1911.12.07

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 186.

Τῆς 7ης Δεκεμβρίου 1911.

(Τετάρτη, ὥρα 4 καὶ 20′ μ.μ.)

Προεδρία κ. Ἰωάννου Δ. Τσιριμώκου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσω τὴν ἔναρξιν τῆς συνεδριάσεως. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ κ. Γραμματεὺς ν’ ἀναγνώσῃ τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.) Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν· 1) Διάφοροι πολῖται αἰτοῦνται ἑρμηνείαν τοῦ νόμου ͵ΓΩΑʹ τοῦ 1911 «περὶ τοῦ φόρου εἰσοδήματος»· 2) Οἱ ἀπόστρατοι ἀξιωματικοὶ Δ. Τσιακάλος, Στυλ. Τάκας, Ἐπ. Κονδύλης, Θ. Θανασούρας καὶ Ἰ. Κουζβελάρης αἰτοῦνται αὔξησιν συντάξεως· 3) Κάτοικοι Ἁλίκων, Βαθείας καὶ Τσουκαλιῶν τοῦ δήμου Μέσσης ζητοῦσι σύστασιν ἐν τῷ χωρίῳ Ἁλίκων τηλεφωνικοῦ γραφείου· 4) Ὁ ἐκ Λαμίας Β. Σαμάλης ὑπηρετήσας ἐν τῷ στρατῷ 12 ἔτη καὶ 22 ἔτη ὡς δημόσιος ὑπάλληλος αἰτεῖται ἀπονομὴν συντάξεως· 5) Ὁ Τεχνοεργατικὸς Σύνδεσμος Λαρίσης αἰτεῖται ἐπιψήφισιν τῶν ἐργατικῶν νομοσχεδίων· 6) Δημοδιδάσκαλοι τοῦ δήμου Καρπενισίων αἰτοῦνται ἐπιψήφισιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων· 7) Δημοδιδάσκαλοι ἐξ Αἰγιαλείας αἰτοῦνται ἐπιψήφισιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων· 8) Κάτοικοι Κολυρίου τοῦ δήμου Λετρίνων ὑποβάλλουσιν αἴτησιν περὶ ἱδρύσεως Κτηματικῆς Τραπέζης· 9) Ὁ Παναγιώτης Κωνσταντάκης, κατάδικος φυλακῶν Ῥίου, ἐξαιτεῖται ἀπονομὴν Β. χάριτος· 10) Ὁ κ. Ἀντώνιος Βουσολῖνος ζητεῖ ἐπαναφορὰν εἰς δημοσίαν ὑπηρεσίαν· Οἱ βουλευταὶ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας κύριοι Ν. Σακελλάριος καὶ Γ. Βλάσης ὑποβάλλουσι τροπολογίας ἐπὶ τῶν 9 καὶ 12 ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως καὶ διοικήσεως δήμων καὶ κοινοτήτων»· Ὁ βουλευτὴς Ν. Ψαρῶν κ. Δ. Βρατσᾶνος ὑποβάλλει τροπολογίαν εἰς τὸ «περὶ ὀργανώσεως τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως» νομοσχέδιον· Ὁ βουλευτὴς Ν. Ψαρῶν κ. Δ. Βρατσᾶνος ὑποβάλλει τροπολογίαν εἰς τὴν «περὶ συντάξεων καὶ ἀποστρατείας κελευστῶν καὶ ἀρχικελευστῶν βʹ τάξεως» πρότασιν νόμου· Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος κ. Π. Πολυχρονιάδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 120 τοῦ «περὶ συστάσεως καὶ διοικήσεως δήμων καὶ κοινοτήτων» νομοσχεδίου· Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Μ. Δαζέας ὑποβάλλει τροπολογίας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως καὶ διοικήσεως δήμων καὶ κοινοτήτων»· Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας Γ. Σπηλιόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίας ἐπὶ τοῦ «περὶ συστάσεως καὶ διοικήσεως δήμων καὶ κοινοτήτων» νομοσχεδίου· Ὁ βουλευτὴς Ἀρκαδίας κ. Δ. Χηνιάδης ὑποβάλλει τροπολογίας ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 75 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως καὶ διοικήσεως δήμων καὶ κοινοτήτων», ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς· Οἱ βουλευταὶ κύριοι Π. Ἀραβαντινός, Δ. Πολυζωγόπουλος, Κ. Γόντικας, Δ. Βινιεράτος, Γ. Παπακυριακόπουλος καὶ Π. Κασίμης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ προσθήκης ἐδ. 9 εἰς τὸ ἄρθρον 885 τῆς Πολ. Δικονομίας, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ ͵ΓΦΝΔʹ νόμου»· Οἱ βουλευταὶ κύριοι Ἀ. Σλῆμαν, Π. Ἀγγελίδης, Γ. Βλάχος, Μ. Γαλανὸς καὶ Θ. Παπαϊωάννου ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ΨΜΗʹ τῆς 13 Δεκεμβρίου 1878 περὶ περιθάλψεως Ἐπισκόπων»· Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ντολιόπουλος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ προξενικοῦ νόμου, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ ͵ΒΨΗʹ νόμου»· Οἱ βουλευταὶ κύριοι Γ. Στρατούλης, Μ. Νεγροπόντης, Ἀ. Ἀναστασιάδης, Β. Κυρέλλος, Ἰ. Μπρισιμιτζάκης, Σ. Παπαχατζῆς καὶ Δ. Λαζαρῆς ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων, τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τῶν περιβολίων τῆς χρήσεως 1911 κλπ.» Ὁ βουλευτὴς κ. Σπ. Θεοδωρόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 103 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως καὶ διοικήσεως δήμων καὶ κοινοτήτων». Ἅπαντα θέλουσιν ἐκτυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων 1) «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως· 2) περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ͵ΓΣΑʹ τοῦ 1905 καὶ τοῦ ͵ΓΨΛΒʹ διὰ συστάσεως ἐποπτικοῦ συμβουλίου τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ 3) «περὶ τῶν ἐν σχολείοις τετραδίων» ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της. Οἱ βουλευταὶ κύριοι Γ. Ποῦλος καὶ Ἰ. Ἀκρίδας αἰτοῦνται ἄδειαν ἀπουσίας ὁ μὲν 10 ἡμερῶν, ὁ δὲ 20. Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως χορηγοῦνται αἱ ἄδειαι. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων.

§2Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους Βουλευτάς, τοὺς μὴ ἔχοντας ἀντίρρησιν σπουδαίαν, ν’ ἀναβάλωσι δι’ αὔριον τὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν συζήτησιν, διὰ νὰ εἰσέλθωμεν ἀμέσως εἰς τὴν Ἡμερησίαν νομοθετικὴν Διάταξιν.

§3Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Νομίζω ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐπαναλαμβάνηται καθ’ ἑκάστην ἡ αὐτὴ παράκλησις ἐκ μέρους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Δύναται αὕτη ν’ ἀπευθύνηται μόνον εἰς τοὺς ἀκολουθοῦντας αὐτὸν Βουλευτὰς καὶ οὐχὶ πρὸς ἡμᾶς.

§4Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὸ εἶπον.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βάρθης ἐρωτᾷ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν «διατί εἰς τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικοὺς τοὺς κληθέντας τελευταίως εἰς εὐζωνικὰ τάγματα Ἄρτης δὲν ἐδόθησαν τὰ ἔξοδα μεταβάσεως καὶ ἐπανόδου».

§6Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀπαντῶ ὅτι κατὰ νόμον δὲν παρέχονται τοιαῦτα ἔξοδα.

§7Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Εἶναι ἄδικον οἱ ἀξιωματικοὶ νὰ πληρώνωσιν ἐξ ἰδίων τὰ ἔξοδα μεταβάσεως καὶ ἐπανόδου.

§8Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Προτείνατε νὰ τροποποιηθῇ ὁ νόμος· ἔχετε τὸ δικαίωμα τοῦτο ὡς Βουλευτής. Εἰς ἐμὲ ὁ νόμος δὲν ἐπιτρέπει πλέον τι νὰ πράξω καὶ νὰ εἴπω.

§9Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν, διότι εἶναι ἄδικον οἱ ἀξιωματικοὶ νὰ ὑποβάλλωνται εἰς μεγάλας δαπάνας.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βάρθης ἐρωτᾷ «τί ἐνεργήθη ἐπὶ καταγγελίας τοῦ ὑπαλλήλου Μομφερράτου κατὰ προϊσταμένου ἐν τῷ τελωνείῳ Σύρου». Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπουσιάζει· ὅταν ἔλθῃ, θὰ ἀπαντήσῃ. Ἐπίσης ὁ κ. Βάρθης ἐρωτᾷ «διὰ ποῖον λόγον ὁ διευθυντὴς τοῦ Στρατιωτικοῦ Νοσοκομείου δὲν ἐκοινοποίησε τὴν προαγωγὴν τοῦ εἰς ἔφεδρον ἀνθυπίατρον προαχθέντος δεκανέως Δρακοπούλου, ἐνῷ τὸ Β. Διάταγμα ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τῆς 19 Νοεμβρίου π. ἔ.»

§11ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ Διάταγμα ἐδημοσιεύθη ἀληθῶς εἰς τὸ φύλλον τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως τὴν 19 Νοεμβρίου, ἀλλ’ ἡ κοινοποίησις τοῦ Διατάγματος ἔγινε τὴν 30. Ὥστε, ὅτε ὑπέβαλε τὴν ἐπερώτησιν ὁ κ. Βουλευτής, δὲν εἶχε κυκλοφορήσει ἡ Ἐφημερίς.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπίσης ὁ κ. Βάρθης ἐρωτᾷ «διατί δὲν κατετάχθη ὁ τέως λοχίας τοῦ Πυροβολικοῦ Ἀγάθος Διονύσιος αἰτήσας κατάταξιν».

§13ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ν’ ἀναφέρῃ κατὰ ποίαν ἐποχὴν καὶ ποῦ ὑπεβλήθη ἡ σχετικὴ αἴτησις, διότι ἀνεζητήθη αὕτη εἰς τὸ τμῆμα καὶ δὲν εὑρέθη.

§14Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Μάλιστα.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἕτερος τῶν κυρίων Βουλευτῶν προβάλλει ἀξίωσιν ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ ἀναφορά του. Ὡς ἐκ τούτου εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Ἐξακολούθησις τῆς βʹ συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως καὶ διοικήσεως δήμων καὶ κοινοτήτων». (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 93 καὶ 94 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 95).

§16Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Τὸ ἄρθρον 95, Κύριοι, ἀφορᾷ ζήτημα σοβαρόν, περὶ τοῦ ὁποίου ἐγένετο λόγος ἐν ἄρθρῳ 28. Ἀνέβαλον τότε τὴν ἀγόρευσίν μου, ἵνα ἐξακολουθήσω αὐτήν, ὅτε θὰ παρουσιάζετο ὥρα κατάλληλος, ἵνα ἐπαναλάβω τὴν συζήτησιν, περὶ τῆς διὰ ψηφοδελτίων ψηφοφορίας. Εἶναι δὲ σοβαρὸν τὸ ζήτημα, διότι ἐπιδιώκεται ἤδη ἡ κατάργησις ἑνὸς θεσμοῦ λειτουργήσαντος· ἐπὶ 47 ἔτη· θεσμοῦ, ὅστις κατὰ τὴν κοινὴν συνείδησιν ἀπέτυχε. Προκειμένου ν’ ἀντικαταστήσωμεν τὸν θεσμὸν ἐκεῖνον δι’ ἑτέρου θεσμοῦ, πρέπει σοβαρῶς καὶ μετὰ προσοχῆς νὰ μελετήσωμεν τὸ ζήτημα, ἵνα μὴ ἐν τῷ νέῳ συστήματι τῷ ὑποδεικνυομένῳ ἤδη εἰσαγάγωμεν τὰ μικρόβια, τὰ ὁποῖα κατέστρεψαν τὸν θεσμὸν ἐκεῖνον καὶ τὸν κατέστησαν ἐπιβλαβῆ. Ὅτε, Κύριοι, συνεζητεῖτο τὸ ἄρθρον 66 τοῦ Συντάγματος, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὑπεστήριξα τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ σφαιριδίου διὰ τοῦ ψηφοδελτίου, συνέδεσα ὅμως τότε τὸ ψηφοδέλτιον μὲ τὸ ἑνιαῖον τῆς ψήφου, διότι ἐφρόνουν καὶ ἐξακολουθῶ νὰ φρονῶ ὅτι, ἂν ἀπέτυχε τὸ σύστημα τῆς διὰ σφαιριδίου ἐκλογῆς, δὲν ἀπέτυχε μόνον διότι τὸ σφαιρίδιον εἶναι τοιοῦτον, ὥστε παντοιοτρόπως νὰ νοθεύηται ἡ ψηφοφορία, ἀλλὰ καὶ διότι συνοδεύεται καὶ ὑπὸ τῆς πολλαπλῆς ψήφου. Ὡς παρατηρῶ ἐν τῷ σχεδίῳ, τῷ ἐπεξεργασθέντι ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς, καθιεροῦται καὶ διὰ τοῦ ψηφοδελτίου πολλαπλῆ ψῆφος. Ἡ πολλαπλῆ ψῆφος ἔχει τὸ ἐλάττωμα ὅτι ὑποθάλπει τὴν νοθείαν τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων, διότι πολιτευόμενοι ἀσθενῆ διαθέτοντες κεφάλαια συνασπίζονται καὶ τοιουτοτρόπως διὰ τοῦ ἀθεμίτου συνασπισμοῦ, ἐνῷ τίποτε ἄλλο δὲν συνδέει αὐτούς, εἰμὴ ἡ ἐπιτυχία τῆς ἐκλογῆς, στιγμιαία ἐπιτυχία, στιγμιαία ταυτότης συμφερόντων, κατορθώνουσι, λέγω, διὰ τοῦ συνασπισμοῦ τούτου ν’ ἀποκλείωσι πολιτευομένους, οἵτινες ἀληθῶς εἶχον τὴν πλειονοψηφίαν τῶν ἐκλογέων. Ἐκτὸς τούτου διὰ τῆς πολλαπλῆς ψήφου νοθεύεται τὸ φρόνημα τῶν ἐκλογέων, νοθεύονται οἱ χαρακτῆρες, καὶ δύναταί τις εἰπεῖν ὅτι ὀλίγοι χαρακτῆρες σήμερον ἀκέραιοι, προκειμένου περὶ ἐκλογῆς, ὑπάρχουσι. Πρέπει νὰ προσέξωμεν, ἵνα μὴ τὰ μικρόβια ἐκεῖνα εἰσαγάγωμεν εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ νέου συστήματος, τὸ ὁποῖον θέλομεν νὰ δημιουργήσωμεν ἤδη. Ἡ πολλαπλῆ ψῆφος καὶ ἐν τῷ ψηφοδελτίῳ εἰσαγομένη θὰ εἰσαγάγῃ τὰ αὐτὰ μικρόβια, θὰ ἔχωμεν τὰ αὐτὰ ἀποτελέσματα καὶ ἔτι χείρονα, διότι πρέπει νὰ λαμβάνωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἔτι μᾶλλον θὰ νοθεύηται ἡ θέλησις τῶν ἐκλογέων διὰ τοῦ ψηφοδελτίου τοῦ πολλαπλοῦ· διότι, ἐὰν δύνανται ν’ ἀποφύγωσι τὴν ἐπήρειαν τῶν ἰσχυρῶν οἱ ἐκλογεῖς οἱ ἐγγράμματοι, τὴν ἐπήρειαν ταύτην δὲν δύνανται ν’ ἀποφύγωσιν οἱ ἀγράμματοι, οἱ ὁποῖοι ὁπωσδήποτε τὰ ψηφοδέλτιά των θὰ παρασκευάζωσι, κατὰ μὲν τὸ σύστημα τὸ καθιερούμενον διὰ τοῦ νομοσχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς, ἐκτὸς τοῦ ἐκλογικοῦ τμήματος, κατὰ δὲ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὑπέδειξα ἄλλοτε καὶ θὰ ὑποδείξω καὶ ἤδη εἰς τὴν Βουλήν, θὰ παρασκευάζωσιν ἐντὸς τοῦ ἐκλογικοῦ καταστήματος. Ἀλλὰ καὶ ἐντὸς τοῦ ἐκλογικοῦ καταστήματος, Κύριοι, πρέπει νὰ πιστεύωμεν ὅτι τὸ φρόνημα αὐτῶν θὰ νοθεύηται, διότι, ἐὰν ὁ καταρτισμὸς τοῦ ψηφοδελτίου ἀνατεθῇ εἰς τοὺς δικαστικοὺς ἀντιπροσώπους, καθ’ ἣν ἔσχον τὴν τιμὴν ν’ ἀναπτύξω ἄλλοτε γνώμην, καὶ θὰ ἐπαναλάβω καὶ ἤδη, τὸ παρελθὸν μᾶς ἐδίδαξεν ὅτι καὶ δικαστικοὶ ἀντιπρόσωποι δὲν εἶναι ἀνεπηρέαστοι, θὰ δώσωμεν δὲ τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς δικαστικοὺς ἀντιπροσώπους νὰ παρασκευάσωσι θέσιν εἰς ὑποψηφίους, οἵτινες δὲν ἔχουσι θέσιν. Ἄρα, ἂν θέλωμεν νὰ εἰσαγάγωμεν τὸ ψηφοδέλτιον, πρέπει νὰ τὸ συνδέσωμεν στενῶς μὲ τὸ ἑνιαῖον τῆς ψήφου. Ἀλλά, καὶ μὲ τὸ ἑνιαῖον τῆς ψήφου ἐὰν συνδέσωμεν τὸ ψηφοδέλτιον, ἂν ἀκολουθήσωμεν τὸ σύστημα τὸ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὑποδεικνυόμενον, τουτέστιν ὅτι τὰ ψηφοδέλτια θὰ παρασκευάζωνται ἐκτὸς τοῦ ἐκλογικοῦ καταστήματος καὶ κατὰ θέλησιν ὑπὸ τῶν ἐκλογέων, ὑποχρεουμένων μόνον νὰ ποιῶνται χρῆσιν λευκοῦ χάρτου ἄνευ ἐξωτερικοῦ διακριτικοῦ σημείου, πάλιν δὲν δυνάμεθα ν’ ἀποφύγωμεν τὸν ἐπηρεασμὸν τῶν ἐκλογέων· ἐξ ἐναντίας θὰ τὸν καταστήσωμεν πανηγυρικώτερον· θὰ συντελέσωμεν, ὥστε ἔτι μᾶλλον νὰ διαφθαρῶσιν οἱ χαρακτῆρες αὐτῶν, διότι ἐκλογεῖς ἀσθενοῦς χαρακτῆρος θὰ λαμβάνωσι ψηφοδέλτια παρὰ πολλῶν, παρ’ ὧν ἔχουσιν ὑποχρεώσεις, ὡς ἀξιότιμος συνάδελφος κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ μέρους τοῦ νομοσχεδίου εἶπεν ὅτι ἔχει ὑποχρέωσιν πρὸς τὸν φίλον του, πρὸς τὸν δανειστήν του, πρὸς πάντα ἄλλον, παρὰ τοῦ ὁποίου ἐζήτησε συνδρομήν, καὶ θὰ ἐλάμβανε ψηφοδέλτιον παρεσκευασμένον παρ’ ὅλων αὐτῶν, πρὸς τοὺς ὁποίους ἔχει ὑποχρέωσιν· ἀντὶ λοιπὸν νὰ συντελέσωμεν εἰς τὸ ἀνεπηρέαστον τῆς ἐκλογῆς, νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι θὰ συντελέσωμεν μόνον εἰς νοθείαν καὶ εἰς ἐπηρεασμὸν αὐτῆς. Ὑπέδειξα, Κύριοι, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὸ σύστημα τῆς διὰ ψηφοδελτίου ψηφοφορίας ὡς ἑξῆς· ὅτι τὰ ψηφοδέλτια θὰ παρασκευάζωνται, τῇ ἐπιμελείᾳ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, θὰ καταρτίζωνται ἐν διπλοτύποις βιβλίοις ὁμοίοις πρὸς τὰ βιβλία τῶν εἰσπράξεων, θὰ σφραγίζωνται εἰς πάντα τὰ φύλλα τῶν διπλοτύπων τῶν εἰσπράξεων, καὶ θὰ μονογραφῶνται ὑπὸ τῆς διοικητικῆς Ἀρχῆς, οὕτω δὲ παρεσκευασμένα θὰ παραδίδωνται εἰς τοὺς δικαστικοὺς ἀντιπροσώπους. Τὸ ψηφοδέλτιον ἀποκλείει τὴν παρουσίαν τοῦ ἀντιπροσώπου, καὶ τοιουτοτρόπως ἔχομεν ἐντὸς τοῦ ἐκλογικοῦ καταστήματος τὸ ἀνεπηρέαστον τῆς ἐκλογῆς, διότι δὲν ὑφίσταται ἀνάγκη ἀντιπροσώπου ἐπιτηροῦντος τὴν κάλπην. Μία καὶ μόνη θὰ εἶναι ἡ κάλπη. Θὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχωμεν δύο δικαστικοὺς ἀντιπροσώπους, ἕνα μὲν ἐπιτετραμμένον τὴν διανομὴν τῶν ψηφοδελτίων, ἕτερον δ’ ἐπιτετραμμένον τὴν παραλαβὴν τῶν συμπεπληρωμένων ψηφοδελτίων. Ἔκρινα ὅμως ἀπαραίτητον, ἵνα ὁ ἕτερος τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων συνοδεύηται καὶ ὑπὸ δύο μελῶν ἐπιτροπῆς ἐξ ἐντοπίων, τὰ ὁποῖα θὰ χρησιμεύσωσιν εἰς πᾶσαν περίστασιν, πρὸς βεβαίωσιν τῆς ταυτότητος τῶν ἐκλογέων. Ὁ ἐκλογεὺς προσερχόμενος πρὸς ψηφοφορίαν θὰ λαμβάνῃ παρὰ τοῦ ἑνὸς δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου τὸ ψηφοδέλτιον ἀποσπώμενον ἐκ τοῦ διπλοτύπου βιβλίου.

§17ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὸ θ’ ἀπαλειφθῇ ἐξ ὁλοκλήρου, διότι θ’ ἀφήνῃ νὰ κανονισθῇ διὰ Β. Διατάγματος.

§18Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὑποβάλλω τὴν γνώμην, ἐπειδὴ ἀνεγράφη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, διὰ νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον πρὸς κατάρτισιν τοῦ Β. Διατάγματος, διότι θὰ περιπέσωμεν εἰς τὸ αὐτὸ ἁμάρτημα, εἰς τὸ ὁποῖον περιέπεσε καὶ ἡ ἐπιτροπή· θὰ προσέρχηται ὁ ἐκλογεύς, θὰ λαμβάνῃ τὸ ψηφοδέλτιόν του καὶ τὸ ὄνομά του θ’ ἀναγράφηται ἐν τῷ βιβλίῳ.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ποίου ἄρθρου συζητεῖτε;

§20Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 165 σχέσιν ἔχοντος πρὸς τὸ ἐφ’ οὗ συζητοῦμεν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζητεῖται τὸ 95· πρόκειται περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν θὰ γίνῃ ἡ ἐκλογή.

§22Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Διακόπτων τὴν ἀγόρευσίν μου μόνον τοῦτο προσθέτω ὅτι διὰ τῶν ψηφοδελτίων δὲν παραβιάζεται ποσῶς ἡ μυστικότης τῆς ψηφοφορίας. Οἱ μὲν ἐγγράμματοι θὰ γράφωσιν ἐντὸς τοῦ καταστήματος τὸ ὄνομα τοῦ ὑποψηφίου, τὸ ὁποῖον θέλουσι νὰ ἐκλέξωσι, θὰ συμπτύξωσι τὸ ψηφοδέλτιον καὶ θὰ τὸ παραδώσωσι· τώρα γεννᾶται τὸ ζήτημα τί θὰ γίνῃ διὰ τοὺς ἀγραμμάτους καὶ τυφλούς, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ γράψωσι. Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀληθῶς εἶναι σπουδαῖον, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δύναται νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ μυστικότης τῆς ψηφοφορίας διὰ τῆς ὑποχρεώσεως τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου, τοῦ ἐπιτετραμμένου τὴν τήρησιν καὶ διανομὴν τοῦ ψηφοδελτίου, νὰ γράφῃ αὐτὸς ἐπὶ τοῦ ψηφοδελτίου τὸ ὄνομα, τὸ ὁποῖον ὑπέδειξεν ὁ ἐκλογεὺς ὁ ἀγράμματος. Καὶ ἀληθὲς εἶναι ὅτι ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος ἀντὶ τοῦ ὀνόματος, τὸ ὁποῖον θὰ ὑποδείξῃ ὁ ἐκλογεύς, δύναται νὰ γράψῃ ἄλλο ὄνομα. Εἶναι εὔκολον, ὅταν ὑποδειχθῇ καταλλήλως τοιοῦτος κίνδυνος εἰς τοὺς μὴ δυναμένους γράφειν ἐκλογεῖς, εἶναι εὔκολον νὰ συλλάβωσιν ἐπ’ αὐτοφώρῳ τὸν δικαστικὸν ἀντιπρόσωπον ἐξαπατῶντα αὐτούς· διότι ὁ ἐκλογεὺς προσερχόμενος εἰς τὸν ἕτερον δικαστικὸν ἀντιπρόσωπον, διὰ νὰ ἐγχειρίσῃ τὸ ψηφοδέλτιόν του, δύναται νὰ ἀξιώσῃ παρ’ αὐτοῦ, ἵνα ἀναγνώσῃ τὸ ὄνομα τὸ ἐν τῷ ψηφοδελτίῳ περιεχόμενον, καὶ τοιουτοτρόπως, ἂν ἔχῃ γραφῆ ἕτερον ὄνομα ἀντὶ τοῦ ὑποδειχθέντος, ὁ ἀπατεὼν δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος θὰ συλληφθῇ ἐπ’ αὐτοφώρῳ ὡς πλαστογραφήσας τὴν θέλησιν τοῦ ἐκλογέως. Τοιουτοτρόπως διὰ τοῦ συστήματος τοῦ ψηφοδελτίου θὰ ἐπιτύχωμεν, ὥστε νὰ ἔχωμεν γνησίαν ἐκλογὴν καὶ θ’ ἀπαλλαγῶμεν ἀπὸ τὰ ἐλαττώματα τοῦ σφαιριδίου.

§23Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Δυστυχῶς δὲν εὑρέθην κατὰ τὴν τελευταίαν συζήτησιν, καθ’ ἣν πολλοὶ συνάδελφοι ὡμίλησαν περὶ τοῦ συστήματος τῆς ψηφοφορίας, ἀλλ’ ἀνέγνωσα ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἠδυνήθη ἀκόμη νὰ σχηματίσῃ γνώμην ποῖον τὸ προτιμότερον σύστημα. Ὡς ἐκ τούτου ἐνόμισα καθῆκόν μου ν’ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα....

§24ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐψηφίσθη κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν τὸ ψηφοδέλτιον ὁριστικῶς.

§25Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω, διότι εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ὑποστηρίξω τὸ ἑνιαῖον τῆς ψήφου.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα;

§27Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Βεβαίως.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, ὅπως λάβητε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄλλου ἄρθρου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ λάβωσι τὸν λόγον καὶ οἱ λοιποὶ συνάδελφοι. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 95ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 96 (ἀναγινώσκεται).

§29ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 96 καθορίζεται, κύριοι Βουλευταί, τὸ ἔμμεσον τῆς ἐκλογῆς, διότι τοῦτο διατάσσει τὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ δημάρχου ὑπὸ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, καὶ μάλιστα ἐκτὸς τῶν μελῶν αὐτοῦ θὰ ἔστεργον ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου διὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ στέρξω, διότι ἐκ τῆς τοιαύτης ἢ τοιαύτης διαρρυθμίσεως τοῦ ἄρθρου 96 ἐξαρτᾶται ἡ διαρρύθμισις πολλῶν περαιτέρω ἄρθρων. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν τὴν Βουλὴν, ὅπως ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ἔχω ὑποβάλει, τῆς ἀποκλειούσης τὴν ὑπὸ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ἐκλογὴν τοῦ δημάρχου, διατηρούσης ἄρα τὸ ἄμεσον τῆς ἐκλογῆς τοῦ δημάρχου.

§30ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ εἴπω δύο λέξεις. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν ν’ ἀποδεχθῇ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ προχωρήσωμεν, ἵνα ψηφισθῇ ἀπόψε τὸ νομοσχέδιον. Πρέπει νὰ γίνωσι δύο ἐκλογαί, ἵνα κατασταθῇ δυνατὸν νὰ δίδηται μεγαλειτέρα προσοχὴ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν δημοτικῶν συμβούλων, προκειμένου οὗτοι ν’ ἀναλάβωσι τοσοῦτον σοβαρὰ δικαιώματα. Ὅτε ἐν τῇ ἐπιτροπῇ προυτάθη τὸ ἔμμεσον τῆς ἐκλογῆς, ἠρωτήθην ἂν ἔχω κατ’ ἀρχὴν ἀντίρρησιν εἰς τοῦτο, καὶ ἀπήντησα ὅτι κατ’ ἀρχὴν δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, ἔχω ὅμως πολλοὺς τοὺς ἐνδοιασμοὺς καὶ θὰ ἤμην πρόθυμος νὰ φωτισθῶ ἐκ τῆς ἐν τῇ Βουλῇ συζητήσεως. Δυστυχῶς ἡ συζήτησις δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εἶναι μακρά, διότι θὰ ἠθέλομεν τρεῖς ἡμέρας, διὰ νὰ συζητήσωμεν μόνον αὐτὸ τὸ ζήτημα εὐρέως, πρέπει δὲ νὰ τελειώσωμεν ἀπόψε, καὶ δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀποδεχθῇ τὴν τροπολογίαν ταύτην.

§31ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 96 εἰσὶ πολλοὶ ἐγγεγραμμένοι, ὅπως ὁμιλήσωσι. (Παραιτοῦνται εἶτα τοῦ λόγου οἱ κύριοι Διομήδης, Ῥοῦφος Κανακάρης, Κασίμης, Γαρδικιώτης, Γκλαβᾶς, Παρασκευόπουλος, Πετρέας, Συγγούρης, Κάβουρας, Δικαῖος, Κλάδης, Πετρομανιάτης, Πολυχρονιάδης, Κυρέλλος, Κοσόνας, Στράτος, Μιχαλέας, Σταμούλης, Φουρίδης, Δεμερτζῆς, Γόντικας, Ἰγγλέσης, Βέρροιος καὶ Ἰατρόπουλος). Τὸ ἄρθρον 96 ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ἐμμ. Ῥέπουλη Ὑπουργοῦ ἐπ’ ἀδείᾳ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει οὕτω: «Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ἅμα τῷ πρώτῳ αὐτοῦ καταρτισμῷ ἐκλέγει ἐκ τῶν μελῶν αὐτοῦ τὴν δημαρχικὴν ἐπιτροπὴν κατὰ τὰ ἐν ἄρθρῳ 105 ὁριζόμενα. Κατὰ Δεκέμβριον μῆνα ἑκάστου ἔτους ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ἐνεργεῖται κλήρωσις πρὸς ἔξοδον ἑνὸς ἐκ τῶν μελῶν τῆς δημαρχικῆς ἐπιτροπῆς, προβαίνει δ’ ἀμέσως τὸ συμβούλιον εἰς ἐκλογὴν τοῦ νέου μέλους. Ὁ ἐξελθὼν εἶναι ἐκ νέου ἐκλέξιμος». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 96 ὡς ἐτροποποιήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 97 (ἀναγινώσκεται). Τὸ ἄρθρον τοῦτο ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργοῦ ὡς ἑξῆς: «Περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τῶν μελῶν τῆς δημαρχικῆς ἐπιτροπῆς, ἀποφαίνεται ὁ νομάρχης ἐντὸς δέκα ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς τῶν Πρακτικῶν τοῦ συμβουλίου, καὶ κατ’ ἔφεσιν ἐπιδιδομένην ἐντὸς πέντε ἡμερῶν ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεως τῆς ἀποφάσεως τοῦ νομάρχου τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀκυρωθείσης τῆς ἐκλογῆς τῶν μελῶν τῆς δημαρχικῆς ἐπιτροπῆς ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει, τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον συνέρχεται ἐντὸς δεκαπέντε ἡμερῶν πρὸς νέαν ἐκλογήν». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 97 ὡς ἐτροποποιήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 98–104). Ἄρθρον 105 (ἀναγινώσκεται). Εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο ὁ αὐτὸς κ. Ὑπουργὸς προτείνει, ὅπως εἰς τὸ τέλος προστεθῇ τὸ ἑξῆς ἐδάφιον: «Ἀναπληρωτικὰ μέλη θεωροῦνται οἱ μετὰ τὰ ἐκλεγέντα τακτικὰ τοιαῦτα λαβόντες τὰς περισσοτέρας ψήφους» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 105 ὡς ἐτροποποιήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 106–111). Ἄρθρον 112 (ἀναγινώσκεται).

§33Σ. ΛΑΣΚΑΡΙΣ. Μετὰ τοῦ συναδέλφου κ. Παπαδάτου ὑπεβάλομεν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 112, καθόσον, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς τὸ δημοτικὸν ἀξίωμα εἶναι τιμητικὸν καὶ ἐνεργεῖται ἀμισθί, ἀφ’ ἑτέρου παρέχονται πλούσιαι ἀμοιβαὶ εἰς τοὺς δημάρχους εἰς τρόπον ὥστε...

§34ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐδήλωσα ὅτι φαίνονται πολλὰ τὰ ἔξοδα παραστάσεως. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 112, ὡς καὶ τὸ 113 καὶ 114, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ).

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 115 (ἀναγινώσκεται).

§36Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια εἰς τὸ ἄρθρον 115 διὰ τὴν περίπτωσιν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ δήμαρχος εὑρίσκεται ἐν διαφωνίᾳ καὶ εἰς διάστασιν πρὸς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ δὲν δύναται νὰ προέλθῃ εἰς ἀπόφασιν κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 106 ἐπὶ τῶν ζητημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀνατίθενται εἰς τὴν κρίσιν αὐτοῦ. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι ἐν τῷ ἄρθρῳ 115 πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐν διαφωνίᾳ δύναται ὁ δήμαρχος νὰ προβῇ μετὰ προηγουμένην πρόσκλησιν τῆς ἐπιτροπῆς, ὡς ἔχω ἐν τῇ τροπολογίᾳ μου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 115).

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 116 (ἀναγινώσκεται).

§38ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 116 νὰ προστεθῇ καὶ ἑτέρα παράγραφος... (Γίνεται δεκτὸν οὕτω τροποποιούμενον. Ἐπίσης γίνεται δεκτὸν τὸ 117 τροποποιηθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, καθὼς καὶ τὸ 118).

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 119 (ἀναγινώσκεται).

§40Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Παρατηρῶ ὅτι ἔγινε τὸ ἑξῆς ἄτοπον ἐπὶ τῶν δύο διατάξεων. Ἐδῶ θὰ ἠδυνάμεθα ν’ ἀναθέσωμεν εἰς τὸν δημόσιον εἰσπράκτορα, εἰς τὴν ταμειακὴν ὑπηρεσίαν, εἰς τὸ Κράτος καὶ τὰς μικρὰς κοινότητας ἄνευ δαπάνης ν’ ἀναθέσωμεν τὴν ταμειακὴν ὑπηρεσίαν. Ἐλήφθη πρόνοια ἴσως δι’ οἰκονομικοὺς λόγους τὴν ταμειακὴν διαχείρισιν νὰ ἔχωσι τὰ ὄργανα τοῦ Κράτους τῶν μικρῶν κοινοτήτων καὶ ἐδῶ νὰ ὑπάρχῃ ἰδιαιτέρα ὑπηρεσία. Ἐὰν ὑπάρχῃ οἰκονομικὸς λόγος, νομίζω ὅτι αἱ κοινότητες δύνανται νὰ ἔχωσιν οἰκονομικὴν ὑπηρεσίαν ἄνευ δαπάνης, ἀνατιθεμένης τῆς ὑπηρεσίας εἰς ἕν τῶν ὀργάνων τῆς κοινότητος. Εἶναι ἄτοπον ἕνεκα τῆς διατάξεως ταύτης δικαιοῦχός τις ἔχων νὰ λάβῃ μικρόν τι ποσὸν παρὰ κοινότητος νὰ ὑποχρεοῦται νὰ μεταβῇ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον νὰ πληρωθῇ. Διὰ τὸ ὁμοιόμορφον ἢ μᾶλλον διὰ νὰ λείψωσι δύο ἀντιθέσεις, ν’ ἀνατεθῇ ἡ ταμειακὴ ὑπηρεσία εἰς τὴν κοινότητα, ἐν ἐναντίᾳ ὅμως περιπτώσει πρέπει καὶ τοὺς μικροὺς δήμους νὰ διέπῃ ἡ αὐτὴ ἀρχή.

§41Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τὸ κεφάλαιον τοῦτο ἀφορᾷ τὴν ταμειακὴν ὑπηρεσίαν τῶν δήμων, εἶναι τὸ εὐπαθέστερον σημεῖον δύναταί τις νὰ εἴπῃ, εἶναι ἐξ ἐκείνων, ἐκ τῶν ὁποίων προῆλθεν ἡ κατακραυγὴ κατὰ τῶν δημάρχων, ἡ ὁποία ἦτο κυρίως κατὰ τῆς διαχειρίσεως τῆς χρηματικῆς τῶν δήμων. Βεβαίως ὁ δήμαρχος αὐτὸς καθ’ ἑαυτὸν δὲν διεχειρίζετο τὰ χρήματα τοῦ δήμου, ἀλλὰ διὰ τοῦ εἰσπράκτορος, ὁ ὁποῖος διωρίζετο ὑπὸ τοῦ δημάρχου, ὁ ὁποῖος ἀνῆκεν εἰς τὴν αὐτὴν μερίδα, εἰς τὴν ὁποίαν καὶ ὁ δήμαρχος καὶ ὁ ὁποῖος ἐξετέλει τυφλῶς διαταγὰς τοῦ δημάρχου ἀποβλεπούσας ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ οὐχὶ εἰς τὸ συμφέρον τοῦ δήμου, ἀλλ’ εἰς τὸ ἰδιαίτερον συμφέρον τοῦ δημάρχου εἴτε τῶν φίλων αὐτοῦ καὶ οὕτω καθεξῆς. Ἐλήφθη πρόνοια εἰς τὰ προηγούμενα ἄρθρα, ὡς εἶπεν ὁ ἔντιμος προλαλήσας διὰ τὰς κοινότητας, ὥστε νὰ ἐκλείψῃ τὸ σκάνδαλον τοῦτο καὶ ν’ ἀνατεθῇ εἰς τοὺς δημοσίους ταμίας. Δὲν φρονῶ ὅτι θὰ παρουσιασθῶσιν αἱ δυσκολίαι ἐκεῖναι, διὰ τὰς ὁποίας ὡμίλησαν καὶ οἱ προηγούμενοι συνάδελφοι καὶ σήμερον καὶ ἄλλοτε λόγῳ τοῦ ὅτι αἱ διάφοροι κοινότητες θὰ εὑρίσκωνται μακρὰν τοῦ κέντρου, εἰς τὸ ὁποῖον ἑδρεύει ὁ ταμίας, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι αἱ εἰσπράξεις τοῦ κέντρου εἶναι ἐλάχισται. Εἶναι ἐπίσης γνωστὸν ὅτι καὶ σήμερον δυνάμει εἰδικοῦ νόμου οἱ μικροὶ δῆμοι ἔχουσιν εἰσπράκτορας τοὺς δημοσίους ταμίας. Οἱ πλεῖστοι τῶν φόρων εἰσπράττονται μετὰ τοῦ δημοσίου καὶ ἑπομένως ὑπὸ τῶν εἰσπρακτόρων. Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν διαρρύθμισιν, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὴν ταμειακὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἔχομεν αὔξησιν ἀριθμοῦ εἰσπρακτόρων, ὅτι ἔχομεν εἰσπράκτορας μὲ ὡρισμένα προσόντα, ὅτι ἔχομεν γραμματεῖς ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων καὶ ἐν γένει αὔξησιν τοῦ προσωπικοῦ τῆς ταμειακῆς ὑπηρεσίας, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οἱ ταμίαι οἱ ὑπεύθυνοι πάντοτε, ὅπως εἶναι καὶ διὰ τὰ χρήματα τοῦ Δημοσίου, θὰ εἶναι ὑπεύθυνοι καὶ διὰ τὰς εἰσπράξεις, τὰς ὁποίας θὰ ἐνεργῶσιν οἱ δημόσιοι εἰσπράκτορες ἀπὸ τοὺς δημοτικοὺς φόρους. Οἱ εἰσπράκτορες μένοντες εἰς τὰ διάφορα κέντρα δύνανται ἐντολῇ τοῦ ταμίου νὰ ἐνεργῶσι καὶ πληρωμὰς δυνάμει ἐντάλματος τοῦ προέδρου τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου, ὥστε νὰ ἐκλείψῃ τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον θὰ παρουσιάζηται, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀνάγκη ἑκάστοτε νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὴν ἕδραν τοῦ ταμείου, διὰ νὰ λαμβάνωσι χρήματα μικρᾶς ποσότητος. Καί, ἐνῷ ταῦτα οὕτως ἔχουσι περὶ κοινοτήτων, ἔρχεται τὸ ζήτημα περὶ ἀστικῶν δήμων, τῶν ὁποίων ἕδρα εἶναι ἡ ἕδρα τοῦ ταμίου, καὶ ὅταν ὁ ταμίας ἑδρεύῃ εἰς τὸν τόπον αὐτόν, ὅπου καὶ ὁ δήμαρχος, θὰ εἶναι λίαν ἄτοπον ν’ ἀναθέσωμεν εἰς εἰδικὸν ταμίαν τὴν εἴσπραξιν τῶν κοινοτικῶν χρημάτων, τουτέστι νὰ μονιμοποιήσωμεν τὸ καθεστώς, κατὰ τοῦ ὁποίου βάλλομεν καὶ κατὰ τοῦ ὁποίου ἀκούονται αἱ κραυγαὶ αὐταί. Δὲν πρόκειται δὲ περὶ ζητήματος ἁπλουστάτου, διότι καὶ ὁ δήμαρχος δυνάμει τοῦ ἤδη ψηφιζομένου νόμου, ὡς ψηφίζεται, θὰ ἔχῃ ἐξουσίαν ἀπόλυτον, καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ εἴμεθα ἐκ τῶν προτέρων ἐξησφαλισμένοι ὅτι θ’ ἀπαλλαγῶμεν παντελῶς ἐκ τῆς ἐπιρροῆς τοῦ δημάρχου πρὸς τοὺς δημοτικοὺς συμβούλους, οἱ ὁποῖοι ἐνδεχόμενον νὰ ἐκλέγωνται κατὰ τρόπον, ὡς ἐκλέγονται καὶ σήμερον, ἀνήκοντες εἰς τὸ κόμμα καὶ εἰδικῶς τοῦ ἑκάστοτε δημάρχου, ὁ ὁποῖος κατ’ ἀνάγκην θὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ ὑποθάλπῃ τὰς ἀνάγκας τοῦ ἑνὸς καὶ ἑτέρου φίλου. Διὰ τοῦτο θὰ ἦτο ἀναγκαῖον, ἐὰν τὰ ἔξοδα ἀνέρχωνται μέχρι τῶν 500,000 δραχμῶν, ν’ ἀνατεθῇ εἰς τοὺς δημοσίους ταμίας, οἱ ὁποῖοι καὶ κατοικοῦσιν εἰς τὴν ἕδραν, εἰς ἣν κατοικεῖ ὁ δήμαρχος, καὶ ὄργανα πρὸς εἴσπραξιν ἔχουσι τοὺς εἰσπράκτορας καὶ λογιστικὰ βιβλία ἔχουσι καὶ λογιστικὴν ὑπηρεσίαν γνωρίζουσι, προσέτι δ’ ἀφ’ ἑτέρου εἶναι δημόσιοι ὑπάλληλοι ἔχοντες καταβάλει ἐγγύησιν. Μέχρι σήμερον ἐγένοντο πολλὰ ἄτοπα. Δὲν πρόκειται δὲ νὰ εἰσπραχθῶσιν οἱ δημοτικοὶ φόροι, ὅπως θὰ φαντάζηταί τις, ὅτι θὰ μεταβαίνωσιν οἱ εἰσπράκτορες νὰ συλλέγωσι 10 καὶ 20 δραχμάς, διότι οἱ δημοτικοὶ φόροι εἶναι γνωστὸν πῶς εἰσπράττονται. Οἱ δημοτικοὶ φόροι εἰσπράττονται δι’ ἐνοικιάσεως καὶ ὁ ταμίας οὐδὲν ἄλλο ἔχει νὰ κάμῃ, παρὰ νὰ εἰσπράξῃ 50 καὶ 60 δραχμάς, θὰ κάμνῃ δηλαδὴ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κάμνει ὁ τελώνης ἢ ὁ διευθυντὴς ἑνὸς ὑποκαταστήματος Τραπέζης. Ὥστε δὲν πρόκειται περὶ ὑπηρεσίας πολλαπλῆς· πρόκειται περὶ εἰσπράξεως χρηματικοῦ ποσοῦ μεγάλου, καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ ἐμπιστευώμεθα τὴν εἴσπραξιν αὐτοῦ εἰς τὸν ταμίαν τὸν ἔχοντα ὡρισμένα προσόντα, εἰς τὸν ταμίαν, ὁ ὁποῖος εἶναι ὑπάλληλος τοῦ Δημοσίου καὶ ὁ ὁποῖος κύριον ἔργον ἔχει τὴν ταμειακὴν ὑπηρεσίαν, θὰ προλάβωμεν δ’ ἐντεῦθεν τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα καθ’ ἡμέραν παρατηροῦνται καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ἀσχολοῦνται οἱ ὑπάλληλοι καὶ ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐμποδίζονται οἱ ἀνταγωνισμοὶ εἰς τὰς δημοτικὰς ἐνοικιάσεις. Εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς τοὺς διαφόρους δήμους τοῦ Κράτους εἶναι ἀδύνατος ὁ ἀνταγωνισμὸς ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ προβῶσιν εἰς μίσθωσιν δημοτικῶν προσόδων, διότι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀπαιτεῖται νὰ καταθέσωσιν ὡρισμένον ποσόν, εἶναι οἱ μὴ φίλοι τοῦ δημάρχου. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκδώσωσι γραμμάτιον 10 ἢ 20.000 δραχμῶν· τὸ γραμμάτιον τοῦτο ἐκδίδουσι πάντως οἱ μὴ φίλοι τοῦ δημάρχου, διὰ τοὺς ὁποίους ὁ δήμαρχος ἐπιθυμεῖ νὰ μὴ γίνωσιν ἐνοικιασταί, οἱ δὲ φίλοι τοῦ δημάρχου ἐκδίδουσι τὸ γραμμάτιον, ὅπερ παρουσιάζουσιν εἰς τὴν δημοπρασίαν, μετὰ μίαν ὅμως ὥραν τὸ λαμβάνουσιν ἀπὸ τὸν δημοτικὸν εἰσπράκτορα, ὁ ὁποῖος εἶναι ὄργανον τοῦ δημάρχου, ἐκλέγεται δὲ ἀπὸ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον πειθόμενον...

§42Γ. ΠΩΠ. Τοῖς ῥήμασι τοῦ δημάρχου.

§43Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. ... τοῖς ῥήμασι τοῦ δημάρχου, καὶ διὰ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τις ἐνοικιαστὴς τῆς δημοτικῆς προσόδου, ἐὰν δὲν ἔχῃ ἐκ τῶν προτέρων ἐξησφαλισμένην τὴν συγκατάθεσιν τοῦ δημάρχου. Καί, ὅτε πάντα ταῦτα οὕτως ἔχουσι, νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ σκεφθῇ τις σοβαρώτερον. Ἐγὼ ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν εἰς τὸ ἄρθρον αὐτό, ἡ ὁποία ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη σήμερον καὶ ἥτις ἔχει οὕτως· «Ἡ ταμειακὴ ὑπηρεσία εἰς δήμους ἔχοντας πραγματοποιηθέντα ἐτήσια ἔσοδα κάτω τῶν 500.000 δραχμῶν ἀνατίθεται εἰς τὰ ἐπαρχιακὰ ταμεῖα ἢ ὑποταμεῖα τῆς περιφερείας ἐπὶ ποσοστῷ 1% μὴ δυναμένῳ νὰ ὑπερβῇ δι’ ἕκαστον δῆμον τὰς 150 δραχμὰς κατὰ μῆνα, ἐνεργοῦνται δὲ αἱ εἰσπράξεις διὰ τῶν ἁρμοδίων δημοσίων εἰσπρακτόρων. Τὸ ἥμισυ τῶν ποσοστῶν διατίθεται εἰς ἀμοιβὴν πρόσθετον τῶν ταμιῶν, τὸ δ’ ἕτερον ἥμισυ κατανέμεται εἰς τὸ λοιπὸν προσωπικὸν τῶν ταμείων κατ’ ἀναλογίαν τοῦ βαθμοῦ των». Ἐκ τῶν ποσοστῶν τὸ μὲν ἥμισυ θὰ λαμβάνωσιν οἱ ταμίαι, τὸ δὲ ἕτερον ἥμισυ θὰ κατανέμηται εἰς τὸ λοιπὸν προσωπικὸν τῶν ταμείων κατ’ ἀναλογίαν τοῦ βαθμοῦ των. Ἔρχεται κατόπιν τὸ ζήτημα τῶν δήμων, τῶν ὁποίων αἱ πρόσοδοι ὑπερβαίνουσι τὰς 500,000 δραχμῶν. Ἐὰν ἐγὼ ἠρωτώμην, καὶ ἐπὶ τούτου ἀκόμη θὰ ἐνόμιζον ὅτι ἐπαρκεῖ ὁ δημόσιος ταμίας, ἐὰν ὅμως ὑπάρχωσι δῆμοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι πραγματοποιήσει ἔσοδα ἄνω τῶν 500.000, ἄνω τοῦ 1,000,000 ἢ τῶν 2,000,000, καὶ εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι εἰς τοὺς δήμους αὐτοὺς τηρεῖται λογιστικὴ ὑπηρεσία καὶ τακτικῶς τηροῦνται τὰ λογιστικὰ βιβλία, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ προτείνω, ὅπως ὁ ταμίας ὁ εἰδικός, ὁ ὁποῖος θὰ διορίζηται διὰ τὸ ταμεῖον αὐτό, τοὐλάχιστον νὰ ἔχῃ τὰ προσόντα τοῦ ταμίου τοῦ δημοσίου, θὰ ἔχῃ δὲ καὶ τὴν ἐγγύησιν, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται, καὶ θὰ εἶναι μία ταμειακὴ ὑπηρεσία ἀνεξάρτητος. Κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, κύριοι Βουλευταί, τὸ σημεῖον τοῦτο εἶναι σπουδαῖον, ἐὰν θέλωμεν νὰ φανῶμεν ὅτι ἐκαινοτομήσαμεν κάτι τι, ὅτι μετεβάλομεν τὸ δημαρχικὸν καθεστώς. Φρονῶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ περιορισθῶμεν μόνον εἰς τὰς καινοτομίας τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλ’ ὅτι πρέπει νὰ μεταβληθῇ ἡ ταμειακὴ ὑπηρεσία, πρέπει ν’ ἀφαιρεθῶσι τὰ μέσα ἀπὸ τὸν δήμαρχον, ὅστις ἀναθέτει τὴν μίσθωσιν τῶν προσόδων τοῦ δήμου εἰς τοὺς εὐνοουμένους του. Εἶναι γνωσταὶ αἱ συναλλαγαί, αἱ ὁποῖαι γίνονται μετὰ τῶν δημοτικῶν εἰσπρακτόρων. Εἶναι γνωστὸν πῶς καταναλίσκονται αἱ πρόσοδοι τῶν δήμων, καὶ ὁ προϋπολογισμὸς καὶ τὸ πεμπτημόριον αὐτῶν, χωρὶς νὰ εἰσέρχηται ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τοῦ πεμπτημορίου εἰς τοὺς πραγματικοὺς πιστωτὰς τῶν δήμων. Τοῦτο θεραπεύεται κατὰ τὸ πλεῖστον τοὐλάχιστον, ἐὰν δεχθῶμεν ὅτι ἡ ταμειακὴ ὑπηρεσία ἀνετέθη εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἔχω ἓν παράδειγμα πρόσφατον, τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται εἰς τὸν δῆμον Λετρίνων. Ἕνεκα λόγων ἐσωτερικῆς φύσεως ἀπὸ ἓξ μηνῶν τὴν ταμειακὴν ὑπηρεσίαν ἐνεργεῖ ὁ δημόσιος εἰσπράκτωρ, λειτουργεῖ δὲ θαυμασίως ἡ ὑπηρεσία, αἱ πρόσοδοι τοῦ δήμου ἐδιπλασιάσθησαν, ἀπαιτήσεις δημοτικαί, αἱ ὁποῖαι μέχρι τοῦδε δὲν εἶχον εἰσπραχθῆ, εἰσεπράχθησαν, καὶ ἐκ τοῦ φόρου τοῦ ὕδατος ἀκόμη, ὁ ὁποῖος οὐδέποτε εἰσεπράττετο, εἰσεπράχθη μέγα ποσόν.

§44Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀποδίδετε τοῦτο εἰς τὸ ὅτι τὰ ὄργανα τῆς Πολιτείας εἶναι καλλίτερα ἀπὸ τὰ ὄργανα τοῦ δήμου;

§45Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τὸ ἀποδίδω εἰς τὸ ὅτι ὁ ταμίας αὐτὸς καὶ ὁ δημόσιος εἰσπράκτωρ δὲν εἶναι ὄργανα τοῦ δημάρχου καὶ ἑπομένως δὲν χαρίζονται εἰς τὸν Α, ἵνα καταδιώξωσι τὸν Β, δὲν ἀφήνουσι τὸν ἕνα ἀκαταδίωκτον, διὰ νὰ καταδιώξωσι τὸν ἕτερον· ἂν ἐπάσχομεν ἕως τώρα, ἐπάσχομεν διὰ τὴν ἀνισότητα· ὁ εἰσπράκτωρ δὲν ἔχει νὰ πράξῃ τίποτε ἄλλο ἢ νὰ καταδιώξῃ πάντας ἐξ ἴσου. Ἂν πάσχομεν, ὅπως εἶπον ἐξ ἀρχῆς ἐν τῷ θέματι τῶν δήμων, πάσχομεν κυρίως ἕνεκα τῆς ταμειακῆς ὑπηρεσίας τῶν δήμων, ἕνεκα τοῦ τρόπου τῶν εἰσπράξεων, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀφεώρων μόνον εἰς τὴν εἴσπραξιν αὐτὴν καθ’ ἑαυτήν. Ἔχομεν τὰς κλοπάς· αἱ κλοπαὶ δὲν εἶναι κατὰ τύπους, διότι αἱ ἀποδείξεις εἶναι ἐν τάξει· αἱ κλοπαὶ γίνονται κατ’ ἄλλον τρόπον, διότι ἔχει τὸ ὄργανον ὁ δήμαρχος, ὁ κακὸς δήμαρχος, ἔχει τὸ μέσον, τὸν ταμίαν, ὁ ὁποῖος εἶναι δυνατὸν νὰ διευκολύνῃ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους δύναται νὰ διευκολύνῃ, εἶναι δ’ ἐπίσης δυνατὸν ν’ ἀποκλείσῃ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους θέλει ν’ ἀποκλείσῃ. Εὑρίσκω δὲ παράδοξον, ἀφοῦ ἐδέχθημεν αὐτὸ διὰ τὰς κοινότητας, νὰ μὴ δεχθῶμεν αὐτὸ καὶ διὰ τοὺς δήμους τοὺς ἔχοντας πρόσοδον κάτω τῶν 500,000 δραχμῶν.

§46ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν θὰ εἶναι πάλιν διατάκτης ὁ δήμαρχος;

§47Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Θὰ εἶναι διατάκτης, ἀλλὰ σήμερον εἶναι καὶ πληρωτής, διότι εὐθὺς ὡς λάβῃ ἐντολὴν νὰ καταθέσῃ ὁ Α ἐγγύησιν, ὁ Β, ὁ ὁποῖος θὰ διαγωνισθῇ εἰς μίαν δημοπρασίαν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν ἀναλάβῃ ἀπὸ τὸν δημόσιον ταμίαν, ἐνῷ ἀπὸ τὸν ταμίαν τοῦ δήμου θὰ τὴν ἀναλάβῃ.

§48Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι ἐλήφθη ἓν τοιοῦτον μέτρον ὅσον ἀφορᾷ τὴν παράτασιν τῆς ἐξουσίας τῶν δημοτικῶν διαχειριστῶν μέχρι τῆς ἐκλογῆς τῶν νέων δημοτικῶν Ἀρχῶν, καὶ ἑπομένως ὑπάρχει πρόκριμα ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο.

§49Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Μάλιστα· σᾶς εὐχαριστῶ. Ὑπάρχει ἓν πρόκριμα τῆς Βουλῆς, μία ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία λέγει ὅτι ἡ ταμειακὴ ὑπηρεσία ἀνατίθεται μέχρι τῆς ἐκλογῆς τῶν νέων δημοτικῶν Ἀρχῶν εἰς τοὺς ταμίας καὶ εἰσπράκτορας τοῦ Δημοσίου, δυστυχῶς ὅμως ἡ ἀπόφασις αὕτη ἔμεινεν ἀπραγματοποίητος. Τὸ Διάταγμα δὲν ἐδημοσιεύθη καὶ δὲν ἐξεδόθη, διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἠξεύρω τίνας δυσκολίας παρουσίασεν, ὅτι δὲν ἦλθον οἱ εἰσπράκτορες ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ἀπῄτει, ὅτι θὰ ἔλθωσι διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσαμεν καὶ ἐγένετο νόμος τοῦ Κράτους.

§50ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐφηρμόσθη· ἐγὼ γνωρίζω δήμους, εἰς οὓς ἐφηρμόσθη.

§51Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω νὰ ἐφηρμόσθη εἰς δῆμόν τινα· εἰς τὸν δῆμον, περὶ τοῦ ὁποίου πρὸ μικροῦ ἐλάλησα, κατὰ σύμπτωσιν ἀνετέθη εἰς τὸν δημόσιον ταμίαν, καὶ τὰ ἀποτελέσματα εἶναι ἐξόχως καλά, θὰ προσεφέρομεν δὲ καὶ ὑπηρεσίαν εἰς τὸν καλὸν καὶ ἔντιμον δήμαρχον, ἐὰν ἀπαλλάξωμεν αὐτὸν ἀπὸ τῆς ταμιακῆς ὑπηρεσίας. Αὐτὰ καὶ μόνα εἶχον νὰ εἴπω, ὑποστηρίζων τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν.

§52Α. ΠΕΤΡΟΜΑΝΙΑΤΗΣ. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀνεκίνησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, εἶναι ζήτημα, εἰς τὸ ὁποῖον καὶ ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος. Εἶμαι καὶ ἐγὼ τῆς ἰδέας ὅτι εἰς τὰς πόλεις πρέπει νὰ συγχωνευθῇ ἡ ταμειακὴ ὑπηρεσία τοῦ δήμου μετὰ τῆς ταμειακῆς ὑπηρεσίας τοῦ Δημοσίου. Διότι μέχρι σήμερον οὐδὲν παράπονον ἠγέρθη εἰς πάσας τὰς πόλεις, ὅπου ἀνετέθη ἡ δημοτικὴ ταμειακὴ ὑπηρεσία εἰς τοὺς δημοσίους εἰσπράκτορας, οὐδὲν δὲ παράπονον ἠγέρθη, διότι οὐδεμία ἀνισότης ἐπέρχεται καὶ πάντες ἐξ ἴσου καταζητοῦνται. Ἐὰν ὑπῆρχε μέχρι σήμερον ἐλάττωμά τι εἰς τὴν δημοτικὴν διαχείρισιν, εἶναι τοῦτο, ὅτι ἡ διαχείρισις ἡ χρηματικὴ ἔχει ἀνατεθῆ εἰς χεῖρας δημοτικάς. Θὰ εἶναι δὲ μέγα σφάλμα, ἐὰν ἡμεῖς ἀφήσωμεν τὴν δημοτικὴν διαχείρισιν εἰς χεῖρας τοῦ δημοτικοῦ εἰσπράκτορος παρὰ τὰς διαμαρτυρίας, τὰς ὁποίας ἐναντίον τοῦ συστήματος τούτου ἔχομεν παρ’ ὅλου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§53Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἶμαι ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἐναντίον ὑπὸ διάφορον πνεῦμα ἀπὸ ἐκεῖνο, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος συνάδελφος. Ἂν ἐγένετο δεκτόν, ὅπως αἱ κοινότητες εἶναι ὑποχρεωμέναι νὰ ἐκτελῶσι τὴν ταμειακὴν αὑτῶν ὑπηρεσίαν διὰ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, βεβαίως θὰ ὑπῆρχε καὶ αὐτὸς ὁ λόγος διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ἐκτελέσεως τῆς ταμειακῆς ὑπηρεσίας τῶν δήμων διὰ τῶν ὀργάνων τοῦ Δημοσίου, ἀλλά, ἐφ’ ὅσον παρεδέχθημεν τὴν ἀρχὴν ἀποκεντρώσεως, πρέπει ν’ ἀφήσωμεν τοὺς δήμους ν’ αὐτοδιοικηθῶσιν.

§54ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Μοὶ φαίνεται ὀλίγον παράδοξον νὰ ἰσχυρίζησθε ὅτι καταστρέφεται ἡ αὐτοδιοίκησις τὴν στιμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἓν ἐκτελεστικὸν μηχανικὸν ὄργανον λαμβάνομεν ἀπὸ τὰς καθεστηκυίας Ἀρχὰς καὶ τὸ θέτομεν εἰς μίαν ἄλλην ὑπηρεσίαν.

§55Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Διὰ τίνα λόγον πρέπει ν’ ἀναθέσωμεν εἰς τὸ ὄργανον τῆς Πολιτείας τὴν ταμειακὴν διαχείρισιν τῶν δήμων; Λόγῳ οἰκονομίας προσώπων;

§56ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ὄχι· ἀλλὰ διότι τὰ ἔκαμε θάλασσα ἡ αὐτοδιοίκησις.

§57Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐὰν τοιοῦτον λόγον προβάλητε, τότε οὐδένα λόγον ἔχομεν καὶ ἡμεῖς νὰ εὑρισκώμεθα ἐνταῦθα, ἐὰν ἀναγνωρίζητε ὅτι καὶ ἡ Πολιτεία τὰ ἔκαμε θάλασσα. Μήπως δὲν ὑπάρχουσι καὶ δημόσιοι ταμίαι καὶ εἰσπράκτορες, οἱ ὁποῖοι τὰ ἔκαμον θάλασσα; Τὸ μειονέκτημα τοῦ συστήματος εἶναι τοῦτο: ὅτι οἱ δῆμοι δὲν εἶχον τὰ μέσα τὰ οἰκονομικά, τὰ ὁποῖα ἔχει ἡ Πολιτεία, ἥτις ὡς ἐκ τούτου ἠδύνατο νὰ διαθέτῃ καὶ ὀλίγα ποσὰ διὰ τὴν κατασκευὴν μιᾶς ὁδοῦ, διὰ τὴν ἐπιτέλεσιν ἑνὸς ἔργου· δὲν μοὶ ἐμπνέουσι καθόλου μεγαλειτέραν ἐμπιστοσύνην τὰ ὄργανα τῆς Πολιτείας. Ἆρά γε ἐκεῖνοι δὲν εἶναι Ἕλληνες; Ἢ κατέβαλον ἆρά γε τόσα μέσα οἱ Ἕλληνες, ὥστε νὰ λάβω ἐκ τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας τὸν ἀφρόν, διὰ νὰ σχηματίσω τὸ προσωπικὸν τῶν ὑπαλλήλων; Πλειστάκις ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, ἂν μὴ πάντοτε, οὐδὲν ἄλλο ἔπραττον παρὰ ἀκριβῶς τοῦτο νὰ τονίζω, τὴν ἀνεπάρκειαν καὶ τὴν ἀφιλοτιμίαν, ἡ ὁποία χαρακτηρίζει εἰς τὰς γενικάς, ἐννοεῖται, γραμμάς, χωρὶς ν’ ἀρνηθῶ ὅτι δὲν ὑπάρχουσι καὶ ἐξαιρέσεις. Οὐδεμίαν ἀσφάλειαν μοὶ δίδει ἡ ἐπέμβασις τῆς Πολιτείας. Διατί; Ἐὰν εἶναι λόγος οἰκονομίας...

§58Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ὄχι.

§59Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶναι λόγος οἰκονομίας, καὶ οὔτε εἶναι λόγος οἰκονομίας, διότι εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν ὁ δῆμος ἔχει ὀλίγας εἰσπράξεις καὶ ἡ ταμειακὴ ὑπηρεσία δὲν δύναται ν’ ἀπασχολήσῃ καθ’ ὁλοκληρίαν ἕνα ὑπάλληλον, τὸ καθῆκον αὐτὸ δύναται ν’ ἀνατεθῇ προσθέτως εἰς ἕνα ἄλλον ὑπάλληλον, χωρὶς νὰ εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, ἀνάγκη νὰ γίνῃ διορισμὸς εἰδικοῦ ὑπαλλήλου διὰ τὴν ἐν γένει εἴσπραξιν καὶ τὰς δαπάνας τοῦ δήμου. Ὁ κ. Γόντικας εἶπεν ὅτι ηὐξήσαμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων, ἀλλ’ εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ὑπῆρχε καὶ αὐτὴ ἡ δικαιολογία, ὅτι προστίθενται ὑποχρεώσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπιβληθῶσιν εἰς τοὺς εἰσπράκτορας καὶ τοὺς ταμίας τοῦ Κράτους, καὶ αὗται ἐπέβαλον τὴν ἀνάγκην τῆς αὐξήσεως τοῦ προσωπικοῦ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μᾶς εἶπεν ὅτι ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς εἶναι τὸ κατώτατον ὅριον τῶν ἀπαιτουμένων οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων· συνεπῶς εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν θελήσωμεν νὰ δώσωμεν εἰς αὐτοὺς καὶ πρόσθετα βάρη, βεβαίως θὰ δώσωμεν τὴν εὐκαιρίαν εἰς ἕνα ἄλλον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προτείνῃ καὶ μίαν ἄλλην αὔξησιν τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων. Ἐὰν δὲν θὰ εἶναι εἰς βάρος τῶν δήμων, ἀλλὰ θὰ εἶναι εἰς βάρος τῆς Πολιτείας ἡ δαπάνη, ἡ ὁποία θὰ ἀπαιτηθῇ διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν νέων τούτων εἰσπρακτόρων, τοῦτο εἶναι δι’ ἡμᾶς ἀδιάφορον, διότι ἐξ ἴσου πρέπει νὰ ἐνδιαφερώμεθα καὶ διὰ τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας θὰ κάμῃ ὁ δῆμος, ὅπως καὶ διὰ τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας θὰ κάμῃ ἡ Πολιτεία. Ἐγὼ δὲν ἤμην ἐδῶ, ὅπως ἀντικρούσω αὐτὴν τὴν ἰδέαν τῆς δημαρχικῆς ἐπιτροπῆς, ἐναντίον τῆς ὁποίας εἶμαι, διότι νομίζω ὅτι θὰ παραλύσῃ αὕτη πᾶσαν ἐργασίαν τῶν δήμων, ἀλλ’ ἤδη, τοὐλάχιστον διὰ σήμερον, εὑρισκόμεθα πρὸ τῆς διατάξεως ταύτης παραδεδεγμένης· εἰς περίπτωσιν ὅμως, καθ’ ἣν ἐπὶ τῶν δημάρχων θέτομεν μίαν δημαρχικὴν ἐπιτροπήν, μοὶ φαίνεται ὅτι ἐφροντίσαμεν ἀρκετά, ὅπως μὴ γίνωσιν αἱ καταχρήσεις ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν· ἀλλά, καθ’ ὃν χρόνον λαμβάνομεν τόσα μέτρα περιορίζοντα τὴν ἐξουσίαν τοῦ δημάρχου εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ἐρχόμεθα ἀκόμη νὰ ὁμιλῶμεν περὶ τῆς παντοδυναμίας τοῦ δημάρχου καὶ θέλομεν ν’ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὴν αὐτοδιοίκησιν τὴν ἐλευθερίαν νὰ κανονίσῃ ἐκείνη τὰ ὄργανά της, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐκτελεσθῇ ἡ ὑπηρεσία. Τίνα λόγον ἔχει ἡ δημαρχικὴ ἐπιτροπή, ἐὰν δὲν ἔχῃ καὶ τοῦτον ἀκόμη, νὰ φροντίσῃ, ὅπως καὶ τὰ ὄργανα τοῦ δήμου παρέχωσι πᾶσαν τὴν ἐμπιστοσύνην καὶ ταῦτα ἐκτελῶσι τὰ καθήκοντά των ὅπως πρέπει; Καθ’ ὃν χρόνον θ’ ἀναθέσωμεν παρὰ τὸν δήμαρχον μίαν ἐπιτροπήν, ἐξακολουθοῦμεν νὰ ὁμιλῶμεν περὶ τῆς παντοδυναμίας τοῦ δημάρχου. Ἀντλοῦμεν ἐκ τοῦ παρελθόντος τὰ ἐπιχειρήματα καθ’ ὃν χρόνον ἀνετρέψαμεν τὸ παρελθόν.

§60ΙΩ. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Μπᾶ, μπᾶ! Τὸ συνεχίζομεν ἐπηυξημένον.

§61Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὄχι· ψηφίζοντες τὴν δημαρχικὴν ἐπιτροπήν, ἐπαναλαμβάνω, κακῶς κατὰ τὴν ἰδικήν μου κρίσιν, ἐρρίψαμεν τὴν παντοδυναμίαν τοῦ δημάρχου. Κατόπιν ἐρχόμεθα νὰ προσθέσωμεν καὶ ἄλλας διατάξεις ἀντλοῦντες ἐπιχειρήματα ἀπὸ τῆς παντοδυναμίας τοῦ δημάρχου, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει.

§62Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τὴν παντοδυναμίαν τοῦ δημάρχου τὴν εὑρίσκω, ὑπαρχούσης τῆς ἐπιτροπῆς.

§63Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Σκεπτόμεθα τὰ ὄργανα τῆς Πολιτείας· ἀλλὰ δὲν μοὶ παρέχουσιν ἐμπιστοσύνην μεγαλειτέραν. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ μετρήσῃ τις, ὅπερ ἀδύνατον, τὰς καταχρήσεις τῶν ὀργάνων τῆς Πολιτείας καὶ τῶν ὀργάνων τῶν δήμων, δὲν ἠξεύρω ἂν δὲν θὰ ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα ἐναντίον τῶν ὀργάνων τῆς Πολιτείας. Εἶναι συναφεῖς αἱ διατάξεις πᾶσαι, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Σπετσῶν καὶ εἰσηγητὴν τοῦ νομοσχεδίου οὐδένα περιορισμὸν εἰς τὰ δικαιώματα τῆς αὐτοδιοικήσεως θέτουσι, καὶ ἀρκεῖ ταμίας τοῦ δήμου νὰ διορίζηται ὁ ἔχων τὰ προσόντα δημοσίου ταμίου. Θὰ ἤθελον νὰ τεθῇ διάταξις ὅτι ὁ ἔχων τὰ προσόντα δημοσίου ταμίου δὲν διορίζεται εἰσπράκτωρ τοῦ δήμου. Ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὰ προσόντα τοῦ δημοσίου ταμίου; Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐμαθήτευσαν εἰς τὸ λαμπρὸν φυτώριον τῆς δημοσίου ὑπηρεσίας· δηλαδὴ ἀπαρκιτήτως θέλομεν νὰ εἰσαγάγωμεν εἰς τοὺς δήμους, εἰς τοὺς νέους ὀργανισμούς, τοὺς ὁποίους πρόκειται νὰ ὀργανώσωμεν, τὸ μικρόβιον τῆς διαφθορᾶς, νὰ λάβωμεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι συνηθισμένοι εἰς τὴν λαθροχειρίαν. Ἡ ἀπάντησις αὐτὴ πρέπει νὰ εἶναι ἀκριβῶς. Ἀλλά, ἐπειδὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θέσωμεν τοιαύτην διάταξιν, βεβαίως πρέπει νὰ θέσωμεν εἰς τὰς δημοτικὰς Ἀρχὰς νὰ κανονίζωσι τὰ ὄργανά των καθ’ ὃν τρόπον θέλουσι. Καὶ ἐπανερχόμενος εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων ἐπὶ τῶν μικρῶν κοινοτήτων λέγω ὅτι ἔχει πολὺ μεγάλην ἐπίδρασιν ἂν ὁ μικρὸς ἐκεῖνος ἀγρότης ἔχῃ διακοσίας ἢ τριακοσίας δραχμὰς παρὰ ἰσολογισμὸν μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ δοῦναι καὶ λαβεῖν τῶν βιβλίων του τριακοσίας δραχμὰς εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἔχει πολὺ μεγάλην διαφορὰν εἰς αὐτὸν νὰ ἐκδώσῃ ἓν ἔνταλμα ἑκατὸν δραχμῶν ἀπὸ τοῦ νὰ πληρώσῃ ἑκουσίως τριακοσίας δραχμάς. Ἡ ὑπογραφὴ τίθεται εὐκόλως. Τὸ χρῆμα εἰς τὴν ἀντίληψιν, ἐπαναλαμβάνω, τοῦ ἀγρότου ἔχει διαφορετικὴν ἐπίδρασιν. Ἐκεῖνος τότε θὰ ἐννοήσῃ καὶ τὴν δύναμιν τοῦ χρήματος καὶ τὴν ἀξίαν τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν κατέχει, ὅταν ἔχῃ τὴν κλεῖδα τοῦ μικροῦ μὲν ταμείου, ἀλλὰ πράγματι ταμείου, καὶ ὄχι τὴν εὐχέρειαν αὐτὴν τοῦ νὰ θέτῃ μίαν ὑπογραφὴν κάτωθι ἑνὸς ἐντάλματος.

§64Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἔχει τὴν εὐχέρειαν, διότι ἔχει τὸ χρῆμα εἰς χεῖράς του, ἀλλ’ ἔχει τὸν πειρασμόν, καὶ εἴπομεν ἡμεῖς οἱ ἄλλοι: «μὴ εἰσενέγκῃς ἡμᾶς εἰς πειρασμόν, ἀλλὰ ῥῦσαι ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ πονηροῦ».

§65Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Κύριε συνάδελφε, εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν πρόκειται νὰ ῥύσω ὑμᾶς ἀπὸ τοῦ πονηροῦ, τότε εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι πρέπει ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ ν’ ἀνατεθῇ εἰς μὴ ἄνθρωπον, διότι, ἐὰν ὁ ἐκλεκτὸς ἑνὸς δήμου, ὁ οἰκοκύρης ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ τὸ ἔχῃ ὡς καθῆκον, ἐμβάλλεται εἰς πειρασμὸν νὰ πάρῃ τὰ ὀλίγα τάλληρα ἢ τὰ ὀλίγα τὸ πολὺ ἑκατόφραγκα τοῦ δήμου, βεβαίως περισσότερον ἐμβάλλεται εἰς πειρασμὸν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔχει πάντοτε χρήματα, καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι καὶ ἡ εὐκαιρία κάμνει τὸν κλέπτην, ὅπως λέγει ἡ γαλλικὴ παροιμία, καὶ οἱ πειρασμοὶ εἶναι εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πάντοτε ἀναμιγνύονται. Οἱ μὴ ἀναμιγνυόμενοι δὲν ἔχουσι τοιαύτην ῥοπήν.

§66Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἔχουσιν ἔλεγχον.

§67Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἔχουσιν ἔλεγχον καὶ αὐτοί, καὶ ἔλεγχον μέγαν, τὸν ἔλεγχον τῆς Δικαιοσύνης κατόπιν καταγγελίας καὶ τὸν ἔλεγχον τῆς ἀποδοκιμασίας ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, ἐν μέσῳ τῶν ὁποίων ζῇ καὶ τὴν ἐκτίμησιν τῶν ὁποίων περὶ πολλοῦ ποιεῖται.

§68Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Γνωρίζετε πολλοὺς εἰσπράκτορας δημοτικοὺς ἀποδοκιμασθέντας;

§69Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐκτὸς ἐκείνων, τοὺς ὁποίους γνωρίζετε, τοὺς ἀπολυθέντας καὶ τοὺς ἐκκαθαρισθέντας, γνωρίζω ἑκατοντάδας, διὰ νὰ μὴ εἴπω περισσοτέρους, οἱ ὁποῖοι ἀνεδείχθησαν καὶ χαίρουσιν ἀκόμη τὴν ὑπόληψιν καὶ τῶν ὁποίων ἀκόμη τὸ στῆθος στολίζει καὶ ἓν παράσημον, ἀκριβῶς διότι διέπρεψαν εἰς τὴν τοιαύτην ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων. Τί ἠθέλετε δηλαδή; Νὰ ἔχητε ἀποδείξεις περὶ τούτου; Τὰς ἀποδείξεις παρέχουσι τὰ ἔργα των. Βεβαίως περὶ τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ οὐδεὶς εἶχε δικαίωμα νὰ ὁμιλήσῃ, ὅτε ἔβλεπε νὰ κατοικῶσιν οἱ ὀλίγοι ἐκεῖνοι καταχρασταὶ εἰς οἰκίας, τῶν ὁποίων τὸ ἐνοίκιον ἦτο διπλάσιον καὶ τριπλάσιον τοῦ μηνιαίου αὐτῶν μισθοῦ· οὐδεὶς ἐδικαιοῦτο βεβαίως νὰ εἴπῃ εἰς αὐτοὺς ὅτι δὲν ἦσαν τίμιοι, καὶ ἦσάν τινες τιμιώτατοι ἕως ὅτου ἀνεκαλύφθησαν· ἐὰν δὲ δὲν ἀνεκαλύπτοντο, θὰ ἦσαν τιμιώτατοι καὶ θὰ ἐδικαιοῦτό τις νὰ εἴπῃ ὅτι ὑπῆρξαν ἀξιωματικοὶ τοῦ οἰκονομικοῦ, οἵτινες κατεχράσθησαν. Ἡ ἐρώτησις λοιπόν, κύριε συνάδελφε, ἔχει ὡς ἀπάντησιν αὐτό, τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπον περὶ τοῦ στρατοῦ, καὶ νομίζω ὅτι σᾶς ἀφήνω ἀρκετὰ ἱκανοποιημένους. Ὁ διορισμὸς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων πρέπει ν’ ἀφεθῇ βεβαίως εἰς τὴν δημοτικὴν Ἀρχήν· ἂν πρέπῃ νὰ τεθῇ εἷς περιορισμός, εἶναι ὅτι πρέπει βεβαίως νὰ μονιμοποιηθῶσιν οἱ ὑπάλληλοι οἱ ἔχοντες ὡρισμένον χρόνον ὑπηρεσίας, ἀλλὰ καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὴν διάταξιν αὐτὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ δεκαπενταετοῦς ὑπηρεσίας εὑρίσκω ἀρκετὰ μακράν, διότι ἴσως ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι δεκαπενταετῆ ὑπηρεσίαν σήμερον, εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι συνηθίσει περισσότερον εἰς τὸν τρόπον τῆς διοικήσεως τὸν μέχρι τοῦδε.

§70Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἐγὼ ὑπεστήριξα νὰ κατέλθωμεν κατωτέρω· θὰ συμφωνῶ μαζί σας.

§71Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡ μακρὰ ὑπηρεσία τῶν 15 ἐτῶν δὲν παρέχει δι’ ἐμὲ προσόν, διότι δι’ αὐτοῦ δὲν πρόκειται νὰ μονιμοποιηθῶσιν ἀκριβῶς ἐκεῖνοι οἱ νέοι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν συνήθισαν τόσον πολὺ μὲ τὸ παρελθόν, ἀλλὰ καὶ οἱ ὁποῖοι ἐξ ἄλλου ἐπί τι χρονικὸν διάστημα ἔδειξαν ὅτι κατέχουσι τὰ προσόντα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα κάμνουσι τὸν καλὸν ὑπάλληλον. Καλλίτερον λοιπὸν εἶναι νὰ λείψῃ αὐτὴ ἡ διάταξις. Βεβαίως δὲν εἶναι ὀρθὸν μὲ τὴν ἀλλαγὴν αὐτὴν τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων πρὸ πάντων εἰς τὰς κοινότητας νὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν ἀλλαγὴν τῶν ὑπαλλήλων, διότι οὐδέποτε θὰ καταρτίσωμεν δημοτικοὺς ὑπαλλήλους. Σχετικῶς μὲ τὴν ταμειακὴν ὑπηρεσίαν δὲν θὰ ἤθελον νὰ ὑποστηρίξω ὅτι ἡ ταμειακὴ ὑπηρεσία τοῦ δήμου Ἀθηναίων πρέπει νὰ κανονίζηται ὅπως ἡ ταμειακὴ ὑπηρεσία τῆς πρωτευούσης τοῦ νομοῦ, ἐκ τοῦ ὁποίου κατάγομαι, τῆς Σπάρτης, διότι ἡ Σπάρτη ἔχουσα 5,000 κατοίκων βεβαίως δὲν ἔχει ἕνα προϋπολογισμὸν πολυτελέστατον, ὅπως εἶναι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ δήμου Ἀθηναίων, δὲν εἶναι δὲ ὀρθὸν νὰ θέσωμεν τὰς αὐτὰς διατάξεις σχετικῶς μὲ τὸν δῆμον Ἀθηναίων, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ ἓν ὁλόκληρον Ὑπουργεῖον, ὅπως καὶ προκειμένου περὶ ἑνὸς δήμου μιᾶς μικρᾶς πόλεως, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει προϋπολογισμὸν οὔτε τὸ 1/60. Βεβαίως ἡ ταμειακὴ ὑπηρεσία τοῦ δήμου Ἀθηναίων δὲν δύναται νὰ διεξαχθῇ διὰ τῶν ὀργάνων τῆς Πολιτείας, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ Πολιτεία θ’ ἀναγκασθῇ νὰ προσθέσῃ εἰδικοὺς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐκπληρώσωσι τὴν ταμειακὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δήμου.

§72Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Δὲν γίνεται λόγος διὰ τὸν δῆμον Ἀθηναίων.

§73Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Γίνεται ἐξαίρεσις; Ὁ τρόπος, καθ’ ὃν ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον, δὲν μᾶς ἀφήνει ν’ ἀντιληφθῶμεν. Νομίζω ὅτι οὐδεμία γενικὴ διάταξις θὰ εἶναι ὀρθή, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κανονισθῇ τὸ ζήτημα καθ’ ὅμοιον τρόπον προκειμένου περὶ τοῦ δήμου Ἀθηναίων καὶ τῆς κοινότητος Σπάρτης ἢ τῆς κοινότητος Γυθείου ἢ μιᾶς κοινότητος ἢ ἑνὸς χωρίου 300 κατοίκων μὲ τὴν κοινότητα μιᾶς πόλεως παραλίου ἐχούσης ἐμπόριον, κίνησιν, ὅπως ἐπὶ παραδείγματι τὸ Αἴγιον, διότι τὸ χωρίον ἐκεῖνο ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ Αἴγιον εἶναι ἐντελῶς ἄσημον. Ἴσως θὰ ἦτο ὀρθότερον νὰ μὴ ἀναμιχθῇ εἰς τὰ ζητήματα ταῦτα ἡ νομοθεσία, ἀλλὰ ν’ ἀφήσῃ τοὺς δήμους νὰ κανονίσωσι τὰ τῆς ταμειακῆς αὐτῶν ὑπηρεσίας. Ἂν δὲν λάβωσι πρόνοιαν οἱ ἐκλέγοντες τὰς δημοτικὰς Ἀρχάς, ὅπως ἤδη αὗται καταρτίζονται, βεβαίως θὰ ὑπάρξῃ τρόπος σπατάλης, ἀλλὰ νομίζομεν ὅτι, ἀφήνοντες εἰς τοὺς δήμους νὰ κανονίσωσι τὰ τῆς ἐκλογῆς τῶν προσώπων καὶ τὰς τῆς διοικήσεως εἰσπράξεις, τὰ τῶν δαπανῶν καὶ τῶν ἄλλων καθηκόντων, νομίζω ὅτι δὲν θὰ γίνῃ κατάχρησις, διότι θ’ ἀφήσωμεν καὶ τὸ δικαίωμα αὐτό. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θεωρῶ ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἄτοπον νὰ ἐπιτρέψωμεν, ὅπως ἡ Πολιτεία δι’ ὀργάνων της, τὰ ὁποῖα οὐδεμίαν παρέχουσιν ἐμπιστοσύνην, ἀναμιγνύεται ὁπωσδήποτε εἰς τὰ τῆς ἐκτελέσεως τῶν καθηκόντων τῶν δήμων ἐκτὸς μόνον ἂν πρόκειται νὰ προλάβῃ κακόν τι, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν ἀντίληψίν της δύναται νὰ προκύψῃ. Μόνον τὸ veto πρέπει νὰ δώσωμεν εἰς τὴν κεντρικὴν διοίκησιν καὶ οὐδὲν ἄλλο.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ βουλευταὶ κύριοι Π. Ἀραβαντινός, Δ. Πολυζωγόπουλος, Κ. Γόντικας, Δ. Βινιεράτος, Γ. Παπακυριακόπουλος καὶ Π. Κασίμης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ προσθήκης ἐδαφ. 9 εἰς τὸ ἄρθρον 885 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ ΓΦΝΔʹ νόμου». Θέλει ἐκτυπωθῇ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα Βʹ Ἀναθ. Βουλῆς, τεῦχος Βʹ).

§75ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἀντιλαμβάνομαι τὴν αὐτοδιοίκησιν τόσῳ γενικήν, ἢ μᾶλλον δὲν τὴν ἀντιλαμβάνομαι ὅπως τὴν ἀντελήφθη ὁ πρὸ μικροῦ κατελθὼν τοῦ βήματος τούτου ἀγαπητὸς συνάδελφος. Ἔχω ἀπέναντί μου τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ πρὸ μικροῦ ἀγορεύσαντος καὶ τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα διατυποῦνται ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς μειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, τὰ ἐπιχειρήματα δὲ τὰ δεύτερα εἶναι τόσον πειστικά, ὥστε καὶ μόνα αὐτὰ καὶ εἰς τὸν μὴ ἔχοντα γνῶσιν τῶν παρ’ ἡμῖν πραγμάτων δύνανται νὰ γεννήσωσι τὴν γνώμην ὅτι ἡ μειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς εὑρίσκεται ἐν τῷ δικαίῳ. Ἀλλὰ καὶ ἐγὼ ἔχω ἄμεσον ἀντίληψιν τῶν πραγμάτων, γνωρίζω δ’ ὅτι τὸ μέχρι τοῦδε καθεστὼς παρουσίασεν αὐτὴν τὴν κακὴν εἰκόνα δημάρχων καὶ δημοτικῶν εἰσπρακτόρων, πάντων αὐτῶν καταδεδικασμένων ἐν τῇ συνειδήσει τοῦ λαοῦ. Πρόκειται νῦν ν’ ἀναπλάσωμεν αὐτὸ τὸ καθεστὼς καὶ πρέπει διὰ ψυχολογικὸν λόγον νὰ τὸ παρουσιάσωμεν διάφορον ἐντελῶς εἰς τὸν λαόν. Καὶ ἂν ἀκόμη εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσωμεν ὅτι οἱ δήμαρχοι θὰ λαμβάνωσι τὰ καλλίτερα στοιχεῖα ὡς εἰσπράκτορας, ἐγὼ θὰ ἤθελον νὰ μὴ χρησιμοποιήσωμεν αὐτοὺς διὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν δημοτικῶν ἐσόδων, διότι ἐγεννήθη πεποίθησις εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὅτι ὁ εἰσπράκτωρ εἶναι κάτι τι, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὸ παρελθόν, τὸ ὁποῖον κατεδικάσθη. Πρέπει λοιπὸν νὰ τὸν ἀντικαταστήσῃ ὁ δημόσιος εἰσπράκτωρ. Ὁ ψυχολογικὸς αὐτὸς λόγος εἶναι ἀρκετός, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν τροπολογίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος συναδέλφου, ὁ ὁποῖος ἐκπροσωπεῖ ἐν τούτῳ τὴν γνώμην τῆς μειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὄχι μόνον ψυχολογικὸς λόγος, ἀλλὰ καὶ οὐσιαστικὸς λόγος συντρέχει ὑπὲρ τῆς παραδοχῆς τῆς γνώμης τῆς μειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς τῆς διατυπουμένης ἐν τῇ τροπολογίᾳ. Τὸ γεγονὸς ὅτι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι δυστυχῶς δὲν ἔφθασαν εἰς τὸ σημεῖον, ὥστε νὰ ἐμπνέωσι τὴν πεποίθησιν τελείων ὑπαλλήλων, δὲν εἶναι ἐπιχείρημα ἀποδεικνῦον ὅτι οἱ δημοτικοὶ ὑπάλληλοι θὰ εἶναι καλλίτεροι τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Καὶ ἡ μᾶζα ἢ τὸ ὑλικόν, ἐκ τοῦ ὁποίου λαμβάνονται οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Δημοσίου, δὲν εἶναι ἀκόμη ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπεθυμοῦμεν νὰ εἶναι, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ὑποθέσω ὅτι τὸ ὑλικόν, τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμοποιήσῃ ἡ αὐτοδιοίκησις τῶν δήμων, θὰ εἶναι πολὺ καλλίτερον. Ἀλλὰ δεδομένου ὅτι ἐκ τοῦ αὐτοῦ ὑλικοῦ θὰ ληφθῶσιν οἱ εἰσπράκτορες τῶν δήμων καὶ οἱ διαχειρισταὶ τῆς περιουσίας αὐτῶν, ἐρωτᾶται μὴ τυχὸν τὸ σύστημα τὸ ὑποδεικνυόμενον ὑπὸ τῆς μειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ἀνώτερον κατὰ τοῦτο, ὅτι ἀναθέτει τὴν ταμειακὴν διαχείρισιν εἰς ὄργανον τοῦ Δημοσίου, τὸ ὁποῖον δὲν ἀναμιγνύεται εἰς τὰ τοπικὰ συμφέροντα. Ὁ δήμαρχος, ὡς τὸν φανταζόμεθα, εἶναι ὄργανον τῆς αὐτοδιοικήσεως, τὸ ὁποῖον πρέπει ν’ ἀσχοληθῇ εἰς πολὺ γενικώτερα ζητήματα, καὶ ἂς ἀπαλλάξωμεν αὐτὸν ἀπὸ τοῦ εἰσπράκτορος. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως τὸ σύστημα τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι προτιμότερον τοῦ συστήματος τοῦ διατυπουμένου ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς προτεινομένη διαχείρισις θὰ εἶναι οἰκονομικωτέρα. Θὰ εἶναι ὄντως οἰκονομικώτερον διὰ τὸν δῆμον νὰ χρησιμοποιήσῃ ἓν ὄργανον τῆς Πολιτείας παρὰ νὰ διατηρήσῃ ὁ ἴδιος ἓν τοιοῦτον ὄργανον.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης.

§77Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ζητῶ συγγνώμην παρὰ τῆς Βουλῆς, διότι παρεμβαίνω εἰς τὴν συζήτησιν, ἀλλ’ εὑρίσκω ἐν τῇ συνειδήσει μου δικαιολογίαν, καθόσον ἐζήτησα νὰ περατωθῇ ἡ συζήτησις ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν. Εὑρισκόμεθα ἤδη εἰς τὴν δεκάτην ἑβδόμην ἡμέραν ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συζητήσεως καὶ εἴμεθα μακρὰν τοῦ τέρματος. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη ἀντίφασις, οὔτε ἡ δευτέρα, οὔτε ἡ τρίτη, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ παρατηρήσῃ ὁ ψύχραιμος παρατηρητής, ὁ ἀπαθὴς ἀκροατὴς παρακολουθῶν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἀνεγνωρίσθη ὑπὸ πάντων τῶν λαβόντων τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὅτι ἡ κυρία, ἂν μὴ ἡ κυριωτάτη, αἰτία τῆς ἀποτυχίας τοῦ μέχρι τοῦ νῦν ἰσχύοντος δημοτικοῦ συστήματος ὑπῆρξεν ἡ προστριβὴ μεταξὺ δήμων καὶ Πολιτείας. Καί, ἐν ᾧ τοῦτο ὡμολογήθη ὑπὸ πάντων καὶ ἐπιζητεῖται ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου ἡ κατάλυσις τοῦ συστήματος ἐκείνου, ἐν τούτοις τὸ σύστημα τοῦτο θὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο γινόμενον νόμον, θὰ ἐξακολουθήσῃ δέ, ἂν θὰ ἐφαρμοσθῇ πολὺ μείζων προστριβὴ μεταξὺ δήμων καὶ Πολιτείας παρὰ προστριβὴ κοινοτήτων καὶ Πολιτείας, πολὺ μείζων ἐμπιστοσύνη πρὸς χωρία ἀκρότατα παρὰ εἰς δήμους ἀποτελουμένους ὑπὸ πόλεων προηγμένων εἰς πολιτισμὸν ἐχουσῶν φῶτα καὶ κυρίως δημόσιον ἔλεγχον. Καί, ἐνῷ ταῦτα οὕτως ἔχουσι, δὲν θεωρεῖται ἀντίφασις, ὅπως καὶ ἄλλη προστριβὴ ἐπιζητηθῇ μεταξὺ τῶν δήμων καὶ τῆς Πολιτείας διὰ τῆς ἀναθέσεως τῆς ταμειακῆς ὑπηρεσίας τῶν δήμων εἰς δημόσιον ὑπάλληλον. Φοβίζει τοὺς συναδέλφους ὁ δήμαρχος, ὁ δήμαρχος ὅστις κατὰ πάντα τὰ ἄλλα θὰ εἶναι μακρὰν τῆς κομματικῆς διαπάλης, μακρὰν τῶν φατριῶν, μακρὰν τῶν ἐπηρεασμῶν τῆς Πολιτείας, καὶ δὲν φοβίζει αὐτοὺς ὁ Βουλευτής, ὁ Ὑπουργός, τῶν ὁποίων ὄργανον εἶναι ὁ δημόσιος εἰσπράκτωρ; Νομίζω ὅτι εἶναι καταπληκτικὴ ἡ ἀντίφασις. Ἡ αὐτοδιοίκησις κατὰ θεωρίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθῇ ὑπὸ διαφόρους μορφάς· ὑπὸ μίαν καὶ μόνην μορφὴν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθῇ. Αὐτοδιοίκησις ἐν τῇ πράξει δὲν παρουσιάζεται ὑπὸ διαφόρους μορφάς, ἀλλά, ἂν ἐπετρέπετο ἡ ἔκφρασις, κατὰ διαφόρους ποσότητας ὑπάρχει αὐτοδιοίκησις, ὑπάρχει βαθμὸς αὐτοδιοικήσεως· τοῦτο καὶ μόνον. Ἀλλὰ δὲν νομίζετε ὅτι εἶναι καὶ ἄλλη ἀντίφασις νὰ προοδεύωμεν εἰς αὐτοδιοίκησιν ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ ἐπιδεικνύωμεν δεσποτείαν πρὸς τοὺς αἱρετοὺς ἄρχοντας, πρὸς τοὺς αἱρετοὺς ἄρχοντας, τοὺς ὁποίους κατὰ τὴν γνώμην τῶν ὑποστηριζόντων τὸ νομοσχέδιον θέτομεν ἐκτὸς τῆς κομματικῆς διαπάλης; Καὶ νομίζετε ὅτι εἶναι ἀκολουθία σκέψεως καὶ ἁρμονικὴ διάταξις νόμου ἕνα αἱρετὸν ἄρχοντα μιᾶς πόλεως νὰ τὸν στερῆτε ἐμπιστοσύνης παντελῶς καὶ νὰ νομίζητε ὅτι θέλετε ἐξασφαλίσει τὸ δημόσιον συμφέρον, τὸ συμφέρον τοῦ δήμου, ἐξαρτῶντες μέχρις ἑνὸς βαθμοῦ τὴν αὐτοβουλίαν αὐτοῦ, τὴν πρωτοβουλίαν τῆς δράσεώς του, τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν φιλοδόξων αὐτοῦ πόθων ὑπὲρ τοῦ δήμου του ἀπὸ ἕνα δημόσιον ὑπάλληλον; Εἶναι περίεργος ἡ ἀντίληψις αὕτη, περίεργος καὶ ἀναμφιβόλως ἀνακόλουθος καὶ ἀσφαλῶς μὴ ἀποδεικνύουσα πνεῦμα φιλελεύθερον, ἡ ἀντίληψις, κατὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ διδάσκηται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἡ δυσπιστία πρὸς τοὺς αἱρετοὺς ἄρχοντας, ἡ ἐμπιστοσύνη πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Δημοσίου, καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ γίνεται λόγος περὶ συστήματος αὐτοδιοικήσεως. Ἄν, Κύριοι, δὲν ἔχωμεν λαὸν δυνάμενον ν’ αὐτοδιοικῆται διὰ τὰ τοπικὰ αὐτοῦ συμφέροντα, ἂν ὁ λαὸς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκλέγῃ ἄρχοντας τοπικοὺς ἐμπνέοντας ἐμπιστοσύνην, καταλύσατε ὁλοκλήρως πλέον πᾶν σύστημα αὐτοδιοικήσεως, ἐμπιστευθῆτε δὲ εἰς τὰ ὄργανα τῆς ἐξουσίας· τότε θὰ εἶσθε συνακόλουθοι εἰς τὰς σκέψεις ὑμῶν. Ἀλλὰ νὰ λέγητε ὅτι προοδεύομεν εἰς αὐτοδιοίκησιν ἀφ’ ἑνός, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου ὁμολογοῦμεν ὅτι ἡ προστριβὴ τῶν δήμων πρὸς τὴν Πολιτείαν ὑπῆρξεν ἡ κυριωτέρα αἰτία τῆς ἀποτυχίας τῶν δήμων καὶ ἀκολούθως νὰ ἐμπιστευώμεθα περισσότερον εἰς τοὺς κατωτέρους ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους παρὰ εἰς τοὺς αἱρετοὺς ἄρχοντας, τοῦτο εἶναι καταπληκτικὴ ἀντίφασις εἰς τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον συζητεῖ ἡ Βουλή. Θὰ ἠδυνάμην νὰ ὑποστηρίξω περαιτέρω κατερχόμενος εἰς λεπτομερείας ὅτι οἱ φόβοι εἶναι καὶ χιμαιρικοί, διότι καὶ δυνητικὴ εἶναι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 119 καὶ τοσαῦται ἐγγυήσεις παρέχονται ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 121 παραπέμποντος εἰς προηγούμενα ἄρθρα, εἰς τὰ ἄρθρα 75–79, ὥστε χιμαιρικοί, λέγω, εἶναι οἱ φόβοι. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν κατέρχομαι εἰς τὰς λεπτομερείας ταύτας, διότι κολακεύομαι νὰ πιστεύω ὅτι θ’ ἀποδείξω κατὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι εἶναι παντελῶς ἀνεφάρμοστον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο γινόμενον νόμος, οὐ μόνον δ’ ὅτι εἶναι παντελῶς ἀνεφάρμοστον θ’ ἀποδείξω, ἀλλ’ ὅτι δὲν σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸ ἐφαρμόσῃ· δὲν θὰ τὸ εἴπω ὡς ὑπόθεσιν, δὲν θὰ τὸ εἴπω ὡς ὑπόνοιαν, δὲν θὰ τὸ εἴπω ὡς συμπέρασμά μου· θ’ ἀποδείξω, ἐπὶ τῇ βάσει ῥητῶν διατάξεων καὶ τούτου τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἄλλων νόμων καὶ τοῦ Συντάγματος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν σκέπτεται νὰ τὸ ἐφαρμόσῃ. Διότι, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι σκέπτεται νὰ τὸ ἐφαρμόσῃ, θ’ ἀποδειχθῇ ἡ Κυβέρνησις παντελῶς ἀγνοοῦσα τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου τούτου, παντελῶς ἀγνοοῦσα ἄλλους νόμους, παντελῶς ἀγνοοῦσα τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον ἐθέσαμεν· θὰ τὸ ἀποδείξω, ἐπαναλαμβάνω, χωρὶς νὰ μείνῃ ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία. Εἶχον ὅμως ἀνάγκην ἀπὸ τοῦδε νὰ δηλώσω τοῦτο πρὸς τὴν Βουλὴν, διότι εἶναι ἡ καχυποψία ἀπερίγραπτος καὶ ἡ παρεξήγησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου κολοσσιαία. Εἶχον ἀνάγκην νὰ δηλώσω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι οὐδεὶς ὑπῆρξε περισσότερον φανατικὸς ὀπαδὸς τῆς μεταρρυθμίσεως τοῦ παρ’ ἡμῖν κρατοῦντος δημοτικοῦ συστήματος, ἀλλ’ ἐπιθυμῶ τὴν μεταρρύθμισιν τοῦ δημοτικοῦ συστήματος, χωρὶς νὰ εἶμαι καὶ ἀντίθετος πρὸς σύστημα κοινοτήτων. Θὰ κηρυχθῶ ὅμως κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ διότι δὲν ἐπιτελεῖ μεταρρύθμισίν τινα.

§78ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Θ’ ἀναλάβω τὴν ὑπεράσπισιν τῶν ἄρθρων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα τόσον ὁ πρὸ μικροῦ καταβὰς τοῦ βήματος, ὅσον καὶ ὁ ἕτερος ἐκ Λακωνίας συνάδελφος κατέκριναν.

§79Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Καὶ ὁ ἕτερος.

§80Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Καὶ ὁ ἕτερος μέλλει νὰ κατακρίνῃ. Ὑπεστήριξαν ὅτι διὰ τῶν διατάξεων τούτων θέλουσιν ἐπέλθει πολλαὶ προστριβαὶ μετὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ νομίζω ὅτι λησμονοῦμεν ὅτι, ἐὰν ἐγεννήθησαν προστριβαὶ μεγάλαι πρὸς τὸ Δημόσιον κατὰ τὸ παρελθόν, τοῦτο ὀφείλεται οὐχὶ εἰς τὸ ὅτι ὑπῆρχε διάταξις τοιαύτη καὶ εἰς τὸν καταλυόμενον δημοτικὸν νόμον, ἀλλὰ μᾶλλον διότι ἄλλαι διατάξεις τοῦ τέως δημοτικοῦ καθεστῶτος ἐπέβαλον λογαριασμοὺς καὶ δοσοληψίας μεταξὺ δήμων καὶ Δημοσίου, αἱ ὁποῖαι ἔφερον ὡς ἀποτέλεσμα τὰς ἀδιακόπους προστριβάς, τὴν ἀδιάκοπον δοσοληψίαν μὲ τὸ Γεν. Λογιστήριον καὶ τὸ Ταμειακὸν Τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλὰ καταργοῦντες τὰς διατάξεις ἐκείνας τοῦ νόμου, αἱ ὁποῖαι ἐγέννων τὰς δοσοληψίας αὐτάς, αἱ ὁποῖαι συνέπλεκον τοὺς λογαριασμοὺς τῶν δήμων καὶ τοῦ Κράτους, προστριβή τις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ, διότι αἱ ὑπηρεσίαι ἐκεῖναι, αἵτινες ἐβάρυνον τοὺς δήμους καὶ ἐπληρώνοντο ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, θὰ ὀργανωθῶσιν ἐπὶ διαφορετικῶν βάσεων. Ἡ ἀνάθεσις τῶν εἰσπρακτορικῶν καὶ ταμιακῶν καθηκόντων εἰς τοὺς δημοσίους εἰσπράκτορας καὶ ταμίας ἐπίσης εἰς οὐδεμίαν θέλει φέρει προστριβήν, διότι ἁπλούστατα οἱ δημόσιοι ταμίαι καὶ εἰσπράκτορες θὰ κρατῶσιν ἐκτὸς τῶν λογαριασμῶν τῶν δημοσίων χρημάτων ἰδιαιτέραν σελίδα, ἰδιαίτερον φύλλον, ἰδιαίτερα βιβλία ἐντελῶς διακεκριμένα, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἐγγράφηται ἡ οἰκονομικὴ διαχείρισις τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων, ἡ εἴσπραξις τῶν ἀπαιτήσεών των καὶ ἡ πληρωμὴ τῶν χρεῶν αὐτῶν. Εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τῆς διατάξεως ταύτης προέβη ἡ ἐπιτροπὴ ἐν γνώσει τοῦ πράγματος μετὰ μελέτην τῶν συμβαινόντων καὶ διότι πανταχόθεν ἠκούσθη κραυγὴ ἐναντίον τοῦ ὑπάρχοντος καθεστῶτος. Ἡ ἐπιτροπὴ ὁλόκληρος, σύσσωμος σχεδόν, παρεδέχθη τὴν διάταξιν ταύτην, μειονοψηφία δέ τις, εἰς ἣν ἀνήκω καὶ ἐγώ, ἤδη καὶ περαιτέρω. Ὑποστηρίζω δ’ ὅτι δὲν θίγεται τὸ παράπαν ἡ ἀρχὴ τῆς αὐτοδιοικήσεως διὰ τῆς ἀναθέσεως τῆς εἰσπρακτορικῆς καὶ ταμιακῆς ὑπηρεσίας εἰς ὄργανα τοῦ Δημοσίου ἀντὶ εἰς ὄργανα καθαρῶς δημοτικά, νομίζω δὲ μᾶλλον ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὑπάρχει σύγχυσίς τις ἐννοιῶν, παραπλανῶσα τοὺς ἐναντία φρονοῦντας. Ἐκ τοῦ ὅτι οἱ δῆμοι, δηλαδὴ τὰ αὐτοδιοικούμενα σώματα, θὰ μεταχειρίζωνται ἐν τῇ διοικήσει τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτῶν δημόσια ὄργανα οὐδόλως ἕπεται ὅτι ἐπέρχεται καὶ μείωσις τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν ἐπὶ τῆς αὐτοδιοικήσεως τῶν ἰδίων συμφερόντων, διότι τὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα μεταχειρίζονται, εἶναι ὄργανα καθαρῶς ἐκτελεστικά, εἶναι ὄργανα, τὰ ὁποῖα δὲν καλοῦνται νὰ ἔχωσι γνώμην ἰδέαν, δὲν καλοῦνται αὐτὰ ν’ ἀποφαίνωνται περὶ θέματός τινος ἐνδιαφέροντος τὰς κοινότητας ἢ τοὺς δήμους, πρόκειται δὲ μόνον τὰ ὄργανα ταῦτα νὰ ἐκτελῶσι διαταγάς, τὰς ὁποίας θὰ λαμβάνωσιν ἐκ τῶν αὐτοδιοικουμένων σωμάτων καὶ τὰς ὁποίας ταῦτα ἰδίᾳ κρίσει ἔλαβον. Ἐὰν δὲ μέχρι σήμερον ὁ εἰσπράκτωρ ὁ δημοτικὸς καὶ ὁ ταμίας ὁ δημοτικὸς εἶχον ἐν τῇ διοικήσει των τὰ ἀποτελέσματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα γνωρίζομεν πάντες, τοῦτο ὠφείλετο, διότι παρὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος ἐπιτάσσει, ὅπως ὁ διατάκτης καὶ ὁ πληρωτὴς εἶναι δύο διακεκριμέναι ἀπ’ ἀλλήλων προσωπικότητες, εἴχομεν κατ’ οὐσίαν πραγματικὴν ἕνωσιν αὐτῶν τῶν δύο στοιχείων. Ὁ διατάκτης ἦτο βεβαίως ὁ δήμαρχος, ὁ πληρωτὴς δὲ ἦτο ὁ δημοτικὸς ταμίας. Ἀλλ’ ἐρωτῶ τοὺς κυρίους συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ἦλθον ἴσως εἰς ἀμεσωτέραν ἐπαφὴν μὲ τὰ ζητήματα ταῦτα, πότε ὁ δημοτικὸς εἰσπράκτωρ ἢ καὶ ὁ δημοτικὸς ταμίας εἶχον τοιαύτην αὐτοβουλίαν, ἦσαν οὕτως ἀνεξάρτητοι, ὥστε νὰ δύνανται νὰ θέσωσι φραγμὸν πραγματικὸν εἰς τὰς τυχὸν κατ’ οὐσίαν παρανόμους διαταγὰς τοῦ δημάρχου καὶ πότε ὁ δημοτικὸς εἰσπράκτωρ δὲν ὑπῆρξεν ἀπολύτως συνδεδεμένος μετὰ τοῦ δημάρχου κατὰ τρόπον, ὅστις ἠδύνατο ἴσως νὰ θεωρηθῇ ἔν τισι ποινικῶς κολάσιμος; Τοῦτο τοὐλάχιστον παντοῦ ὑπεστηρίχθη ὑπὸ πάντων, ἐὰν δέ που εὑρέθησαν εἰσπράκτορες ἢ ταμίαι δημοτικοί, οἱ ὁποῖοι ἐκήδοντο ἀληθῶς τῶν συμφερόντων τῶν δήμων, βεβαίως αὐτοὶ ἀποτελοῦσι μειονότητα μεγάλην, βεβαίως αὐτοὶ εἶναι ἐξαιρέσεις, τὰς ὁποίας ἐσεβάσθησαν ἔστιν ὅτε οἱ δήμαρχοι, διότι τὸ κῦρος αὐτῶν ἦτο τοιοῦτον, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς θέσωσιν ἐκποδών. Σήμερον ζητοῦμεν ἀκριβῶς νὰ θέσωμεν εἰς ἐφαρμογὴν αὐτὴν τὴν διάταξιν τοῦ νόμου, τὸν πράγματι δηλ. χωρισμὸν τοῦ διατάκτου ἀπὸ τοῦ πληρωτοῦ, διάταξιν, ἡ ὁποία δὲν ἐφηρμόσθη ποτὲ κατ’ οὐσίαν, καὶ ἡ ὁποία σήμερον πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ. Τὸ κατ’ ἐμὲ δ’ ἔχω ἀπείρως μεγαλειτέραν ἐμπιστοσύνην εἰς τοὺς δημοσίους εἰσπράκτορας καὶ ταμίας παρὰ εἰς τοὺς δημοτικοὺς εἰσπράκτορας, οἱ ὁποῖοι προέρχονται κατὰ κανόνα ἐξ αὐτῶν τούτων τῶν κατοίκων τῶν κοινοτήτων καὶ τῶν δήμων ὄντες ἐντόπιοι· εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι καθ’ ἡμέραν ἔχομεν παράπονα δεδικαιολογημένα ὅτι οἱ δημοτικοὶ εἰσπράκτορες, φατριαστικῶς ἐργαζόμενοι, οὐδέποτε εἰσπράττουσι τὰ ὀφειλόμενα, φόρους ἢ ἄλλα ἔσοδα ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουσιν εἰς τὴν μερίδα, ἡ ὁποία κρατεῖ σήμερον, ἀπεναντίας δὲ εἰσπράττουσι πιεστικῶς ἀπὸ τοὺς ἐναντία φρονοῦντας πρὸς τὴν ἰσχύουσαν δημοτικὴν Ἀρχήν.

§81Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἶμαι Βουλευτὴς καὶ εἰσέτι δὲν κατώρθωσα νὰ λάβω τὸν μισθόν μου τοῦ μηνὸς Νοεμβρίου, καίτοι ἔκαμον ἐπανειλημμένας ἀποπείρας. Αὐτὴ εἶναι ἡ ταμειακὴ ὑπηρεσία τοῦ Κράτους, καὶ μάλιστα τοῦ ταμείου τοῦ ἐντὸς τῆς πρωτευούσης.

§82Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Καὶ νομίζετε ὅτι ἀπὸ τὰ δημοτικὰ ταμεῖα πληρώνονται οἱ διάφοροι ὑπάλληλοι καὶ οἱ λοιποὶ ἔχοντες λαμβάνειν τόσον ταχέως;

§83Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐλπίζω μὲ τὰς ὑποδείξεις σας νὰ βελτιωθῶσιν οἱ δημοτικοὶ ὑπάλληλοι.

§84Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ὁπωσδήποτε ἐγὼ ὑποστηρίζω, καὶ ὑποστηρίζω μετὰ τῆς μειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι ἡ ταμειακὴ ὑπηρεσία θὰ εἶναι συμφέρον τῶν δήμων ν’ ἀνατεθῇ εἰς τοὺς δημοσίους ταμίας καὶ εἰσπράκτορας, ὅπως ἀφαιρεθῇ κατὰ τὸ δυνατὸν πᾶς πειρασμὸς ἐκμεταλλεύσεως τῶν δημοτικῶν πραγμάτων ὑπ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι καλοῦνται νὰ διαχειρισθῶσιν αὐτά. Ἡ γινομένη ἄλλως τε βελτίωσις τοῦ ταμιακοῦ καὶ εἰσπρακτορικοῦ κλάδου διὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καθιστᾷ ἔτι εὐλογωτέραν τὴν ἀνάθεσιν εἰς αὐτὸν καὶ τῆς δημοτικῆς ταμειακῆς ὑπηρεσίας.

§85Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἀφοῦ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μᾶς ἔστειλεν ἐνταῦθα διὰ τὴν ἀνόρθωσιν.

§86Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Μὴ λέγετε τοιαύτην βλασφημίαν· μὴ μεταχειρίζεσθε τὴν λέξιν ἀνόρθωσις.

§87Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἐγὼ ἀκούω πάντας καὶ τοὺς Βουλευτὰς καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν λαὸν νὰ λέγωσιν ὅτι διὰ τῶν λόγων τῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου λεγομένων ἡ ἀνόρθωσις ἐπιτελεῖται. Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω, ἐὰν μοὶ ἐπιτρέπητε, τοὺς νέους ἄνδρας τοὺς ἀγαγόντας νέας ἰδέας καὶ νέας μεθόδους...

§88Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἀνήκετε καὶ ὑμεῖς εἰς τὴν χορείαν τῶν νέων αὐτῶν ἀνδρῶν.

§89Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ὄχι, ὄχι, κύριε συνάδελφε, ὅπως ἀντιλαμβάνεσθε ὑμεῖς τοὺς νέους ἄνδρας. Ὄχι, ὄχι, ὄχι. Νέοι ἄνδρες εἶναι, ἀξιότιμε κ. συνάδελφε, ὄχι οἱ ἐρχόμενοι μὲ τὸ προσωπεῖον νέων ἰδεῶν, ἀλλ’ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται μὲ ἀπόφασιν νὰ θυσιάσωσι τὰ πάντα παρορῶντες τὰ ἴδια, ν’ ἀφοσιωθῶσι ψυχῇ καὶ σώματι πρὸς τὸ δημόσιον συμφέρον· νέοι ἄνδρες δὲν εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι περικυκλοῦσι καθ’ ἡμέραν τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἀποσπῶσι παρ’ αὐτῆς διάφορα ὀφέλη ἀδιαφοροῦντες καὶ περὶ τῆς φήμης τῆς Κυβερνήσεως καὶ περὶ τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους, ἀλλὰ νέοι ἄνδρες εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀφήνοντες κατὰ μέρος τὰ ἴδια λέγουσιν εἰλικρινῶς «αὐτὸ θὰ γίνῃ, αὐτὸ μοὶ ὑπαγορεύει ἡ συνείδησίς μου, αὐτὸ ἐπιβάλλει τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους». Ἀλλ’ ἡ καταιγὶς καὶ ἡ θύελλα τῆς 28 Νοεμβρίου καὶ τῆς 8 Αὐγούστου δὲν ἔκαμε τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἐξαφανίσῃ τοὺς παλαιοὺς πολιτευομένους καὶ ἄλλους νὰ παρουσιάσῃ εἰς τὴν πολιτικὴν σκηνήν. Μεταξὺ αὐτῶν τυγχάνω καὶ ἐγώ. Καί, ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος κύριος συνάδελφος μοὶ ἔδωκεν ἀφορμήν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὁμιλήσω εὐρύτερον, σαφέστερον, δριμύτερον καὶ καυστικώτερον. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἠθέλησαν ν’ ἀλλάξωσι τὸ σύστημα τῆς ἐκλογῆς τῶν δημάρχων, τοῦτο προῆλθεν ἐκ τοῦ ὅτι αὐτὸ τὸ σύστημα τὸ ἐχρεοκόπησαμεν ἡμεῖς αὐτοί, καὶ δὲν πρέπει νὰ λησμονῇ ὁ κ. συνάδελφος ὅτι ὑπάρχει εἰς τοὺς κόλπους ἡμῶν ἑστία μολυσματική, θὰ μεταχειρισθῶ λέξιν ἰατρικήν, ἑστία μολυσματική, ἥτις φθείρει κάθε ὑγιὲς μέλος τῆς Πολιτείας. Ὁ νοῶν νοείτω. Ζητεῖ ἡ Κυβέρνησις, ὅπως διὰ τοῦ νέου νομοσχεδίου ἐπιτύχῃ τὴν ἀνόρθωσιν τῶν δήμων καὶ διὰ τῶν δήμων τοῦ ἔθνους καὶ διὰ τοῦ ἔθνους τοῦ Κράτους. Πλάνη αὐτά. Ἄν ἐχρεοκόπησεν ὁ θεσμὸς τῶν δήμων, τοῦτο συνέβη, διότι τὸ Κράτος ἐχρεοκόπησε. Καί, ἂν τὸ Κράτος ἐχρεοκόπησε, τοῦτο προῆλθε, διότι οἱ διοικοῦντες καὶ ἰθύνοντες τὰ τοῦ Κράτους ἐχρεοκόπησαν. Καὶ λέγουσιν ἐν τῷ ἄρθρῳ 119 «ἡ ταμειακὴ ὑπηρεσία εἰς δήμους ἔχοντας ὑπὲρ τὰς 5000 κατοίκων δύναται ν’ ἀνατεθῇ εἰς εἰδικὸν ταμίαν τοῦ δήμου». Καὶ ἐρωτῶ πρῶτον· ποῖος θὰ ἐκλέγῃ τὸν εἰδικὸν αὐτὸν ταμίαν; Ὁ δήμαρχος; Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἂν ὁ δήμαρχος ἐκλέγῃ τὸν ταμίαν αὐτόν, ἀσφαλῶς δὲν θὰ πληρώνωσι παρὰ οἱ ἀντίθετοι τοῦ δημάρχου, οἱ δ’ ἄλλοι θὰ μένωσιν ἀσύδοτοι. Ἐὰν νομίζητε ὅτι διὰ νομοσχεδίων, διὰ λέξεων, δι’ ἐξορκισμῶν καὶ παραινέσεων θὰ μεταβάλητε χαρακτῆρας καὶ πρόσωπα, πλανᾶσθε οἰκτρῶς, οἰκτρότατα. Ἴσως παρουσιασθῶσιν ἄνθρωποι ὑπὸ φλοιὸν ἀμφίβολον, ἀλλὰ πάντως οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ θὰ παραμένωσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἦσαν καὶ μέχρι σήμερον. Ταῦτα λέγω, διότι ἡ πεῖρα μὲ ἐδίδαξεν ὅτι ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ τὰ εἴπω. Ἀφαιρέσατε, Κύριοι, πᾶσαν διαχείρισιν ὑλικὴν ἀπὸ τοὺς δήμους, διότι τὸ σατανικὸν φῶς τοῦ χρυσίου ἔχει τὴν δύναμιν δυστυχῶς νὰ διαφθείρῃ, νὰ ταπεινώνῃ, νὰ ἐξευτελίζῃ καὶ νὰ μεταβάλλῃ τοὺς ἀνθρώπους εἰς ἀνδράποδα. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ἐξεύρῃ καὶ μορφώσῃ ὑπαλλήλους ἀμείβουσα αὐτοὺς καλῶς καὶ διὰ τῆς ἀμοιβῆς τῆς ὑλικῆς βεβαιωθῆτε ὅτι θ’ ἀποκτήσητε ἀνθρώπους καταλλήλους διὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων. Διότι ἄνευ τῆς ὑλικῆς ἀμοιβῆς οὐδεὶς ἐν τῷ κόσμῳ ἐπετέλεσέ τι, πλὴν τοῦ Ναζωραίου. Καί, ἐπειδὴ εἴχετε τὴν καλωσύνην νὰ μὲ διακόψητε, θὰ εἴπω δύο λέξεις ἐκτὸς τοῦ θέματός μου.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι ἐκτὸς τοῦ θέματος.

§91Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ὄχι· ἀλλ’ ἤθελον νὰ εἴπω πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ὅτι μόνον διὰ τῆς ὑλικῆς ἀμοιβῆς εἶναι δυνατὸν ἔθνος τι νὰ προκόψῃ καὶ νὰ εὕρῃ τοὺς καταλλήλους αὐτοῦ λειτουργούς. Ἄνευ δὲ τοιαύτης εἶναι ἀδύνατον νὰ προοδεύσῃ, ἀδύνατον νὰ προκόψῃ, διότι τὸ ἐλάττωμα τοῦτο, τὸ μειονέκτημα τοῦτο, ἔγκειται ἐν αὐτῇ τῇ ἀνθρωπίνῃ φύσει. Ταῦτα λέγω ἀπὸ πείρας τῆς ζωῆς, ἡ δὲ ἀπὸ τῶν βιβλίων θεωρία ἂς μείνῃ διὰ τοὺς ἀναγνώστας καὶ διὰ τοὺς συγγράφοντας. Ἐὰν λοιπὸν πράγματι ἡ Κυβέρνησις ποθῇ ν’ ἀνορθώσῃ τὰ τῶν δήμων καὶ συνεπῶς τὰ τοῦ Κράτους, ὀφείλει ν’ ἀφαιρέσῃ τελείως πᾶσαν διαχείρισιν ἀπὸ τοὺς δήμους ὑλικήν, διότι ἐκεῖ ἀκριβῶς εἶναι ἡ ἑστία τοῦ κακοῦ. Τὰ δηνάρια καὶ τὸ χρυσίον προέδοσαν τὸν Χριστόν, καί, ἀφοῦ προέδοσαν τὸν Θεάνθρωπον κατὰ μείζονα λόγον, θὰ προδώσωσι τὸ καθῆκον. Ἐν τῇ μερίμνῃ αὐτοῦ ὁ ἀξιότιμος κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὰ ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντα καὶ δὲν ἀφήρεσεν, ὡς ἐπεβάλλετο, πᾶσαν ὑλικὴν διαχείρισιν ἀπὸ τοὺς δήμους. Ἀλλ’ ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ ὅτι θὰ εὕρῃ ἀνθρώπους εἰδικούς, ὄχι διὰ νομοσχεδίων, ὅπως ἀξιότιμος ἄλλος Ὑπουργὸς ἀρέσκεται νὰ πράττῃ, ἀλλὰ δι’ ἐπαρκοῦς ἀμοιβῆς, ἥτις ὑπόσχεται νὰ ἐξασφαλίσῃ καὶ τὰ συμφέροντα τῶν δήμων καὶ τὰ τῆς Πολιτείας.

§92Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Εἶναι περίεργος ἡ ἀντίληψις συναδέλφων τινῶν ὑποστηριζόντων ὅτι πρέπει ἡ διαχείρισις ἡ χρηματικὴ ν’ ἀφεθῇ πάλιν εἰς τοὺς δημάρχους. Διότι βεβαίως οὐδὲν ἄλλο ζητοῦσιν, ἐφ’ ὅσον θ’ ἀνατεθῇ ἡ εἴσπραξις τῶν δημοσίων χρημάτων εἰς εἰσπράκτορας διοριζομένους ἀπὸ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον ἢ τοὺς δημάρχους, ἢ ὅτι ἀφίεται ἡ διαχείρισις εἰς τοὺς δημάρχους. Ἐὰν ὑπάρχῃ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἀπέτυχε τὸ σύστημα τῶν δήμων καὶ δὲν ἔγινε τίποτε εἰς τοὺς πλείστους αὐτῶν, εἶναι διότι οἱ εἰσπράκτορες ἦσαν τυφλὰ ὄργανα τῶν δημάρχων. Ἀπορῶ δὲ πῶς ἀγνοοῦσιν ἢ δὲν ὁμολογοῦσι τοῦτο οἱ κύριοι συνάδελφοι, διότι πάντες οἱ ἀναμιχθέντες εἰς δημοτικὰς ἐκλογὰς ἢ σχετιζόμενοι μὲ δημάρχους γνωρίζουσιν ὅτι πολλάκις τὸ ἀξίωμα τοῦ εἰσπράκτορος ἐπωλεῖτο πρὸ τῶν ἐκλογῶν, γνωρίζουσιν ὅτι ἡμιλλῶντο πολλοὶ κομματάρχαι ὑποσχόμενοι ὑποστήριξιν διὰ τὸν διορισμόν των ὡς εἰσπρακτόρων. Τί θέλετε ἀπὸ τοὺς εἰσπράκτορας ἐκείνους νὰ πράξωσι; Νὰ ἐκτελέσωσι τὸ καθῆκόν των ἀμερολήπτως; Ὄχι· εἶναι λόγος σπουδαῖος, ἐφ’ ὅσον ὁ εἰσπράκτωρ ἐξαρτᾶται ἐκ τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων, τὸ ὁποῖον σχεδὸν πάντοτε θὰ εἶναι ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ δημάρχου, νὰ μὴ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν του. Πῶς αὐτὸς θὰ εἰσπράξῃ τοὺς φόρους ἀπὸ τοὺς φίλους τοῦ δημάρχου γνωρίζων ὅτι, καὶ κατ’ ἐλάχιστον ἂν παραβῇ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ, θ’ ἀπολυθῇ; Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι οὐδεὶς πρέπει νὰ συνηγορήσῃ, ὅπως οἱ εἰσπράκτορες διορίζωνται ἀπὸ τὸν δήμαρχον ἢ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον. Βεβαίως ἡ αὐτοδιοίκησις ἀνεγνωρίσθη ὑπὸ πάντων ὅτι πρέπει νὰ εἶναι ἀπόλυτος, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου τοῦ χρηματικοῦ οἱ Ἕλληνες δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν ν’ αὐτοδιοικηθῶμεν. Συνεπῶς πρέπει νὰ ἔχωμεν ἐμπιστοσύνην εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Δημοσίου καὶ ὄχι τῶν δήμων.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσομεν περατωμένην τὴν συζήτησιν. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 119 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 120).

§94Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ ἐδῶ νὰ περιληφθῇ ἡ τροπολογία μου. Δι’ αὐτῆς προτιμῶνται οἱ διατελέσαντες ἐπὶ δεκαπενταετίαν εἰσπράκτορες χωρὶς νὰ καθυστερήσωσι τοὺς λογαριασμούς των.

§95Χ. ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ δεκαπενταετία νὰ γίνῃ δεκαετία.

§96Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μᾶλλον πενταετία.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 120 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 120, 121 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 122)

§98Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Καίτοι ἔχω τὴν γνώμην ὅτι τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ἔστω καὶ ἂν γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους, δὲν θὰ τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν ἢ καὶ τεθὲν θ’ ἀποτύχῃ, διότι εἶναι βεβιασμένον, λέγω δὲ τοῦτο στηριζόμενος εἰς τὴν ἀποτυχίαν του καὶ ἐν Κρήτῃ, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἐφυτεύθη μέν, ἀλλ’ ἐξηράνθη πρὶν φυῇ, καὶ ἐν τούτοις ὅμως προσάγεται, ὅπως ψηφισθῇ ἀτυχῶς ὑπὸ τῆς διπλῆς Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, ἀναγκάζομαι νὰ συζητήσω ἐπ’ αὐτοῦ στηριζόμενος εἰς μίαν λέξιν τοῦ πρώτου ἐδαφίου, τὸ ὁποῖον θ’ ἀναφέρω, ἵνα ὑποστηρίξω τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἀνέφερα. «Τὰ προσόντα τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων κανονισθήσονται διὰ Β. Δ. ἐφάπαξ ἐκδοθησομένου μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς λειτουργίας τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας». Ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Βασιλείου ἡμῶν, ἀπὸ τῆς Βαυαρικῆς Δυναστείας, ἐτέθη εἰς ἐφαρμογὴν ὁ θεσμὸς περὶ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας. Κατὰ τὸ τέλος τοῦ Ὀκτωβρίου 1835 ἴσχυσεν ἐπί τινα χρόνον διὰ σκοποὺς τῆς μοναρχικῆς ἐκείνης δυναστείας, σκοποὺς ἀπολυταρχικούς, καὶ ἔμενεν ἐφαρμοζόμενον συμφώνως πρὸς τὰς διαθέσεις τῆς δυναστείας μέχρι τοῦ 1844, ὅτε ψηφισθέντος τοῦ Συντάγματος κατηργήθη. Ἐπανῆλθε καὶ πάλιν κατὰ τὰς ἀρχὰς τῆς δευτέρας δυναστείας, ἀλλὰ καὶ πάλιν ἀπέτυχεν, ἢ μᾶλλον δὲν ἐτέθη κἂν εἰς ἐφαρμογήν. Εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν θὰ ὑπαχθῇ καὶ τὸ ἤδη ψηφισθὲν Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, συνεπῶς καὶ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον καὶ τὸ ἄρθρον, περὶ οὗ γίνεται λόγος. Ἐνταῦθα ὅμως εἰς τὸ δεύτερον ἐδάφιον λέγει τὸ ἄρθρον 122, λόγον ποιούμενον περὶ προσόντων τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων, ὅτι καὶ οὗτοι θὰ γίνωσι μόνιμοι. Ἐπιτρέψατέ μοι, κύριε Ὑπουργέ, ὄχι μόνον νὰ ἔχω ἐναντίαν γνώμην, ἀλλὰ καὶ νὰ δηλώσω ὅτι δὲν κατανοῶ διόλου τὸ πρᾶγμα. Οἱ δημοτικοὶ ὑπάλληλοι θὰ μεταβληθῶσιν εἰς μονίμους; Ὁ Α ὑπάλληλος, ὅπως ἐγένετο ὄργανον ἐμοῦ τοῦ ἰσχυροῦ τῆς ἡμέρας σήμερον, μόνιμος ὢν δὲν θὰ εἶναι βεβαίως ὄργανον ἐκείνου, τὸν ὁποῖον θὰ ἐκλέξῃ αὔριον ὁ ἄρχων ἢ ὄργανον τῆς πολιτικῆς, ὑπὸ τὴν αἰγίδα τῆς ὁποίας θὰ τεθῇ;

§99Χ. ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ μὴ γίνηται ὄργανον.

§100Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Γίνεται ὅμως ὄργανον τῶν ἑκάστοτε ἐν ἰσχύϊ, ἐμοῦ δηλαδὴ καὶ σοῦ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦτο μόνον. Γνωρίζομεν πάντες ποίαν ἐπιρροὴν ἔχουσιν οἱ δημοτικοὶ ὑπάλληλοι, ἰδίως οἱ παρὰ τῷ δημάρχῳ ἢ καὶ οἱ ὑπὸ τοῦ δημάρχου διοριζόμενοι, ἐπὶ τοῦ φρονήματος τῶν πολιτῶν. Ἐὰν οὗτοι καταστῶσι μόνιμοι, δὲν νομίζετε ὅτι καθίστανται ἐπικίνδυνοι εἰς αὐτὴν ταύτην τὴν ὑπόθεσιν τοῦ θεσμοῦ;

§101Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Ὂχι.

§102Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι, κύριε συνάδελφε, νὰ ἔχω ἀντίθετον γνώμην πρὸς ὑμᾶς, καὶ εἷς τῶν λόγων, διὰ τοὺς ὁποίους ἀνῆλθον ἐνταῦθα, εἶναι ἡ φράσις αὕτη. Λέγω δὲ τοῦτο, διότι ὑμεῖς ἀναχωρεῖτε ἀπὸ τῆς ἀρχῆς ὅτι ὑπάρχουσιν ὑπάλληλοι τοιοῦτοι, εἰς τοὺς ὁποίους εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμπιστεύησθε ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν τὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐξαρτῶνται καὶ θ’ ἀπορρέωσιν ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις τοῦτο, διότι θὰ ὑπάρξωσι κατ’ ἀντίθεσιν τοιοῦτοι, οἱ ὁποῖοι θ’ ἀγάγωσιν εἰς τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα.

§103Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Θ’ ἀπολαύωσιν ἐγγυήσεώς τινος διὰ τὴν ἀπόλυσίν των.

§104Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ποῦ εἶναι ἡ αὐτοδιοίκησις, περὶ τῆς ὁποίας κοπτόμεθα;

§105Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Φρονῶ ὅτι ἐξαίρεσις μόνη δύναται νὰ γίνῃ ὡς πρὸς τοὺς γραμματεῖς τῶν δημάρχων, διότι αὐτοὶ πρέπει νὰ εἶναι τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ δημάρχου.

§106Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἔχω ὅλως ἐναντίαν γνώμην· ὁ γραμματεὺς τοὐναντίον δύναται νὰ γίνῃ μόνιμος, διότι διαχειρίζεται μὲν τὴν ὅλην δύναμιν τοῦ δημάρχου, τὴν ἐκπροσωποῦσαν τὸν δήμαρχον, ἀλλὰ καθίσταται σὺν τῷ χρόνῳ δυσεύρετος διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δήμου.

§107ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ μὴ ἐξακολουθήσητε, διότι τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἀπασχολεῖ καὶ ἐμέ· δὲν γνωρίζω ἂν θὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον αὐτὸ τὸ ὁρίζον μονιμότητα διὰ τοὺς δημοτικοὺς ὑπαλλήλους. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἂν θὰ μείνῃ, δὲν θὰ μείνῃ ὡς ὁρίζεται ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐγὼ μάλιστα προσθέτω καὶ ἄλλο ἐπιχείρημα εἰς τὰ ἰδικά σας. Βλέπω ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ καθιστᾷ μονίμους τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι προσόντα, τὰ ὁποῖα θὰ ὁρίζῃ Β. Διάταγμα. Αὐτὸ εἶναι κάτι τι, τὸ ὁποῖον ὁμολογῶ ὅτι ὑπερβάλλει τὴν δικαιοδοσίαν, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἔχῃ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία. Διὰ τοῦτο σᾶς παρακαλῶ ν’ ἀναβάλητε τὸν λόγον σας, ἴσως δὲ κατὰ τὴν τελευταίαν ἀνάγνωσιν συμφωνήσωμεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου.

§108Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Μάλιστα. Μοὶ ἐφάνη ἄλλως τε τόσον περίεργον τὸ πρᾶγμα καὶ δι’ αὐτὸ ἔλαβον καὶ τὸν λόγον.

§109Γ. ΠΩΠ. Εἰς τὸ τρίτον ἐδάφιον τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου, τὸ περὶ συντάξεων, εἶναι ἄλλη κωμῳδία ἐκεῖ.

§110ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἠρκέσθην εἰς γενικὴν δήλωσιν: δὲν γνωρίζω ἂν θὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον αὐτό. Πάντως ὅμως δὲν θὰ μείνῃ ὡς ἔχει, τὸ δὲ ἐδάφιον γʹ ἔχει διαγραφῆ ἀπὸ τοῦδε ὑπ’ ἐμοῦ.

§111ΙΩ. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν οὐδὲν ἔχω νὰ προσθέσω.

§112Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἔχω νὰ κάμω παρατήρησίν τινα ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου, παρὰ νὰ θέσητε ἐν ἁρμονίᾳ τὴν διάταξιν αὐτὴν τοῦ ἄρθρου, ὅπως θέλετε τὸ διατυπώσει, μὲ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 103.

§113Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐπιθυμῶ ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν καταδίκην τῆς διατάξεως καὶ ἕνεκα τυπικῶν λόγων, ἀλλὰ καὶ ἕνεκα οὐσιαστικῶν λόγων. Καθ’ ὃν χρόνον ἔχομεν τὰ δυσάρεστα ἀποτελέσματα τῶν διατάξεων περὶ συντάξεως τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, δὲν ἐπιτρέπεται κατ’ οὐδένα λόγον νὰ σχηματίσωμεν ἓν ἄλλο πρυτανεῖον διὰ δημοτικοὺς ὑπαλλήλους. Πᾶσα σύνταξις εἰς τὸ μέλλον πρέπει νὰ εἶναι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀρχῶν τῆς ἀσφαλείας.

§114ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἀκριβῶς διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι οἱαδήποτε ἂν θὰ εἶναι ἡ τύχη τοῦ ὅλου ἄρθρου, κατόπιν τῶν ὅσα ἐδήλωσα εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Λακωνίας Βουλευτήν, εἰδικῶς, λέγω, ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον ἐδάφιον ἔχει διαγραφῆ ἀπὸ τοῦδε, δι’ οὓς λόγους εἴπετε.

§115Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Θὰ ἐπεθύμουν ἴσως ν’ ἀκούσω καὶ τοῦτο, ὅτι δυνατὸν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀρχῶν τῆς ἀσφαλείας νὰ κανονισθῇ.

§116ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἄλλο αὐτό.

§117Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μεγαλειτέραν δικαιοδοσίαν νὰ μὴ δίδῃ καὶ νὰ μὴ ὁμιλῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ πασῶν τῶν διατάξεων.

§118Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Λυποῦμαι ὅτι εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ διαφωνήσω πρὸς πάντας τοὺς προλαλήσαντας ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν συντάξεων. Καθ’ ἣν στιγμήν, Κύριοι, εἰς ἅπαντα τὸν πεπολιτισμένον κόσμον σκέπτονται περὶ παροχῆς συντάξεως οὐ μόνον εἰς ὑπαλλήλους, ἀλλ’ εἰς τοὺς ἐργάτας πάντας, καὶ σκέπτονται ἐπὶ τῇ βάσει ἀκριβῶς αὐτῶν τῶν ἀρχῶν τῆς ἀμοιβαιότητος, δὲν νομίζω ὀρθὸν μὲ τόσον ἐλαφρὰν τὴν συνείδησιν νὰ ὁμιλῶμεν περὶ τοῦ ἐδαφίου τούτου.

§119Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν ἀρχῶν;

§120Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν ἀρχῶν. Τώρα θὰ τὸ ἐννοήσητε.

§121Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τοῦ ἄρθρου 22;

§122Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν ἀρχῶν τῆς ἀμοιβαιότητος.

§123Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἄλλο αὐτό.

§124Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Κύριοι, εἶπον καὶ ἄλλοτε καὶ ἐπαναλέγω καὶ σήμερον ὅτι πᾶσαι αἱ ζημίαι, τὰς ὁποίας ὑφίσταται τὸ δημόσιον ταμεῖον ἕνεκα τοῦ νόμου τῶν συντάξεων, δὲν προέρχονται ἕνεκα τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον λειτουργεῖ σήμερον. Κατὰ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον σήμερον λειτουργεῖ, δηλαδὴ διὰ τῆς καταβολῆς τῶν 9%, διὰ τῆς ἀποχωρήσεως εἰς ἡλικίαν τῶν 60 ἐτῶν καὶ ἄνω, τὸ ταμεῖον τοῦτο βεβαίως σήμερον θὰ ἦτο εἰς κατάστασιν νὰ πληρώνῃ τὰς συντάξεις, χωρὶς οὐδεμίαν ζημίαν νὰ φέρῃ εἰς τὸ Δημόσιον. Ἀλλὰ τὸ ταμεῖον τοῦτο φέρει τὰς ἁμαρτίας πασῶν τῶν παλαιῶν νομοθεσιῶν. Ἐκαρπώθησαν δηλαδὴ οἱ πρῶτοι συνταξιοῦχοι μέρος τῶν καταβολῶν, τὰς ὁποίας ἔπρεπε νὰ καρπωθῶσιν οἱ μετέπειτα, καὶ τὸ ταμεῖον οὕτως εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἐπιβαρυνόμενον μὲ ποσά, τὰ ὁποῖα δὲν ἔπρεπε νὰ δώσῃ καὶ διότι δὲν ἦσαν ἀνάλογα πρὸς τὰς καταβολὰς καὶ διότι ἀπεχώρουν νέοι οἱ συνταξιοῦχοι, ἔφθασεν εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον γνωρίζομεν πάντες. Ἴσως ἡ ἀπορία προῆλθε, διότι ἐτέθη ἐνταῦθα 7% ἀντὶ 9%. Ἀλλὰ τοῦτο ἐγένετο, διότι ὑπετίθετο ὅτι θὰ δοθῇ ὄχι ἡ σύνταξις, ἡ ὁποία δίδεται εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ μικροτέρα, ἀνάλογος πρὸς τὴν καταβολὴν τῶν 7%. Καί, ἐὰν μὲν πρόκειται νὰ μονιμοποιηθῶσιν οἱ ὑπάλληλοι, βεβαίως ὑποχρέωσιν ἔχει τὸ Δημόσιον ἢ μᾶλλον ἡ Πολιτεία νὰ ἐπιτρέψῃ καὶ εἰς τὴν ὁμάδα ταύτην τῶν ὑπαλλήλων νὰ σχηματίσωσι ταμεῖον συντάξεων.

§125ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Κατ’ ἀρχὴν τὰ τῆς συντάξεως οἱωνδήποτε ὑπαλλήλων οὐδείς, νομίζω, ἀποκρούει, πολλῷ μᾶλλον ἐγώ, διὰ τὸν ὁποῖον γνωρίζετε, διότι ἔχετε ἀφορμὴν ἐκ τοῦ παρελθόντος νὰ γνωρίζητε, μετὰ πόσου ἐνδιαφέροντος κατεγίναμεν ἀπὸ κοινοῦ ἄλλοτε ὑπὲρ τῆς συντάξεως ἄλλων ὑπαλλήλων ἰδιωτικῶν. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, καὶ ἐὰν ἠθέλομεν συμφωνήσει — πρᾶγμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν εἶμαι σύμφωνος, — νὰ ὁρίσωμεν τὰ τῆς ἱδρύσεως ἑνὸς πρυτανείου, ὅπως εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχομεν κἂν σήμερον πλήρη τὰ ἀναγκαῖα στοιχεῖα, ἐφ’ ὧν νὰ στηρίζωμεν τὰς κρίσεις καὶ ἀποφάσεις ἡμῶν, θὰ παρεκάλουν ὑμᾶς νὰ μὴ ἐπιμείνητε. Διότι ἡμεῖς τί λέγομεν ἐδῶ; Ὅτι τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας θὰ ὁρίσῃ: «τὰ τῶν συντάξεων τῶν μονίμων ὑπαλλήλων τῶν δήμων ἐπὶ τῇ βάσει κρατήσεως μέχρις 7% ἐπὶ τοῦ μηνιαίου αὐτῶν μισθοῦ».

§126Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀλλὰ δὲν θὰ εἶναι τὸ ταμεῖον ἀπὸ προικοδοτήσεις· θὰ διοικηθῇ μὲ τοὺς πόρους τῶν κρατήσεων.

§127ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἀλλὰ πῶς εἶναι τοῦτο δυνατόν; Ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κ. συνάδελφον τὸν τόσον γνώστην τῶν ζητημάτων νὰ μοὶ εἴπῃ: πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὅτι ἀποφασίζει σοβαρῶς ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία περὶ τοιαύτης συντάξεως, ἁπλῶς καὶ μόνον διότι θέτει ὅριον κρατήσεων 7%, ὅταν δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ ποίαν ἀπόδοσιν θὰ ἔχῃ αὐτὸ τὸ 7% καὶ ποίαν τύχην τὸ οὕτως ἀορίστως ἱδρυόμενον ταμεῖον; Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσῃ ἡ Βουλὴ τὸν ὅλον κανονισμὸν τοῦ τοιούτου ταμείου εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας; Νομίζω ὅτι τὸ θέμα εἶναι τοιαύτης φύσεως, ὥστε κυρίως ὁ ἔντιμος συνάδελφος πρέπει νὰ δειλιάσῃ δι’ ὃν λόγον ἐδειλίασε καὶ ὁ ἀξιότιμον ἐκ Λακωνίας καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ψαρῶν, τῶν ὁποίων τὴς δειλίαν καὶ ἐγὼ συνεμερίσθην.

§128Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Τὴν δειλίαν ταύτην ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν τότε καὶ μόνον, ἂν δὲν ἀκολουθῶμεν τὰ πραττόμενα ἐν Εὐρώπῃ. Τὴν σήμερον εἶναι γνωστὸν ὅτι εἶναι δυνατὸν διὰ τῶν πινάκων τῆς θνησιμότητος νὰ γνωρίζῃ τις ἐπακριβῶς τί πρέπει νὰ καταθέσῃ ἐπὶ ταῖς ὡρισμέναις ταύταις συνθήκαις, δηλαδὴ ὑπὸ καταβολὴν 7 ἢ 9%, ἀπὸ ἡλικίαν 25 ἐτῶν μέχρι ἡλικίας 60 ἐτῶν. Πιθανὸν ἐλάχιστοι νὰ εἶναι εἰς κατάστασιν ἐν Ἑλλάδι νὰ καταρτίσωσι τοὺς πίνακας τούτους, ἀλλὰ βεβαίως, ἐὰν ἀνατεθῇ τὸ ἔργον τοῦτο εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, τὸ Συμβούλιον τοῦτο δὲν θέλει ἐνεργήσει εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε· τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας θ’ ἀποταθῇ εἰς πρόσωπα ἀνεγνωρισμένης ἀξίας, ἔστω καὶ ἐν Εὐρώπῃ κατηρτισμένα πρὸς μελέτην τοιούτων ζητημάτων, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν μελετῶν τῶν μαθηματικῶν θέλει ἀποφασίσει. Δὲν δυνάμεθα ἐνταῦθα ν’ ἀναγράψωμεν ὅτι ἀναθέτομεν τὴν φροντίδα τῆς μελέτης τοῦ ταμείου συντάξεων εἰς ἐπιτροπὴν μελῶν, τὰ ὁποῖα θὰ φέρωμεν ἐξ Εὐρώπης. Ἀναγκαστικῶς ὀφείλομεν ν’ ἀναθέσωμεν τὴν φροντίδα ἢ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἢ εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι, ἐὰν πρόκειται νὰ μονιμοποιήσωμεν τὸ προσωπικὸν τῶν δήμων, τοῦτο εἶναι ἀπαραίτητον.

§129ΑΘ. ΧΡΙΣΤΙΔΗΣ. Ὅπερ δὲν πρόκειται.

§130Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἄλλο ζήτημα. Ἐὰν δὲν πρόκειται νὰ μονιμοποιήσωμεν τοὺς ὑπαλλήλους, τότε βεβαίως οὐδένα λόγον ἔχει τὸ ἐδάφιον.

§131ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἶναι δύσκολον αὐτό.

§132Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ὀλίγας λέξεις νὰ εἴπω εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ἵνα ἀποδείξω ὅτι σήμερον διὰ τὴν σύνταξιν τῶν ἐργατῶν παραδέχονται τὴν ἀμοιβαιότητα.

§133Γ. ΠΩΠ. Αὐτὸ δὲν θέλει νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις. Τοῦτο τὸ εἴδετε, ὅτε συνεζητήθη τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐργασίας καὶ ὡρῶν ἐργασίας τῶν ἐργατῶν· ὑπεβλήθη αὐτὸ καὶ δὲν δέχεται ἡ Κυβέρνησις ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ νὰ ὑποστηρίξῃ τοὺς ἐργάτας, ἐνῷ τὰς Τραπέζας τὰς ὑποστηρίζει!

§134Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Ἐὰν πρόκειται ν’ ἀσφαλίσωμεν ἓν ἄτομον εἰς ἀσφαλιστικὴν ἑταιρείαν ἀντὶ ὡρισμένης καταβολῆς, καὶ λάβῃ τοῦτο δέκα, εὐθὺς ὡς ἀσφαλισθῇ διὰ τοῦ συστήματος τῆς ἀμοιβαιότητος δὲν θέλει λάβει δέκα· θέλει λάβει πολὺ περισσότερον.

§135Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὅτε εἶπον περὶ ἀσφαλείας ἐκ μέρους τῶν ἀσφαλιστικῶν ἑταιρειῶν, θέλω νὰ εἴπω ὅτι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ δήμου καλῶς ἀναγράφεται παροχὴ— ἐὰν ἀναγράφηται—καὶ νὰ μὴ συγχέηται τὸ ταμεῖον, τὸ ὁποῖον ἐκανόνιζε τὴν σύνταξιν ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς κρατήσεως. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κρατήσεων βεβαίως θὰ κανονίζηται ἡ σύνταξις, ἀλλ’ ὄχι μετὰ δεκαπενταετῆ ἢ εἰκοσαετῆ ὑπηρεσίαν νὰ λαμβάνηται τὸ ἥμισυ ἢ τὸ τρίτον τοῦ μισθοῦ, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ συνόλου τῶν κρατήσεων, μὲ πάντας τοὺς κινδύνους ὑπολογιζομένους, νὰ κανονίσωμεν ὅ,τι πρέπει νὰ δίδηται εἰς τοὺς δικαιουμένους.

§136Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχομεν καταρτίσει τοιοῦτο ταμεῖον συντάξεων ὑπὲρ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Ἀθηνῶν–Πελοποννήσου, τὸ ὁποῖον σήμερον λειτουργεῖ καὶ τὸ ὁποῖον ἐντὸς τριετίας ἔχει σχηματίσει κεφάλαιον 1,200,000, τὸ ὁποῖον ἐντὸς δεκαετηρίδος θὰ πολλαπλασιασθῇ.

§137Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Καὶ τὸ Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον ἔχει 7,500,000.

§138Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐγένετο δ’ ἐπὶ τῇ βάσει ὑπολογισμῶν μαθηματικῶν. Βεβαιωθῆτε ὅτι τοιοῦτο ταμεῖον οὐδένα φόβον ἔχει. Περὶ τοιούτου ταμείου πρόκειται, ἐντελῶς ἀνεξαρτήτου ἀπὸ τὸ ταμεῖον τοῦ δήμου. Ὡς τὸ τῶν σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων εἶναι ἀνεξάρτητον καὶ ἔχει κεφάλαια ἰδιαίτερα, οὕτω πως καὶ τοῦτο θὰ εἶναι ἀνεξάρτητον καὶ θὰ ἔχῃ ἴδια κεφάλαια.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 122–126). Ἄρθρον 127.

§140ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Δὲν γνωρίζω, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἂν τὸ ἄρθρον θὰ μείνῃ ὡς ἔχει.

§141ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Προχωρήσατε. Τί θέλετε νὰ εἴπητε;

§142ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον, Κύριοι, περὶ κοινοτήτων, τὸ ὁποῖον ὁ λαὸς μετὰ χαρᾶς μεγάλης ὑπεδέχθη, βλέπω μετὰ λύπης μου ὅτι περιέχει τὰ κακά, τὰ ὁποῖα εἶχεν ὁ δημοτικὸς νόμος. Καὶ ἐν τῷ παρόντι νομοσχεδίῳ βλέπω ὅτι ὑπάρχουσι καὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἡ στρέβλωσις τοῦ δημοτικοῦ νόμου καὶ ἡ ἐσχάτη συναλλαγὴ εἶχον δημιουργήσει. Ἄφεσιν χρεῶν ὁ δημοτικὸς νόμος δὲν ἀνεγνώριζε. Τί ἐγένετο ὅμως; Εἰς τὴν διάταξιν περὶ συμβιβασμοῦ ἢ περὶ καταργήσεως δικῶν ἡ συναλλαγὴ εὗρε τρόπον νὰ δωρῇ τὴν δημοτικὴν περιουσίαν ὑπὸ τὸν τύπον ὅτι πρόκειται περὶ συμβιβασμοῦ ἢ περὶ καταργήσεως δίκης. Ὁ συμβιβασμὸς ὑποθέτει ἀμφιβολίαν ὡς πρὸς τὴν ὕπαρξιν τοῦ χρέους· ἡ ἄφεσις ὅμως χρέους ἐπὶ ἀναμφισβητήτου χρέους δὲν ἐπιτρέπεται κατὰ τὸν νόμον τὸν δημοτικόν, καὶ ἐν τούτοις διὰ τοῦ νομοσχεδίου κανονίζεται τοῦτο. Τί δὲ θὰ συμβῇ; Ὡς γνωρίζομεν, οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι συναλλάσσονται μὲ τοὺς ἐνοικιαστὰς τοῦ δημοτικοῦ φόρου καὶ ὠνίων, προσποιουμένων δὲ τῶν ἐνοικιαστῶν ὅτι ὑπέστησαν ζημίας καὶ ἑπομένως δὲν ἐπαρκοῦσιν κί εἰσπράξεις τῶν δημοτικῶν φόρων, ἔρχεται τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον καὶ ἀναγνωρίζει ὕπαρξιν ἀνυπάρκτου ζημίας καὶ χαρίζει τοὺς δημοτικοὺς φόρους. Καὶ ἐνταῦθα οὐδεμίαν ἐγγύησιν ἔχομεν, διότι διὰ τῆς συναλλαγῆς τὰ δημοτικὰ ἔσοδα θὰ εἶναι ἕρμαιον τῶν ἐνοικιαστῶν. Ἡ διάταξις αὐτὴ πρέπει νὰ λείψῃ ἐντελῶς. Τὸ Δημόσιον εἰς πολλὰς περιστάσεις εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ χαρίζῃ φόρους. Ὅταν ὅμως ὑπάρχῃ ζημία καὶ καταστροφὴ ἀναμφισβήτητος, ὅταν π.χ. ἐπιπέσῃ χάλαζα ἢ ἐπέλθῃ πλήμμυρα, τότε ἀφίεται νὰ χαρίζῃ τὸν φόρον τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ὁψέποτε θέλει, χαριζόμενον εἰς τοὺς ἐνοικιαστάς. Μία τοιαύτη διάταξις πρέπει ἢ νὰ συμπληρωθῇ ἢ ν’ ἀφαιρεθῇ, αἱ περιστάσεις πρέπει νὰ ὁρισθῶσιν ἐκ τῶν προτέρων καὶ δὲν πρέπει ν’ ἀφίηται ἀπεριόριστον τὸ δικαίωμα νὰ κρίνῃ ἡ διοίκησις ἢ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, ἂν ὑπάρχει ζημία ἢ δὲν ὑπάρχει τοιαύτη. Καὶ ἡ ἄλλη διάταξις περὶ συνάψεως δανείου δὲν πρέπει ν’ ἀφεθῇ ἐλευθέρα ὡς ἔχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Πολλοὶ τῶν δήμων, ἐὰν ἀναγνώσητε τὸν εἰς τὸ τέλος τοῦ νομοσχεδίου προσηρτημένον πίνακα, ἔχουσι συνάψει δάνεια μὲ διαφόρους Τραπέζας ἐπὶ τῇ προφάσει ὅτι θὰ κατασκευάσωσι δημοτικὰ ἔργα, κατασκευάζουσι δὲ τοιαῦτα ἀτελῆ καὶ τὸ χρῆμα εἰσέρχεται εἰς τὸ δημοτικὸν ταμεῖον. Δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ ληφθῇ μία πρόνοια, ὥστε ἡ σύναψις τοῦ δανείου νὰ γίνεται διὰ νόμου.

§143ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἔχουσιν ὑποβληθῆ τοιαῦται τροπολογίαι ὑπ’ ἐμοῦ, αἵτινες προβλέπουσι περὶ τῶν δανείων.

§144ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Ἔχετε περιορισμούς;

§145ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Αὐστηροτάτους μάλιστα.

§146ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Θὰ μελετήσω αὐτὰς αὔριον. Ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὴν ἄφεσιν τῶν χρεῶν;

§147Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ ἰσχύῃ ὅ,τι ἰσχύει καὶ σήμερον.

§148ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Δὲν ἰσχύει σήμερον. Εἶναι παρανομία.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πατσουράκος ἔχει τὸν λόγον.

§150Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Παραιτοῦμαι.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κάβουρας ἔχει τὸν λόγον.

§152Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν ὑποθέτω ὅτι εἶπεν ὅτι θὰ ὑποβάλῃ τροπολογίαν διὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν δημοτικῶν προϋπολογισμῶν, ἀλλὰ τοιαύτην δὲν εἶδον. Ἔχω ὑποβάλει σχετικὴν τροπολογίαν καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Κατὰ ταύτην, ὁσάκις τὰ ἔσοδα τῆς κοινότητος ἢ τοῦ δήμου ὑπερβαίνουσι τὰς 25,000 δραχμῶν θ’ ἀπαιτῆται ἡ ἔγκρισις τοῦ προϋπολογισμοῦ ὑπὸ τῆς διοικητικῆς Ἀρχῆς. Γνωρίζω ὅτι τοῦτο δὲν συνάδει πρὸς τὰς ἀρχὰς τῆς αὐτοδιοικήσεως, οὐχ ἧττον ὅμως ἐθεώρησα τοῦτο ἀναγκαιότατον, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς τὰ κοινοτικὰ συμβούλια ἀνεξέλεγκτον τὴν διαχείρισιν 100,000 καὶ 50,000 δραχμῶν, τὰς ὁποίας θὰ ἔχῃ ὁ προϋπολογισμός, διότι οἱ γνωρίζοντες τὰ πράγματα βεβαίως ἔχουσι πεισθῆ ὅτι τὰ δημοτικὰ χρήματα δὲν διεσπαθῶντο εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχεν, ἀλλὰ διεσπαθῶντο ἐκ τῶν κονδυλίων τῶν ἐψηφισμένων ὑπὸ τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων καὶ ἐγκρινομένων ὑπὸ τοῦ νομάρχου, ὡς εἶναι τὸ κονδύλιον τῆς καθαρειότητος καὶ τοῦ φωτισμοῦ. Ἔχομεν παραδείγματα ὅτι εἰς πολλοὺς δήμους κονδύλια 36,000 δρ. δὲν ἐπραγματοποιοῦντο, οὐχ ἧττον οἱ δήμαρχοι δι’ ἐνταλμάτων προέβαινον εἰς πληρωμάς, καὶ οὕτω πως ἐσπαταλῶντο τὰ δημοτικὰ χρήματα. Φαντασθῆτε τί μέλλει νὰ γίνῃ καὶ ποία διασπάθησις τῶν δημοτικῶν χρημάτων θὰ προκύψῃ, ἐὰν ἡ διοικητικὴ Ἀρχὴ δὲν ἔχῃ δικαίωμα νὰ ἐξελέγχῃ τὰ κονδύλια ταῦτα. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐξετάσῃ τὰ πράγματα ἀπὸ πραγματικῆς ἀπόψεως καὶ ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε συμβαινόντων θὰ πεισθῇ ὅτι δὲν πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια πλήρης αὐτοδιοίκησις.

§153Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐπαναλέγω ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ διὰ τῶν διαφόρων διατάξεων προσεπάθησε νὰ μειώσῃ τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς αὐτοδιοικήσεως. Αἱ διατάξεις αὗται οὐδένα σκοπὸν ἔχουσιν, ὅταν ληφθῇ πρόνοια, ὅπως μὴ ὁ δήμαρχος μόνος διοικήσῃ τὰ τοῦ δήμου, καὶ ὅταν παρὰ τῷ δημάρχῳ τεθῇ ἡ δημαρχικὴ ἐπιτροπή. Ἐνῷ, ἐπαναλαμβάνω, καταδικάσαντες τὸ παρελθὸν ἐδημιουργήσαμεν ἓν νέον σύστημα, εὐθὺς ἀμέσως μαρτυροῦμεν ὅτι δὲν ἔχομεν ἐμπιστοσύνην εἰς αὐτό. Γινόμεθα ἡμεῖς αὐτοὶ ὕποπτοι πρὶν ἢ ἐφαρμοσθῇ τὸ νομοσχέδιον. Ποία ἡ ἐγγύησις ἑνὸς ἀτόμου καὶ δὴ ἑνὸς νομάρχου κρινομένου ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε νομαρχῶν; Διότι τοῦτο ἐπιτρέπεται νὰ γίνῃ. Δὲν ἐπιτρέπεται ὅμως νὰ κρίνωμεν τοὺς δημάρχους τοῦ μέλλοντος ἐκ τῶν δημάρχων τοῦ παρελθόντος. Ἀλλ’ ἐπιτρέπεται νὰ κρίνωμεν τοὺς νομάρχας τοῦ μέλλοντος ἐκ τῆς πορείας τῶν νομαρχῶν τοῦ παρελθόντος. Οὐδὲν μέτρον ἐλήφθη, ὅπως τὸ ποιὸν τῶν νομαρχῶν καλλιτερεύσῃ· συνεπῶς πᾶσαι αὐταὶ αἱ προφυλάξεις εἶναι περιτταί. Δὲν βλέπω κατὰ τί ὁ νομάρχης ἤθελε τεθῆ ὡς φραγμὸς κατὰ τῆς κακῆς διαθέσεως τῶν συμβούλων, τῶν προέδρων, τῶν ἐπιτροπῶν, τῶν διαρκῶν καὶ δημαρχικῶν ἐπιτροπῶν, τὰς ὁποίας ἱδρύομεν. Δύναται ὅμως νὰ φέρῃ μέγα κακὸν ἡ ἐπέμβασις τοῦ νομάρχου. Ἐὰν ὑπάρχῃ λόγος νὰ συναφθῇ δάνειον ἢ νὰ γίνῃ συμβιβασμός τις, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἐπέμβασις τοῦ νομάρχου νὰ εἶναι ἐπιβλαβής; Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τρομοκρατήσῃ τὴν δημαρχικὴν ἐπιτροπὴν καὶ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον δι’ ἰδίους λόγους; Δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ ὄργανον τῆς πολιτικῆς ν’ ἀναιρέσῃ πᾶσαν εὐγενῆ προσπάθειαν τῶν Ἀρχῶν, τὰς ὁποίας ἱδρύομεν. Ἐνῷ δὲν βλέπω κατὰ τί θὰ εἶναι ἐπωφελὴς ἡ ἀνάμιξις τοῦ νομάρχου, νομίζω ὅτι θὰ εἶναι ἐπιβλαβής. Λυποῦμαι, διότι λείπει ὁ κ. Βοζίκης, ὁ ὁποῖος νομίζει ὅτι εἰς τὰ ἄρθρα, τὰ ὁποῖα συζητοῦμεν, πρέπει νὰ διαταχθῇ ἡ ἀπαγόρευσις εἰς τὰς μικρὰς κοινότητας τοῦ συνάπτειν δάνεια, ἀλλ’ ὁ νομάρχης θὰ εἶναι ἀσφάλεια κατὰ τῆς συνάψεως τῶν κακῶν δανείων; Ἀπὸ τὰς μικρὰς κοινότητας δυνάμεθα ν’ ἀφαιρέσωμεν τὸ δικαίωμα τοῦ συνάπτειν δάνεια ἢ μετὰ μεγίστων περιορισμῶν. Ὁπωσδήποτε ὅμως νομίζω ὅτι αἱ διατάξεις περὶ ἐπεμβάσεως τοῦ νομάρχου πρέπει ν’ ἀρθῶσιν ἤ, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀνάγκη, νὰ περιορισθῶσιν εἰς τὸ κατώτατον σημεῖον.

§154Δ. ΧΗΝΙΑΔΗΣ. Ὑποτεθείσθω ὅτι μία κοινότης ἐνοικιάζει τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ γλεύκους καὶ ἔρχεται ἡ ἐποχὴ τοῦ τρυγητοῦ καὶ καταστρέφεται ὁλόκληρος ἡ ἐσοδεία. Λοιπὸν θὰ εἶναι δίκαιον καὶ ἀνθρώπινον ν’ ἀφεθῇ ὁ φόρος εἰς τὸν ἐνοικιαστήν, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ εἰσπράξῃ τίποτε;

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 127 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται τὸ 127 καὶ 128).

§156Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἔκαμα τὴν ἑξῆς τροπολογίαν, ἡ ὁποία νὰ προστεθῇ ὡς ἄρθρον μεταξὺ τῶν ἄρθρων 128 καὶ 129: «Ἄρθρον 128 βʹ. —Ἅπαξ τοὐλάχιστον τοῦ ἔτους ὁ ἁρμόδιος εἰρηνοδίκης ἢ διὰ τοὺς δήμους ἢ κοινότητας, ἔνθα ἑδρεύει Πρωτοδικεῖον, ὁ ἀρχαιότερος πρωτοδίκης ἐξετάζει τὰς πράξεις τῶν κοινοτικῶν ἢ δημοτικῶν Ἀρχῶν καὶ ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν, καί, ἂν σχηματίζῃ σοβαρὰς ὑπονοίας περὶ τελέσεως ποινικοῦ ἀδικήματος, ἐνεργεῖ προανάκρισιν πρὸς βεβαίωσιν αὐτοῦ καὶ πέμπει τὴν σχετικὴν δικογραφίαν εἰς τὴν ἁρμοδίαν Εἰσαγγελικὴν ἀρχὴν διὰ τὰ περαιτέρω». Ἄνευ αὐτῆς τῆς διατάξεως ἔχει δικαίωμα ἡ ἀνακριτικὴ Ἀρχὴ νὰ βεβαιώσῃ ἂν ὑπάρχει ἀδίκημα. Ἐὰν δὲν γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία, θὰ προκαλέσω ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 129 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 130 μέχρι τοῦ 139 τροπολογημένου κατὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 140).

§158Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Λίαν ὀρθῶς καὶ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐδέχθησαν τὴν διὰ ψηφοδελτίου ψηφοφορίαν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, Κύριοι, ὅτι μέχρι τῆς διαλογῆς οὐδεὶς ὑπάρχει κίνδυνος, διότι ὁ ψηφοφόρος καὶ αὐτὸς ὁ ἀγράμματος εἶναι ἀρκετὰ πονηρός, ὥστε νὰ κατορθώσῃ ἢ διὰ τοῦ τέκνου του ἢ δι’ οἱουδήποτε ἄλλου νὰ ἔχῃ εἰς χεῖρας ψηφοδέλτιον γνήσιον καὶ νὰ τὸ ῥίψῃ ὁ ἴδιος εἰς τὴν κάλπην, ὥστε οὐδεμία καλπονόθευσις νὰ εἶναι ἐφικτὴ μέχρι τῆς διαλογῆς. Κατὰ τὴν διαλογὴν ὑπάρχει κίνδυνος, ἀλλ’ ὄχι μεγαλείτερος ἢ μὲ τὰ σφαιρίδια. Ἤδη ἔχομεν ἀναθέσει εἰς τὸν δικαστικὸν ἀντιπρόσωπον τὴν εὐθύνην καὶ τὴν ἐπίβλεψιν. Εὐτυχῶς οἱ δικαστικοὶ ἀντιπρόσωποι μᾶς παρέσχον ἀρκετὰ δείγματα ἀφοσιώσεως πρὸς τὸ καθῆκον, ὥστε νὰ ἔχωμεν πεποίθησιν ὅτι καὶ τὰ νέα καθήκοντα θὰ ἐκτελῶσιν ἀμέμπτως, καὶ τοιουτοτρόπως ἁπλοποιοῦμεν τὰ μέγιστα τὴν ψηφοφορίαν καὶ οἰκονομίαν ἐπιφέρομεν μεγίστην, χωρὶς νὰ ἔχωμεν καλπονοθεύσεις πλείους ἢ σήμερον. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἄλλη ἔποψις τοῦ ζητήματος, ἡ τῆς ἀντιπροσωπείας τῶν μειονοψηφιῶν. Καὶ προυτάθη τὸ ἀναλογικὸν ψηφοδέλτιον, διότι θ’ ἀντιπροσωπευθῇ δι’ αὐτοῦ ἡ ψηφοφορία. Καὶ ἐρωτῶ· εἶναι συνήθως μία μειονοψηφία ἢ πολλαί; Καί, ἂν διὰ τοῦ ἀναλογικοῦ ψηφοδελτίου ἀντιπροσωπεύεται μία μειονοψηφία, διὰ τοῦ ἑνιαίου τῆς ψήφου ἀντιπροσωπεύονται πᾶσαι. Δὲν εἶναι τοῦτο προτιμότερον; Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὡς ἀξιότιμος συνάδελφος εἶπε κατὰ τὴν ἀπουσίαν μου, ὅτι ἐκεῖ, ὅπου κοινότης τις καταρτίζεται ἀπὸ διάφορα χωρία, μὲ τὸ ἑνιαῖον τῆς ψήφου ἕκαστον χωρίον θ’ ἀντιπροσωπευθῇ, ὥστε βεβαίως τὸ ἑνιαῖον τῆς ψήφου ἀσφαλίζει τὴν ἀντιπροσωπείαν πασῶν τῶν μειονοψηφιῶν. Ὡς ἐκ τούτου κατ’ ἐμὲ πρέπει νὰ προτιμήσωμεν τὸ ἑνιαῖον τῆς ψήφου, τὸ ὁποῖον ἄλλως τε καὶ δι’ αὐτοὺς τοὺς ἀγραμμάτους ἔχει τὴν ἀσφάλειαν πολὺ μεγαλειτέραν. Ἐννοεῖται ὅτι ἐν ταῖς λεπτομερείαις πρέπει νὰ προσέξωμεν· ἰδίως πρέπει τὸ ψηφοδέλτιον νὰ φέρῃ τὰ ὀνόματα τῶν ὑποψηφίων τετυπωμένα, ὥστε ὁ πολίτης νὰ μὴ ἔχῃ παρὰ νὰ διαγράψῃ ἅπαντα τὰ ὀνόματα ἐκτὸς ἑνός. Πρέπει ἐπίσης, Κύριοι, νὰ λάβωμεν μέτρα τινὰ ὡς πρὸς τὴν διαλογήν, ἀλλὰ τοῦτο ἐξεταστέον εἰς τὸ ἄρθρον 168· κατὰ τὴν γνώμην μου πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ ὑποψήφιος ἢ αὐτοπροσώπως ἢ δι’ ἀντιπροσώπου νὰ παρίσταται. Ἄν τοῦτο προσθέσωμεν...

§159Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ὑπάρχει αὐτὴ ἡ διάταξις.

§160Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Μὲ τὴν διάταξιν ταύτην εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἀσφαλιζόμεθα ἐντελῶς μὲ τὸ ἑνιαῖον τῆς ψήφου. Ἀλλ’ ὑπάρχει ἐπιχείρημά τι κατὰ τοῦ ἑνιαίου τῆς ψήφου, καὶ περὶ τούτου θὰ ὁμιλήσω ἤδη. Λέγουσιν ὅτι μὲ τὸ ἑνιαῖον τῆς ψήφου θὰ συμβῇ, ὥστε ὀνόματά τινα ἔξοχα νὰ λάβωσι σχεδὸν πάσας τὰς ψήφους καὶ οἱ ὑπόλοιποι ὑποψήφιοι νὰ ἐπιτύχωσι μὲ ἐλαχίστας ψήφους. Κύριοι, ἡ πεῖρα ἀπήντησεν ἤδη εἰς τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο· τὸ ἑνιαῖον ἐφηρμόσθη ἐν Κρήτῃ· συνέβη δ’ ἐκεῖ τὸ ἑξῆς· τὰ μᾶλλον ἔξοχα πρόσωπα μὲ τὸ ἑνιαῖον τῆς ψήφου ἦλθον σχεδὸν εἰς ἰσοψηφίαν μὲ τὰ ὀλιγώτερον γνωστά. Λέγουσιν ἐπίσης ὅτι προκειμένου ἀκριβῶς νὰ μὴ συμβῇ τοῦτο καὶ νὰ ἐπιτύχῃ τις δι’ ὀλίγων ψήφων θέλει εἶσθαι εὔκολον νὰ ἀγοράζωνται αὗται. Ἀλλὰ βεβαίως τὸν κίνδυνον τοῦτον δὲν τρέχομεν, διότι οὐδεὶς θὰ γνωρίζῃ ἂν ἀγοράζων τὰς ὀλίγας ταύτας ψήφους θὰ ἐπιτύχῃ. Καὶ οὕτω θ’ ἀναγκασθῇ ν’ ἀγοράσῃ πολλάς, ὡς δυστυχῶς τοῦτο συμβαίνει ἐνίοτε καὶ μὲ τὰ σφαιρίδια. Ποῦ λοιπὸν τὸ μειονέκτημα τοῦ ἑνιαίου τῆς ψήφου; Ἑπομένως κίνδυνον μεγαλείτερον δὲν ἔχομεν μὲ τὸ ἑνιαῖον τῆς ψήφου, ἀλλ’ ἔχομεν τὴν ἁπλοποίησιν τῆς ἐκλογῆς καὶ τὴν ἀντιπροσωπείαν τῶν μειονοψηφιῶν ἁπασῶν, ὥστε μοὶ φαίνεται ὅτι οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι πρέπει νὰ προτιμήσωμεν τὸ σύστημα τοῦτο. (Μεθ’ ὃ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 140–152).

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 153 (ἀναγινώσκεται).

§162Γ. ΠΩΠ. Ἀνέμενον τὸ ἄρθρον τοῦτο τοῦ σχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς ἀντὶ τοῦ σχεδίου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου πρόκειται νὰ κανονισθῇ καὶ ἡ τύχη τριῶν μικρῶν μὲν δήμων, ἀλλ’ οἵτινες ἔχουσι προνόμιον πολὺ μεγαλείτερον τοῦ προνομίου τοῦ ἔχειν δημοτικὰς Ἀρχάς. Πρόκειται περὶ τῶν τριῶν δήμων τῶν νήσων Σπετσῶν, Ὕδρας καὶ Ψαρῶν, τῶν ὁποίων ἡ τύχη σχεδὸν μεταβάλλεται ἄρδην, ἰδιαιτέρως δὲ προκειμένου περὶ τῶν Ψαρῶν, διὰ τὰ ὁποῖα ἀπεφάσισεν αὐτὴ αὕτη ἡ Βουλὴ ἵνα διατηρηθῇ ὡς προνομιοῦχος περιφέρεια. Εἶναι γνωστὸν ὅτι τὰ Παλαιὰ Ψαρὰ εἶναι ἐντελῶς κεχωρισμένα καὶ λόγῳ συμφερόντων ὑλικῶν καὶ λόγῳ πολιτικῶν ἀπὸ τὰ Νέα Ψαρὰ ἢ μέρος τι τῶν Νέων Ψαρῶν. Σήμερον, ἐὰν ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα τῶν κοινοτήτων, προκειμένου διὰ τὰς προνομιούχους περιφερείας, τοὐλάχιστον διὰ τὰ Ψαρὰ, αἴρεται ὁλόκληρον τὸ προνόμιον, ὁλόκληρος ἡ βάσις τοῦ προνομίου, ἕνεκα τοῦ ὁποίου καὶ ἀντιπροσωπεύεται ἰδιαιτέρως εἰς τὴν Βουλὴν ἡ νῆσος αὕτη μετὰ τῶν δύο ἄλλων προνομιούχων νήσων. Οἱ ἐγγεγραμμένοι εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους τῶν Νέων Ψαρῶν εἶναι κάτοικοι κατὰ τὸ πλεῖστον τῶν Παλαιῶν Ψαρῶν, εἶναι κάτοικοι τῆς Σύρου, εἶναι κάτοικοι ἄλλων τινῶν νήσων, ἐλάχιστοι δ’ ἐκ τῶν ἀνηκόντων εἰς τὰς οἰκογενείας ἐκείνας, αἱ θυσίαι τῶν ὁποίων ἐγένοντο ἀφορμὴ νὰ παραχωρηθῇ προνόμιον τοιοῦτον εἰς τὰ Ψαρὰ, καθὼς καὶ εἰς τὰς δύο ἄλλας νήσους τοῦ Σαρωνικοῦ, παύουσι νὰ ὑφίστανται ὡς μέλη τοῦ ἄλλου Κράτους, δὲν ἔχουσι πλέον τὴν αὐτὴν ἐδαφικὴν κυριότητα, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, τὴν ὁποίαν ἕκαστον ἄτομον ἔχει ἐπὶ τῆς πατρίδος αὑτοῦ. Θὰ εἶναι ἐδαφικῶς μόνον κύριοι χώρας, ἡ ὁποία δὲν ἀνήκει εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Ἐπικράτειαν, καὶ θὰ ἔρχωνται ἐδῶ οὐχὶ πλέον ὡς πρὸς τὴν ἰδίαν αὐτῶν πατρίδα, ἀλλ’ ὡς πρὸς οἰκίαν τινὰ πρόχειρον πρὸς ἐκλογὴν τῶν ἀντιπροσώπων, τοὺς ὁποίους θ’ ἀποστείλῃ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλήν. Ἀλλὰ πλὴν τοῦ ἀτόπου τούτου πρόκειται νὰ γίνῃ ἄλλο τι μεγαλείτερον ἄτοπον, τὸ ὁποῖον μεταθέτει αὐτὴν ταύτην τὴν ἔννοιαν τῶν προνομίων, λόγῳ τῆς μορφῆς τῆς κοινότητος. Εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς τὴν μικρὰν περιοχὴν τοῦ δήμου Ψαρῶν ὑπάρχουσι καὶ κοινοτικὰ κτήματα· καὶ ἐὰν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐγένετο ἡ διάταξις περὶ μεταφορᾶς τῶν δικαιωμάτων τῶν ἐκλογέων, θὰ προσέλθωσι καὶ κάτοικοι χωρίων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐγγραφῶσι μέλη τῆς κοινότητος, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει μίαν ἡμέραν θὰ ἔχωμεν κατοίκους, οἱ ὁποῖοι κατὰ παμψηφίαν ἴσως δὲν θὰ εἶναι Ψαριανοί, ἀλλὰ προνομιοῦχοι, ἀνήκοντες εἰς πέριξ δήμους, οἱ ὁποῖοι θ’ ἀποτελῶσιν ὅλως ἰδιόρρυθμον κοινοτικὸν ἵδρυμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ τὸ προνόμιον ν’ ἀποστέλλῃ ἀντιπροσώπους εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλήν, ἐνῷ τὸ δικαίωμα τοῦτο δὲν θὰ τὸ ἔχωσι κἂν οἱ Ψαριανοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ὑπὸ τὴν κυριαρχίαν ἀκόμη τῶν Τούρκων, καὶ κατὰ τοῦτο δὲ εἶναι διάφορος ἡ θέσις τῶν ἐκλογέων τῶν Νέων Ψαρῶν ἀπὸ τὴν θέσιν τῶν ἐκλογέων τῶν δύο ἄλλων τμημάτων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἐπίσης τὸ αὐτὸ προνόμιον. Ὁσονδήποτε λοιπὸν καὶ ἂν θεωρηθῇ μικρὰ ἡ ὄψις τοῦ ζητήματος, ἔχει καὶ τὴν ἔννοιαν τῆς ἐθνικῆς καθαρῶς ὄψεως καὶ τὴν ἔννοιαν τῆς ἱστορικῆς παραδόσεως, πρὸς τὴν ὁποίαν εὐτυχῶς εἶναι πιθανὸν νὰ εὑρεθῇ σύμφωνος καὶ ἡ Κυβέρνησις, διότι δὲν ἀνήκει εἰς μικράν τινα προγονοπληξίαν ἡ προσοχὴ εἰς γεγονότα πρόσφατα, εἰς τὰ ὁποῖα ὀφείλει τὸ Κράτος τοῦτο τὴν ἐλευθερίαν του. Ἤθελον συνεπῶς ἐπιστήσει σύντονον τὴν προσοχὴν καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως προκειμένου περὶ τῶν τριῶν τούτων προνομιακῶν περιφερειῶν θεωρηθῶσιν αἱ μικραὶ αὗται πόλεις ὡς πρωτεύουσαι ἐπαρχιῶν τοὐλάχιστον καὶ δοθῇ αὐτῇ ἡ ἑρμηνεία, ἐφ’ ὅσον ἐν τῷ νόμῳ ἡ λέξις ἐπαρχία δὲν βασίζεται ἐπὶ νέας τινὸς ἐννοίας διοικητικοῦ χωρισμοῦ, καθόσον ἐπαρχίαι δὲν ὑφίστανται εἰμὴ μόνον ἀφορῶσαι τὰς ἐκλογικὰς περιφερείας, νὰ δοθῇ ἑρμηνεία ὅτι προκειμένου περὶ τῶν τριῶν τούτων ἐκλογικῶν περιφερειῶν δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἐπαρχίαι καὶ ἑπομένως αἱ πρωτεύουσαι τῶν τριῶν αὐτῶν περιφερειῶν ν’ ἀποτελέσωσι δήμους ἰδιαιτέρους. Αὐτὰ εἶναι τὰ σημεῖα, ἐπὶ τῶν ὁποίων νομίζω ὅτι δὲν θὰ θελήσῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἔχῃ ἀντίρρησίν τινα, διότι προκειμένου περὶ αὐτοδιοικήσεως εἶναι τόσον μικρὰ τὰ μέρη ταῦτα καὶ τοιαύτη ἡ τῶν πέριξ ἐπίδρασις, ὥστε, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ἐπέρχεται ἀνάπλασις, ἀναμφισβητήτως καὶ ταῦτα ἀπὸ τῆς ἐννοίας τῆς κοινοτικῆς θ’ ἀναπλασθῶσι.

§163Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Καὶ νὰ γίνωσι δῆμοι, ὄχι κοινότητες.

§164Γ. ΠΩΠ. Μάλιστα· δῆμοι.

§165ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ τῆς ἐξασφαλίσεως τοῦ δικαιώματος εἰς τοὺς Ψαριανοὺς πράγματι, περὶ τῶν ὁποίων ὁ ἔντιμος συνάδελφος ἐβεβαίωσεν ὅτι αὐτοὶ συνηθέστατα ἀπουσιάζουσιν ἐκ τῆς ἰδιαιτέρας αὑτῶν πατρίδος κατοικοῦντες ἐν Σύρῳ....

§166Γ. ΠΩΠ. Καὶ εἰς τὰ Παλαιὰ Ψαρά.

§167ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ἐθεώρησεν ὅτι εἶναι ἀνεπαρκὴς ἡ πρόνοια τῆς προκειμένης διατάξεως, ἀλλὰ δύναται νὰ προτείνῃ τὴν τροποποίησίν της κατὰ τὴν γʹ συζήτησιν, ὅτε θὰ συζητηθῶσιν αἱ εἰδικαὶ διατάξεις. Παρεμβάλλονται δὲ εἰδικαὶ διατάξεις ὡς πρὸς τοὺς δημότας αὐτῶν τῶν δήμων, διότι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τῷ ὑπ’ ἐμοῦ ὑποβληθέντι ἀφίεται ἐν ἰσχυΐ ὁ κρατῶν νόμος περὶ δημαιρεσιῶν, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ θελήσασα νὰ κωδικοποιήσῃ ἐν συνόλῳ τὴν δημοτικὴν νομοθεσίαν καὶ ἕνεκα τῆς μεταβολῆς τοῦ συστήματος τῆς ἐκλογῆς ἀπὸ τῆς διὰ σφαιριδίων εἰς τὸ διὰ ψηφοδελτίων περιέλαβε καὶ διατάξεις τοῦ νόμου περὶ δημαιρεσιῶν, εἰς ἣν περιέλαβε καὶ τὰς διατάξεις ἐν γένει τὰς ῥυθμιζούσας τὰ τῶν δημοτῶν δικαιώματα ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον. Ἔχει δὲ διανεμηθῆ εἰδικὴ τροποποίησις, διὰ τῆς ὁποίας καθορίζεται ἡ ἔκτασις τῶν δικαιωμάτων τοῦ δημότου, ἑπομένως καὶ τὰ τῆς ἐγγραφῆς ἐν τῷ ἐκλογικῷ καταλόγῳ. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν πρόκειται περὶ ἐξασφαλίσεως αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος, βεβαίως καὶ ἡμεῖς θέλομεν καὶ ἡ Βουλὴ οὐδεμίαν θὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν, ὅπως μὴ ἀποξενωθῶσι τῆς πατρίδος των οἱ συμπολῖται τοῦ ἐντίμου συναδέλφου. Προκειμένου ὅμως περὶ χαρακτηρισμοῦ τῆς περιοχῆς ἐκείνης εἰς δῆμον ἀντὶ κοινότητος, τὸ πρᾶγμα καθίσταται δυσχερέστατον, διότι ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν ἤδη, ὅπως χαρακτηρίσῃ δήμους τὰς πρωτευούσας εἰς νομοὺς μόνον καὶ τὰς πόλεις τὰς ἐχούσας ἄνω τῶν 10,000 κατοίκων. Δὲν νομίζω δὲ ὅτι ὁ χαρακτηρισμὸς τοῦ δήμου Ψαρῶν ὡς κοινότητος δύναται νὰ θέσῃ ἐν ἀμφιβόλῳ τὴν ἰδιότητα τὴν δημοτικὴν τῶν πράγματι Ψαριανῶν καὶ ἑπομένως τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου κυρίως ἐνδιαφέρεται ὁ κ. συνάδελφος. Ἐὰν δὲ νομίζῃ ὅτι διὰ τῶν τροποποιήσεων, τὰς ὁποίας θὰ ἴδῃ κατὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν, δὲν λαμβάνεται ἐπαρκὴς πρόνοια, θὰ εἶμαι διατεθειμένος νὰ δεχθῶ οἱανδήποτε τροποποίησιν ἐπαρκεστέραν.

§168Γ. ΠΩΠ. Εἶναι ἐντελῶς ἰδιότυπος ἡ μορφή, κατὰ τὴν ὁποίαν λειτουργεῖ ὁ δῆμος τῶν Νέων Ψαρῶν ὡς δῆμος, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ ὡς ἐκλογικὴ περιφέρεια. Εἶναι γνωστὸν ὅτι, ἂν ἀνέθαλε καὶ ἀνέζησεν ὁ κοινοτικὸς ἐν γένει θεσμὸς μεταξὺ τῶν ἄλλων ἐκείνων κοινοτικῶν θεσμῶν, τοὺς ὁποίους ἀναφέρει ἡ ἱστορία τῆς συγχρόνου διοικήσεως ἐν Ἑλλάδι, ὁ μᾶλλον ἢ ἐκ τῶν μᾶλλον ἀναδειξάντων πραγματικὴν ἐργασίαν ἦτο ὁ τῆς κοινότητος τῶν Παλαιῶν Ψαρῶν, ὅπως ἦτο τῆς κοινότητος Ὕδρας καὶ τῶν κοινοτήτων ἐν Θεσσαλίᾳ. Ἀλλ’ ἡ κοινότης Ν. Ψαρῶν εἶχε τὸ εὐτύχημα νὰ ἔχῃ ὑπὲρ ἑαυτῆς τὴν δωρεὰν ἑνὸς τέκνου τῶν Ψαρῶν, ἀλλὰ καὶ τέκνου τοῦ ἔθνους, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἐμερίμνησε διαθέσαν ὁλόκληρον αὐτοῦ τὴν ὑπηρεσίαν, τοῦ Βαρβάκη. Ὑπάρχει ἐκεῖ περιουσία κοινοτική, καθ’ ὃν τρόπον λειτουργεῖ ἐκεῖ καὶ δημοτικὸν καὶ ἑλληνικὸν σχολεῖον λόγῳ ἀκριβῶς τῶν δωρεῶν, αἱ ὁποῖαι ἀπέμειναν ἐκ τοῦ κληροδοτήματος Βαρβάκη. Ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα τινὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐδόθησαν βεβαίως, ὅπως ἀποτελέσωσι μέρος τῆς περιουσίας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μετέβησαν καὶ ἐγκατεστάθησαν εἰς τὸν συνοικισμὸν τῶν Ν. Ψαρῶν, ἀλλ’ οἵτινες δὲν εἶναι Ψαριανοί. Ἡ κοινοτικὴ αὕτη περιουσία ἐνδιαφέρει κυριώτατα ἐκείνους, οἵτινες εὑρίσκονται μακρὰν τῶν Ν. Ψαρῶν, καὶ δὲν δύναταί τις ν’ ἀφαιρέσῃ ἐξ αὐτῶν τὸ ἐνδιαφέρον, ὅπως μεριμνῶσι διὰ τὴν δοθεῖσαν δωρεὰν ὑπὸ συμπατριώτου των, τοῦ μεγαθύμου καὶ γενναιοδώρου Βαρβάκη. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου τί θέλει συμβῆ; Μία δωρεά, ἥτις ἐδόθη ἀπὸ ἄνθρωπον γνωρίσαντα τοὺς ἀγῶνας καὶ τὰ μαρτύρια τῶν Ψαρῶν καὶ τῶν τέκνων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ἐφυγαδεύθησαν μετ’ ἀγῶνα καταστροφῆς, ἀλλ’ ἥτις ἀναμφισβητήτως ἀποτελεῖ μίαν ἀπὸ τὰς πολλὰς λάμψεις τῆς Ἑλληνικῆς ἱστορίας, τὰ χρήματα ταῦτα δὲν διατίθενται βεβαίως εἰς τὰ τέκνα ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἐγνώρισεν ὡς συναγωνιστὰς ὁ Βαρβάκης, ἀλλὰ διατίθενται εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι Ψαριανοί, ἀλλ’ ἐνεγράφησαν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους ἐκείνης τῆς κοινότητος.

§169ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Διατί θὰ συμβῇ αὐτό; Ὡς πρὸς τοῦτο ἐδήλωσα ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ εὕρητε καὶ τὴν Βουλὴν διατεθειμένην νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ δίκαια ἐκείνων διὰ πάσης διατάξεως, τὴν ὁποίαν θεωρεῖτε ἀναγκαίαν.

§170Γ. ΠΩΠ. Ὥστε θὰ ἔχωμεν διαφόρων εἰδῶν ἐκλογικοὺς καταλόγους.

§171ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Διατί;

§172Γ. ΠΩΠ. Βεβαιότατα, διότι ἔγινεν εἰδικὸς ἐκλογικὸς κατάλογος διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν Βουλευτῶν. Ἐὰν ἔχωμεν τοὺς κοινοτικοὺς καταλόγους, θὰ ἔχωμεν τὸ ἑξῆς ἄτοπον: θὰ ἔχωμεν τοὺς ἐν Παλαιοῖς Ψαροῖς διαμένοντας, τοὺς ἐν Σύρῳ διαμένοντας Ψαριανούς, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ εἶναι φυσικῶς μέλη τῆς κοινότητος τόσον στενῶς συνδεδεμένα, ὅπως εἶναι σήμερον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐνοικοῦσιν ἐκεῖ καὶ οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸ πλεῖστον δὲν εἶναι Ψαριανοί. Τί θὰ συμβῇ λοιπόν; Μετ’ ὀλίγον θὰ ἔλθωσιν ἐκ τῶν γειτονικῶν χωρίων καὶ θὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους ἄλλοι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐγεννήθησαν εἰς τὰ Ψαρὰ καὶ χάριν τῶν ὁποίων δὲν ἐδόθη τὸ προνόμιον τοῦτο.

§173Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πᾶς τις δικαιοῦται νὰ μεταφέρῃ τὰ πολιτικά του δικαιώματα.

§174Γ. ΠΩΠ. Παντάπασι. Δὲν δικαιοῦται πᾶς τις. Ἐγένετο τὸ ἄτοπον αὐτό, ἀλλὰ πέρα τοῦ σημείου ἐκείνου ἔπαυσε νὰ ὑφίσταται αὐτὸ τὸ κακόν.

§175Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔπαυσε κατὰ νόμον;

§176Γ. ΠΩΠ. Ὄχι· ὑπάρχει τὸ ἑξῆς γεγονός. Ὅταν πρόκειται περὶ προνομίων, ὑπάρχουσι Διατάγματα ἔχοντα ἰσχὺν νόμου, τὰ ὁποῖα κανονίζουσιν ἀπὸ τοῦ 1822 τὸν τρόπον τῆς ἐμφανίσεως τῶν παραστατῶν τῶν δισφόρων εἰς τὰς συνελεύσεις, καὶ τὰ ὁποῖα ἔχοντα ἰσχὺν νόμου ἐφαρμόζονται μέχρι τῆς σήμερον. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν νόμων τούτων συγγράφονται καὶ συντάσσονται οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι. Συγχρόνως ἐδόθη προνομιακῶς ἐπίσης διὰ Διατάγματος τὸ δικαίωμα, ὅπως ἐγγραφῶσιν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀπετέλεσαν τὸν πρῶτον ἐν Ν. Ψαροῖς συνοικισμόν, ἐκεῖνοι δηλονότι, οἱ ὁποῖοι εὑρέθησαν ἐν Ἐρετρίᾳ τὴν ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν μετέβησαν ἐκεῖ, ἵνα ἐγκατασταθῶσι προνομιακῶς, καὶ οἱ ἐκ τῶν Παλαιῶν Ψαρῶν, ἐρχόμενοι ἐνταῦθα ἵνα ἐγκατασταθῶσιν. Αὐτοὶ καὶ μόνοι εἶναι οἱ ὑπάρχοντες. Ἐγένετο κατάχρησίς τις πέρα τούτου, ἀλλ’ ἡ κατάχρησις αὕτη τῇ προσπαθείᾳ τῇ ἐμῇ κατεστάλη ἀπὸ τοῦ ἔτους τούτου, διεγράφησαν δὲ ἀπὸ τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον ἀποφάσει τοῦ Πρωτοδικείου Χαλκίδος πάντες ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διὰ ποικίλους λόγους προτιμῶντες νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὰ δικαιώματα τῶν ἐκλογέων τῶν Νέων Ψαρῶν εἶχον κατορθώσει νὰ ἐγγραφῶσι. Τοῦτο ἐγένετο, Κύριοι, τῇ ἀποφάσει, ἐπαναλαμβάνω, τοῦ Δικαστηρίου Χαλκίδος, καὶ χαίρεται ἴσως ἡ ψυχὴ πάντων ἡμῶν καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἰδιαιτέρως, διότι κατωρθώθη νὰ διαγραφῶσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἔλθει ἐκ τῶν γειτονικῶν χωρίων, καὶ οἱ ὁποῖοι ἀπετέλουν ἀληθῆ μάστιγα, καὶ οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο ἀφορμὴ ὅπως δυσφημῶνται αἱ μικραὶ περιφέρειαι ὡς ἑστία διαφθορᾶς καὶ δωροδοκίας, ὑποθέτω δ’ ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἡ ἰδική μου πᾶσαν ἄλλην μορφὴν ἠδύνατο νὰ δεχθῇ ἢ τὴν τῆς δωροδοκίας. Ἐὰν λοιπὸν ἡ Βουλὴ εὑρίσκῃ ὅτι δὲν εἶναι ἀπολύτως ἄτοπον καὶ ἀπολύτως ἀντίθετον πρὸς τὴν ἰδέαν τῆς παροχῆς τοῦ προνομίου τούτου τὸ νὰ ἔρχωνται χωρικοὶ ἔξωθεν ὡς μέλη τῆς κοινότητος τῶν Νέων Ψαρῶν καὶ νὰ ἐκλέγωσι Βουλευτὰς κατὰ παμψηφίαν, ἴσως πλέον αὐτοί, διότι οἱ εἰς Νέα Ψαρὰ οἰκοῦντες θὰ στερηθῶσιν ὡς ἐκ τοῦ μικροῦ ἀριθμοῦ των τοῦ προνομίου, ὡς οἰκοῦντες οἱ περισσότεροι ἐν Σύρῳ, ἐν Πειραιεῖ καὶ ἐν Ἀθήναις, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τοῦτο ἀποτελεῖ μίαν μείωσιν κατάφωρον τοῦ προνομίου καὶ τῶν ἄλλων συνεπειῶν τῆς δωρεᾶς πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς ἐκείνους, διὰ τοὺς ὁποίους οὔτε ὁ ἀείμνηστος δωρητὴς οὔτε αἱ κατὰ συνέχειαν Βουλαὶ καὶ Συνελεύσεις, ἀπὸ τοῦ 1822 μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης, καθ’ ἣν ἡμεῖς πρὸ ὀλίγου ἐκυροῦμεν τὴν ὕπαρξιν τῶν προνομίων αὐτῶν, ἠρνήθησαν τοῦτο.

§177ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα καὶ εἰς τὴν τελευταίαν ἀνάγνωσιν θὰ προσπαθήσωμεν νὰ ἐπιφέρωμεν τὴν πρέπουσαν θεραπείαν.

§178Γ. ΠΩΠ. Ἔχει καλῶς.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 153 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 154 καὶ 155). Ἄρθρον 156 (ἀναγινώσκεται).

§180Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προσέξῃ εἰς τὸ ἄρθρον 156, διότι εἰς τὰ χωρία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσιν ἄνθρωποι ἔχοντες προσόντα δι’ ἐφορευτικὰς ἐπιτροπάς.

§181ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα, καὶ διὰ τοῦτο ἐν τῷ νομοσχεδίῳ μου καθορίζονται ἄλλως.

§182Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Πολὺ καλά.

§183Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Πρῶτον ὑπάρχουσι παραλείψεις τυπικαί, διότι παραλείπονται ν’ ἀναφέρωνται μεταγενέστεροί τινες νόμοι, καὶ περὶ τούτου ἔχω ὑποβάλει τροπολογίαν.

§184ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Πολὺ καλά.

§185Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἀλλὰ συγχρόνως παρατηρῶ ὅτι ὑμεῖς λίαν ὀρθῶς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ σας εἰς τὰ ἄρθρα 130 καὶ 131 ἐλάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἠδύναντο νὰ μὴ εὑρεθῶσι πρόσωπα εἰς τὰ χωρία ἔχοντα τὰς ἰδιότητας, τὰς ὁποίας ἀπαιτεῖ ὁ νόμος ͵ΧΜΗʹ· τοῦτο παρέλειψεν ἡ ἐπιτροπὴ καὶ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τὸ λάβητε ὑπ’ ὄψιν.

§186ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἔχει καλῶς.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 156 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 157 καὶ 158). Ἄρθρον 159 (ἀναγινώσκεται).

§188Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου ἀπέπτην νοερῶς πρὸς Εὔβοιαν, καὶ εἰδικώτερον πρὸς Καρυστίαν, καὶ μερικώτερον ἀκόμη εἰς τὰ χωρία τῶν δήμων αὐτῆς, τὰ ὁποῖα χωρία γνωρίζω καθ’ ὅλα ἐπακριβῶς καὶ ἐσκέφθην ὡς ἑξῆς: ἐάν, ὅπερ πιθανώτατον, δὲν εὑρεθῶσιν οἱ ἀπαιτούμενοι ἐκλογεῖς, ὡς τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον ὁρίζει, νὰ προσυπογράψωσιν εἰς τὰς αἰτήσεις ἀνακηρύξεως τῶν ὑποψηφίων κοινοτικῶν συμβούλων 12 τὸν ἀριθμὸν ἐγγράμματοι εἰς πᾶσαν κοινότητα ἀπαρτιζομένην ἐκ 300 ψυχῶν, τότε τί μέλλει γενέσθαι καὶ πῶς θ’ ἀνακηρυχθῶσιν ὑπὸ τῶν Δικαστηρίων οἱ ὑποψήφιοι κοινοτικοὶ σύμβουλοι, ἀφοῦ αἱ ἀναφοραί των δὲν θὰ φέρωσι τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμὸν ὑπογραφῶν; Ἢ νομίζετε, Κύριοι, εὔκολον τὴν εὕρεσιν δέκα ἐγγραμμάτων ἐκλογέων εἰς τὰς ἐκ 300 ψυχῶν κοινότητας; Ἐὰν τοῦτο φρονῆτε, οἱ συντάκται τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἀπατᾶσθε· διότι τώρα μάλιστα μὲ τὴν μετανάστευσιν εἰς Ἀμερικὴν τῶν νεωτέρων καὶ συνεπῶς τῶν ἐγγραμμάτων χωρικῶν μας ἐλάχιστοι εἶναι οἱ ἐναπομείναντες ἐν τοῖς χωρίοις ἐγγράμματοι· καὶ πολὺ φοβοῦμαι ὅτι, ἐὰν ἀφήσητε ὡς ἔχει τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον, θὰ συμβῶσι καὶ καταστρατηγήσεις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου· διότι θὰ παραστῶμεν μάρτυρες εἰς πολλὰς κοινότητας ν’ αὐτοδιορίζωνται οἱ 5 ἀπαιτούμενοι κοινοτικοὶ σύμβουλοι, ὅταν οὗτοι ὦσιν ἐπιτήδειοι δι’ ἑνὸς τρὰστ τῶν ὀλίγων ἐν τῷ χωρίῳ ἐγγραμμάτων· δηλαδὴ οἱ ἐγγράμματοι, ἂν κατορθωθῇ νὰ εἶναι τόσοι εἰς τὴν μικρὰν κοινότητα, ὅσους ἀπαιτεῖ τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον, θὰ ὑπογράφωσι τὰς αἰτήσεις 5 ὑποψηφίων κοινοτικῶν συμβούλων καὶ θὰ ἀρνῶνται νὰ ὑπογράψωσιν εἰς ἄλλας αἰτήσεις ἄλλων ὑποψηφίων· καὶ ἑπομένως ὑπὸ τοῦ Δικαστηρίου θ’ ἀνακηρύσσωνται οἱ μόνοι κάτοχοι τῶν ἀπαιτουμένων ὑπογραφῶν καὶ πάντως θὰ εἶναι αὐτοὶ οἱ πέντε ὑποψήφιοι ἄνευ ἀντιπάλων, αὐτοδιοριζόμενοι οὕτω. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἐλαττωθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπογραφῶν τῶν ἀπαιτουμένων εἰς τὴν αἴτησιν ἀνακηρύξεως ἢ εἰς τρεῖς ἢ εἰς πέντε τὸ πολύ.

§189Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Εἰς δύο μόνον ἔχετε δίκαιον μέγα.

§190ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ παρατήρησίς σας.

§191Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Καὶ μίαν ἄλλην τροπολογίαν ἐπεθύμουν νὰ συστήσω εἰς τὸ αὐτὸ ἄρθρον, εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον, ἔνθα ὁρίζεται ὅτι ἕκαστος ὑποψήφιος σύμβουλος διὰ κοινότητας, ὧν ὁ ἀριθμὸς τῶν κατοίκων δὲν ὑπερβαίνει τοὺς χιλίους, ὑποχρεοῦται νὰ καταβάλῃ δραχμὰς δέκα δι’ ἔξοδα ἐκλογικῶν εἰδῶν. Πρέπει νὰ γνωρίζητε, καὶ τοῦτο καλῶς γνωρίζετε ὅσοι ἐχρηματίσατε ὑποψήφιοι δήμαρχοι, ὅτι οὐδεὶς τῶν ὑποψηφίων μέχρι τοῦδε δημοτικῶν συμβούλων ἢ μικρὸς τοὐλάχιστον ἀριθμὸς ἐξ αὐτῶν πληρώνει ποτὲ τὰ ἔξοδα τῆς κάλπης του· πάντοτε οἱ ὑποψήφιοι δήμαρχοι τὰ ἐπλήρωνον· οὕτως ἦταν καὶ θὰ ὦσιν ὅπως ἦσαν ἀνέκαθεν συνηθισμένοι οἱ ὑποψήφιοι δημοτικοὶ ἢ κοινοτικοὶ σύμβουλοι· τοῖς στοιχίζει πολὺ νὰ πληρώνωσιν οἱ ἴδιοι τὰ ἔξοδα τῆς κάλπης των. Ἤθελον λοιπὸν νὰ σᾶς παρακαλέσω, ὅπως, δι’ ἃς κοινότητας θὰ μεριμνήσωμεν νὰ ἐλαττώσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπογραφῶν ἐν ταῖς αἰτήσεσι τῆς ἀνακηρύξεως, μεριμνήσωμεν ταυτοχρόνως νὰ ἐλαττώσωμεν καὶ τὸ ποσὸν τῆς καταβλητέας δαπάνης διὰ τὰ ἐκλογικὰ ἔξοδα εἰς δραχμὰς πέντε τοὐλάχιστον, ἐὰν δὲν τὸ καταργήσωμεν καθ’ ὁλοκληρίαν, ὡς ἔδει νὰ πράξωμεν, ἵνα οὕτω διευκολύνωμεν τοὺς πτωχούς, ἀλλ’ ὀρεγομένους ὑποψηφιότητος κοινοτικοῦ συμβούλου, νὰ κατέρχωνται εἰς τὴν ἐκλογικὴν κονίστραν πρὸς τὸ συμφέρον τῆς κοινότητος, ἥτις ἐκ τῆς μικρᾶς αὐτῆς αἰτίας δυνατὸν νὰ στερηθῇ ἑνὸς ἱκανοῦ κοινοτικοῦ συμβούλου, ἱκανοῦ μέν, πτωχοῦ δὲ καὶ ἀνικάνου ἄνευ πόνου νὰ προκαταβάλλῃ τὰς 10 δραχμάς.

§192Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. συναδέλφου ἀμφότεραι εἶναι πολὺ σοβαραὶ καὶ χρήζουσι μεγάλης προσοχῆς ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Δὲν πρέπει ν’ ἀγνοῆτε, ὅτι εἰς τὰ μικρὰ χωρία ἰδίως εἶναι ἀδύνατον νὰ εὑρεθῶσιν ὑποψήφιοι, δυνάμενοι νὰ πληρώνωσι διὰ τὰς κάλπας των δραχμὰς δέκα. Ἂν εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνηται αὐτὴ ἡ καταβολή, ἂς τὰς καταβάλλῃ ἡ κοινότης. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν ἑτέραν παρατήρησιν τοῦ κ. συναδέλφου εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ὑπάρχουσι πολλὰ χωρία, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ εὑρεθῶσι τόσοι ἐγγράμματοι, ὅσους ἀπαιτεῖ ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου πρὸς ὑπογραφὴν τῆς αἰτήσεως. (Γίνεται δεκτὸν εἶτα τὸ ἄρθρον 159, ἐπίσης δὲ τὰ ἄρθρα 160–161 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 162).

§193ΧΡ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ δώσητε προσοχὴν εἰς τὸ αʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 162, ἐν τῷ ὁποίῳ ὁρίζεται ὅτι ἡ διὰ τὴν ἐκλογὴν Βουλευτῶν ψηφοφορία ἐνεργεῖται κατὰ τὰ ὑφιστάμενα ἐκλογικὰ τμήματα. Πάντες γνωρίζετε ὅτι εἰς πλείστους δήμους ἄνευ ἀνάγκης καὶ παρὰ τὸν νόμον συνεστάθησαν δύο ἐκλογικὰ τμήματα, τὰ ὁποῖα ὡς ἀποτέλεσμα ἔσχον νὰ διπλασιάσωσι τὰς δαπάνας, ἀναγκαζομένης τῆς Πολιτείας νὰ διαθέτῃ διπλᾶς κάλπας, διπλοῦς δικαστικοὺς καὶ διοικητικοὺς ἀντιπροσώπους καὶ λοιπὰς δαπάνας ἐκλογικάς. Ὑποβάλλω λοιπὸν τὴν ἑξῆς τροπολογίαν· «Καταργουμένων τῶν δευτέρων ἐκλογικῶν τμημάτων ἐν τοῖς δήμοις ἐκείνοις, ἐν τοῖς ἐκλογικοῖς καταλόγοις τῶν ὁποίων δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένοι ἐκλογεῖς πλείονες τῶν χιλίων πεντακοσίων».

§194ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ τοιαύτη διάταξις διὰ δύο λόγους· πρῶτον διότι τὴν στιγμὴν αὐτὴν δὲν συζητοῦμεν περὶ τοῦ νόμου περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν, ἐὰν δ’ ἐτέθη διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας διατηροῦνται τὰ ὑφιστάμενα ἐκλογικὰ τμήματα, τοῦτο γίνεται κατ’ ἀνάγκην, διότι διδομένου ὅτι ἑκάστη κοινότης ἀποτελεῖ ἰδίαν ἐκλογικὴν περιφέρειαν, ἔδει νὰ τεθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις. Σήμερον, ἐὰν θέσωμεν ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ διάταξιν, ὅτι τὰ δεύτερα ἐκλογικὰ τμήματα καταργοῦνται, πῶς θέλετε νὰ γνωρίζῃ ἡ διοίκησις καὶ πῶς θέλετε νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ ποῖα θὰ καταργηθῶσιν; Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἐκλογικῶν τμημάτων ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ χωρίου τοῦ ἔχοντος πληθυσμὸν ὡρισμένον κατωτέρου ἀριθμοῦ, ἠδύνατο νὰ γίνῃ τοῦτο. Ἡ διάταξις αὕτη ὡς ἔχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ οὐδὲν ἄλλο δηλοῖ ἢ ὅτι δὲν θίγομεν τὰ τμήματα τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν.

§195Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Νὰ τὰ θίξωμεν.

§196ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν λέγω νὰ μὴ τὰ θίξωμεν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ αὐτῶν.

§197Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω, κ. Πρόεδρε, τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως λάβῃ ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν τὴν σύστασιν τοῦ κ. συναδέλφου ἐκ Λακωνίας. Εἰς τὸν ἰδιαίτερον δῆμον τοῦ κ. συναδέλφου ὑπάρχει δεύτερον τμῆμα ἀπέχον 20 λεπτὰ ἀπὸ τῆς πρωτευούσης, ἔνθα τὸ πρῶτον τμῆμα περιέχον 150 ἐκλογεῖς· εἰς τὸν δῆμον Μελιτίνης ὑπάρχει ὡσαύτως δεύτερον τμῆμα, τὸ ὁποῖον συνεστάθη χάριν σκοπῶν καθαρῶς κομματικῶν, ἀπέχον δὲ ἡμίσειαν ὥραν τοῦ πρώτου τμήματος.

§198ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Θὰ μελετήσω τὴν τροπολογίαν.

§199Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Θὰ ἦτο καλὸν ν’ ἀφεθῇ δι’ εἰδικοῦ νόμου νὰ ὁρισθῇ ὅτι τὰ Πρωτοδικεῖα ἐφάπαξ θὰ καθορίσωσι τὰ διάφορα τμήματα, διότι πολλὰ τμήματα συνεστάθησαν διὰ σκοποὺς καθαρῶς κομματικούς.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 164 (ἀναγινώσκεται).

§201Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Καλὸν ἦτο νὰ εἶναι ἐπὶ ὁμοιομόρφου, καὶ εἶναι ὀρθὸν νὰ δίδωνται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, διότι τότε μόνον θὰ ἐπιτυγχάνηται τὸ ὁμοιόμορφον.

§202ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν νομίζετε ὅτι ὀρθότερον θὰ ἦτο νὰ τεθῇ ὁ κανονισμὸς διὰ Β. Διατάγματος;

§203Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μάλιστα.

§204Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἡ ἐκλογὴ διὰ ψηφοδελτίων ὁμοιομόρφων, ἐξωτερικοῦ σημείου.

§205Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Τί τὸ θέλετε τὸ Ἐξωτερικοῦ;

§206Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Νὰ εἶναι τετυπωμένα τὰ ὀνόματα τῶν ὑποψηφίων καὶ ὁ γραμματεὺς καὶ ὁ ψηφοφόρος νὰ διαγράφῃ τὰ ὀνόματα, τὰ ὁποῖα θέλει νὰ διαγράφῃ.

§207ΕΠ. ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Νὰ διαγραφῇ τὸ ἐξωτερικοῦ, διὰ νὰ μὴ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς παρερμηνείαν. (Γίνεται δεκτὸν μὲ τὴν τροποποίησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ὁμοίως δεκτὸν τὸ 165 μὲ τὴν τροποποίησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἐπίσης τὰ 166 καὶ 167).

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 168 (ἀναγινώσκεται).

§209Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Λέγει ὅτι τὰ δελτία μονογραφοῦνται ὑπὸ τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου ἢ τοῦ προέδρου τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς. Ἐγὼ νομίζω ὅτι πρέπει ἀντὶ τοῦ «ἢ» νὰ τεθῇ «καί» Δεύτερον, ὑπάρχει ἓν σφάλμα· ἀντὶ «κατωτέρω» πρέπει νὰ τεθῇ «ἀνωτέρω».

§210ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα.

§211Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Καὶ τρίτον, (ἀναγινώσκει) «ἕνεκα τῶν ἐν τῷ ἀνωτέρω πίνακι ἀναγραφομένων.... ὑποψηφίων», νὰ προσθέσωμεν «ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 168. Ἐπίσης τὰ 169–175).

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 176 (ἀναγινώσκεται).

§213Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἐλήφθη ἐκ τοῦ νόμου περὶ δηαιρεσιῶν, ἄρθρ. 14, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀπαράλλακτα· θὰ ἦτο φρόνιμον διὰ τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία θὰ παραμένῃ ἐκεῖ, νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως ἀντικαθίσταται δι’ ἄλλου ἀντιπροσώπου, νὰ τὴν ἀπαλλάξωμεν, νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος, ὅπως παραμένῃ τοὐλάχιστον ἓν μέλος ἢ αἱ ἐνστάσεις νὰ στέλλωνται εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἥτις ἀναφέρεται εἰς τὸ βʹ ἐδάφιον, χωρὶς νὰ ὑποχρεώσωμεν τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς νὰ παραμένωσιν ἐν τῷ τόπῳ...

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 176 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 177 –187). Ἄρθρον 188 (ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Κουτούπης ἔχει τὸν λόγον.

§215Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀναγνωρίζω τὴν δυσκολίαν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ Κυβέρνησις ὡς καὶ ἡ ἐπιτροπή, τί νὰ κάμῃ μὲ τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἕως τώρα ἐξετέλουν οἱ δήμαρχοι· νομίζω ὅμως ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 188 θὰ εἶναι μία μεγάλη ἀφορμὴ ἴσως ν’ ἀποτύχωσι καθ’ ὁλοκληρίαν ἢ ἐν μέρει αἱ ἱδρυόμεναι μικραὶ κοινότητες.

§216Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ἀναμφιβόλως.

§217Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα ἀναθέτομεν εἰς ἀνθρώπους ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀμαθεῖς ἤ, ἂν μὴ ἀμαθεῖς, μὴ θέλοντας νὰ ἔλθωσιν εἰς σχέσιν μὲ τὴν Κυβέρνησιν, φοβουμένους τὰς διατάξεις τῶν νόμων, αἱ διατάξεις, λέγω, αὗται δύνανται ν’ ἀποβῶσι πολὺ ἐπιβλαβεῖς· κάποιος ἰσχυρὸς ἐν τῷ δήμῳ, κάτοχος τῶν νόμων, ἢ ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι πολὺ σοφοί, θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ διαφωτίσωσι τὴν κοινότητα εἰς τὰς βάσεις του, διότι θὰ προσφέρῃ τὰ φῶτά του ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν διαφόρων καθηκόντων, τὰ ὁποῖα διαγράφει τὸ ἄρθρον 188, τὸ ὁποῖον ἐφρόντισεν ἐντὸς τῆς ἀπαριθμήσεως νὰ συμπεριλάβῃ καὶ οἱονδήποτε ἄλλο καθῆκον ἀνετίθετο μέχρι τοῦδε εἰς τὸν δήμαρχον. Ἡ ὑποχρέωσις, τὴν ὁποίαν ἀναθέτομεν οὐχὶ εἰς ὅλην τὴν κοινότητα, ἀλλ’ εἰς τὸν πρόεδρον, τῆς βεβαιώσεως τῶν ἀμέσων φόρων, δύναται νὰ καταστήσῃ τοῦτον πολὺ ἀντιπαθῆ, διότι γνωρίζομεν ὅτι ὁ φόρος εἶναι δυσάρεστος, καὶ ἕκαστος ἰσχυρίζεται ὅτι ὑπεχρεώθη νὰ πληρώσῃ πολὺ περισσότερον ποσὸν ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἦτο ὑποχρεωμένος. Τὰ τῆς στρατολογίας καθήκοντα εἶναι δύσκολον νὰ ἐκτελεσθῶσιν ὅπως καὶ πάντα τὰ ἄλλα. Καὶ βεβαίως θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μοὶ γίνῃ ἡ ἐρώτησις: τί δὲν δύναται νὰ γίνῃ εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ καθήκοντα ταῦτα δὲν ἀνατεθῶσιν εἰς τοὺς προέδρους, ἐπαναλαμβάνω πάντοτε, τῶν μικρῶν κοινοτήτων; Ἴσως ὁ νομάρχης διὰ τοῦ προσωπικοῦ του βοηθούμενος ὑπὸ τῶν κοινοτήτων νὰ ἠδύνατο νὰ ἐκτελῇ τὰ καθήκοντα ταῦτα, ἀλλὰ νὰ τεθῇ διάταξις ἐν τῷ νόμῳ, ἡ τροποποίησις τῆς ὁποίας θὰ εἶναι δύσκολος βραδύτερον, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν, καὶ θὰ ἐπεβάλλετο ἴσως παρὰ πολὺ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ σκεφθῇ κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἦτο δυνατὸν ν’ ἀπαλλαχθῶσι τῶν τοιούτων καθηκόντων αἱ κοινότητες πεντακοσίων ἢ χιλίων κατοίκων καὶ κάτω, διότι εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν δὲν εὑρίσκεται παρὰ ταῖς κοινότησιν ἰατρὸς ἢ ἐπιστήμων ἄλλος τις, ἡ ἐκτέλεσις αὐτῶν τῶν καθηκόντων οὐ μόνον δὲν δύναται νὰ ἐκτελεσθῇ, ἀλλ’ ἴσως στείλῃ εἰς τὰς φυλακὰς αὐτοὺς καὶ τρομοκρατηθῶσιν οἱ κάτοικοι.

§218ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Καίτοι πιστεύω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς τοσοῦτον ἀνεπαρκείας προσώπων τινῶν, ὥστε δι’ ἔλλειψιν ἀγραμμάτων νὰ προκόψῃ ὁ θεσμός....

§219Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὄχι, ἀλλὰ καὶ κατόχου τῶν διατάξεων ἢ φοβουμένου ν’ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην μιᾶς τοιαύτης δηλώσεως.

§220ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἡ ἐξέλιξις τοῦ θεσμοῦ θὰ μᾶς ἀπαλλάξῃ ἀπὸ τὸν φόβον αὐτόν, διότι αὐτὴ θὰ μᾶς ὑποδείξῃ ποῖα ἐκ τῶν καθηκόντων ἐκείνων δέον καὶ δύνανται ν’ ἀνατεθῶσιν εἰς ἄλλας τινὰς Ἀρχάς, ποῖα δὲ εἶναι δυνατὸν καὶ προσήκει νὰ μείνωσιν εἰς τὸν πρόεδρον τῆς ἐπιτροπῆς ἀνατεθειμένα· οὐχ ἧττον, διὰ πᾶν ἐνδεχόμενον, δι’ οἱονδήποτε ἀπρόοπτον, νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν ἐπικουρικῶς τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Τσαξίρη, κατὰ τὴν ὁποίαν δύνανται διὰ Β. Διατάγματος—προσθέτομεν δηλαδὴ παράγραφον εἰς τὸ ἄρθρον αὐτό—ν’ ἀπαλλαγῶσιν οἱ πρόεδροι τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων, πάντες ἤ τινες τούτων, ἁπάντων τῶν καθηκόντων ἤ τινος ἐξ αὐτῶν ἢ καὶ ν’ ἀνατεθῶσι ταῦτα εἰς ἄλλας τοῦ Κράτους Ἀρχάς, οὕτως ὥστε, ἐάν ποτε ἤθελεν εὑρεθῆ εἰς τοσοῦτον ἀπορίας ἡ διοίκησις, ὥστε νὰ μὴ δύναται ἄλλως νὰ ἔχῃ τὴν διεύθυνσιν τὴν κοινοτικήν, νὰ ἔχῃ τουλάχιστον δικαίωμα ἐφαρμογῆς τῆς διατάξεως αὐτῆς.

§221Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἰς τὴν παρατήρησιν ταύτην προέβην καθ’ ὑπόδειξιν κοινοτήτων καὶ αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦνται εἰς τὸν νομόν, τὸν ὁποῖον ἀντιπροσωπεύω, ἀπὸ ἀνθρώπους τὰ μάλιστα ἐγγραμμάτους, οἱ ὁποῖοι φοβοῦνται, ὄχι διότι δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτελέσωσι τὰ καθήκοντα —διότι εἶναι ἐγγράμματοι—, ἀλλὰ διότι φοβοῦνται ὅτι ἡ ἐκτέλεσις αὐτῶν τῶν καθηκόντων θὰ τοὺς καταστήσῃ ἀντιπαθεῖς, εἰς τρόπον ὥστε ὁ θεσμὸς νὰ γίνῃ ἀντιπαθής.

§222Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐὰν ἀντελήφθην καλῶς τὴν τροπολογίαν, σημαίνει αὕτη ἀνατροπὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ τοῦ θεσμοῦ.

§223Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Καὶ τῆς νομοθεσίας ὅλης.

§224Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Θὰ δύναται ὁ Ὑπουργὸς διὰ Β. Διατάγματος ν’ ἀφαιρῇ τινα ἢ πάντα τὰ καθήκοντα τοῦ προέδρου τοῦ συμβουλίου ἤ τινας ἢ πάντας τοὺς προέδρους τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων, νὰ ματαιοῖ δηλαδὴ τελείως τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου διά τινας ἢ διὰ πάσας τὰς κοινότητας καὶ ἀκόμη νὰ τὰ ἀναθέτῃ ὅπου θέλει ὁ Ὑπουργὸς ἑκάστοτε. Μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι τροπολογία καλή.

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 188 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 189 (ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Κουτούπης ἔχει τὸν λόγον.

§226Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Κύριοι, μίαν ὑπόμνησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὸ Ναυτικὸν Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον.

§227ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ. Ἐὰν εἴχετε ὑπ’ ὄψει τὴν καθορίζουσαν τὰς ὑποχρεώσεις τῶν δήμων διάταξιν, θὰ ἐβλέπετε ὅτι διατηρεῖται ὑποχρεωτικῶς ἡ δαπάνη ἡ ἐπιβαλλομένη δι’ εἰδικοῦ νόμου. Πάντες οἱ δῆμοι θὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν δαπάνην τῆς εἰσφορᾶς εἰς τὸ Ναυτικὸν Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον, διότι τὴν τοιαύτην εἰσφορὰν κανονίζει εἰδικὸς νόμος.

§228Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ποῖοι θὰ εἶναι οἱ ναυτικοὶ δῆμοι; Τὰ τμήματα τῶν πρώην ναυτικῶν δήμων θὰ θεωρηθῶσι ναυτικοὶ δῆμοι; Εἷς δῆμος δυνατὸν ν’ ἀποτελῆται ἀπό τινα τμήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσι σχέσιν μὲ τὴν θάλασσαν, θὰ ἦτο δὲ ἄδικον νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς δαπάνην πρὸς συντήρησιν ἄλλων ἐπαγγελματιῶν.

§229ΑΘ. ΧΡΙΣΤΙΔΗΣ. Νὰ γίνῃ νέος κανονισμός.

§230Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μάλιστα· διὰ Β. Διατάγματος νὰ ὁρισθῶσιν οἱ δῆμοι.

§231Γ. ΤΣΑΞΙΡΗΣ. Ὑπάρχει, κύριοι Βουλευταί, κατηγορία τις κοινοτήτων, ἡ ὁποία χρῄζει, ἕνεκα τῶν ἐξαιρετικῶν συνθηκῶν, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρίσκεται, ἰδιαιτέρας νομοθετικῆς προνοίας. Αἱ κοινότητες αὗται εἶναι τὰ Θεσσαλικὰ τσιφλίκια. Τὰ Θεσσαλικὰ τσιφλίκια ἀποτελοῦνται ἀπὸ πληθυσμὸν ἀνώτερον τῶν 100,000, θ’ ἀποτελέσωσι δὲ κοινότητας, αἱ ὁποῖαι συμφώνως πρὸς τὰ τοῦ νομοσχεδίου θὰ ἔχωσι δικαίωμα ἐπιβολῆς φόρων ἐπὶ τῶν ἀποτελούντων αὐτὰ δημοτῶν. Ἐπειδὴ ὅμως οἱ ἐν αὐτοῖς οἰκοῦντες δὲν ἔχουσι μόνιμον κατοικίαν....

§232Α. ΣΛΗΜΑΝ. Πῶς ὅλως προσωρινῶς; Παραδέχεσθε ὅτι δικαιοῦται ὁ ἰδιοκτήτης νὰ ἐξώσῃ τὸν κολλήγαν;

§233Γ. ΤΣΑΞΙΡΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω. Κανονισμὸς σχέσεων δὲν ὑπάρχει. Τὴν θέσιν των κρίνω ἐκ τῶν γεγονότων. Τὰ γεγονότα δὲ δυστυχῶς εἶναι τοιαῦτα, ὥστε νὰ μὴ δικαιολογῶσι τὴν διακοπήν σας. Οἱ δημόται τῶν κοινοτήτων τούτων θὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι εἰς τὴν πληρωμὴν φόρων. Μεταξὺ τῶν φόρων τούτων εἶναι καὶ οἱ ἔρανοι καὶ ἡ προσωπικὴ ἐργασία. Ἀλλὰ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐκτελεσθῶσιν ἐν τοῖς χωρίοις τούτοις, εἶναι ὀρθὸν νὰ ἔλθωσι ν’ αὐξήσωσι τὴν τιμὴν τοῦ τσιφλικίου, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὸν ἰδιοκτήτην; Εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐπιβληθῇ προσωπικὴ ἐργασία εἰς δημότας, οἱ ὁποῖοι αὔριον εἶναι πιθανὸν νὰ μὴ κατοικῶσιν εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον;

§234ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν θὰ ἐργάζωνται.

§235Γ. ΤΣΑΞΙΡΗΣ. Δὲν θὰ ἐργάζωνται, ἀλλὰ διὰ ποῖον λόγον τότε νὰ στερήσωμεν αὐτοὺς τῶν πλεονεκτημάτων, τὰ ὁποῖα καθιεροῖ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο; Διότι ὑπάρχουσιν ἔργα, τὰ ὁποῖα εἶναι τελείως ἀπαραίτητα.

§236Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτοὶ θὰ διευθύνωσι τὴν κοινότητα.

§237Γ. ΤΣΑΞΙΡΗΣ. Ἐν ᾗ περιπτώσει διευθύνουσιν αὐτοὶ τὴν κοινότητα θὰ ὑπάρξωσιν ἴσως ἔργα τινά, ὅπως ἡ κατασκευὴ μιᾶς ὁδοῦ, ἔργα τὰ ὁποῖα ἴσως ὁ ἰδιοκτήτης δὲν ἠθέλησέ ποτε νὰ κατασκευάσῃ.

§238Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτοὶ θὰ διευθύνωσι τὴν κοινότητα καὶ ἑπομένως θὰ λάβωσι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα τοῖς ἐπιβάλλει τὸ συμφέρον.

§239Γ. ΤΣΑΞΙΡΗΣ. Νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, παρακαλῶ, νὰ διασαφηνίσω τὴν σκέψιν μου. Αὐτοὶ ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ καθορίσωσι τὰ καθ’ ἑαυτούς. Μάλιστα. Τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὅμως δὲν ληφθῇ ἰδιαιτέρα μέριμνα διὰ τοῦ νομοσχεδίου, αὐτοὶ οὐδένα φόρον θὰ ἐπιβάλλωσιν. Ἄρα θ’ ἀφήσωσιν ἀνεκτέλεστα καὶ ἔργα πρώτης ἀνάγκης μόνον καὶ μόνον διότι θὰ σκεφθῶσιν ὅτι βραδύτερον ἀποχωροῦντες θὰ μείνωσι τὰ ἔργα εἰς τὸ τσιφλίκι.

§240Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τὴν θεραπείαν.

§241ΓΕΩΡ. ΤΣΑΞΙΡΗΣ. Τὴν θεραπείαν τὴν ὑποβάλλω οὐχὶ διὰ τροπολογίας, ἀλλὰ διὰ προσθήκης ἄρθρου εἰδικοῦ, τὸ ὁποῖον νὰ λέγῃ τὰ ἑξῆς:

§242Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ λέγῃ ἢ λέγει;

§243Γ. ΤΣΑΞΙΡΗΣ. Νὰ λέγῃ, διότι δὲν ἐγένετο ἀκόμη δεκτόν. Τὸ ἄρθρον λέγει (ἀναγινώσκει) «Αἱ κοινότητες».....

§244Γ. ΠΩΠ. Ἐὰν δεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. συναδέλφου, οὐδέποτε θὰ λυθῇ τὸ Θεσσαλικὸν ζήτημα ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ κ. συναδέλφου.

§245Γ. ΤΣΑΞΙΡΗΣ. Πρόκειται περὶ προνοίας διὰ τὸ χρονικὸν διάστημα, τὸ ὁποῖον θὰ μεσολαβήσῃ μέχρι τῆς διαρρυθμίσεως τῶν Θεσσαλικῶν πραγμάτων συμφώνως πρὸς τοὺς πόθους τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν θέλῃ νὰ κάμῃ ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον δεκτόν, τοὐλάχιστον πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου, ἡ ὁποία λέγει «ἡ ἀναλογία τῆς πληρωμῆς οἱουδήποτε κοινοτικοῦ φόρου διέπεται ὑπὸ τῶν καὶ σήμερον κρατούντων ἐν ἑκάστῳ χωρίῳ ἐθίμων διανεμομένης τῆς φορολογίας μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ ἰδιοκτήτου». Ἐπίσης ἔχω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 57 σχετικὴν πρὸς τὴν Θεσσαλίαν. Τὸ ἄρθρον 57 λέγει εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον «οἱ κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου τούτου ὑφιστάμενοι δημοτικοὶ φόροι, οἱ προσθέτως ἐπὶ τῶν ἀμέσων δημοσίων φόρων ἐπιβεβλημένοι, διατηροῦνται, εἰσπραττόμενοι ἄνευ περὶ αὐτῶν ἀποφάσεων τῶν δημοτικῶν ἢ κοινοτικῶν συμβουλίων, ὅπου τοιαύτη ἀπῃτεῖτο. Αἱ ἐκ τῶν φόρων τούτων πρόσοδοι διατίθενται κατὰ προτίμησιν ὑπὲρ τῶν δαπανῶν τῆς διοικήσεως καὶ λοιπῶν ὑποχρεωτικῶν δαπανῶν». Ὅταν ὅμως καλυφθῶσι τὰ ἔξοδα τῆς διοικήσεως, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα, θ’ ἀναγκάσωμεν τοὺς κατοίκους ἐφ’ ὅσον ἔχουσι περισσεύματα — καὶ θὰ ἔχωσι — νὰ χρησιμοποιῶσιν αὐτὰ ὑπὲρ ἔργων, τὰ ὁποῖα θὰ ἔλθωσι ν’ αὐξήσωσι τὴν τιμὴν τῶν τσιφλικίων. Νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ προσθέσωμεν εἰδικὴν διάταξιν ἐν τῷ ἄρθρῳ ἐκείνῳ, ἥτις νὰ λέγῃ τοῦτο: «Ὅταν αἱ ὑποχρεωτικαὶ δαπάναι καλυφθῶσι, νὰ δύνανται τὰ κοινοτικὰ συμβούλια νὰ μειώσωσι τὴν ἀναλογίαν τῶν συνεισπραττομένων μετὰ τοῦ Δημοσίου δημοτικῶν φόρων». Διότι ἡ ἀναλογία κατὰ μέσον ὅρον εἰς τὴν Θεσσαλίαν εἶναι 3 δραχμαί· ὁ μέσος ὅρος θὰ εἶναι δι’ ἑκάστην κοινότητα, ὡς ὑπελόγισα, 2.300 δρ. Τὰ ἔξοδα τῆς διοικήσεως δὲν θὰ εἶναι ἀνώτερα τῶν 600 ἢ 700 δραχμῶν. Τοὐλάχιστον λοιπὸν πρέπει νὰ δώσητε τὸ δικαίωμα εἰς τὰς κοινότητας νὰ μειώσωσι τὸν δημοτικὸν φόρον. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ κάμω καὶ θὰ ἐπεθύμουν ν’ ἀκούσω ἐπ’ αὐτῶν τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 189 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 190 (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 190 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§247ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πρὶν ἢ ψηφισθῇ τὸ σύνολον, θὰ ἐπεθύμουν νὰ γνωρίζω πότε θ’ ἀρχίσῃ ἡ τρίτη ἀνάγνωσις, διότι ἔχομεν ὑποσχέσεις ὅτι θέλει ἐκτυπωθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ θὰ διανεμηθῇ πρὸ τῆς τρίτης ἀναγνώσεως.

§248ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ ἐκτυπωθῶσι πᾶσαι αἱ διατάξεις αἱ μέχρι τοῦδε τροποποιηθῆσαι καὶ πᾶσαι αἱ τροπολογίαι, ἃς ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀποδεχθῇ. Αὐτὰ θὰ διανεμηθῶσι πρὸ τῆς τρίτης ἀναγνώσεως. Εἶναι πιθανὸν δὲ νὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς συζητήσεως ἐντὸς τῆς ἑβδομάδος.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Σάββατον. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§250Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ συζητηθῶσι μερικὰ νομοσχέδια κατὰ προτίμησιν καὶ πρῶτον τὸ ὑπ’ ἀριθ. 20.

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν θέσεως διαγγελέως». (Ψηφίζεται)

§252ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 4.

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς θειώσεως τῶν καπνοφυτειῶν». (Ψηφίζεται).

§254ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 6.

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποστολῆς εἰς τὴν Ἑσπερίαν ὑποτρόφου πρὸς σπουδὴν τῆς ἰχθυοκομίας καὶ ὀστρεοτροφίας καὶ περὶ μετακλήσεως ἀλλοδαπῶν ἰχθυοκόμων καὶ ὀστρεοτρόφων».

§256Γ. ΠΩΠ. Ἤθελον παρατηρήσει ὅτι, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ ληφθῇ κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν καὶ μελετηθῇ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως μέτρον διὰ τὸ ὑπάρχον ἐνυδρεῖον. Ὑπάρχει εἰς τὸν ζωολογικὸν κῆπον ἐνυδρεῖον, τοῦ ὁποίου ἡ ἀνέγερσις ἐστοίχισεν 150.000 δραχμῶν, ἤδη δὲ μεταβάλλεται εἰς ἐρείπια. Πρό τινος χρόνου ἐν Βουλγαρίᾳ ἱδρύθη ἐνυδρεῖον, δαπανηθεισῶν ὑπὸ τοῦ Κράτους 350.000 δρχ., εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι καὶ εἰς μεσογείους πόλεις τῆς Εὐρώπης, ὡς ἐν Μιλάνῳ, ὑπάρχουσιν ἐνυδρεῖα.

§257ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ ἀνάπτυξις τῆς ὑπηρεσίας ταύτης θὰ φέρῃ καὶ τὸ ἀποτέλεσμα αὐτό.

§258Γ. ΠΩΠ. Πρόκειται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ ληφθῇ μέριμνα πῶς θὰ εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τοῦ νῦν νὰ καθορισθῇ ὁ τρόπος τῆς λειτουργίας τοῦ ἐνυδρείου ὡς ἀναπόσπαστον μέρος τῆς ὑπηρεσίας τῆς ἰχθυοκομίας.

§259ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὑποβάλετε τροπολογίαν.

§260Γ. ΠΩΠ. Ἀνέγνωσα ἔκθεσιν ξένου ἐπιστήμονος ἀπευθυνομένην πρὸς Ἕλληνα ἐπιστήμονα, λέγουσαν ὅτι τὸ μέγα ἐνυδρεῖον τῆς Νεαπόλεως εἶναι ἀπολύτως χρήσιμον δι’ ἐπιστημονικὰς ἐργασίας, διότι ἔχουσιν αἱ παρατηρήσεις ἐξαντληθῆ. Τὸ ἐνυδρεῖον ἐν Ἑλλάδι θὰ ἠδύνατο νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὸν ἐπιστημονικὸν κόσμον πρὸς σπουδὴν τῶν ἑλληνικῶν θαλασσῶν, τῶν ὁποίων ὁ βυθὸς δὲν εἶναι ἐξηρευνημένος. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐν τῇ αὐτῇ ἐκθέσει παρετήρησα ὅτι προκειμένου εἰδικῶς περὶ τῆς σπογγαλιείας μελετᾶται ὑπὸ τοῦ ἐπιστημονικοῦ κόσμου ὁ τρόπος τῆς ἐμφυτεύσεως σπόγγων καὶ ἐκεῖ ἔνθα δὲν ὑπάρχουσι. Θὰ ἦτο δυνατὸν εἰς τὸ ἐνυδρεῖον νὰ γίνωσι καὶ τοιαῦται παρατηρήσεις. Βλέπετε κατὰ πόσον εἶναι χρήσιμον καὶ συναφὲς πρὸς τὸ νομοσχέδιον, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου καὶ ἐγὼ ἀπροκαλύπτως εἶμαι κεκηρυγμένος.

§261Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Καὶ ἐγὼ συνηγορῶ.

§262Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς Ψαρῶν κακῶς σχετίζει τὸ ἐνυδρεῖον μὲ τὸ ἰχθυοτροφεῖον, διότι ἄλλην ἀποστολὴν ἔχει τὸ ἓν καὶ ἄλλην τὸ ἄλλο. Ἰχθυοτροφεῖα ἵδρυσαν εἰς ὅλον τὸν κόσμον. Ἡ Ἰταλία ἵδρυσεν εἰς πολλοὺς κόλπους της, ἡμεῖς δὲ δυνάμεθα κάλλιστα νὰ ἱδρύσωμεν εἰς τὸν Παγασιτικὸν κόλπον.

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Εἶτα ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§264ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 7.

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκδικάσεως τῶν μεταξὺ ἐργατῶν καὶ ἐργοδοτῶν διαφορῶν περὶ πληρωμῆς ἐργατικῶν μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων».

§266Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Εἶχε ληφθῆ ἀπόφασις ν’ ἀποχωρισθῶσιν ἐκ τῆς ἀρχικῆς προτάσεως νόμου τὰ τρία πρῶτα ἄρθρα, τὰ δὲ ἄλλα ἀποτελέσαντα ἴδιον νομοσχέδιον, ἀφοῦ ἐπεξεργασθῶσιν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς ἐπιτροπὴν πρὸς ἐπεξεργασίαν αὐτῶν.

§267ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀναγινώσκεται τὸ σχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 1 ἕως 4 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 5ον). (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 5 ὡς καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα). Ἐπὶ τοῦ συνόλου ὁ κ. Πετμεζᾶς.

§269ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἐπεθύμουν, κύριε Πρόεδρε, νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς, ὅτι αὐτό, τὸ ὁποῖον ψηφίζομεν, δὲν εἶναι κυρίως προστασία ἐργατικὴ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν ψηφισθῇ καὶ ἐκεῖνο, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἀπεχωρίσθη τὸ σήμερον ψηφιζόμενον.

§270ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ψηφισθῇ.

§271ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται μόνον περὶ αὐτοῦ. Τὸ ψηφισθὲν νομοσχέδιον παρεπέμφθη εἰς ἐπιτροπήν, ἡ δ’ ἐπιτροπὴ συνέταξεν ἔκθεσιν, ἡ ὁποία περιέχει μερικὰς τροποποιήσεις ὑπαγορευθείσας ἐκ πνεύματος ἐπεκτάσεως τῆς προστασίας τοῦ νομοσχεδίου καὶ εἰς ἄλλας ἐπαγγελματικὰς τάξεις λαμβανούσας μισθὸν προσωπικῆς ἐργασίας. Ἐπ’ αὐτῶν τῶν τροποποιήσεων, αἱ ὁποῖαι δὲν στηρίζονται κυρίως ἐπὶ τῆς ἰδέας τῆς ἐργατικῆς προστασίας, ἀλλ’ αἱ ὁποῖαι, ὅπως καὶ τὸ νομοσχέδιον τὸ κατασκευασθὲν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς προτάσεως τοῦ κ. Θεοδωροπούλου, ἀποβλέπουσιν εἰς τὴν εἰσαγωγὴν ὀλιγοδαπάνου διαδικασίας τοιούτων ἐξ ἀντιμισθίας προσωπικῆς ἐργασίας μικροδιαφορῶν καὶ εἰς ἄλλα τινὰ ἐπειγούσης νομοθετικῆς ῥυθμίσεως μέτρα, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του, ὥστε νὰ ἔχωμεν δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἂν ἀποδέχεται τὰς τροποποιήσεις τῆς ἐπιτροπῆς. Σήμερον ἐψηφίσαμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀλλ’ ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἔχωμεν δεδηλωμένην τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν προτάσεων τῆς ἐπιτροπῆς, ἂν καὶ κατὰ πόσον αἱ προτάσεις αὗται θὰ γίνωσι δεκταί, διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ἠθικῶς νὰ τὰς ὑποστηρίξωμεν. (Μεθ’ ὃ ψηφίζεται τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§272ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ Συζήτησις κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων ͵ΓΤΝΔʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3354) νόμου περὶ ἱδρύσεως ἐν Ἀθήναις Νοσοκομείου τῶν ἀφροδισίων νοσημάτων ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «Νοσοκομεῖον Ἀνδρέου Συγγροῦ». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§273Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν θὰ ἦτο ὀρθότερον νὰ τεθῇ ὅτι, ἂν κωλύεται ὁ καθηγητής, νὰ τὸν ἀναπληροῖ ὁ ἀναπληρωτὴς καὶ τούτου κωλυομένου ὁ νόμιμος ἀναπληρωτής.

§274ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἂς ἀρκεσθῶμεν εἰς ἕνα ἀναπληρωτήν. (Ψηφίζεται τὸ 1ον ἄρθρον ὡς καὶ τὸ 2ον).

§275ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§276Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὡς παρατηρῶ, χάρις εἰς τοὺς ἀτρύτους κόπους καὶ μερίμνας τῆς κ. Συγγροῦ τὸ Νοσοκομεῖον αὐτὸ θὰ κατασταθῇ πανελλήνιον· φρονῶ λοιπὸν ὅτι ὁ μισθὸς τοῦ διαχειριστοῦ δέον ν’ αὐξηθῇ. Εἶναι, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, 150 δρχ. κατὰ μῆνα εἰς τὸν παλαιὸν νόμον· ἂν προσθέσωμεν 50 δρχ. ἀκόμη, νομίζω ὅτι δὲν εἶναί τι μέγα.

§277ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 3).

§278ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται). Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Σκάση. (Ἀπορρίπτεται δι’ ἀναστάσεως καὶ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 4 ὡς ἔχει). Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται). Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ προστεθῇ· «διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος ἑκάστοτε ἐκδιδομένου». Τὸ ἀπεδέχθη καὶ ὁ κ. Ὑπουργός.

§279Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὡς ἄρθρον 9 νὰ προστεθῇ τὸ ἑξῆς: «Ἐὰν ἐν τῷ μέλλοντι ἱδρυθῇ ἰδία πτέρυξ πρὸς νοσηλείαν τῶν ἀπόρων ἀρρένων ἀρρώστων, μεταφέρεται εἰς ταύτην τὸ ἐν τῷ ἰσογείῳ τοῦ προσθίου διαμερίσματος τοῦ Νοσοκομείου ἐπὶ τῷ σκοπῷ τούτῳ συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 3 τοῦ νόμου ΓΤΝΔʹ ὑπάρχον ἴδιον τμῆμα ὡς καὶ τὸ ἰατρεῖον τῶν ἐξωτερικῶν ἀρρένων ἀσθενῶν». Τοῦτο δέ, διότι ὑπάρχει εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοιαύτη διάταξις, καὶ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἤθελεν ἱδρυθῆ νέα πτέρυξ, δὲν θὰ ἦτο τοιαύτη, λόγῳ τοῦ κωλύματος, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει.

§280ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροποποίησις αὕτη.

§281ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προστίθεται λοιπὸν ὡς ἄρθρον 9ον ἡ τροπολογία τοῦ κ. Κουτούπη καὶ γίνεται δεκτή. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου). Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται, γενομένης δεκτῆς τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Κουτούπη.

§282ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ 9ον, κ. Πρόεδρε, ὡς ἐψηφίσθη προχθές.

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποστολῆς εἰς Ἑσπερίαν ὑποτρόφου πρὸς σπουδὴν τῆς ἰχθυοτροφίας καὶ ὀστρεοτροφίας καὶ περὶ μετακλήσεως ἀλλοδαπῶν ἰχθυοκόμων καὶ ὀστρεοτρόφων». (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§284ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ 14ον τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς.

§285ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκδικάσεως τῶν μεταξὺ ἐργατῶν καὶ ἐργοδοτῶν διαφορῶν καὶ περὶ πληρωμῆς ἐργατικῶν μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων». (Γίνονται δεκτὰ τὰ δύο πρῶτα ἄρθρα). Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§286ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἐνταῦθα, Κύριοι, ἔχω τροπολογίαν. Διὰ τῆς τροπολογίας μου λαμβάνεται πρόνοια ἐπιπρόσθετος ἐπὶ τῶν ἑξῆς δύο θεμάτων· πρῶτον, ὅπως ἐκτὸς τῶν τοπικῶν Ἀρχῶν καὶ τῶν ἐπαγγελματικῶν σωματείων, τὰ ὁποῖα ὑποχρεοῦνται, ὅπως παρέχωσι πληροφορίας εἰς τὸ τμῆμα τῆς ἐργασίας, ὑποχρεῶνται πρὸς τοῦτο καὶ οἱ βιομήχανοι. Ὑπάρχει μία παράλειψις, ἡ ὁποία θὰ καταστήσῃ προβληματικὴν ἴσως τὴν λειτουργίαν τοῦ Γραφείου τῆς ἐργασίας, ὅταν μόνον ἀπέναντι τῶν ὠργανωμένων βιομηχανικῶν σωματείων ἔχωμεν δικαίωμα ἐξαναγκασμοῦ πρὸς παροχὴν πληροφοριῶν καὶ δὲν τὸ ἔχωμεν ἀπέναντι τῶν ἀτομικῶς ἐνεργούντων βιομηχάνων. Ἄλλη τροπολογία μου ἀφορᾷ τὸ ἑξῆς· μεταξὺ τῶν προσώπων, τῶν ἀποτελούντων τὸ συμβούλιον τῆς ἐργασίας, δὲν εἶναι δυστυχῶς ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν μεταλλείων, λέγω δὲ δυστυχῶς, διότι οἱ μεταλλευτικοὶ ἐργάται δὲν ἔχουσιν ἐν τῷ συμβουλίῳ τῆς ἐργασίας κανένα ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δύνανται ν’ ἀντιληφθῶσι τὰς ἀνάγκας των καὶ προστατεύσωσι καλλίτερον τὰ συμφέροντά των. Τέλος ἑτέρα τροπολογία μου ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐν τῷ αὐτῷ συμβουλίῳ τῆς ἐργασίας ἀντιπροσώπευσιν τῶν ἐμποροϋπαλλήλων. Πολυπληθὴς ἐργατικὴ τάξις, ἐργατικὴ τάξις ἀξία πάσης προστασίας ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, ἡ τάξις τῶν ἐμποροϋπαλλήλων, δὲν ἀντιπροσωπεύεται παντάπασιν ἐν τῷ συμβουλίῳ τῆς ἐργασίας, ἐνῷ ἠδύνατο ν’ ἀντιπροσωπευθῇ ἐν αὐτῷ δι’ ἑνὸς τοὐλάχιστον ἀντιπροσώπου πάντων τῶν συλλόγων ἐμποροϋπαλλήλων τῶν ἱδρυμένων ἐν Ἑλλάδι. Νομίζω ὅτι δύνανται νὰ γίνωσι δεκταὶ πᾶσαι αἱ τροπολογίαι μου αὗται.

§287Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πάντα τὰ γνωμοδοτικὰ συμβούλια τῶν τμημάτων ἀποτελοῦσιν ἓν ἑνιαῖον συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἑκάστοτε δύναται νὰ καλῇ ὁ Ὑπουργὸς εἰς γνωμοδότησιν. Ἑπομένως, ἐὰν ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος μετάσχῃ καὶ τοῦ συμβουλίου τῆς ἐργασίας, θὰ ἔχῃ δύο ἀντιπροσώπους καὶ δύο ψήφους.

§288Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Νὰ τεθῇ διὰ τοῦ αὐτοῦ προσώπου.

§289ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ μετέχῃ τοῦ συμβουλίου τῆς ἐργασίας εἷς ἀντιπρόσωπος τοῦ συλλόγου τῶν ἐμποροϋπαλλήλων καὶ ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ ἐμπορικοῦ συλλόγου εἰς τὸ συμβούλιον τοῦ ἐμπορίου.

§290Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ Πρόεδρος, ἐὰν θέλητε. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3ον, ὡς ἐτροποποιήθη).

§291ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Γίνεται δεκτὴ καὶ ἡ προσθήκη τοῦ ἀντιπροσώπου τῶν ἐμποροϋπαλλήλων.

§292ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται νὰ προστεθῇ ὡς ἄρθρον 4 τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ὁ ἀριθμὸς 3 τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ ͵ΓϠΛΒʹ νόμου τοῦ 1911 ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ ἑξῆς: «γʹ) Εἷς ἀντιπρόσωπος τῶν καθ’ ὅλον τὸ Κράτος συλλόγων ἐμποροϋπαλλήλων».

§293Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καὶ ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν μεταλλείων.

§294ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν νόμων ͵ΓΩΚΓʹ περὶ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου καὶ ͵ΓΩΚΕʹ περὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προλήψεως καὶ καταπολεμήσεως νόσων τῶν δένδρων καὶ ἄλλων φυτῶν».

§295Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐὰν καλῶς ἐνθυμῶμαι, διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲν καθορίζονται ποῖα εἶναι τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐξασφαλίσωσι τὴν τήρησιν.

§296Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐταὶ εἶναι λεπτομέρειαι. Ἂς ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν.

§297ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Συζήτησις κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κανονισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν σιδηροδρομικῶν καὶ τροχιοδρομικῶν ὑπαλλήλων». (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–6 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§298Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ ἐνάτη πρότασις νόμου παρακαλῶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν.

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ἐπιτροπὴν θὰ καταρτίσῃ ἡ Βουλή;

§300ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. Ὑμεῖς, κύριε Πρόεδρε.

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 8, 55′ μ. μ.).