστάσιόν του ἐμπορεύματα κατωτέρας ποιότητος καὶ πιέζει τοὺς ἀγοραστὰς ν’ ἀγοράζωσι ταῦτα καὶ μάλιστα τοῖς μετρητοῖς. Καὶ τὸ μὲν «τοῖς μετρητοῖς» εἶναι δικαίωμά του, διότι δύναται νὰ διαθέτῃ τὰ καθ’ ἑαυτὸν ὡς θέλει, ἀλλ’ ὑπάρχουσιν εἰς τὸ ἐμπόριον ὅροι τινές, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀπαράβατοι καὶ τῶν ὁποίων, ὁσάκις γίνεται ἐκ κακῆς προαιρέσεως παράβασις, δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε προσῆκον νὰ εἶναι σεβαστὰ τὰ ἀποτελέσματα. Προβαίνει ὁ κ. Ἀργυρόπουλος καὶ εἰς ἓν ἄλλο ἀκόμη: οἱ ὑαλοσωλῆνες τῶν λαμπῶν εἶναι ἐμπόρευμα ὑπαγόμενον εἰς μεγάλην φορολογίαν· αὐτὸς δὲν κατασκευάζει ποσῶς τοιούτους, καὶ ἀναγκάζονται οἱ ἔμποροι νὰ φέρωσιν ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ τοιούτους, νὰ τοὺς φέρωσι δὲ δι’ αὐτὸν καὶ μόνον, διότι αὐτὸς ἔχει συμβληθῆ πρὸς τὰ Καταστήματα τοῦ Ἐξωτερικοῦ.

§36Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Πῶς δὲν συμβάλλονται καὶ αὐτοί;

§37Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Αὐτοὶ δὲν ἔχουσι τὰ προνόμια καὶ δὲν διαθέτουσι τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ διαθέτῃ ὁ κ. Ἀργυρόπουλος, καὶ κατ’ ἀκολουθίαν δὲν εἶναι δεκτοὶ εἰς τὰ ἐργοστάσια τοῦ Ἐξωτερικοῦ. Ἡ τοιαύτη δὲ καταπίεσις δὲν ἀφορᾷ μόνον εἰς τοὺς ἐμπόρους, ἀλλ’ ἡ μεγάλη καταπίεσις ἀφορᾷ αὐτοὺς τοὺς καταναλωτάς, οἱ ὁποῖοι ἢ δὲν εὑρίσκουσι πρώτης ποιότητος ἐμπορεύματα ν’ ἀγοράζωσιν ἢ πρέπει νὰ τὰ φέρωσιν ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ. Τὸ θέμα νομίζω ὅτι εἶναι τοιοῦτον, κ. Πρωθυπουργέ, ὥστε νὰ ἐπισπάσηται τὴν ὑμετέραν προσοχήν, πρέπει δὲ νὰ μελετήσητε ἐφ’ ὅσον χρόνον ἔχετε τὰς ἀναφορὰς τὰς ὑποβαλλομένας ὑπὸ τῶν ἐμπόρων καὶ τῶν καταναλωτῶν, διότι ἐκεῖ θὰ ἴδητε πάσας τὰς λεπτομερείας τῆς παραβάσεως, τῆς ἀπὸ κακῆς προαιρέσεως παραβάσεως, τῶν προνομίων, τὰ ὁποῖα ἔχει, ὄχι, ὡς εἶπον ἐν ἀρχῇ, διὰ τῆς ἀσκήσεως τῶν δικαιωμάτων ἐκ τῆς νομίμου προστασίας, ἧς ἀπολαύει, ἀλλὰ διὰ τῆς ὑπερπηδήσεως τῶν ὁρίων αὐτῆς κατὰ τρόπον ἀπρεπῆ καί, ἂν ὄχι κακοήθη, πάντως ὅμως αἰσχροκερδῆ.

§38Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Πάντες οἱ προστατευτικοὶ δασμοὶ πρέπει νὰ πέσωσιν, ἰδίως τοῦ σίτου.

§39Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Τετράκις ἤδη ἀπασχολῶ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τοῦ ὑαλεμπόρου αὐτοῦ. Δὲν γνωρίζω ποσῶς τὸν ἄνθρωπον. Γνωρίζω μόνον ὅτι ἐξεδίωξεν ἐκ τοῦ ἐργοστασίου τοὺς Ἕλληνας ἐργάτας καὶ προσέλαβε ξένους. Γνωρίζω ἐκ πάντων τῶν ὑαλεμπόρων τῆς Ἑλλάδος ὅτι παραπονοῦνται ἐναντίον του, διότι οὐδεμίαν δίδει πίστωσιν καὶ διότι πιέζει αὐτοὺς παντοιοτρόπως. Ἐζήτησα ἐπανειλημμένως ν’ ἀρθῶσιν ἀπ’ αὐτοῦ τὰ προνόμια ἐπὶ τῷ ἰσχυρισμῷ ὅτι εἶναι ἀνάξιος νὰ προστατεύηται ὑπὸ τῆς Πολιτείας ἄνθρωπος, ὅστις τοιουτοτρόπως δὲν σέβεται οὔτε τὴν κοινωνίαν οὔτε τὸ Κράτος. Ἀλλ’ ἀπὸ τῆς στιγμῆς, ἀφ’ ἧς ἀνέγνωσα ἔν τινι πρωινῇ ἐφημερίδι γεγονότα τινὰ ἀπαίσια, νομίζω ὅτι εἶναι πλέον ἐπιβεβλημένον, ὅπως ἡ πρότασις περὶ ἄρσεως τοῦ προνομίου ἔλθῃ εἰς πέρας. Θὰ σᾶς παρακαλέσω ν’ ἀκούσητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω ὀλίγας γραμμάς, διὰ νὰ ἴδητε τὸ θράσος τοῦ ἀνθρώπου τούτου. «Ἡ κόφα μὲ τὰ γυαλικά. Συνέβη πρὸ ἀρκετῶν ἡμερῶν.... ὅτε τὴν μεσημβρίαν ἦλθε μόνος του ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ἔμαθε τὸ δῶρον τοῦ Ἀργυροπούλου, ἐξεμάνη καὶ ἐκάλεσεν ἕνα ἄνθρωπον τῆς ὑπηρεσίας του καὶ διέταξε νὰ ἐπιστρέψῃ τὴν κόφαν».

§40Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Εἶσθε βέβαιος περὶ αὐτῶν;

§41Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Ἄν τοῦτο εἶναι ἀληθές, τιμᾷ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι, ὅτε εἶδεν, ἐξεμάνη.

§42Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Τὰ ἐπίστευσες σύ; Τότε τί τὰ ἀναφέρεις;

§43Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἶναι ἀνάξια τοῦ βήματος αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγετε.

§44Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Ἐγὼ τὰ λέγω, διὰ ν’ ἀποδείξω κατὰ ποῖον τρόπον αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος ἐννοεῖ νὰ σέβηται τὴν Πολιτείαν· ἐφ’ ὅσον δὲ ἔδειξε τοιαύτην διαγωγὴν ἔπρεπεν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς τὸ Κράτος νὰ τὸν τιμωρήσῃ καὶ νὰ τοῦ ἀφαιρέσῃ τὰ προνόμια.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαλασπίνας. Εἶναι τὸ ἴδιον ἐρώτημα τὸ προχθεσινόν.

§46Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἀπήντησα ἤδη, κύριε Πρόεδρε.

§47Α. ΜΑΛΑΣΠΙΝΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἀπήντησεν ὅτι ἁρμόδιος εἶναι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ οὐχὶ αὐτός. Ἐγὼ φρονῶ ὅτι ἁρμόδιον εἶναι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὁποίου ἀπὸ τοῦ 1840 καὶ ἐντεῦθεν ἀναγράφεται ποσὸν δρχ. 700 πρὸς συντήρησιν τοῦ ναοῦ αὐτοῦ καὶ πρὸς μισθοδοσίαν τοῦ ἱερέως. Κατὰ τὸ 1909 ἀφῃρέθη τὸ κονδύλιον αὐτό, μοὶ φαίνεται δ’ ὅτι εἶναι ἀδικώτατον· ὁ ναὸς ἀριθμεῖ βίον 9 αἰώνων, διότι ἔχει οἰκοδομηθῆ ὑπὸ Ἀλεξίου τοῦ Κομνηνοῦ, εἶχε δὲ περιουσίαν 200,000 δρ., τὴν ὁποίαν ἐξεποίησε τὸ Δημόσιον οἰκειοποιηθὲν αὐτήν. Νομίζω ὅτι εἶναι στοιχειωδεστάτη ὑποχρέωσις τοῦ Δημοσίου, ἵνα εἰς τὸν ναὸν αὐτόν, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἀφήρεσε τὴν περιουσίαν, προσφέρῃ τὰ μέσα τῆς συντηρήσεως. Ὅ,τι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς ἕνα ἰδιώτην νὰ πράττῃ νομίζω ὅτι κατὰ μείζονα λόγον δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὸ Δημόσιον ν’ ἀφαιρῇ ξένην περιουσίαν καὶ ν’ ἀφήνῃ εἶτα ἀπροστάτευτον ἐκεῖνον, οὗτινος ἀφήρεσε τὴν περιουσίαν.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. Θανοπούλου ἀναβάλλεται τῇ αἰτήσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὅστις μὲ παρεκάλεσε πρὸς τοῦτο ἐγγράφως. Ὁ κ. Θ. Γρηγορίου ἐρωτᾷ ἂν ὑπάρχει ἐκκρεμὴς κατηγορία κατὰ τοῦ καθηγητοῦ τῆς Ἀνατομικῆς καὶ τί διὰ τοῦτο ἐνηργήθη, καὶ ἂν ἐνηργήθη τι κατ’ αὐτοῦ αὐτεπαγγέλτως κατόπιν τῶν ὑπ’ αὐτοῦ καταγγελθέντων ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς.

§49Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Δὲν ἀρκεῖ αὐτό, κύριε Πρόεδρε· δὲν θὰ θελήσω βεβαίως νὰ εἰσέλθω πρὸς τὸ παρὸν εἰς τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἐφ’ ὅσον, καθ’ ἃ ἀπαντᾷ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, εὑρίσκεται εἰς τὸ στάδιον τῶν ἀνακρίσεων· ἔχω μόνον νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως διατάξῃ τὴν ἐπίσπευσιν τῶν ἀνακρίσεων τούτων καὶ λόγῳ τῆς θέσεως τοῦ κατηγορουμένου καὶ πρὸς τὸ συμφέρον ἴσως αὐτοῦ.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Περρωτὴς ἐρωτᾷ «διατί δὲν ἐφηρμόσθη ὁ νόμος περὶ ἀγροτικῶν διανομῶν καὶ εἰς τὴν Πελοπόννησον, ἐνῷ εἰς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα ἐφηρμόσθη».

§51Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀπήντησα διὰ μακρῶν πρὸ ἡμερῶν.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅτι θὰ ἐφαρμοσθῇ.

§53Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Μάλιστα.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀποστολίδης ἐρωτᾷ «πῶς δύνανται νὰ κανονισθῶσιν αἱ ἀποζημιώσεις τῶν καταλαμβανομένων κτημάτων πρὸς κατασκευὴν δημοσίων ἢ δημοτικῶν ὁδῶν, ἀφοῦ κατόπιν τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος περὶ ἀπαλλοτριώσεως ὁ προϋπάρχων νόμος αὐτοδικαίως κατηργήθη.

§55Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἐψηφίσθη νόμος προσωρινῶς κανονίζων τὰ κατ’ αὐτό.

§56Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Πρόκειται περὶ τῆς ὁδοῦ Μακρυνίτσης.

§57Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὁ νόμος ἐψηφίσθη προχθές, ἀλλὰ δὲν ἐστάλη ἀκόμη πρὸς κύρωσιν.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σταμούλης, ὅπως καταθέσῃ ἀναφοράν τινα.

§59Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη, κύριοι Βουλευταί, ἀφορᾷ τὸν ἀξιότιμον κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργόν, θὰ παρακαλέσω δ’ αὐτὸν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ μὲ ἀκούσωσι μετὰ προσοχῆς, διότι θίγει ζήτημα ἀφορῶν περὶ τοὺς δισχιλίους κληρωσίμους τῆς Θεσσαλίας. Διὰ τοῦ νόμου ͵ΒΨΓʹ τοῦ 1900 οἱ κληρωτοὶ τῆς κλάσσεως τοῦ 1897 καὶ 1898 τῆς περιφερείας τῆς Θεσσαλίας ἀπαλλάσσονται τῆς ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας ἐν τῷ στρατῷ. Κατόπιν ὁ νόμος τοῦ 1909 ἐζήτησεν, ὅπως προσέλθωσιν οἱ ἀπαλλαγέντες κατὰ τὸ 1904 καὶ ὑπηρετήσωσιν ἐφ’ ὡρισμένον ἀριθμὸν ἡμερῶν. Ἀλλὰ τοὺς ἀπαλλαγέντας δυνάμει τοῦ εἰδικοῦ ἐκείνου νόμου τοῦ 1897 καὶ 1898 δὲν τοὺς ἐκάλεσεν, ἐνεγράφησαν ὅμως ὡς παραλειφθέντες εἰς κλάσσεις ἄλλας. Ὁ νόμος, ὅστις καθορίζει τὰ τῆς ἐγγραφῆς τῶν παραλειφθέντων, δὲν συνεπάγεται εἶδος ποινῆς ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν αὐτοὶ οὗτοι αἰτήσωνται τὴν ἐγγραφήν των ἐν τῷ Μητρῴῳ τῶν ἀρρένων. Προσῆλθον λοιπὸν παραλειφθέντες, ἐζήτασαν μάρτυρας, ἐξεδόθη ἀπόφασις τῆς Νομαρχίας κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, ἥτις καθώρισε τὸ ἔτος τῆς γεννήσεως αὐτῶν, ἑπομένως καὶ τὴν κλάσσιν, εἰς ἣν δέον νὰ ὑπαχθῶσι. Κατόπιν τῆς τοιαύτης διαδικασίας ὑπήχθησαν εἰς τὴν κλάσσιν τοῦ 1907. Ἄρα κατὰ τὴν πρόσκλησιν διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ τῶν ἀπαλλαγέντων τοῦ 1904 ἐκλήθησαν καὶ ὑπηρέτησαν καὶ ὅσοι ἀνῆκον εἰς τὴν κλάσσιν τοῦ 1897, ἡ δὲ δικαιολογία τῆς προσκλήσεως αὐτῶν εἶναι ὅτι ὑπάρχει κάποιον Διάταγμα, τὸ ὁποῖον κανονίζει ὅτι οἱ ἐν ἀρχῇ τῆς κλάσσεως τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος καλοῦνται μετὰ τῶν ἀπαλλαγέντων. Ἀφοῦ τοὺς ἀπαλλάσσει ἐντελῶς τῆς ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας ἐν τῷ στρατῷ, ἔρχεται καὶ τοὺς καλεῖ νὰ γυμνασθῶσιν ἐπὶ 50 ἡμέρας· τὸ Διάταγμα ἑπομένως εἶναι ἐναντίον τοῦ νόμου, διότι, ἀφοῦ ἐντελῶς μὲ ἀπαλλάσσεις, πῶς ἔρχεσαι κατόπιν καὶ μὲ καλεῖς νὰ ὑπηρετήσω ἐπὶ 50 ἡμέρας; Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τοῦ λόγου ὅτι τὸ Διάταγμα εἶναι ἐντελῶς παράνομον εἶναι καὶ φυσικῷ τῷ λόγῳ ἀντίθετον, διότι θὰ κληθῶσιν οἱ τῆς κλάσσεως τοῦ 1904 ἢ τοῦ 1908 καὶ μετὰ τῆς κλάσσεως τοῦ 1908 θὰ προσέλθωσι νὰ ὑπηρετήσωσι καὶ οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν κλάσσιν τοῦ 1897, καὶ θὰ βλέπητε γέροντας μετὰ νέων, θὰ διατάσσηται ὁ στρατὸς νὰ βαδίζῃ κατὰ τοῦ ἐχθροῦ καὶ θὰ βαδίζῃ ὁ γέρων μετὰ τοῦ νέου. Ὑποθέτω, καὶ λέγω τοῦτο πρὸς τιμὴν τῆς ἐνημερότητος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγένετο κατὰ τὸ παρελθόν, ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ ἐγίνοντο ὄργανα τῶν ὑπαλλήλων, οἵτινες καθίσταντο εἰδικοὶ εἰς τοὺς κλάδους, δὲν γίνεται σήμερον.

§60ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τώρα τί γίνεται;

§61Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Τὸ ἐναντίον. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἐνήμερον εἰς πάντα νὰ δώσῃ μεγίστην σημασίαν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον σπουδαίως ἀφορᾷ περὶ τὰς 2.000 κληρωσίμων, οἵτινες ἀνήκουσιν εἰς τὰς κλάσσεις 1897 καὶ 1898 καὶ καλοῦνται μετὰ τῶν ἡλικιῶν ἄλλων κλάσσεων, εἰς τὰς ὁποίας δὲν ἀνήκουσιν.

§62Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ παραπεμφθῇ ἡ αἴτησίς σας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἵνα ἐξετασθῇ.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς περὶ ἐπαναδιορισμοῦ τοῦ Γ. Οἰκονομοπούλου ὁ κ. Κουλουμβάκης.

§64Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πρόκειται, κύριε Πρόεδρε, περὶ ἀρχαίου ὑπαλλήλου τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας διπλωματούχου τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Φιλοσοφικῆς σχολῆς, ὑπαλλήλου τοῦ ὁποίου ἡ δραστηριότης, ἡ προθυμία καὶ ἡ ἱκανότης εἶναι ἀνεγνωρισμένη· ὁ λόγος, δι’ ὃν ἐπαύθη ὁ ὑπάλληλος ἐκεῖνος ὁ ἀκάματος ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ ἐκείνου, ὅστις πρὸ μικροῦ ἐξέφρασε τὴν εὐαρέσκειάν του, εἶναι ἄγνωστος. Ἀπελύθη ἄνευ εὐλόγου αἰτίας. Νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν καὶ δίκαιον νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας τὴν ἀναφορὰν αὐτήν, ἡ ὁποία παρεπέμφθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα προκειμένου περὶ ἑνὸς ὑπαλλήλου, περὶ τοῦ ὁποίου δὲν ὑπάρχει δευτέρα γνώμη ὅτι εἶναι ἱκανός, δραστήριος, ἐπιμελὴς καὶ ἐνημερώτατος εἰς τὴν ἐργασίαν μάλιστα τοῦ διεκπεραιωτοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πατσουράκος ἐρωτᾷ «τί ἀπήντησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ προτάσεων Γαλλικῆς ἑταιρείας πρὸς ἵδρυσιν ἐν Ἀθήναις σχολῆς ἀεροπλάνων».

§66Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδὲν ἀπηντήθη εἰς τὴν ὑποβαλοῦσαν τὰς προτάσεις ἑταιρείαν, ἀλλ’ ἀντιθέτως ἀπεφασίσθη ἡ ἀποστολὴ τεσσάρων ἐν τῷ παρόντι ἀξιωματικῶν καὶ ἄλλων τινῶν ὑπαξιωματικῶν μετά τινας ἡμέρας πρὸς ἐκμάθησιν τῆς ἀεροναυτικῆς ἐν Γαλλίᾳ, ὅπου καὶ παρηγγέλθη ἀριθμός τις ἀεροπλάνων διὰ τὸν στρατὸν ἡμῶν. Μετὰ τὴν ἐπιστροφὴν τῶν μελλόντων νὰ ἐκγυμνασθῶσιν εἰς τὰ τῆς ἀεροπλοΐας θὰ γίνῃ σκέψις περὶ ἱδρύσεως ἐνταῦθα σχολῆς ἀεροναυτικῆς, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ χρησιμεύσωσι διδάσκαλοι οἱ ἰδικοί μας ἀξιωματικοὶ καὶ ὄχι οἱ ὑποβαλόντες προτάσεις, οἱ ὁποῖοι ζητοῦσι νὰ ἐξασφαλίσωσι κατ’ ἔτος ἐπίδομα 60 ἕως 80,000 λιρῶν, τὸ ὁποῖον θὰ ἀνέλθῃ περίπου εἰς 300 ἕως 400.000 δραχμῶν.

§67Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ὑπάρχει δωρεὰ ἐξ 100.000 δραχμῶν· τί ἔγινεν;

§68Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁμογενής τις, τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα ἐπιθυμεῖ νὰ μένῃ ἄγνωστον, ἐδωρήσατο 100.000 δρ. μὲ τὴν ἐπιθυμίαν ὅπως αὗται διατεθῶσι μόνον εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἀεροπλοΐας, ἀληθῶς δὲ προτίθεμαι νὰ χρησιμοποιήσω τὸ ποσὸν αὐτὸ διὰ τὴν ἐκμάθησιν τῆς ἀεροπλοΐας.

§69Γ. ΠΩΠ. Πόσα παρηγγέλθησαν;

§70Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἕξ.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται ἡ ἐρώτησις «τί ἐνεργήθη ἐπ’ ἀναφορᾶς κατοίκων Μεσενικόλα (Καρδίτσης) παραπονουμένων κτλ.». Ὁ κ. Ἠλιόπουλος, ὅπως καταθέσῃ ἀναφοράν.

§72Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ κατάθεσις αὕτη τῆς ἀναφορᾶς εἶναι συναφὴς πρὸς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 18 ἐρώτημα. Ἡ ἑταιρεία τῶν σιδηροδρόμων Ἀττικῆς ἀνέλαβε διὰ τῆς κυρωθείσης συμβάσεως μετὰ τοῦ Δημοσίου ἐκτὸς τῶν ἄλλων ὑποχρεώσεων καὶ τὴν ἑξῆς (ἀναγινώσκει περικοπὴν τῆς συμβάσεως). Θὰ μοὶ συγχωρήσωσιν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι Ἀττικῆς διὰ τὴν ἐπέμβασίν μου, ἀλλὰ διότι μοὶ ἐνεχειρίσθη προσωπικῶς ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἐκ μέρους τῶν κατοίκων καὶ διότι ἐσχάτως προσωπικῶς ἀντελήφθην δύο δυστυχήματα, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν εἰς τὸν σιδηρόδρομον Ἀττικῆς, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ὑποστηρίξω τὰ αἰτήματα τῶν κατοίκων Ἀμαρουσίου καὶ Κηφισίας. Πρέπει ἐπὶ τέλους νὰ μάθῃ ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ ὅτι οἱ κάτοικοι διὰ τῆς ἀναφορᾶς των δυσπιστοῦσιν εἰς τὸν ἔλεγχον τοῦ ἁρμοδίου Τμήματος τῆς ὑπηρεσίας καὶ ζητοῦσιν, ὅπως διδαχθῇ ἡ ἑταιρεία ὅτι τὸ προνόμιον, τὸ ὁποῖον ἐχορήγησεν ἡ Πολιτεία πρὸς αὐτήν, ἔχει τὴν προϋπόθεσιν τῆς τηρήσεως ἀκριβῶς τῶν ὅρων τούτων. Καθ’ ἣν ὥραν σᾶς ὁμιλῶ, κύριοι Βουλευταί, ἴσως κηδεύεται τὸ θῦμα, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἔπαθε τὸ δυστύχημα εἰς τὸν σιδηρόδρομον Ἀττικῆς. Διατρέχουσι τὸν κίνδυνον πάντες οἱ κάτοικοι, οἱ ὁποῖοι κάμνουσι χρῆσιν τοῦ σιδηροδρόμου, εἰς τοιούτου εἴδους δυστυχήματα.

§73Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Τί δυστύχημα ἔπαθε;

§74Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ μηχανήματα τοῦ σιδηροδρόμου εἶναι πεπαλαιωμένα.

§75Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Τί συνέβη;

§76Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἄλλο περισσότερον παρὰ ὁ θάνατος τοῦ τραυματίου;

§77Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἔπαθέ τι τὸ παλαιὸν βαγόνι;

§78Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω ἂν ἔπαθέ τι τὸ βαγόνι ἢ ἂν ἐξ ἄλλου σφάλματος τοῦ σιδηροδρόμου ἐπῆλθε τὸ ἀτύχημα, ἀλλὰ γνωρίζω ὅτι τὸ τροχαῖον ὑλικὸν εἶναι εἰς ἐλεεινὴν κατάστασιν, σήμερον δ’ ἀκριβῶς, ἐνῷ ἠρχόμην μετὰ τοῦ συναδέλφου κ. Διομήδους, ἤκουσα νὰ τὸ ὁμολογῶσι καὶ οἱ ἴδιοι τῆς ὑπηρεσίας τοῦ σιδηροδρόμου, ὅτι τὰ ἀτυχήματα τὰ ἐσχάτως ἐπισυμβάντα προῆλθον ἐκ τῆς ἀταξίας καὶ τῆς ἐλεεινῆς καταστάσεως τοῦ τροχαίου ὑλικοῦ τῆς ἑταιρείας. Εἶδον σήμερον ἀναγεγραμμένον εἰς ἐφημερίδα τινὰ δημοσίευμά τι ὅτι ἐλήφθη πρόνοια, ἰδοὺ δὲ τί λέγει τὸ δημοσίευμα (ἀναγινώσκει): «Ἐπειδὴ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐλάβετε, ὅτι σήμερον διετάξατε τὴν Ἀστυνομίαν νὰ κάμῃ ἐπιθεώρησιν κλπ.». Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ῥίψητε ἓν βλέμμα ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς, ἡ ὁποία πειστικώτατα καὶ εἰλικρινέστατα περιγράφει τὰς ἐλλείψεις αὐτὰς ἐκ μέρους τῆς ἑταιρείας, τοσοῦτο δὲ μᾶλλον ἔχετε ὑποχρέωσιν πρὸς τοῦτο, καθόσον αὗται συνδέονται καὶ μὲ ἀτυχήματα, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο.

§79Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Δὲν εἶναι γνωστόν, κύριε συνάδελφε, τοιοῦτον ἀτύχημα.

§80Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ τὸ μάθητε, κύριε Ὑπουργέ· Κολλιόπουλος ὀνομάζεται ὁ φονευθείς.

§81Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἡ ἀτομική μου πληροφορία, ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως προερχομένη, δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, τὸ τελευταίως ἐπισυμβὰν ἀτύχημα ὀφείλεται εἰς τὰς ἐλλείψεις τῆς ἑταιρείας, διότι καὶ τὰ φρένα δὲν λειτουργοῦσι καλῶς καὶ σκότος βαθύτατον ἦτο τὴν στιγμὴν ἐκείνην εἰς τὸν σταθμόν, ὅτε ὁ φονευθεὶς εὑρίσκετο ἐν τῷ μέσῳ τῶν βαγονίων, τὸ δὲ τραῖνον ἤρξατο προχωροῦν.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ ἀναφορᾶς ἁμαξηλατῶν Ἀθηνῶν κατὰ τῆς ἑταιρείας τῶν τροχιοδρόμων ὁ κ. Ν. Πετροπουλάκης ἔχει τὸν λόγον.

§83Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης οἱ ἁμαξηλάται παραπονοῦνται ὅτι ἡ ἑταιρεία τῶν τροχιοδρόμων ἔχει τὰς ῥάβδους τῶν γραμμῶν αὑτῆς πολὺ προεχούσας τῆς ὁδοῦ, ὡς ἐκ τούτου καταστρέφονται αἱ ἅμαξαι. Παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον, ὥστε νὰ διορθωθῶσιν αἱ γραμμαὶ αὗται.

§84Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὑπάρχει ἀναφορά;

§85Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Βεβαίως.

§86Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Θὰ ἐξετάσω.

§87Δ. ΑΝΔΡΕΟΥ. Οἱ ἁμαξηλάται τοῦ δήμου Ἀθηναίων, ὡς καὶ οἱ καρραγωγεῖς, διὰ τῆς ἀναφορᾶς αὑτῶν παραπονοῦνται ὅτι αἱ ἅμαξαι αὑτῶν καὶ τὰ κάρρα θραύονται, ὅταν προσκρούωσιν εἰς τὰς ῥάβδους τοῦ τροχιοδρόμου, διότι αἱ ῥάβδοι ὑπερέχουσι τῆς ὁδοῦ, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐπέρχεται πολλὴ ζημία εἰς αὐτούς. Δὲν εἶναι δὲ ἡ πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν παραπονοῦνται οἱ ἁμαξηλάται ὡς καὶ οἱ καρραγωγεῖς τοῦ δήμου Ἀθηναίων· πολλάκις ἔχουσι παραπονεθῆ. Θὰ παρακαλέσω δὲ θερμῶς τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀφοῦ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφοράν, νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν εἰς τὴν ἑταιρείαν, ὅπως διορθώσῃ τὰς γραμμὰς ταύτας, καὶ οὕτω μὴ συμβαίνωσι δυστυχήματα εἰς τὰς ἁμάξας καὶ τὰ κάρρα τῶν δυστυχῶν αὐτῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι διὰ τοῦ ἡμερομισθίου των κατορθώνουσι ν’ ἀποζῶσι καὶ νὰ συντηρῶσι τὰς οἰκογενείας των.

§88Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ὅπως ἡ ἑταιρεία εἶναι ὑπόλογος διὰ τὴν διόρθωσιν τῶν γραμμῶν, οὕτω καὶ τὸ Δημόσιον εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ διορθώσῃ τὰς ὁδούς του. Ἑπομένως ἔχουσι δίκαιον οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, διότι πρῶτον ὑπάρχει φόβος μήπως γίνωσι καὶ δυστυχήματα, διότι ὁ ἁμαξηλάτης, ὅσον καὶ ἂν θέλῃ νὰ στρέψῃ τὴν ἅμαξάν του, αὕτη δύναται νὰ ἐμπλακῇ εἰς τὰς σιδηρᾶς ῥάβδους καὶ ν’ ἀνατραπῇ. Πάντες μεταχειριζόμεθα ἁμάξας, καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη θεωρητικωτέρας ἀναπτύξεως τοῦ ζητήματος. Βλέπω ὅμως ὅτι τὸ Δημόσιον ἀπὸ πολλοῦ λόγῳ τοῦ νόμου ἢ λόγῳ ἄλλης αἰτίας ἔχει ἐγκαταλείψει τινάς ὁδούς. Ἓν μέρος λοιπὸν τῶν ὁδῶν αὐτῶν ὀφείλει νὰ διορθώσῃ καὶ τὸ Δημόσιον, διότι ἡ ἑταιρεία μέρος αὐτῶν εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ διορθώσῃ, τὸ ἄλλο δὲ μέρος ὁμοιάζει πρὸς λίμνην. Ἡ ὁδὸς Λιοσίων ἰδίως εἶναι ἀδιάβατος καὶ χύνονται ἐκεῖ τὰ ὕδατα ἐκ μιᾶς ὑπονόμου. Ἕκαστος ἐργοδηγὸς ἔχει ἓν τμῆμα τῆς πόλεως. Τέλος πάντων δὲν τὰ ἀναφέρουσιν αὐτά; Ἐκτὸς τῆς ἑταιρείας, ἡ ὁποία εἶναι ὑποχρεωμένη πάντως, σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ παραλείπωμεν καὶ ἡμεῖς τὴν ὑποχρέωσίν μας, διότι ἡ ἑταιρεία εὑρίσκεται ἐν δικαίῳ λέγουσα «μόνον ἐγὼ ὑποχρεοῦμαι, ἐξ ἑτέρου δὲ ὁ δῆμος δὲν κάμνει τίποτε»· ἀφήνει δὲ νὰ ἐννοηθῇ ὅτι ὁ δῆμος ἔπρεπε νὰ διορθώσῃ τὰς ὁδούς.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἠλιόπουλος ἐρωτᾷ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν «τίνα μέτρα θὰ ληφθῶσι πρὸς πρόληψιν ἀτυχημάτων ἐκ μέρους τῶν σιδηροδρόμων Ἀττικῆς καὶ ἐν γένει τῆς κατασκευῆς των».

§90Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὅτε ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, κύριοι Βουλευταί, ἐθεώρησα ἐκ τῶν πρωτίστων καθηκόντων μου νὰ διατάξω ἔλεγχον τῆς καταστάσεως τοῦ τροχαίου ὑλικοῦ καὶ τῶν συρμῶν τῶν σιδηροδρομικῶν ἑταιρειῶν ὡς καὶ περὶ τῆς ἐφαρμογῆς ἢ μὴ τῶν ἄλλων τῶν ἐμπεριεχομένων εἰς τὰς διαφόρους συμβάσεις τῶν ἑταιρειῶν μετὰ τοῦ Δημοσίου. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν διετάχθη τοιοῦτος ἔλεγχος. Ἐπανειλημμένως τὸ Ὑπουργεῖον εἶχε διατάξει τοιοῦτον ἔλεγχον, καὶ εἶχε μάλιστα ζητήσει παρὰ τῶν ἑταιρειῶν νὰ ἐφαρμόσωσιν ὡρισμένους ὅρους, τοὺς ὁποίους ἐπέβαλε τὸ Δημόσιον διὰ τὴν κανονικὴν λειτουργίαν τῶν συρμῶν. Εἰς ἐκ τῶν ὅρων τούτων ἦτο ἀκριβῶς εἰς τὴν σιδηροδρομικὴν γραμμὴν Κηφισίας–Ἀθηνῶν, ὅπως τίθεται ἓν βαγόνιον κενὸν εὐθὺς μετὰ τὴν μηχανήν, καὶ ἔπειτα ἀκολουθῶσι τὰ ἄλλα βαγόνια, τὰ ὁποῖα φέρουσι τοὺς ἐπιβάτας. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ τροχαῖον ὑλικὸν διετάχθη ὁ ἔλεγχος αὐτοῦ, ὡς πρὸς τὴν γραμμὴν ταύτην, καὶ ἀπεδείχθη ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι βεβαίως νέον· ἀλλ’ ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶναι καὶ σεσαθρωμένον ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπηται ἡ εἴσοδος ἐν αὐτῷ ἐπιβατῶν καὶ διαφόρων ἄλλων ἀντικειμένων. Εἶναι ἀληθὲς ἐπίσης ὅτι εὑρέθησαν ὀχήματά τινα ἐπιβατικὰ εἰς ἀθλίαν κατάστασιν, ὡς ἐπίσης καί τινα φορτηγά, ὑπεδείχθη δὲ εἰς τὴν ἑταιρείαν ὅτι ὀφείλει ν’ ἀποσύρῃ ταῦτα ἐκ τῆς κυκλοφορίας, ἡ ἑταιρεία δ’ ἀπήντησεν ὅτι τὰ μὲν ἐπιβατικὰ ταῦτα ὀχήματα ὑπακούουσα εἰς τὰς διαταγὰς τοῦ Ὑπουργείου ἀπέσυρεν ἐκ τῆς κυκλοφορίας, δύο δὲ μόνον ἐκ τῶν φορτηγῶν διώρθωσε καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ τὰ ἔχῃ εἰς κυκλοφορίαν μέχρι τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν θὰ ἔλθωσι τὰ νέα ἐξ Εὐρώπης, ὁπότε θέλει ἀμέσως ἀντικαταστήσει ταῦτα. Δύναμαι λοιπὸν νὰ βεβαιώσω ὅτι οἱ ἐπιβάται τῆς γραμμῆς Ἀθηνῶν–Κηφισίας οὐδένα ἀπολύτως διατρέχουσι κίνδυνον ἐκ τοῦ τροχαίου ὑλικοῦ ἢ ἐκ τῆς κατασκευῆς καὶ συντηρήσεως τῶν μηχανῶν. Βεβαίως δὲν δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι τὸ τροχαῖον ὑλικὸν ἦτο ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ εἶναι, ἀλλὰ δὲν ἕπεται ἐκ τούτου ὅτι τὸ ὑλικὸν τοῦτο εἶναι τοιοῦτον, ὥστε νὰ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι διατρέχει κίνδυνον ἡ ζωὴ τῶν πολιτῶν ἐν τῇ γραμμῇ ταύτῃ.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης ἐρωτᾷ «ἂν ἐγνώσθη καὶ τί ἐνηργήθη κατὰ τῶν ἐργολάβων ἐπὶ τῆς καθαρειότητος Πειραιῶς, ἀπορριπτόντων τὰ σκύβαλα τῆς πόλεως Πειραιῶς ἑκατέρωθεν τῆς ἁμαξιτοῦ ὁδοῦ εἰς Κερατσίνιον ἐπὶ βλάβῃ τῆς ὑγείας τῶν διαβατῶν».

§92Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἐζήτησα πληροφορίας καὶ θ’ ἀπαντήσω αὔριον.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κάβουρας ἐπ’ ἀναφορᾶς πολιτῶν ζητούντων ὅπως διάταξις τοῦ ἄρθρου 132 τοῦ ͵ΓΥΙʹ νόμου περὶ στρατολογίας τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ περὶ ἀνυποτάκτων κληρωτῶν ἐπεκταθῇ καὶ διὰ τοὺς ἀνυποτάκτους τοῦ 1909, 1910 καὶ 1911, οἵτινες κατὰ τὴν κλήρωσιν εὑρίσκοντο ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ.

§94Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οὐδὲν ἀπεφασίσθη εἰσέτι ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ λοιπαὶ ἀναφοραὶ καὶ ἐρωτήσεις ἀναβάλλονται διὰ τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν.

§96Π. ΓΡΥΠΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Καταθέτω σημειώματά τινα, τὰ ὁποῖα περιέχουσι πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι ἐζητήθησαν ἀπὸ τὸν βουλευτὴν Ἀρκαδίας κύριον Μανέταν.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§98Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑποβάλλω, κύριοι Βουλευταί, τὸν τοῦ 1912 Προϋπολογισμόν. Ἐξέθηκα πρό τινων ἡμερῶν τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἐβράδυνεν ἡ σύνταξις καὶ ἡ ὑποβολὴ αὐτοῦ. Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1912 περιλαμβάνει οὐσιώδη σημεῖα τοῦ κυβερνητικοῦ προγράμματος, ἀναφερόμενα καὶ εἰς τὴν κατάρτισιν τῶν στρατιωτικῶν ἡμῶν δυνάμεων καὶ εἰς ἐκτέλεσιν παραγωγικῶν ἔργων καὶ εἰς τὴν ἐν γένει διαρρύθμισιν τῶν Προϋπολογισμῶν τῶν προσεχῶν χρήσεων, δὲν ἠδύνατο δὲ νὰ συνταχθῇ εἰμὴ ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἐμελέτα τὸ σύνολον τῶν μέτρων, ὧν ἡ λῆψις ἦτο ἀναγκαία, καὶ ἀπεφάσιζε τίνα τούτων θὰ ἐξετελοῦντο νῦν· ἐπίσης ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀποφασίσῃ καὶ περὶ ἄλλων ζητημάτων, νὰ σταθμίσῃ τὰς συνεπείας αὐτῶν καὶ νὰ ἴδῃ πῶς ἔπρεπε νὰ κανονισθῇ τὸ παρόν, ἵνα παρασκευασθῇ τὸ μέλλον. Πάντα ταῦτα τὰ ζητήματα ἦσαν μεγάλα, ἦσαν βαρέα, θὰ ὁμολογήσητε δὲ ὅτι ὁ ἀπὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς μέχρι τοῦδε διαρρεύσας χρόνος μόλις ἐπήρκει πρὸς διακανονισμὸν αὐτῶν. Σὺν τῷ Προϋπολογισμῷ ὑποβάλλω καὶ τὰ συναφῆ πρὸς αὐτὸν νομοσχέδια, περὶ ὧν θὰ ὁμιλήσω ἐν τῇ εἰσηγήσει μου ταύτῃ καὶ τὰ ὁποῖα θὰ παρακαλέσω, ἐὰν ἡ Βουλή, μεθ’ ὅσα περὶ αὐτῶν εἴπω, συναινῇ, νὰ κηρυχθῶσιν ἐπείγοντα καὶ ψηφισθῶσι τάχιστα. Τὰ χρηματικὰ διαθέσιμα τοῦ δημοσίου ταμείου κεφάλαια, περὶ ὧν πρό τινων ἡμερῶν ὡμίλησα, εἶναι νῦν ἀνώτερα τοῦ καθαροῦ ὑπολοίπου τοῦ δανείου κατὰ 12,750,000 δραχ. περίπου. Βεβαίως τὸ πλεονάζον ποσὸν δὲν ἐσχηματίσθη ἀμέσως, ἀλλ’ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον· ἦτο πολὺ μικρότερον ἐν ἀρχῇ, ηὐξήθη δὲ σὺν τῷ χρόνῳ. Τινὲς ἐκ τῶν ὁπωσδήποτε σοβαρώτερον ἀσχολουμένων εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν πραγμάτων ἐζήτησαν νὰ ἐξηγήσωσι τὸ πρωτοφανὲς δι’ αὐτοὺς φαινόμενον τοῦτο καὶ ἐνόμισαν ὅτι προῆλθεν ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν 14 ἑκατομμυρίων δραχμῶν ἀργυρῶν κερμάτων, ἅτινα εἰσηγάγομεν, ἵνα ἀντικαταστήσωμεν τὰ ἀκόμη κυκλοφοροῦντα κερματικὰ γραμμάτια ὡς καὶ μέρος τῶν χαλκίνων ἡμῶν νομισμάτων. Ἀλλ’ ἐλησμόνησαν νὰ προσέξωσιν εἰς τὰς διατάξεις τῆς διεθνοῦς συμβάσεως, δι’ ἧς ἐρρυθμίσθη ἡ ἀντικατάστασις αὕτη, ἠγνόουν δὲ καὶ πῶς ἐξετελέσθη ἡ σύμβασις. Ἐὰν ἄλλως ἐκ τούτου τοῦ λογαριασμοῦ προήρχοντο τὰ διαθέσιμα πλεονάζοντα κεφάλαια τοῦ δημοσίου ταμείου, ὤφειλον ταῦτα νὰ ἐλαττωθῶσιν ἐντὸς τοῦ ἔτους καὶ οὐχὶ ν’ αὐξηθῶσιν, ὡς ηὐξήθησαν. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἐκθέσω ἐν ὀλίγοις τὰ τῆς ἐπιχειρήσεως ταύτης, ἥτις ἐσημείωσε πρόοδον ἐν τῇ νομισματικῇ ἡμῶν ἱστορίᾳ καὶ ἥτις μετὰ τὴν ἐπελθοῦσαν μέχρι τοῦ ἀρτίου πτῶσιν τῆς τιμῆς τοῦ συναλλάγματος ἀπηλλάγη τῶν πλείστων μειονεκτημάτων, τὰ ὁποῖα διέβλεπον οἱ καταπολεμήσαντες αὐτήν. Ἡ Ἑλλὰς ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν ν’ ἀποσύρῃ, ἐξαγοράζουσα τὰ παρὰ τοῖς ἄλλοις Κράτεσι τῆς λατινικῆς ἑνώσεως κυκλοφοροῦντα ἀργυρᾶ κέρματα αὐτῆς καὶ νὰ τὰ ἐπαναφέρῃ ἐν τῇ χώρᾳ ἡμῶν, ἀσφαλίζουσα τὴν ἐν αὐτῇ διαμονήν των. Τὸ συλλεγὲν ποσὸν ἀνῆλθεν εἰς 6,300,000 δραχμῶν περίπου. Ἀνέλαβε πλὴν τούτου νὰ κατασκευάσῃ νέα ἀργυρᾶ κέρματα, ἀξίας 7,700,000 περίπου, ἵν’ ἀποτελεσθῇ ποσὸν ἐν ὅλῳ 14 ἑκατομμυρίων, ἐξ ὧν δύο ἑκατομμύρια θὰ διετίθεντο πρὸς ἀντικατάστασιν χαλκίνων κερμάτων. Πᾶσαι αἱ δαπάναι τῆς ἐξαγορᾶς τῶν παλαιῶν καὶ τῆς κοπῆς τῶν νέων ἀργυρῶν κερμάτων ἀπεφασίσθη νὰ καλυφθῶσιν ὑπὸ ἕξ δόσεων τοῦ ἐτησίως ἐκ τῶν πόρων τοῦ Κράτους καταβαλλομένου ποσοῦ τῶν δύο ἑκατομμυρίων δραχμῶν, δι’ ὧν ἀποσβέννυται τὸ χρέος τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Ὥστε ἡ ἐπιχείρησις κατὰ τοῦτο συνετελεῖτο ἀδαπάνως, ὑπελογίσθη δὲ ὅτι ἠδύνατο νὰ καταλίπῃ καὶ ὄφελος, ὅπερ θὰ ἐχρησιμοποιεῖτο ὑπὲρ κατασκευῆς τῶν νικελίνων κερμάτων πρὸς πλήρη ἀντικατάστασιν τῶν κυκλοφορούντων χαλκίνων καὶ νικελίνων. Κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ παρόντος ἔτους ὑπῆρχον συγκεντρωμένα ἐν τοῖς ταμείοις ἡμῶν τὰ 12 ἑκατομμύρια ἀργυρῶν κερμάτων, τὰ προωρισμένα πρὸς ἀντικατάστασιν τῶν κερματικῶν γραμματίων, καὶ τὰ δύο ἑκατομμύρια τὰ προωρισμένα πρὸς ἀντικατάστασιν χαλκίνων ἴσης ἀξίας. Ἐξέδωκα Β. Διάταγμα ὁρίζον ὡς ἡμέραν τῆς ἄρσεως τοῦ χρέους τῶν κερματικῶν γραμματίων τὴν 14 Ἀπριλίου τοῦ ἔτους τούτου. Ἀλλ’ ὅμως πολὺ πρὸ τῆς ἡμέρας ταύτης ἠρξάμεθα καταστρέφοντες τὰ προσαγόμενα χάρτινα κέρματα. Κατεστρέψαμεν μέχρι τοῦδε 8½ ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἔχομεν δὲ πλὴν τούτου ἥμισυ ἑκατομμύριον ἕτοιμον πρὸς καταστροφήν. Ταῦτα ἀπό τινος προσάγονται ἀραιότατα καὶ δὲν ὑπάρχει πλέον ἀντιστοιχία μεταξὺ τῶν ἀποσυρομένων καὶ τῶν πρὸς ἀντικατάστασιν τούτων ἀποσταλέντων ἀργυρῶν, Ἡ διαφορὰ ἀνέρχεται νῦν εἰς δραχμὰς 1,600,000, εἶναι δὲ πιθανὸν ὅτι θ’ αὐξηθῇ ἐν τῷ μέλλοντι. Ὁ γενικὸς λογαριασμὸς τῆς ἐξαγορᾶς καὶ ἀνταλλαγῆς τῶν παλαιῶν ἀργυρῶν κερμάτων, τῆς κοπῆς νέων, ὡς καὶ τῆς κατασκευῆς νέων νικελίνων νομισμάτων θὰ καταλίπῃ κέρδος, ὅπερ διατεθήσεται, συμφώνως τῇ διεθνεῖ συμβάσει καὶ τῷ νόμῳ ὑπὲρ τῆς βελτιώσεως τῆς πιστωτικῆς ἡμῶν κυκλοφορίας. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ δύο ἑκατομμύρια τὰ προωρισμένα πρὸς ἀντικατάστασιν τῶν χαλκίνων κερμάτων, ταῦτα διατίθενται ἀκριβῶς κατὰ τὸ ποσόν, καθ’ ὃ ἀποσύρονται τὰ χάλκινα. Προσθέτω ὅτι ἤρξαντο αἱ ἐργασίαι πρὸς παρασκευὴν τῶν νέων ἐκ καθαροῦ νικελίου κερμάτων. Ταῦτα χαράσσονται ἐν Παρισίοις ὑπὸ τοῦ καλλιτέχνου κ. Pillet. Ὁ διεθνὴς διαγωνισμὸς πρὸς προμήθειαν τοῦ ἀναγκαιοῦντος μετάλλου θὰ προκηρυχθῇ ὁσονούπω, θ’ ἄρξηται δ’ ἡ κοπὴ αὐτῶν τὸν προσεχῆ Μάϊον. Ἐντὸς δύο ἐτῶν ἡ Ἑλλὰς θὰ ἔχῃ πρὸς κοινὴν τοῦ λαοῦ ὠφέλειαν καλλίστην κερματικὴν μεταλλικὴν κυκλοφορίαν, δὲν δύναται δέ τις ἢ ν’ ἀπονείμῃ δίκαιον ἔπαινον εἰς τοὺς εἰσηγητὰς τοῦ μέτρου τούτου, δι’ οὗ ἄλλως ἤρθη προκαταβολικῶς ἀξιόλογον ποσὸν χαρτίνης ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας καὶ ἀπηλλάγη ἀπὸ τοῦδε ὁ Προϋπολογισμὸς ἡμῶν τῶν ἐκ τούτου βαρῶν. Ἡ αὔξησις τῶν διαθεσίμων κεφαλαίων τοῦ δημοσίου ταμείου προέρχεται ἐκ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἐξετελέσθη ὁ τοῦ 1910 Προϋπολογισμός, καὶ ἐκ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἡ Κυβέρνησις κατήρτισε καὶ διαχειρίζεται τὸν τοῦ τρέχοντος ἔτους Προϋπολογισμόν. Προέρχεται ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν δημοσίων εἰσπράξεων καὶ τῆς ἐλαττώσεως τῶν δαπανῶν. Οὐ μόνον πᾶσαι σχεδὸν αἱ πρόσοδοι τοῦ Κράτους παρουσιάζουσι προσαυξήσεις καὶ διὰ τὴν ἐπανακτηθεῖσαν δημοσίαν τάξιν καὶ διὰ τὰς καλλιτέρας ἐσοδείας καὶ διὰ τὴν ἐπανελθοῦσαν οἰκονομικὴν εὐεξίαν καὶ διὰ τὴν ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ βελτίονα λειτουργίαν τῶν διοικητικῶν, δικαστικῶν καὶ οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν, οὐ μόνον, λέγω, αἱ πρόσοδοι παρουσιάζουσι προσαυξήσεις, ἀλλὰ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἡ ἐπιμελῶς παρακολουθοῦσα ταύτας δὲν ἤρξατο σπαταλῶσα τὸ συγκεντρούμενον χρῆμα, ἀλλὰ διεχειρίσθη τὰς πιστώσεις μετὰ τόσης φειδοῦς, ὥστε νὰ διατηρήσῃ ἀνέπαφα τὰ κεφάλαια τοῦ τελευταίου δανείου καὶ νὰ δημιουργήσῃ νέα, ἵνα τὰ διαθέσῃ ὑπὲρ τῶν μεγάλων, τῶν ἀπαραιτήτων ἀναγκῶν τοῦ Κράτους, ὡς καὶ ὑπὲρ ἔργων παραγωγικῶν. Ἡ χρῆσις τοῦ 1910, ἡ πρὸ μηνὸς λήξασα καὶ ἧς ὁ προσωρινὸς ἀπολογισμὸς καταρτίζεται, ἀπέφερε μὲν τακτικὰ ἔσοδα κατώτερα τῶν προϋπολογισθέντων κατὰ 3,608,156 δραχμῶν, ἀλλ’ ἀνώτερα τῶν κατὰ τὸν παρελθόντα Δεκέμβριον προβλεφθέντων κατὰ δραχ. 1,434,892. Ἀφαιρουμένων τῶν διὰ τὸ μονοπώλιον τῆς σακχάρεως καὶ τὸν γενικὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος ἀναγραφέντων, — ὧν δὲν ἐφηρμόσθησαν οἱ σχετικοὶ νόμοι — τὰ ἔσοδα αὐτῆς προϋπελογίσθησαν:

Ἀμφότεροι οὗτοι οἱ ἀριθμοὶ ἔχουσιν ἀνάγκην διορθώσεως. Μολονότι δὲ θὰ τοὺς ἐλαττώσω, μὴ δεχόμενος νὰ παρουσιάσω πλεονάσματα ἀνώτερα τῆς ἀληθείας, ἐν τούτοις καὶ μετὰ τὴν ἐλάττωσιν θὰ εἶναι ταῦτα ἀρκοῦντα, ὥστε νὰ ἐξηγήσωσι τὴν τοῦ δημοσίου ταμείου εὐεξίαν. Ἐν πρώτοις τὸ τῶν ἐκτάκτων ἐσόδων καὶ ἐξόδων πλεόνασμα ἐκ δραχμῶν 26,763,846 περιλαμβάνει μέγα μέρος τοῦ ἐλλείμματος τῆς χρήσεως τοῦ 1909, διότι κακῶς ἐνεγράφησαν κατὰ τὸ τέλος αὐτῆς δαπάναι 6,571,727 δρ. καταβληθεῖσαι ἐκ τῆς προκαταβολῆς τῶν 40 ἑκατομ. δρ., ἐνῷ οὐδὲν ἀντίστοιχον ταύτης ἔσοδον εἰσήχθη. Αἱ δαπάναι αὗται ἀναφέρονται εἰς δόσεις τοῦ καταδρομικοῦ «Ἀβέρωφ», ἐξώγκωσαν δὲ τὸ ἔλλειμμα τοῦ ἔτους 1909, αὐξήσασαι οὕτω καὶ τὸ περίσσευμα τοῦ 1910. Καθ’ αὐτὸ εἰπεῖν, ἐν τῇ ληψοδοσίᾳ τοῦ Κράτους τὸ μέρος τοῦτο τοῦ πλεονάσματος τοῦ 1910 θ’ ἀντιστοιχίσῃ πρὸς ἴσον μέρος τοῦ ἐλλείμματος τοῦ 1909. Δεύτερον ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ τοῦ τακτικοῦ Προϋπολογισμοῦ πλεόνασμα εἶναι καὶ τοῦτο ἀνώτερον τοῦ πραγματικοῦ κατὰ δραχ. 2,244,568, διότι ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τοῦ 1910 δὲν εἶναι ἀμέτοχος οὐσιώδους παρατυπίας, ἥτις ἐστρέβλωσε πάντα τὰ ἀπὸ τοῦ 1907 ἀποτελέσματα τῶν Προϋπολογισμῶν καὶ ἐτάραξε τὴν τοῦ ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης διαχείρισιν, ἡ δὲ λογιστικὴ ἡμῶν ὑπηρεσία μόλις ἀπό τινος ἀρξαμένη νὰ βελτιοῦται δὲν προέλαβε νὰ τακτοποιήσῃ ἐγκαίρως τὰς ἐγγραφάς. Ἡ παρατυπία εἶναι ἡ ἀκόλουθος: Τῷ 1907 γενομένων γενικῶν ἀσκήσεων τοῦ στρατοῦ ἐλήφθη ἐκ τῶν ἀποθηκῶν ἐπιστρατεύσεως ὑλικόν, ἱματισμοῦ ἰδίως, ἀξίας δρ. 960,000, ἀπεφασίσθη δὲ νὰ καταβληθῇ τὸ τίμημα αὐτοῦ εἰς τὸ ταμεῖον τῆς Ἀμύνης διὰ πέντε ἐτησίων ἐντόκων δόσεων, αἵτινες ὤφειλον ν’ ἀναγράφωνται ἐν τοῖς ἀπὸ τοῦ 1907 μέχρι τοῦ 1911 Προϋπολογισμοῖς. Καὶ ἡ μὲν πρώτη δόσις ἐπληρώθη σχεδὸν ὁλόκληρος διὰ τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1907· ἀλλ’ ἔκτοτε ἐσίγησαν παραδόξως οἱ προϋπολογισμοὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, λησμονήσαντες ὅλως τὴν ὑποχρέωσίν των ταύτην. Δυστυχῶς τὸ παράδειγμα τοῦ 1907 δὲν ἔμεινεν ἄνευ συνεπειῶν. Κατὰ τὸ 1908 παρελείφθη ἐκ νέου ὑλικόν, ὁπλισμοῦ τοῦτο, ἐκ τῶν ἀποθηκῶν τοῦ ταμείου Ἀμύνης διὰ τὰς τρεχούσας ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ, περὶ οὗ οὐδὲν προυνοήθη καὶ τοῦ ὁποίου ἡ δαπάνη οὐδαμοῦ φαίνεται. Τῷ 1909 ἀκόμη μεῖζον ποσὸν ὑλικοῦ— πάντων τῶν εἰδῶν—ἀφῃρέθη ἐκ τῶν ἀποθηκῶν τοῦ ταμείου Ἀμύνης, χωρὶς νὰ καταβληθῇ τὸ ἀντίτιμον αὐτοῦ, χωρὶς ν’ ἀναγραφῇ τι ἐν τοῖς Προϋπολογισμοῖς. Τῷ 1910, διὰ τὴν τότε ἀποφασισθεῖσαν σύγκλησιν ἐφέδρων, ἡ τῶν ἀποθηκῶν τοῦ ταμείου Ἀμύνης ἀφαίμαξις ἦτο ἀκόμη μεγαλειτέρα. Τοιουτοτρόπως ὀφείλονται εἰς τὸ Ταμεῖον Ἀμύνης τὰ ἀκόλουθα ποσά:

Ἡ δαπάνη αὕτη διετέλεσεν ἀφανὴς ἐπὶ ἔτη, μέχρις οὗ ἀνέλαβον νὰ τὴν φέρω εἰς φῶς καὶ νὰ τὴν τακτοποιήσω. Κατὰ ταῦτα τὰ ποσὰ δέον ν’ αὐξηθῶσι τὰ ἀπὸ τοῦ 1907 ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, κατὰ ταῦτα τὰ ποσὰ δέον ν’ αὐξηθῶσι τὰ τῶν χρήσεων 1907–1909 ἐλλείμματα ὡς καὶ νὰ ἐλαττωθῇ τὸ τακτικὸν πλεόνασμα τῆς χρήσεως τοῦ 1910, ὅπερ οὕτω καταβιβάζεται εἰς δρ. 5,193,195. Θ’ ἀποδείξω πῶς ἐκ τῶν πλεονασμάτων τοῦ 1910 θὰ ἀποδοθῇ ὄχι μόνον ἡ τῆς χρήσεως ταύτης λανθάνουσα αὕτη ὀφειλή, ἀλλὰ καὶ πασῶν τῶν πρὸ αὐτῆς. Ὡς πρὸς τὰ λοιπὰ τὸ ἐκ δραχμῶν 5,193,195 τακτικὸν πλεόνασμα τοῦ 1910 ὄχι μόνον εἶναι πραγματικόν, ἀλλ’ ἔχει ἡ χρῆσις αὕτη ἀντιθέτως πρὸς τὰς παρελθούσας τὸ πλεονέκτημα ὅτι δὲν ἀφήνει σημαντικὰ ἀπλήρωτα κατάλοιπα εἰς βάρος τῶν ἑπομένων. Βεβαίως εἶναι εἰς πάντα τὰ Κράτη ἀδύνατον, ἰδίως δὲ παρ’ ἡμῖν, ἔνθα οἱ λογαριασμοὶ τῶν ἐκ τῶν εἰσπράξεων ἀποδόσεων τόσην ἔκτασιν ἔλαβον, εἶναι ἀδύνατον, λέγω, νὰ μὴ ἀφήνωσιν αἱ χρήσεις ἀνεκπληρώτους τινὰς ὑποχρεώσεις κατὰ τὴν λῆξιν αὐτῶν. Πολλάκις αὗται προέρχονται ἐξ αὐξήσεως εἰσπράξεων, ἀπαιτουσῶν μείζονας ἀποδόσεις, περὶ ὧν δὲν ἐγένετο ἡ δέουσα τῶν πιστώσεων πρόβλεψις. Ἀλλ’ ὅμως ἡ ἀνεπάρκεια τῆς λογιστικῆς τῶν Ὑπουργείων ὑπηρεσίας, ἡ μὴ ἀκριβὴς τήρησις τῶν βιβλίων ἐντολῶν ἐν τοῖς τμήμασι τῶν Ὑπουργείων ἐγέννησαν ἀδικαιολόγητον ἀληθῶς ἀταξίαν, παραμορφοῦσαν τὴν ὄψιν πάντων τῶν Προϋπολογισμῶν, ἀπατῶσαν δ’ ἐν τοῖς ἀποτελέσμασι τῶν ἀπολογισμῶν. Μέχρι τοῦδε οὐδέποτε ἐλαμβάνετο φροντὶς νὰ κανονίζωνται, εἰ δυνατόν, πᾶσαι αἱ ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ὑποχρεώσεις ἐντὸς τῶν 22 μηνῶν τῆς χρήσεως, ἐκ τούτου δὲ κατέπιπτον μέγιστα ποσὰ χρεῶν εἰς τὰς δαπάνας τῶν διαδόχων Προϋπολογισμῶν, οἵτινες οὐδὲν ἄλλο μέσον ἀμύνης εἶχον ἢ νὰ μιμηθῶσι τοὺς προκατόχους των. Ἐκ τῶν συναρμολογηθέντων πινάκων τῶν διὰ κεκλεισμένας καὶ διαγεγραμμένας χρήσεις ὀφειλῶν, δι’ ὧν ἐπεβαρύνθη ἕκαστον ἔτος, καταφαίνεται πόσον δυσχερὲς ἀπέβαινεν ἐνίοτε εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταρτίσωσι Προϋπολογισμοὺς ὀφείλοντας νὰ περιλάβωσιν ὀγκώδη τοῦ παρελθόντος χρέη, τὰ ὁποῖα πολλάκις μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς ἠγνόουν. Οὐχὶ ἅπαξ οἱ Προϋπολογισμοὶ παρεσκευάσθησαν καὶ ἐξετελέσθησαν ἀναληθῶς, μὴ ἀναγράψαντες πλήρεις τὰς διὰ παρελθούσας χρήσεις πιστώσεις. Καὶ οὐχὶ σπανίως οἱ ἀπολογισμοὶ παρουσιάζουσι πλεονάσματα, διότι δὲν κατεβλήθησαν δι’ αὐτῶν πᾶσαι αἱ βαρύνουσαι αὐτοὺς ὀφειλαί. Ταῦτα οὐδέποτε μέχρι τοῦδε ἐπισταμένως ἐξητάσθησαν· ἐὰν δ’ εἶχον μελετηθῆ, θ’ ἀπεδείκνυον ὅλως διάφορα τὰ ἀποτελέσματα ἑκάστου τῶν ἀπολογισμῶν ἡμῶν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι μέχρι τοῦ ἔτους 1899 δὲν ὑπῆρχον ὅλως τὰ πρὸς ἐξέλεγξιν στοιχεῖα, διότι ἐπιμελῶς ἀπέφευγον οἱ Προϋπολογισμοὶ νὰ παραθέτωσι τοὺς πίνακας τῶν διὰ κεκλεισμένας χρήσεις ὀφειλομένων. Τινὲς τούτων, ὡς οἱ τοῦ 1890 καὶ τοῦ 1891, οὐδεμίαν ἀπολύτως δαπάνην ὑπὲρ παρελθουσῶν χρήσεων ἀνέγραψαν, ἀποκρύψαντες ὁ μὲν πρῶτος ἔξοδα δρ. 972,000, ὁ δὲ δεύτερος ἔξοδα 727,000, ὡς ἀπεδείχθη ἐκ τῶν πολὺ βραδύτερον ζητηθεισῶν ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων. Ἀμέσως δὲ μετὰ τοῦτο, τῷ 1893, ὁ Προϋπολογισμὸς ἠναγκάσθη ν’ ἀναγράψῃ ὅλα 4,222,000 δραχμῶν ὑπὲρ ὀφειλῶν τοῦ 1890 καὶ τοῦ 1889. Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1896, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἤρξαντο τὰ τεράστια τοῦ λογαριασμοῦ τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως ἐλλείμματα, ἐλάχιστα βαρύνεται, μόνον διὰ 398,000 δραχμῶν, ἐξ ὀφειλῶν κεκλεισμένων χρήσεων, ἀλλὰ τῷ 1898 ἠναγκάσθη ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ν’ ἀναγράψῃ δραχμὰς 1,210,826, τῷ δὲ 1899, δραχμὰς 3,268,000! Τὸ ἔτος 1903 ἔχει μόνον 281,000 δραχμῶν δαπάνας ὑπὲρ κεκλεισμένων καὶ διαγεγραμμένων χρήσεων, ἀλλ’ ἀφῆκε δραχμὰς 1,971,000 εἰς βάρος τῶν ἑπομένων, ἐξ ὧν τὸ πλεῖστον ἐβάρυνε τὸν τοῦ 1905 Προϋπολογισμόν. Τὸ ἔτος 1908 ἀνέγραψε δι’ ὀφειλὰς τοῦ παρελθόντος μόνον 665,000 δραχμῶν, προερχομένας κυρίως ἐκ τοῦ ἔτους 1906, ἀλλ’ ἀφῆκε δραχμὰς 5,392.000 εἰς βάρος τῶν ἀκολούθων Προϋπολογισμῶν. Ταῦτα πάντα ἀποτελοῦσι μεγίστην ἀνωμαλίαν, ταράσσουσαν τὴν ὑπόστασιν τῶν Προϋπολογισμῶν, καταδεικνύουσαν ὅτι κακῶς, ἀμελῶς ἐγένετο ἡ διαχείρισις αὐτῶν. Ἐγκαίρως ἐπέστησα τὴν προσοχὴν τῶν Γραφείων πάντων τῶν Ὑπουργείων εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, καὶ αἱ ὑπηρεσίαι προσεπάθησαν νὰ κανονίσωσι κατὰ τὸ δυνατὸν τὰς ὑποχρεώσεις των πρὸ τοῦ τέλους τοῦ παρελθόντος Ὀκτωβρίου. Ὥστε ἡ χρῆσις τοῦ 1910 παρουσιάζει ἀληθέστερον, ἀκριβέστερον τὰς δαπάνας αὐτῆς ἢ αἱ προηγούμεναι, καί, ἐνῷ παρέλαβε βάρη παρελθόντων ἀπολογισμῶν ἀνερχόμενα εἰς δραχμὰς 5.817.000, ἐλάχιστα θὰ καταλίπῃ εἰς λογαριασμὸν τῶν ἑπομένων χρήσεων, περὶ τὰς 250,000 δραχμῶν περίπου, διευκολύνουσα οὕτω κατὰ πολὺ τοὺς μέλλοντας Προϋπολογισμούς. Αἱ ἐν γένει μικραὶ τοῦ 1910 δαπάναι προῆλθον κυρίως ἐκ τοῦ ὅτι πλεῖσται πιστώσεις, ὅλως ἀμελετήτως ἀναγραφεῖσαι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ὡς ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν, Ἐσωτερικῶν, ἰδίᾳ δὲ ἐν τῷ τῶν Ναυτικῶν, δὲν ἐπραγματοποιήθησαν. Πολλαὶ τούτων ἤργησαν ἐντελῶς. Ἦτο τοῦτο ἔργον μεγίστης φρονήσεως. Αἱ περιστάσεις ἦσαν τόσον ἀνώμαλοι, ὥστε ἐπεβάλλετο νὰ μὴ προβῶμεν ἀλογίστως εἰς ἔξοδα, ἐπεβάλλετο ν’ ἀναμείνωμεν ὀλίγον καὶ νὰ μὴ ἐξαντλήσωμεν τὰς πιστώσεις τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ὁμοίως ἄλλως ἔπραξε καὶ ἡ προκάτοχος ἡμῶν Κυβέρνησις. Διὰ τοῦτο δὲ ἠδυνήθην νὰ δηλώσω πρό τινων μηνῶν ὅτι, πολὺ πρὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ δανείου τῶν 110 ἑκατομμυρίων, εἶχον πάντοτε ἕτοιμα εἰς πρώτην ζήτησιν πολλὰ ἑκατομμύρια δραχμῶν διὰ πᾶν ἐνδεχόμενον. Ὁ πίναξ τῶν δαπανῶν τοῦ 1910, ὁ προσωρινῶς καταρτισθεὶς ἐκ τῶν καταστάσεων τῆς Γεν. Ληψοδοσίας τῶν Ταμείων, δεικνύει ὅτι πλὴν τῶν διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ

Κράτους ληφθεισῶν πιστώσεων ἐκ······ Δρ. 140.026.457

ἐζητήθησαν καὶ ἀναπληρωματικαὶ······ Δρ. 19.717.853

···································· 159.744.310

ἐξ ὧν 13.281.895 ἦσαν ἔκτακτοι, ἀναφερόμεναι εἰς τὸ δάνειον τῆς προκαταβολῆς καὶ εἰς τὴν παροχὴν τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου. Ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου ἀπέμειναν ἀδιάθετοι 19.197.062, ὧν αἱ κυριώταται εἶναι αἱ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν (σάκχαρις), τῶν Ἐσωτερικῶν, τῶν Ναυτικῶν καὶ Στρατιωτικῶν. Συνέτειναν δὲ εἰς τὴν ἐλάττωσιν ἐν γένει τῶν δαπανῶν καὶ οἱ τῆς ἐκκαθαρίσεως νόμοι. Τὰ ἀποτελέσματα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1910 ἔχουσι συνοπτικῶς ὡς ἀκολούθως: Ἔξοδα

Ἔσοδα

Ταῦτα εἶχον νὰ παρατηρήσω ἐν σχέσει πρὸς τὰ ἀποτελέσματα τῆς τοῦ 1910 χρήσεως. Ὡς βλέπετε, τὸ πλεόνασμα αὐτῆς διαφέρει τοῦ τῶν πλεονασμάτων τῶν ἄλλων χρήσεων κατὰ τοῦτο, ὅτι ὑπάρχει πράγματι ἐν τῷ δημοσίῳ ταμείῳ, πλὴν τοῦ ἐκ δραχμῶν 6,571,272 τμήματος τοῦ ἀναφερομένου εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ καταδρομικοῦ «Ἀβέρωφ», καὶ ἀποτελεῖ οὐσιῶδες μέρος τῶν ὑπὲρ τὸ καθαρὸν ὑπόλοιπον τοῦ δανείου διαθεσίμων κεφαλαίων τοῦ δημοσίου ταμείου. Σημειωτέον ὅτι τὸ ἀπὸ τοῦ 1896 δημιουργηθὲν ἔξω τοῦ Προϋπολογισμοῦ μέγα ἔλλειμμα τοῦ λογαριασμοῦ τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, ὅπερ ἐκυμαίνετο συνήθως περὶ τὰ 1½ ἑκατομμύρια δραχμῶν, κατῆλθε τῷ 1910 εἰς δρ. 571,569. Τὸ δὲ τοῦ Γεωργικοῦ Θεσσαλικοῦ Ταμείου ἔλλειμμα ἀνῆλθεν εἰς δρ. 620,614, ἕνεκα τῆς ἀφορίας, ἥτις ἠνάγκασε τὴν Κυβέρνησιν νὰ δώσῃ παράτασιν τῆς καταβολῆς τῶν πρώτων χρεολυτικῶν δόσεων εἰς τοὺς πρόσφυγας ἐγκαταστάντας ἐν ταῖς διανεμηθείσαις γαίαις διὰ τοῦ ψηφισθέντος τὸν παρελθόντα Ἰούλιον νόμου, δι’ οὗ διεγράφησαν αἱ ὑπ’ αὐτῶν ὀφειλόμεναι δόσεις τῶν ἐτῶν 1908– 1910, γενομένης νέας χρεώσεως δι’ ἅπαντα τὰ ὀφειλόμενα. Ἡ τρέχουσα τοῦ 1911 χρῆσις θ’ ἀποδείξῃ ἀποτελέσματα ἀνώτερα τῆς ἄρτι ληξάσης καὶ πολὺ διὰ τὸ μέλλον εὐοιωνότερα. Πᾶσαι ἐν γένει αἱ εἰσπράξεις ὑπερβαίνουσι τὰ ὑπ’ ἐμοῦ ἀναγραφέντα ποσά, ἰδίᾳ ἐν τοῖς ἄρθροις, ἔνθα κατεκρίθην, νομίζω, ὑπό τινος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὡς ἀδικαιολογήτως ἀναβιβάσας αὐτὰ ἐν ταῖς κατὰ μῆνα Ἰούλιον δηλώσεσί μου. Τότε εἶχον μὲν ὀρθῶς ἐλαττώσει τινὰς προβλέψεις, ἀλλ’ εἶχον αὐξήσει ἰδίως τὰς ἐκ τοῦ ἐλαίου καὶ τοῦ χαρτοσήμου, τὰς ἐξ οἰνοπνεύματος καὶ ἐκ τελωνιακῶν τελῶν, συμβαίνει δ’ ἐν τούτοις ἀκριβῶς τοῖς ἄρθροις νὰ ἔχωμεν τὰς μεγίστας προσαυξήσεις ἐκ τοῦ ἐλαίου καὶ τοῦ χαρτοσήμου ἀνωτέρας ἢ ἐκ τελωνιακῶν, ἀντιθέτως πρὸς τοὺς νομίσαντας ὅτι δὲν θὰ ἠλαττοῦντο κατὰ τὸ τέλος τοῦ ἔτους αἱ τελωνιακαὶ εἰσπράξεις. Οὐχ ἧττον ἀξιοσημειώτους προσαυξήσεις παρουσιάζουσιν ἐν γένει τὰ ταμειακὰ ἔσοδα, τὰ ἀπ’ εὐθείας εἰσπραττόμενα. Κατὰ τὸ τέλος Ὀκτωβρίου 1911 τὰ ἐκ τακτικῶν πόρων ἔσοδα τῆς παρούσης χρήσεως ὑπερέβαινον τὰς ἀντιστοίχους τοῦ 1910 εἰσπράξεις κατὰ δραχμὰς 7,334,380. Κατὰ τὸ τέλος Νοεμβρίου ἀνήρχοντο τὰ τακτικὰ τοῦ 1911 ἔσοδα εἰς δρ. 107,209,725, ὑπερβάντα ἔτι μᾶλλον τὰς ἀντιστοίχους τοῦ 1910 εἰσπράξεις. Ἡ τοῦ Νοεμβρίου ἐπὶ πλέον διαφορὰ εἶναι δρ. 8,803,000. Αὕτη δὲ προέρχεται ὄχι κυρίως ἐκ τελῶν τελωνιακῶν καὶ τῶν ἐν τοῖς Τελωνείοις εἰσπραττομένων, ἀλλ’ ἐκ τῶν ἄλλων εἰσπράξεων. Διότι ἡ κατὰ Νοέμβριον ὑπὲρ τοῦ 1911 ἐπὶ πλέον διαφορὰ ἐν μὲν τοῖς ἐσόδοις τοῖς εἰσπραττομένοις ἐξ εἰσαγωγικῶν δασμῶν ἐν τοῖς Τελωνείοις εἶναι δραχμῶν 3,149,390, μειωθεῖσα ἐκ τῆς πτώσεως τῶν ἄλλων ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς φόρων εἰς δρ. 1.791.420, ἐν δὲ τοῖς λοιποῖς ἐσόδοις δρ. 7.011.869. Παραθέτομεν πίνακα τῶν ἐκ τακτικῶν ἐσόδων μέχρι τέλους Νοεμβρίου 1911 εἰσπραχθέντων ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς ἀντιστοίχους τοῦ 1910 εἰσπράξεις:

Ἐκ τοῦ πίνακος γίνεται δῆλον ὅτι κατὰ κανόνα τὰ ἔσοδα, ἐν ὅλοις σχεδὸν τοῖς κεφαλαίοις, δὲν διέψευσαν τὰς ἐλπίδας τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ ἐκεῖ ἀκόμη, ἐν τοῖς ὀλίγοις ἐκείνοις ἄρθροις, ἔνθα διὰ διαφόρους λόγους ὑπολείπονται τῶν ἀντιστοίχων τοῦ 1910 εἰσπράξεων. Δυνάμεθα ἀπὸ τοῦδε νὰ ὑπολογίσωμεν ἐκ τῆς πορείας, ἣν ἀκολουθοῦσιν αἱ εἰσπράξεις, ὅτι τὰ τακτικὰ τοῦ 1911 ἔσοδα θὰ διατηρήσωσι μέχρι τέλους τῆς χρήσεως τὴν μέχρι τοῦδε προσαύξησιν, ὅτι δηλαδὴ θ’ ἀνέλθωσι τοὐλάχιστον εἰς δρ. 141,200,000, ἀποδειχθησόμενα κατὰ 8,000,000 δραχμῶν περίπου ἀνώτερα τοῦ 1910, κατὰ δραχμὰς 2,500,000 τοὐλάχιστον ἀνώτερα τῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ προβλέψεων. Εὔχομαι πάντες οἱ τοῦ μέλλοντος Προϋπολογισμοὶ νὰ συντάσσωνται κατὰ τὰς αὐτὰς ἀρχὰς καὶ νὰ ἔχωσιν εἰσπράξεις πάντοτε ἀνωτέρας τῶν ἀναγραφομένων. Εὔχομαι νὰ μὴ ἐπανέλθῃ πλέον ἡ περίοδος, καθ’ ἣν οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἦσαν διαρκῶς ἠναγκασμένοι, δικαιολογοῦντες τὰ ἐλλείμματα τῶν ἀπολογισμῶν ἢ τὰ ἀμφίβολα αὐτῶν ἀποτελέσματα, νὰ λέγωσιν ὅτι τὰ ἔσοδα ὑπελείφθησαν τῶν προβλέψεών των. Δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ὑπερτίμησις τῶν προσόδων τοῦ Κράτους, οὐδὲ ἡ μὴ παρακολούθησις αὐτῶν· πρέπει νὰ δύναται πάντοτε ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ γινώσκῃ πῶς βαίνουσιν αἱ εἰσπράξεις καὶ τίς θὰ εἶναι ἡ ἐλαχίστη αὐτῶν ἀπόδοσις. Μόνον οὕτω θὰ δυνηθῶμεν ν’ ἀσφαλίσωμεν τὴν ὑγείαν ἐν τοῖς οἰκονομικοῖς ἡμῶν πράγμασι. Βεβαίως τὰ εὐχάριστα ταῦτα ἀποτελέσματα προῆλθον ἐκ τῆς ἐν γένει βελτιώσεως τῆς ἐν Ἑλλάδι καταστάσεως καὶ ἐκ πολλῶν συντρεχουσῶν εὐνοϊκῶν περιστάσεων. Ἐν τούτοις ὁ Προϋπολογισμὸς ἦτο συντεταγμένος οὕτως, ὥστε, καὶ ἐὰν μὴ συνέτρεχον πάντα ταῦτα, νὰ μὴ ἴδῃ τὰς ἐλπίδας αὑτοῦ διαψευδομένας, ἦτο συντεταγμένος οὕτως, ὥστε νὰ εἶναι βέβαιος ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι θὰ εἰσεπράττοντο πλειότερα, ὄχι ὀλιγώτερα, ὅσων ἀνέγραψεν. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰς τοῦ 1911 τακτικὰς δαπάνας αὗται θ’ ἀποδειχθῶσι κατώτεραι τῶν ψηφισθεισῶν. Κατὰ τὴν γενομένην τὸν παρελθόντα μῆνα ἀναθεώρησιν τῶν χρησιμοποιηθεισῶν καὶ διατεθησομένων πιστώσεων θ’ ἀπαιτηθῶσι μὲν δραχ. 3,600,000 περίπου ἀναπληρωματικαὶ τοιαῦται, ὧν τὰ νομοσχέδια θὰ ὑποβάλω, καὶ ὧν οὐχὶ μικρὸν μέρος προέρχεται ἐξ αὐξήσεως εἰσπράξεων, ἀλλὰ θὰ μείνωσιν ἀδιάθετοι δρ. 5,700,000 τοὐλάχιστον. Τὰ δὲ τακτικὰ ἔξοδα θὰ εἶναι περίπου δρ. 135,800,000, ἤτοι θὰ εἶναι κατὰ 2,100,000 κατώτερα τῶν ἀναγραφέντων. Καὶ τοῦτο τὸ ὑπολογιζόμενον ἀποτέλεσμα δεικνύει ὅτι ὑγιῶς εἶχε καταρτισθῆ ὁ Προϋπολογισμός. Διότι πλεῖστα γεγονότα ἠδύναντο νὰ ἐπέλθωσιν ἀπαιτοῦντα αὔξησιν δαπανῶν, Ἐπῆλθον μάλιστα τοιαῦτα πρὸ τριῶν μηνῶν καὶ ἐδέησε νὰ προβῇ εἰς ἀπαραιτήτους δαπάνας ἡ Κυβέρνησις, συγκαλέσασα τοπικῶς πολλὰς ἡλικίας ἐφέδρων καὶ ἀνακαλέσασα ἀλλαχοῦ τοὺς διαθεσίμους. Ἠδυνήθη ἀληθῶς νὰ πράξῃ τοῦτο ἄνευ φόβου διασαλεύσεως τοῦ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἰσοζυγίου, διότι, ὅπως ἐν τοῖς ἐσόδοις δὲν εἶχον ὑπερτιμηθῆ αἱ εἰσπράξεις, οὕτω καὶ ἐν ταῖς δαπάναις δὲν εἶχον ὑποτιμηθῆ αἱ πιστώσεις, ἠδύνατο δὲ ὁ Προϋπολογισμὸς νὰ ὑποστῇ καὶ ἐκτάκτως δι’ ἐκτάκτους περιστάσεις δαπάνας. Ἄνευ τῶν ἀπροόπτων τούτων ἐξόδων ἡ ἐκτέλεσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ θ’ ἀπεδείκνυε μεῖζον τὸ προβλεπόμενον πλεόνασμα, διότι αἱ πλεῖσται τῶν ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἀναφέρονται ἀκριβῶς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, προερχόμεναι ἐκ τῶν μέτρων, εἰς ἃ πρὸς ἀσφάλειαν τοῦ Κράτους ἔκρινε πρέπον νὰ προβῇ ἡ Κυβέρνησις. Ἐὰν ἀπὸ τῶν πιθανῶν τακτικῶν ἐσόδων τοῦ προϋπολο-

γισμοῦ ἐκ······························ Δρ. 141.200.000

ἀφαιρεθῶσιν αἱ πιθαναὶ αὐτοῦ δαπάναι ἐκ Δρ. 135.800.000 ἀπομένει ἐλάχιστον ὅριον τακτικοῦ πλε-

ονάσματος ἐκ δραχμῶν··················· 5.400.000

Ὁ ἔκτακτος τοῦ 1911 προϋπολογισμὸς ἀπηρτίζετο ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου τῶν 110.000.000, καὶ ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ Θεσσαλικοῦ δανείου ἐκ δρ. 3.200.000, τὸ ὅλον δρ. 95.600.000 περίπου. Ἀλλ’ ὅμως δὲν προέβην εἰς τὴν σύναψιν τοῦ Θεσσαλικοῦ δανείου, ἀναβαλὼν αὐτὴν διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος, ἄλλως τε καὶ διότι τὸ δημόσιον ταμεῖον εὐπορεῖ νῦν κεφαλαίων. Ἐκ τούτου τὰ ἔκτακτα ἔσοδα θὰ περιορισθῶσιν εἰς τὸ καθαρὸν προϊὸν τοῦ

δανείου ἐκ····························· Δρ. 92.400.000

ὅπερ ὀφείλει νὰ καταφανῇ κατὰ τὸ τέλος τῆς χρήσεως τοῦ 1911. Ὡς εἶπον ὑμῖν, ἐὰν μὴ κακῶς ἀναγράφηται ἐν τῷ ἀπολογισμῷ τοῦ 1909 ἡ καταβολὴ τῆς βʹ καὶ γʹ δόσεως τοῦ νέου καταδρομικοῦ ἡμῶν ἐκ δρ. 6,571,000, τὸ πλεόνασμα τῶν δύο χρήσεων θ’ ἀνήρχετο εἰς τὸ ἀκριβέστερον ποσὸν τῶν δρ. 79,300,000 περίπου. Ἀλλ’ ὅμως δὲν ἔχομεν ἀνάγκην ν’ ἀναμείνωμεν μέχρι τέλους τῆς τοῦ 1911 χρήσεως, ἵνα πεισθῶμεν περὶ τῆς ὀρθότητος τοῦ ἀποτελέσματος τούτου. Ἐξ ὅσων πρό τινων ἡμερῶν ἀνεκοίνωσα ὑμῖν περὶ ἐντόκων τοῦ Δημοσίου καταθέσεων καὶ τῶν πιστώσεων ἡμῶν, αἵτινες εἶναι ὅλως ἀνεξάρτητοι τῶν ἐν τοῖς ἐπαρχιακοῖς καὶ τῷ Κεντρικῷ ταμείοις τοῦ Κράτους ὑπαρχόντων ἑκατομμυρίων, ἔχομεν σχεδὸν τὸ ὅλον τοῦ ποσοῦ τούτου ἀπὸ τοῦδε διαθέσιμον εἰς χεῖρας ἡμῶν, ὡς δ’ ἐκτελεῖται ὁ Προϋπολογισμός, προλαμβάνων πάσας τὰς πληρωμάς, προκαταβάλλων τὰς ἀποδόσεις, μηδεμίαν ἔχων ἐν ἐκκρεμότητι ληξιπρόθεσμον ὑποχρέωσιν, δὲν εἶναι πιθανὸν ὅτι θὰ μεταβληθῶσιν αἰσθητῶς οἱ ἄνω ἀναγραφέντες ἀριθμοί. Ρυθμίσας δ’ οὕτω τ’ ἀφορῶντα εἰς τὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐκτέλεσιν καὶ ἀσφαλίσας τὴν εἰς τοιοῦτο ποσὸν ὕπαρξιν τῶν πλεονασμάτων τῶν δύο, τοῦ 1910 καὶ 1911, χρήσεων καθῆκον πρώτιστον εἶχον νὰ κανονίσω τὰ τῆς διαθέσεως αὐτῶν οὕτως, ὥστε νὰ προέλθῃ ἐξ αὐτῆς ἡ μεγίστη δυνατὴ ἠθικὴ καὶ ὑλικὴ ὠφέλεια ὑπὲρ τοῦ Κράτους, ὑπὲρ τῆς διεθνοῦς αὐτοῦ θέσεως, ὑπὲρ τῆς προαγωγῆς τῶν οἰκονομικῶν αὐτοῦ δυνάμεων, ὑπὲρ βελτίονος καταρτίσεως τῶν μελλόντων Προϋπολογισμῶν. Ὅσον καὶ ἂν εἶναι μεγάλα τὰ κεφάλαια ταῦτα, καὶ εἶναι βεβαίως τὰ μέγιστα ὅσων ποτὲ εἴχομεν, δὲν ἀρκοῦσι πρὸς πλήρωσιν πάντων τῶν δεομένων θεραπείας καὶ δὲν πρέπει νὰ σπαταληθῶσιν ἀφειδῶς. Πρέπει νὰ ἐκλέξωμεν μεταξὺ αὐτῶν τίνα εἶναι τὰ ἀληθῶς ἐπείγοντα, τίνα δέον νὰ ἐπιτελεσθῶσι πρότερον, ἵνα ταῦτα ἐπιτελούμενα βοηθήσωσιν εἰς τὴν πλήρωσιν τῶν ἐπιλοίπων ἡμῶν ἀναγκῶν. Βεβαίως, ἐὰν μὴ προσέξωμεν κατὰ τὴν διάθεσιν τῶν κεφαλαίων τούτων καὶ ἐὰν μὴ ἐξακολουθήσωμεν συντάσσοντες τοὺς Προϋπολογισμοὺς ἡμῶν μετὰ νηφαλιότητος, ἐὰν μὴ ἐκτελῶμεν αὐτοὺς μετὰ φειδοῦς, ἐὰν σπεύσωμεν προβαίνοντες εἰς δαπάνας ἐπὶ τῇ ἐλπίδι παραπολὺ αἰσιοδόξων αὐξήσεων προσόδων, εἶναι δυνατὸν καὶ πάλιν νὰ ἐμπέσωμεν εἰς ἀλύτους δυσχερείας καὶ νὰ σταματήσωμεν τὴν ζωὴν καὶ τὴν πρόοδον ἡμῶν. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι πᾶσαι αἱ παραγωγικαὶ δαπάναι δὲν φέρουσιν ἄμεσα ἀποτελέσματα, ὅτι πολλάκις ταῦτα ἔρχονται βραδέως ἢ ἀνωμάλως οὕτως ὥστε, ὅταν τέλος ἔλθωσιν, εὑρίσκουσι τὰ Κράτη ἐξηντλημένα καὶ τόσον βεβαρημένα ἐκ τῶν ὑποχρεώσεων, ἃς ἀνέλαβον, ὥστε δὲν δύναται νὰ καλυφθῇ πλέον τὸ γεννηθὲν χάσμα. Τότε ἄρχεται κατ’ ἀνάγκην ἡ περίοδος τῶν λεγομένων οἰκονομιῶν, αἵτινες παραλύουσι τὴν διοίκησιν, καὶ ἡ περίοδος τῶν ἀπηνῶν αὐξήσεων τῆς φορολογίας, δι’ ὧν πάντων ἀδικεῖται ὁ λαός. Ἂν δὲ πάντα τὰ Κράτη, καὶ αὐτὰ τὰ ἰσχυρότατα, διατρέχουσι τοιούτους κινδύνους ἐκ παρὰ πολὺ τολμηρᾶς προεξοφλήσεως τοῦ μέλλοντος, Κράτη ὡς τὸ ἡμέτερον, οὐχὶ πλούσια, μὴ ἀναπτύξαντα ἀκόμη πάσας αὑτῶν τὰς δυνάμεις, ἔχοντα καὶ διεθνῆ θέσιν τοιαύτην, ὥστε νὰ εἶναι ἠναγκασμένα δυσαναλόγως νὰ δαπανῶσιν ὑπὲρ τῆς στρατιωτικῆς αὑτῶν συντάξεως, Κράτη τοιαῦτα ὀφείλουσι μετὰ περισσῆς προσοχῆς καὶ περισκέψεως νὰ καταρτίζωσι καὶ διαχειρίζωνται τοὺς Προϋπολογισμοὺς αὑτῶν. Ἀληθῶς πλεῖστα παρ’ ἡμῖν δέονται θεραπείας, πλείστας ἔχομεν ἐλλείψεις καὶ ἐν ταῖς οἰκονομικαῖς ὑπηρεσίαις καὶ ἐν τῇ διοικήσει καὶ ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει καὶ ἐν τῇ δημοσίᾳ ἀσφαλείᾳ καὶ ἐν τῇ δημοσίᾳ οἰκονομίᾳ· ἀλλ’ ἐν τούτοις δὲν δυνάμεθα τὰ πάντα διὰ μιᾶς νὰ ἐπιχειρήσωμεν συγχρόνως μετὰ τῶν ἀπαιτουμένων πρὸς τὴν στρατιωτικὴν παρασκευὴν τῆς χώρας μεγάλων δαπανῶν. Πρέπει νὰ ἐκλέξωμεν, πρέπει συστηματικῶς, οὐχὶ σπασμωδικῶς καὶ ἀμελετήτως νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συντέλεσιν τῶν δεομένων γενέσθαι, ἵνα μὴ ἴδωμεν πάλιν τὸ ἐθνικὸν ἡμῶν οἰκοδόμημα συγκλονιζόμενον ἐκ τῆς ἰδίας ἡμῶν ἀπρονοησίας. Κυριώτατον πάντων καθῆκον εἶχεν ἡ Κυβέρνησις, ἥτις μετεκαλέσατο ἐνταῦθα τοὺς ξένους ὀργανωτὰς τῶν στρατιωτικῶν ἡμῶν δυνάμεων, νὰ μελετήσῃ τὰ ὑπ’ αὐτῶν προτεινόμενα, καί, ἐὰν ἀπεδέχετο ταῦτα, νὰ ἐξεύρῃ τρόπον, ὅπως τάχιστα πραγματοποιηθῶσιν. Ὁ προσεχῶς ὑποβληθησόμενος ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ θὰ καταδείξῃ ὑμῖν πῶς ἐλύθη τὸ ζήτημα τῆς συντάξεως τῶν κατὰ ξηρὰν ἡμῶν δυνάμεων καὶ πῶς διὰ τῆς λειτουργίας αὐτοῦ τὸ ἔμψυχον ὑλικὸν τῆς ἀκμῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ δύναται, τό γε νῦν ἔχον, ν’ ἀποδώσῃ στρατὸν ἀληθινόν, δυνάμεως πολὺ ὑπερτέρας, εὐχερείας συγκεντρώσεως καὶ κινήσεως τριπλασίας ἐκείνης, πρὸς ἣν πρὸ ἐτῶν ἀπεβλέπομεν. Ὁ νέος ὀργανισμὸς προνοεῖ περὶ στρατοῦ κινητοποιήσιμου, ἑτοίμου πρὸς ἐμπόλεμον ἐνέργειαν, 130,000 ἀνδρῶν, πλὴν τῶν σωμάτων, ἅτινα θὰ δώσωσι σὺν τῷ χρόνῳ αἱ ἔξω τῆς κατὰ βάσιν ταύτης δυνάμεως ἐπίλοιποι στρατεύσιμοι ἡλικίαι. Ἐν ᾧ δὲ τὴν παρασκευὴν τοσούτου σκοπεῖ στρατοῦ, ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ ὑπερτέρου κατὰ τὸν ὄγκον τοῦ πυροβολικοῦ καὶ κατὰ τὴν πολεμικὴν ἐν γένει ἐνέργειαν, δὲν αὐξάνει τὸ παράπαν τὰς τρεχούσας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν δαπάνας, χάρις εἰς τὴν βελτίονα διαρρύθμισιν τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν ἀναφερομένων εἰς προμήθειαν ὑλικοῦ καὶ τροφῶν, ἔνθα καὶ ἐν αὐτῷ τῷ Προϋπολογισμῷ τῆς τρεχούσης χρήσεως σημαντικαὶ ἐπετεύχθησαν οἰκονομίαι. Ὁ στρατὸς ἡμῶν καὶ καλλίτερον θὰ τρέφηται καὶ καλλίτερον θὰ ἐνδύηται καὶ καλλίτερον θὰ στρατωνίζεται. Οἱ ἵπποι αὐτοῦ θὰ ἔχωσι φορβὴν ἀφθονωτέραν, θὰ ἔχωσι περιποίησιν, ἧς νῦν στεροῦνται καὶ ἐξ ἧς μεγίστη διαρκῶς προσγίγνεται ἡμῖν ζημία ἕνεκα τῆς μεγάλης αὐτῶν θνησιμότητος. Τὰ πολεμεφόδια, ὧν ἡ προμήθεια αὐξάνεται οὐσιωδῶς, θ’ ἀνανεῶνται διαρκῶς, ἵνα μή, παλαιούμενα, ἀπολέσωσι τὴν βλητικὴν αὐτῶν δύναμιν. Ἡ περὶ πάντων τούτων πρόνοια εἶναι ἀναγκαία, ὅσον καὶ ἡ πρόνοια περὶ τῆς ἐμψύχου τοῦ στρατοῦ δυνάμεως· διότι καὶ ὁ κάλλιστος ὀργανισμός, ὁ ἱκανὸς θεωρητικῶς νὰ παρασκευάσῃ τὸν μέγιστον ἀριθμὸν στελεχῶν καὶ ἐκγεγυμνασμένων ἀνδρῶν, οὐδεμίαν ἔχει ἐμπόλεμον ἀξίαν, ἐὰν μὴ ληφθῇ φροντίς, ὅπως ἔχῃ καὶ τὰ ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖα κεφάλαια ὁπλισμοῦ, μέσων μεταφορᾶς, ἐφοδίων τροφῶν, ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας, ὅπως κινηθῇ καὶ ἐνεργήσῃ. Τοῦτο τὸ ζήτημα ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις κυρίως νὰ λύσῃ, καὶ ὤφειλε νὰ τὸ λύσῃ κατὰ τρόπον διάφορον τοῦ παρελθόντος, ὄχι δηλαδὴ πρωθυστέρως, ἀλλὰ συγχρόνως μετὰ τοῦ ὀργανισμοῦ. Διὰ τοῦτο ἄλλως τὸ ζήτημα, περὶ τῆς λύσεως τοῦ ὁποίου δὲν θὰ εἶχε ληφθῆ πρὸ ἐτῶν ἔγκαιρος πρόνοια, ἐδέησε πρό τινων ἐτῶν ν’ ἀναστείλωμεν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Διαδόχου καὶ νὰ ἱδρύσωμεν τὸ ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἵνα ὀλίγον κατ’ ὀλίγον συμπληρώσωμεν τὴν στρατιωτικὴν ἡμῶν παρασκευήν. Τὸ ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐτροφοδοτήθη ἀπὸ τῆς συστάσεώς του διὰ τῶν πόρων τοῦ τακτικοῦ Προϋπολογισμοῦ—διότι αἱ πρὸς αὐτὸ δωρεαὶ καὶ τὰ τῶν ἰδιωτῶν κληροδοτήματα ὑπῆρξαν οὐχὶ ἄξια λόγου—λαβὸν πρόσθετον ἐνίσχυσιν ἐκ τοῦ δανείου τῶν 20 ἑκατομμυρίων, τοῦ συνομολογηθέντος εἰς βάρος του. Αἱ ὑποχρεώσεις, ἃς εἶχεν ἀναλάβει τὸ Κράτος πρὸς τὸ ταμεῖον, ἦσαν ἀληθῶς μέγισται, τόσον μεγάλαι, ὥστε, ἅμα ὡς κατὰ τι ἐμειώθησαν αἱ δημόσιαι εἰσπράξεις, κατέστη ἀνίκανον νὰ τὰς ἐκπληρώσῃ, καὶ ἐπεβραδύνθη ἐπιζημίως ἡ πολεμικὴ ἡμῶν παρασκευή. Διὰ τοῦτο ἀπὸ τῆς συστάσεώς του μέχρι τέλους τοῦ 1909 δὲν ἐδαπανήθησαν ἢ δραχμαὶ 37,901,000—ἐξ ὧν 2,504,000 δι’ ἀνέγερσιν στρατιωτικῶν κτιρίων, ὑπὲρ τὸ ἥμισυ δὲ τῶν πρὸς ταύτας τὰς δαπάνας κεφαλαίων προῆλθεν ἐκ τοῦ δανείου. Ἐκ τῶν τακτικῶν τοῦ ταμείου πόρων, ἐξ ἐκείνων, οὓς τὸ Δημόσιον ἐστερήθη ὑπὲρ αὐτοῦ, νομίσαν ὅτι ἠσφάλιζεν οὕτω τὴν ἀπρόσκοπτον προμήθειαν τῶν ἀναγκαιούντων ἡμῖν πολεμικῶν ἐφοδίων, ὠφείλοντο τὸν Αὔγουστον 1910, πλὴν τῆς εἰς πολλὰ ἑκατομμύρια ἀνερχομένης ἀξίας τοῦ ἀπὸ τῶν ἀποθηκῶν ἐπιστρατεύσεως ἀφαιρεθέντος ὑλικοῦ, καὶ δέκα ἑκατομμύρια δραχμῶν, προερχόμενα πάντα ἐκ ληξιπροθέσμων ὑποχρεώσεων, ὡς ὠφείλοντο πολλὰ ἄλλα ἑκατομμύρια εἰς ἄλλα ταμεῖα καὶ εἰς ἄλλους λογαριασμούς, πρᾶγμα, ὅπερ σαφῶς δεικνύει ὅτι τὰ εἰδικὰ ταμεῖα, εἰς τὴν ἵδρυσιν τῶν ὁποίων κατακόρως ἀπό τινος ἐπεδόθημεν, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς οὐδὲν ἄλλο μαρτυροῦσιν ἢ τὴν ἰδίαν ἡμῶν πρὸς ἡμᾶς αὐτοὺς δυσπιστίαν καὶ ἐξασθενοῦσι διὰ τοῦτο τὴν δημοσίαν πίστιν, ἀφ’ ἑτέρου εἰς τίποτε δὲν συντελοῦσιν, ἐὰν τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους ἔχωσι κακῶς. Ἄνευ τῶν κεφαλαίων, ἅτινα κατὰ τὸ 1910 ἐξεύρομεν ἀνεξαρτήτως τῶν πόρων τοῦ ταμείου τῆς Ἀμύνης, ὅλως ἔξω αὐτοῦ, τὸ ταμεῖον δὲν θὰ εἶχεν ἐπαρκῆ ἐφόδια, ἵνα ἐκπληρώσῃ τὰς ἀναληφθείσας ὑποχρεώσεις. Μόνον μετὰ τὴν ἀπὸ τοῦ δευτέρου ἑξαμήνου τοῦ 1910 ἐπελθοῦσαν χρηματικὴν ἄνεσιν καὶ τὴν καταβολὴν τῶν καθυστερουμένων, ἣν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἠδυνήθη νὰ πραγματοποιήσῃ, μόνον μετὰ τοῦτο ἐγένετο ἱκανὸν τὸ ταμεῖον ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὰς ὑποχρεώσεις του, καὶ οὕτως ἐντὸς ὀλιγίστων μηνῶν ἐδαπανήθησαν ὑπὲρ τὰ 30 ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἴσα σχεδὸν πρὸς ὅσα ἐξωδεύθησαν ἀπὸ τοῦ 1905 μέχρι τέλους τοῦ 1909. Ἐκ τῶν 30 τούτων ἑκατομμυρίων δραχμαὶ 4.500.000 διετέθησαν ὑπὲρ ἀνεγέρσεως κτιρίων καὶ ἄλλων στρατιωτικῶν ἐγκαταστάσεων. Τὸ σύνολον τῶν ὑπὸ τοῦ ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης δαπανηθέντων ἀνῆλθε μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου 1911 εἰς δρ. 72.783,000, ἐξ ὧν δρ. 66,743,000 ἀναφέρονται εἰς αὔξησιν τοῦ πολεμικοῦ ἡμῶν κεφαλαίου, τὸ δὲ ὑπόλοιπον διετέθη ὑπὲρ τοκοχρεωλυσίου τοῦ δανείου, νομισματικῆς διαφορᾶς, ἐπιστροφῶν χρημάτων καὶ ἄλλων διαφόρων ἐξόδων. Πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι αἱ θυσίαι, εἰς ἃς τὸ Κράτος ἠθέλησε νὰ ὑποβληθῇ ὑπὲρ τοῦ Στρατοῦ αὐτοῦ, εἶναι ἀξιοθαύμαστοι καὶ μεγάλαι, δὲν θὰ ἠδύναντο ὅμως νὰ ἐπιτελεσθῶσιν ἄνευ τῶν εὐτυχῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1910 καὶ ἄνευ τῆς χρηματικῆς εὐεξίας, ἣν προσέθεσεν εἰς ταῦτα ἡ ἐκτέλεσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1911. Ἀλλ’ ὅμως τὰ ὑπὲρ τῆς στρατιωτικῆς ἡμῶν παρασκευῆς μέχρι τοῦδε δαπανηθέντα οὔτε διὰ τὸν ὑπάρχοντα ὀργανισμὸν ἐπαρκοῦσι πλήρως, ἦτο δ’ ἐπάναγκες νὰ δαπανηθῶσι καὶ ἄλλα πολλὰ ἑκατομμύρια, ἵνα συμπληρωθῶσιν αἱ ἀπαιτούμεναι προμήθειαι καὶ ἐγκαταστάσεις. Ἡ Γαλλικὴ ἀποστολή, ἀναλαβοῦσα τὴν μελέτην τοῦ θέματος ὑπὸ τὰς ὁδηγίας τοῦ ἀρχηγοῦ αὐτῆς, ἐξελέγξασα πᾶν τὸ ὑπάρχον, ἐξακριβώσασα τὰς μελλούσας ἡμῶν ἀνάγκας μετ’ ἀληθοῦς ἐπιστημονικῆς ἀκριβείας καὶ ἐξαιρέτως διαυγοῦς πνεύματος, ἐπενεγκοῦσα πᾶσαν, καὶ τὴν ἐλαχίστην, οἰκονομίαν, ὑπέβαλε τὸ πόρισμα αὐτῆς, ὅπερ ἡ Κυβέρνησις ἀπεδέχθη. Τὸ δὲ πόρισμα εἶναι τὸ ἑξῆς: Μολονότι τόσον ἀναβιβάζεται ἡ δύναμις τοῦ στρατοῦ ἡμῶν, μολονότι πολλαπλασιάζεται οὐσιωδέστατα ἡ πυροβολικὴ ἡμῶν ἰσχὺς καὶ αὐξάνονται ἐκ τούτου κατ’ ἀνάγκην αἱ προμήθειαι ὑλικοῦ, μολονότι λαμβάνεται φροντὶς περὶ πάντων τῶν κλάδων τῆς πολεμικῆς ἡμῶν παρασκευῆς, τὸ ὅλον τῆς ἀπαιτουμένης ἀκόμη δαπάνης περιωρίσθη εἰς μόνον δρ. 47,500,000 περίπου, ἐξ ὧν δραχμαὶ 16,000,000 ἀναφέρονται εἰς συμπλήρωσιν τῶν ἀνεγειρομένων στρατιωτικῶν κτιρίων καὶ ἀποθηκῶν, εἰς ἀνέγερσιν νέων, ὡς καὶ εἰς σιδηροδρομικὰς ἐγκαταστάσεις. Πάντα ταῦτα εἶναι πλήρως ὑπολελογισμένα, ἐν δὲ τῇ ἐκτελέσει θὰ ἐπιτευχθῶσιν οἰκονομίαι. Ἡ δαπάνη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ ἀμέσως ὁλόκληρος, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις σκοπὸν ἔχει, ὅπως τὸ πρόγραμμα τοῦτο ἐκτελεσθῇ ἐντὸς τοῦ βραχυτάτου δυνατοῦ χρόνου. Ὁλόκληρον τοῦτο τὸ ἀπαιτούμενον ποσὸν τῶν 47,500,000 δραχμῶν θὰ παράσχῃ τὸ Κράτος εἰς τὸ ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἐντὸς τοῦ ἔτους 1912 θ’ ἀποδώσῃ ἐν πρώτοις τὰ τοῦ 1907 καὶ τῶν ἄλλων χρήσεων μέχρι τοῦ 1910 ὀφειλόμενα ἐκ δραχμῶν 4,741,439, θὰ δώσῃ δὲ πλὴν τούτου παροχὴν ἐκ δραχμῶν 20.000.000. Ταῦτα δὲ τὰ 25 περίπου ἑκατομμύρια θὰ καταβληθῶσιν ἐκ τῶν ὑφισταμένων πλεονασμάτων. Τὸ ὑπόλοιπον ἵνα παράσχῃ τὸ Κράτος, δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ προσφύγῃ εἰς δάνειον, εἰμὴ κατὰ μικρὸν μόνον ποσόν. Διότι ἐγειρομένων τῶν νέων στρατιωτικῶν κτιρίων θὰ μείνῃ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Δημοσίου ὁ χῶρος, ὃν νῦν κατέχουσι πολλαὶ τῶν παλαιῶν ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Κηφισίας οἰκοδομῶν, ὅστις χῶρος καὶ μεγίστην ἔχει ἔκτασιν καὶ μεγάλην ἔχει ἀξίαν. Ἀλλ’ ὅμως χωροῦσα περαιτέρω ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε καὶ τὴν λοιπὴν ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ ἄχρηστον ἐν πλείστοις καὶ ζημιοῦσαν διὰ τοῦτο ὄχι μόνον τὸ Κράτος ἀλλὰ καὶ τὰς δύο πόλεις ἐπίλοιπον ἀκίνητον περιουσίαν αὑτοῦ νὰ ἐκποιήσῃ, ἵνα πλὴν τῶν νέων στρατιωτικῶν κτιρίων ἀνεγείρῃ καὶ ἕτερα μεγάλα δημόσια οἰκοδομήματα. Ἡ ἐκποίησις αὕτη ἐπιβάλλεται. Ὡς ἔχει νῦν ἡ τοῦ Δημοσίου ἰδιοκτησία, παρακωλύει τὴν προαγωγὴν καλλίστων τμημάτων τῆς πρωτευούσης καὶ τῆς γείτονος πόλεως, ὡς λόγου χάριν κατὰ τὴν ὁδὸν Κηφισίας καὶ ἐν τῇ ὁδῷ Σταδίου, ἔνθα τὰ οἰκόπεδα τοῦ Δημοσίου καὶ αἱ δύο πεπαλαιωμέναι οἰκοδομαὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν βεβαίως δὲν συμβάλλουσιν εἰς τὴν ὡραιότητα τῆς πόλεως. Ἡ ἐκποίησις ἄλλως αὕτη συνδέεται πρὸς ἄλλα μέτρα τῆς Κυβερνήσεως, ἅτινα εὐεργετικῶς θὰ ἐπιδράσωσιν ἐπὶ τῆς προαγωγῆς ὅλης τῆς χώρας. Τὰ μέτρα ταῦτα εἶναι: Τὸ νομοσχέδιον «περὶ ὑδρεύσεως καὶ κατασκευῆς ὑπονόμων ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ», δι’ οὗ θὰ ἐπιτραπῇ νὰ προκηρύξῃ ἡ Κυβέρνησις διεθνῆ διαγωνισμὸν πρὸς διοχέτευσιν εἴτε ἐκ τῆς Στυμφαλίας εἴτε ἐκ τῶν πηγῶν τοῦ Μέλανος ποταμοῦ ἀφθόνου ποσίμου ὕδατος, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μελετῶν τῶν μηχανικῶν Κίντσερ καὶ Κουρστάϊνερ. Τὸ νομοσχέδιον, δι’ οὗ θὰ ἐπιτραπῇ ἡ σύναψις συμβάσεως πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ ἀποξηραντικῶν ἔργων, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μελετῶν τοῦ Νόβιλι, ἅπερ ἐπίσης θὰ παραχωρηθῶσι διὰ διεθνοῦς διαγωνισμοῦ. Τὸ νομοσχέδιον, δι’ οὗ θὰ ἐπιτραπῇ ἡ σύναψις συμβάσεως πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἐν τῷ λιμένι Πειραιῶς ἔργων ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μελετῶν τοῦ παρὰ τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, τῇ αἰτήσει ἡμῶν, ὑποδειχθέντος μηχανικοῦ Κοῦμμερ. Τὰ τοῦ εἰδικοῦ τούτου προγράμματος θὰ ἐκτεθῶσιν ἐν καιρῷ, ὅταν ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν τὰ τρία ταῦτα νομοσχέδια. Βεβαίως τὸ πρῶτον πραγματοποιηθησόμενον ἔργον θὰ εἶναι τὸ τῆς ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, τοῦ ὁποίου πάντα τὰ σχετικὰ καὶ πᾶσαι αἱ λεπτομέρειαι εἶναι καθ’ ὅλα ἕτοιμα. Ἡ διοχέτευσις ὑδάτων εἰς τὰς πόλεις Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς θὰ προσδώσῃ πολὺ μείζονα ἀξίαν εἰς τὴν ἐν αὐταῖς ἀκίνητον ἰδιοκτησίαν τοῦ Δημοσίου καὶ θὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ταχεῖαν αὑτῆς ἐκποίησιν. Τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ θὰ ὑποβάλω, προβλέπει περὶ τῆς πλειοδοτικῆς ἐκποιήσεως ταύτης κατὰ διάφορον τρόπον ἢ ὡς γίνονται νῦν αἱ ἐκποιήσεις δημοσίων κτημάτων, δηλαδὴ καταβαλλομένου τοῦ τιμήματος ἐφάπαξ, οὐχὶ κατὰ δόσεις. Ὁ πρό τινων μηνῶν γενόμενος ὑπολογισμὸς τῆς ἀξίας τῶν ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ οἰκοπέδων τοῦ Δημοσίου ἀναβιβάζει αὐτὴν εἰς δρ. 21,000,000 μὲ τὰς σημερινὰς τιμάς, εἰς ἃς θὰ ἠδύναντο τμηματικῶς νὰ ἐκποιηθῶσι καὶ εἰς ἃς δύναται ἀπὸ τοῦδε ν’ ἄρξηται ἡ ἐκποίησις. Λυομένου δὲ προσεχῶς, ὡς εἶπον, τοῦ ζητήματος τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν, ἡ ἀξία αὐτῶν θ’ ἀποβῇ πολὺ ἀνωτέρα. Ἐκ τῶν κεφαλαίων, ἅτινα θὰ ἀποδώσῃ ἡ ἐκποίησις αὕτη, ἡ Κυβέρνησις σκοπεῖ νὰ διαθέσῃ ὑπὲρ τῶν στρατιωτικῶν κτιρίων δρ. 13,500,000 τοῦ ὑπολοίπου διατεθησομένου ὑπὲρ ἀνεγέρσεως ἄλλων δημοσίων καταστημάτων. Φυσικῷ τῷ λόγῳ, μέχρι τῆς συμπληρώσεως τῆς ἐκποιήσεως τῶν ἀκινήτων τούτων, τὸ Δημόσιον θὰ προκαταβάλῃ τῷ ταμείῳ τῆς Ἀμύνης τὰ ἀναγκαιοῦντα πρὸς ἀνέγερσιν στρατιωτικῶν κτιρίων ποσά. Τοῦτο δύναται νὰ πράξῃ διὰ τῶν ἐπιλοίπων διαθεσίμων αὑτοῦ πόρων, ἢ ἐν ἀνάγκῃ δι’ εἰδικοῦ ὀλιγοχρονίου οἰκονομικοῦ συνδυασμοῦ. Τὸ ὑπόλοιπον τῶν ἀπαιτουμένων πρὸς συμπλήρωσιν τῆς στρατιωτικῆς ἡμῶν ἐγκαταστάσεως, ὀλίγον ὑπερβαῖνον τὰ 9 ἑκατομμύρια δραχμῶν, τὸ Δημόσιον θὰ παράσχῃ τῷ ταμείῳ τῆς Ἀμύνης, ποριζόμενον τοῦτο, ὡς εἶπον, διὰ δανείου, ὅπερ ἡ Κυβέρνησις ἐν καιρῷ θὰ συνάψῃ. Ἀλλ’ ὅμως εἶναι εὐνόητον ὅτι, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἀναλαμβάνει νὰ παράσχῃ τῷ ταμείῳ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, καὶ τοῦτο ἐντὸς βραχέος χρόνου, τὰ 47½ ἑκατομμύρια τ’ ἀπαιτούμενα πρὸς τὴν ἀρτίαν ἡμῶν στρατιωτικὴν σύνταξιν, τὸ ταμεῖον τῆς Ἀμύνης, τὸ ἱδρυθὲν πρὸς αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν σκοπόν, δὲν θὰ ἔχῃ ἐν τῷ μέλλοντι ἄλλα βάρη καὶ ἄλλας ὑποχρεώσεις πλὴν τῶν ἀναφερομένων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου του καὶ εἰς ἄλλα τινὰ μικρὰ ἔξοδα. Μετὰ τοῦτο πᾶσαι αἱ δαπάναι πρὸς συντήρησιν τοῦ διὰ τόσων μεγάλων θυσιῶν δημιουργηθέντος στρατιωτικοῦ ἡμῶν κεφαλαίου, ὡς καὶ πᾶσαι αἱ ἀπαιτούμεναι πρὸς ἀνανέωσιν αὐτοῦ, ὀφείλουσι νὰ βαρύνωσι τὸν τακτικὸν τοῦ Κράτους Προϋπολογισμόν, ὡς τοῦτο ἐγκαινίζομεν ἤδη κατὰ τὸ ἔτος 1912. Διὰ τοῦτο λαμβάνεται πρόνοια, ἐν ὑποβαλλομένῳ νομοσχεδίῳ, ὅπως τὰ ἐτήσια πλεονάσματα τοῦ ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, μετὰ τὴν ἀπότισιν τῶν τρεχουσῶν αὐτοῦ ὑποχρεώσεων, ἐπαναφέρωνται εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Ἐξαιροῦνται τῆς ἐπαναφορᾶς ταύτης τὰ ἔσοδα τὰ πρὸς εἰδικὰς δαπάνας δοθέντα τῷ ταμείῳ Ἀμύνης, ὡς καὶ τὰ ἐκ δωρεῶν καὶ κληροδοτημάτων. Τὰ ἐπαναφερόμενα ταῦτα πλεονάσματα εἶναι ὀλίγῳ μόνον κατώτερα τοῦ τοκοχρεολυσίου δανείου πραγματικοῦ 47½ ἑκατομμυρίων, ἐὰν προέκειτο νὰ συναφθῇ τοιοῦτον εἰς βάρος τοῦ ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἀλλ’ ἡ δι’ εἰδικοῦ δανείου εἰς βάρος τοῦ ταμείου Ἀμύνης ἐξεύρεσις τῶν διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν πολεμικῶν ἐφοδίων ἀναγκαιούντων κεφαλαίων θὰ ἦτο διὰ πλείστους λόγους ἀσύμφορος. Ἐν πρώτοις τοιοῦτον δάνειον, μέλλον ν’ ἀποφέρῃ πραγματικὰ 47½ ἑκατομμύρια, θ’ ἀπερρόφα διὰ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτοῦ περὶ τὰ 3,173,000 δραχμῶν—ἐπὶ τοῖς ὅροις τοῦ ἤδη ὑφισταμένου δανείου Ἀμύνης—, θ’ ἀπερρόφα δηλαδὴ σχεδὸν ὅλα τὰ διαθέσιμα τοῦ ταμείου ἔσοδα, θ’ ἀπῃτεῖτο δὲ διὰ τοῦτο νὰ προσθέσωμεν εἰς τὰς ὑπαρχούσας ἐγγυήσεις καὶ ἄλλας, ἵν’ ἀποτελεσθῇ μεῖζον περιθώριον, θ’ ἀπεξενούμεθα δ’ οὕτω νέων προσόδων, ἐπιτείνοντες τὸ προσγιγνόμενον διὰ τῆς ἱδρύσεως εἰδικῶν ταμείων κακόν, αὐξάνοντες τὴν στενοχωρίαν τοῦ Δημοσίου, μειοῦντες τὴν πίστιν ἡμῶν. Ἔπειτα οἱονδήποτε εἰδικὸν διὰ τῆς ἐγγυήσεως τοῦ ταμείου δάνειον θὰ συνωμολογεῖτο πάντως ἐπὶ ὅροις ἧτσον εὐνοϊκοῖς ἢ ἐὰν συνήπτετο ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τοῦ Κράτους, καὶ ἡ ἐκ τούτου ζημία θὰ ἦτο λίαν αἰσθητή. Ὁ πραγματικὸς τόκος τοῦ ἐκδοθέντος δανείου Ἀμύνης εἶναι 5,53%, ἐνῷ ὁ τοῦ τελευταίου ἡμῶν δανείου—συνυπολογιζομένων πασῶν τῶν δαπανῶν—εἶναι 5,05%. —Εἶναι κατάδηλον ὅτι ἡ ὑφ’ ἡμῶν ἐξευρεθεῖσα λύσις τῆς εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν ἐπαναφορᾶς τῶν περισσευμάτων τοῦ ταμείου εἶναι ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ προτιμοτέρα, διότι, οὖσα ὀλιγώτερον δαπανηρά, ἀσφαλίζει τοὺς ἀναγκαίους πόρους, ὅπως ὁ τακτικὸς Προϋπολογισμὸς ἀναλάβῃ πᾶσαν τὴν φροντίδα τῆς ἀνανεώσεως καὶ συντηρήσεως τοῦ στρατιωτικοῦ ἡμῶν κεφαλαίου. Οὕτω κανονίζονται πλήρως, σὺν τῷ νέῳ τοῦ στρατοῦ ὀργανισμῷ, τὰ τῶν πολεμικῶν προμηθειῶν καὶ τῆς κατὰ ξηρὰν στρατιωτικῆς ἡμῶν παρασκευῆς. Διὰ τῶν λαμβανομένων μέτρων δὲν θὰ ἔχωμεν πλέον ὀργανισμὸν ἀργοῦντα, θὰ ἔχωμεν στρατὸν ἰσχυρόν, πολὺ ἀνώτερον καὶ τὴν δύναμιν καὶ τὴν πρὸς ἐνέργειαν ἱκανότητα ἐκείνου, πρὸς ὃν ἀπὸ ἐτῶν ἐτείνομεν, στρατὸν δυνάμενον νὰ ἐμπνεύσῃ τὸν σεβασμὸν εἰς τὰ ἄλλα Κράτη, ἀσφαλίζοντα τὴν διεθνῆ ἡμῶν θέσιν, ἐπιτρέποντα εἰς τὴν χώραν ἀφόβως ν’ ἀναπτυχθῇ καὶ νὰ προοδεύσῃ. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸν Ἐθνικὸν ἡμῶν Στόλον, ὁ ὑποβαλλόμενος εἰδικὸς αὐτοῦ τοῦ 1912 προϋπολογισμὸς ἀναγράφει ἔξοδα ἀνερχόμενα ἐν ὅλῳ εἰς δραχμὰς 19,264,000 καλυπτόμενα ἐκ τῶν ἐτησίων αὐτοῦ πόρων, ἐκ τῶν ἐκτάκτων ὑπὲρ αὐτοῦ εἰσφορῶν, ἐκ τῶν κεφαλαίων αὐτοῦ, ὡς καὶ ἐκ δραχμ. 13,500,000 ἀποτελούντων τὸ ἥμισυ τῆς ἐκ τῶν πλεονασμάτων τοῦ 1910 καὶ 1911 παροχῆς τοῦ Δημοσίου. Διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τούτου ἐξοφλοῦνται ὁλοσχερῶς τὰ ὑπὸ ναυπήγησιν δύο καταδυόμενα, ὡς καὶ ἡ προμήθεια πυροβολικοῦ καὶ πυρομαχικῶν, λαμβάνεται πρόνοια πρὸς ναυπήγησιν πλοίου σωστικοῦ τῶν ὑποβρυχίων, πρὸς παραγγελίαν νέου πλοίου ἀντιτορπιλλικοῦ ὡς καὶ πρὸς ἀπόκτησιν ὑλικοῦ ἐπιστρατεύσεως. Ἀναγράφεται δὲ πίστωσις 13,224,000 πρὸς ναυπήγησιν νέων πολεμικῶν πλοίων. Αἱ συνήθεις πρόσοδοι τοῦ ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, ὡς καὶ αἱ ὑπὲρ αὐτοῦ σταθερῶς αὐξανόμεναι δωρεαὶ καὶ τὰ κληροδοτήματα ἀρκοῦσι βεβαίως νῦν πρὸς ναυπήγησιν μικρῶν πλοίων, ὡς βραδύτερον θ’ ἀρκέσωσι διὰ τὴν ἀνανέωσιν τοῦ ναυτικοῦ ἡμῶν κεφαλαίου. Ἀλλὰ πρὸς μείζονας δαπάνας, ἐντὸς βραχέος χρόνου καταβλητέας, ἔχει ἀνάγκην προσθέτου ἀρωγῆς, καὶ τὴν ἀρωγὴν ταύτην προσφέρει ἡ Κυβέρνησις διαθέσασα ἐκ τῶν τοῦ 1910 καὶ 1911 πλεονασμάτων δρ. 27,000,000 ὑπὲρ αὐτοῦ, ἐξ ὧν τὸ ἥμισυ ἐγγράφεται ἐν τῷ τοῦ 1912 προϋπολογισμῷ του. Οὕτως ἡ ἐκ τῶν πλεονασμάτων τοῦ 1910 καὶ 1911 παροχὴ τοῦ Δημοσίου εἰς τὰ δύο πολεμικὰ ταμεῖα ἀνέρχεται εἰς δρ. 51,741,000. Ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι ἀνάγκαι, ὑπὲρ ὧν ὀφείλει νὰ προνοήσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἔχει δ’ εὐτυχῶς τὰ μέσα νὰ πληρώσῃ ταύτας, κλείουσα συγχρόνως καὶ δύο ἐκκρεμεῖς λογαριασμούς, οἵτινες ἀπετέλουν μέρος τῶν ἐλλειμμάτων τῆς γενικῆς ληψοδοσίας τοῦ Κράτους. Ὑπάρχει ἡ ἀνάγκη τῆς συντελέσεως ἔργων παραγωγικῶν, ὧν πολλὰ δύναται τὸ Κράτος ἐξ ὁλοκληρίας αὐτὸ νὰ ἐπιτελέσῃ, ἄλλα δὲ δύναται νὰ πραγματοποιήσῃ παρέχον τὴν συνδρομήν του ἢ ἀρχόμενον αὐτῶν. Ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισεν, ὅπως, τό γε νῦν ἔχον, διαθέσῃ πρὸς τοῦτο ἐκ τῶν πλεονασμάτων τῶν δύο χρήσεων δρ. 15,000,000. Τρία περίπου ἑκατομμύρια ἐκ τούτων προορίζονται πρὸς ἀπόδοσιν τῶν πρὸ ἐτῶν ὀφειλομένων κεφαλαίων τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας, ἵνα ὡς τάχιστα χρησιμοποιηθῶσι πρὸς κατασκευὴν ὁδῶν. Ἕτερα 3,000,000 διατίθενται πρὸς ἀπόδοσιν τῶν προσφάτως ληφθέντων κεφαλαίων τῶν κατατεθειμένων πρὸς ἀποξήρανσιν ἑλῶν, ἣν ἀπὸ ἐτῶν ἀναμένουσιν οἱ παροικοῦντες πληθυσμοί. Ἡ ἀπόδοσις τῶν ἑκατομμυρίων τούτων θὰ ἐπιτρέψῃ τέλος νὰ προβῶμεν εἰς τὰ εὐεργετικὰ ταῦτα ἔργα, ἅτινα ἀνήγγειλε πρό τινων ἡμερῶν ὁ συνάδελφός μου Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, καὶ τὰ ὁποῖα θ’ αὐξήσωσι τὰς παραγωγικὰς δυνάμεις τῆς χώρας, ἀπαλλάσσοντα χιλιάδας κατοίκων ἐκ τῆς τῶν ἑλωδῶν νόσων δυστυχίας. Ἄλλα 9,000,000 δραχμῶν θὰ διατεθῶσιν ὑπὲρ σιδηροδρομικῶν ἔργων, ὑπὲρ τοῦ λιμένος Πειραιῶς καὶ ὑπὲρ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἀντιπλημμυρικῶν ἐν Θεσσαλίᾳ ἔργων, τὰ ὁποῖα ἄλλως θὰ πραγματοποιηθῶσι δι’ ἰδίου οἰκονομικοῦ συνδυασμοῦ, δι’ οὗ θ’ ἀποδοθῶσιν ὅσα τὸ Δημόσιον θὰ προκαταβάλῃ. Τέλος δὲ δρ. 1,200,000 διατίθενται ὑπὲρ τῆς κατασκευῆς μεγάλων αὐτοκινήτων τελωνίδων πρὸς καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου καὶ ἐξασφάλισιν τῶν τελωνιακῶν ἡμῶν εἰσπράξεων. Τὸ ὅλον τῶν οὕτως ἐκ τῶν πλεονασμάτων τοῦ 1910 καὶ 1911 διατιθεμένων ὑπὲρ τῆς πολεμικῆς καὶ ναυτικῆς ἡμῶν παρασκευῆς, ὡς καὶ ὑπὲρ παραγωγικῶν ἔργων δύναται ν’ ἀνέλθῃ εἰς δρ. 68,000,000 περίπου. Εἶναι κατώτερον τῶν εἰς χεῖρας ἡμῶν διαθεσίμων κεφαλαίων καὶ ὑπολείπεται τοῦ ὑπολογιζομένου ἐλαχίστου ὅρου τῶν πλεονασμάτων κατὰ δραχ. 17.870.000 περίπου. Ἐν τῷ ὑποβαλλομένῳ νομοσχεδίῳ τῷ κανονίζοντι τὴν διάθεσιν τῶν παροχῶν τούτων καὶ τῶν ἀναλαμβανομένων δαπανῶν προνοεῖται πῶς θὰ διατεθῇ τὸ ποσὸν τῶν δρ. 17,870,000 κατὰ τὸ ἐλεύθερον ὑπόλοιπον αὐτοῦ, μετὰ τὴν ἀρξαμένην συμπλήρωσιν τῆς ἐξελέγξεως τῶν λογαριασμῶν τῆς γενικῆς ληψοδοσίας τοῦ Κράτους. Ἐν τούτοις μέχρι τῆς συνάψεως τῶν Θεσσαλικῶν δανείων, ὡς καὶ τῆς πωλήσεως τῶν ἀκινήτων τοῦ Δημοσίου, θὰ δύναται τοῦτο νὰ προκαταβάλλῃ ὑπὲρ τῶν λογαριασμῶν τούτων τὰ ἀναγκαιοῦντα πρὸς τοὺς εἰδικοὺς αὐτῶν σκοπούς. Τὸ περὶ τῶν πλεονασμάτων νομοσχέδιον δημιουργεῖ μέχρι τῆς ὁλικῆς τῶν 68 ἑκατομμυρίων ἐξαντλήσεως εἰδικὸν ἔκτακτον προϋπολογισμόν, ὅστις κατ’ ἀνάγκην θὰ εἶναι πάντοτε ἐν ἰσοζυγίῳ. Εἶναι πρόδηλον, Κύριοι, ὅτι πάντα τὰ προεκτεθέντα μέτρα πρὸς τὴν σκόπιμον χρησιμοποίησιν τῶν εἰς χεῖρας ἡμῶν διαθεσίμων κεφαλαίων ἔμελλον νὰ ἔχωσιν ἄμεσον ἐπίδρασιν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1912 καὶ νὰ μεταβάλωσι τὴν ὄψιν αὐτοῦ. Κανονισθέντων δὲ τῶν ζητημάτων τούτων καὶ καταρτισθέντος τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐν περισσῇ ἐπαρκείᾳ ἠδυνήθη ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ τὴν ἀπόφασιν, ὅπως προβῇ εἰς μεγίστην δασμολογικὴν ἐλάττωσιν, εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τῆς σακχάρεως. Διὰ νομοσχεδίου, ὅπερ ὑποβάλλω, προτείνεται ἡ ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ τῆς σακχάρεως κατὰ λεπτὰ 50 τὴν ὀκᾶν περίπου, δηλαδὴ εἰς τὸ ἥμισυ σχεδὸν τοῦ νῦν ὑφισταμένου. Ὁ λαός, ὁ καταναλίσκων τὴν τροφὴν ταύτην, ἥτις ὁσημέραι λαμβάνει μείζονα θέσιν ἐν τῇ διαίτῃ τῶν πεπολιτισμένων λαῶν καὶ κατήντησε νὰ εἶναι πρώτης ἀνάγκης, ὁ λαὸς θὰ ὠφεληθῇ ἐκ τῆς προτεινομένης ἐλαττώσεως ὑπὲρ τὰ 3½ ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἀντίστοιχος δὲ σχεδὸν θὰ εἶναι ἐν ἀρχῇ ἡ ἀπώλεια ἐν ταῖς προσόδοις τοῦ Κράτους. Τοιαύτην ἀπώλειαν δὲν θὰ ἠδύναντο οἱ πρότεροι Προϋπολογισμοὶ νὰ βαστάσωσι, καὶ αὐτοὶ δὲ οἱ ἀπὸ τοῦδε Προϋπολογισμοὶ δυσκόλως θ’ ἀντεῖχον εἰς αὐτήν, ἐὰν μὴ διὰ τῶν ἐσχάτως ψηφισθέντων νόμων ἐβελτιοῦντο αἱ οἰκονομικαὶ ὑπηρεσίαι καὶ ἐὰν μὴ προεβαίνομεν εἰς τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα πρὸ ὀλίγου ὑπέδειξα. Κατεκρίθη ἄλλοτε ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ προτείνας τὴν τοῦ δασμοῦ τῆς σακχάρεως ἐλάττωσιν, ὄχι μόνον διότι ἠθέλησε νὰ προβῇ εἰς αὐτήν, ἐνῷ εἶχε πρὸ αὐτοῦ λίαν ἐπισφαλὲς τὸ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἰσοζύγιον, ἀλλὰ καὶ διότι ἡ ἐλάττωσις αὕτη ἀπετέλει εὐεργέτημα πρὸς τὴν ἔχουσαν τὸ φυσικὸν μονοπώλιον παρ’ ἡμῖν εἰσαγωγῆς σακχάρεως Ἀδστρίαν, ἀνθ’ οὗ εὐεργετήματος οὐδὲν ἐλαμβάνομεν ἀντάλλαγμα. Ἡ ἐπίκρισις ἐφαίνετο δεδικαιολογημένη, ἀλλ’ ὁ διαρρεύσας ἔκτοτε χρόνος ἀπέδειξεν ὅτι ἡ Αὐστρία οὐδεμίαν ἐκδηλοῖ πρόθεσιν, ὅπως προβῇ εἰς σύναψιν ἐμπορικῆς μετὰ τῆς Ἑλλάδος συμβάσεως, ἀρκουμένη εἰς τὰ ὠφελήματα, ἃ νῦν ἀπολαμβάνει. Δὲν ἠδύνατο δὲ ἀληθῶς ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀναμείνῃ τὴν μεταβολὴν τῶν διαθέσεων τῆς Αὐστρίας, ἵνα προβῇ εἰς μέτρον, ὅπερ ἐπεβάλλετο διὰ σπουδαιοτάτους λόγους. Ἄλλως ἡ μελέτη τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ δασμολογίου προυχώρησεν ἀρκούντως, ὥστε νὰ καταδείξῃ ὅτι εἶναι ἀνέφικτον νὰ ἐπιτελεσθῇ αὕτη, εἶναι ἀδύνατον ν’ ἀρθῶσιν αἱ κατάφωροι ἀνισότητες ὡς καὶ οἱ ὑφιστάμενοι παράλογοι ἐν πλείστοις δασμοί, ἐὰν μὴ καταγγελθῶσιν αἱ ἰσχύουσαι ἐμπορικαὶ συμβάσεις. Τὸ ζήτημα, ὡς βλέπετε, τίθεται ἐν πάσῃ τῇ εὐρύτητι ἐνώπιον ὑμῶν, ἡ δὲ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ τὸ ἀντιμετωπίσῃ ἐν τῷ συνόλῳ αὐτοῦ. Δὲν εἶναι ὑπερβολή, ἐὰν εἴπῃ τις ὅτι τὸ ἡμέτερον δασμολόγιον, προϊὸν ἀμελετήτου καὶ ὅλως συμπτωματικῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, παρακωλύει τὴν προαγωγὴν τῆς χώρας ἡμῶν, παρακωλύει τὴν προαγωγὴν τοῦ ἡμετέρου ἐμπορίου καὶ αὐτὴν ἀκόμη τὴν ἵδρυσιν ὑγιῶν, ὄχι θνησιγενῶν, βιομηχανιῶν, βαρύνει ἀμετρήτως ἐπὶ τοῦ λαοῦ φορολογοῦν τυφλῶς τὰ εἰσαγόμενα ἀνεξαρτήτως τῆς τιμῆς αὐτῶν, ἀνεξαρτήτως τῆς ἐκτάσεως τῆς καταναλώσεώς των. Δικαίως ἐπεζητήθη ἡ ἀναθεώρησίς του, ἥτις χωρεῖ μετὰ πάσης ἐπιστημονικῆς ἀκριβείας. Ἀλλ’ ἡ ἀναθεώρησις αὐτοῦ προσκόπτει κατὰ πᾶν βῆμα πρὸς τὰς ὑφισταμένας συμβάσεις, αἵτινες περιβάλλουσιν αὐτὸ διὰ σιδηροῦ κλοιοῦ τόσον στενοῦ, ὥστε ἐλάχιστον ἔδαφος πραγματικῆς βελτιώσεως ἀπομένει. Ἵνα ἡ ἀναθεώρησις ἀποβῇ εὐεργετικὴ καὶ δικαία, δικαία πρὸς τὸν λαόν, προαγωγικὴ τοῦ ἡμετέρου ἐμπορίου, εἶναι ἐπάναγκες νὰ προβῶμεν εἰς αὐτὴν ὄχι μὲ δεδεμένας τὰς χεῖρας. Μόνον οὕτω θὰ δυνηθῶμεν νὰ δημιουργήσωμεν ἔδαφος συνεννοήσεως εὐνοϊκὸν πρὸς σύναψιν νέων ἐμπορικῶν συμβάσεων, ἐξ ὧν καὶ ἡ Ἑλλὰς καὶ τὰ ἀνταλλάσσοντα μετ’ αὐτῆς τὰ προϊόντα αὐτῶν Κράτη ἀμοιβαίως θὰ ὠφεληθῶσι. Δὲν πρέπει ν’ ἀρκεσθῶμεν εἰς ἡμίμετρα. Προβαίνοντες δὲ εἰς τὸ σοβαρὸν διάβημα τῆς καταγγελίας τῶν ὑφισταμένων συμβάσεων ἐν πνεύματι φιλικῷ, ὅπως ὑγιέστερον διαρρυθμίσωμεν τὰ τοῦ ἡμετέρου δασμολογίου, ὅπως ἐντείνωμεν τὴν ἐμπορικὴν καὶ βιομηχανικὴν τῆς χώρας ἡμῶν ζωήν, ἐξ οὗ θ’ αὐξηθῶσι καὶ αἱ πρὸς τὰ ἄλλα Κράτη ἐμπορικαὶ ἡμῶν σχέσεις, ἔχομεν τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ δημιουργήσωμεν καθεστὼς ἐπωφελέστερον καὶ πρὸς ἡμᾶς αὐτοὺς καὶ πρὸς τὰς μεθ’ ἡμῶν συναλλασσομένας χώρας. Τοιαύτην σκοποῦσα ν’ ἀκολουθήσῃ ἐν τῷ προσεχεῖ μέλλοντι πολιτείαν ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε πλέον λόγους, ὅπως μὴ μετριάσῃ τὸν δασμὸν τῆς σακχάρεως καὶ μὴ ἀνακουφίσῃ κατὰ τοῦτο τὰ βάρη τοῦ λαοῦ τοῦ νομοταγοῦς, τοῦ μὴ ἐπιζητοῦντος νὰ διαφύγῃ τοὺς ἐπιβεβλημένους φόρους. Ἀλλ’ ὅμως ἀποφασίσασα νὰ προβῇ εἰς τοιαύτην ἐλάττωσιν, οὐσιωδῶς θίγουσαν τοὺς πόρους τοῦ Κράτους, ἡ Κυβέρνησις ἦτο ὑπόχρεος νὰ λάβῃ πᾶσαν πρόνοιαν, ὅπως περισταλῇ τελεσφόρως τὸ λαθρεμπόριον τῆς σακχάρεως, ἵνα ἀρθῇ καὶ μία τῶν μεγίστων ὑφισταμένων ἀδικιῶν, ἀδικία λανθάνουσα, ἥτις εἶναι τὸ νὰ μὴ καταβάλλωσι πάντες ἐξ ἴσου τοὺς νομίμους δασμούς. Τὸ νομοσχέδιον προβλέπει περὶ εἰδικοῦ τρόπου τελωνισμοῦ τῆς σακχάρεως, περιλαμβάνει δὲ καὶ διατάξεις κανονιζούσας τὰ τῆς κατεχομένης ὑπὸ ἐμπόρων καὶ μεταπωλητῶν, δι’ ἣν κατεβλήθη ὁ νῦν ἀνώτερος δασμός. Οὕτως ἡ τιμὴ τῆς σακχάρεως θὰ καταβιβασθῇ κατὰ 50 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν. Ἡ εἰσαγωγὴ αὐτῆς κατὰ τὰ ἔτη 1910 καὶ 1911 ἀνῆλθεν εἰς 7.350.000 περίπου ὀκάδων ἐτησίως, ἑπομένως αἱ τελωνιακαὶ εἰσπράξεις θὰ ἐλαττωθῶσι κατὰ δρ. 3.675.000. Ἐλπίζω ὅτι ἡ αὔξησις τῆς εἰσαγωγῆς, ἡ ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ προελευσομένη, ὡς καὶ ἡ περιστολὴ τοῦ λαθρεμπορίου θὰ μειώσωσιν αἰσθητῶς τὴν ζημίαν, καὶ ὅτι θὰ περιορισθῇ αὕτη ἀπὸ τοῦ πρώτου ἤδη ἔτους εἰς δραχ. 3.100.000. Ἐν τῷ ὑποβαλλομένῳ Προϋπολογισμῷ ἐλήφθη τοῦτο ὑπ’ ὄψιν, τῶν τελωνιακῶν ἐσόδων ἀναγραφέντων κατὰ 5 ἑκατομμύρια περίπου ἐπὶ ἔλασσον τῶν τοῦ 1911 προβλέψεων, κατὰ 5.600.000 περίπου ἑκατομμύρια ἐπὶ ἔλασσον τῶν πραγματικῶν τοῦ ἔτους τούτου εἰσπράξεων, διότι πλὴν τῆς ἐκ σακχάρεως ἐλαττώσεως ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν καὶ ἡ ἐκ τῆς ἥσσονος εἰσαγωγῆς δημητριακῶν καρπῶν ἐλάττωσις. Λυποῦμαι μὴ δυνάμενος νὰ εἴπω τι σαφῶς καὶ περὶ ἄλλου ζητήματος, σπουδαιοτάτην μέλλοντος νὰ ἔχῃ ἐπίδρασιν ἐπὶ τῶν προσεχῶν Προϋπολογισμῶν καὶ τῆς οἰκονομικῆς θέσεως τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλ’ αἱ μέχρι τοῦδε προκαταρκτικαὶ συνεννοήσεις δὲν ἐχώρησαν ἀρκούντως καὶ δὲν μοὶ ἐπιτρέπουσιν ἢ ν’ ἀνακοινώσω τὰς τῆς Κυβερνήσεως προθέσεις. Τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι τὸ τῆς μετατροπῆς τῶν παλαιῶν δανείων ἡμῶν, τῶν δανείων τοῦ συμβιβασμοῦ, δι’ ἃ ἐδόθησαν αἱ γνωσταὶ ὑπέγγυοι πρόσοδοι τῶν μονοπωλίων, τοῦ καπνοῦ καὶ τοῦ χαρτοσήμου. Τὰ δάνεια τοῦ συμβιβασμοῦ ἀποτελοῦσιν ἀνωμαλίαν καὶ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ καὶ ἐν τῇ δημοσίᾳ ἡμῶν πίστει. Ἡ διαρκὴς μεταβολὴ τοῦ τοκομεριδίου αὐτῶν, ἐξαρτωμένη ἐκ τῆς αὐξομειώσεως τῶν ἐξ ὑπεγγύων προσόδων εἰσπράξεων, ἀδικεῖ αὐτὰ καὶ τὰ κάμνει νὰ ὁμοιάζωσι μᾶλλον πρὸς μετοχὰς ἑταιρείας ἀκαταπαύστως μεταβαλλούσης τὸ διανεμόμενον μέρισμα αὐτῆς, ἢ πρὸς ὁμολογίας Κράτους καταβάλλοντος σταθερῶς καὶ ἀνελλιπῶς τὸ τοκοχρεολύσιον τῶν δανείων του. Ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ χρόνῳ τῆς λύσεως αὐτῶν μειονεκτοῦσι τὰ δάνεια ταῦτα, μὴ δυνάμενα ν’ ἀνέλθωσιν εἰς τὴν τιμήν, εἰς ἣν ἀνήρχοντο, ἐὰν ἄλλως εἶχον κανονισθῆ τὰ κατ’ αὐτά, ἕνεκα τῆς διακυμάνσεως τῶν τιμῶν των καὶ τοῦ ἐπιτοκίου, καθ’ ὃ δύνανται νὰ κεφαλαιοποιηθῶσι. Πολλοὶ ἐγένοντο ὑπολογισμοί, ἵνα ἐξευρεθῇ ὁ χρόνος τῆς λύσεως αὐτῶν, ὑπολογισμοὶ διάφορα δίδοντες ἀποτελέσματα ἀναλόγως τῶν ὑποθέσεων, ἃς ἔλαβον ὡς βάσιν οἱ ὑπολογίσαντες. Εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸ χρεολύσιον τῶν δανείων τούτων, ἀντιθέτως πρὸς πάντα τὰ χρεολύσια, δὲν αὐξάνεται οὔτε κατὰ γεωμετρικὴν οὔτε κατ’ ἀριθμητικὴν πρόοδον. Μέχρις οὗ τὰ δάνεια ταῦτα φθάσωσιν εἰς τὸ ἄρτιον (δι’ ὃ θὰ παρέλθωσι δεκάδες ἐτῶν) κινδυνεύει τὸ χρεολύσιον ν’ ἀποβῇ ἀσθενέστερον ἐφ’ ὅσον ἀνέρχεται ἡ τιμὴ τῶν δανείων, διότι, ἀντὶ νὰ δοθῇ γεωμετρικὴ πρόοδος εἰς τὸ χρεολύσιον, ἐδόθη αὕτη εἰς τοὺς τόκους, ὅπερ ἐπιτείνει ἔτι μᾶλλον τὴν τοῦ χρεολυσίου ἀνωμαλίαν. Ἀληθῶς οἱ ὁμολογιοῦχοι, μετὰ τὴν πρόσφατον μεγάλην αὔξησιν τῆς ἀποδόσεώς τινων ὑπεγγύων προσόδων, δὲν φαίνονται πρόθυμοι πρὸς τὴν μετατροπὴν καὶ ἑνοποίησιν τῶν δανείων τούτων, λησμονοῦντες ὅτι ἐκ τῆς ἐκπτώσεως τοῦ συναλλάγματος δὲν ἔχουσι πλέον τίποτε νὰ ἐλπίζωσι ὅτι διὰ τὸν καπνὸν καὶ τὸ σιγαρόχαρτον ἠγγυήθημεν ἀνώτατον ὅριον, ὅπερ ἀδύνατον νὰ ὑπερβῶσι, πρὶν ἢ πολλὰ παρέλθωσιν ἔτη, αἱ πραγματικαὶ εἰσπράξεις, καὶ ὅτι αἱ προσαυξήσεις τῶν ὑπεγγύων προσόδων δὲν εἶναι πρᾶγμα πρωτοφανές, διότι ἀπὸ τοῦ 1898 οὐχὶ ἅπαξ ἡ ἐκ τούτου ὠφέλεια τῶν ὁμολογιούχων ἤγγισεν ἢ ὑπερέβη τὰ 2.000 000 δραχμῶν, ἵνα πάλιν κατέλθῃ. Διὰ τὸ 1912 προβλέπεται ὅτι ἡ ἐκ τῆς προσαυξήσεως τῶν προσόδων τοῦ 1911 ὠφέλεια θ’ ἀνέλθῃ εἰς 2.600.000 περίπου δραχμῶν, ὅπερ εἶναι τὸ ἀνώτατον ὅριον, εἰς ὃ ἐξίκετο. Ἀλλ’ ὅμως δὲν εἶναι καθόλου πιθανὸν ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ σταθερῶς ἀνερχομένη. Τὸ παρελθὸν διδάσκει ὅτι μεταβάλλονται οἱ ἀριθμοί. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ἕτερον πλεονέκτημα τῶν ὁμολογιούχων, τὸ ἐκ τῶν τόκων τῶν ἐξαγοραζομένων ὁμολογιῶν προερχόμενον, τοῦτο εἶναι βέβαιον καὶ σταθερῶς πάντοτε θ’ αὐξάνηται. Ἤρξατο ἀπὸ φράγκων 5.287 τῷ 1899, ἀνῆλθε εἰς φρ. 724,916 — τῷ 1910, τῷ δὲ 1911 προβλέπεται ὅτι θ’ ἀνέλθῃ εἰς φρ. 840,000. Ἀλλ’ ἡ ὠφέλεια αὕτη δύναται ἀρκετὰ ἀκριβῶς νὰ ὑπολογισθῇ καὶ νὰ ἐξαγορασθῇ προεξοφλουμένη. Δυνάμεθα δηλαδὴ κάλλιστα νὰ ὑπολογίσωμεν εἰς τί ποσὸν θ’ ἀνέλθῃ μετὰ 8 ἢ 10 ἔτη καὶ τοῦτο τὸ ποσὸν ν’ ἀσφαλίσωμεν ἀπὸ τοῦδε τοῖς ὁμολογιούχοις, ἵνα γίνῃ ἡ τροπή. Προβαίνοντες δ’ εἰς αὐτὴν ἐπὶ τοιούτων βάσεων καὶ προσφέροντες τοῖς ὁμολογιούχοις τόκον δανείου 4%, λυομένου ἐντὸς 65 περίπου ἐτῶν, δηλαδὴ ἐντὸς χρόνου αἰσθητῶς βραχυτέρου τῆς πιθανῆς λύσεως αὐτῶν, δίδομεν αὐτοῖς ὁμολογίας ὁμοιομόρφους ἀνωτέρας κατὰ πάντα ἐκείνων, τὰς ὁποίας ἔχουσιν. Ἡ τοῦ Δημοσίου ὠφέλεια δὲν θὰ εἶναι μόνον ἠθική, θὰ εἶναι καὶ οὐσιαστικὴ ἐν τῷ μέλλοντι προελευσομένη ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου τοῦ χρέους ἡμῶν καὶ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τακτικοῦ χρεολυσίου. Ἐπιτρέψατέ μοι νῦν νὰ ἐκθέσω διὰ βραχέων τὰ κατὰ τὸν ὑποβαλλόμενον Προϋπολογισμὸν τοῦ 1912. Τὰ ἔσοδα αὐτοῦ ὑπελογίσθησαν ὡς καὶ τὰ τοῦ 1911, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πορείας τῶν εἰσπράξεων, γινώσκετε δὲ ἤδη ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ 1910 καὶ 1911 πόσον ἀσφαλὲς καί πόσον ὑγιὲς εἶναι τὸ σύστημα τοῦτο. Ἀνέρχονται δὲ

Αἱ κυρίαι διαφοραὶ πρὸς τὸν τοῦ 1911 ψηφισθέντα Προϋπολογισμὸν προέρχονται ἐκ τελωνιακῶν τελῶν, δι’ ἃ ἀναγράφονται δρ. 40.400.000, ἤτοι δρ. 4.900.000 ἐπὶ ἔλασσον τῶν τοῦ 1911, προερχόμεναι ἐκ τῆς μειώσεως τοῦ δασμοῦ τῆς σακχάρεως καὶ ἐκ τῆς ὑπολογιζομένης ἥσσονος εἰσαγωγῆς σιτηρῶν, ἐξ ὧν προβλέπονται δρ.13.100.000, μόνον δηλαδὴ 3.000.000 δρ. περίπου ὀλιγώτερα τῶν τοῦ 1911 εἰσπράξεων. Ἐπίσης ἐκ τελῶν χαρτοσήμου ἀναγράφονται δρ. 200.000 ἐπὶ ἔλασσον τῶν διὰ τὸ 1911 ψηφισθέντων, ἤτοι δρ. 11.500.000, ἐνῷ αἱ τοῦ 1911 εἰσπράξεις θὰ ὑπερβῶσι τὰ 12 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἀλλ’ ἔχομεν ἐπὶ πλέον ἐφέτος τὴν ἐκ τοῦ ταμείου τῆς Ἀμύνης ἀπόληψιν ἐκ δρ. 3.591.000 ὡς καὶ ἕνεκα τοῦ ἀνωτέρου τόκου, ὃν ἀπολαμβάνομεν διὰ τὰς καταθέσεις τῶν διαθεσίμων τοῦ Δημοσίου κεφαλαίου δραχμὰς 790.000 ἐπὶ πλέον τοῦ 1911 προβλέψεων. Ἐπίσης περιλαμβάνεται ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ αὔξησις ἐσόδων ἐκ δρ. 665.000 προερχομένη ἐκ τοῦ Δομπολείου κληροδοτήματος, ἥτις ἄλλως ἔχει ἴσην δαπάνην ἐν ταῖς ἀποδόσεσι συμφώνως τῷ περὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου ψηφισθέντι νόμῳ. Τὸν ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν σπειρομένων γαιῶν φόρον ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ συνδυάσῃ πρὸς τὴν τῶν ἱδρυθησομένων Κοινοτήτων λειτουργίαν. Πρό τινων μηνῶν ἡ παροῦσα Βουλὴ ἔδωκε πλήρη ἐλευθερίαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἐφαρμόσῃ οἱονδήποτε σύστημα βεβαιώσεως ἔκρινε πρόσφορον ἐκ τῶν τότε τριῶν συζητηθέντων. Ἀλλὰ βεβαίως καὶ τῶν τριῶν τούτων προτιμότερον εἶναι ν’ ἀνατεθῇ ἡ βεβαίωσις εἰς τὰ πρόσωπα τὰ ὑποδειχθησόμενα πρὸς διοίκησιν τῶν κοινοτήτων, ἐξ οὗ ἡ λειτουργία τοῦ φόρου θ’ ἀποβῇ ἄκοπος καὶ ἀπηλλαγμένη τῶν ὀχλήσεων, ἃς ἐφοβοῦντο οἱ τότε πολεμήσαντες αὐτόν. Ὅθεν ὑποβάλλω νομοσχέδιον παρατεῖνον τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν διὰ τὸ ἔτος 1912, μέχρι τῆς ἱδρύσεως τῆς κοινοτικῆς διοικήσεως. Τὰς λοιπὰς μικροτέρας διαφορὰς μεταξὺ τῶν ἐσόδων τῶν δύο Προϋπολογισμῶν θὰ ἴδητε ἐν τῇ προτασσομένῃ ἀναλυτικῇ ἐκθέσει, ἥτις δίδει πάντα τὰ ἀπαιτούμενα στοιχεῖα, ὅπως κρίνητε περὶ τῆς ἀκριβείας τῶν διὰ τὸ ἔτος 1912 προβλέψεων. Κατὰ κανόνα τὰ ἀναγραφόμενα ἔσοδα εἶναι κατώτερα τῶν τοῦ 1911 εἰσπράξεων, αἵτινες δύνανται νῦν μετ’ ἀκριβείας νὰ ὑπολογισθῶσιν. Ἐν συνόψει προσετέθησαν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1912 δραχμαὶ 1.140.000 ἐκ νέων ἐσόδων —δηλ. ἐκ φόρου σιγαροποιητικῶν μηχανῶν, ἐκ δικαστικοῦ ἐνσήμου, ἐκ τοῦ μεταλλείου Χαλάρων, ἐκ τοῦ Δομπολείου κληροδοτήματος, ἅτινα ἔχουσιν ἀντιστοίχους δαπάνας δρ.985.000 ἐν ταῖς ἀποδόσεσι— καὶ δραχμαὶ 3,591.184 ἐκ τῆς ἐπαναφορᾶς τῶν περισσευμάτων τοῦ ταμείου Ἀμύνης, ἡ δὲ σύγκρισις τῶν Προϋπολογισμῶν ἔχει ὡς ἀκολούθως:

Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ ἀναγραφόμενα ἔξοδα τοῦ 1912 ὁ ἀκόλουθος πίναξ σημειοῖ ταῦτα κατὰ τὰ κύρια αὐτῶν κεφάλαια ἐν συγκρίσει πρὸς τὰ διὰ τὸ ἔτος 1911 ψηφισθέντα:

Ἀθροίζοντες δὲ κεχωρισμένως τὰς διὰ κεκλεισμένας χρήσεις δαπάνας, ὡς καὶ τὰ διὰ τῶν νέων νόμων ἐπιβληθέντα ἔξοδα, ἵνα συγκριθῶσι σαφέστερον αἱ ἀντίστοιχοι τῶν δύο Προϋπολογισμῶν πιστώσεις, ἔχομεν:

Ἡ ἐν τῷ δημοσίῳ χρέει πρόσθετος ἐπιβάρυνσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1912 ἐκ τοῦ τοκοχρεολυσίου τοῦ δανείου τῶν 110 ἑκατομμυρίων ἀναγράφεται εἰς δραχμὰς 2,609,000, ἐλαττωθησομένη κατὰ δρ. 160,000, συμφώνως πρὸς τὴν πρὸ ἑβδομάδος ἐπελθοῦσαν συνεννόησίν μου μετὰ τοῦ Comptoir d’ Escompte. Ἐπίσης ἡ ἐκ τῆς βελτιώσεως τόκων καὶ χρεολυσίου ὑπὲρ τῶν κατόχων τῶν τοῦ συμβιβασμοῦ δανείων δαπάνη, προελθοῦσα ἐκ τῶν μεγάλων τῶν ὑπεγγύων προσόδων εἰσπράξεων τοῦ 1911, ἀνέρχεται εἰς δρ. 7,139,231, οὖσα ἀνωτέρα τῆς τοῦ 1911 κατὰ δραχ. 778,000. Αἱ ἄλλαι οὐσιώδεις αὐξήσεις ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν προέρχονται ἐκ τῶν συντάξεων, ἐκ τῆς λειτουργίας τῶν προσφάτων νόμων τῶν ὀργανούντων τὰς οἰκονομικὰς ὑπηρεσίας ὡς καὶ τὴν τελωνειακὴν Ἀστυνομίαν καὶ ἐξ ἀνωτέρων ἀποδόσεων προερχομένων κυρίως ἐκ τῆς καταβολῆς τῶν τοῦ Δομπολείου κληροδοτήματος ἐσόδων εἰς τὸ Καποδιστριακὸν Πανεπιστήμιον. Αὗται ὑπερκαλύπτονται ἐξ ἡσσόνων δαπανῶν ἐν τοῖς κεφαλαίοις τῆς Βουλῆς τοῦ τμήματος τοῦ σακχαροποιείου Ζωγράφου, ὅπερ ἐξωφλήθη τῷ 1911, τῶν κεκλεισμένων χρήσεων καὶ τῶν ὑπὲρ ὁδοποιίας ἀποδόσεων. Αἱ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης δαπάναι ὀλίγον ὑπερβαίνουσι χάρις εἰς τὰς ἐπελθούσας οἰκονομίας τὰς τοῦ 1911, μολονότι περιλαμβάνουσι τὴν ὑπὲρ τῶν δικαστῶν καὶ δικαστικῶν ὑπαλλήλων αὔξησιν ἀνερχομένην εἰς δραχμὰς 278,000 περίπου. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπέρχονται ἐλαττώσεις ἐν συνόλῳ δραχ. 915.934 προερχόμεναι κυρίως ἐκ τοῦ κεφαλαίου τῆς ὁδοποιίας, μειωθείσης τῆς τοῦ δημοσίου ταμείου ἀρωγῆς καὶ πολλῶν πρὸς συντήρησιν καὶ κατασκευὴν ὁδῶν δαπανῶν, αἵτινες μεταφέρονται εἰς βάρος τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιίας, ἐπαρκῶς προικοδοτηθέντος διὰ τῶν παροχῶν καὶ ἀποδόσεων τοῦ Δημοσίου. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Παιδείας αἱ δαπάναι εἶναι σχεδὸν ὅπως καὶ κατὰ τὸ 1911, τῆς ἐπὶ ἔλαττον διαφορᾶς ἀνερχομένης εἰς δραχ. 16.809. Ἐν τῷ νέῳ Ὑπουργείῳ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅπερ δὲν βαρύνεται ἐκ δαπανῶν κεκλεισμένων χρήσεων, αἱ πιστώσεις τοῦ 1912 εἶναι ἐν συνόλῳ κατὰ δραχ. 129,000 περίπου ἀνώτεραι τῶν τοῦ 1911. Αἱ ἐκ τῶν κατὰ τὸν παρελθόντα Ἰούλιον ψηφισθέντων νόμων αὐξήσεις ὑπὲρ μετακλήσεως ἀλλοδαπῶν γεωπόνων καὶ δασολόγων, ὑπὲρ τῆς λειτουργίας τῆς Ἀβερωφείου σχολῆς, ὑπὲρ τῆς βελτιώσεως τῆς δασικῆς ὑπηρεσίας, ἀνερχόμεναι εἰς 319,000 δραχμῶν, ἀντεσταθμίσθησαν ἐν μέρει δι’ ἡσσόνων δαπανῶν ἐν ἄλλοις ἄρθροις. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν, χάρις εἰς τὰς ἐπιτευχθείσας μεγίστας οἰκονομίας ἐν τοῖς κεφαλαίοις τῶν τροφῶν, ἱπποφορβῶν, ἱματισμοῦ καὶ ἐξαρτύσεως, ἐκαλύφθη σχεδὸν ὁλόκληρος ἡ κατὰ δύο περίπου ἑκατομμύρια δραχμῶν ἀνωτέρα δαπάνη διὰ μισθὸν στρατιωτῶν—μείζονος δυνάμεως—, δι’ ὁπλισμόν, σαγήν, προμήθειαν ἵππων, ὡς καὶ διὰ μεγάλας τοῦ στρατοῦ ἀσκήσεις. Μὴ ὑπολογιζομένων τῶν εἰς κεκλεισμένας χρήσεις ἀναφερομένων πιστώσεων, αἱ τοῦ 1912 τακτικαὶ δαπάναι εἶναι κατὰ δραχ. 355.000 ἀνώτεραι τῶν ὑπολογισθεισῶν διὰ τὸ ἔτος 1911. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν ἡ ἐπὶ πλέον δαπάνη προέρχεται κυρίως ἐξ ὑλικοῦ κινήσεως τῶν πλοίων, ἐκ συντηρήσεως αὐτῶν καὶ κατασκευῆς κτιρίων. Αὗται καλύπτονται δι’ οἰκονομιῶν ἐν ἄλλοις ἄρθροις, οὕτως ὥστε ἡ αὔξησις περιορίζεται εἰς δραχ. 340.293. Συμφώνως πρὸς τὰ προεκτεθέντα τὸ σύνολον τῶν τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων ἐσόδων τοῦ ὑποβαλλομένου Προϋπο-

λογισμοῦ ἀνερχόμενον εἰς δραχμὰς········ 143,618,645

εἶναι ἀνώτερον τοῦ συνόλου τῶν τακτι-

κῶν καὶ ἐκτάκτων ἐξόδων ἐκ δραχμῶν······ 142,448,114

κατὰ δραχμὰς···························· 1,170,531

Τοιοῦτος εἶναι, κύριοι Βουλευταί, ὁ ὑποβαλλόμενος Προϋπολογισμός, περιλαμβάνων ἐν ἑαυτῷ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τῆς στρατιωτικῆς καὶ ναυτικῆς ἡμῶν παρασκευῆς προβλέπων περὶ διαθέσεως 15 ἑκατομμυρίων δραχμῶν ὑπὲρ παραγωγικῶν ἔργων, ὧν ἡ συντέλεσις θὰ δώσῃ ἐργασίαν εἰς τὸν λαὸν καὶ θὰ πολλαπλασιάσῃ τὰς οἰκονομικὰς ἡμῶν δυνάμεις, ἀποδίδων ἐν συνόλῳ 68 περίπου ἑκατομμύρια ἐκ τῶν εἰς χεῖρας ἡμῶν πλεονασμάτων καὶ διατηρῶν ὑπόλοιπον, ὅπερ δύναται νὰ διατεθῇ βραδύτερον συμφώνως πρὸς τὰ ληφθητόμενα νομοθετικὰ μέτρα, προβαίνων δὲ καὶ εἰς μεγίστην δασμολογικὴν ἐλάττωσιν, ἔχει μολοντοῦτο τόσον ὑγιῶς, ὥστε θ’ αὐξήσῃ ἔτι μᾶλλον τὴν πίστιν ἡμῶν, θὰ ἑδραιώσῃ τὴν διεθνῆ ἡμῶν θέσιν καὶ θὰ σημειώσῃ νέον εὐοίωνον στάδιον ἐν τῇ πρὸς τὰ πρόσω πορείᾳ ἡμῶν. Πάντες οἱ Ἕλληνες, οἱ πρό τινος ἀπελπίσαντες, πάντες οἱ μὲ τετρωμένην τὴν καρδίαν ἰδόντες τὴν στασιμότητα καὶ τὸν μαρασμόν, ὅστις εἶχε καταλάβει τὴν ζωὴν τῆς Ἑλλάδος, εἶμαι βέβαιος ὅτι θ’ ἀποβάλωσιν ἀπὸ τοῦδε τὴν ἀπαισιοδοξίαν αὐτῶν καὶ θὰ προσβλέψωσι πρὸς τὸ μέλλον μὲ ἄλλην ψυχήν, ἀντιλαμβανόμενοι ὅτι δύναται ἡ Πατρὶς ἡμῶν νὰ φθάσῃ εἰς τὴν ἀκμήν, ἣν οἱ πατέρες ἡμῶν, ἡμεῖς καὶ αὐτὴ ἡ ἀνθοῦσα γενεὰ μετὰ τόσων παλμῶν ὠνειροπολήσαμεν! Τὰ νομοσχέδια, Κύριοι, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλον, εἶναι τὰ ἑξῆς. 1) Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1911 ἐν δρ. 3,089,576.21· 2) Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐξόδων τοῦ ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης τοῦ ἔτους 1911· 3) Περὶ ἀπαλλαγῆς ἐκ τοῦ ἐπὶ τῶν κληρονομιῶν φόρου ἐθνωφελῶν, φιλανθρωπικῶν καὶ ἐκπαιδευτικῶν τινων καταστημάτων· 4) Περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1911 ἐκ δρ. 43.780· 5) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ΓΦΛΖʹ (3537) περὶ φόρου καταναλώσεως ἀσετυλίνης καὶ ἄλλων φωτιστικῶν οὐσιῶν· 6) Περὶ παραχωρήσεως οἰκοπέδου τοῦ Δημοσίου εἰς τὸ ὑπὸ τὴν προεδρίαν τῆς Α. Β. Ὑ. τῆς πριγκιπίσσης Σοφίας διατελοῦν οἰκονομικὸν συσσίτιον· 7) Περὶ παραχωρήσεως οἰκοπέδου τοῦ Δημοσίου εἰς τὸν ἐνταῦθα Μουσικὸν καὶ Δραματικὸν Σύλλογον· 8) Περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῶν φόρων τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τῶν περιβολίων τῆς χρήσεως 1911 λόγῳ θεομηνιῶν κλπ. 9) Περὶ ἐφαρμογῆς τῆς προσωρινῆς φορολογίας τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ διὰ τὴν χρῆσιν 1912· 10) Περὶ ἐκποιήσεως τῶν ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ ἐθνικῶν, ἐπισκοπικῶν καὶ τῶν εἰς διαλελυμένας Μονὰς ἀνηκόντων καὶ φθαρτῶν κτημάτων, οἰκοπέδων καὶ γαιῶν· 11) Περὶ εἰσαγωγῆς, παραγωγῆς καὶ πωλήσεως σακχάρεως ἐντὸς τοῦ Κράτους· 12) Περὶ κανονισμοῦ τῆς διαθέσεως τῶν πλεονασμάτων τῶν χρήσεων 1910 καὶ 1911 καὶ περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τῆς χρήσεως 1911 ἐκ δραχμῶν 4,741,439· 13) Περὶ παροχῶν τοῦ Δημοσίου εἰς τὰ ταμεῖα Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ Ἐθνικοῦ Στόλου ἐκ τῶν πλεονασμάτων τῶν χρήσεων 1910 καὶ 1911· 14) Τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων διὰ τὴν κατασκευήν, συντήρησιν κλπ. τῶν διδακτηρίων ἐν γένει. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ κηρύξῃ ταῦτα ἐπείγοντα.

§99ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§100ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: 1) Περὶ συστάσεως συμβουλίου τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας καὶ περὶ μέτρων παραστάσεως αὐτῆς· 2) Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ͵ΒΨΟΔʹ νόμου τῆς 16 Δεκεμβρίου 1900 περὶ συστάσεως τοῦ ταμείου Ἐθνικοῦ Στόλου· 3) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΥΠΑʹ (3481) τῆς 9 Δεκεμβρίου 1909 περὶ ναυτικοῦ ἀκολούθου· 4) Περὶ ἐγκρίσεως δαπάνης δρ. 172,000 ἐν συνόλῳ διὰ τὴν κατασκευὴν διαφόρων ἔργων ἐν τῷ ἐν Σαλαμῖνι Β. Ναυστάθμῳ, τῇ νησῖδι Λέρῳ καὶ τῇ πέριξ τοῦ Β. Ναυστάθμου περιοχῇ· 5) Περὶ ἐγκρίσεως τριῶν προϋπολογισμῶν δαπάνης ἐκ δρ. 67,400 ἐν συνόλῳ διὰ τὴν κατασκευὴν ναυτικῶν κτιρίων καὶ σταθμοῦ καταδυομένων ἐν τῷ ἐν Σαλαμῖνι Β. Ναυστάθμῳ καὶ τῇ νησῖδι Λέρῳ· 6) Περὶ ἐγκρίσεως εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ δαπάνης διὰ τὴν κατασκευὴν δωματίων πρὸ τῶν ἐν τῷ Ναυστάθμῳ συνεργείων καὶ πρὸ τῆς ἀποθήκης τοῦ πυροβολικοῦ· 7) Περὶ ἀνεγέρσεως στρατώνων, στρατιωτικῶν νοσοκομείων καὶ στρατιωτικῶν ἀποθηκῶν ἐκ τῶν πόρων τοῦ ταμείου τῆς Ἀμύνης· 8) Περὶ ἀναβολῆς ἐπὶ ἓν εἰσέτι ἔτος τοῦ σχηματισμοῦ τοῦ 2ου πυροσβεστικοῦ λόχου· καὶ 9) Περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ κατὰ τὸ ἔτος 1912. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν, ὅπως δεχθῇ, ἵνα καὶ τὰ νομοσχέδια ταῦτα κηρυχθῶσι κατεπείγοντα, διὰ νὰ κατορθωθῇ ταχύτερον ἡ ἐπιψήφισις αὐτῶν.

§101Γ. ΠΩΠ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§102Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω συγχρόνως τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, εἰς ἣν θὰ παραπεμφθῶσιν ὁ Προϋπολογισμὸς καὶ τὰ τῶν ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων νομοσχέδια, ὅπως τὸ ταχύτερον προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκθεσιν αὑτῆς. Ὁ χρόνος τῶν ἐργασιῶν μας θὰ εἶναι κατὰ πᾶσαν πιθανότητα βραχύτερος τοῦ ἀρχικῶς ὑπολογιζομένου διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους, χωρὶς νὰ ἐκθέσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, πιστεύω ὅτι ἕκαστος ἐξ ὑμῶν ἐννοεῖ. Θὰ εἶναι καλόν, Κύριοι, ὅπως αἱ ἐργασίαι ἡμῶν λήξωσι πρὸ τῶν ἑορτῶν τῶν Χριστουγέννων. Θὰ προσέθετον δὲ ὅτι, ὅσον τὸ ταχύτερον λήξωσι, τόσον καλλίτερον εἶναι, ἐφ’ ὅσον κατορθώσωμεν νὰ ψηφίσωμεν τὰ νομοσχέδια, τῶν ὁποίων ἀπαραίτητος εἶναι ἡ ψήφισις, τὰ ἤδη ὑποβληθέντα δηλαδὴ ἢ μᾶλλον τὰ κυριώτερα ἐκ τῶν ὑποβληθέντων, καὶ τὸν Προϋπολογισμόν. Δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποχωρισθῶμεν ἐντεῦθεν, ἐὰν δὲν ψηφίσωμεν καὶ τὸν ὑποβληθέντα Προϋπολογισμόν. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἔχουσα ὑπ’ ὄψει τοὺς ἐκτάκτους λόγους, οἵτινες συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς ταχείας λήξεως τῶν ἐργασιῶν ἡμῶν, εἶμαι βέβαιος ὅτι ταχύτατα θὰ προσαγάγῃ τὴν ἔκθεσίν της, ὅπως δυνηθῇ ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ.

§103Γ. ΠΩΠ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ κατεπείγοντος.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δίδω τὸν λόγον, καθόσον δὲν ὑπάρχει πρότασις κατεπείγοντος. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν θὰ τυπωθῶσι τὰ νομοσχέδια καὶ μετὰ ταῦτα θὰ ἐπέλθῃ ἡ πρότασις περὶ κατεπείγοντος.

§105Γ. ΠΩΠ. Ὑπάρχει.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ· ἐγὼ δὲν θὰ θέσω τὴν πρότασιν εἰς ψηφοφορίαν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐξήγγειλε τὴν ἐπιθυμίαν νὰ κηρυχθῶσι κατεπείγοντα, ὅταν τυπωθῶσιν αὔριον. Αὔριον θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν, ἂν δέχεται τὸ κατεπεῖγον, καὶ τότε θὰ φέρητε τὸν λόγον καὶ τὰς ἀντιρρήσεις ὑμῶν.

§107Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὑποβάλλω τὸν προϋπολογισμὸν εἰδικῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων διὰ τὴν κατασκευήν, συντήρησιν κλπ. διδακτηρίων.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει εἰς τὴν Βουλὴν τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς διὰ τὸ ἔτος 1912. Οἱ κύριοι Πατσουράκος καὶ Βάρθης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «ὅπως ἐλαττωθῇ ὁ εἰσαγωγικὸς δασμὸς ἐπὶ τοῦ σίτου κατὰ λεπτὰ πέντε». (Οἱ Βουλευταὶ ἐγείρονται, ὅπως ἀπέλθωσι).

§109Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἡ ὥρα εἶναι ὀγδόη, ὥστε θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προβῶμεν καὶ εἰς τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον ὅτι ἔληξεν ἡ συνεδρίασις. Καθίσατε εἰς τὰς θέσεις σας. Ἡ συνεδρίασις ἐξακολουθεῖ.

§111Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τοῦ συναδέλφου κ. Πατσουράκου ἔχω νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν ἐπὶ τῆς προσκλήσεως τῶν μελῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Παρακαλῶ, τὸν λόγον.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίσατε.

§113Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὶν ἀνέλθῃ ἐπὶ τὸ βῆμα ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μοὶ ἐπεδόθη ὑπό τινος τῶν κλητήρων τῆς Βουλῆς πρόσκλησις ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου προέδρου τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀπευθύνομαι δὲ πρὸς ὑμᾶς, κ. Πρόεδρε, διὰ παρατυπίαν ἀφορῶσαν τὸν Κανονισμόν, διότι φρονῶ ὅτι εἶσθε ἐπόπτης πασῶν τῶν ἐπιτροπειῶν τῆς Βουλῆς.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ναί.

§115Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πρὶν ἢ καταστῇ ἀπολύτως βέβαιον ὅτι θὰ ὑποβληθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς εἰς τὴν Βουλήν, ἐλάμβανον τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ πρόσκλησιν, ὅπως συνέλθωσι τὴν ἑσπέραν ταύτην περὶ ὥραν 9, πρὶν διανεμηθῇ ἀκόμη τὸ τεῦχος τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἵνα ἐπιληφθῶσι τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§116Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Διενεμήθη ἡ πρόσκλησις;

§117Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μάλιστα· τὴν ἔλαβον ἐγὼ πρὶν ἀνέλθῃ ἐπὶ τὸ βῆμα ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, πρὶν ἢ ἀκόμη προσέλθῃ εἰς τὴν αἴθουσαν τῆς Βουλῆς. Ἡ πρόθεσις εἶναι καταφανής· ἡ πρόθεσις εἶναι, ὅπως ἐντὸς ὀλίγων ὡρῶν ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀποφανθῇ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐκείνου, ὅστις παριστᾷ τὴν ὅλην πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὡς εἶναι πρόδηλον δέ, κ. Πρόεδρε, τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἔχει νὰ ἐξετάσῃ ἡ ἐπιτροπή, εἶναι σπουδαιότατα, εἶναι πρωτοφανῶς σπουδαῖα, διότι, ἐνῷ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διεβεβαίου τὴν Βουλὴν ταύτην κατὰ τὴν 16 Φεβρουαρίου 1911 ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1910 θέλει καταλήξει εἰς ἔλλειμμα, ἀπόψε ἐβεβαίωσε τὴν Βουλὴν ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς ἐκεῖνος θ’ ἀπολήξῃ εἰς περίσσευμα 4,000,000. Ἀπὸ τοῦ ἐλλείμματος, κ. Πρόεδρε, μέχρι τοῦ περισσεύματος τῶν 4,000,000 ἡ ἀπόστασις εἶναι τεραστία. Ὁ αὐτὸς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐβεβαίου τὸ ἔλλειμμα, ὁ αὐτὸς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν βεβαιοῖ τὸ περίσσευμα τῶν 4,000,000. Πῶς θέλετε ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τάχιστα νὰ προσκομίσῃ τὸ πόρισμα αὐτῆς;

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατυπώσατε τὴν πρότασίν σας.

§119Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἡ πρότασίς μου εἶναι, ὅπως θεωρηθῇ ὡς μὴ γενομένη ἡ πρόσκλησις τοῦ Προέδρου τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ πρὸς τὰ μέλη. Ταύτην τὴν πρότασιν ἔχω τὸ δικαίωμα, νομίζω, νὰ αἰτιολογήσω.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§121Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Νὰ τὴν αἰτιολογήσω πρῶτον, νὰ αἰτιολογήσω διατί θεωρῶ ὡς μὴ γενομένην τὴν πρόσκλησιν.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Χωρὶς νὰ εἰσέλθητε εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§123Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Γνωρίζετε ὅτι σέβομαι τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, ὅτι ἐθεώρησα πάντοτε τὴν τήρησιν τοῦ Κανονισμοῦ ἰσοδύναμον πρὸς τὴν τήρησιν τοῦ Συντάγματος.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς δίδω τὴν ἐξήγησιν· ὁ πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, λέγετε, ὅτι παρατύπως σᾶς ἐκάλεσε πρὶν ἢ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν φέρῃ τὸν Προϋπολογισμόν. Ὁ πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς μοῦ ἐζήτησε τὴν ἄδειαν νὰ καλέσῃ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς βεβαιωθεὶς παρ’ ἐμοῦ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ καταθέσῃ τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ ὅτι τὰ τεύχη, ἅτινα εἶναι ἕτοιμα, θὰ διανεμηθῶσιν εἰς τὰ μέλη. Τῷ εἶπον δὲ ὅτι τὴν 9ην ὥραν θὰ ἔχητε τὰ τεύχη καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ ἔχῃ κατέλθει τοῦ βήματος.

§125Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀφήσατέ με νὰ δικαιολογήσω τὴν πρότασίν μου· εἶμαι ἐντὸς τοῦ Κανονισμοῦ. Ἡ πρότασίς μου εἶναι, ὅπως μὴ θεωρηθῇ γενομένη ἡ πρόσκλησις, διότι, κ. Πρόεδρε, ἡ πρόσκλησις διενεμήθη πρὸς ἐμὲ καὶ πρὸς τὰ ἄλλα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, πρὶν εἰσέλθῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὴν αἴθουσαν.

§126ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντικείμενον συζητήσεως, κ. Πρόεδρε.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν ὑπάρχει ἢ δὲν ὑπάρχει γνωρίζω ἐγώ. Ὑπάρχει, διότι προσβάλλεται ἡ πρόσκλησις τοῦ προέδρου τῆς ἐπιτροπῆς.

§128Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἡ διανομὴ τῶν προσκλήσεων προσβάλλεται ὡς ἀκύρως γενομένη, ἀλλὰ καὶ ὡς ἀντικειμένη εἰς προφανῆ σκοπιμότητα, εἰς προφανῆ ὠφέλειαν.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐγὼ ὡς Πρόεδρος τῆς Βουλῆς καλῶ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς διὰ τὴν 9 ὥραν νὰ συνέλθωσιν ἀπόψε.

§130Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ αἰτιολογήσω τὴν πρότασίν μου.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκύρωσα τὴν πρόσκλησιν ἐκείνην καὶ καλῶ ἐγὼ ὡς Πρόεδρος τῆς Βουλῆς τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς.

§132Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐξαιτοῦμαι, ὅπως θεωρηθῇ ἄκυρος καὶ ἡ νέα πρόσκλησις. Δώσατέ μοι τὸν λόγον νὰ τὸ ἀποδείξω (θόρυβος).

§133Γ. ΠΩΠ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ λύσω τὴν συνεδρίασιν, ἐὰν δὲν κάμητε ἡσυχίαν. Νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι δὲν θὰ ἐπιτρέψω συζήτησιν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§135Γ. ΠΩΠ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν θὰ ἐπετρέπετο, οὐχὶ μόνον λόγῳ τοῦ Κανονισμοῦ, ἀλλὰ καὶ λόγῳ τῆς μορφῆς τοῦ ὑποβληθέντος Προϋπολογισμοῦ, ὅπως ἀκουσθῶσιν ἐντεῦθεν ἀντιρρήσεις περὶ αὐτοῦ, διότι τὸ οἰκοδόμημα τὸ πλασθὲν ἐπὶ χρυσῶν βάσεων ἀερωδῶν θὰ κατέρρεεν εὐθὺς ἀμέσως εἰς τὴν πρώτην πνοὴν τῆς ἀντιρρήσεως. Ἀλλ’ ὅτε αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις ἐπωφελεῖται διατάξεων στενοῦ πνεύματος τοῦ Κανονισμοῦ, ἵνα παρεμποδίσῃ καὶ τὴν διάμεσον συζήτησιν ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ νόμου τοῦ Κράτους, τὸν ὁποῖον ὑπέβαλε παρὰ τὸ Σύνταγμα τὰς τελευταίας ἡμέρας τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς, δὲν ἔχει καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία εἰσηγεῖται τὸν τρόπον τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, νὰ περιορισθῇ ἐντὸς τοῦ στενοῦ, τοῦ ῥητοῦ γράμματος τοῦ Κανονισμοῦ, ὅταν πρόκειται νὰ συζητηθῶσι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα εἰσηγεῖται; Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ μετέρχηται δύο εἴδη κρίσεων ἐπὶ ῥητῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματον καὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Τὸ Σύνταγμα ἐψηφίσατε ὑμεῖς· ὑμεῖς ἐχειροκροτήσατε, ὅτε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 60 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον κανονίζει τὸν τρόπον τῆς εἰσαγωγῆς, μελέτης καὶ ψηφίσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἔλεγεν ὅτι εἶναι καιρὸς τέλος πάντων νὰ παρέλθῃ ἡ μέθοδος, καθ’ ἣν τὴν τελευταίαν στιγμὴν εἰσήγοντο οἱ Προϋπολογισμοὶ τοῦ Κράτους, ἐπιτροχάδην συνεζητοῦντο εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ ἐπιτροχάδην εἰσήγοντο ἐνταῦθα καὶ ἀμελέτητοι ἐψηφίζοντο.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἰσήχθη ὁ Κανονισμὸς τὸν Νοέμβριον;

§137Γ. ΠΩΠ. Μάλιστα.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε τί ἐπιζητεῖτε ἀγορεύοντες; Ποῖος σᾶς ἠμπόδισε νὰ συζητήσητε εἰς τὴν ἐπιτροπήν;

§139Γ. ΠΩΠ. Ὁ Κανονισμὸς ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Συντάγματος; Ναὶ ἢ οὔ;

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προσβάλλετε τὸν Κανονισμόν; Ποίαν διάταξιν αὐτοῦ;

§141Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Τὸ ἄρθρον 13.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο πρᾶξίς τις ἀντικειμένη εἰς τὸν Κανονισμόν;

§143Γ. ΠΩΠ. Τὸ ἄρθρον 13 τοῦ Κανονισμοῦ τὸ συναφὲς πρὸς τὸ ἄρθρον 60 τοῦ Συντάγματος λέγει ἐπὶ λέξει· «Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, ἀφοῦ ὑποβληθῇ, τυποῦται, διανέμεται εἰς τοὺς Βουλευτὰς καὶ ἀποστέλλεται διὰ τὴν κατ’ ἄρθρον ἐπεξεργασίαν εἰς τὴν ἐπὶ τούτῳ ἐπιτροπήν.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τυπούμενος καὶ διανεμόμενος θ’ ἀποσταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§145Γ. ΠΩΠ. Εἶμαι μέλος αὐτῆς.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τὸν λάβητε καὶ ὑμεῖς καὶ πάντες.

§147Γ. ΠΩΠ. Κάμετε ὅ,τι θέλετε. Ἡμεῖς εἴχομεν καθῆκον νὰ διαμαρτυρηθῶμεν.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 1 καὶ 55′ μ. μ.).