1911.12.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 188

Τῆς 9ης Δεκεμβρίου 1911.

(Παρασκευή, ὥρα 4 καὶ 30′ μ. μ.).

Προεδρία κ. Ἰωάννου Δ. Τσιριμώκου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ Πρακτικά.

§2Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν μᾶς διενεμήθησαν,

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά· θ’ ἀναγνωσθῶσι βραδύτερον. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν· 1.) Ὁ κ. Σπυρίδων Κατσερόπουλος ζητεῖ, ὅπως παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς ἴδιον σύστημα ἐκλογικῆς κάλπης· 2.) Κάτοικοι Διακοπτοῦ αἰτοῦνται κατασκευὴν δημοσίας ὁδοῦ Πατρῶν–Ἀθηνῶν· 3.) Ἰδιοκτῆται Αἰγιαλείας αἰτοῦνται μείωσιν ἐκτιμήσεως ἐθνικοϊδιοκτήτων γαιῶν· 4.) Κάτοικοι Πετσάτων καὶ Κυριτσόβης αἰτοῦνται κατασκευὴν γεφύρας ἐπὶ τοῦ Σελινοῦντος· 5.) Κάτοικοι Θήρας αἰτοῦνται τὴν μὴ ἀποπεράτωσιν τοῦ λιμένος ἐν Μονολίθῳ τῆς Θήρας καὶ τὴν ἐπισκευὴν τῶν ὅρμων τῆς νήσου· 6.) Κάτοικοι τοῦ δήμου Τριταίας αἰτοῦνται ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ λαϊκῆς ἐκπαιδεύσεως»· 7.) Κάτοικοι Ἀνδρονιάνων αἰτοῦνται σύστασιν τηλεφωνικοῦ γραφείου· 8.) Ὁ δήμαρχος Καλλιφωνίας ὑποβάλλει ψήφισμα συλλαλητηρίου τῶν κατοίκων Κερτέζης περὶ ἀνεγέρσεως διδακτηρίου· 9.) Ὁ δήμαρχος Καλλιφωνίας ὑποβάλλει αἴτησιν τῶν κατοίκων Κερτέζης περὶ ἀνακλήσεως τῶν ὑπογραφῶν των διὰ τὴν αἴτησιν, ἣν ὑπέγραψαν περὶ μὴ ἀνεγέρσεως διδακτηρίου· 10.) Κάτοικοι Κερτέζης αἰτοῦνται ἀνέγερσιν ἐκπαιδευτηρίου)· 11.) Ἡ ἐξ Ἀμφίσσης Ἀθην. Παπαθανασίου αἰτεῖται ἀπαλλαγὴν φόρου οἰκοδομῶν τῆς οἰκίας της χρησιμευούσης ὡς νομαρχιακοῦ καταστήματος· 12.) Κάτοικοι Αἰγίου αἰτοῦνται διορισμὸν Ἐπισκόπου· 13.) Ὁ ἐκ Πειραιῶς κ. Δημήτριος Μαγουλᾶς αἰτεῖται, ὅπως ἀναγραφῇ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ βοήθημά τι διὰ τὰς ζημίας, ἃς ὑπέστη ἐκ μέρους δημοσίων ὑπαλλήλων· 14.) Ὁ Γ. Τασέας ὑποβάλλει τροπολογίας ἐπὶ τοῦ «περὶ συστάσεως καὶ διοικήσεως δήμων καὶ κοινοτήτων νομοσχεδίου»· Οἱ βουλευταὶ κύριοι Π. Πολυχρονιάδης, Δ. Γκλαβᾶς, Μ. Γαλανός, Ἰ. Βέρροιος, Ν. Πετροπουλάκης καὶ Ἀ. Μαλασπίνας ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ αὐξήσεως τῆς συντάξεως τῆς Ἰωάννας χήρας Θεοδώρου Κολοκοτρώνη»· Οἱ βουλευταὶ κύριοι Ἰ. Ἀβάζος, Ἀ. Μαλασπίνας, Δ. Πετσετάκης καὶ Δ. Ζαμᾶνος ὑποβάλλουσι προσθήκην εἰς τὸ ἄρθρον 189 τοῦ «περὶ συστάσεως καὶ διοικήσεως δήμων καὶ κοινοτήτων νομοσχεδίου»· Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Πολυχρονιάδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐξελέγξεως τῶν πρὸ τοῦ νόμου ͵ΓΦΚΔʹ κλπ. ὑποβληθεισῶν αἰτήσεων περὶ παραχωρήσεως μεταλλείων»· Οἱ βουλευταὶ κύριοι Κ. Ζαβιτσᾶνος καὶ Λ. Κογεβίνας ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν νόμων ͵ΓΩΚΓʹ περὶ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου καὶ ͵ΓΩΚΕʹ «περὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου». Ὁ κ. Π. Ἠλιόπουλος ὑποβάλλει 1) προσθήκην ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως» καὶ 2) προσθήκην εἰς τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ͵ΓΚΩΕʹ περὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου»· Ὁ κ. Περ. Καραπάνος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ προσθήκης εἰς τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νόμου ͵ΓΥΛΗʹ»· Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ διερμηνέων τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει πρεσβείας καὶ τοῦ προξενικοῦ αὐτῆς γραφείου ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της. Ὁ κ. Σ. Θεοδωρόπουλος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ ταμείου ἀσφαλείας κατὰ τῶν ἀτυχημάτων τῶν ἐργατῶν». Οἱ κύριοι Π. Ἀραβαντινός, Θρ. Πετμεζᾶς, Θ. Κουτούπης, Χ. Μεϊτάνης, Ἀ. Παπαναστασίου, Ἰ. Λιμπερόπουλος καὶ Π. Βουρλούμης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ κανονισμοῦ τῆς μισθοδοσίας τῶν δημοδιδασκάλων»· Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀγροτικῆς ἀσφαλίας ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της· Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλει σχέδιον νόμου περὶ καταργήσεως καὶ ἀντικαταστάσεως τῆς 5 § τοῦ ἄρθρου 31 τοῦ νόμου ͵ΓΤΟΔʹ (3374) μετὰ μεταρρυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ΣΙΒʹ περὶ διοικήσεως τῶν δημοσίων ἐσόδων καὶ ἐξόδων καὶ δημοσίου λογιστικοῦ τοῦ Κράτους, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ νόμου ͵ΓΨΞΓʹ (3763). Ἅπαντα θέλουσιν ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. Διάφοροι κύριοι Βουλευταὶ ζητοῦσιν ἀδείας. Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως χορηγοῦνται: Εἰς τὸν κ. Εὐθ. Μαντόπουλον ἄδεια 25 ἡμερῶν. Εἰς τὸν κ. Γ. Τάγιαν ἄδεια ἑνὸς μηνός. Εἰς τὸν κ. Νικ. Παπαϊωάννου ἄδεια 15 ἡμερῶν. Εἰς τὸν κ. Γ. Καθάργιον ἄδεια ἑνὸς μηνός. Εἰς τὸν κ. Θ. Κουτσομητόπουλον ἄδεια ἑνὸς μηνός. Εἰς τὸν κ. Ἰ. Κουρκουμέλην ἄδεια 15 ἡμερῶν. Εἰς τὸν κ. Μ. Σφακιανάκην ἄδεια 15 ἡμερῶν. Εἰς τὸν κ. Δ. Χηνιάδην ἄδεια 5 ἡμερῶν. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων.

§4ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ ψηφίσωμεν νομοσχέδια καὶ νὰ ἀρχίσωμεν τὰς ἀναφοράς.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἐγγεγραμμένοι 119.

§6Σ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ἔχω νὰ ὑποβάλω πρότασιν νόμου.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων καὶ ἀναφορῶν θὰ σᾶς καλέσω νὰ ὑποβάλητε αὐτήν. Ὁ κ. Π. Ἀραβαντινὸς ἐπ’ ἀναφορᾶς τοῦ Κυθηραϊκοῦ Συνδέσμου περὶ χορηγίας βοηθήματος τοῦ Δ. Ῥούς. Εἶναι ἀπών. Ὁ κ. Δελακοβίας ἔχει τὸν λόγον.

§8Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Συνιστῶ θερμῶς τὴν ἀναφορὰν ταύτην τοῦ Κυθηραϊκοῦ Συνδέσμου, εἰς τὴν πρωτοβουλίαν τοῦ ὁποίου ὀφείλεται ἡ ἵδρυσις ἀπὸ διετίας Σχολῆς χειροτεχνίας, παρακαλῶ δὲ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐγγράψῃ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν βοήθημα 1000 δραχμῶν. Πρὸς τούτοις παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ διαβιβάσῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τὴν ἀναφορὰν ταύτην, ὅπως λαμβάνων ταύτην ὑπ’ ὄψιν ἐγγράψῃ σχετικὴν πίστωσιν 1000 δραχμῶν, ἡ ὁποία σκοπὸν ἔχει τὴν ἀνέγερσιν κτιρίου ἐν Κυθήροις.

§9Ν. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶν τὴν ἀναφορὰν ταύτην παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ πρόνοιαν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπ’ ἀναφορᾶς κατοίκων τοῦ δήμου Λαπαθῶν κατὰ τοῦ ἐκ Πατρῶν δικηγόρου Γ. Ἀργυροπούλου.

§11Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Λαπαθῶν τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων παραπονοῦνται ὅτι ὁ δασάρχης, ὁ ἀστυνόμος παρὰ τὴν ἁρμοδιότητά του ἐπεμβαίνει πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ ἰδιώτου φύλακος τῆς περιουσίας τοῦ δικηγόρου Γ. Ἀργυροπούλου. Δὲν ἀναφέρω τὴν ἱστορίαν τῆς ὑποθέσεως, διότι δὲν πρόκειται περὶ αὐτῆς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εὑρέθη πρὸ ἑνὸς καθεστῶτος, τὸ ὁποῖον φυσικὰ δὲν δύναται ν’ ἀνατρέψῃ.

§12Ε. ΜΠΕΝΑΚΗΣ. Σᾶς ἔδωκα πάσας τὰς ἐξηγήσεις.

§13Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Μάλιστα. Διότι, ἐὰν ἐγένοντο παρανομίαι, αὗται εὐθύνουσι τοὺς πρώην Ὑπουργοὺς καὶ οὐχὶ τὸν νῦν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, εἶναι νὰ διατάξῃ τὸν δασάρχην νὰ παύσῃ τοῦ νὰ ἐνισχύῃ τὸν φύλακα τὸν ἰδιωτικὸν τοῦ ἐκ Πατρῶν δικηγόρου Γ. Ἀργυροπούλου, διότι εἰς τοὺς χωρικούς, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι πρὸ ἀμνημονεύτων χρόνων νομὴν καὶ ξύλευσιν τοῦ δάσους, τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ κ. Γ. Ἀργυρόπουλος, ἐπεμβαίνει ὁ ἰδιωτικὸς αὐτὸς φύλαξ, καὶ οἱ χωρικοὶ ὡς ἐκ τούτου εὑρίσκονται εἰς φιλονεικίας. Ἀνεφέρθησαν πρὸς τὸν ἀστυνόμον δασάρχην Καλαβρύτων, ἀλλ’ οὐδὲν ἐγένετο ἀκόμη. Πιθανὸν νὰ δημιουργηθῇ ἀδίκημα ἀντιστάσεως, ὅπως καὶ πρὸ ἡμερῶν εἰς τὰς Πάτρας ἐδικάζοντο πολλοὶ ἐκ Καλαβρύτων. Ὁ φύλαξ ὀνομάζεται Λαχτάρας, εἶναι δὲ Χειμαριώτης, διότι ἐκεῖ ἐν Καλαβρύτοις δὲν λειτουργεῖ ὁ νόμος περὶ ἀγροφυλακῆς, διὰ τοῦτο πάντα τὰ ἐκβράσματα, τὰ ὁποῖα ἔρχονται ἀπὸ τὸ Ἐξωτερικόν, υἱοθετοῦσι καὶ προστατεύουσιν, ὅπως φυλάττωσι τὴν περιουσίαν των. Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅπως ἐν τῇ μεγάλῃ αὑτοῦ μερίμνῃ περὶ τῶν πραγμάτων τῆς χώρας φροντίσῃ περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, διότι ὁ Κύριος αὐτὸς θὰ προβῇ εἰς ἔγκλημα, καὶ ἔπειτα ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία θὰ ἐκδίδῃ κατασχετήριον, διὰ νὰ εὕρῃ τὸν καπετὰν Λαχτάραν.

§14Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, καὶ ἄλλοτε τὸ ζήτημα τοῦτο ἦλθεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ ἤδη ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, διότι καθ’ ὃν χρόνον προστατεύομεν τοὺς ἀκτήμονας ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ τοὺς μὴ γαιοκτήμονας, ἐν προκειμένῳ τοὺς ἔχοντας ἰδιοκτησίαν ἀπὸ τοὺς χρόνους τῆς Τουρκοκρατίας κάμνομεν ἀκτήμονας. Ὑπάρχει ἐπερώτησις καὶ εἶναι καὶ ὁ φάκελος εἰς τὴν Βουλὴν κατατεθειμένος, ἀλλὰ λόγῳ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις τακτική, ὅπως ἀντιληφθῇ καὶ τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον περὶ τίνος πρόκειται. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς. Ὁ κ. Ἀργυρόπουλος, δικηγόρος ἐν Πάτραις, ἠγόρασεν ἀντὶ 7,000 δρ. τὸ ¼ ἑνὸς τσιφλικίου, τὸ ὁποῖον κατεῖχεν ἡ οἰκογένεια Ζαΐμη ἀπὸ μίαν Φατμὲ μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τῆς Τουρκοκρατίας, ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖται ὁ Ἀργυρόπουλος εἰς τὰ ὅρια τοῦ ¼, ἤτοι εἰς τὰ ὅρια, τὰ ὁποῖα δὲν ἠμφισβήτησάν ποτε οἱ κάτοικοι πέντε χωρίων τοῦ καλλιτέρου δήμου τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων, ἀλλ’ ἀπὸ μηνὸς ἤδη τὰ ὅρια ἐπεξετάθησαν, καὶ τώρα ὁ κ. Ἀργυρόπουλος, οὔτε περισσότερον οὔτε ὀλιγώτερον, ζητεῖ νὰ ἐκπατρισθῶσι περὶ τὰς 200 οἰκογενείας, ἀπὸ τὰς περιουσίας των, ἀφοῦ ἡ κατάκτησις τοὺς ἐσεβάσθη. Ἡ στοιχειώδης λογικὴ ἐπιβάλλει νὰ σκεφθῶμεν οὕτω· πῶς αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι εἰς τὰ ὄρη τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων ζῶσιν ἐπὶ αἰῶνας τώρα; Ἐὰν δὲν εἶχον δικαίωμα νομῆς καὶ ξυλεύσεως, θὰ ἦτο δυνατὸν τόσος συνοικισμὸς νὰ εὑρίσκηται εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον; Βεβαίως ὄχι. Ὁ Ἀργυρόπουλος εἶπον ἄλλοτε ὅτι κατώρθωσε νὰ παραπείσῃ τὸ Νομικὸν Συμβούλιον νὰ δώσῃ τὴν γνώμην εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον ὅτι κινδυνεύει τὸ Δημόσιον νὰ πληρώσῃ 250,000 δρχ., διότι ἤγειρεν ἀγωγὴν κατ’ αὐτοῦ· τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον ἐπτοήθη πρὸ τῆς γνώμης ταύτης καὶ ἀνεγνώρισεν αὐτὸν ἐπὶ ἀλλοτρίου ἐδάφους κύριον. Ἐν τούτοις ὅμως πονήρως φερόμενος ζητεῖ μίαν ἄδειαν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον, ἐπειδή, ὡς εἶναι γνωστὸν ἐκ τοῦ νόμου περὶ δασῶν, ὁ ἔχων ἔκτασιν 5,000, στρεμμάτων δύναται νὰ διορίσῃ ἰδιωτικὸν φύλακα, ὁ ὁποῖος ἔχει τὰ αὐτὰ προσόντα μὲ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, ἀλλὰ ποῖον διώρισε, νομίζετε; Διώρισεν ἕνα ὀνόματι Λαχτάραν, ὅστις ἀνεστάτωσε πάσας τὰς Ἀρχάς, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον δὲ τῆς Δικαιοσύνης καὶ Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑπὸ τοῦ δασάρχου παρεστάθη ὅτι διεταράχθη ἡ τάξις, καθόσον οἱ νομιμόφρονες χωρικοὶ Λαπαθῶν ἀντέστησαν εἰς τὸν ἀλλοδαπὸν Λαχτάραν, ὅστις ἀναρμοδίως διωρίσθη ὑπάλληλος ὡς μὴ ὢν πρωτίστως Ἕλλην, καί, ὅπως γνωρίζετε, δημόσιοι ὑπάλληλοι μόνον οἱ πολῖται Ἕλληνες εἶναι δυνατὸν νὰ διορισθῶσιν. Ἐν τούτοις τὰ πάντα κατορθωτά. Ἡ ἐπιχείρησις εἶναι μεγάλη· πρόκειται περὶ 30,000 στρεμμάτων. Φαντασθῆτε λοιπὸν τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρονται, ὅπως ἐνισχύσωσι τὴν ἐπιχείρησιν αὐτήν, διότι εἷς ἀνίσχυρος ἄνθρωπος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντεπεξέλθῃ κατὰ 300 οἰκογενειῶν, ἐὰν δὲν ἔχῃ ὑπ’ ὄψει ἓν μέγα συμφέρον, διὰ νὰ διακινδυνεύσῃ καὶ τὴν ζωὴν αὑτοῦ. Ἔκαμε δύο συμβόλαια, τὰ ὁποῖα, ὅταν ἴδῃ ἡ Βουλή, θὰ κρίνῃ αὐτὴ τὴν ὑπόθεσιν, διότι σᾶς εἶπον ὅτι ἡ ἔκθεσις τοῦ πλειστηριασμοῦ εἶναι συντεταγμένη κατὰ τὸ 1875 ὑπό τινος Σωτηριάδου, ὅστις οὐδέποτε ἐγκατεστάθη εἰς τὰ ἀμφισβητούμενα κτήματα, ἅτινα ἀνελλιπῶς νέμονται καὶ κατέχουσιν οἱ χωρικοί, καὶ ἔρχεται νὰ καταλάβῃ ταῦτα ὁ κ. Ἀργυρόπουλος τῷ 1911, ὅτε ἡ σημερινὴ Βουλὴ εἶπεν ὅτι δὲν θέλει νὰ ἔχῃ ἀκτήμονας εἰς τὸ Κράτος αὐτό, ἔρχεται αὐτὸ τὸ Κράτος καὶ λέγει εἰς τοὺς χωρικούς· φύγετε ἀπὸ τὰς περιουσίας σας, ἐκπατρισθῆτε, διότι ἡ ἐπιχείρησις τοῦ κ. Ἀργυροπούλου ἐπέτυχε καὶ ἢ θὰ ὑποδουλωθῆτε εἰς αὐτὸν ἢ θὰ ἐγκαταλείψητε τὴν περιουσίαν σας καὶ δὲν θὰ διαταράξητε πλέον τὴν ἡσυχίαν τοῦ κ. Λαχτάρα, ὅστις παρανόμως διωρίσθη δασοφύλαξ, χωρὶς νὰ ἐξακριβωθῇ τοὐλάχιστον ὑπὸ τῆς Ἀρχῆς ὅτι εἶναι ἀμφιβόλου προελεύσεως. Τὰ οὕτω τελούμενα εἶναι ἄξια νὰ ἐπισύρωσι τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς καὶ νὰ ὑποδειχθῇ εἰς τὴν Ἀστυνομίαν Καλαβρύτων νὰ μὴ ἐπεμβαίνῃ εἰς ὑπόθεσιν ἐπίδικον, καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποστηρίξῃ τοὺς ἀδικουμένους χωρικούς, προσέτι δὲ νὰ διαταχθῇ καὶ ἡ ἀπόλυσις τοῦ Λαχτάρα, ὁ ὁποῖος τρομοκρατεῖ τοὺς ἀτυχεῖς κατοίκους Λαπαθῶν καὶ νὰ μὴ ἐπιτραπῇ ν’ ἀναμιγνύηται ἄλλοτε εἰς τὰς ὑποθέσεις τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν ἡ διοικητικὴ Ἀρχή, διότι πληροφορῶ τὴν Βουλὴν ὅτι 95 χωρικοὶ ὡπλίσθησαν κατόπιν τῆς διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου, ἵνα προστατεύσωσι τὴν νομήν των, ἐξ ἧς διὰ τῆς μεθόδου τῆς ἀντιστάσεως ἡ ἀστυνομικὴ Ἀρχὴ ἤθελε νὰ τοὺς ἐκδιώξῃ ἐκ τῶν κτημάτων των καὶ δὲν πρέπει εἰς τοιαῦτα ζητήματα νὰ ἐπεμβαίνῃ ἡ διοικητικὴ Ἀρχή, καθόσον ἁρμοδία εἶναι ἡ δικαστική.

§15Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ εἴπω κατόπιν τῶν ὅσα ἐλέχθησαν παρὰ νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ τῶν παραπονουμένων κατοίκων εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν, τὸν ὁποῖον παρακαλῶ νὰ ἐξετάσῃ τὰ ὅλως δίκαια αὐτῶν παράπονα καὶ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα.

§16Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ συζητηθῇ κατὰ τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων, ἵνα λάβωμεν πάντες τὸν λόγον. Ὑπάρχουσι συμβόλαια, ἡ ἰδιοκτησία εἶναι ἀνεγνωρισμένη. Τί ζητεῖτε; Ζητεῖτε νὰ μὴ προστατευθῇ εἷς ἰδιώτης. Ἐὰν τοῦτο εἶναι νόμιμον, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δύναται νὰ τὸ πράξῃ, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι νόμιμον.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μεϊτάνης.

§18Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Παρακαλῶ δι’ αὔριον.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πολυχρονιάδης ἐρωτᾷ ποία ἀπόφασις ἐλήφθη ἐπὶ ἐκθέσεως τοῦ νομομηχανικοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἥλιδος «περὶ ἐκτελέσεως ἔργων εἰς τὸν ποταμὸν Φοίνικα τοῦ δήμου Ἐρινεῶν, ἐξ οὗ κινδυνεύουσι τὰ συμφέροντα τῶν κατοίκων Λόγγου, ὡς ὁ ἴδιος ὁ Ὑπουργὸς ἀντελήφθη· 2) ἡ δαπάνη θ’ ἀναγραφῇ δι’ ἀντιπλημμυρικὰ ἔργα Σελινοῦντος ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1912, ἄνευ τῶν ὁποίων κινδυνεύει ἡ ὕπαρξις χιλιάδων κατοίκων καὶ ἐπαπειλεῖται ἡ καταστροφὴ κτημάτων μεγάλης ἀξίας.

§20Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Διὰ τὸ πρῶτον διετάχθη μελέτη, διὰ δὲ τὸ δεύτερον θὰ διαταχθῇ.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σχινᾶς ἐρωτᾷ «ἂν ἐδόθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἡ ὑπόσχεσις ὅτι θ’ ἀνασταλῇ ὁ νόμος περὶ φορολογίας τοῦ εἰσοδήματος ἐν μέρει· 2) διατί δὲν συμπληροῦται ἡ θέσις τοῦ γραμματέως τῆς Ἐφορίας Ἀγυιᾶς».

§22Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὸ πρῶτον ἀρνοῦμαι ν’ ἀπαντήσω.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχει καμμίαν ὑποχρέωσιν ν’ ἀπαντᾷ ὁ κ. Ὑπουργός. Εἰς τὸ δεύτερον θ’ ἀπαντήσῃ. Τρίτον ἐὰν ἐδόθησαν αἱ δέουσαι διαταγαί, ἵνα συμπεριληφθῇ εἰς τὴν γραμμὴν Βόλου–Σκιάθου καὶ ὁ διάμεσος λιμὴν Τρικέρων.

§24Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Μάλιστα, ὡς φαίνεται ἐκ τοῦ παραρτήματος τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, συμπεριελήφθη καὶ τοιαύτη γραμμή.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πέρρος ἐρωτᾷ διατί τὸ ἑλληνικὸν σχολεῖον Ἴσαρι τῆς Μεγαλοπόλεως στερεῖται δύο διδασκάλων, τοῦ ἀπομείναντος μὴ ἐπαρκοῦντος διὰ τὰς 3 τάξεις.

§26Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Δέν ὑπάρχει δυσκολία νὰ συμπληρωθῶσι καὶ αἱ δύο λοιπαὶ θέσεις, ἀλλὰ πρέπει νὰ εὑρεθῶσι διδάσκαλοι.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Φουρίδης καὶ Φικιώρης ἐρωτῶσιν «ἂν ἀπεφασίσθη καὶ διατί βραδύνει ἡ σύστασις Τηλεφωνείου ἐν Λογκανίκῳ τοῦ δήμου Πελλάνης τῆς Λακεδαίμονος.

§28Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ ἐζήτησα καὶ ἐγὼ τὸν λόγον καὶ δὲν βλέπω τὸ ὄνομά μου.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά· καὶ ὑμεῖς θὰ ὁμιλήσητε.

§30Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Εἰς τὴν διεύθυνσιν ὑπάρχουσιν 150 τοιαῦται αἰτήσεις διὰ Τηλεφωνεῖα· μεταξὺ αὐτῶν εἶναι καὶ τοῦ Λογκανίκου πολὺ μεταγενεστέρα πολλῶν ἄλλων. Πᾶσαι θὰ διέλθωσι μὲ τὴν σειράν των, καί, ὅταν θὰ ἔλθῃ καὶ ἡ σειρὰ τῆς αἰτήσεως ταύτης, τότε θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§31Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Τὸ Διάταγμα ἐξεδόθη, ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ Διατάγματος μέχρι τῆς ἐκτελέσεως ὑπάρχει ἀπόστασις. Πρέπει νὰ συντελεσθῇ κάτι καὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν ἡμῶν, εἶναι ἀπαραίτητος ἀνάγκη νὰ γίνῃ αὐτό, διότι πρόκειται περὶ κωμοπόλεως 2,500 κατοίκων ἐστερημένης παντελῶς συγκοινωνίας.

§32Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Γίνεται μελέτη.

§33Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Ἀλλὰ πότε;

§34Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Εἶναι καὶ ἄλλαι αἰτήσεις.

§35Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Παρακαλῶ μεταξὺ τῶν πρώτων νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν αὐτή.

§36Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ χωρίον αὐτό, ὅπερ εἶναι ἀρκετὰ πολυάριθμον, δύο ἀξιώσεις εἶχε διατυπώσει· ἡ μία εἶναι ὅτι, ἐνῷ ἔχει σχολεῖον μὲ δύο διδασκάλους καὶ 125 μαθητάς, δὲν γνωρίζω διατί ἐξακολουθεῖ νὰ ἔχῃ μόνον ἕνα διδάσκαλον, καὶ ἡ δευτέρα ἀξίωσις εἶναι νὰ συνδεθῇ διὰ τηλεφωνικῆς συγκοινωνίας, ἀφοῦ μάλιστα οἱ κάτοικοι προσφέρονται νὰ κόψωσι τοὺς στύλους εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἐπέτρεπε τοῦτο ἡ Πολιτεία, ἀπὸ παρακείμενον δάσος. Ἡ ὑπηρεσία τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων, εἰς ἣν ἔδωκα αἴτησιν τῶν κατοίκων Λογκανίκου, ἐνήργησε μετὰ τῆς συνήθους εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Πολιτείαν ταχύτητος καὶ μετ’ ἀρκετοὺς μῆνας, καὶ ἐξεδόθη πράγματι Διάταγμα περὶ ἱδρύσεως τῆς τηλεφωνικῆς αὐτῆς γραμμῆς. Ἔκτοτε χάρις εἰς τὴν ἐπιμέλειαν, ἥτις χαρακτηρίζει τὰς ὑπηρεσίας μας, δὲν ἐξετελέσθη ἡ γραμμὴ αὕτη, καίτοι, ἐπαναλαμβάνω, οἱ κάτοικοι προσφέρονται νὰ κόψωσι τοὺς στύλους, καὶ ἑπομένως ἡ Πολιτεία δὲν ἔχει παρὰ μόνον νὰ δώσῃ τὸ σύρμα καὶ ἓν μηχάνημα, ὑφισταμένη οὕτω δαπάνην 150 τὸ πολὺ δραχμῶν. Τὸ τοιοῦτον δὲν ἐγένετο οὔτε θὰ γίνῃ, ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία θὰ λέγῃ: ἐξεδώκαμεν ἓν Διάταγμα καὶ μείνατε ἥσυχοι. Ἡ τηλεφωνικὴ συγκοινωνία θὰ γίνῃ· τὸ πρῶτον βῆμα, τὸ χαρτί, ἐγένετο· τὸ ἄλλο εἶναι ζήτημα λεπτομερείας, ἀλλὰ τὸ ζήτημα τῆς λεπτομερείας δὲν θὰ γίνῃ ποτέ. Ἔλαβον ἀφορμὴν πολλάκις νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ὅτε παρίστατο ὁ τακτικὸς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι καὶ τοῦτον εἶχον παρακαλέσει στηριζόμενος ἀκριβῶς εἰς τὴν ὑποχρέωσιν τῆς Πολιτείας νὰ μὴ ἀρνηθῇ τὴν ἐκτέλεσιν τοιούτου ἔργου, ὅτε οἱ κάτοικοι προσφέρονται νὰ ἀπαλλάξωσιν αὐτὴν ἀπὸ μέγα μέρος τῆς δαπάνης, ἣν θὰ προέβαλλεν ὡς δικαιολογίαν, διὰ νὰ μὴ κάμῃ τοιοῦτον ἔργον, ἀλλὰ καὶ μολαταῦτα τὸ ἔργον αὐτὸ δὲν συνετελέσθη. Εἶναι ἀμέλεια τῆς ὑπηρεσίας, ἥτις, διὰ νὰ δικαιολογῆται, λέγει ὅτι τὸν χειμῶνα δὲν γίνονται τοιούτου εἴδους ἔργα. Τὸ καλοκαῖρι εἶναι ζέστη, τὸν χειμῶνα κρύο καὶ ἑπομένως ποτὲ δὲν θὰ εἶναι καιρὸς κατὰ τὴν ὑπηρεσίαν, ἵνα γίνῃ τὸ ἔργον τοῦτο. Ὁ κ. Ῥέπουλης δικαιολογῶν τὴν μὴ ἵδρυσιν τοῦ Τηλεφωνείου τούτου ἔλεγεν ἄλλοτε ὅτι τόσαι αἰτήσεις ὑπάρχουσιν, ὥστε βεβαίως ὁ Προϋπολογισμὸς δὲν θὰ ἐπήρκει. Δὲν ἠδυνήθη ν’ ἀντιτάξῃ τίποτε, ὅτε ὑπέμνησα αὐτῷ τὴν ἀναφορὰν αὐτήν, ὅτι πλέον δὲν θὰ ὑπεβάλλετο εἰς δαπάνας τὸ Δημόσιον, διότι βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ τις ὅτι δαπάνη 150 δρ. θὰ ἐδικαιολόγει τὴν μὴ ἵδρυσιν Τηλεφωνείου, οὗ τὰ ἔξοδα θὰ καλυφθῶσιν ἴσως τὸν πρῶτον μῆνα. Δίδεται καὶ πάλιν ἀφορμὴ νὰ ἐπαναλάβω ποία ὑπάρχει ἀντίληψις τῶν ὑποχρεώσεων τῆς Πολιτείας ἀπέναντι τῶν ἀπροστατεύτων αὐτῶν κατοίκων τῶν μεμακρυσμένων χωρίων, ἅτινα οὐδὲν ἄλλο ζητοῦσι παρὰ μόνον τὴν ἐμφάνισιν τῆς ἀστυνομικῆς Ἀρχῆς, ὅταν ὑπάρχῃ ἀνάγκη, καὶ ἓν Τηλεφωνεῖον καὶ Ταχυδρομεῖον, διὰ νὰ συγκοινωνήσωσι μετὰ τοῦ λοιποῦ κόσμου, ἀλλὰ, καὶ ὅταν ἀκόμη προσφέρωνται νὰ κάμωσι τὰς δαπάνας, πάλιν δὲν λαμβάνουσι τὸ καλὸν τοῦτο.

§37Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Καὶ ἐγὼ ὑποστηρίζω τὴν ἀναφορὰν ταύτην, καθὼς ἐπίσης θὰ σᾶς ὑπομνήσω καὶ τὰ κατὰ τὸν...

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε τὸν λόγον, κ. Βουλευτά. Ὁ κ. Π. Κασίμης ἐρωτᾷ «1) διατί ὁ ἀστυνόμος Κυπαρισσίας ἀπηγόρευσε τὴν λειτουργίαν τοῦ καφῳδείου τοῦ Ἀ. Ἀντωνοπούλου· 2) Ἂν ἐδόθησαν παρὰ τῆς Διευθύνσεως Καλαμῶν ἀντίθετοι διαταγαὶ πρὸς τὰς ἐνεργείας τοῦ ἀστυνόμου Κυπαρισσίας καὶ διατί δὲν ὑπήκουσεν εἰς αὐτάς».

§39ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐζήτησα κατόπιν τοῦ ἐρωτήματος πληροφορίας παρὰ τοῦ ἐκεῖ ὑποδιευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας, ὅστις ἀπαντᾷ διὰ τοῦ τηλεγραφήματος, ὅπερ καταθέτω, ὅπως λάβῃ γνῶσιν ὁ κ. Βουλευτής.

§40Π. ΚΑΣΙΜΗΣ. Εἶναι γνωστή, κύριοι Βουλευταί, ἡ μέθοδος, δι’ ἧς τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα, ὁσάκις παραβαίνουσι τὸν νόμον, καλύπτουσι τὴν ἰδίαν αὐτῶν εὐθύνην. Ἢ θὰ συντάξωσι καμμίαν ἔκθεσιν ἀντιστάσεως ἢ θὰ ὑποβάλωσι τηλεγράφημα, δι’ οὗ ἀπὸ κατηγορουμένων κατορθώνουσι νὰ μεταβάλλωνται εἰς κατηγόρους. Αὐτὸ βλέπω δυστυχῶς, πάντα δὲ τὰ ἐκτιθέμενα ἐν τῷ τηλεγραφήματι εἶναι ἀναληθῆ, διότι τὸ καφῳδεῖον ἐκεῖνο κεῖται ἐν τῷ κέντρῳ τῆς Κυπαρισσίας, παρὰ τὰ καταστήματα ὑπὸ τὰς ὄψεις τῶν Ἀρχῶν καὶ τῆς κοινωνίας, ἥτις ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ θὰ ἠνείχετο τὴν ὕπαρξιν τοιούτου κέντρου ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν τὰ τοῦ τηλεγραφήματος εἶχοντο ἀληθείας. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς ἐπαλήθευσιν τῶν παραπόνων τοῦ πολίτου νὰ παραγγείλῃ τὸν διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας Καλαμῶν νὰ ἐνεργήσῃ ἔρευναν, διότι, ὡς δύναμαι νὰ γνωρίζω, ὁ ἀστυνόμος Κυπαρισσίας γεννηθεὶς ἐν τῷ τόπῳ καὶ ἐκεῖ κατοικῶν δὲν λέγει τὴν ἀλήθειαν ἐκθέτων ὅσα ἐκθέτει ἐν τῷ τηλεγραφήματι. Φρονῶ ὅτι ταῦτα ἐδημιουργήθησαν καὶ ἐφευρέθησαν, διὰ νὰ καλυφθῇ ἡ μεροληψία τῶν ἀστυνομικῶν Ἀρχῶν ὑπὲρ ἄλλου καφῳδείου, τοῦ ὁποίου ἐπέτρεψαν τὴν λειτουργίαν, ἀγνοῶ διὰ τίνας λόγους.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σκιαδαρέσης ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Πινακοχωρίου.

§42Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Ὑποβάλω αἴτησιν, τὴν ὁποίαν ἔχω πεποίθησιν ὅτι θὰ εὕρῃ δικαιοτάτην, ὅπως εὕρετε τοιαύτας καὶ τὰς ἄλλας αἰτήσεις, τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας. Πρόκειται περὶ χωρίου στερουμένου ὄχι μόνον δημοτικοῦ σχολείου, ἀλλὰ καὶ ἁπλοῦ γραμματείου. Ἤκουσα πρὸ ὀλίγου ὅτι ὑπάρχει ἔλλειψις δημοδιδασκάλων εἰς τὸν τόπον. Ἀντιθέτως θὰ ἠδυνάμην νὰ παραπονεθῶ ὅτι διὰ τὸ χωρίον αὐτὸ ὑπάρχει ἔλλειψις διδασκάλου κἄν. Δὲν ὑπάρχει γραμματεῖον εἰς χωρίον πολυπληθὲς ὀνομαζόμενον Πινακοχῶρι. Εἰς τὸν δῆμον τοῦ χωρίου τούτου κατωρθώθη μόλις πέρυσι πάντα τὰ ὑφιστάμενα γραφεῖα καὶ σχολεῖα νὰ συγκεντρωθῶσιν εἰς τὸ χωρίον τοῦ Κάββαλον καὶ νὰ ἱδρυθῇ ἓν τριτάξιον δημοτικὸν σχολεῖον. Βεβαίως τὸ σχολεῖον τοῦτο ἀναπληροῖ πάντα τὰ ἄλλα σχολεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι διεσπαρμένα εἰς τοὺς διαφόρους συνοικισμοὺς καὶ τὰ διάφορα χωρία, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον τὰ χωρία ταῦτα εὑρίσκονται πλησίον τοῦ χωρίου Καββάλου, ὅπου τὸ τριτάξιον σχολεῖον. Ἀλλὰ διέλαθε τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὅτι τὸ χωρίον τοῦτο ἀπέχει πλέον τῶν ¾ τῆς ὥρας τῶν ἄλλων συνοικισμῶν, εὑρίσκονται δὲ εἰς τὴν ἀναπόδραστον ἀνάγκην οἱ κάτοικοι ν’ ἀποστέλλωσι τὰ τέκνα των εἰς τὸ σχολεῖον αὐτό, χωρὶς νὰ γνωρίζωσιν, ἂν θὰ ἐπανέλθωσι, διότι δὲν δύνανται νὰ τὰ παρακολουθῶσιν, ἐνῷ ταῦτα διέρχονται κρυπτόμενα ὄπισθεν βραχωδῶν μερῶν, τὰ ὁποῖα ἔχει ἡ ὁδός. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποστέλλωσιν οἱ γονεῖς τὰ τέκνα των εἰς τὸ σχολεῖον ὑπ’ αὐτοὺς τοὺς ὅρους; Εἶναι πάλιν δυνατὸν ν’ ἀφήσωσιν ἀγράμματα τὰ τέκνα των; Νομίζω ὅτι ὑμεῖς, ὁ ὁποῖος ἐδείξατε ἐπανειλημμένως πᾶσαν διάθεσιν πρὸς ἀναστήλωσιν τῆς παιδείας ἀπὸ τῶν πρώτων αὐτῆς βάσεων, θὰ σπεύσητε νὰ ζητήσητε πληροφορίας πρὸς ἐπανόρθωσιν τοῦ κακοῦ, διότι εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ ὁ δῆμος καὶ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον θὰ ἐξεύρῃ πόρους, ἐὰν δὲν ὑπάρχωσι, διὰ τὴν ἵδρυσιν γραμματείου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπαραίτητον.

§43Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Μάλιστα.

§44Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν ἄλλην αἴτησιν διὰ τὴν διδασκάλισσαν οὐδὲν ἔχω νὰ προσθέσω, διότι ἐσπεύσατε ὑποβαλόντες νομοσχέδιον σχετικόν. Ἐὰν ὁ χρόνος δὲν ἐπαρκέσῃ διὰ τὴν ψήφισιν αὐτοῦ, εἶναι ἀρκετὴ ἡ διάθεσίς σας.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Γόντικας, Παπαδάμ, Ἐξαρχόπουλος, Καμπάνης, Μαλασπίνας καὶ Ῥεβίνθης ἐρωτῶσι «διατί παρητήθη ὁ πρωτοδίκης Παπαδόπουλος».

§46Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Διότι ἐδήλωσεν ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπηρετῇ εἰς ἐπαρχίαν καὶ ἠξίου νὰ ὑπηρετῇ μόνον ἐν Ἀθήναις.

§47Α. ΜΑΛΑΣΠΙΝΑΣ. Προέβαλε τοιαύτην ἀξίωσιν ἐγγράφως;

§48Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Εἶχε τοποθετηθῆ εἰς Σῦρον καὶ ὑπηρέτει ἐκεῖ, ἐλάμβανε δὲ συχνότατα ἀδείας. Ἐφέτος ἐζήτησεν ἑπτάκις ἄδειαν καὶ ἐταξίδευσεν ἑπτάκις εἰς Ἀθήνας, ἐξήντλησα δὲ ὅλον τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον μοὶ δίδει ὁ νόμος πρὸς παραχώρησιν ἀδειῶν.

§49Α. ΜΑΛΑΣΠΙΝΑΣ. Ἐζήτει ὀλιγοήμερον ἄδειαν.

§50Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνῷ δ’ ἐξήντλησα τὸ δικαίωμά μου τοῦτο, ὑπέβαλε νέαν αἴτησιν πρὸς παροχὴν ἀδείας δι’ ὄγδοον ταξίδιον. Ἡ αἴτησίς του αὕτη ἀπερρίφθη ἀνεξαρτήτως ἄλλου λόγου, διότι δὲν εἶχον καὶ τὸ δικαίωμα τοιαύτης ἀδείας. Τότε ὑπέβαλεν ἐγγράφως παραίτησιν καὶ ἐδήλου ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ ὑπηρετῇ ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν. Περιττὸν νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἔσπευσα ν’ ἀποδεχθῶ εὐχαρίστως τὴν παραίτησιν ταύτην. (χειροκροτήματα), διότι φρονῶ ὅτι οἱοσδήποτε ἂν εἶναι ὅστις δὲν δύναται νὰ παράσχῃ τὰς ὑπηρεσίας του εἰς τὴν Πολιτείαν, ὡς αὕτη ἀξιοῖ ταύτας, ὄχι μόνον δὲν εἶναι χρήσιμος, ἀλλὰ καὶ ἐπιβλαβής, ἀξιῶν διακρίσεις καὶ προνόμια ἀπέναντι τῶν συναδέλφων του.

§51ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εὖγε.

§52Α. ΜΑΛΑΣΠΙΝΑΣ. Ἐξ ὅσων γνωρίζω εἶναι ἄξιος πάσης ἐκτιμήσεως καὶ διὰ τὸ ἔντιμον τοῦ χαρακτῆρός του καὶ τὴν ἐπιμέλειάν του, ἰδίως δὲ διὰ τὴν κοινωνικήν του ἀνατροφήν. Ἐὰν ἔλαβε κατὰ τὰς διακοπάς, αὐτὸς μὴ ἔχων διακοπήν, ὀκταήμερον ἄδειαν χάριν τῶν οἰκογενειακῶν του συμφερόντων, νομίζω ὅτι ἠδύνατο νὰ ζητήσῃ καὶ ἄλλην τοιαύτην. Δὲν θέλω νὰ ψέξω τὸν κ. Ὑπουργόν, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν τὸ λεχθὲν ὑπ’ αὐτοῦ ὅτι εὐχαρίστως ἀπεδέχθη τὴν παραίτησίν του, διότι οὗτος εἶναι ἔντιμος καὶ χρηστὸς καὶ μὲ πολλὰ προτερήματα, εἶναι δὲ λυπηρόν, διότι ἀπεχώρησε τῆς ὑπηρεσίας τοιοῦτος δικαστής.

§53Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονῶ ὅτι δι’ ὅσων εἶπον διεφώτισα τὴν Βουλὴν καὶ ἐξήντλησα τὸ ζήτημα κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος δὲν δικαιολογεῖ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπε. Τοῦ δικαστοῦ, περὶ οὗ πρόκειται, δὲν διεφιλονείκησα οὔτε τὴν ἐντιμότητα οὔτε τὸν χαρακτῆρα οὔτε τὴν καλὴν κοινωνικὴν θέσιν. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι, ὅταν ὑπάλληλός τις δὲν δύναται νὰ προσφέρῃ τὴν ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν ὀφείλει ὡς τοιοῦτος πρὸς τὴν Πολιτείαν, εἶναι εὐχῆς ἔργον ν’ ἀπομακρύνηται, διότι δὲν εἶναι ἁπλῶς περιττός, καὶ τοιαῦτα ἔχων ἐφόδια, ἀλλὰ καὶ ἐπιζήμιος, προβαίνων εἰς ἀξιώσεις περὶ διακρίσεως ἀσυμβιβάστου πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν του, δυναμένης δὲ νὰ δημιουργήσῃ κατάστασιν ἐν τῷ Σώματι ἀσυμβίβαστον πρὸς τὴν ἀποστολὴν αὐτοῦ. Εἰδικῶς δὲ παρατηρῶ τοῦτο, ὅπερ παρεῖδεν ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι ἐγὼ ἴσως ἄγαν ἐπιεικῶς ἐκτιμῶν τὰ πράγματα ἐξήντλησα ὁλόκληρον τὸ χρονικὸν διάστημα, τὸ ὁποῖον παρέχει ὁ νόμος, παρασχὼν ἑπτάκις ἄδειαν συμποσουμένην εἰς 32 ἡμέρας, ἐνῷ ὁ νόμος μοὶ δίδει δικαίωμα ἀδείας ἑνὸς μηνὸς κατ’ ἔτος. Ἐνῷ δ’ ἐγνώριζεν ὁ κ. δικαστὴς ὅτι ἐξήντλησα τὸ δικαίωμά μου, μοὶ ὑπέβαλε νέαν αἴτησιν, τὴν ὁποίαν δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι μετὰ λύπης ἀπέρριψα. Ἀλλ’ ὅτε ἔλαβον τὴν δήλωσίν του, ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπηρετῇ ἢ μόνον εἰς τὸ Δικαστήριον τῶν Ἀθηνῶν, ἐπαναλαμβάνω ὅτι εὐχαρίστως ἀπεδέχθην τὴν παραίτησίν του καὶ ὑπέβαλον αὐθωρεὶ τὸ Διάταγμα τῆς ἀπομακρύνσεώς του.

§54Α. ΜΑΛΑΣΠΙΝΑΣ. Ὑστέρησέ ποτε εἰς τὴν ὑπηρεσίαν του;

§55Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πάλιν τὰ ἴδια!

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μιχαλακόπουλος ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἁγίου Παντελεήμονος περὶ προσαρτήσεως εἰς τὴν ἐπαρχίαν Αἰγιαλείας.

§57ΑΝΔΡ. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν, διὰ νὰ τὴν ἐνεργήσῃ, ἂν τὴν εὕρῃ δικαίαν.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀθ. Τριγώνης ἐπ’ ἀναφορᾶς τῆς κοινότητος Δολόπακι περὶ κοινοτήτων.

§59ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ κοινοτήτων· ἐκεῖ θὰ ὑποστηρίξω τὴν ἀναφοράν.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σῖμος. Ἀπών. Ὁ κ. Πετροπουλάκης. Ἀπών. Ὁ κ. Κουλουμβάκης ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Βρεσθένων περὶ κατασκευῆς τῆς ὁδοῦ Βρεσθένων–Σπάρτης.

§61Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συναισθάνομαι ὅτι δὲν πρέπει νὰ εἴπω τίποτε, διότι τόσα πολλά, ἀλλὰ καὶ τόσα ἐπὶ ματαίῳ ἔχομεν εἰπεῖ ἅπαντες οἱ ἐκ Λακωνίας Βουλευταὶ περὶ ἔργων, τὰ ὁποῖα πρέπει καὶ ἐπιβάλλεται νὰ γίνωσιν εἰς τὸν νομὸν ἐκεῖνον, ὥστε μὰ τὴν ἀλήθειαν ἐγὼ ἀπέκαμον πλέον νὰ φέρω τὸν λόγον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ ἐξακολουθήσω ὁμιλῶν, ἥτις, τοὐλάχιστον κατ’ ἐμέ, οὐδὲν ἄλλο θὰ ἠδύνατο νὰ σημάνῃ παρὰ ὅπως παράσχω μίαν εὐχαρίστησιν εἰς τοὺς συμπολίτας μου ἁπλῶς ν’ ἀναγινώσκωσι τὸ ὄνομά μου εἰς τὰς ἐφημερίδας.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πετροπουλάκης. Ἀπών. Ὁ κ. Πετρέας.

§63ΧΡ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Καὶ ἐγὼ τὰς αὐτὰς συστάσεις ἔχω νὰ κάμω. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐτωτερικῶν, ὅπως μεριμνήσῃ, διότι ὁ νομομηχανικὸς Λακωνίας, ὡς ἐπληροφορήθην, ἠρνήθη νὰ χορηγήσῃ τὰ προσήκοντα πιστοποιητικὰ εἰς πρόσωπα, τὰ ὁποῖα πρὸ 10 καὶ 15 ἐτῶν ἔχουσι λάβει δίπλωμα ἐργολάβου, ἐπὶ τῇ προφάσει ὅτι ταῦτα στεροῦνται τῆς προσηκούσης ἱκανότητος· καὶ παρὰ τὴν διαταγήν, τὴν ὁποίαν ἔδωκε τὸ Ὑπουργεῖον, ἠρνήθη νὰ ἐκδώσῃ πιστοποιητικὰ εἰς ἐργολάβον, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἀναγνωρισθῆ ἀπὸ τοῦ 1902· καὶ τούτου ἕνεκα παρουσιάσθη τὸ φαινόμενον ὅτι ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Σπάρτης–Γυθείου δὲν παρουσιάζεται ἐργολάβος παρὰ εἷς καὶ μόνος, ὁ ὁποῖος ἠξίου νὰ θέσῃ αὐτὸς τοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς ἀναλαμβάνει τὴν ἐργολαβίαν τῆς κατασκευῆς τῆς ὁδοῦ. Θὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ἵνα θέσῃ τὸν νομομηχανικὸν Σπάρτης εἰς τὴν θέσιν του καὶ ὑποδείξῃ αὐτῷ ὅτι ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παρέχῃ τὰ προσήκοντα πιστοποιητικά, καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία εἶναι ἁρμοδία νὰ ἐκδίδῃ τὰ διπλώματα, αὐτὴ καὶ μόνη εἶναι ἁρμοδία νὰ ἐξετάζῃ καὶ ν’ ἀποφαίνηται περὶ τῆς ἱκανότητος τῶν ἐργολάβων καὶ οὐχὶ ὁ νομομηχανικός.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Πετροπουλάκης.

§65Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν ἀναφοράν, διότι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ὡς ἐκ τῆς ἐλλείψεως ὁδοῦ στεροῦνται πάσης συγκοινωνίας μὲ τὰς ἄλλας πόλεις, μὲ τὴν Τρίπολιν καὶ τὴν Σπάρτην, ζημιοῦνται δὲ σοβαρῶς, διότι δὲν δύνανται νὰ μεταφέρωσι τὰ ἐμπορεύματά των, τὰ ὁποῖα εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον εἶναι πολὺ ὀλίγα. Ὄντως, κύριε Ὑπουργέ, δὲν παρουσιάσθησαν κατὰ προηγουμένας δημοπρασίας ἐργολάβοι, ὅπως καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀνέπτυξα, διότι ἐθεώρουν τοὺς ὅρους βαρεῖς, καὶ εἰς τὴν τρίτην δημοπρασίαν, ἡ ὁποία ἐγένετο, πάλιν δὲν παρουσιάσθησαν. Δίκαιον λοιπόν, νομίζω, εἶναι, κύριε Ὑπουργέ, ἵνα, ἐφαρμόζοντες τὴν διάταξιν τοῦ νόμου, καθ’ ἣν δικαιοῦσθε νὰ προκηρύξητε δημοπρασίαν πρὸς προμήθειαν ὑλικῶν, εἰς ἣν δύνανται νὰ προσέλθωσι καὶ μὴ ἐργολάβοι, προκηρύξητε τοιαύτην δημοπρασίαν καὶ τοιουτοτρόπως εἶναι βέβαιον ὅτι θὰ ἐπισκευασθῶσιν αἱ ὁδοί, διότι τότε θὰ παρουσιασθῶσι πολλοὶ μειοδόται, συνάμα δὲ θὰ ὠφεληθῇ καὶ τὸ Δημόσιον, διότι θὰ γεννηθῇ ἀνταγωνισμός.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φουρίδης.

§67Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Εἰς ἐμὲ ἐπιβάλλεται, κύριε Ὑπουργέ, νὰ τονίσω περισσότερον τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ νὰ τὴν συστήσω εἰς ὑμᾶς, διότι πέρυσι κατὰ τὸν Νοέμβριον, ὅτε ἦσαν παραμοναὶ ἐκλογῶν, ὅτε ἐπηγαίνομεν εἰς Βρέσθενα, σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἐκινδυνεύσαμεν δὶς νὰ φονευθῶμεν ἕνεκα τῆς καταστάσεως τῶν ὁδῶν.

§68Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Καὶ εἰς ποῖον μέρος δὲν ἐκινδυνεύσατε; Εἰς τὸν Κάμπον δὲν ἐκινδυνεύσατε;

§69Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Διέρχεταί τις ἐπὶ 1½ ὥραν ποταμόν, ἐντὸς τοῦ ὕδατος, διότι δὲν ὑπάρχει ἄλλο μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐπικοινωνήσῃ μὲ τὴν Σπάρτην, ἐπὶ πλέον δέ, ἂν δὲν εἶναι δυνατὸν ἕνεκα τῆς μεγάλης δαπάνης νὰ κατασκευασθῇ ὁδὸς κατ’ εὐθεῖαν μεταξὺ Σπάρτης–Βρεσθένων, νὰ κατασκευασθῇ τμῆμα, τὸ ὁποῖον νὰ ἑνώσῃ τὴν δημοσίαν ὁδὸν μὲ τὰ Βρέσθενα, διότι εἶναι πρωτογενὴς ἡ κατάστασις καὶ ὄχι μόνον ἡ μεταφορὰ τῶν ἐμπορευμάτων καθίσταται δυσχερεστάτη, ἀλλὰ καὶ ἡ ζωὴ τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι μεταβαίνουσιν ἐκεῖ, κινδυνεύει.

§70Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἐν πλήρει βεβαιότητι ὅτι οὐδὲν θὰ γίνῃ ὁμιλοῦμεν, ἀλλ’ οἱ κύριοι Βουλευταὶ ἀποκομίζουσι τὴν εὐχάριστον ἀπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ βεβαίωσιν ὅτι θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναφορά.

§71Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ἐγὼ θὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως σταλῇ μηχανικὸς νὰ μελετήσῃ τὴν κατασκευὴν τῆς γεφύρας, τοὐλάχιστον ἵνα μὴ οἱ ἄνθρωποι παρακωλύωνται νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὴν Σπάρτην καὶ ἀποκλείωνται ἀπὸ τοῦ νὰ μεταφέρωσι τὰ ἐμπορεύματά των καὶ τὰ προϊόντα των καὶ οἱ ἴδιοι ἀκόμη νὰ μεταβῶσιν. Ἄν κατασκευασθῇ ἡ γέφυρα, πιστεύω ὅτι οἱ ἴδιοι θὰ κατασκευάσωσι τὴν ὁδὸν διὰ προσωπικῆς ἐργασίας, ἡ γέφυρα δὲ δὲν ἀπαιτεῖ πολὺ μεγάλην δαπάνην.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτούπης νὰ συμπληρώσῃ τὰ λεχθέντα.

§73Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μὲ διάφορον ἐντελῶς τόνον θὰ συμπληρώσω τὰ λεχθέντα. Καὶ ἂν ἤμην φίλος τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἤρκει ἡ ἀβελτερία της ὅσον ἀφορᾷ τὴν συγκοινωνίαν τῆς Σπάρτης, διὰ νὰ ἔπαυον νὰ εἶμαι φίλος αὐτῆς, διότι δὲν ἐννοῶ ποῖος λόγος ὑπάρχει νὰ ἐξακολουθῇ νὰ ὑποστηρίζῃ τις μίαν Κυβέρνησιν ἀνορθώσεως, ὅταν βλέπῃ τὴν πατρίδα του τελείως ἐγκαταλελειμμένην.

§74Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὄχι δά, κύριε Κουτούπη. Παρακαλῶ.

§75Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§76Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις προεκήρυξε τρεῖς δημοπρασίας, αἱ ὁποῖαι ἀπέτυχον.

§77Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Θὰ τὸ εἴπω.

§78Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Τώρα θὰ ἐκθέσῃ τὸ ἔργον τμηματικῶς.

§79Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὰ γνωρίζω αὐτά, ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον ἐπὶ παρομοίου θέματος, ὅτι εἶναι ἀπελπιστικὸν νὰ ἐξαρτᾷ ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία ἀπὸ τὴν διάθεσιν τῶν ἐργολάβων τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὁδῶν. Ὑπῆρχε τρόπος· ἡ τροποποίησις τοῦ Διατάγματος, καὶ τοῦτο ὑπεσχέθη ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι θὰ τὸ κάμῃ καὶ δὲν τὸ ἔκαμεν, ὅπως δὲν ἔκαμε κανὲν ἄλλο ἔργον, πᾶσαι δ’ αὗται αἱ δικαιολογίαι οὐδὲν ἄλλο εἶναι εἰμὴ παρέλκυσις τῶν ὑποθέσεων καὶ κέρδος ἡμερῶν διὰ τῶν ὑποσχέσεων ἐκείνων. Δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, ἀλλ’ ἔχω τηλεγράφημα τῶν κατοίκων τῶν Βρεσθένων καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐκπληρώσω τὴν ἐντολήν των, ἀλλὰ τὴν ἐκπληρῶ, ἀφοῦ τοῖς ἔγραψα ὅτι θὰ συμμορφωθῶ μὲ τὴν ἐντολήν των, ἀλλὰ βεβαιῶ αὐτοὺς ὅτι δὲν θὰ γίνῃ τίποτε.

§80Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Αὐτὸ τοῖς ἔγραψα καὶ ἐγώ.

§81Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, καθ’ ἣν ἀνεκοίνωσα εἰς τὴν Βουλὴν τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις σχετικῶς μὲ τὴν ὁδὸν Βρεσθένων–Σπάρτης, καὶ βεβαίως πρέπει νὰ ὑπάρχωσιν ἐξαιρετικοί τινες λόγοι, οἱ ὁποῖοι νὰ ἐπαναφέρωσι ζήτημα, εἰς τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ εὑρίσκῃ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐξετέλεσε πᾶν ὅ,τι ἠδύνατο νὰ ἐκτελέσῃ διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν. Τί εἶπον ὅτι ἔγινε διὰ τὴν συντήρησιν τούτων; Ἔμαθεν ἡ Κυβέρνησις παρὰ τῶν ἁρμοδίων Ἀρχῶν ὅτι αἱ ὁδοὶ αὐταὶ ἔχουσιν ἀνάγκην ἐπισκευῆς, καὶ ἔσπευσα νὰ διατάξω τὰς σχετικὰς μελέτας, ἐνέκρινα τοὺς σχετικοὺς προϋπολογισμούς, ἐξέθηκα εἰς μειοδοτικὴν δημοπρασίαν πάσας τὰς ὁδοὺς ταύτας. Ἡ δημοπρασία ἐγένετο εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον. Τὴν πρώτην φορὰν ἀπέτυχε, διότι διάφοροι ἐργολάβοι δὲν προσῆλθον, διότι δὲν ἤθελον νὰ προσέλθωσιν.

§82Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Διότι οἱ ὅροι ἦσαν βαρύτατοι.

§83Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μία δημοπρασία ἐγένετο ἢ δύο;

§84Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἐπανελήφθη ἡ δημοπρασία καὶ κατὰ τὴν δευτέραν φορὰν δὲν προσῆλθον μειοδόται καὶ εἶπον εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἠνάγκαζον τοὺς ἐργολάβους νὰ μὴ προσέλθωσιν. Ἦσαν συνηθισμένοι μὲ καθεστώς, τὸ ὁποῖον ἐπέτρεπεν εἰς αὐτοὺς ὀφέλη, τὰ ὁποῖα δὲν ἠδύναντο νὰ προσπορισθῶσι διὰ τὰ ἔργα τῆς εἰρημένης ὁδοῦ. Ἀλλ’ ὁ Ὑπουργὸς ἔσπευσε νὰ μεταρρυθμίσῃ τοὺς ὅρους ἐκείνους, καὶ ἀπορῶ μὲ τὸν κ. Κουτούπην ἐρωτῶντα τί ἔπραξεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ Ὑπουργὸς ἔσπευσε νὰ μεταρρυθμίσῃ τοὺς ὅρους, τοὺς ὁποίους ὑπέδειξαν αἱ ἀνάγκαι τῶν πραγμάτων. Ἀλλὰ δυστυχῶς καὶ πάλιν οἱ ἐργολάβοι δὲν ἠθέλησαν νὰ προσέλθωσιν. Ὡς ἐκ τούτου δυνάμει τοῦ δικαιώματος, ὅπερ ἔχει ἡ Κυβέρνησις, θὰ σπεύσῃ νὰ ἐκτελέσῃ αὕτη τὸ ἔργον κατὰ τὸν πλέον εὔκολον καὶ συμφέροντα τρόπον.

§85Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἡ ὑπηρεσία, ὡς γνωρίζω, εἶχε λάβει σημείωσιν, ἵνα τηλεγραφήσῃ χθὲς εἰς τὸν νομάρχην Σπάρτης νὰ τῇ ὑποδείξῃ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ εἶναι δυνατὴ ἡ εὐκολωτέρα ἐκτέλεσις τῶν ἔργων.

§86ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἐτηλεγράφησα ἀμέσως εἰς τὸν μηχανικόν.

§87ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Νὰ γίνῃ ἔργον τι ἔστω καὶ ἐλάχιστον. Οὔτε δημοπρασία οὔτε ἄλλο τι. Ἀλλά, ὅταν θὰ γίνῃ, δὲν θὰ εἶσθε ὑμεῖς Ὑπουργός.

§88Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Κύριοι, φαίνεται ὅτι δὲν κατενοήθη οὔτε ἡ ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως οὔτε τί εἴπομεν πρὸ ὀλίγου. Ἀληθὲς καὶ βέβαιον εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔπραξε καὶ πράττει πᾶν τὸ δυνατόν. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι δὲν θὰ εἶναι ἐφικτὸν νὰ κατασκευασθῇ καμμία ὁδὸς ἐν Λακωνίᾳ ἐφ’ ὅσον ὁ κύριος μηχανικὸς ἔχει τὴν ἰδέαν ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁ μόνος δυνάμενος νὰ κανονίζῃ τὰ προσόντα τῶν ἐργολάβων. Ἐκ 18 προσώπων, τὰ ὁποῖα εἶχον δίπλωμα πρὸ 10–15 ἐτῶν, εἰς οὐδένα ἔδωκε πιστοποιητικὸν περὶ τῶν ὑπ’ αὐτοῦ ἐκτελεσθέντων ἔργων. Ἕνεκα τῆς τοιαύτης ἀρνήσεώς του εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ συστήσω εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου νὰ παραγγείλῃ εἰς αὐτὸν νὰ ἐκδώσῃ πιστοποιητικὸν εἰς τὸν ἐργολάβον Θ. Ἀλέπην. Ὁ ἁρμόδιος ἐπὶ τῶν δημοσίων ἔργων μοὶ εἶπεν ὅτι εἶναι δικαίωμα τοῦ μηχανικοῦ. Ἐγὼ τῷ εἶπον ὅτι δὲν εἶναι δικαίωμα τοῦ μηχανικοῦ νὰ ἀποφασίζῃ περὶ τῆς ἱκανότητος· ὑποχρέωσις τοῦ μηχανικοῦ εἶναι νὰ ἐκδίδῃ τὰ πιστοποιητικὰ τῆς ἱκανότητος συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 4 τοῦ ἀπὸ 16 Δεκεμβρίου 1891 Β. Διατάγματος καὶ ἡ Διεύθυνσις τῶν Δημοσίων Ἔργων ἀποφασίζει περὶ τῆς ἱκανότητος τοῦ φέροντος τὸ πιστοποιητικόν. Ὁ κύριος μηχανικὸς φαίνεται ὅτι ἔχει εὐνοουμένους ἕνα ἢ δύο ἐργολάβους. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ὑποχρεοῖ αὐτούς....

§89ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Διατί δὲν ἀναλαμβάνουσιν αὐτοί;

§90Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Διὰ ποῖον λόγον; Διότι θέλουσι ν’ ἀναλάβωσιν, ὅπως αὐτοὶ θέλουσιν; ἐνῷ, ἐὰν ἦσαν καὶ οἱ 18 ἄλλοι ἐργολάβοι, ἡ ὑπηρεσία θὰ εὕρισκεν ἐργολάβους ν’ ἀναλάβωσι τὴν ἐπισκευὴν τῶν ὁδῶν. Θὰ παρακαλέσω καὶ πάλιν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ὑποδείξῃ εἰς τὸν μηχανικὸν ὅτι ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐκδώσῃ πιστοποιητικὰ τῶν ἐργασιῶν, ἃς ἐξετέλεσαν οἱ ἐργολάβοι.

§91Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸν λόγον.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡμιλήσατε.

§93Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος δὲν θὰ ὁμιλήσω. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ διατάξῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων παρατύπως, θὰ τὸν ἐξελέγξωμεν. Εἰμὶ ἐκ τῶν Βουλευτῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι βεβαίως ἐλέγχουσι τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ οἱ ὁποῖοι μετὰ μεγαλειτέρας χαρᾶς ἐπαινοῦσι τὰ ἄξια ἐπαίνου ἔργα, ἕκαστος δὲ Ὑπουργὸς πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν δύναμιν νὰ καυχᾶται, ἐὰν παρουσιάζηται εἰς τὴν Βουλήν, ἔστω καὶ ἐλεγχόμενος δι’ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐξετέλεσε θεραπεύσας τὴν οὐσίαν καὶ παραβιάσας τοὺς τύπους. Ἀλλ’ ἤδη καὶ τοὺς τύπους καὶ τὴν οὐσίαν παραβαίνει.

§94Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Συνιστῶ τὴν αἴτησιν τῶν συμπολιτῶν μου, καθόσον τὸ ἕλος τῆς Μεγάλης Βρύσεως ἔχει ἐπιβλαβεστάτην ἐπίδρασιν εἰς τὴν ὑγείαν ἁπάντων τῶν κατοίκων τῆς ἐπαρχίας Φθιώτιδος. Εἶναι τόσον ἐπιβεβλημένη ἡ ἀποξήρανσις τοῦ ἕλους τούτου, ὥστε ἡ Κυβέρνησις νομίζω ὅτι ὀφείλει νὰ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα ἐγκαίρως σώζουσα οὕτω χιλιάδας ὑπάρξεων πασχουσῶν ἐκ τῆς ὑπάρξεως αὐτοῦ.

§95Σ. ΣΟΜΜΑΡΙΠΑΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν αὐτήν.

§96Ι. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. Καὶ ἐγὼ ὡσαύτως συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν αὐτήν.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμπληρωθείσης τῆς ὥρας αἱ ἄλλαι ἀναφοραὶ καὶ ἐρωτήσεις ἀναβάλλονται διὰ τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν. Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ὁ κ. Σ. Φορέστης ἔχει τὸν λόγον, ἵνα ὑποβάλῃ πρότασιν νόμου.

§98Σ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ὑπάρχει τοῦ μεγάλου εὐεργέτου Παναγῆ Βαλλιάνου ἵδρυμα ὑπὸ τὸ ὄνομα «Βαλλιάνειος Γεωργικὴ πρακτικὴ σχολή», ἡ ὁποία εὐτυχῶς μέχρι σήμερον λειτουργεῖ τακτικῶς εἰς τὴν Κεφαλληνίαν. Κατ’ αὐτὰς διωρίσθη εἰς χημικός, ὁ ὁποῖος νυχθημερὸν ἐργάζεται οὐ μόνον εἰς τὰ ἔργα τῆς σχολῆς, ἀλλὰ καὶ εἰς ἰδιαιτέρας ἐργασίας, καὶ ἰδίως ἀσχολεῖται εἰς τὰ τῆς οἰνοποιίας, καὶ οὗτος οὐδεμίαν λαμβάνει ἀποζημίωσιν διὰ τὴν ἐργασίαν του αὐτήν. Πολλοὶ συμπολῖταί μου ἐνδιαφερόμενοι διὰ τὸ εὐεργετικὸν τοῦτο ἵδρυμα μοὶ συνέστησαν ὅτι ὁ χημικὸς οὗτος μὴ ἀμειβόμενος ὅπως πρέπει ἀναλόγως τῶν κόπων του δυνατὸν νὰ παραιτηθῇ, τότε δὲ θὰ ζημιωθῇ κατὰ πολὺ ἡ σχολὴ αὕτη καὶ συγχρόνως δὲν θὰ εὑρεθῇ καὶ ἄλλος νὰ τὸν ἀναπληρώσῃ. Ἐπειδὴ οἱ χημικοὶ οὗτοι συμπεριλαμβάνονται εἰς τὸ ἄρθρον 19 τοῦ νόμου τοῦ σχετικοῦ, ὅστις λέγει ὅτι «ὅστις ὑπηρετεῖ εἰς τὴν Βαλλιάνειον Γεωργικὴν σχολὴν ὑπάγεται ὑπὸ τὰς ἀμέσους διαταγὰς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν», προσάγω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον μετ’ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ δεχθῇ τοῦτο, καὶ δοθῇ ἓν ἐπίδομα μόνιμον εἰς τὸν χημικὸν τοῦτον, ἵνα μὴ ἀπολέσῃ τὸν ἄνδρα ἡ Βαλλιάνειος αὕτη σχολή.

§99Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Εἶναι πολὺ δικαία ἡ πρότασις τοῦ κ. Φορέστη.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται ἤδη περὶ συστάσεων.

§101Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διερμηνέων τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας καὶ τοῦ προξενικοῦ αὐτῆς γραφείου». Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Ἐπὶ ταύτης τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Γαρδικιώτης.

§103Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἡ τρίτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν παραπονοῦμαι σχετικῶς μὲ τὸ νομοσχέδιον περὶ διανομῆς τῶν Ζαππείων κτημάτων. Ὑπεβλήθη μὲν ἡ ἔκθεσις χθές, ἀλλὰ δὲν κατωρθώθη ἀκόμη νὰ διανεμηθῇ. Θὰ παρεκάλουν τὴν Βουλήν, ἐὰν συνήνει, νὰ προταχθῇ καὶ νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν.

§104ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐλπίζω ὅτι οὐδεὶς ἔχει ἀντίρρησιν.

§105ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διανομῆς τῶν Ζαππείων κτημάτων» παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ διανομῆς τῶν Ζαππείων κτημάτων παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§107Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ἡ προθυμία, μετὰ τῆς ὁποίας ἡ Βουλὴ ἐψήφισε τὸ νομοσχέδιον περὶ διανομῆς τῶν Ζαππείων κτημάτων, δηλαδὴ νομοσχέδιον καθαρῶς ἀγροτικόν, μοὶ ἐπιβάλλει τὴν ὑποχρέωσιν καὶ μοὶ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσω ἀπὸ τὴν Βουλήν, ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ πρόταξις τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἀγροτικοῦ τοῦ ἀφορῶντος τὴν διανομὴν τῶν κτημάτων ἐν Κερκύρᾳ. Τὸ νομοσχέδιον ἐπεξειργάσθη ἡ ἐπιτροπὴ εὐρύτατα, λίαν ἐπισταμένως καὶ μεμελετημένως, καὶ εἶμαι πλέον ἢ βέβαιος ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν οὐδὲ ἡ ἐλαχίστη ἀντίρρησις νὰ ὑπάρξῃ τόσον ἐπὶ τῆς προτάξεως, ὅσον καὶ ἐπὶ τῆς συζητήσεως αὐτοῦ.

§108ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Οὐδεμία ἀντίρρησις, οὐδεμία.

§109Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Σύμπασα ἡ Βουλὴ ἐνθυμεῖται καλῶς ὅτι αὐτὸς ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος εἶπεν ὡρισμένως ἀπὸ τοῦ βήματος ὅτι θὰ προβῇ εἰς τὴν λύσιν τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος Κερκύρας, περὶ τοῦ ὁποίου ὑπέβαλον καὶ ἐγὼ πρότασιν σὺν τῇ ὑποβολῇ ἑτέρας προτάσεως ὑφ’ ἑτέρων συναδέλφων. Ἑπομένως νομίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πιστὸς πρὸς ὅσα ὑπεσχέθη θὰ θελήσῃ ἀπόψε νὰ ψηφισθῇ εἰς αʹ ἀνάγνωσιν.

§110Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Εἶναι γνωστὸν εἰς ἡμᾶς, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ὡρισμένοι κάτοικοι τοῦ χωρίου Φραντζῆ, διότι δὲν ὑπετάγησαν εἰς τὰς θελήσεις τοῦ ἰδιοκτήτου, ὅπως πληρώσωσι τὸν φόρον τῶν σπειρομένων γαιῶν, ἐξεδιώχθησαν. Αὐτοὶ παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως τοῖς χορηγηθῇ παρακείμενον ἐκκλησιαστικὸν λιβάδιον μικρᾶς ἐκτάσεως ἐπὶ δικαίᾳ ἀποζημιώσει κατὰ τὸν νόμον περὶ διαθέσεως ἐθνικῶν γαιῶν. Ἔχω ὑποβάλει πρότασιν νόμου, ἐν τῇ ὁποίᾳ περιλαμβάνεται ἀκροτελεύτιον ἄρθρον, ἐν ᾧ λέγεται ὅτι ἡ ἐκτέλεσις τοῦ νόμου ἐπαφίεται εἰς τὴν ἔκδοσιν σχετικοῦ Β. Διατάγματος. Παρακαλῶ νὰ προταχθῇ καὶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν.

§111ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουσι πολλαὶ προτάσεις περὶ προτάξεως διαφόρων νομοσχεδίων καὶ προτάσεων νόμων.

§113Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐνῷ ἐγνώριζεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποσχέσεις του, δὲν ἔπρεπε νὰ δώσῃ τοιαύτας πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, διότι ἔδωκεν ὡρισμένας καὶ κατηγορηματικὰς ὑποσχέσεις.

§114ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εὑρίσκομαι εἰς τὴν λυπηρὰν ἀνάγκην ν’ ἀμυνθῶ κατὰ τοιούτου εἴδους ἐπιθέσεων, καὶ δὲν δύναμαι ν’ ἀφήσω τὴν Βουλὴν νὰ μένῃ ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν ψευδολογιῶν. Ὅτε συνεζητεῖτο τὸ ἄρθρον 17 τοῦ Συντάγματος, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας Βουλευτὴς μὲ διέκοψε λέγων ὅτι νομίζει ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀρχῶν, τὰς ὁποίας ὑποστηρίζω, δὲν ὑπάρχει κώλυμά τι, ἵνα λυθῇ καὶ τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα Κερκύρας, καὶ εἶπον εἰς αὐτὸν ὅτι κατ’ ἐμὲ δὲν ὑπάρχει κώλυμα, ὅπως λυθῇ καὶ τοῦτο. Οὐδέποτε ἐγὼ εἶπον ὅτι θὰ λύσω τὸ ζήτημα τὸ ἀγροτικὸν τῆς Κερκύρας. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ θελήσῃ νὰ λύσῃ καὶ τοῦτο, οὐδέποτε ὅμως ἐγὼ εἶπον ὅτι θὰ λύσω αὐτό, καὶ εἶναι περιττὸν οἱ κύριοι Βουλευταί, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ κάμωσιν ἀντιπολίτευσιν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, νὰ καταφεύγωσιν εἰς τοιούτου εἴδους ἀντιπολίτευσιν.

§115Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἐὰν δὲν ἐνθυμῆται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐνθυμοῦμαι ἐγὼ καλῶς... (θόρυβος καὶ κωδωνοκρουσίαι).

§116Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ψευδολογίαι δὲν λέγονται ἐδῶ μέσα, καὶ δὲν ἐπιτρέπεται τὰ χείλη τοῦ Πρωθυπουργοῦ νὰ λέγωσι τοιαῦτα πράγματα.

§117Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ἐὰν δὲν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, διαμαρτύρομαι μὲ ὅλην τὴν δύναμιν τῆς ψυχῆς μου.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅπως προταχθῇ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 44 πρότασις νόμου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἀγροτικῶν ἀκινήτων ἐν Κερκύρᾳ ἐκ τῶν βαρυνόντων αὐτὰ διηνεκῶν βαρῶν» παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Γίνεται εἶτα δεκτὴ ἡ πρότασις νόμου κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον. Ἐπίσης γίνονται δεκταὶ κατ’ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς κατ’ ἀρχὴν καὶ παραπέμπονται εἰς ἐπιτροπὴν αἱ προτάσεις νόμου 1) «περὶ διαθέσεως δραχ. 22,000 ἐκ τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ὁδοποιίας τῶν δήμων Σπερχειάδος καὶ Μακρακώμης πρὸς κατασκευὴν ὁδοῦ ἀπὸ Βαρυμπόπης εἰς Σπερχειάδα», 2) «περὶ ὑπαγωγῆς τῶν δήμων Γόμφων καὶ Ἀργιθέας εἰς τὰς δικαστικὰς ἐν γένει Ἀρχὰς Τρικκάλων» καὶ 3) «περὶ παραχωρήσεως μέρους τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ λιβαδίου «Πλακωτὸ» εἰς τοὺς κατοίκους τοῦ χωρίου Φραντζῆ». Ἐπίσης ψηφίζεται εἰς βʹ ἀνάγνωσιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἡ πρότασις νόμου περὶ «τροποποιήσεως τοῦ ἐδαφίου 31 τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου ͵ΓΨΚʹ (ἀριθ. 3720) περὶ ἀναγραφῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πιστώσεως πρὸς συνδρομὴν τοῦ Κράτους εἰς δημοσυντήρητά τινα Γυμνάσια καὶ εἰς φιλανθρωπικὰ καὶ ἄλλα ἱδρύματα». Ψηφίζεται εἶτα τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων τοῦ ͵ΓΤΝΔʹ (3354) νόμου «περὶ ἱδρύσεως ἐν Ἀθήναις Νοσοκομείου τῶν ἀφροδισίων νοσημάτων ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «Νοσοκομεῖον Ἀνδρέου Συγγροῦ»).

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ͵ΓϠΛΒʹ νόμου τοῦ 1911 «περὶ συστάσεως τμήματος ἐργασίας καὶ κοινωνικῆς προνοίας καὶ τοῦ ͵ΓΨΚΔʹ τοῦ 1910 περὶ συστάσεως Ὑπουργείου Γεωργίας, Ἐμπορίου καὶ Βιομηχανίας».

§120Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον ψηφίζονται τὰ νομοσχέδια, δὲν μᾶς ἀφήνει τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον νὰ συζητήσωμεν αὐτά. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ παρατηρήσω ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ὅτι ἄνευ οὐδενὸς λόγου ἱδρύεται μία θέσις τμηματάρχου καθ’ ὃν χρόνον ὁ ἀριθμὸς τῶν δύο γραμματέων δὲν ἐλαττοῦται ἀπὸ τὸ Τμῆμα τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς βιομηχανίας· ἀλλὰ φαίνεται ὅτι ὁ προνομιοῦχος τμηματάρχης, ὁ καὶ καθήκοντα γενικοῦ γραμματέως ἐξακολουθῶν νὰ ἐκτελῇ, πρέπει νὰ ἔχῃ πλείονας γραμματεῖς, ὅπως ἔχῃ καιρὸν ν’ ἀπασχολῆται εἰς τὰ ἄλλα ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀνέλαβεν, ὡς τὰ τοῦ βασιλικοῦ ἐπιτρόπου διαφόρων ἑταιρειῶν, τὰ ὁποῖα φαίνεται ὅτι τὸν εἵλκυσαν εἰς τὴν θέσιν τοῦ Ὑπουργείου καὶ ὄχι τὰ συμφέροντα τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Οὕτω δὲ τὸ Τμῆμα τῆς Οἰκονομίας γίνεται Τμῆμα σπατάλης καὶ ὄχι οἰκονομίας. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου ͵ΓΩΚΓʹ περὶ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου καὶ ͵ΓΩΚΕʹ περὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου», ὁ κ. Γραμματεὺς παρακαλεῖται ν’ ἀναγνώσῃ τὸ ἄρθρον 1.

§122ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει)...

§123Γ. ΠΩΠ. Ἤθελον νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ὅτι θὰ ἦτο δίκαιον, ὅπως ληφθῇ πρόνοια, σὺν τῇ μεταβολῇ ταύτῃ τῇ δικαιοτάτῃ τοῦ ἄρθρου 26 τοῦ ψηφισθέντος ἤδη νόμου ͵ΓΩΚΓʹ, διὰ τοὺς ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου μέχρι σήμερον μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων τῶν ἱδρυμάτων τούτων, διὰ τὰ ὁποῖα τὸ ἥμισυ καταβάλλει τὸ Πανεπιστήμιον, καθόσον ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου οἱ κλητῆρες καὶ ὑπάλληλοι τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης λαμβάνουσι τὸ ἥμισυ τοῦ μισθοῦ.

§124Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἐλήφθη πρόνοια διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο· ὑπεβλήθη νομοσχέδιον περὶ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως.

§125Γ. ΠΩΠ. Πότε θὰ ψηφισθῇ;

§126Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὁμοῦ μετὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§127Γ. ΠΩΠ. Ἂν δὲν ψηφισθῇ ὁ Προϋπολογισμός;

§128Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἔδωκα ἐπὶ ἰδίᾳ μου εὐθύνῃ σήμερον ἐντολήν, ὅπως πληρωθῶσιν. Ἀλλά, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ πίστωσις, οὐδεὶς εἶναι δυνατὸν νὰ πληρωθῇ. Ἡ δὲ πίστωσις ἡ συμπληρωματικὴ ψηφίζεται μετὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ πάντοτε.

§129Γ. ΠΩΠ. Ἀκριβῶς αὐτὸ ἤθελον νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κύριον Ὑπουργόν, ὅτι, ἐφ’ ὅσον ὁ ἴδιος εὑρίσκει ἀπολύτως δίκαιον νὰ πληρωθῶσιν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουσι μισθὸν 70 δραχμῶν, ζῶσι δὲ ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου μέχρι σήμερον ἄνευ αὐτοῦ, νὰ ληφθῇ πρόνοια.

§130ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μετὰ τὴν ἀναπληρωματικὴν πίστωσιν θὰ ψηφισθῇ αὐτό.

§131Γ. ΠΩΠ. Ναί· ἀλλὰ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ἐὰν δὲν ψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἶναι συναφῆ πρὸς τὸν Προϋπολογισμόν, δὲν ἐγκρίνει. Δὲν θὰ ἦτο ἄσκοπον νὰ τεθῇ ἐδῶ ἡ διάταξις, διὰ ν’ ἀποδοθῇ μία δικαιοσύνη.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§133Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 2 φέρεται ἡ ἑξῆς τροποποίησις: «Διορίζεται ἐν τῷ Γεωλογικῷ, Παλαιοντολογικῷ, Φυσικῷ ἐργαστηρίῳ καὶ τῷ Χημείῳ ἀνὰ εἷς παρασκευαστὴς ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ δραχμῶν 120», ἀντὶ τῶν 150.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δραχμῶν 120;

§135Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Μάλιστα.

§136Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 ὑπέβαλον τροπολογίαν ἀναχωρήσας ἐκ τῆς ἀρχῆς ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιδιώκεται ἡ ἀναπλήρωσις ἐλλείψεών τινων μὴ προβλεφθεισῶν. Ἐπειδὴ δὲ μεταξὺ τῶν ἐλλείψεων αὐτῶν ὑπάρχει καὶ ἔλλειψις οὐσιώδης ἀφορῶσα τὰ δικαιώματα τοῦ ἀρχιτέκτονος, δι’ αὐτὸ ὑπέβαλον μίαν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔδωκα πρὸς ὑμᾶς πρὸ ὀλίγου καὶ τὴν ὁποίαν γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργός.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Ζαβιτσάνου ἔχουσα οὕτω: «Τὸ ὄγδοον ἐδάφιον τῆς § 2 τοῦ ἄρθρου 25 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Διορίζεται ἀρχιτέκτων τοῦ Ἐθνικοῦ καὶ τοῦ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου, κατόπιν γνωμοδοτήσεως τῆς Συγκλήτου, ὁ ἔχων δίπλωμα πολιτικοῦ μηχανικοῦ ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ δραχμῶν διακοσίων (200)». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 μὲ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ζαβιτσάνου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§138Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ὀφείλω καὶ τελευταίαν συμβολὴν εἰς τὸν νόμον. Ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν τὰ παροράματα, ἀλλὰ καὶ νῦν ἔτι ὑπάρχουσί τινα. Θὰ παρεκάλουν, ὅπως προστεθῇ καὶ ἄρθρον 4, τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ διορθώσῃ παρόραμα τοῦ νόμου. Πρόκειται περὶ τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ νόμου περὶ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου. Τὸ ἄρθρον 4, τὸ ὁποῖον προτείνω νὰ προστεθῇ καὶ τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ διορθώσῃ παροράματα, ἔχει ὡς ἑξῆς: Ἄρθρον 4. Τὸ ἐδάφ. 2 τῆς § 3 τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ νόμου ͵ΓΩΚΕʹ τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: Ἡ θητεία τῶν βοηθῶν ὁρίζεται τριετής, δυναμένη ν’ ἀνανεωθῇ ἅπαξ κατὰ τὴν περίπτωσιν τῆς § 2 τοῦ ἄρθρου τούτου. Ἐπίσης τὸ ἐδάφ. 3 τῆς § 3 τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ νόμου ͵ΓΩΚΕʹ τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: Ὁ μισθὸς τῶν βοηθῶν ὁρίζεται εἰς δραχ. 80 ἄνευ αὐξήσεως ἐκτὸς τοῦ μισθοῦ τῶν βοηθῶν κλινικῶν, ὧν ὁ μισθὸς ὁρίζεται εἰς δραχμὰς 60 μηνιαίως, ἰσχύουσι δὲ ὡς πρὸς αὐτοὺς αἱ διατάξεις τοῦ ἐδαφ. 3, § 2 τοῦ ἄρθρου τούτου.

§139ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Μάλιστα. Εἶναι παροράματά τινα. Ἔδωκα εἰς τὸ ἄρθρον 3 μίαν τροπολογίαν σχετικῶς μὲ τὰ προσόντα τοῦ λογιστοῦ. Εἶναι τοιαῦτα τὰ προσόντα, ὥστε δὲν δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἡ τροπολογία ἔχει ὡς ἑξῆς: «Λογιστὴς διορίζεται ἐπὶ βαθμῷ καὶ μισθῷ τμηματάρχου βʹ τάξεως ὁ ἐπὶ πενταετίαν διατελέσας ὑπάλληλος οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας ἐπὶ βαθμῷ Ὑπουργικοῦ γραμματέως Αʹ τάξεως, ἢ ὁ ἐπὶ πενταετίαν ὑπηρετήσας ἐν ἀνεγνωρισμένῃ Τραπέζῃ ἢ ἀνωνύμῳ ἑταιρείᾳ».

§141Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Δὲν τὸ γράφομεν: «ὁ ὑπηρετήσας εἰς ὁμοιόβαθμον θέσιν» μὲ δύο λέξεις;

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἠκούσθη ἀναγινωσκόμενον ἀπὸ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Λακωνίας καὶ ἐτροποποιήθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§143ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω καὶ μίαν ἄλλην τροπολογίαν.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἡ τροπολογία ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἱδρύεται ἐν τῷ Καποδιστριακῷ Πανεπιστημίῳ τετάρτη ἕδρα τῆς Ἑλληνικῆς Φιλολογίας, ἐπαφίεται δὲ εἰς τὴν Φιλοσοφικὴν Σχολὴν τὸ δικαίωμα, ἵνα εἰς ἕνα τῶν καθηγητῶν τῆς Ἑλληνικῆς Φιλολογίας ἀναθέσῃ τὴν διδασκαλίαν τῆς μέσης καὶ ἀνωτέρας Ἑλληνικῆς Φιλολογίας».

§145ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἐνθυμεῖται ἡ Βουλὴ ὅτι ἐπὶ ἑνὸς ἑκάστου καθηγητοῦ ἐζητήθη ἡ γνώμη τῶν Σχολῶν· ἡ Φιλοσοφικὴ Σχολὴ κληθεῖσα νὰ γνωματεύσῃ περὶ τῶν ἑδρῶν εἶχε γνωματεύσει περὶ ἱδρύσεως τεσσάρων ἑδρῶν τῆς Ἑλληνικῆς Φιλολογίας, ἔλεγε δ’ ὅτι εἷς ἐξ αὐτῶν θὰ διδάσκῃ τὴν μέσην καὶ ἀνωτέραν Ἑλληνικὴν Φιλολογίαν. Σχετικῶς μὲ τὴν ἀπόφασιν τῆς Σχολῆς, ἡ ὁποία ἐγένετο τῇ 16 Ἰουλίου διὰ παμψηφίας, θέτω τὴν τροπολογίαν αὐτήν, ἡ ὁποία εἶναι πολὺ δικαία.

§146Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐπὶ τῆς τροπολογίας, κ. Πρόεδρε, ἔχω τὸν λόγον. Τώρα τὴν ἀκούω. Παρακαλῶ νὰ τὴν ἴδω. Ἡ τροπολογία λέγει τὰ ἑξῆς: «Ἱδρύεται ἐν τῷ Καποδιστριακῷ Πανεπιστημίῳ τετάρτη ἕδρα τῆς Ἑλληνικῆς Φιλολογίας, ἐπαφίεται δὲ εἰς τὴν Φιλοσοφικὴν Σχολὴν τὸ δικαίωμα, ἵνα εἰς ἕνα τῶν καθηγητῶν τῆς Ἑλληνικῆς Φιλολογίας ἀναθέσῃ τὴν διδασκαλίαν τῆς μέσης καὶ ἀνωτέρας Ἑλληνικῆς Φιλολογίας». Δὲν θὰ θελήσω νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Βουλήν, κύριοι συνάδελφοι, τίς συζήτησις ἐγένετο περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, πόσον σφοδρὰ ὑπῆρξε καὶ τί ἐλέχθη. Δὲν ἐλησμονήθη, λέγω, κ. Βουλευταί, ὅτι ἐχειροκρότησεν ἐμὲ ἡ Βουλὴ εἰς βάρος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Δὲν ἐλησμονήσατε ὅτι, καίτοι κατ’ ἐπανάληψιν συνεκρούσθημεν πολλάκις πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀπεδείξαμεν ἐν τούτοις ὅτι οὐδεμίαν συγγένειαν ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας πρὸς τὴν ἀλήθειαν, ὡς ἀποδεικνύει ἡ πρώτη ἀγόρευσίς του ἐν παραβολῇ πρὸς τὴν δευτέραν, καὶ αὕτη ἐν παραβολῇ πρὸς τὴν τρίτην, καὶ αὕτη ἐν παραβολῇ πρὸς τὴν τετάρτην.

§147Δ. ΧΗΝΙΑΔΗΣ. Πρέπει νὰ εἴμεθα εὐλαβέστεροι πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Χηνιάδη, νὰ μὴ μὲ ἀναπληροῦτε.

§149Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι, ὅτε ἐπρόκειτο νὰ ψηφισθῇ ἡ διάταξις αὐτή, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἐδήλωσε πρὸς τὸν συνάδελφον ἐκ Λακωνίας κ. Μέρμηγκαν ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ ἀφορᾷ τὸν ἐν Ὀξφόρδῃ καθηγητὴν κ. Μενάρδον.

§150Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἔτι μᾶλλον ἐξαίρει τὸ πρᾶγμα ἡ δημοσίευσις τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως εἰς τὸ τεῦχος τῶν Πρακτικῶν.

§151ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν πρόκειται νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν. Προσθήκη εἰδικοῦ ἄρθρου γίνεται τώρα.

§152Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Διὰ τὸν κ. Μενάρδον, τὸν ὁποῖον ἔχετε ἀναμένοντα ἤδη ἐν τῇ Βιβλιοθήκῃ τῆς Βουλῆς.

§153ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁ ἤδη ἰσχύων κανονισμὸς μὲ τὸ Διάταγμα, τὸ ὁποῖον τὸ συντηρεῖ, ἐπιτρέπει τὴν ἵδρυσιν τῆς ἕδρας ταύτης. Αἱ ἕδραι τῆς ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Φιλολογίας περιορίζονται εἰς δύο, ἤδη δὲ προτείνεται καὶ τρίτη. Εἶναι δυνατὸν ὁ ἤδη ἀγορεύων νὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν περὶ τούτου;

§154Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἔχει ἀντίρρησιν ὁ ῥήτωρ ὅσον ἀφορᾷ τοῦτο, ὅτι καὶ τότε καὶ νῦν εἰς ἓν ἀπεβλέψατε, μίαν μόνην κατεύθυνσιν εἴχετε καὶ ὡς Κυβέρνησις καὶ ὡς Ὑπουργοί, τίνι τρόπῳ θὰ διορίσητε τὸν Μενάρδον, περὶ τοῦ ὁποίου τότε ἐλέγετε ὅτι ἦτο καθηγητὴς ἐν Ὀξφόρδῃ, καὶ ὅτε συνελήφθητε ἐπ’ αὐτοφώρῳ, ὅτι δὲν ἐλέγετε τὴν ἀλήθειαν, τότε ἐζητήσατε νὰ κολάσητε τὰς φράσεις ὑμῶν τὰς πρώτας. Δὲν θὰ δυνηθῆτε νὰ ὑφαρπάσητε τὴν ψήφισιν τοιαύτης διατάξεως ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως ἡμῶν, διότι δὲν ἐλησμονήσατε πόσα ἐλέχθησαν ἐναντίον ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἐθεωρήθη ὡς ἐπιβουλευόμενος τὴν γλῶσσαν καὶ τὴν θρησκείαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δὲν ἐλησμονήσατε τὰ ποιήματα, ἅτινα διενεμήθησαν ἔντυπα, καὶ τὰ ὁποῖα ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ὡμολόγησεν ὅτι ἦσαν αἰσχρότατα.

§155ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι ἐκτὸς τοῦ θέματος, κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀγορεύων.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁμιλεῖτε ἐκτὸς τοῦ θέματος. Ἐδῶ πρόκειται περὶ αὐξήσεως ἑδρῶν ἀπὸ 3 εἰς 4· ἐὰν ἔχητε ἀντίρρησιν κατὰ τῆς αὐξήσεως, τῶν ἑδρῶν δύνασθε νὰ ὁμιλήσητε.

§157Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Βεβαιότατα. Ἀλλὰ τί πράττω ἤδη;

§158ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑποβάλω τὴν τροπολογίαν ταύτην, διὰ ν’ ἀφαιρεθῇ καὶ τὸ τελευταῖον ἐπιχείρημα ὅτι ἡμεῖς θέλομεν ν’ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὴν ἀρχαίαν Ἑλληνικὴν Φιλολογίαν τοὺς ἐπιστήμονας, οἱ ὁποῖοι ἤθελον προαγάγει τὴν γλῶσσαν περισσότερον παντὸς ἄλλου. Ὅτε, κύριε Πρόεδρε, ἄνθρωποι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τὸ τοιοῦτο πρὸ παντὸς ὑπεστήριξαν, ἔρχονται σήμερον καὶ λέγουσιν ὅτι ἐρχόμεθα νὰ διορίσωμεν τὸν Μενάρδον, ἐγὼ τότε ἀναγκάζομαι ν’ ἀποσύρω τὴν τροπολογίαν.

§159ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§160Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Νὰ τὴν ἀποσύρῃ.

§161Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Εὖγε. Ἀφοῦ τὴν ἀποσύρετε, οὐδὲν ἄλλο ἔχω νὰ πρεσθέσω.

§162ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὁ χρόνος τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς εἶναι δυστυχῶς μεμετρημένος, ὡς βλέπετε, δὲν δυνάμεθα δὲ ν’ ἀνοίγωμεν συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ καταναλώσωσι πολὺν χρόνον. Ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι ἡ τροπολογία, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη, ἤθελεν εὐχαριστήσει ὁλόκληρον τὴν Βουλήν, ἰδιαίτατα δὲ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Λακωνίας. Ἀλλά, ἐὰν πρόκειται ἡ τροπολογία αὕτη νὰ χρησιμεύσῃ εἰς καταγάλωσιν χρόνου ἐπὶ ματαίῳ, ἀποσύρομεν αὐτήν. Ὑπάρχει χρόνος πάντοτε, ὅπως καὶ ἐν τῇ μελλούσῃ Βουλῇ εἰσαχθῇ νομοσχέδιον, διὰ νὰ ἱδρυθῶσι τρεῖς ἕδραι τῶν ἀρχαίων Ἑλληνικῶν μαθημάτων πλὴν τῆς ἄλλης, ἡ ὁποία ὑπάρχει.

§163Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἡμεῖς ἀρκούμεθα εἰς αὐτά.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως». Ὁ κ. Κουτούπης ἔχει τὸν λόγον.

§165Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως ὑπὸ τὰ χειροκροτήματα τῆς Βουλῆς ὑπέβαλε σειρὰν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα κατὰ τὰς παρατηρήσεις τινῶν, οἱ ὁποῖοι πάντοτε εἶναι δύσπιστοι καὶ εἰς τοὺς ὁποίους τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἐγὼ δὲν συγκατελεγόμην, δὲν ἐπρόκειτο νὰ ψηφισθῶσιν. Ἤδη μὲ ὅλην τὴν σπουδήν, ἡ ὁποία χαρακτηρίζει τὴν Κυβέρνησιν ἀδικαιολογήτως, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας προτάσσει νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ θεραπεύσῃ ἀδυναμίας προσώπων τινῶν, χωρὶς νὰ πρόκειται νὰ θεραπευθῶσιν αἱ ἀνάγκαι τῆς ὑπηρεσίας. Νομίζω ὅτι χρησιμώτατον θὰ ἦτο νὰ ψηφίσωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπεσχέθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας περὶ κανονισμοῦ τοῦ μισθοῦ τῶν δημοδιδασκάλων καὶ περὶ τῆς συντάξεως τῶν ὑποδιδασκάλων, ἀλλ’ αὐτὸ μένει εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἐλπὶς ὅτι θὰ συζητηθῇ ποτε. Ἐπίσης δὲν προσάγονται πρὸς συζήτησιν καὶ τὰ νομοσχέδια, περὶ τῶν ὁποίων δύναταί τις νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι θὰ ἐπέλθῃ βελτίωσις εἰς τὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως ἐν γένει. Ἀλλὰ τί συμβαίνει; Συμβαίνει ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον πλειστάκις ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, ὅτι ὑπάρχει ἡ τάξις τῶν προνομιούχων, τῶν ὁποίων τὴν πρώτην θέσιν ἔχουσιν οἱ ὑπάλληλοι, οἱ τμηματάρχαι τῶν Ὑπουργείων. Τὸ συμφέρον τούτων πρόκειται νὰ θεραπεύσῃ ἡ Βουλή. Πρὸ ἑνὸς ἔτους ἐψηφίσαμεν νομοσχέδιον περὶ συμπληρώσεως τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας· προσετέθησαν πρόσωπα, τὸ δὲ νομοσχέδιον τὸ συνέταξαν τὰ αὐτὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσι καὶ σήμερον ἐν τῷ αὐτῷ Ὑπουργείῳ. Ἐὰν αὐτοὶ δὲν ἦσαν ἱκανοὶ πρὸ ἑνὸς ἔτους νὰ φροντίσωσι περὶ τῆς ὑπηρεσίας, οὔτε ἐφέτος εἶναι ἱκανοί. Ἀλλὰ τί συμβαίνει; Βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον πείθουσι τὸν Ὑπουργόν, ὅστις ὑποβάλλει νομοσχέδια τοιαῦτα εἰς τὴν Βουλήν, διὰ τῶν ὁποίων θεραπεύονται τὰ συμφέροντα αὐτῶν. Ποῖος εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο προτάσσεται μεταξὺ τῶν ἄλλων ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι «τὸ ἅπαν» τοῦ κ. Ὑπουργοῦ κατὰ τὴν περίοδον αὐτήν; Ἡ ἔκθεσις ὁμιλεῖ περὶ λεγεῶνος ἑλληνοδιδασκάλων καὶ δημοδιδασκάλων, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ οἱ ὁποῖοι ἔπαυσαν νὰ ὑπηρετῶσιν ἀφ’ ὅτου ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, τὸ ὁποῖον, ἐπαναλαμβάνω, συνετάχθη ἀπὸ τὰ ἴδια πρόσωπα, τὰ ὁποῖα εἰσηγήσαντο εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ τὴν ὑποβολὴν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Ποῖον εἶναι τὸ μέγα κακόν, τὸ ὁποῖον παρατηρεῖται; Ἐλλείπει ὁ γενικὸς γραμματεύς, καὶ τὴν θέσιν ταύτην πρέπει κάποιος νὰ τὴν λάβῃ, ὁ ὁποῖος θ’ ἀπαλλάξῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν πολλῶν καθηκόντων. Ἡ ὕπαρξις τῆς θέσεως τοῦ γενικοῦ γραμματέως ἔχει περισσότερα καθήκοντα ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἐν τούτοις ὁ ἴδιος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὅστις εἶναι καὶ προσωρινῶς τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν κατενόησε τὴν ἀνάγκην νὰ προσθέσῃ καὶ θέσιν γενικοῦ γραμματέως. Φαίνεται ὅτι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ὑπάρχει τὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἱκανοποιηθῇ καὶ ὄχι τὸ κατάλληλον.

§166Γ. ΠΩΠ. Λειψανδρία!

§167Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Καὶ νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ ὑπάρχει ἀνάγκη, ἣν ὡμολόγησεν ὁ κ. Ὑπουργός, περὶ ψηφίσεως ἄλλων νομοσχεδίων, ἅτινα θὰ ὑπεδέχετο πράγματι ἡ Βουλὴ μετὰ χειροκροτημάτων, διότι, ὅτε ὑπεβλήθησαν, μερικοὶ μόνον εἶπον ὅτι ταῦτα δὲν θὰ ἐψηφίζοντο. Ταῦτα τυγχάνουσι τῆς γενικῆς ἐπιδοκιμασίας τῆς Βουλῆς, ὡς τὸ τῶν δημοδιδασκάλων καὶ ὑποδιδασκάλων, ἀλλὰ ταῦτα δὲν εἶναι σύμφωνα πρὸς τὸ σύστημα τῆς Κυβερνήσεως νὰ φροντίζῃ μόνον περὶ τῶν ἰσχυρῶν, ὡς ἐὰν ἀπὸ τὴν ἐκπαίδευσιν τίποτε ἄλλο δὲν ἔλειπε παρὰ μόνον τὰ διὰ τοῦ ἰσχύοντος νόμου ὑπάρχοντα ἕξ τμήματα καὶ 15 γραφεῖα νὰ γίνωσι 7 τμήματα καὶ 16 γραφεῖα. Ὅταν θὰ προστεθῇ ἓν τμῆμα καὶ ἓν γραφεῖον, τότε οὐδεὶς θὰ παραπονῆται διὰ τὴν ἐν Ἑλλάδι ἐκπαίδευσιν· θὰ πληρωθῶσι πάντα τὰ κενά! Εἰς τὸν γενικὸν γραμματέα, ὅστις προστίθεται, δὲν φαίνεται ποῖα καθήκοντα θ’ ἀνατεθῶσιν, ἂν θ’ ἀναλάβῃ καθήκοντα ἄλλων τμημάτων ἢ θὰ εἶναι μόνον διὰ νὰ δέχηται τὰς ἀληθῶς πλείστας ὅσας ἐπισκέψεις διὰ διαφόρους ἀνάγκας τῆς παιδείας. Βλέπω τὸ νομοσχέδιον νὰ προνοῇ σχετικῶς πρὸς τὸ προσωπικόν, χωρὶς νὰ δικαιολογῇ τὴν τοιαύτην προσθήκην, ἀλλὰ μόνον προνοεῖ περὶ ἑνὸς γραμματέως καὶ περὶ συστάσεως γραφείου πληροφοριῶν, ὅπερ δὲν ὑπάρχει εἰς ἄλλα Ὑπουργεῖα μεγαλειτέρας σπουδαιότητος, διότι πληροφορίας παρέχουσι πάντα τὰ τμήματα. Ἀλλὰ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δημιουργεῖται στατιστικὴ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, διὰ νὰ δημιουργηθῇ τμῆμα ὀργάνων γυμναστικῆς καὶ οὕτω καθεξῆς, ὥστε νὰ γένηται σήμερον καὶ τὸ ἄλλο γραφεῖον τῶν πληροφοριῶν. Ἀλλά, ἐὰν θελήσῃ τις νὰ ἐξετάσῃ τὰ προσόντα, διότι αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου, βλέπει τί μαγειρεύεται. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν εἶχον ὑποδείξεις παρά τινος, διότι πολλοὶ θὰ ἐγνώριζον ποῖα καὶ τὰ πρόσωπα τὰ ἐνδιαφερόμενα, ἀλλ’ ἐκ τῆς ἐσπευσμένης παραβολῆς πρὸς τὰ ἰσχύοντα, ἣν ἔκαμα, εὑρίσκω ὅτι, διὰ νὰ προβιβασθῇ τις γραμματεὺς πρώτης τάξεως, ἐνῷ ὁ ἐν ἰσχύϊ νόμος ἔλεγεν ὅτι ἀπαιτεῖται διαγωνισμός, κατὰ τὸ ὑπὸ τροποποίησιν νομοσχέδιον αἴρεται ὁ διαγωνισμός, καὶ οὕτω πως γίνεται πρόοδος εἰς τὴν μόρφωσιν τῶν ὑπαλλήλων! Αὐτὸ δὲν μὲ ἐνδιαφέρει, ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον χαρακτηρίζει ἑκάστοτε ὅλην τὴν νομοθεσίαν, εἶναι ὅτι ἀποβλέπομεν εἰς ὡρισμένα πρόσωπα. Ἡ ἀρχὴ εἶναι μία· οἱ ὑπάλληλοι κατατάσσονται διὰ διαγωνισμοῦ, προάγονται διὰ διαγωνισμοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν δὲ διὰ τὸν βαθμὸν ἑνὸς Ὑπουργείου ν’ ἀπαιτῆται διαγωνισμός, διὰ τὸν αὐτὸν δὲ βαθμὸν τοῦ ἑτέρου Ὑπουργείου νὰ μὴ ἀπαιτῆται. Ἐδῶ ὑπάρχει διαγωνισμός, καὶ διὰ τῆς τροποποιήσεως αἴρεται ὁ διαγωνισμός· δὲν γνωρίζω διὰ τίνα λόγον. Διὰ προαγωγὴν τοῦ ἐφόρου τῶν ἀρχαιοτήτων ἡ δεκαετία γίνεται πενταετία. Ἂς εἶναι· πιθανὸν νὰ ἔκρινεν ἡ ὑπηρεσία ὅτι ἡ πενταετία εἶναι ἀρκετή. Ἀλλ’ εἰς τὸ τέταρτον τμῆμα τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, ἐκτὸς τοῦ διατελέσαντος τμηματάρχου, ὅστις φυσικὰ ἔχει τὰ προσόντα νὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ μείνῃ τοιοῦτος, προστίθεται ὅτι ἔχει τὰ προσόντα ὁ τακτικὸς ἢ ἔκτακτος καθηγητὴς τῆς Φιλοσοφικῆς ἢ Νομικῆς Σχολῆς, ὁ ἔχων νὰ παρουσιάσῃ γραπτὰς μελέτας ἀναγομένας εἰς τὴν ὀργάνωσιν τοῦ Πανεπιστημίου. Τοιαύτην ἐπιστήμην ὀργανωτικὴν Πανεπιστημίων δὲν γνωρίζω, πιστεύω δὲ καὶ οὐδεὶς ἄλλος, καὶ ἀναγράφεται προσὸν δίπλωμα καὶ μελέται ἀναγόμεναι εἰς τὴν ὀργάνωσιν. Πιθανόν, ἵνα ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Παιδείας ἱκανοποιήσῃ ἐκεῖνον, ὅστις θὰ τὸν ἐβοήθησεν εἰς τὴν σύνταξιν τῶν δύο νομοσχεδίων περὶ Πανεπιστημίων, ἀλλὰ νομίζω ὅτι αὐτὸ εἶναι ἔργον αὐτοῦ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ, ὥστε νὰ μὴ ὀφείλῃ εὐγνωμοσύνην εἴς τινα διὰ τὴν σύνταξιν τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ παρόντος, διότι ταῦτα ἀπεκόμισα ἐκ τῆς ἀντιπαραβολῆς τοῦ νόμου καὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι πάντες οἱ Ὑπουργοὶ καὶ τοῦ παρελθόντος καὶ τοῦ παρόντος τὴν αὐτὴν σπουδὴν εἶχον, κατὰ τίνα τρόπον νὰ φροντίζωσι περὶ τροποποιήσεως τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας, ἵνα διὰ τῶν διαφόρων τροποποιήσεων πολλοὶ εἴτε προϊστάμενοι εἴτε ὑφιστάμενοι εἴτε ἔξω τῆς ὑπηρεσίας δύνανται νὰ ἐπιτύχωσι κάτι τι, ὅπερ οἱ ἐν ἰσχύϊ νόμοι δὲν ἐπέτρεπον. Πάντες οἱ Ὑπουργοὶ φιλοτιμοῦνται νὰ ὑποβάλωσι τοιούτους νόμους καὶ τοιουτοτρόπως ἡ γραφειοκρατία ἐνισχύεται. Οἱ εἰσερχόμενοι εἰς τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας γνωρίζουσιν ὅτι πρέπει παντὶ τρόπῳ νὰ τοποθετηθῶσιν εἰς τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν, διότι γνωρίζουσιν ὅτι οὗτοι ἀποτελοῦσι προνομιοῦχον τάξιν, ἣν δὲν ἀποτελοῦσιν ἐκεῖνοι, οἵτινες ὑπηρετοῦσι μακράν, καὶ διὰ τοῦτο παρατηρεῖται ἡ σπουδὴ πάντων νὰ τοποθετηθῶσιν εἰς τὰς κεντρικὰς ὑπηρεσίας. Δὲν ἀρκεῖ ὅτι ἔχουσι πάντα τὰ ἀγαθά, τὰ ὁποῖα παρέχει ἡ πρωτεύουσα καὶ τὰ ὁποῖα δὲν παρέχουσιν αἱ ἐπαρχίαι, ἀλλ’ ἐκεῖνοι, οἵτινες εἶναι εἰς τὸ κέντρον, κατροθώνουσι νὰ ἔχωσι καὶ ἄλλα κέρδη, δὲν ἀποβλέπουσιν εἰς τὰ ὑλικά, μολονότι καὶ τοιαῦτα ἔχουσι, διότι ἀποτελοῦσι συμβούλια καὶ ἐπιτροπὰς διαγωνισμῶν ἐπ’ ἀμοιβῇ, καὶ διὰ τοῦτο παρατηρεῖται αὐτὴ ἡ ἀνισότης καὶ αὐτὴ ἡ δυσαρέσκεια ἐκείνων, οἵτινες ὑπηρετοῦσι μακρὰν τοῦ κέντρου, ἀπέναντι ἐκείνων, οἵτινες ὑπηρετοῦσιν εἰς τὸ κέντρον.

§168Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὁ κ. Βουλευτὴς Λακωνίας σὺν τῇ ἄλλῃ νομοθετικῇ ἐνασχολήσει, εἰς ἣν καταγίνεται, ἀσχολεῖται ἀπό τινος καὶ εἰς τήν ἐργασίαν τοῦ νὰ ἐφευρίσκῃ ποῖαι θέσεις αὐξάνονται διὰ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλουσιν ἑκάστοτε οἱ Ὑπουργοί. Κατήντησε δὲ τοῦτο, φαίνεται, ψύχωσις παρ’ αὐτῷ μέχρι τοῦ σημείου τοῦ νὰ παραμελῇ, ὡς καὶ ὁ ἴδιος ὡμολόγησε τὴν μελέτην τῶν νομοσχεδίων, νὰ ἔρχηται δ’ ἐνταῦθα ἀμελέτητος καὶ ν’ ἀγορεύῃ ἐπί τινα λεπτὰ τῆς ὥρας, διὰ νὰ ἐπικρίνῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ λέγῃ ὅτι ἐγὼ δὲν ἐμελέτησα τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ πρὸ ὀλίγου μόλις παρετήρησα τοῦτο, καὶ φυσικὰ δὲν γνωρίζω τί λέγει. Καὶ ἐνῶ ταῦτα λέγει ἐπικρίνει τὸν Ὑπουργὸν διότι αὐξάνει τὰς θέσεις καὶ ὅτι κάμνει ταῦτα διὰ τμηματάρχας, οἵτινες ἴσως νὰ ἐβοήθησαν αὐτὸν εἰς σύνταξιν νομοσχεδίων, καὶ ἄλλα πολλά. Τί λέγει ὁ κ. Βουλευτής, κύριοι Βουλευταί; Λέγει ὅτι τὰ Τμήματα αὐξάνονται ἀπὸ 5 εἰς 7. Δηλῶ, Κύριοι, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς οὐδὲν Τμῆμα προσθέτει, διότι ὤφειλεν ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ γνωρίζῃ ὅτι καταργεῖται τὸ Τμῆμα, ὅπερ σήμερον ὑπάρχει, τῶν σχολικῶν βιβλίων, καὶ γίνεται Τμῆμα ἀνωτάτης ἐκπαιδεύσεως ἴδιον, τοῦτο δὲ δικαιολογεῖται ἐκ τῆς συστάσεως καὶ δευτέρου Πανεπιστημίου, δι’ ἧς ηὐξήθη πολὺ ἡ ἐργασία αὐτοῦ, καταργεῖται δὲ ἄνευ οὐδεμιᾶς βλάβης τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς συνεφώνησεν ὅτι πρὸ ὀλίγων μηνῶν ἐψηφίσαμεν νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου τὸ ἀρχιτεκτονικὸν Γραφεῖον τὸ ἐκάμαμεν ἀρχιτεκτονικὸν Τμῆμα, καὶ ἕνεκα τούτου εἶναι καὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Εἶναι ἤδη κατηργημένον διὰ τοῦ νόμου καὶ δὲν ἔχει ἢ μόνον τὸ ὄνομα. Ὥστε περὶ οὐδεμιᾶς αὐξήσεως τῶν Τμημάτων πρόκειται, ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς Λακωνίας εἶπεν ὅτι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως προστίθεται θέσις γενικοῦ γραμματέως. Ἐνθυμοῦμαι, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἀγορεύων ἐνταῦθα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ καθορισμοῦ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἔλεγε σὺν τοῖς ἄλλοις ὅτι ἡ θέσις τοῦ γενικοῦ γραμματέως εἶναι ἀναγκαία εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, κατὰ μείζονα δὲ λόγον, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, διότι ἔχει πολλὴν ἐργασίαν, καὶ ἕνεκα τούτου ἐνόμιζον, ὅτε συνέτασσον τὸ νομοσχέδιον, ὅτι ταύτην τὴν φορὰν ὁ κ. Κουτούπης δὲν θὰ ὁμιλήσῃ περὶ τῆς θέσεως ταύτης, διότι ὁ ἴδιος ἐγνώριζεν ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ὤφειλε νὰ ἔχῃ γενικὸν γραμματέα. Ἀλλ’ ὁ κ. Κουτούπης ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ θέματος νομίζει ὅτι ἤθελεν εὕρει εὐκαιρίαν νὰ ἐπικρίνῃ ἐμὲ λέγων: Κύριε Ὑπουργέ, εἶπον νὰ καταργήσητε τὰς θέσεις. Ἀλλ’ ἐγὼ τί κάμνω; Κάμνω τὴν θέσιν τοῦ γενικοῦ γραμματέως, ἀλλὰ καταργῶ τὴν θέσιν τοῦ ἰδιαιτέρως γραμματέως, διότι ἐνόμισα ὅτι εἰς Ὑπουργὸν μὴ ἐπιβαρύνοντα οὔτε κατὰ μίαν δραχμὴν τὸ Ὑπουργεῖόν του, ὡς εἶναι τοῦτο γνωστόν, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ νὰ προσθέσῃ δαπάνας. (Εὖγε καὶ χειροκροτήματα). Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπε καὶ τι ἄλλο, ὅτι ἐγὼ μετέβαλον τὰ προσόντα τῶν διαφόρων τμηματαρχῶν, δι’ αὐτὸ δὲ γίνεται τὸ νομοσχέδιον, ἵνα μεταβάλω ταῦτα ἐπὶ τὸ ἀσφαλέστερον. Ὁμολογῶ ὅτι ὁ χρόνος ἀπέλιπεν εἰς τὸν κ. Βουλευτήν, ἵνα μελετήσῃ τὸ νομοσχέδιον. Διότι εἶχον μὲν βάσιν δικαιολογητικὴν ἐν τῷ ἄλλῳ νομοσχεδίῳ τὸν διαγωνισμόν, ἀλλὰ τοῦτο ἦτο κατά τι κακῶς συντεταγμένον, καὶ δὲν ἐγνώριζεν ἡ ὑπηρεσία, ἂν ὁ διαγωνισμὸς θ’ ἀπῃτεῖτο διὰ πᾶσαν προαγωγὴν ἢ διὰ τὴν εἰσαγωγὴν μόνον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, κατόπιν δὲ θ’ ἀπῃτεῖτο τὸ προσὸν τῆς εὐδοκίμου ὑπηρεσίας πρὸς προαγωγήν, ὡς γίνεται εἰς πάντα τὰ Ὑπουργεῖα. Τοῦτο δ’ ἀκριβῶς ἔκαμον. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς εἰς τὸ Τμῆμα τῆς ἀνωτάτης ἐκπαιδεύσεως ἐκ τῶν ἀπαιτουμένων προσόντων διαβλέπει φοβερὰ καὶ τρομερά, διαβλέπει δὲ καὶ τὸν ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος μὲ καθωδήγησεν εἰς τοῦτο. Τολμῶ ἐνταῦθα κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ δώσω τὴν πληροφορίαν ὅτι ὁ ταλαίπωρος Ὑπουργὸς συνέταξε μόνος του νομοσχέδιον ἀκούσας πολλῶν γνώμας καὶ ἀναγνώσας πολλῶν ὑπομνήματα καὶ ἐκθέσεις. Οὐδένα τοιοῦτον ἄνθρωπον ἔχω, παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ μοὶ ὑποδείξῃ τοιοῦτον ἢ νὰ μοὶ ὑποδείξῃ τὸν ἄνθρωπον, διὰ τὸν ὁποῖον θέτω τὰ ὡρισμένα αὐτὰ προσόντα. Ἐγὼ ἀπαιτῶ πράγματι νὰ ἔχῃ προσόντα ὁ διευθύνων τὸ Τμῆμα τῆς ἀνωτάτης ἐκπαιδεύσεως, τοιαῦτα δὲ προσόντα ἔχουσιν οἱ τακτικοὶ ἢ ἔκτακτοι καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου ἢ οἱ ἄνθρωποι οἱ ἔχοντες εἰδικὰς μελέτας. Τοῦτο δὲ πράττω, διότι ἔχει μεγάλην ἐπιρροήν. Ἀφ’ ὅτου συνεστήθησαν τὰ Ὑπουργεῖα ἐπιζητεῖται ἡ εἴσοδος εἰς αὐτὰ ἀνθρώπων ἐχόντων εἰδικὰς γνώσεις καὶ δυναμένων νὰ συντρέξωσι τὸν κ. Ὑπουργόν. Δὲν δύναταί τις ἄλλος νὰ εἶναι κατάλληλος ἢ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος κατέγινεν εἰς σπουδὴν τῶν πολιτικῶν ἐπιστημῶν καὶ εἰσῆλθεν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον καὶ κατέλαβε θέσιν ἐπὶ ὀκταετίαν ὡς ἔκτακτος καθηγητής. Νομίζετε ὅτι καλλίτερα προσόντα ἤθελεν ὁ κ. Ὑπουργός; Ἐὰν δὲν εὕρῃ τοιοῦτον, πρέπει νὰ εὕρῃ ἕτερον ἱστάμενον καὶ ἔξω τοῦ Πανεπιστημίου, τὸν ὁποῖον νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὸ Τμῆμα αὐτὸ τοῦ Ὑπουργείου. Ἐὰν δὲν εὕρῃ καὶ τοιοῦτον, τίνα προσόντα θέλετε νὰ ἔχῃ; Δίπλωμα τοῦ Πανεπιστημίου ἢ τῶν πολιτικῶν ἐπιστημῶν; Τὰ προσόντα ταῦτα τιμῶσι περισσότερον τὴν θέσιν ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θέτω ἐγώ; Αὗται εἶναι αἱ κατὰ τὴν κρίσιν μου ὀρθαὶ βάσεις τοῦ νομοσχεδίου.

§169Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Πολὺ ἀνεπιτυχῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καταφεύγει εἰς ἐπιχειρήματα περὶ τῶν ἀσχολιῶν μου εἰς οἰκονομικὰς μελέτας, αἵτινες οὐδόλως μὲ ἀπησχόλησαν εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν, διότι δὲν ὡμίλησα περὶ δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπέρχονται, ἀλλὰ περὶ αὐξήσεως τῶν Τμημάτων καὶ Γραφείων, συνεπέρανα δ’ ὅτι ἐκ τούτου ἀναλόγως ἐπέρχεται καὶ αὔξησις τῶν δαπανῶν, διότι εἶμαι συνηθισμένος νὰ κάμνω ἀκριβεῖς ὑπολογισμούς. Εἰς περίστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ κάμω λόγον περὶ δαπανῶν, θὰ ὑπολογίσω ταύτας ἀκριβῶς, ὡς ἔπραξα πάντοτε. Δὲν εἶχε λοιπὸν ἀνάγκην ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπερασπίζων τὸ νομοσχέδιον νὰ ἐπαινέσῃ ἑαυτόν, διότι οὐδεμίαν δαπάνην ἐπιβάλλει διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἔχει ἰσχυρὰν μνήμην ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἐνθυμεῖται, ὅτε ὡμίλουν ἐναντίον τῆς θέσεως τοῦ γενικοῦ γραμματέως, τί ἔλεγον. Τοῦτο εἶναι πρόσφατον καὶ ἔλεγον τοῦτο, διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἔχει περισσοτέρους λόγους νὰ ἔχῃ γραμματέα παρὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τὸ ὁποῖον οὐδένα ἔχει λόγον νὰ ἔχῃ γενικὸν γραμματέα. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἶχεν ἀνάγκην νὰ διορίσῃ ὡρισμένον πρόσωπον, τὸ ὁποῖον δὲν κατώρθωσε νὰ διορίσῃ ἀμέσως. Ἐὰν ἀνέγραφον ἐπερώτησιν διὰ τὸ θέμα τοῦτο, θὰ εἶχον ν’ ἀναπτύξω ταύτην εἰς χρόνον, κατὰ τὸν ὁποῖον δὲν θὰ εὑρισκώμεθα ἐνταῦθα. Ἡ ἄρσις τοῦ διαγωνισμοῦ οὐδαμῶς δύναται νὰ δικαιολογήσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν στηριχθέντα εἰς ἀσάφειαν τοῦ νόμου. Τὴν ἀσάφειαν περὶ διαγωνισμοῦ ἠδύνατο νὰ ἄρῃ ἀφήνων τὸν διαγωνισμόν. Ἀλλὰ καὶ πάλιν ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἐγὼ δὲν ὑποστήριξα τὴν ἀνάγκην τοῦ διαγωνισμοῦ, ἀλλὰ τὴν ἀνάγκην τῆς ὁμοιομορφίας ἐν τῇ νομοθεσίᾳ. Οἱ περισσότεροι τῶν νόμων ἐν Ἑλλάδι ἤδη ἐπιβάλλουσι τὴν εἰσαγωγὴν καὶ προαγωγὴν εἰς τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας, θὰ εὑρεθῇ δέ τις ἐν ἀμηχανίᾳ ἀναγινώσκων τὴν Ἑλληνικὴν νομοθεσίαν διατί γίνεται ἡ ἐξαίρεσις αὕτη ἐνταῦθα. Ταῦτα κατηγόρησα. Τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα τίθενται, οὐδεμίαν σχέσιν ἔχουσι μὲ τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἐπιτελοῦσι, διότι τὸ περίεργον εἶναι ὅτι αἱ αὐταὶ μελέται αἱ ἀναγόμεναι εἰς τὴν ὀργάνωσιν τῶν ἐπιστημῶν, τὰς ὁποίας ζητεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως, εἶναι διὰ τὸ τέταρτον Τμῆμα, τὸ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, ἐνῷ τοὐναντίον διὰ τὸ τῆς ἀνωτάτης ἐκπαιδεύσεως θὰ ἦτο δικαιολογημένον.

§170Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἦτο σφάλμα. Διὰ τὴν ἀνωτάτην ἐκπαίδευσιν εἶναι.

§171Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ δικαιολογία τοῦ Ὑπουργοῦ δὲν εἶναι ἀρκετὴ διὰ τὸ νομοσχέδιον· διότι δὲν μᾶς εἶπε τίνα λόγον ἔχει τὸ νομοσχέδιον. Περὶ προσώπων δὲν πρόκειται, τὰ δὲ Τμήματα καὶ τὰ προσόντα μένουσι. Διὰ τίνα λόγον ἡ ὑποβολὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἡ προτίμησις αὐτοῦ νὰ προταχθῇ πάντων τῶν ἄλλων νομοσχεδίων, διὰ τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ εἶναι ὑπερήφανος ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ διὰ τῶν ὁποίων δύναται νὰ ἐπέλθῃ πρόοδος εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν; Τίνα λόγον ἔχει ἡ προτίμησις; Ἁπλῶς τυπικόν; Ἢ ἡ μεταβολὴ τῶν προσόντων τοῦ ἐφόρου τῶν ἀρχαιοτήτων ἀπὸ δεκαετίας εἰς πενταετίαν τὸν ἠνάγκασε νὰ ὑποβάλῃ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον;

§172Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Οὐδένα τμηματάρχην δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν, διότι οὐδεὶς ἔχει τὰ προσόντα ταῦτα. Ἐὰν μελετήσητε τὰ πράγματα, θὰ ἴδητε ὅτι δὲν δύνασθε νὰ εὕρητε ἄλλον.

§173Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Σᾶς ἀπήλλαξα τῆς ἀπαντήσεως. Ἡ πενταετία ἢ ἡ δεκαετία δὲν εἶναι ζήτημα. Ἀλλ’ ἤθελον νὰ εἴπω ποῖαι αἱ διατάξεις, ποῖαι αἱ μεταβολαί, αἱ ὁποῖαι ἐπέρχονται. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ αὐτοῦ, ἀλλὰ πρόκειται μόνον περὶ τῆς προσθήκης τοῦ γενικοῦ γραμματέως, ἂν δ’ ὁ ἰδιαίτερος γραμματεὺς ἀναλαμβάνει ἄλλο γραφεῖον, δὲν θέλω νὰ τὸ κατηγορήσω· εἶναι ἀξιέπαινος ὁ κ. Ὑπουργός, διότι καταργεῖ τὸν ἰδιαίτερον γραμματέα, ὁ ὁποῖος οὐδέποτε ἐκτελεῖ καθήκοντα, καὶ μεταβάλλει αὐτὸν εἰς δημόσιον ὑπάλληλον ἐκτελοῦντα μίαν ὑπηρεσίαν. Καὶ ἐδῶ παρατηρῶ ἀνομοιότητα, ὅτι τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα ἔχουσιν ἰδιαιτέρους γραμματεῖς, ἐνῷ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας δὲν ἔχει, καὶ ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς κρίνει περιττὸν τὸν ἰδιαίτερον γραμματέα, καίτοι ὑπῆρχεν οὗτος, ἕτερος δὲ συνάδελφός του δημιουργεῖ τὴν θέσιν αὐτήν, τί ἄλλο δεικνύει τοῦτο παρὰ τὴν ἀνομοιομορφίαν, ἡ ὁποία χαρακτηρίζει ὅλην τὴν νομοθεσίαν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ῥύθμισιν τοῦ προσωπικοῦ τῶν κεντρικῶν ὑπηρεσιῶν;

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῶν ἐν τοῖς σχολείοις τετραδίων.» Ὁ κ. Πατσουράκος.

§175ΙΩ. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Δὲν ἀγνοοῦμεν, ὑποθέτω, κύριοι συνάδελφοι, πάντες ὑπὸ τίνας ὅρους καὶ ὑπὸ τίνας συνθήκας συνεκροτήθη ἡ παροῦσα Βουλὴ καὶ ποῖον σκοπὸν εἶχε νὰ ἐπιτελέσῃ συνελθοῦσα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐν ἔτει σωτηρίῳ ἀνορθωτικῷ—μὲ συγχωρεῖτε διὰ τὸ βαρὺ τῆς φράσεως—1911· ὡσαύτως νομίζω ὅτι δὲν ἀγνοοῦμεν, τίνες εἶναι οἱ λόγοι τῆς ὑπάρξεως τῆς παρούσης Κυβερνήσεως τῆς ἀνορθώσεως ἐν τῇ Ἀρχῇ. Δὲν πιστεύω νὰ ἀμφισβητῆτε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δὲν εἶναι βεβαίως ὀρθόν, εἰ μή τι ἄλλο, ἐν μηνὶ Δεκεμβρίῳ μεσοῦντι, ἐνῷ δὲν ἔχει ὑποβληθῇ κἂν ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ κρίνωμεν τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ συνεπῶς τὴν ἐθνικήν, ἐνῷ κἂν δὲν ὑπεβλήθη, λέγω, ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ, διὰ νὰ ἴδωμεν τέλος πάντων ποῦ βαίνομεν ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικῆς, ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικῶν ὀνείρων καὶ ἰδεωδῶν πατριωτικῶν, ἐνῷ δ’ οὐδὲν ἐξ αὐτῶν ἐν μηνὶ Δεκεμβρίῳ μεσοῦντι προσήχθη ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, εἰς τί ἆρά γε ἀσχολεῖται αὕτη κατὰ τὰς συνεδριάσεις τὰς ἀρχομένας ἀπὸ τῆς 4ης ἀπογευματινῆς μέχρι τῆς 8ης πρωινῆς ὥρας; Δὲν νομίζω ὅτι ἐλησμονήσατε τὸ πεῖσμα, δύναμαι νὰ εἴπω, τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ νὰ ἐξιχθῇ μέχρι σημείου τοιούτου, ὥστε νὰ θέση ζήτημα ἐμπιστοσύνης ἐν τῇ συζητήσει περὶ πιτυραλεύρων. Νομίζω ὅτι ἕτερον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὡσαύτως ἀπησχόλησε καὶ πρὸ ὀλίγου ἀπασχολεῖ τὴν Βουλήν, εἶναι τὸ περὶ Ἀφροδισίων νοσημάτων· ὡσαύτως ἕτερον νομοσχέδιον σπουδαιότατον ἔρχεται πρὸ ἡμῶν κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, πλὴν τοῦ ὀργανισμοῦ, ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν λαμβάνω τὸν λόγον, διότι ἁπλούστατα προσωπικὴ ἦτο ἡ συγκρότησις καὶ διὰ τοῦ παρελθόντος ὀργανισμοῦ, προσωπικὴ καὶ διὰ τοῦ παρόντος, καὶ συνεπῶς, ἂν θὰ ἐπεχείρουν νὰ προσβάλω τὸ προσωπικὸν τοῦ παρόντος ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, θὰ ἠρχόμην εἰς τὸ δεύτερον ἄτοπον τῆς ἰσχύος τοῦ παλαιοῦ ὀργανισμοῦ, ὅστις καὶ πάλιν εἶναι προσωπικός. Ἂς εἰσέλθωμεν ἤδη εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν νομοσχεδίου. Ἐπιγράφεται «Εἰσηγητικὴ ἔκθεσις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν ἐν τοῖς σχολείοις τετραδίων»· πρόκειται δηλαδὴ περὶ ἱδρύσεως μονοπωλίου τοῦ Κράτους ἐπὶ τῶν τετραδίων τῶν σχολείων. Ἀλλ’ ἐπέτυχε, Κύριοι, ὅπως γνωρίζομεν πάντες, ὁ θεσμὸς ὁ μονοπωλιακὸς ἐπὶ τῶν βιβλίων μέχρι τοσούτου, ὥστε νὰ εἰσαγάγωμεν αὐτὸν καὶ ἐπὶ τῶν τετραδίων; Λέγει ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις (ἀναγινώσκει) «Μετὰ τὴν ἐφαρμογήν του κλπ.». Ὅσοι εἴμεθα γονεῖς γνωρίζομεν ποῖος φραγμὸς ἐτέθη εἰς τὴν πληθώραν τῶν βιβλίων, ἐνῷ ὄντως εἴχομεν πρότερον πολλὰ βιβλία, ἀλλ’ ἐκ τῶν ὁποίων ἀπεκομίζετο ὑπὸ τῶν μαθητῶν καί τι κέρδος, ἔστω καὶ εἰς φράσεις, ἔστω καὶ εἰς λέξεις, οὐσιαστικὰς καὶ ἱκανὰς νὰ προσδώσωσι κάτι τι εἰς τοὺς νεανίας εἰς τὸν καθ’ ἡμέραν βίον, διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου τούτου, περὶ οὗ κάμνει λόγον ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀντὶ νὰ τεθῇ φραγμός, ἔγινεν ὅλως τὸ ἐναντίον, ἐτέθη δηλαδὴ εἷς φραγμὸς ὡς πρὸς τὴν ἀπόκτησιν ἀκόμη καὶ τῶν λέξεων καὶ τῶν φράσεων τῶν ἀφορωσῶν τὸ λεκτικὸν τῶν μαθητῶν ὡς πολιτῶν πλέον τῆς αὔριον. Ἀλλὰ γράφεται ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ ἕτερόν τι, ὅτι διὰ τοῦ θεσμοῦ ἐκείνου ἠλαττώθησαν τῶν γονέων αἱ δαπάναι διὰ τὰ βιβλία. Ἀλλ’ ἄν τις ἐξ ὑμῶν ἀντιπαραβάλῃ τὰς δαπάνας, εἰς ἃς ὑπεβάλλετο εἷς γονεὺς διὰ τῆς πληθώρας ἐκείνης τῶν βιβλίων, ἡ ὁποία εἶχε καί τι τὸ ἀγαθόν, ὡς εἴπομεν, θὰ ἴδῃ ὅτι ὑποβάλλεται εἰς μείζονα ἐκείνης δαπάνην διὰ τοῦ ͵ΓΣΗʹ νόμου, χωρὶς νὰ ἔχῃ οὐδὲν ἀπολύτως κέρδος πλὴν τῆς ὑπάρξεως μερικῶν βιβλίων εἰς τὰς βιβλιοθήκας τῶν φιλαναγνωστῶν. Ὑπεβλήθησαν εἰς ὑπερβολικὰς δαπάνας διὰ τοῦ ͵ΓΣΗʹ νόμου τὰ βιβλία καὶ στοιχίζουσι πολὺ περισσότερον τώρα παρ’ ὅ,τι ἐστοίχιζον μὲ τὸν προηγούμενον νόμον, ὁπότε ἦσαν ἐλεύθερα. (Ἀναγινώσκει:) «Καὶ οἱ γογγυσμοί, οἵτινες κ.λ.π». Ἀλλ’ ἐνταῦθα, κύριε Ὑπουργέ, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἔχω ἀντίθετον ἀντίληψιν πρὸς τὴν ὑμετέραν, διότι ἔχω τὴν γνώμην ὅτι εἷς θεσμός, ἂν ἀποδειχθῇ ὅτι ἀπέτυχε, πρέπει νὰ πέσῃ· ἡ μεταρρύθμισις δὲν τὸν σώζει· ἐφ’ ὅσον ἀποδεικνύεται στρεβλὸς εἰς τὴν βάσιν ὁ θεσμὸς αὐτός, δὲν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ. Περὶ τούτου διαφωνοῦμεν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως, διότι ἐγὼ ἔχω, ἐπαναλαμβάνω, τὴν γνώμην ὅτι διὰ τοῦ ἐσχάτως ψηφισθέντος νόμου, τὸν ὁποῖον εἰσηγήσατο ἡ Αὐτοῦ Ἐξοχότης εἰς τὴν Βουλήν, ἐνόμισεν ὅτι ὄντως θὰ ἐπέλθῃ τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἀπὸ ἀγαθοῦ τοῦ συνειδότος, δὲν ἀμφισβητῶ, τὸ ἐπεδίωξεν, ἀλλ’ ἐγὼ ἔχω ὅλως ἀντίθετον γνώμην, ὅτι ἀγόμεθα εἰς τὸ ἀντίθετον ἄκρον. Διότι τί ἐγένετο διὰ τοῦ ψηφισθέντος ὑπὸ τῆς Βουλῆς νόμου, τὸν ὁποῖον εἰσηγήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως; Ἐλαττοῦται κατά τι ἡ δαπάνη τῶν γονέων, δὲν θὰ ἐκλείψωσιν ὅμως καὶ οἱ γογγυσμοὶ τῶν γονέων, ὅταν ἔχωσιν ὑπ’ ὄψει πόσα ἐδαπάνων πρότερον, ὅτε ἦσαν ἐλεύθερα τὰ βιβλία, πόσα δαπανῶσι σήμερον, καὶ πόσα θὰ δαπανῶσιν αὔριον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς προχωρῶν περαιτέρω εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν γράφει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει:) «Ἀλλ’ ἐκ παραλλήλου κ.τ.λ.». Εἰς τοῦτο δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπαναλάβω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου εἶπον, ὅτι ὁ φόρτος, ἐφ’ ὅσον ἦτο εὐθηνότερος, νομίζω ὅτι δὲν παρέβλαπτε τὰ θυλάκια τῶν γονέων, ἀλλ’ ἤθελον ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ν’ ἀφαιρέσῃ τὸν φόρτον, ὁ ὁποῖος εἶναι μικρότερος, ἀλλὰ στοιχίζει περισσότερον εἰς τὰ θυλάκια τῶν γονέων. (Ἀναγινώσκει): «Ἡ ἀνάγκη δ’ αὕτη καθίσταται κ.λ.π.». Τὸ ἂν οἱ παῖδες δὲν ἔχωσι τετράδια τοῦ Σαλιβέρου ἢ τοῦ Τερζοπούλου νομίζω ὅτι δὲν θὰ εἶναι ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος θὰ δωρήσηται εἰς αὐτοὺς τὴν ἀργίαν. (Ἀναγινώσκει): «Καὶ διὰ λόγους καθαρῶς ἐκπαιδευτικούς». Ἐπιτρέψατέ μοι ν’ ἀγνοῶ τοὺς λόγους τούτους, οἱ ὁποῖοι μὲ τὸ μονοπώλιον τῶν τετραδίων θὰ μεταβάλωσι τὸ ἐκπαιδευτικὸν σύστημα καὶ θὰ γίνωσιν ἴσως σοφὰ τὰ τέκνα. (Ἀναγινώσκει:) «Τὰ πλεῖστα τῶν τετραδίων κλπ.». Καὶ ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι τῶν τετραδίων ἡ μία γραμμὴ ὑπῆρξεν ὀλίγον πλαγία, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶναι σοβαρὸν νὰ λέγωμεν ὅτι καταστρέφεται ἡ ὅρασις τῶν μαθητῶν. Προχωρῶν περαιτέρω ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει· «Τὰ περικαλύμματα τῶν τετραδίων κ.λ.π.». Εἴδετε, Κύριοι, τί εἴδους ἀλώπεκας, λύκους καὶ λέοντας περιέχουσι μερικὰ ἐκ τῶν βιβλίων; Ἐνῷ λοιπὸν τὰ βιβλία, τὰ ὁποῖα μεταχειρίζονται τὰ τέκνα ἡμῶν ἐν τοῖς σχολείοις, ἦτο καὶ καλὸν καὶ δίκαιον καὶ ἔπρεπε νὰ διορθώσωμεν, ἐρχόμεθα νὰ διορθώσωμεν τὰ τετράδια, ἀλλὰ ἐγὼ νομίζω ὅτι καὶ νῦν εἰς πλεῖστα τῶν τετραδίων ὑπάρχουσιν εἰκόνες διδακτικαὶ ἀπὸ πάσης ἀπόψεως. Ἄν αὐτὸ θέλῃ νὰ διορθώσῃ ὁ κ. Ὑπουργός, εἶναι ἐλεύθερος καὶ ἄξιος ἐπαίνου, ἀλλὰ λέγει ὅτι «Θὰ εἰκονίζηται ἐν αὐτοῖς κλπ.». Βεβαίως οὐδὲν ἀγαθὸν εἶναι αὐτό. Ἐφ’ ὅσον θὰ περιμένωμεν τὰ τέκνα ἡμῶν ἀπὸ τὸ ἐξώφυλλον τῶν τετραδίων νὰ διδαχθῶσι τὸν πατριωτισμόν, ἐπιτρέψατε μᾶλλον νὰ ἀμφιβάλλω, ἂν θὰ ἦτο σοβαρὸν ν’ ἀπασχολῆται ἡ Βουλὴ διὰ τοιούτων νομοσχεδίων. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ προσθέσω καὶ νὰ τονίσω εἰς τὴν Βουλὴν εἰδικῶς, εἶναι τοῦτο, ὅτι ὁ νόμος ὁ ἐν ἰσχύϊ περὶ βιβλίων καὶ βιβλιοσήμων ἐν γένει ἀπέτυχεν ἢ οὔ; Ἐν παραβολῇ πρὸς τὸν πρότερον ἐν ἰσχύϊ ἀπέτυχεν ἢ οὔ; Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ὁ θεσμὸς ἀπέτυχε, νομίζω ὅτι εἶναι ὅλως περιττὸν νὰ ἐκτείνωμεν τὸν θεσμὸν καὶ εἰς τὰ τετράδια τῶν παίδων ἐν τοῖς σχολείοις. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι σοβαρὸν τὸ τοιοῦτον.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ δικηγόρων». (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἀναγινώσκεται τὸ πρῶτον ἄρθρον).

§177Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐν πρώτοις θὰ ἔπρεπε νὰ εἴπω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἱκανῶς καλά, ἂν μὴ ἄριστα, ἐβαίνομεν μέχρι τοῦδε. Ἐν πάσῃ περιπτώσει σπουδαίαν τινὰ μεταρρύθμισιν τοῦ περὶ δικηγόρων θεσμοῦ δὲν ἐπιφέρει τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Περιέχει ὅμως διατάξεις τινὰς εἰς τὰς λεπτομερείας, αἵτινες θὰ παρουσιάσωσι πολλὰς δυσχερείας εἰς τὴν ἐφαρμογὴν καὶ εἰς πλεῖστα ὅσα πρόσωπα. Λαμβάνω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου, ὄχι μόνον ἵνα εἴπω ὅτι ἀντὶ διπλώματος πρέπει ν’ ἀπαιτῆται πτυχίον κατὰ τοὺς νέους Πανεπιστημιακοὺς νόμους, ἀλλ’ εἰς τὴν δευτέραν περίπτωσιν τοῦ ἄρθρου τούτου ν’ ἀπαιτῆται πρακτικὴ ἐξάσκησις σὺν τῇ τηρήσει τῶν κατωτέρω πειθαρχικῶν διατάξεων. Ἡ διάταξις βεβαίως εἶναι γενικωτάτη, καὶ κατ’ αὐτὴν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ στηριχθῇ ἔλεγχος, διότι καὶ πρακτικὴ ἐξάσκησις ἀπαιτεῖται. Πρέπει δηλαδὴ ν’ ἀπαιτηθῶσι καὶ πειθαρχικαί τινες διατάξεις. Ἀλλά, ἀφοῦ πρόκειται νὰ μεταρρυθμισθῶσιν ὁπωσδήποτε τὰ τῶν δικηγόρων, θὰ προέτεινον ἀντὶ «πρακτικὴ ἐξάσκησις», νὰ τεθῇ «ἔγγραφος πρακτικὴ ἐξάσκησις», νὰ καταργηθῇ ὁλοκλήρως ἡ ἐξάσκησις ἡ πρακτικὴ καὶ ἑπομένως νὰ διαγραφῶσι πλείονες διατάξεις τοῦ πρώτου ἄρθρου. Εἰκονικὴ ἦτο μέχρι τοῦδε ἡ πρακτικὴ ἐξέτασις ἡ ἀπαιτουμένη καὶ κατὰ τοὺς κειμένους νόμους, εἰκονικὴ ἀναμφιβόλως θὰ εἶναι καὶ διὰ τὸ μέλλον, καί, ἐὰν δὲν εἶναι εἰκονική, θὰ εἶναι στρεβλωτική. Ν’ ἀφεθῇ πλήρης ἐλευθερία, ὅπως ἕκαστος παρασκευασθῇ εἰς τὸ ἐπάγγελμά του. Εὔκολον εἶναι, φαντάζεταί τις, ἐάν τις πτυχιοῦχος τῆς νομικῆς ὑπηρετήσῃ ἐν δικηγορικῷ γραφείῳ, ν’ ἀποκτήσῃ ἐμπειρίαν τινά, τὸ πρᾶγμα ὅμως εἶναι δυσχερέστατον, διότι, ἐὰν ὑπηρετήσῃ εἰς ἓν δικηγορικὸν γραφεῖον, ἐπουσιώδης ἐντελῶς ἐργασία θ’ ἀνατίθηται εἰς αὐτόν. Τὰ μικρὰ δικηγορικὰ γραφεῖα δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην βοηθῶν. Ὁ προσερχόμενος ἵνα ἐξασκηθῇ ἐν αὐτοῖς εἶναι βάρος καὶ πρέπει νὰ εὕρῃ δικηγόρον φίλτατον ἢ συγγενῆ, ἵνα ἀσκηθῇ. Ἐλευθερία λοιπὸν πλήρης ν’ ἀφεθῇ, ὅπως ἕκαστος ἀσκήσῃ ἑαυτόν, ὅπως ἀρχίσῃ μάλιστα ἀσκούμενος ἐν τῇ ἐργασίᾳ βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον κατὰ τὴν ἰδίαν αὐτοῦ πρωτοβουλίαν. Γινώσκω ἐγὼ συναδέλφους, καὶ συναδέλφους διαπρεπεῖς, οἵτινες, ἄνευ οἱασδήποτε ἀσκήσεως προγενεστέρας, εἰσῆλθον εὐθὺς ἀμέσως εἰς τὸν ἀγῶνα τὸν δικηγορικὸν καὶ διεκρίθησαν. Εἶναι γνωσταὶ αἱ νομοθεσίαι αἱ κρατοῦσαι ἀλλαχοῦ, αἱ ῥυθμίσασαι ἤθη, ἕξεις δικηγορικάς, αἱ δημιουργήσασαι μίαν παγίαν κατάστασιν καὶ οἰκονομικὴν κατάστασιν ἀκόμη. Ἐν Ἑλλάδι ὅμως πλὴν τοῦ ὅτι, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ἄσκοπον ν’ ἀπαιτήσωμεν ἄσκησιν πρακτικήν, ἀλλά, καὶ ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ κατορθώσωμεν, θὰ προσκόψῃ τοῦτο καὶ ἀπὸ ἄλλων ἀπόψεων σημαντικῶν, διότι, ἵνα μάθῃ τις νὰ χειρίζηται τὸ τυπικὸν τῶν δικονομιῶν εὐχερέστερον, τὸ ὁποῖον μετά τινος προσοχῆς καὶ μελέτης δύναται νὰ χειρισθῇ ἀξιολογώτατα δανειζόμενος τοὺς τύπους ἀπὸ βιβλία σχετικὰ ὑπάρχοντα, θὰ ὑποβληθῇ καὶ εἰς ἐνοχλήσεις καὶ εἰς δαπάνας καὶ εἰς στενοχωρίας καὶ εἴς τινα ταπείνωσιν ἀκόμη. Ταῦτα περὶ τοῦ πρώτου μέρους τῆς διατάξεως. Ἀλλ’ εἶναι καὶ ἡ δευτέρα· λέγει τὸ ἄρθρον: «Σὺν τῇ τηρήσει τῶν κατωτέρω πειθαρχικῶν διατάξεων». Ὑποθέτω ὅτι εἶναι ὁπωσδήποτε τὸ πρᾶγμα ἀντίθετον πρὸς τὴν τάξιν, ἥτις πρέπει νὰ κρατῇ, νὰ ἐπιβάλλωνται πειθαρχικαὶ ποιναὶ καὶ νὰ ἐφαρμόζωνται πειθαρχικαὶ διατάξεις ἐναντίον ἐκείνου, ὅστις δὲν εἰσῆλθεν εἰς τὸ ἐπάγγελμα, ὅστις εἶναι ἀπίθανον ἂν θὰ εἰσαχθῇ, ὅστις θὰ εὑρίσκηται παρ’ ἄλλῳ δικηγόρῳ καὶ θὰ εἶναι ὑφιστάμενος αὐτοῦ, καὶ κατὰ πᾶσαν πιθανότητα τὰ πειθαρχικὰ αὐτοῦ ἀτοπήματα θὰ κρίνωνται ἴσως καὶ ἀναλόγως τῆς συμπεριφορᾶς αὐτοῦ πρὸς τὸν οἱονεὶ προϊστάμενον. Νομίζω λοιπὸν κατὰ ταῦτα ὅτι τὸ ἄρθρον θὰ εἶχεν ἄριστα διατυπούμενον οὕτως· «Ὅπως διορισθῇ τις δικηγόρος, ἀπαιτοῦνται αʹ) πτυχίον τῆς Νομικῆς Σχολῆς τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου ἢ ἄλλου ὁμοταγοῦς· βʹ) εὐδοκίμησις ἐν ἐξετάσεσι πρακτικαῖς. Νὰ παραλειφθῇ ὁλόκληρος ἡ δευτέρα διάταξις· γʹ) Ἑλληνικὴ ἰθαγένεια καὶ ἡλικία 21 ἔτους».

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται εἶτα δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2). Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§179Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Τὴν διετῆ ἄσκησιν εὑρίσκω πολὺ μακράν.

§180Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἦτο τριετὴς καὶ ἠλαττώθη εἰς διετῆ. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν κάμνομεν τίποτε.

§181Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ὀφείλω νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν ταύτην, διότι τὸ θεωρῶ ζήτημα ἀρχῆς. Εἰς τοὺς ἀσκουμένους ἐπεκτείνονται τὰ ἀσυμβίβαστα.

§182Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριε Βουλευτά, νὰ κάμωμεν δικηγορικὸν σῶμα κατ’ ἄλλον τρόπον.

§183Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ὀφείλω νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν ταύτην. Ὑμεῖς βεβαίως δὲν θὰ τὴν παραδεχθῆτε. Ἀλλ’ ἐγὼ προκειμένου περὶ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐργάζωνται ἐπὶ διετίαν καὶ θὰ ἔχωσι πειθαρχικὰς ποινὰς ἐναντίον των, χωρὶς νὰ εἶναι δικηγόροι, δὲν εὑρίσκω ὀρθὴν τὴν ἐπέκτασιν τῶν ἀσυμβιβάστων. Ἐγὼ ὀφείλω νὰ ἔχω συμπαθῶς πρὸς τοὺς δικηγόρους, ἂν καὶ δὲν ὑπῆρξα δικηγόρος, διότι ὀφείλω νὰ τὸ ὁμολογήσω ὅτι δὲν ἀπέκτησα ἀκόμη τὴν πλήρη ἱκανότητα νὰ εἶμαι δικηγόρος οἷος πρέπει· ἐπειδὴ ὅμως διετέλεσα ἐπὶ 17 ἔτη δικαστικὸς καὶ συνεπάθησα πρὸς τοὺς δικηγόρους, δι’ αὐτὸ ὁμιλῶ οὕτω, διότι ἐγνώρισα τὰς ἀνάγκας αὐτῶν ἐκ τοῦ πλησίον, καὶ μάλιστα ἐγνώρισα πῶς ἐργάζονται καὶ παλαίουσιν οἱ δικηγόροι τῶν κατωτέρων Δικαστηρίων, ἵνα ἀποκτήσωσι τὰ πρὸς τὸ ζῆν. Ὅταν ἔχητε ἀσυμβίβαστα ἐναντίον αὐτῶν, ὅταν ἔχητε πειθαρχικὰς ποινάς, ὅταν λέγητε εἰς αὐτοὺς ὅτι ἐπὶ διετίαν πρέπει νὰ παρακολουθῶσιν οὐ μόνον τὰ γραφεῖα τῶν δικηγόρων καὶ τῶν Δικαστηρίων, ἀλλὰ καὶ τὰς συνεδριάσεις τῶν Δικαστηρίων, βεβαίως ἔχω δίκαιον νὰ θεωρῶ ὑπερβολικὰ τὰ μέτρα. Ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι περιουσίαν καὶ ἐν τούτοις ἔχουσι τὴν δύναμιν νὰ σπουδάσωσιν, ἔχουσι τὴν δύναμιν νὰ γίνωσι δικηγόροι, οἱ ὁποῖοι εἶναι γεωργῶν τέκνα καὶ ἐν τούτοις αἰσθάνονται τὸ πῦρ τῆς μαθήσεως ἐν ἑαυτοῖς καὶ θέλουσι νὰ γίνωσι δικηγόροι, καὶ ἐν τούτοις οὐδεμία ἀποζημίωσις δίδεται εἰς αὐτούς, οἱ ὁποῖοι θὰ δουλεύωσιν ἐπὶ διετίαν. Διότι δουλεία εἶναι, δὲν εἶναι ἄσκησις. Διὰ τοῦ τρόπου τούτου ἀποκλείομεν μίαν τάξιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνῆκον ἄλλοτε καὶ ἐγώ, τὴν τῶν ἐργαζομένων καὶ σπουδαζόντων, καὶ ἀπομακρύνομεν ὁπωσδήποτε τὴν τάξιν αὐτὴν ἀπὸ τῶν σπουδῶν τῆς νομικῆς ἐπιστήμης, μίαν τάξιν ἀνθρώπων πτωχῶν, ἐκ γεωργῶν ὁρμωμένων, καὶ λέγομεν εἰς αὐτούς: Ὑμεῖς δὲν δύνασθε νὰ γίνητε δικηγόροι, ἀλλὰ θὰ γίνωσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχωσι τὰ μέσα νὰ πληρώωσιν, ἵνα ἐξασκῶνται, ὅπως ὑπῆρξαν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔλεγον: πᾶρέ με ὄχι νὰ μὲ πληρώσῃς, ἀλλὰ νὰ ἀσκηθῶ, καὶ ἐπειδὴ θὰ ἔλθω πλησίον σου καὶ δὲν θὰ σοῦ παρέχω φῶτα, καὶ ἐπειδὴ θὰ μάθω ἀπὸ τὴν πεῖράν σου, πληρώνω ἐγώ. Ἀποκλείετε λοιπὸν σήμερον τοὺς μὴ ὄντας εἰς θέσιν τοιαύτην, τοὺς βιοπαλαιστάς;...

§184Ν. ΧΡΥΣΟΓΕΛΟΣ. Ἂς μὴ γίνωνται δικηγόροι· αὐτοὶ ἐδημιούργησαν αὐτὴν τὴν κατάστασιν. Πάντες ἡμεῖς εἴμεθα τύποις δικηγόροι· κανεὶς δὲν εἶναι ἐπιστήμων οὔτε πρακτικῶς οὔτε θεωρητικῶς.

§185Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ἂς γίνῃ ἡ γνώμη σου, κύριε συνάδελφε. Ἐγὼ ὅμως, ὁ ὁποῖος δὲν εἶδον κανὲν κακὸν ἀπὸ δικηγόρους προερχομένους ἀπὸ οἰκογενείας γεωργῶν, ἀπὸ οἰκογενείας ἁλιέων, οἱ ὁποῖοι περιφέρουσιν ἐδῶ καὶ ἐκεῖ τὰ ἁλιευτικά των, ἵνα ζήσωσι, δὲν εἶδον, λέγω, κανὲν κακόν, δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω μὲ τὴν γνώμην σας. Οἱ δικηγόροι ἐτίμησαν τὸ ἀξίωμά των καὶ τὸ ἐπάγγελμά των, οἱανδήποτε ὑπηρεσίαν καὶ ἂν ἀνέλαβον, καὶ λυποῦμαι πολύ, διότι εἰς τὰς τάξεις τῶν Βουλευτῶν, τῶν δημάρχων καὶ λοιπῶν ὑπαλλήλων, οὓς ἐνομίσαμεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀλλάξωσιν ἕξεις καὶ νὰ βελτιωθῶσι, κατελέξατε καὶ τοὺς δικηγόρους, καὶ διὰ τοῦτο ἠκούσθησαν γνῶμαι καὶ ἐν τῷ δικηγορικῷ συλλόγῳ Ἀθηνῶν κατ’ αὐτάς, αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε οὐδέποτε νὰ λεχθῶσι, διότι ὑποβιβάζουσι τὸ γόητρον τοῦ δικηγόρου. Ἂς μὴ γίνωνται δικηγόροι, ἀφοῦ τὸ θέλετε, ἀλλ’ ἐγὼ ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ διαμαρτυρηθῶ, διότι θὰ τοὺς καταστήσητε δούλους. Ἂς μὴ γίνωνται δικηγόροι· γενηθήτω τὸ θέλημά σας, ἔντιμοι συνάδελφοι.

§186ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. «Ἡ ἄσκησις,» λέγει, ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου τούτου, «δέον ν’ ἄρχηται ἐντὸς 6 τὸ πολὺ μηνῶν μετὰ τὴν ἀκαδημαϊκὴν δοκιμασίαν». Διατί ἐντὸς 6 μηνῶν τὸ πολύ;

§187Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Διὰ νὰ μὴ παρεμπίπτῃ χρονικὸν διάστημα ἐν τῷ μεταξὺ τῶν θεωρητικῶν καὶ πρακτικῶν σπουδῶν καὶ διακόπτονται αὗται.

§188ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ ἐξακολουθεῖ ἡ διάταξις: Δύναται κατ’ ἐξαίρεσιν καὶ μετὰ τὸ ἑξάμηνον νὰ γίνῃ ἔναρξις τῆς ἀσκήσεως, ἀλλὰ μόνον ἐὰν ἤθελεν ἐπιτραπῆ τοῦτο δι’ ἠτιολογημένης ἀποφάσεως τοῦ πειθαρχικοῦ συμβουλίου τοῦ οἰκείου δικηγορικοῦ συλλόγου καὶ ἰδίως ἕνεκα νόσου, στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, συνεχίσεως σπουδῶν, διαμονῆς ἐν ἀλλοδαπῇ καὶ ἑτέρων τοιούτων δεδικαιολογημένων περιστάσεων. Κατ’ ἀντιθέτου ἀποφάσεως τοῦ πειθαρχικοῦ συμβουλίου ἐπιτρέπεται προσφυγὴ εἰς τὸ ἀνώτατον πειθαρχικὸν συμβούλιον. Ἐντὸς ἓξ τὸ πολὺ μηνῶν δέον νὰ ἀρχίσῃ ἡ ἄσκησις· δύναται κατ’ ἐξαίρεσιν νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἀναβολὴ τῆς ἀσκήσεως καὶ μετὰ ἑξάμηνον ἕνεκα νόσου κλπ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ καὶ τὸ ἓν συμβούλιον καὶ τὸ ἕτερον νὰ εἴπωσιν ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν ἄσκησιν εἷς, ὁ ὁποῖος συνέπεσε νὰ νοσήσῃ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ, θὰ εἴπῃ τις, τοῦτο· ἀλλά, ἐὰν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ, τότε διατί τίθεται ἡ διάταξις αὕτη κατ’ ἐξαίρεσιν, διατί περιλαμβάνεται ἐν τῷ νόμῳ;

§189Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ μία Ἀρχή, ἡ ὁποία νὰ ἐκτιμᾷ τὰς περιστάσεις;

§190Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Νὰ τεθῇ τότε «ἐπιτρέπεται καὶ μετὰ τὸ ἑξάμηνον νὰ γίνῃ ἔναρξις τῆς ἀσκήσεως κλπ.».

§191Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δυνάμεθα ν’ ἀντικαταστήσωμεν τὸ δύναται διὰ τοῦ ἐπιτρέπεται.

§192Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἰς αὐτὸ εἴμεθα σύμφωνοι καὶ θὰ εἴπω τὸν λόγον, ἂν ἐδέχεσθε νὰ τεθῇ ὅτι ἡ ἄσκησις δέον ν’ ἄρχηται ἐντὸς ἔτους.

§193Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι πολύ.

§194Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι πολύ· ἀκούσατε ἓν παράδειγμα: Πρὸ μηνὸς μόλις ἔλαβε τὴν ἄδειαν τοῦ δικηγορεῖν εἷς νέος δημοδιδάσκαλος χρηστότητος παραδειγματικῆς, ἐπιμελείας ἐξαιρετικωτάτης καὶ ἱκανότητος βεβαίως ἐπιζήλου. Εἶναι δημοδιδάσκαλος καὶ διὰ νὰ ἀρχίσῃ τὸ ἔργον τοῦ δικηγόρου, εἰς τὸ ὁποῖον ἀναμφιβόλως θὰ διαπρέψῃ, δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν ὅτι θὰ διακριθῇ, σκέπτεται μάλιστα νὰ ἔλθῃ εἰς τὰς Ἀθήνας νὰ δικηγορήσῃ, καί, ἂν ἔλθωσιν εὐνοϊκαὶ περιστάσεις, βεβαίως θὰ διακριθῇ καὶ εἶναι ἕτοιμος νὰ δικηγορήσῃ, διότι εἶναι καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐμπειρίας παρεσκευασμένος ὡς δικολαβήσας ἐν Εἰρηνοδικείῳ εὐδοκιμώτατα, ἐν τούτοις θὰ βραδύνῃ ἀκόμη ν’ ἀρχίσῃ τὸ ἐπάγγελμα, διότι συμβαίνει νὰ εἶναι πτωχός, ὅσον καὶ ὁ ἀγορεύων, καὶ ἔχει ἀνάγκην νὰ μείνῃ ἀκόμη ἐπί τινας μῆνας ἐκεῖ, ἵνα παρασκευάσῃ τὰ πρῶτα κεφάλαια, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων θὰ στηριχθῇ, ἵνα ἀρχίσῃ τὸν ἀγῶνα. Θὰ σᾶς εἴπω καὶ ἕτερον· ἔχετε ἕνα νέον φοιτητὴν φοιτῶντα ἐπὶ ἔτη, δαπανῶντα πολλάκις τὰ κεφάλαια τῆς πατρικῆς οὐσίας· ἀφήσατε εἰς αὐτὸν ἓν ἔτος ν’ ἀνακουφισθῇ οἰκονομικῶς. Εἶναι πλεῖσται ὅσαι αἱ περιστάσεις αἱ τοιαῦται· ἀφήσατε εἰς αὐτοὺς ἓν ἔτος, διότι ἐπιβάλλεται εἰς αὐτοὺς διαρκὴς δαπάνη διὰ τῆς μακρᾶς ἀσκήσεως. Ἔχετε δὲ ὑπ’ ὄψει καὶ μὴ λησμονεῖτε μάλιστα τοῦτο, ὅτι συμφέρον εἰς ἕνα ἕκαστον εἶναι ν’ ἀρχίσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον τὴν ἄσκησιν. Διατί θὰ βραδύνῃ; Θὰ βραδύνῃ βεβαίως διότι δὲν δύναται. Ἐὰν πρόκειται περὶ ἐκείνου, ὅστις δὲν θ’ ἀσκήσῃ ἐπάγγελμα, περὶ αὐτοῦ οὔτε ὁ νόμος οὗτος φροντίζει οὔτε ὁ προγενέστερος οὔτε ὁ μεταγενέστερος. Δι’ ἐκεῖνον θὰ παραμένῃ ἡ αὐτὴ κατάστασις, ἔχει πάντα τὰ μέσα τῆς ζωῆς καὶ ἴσως οὔτε ἐρασιτεχνικῶς θ’ ἀσκήσῃ τὸ ἐπάγγελμα. Θέσατε λοιπὸν προθεσμίαν ἑνὸς ἔτους.

§195Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νέος αὐτὸς κατὰ τὸ διάστημα τοῦ ἔτους θ’ ἀπασχοληθῇ εἰς ἕτερον ἔργον.

§196Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ ἂν ἀπασχοληθῇ εἰς ἕτερον ἔργον, θὰ ἔχῃ πάντοτε καιρὸν νὰ μελετᾷ καὶ τὴν ἐπιστήμην· πρέπει λοιπὸν καὶ τοῦτο νὰ διορθωθῇ.

§197Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ θεωρῶ ἐπικίνδυνον· θὰ χάσῃ ὅ,τι ἔμαθεν.

§198Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐὰν καλὰς ἔχω πληροφορίας, ὑμεῖς μόλις ἐλάβετε τὸ πτυχίον σας ὑπηρετήσατε εἰς τὸ στράτευμα καὶ ἔπειτα ἐκάμετε τὴν πρακτικὴν ἄσκησιν.

§199Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· ἔκαμα διπλῆν ἄσκησιν· εἰς τὸν στρατὸν ὑπηρέτησα μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ἀδείας μου.

§200Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐχάσατε τίποτε;

§201Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πολλὰ ἔχασα.

§202Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν πιστεύω.

§203Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι πολλοὶ νέοι ἔγιναν δικηγόροι χωρὶς οὐδέποτε νὰ φοιτήσωσιν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. Ἐγγράφονται, λαμβάνουσιν ἀποδείξεις καὶ κατόπιν δίδουσιν ἐξετάσεις. Ὥστε τὸ νομοσχέδιον καλῶς ἔχει.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Παρεδέχθη ἐπίσης καὶ τὰ ἄρθρα 5–7). Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκεται).

§205ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ, εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον ἡ λέξις «διετὴς» ν’ ἀντικατασταθῇ διὰ τῆς λέξεως «ἐνιαυσία».

§206Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον;

§208ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Μάλιστα. Ἀντὶ «διετὴς ἄσκησις» νὰ τεθῇ «ἐνιαυσία».

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ εἰς τὸ προτελευταῖον ἐδάφιον;

§210Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μόνον εἰς τὸ τελευταῖον θὰ γίνῃ: «Ἐνιαυσία ἔτι ἄσκησις παρὰ δικηγόρῳ εἶναι ἀπαραίτητος».

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 8, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 9 (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν.) Ἄρθρον 10 (ὡσαύτως). Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται).

§212Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Παρατηρῶ ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦτο εἶναι πολὺ αὐστηρὸν καὶ δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ.

§213Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Παρακαλῶ· δύο λέξεις. Ἔχετε τὸ ἄρθρον 56, τὸ ὁποῖον οἰκονομεῖ ὡραῖα τὰ πράγματα. Θὰ δημιουργήσῃ δὲ τὸ ἄρθρον τοῦτο ἀποτελέσματα ἀνεπανόρθωτα. Κατὰ τὸ ἄρθρον 56 εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ πειθαρχικὸν δικηγορικὸν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον θὰ δεχθῇ νὰ ἐπαναδιορισθῇ ὁ δολοφόνος, ὁ πλαστογράφος; Ἀλλά, ἐὰν ὅμως ἀποδειχθῇ μία δικαστικὴ πλάνη, εἶναι τὸ πρᾶγμα ἀνεπανόρθωτον. Ἐγὼ νομίζω ὅτι εἶναι βεβαίως τοῦτο ὑπεράνω πάσης ἀνθρωπίνης φαντασίας, νὰ ὑποθέσῃ τις ὅτι θὰ ὑπάρξῃ δικηγορικὸν συμβούλιον νὰ δεχθῇ τὸν ἀναδιορισμὸν δικηγόρου καταδικασθέντος ἐπὶ πλαστογραφίᾳ, ἐπὶ κλοπῇ, ἐπὶ ψευδορκίᾳ καὶ τοῖς τοιούτοις. Ἀλλά, ἐὰν ὅμως ὑπάρξῃ μία δικαστικὴ πλάνη καὶ ἀναγνωρισθῇ ἀκολούθως ἡ δικαστικὴ πλάνη καὶ ἐπέλθῃ μία δικαστικὴ ἀναγνώρισις, τότε ν’ ἀπαιτῆται νόμος, διὰ νὰ διορισθῇ ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος; Εἶναι τὸ πρᾶγμα ἀνεπανόρθωτον. Ὅταν ἔχητε τὸ ἄρθρον 56 οἰκονομεῖτε θαυμασίως τὰ πράγματα. Ἀφήνετε ὅλην τὴν ἐλαστικότητα εἰς τὸν νόμον, ἀλλὰ καὶ πάσας τὰς ἀπαιτουμένας προφυλάξεις, προφυλάξεις τὰς ὁποίας ἀναλαμβάνει αὐτὸ τοῦτο τὸ Σῶμα ὑπὲρ τῆς ἰδίας αὐτοῦ ἀξιοπρεπείας. Ἐπὶ τέλους δὲν ἀξίζει νὰ λαμβάνωμεν ἡμεῖς προφυλάξεις διὰ τὴν ἀξιοπρέπειαν ἐκείνων, οἵτινες δὲν δύνανται νὰ τὴν προστατεύσωσιν, ὅταν τὴν νομοθετῶμεν δι’ αὐτούς. Δὲν ἀξίζει, ἐπαναλαμβάνω, νὰ νομοθετῶμεν δι’ αὐτούς, καὶ νὰ νομοθετῶμεν κατὰ τοιοῦτον ἀνεπανόρθωτον ἀποτελεσμάτων. Νομίζω λοιπὸν ὅτι πρέπει ν’ ἀφεθῶμεν εἰς τὸ ἄρθρον 56.

§214Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν εἶναι ἀρκετὸν τὸ ἄρθρον 56, διότι, ἀφοῦ ὁ δικηγόρος εἶναι κατάδικος, ἔχει ὑποστῆ ποινήν. Πῶς θὰ ἔλθῃ τὸ Συμβούλιον κατόπιν νὰ τὸν παύσῃ; Διότι τὸ ἄρθρον 56 προϋποθέτει τὸν δικηγοροῦντα καὶ ὑποπίπτοντα εἰς τὸ παράπτωμα.

§215Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Δὲν λέγει αὐτό. Διότι λέγει: «βʹ) ἐὰν κηρυχθεὶς ἔνοχος κακουργήματος ἢ πλημμελήματος ἐκ τῶν ἐν ἄρθρῳ 22 καὶ 24 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου δὲν ἐτιμωρήθη ἕνεκα λόγου ἐξαλείφοντος τὸ ἀξιόποινον κλπ.».

§216Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παύεται.

§217Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Παύεται. Λοιπόν;

§218Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄρα πρέπει νὰ εἶναι δικηγόρος.

§219Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Λοιπὸν καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν.

§220Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Δὲν δύναται νὰ διορισθῇ.

§221Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν δύναται νὰ διορισθῇ. Ἀλλά, ἐὰν διορισθῇ, δὲν δύναται τὸ συμβούλιον ν’ ἀποφανθῇ περὶ τῆς παύσεώς του.

§222Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὄχι.

§223Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὥστε νομίζω ὅτι εὐθὺς ἀμέσως μεταρρυθμίζομεν τοιουτοτρόπως τὸ ἄρθρον 56, ὥστε νὰ οἰκονομήσωμεν πάσας τὰς περιστάσεις καὶ ν’ ἀποφύγωμεν τὸ ἀνεπανόρθωτον, ἐπαναλαμβάνω, κατόπιν μιᾶς δικαστικῆς πλάνης. Πάντοτε εἶναι ἐνδεχομένη μία πλάνη. (Διάλογοι).

§224Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι τὰ ἀδικήματα τοιαύτης φύσεως.

§225Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ τρίτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 12 ἔχω τὸν λόγον.

§226Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά. Νὰ τελειώσωμεν τὸ ἄρθρον 11.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ τελειώσωμεν τὸ ἄρθρον 11 καὶ νὰ ἀρχίσωμεν τὸ 12. (Διάλογοι).

§228Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος δὲν ἐτήρησε πάντα τὰ βουλεύματα τὰ παύοντα πρὸς καιρὸν τὴν καταδίωξιν. Ἐκράτησε τὰ ἀδικήματα τῆς κλοπῆς καὶ τῆς ἀνθρωποκτονίας.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 11 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 12 ὁ κ. Τριγώνης ἔχει τὸν λόγον.

§230ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Εἰς τὸ ἐδάφιον δ’ ἀναφέρεται «ἡ διετάχθη διὰ βουλεύματος ἡ προσωρινὴ παῦσις καταδιώξεως». Τί θὰ γίνῃ περὶ αὐτοῦ;

§231Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι αὐτὸ πρέπει νὰ λείψῃ ἐντελῶς, διότι ὁ νόμος τὰ χαρακτηρίζει ὡς ἀπαλλακτικά· ἐφ’ ὅσον θεωροῦνται αὐτοὶ ὅτι ἀπηλλάγησαν πάσης κατηγορίας δὲν πρέπει νὰ εἴπωμεν ὅτι δὲν πρέπει νὰ δικηγορήσωσιν.

§232Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος τὰ θεωρεῖ ἀπαλλακτικά;

§233Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος.

§234Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω τοῦτο.

§235Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀπαιτοῦνται ἀποδείξεις, διὰ νὰ παύσῃ τὸ ἀδίκημα.

§236Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις δὲν ἔχει θέσιν σπουδαίαν. Εἷς, ὁ ὁποῖος ἔχει εἰς βάρος αὐτοῦ βουλεύματα εἴτε ἀποφάσεις δικαστικῶν Ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι λέγουσιν ὅτι ὑπάρχουσι μὲν ἐνδείξεις ἐναντίον αὐτοῦ πρὸς διάπραξιν πλημμελήματος ἢ κακουργήματος, δὲν εἶναι ὅμως ἐπαρκεῖς διὰ νὰ ὑποστηρίξωσι κατηγορίαν, νομίζω ὅτι εἴμεθα ἠναγκασμένοι εἰς τοιαύτην κατάστασιν νὰ ἐξαρτήσωμεν τὸν διορισμὸν ἀπὸ τὴν γνώμην τῶν ἁρμοδίων δικαστῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐξετάσωσι πάσας τὰς περιστάσεις. Ἐὰν νομίζωσι δ’ ὅτι αἱ ἀσθενεῖς ἐνδείξεις, αἱ ὁποῖαι ἐμφανίζονται, δὲν εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ τὸν ἀποκλείσωσι, βεβαίως δὲν θὰ τὸν ἀποκλείσωσι. Δὲν ἐννοῶ διατί νὰ μὴ δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὰ συμβούλια, τὰ ὁποῖα παρέχουσι τοιαύτας ἐνδείξεις.

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 12 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 13 καὶ 14). Ἄρθρον 15 (ἀναγινώσκεται).

§238Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μέχρι τοῦδε οἱ δικηγόροι ἐπεβάλλοντο εἰς πληρωμὴν 50 δραχμῶν, ὅπως ἐξετασθῶσιν ἐνώπιον πενταμελοῦς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἀπετελεῖτο ἀπὸ τὸν πρόεδρον, τὸν εἰσαγγελέα τοῦ Ἀρείου Πάγου ὡς καὶ ἀπὸ τὸν πρόεδρον καὶ τὸν εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν. Ἤδη τὰ μέλη τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς γίνονται τρία, ἀλλὰ συγχρόνως ἔχομεν καὶ ἕν ἄλλο μέχρι τοῦδε πολὺ πρόσφατον γεγονός, ὅτι οἱ δικαστικοὶ ὑπάλληλοι ἐπέτυχον μίαν ἀρκετὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ των, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δεδικαιολογημένη καὶ εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν ἡ αὔξησις τῶν δικαιωμάτων. Εἰς τὸ μέλος ἑκάστης ἐπιτροπῆς, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δημόσιος ὑπάλληλος, δύναται νὰ εἶναι ἡ ἀμοιβὴ δεδικαιολογημένη, ἀλλ’ ὅτε ἔχομεν ὑπ’ ὄψει τὸν μέσον ὅρον τῶν προσερχομένων ἑκάστοτε εἰς τὰς ἐξετάσεις, περὶ τοὺς 50, νομίζω ὅτι ἀμοιβὴ διὰ τὸν μὴ ὑπάλληλον 15 δραχμῶν θὰ εἶναι ἀρκετή. Βεβαίως οἱ δικαστικοὶ ὑπάλληλοι δὲν θὰ περιμένωσι νὰ πλουτήσωσιν ἀπὸ τοὺς δυστυχεῖς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐξηντλημένοι ἀπὸ τὴν μελέτην καὶ δὲν δύνανται νὰ διαθέσωσι 50 δραχ. Νομίζω ὅτι 15 δραχμαὶ διδόμεναι εἰς τὸν μὴ ὑπάλληλον εἶναι ἀρκεταί, διότι θὰ λαμβάνῃ 250 δραχμὰς δι’ ἕξ ἡμέρας, δὲν εἶναι δὲ ἀνάγκη ὁ καλῶς ἀμειβόμενος ὑπάλληλος νὰ λαμβάνῃ 600 δραχμὰς διὰ κόπους τριῶν ἡμερῶν, καθ’ ὅν χρόνον ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ δώσῃ ὀλίγα χρήματα διὰ τὴν ἐγκατάστασιν ἑνὸς τηλεφώνου.

§239Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἡ μέλλουσα γενεά, Κύριοι, βλέπουσα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θὰ εἴπῃ ὅτι ἡμεῖς δὲν ἀντιπροσωπεύομεν τὰς λαϊκὰς τάξεις καὶ ἤλθομεν νὰ λάβωμεν ἀπὸ ἕνα βιοπαλαιστὴν ἐπιστήμονα τὸ ποσὸν τοῦτο. Γνωρίζετε, Κύριοι, ὑπὸ ποίας συνθήκας σπουδάζει ὁ Ἕλλην σπουδαστής. Οἱ περισσότεροι ἐξ ἡμῶν ἔχομεν σπουδάσει, ὄχι διότι μᾶς ἔδωκεν ἡ οἰκογένειά μας τὰ μέσα, ἀλλὰ διότι ἡμεῖς κατωρθώσαμεν ν’ ἀποκτήσωμεν ἕν δίπλωμα διὰ τῆς ἐργασίας μας. Ὅτε, Κύριοι, δίδομεν τόσα χρήματα διὰ τὰ ἐξέταστρα, ὅτε δίδομεν διὰ τὰ βιβλία, ὅτε δίδομεν τὸν φόρον τοῦ αἵματος, τὸν ὁποῖον ἔθεσεν ὁ Τρικούπης εἰς τὴν παιδείαν, διατί ζητοῦμεν ἡμεῖς ἀπὸ τὸν βιοπαλαιστὴν 50 δραχμάς, ὁ ὁποῖος οὐδεμίαν περιουσίαν ἔχει; Θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους Βουλευτὰς ὡς καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ εἶναι φειδωλότεροι, ὁσάκις πρόκειται ἀπὸ τὸ θυλάκιον τοῦ πτωχοῦ ἐργάτου, ἀπὸ τὸ θυλάκιον τοῦ μικροῦ ἐπιστήμονος, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει τὰ μέσα τῆς ζωῆς του, νὰ λάβωμέν τι.

§240Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, διὰ νὰ διατηρηθῇ τὸ καθεστώς. Σήμερον πενταμελὴς ἐπιτροπὴ λαμβάνει 50 δραχμάς· διὰ τοῦ νομοσχεδίου γίνεται τριμελής. Ὀρθότατον εἶναι νὰ λαμβάνῃ 30 δραχμάς.

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅπως μειωθῇ τὸ ποσὸν εἰς δραχ.30, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 15όν, ὡς ἐτροποποιήθη, ὡς καὶ τὸ 16ον, ἀναγινώσκεται δὲ τὸ ἄρθρον 17ον). Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 17 καὶ 18 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 19).

§242Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. «Αἱ ἐξετάσεις εἶναι πρακτικαί, γραπταὶ καὶ προφορικαί».

§243Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ γραπταὶ καὶ προφορικαὶ εἶναι ἐπεξήγησις τοῦ πρακτικαί.

§244Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Νὰ ἐπεξηγηθῇ, διότι ἡ ἐπεξήγησις δὲν εἶναι καλή.

§245Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ γραπταὶ καὶ προφορικαὶ νὰ τεθῇ ἐντὸς παρενθέσεως.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 19 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 20 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 21).

§247Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Ἡ ἐνιαυσία ἐξάσκησις νὰ γίνῃ ἑξάμηνος, κύριε Ὑπουργέ· γνωρίζομεν πάντες ὅτι ἡ ἀποτυχία προέρχεται πολλάκις ἀπὸ μίαν στιγμὴν συγκινήσεως.

§248Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· δὲν γίνεται. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 21–26 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 27).

§249Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ αʹ ἐδαφ. ἐπεθύμουν νὰ γίνῃ τροπολογία τις ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): Οἱ παρὰ Πρωτοδίκαις δικηγόροι κατατάσσονται διὰ τοῦ ἰδίου Διατάγματος τοῦ διορισμοῦ αὐτῶν παρ’ ὡρισμένῳ Πρωτοδικείῳ καὶ δικαιοῦνται ν’ ἀσκῶσι τὸ ἐπάγγελμα μόνον παρὰ τῷ Πρωτοδικείῳ τούτῳ καὶ τοῖς ἐν τῇ περιφερείᾳ αὐτοῦ —ὄχι ἐν τῇ ἕδρᾳ—Εἰρηνοδικείοις ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχουσι παρ’ αὐτοῖς διωρισμένοι 4 τοὐλάχιστον δικηγόροι.

§250ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τρεῖς, τρεῖς.

§251Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, Κύριοι, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ διατυπώσω τὴν γνώμην μου. Ἄγομαι καὶ ἐγὼ ἐκ τῶν διαθέσεων, ὅπως ἐκ παντὸς τρόπου ἀποκλεισθῶσιν οἱ δικολάβοι. Ὁ σκοπὸς ὅμως εἶναι νὰ εὕρωμεν τὸν προσήκοντα τρόπον καὶ τὸν ἀκίνδυνον. Φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι ἀκίνδυνος ὁ προσδιορισμὸς 3 μόνον δικηγόρων, διότι θὰ συμβῇ πολλάκις οἱ διάδικοι νὰ πηγαίνωσιν εἰς δικηγόρον, τὸν ὁποῖον δὲν θὰ θέλωσιν ἐξ οἱουδήποτε λόγου ἢ κωλύματος· διότι πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι εἶναι δύο ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖοι, ὁ μὲν διὰ τὸν ἐνάγοντα, ὁ δὲ διὰ τὸν ἐναγόμενον, καὶ ἀπομένει εἷς μόνον, καὶ κατ’ ἀνάγκην λύεται τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς. Θὰ ὑπάρξῃ δὲ περίπτωσις, καθ’ ἣν δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπερασπίσῃ ἑαυτὸν ὁ διάδικος, καὶ ἡ δυσχέρεια αὕτη νομίζω ὅτι εἶναι ὑπερτέρα πάσης ἄλλης ἀντιλήψεως. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἄλλως κρίνῃ, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν· διότι καὶ ἐγὼ ἄγομαι ἐκ τῆς ἐπιθυμίας ν’ ἀποκλεισθῶσιν οἱ δικολάβοι, ἀλλὰ δὲν νομίζω ἀκίνδυνον τὸ πρᾶγμα· νομίζω ὅτι πρέπει νὰ σταματήσωμεν εἰς τέσσαρας.

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σταμούλης.

§253Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ θὰ παρεκάλουν ὁ ἀριθμὸς τῶν 4 ν’ αὐξηθῇ εἰς 5.

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι· 4 θὰ μείνωσιν.

§255ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Συμφωνῶ καὶ ἐγὼ εἰς 4, ἀφοῦ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔπαυσε νὰ πιστεύῃ εἰς τὴν δύναμιν τοῦ ἀριθμοῦ 3 ἐν τῷ Δικαίῳ. (Ἱλαρότης).

§256Α. ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Μετὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης οὐδὲν ἔχω νὰ εἴπω, ἐκφράζω ὅμως τὴν γνώμην, ὅπως γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασίς του, ἵνα εἶναι 4 οἱ δικηγόροι.

§257Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Ἐν πρώτοις ὑποθέτω ὅτι ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ πρέπει νὰ περιλάβῃ ὄχι τὸν ὅρον «διωρισμένοι», ἀλλὰ «τοποθετημένοι».

§258Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι· διὰ νὰ εἶναι διωρισμένοι πρέπει νὰ εἶναι τοποθετημένοι κατ’ ἄλλο ἄρθρον.

§259Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Ἀλλά, ἐὰν καλῶς ἀντελήφθην τὸν νόμον, θὰ εἶναι διωρισμένοι μὲν παρὰ τῷ Πρωτοδικείῳ, θὰ τοποθετῶνται δὲ μόνον παρὰ τοῖς Εἰρηνοδικείοις.

§260Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι εἰδικῶς παρὰ τῷ Εἰρηνοδικείῳ.

§261Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Μία ἄλλη ἀπορία μοὶ ἐγεννήθη, περὶ τῆς ὁποίας ἐὰν δὲν πρέπῃ νὰ γίνῃ μία σαφὴς ἐξήγησις, τοὐλάχιστον νὰ ἐξηγηθῇ κατὰ τὴν συζήτησιν πρὸς εὐκολίαν τῆς ἑρμηνείας τοῦ νόμου. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ διορίζωνται παρὰ τοῖς Εἰρηνοδικείοις, θὰ ἔχωσι καὶ περιωρισμένα τὰ δικαιώματά των ὡς οἱ δικολάβοι, μετὰ τῶν ὁποίων διαγωνίζονται;

§262Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ δικηγορῶσι μόνον ἐνώπιον τοῦ Εἰρηνοδικείου.

§263Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Θὰ τοῖς εἶναι ἀπηγορευμένον νὰ ὑπογράφωσι δικόγραφα ἀπευθυνόμενα ἐνώπιον τοῦ Πρωτοδικείου, πρὸ τοῦ ὁποίου εἶναι διωρισμένοι.

§264Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως.

§265Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Δὲν θὰ φέρωνται διωρισμένοι ἐνώπιον τοῦ Πρωτοδικείου;

§266Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ φέρωνται, ἀλλὰ θὰ δικηγορῶσιν ἐνώπιον τοῦ Εἰρηνοδικείου.

§267Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Φρονῶ ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ περιορίσωμεν τόσον τὸν κύκλον τῶν δικαιωμάτων τῶν δικηγορούντων παρὰ τοῖς Εἰρηνοδικείοις, δὲν πρέπει νὰ ὑποβιβάσωμεν τὴν θέσιν τοῦ δικηγόρου εἰς τὴν θέσιν τοῦ δικολάβου. Νομίζω ὅτι δὲν ἁρμόζει ν’ ἀπαγορευθῇ εἰς αὐτοὺς ν’ ἀναφέρωνται ἐγγράφως πρὸς Δικαστήρια ἀνώτερα ἐκείνων, εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι τοποθετημένοι.

§268Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀρθότερον εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ὑπερασπίσῃ ἐνώπιον τοῦ Πρωτοδικείου, τοιοῦτοι δὲ εἶναι οἱ ἐν τῷ Πρωτοδικείῳ διωρισμένοι δικηγόροι, αὐτοὶ ν’ ἀναλαμβάνωσι καὶ τὴν προδικασίαν.

§269Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Μάλιστα, ἕν εἶδος avoué, ἀλλὰ νὰ δύνανται νὰ συντάξωσι καὶ ἔγγραφα, διὰ τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ τρέξωσιν εἰς τὴν πρωτεύουσαν κλπ. Νομίζω ὅτι τοιουτοτρόπως ὑποβιβάζομεν τὴν θέσιν τοῦ δικηγόρου εἰς χαμηλότερον ἐπίπεδον· τοὺς θέτομεν παρὰ τὸ πλευρὸν τοῦ δικολάβου.

§270Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἐκτοπίσωσι τοὺς δικολάβους.

§271Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Νομίζω ὅτι ἡ προσθήκη, τὴν ὁποίαν ὑποδεικνύει ὁ κ. Ὑπουργός, περιττεύει, διότι, ὅπου δὲν ὑπάρχουσι τέσσαρες διωρισμένοι δικηγόροι, δικαιοῦται πᾶς πολίτης Ἕλλην νὰ παραστῇ· ἑπομένως ἡ εἰδικὴ μνεία τῶν δικηγόρων τῶν παρὰ τῷ Πρωτοδικείῳ διωρισμένων εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην κατ’ ἐμὴν γνώμην παρεῖλκεν.

§272Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἀφοῦ λέγομεν ὅτι δικαιοῦνται ν’ ἀσκήσωσι τὸ ἐπάγγελμα μόνον παρὰ τῷ Πρωτοδικείῳ;

§273Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἀποβάλλουσι τὴν ἰδιότητα τοῦ πολίτου;

§274Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Εἶναι ἐν τούτοις δικηγόροι, ὅταν δὲ ἔχητε διάταξιν, ἡ ὁποία λέγει ὅτι μόνον ἐκεῖ θὰ δικηγορῶσι, βεβαίως ἀποβάλλουσι τὴν ἰδιότητα τοῦ πολίτου.

§275Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Φαίνεται ὅτι ἔχει σημασίαν τοῦτο καὶ διὰ τὰς περιπτώσεις πειθαρχικῶν ποινῶν, διότι οἱ πολῖται Ἕλληνες δικηγοροῦντες ἐνώπιον τῶν Εἰρηνοδικείων δὲν ὑπόκεινται εἰς τὰς διατάξεις, εἰς ἃς οἱ δικηγόροι, ἑπομένως δικηγόροι δικηγοροῦντες ὡς πολῖται ἐνώπιον τοῦ Εἰρηνοδικείου θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποπέσωσιν εἰς πειθαρχικὰς ποινὰς καὶ νὰ λέγωσιν ὅτι δικηγοροῦσιν ὡς πολῖται.

§276Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἑτέραν παρατήρησιν τοῦ κ. Δαζέα εὑρίσκω αὐτὴν ὀρθοτάτην καὶ θὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τροπολογίαν ἀφορῶσαν τὸ ἑπόμενον ἄρθρον 29, κατὰ τὴν ὁποίαν δικηγόροι παρὰ κατωτέρῳ Δικαστηρίῳ διωρισμένοι δύνανται νὰ ὑπογράφωσι δικόγραφα ἐνδίκων μέσων ἐνώπιον ἀνωτέρου Δικαστηρίου ἀπευθυνόμενα. Τοῦτο ἀναγράφει ἡ δικονομία διὰ τὴν Ἔφεσιν, ἀλλ’ ὀρθὸν εἶναι ἤδη νὰ τεθῇ ὡς γενικὸς κανών, διότι ἀφ’ ἑτέρου ἀφαιροῦμεν ἀπὸ τοῦ διαδίκου τὸ δικαίωμα αὐτοπροσώπου ἐνεργείας. Νομίζω λοιπὸν ὅτι πρέπει ἐν γένει νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸν δικηγόρον τὸ ἀνωτέρω δικαίωμα.

§277Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καλλίτερον ἡ προδικασία....

§278Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἡ θεραπεία γίνεται σήμερον, ἵνα προστατευθῇ πρωτίστως ὁ διάδικος. Διότι ὑπὸ τὸ ἐνεστὼς σύστημα πολλάκις τὰ δικόγραφα συντάσσουσι δικαστικοὶ κλητῆρες καὶ ἄνθρωποι μὴ ἔχοντες νομικὰς γνώσεις. Προτιμότερον διὰ τὸν διάδικον εἶναι οἱ δικηγόροι νὰ συντάσσωσι τὰ δικόγραφα ἐνώπιον παντὸς Δικαστηρίου. Οὕτω περιλαμβάνεται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Δαζέα, τὴν ὁποίαν προτείνει εἰς τὸ ἄρθρον 29.

§279Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Θὰ προσέθετον, ἵνα ὑποστηρίξω τὴν γνώμην μου, ἀφοῦ κατηργήθη διὰ τοῦ νόμου τούτου τὸ ἄρθρον, κατὰ τὸ ὁποῖον δύναται ὁ διάδικος νὰ ἐνεργήσῃ διὰ τῶν συγγενῶν του, περιοριζομένων καὶ τῶν προσώπων, διότι, ἂν ὁ διάδικος εἶναι ἀπών, ἀγράμματος, θὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ προσφύγῃ εἰς δικηγόρον ἐν τῇ πρωτευούσῃ, ἵνα συντάξῃ τὸ δικόγραφον, ἐνῷ προηγουμένως εἶχεν ἄλλην εὐκολίαν, ὅτι δέον νὰ δοθῇ τοιαύτη λύσις.

§280Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Δὲν νομίζετε ὅτι εἶναι προτιμότερον οἱ δικηγόροι οἱ διωρισμένοι παρὰ τῷ στρατοδικείῳ νὰ δύνανται νὰ δικηγορῶσιν εἰς πάντα τὰ Εἰρηνοδικεῖα τῆς περιφερείας τοῦ Πρωτοδικείου;

§281Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ δώσωμεν ἐνθάρρυνσιν, ἵνα ἐξασφαλίσωμεν ὅ,τι ζητοῦμεν. Ὅταν ἀφήσωμεν ἐπιδρομὴν δικηγόρων ἐκ τῶν κέντρων, τότε δὲν θὰ κάμωμεν τίποτε.

§282Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἐξ ἀφορμῆς τῶν ἀγορεύσεων τῶν κυρίων Δαζέα καὶ Ῥακτιβὰν ἤθελον συνηγορήσει καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς παραδοχῆς αὐτῆς.

§283Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφήσατέ το. Εἰς τὸ ἄρθρον 29 δυνάμεθα νὰ τὸ δεχθῶμεν.

§284Γ. ΙΑΤΡΙΔΗΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τῶν σπουδαιοτάτων κατ’ ἐμὲ ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα θέλουσιν ἐπέλθει ἐκ τῶν νόμων, τοὺς ὁποίους ἐψηφίσαμεν, καὶ ἰδίως τῶν δικαστικῶν. Διὰ τῶν ἀλλεπαλλήλων νόμων καὶ διὰ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ μεταβληθῶσιν εἰς νόμους, περιορίζεται καταπληκτικῶς ἡ δικηγορικὴ ἐργασία. Διὰ τοῦ νόμου περὶ ἐρημοδικιῶν, διὰ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ ἐκκλητοῦ τῶν ἀποφάσεων, διὰ τῶν ἐργατικῶν νομοσχεδίων, διότι ἡ ἀμοιβή, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ δίδηται εἰς τοὺς δικηγόρους, δὲν θὰ καταψηφίζηται κατὰ τῶν ἐργατῶν, διὰ τοῦ περιορισμοῦ τῶν λόγων τῆς ἀναιρέσεως, περιωρίσατε τὴν δικηγορικὴν ἐργασίαν. Ἐνῷ δὲ περιορίζονται αἱ ἐργασίαι τῶν δικηγόρων, ἀφ’ ἑτέρου περιορίζεται καὶ ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν. Ἐκ τούτου θέλει ἐπέλθει διατάραξις τῆς ἰσορροπίας τῆς ὑπαρχούσης μέχρι τοῦδε μεταξὺ τῆς δικηγορικῆς ἐργασίας καὶ τῶν ἐργαζομένων δικηγόρων, καὶ πολὺ φοβοῦμαι μήπως δημιουργηθῇ κοινωνικὸν ζήτημα, τοῦ ὁποίου αἱ ἐκδηλώσεις, ἐὰν δὲν εἶναι προσεχεῖς, θὰ ἀναφανῶσιν ἐν ἀπωτέρῳ μέλλοντι. Ὑπὸ τοιούτων σκέψεων ὁρμώμενος παρακαλῶ νὰ θέσητε ταύτας εἰς τὴν πλάστιγγα τῶν κρίσεών σας, φρονῶν ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνητε εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν παρὰ τοῖς Εἰρηνοδικείοις δικηγόρων, ὥστε νὰ εἶναι 4, ἀλλὰ 3, διὰ νὰ δημιουργηθῇ κάποια δικλεὶς ἀσφαλιστικὴ κατὰ τῆς πληθώρας. Οὕτω θέλει μετριασθῆ τὸ ζήτημα τὸ μέλλον νὰ ἐκραγῇ διὰ τοιαύτης εὐκολίας παρεχομένης εἰς τοὺς δικηγόρους, ἵνα ἐκ τοῦ κέντρου μεταβαίνωσιν εἰς τὰ ἄκρα καὶ ἐκτοπίζωσι τοὺς δικολάβους.

§285ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 27, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 28).

§286Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Δήλωσις ἁπλῆ γίνεται ἐκ περισσοῦ· διότι τὸ πρᾶγμα εἶναι φανερόν, ὅτι νοεῖται ὁ Ἄρειος Πάγος δικάζων αἰτήσεις ἀναιρέσεως ποινικῶν ἀποφάσεων καὶ βουλευμάτων.

§287Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Καὶ αἰτήσεις κανονισμοῦ ἐξαιρέσεως.

§288Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς ἀφαιρεθῇ λοιπὸν τὸ «δικάζοντος αἰτήσεις», διότι εἶναι περιττόν.

§289ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ οἱ παρ’ Εἰρηνοδικείοις διωρισμένοι εἰδικῶς.

§290Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 28, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 29).

§291Α. ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 29 ὁσάκις κατώτερον Δικαστήριον ἢ δικαστὴς ἐνεργεῖ ὡς εἰσηγητὴς ὑποθέσεως ἐκκρεμοῦς ἀνωτέρου Δικαστηρίου δικαιοῦται εἰς ἐνέργειαν τῶν σχετικῶν πράξεων ὁ δικηγόρος ὁ διατελῶν παρὰ τῷ ἐντειλαμένῳ Δικαστηρίῳ κλπ. Ἀλλ’ ὑποθέτω ὅτι οὗτος δύναται νὰ ὑποκαταστήσῃ καὶ ἄλλον ἐκ τῶν δικηγόρων.

§292Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, ἔπρεπε νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο, ἐὰν ὁ δικηγόρος ὁ διαχειριζόμενος ἐνώπιον τοῦ ἐντειλαμένου Ἐφετείου Ἀθηνῶν ὑπόθεσιν ἐδικαιοῦτο νὰ παραστῇ ἐκτὸς τῆς ἕδρας κατὰ τὴν διεξαγωγήν.

§293Α. ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Προσωπικῶς αὐτὸς θὰ ὑπάγῃ ἢ ὄχι;

§294Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴτε προσωπικῶς αὐτὸς εἴτε ἄλλος, ὅστις πάλιν παρὰ τῷ ἐντελλομένῳ Δικαστηρίῳ θὰ εἶναι δικηγόρος.

§295Α. ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἐκ τοῦ γράμματος τοῦ ἄρθρου προκύπτει, αὐτὸς οὗτος ὁ δικηγόρος.

§296Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διόλου· δὲν ἐννοεῖ μόνον τὸν πληρεξούσιον, ὅστις διωρίσθη ἅπαξ τοιοῦτος, διότι οὕτω θὰ ἐδεσμεύετο ὁ διάδικος ν’ ἀλλάξῃ δικηγόρον.

§297Α. ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Πολὺ καλά.

§298Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Συμφώνως πρὸς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τῶν κυρίων Βουλευτῶν Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας καὶ Μεσσηνίας νομίζω ὅτι δύναται νὰ προστεθῇ δεύτερον ἐδάφιον. Τἀνάπαλιν δικηγόρος παρὰ κατωτέρῳ Δικαστηρίῳ δύναται νὰ ὑπογράφῃ δικόγραφα ἐνδίκων μέσων ἢ καὶ ἀγωγῶν ἐνώπιον ἀνωτέρου Δικαστηρίου ἀπευθυνομένων.

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 29 τροπολογημένον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν.

§300Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐνώπιον ἀνωτέρου Δικαστηρίου δύναται νὰ ὑπογράψῃ τις ἔφεσιν κατ’ ἀποφάσεως τοῦ Πρωτοδικείου, τῆς ὁποίας αὐτὸς δὲν εἶναι ὁ χειριστής;

§301Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ νομοθετοῦμεν.

§302ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 29 τροπολογημένον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 30).

§303ΑΘ. ΧΡΙΣΤΙΔΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον ὁρίζει, Κύριοι, ὅτι ὁ παρὰ τῷ Πρωτοδικείῳ δικηγόρος παρίσταται καὶ παρὰ τοῖς Εἰρηνοδικείοις, ὅπου δὲν ὑπάρχουσι νομίμως διωρισμένοι 4 δικηγόροι. Ἄλλη διάταξις τοῦ νόμου λέγει ὅτι ὁ παρὰ τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ δικηγόρος δύναται νὰ παραστῇ εἰς πάντα τὰ Δικαστήρια τῆς περιφερείας του. Φρονῶ ὅτι καὶ ὁ παρ’ Ἐφέταις δικηγόρος πρέπει νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ παρίσταται εἰς τὰ Πρωτοδικεῖα τοῦ Ἐφετείου, λέγων δὲ τοῦτο δὲν ἐννοῶ νὰ δικηγορῇ, ἀλλ’ ἐγκύρως νὰ παρίσταται, καὶ ἐπειδὴ εἴμεθα πολλοὶ δικηγόροι καὶ αὐτὸς ὁ ἀξιότιμος κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶναι δικηγόρος, ἐννοοῦμεν ὁπόσον ὠφέλιμον εἶναι τοῦτο, καὶ δέον νὰ περιληφθῇ διάταξις τοιαύτη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὥστε νὰ παρίσταται ἐγκύρως ὁ παρ’ Ἐφέταις δικηγόρος καὶ εἰς τὰ Πρωτοδικεῖα τοῦ Ἐφετείου. Ἀναφέρω μίαν περίστασιν. Ἔχει μίαν ὑπόθεσιν ὑποστηρίξει ἐνώπιον τοῦ Πρωτοδικείου δικηγόρος τις, γίνεται ἀναίρεσις καὶ παραπέμπεται εἰς ἕτερον Πρωτοδικεῖον. Ἐρωτῶ· πρέπει νὰ μὴ δύναται νὰ παραστῇ αὐτὸς οὗτος εἰς τὴν ὑπόθεσιν, ὁ ὁποῖος ἠξεύρει νὰ τὴν ὑπερασπίσῃ, ἐν ἐπιγνώσει πασῶν τῶν λεπτομερειῶν τῆς ὑποθέσεως, ἀλλὰ νὰ εἶναι ἠναγκασμένος νὰ τὴν ἐμπιστευθῇ εἰς ἄλλον; Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐκτιμήσῃ δεόντως αὐτό, διότι εἶναι πολὺ σοβαρόν. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 30). Ἄρθρον 31 (ἀναγινώσκεται).

§304Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ τελευταία φράσις «καὶ τοῖς ἐν Ἀθήναις Δικαστηρίοις» παρακαλῶ ν’ ἀφαιρεθῇ. Ὁ λόγος δὲ εἶναι ὁ ἀκόλουθος, καὶ νομίζω ὅτι εἶναι εὔλογος· ἐφ’ ὅσον ἔχομεν διαδικασίαν παρὰ τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ, κατὰ τὴν ὁποίαν μετὰ ἀναίρεσιν ἡ ὑπόθεσις παρεπέμφθη εἰς ἄλλο Ἐφετεῖον, εἶναι εὔλογον ὁ δικηγόρος ἐξ ἄλλης περιφερείας νὰ δύναται νὰ παρακολουθήσῃ τὴν ὑπόθεσιν.

§305Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν.

§306Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ περίπτωσις καὶ αὐτὴ θὰ εἶναι ἡ συνήθης.

§307Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Καθόλου· εἶναι δυνατὸν νὰ ταξιδεύωσι δικηγόροι εἰς πάντα τὰ Ἐφετεῖα καὶ νὰ ὑπερασπίζωνται οἱανδήποτε ὑπόθεσιν; Νομίζω ὅτι καὶ τοῦτο δὲν εἶναι εὐπρεπές, διότι ὑποτίθεται καὶ ὁ νόμος αὐτὸς ἀναγράφει ὡς ὑποχρέωσιν τοῦ δικηγόρου νὰ εἶναι ἐγκαθεσταμένος ἐν ὡρισμένῳ τόπῳ, καὶ ἀπὸ πρακτικῆς ἐπόψεως θὰ τεθῶσιν οἱ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις δικηγόροι ἐν ἀνισότητι μεγάλῃ. Ἡ γνώμη μου εἶναι ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ μνεία τῶν Ἐφετείων τοῦ Κράτους καὶ νὰ μείνῃ τὸ καθεστώς, καθ’ ὃ ὁ παρὰ τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ δικηγόρος δικαιοῦται νὰ δικηγορῇ παρ’ ἅπασι τοῖς ἐν Ἀθήναις Δικαστηρίοις.

§308Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐψηφίσαμεν ἤδη τὸ ἄρθρον 29, κατὰ τὸ ὁποῖον εἰς ὡρισμένας ὑποθέσεις ὁ δικηγόρος δύναται νὰ παραστῇ καὶ ἐνώπιον εἰσηγητοῦ ἄλλου Δικαστηρίου, καὶ εἶναι εὐλογώτατον τὸ πρᾶγμα, ὅπως ἐπίσης εὔλογον θὰ ἦτο νὰ θέσωμεν ὅτι δύναται ὁ παρὰ τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ δικηγόρος νὰ παραστῇ ἐνώπιον Ἐφετείου ἄλλου ἢ τῶν Ἀθηνῶν, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου παρεπέμφθη μία ὑπόθεσις, τὴν ὁποίαν ὑπερήσπισεν ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου.

§309Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἀντιθέτως.

§310Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ ἀντιθέτως· ἀλλὰ νὰ δικηγορῇ γενικῶς παρὰ πᾶσι τοῖς Ἐφετείοις τοῦ Κράτους εἶναι ὑπερβολικὸν τὸ πρᾶγμα, καὶ ἂν δὲν ἀντιπίπτῃ εἰς τὴν εὐπρέπειαν, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ρακτιβάν, πάντως δὲν εἶναι πολὺ εὐπρεπὲς οἱ ἀνώτατοι τῶν δικηγόρων τοῦ Κράτους νὰ ἑτοιμάζωσι τὰ ταξιδιωτικά των καὶ νὰ ἐκστρατεύωσιν ἀνὰ τὰ Δικαστήρια τοῦ Κράτους· δὲν εἶναι βεβαίως εὐπρεπές, καί, ἂν ὑποτεθῇ ὅτι δὲν εἶναι ἀπρεπὲς καὶ θὰ ὑπάρξωσι περιστάσεις, καθ’ ἃς οὐχὶ ἀντιλήψεις σύμφωνοι πρὸς τὴν ἐμπιστοσύνην πρὸς τὰ Δικαστήρια θὰ ἐπικρατήσωσι καὶ θὰ μετακαλῆται δικηγόρος, οἱ μεγάλοι δικηγόροι τοῦ Κράτους θὰ ταξιδεύωσιν ἀνὰ τὰ ἐπαρχιακὰ Δικαστήρια διὰ τὴν πεποίθησιν ὅτι ἤθελον χειρισθῆ καλῶς τὴν ὑπόθεσιν, ἀλλὰ καὶ πολλάκις θὰ μετακαλῶνται δι’ ἄλλα ἴσως προσόντα αὐτῶν ἢ καὶ πολλάκις θὰ κατορθῶσι νὰ παραπείθωσι τὸν διάδικον ὅτι «ἂν ἔλθω ἐγὼ ἐκεῖ, θὰ ἰδῆτε...»

§311Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄς ἀφαιρεθῇ αὐτό, κύριε Πρόεδρε, διότι βλέπω ὅτι δύναται νὰ παρεξηγηθῇ. Παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ ὁλόκληρος ἡ περίοδος.

§312Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Νὰ τεθῇ «δικηγόρος παρ’ Ἐφέταις καὶ παρ’ Ἀρείῳ Πάγῳ».

§313Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 31, ὡς ἐτροποποιήθη, πρὸς δὲ καὶ τὰ ἄρθρα 32, 33, 34 καὶ 35.) Ἄρθρον 36 (ἀναγινώσκεται.)

§314Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἄρθρα 36 καὶ 37, διὰ τῶν ὁποίων γίνεται πρόνοια περὶ τῶν ἐνώπιον τῶν προξενικῶν Δικαστηρίων δικηγορούντων, θὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν γνώμην ν’ ἀπαλειφθῶσιν ἀμφότερα τὰ ἄρθρα. Ἐπίσης θέλω εἰσηγηθῆ ἀπάλειψιν καὶ τοῦ ἄρθρου 51 ὡς καὶ τῶν ἄρθρων, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι τὴν ὀργάνωσιν τῶν ἐκεῖ δικηγόρων εἰς δικηγορικοὺς συλλόγους. Γνωρίζω ὅτι ἄλλοτε εἶχεν ἐκδηλωθῆ τοιαύτη ἐπιθυμία ἰδιαίτατα περὶ τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει δικηγόρων, ἐν τούτοις παρεμβάλλονται δυσχέρειαι ποικίλης φύσεως· ἴσως γεννηθῇ καί τις περιπλοκή, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀναγνώρισιν τῶν σωματείων, καὶ διὰ τοῦτο μετὰ συνεννόησιν πρὸς τὸν συνάδελφόν μου κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν θέλω εἰσηγηθῆ τὴν ἀπάλειψιν τῶν σχετικῶν ἄρθρων ἐν τῷ παρόντι.

§315ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν τῶν ἄρθρων 36 καὶ 37 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 38 γινόμενον 36 (ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Ἠλιόπουλος.

§316Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, κύριοι Βουλευταί, εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν· θεωρῶ τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ ὡς μέγα νομοθετικὸν δώρημα. Ἀλλά, ἐὰν θέλητε νὰ πατάξωμεν τὴν στρεψοδικίαν καὶ τὰς διαφόρους ἐφευρέσεις πρὸς παρέλκυσιν τῶν δικῶν, πρέπει νὰ καταπαύσωσιν ἐκεῖνα ἰδίως, τὰ ὁποῖα γεννῶσι τὰς ἔριδας καὶ δημιουργοῦσι τὰς δίκας. Φρονῶ ὅτι πρὸς τοῦτο θὰ εὕρω σύμφωνον καὶ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς καὶ θὰ στέρξῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου δεχθῇ πρότασιν, ἣν καὶ ἄλλαι Πολιτεῖαι πρακτικῶς σκεπτόμεναι ἔχουσιν ἤδη ψηφίσει. Ἡ προσθήκη αὕτη, ἣν φρονῶ ὅτι δυνάμεθα νὰ προσθέσωμεν εἰς τὸ 38ον ἄρθρον, ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Δικαιοῦται ἐπίσης...» Κατὰ τοιοῦτον τρόπον φρονῶ ὅτι τὸ κώλυμα τῶν δικῶν θὰ καταπαύσῃ.

§317Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τώρα δὲν δικαιοῦνται;

§318Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι νὰ βεβαιώνωσι τὰς ὑπογραφάς του. Τοιοῦτον δὲ μέτρον εἰσήχθη καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ ἐν Γερμανίᾳ.

§319Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι δέον νὰ παρίσταται ὁ μὲν δικηγόρος διάδικος εἰς πάντα τὰ Δικαστήρια, οὔτε ὅτι ἡ τοιαύτη διάταξις ἐτέθη ὑπὲρ τῶν δικηγόρων, διότι αὑτὸ δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ μετὰ σοβαρότητος, ὅτι οἱ συντάξαντες τὸ νομοσχέδιον ἐσκέφθησαν τὸ ἴδιον συμφέρον. Παραδέχομαι ὅτι οἱ θέλοντες νὰ εἰσαγάγωσι τοιαύτην διάταξιν τὸ κάμνουσι διὰ τὸ καλὸν τοῦ κόσμου, διὰ νὰ τὸν σώσωσιν ἀπὸ πολλὰ λάθη. Ἀλλ’ ἐγὼ θεωρῶ ἀνελευθέραν τὴν διάταξιν ταύτην. Ἐὰν θέλητε τοιαύτην ἐξαίρεσιν, ἐξαιρέσατε ἀπὸ τὸν Ἄρειον Πάγον, ἀλλ’ εἰς τὰ ἄλλα Δικαστήρια νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τοῦ παρίστασθαι καὶ ἂς ἐκτιμήσῃ τὰς δυνάμεις του μόνος του.

§320Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ συζητήσῃ τὸ πρᾶγμα. Ἐὰν εἶχεν ὑπ’ ὄψει του ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ σύστημα τὸ ἰσχῦον ἐν τοῖς μικτοῖς δικαστηρίοις τῆς Ἀλεξανδρείας, κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ δικηγόροι ἐξασκοῦσι καὶ ἔργα συμβολαιογράφου, θ’ ἀνεγνώριζεν ὅτι ἡ διάταξις εἶναι σκοπιμωτάτη, θὰ εἶναι ἡ ἀρχή, διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἔβλεπεν ὅτι εἰς τὸ μέλλον δύναται ὁ θεσμὸς τῶν συμβολαιογράφων παρ’ ἡμῖν νὰ ἐκλείψῃ ἐντελῶς.

§321Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ δικηγορῶσιν οἱ συμβολαιογράφοι;

§322Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, ἀλλά, ἐφ’ ὅσον εἶναι δικηγόροι τοιοῦτοι, ν’ ἀπαγορεύσωμεν εἰς τοὺς δικηγόρους νὰ θέτωσι τὰς ὑπογραφάς των. Τοῦτο θ’ ἀπαλλάξῃ τοὺς διαδίκους νὰ προστρέχωσιν εἰς τὰ Δικαστήρια. Μοὶ φαίνεται ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι ἄξιον κάποιας προσοχῆς ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς.

§323ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 36 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Ἡ Βουλὴ παραδέχθη. Ἄρθρον 39 γινόμενον 37.

§324Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Πρό τινος χρόνου ἐψηφίσθη νόμος διὰ τοὺς ἐν Πειραιεῖ δικηγόρους. Ὁ νόμος αὐτὸς προέβλεψε τότε καὶ δὲν κατήργησε τοὺς δικολαβοῦντας εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον Πειραιῶς καὶ σήμερον δικάζουσι δικολάβοι. Εἶναι ἄδικον λοιπὸν νὰ ἔλθωμεν σήμερον νὰ στερήσωμεν τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ 20 καὶ 30 ἔτη ζῶσιν ἐξασκοῦντες τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δικολάβου καὶ νὰ τοὺς ἀφαιρέσωμεν τὸ δικαίωμα νὰ δικολαβῶσι.

§325ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 37ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 40 γινόμενον 38.

§326Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Παρακαλῶ νὰ διορθωθῇ, ἀντὶ «ὑπερασπίζωνται» νὰ τεθῇ «ὑπερασπίζωσιν».

§327ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 38 μὲ τὴν γραμματικὴν διόρθωσιν. Ἄρθρον 41 γινόμενον 39 (ἀναγινώσκεται).

§328ΤΡ. ΠΑΠΑΔΑΜ. Μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Βαλσαμάκη ὑπεβάλομεν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ εἰς τὸ τέλος τῆς παραγράφου ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «ὁ οὕτως ἐκλεχθεὶς τότε μόνον ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀποποιηθῇ τὴν συνδρομήν του, ὅταν τὸ οἰκεῖον Δικαστήριον ἐγκρίνῃ τὸ δικαιολογήματά του καὶ καλέσῃ τοῦτον πρὸ 24 ὡρῶν».

§329Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Βουλευτοῦ σκοπὸν ἔχει νὰ καταστήσῃ δυνατὴν τὴν ἀνάληψιν τῆς ὑπερασπίσεως ἐκ μέρους τῶν δικηγόρων καὶ διὰ τοῦτο ἀπαιτεῖ προθεσμίαν. Νομίζω ὅτι ἡ μὴ παροχὴ τῆς πλήρους προθεσμίας δύναται ν’ ἀνάγηται εἰς τὰ δικαιολογητικά, τὰ ὁποῖα ἤθελον προβάλει, ἐὰν δὲν εἶναι ἀνάγκη ἰδιαιτέρας μνείας. Ἐξ ἄλλου δύναται νὰ ὑπάρξῃ περίστασις καὶ ἐπιβεβλημένη ἀνάγκη, ὥστε νὰ μὴ εἰδοποιηθῇ πρὸ 24 ὡρῶν. Ὑποθέσατε ὅτι εἰδοποιήθη πρὸ 24 ὡρῶν καὶ ἀνέλαβε, κατὰ δὲ τὴν ἡμέραν τῆς δίκης παρουσιάζεταί τι κώλυμα εἰς αὐτόν, καὶ καθίσταται ἀδύνατος ἡ ὑπεράσπισις αὐτοῦ. Νὰ μὴ δύναται ν’ ἀναλάβῃ ἄλλος τὴν ὑπεράσπισιν; Ὀρθότερον λοιπὸν εἶναι ν’ ἀφήσωμεν τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει μὲ τὰ κωλύματα.

§330ΤΡ. ΠΑΠΑΔΑΜ. Ὅπως διατυποῦται εἰς τὸ τέλος τῆς παραγράφου, εἶναι μεταξὺ τῶν δικαιολογητικῶν καὶ ἡ ἀναβολή, καὶ δύναται καὶ αὐτὸ τὸ Δικαστήριον εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἀποποιηθῇ ὁ δικηγόρος ν’ ἀναλάβῃ τὴν ὑπεράσπισιν, ν’ ἀποταθῇ εἰς ἄλλον δικηγόρον.

§331Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον ὅτι δύναται νὰ παραχωρηθῇ τοιαύτη προθεσμία.

§332ΤΡ. ΠΑΠΑΔΑΜ. Ναί, ἀλλὰ θὰ δίδηται ἀφορμὴ εἰς τὸν πρόεδρον τοῦ Δικαστηρίου νὰ ἐπιλαμβάνηται τῆς ὑποθέσεως αὐτός, προηγουμένως δὲ θὰ ἐξετάζῃ ἂν ὁ δεῖνα διάδικος ἔχει ἢ ὄχι δικηγόρον, διότι νομίζω, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι, ὡς ἔχει σήμερον εἶναι τυπικὴ ὅλως ἡ ὑπεράσπισις τοῦ κατηγορουμένου καὶ καλλίτερον εἶναι ν’ ἀπαλείψωμεν αὐτήν, διότι εἶναι εἰκονική.

§333Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀνάγκη ἰδιαιτέρας διατάξεως.

§334ΤΡ. ΠΑΠΑΔΑΜ. Παρευρέθην πολλάκις εἰς τὸ Δικαστήριον καὶ εἶδον ὅτι ὁ κατηγορούμενος κατεδικάσθη, ἐνῷ ἠδύνατο νὰ ἔχῃ πλείστας ὅσας ἐλαφρυντικὰς περιπτώσεις, εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ εἶχε κατάλληλον δικηγόρον. Τοιοῦτος συνήγορος, εἴτε διότι ἐβαρύνετο, εἴτε διότι ἦτο νέος, εἴτε διότι πρὸ παντὸς δὲν εἶχε μελετήσει τὴν ὑπόθεσιν, ἔλεγεν· ἐπαφίεμαι εἰς τὴν κρίσιν τῶν ἐνόρκων.

§335Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ζήτημα νόμου· εἶναι ζήτημα διοικήσεως αὐτό.

§336ΤΡ. ΠΑΠΑΔΑΜ. Νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ τὸ περιλάβωμεν καὶ εἰς τὸν νόμον.

§337Α. ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἀληθὲς εἶναι, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ὁ κίνδυνος, τὸν ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς προέβαλε κατὰ τῆς ἀποδοχῆς τῆς τροπολογίας ταύτης, τὴν ὁποίαν ὑπεβάλομεν, εἶναι ὀλίγον ἄξιος προσοχῆς, διότι πολλάκις τὸ Δικαστήριον, ὅταν εὑρεθῇ εἰς τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργός, δὲν θὰ γνωρίζῃ τί νὰ πράξῃ, καὶ θ’ ἀναβάλῃ τὴν ὑπόθεσιν, ὅταν καὶ οἱ λοιποὶ δικηγόροι ἀρνῶνται διὰ τὸν ἴδιον λόγον. Ἀλλ’ ἀπέναντι τοῦ κινδύνου τῆς παντελοῦς ἐλλείψεως ὑπερασπίσεως τοῦ κατηγορουμένου νομίζω ὅτι πρέπει νὰ εὕρωμεν μέσην τινὰ λύσιν, καθόσον ἀτυχῶς, ὡς καὶ σήμερον συμβαίνει καὶ ὡς καὶ πάντες γνωρίζετε, οἱ κύριοι πρόεδροι τῶν συνέδρων ἀναθέτουσι τὴν ὑπεράσπισιν εἰς τὸν τυχόντα δικηγόρον ἢ μᾶλλον εἰς τὸν νεώτερον ἐκ τῶν παρευρισκομένων δικηγόρων, ὁπότε ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ ὑπεράσπισις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ὅπως ἀπαιτεῖται, ἀφ’ ἑτέρου δὲ καὶ αὐτὸς ὁ δικηγόρος αἰσθάνεται τὴν ὑποχρέωσιν καὶ πόθον καλῆς ὑπερασπίσεως τοῦ κατηγορουμένου μὴ ἐπιθυμῶν κατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ σταδίου του νὰ γελοιοποιηθῇ διὰ μιᾶς κακῆς ὑπερασπίσεως μὴ ἔχων μελετήσει τὴν ὑπόθεσιν. Θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον ἂν ἠδυνάμεθα καὶ τὴν τροποποίησιν νὰ συμπεριλάβωμεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἤτοι νὰ ὑποχρεώσωμεν τὸν πρόεδρον τῶν συνέδρων νὰ γνωστοποιῇ πρὸς τὸν δικηγόρον 24 τοὐλάχιστον ὥρας προηγουμένως τὴν τοιαύτην αὐτοῦ ἐντολήν, καὶ ν’ ἀπαλλάξωμεν οὕτω τῆς δυσχεροῦς θέσεως τὸ Δικαστήριον ἐν περιπτώσει ἀρνήσεως διὰ τὸ ἀπροπαράσκευον τῶν δικηγόρων τῆς ἀναβολῆς. Πρὸς τοῦτο, ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νομίζει ὅτι συμπεριλαμβάνεται καὶ ἡ τροποποίησις αὕτη εἰς τὰ δικαιολογήματα, τὰ ὁποῖα ἀναγράφονται ἐν τῷ ἄρθρῳ 41, θὰ ἐπεθύμουν δι’ ἄλλης τινὸς διατάξεως τοὐλάχιστον νὰ καταστήσωμεν ὑποχρέωσιν εἰς τὸν πρόεδρον τῶν συνέδρων τὴν πρὸ 24 ὡρῶν εἰδοποίησιν πρὸς τὸν δικηγόρον ἐκεῖνον, διότι ἀτυχῶς ἐκ κακῆς συνηθείας, ἐπαναλαμβάνω, ἀείποτε διορίζουσι τὴν στιγμὴν ἐκείνην, ὁπότε εἶναι ἀδύνατος τελείως ἡ ὑπεράσπισις καὶ δύσκολος ἡ θέσις τοῦ δικηγόρου τοῦ διορισθέντος.

§338Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Πρέπει νὰ ἔχωμεν καὶ ἀντίστοιχον ὑποχρέωσιν τοῦ κατηγορουμένου νὰ προσδιορίζῃ δικηγόρον πρὸ 24 ὡρῶν.

§339Α. ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν τοῦτο. Πρόκειται περὶ τῶν αὐτεπαγγέλτως διοριζομένων.

§340Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Πῶς θὰ τὸ γνωρίζῃ ὁ πρόεδρος ὅτι δὲν ἔχει δικηγόρον;

§341Α. ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Νὰ ἐρωτήσῃ πρότερον. Τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι ἐμβάλλομεν εἰς δύσκολον θέσιν καὶ τὸν δικηγόρον, συνάμα δὲ δὲν ἐκπληροῦμεν ὅ,τι προσπαθοῦμεν διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου νὰ ἐκτελέσωμεν, δηλαδὴ εἶναι ἓν δῶρον ἄδωρον πρὸς τὸν κατηγορούμενον, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ὅταν πρόκειται οὕτω πως νὰ δωρῆται ἡ ὑπεράσπισις, ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ν’ ἀπαλείψῃ τελείως τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ δικηγόρου ν’ ἀναλαμβάνῃ τὴν ὑπεράσπισιν ἐξ ἐπαγγέλματος, διότι δὲν εἶναι πραγματικὴ ἡ ὑπεράσπισις, τὴν ὁποίαν ὑπὸ τοιούτους ὅρους θὰ ποιήσῃ οὗτος πρὸς τὸν κατηγορούμενον.

§342Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὑποθέτω, Κύριοι, ὅτι ἐπίτηδες καὶ ἀπὸ σκοποῦ ἐτέθη εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο ἡ λέξις «ἐκλέγει», καὶ οὐχὶ «ὁρίζει», διότι θέλει ὁ νομοθέτης νὰ ἐνδείξῃ εἰς τὸν Πρόεδρον τοῦ Δικαστηρίου ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὁρίσῃ τὸν τυχόντα δικηγόρον· πρέπει νὰ ὁρίσῃ δικηγόρον κατ’ ἐκλογήν. Ἐὰν ἡ ὑπόθεσίς μου εἶναι ἀληθής — καὶ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ εἶναι ἀληθής —, τότε δὲν πρέπει νὰ ἔχωσι θέσιν πλέον τὰ ὑποστηριχθέντα ὑπὸ τῶν κυρίων συναδέλφων. Ἱκαναὶ εἶναι αἱ ἐγγυήσεις αἱ παρεχόμεναι εἰς τὸν κατηγορούμενον ὑπὸ τῆς διατάξεως, ὡς ἔχει διατυπωθῇ: «ὅταν ὁ διάδικος δὲν εὑρίσκῃ δικηγόρον, ὁ πρόεδρος τοῦ ἁρμοδίου Δικαστηρίου ἐκλέγει τὸν δικηγόρον κατ’ αἴτησιν τοῦ διαδίκου». Τίς ἐμποδίζει τὸν κ. διάδικον νὰ ὑποβάλῃ τὴν αἴτησιν αὑτοῦ καὶ πρὸ 24 ὡρῶν καὶ πρὸ δύο ἡμερῶν καὶ πρὸ τριῶν ἡμερῶν καὶ πρὸ πέντε ἡμερῶν καὶ νὰ διορίσῃ ὁ πρόεδρος τὸν δικηγόρον; Ἀλλὰ νομίζετε ὅτι θὰ προστατεύσητε τοὺς κατηγορουμένους, ἐὰν εἴπητε εἰς αὐτοὺς ὅτι μὲ πᾶσαν ἐλευθερίαν δύνανται νὰ αἰτῶνται ἐκ μέρους τῶν προέδρων τὸν διορισμὸν ἐκλεκτῶν δικηγόρων; Ὄχι, διότι θέλει συμβῆ πλεῖστοι ὅσοι ἐξ αὐτῶν νὰ μὴ ἐμπιστεύωνται εἰς μίαν τοιαύτην διάταξιν τοῦ νόμου. Τί θὰ συνέβαινεν; Ἢ ὁ πρόεδρος δὲν θὰ ὥριζε κατ’ ἐκλογὴν δικηγόρους ἢ οἱ δικηγόροι, οἵτινες θὰ συνέβαινε νὰ διορισθῶσιν ἀμισθὶ ἅπαξ, δίς, τρίς, τετράκις, δεκάκις, δεκαπεντάκις, νὰ εἴπωσι: Τέλος πάντων βάρος μᾶς ἔγιναν οἱ κύριοι κατηγορούμενοι· ἐνῷ, ἐὰν διατυπωθῇ μετὰ τῆς φειδοῦς, μετὰ τῆς ὁποίας ἔχει διατυπωθῆ τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὅτι κατ’ ἐκλογὴν ὡρίζετο δικηγόρος ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς δίκης, ὅπερ ἦτο προτιμότερον κατ’ ἐμέ, μὴ ἔχετε ἀμφιβολίαν ὅτι, ἐὰν εἶναι ὑπόθεσις, ἥτις ἀπαιτεῖ προμελέτην πράγματι καὶ προπαρασκευὴν τοῦ δικηγόρου, ὁ δικηγόρος ὁ κατ’ ἐκλογὴν διοριζόμενος θέλει κατορθώσει νὰ πείσῃ τὸ Δικαστήριον, ὅπως δώσῃ εἰς αὐτὸν προθεσμίαν ἱκανήν, διακοπὴν 2 ὡρῶν, διακοπὴν 4 ὡρῶν, διακοπὴν διὰ τὴν ἑπομένην ἡμέραν, οὕτως ὥστε νὰ μελετήσῃ τὴν ὑπόθεσιν. Δὲν εἶναι δύσκολον τὸ πρᾶγμα, ὅταν θ’ ἀρχίσῃ νὰ ἐφαρμόζηται ἡ νέα αὕτη διάταξις, ὅταν θ’ ἀρχίσῃ καὶ παρ’ ἡμῖν νὰ παγιοῦται μία νέα κατάστασις ἐν γένει δικαστικὴ καὶ νὰ μορφῶνται νέα τινὰ ἤθη καὶ μεταξὺ τῶν δικηγόρων καὶ μεταξὺ τῶν δικαστῶν, ἐνῷ, ἂν ἀφήσητε πᾶσαν τὴν ἐλευθερίαν εἰς τοὺς διαδίκους νὰ εὑρίσκωσι δικηγόρους ἐξ ἐπαγγέλματος ἀμισθί, θὰ περιπέσητε ἀσφαλῶς μετά τινα χρόνον εἰς τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον ἐφοβεῖσθε, καὶ θὰ εἶναι καὶ ἓν ἄτοπον ἀκόμη περιπλέον νὰ φθάσωσι καὶ μέχρις ἀσυνειδησίας καὶ δικηγόροι, οἱ ὁποῖοι μέχρι σήμερον ἀποτροπιάζονται νὰ φθάσωσι μέχρι τοιούτου, διότι ἔχουσι τὴν ἀντίληψιν ὅτι οἱ διοριζόμενοι ἐξ ἐπαγγέλματος, ἵνα ὑπερασπίσωσιν ὑπόθεσίν τινα, πρέπει μὲ ὅλην τὴν εὐσυνειδησίαν, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται εἰς αὐτούς, νὰ ὑπερασπίσωσι ταύτην. Ἀλλὰ βεβαίως, ἐὰν εἰς ἐμὲ ἀνατεθῇ σήμερον μία ὑπόθεσις, αὔριον ἄλλη, τὴν ἑπομένην ἄλλη καὶ καθεξῆς, μετά τινα χρόνον θὰ καμφθῶ, θὰ εἴπω: τέλος πάντων εἶναι ἀφόρητοι αὐτοὶ οἱ κατηγορούμενοι. Εἶναι γνωστὸν μάλιστα ἐν Ἀθήναις ὅτι οἱ δικηγοροῦντες ἐνώπιον τῶν ποινικῶν Δικαστηρίων εἶναι ἐλάχιστοι καὶ βεβαίως εἰς βάρος ἡμῶν θὰ πίπτῃ αὐτὴ ἡ διάταξις.

§343ΤΡ. ΠΑΠΑΔΑΜ. Ἡ διάταξις λέγει «ἐπὶ δὲ δικῶν ἐπὶ κακουργήματι αὐτεπαγγέλτως»· ἐνταῦθα προτείνομεν νὰ τεθῇ «καὶ αὐτεπαγγέλτως».

§344Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἂς τεθῇ λοιπόν «καὶ αὐτεπαγγέλτως».

§345Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς τεθῇ λοιπόν «καὶ αὐτεπαγγέλτως», νὰ τελειώσῃ.

§346Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Φρονῶ, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι πρέπει μία ἄλλη τροποποίησις νὰ ἐπέλθῃ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου. Δὲν εἶναι ὀρθὸν τὰ δικαιολογήματα τῶν δικηγόρων τῶν οὕτως ἐκλεχθέντων καὶ ἀποποιουμένων τὴν συνδρομήν των νὰ τὰ κρίνῃ τὸ Δικαστήριον, ἀλλὰ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀνατεθῇ τοῦτο εἰς τὸ συμβούλιον τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου.

§347Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν φρονῶ ὅτι ὑπάρχει λόγος, ὥστε νὰ μὴ ἐμπιστευθῶμεν εἰς τὸν πρόεδρον τοῦ Δικαστηρίου νὰ κρίνῃ περὶ τῶν δικαιολογητικῶν αὐτῶν.

§348Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Ὁ πρόεδρος τοῦ Δικαστηρίου λαμβάνει ἕνα δικηγόρον ἐκ τῶν παρόντων κατὰ τὴν συνεδρίασιν καὶ τῷ ἀναθέτει τὴν ὑπεράσπισιν μιᾶς ὑποθέσεως· ἂν ὁ δικηγόρος αὐτὸς ἐκείνην τὴν ἡμέραν ἔχῃ εἰσήγησιν, ἂν εἶναι ἀσθενής, νομίζετε ὅτι θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν αὐτὰ ὁ πρόεδρος τοῦ Δικαστηρίου καὶ θὰ τὸν ἀπαλλάξῃ; Διατί νὰ μὴ κρίνῃ τὰ δικαιολογήματα τὸ συμβούλιον τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου; Ἄλλως τε νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθόν, ὅταν οὕτως ἀνατίθηται ὑπὸ τοῦ προέδρου τοῦ Δικαστηρίου μία δίκη εἰς δικηγόρον, νὰ ἐκκαθαρίζωνται τὰ ἔξοδα αὐτοῦ καὶ νὰ πληρώνωνται ὑπὸ τοῦ Δημοσίου.

§349ΤΡ. ΠΑΠΑΔΑΜ. Ἐγὼ φρονῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ δύναται ν’ ἀποποιηθῇ ὁ δικηγόρος τὴν οὕτως ἀνατιθεμένην αὐτῷ ὑπεράσπισιν, ὅταν ἔχῃ δικαιολογήματα.

§350Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν ἐξ ἐπαγγέλματος διορισμὸν δὲν πρέπει νὰ δύναται ν’ ἀποποιηθῇ.

§351Α. ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι εὐσυνειδήτως πάντοτε παρέχουσι τὰς ὑπηρεσίας των οἱ αὐτεπαγγέλτως διοριζόμενοι ὑπὸ τοῦ Δικαστηρίου δικηγόροι καὶ ὑπὲρ τὰς δυνάμεις των ἴσως προσπαθοῦσιν, ὅπως φέρωσιν ἀγαθὸν ἀποτέλεσμα εἰς τὸν κατηγορούμενον, ἀλλ’ οὐδεὶς εἶναι δυνατὸν ἀνώτερον τῶν δυνάμεών του νὰ φέρῃ ἀποτέλεσμα, οὐδεὶς εἶναι δυνατὸν τὸ ποθούμενον νὰ ἐπιτύχῃ καθ’ ἣν ὥραν ὑπερασπίζεται τὸν κατηγορούμενον, ὅταν εἰς τοῦτο δὲν εἶναι ἱκανῶς προπαρεσκευασμένος. Τὸν κατηγορούμενον δὲν θεωρῶ βεβαίως ὀρθὸν ν’ ἀφήσωμεν ἄνευ ὑπερασπίσεως, ἀλλά, ὡς εἶπον, εἶναι δῶρον ἄδωρον ἡ παρεχομένη αὐτῷ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὑπεράσπισις, διότι διὰ τῆς τοιαύτης ὑπερασπίσεως ἀφήνετε τὸν κατηγορούμενον ἕρμαιον ἀντιλήψεως τῶν ἐνόρκων. Δὲν εἶναι δυνατὸν δικηγόρος μόλις ἤρξατο τῆς ἀσκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματός του νὰ κατορθώσῃ νὰ ὑποβάλῃ ἐκεῖνα τὰ ἐπιχειρήματα εἰς τὸ Δικαστήριον, τὰ ὁποῖα τείνουσιν εἰς ὑπεράσπισιν τοῦ κατηγορουμένου. Τὸ τοιοῦτον, Κύριοι, ἀτυχῶς πάντοτε ἐγὼ τοὐλάχιστον εἶδον συμβαῖνον, οὐδέποτε δὲ οἱ κ. πρόεδροι ἐθεώρησαν καλὸν ν’ ἀποστείλωσι τὴν δικογραφίαν εἰς δικηγόρον, ὅπως τὴν μελετήσῃ ἢ νὰ εἰδοποιήσωσι τὸν δικηγόρον ἀπὸ τῆς προτεραίας τοὐλάχιστον, ὅτι τὸν διορίζουσι πρὸς ὑπεράσπισιν τοῦ κατηγορουμένου, ἀλλ’ ἐκεῖ εἰς τὸ Δικαστήριον διορίζουσιν αὐτοὺς καὶ πάντοτε ἐκλέγουσι τοὺς νεωτέρους δικηγόρους. Νομίζω ὅτι οὐδέποτε διώρισαν συνήγορον τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ἐξ ἐπαγγέλματος οὔτε ὑμᾶς, κ. Κουλουμβάκη. Τί συμβαίνει δέ; Ὅσοι δικηγόροι ἐργάζονται καὶ ἔχουσι τὴν ἐργασίαν των, ἀποφεύγουσι τὴν τοιαύτην ἀπασχόλησιν, καὶ ἀπομένουσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐργασίαν δὲν ἔχουσι καὶ ἄπειροί εἰσι, καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ ὑπερασπίσωσιν ἀποχρώντως τὸν κατηγορούμενον. Δὲν νομίζω δὲ ὅτι εἶναι ὀρθὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἴπετε, ὅτι ὁ δικηγόρος δύναται νὰ ἴδῃ τὴν δικογραφίαν καὶ μελετήσῃ αὐτήν, γινομένης διακοπῆς πρὸς τοῦτο. Δὲν λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι πολλάκις συμβαίνει νὰ ἐκδικασθῶσι τρία κακουργήματα εἰς μίαν συνεδρίασιν; Τί θὰ συμβῇ λοιπὸν εἰς τοιαύτην περίστασιν; Δὲν νομίζετε ὅτι πολλάκις συμβαίνει νὰ ἐπέρχωνται παρατυπίαι κατὰ τὸ στάδιον τῆς ἀνακρίσεως, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη νὰ μελετήσωσι ταύτας καὶ νὰ φέρωσι τὰ κατάλληλα ἐπιχειρήματα ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου; Εἶναι λοιπὸν ὑπεράσπισις ἡ διδομένη εἰς τὸν κατηγορούμενον ὑπὸ τοιούτους ὅρους; Δὲν εἶναι ὀρθότερον, δὲν εἶναι οὐσιωδέστερον νὰ εἴπωμεν εἰς αὐτοὺς ὅτι δικάζονται ἄνευ δικηγόρου; Διατί νὰ μὴ ὑποθέσωμεν ὅτι καὶ οἱ ἔνορκοι εἶναι ἱκανοὶ νὰ κρίνωσι τὰ τῆς ὑποθέσεως ἄνευ δικηγόρου;

§352Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἂν ὁ κατηγορούμενος πρὸ 2 ἡμερῶν ζητήσῃ ἀπὸ τὸν πρόεδρον νὰ τῷ διορίσῃ δικηγόρον, δὲν φρονεῖτε ὅτι ὁ πρόεδρος θὰ τῷ διορίσῃ.

§353Α. ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Τὸ εἶπον προηγουμένως. Θ’ ἀπαντήσω εἰς τὸν κύριον συνάδελφον.

§354Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ γίνῃ ἡσυχία. Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον.

§355Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μήπως πρόκειται νὰ ἐπανέλθωμεν;

§356Α. ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἀμέσως. Μόνον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον: (ἀναγινώσκει) «ἐνασκοῦντες....». Θὰ ἐπεθύμουν ὅμως ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ εὕρῃ τρόπον νὰ διαρρυθμίσῃ οὕτως ὥστε νὰ ἀποτελῇ ἕνα δεσμὸν εἰς τὸν πρόεδρον τῶν συνέδρων ἡ γνωστοποίησις εἰς τὸν δικηγόρον, ὑποχρεουμένου ἀμελλητὶ νὰ ἐρωτᾷ τὸν κατηγορούμενον καὶ νὰ εἰδοποιῇ τὸν συνήγορον. (Διάλογοι)

§357ΕΠ. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, εὑρίσκω ἐντελῶς ἀδικαιολογήτους τοὺς φόβους τῶν Κυρίων, οἱ ὁποῖοι παρεμβάλλουσι πλείστας ὅσας δυσκολίας εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ ἄρθρου τούτου. Ἐζήτησαν εὐκολίαν οἱ κατηγορούμενοι, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ γίνῃ. Εἰς τὸν κατηγορούμενον δίδεται τὸ δικαίωμα ἐκ τῆς Δικονομίας νὰ ζητήσῃ καὶ δικηγόρον. Ἀλλὰ καὶ ἐπ’ ἀκροατηρίῳ δύναται νὰ διορίσῃ καὶ αὐτεπαγγέλτως δικηγόρον. Παρακαλῶ τοὺς δικηγοροῦντας Κυρίους νὰ μοὶ εἴπωσιν: εἰς σπουδαίας δίκας οἱ διευθύνοντες τὴν δίκην ἀνέθεσάν ποτε εἰς παιδία τὴν ὑποστήριξιν αὐτῆς; Δικηγορῶ περισσότερον ἀπὸ ὑμᾶς. Ἠρνήθησαν εἰς κανένα οἱ πρόεδροι τὴν δικογραφίαν; ἢ παρακαλοῦσι νὰ μελετήσωσιν οἱ δικηγόροι τὴν δικογραφίαν;

§358Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Διακόπτουσι πολλάκις τὴν συνεδρίασιν, διὰ νὰ μελετήσωσιν.

§359ΕΠ. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἔχω τοιαύτην ὑπερηφάνειαν. Παρακαλῶ νὰ μελετήσω τὴν δικογραφίαν. Αὐτὸς εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσῃ ἂν εἶναι ἀξίας νὰ ἀνατεθῇ εἰς μεγάλον δικηγόρον καὶ νὰ δεχθῇ τὸ Δικαστήριον νὰ μελετήσῃ τὴν ὑπόθεσιν καὶ ὄχι νὰ τὴν μελετήσῃ εἷς νέος δικηγόρος καὶ νὰ τὴν μελετήσῃ ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου.

§360Α. ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἔτυχεν εἰς ἐμὲ τὸ ἀδίκημα τοῦ φόνου, ἐὰν τὸ θεωρῆτε τοιουτοτρόπως.

§361ΕΠ. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Εἶναι ζήτημα σπουδαῖον αὐτό;

§362ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα τὸν λόγον πρὸ πάντων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν κατωρθώθη νὰ τὸν ἐξασφαλίσητε ὑπὲρ ἐμοῦ.

§363ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἔσχατος πρῶτος καὶ ὁ πρῶτος ἔσχατος!

§364ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἡ πρόθεσις τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων εἶναι ἀξιέπαινος, νομίζω ὅμως ὅτι οἱ ὑποβαλόντες τὴν τροπολογίαν δὲν τὴν ἀνέπτυξαν ἐκεῖ ὅπου ἔπρεπε· νομίζω ὅτι διὰ προσθήκης δύο λέξεων εἰς τὸ προηγούμενον ἐδάφιον δύναται νὰ προβλεφθῇ ἡ ἠθικὴ ὑποχρέωσις, ἡ μὴ ἔγκυρος εἰς ἀκύρωσιν τῆς διαδικασίας τοῦ προέδρου, ὅπως εἰ δυνατὸν πρὸ 24 ὡρῶν κοινοποιήσῃ.

§365Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἐκ τῶν καθηκόντων τοῦ προέδρου. Ἠμπορεῖ νὰ τὸ κάμῃ; Ἂν εἴπητε «εἰ δυνατόν», πάλιν εἰς τὴν κρίσιν του εἶναι.

§366ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Εἰς τὴν κρίσιν του. Ἐὰν τὸ δέχηται ὁ κ. Ὑπουργός.

§367Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι τὸ πρᾶγμα φανερὸν ὅτι θὰ τὸ κάμῃ καὶ ἄνευ αὐτοῦ.

§368ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 39 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 40 (ἀναγινώσκεται).

§369Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον.

§370ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε, κύριε Ἠλιόπουλε.

§371Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ πενήτων; Ἐὰν ὁ πολίτης εἶναι πένης;

§372ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Δύναται νὰ ἀξιοῖ», κύριε Ἠλιόπουλε. Ὄχι ὅτι ἐπιβάλλεται.

§373Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δικαίωμα εἶναι.

§374ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δικαίωμα.

§375Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τῶν ἀποδεδειγμένως πενήτων, ὥστε οἱ ἀπολαύοντες τοῦ εὐεργετήματος τῆς πενίας νὰ διορίζωσι δικηγόρον καὶ τὰ δικαιώματα τοῦ δικηγόρου νὰ πληρώνῃ τὸ Δημόσιον, ὅπως ἰσχύει καὶ ἐν Ἰταλίᾳ.

§376ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 40 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη, Ἄρθρον 41 (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν). Ἄρθρον 42 (ἀναγινώσκεται).

§377Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω εἰς τὴν διασκευὴν τοῦ δευτέρου ἐδαφίου. Λέγει ὅτι: «Ὁ εἰρηνοδίκης καὶ ὁ πρόεδρος ὁρίζουσι τὸ ποσὸν τῆς ἀμοιβῆς λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν» κτλ. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ τὸ Δικαστήριον ἁρμόδιον καὶ τὸν δικηγορικὸν σύλλογον πλὴν τοῦ εἰρηνοδίκου καὶ προέδρου. Λοιπὸν θὰ ἤθελον νὰ διατυπωθῇ ὀρθότερον ὅτι: «τὸ ποσὸν τῆς ἀμοιβῆς ὁρίζεται λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς ἀξίας τοῦ ἀντικειμένου τῆς δίκης, τῆς ἐπιστημονικῆς ἐργασίας, ἣν κατέβαλεν ὁ δικηγόρος, καὶ πάσης ἐν γένει δικαστικῆς ἢ ἐξωδίκου ἐργασίας του». Καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν ὡς πρὸς τὴν παραγραφήν. Νομίζω ὅτι εἶναι λίαν βραχεῖα, προκειμένου περὶ σχέσεων πολυπλόκων, οἷαι εἶναι αἱ δίκαι. Αἱ περὶ παραγραφῆς διατάξεις προέρχονται ἐκ τροπολογίας ὑπ’ ἐμοῦ ὑποβληθείσης. Ἐν αὐτῇ εἶχον προτείνει πενταετίαν, ἣν ὁ κ. Ὑπουργὸς περιέστειλεν εἰς διετίαν. Ἀλλ’ ἡ διετία εἶναι κατ’ ἐμὲ λίαν βραχεῖα.

§378Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀρκετή. Δὲν πρέπει νὰ δημιουργήσωμεν ἐξαίρεσιν. Ἐδόθη περὶ τῶν ἄλλων ἐπαγγελμάτων· ὁ νόμος περὶ παραγραφῆς ὑποβάλλεται εἰς διετίαν. Νομίζω ὅτι ἡ παρέκβασις αὕτη εἶναι ἐπαρκής.

§379Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐξ ἄλλου καὶ ἡ παραγραφὴ θὰ ἦτο διηνεκὴς εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπιμεληθῶσι. Διὰ τοὺς ἄλλους, καὶ ἑξηκονταετὴς ἐὰν ἦτο, θὰ παρήρχετο.

§380Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ δεύτερον ἐδάφιον νὰ ὁρισθῇ ὅτι: «τὸ ποσὸν τῆς ἀμοιβῆς ὁρίζεται λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν» κ. τ. λ.

§381ΑΘ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Νομίζω, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι διὰ τὴν παραγραφὴν πρέπει νὰ προστεθῇ ἀκόμη ὅτι τὰ αὐτὰ δικαιώματα τοῦ κανονισμοῦ διὰ πίνακος ἢ δι’ ἀγωγῆς τῶν δικαιωμάτων τοῦ δικηγόρου πρέπει νὰ ἔχωσι καὶ οἱ εἰδικοὶ ἢ καθολικοὶ διάδοχοι τοῦ δικηγόρου.

§382Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Ἄλλην πίστιν παρέχει ὁ δικηγόρος καὶ ἄλλην ὁ κληρονόμος.

§383Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Τὸ ποσὸν τῶν 200 δραχμῶν τὸ χρησιμεῦον ὡς βοήθημα εἰς τὸν πίνακα τί εἶναι;

§384Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦ δικηγόρου ἡ ἀπαίτησις.

§385Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Εἰς τὸ ἐδάφιον τὸ ἀνωτέρω νὰ τεθῇ: «ἀρχομένης τῆς παραγραφῆς ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου».

§386Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐπὶ τῆς παρατηρήσεως τοῦ κ. Σταμούλη εἰς τὴν αʹ παράγραφον ἔχω νὰ εἴπω τοῦτο, ὅτι πρέπει μετὰ τὴν λέξιν «ἀπαιτήσεως» νὰ τεθῇ «τοῦ δικηγόρου».

§387Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§388Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ βραχυπροθέσμων παραγραφῶν εἰσήχθη διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ παραγραφὴ ἄρχεται ἀπὸ τοῦ τέλους τοῦ ἔτους, καθ’ ὃ ἐγεννήθη ἡ ἀξίωσις. Τοῦτο εἶναι ὀρθόν, διὰ νὰ μὴ εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ δικηγόρος νὰ τρέχῃ εἰς τὰ βιβλία του καὶ νὰ βλέπῃ πότε ἄρχεται ἡ ἀξίωσις.

§389Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε νὰ τεθῇ «μετὰ διετίαν ἀπὸ τοῦ τέλους τοῦ ἔτους, καθ’ ὃ ἐξετελέσθη ἡ σχετικὴ ἐργασία».

§390ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς ποίαν παράγραφον;

§391Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν δʹ παράγραφον.

§392ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 42, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 43 (ἀναγινώσκεται).

§393Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει ὁ εἰσηγητὴς τῆς ἀποδεικτικῆς διαδικασίας νὰ ἐκκαθαρίζῃ τὰ ἔξοδα. Ὁ εἰσηγητὴς ὁ κατὰ παραπομπὴν ἐνεργῶν διεξαγωγὴν νὰ ἐκκαθαρίζῃ τὰ ἔξοδα τῆς παραστάσεως τοῦ δικηγόρου.

§394Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Ἀποδίδω, Κύριοι, μεγάλην σπουδαιότητα εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 43, περὶ ἧς συζητοῦμεν. Φοβοῦμαι δὲ ὅτι διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου ἀντὶ νὰ βελτιώσωμεν τὴν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν ζητοῦμεν νὰ διορθώσωμεν, θέλομεν δημιουργήσει νέαν κατάστασιν πολὺ χειροτέραν τῆς πρώτης. Ἐν τῇ προηγουμένῃ διατάξει τοῦ ἄρθρου 44 τοῦ νομοσχεδίου καλῶς τίθεται εἰς τὸ δεύτερον ἐδάφιον ὅτι, ὁσάκις ἀναφύεται διαφορὰ περὶ ἀμοιβῆς τῶν δικηγόρων μεταξὺ τοῦ δικηγόρου καὶ τοῦ πελάτου, κρίνεται αὕτη ἀπὸ τὸν εἰρηνοδίκην ἢ τὸν πρόεδρον ἀναλόγως τῆς ἐπιστημονικῆς ἐργασίας, ἥτις ἐγένετο, καὶ τῶν ἐξωδίκων ἐνεργειῶν, ἃς προσέφερεν ὁ δικηγόρος. Τοῦτο εἶναι καὶ ὀρθὸν καὶ δίκαιον, τοῦ διαδίκου βεβαίως εὐθυνομένου ἐκ τῆς ἐντολῆς ἣν ἔδωκε καὶ συνεπῶς ὑποχρεουμένου εἰς ἀμοιβὴν τῶν ὅσα κατ’ ἐντολήν του ἐγένοντο. Ἀλλάσσει ὅμως καὶ νομικὴν ὄψιν τὸ πρᾶγμα, ὅταν ἡ τοιαύτη ἀμοιβὴ πρόκειται νὰ κανονισθῇ οὐχὶ εἰς βάρος τοῦ ἐντολέως διαδίκου, ἀλλ’ εἰς βάρος τοῦ ἡττωμένου ἀντιδίκου τούτου· διότι κατὰ τὴν τελευταίαν ταύτην περίπτωσιν οὔτε ἡ σχέσις τῆς ἐντολῆς διέπει, καὶ ἀντίκειται εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου ἡ κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἐπιβαλλομένη ὑποχρέωσις εἰς τὸν ἡττώμενον διάδικον, ὅπως πληρώσῃ καὶ δι’ ὅσα ἐξ ὑπερβαλλούσης μερίμνης καὶ πολυτελείας ἐγένοντο. Καθόσον δὲ μάλιστα διὰ τῆς συζητουμένης διατάξεως ὁρίζεται ὅτι ἡ ἀμοιβὴ αὕτη τοῦ δικηγόρου δικάζεται διὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Δικαστηρίου διακεκριμένως ὑπὲρ τοῦ δικηγόρου καὶ κεχωρισμένως ἀπὸ τῶν λοιπῶν δικαστικῶν ἐξόδων, θεωρῶ τοῦτο ἀντίξοον πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου, ὡς δυνάμενον νὰ διαταράσσῃ τὸ πνεῦμα τῆς συναδελφικῆς ἀλληλεγγύης μεταξὺ τῶν δικηγόρων, ἐπικίνδυνον δὲ καὶ εἰς τὰς σχέσεις μεταξὺ δικαστῶν καὶ δικηγόρων, ἀπειλοῦν νὰ καθιερώσῃ τάξεις εὐνοουμένων δικηγόρων, ἐὰν συνέπιπτε δηλονότι τὰ Δικαστήρια νὰ καταδικάζωσι τοὺς ἀντιδίκους τῶν μεγάλων δικηγόρων εἰς μεγάλην δικηγορικὴν ἀμοιβήν, ἀνταξίαν πρὸς τὸν ὄγκον καὶ τὴν ἐπιστημονικὴν ἀξίαν τοῦ δικηγόρου. Ἀλλὰ πρωτίστως, ἐπαναλέγω, εἶναι ἄδικος ἡ τοιαύτη δαπάνη, ἥτις ἐπιβάλλεται εἰς βάρος τοῦ ἀτυχοῦς ἡττωμένου διαδίκου. Καὶ φρονεῖτε ὅτι δὲν θὰ ἔχῃ...

§395Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Νὰ μὴ προκαλῶσι δίκας οἱ ἡττώμενοι;

§396Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Τὸ ζήτημα κεῖται ἀλλαχοῦ. Ὁ διάδικος θὰ προτιμᾷ πάντοτε ν’ ἀναθέτῃ τὴν ὑπόθεσίν του πρὸς τοὺς ἀρίστους δικηγόρους ἀδιαφορῶν διὰ τὴν ἀμοιβήν, ἀφοῦ οἱαδήποτε ἀμοιβή, τὴν ὁποίαν ἤθελον ἐπιδικάσει τὰ Δικαστήρια, θὰ ἦτο εἰς βάρος τοῦ ἀντιδίκου του. Τοῦτο ὅμως εἶναι ἐναντίον τοῦ σκοποῦ τοῦ νομοσχεδίου, συντελοῦν εἰς τὴν ἐπαύξησιν τῶν δικηγορικῶν ἐργασιῶν τῶν ὀλίγων, τῶν ἱκανωτέρων ἢ ἐπιτηδειοτέρων, ἐπὶ ζημίᾳ πάντων τῶν ἄλλων δικηγόρων. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτων πάντων φρονῶ ὅτι διὰ τῆς συζητουμένης ταύτης διατάξεως τοῦ ἄρθρου 43 καθιστῶμεν ἀναγκαῖον παρακολούθημα εἰς πᾶσαν πολιτικὴν δίκην μίαν ἄλλην δίκην, ἀτομικῶς τὸν δικηγόρον ἐνδιαφέρουσαν, τὴν ὁποίαν θ’ ἀναμένῃ ὁ δικηγόρος ὅπως τῷ κανονισθῇ, δηλαδὴ κατὰ τὰς διακρίσεις τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου ἡ δικηγορικὴ του ἀμοιβή. Καὶ δὲν νομίζετε πλέον ὅτι οὕτω διανοίγομεν στάδιον, τὸ ὁποῖον δύναται ἀνυπολογίστους νὰ ἔχῃ συνεπείας μεταξὺ τῶν δικηγορικῶν τάξεων, διασεῖον καὶ τὰς σχέσεις μεταξὺ δικαστῶν καὶ δικηγόρων; στάδιον, καθ’ ὃ ὁ δικαστὴς δύναται νὰ κρίνῃ ἀναλόγως τῶν συμπαθειῶν καὶ τῆς ἐκτιμήσεως περὶ τῆς ἀξίας τῆς ἐπιστημονικῆς ἐργασίας ἑκάστου δικηγόρου; Καὶ πόσα δὲν δύνανται ἐντεῦθεν νὰ προέλθωσι;

§397Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Αὐτὴ ἡ διάταξις ἰσχύει ἀπὸ τοῦ Μαρτίου τοῦ 1909· εἶναι ἀντιγραφὴ τοῦ νόμου τοῦ 1909.

§398Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Δὲν θὰ εἴπῃ ὅτι εἶναι διὰ τοῦτο καὶ ὀρθή. Εἶναι προφανές, Κύριοι, ὅτι διὰ τῆς διατάξεως ταύτης δίδομεν δικαίωμα εἰς τὸν δικαστὴν νὰ κρίνῃ τὴν ἀξίαν τὴν νομικὴν καὶ τὴν ἐπιστημονικὴν ἑνὸς ἑκάστου τῶν δικηγόρων, δι’ ἐπισήμου πράξεώς του διατιμῶν μάλιστα ἑκάστην κατ’ ἀπεριόριστον ἐξουσίαν. Καὶ τοιουτοτρόπως αἱ ἀποφάσεις τῶν Δικαστηρίων, δι’ ὧν κρίνονται αἱ πολιτικαὶ διαφοραί, θέλουσι χρησιμεύει συγχρόνως καὶ ὡς κάτοπτρον τῆς ὑπολήψεως, ἧς ἕκαστος δικηγόρος ἀπολαύει παρὰ τοῖς δικασταῖς. Προτείνω ἑπομένως τὴν διαγραφὴν κηρυσσόμενος ἐναντίον τῆς σκοπουμένης καινοτομίας διὰ τῆς τοιαύτης διατάξεως, ἡ ὁποία καὶ ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ καθορίσω ὁποίας θὰ ἔχῃ συνεπείας, καὶ ἥτις θέλει ἀναιρέσει ὄχι μόνον τὰ ἀγαθά, τὰ ὁποῖα ἀναμένομεν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀλλὰ θέλει καταστήσει πολλαπλασίονα τὰ ὑπάρχοντα κακά, ἕνεκα τῶν ὁποίων προβαίνομεν εἰς τὴν μεταρρύθμισιν. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 43, 44 καὶ 45).

§399ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 48 γινόμενον 46 (ἀναγινώσκεται).

§400Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὁ μέχρι τοῦδε νόμος περὶ δικηγόρων ὥριζεν ὅτι τὰ καθήκοντα τοῦ δικηγόρου εἶναι ἀσυμβίβαστα πρὸς τὸ ἀξίωμα τοῦ δημοσίου διοικητικοῦ ὑπαλλήλου. Κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο ὁρίζεται ὅτι εἶναι ἀσυμβίβαστον τὸ ἔργον τοῦ δικηγόρου πρὸς οἱανδήποτε ἔμμισθον δημοσίαν, δημοτικὴν ἢ ἐκκλησιαστικὴν ὑπηρεσίαν.

§401Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως ὄχι· ἡ διατύπωσις εἶναι διάφορος, ἀλλ’ ἡ ἔννοια ἡ αὐτή.

§402ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ διοικητικὴ ἐγένετο δημοσία. Οἱ ἐν τῇ Βουλῇ ὑπηρετοῦντες δὲν ἐθεωροῦντο διοικητικοὶ ὑπάλληλοι, ἑπομένως οὔτε σήμερον ὑποβάλλονται εἰς τὸν περιορισμὸν τῆς διατάξεως αὐτῆς.

§403Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δέν μεταβάλλεται τὸ καθεστώς.

§404Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἶναι δήλωσις ἑρμηνευτικὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὅτι δὲν γίνεται μεταβολή.

§405Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει σκοπὸς μεταβολῆς τοῦ καθεστῶτος.

§406ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρ. 46 μὲ τὴν δήλωσιν ὅτι «οἱ ὑπάλληλοι τῆς Βουλῆς δὲν κωλύονται ν’ ἐξασκῶσι τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δικηγόρου» παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 47 καὶ 48). Ἄρθρον 49 (ἀναγινώσκεται).

§407Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τὸ ἄρθρον 49 συμφώνως μὲ τὰς δηλώσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμον, θ’ ἀφαιρεθῇ τὸ πρῶτον ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ προξενικῶν Δικαστηρίων. Ἐκ τῆς σελίδος 11 θ’ ἀφαιρεθῶσι τὰ ἐδάφια, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσι πλέον ἀφορμὴν ὑπάρξεως, ἤδη ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ ἐδάφιον, κατὰ τὸ ὁποῖον τὸ πρῶτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ νόμου «περὶ δικηγορικῶν συλλόγων» τροποποιεῖται οὕτω «Τὸ διοικητικὸν συμβούλιον κτλ.». Ἐπίσης «Προστίθεται ἄρθρον 14 δὶς ἔχον οὕτω». Αὐτὰ τὰ δύο θ’ ἀφαιρεθῶσιν.

§408Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν παράγραφον 3 τοῦ ἄρθρου 5, ἥτις λέγετε ὅτι τροποποιεῖται (ἀναγινώσκει) «λογίζεται ἐν ἀπαρτίᾳ ὁ σύλλογος, ἐὰν παρίσταται τὸ ⅓ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ Δικαστηρίου κατοικούντων μελῶν, ἐπὶ συλλόγων ἀποτελουμένων μέχρις 150 μελῶν, τεσσαράκοντα δὲ τοὐλάχιστον ἐκ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ, ἐπὶ συλλόγων ἀποτελουμένων ἐκ πλειόνων τῶν 150 μερῶν», εἶναι μία τροποποίησις τοῦ νόμου περὶ δικηγορικῶν συλλόγων.

§409Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Αὐτῆς παραιτεῖται ὁ κ. Ὑπουργός.

§410Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§411Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε ἐρχόμεθα εἰς τὸ κατωτέρω (ἀναγινώσκει). «Τὰ μέλη τοῦ συλλόγου καλοῦνται ὑπὸ τοῦ προέδρου δι’ ἀτομικῶν προσκλήσεων τρεῖς τοὐλάχιστον ἡμέρας πρὸ τῆς συνεδριάσεως. Κατ’ αὐτὴν τὴν διάταξιν διάφοροι σύλλογοι ἀριθμοῦντες ὑπὲρ τὰ 100 μέλη, ὅταν εἰς μίαν συνεδρίασιν δὲν ἀποτελέσωσιν ἀπαρτίαν, κατὰ τὴν δευτέραν συνεδρίασιν, ὁσαδήποτε μέλη καὶ ἂν εἶναι παρόντα, λογίζονται ὅτι ἀποτελοῦσιν ἀπαρτίαν. Συνέβη δὲ πολλάκις τὸ ἑξῆς φαινόμενον. Κατὰ τὸν ὑφεστῶτα νόμον εἰς τὸν σύλλογον Πατρῶν 40 μέλη ἀποτελοῦσιν ἀπαρτίαν. Συνέβη πολλάκις νὰ μὴ γίνῃ ἀπαρτία, καὶ εἰς τὴν δευτέραν συνεδρίασιν ὅσοι ἦσαν παρόντες ἀπετέλεσαν τοιαύτην. Κατ’ αὐτὴν δὲ προσήρχοντο 11 καὶ οἱ ἓξ ἐλάμβανον ἀποφάσεις ἐγκύρως καὶ ἀντεπροσώπευον ὅλον τὸν δικηγορικὸν σύλλογον Πατρῶν. Ἐπειδὴ τοῦτο δὲν εἶναι κόσμιον, νομίζω ὅτι πρέπει ὁ πρόεδρος νὰ ἐξουσιοδοτηθῇ νὰ ἐπιβάλῃ πρόστιμον εἰς τοὺς μὴ προσερχομένους πρὸς καταρτισμὸν ἀπαρτίας, νὰ ἔχῃ δὲ τὸ δικαίωμα ὁ πρὸς ὃν ἐπιβάλλεται τὸ πρόστιμον νὰ ἀνακόπτῃ ταύτην ἐνώπιον τοῦ πειθαρχικοῦ συμβουλίου, διότι ἄλλως εἶναι κωμικὸν εἰς συλλόγους, οἵτινες ἀριθμοῦσιν ὑπὲρ τὰ 100 μέλη, νὰ προσέρχωνται 5–6 καὶ νὰ λαμβάνωσι νομίμως ἀποφάσεις, νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα δὲ ὁ δικηγόρος ὁ τιμωρηθεὶς νὰ καταφεύγῃ ἐνώπιον τοῦ πειθαρχικοῦ συμβουλίου, ὅπερ θὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονά του, ἐὰν τοῦτο συνέβη ἅπαξ, οὐχὶ ὅμως βεβαίως, ἐὰν καθ’ ὑποτροπὴν ὑπέπεσεν εἰς τὸ αὐτὸ παράπτωμα, καὶ θὰ ἀπαλλάττῃ αὐτὸν τοῦ ἐπιβληθέντος προστίμου. Ταῦτα νομίζω ὅτι εἶναι ἀναγκαῖα, διότι ἄλλως οἱ δικηγορικοὶ σύλλογοι θὰ ἐκπέσωσιν ἐν τῇ κοινῇ συνειδήσει. Οὐδεμίαν ἀξίαν θὰ ἔχωσιν αἱ ἀποφάσεις των καὶ οὐδεμίαν ἐπίδρασιν θὰ ἀσκῇ ὁ πρόεδρος πρὸς συγκράτησιν τοῦ γοήτρου τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου καὶ τοῦ κύρους αὐτοῦ.

§412Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 προτείνω καὶ ἐγὼ τοῦτο· ἀντὶ τοῦ «τρεῖς τοὐλάχιστον ἡμέρας πρὸ τῆς συνεδριάσεως» νὰ τεθῇ «τὴν προτεραίαν τοὐλάχιστον τῆς συνεδριάσεως». Ὑπάρχουσι περιπτώσεις, καθ’ ἃς ἐπιβάλλεται ἡ ἄμεσος σύγκλησις.

§413Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ θέσωσιν 24 ὥρας.

§414Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καλλίτερον «τὴν προτεραίαν», διότι δὲν θὰ ὑπολογίζωμεν ἀπὸ ὥρας εἰς ὥραν.

§415Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἴδιον εἶναι.

§416ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτέθη «24 τοὐλάχιστον ὥρας».

§417Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὑμεῖς εὑρέθητε μὴ δυνάμενος ἐκ τοῦ νόμου νὰ κυρώσητε ἀπόφασιν τοῦ συλλόγου Λαμίας. Τὸ τυπικῶς ἔγκυρον τῆς ἀποφάσεως ἑνὸς συλλόγου τίς θὰ κρίνῃ; Τὸ ζήτημα τοῦτο ἠγέρθη καὶ εἰς συλλόγους ἄλλων Κρατῶν καὶ ἐκεῖ ἐθεωρήθη ὅτι εἶναι ἁρμόδιον πρὸς τοῦτο τὸ Ἐφετεῖον. Εἰς τὸν ἡμέτερον νόμον δὲν ἀναφέρεται ποῖος εἶναι ὁ ἁρμόδιος, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι συνεπὲς πρὸς τὸ γράμμα τοῦ νόμου εἶναι νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 7 τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει). «Τὸ τυπικῶς ἔγκυρον κλπ....». Διότι εἴχετε παράνομον ἀπόφασιν τοῦ συλλόγου ἐκδοθεῖσαν ἄνευ τοῦ ὡρισμένου ἀριθμοῦ τῶν μελῶν.

§418ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 49, ὡς τροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 50). Ἄρθρον 51 (ἀναγινώσκεται).

§419Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ δεύτερον ἐδάφιον ἀφορᾷ τὰ προξενικὰ Δικαστήρια καὶ δέον ν’ ἀπαλειφθῇ. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 51 μὲ τὴν ἀπάλειψιν τοῦ δευτέρου ἐδαφίου καὶ τὰ ἄρθρα 52–61, διορθουμένων τῶν ἀριθμῶν).

§420Π. ΚΑΣΙΜΗΣ. Ὑπάρχουσι δικηγόροι διωρισμένοι ἐν Ἀθήναις καὶ δικηγοροῦντες εἰς τὰ ποινικὰ Δικαστήρια τῶν ἐπαρχιῶν κακῶς. Ὑποβάλλω πρὸς ἀποκλεισμὸν αὐτῶν τὴν ἑξῆς τροπολογίαν...

§421Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δυνάμεθα τὴν τελευταίαν στιγμὴν νὰ δεχθῶμεν τοιαύτας τροποποιήσεις. (Ψηφίζεται καὶ τὸ σύνολον).

§422ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9 καὶ 30′ μ. μ.).