1911.12.02

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 182.

τῆς 2ας Δεκεμβρίου 1911.

(Παρασκευή, ὥρα 4 καὶ 25′)

Προεδρία κ. Ἰωάννου Δ. Τσιριμώκου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀναγινώσκονται τὰ Πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ ἄνευ τινὸς ἀντιρρήσεως). Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλήν: 1) Ὁ ἐκ Πύργου πιλοποιὸς Ἀναστ. Μπελιγρᾶς καταγγέλλει τὸν ὑπάλληλον τῆς Εἰσαγγελίας Π. Γεννηματᾶν. 2) Ὁ κτηματικὸς σύλλογος Βραχνεΐκων αἰτεῖται κατάργησιν τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ τῶν ἐλαιοπυρήνων. 3) Ὁ ἐκ Ληξουρίου ἱστοριοδίφης Ἠλ. Τσιτσέλας αἰτεῖται βοήθημα πρὸς ἔκδοσιν ἱστορικοῦ συγγράμματος. 4) Δημοδιδάσκαλοι Σικυῶνος αἰτοῦνται ἐπιψήφισιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων. 5) Κάτοικοι Μαλανδρίνου αἰτοῦνται προαγωγὴν τοῦ σχολείου των. 6) Ὁ ἐν τῷ Σωφρονιστηρίῳ Κερκύρας Γερ. Μαζαράκης αἰτεῖται ν’ ἀποσταλῇ ἰατρὸς πρὸς ἐξέτασίν του, ὄντος ἀσθενοῦς. 7) Κάτοικοι τῶν χωρίων Καρδακάτων, Κατωχωρίου καὶ Στεράτων αἰτοῦνται, ὅπως τὸ Δικαστήριον ἱδρυθῇ εἰς Καρδακᾶτα. 8) Ἡ ἐκ Γαλαξειδίου Αἰκατερίνη Τζουγάνη αἰτεῖται βοήθημα, φονευθέντος τοῦ υἱοῦ της κατὰ τὸ ναυτικὸν κίνημα. Ὁ βουλευτὴς Ἀρκαδίας κ. Θ. Πέρρος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἢ προσθήκην ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ «περὶ συστάσεως δήμων καὶ κοινοτήτων» νομοσχεδίου. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Π. Ἀγγελίδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως δήμων καὶ κοινοτήτων». Οἱ βουλευταὶ κύριοι Ἰ. Χριστοδουλιάς καὶ Ἰ. Κουρκουμέλης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ διαθέσεως ποσοῦ μέχρι δραχ. 6294 ἐκ τῶν ὀφειλομένων ἐκ τῆς δημοτικῆς ὁδοποιίας εἰς τὸν δῆμον Κτημενίων πρὸς κατασκευὴν ὑδραγωγείων ἐν τῇ κωμοπόλει Φουρνᾶ, πρωτευούσῃ τοῦ δήμου». Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Κασίμης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 198 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως δήμων καὶ κοινοτήτων». Οἱ βουλευταὶ κύριοι Χ. Δικαῖος καὶ Π. Κασίμης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως δήμων καὶ κοινοτήτων». Οἱ βουλευταὶ κύριοι Γ. Κοσόνας καὶ Ἰωάν. Μπουρνιᾶς ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ ὑπαγωγῆς τοῦ δήμου Αὐλίδος εἰς τὴν ἐπαρχίαν Χαλκίδος τοῦ νομοῦ Εὐβοίας διοικητικῶς, καὶ δικαστικῶς εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Πρωτοδικείου Χαλκίδος». Οἱ βουλευταὶ κύριοι Π. Ἰατρόπουλος, Μ. Πιπιλῆς καὶ Ἰ. Χρυσοβελόνης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ ἐδαφ. 2 τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ νόμου ΥΜΒʹ τῆς 26 Αὐγούστου 1883». Οἱ βουλευταὶ κύριοι Ἰ. Κουρκουμέλης, Ν. Στράτος καὶ Ἰ. Χριστοδουλιᾶς ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ διαθέσεως ποσοῦ μέχρι δραχ. 6.000 ἐκ τῶν χρημάτων τῆς δημοτικῆς ὁδοποιίας τοῦ δήμου Ὠλενίας πρὸς διόρθωσιν τοῦ ὑδραγωγείου τοῦ χωρίου Ἀγγελοκάστρου τοῦ αὐτοῦ δήμου». Οἱ βουλευταὶ κύριοι Ἀ. Γρίβας, Ν. Στράτος, Ἐ. Σουλτάνης, Ἰ. Κουρκουμέλης, Ν. Χρυσόγελος καὶ Ἐ. Λαμπρακάκης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ ὑπαγωγῆς τοῦ δήμου Οἰνιαδῶν τῆς ἐπαρχίας Ξηρομέρου οἰκονομικῶς καὶ ἀστυνομικῶς εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μεσολογγίου». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Τσαξίρης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 57 τοῦ σχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς «περὶ συστάσεως δήμων καὶ κοινοτήτων». Ὁ αὐτὸς κ. Βουλευτὴς ὑποβάλλει προσθήκην ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 186 τοῦ σχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς «περὶ συστάσεως δήμων καὶ κοινοτήτων». Οἱ βουλευταὶ κύριοι Ἰ. Ἀκρίδας καὶ Γ. Ποῦλος ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου περὶ διαθέσεως δραχ. 12958 τῆς δημοτικῆς ὁδοποιίας τοῦ δήμου Παμφίας πρὸς κατασκευὴν ὑδραγωγείου ἐν Πετροχωρίῳ καὶ κατασκευὴν τοῦ μέχρι Γραμμάτικα τμήματος τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοῦ Κεφαλοβρύσεως–Πλατάνι· Οἱ βουλευταὶ κύριοι Σ. Θεοδωρόπουλος, Ἐ. Λαμπρακάκης καὶ Μ. Νεγροπόντης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ ἀπονομῆς προνομίου εὑρεσιτεχνίας εἰς τὸν Ν. Βῆχον, κάτοικον Ἀθηνῶν». Οἱ βουλευταὶ κύριοι Ἀ. Σκιαδαρέσης, Κ. Ζαβιτσᾶνος, Κ. Κατηφόρης καὶ Λ. Κογεβίνας ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως δήμων καὶ κοινοτήτων». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἱδρύσεως παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν θέσεως διαγγελέως». Ἅπαντα θέλουσιν ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημ. Συζητ., Τεῦχος Βʹ). Οἱ βουλευταὶ κύριοι Κουτσοπέταλος καὶ Ῥαφτόπουλος αἰτοῦνται ἄδειαν. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ὅσαι ἀφορῶσι τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῶσι, διότι μοὶ ἐγνωστοποίησεν οὗτος ὅτι λόγῳ ἀσθενείας δὲν θὰ προσέλθῃ. Οἱ βουλευταὶ κύριοι Π. Ἀραβαντινός, Γ. Βλάσης, Σ. Χαντζάρης καὶ Ἰ. Κουρκουμέλης ἐρωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τίνα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ πρὸς διάσπασιν τοῦ τρὰστ τῶν σαπωνοποιῶν, δι’ οὗ ὑπετιμήθησαν οἱ ἐλαιοπυρῆνες πρὸς βλάβην τῆς γεωργικῆς τάξεως.

§2Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ θέλετε τὴν ἀναβολήν;

§4Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὄχι.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ δὲν θέλετε, δὲν θὰ λάβητε τὸν λόγον παρὰ ὅταν ἀπαντήσῃ ὁ Ὑπουργός.

§6Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐγὼ θὰ ὁμιλήσω πέντε λεπτὰ συναφῆ. Δὲν δύναται νὰ ἐξαρτηθῇ τὸ δικαίωμά μου ἀπὸ τὸν Ὑπουργόν. Ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν χθές, ἀλλὰ δὲν μοὶ ἀπήντησεν οὔτε χθὲς οὔτε σήμερον.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω πρὶν ζητήσητε νὰ λάβητε τὸν λόγον, ν’ ἀναγνώσητε τὴν σχετικὴν διάταξιν τοῦ Κανονισμοῦ, καὶ ἂν νομίζητε....

§8Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν δύναται νὰ μοὶ ματαιώσῃ τὸ δικαίωμα, κύριε Πρόεδρε, ἡ ἄρνησις ἀπαντήσεως. Δὲν θέλω νὰ κάμω ἐπερώτησιν. Διατί νὰ μὴ ὁμιλήσω πέντε λεπτά; Ἁπλούστατον θέμα εἶναι.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον συνάδελφον νὰ μὴ ἐπιμείνῃ νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοιαύτη ἐξαίρεσις.

§10Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Θὰ προηγηθῇ ὅμως ἡ ἐπερώτησίς μου, κύριε Πρόεδρε. Παρακαλῶ νὰ τὴν ἀναγράψητε ὡς ἐπερώτησιν: «διατί δὲν ἀπήντησεν ὁ Ὑπουργός;».

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, ὡς ἐπερώτησιν. Καὶ πάλιν θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ Κανονισμός. Ὁ κ. Λαζαρῆς ἔχει τὸν λόγον, ὅπως καταθέσῃ ἀναφοράν.

§12Δ. ΛΑΖΑΡΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἀναφορὰν 1) τῶν κατοίκων τῶν χωρίων τοῦ δήμου Πέτρας τῆς ἐπαρχίας Λεβαδείας Μαζίου, Μουλκίου, Σιάχου, Βρασταμίτας κλπ. περὶ ἀπαλλαγῆς των ἐκ τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν τοῦ 1910. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι οἱ κάτοικοι οὗτοι ἔπαθον ἀπὸ πλήμμυραν καὶ κατὰ τὴν 6 Ἰουνίου καὶ κατὰ τὴν 18 Αὐγούστου καὶ τὴν 5 Νοεμβρίου πάλιν ἀπὸ πλήμμυραν, καὶ παρακαλῶ τὸ Ὑπουργεῖον, ὅπως λάβῃ ταύτην ὑπ’ ὄψιν. Ἐπίσης 2) ὑποβάλλω ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῆς κοινότητος Βρασταμίτας περὶ προστασίας τῶν ὑποδιδασκάλων καὶ ὑπὲρ ψηφίσεως τοῦ περὶ ἀγροτικῶν διδασκάλων νομοσχεδίου. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη περιλαμβάνεται ἐν τῷ ἑτέρῳ νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, τῷ περὶ ὀργανώσεως τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Παρακαλῶ ἂς τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του. 3) Ὑποβάλλω ὁμοίαν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Σουβάλας ἐναντίον τοῦ τε Ἐπισκόπου Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος καὶ τοῦ ἱερέως Παπαναστασίου Πλατιᾶ τοῦ χωρίου τούτου, οἱ ὁποῖοι κατηγοροῦνται διὰ διαφόρους πράξεις· ἰδίως ὁ ἱερεὺς οὗτος κατηγορεῖται ὅτι ἔδωκεν ἄδειαν γάμου παρανόμως εἰς τὸν ἀδελφόν του, τὸν δὲ ἀνεψιόν του ἔδωκεν εἰς τὴν γυναικαδέλφην του. Ἐπίσης ἐξύβρισε τὴν διδασκάλισσαν τοῦ χωρίου· τὴν εἶπε «βρώμαν» κτλ. Εἶναι διάφοροι ἐκφράσεις ἐν τῇ ἀναφορᾷ, τὰς ὁποίας θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργός. Τοιοῦτος ἱερεὺς ὑποθέτω ὅτι πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ τιμωρηθῇ.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Χ. Μεϊτάνης καὶ Ἀ. Φωτήλας ἐρωτῶσι τίνα μέτρα ἔλαβε τὸ Φρουραρχεῖον Πατρῶν κατὰ τοῦ ταγματάρχου τοῦ πεζικοῦ Πολυχρονοπούλου βιαιοπραγήσαντος κατὰ τοῦ Κ. Δρούκα διευθυντοῦ σχολῆς σκοπευτικῆς. Ἐὰν δὲν ἔχῃ σχετικὰς πληροφορίας, νὰ ζητηθῶσιν αὗται τηλεγραφικῶς.

§14ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Διετάχθη ἡ ἐνέργεια προανακρίσεως ἐνόρκου, καὶ ἀναμένω τὸ ἀποτέλεσμα, διὰ νὰ τὸ ἀνακοινώσω.

§15ΑΛ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Θέλω παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως, ἐὰν ἀποδειχθῶσιν ἀληθῆ τὰ καταγγελλόμενα ὑπὸ τοῦ Κ. Δρούκα, τιμωρήσῃ αὐστηρότατα τὸν παρανομήσαντα αὐτὸν ταγματάρχην.

§16ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ μοὶ κάμητε τοιαύτην παράκλησιν. Θὰ ἦτο τὸ ἐναντίον παράλειψις καθήκοντος ἐκ μέρους μου. Ἐὰν ἡ ἀνάκρισις ἀποδείξῃ τὰ καταγγελλόμενα ἀληθῆ, θὰ λάβω τὰ προσήκοντα μέτρα.

§17ΑΛ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Παρήλθεν ἡ ἐποχή, κατὰ τὴν ὁποίαν ἠδύναντο νὰ μὴ φέρωσιν εὐθύνην οἱ βιαιοπραγοῦντες.

§18Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Ἐγὼ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ παρακαλέσω, εἶναι νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ ἀνάκρισις, καί, ἐὰν ἔχῃ ἄδικον, εἶμαι πεπεισμένος ὅτι θὰ τιμωρηθῇ ὁ πταίστης.

§19ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διέταξα ἐπειγόντως νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ ἔνορκος ἀνάκρισις.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σταμούλης ἔχει τὸν λόγον, ὅπως καταθέσῃ ἀναφοράν.

§21Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Αἱ πολιτικαὶ σχέσεις, κύριοι Βουλευταί, μεταξὺ ἰδιοκτητῶν καὶ κολληγῶν καθορίζονται διὰ τῶν ἐπὶ Τουρκοκρατίας ἰσχυόντων καὶ ἐντεῦθεν ἐθίμων καὶ δι’ ἰδιαιτέρων συμβάσεων. Εἰς τὸ χωρίον Καμινάδες (Καρδίτσης), τὸ ὁποῖον καὶ αὐτὸ κολληγικὸν χωρίον διέπεται ὑπ’ αὐτῶν τῶν σχέσεων, παρέχονται εἰς τοὺς κολλήγας κατὰ δικαίωμα ἐκ τῶν ἐθίμων αὐτῶν καὶ ἐκ τῆς ἰδιαιτέρας συμβάσεως, τὴν ὁποίαν ἔχουσι μετὰ τῶν ἰδιοκτητῶν, ὡρισμένα τινὰ εἴδη, ἰδίως ὄσπρια, τὰ ὁποῖα σπείρουσιν ἐντὸς τῶν καλαμβοκίων, ἵνα τὰ καρπῶνται οἱ ἴδιοι. Οἱ ἰδιοκτῆται ἐφέτος παρὰ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχουσιν, ἐζήτησαν νὰ καρπωθῶσιν ὀφέλη καὶ ἐκ τοῦ εἰσοδήματος τούτου τῶν ὀσπρίων, τὰ ὁποῖα, ὡς σᾶς εἶπον, σπείρονται ἐντὸς τῶν ῥιζῶν τῶν καλαμβοκίων τούτων, καὶ διότι ἠρνήθησαν δικαιωματικῶς νὰ παράσχωσι τὸ τρίτον αὐτῶν εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας, ἀνηνέχθησαν οὗτοι εἰς τὰς Ἀρχάς. Ἔλειπε βεβαίως ὁ νῦν εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Καρδίτσῃ Πλημμελειοδικῶν πρώην συνάδελφος ἡμῶν κ. Γιαμαρέλος, ὁ ὁποῖος ἐχρειάζετο, διὰ νὰ θέσῃ τὸ ζήτημα ἐκεῖ, ὅπου ἔθηκεν αὐτὸ σήμερον. Ὡς εἴδετε προχθές, διεβιβάσθησαν τηλεγραφικῶς παράπονα ἐκεῖθεν πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν· ἀνηνέχθη τὸ ζήτημα καὶ ἄλλοτε ἐδῶ· καὶ ἤδη διὰ τῆς ἀναφορᾶς ζητοῦσιν οἱ κολλῆγαι, ἵνα τὰ δικαιώματά των εἶναι σεβαστά, καί, ὅπως διὰ τοῦ τηλεγραφήματός των προχθὲς ὁ εἰσαγγελεὺς τῶν Πλημμελειοδικῶν Καρδίτσης εἶπε, τὰ ἔθιμα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραβιάζωνται. Αὐτὸ λοιπὸν ζητοῦσι καὶ αὐτοὶ διὰ τῆς ἀναφορᾶς των, ἵνα τὰ ἔθιμα, ἐφ’ ὧν στηρίζονται τὰ δικαιώματά των, ὡς καὶ αἱ ἰδιαίτεραι συμβάσεις, εἶναι σεβαστά. Αἱ δικαστικαὶ Ἀρχαὶ ἔχουσαι ἐσφαλμένην ἀντίληψιν περὶ τῆς προστασίας τῆς ἰδιοκτησίας παρέπεμψε τοὺς κατοίκους εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον. Οἱ ἄνθρωποι πρὸ τοιαύτης καταστάσεως εὑρισκόμενοι ἐν τελείᾳ ἀπογνώσει ὑποβάλλουσι τὴν ἀναφορὰν αὐτήν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης — διότι εἰς τὴν ἁρμοδιότητα αὐτοῦ ὑπάγεται — νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὴν ἀναφορὰν αὐτῶν, συνιστῶν εἰς τὰς δικαστικὰς Ἀρχὰς ὅτι δικαιώματα, τὰ ὁποῖα στηρίζονται ἐπὶ τῶν ἐθίμων, τὰ ὁποῖα καὶ αὐτὰ εἶναι νόμος, ὀφείλουσιν αἱ δικαστικαὶ Ἀρχαὶ νὰ σέβωνται. Καταθέτω τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν νὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν.

§22Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Νὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, παρακαλῶ.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χαριτᾶτος ἔχει τὸν λόγον, ὅπως καταθέσῃ ἀναφορὰν κατοίκων τοῦ χωρίου Κουμεντορᾶτα τῆς Κεφαλληνίας.

§24Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, πλεῖστοι τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Κουμεντορᾶτα τοῦ δήμου Πρόννων τῆς Κεφαλληνίας μεταβαίνουσιν ἐτησίως εἰς τὸ Ἀγρίνιον διὰ γεωργικὴν ἐργασίαν· ἐκεῖ δ’ ἔχοντες ἀνάγκην ξύλων διὰ τὰς ἀξίνας των μεταβαίνουσιν εἰς τὸ παρακείμενον τοῦ Δημοσίου δάσος καὶ κόπτουσι μέχρι τοῦδε. Ἤδη παρεμβάλλονται πρὸς αὐτοὺς μυρία προσκόμματα· ζητεῖται ἀπὸ ἕκαστον τούτων ἄδεια ὑλοτομίας διὰ τὴν καταβολὴν τοῦ φόρου καὶ μυρίαι ἄλλαι διατυπώσεις. Οἱ ἄνθρωποι οὗτοι εἶναι πρόθυμοι νὰ καταβάλλωσι τὸν φόρον καὶ ζητοῦσιν, ὅπως διαταχθῇ ὁ ἁρμόδιος ἐκεῖ δασάρχης νὰ τοῖς ἐπιτρέψῃ νὰ λαμβάνωσιν ἐκ τῶν ξύλων τοῦ δάσους τὰ διὰ τὰ ἐργαλεῖά των ξύλα ἐλευθέρως. Παρακαλῶ νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ὑπ’ ἀριθ. 7, 8 καὶ 9 ἀναφοραὶ ἀναβάλλονται, ἀπουσιάζοντος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ παρακαλέσαντος ν’ ἀναβληθῶσι, διότι λόγῳ ἀσθενείας δὲν δύναται νὰ προσέλθῃ ἐν τῇ Βουλῇ. Ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Πύργου περὶ ἀπαλλαγῆς φόρου ἀμπέλων τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Χρυσοστάλης.

§26Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων Πύργου καὶ Ἀνδρονιάνοι τῆς Καρυστίας δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι εἶναι οἱ ἀτυχέστεροι τῶν κατοίκων τῆς Ἑλλάδος· διότι, ἐνῷ τὰ χωρία των εἶναι ᾠκοδομημένα εἰς τὰ ὡραιότερα μέρη τῆς Εὐβοίας, αἱ δὲ γαῖαί των εἶναι γόνιμοι, μ’ ὅλα ταῦτα ἔχουσι νὰ πωλήσωσι τὸ κυριώτατον προϊόν των, τοὺς οἴνους τοὺς μέλανας τοὺς Κυμαϊκούς, ἀπὸ δεκαετίας καὶ ἐντεῦθεν· καὶ τοῦτο, διότι κατὰ τὸ 1899 καὶ ἐντεῦθεν δυναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι ἔδιδον δωρεὰν τοὺς οἴνους των, ἐὰν δὲν τοὺς ἔχυνον εἰς τὰς ὁδούς. Τῷ 1910, ὅτε ἤλπιζον νὰ πωλήσωσι καὶ αὐτοὶ τὸ προϊόν των αὐτό, ὁ Μάϊος ὁ δροσόλουστος μετεβλήθη δι’ αὐτοὺς εἰς θερμόλουστον διὰ τῶν βροχῶν του καὶ κατέστρεψε τελείως τὰς ἀμπέλους των. Εἰς τὰ ἴδια αὐτὰ χωρία καὶ κατὰ τὸ 1911 ἐπῆλθε τελεία καταστροφὴ εἰς τὰς ἀμπέλους των ἕνεκα πεσούσης χαλάζης μεγέθους καρύου, ἡ ὁποία δὲν ἀφῆκεν οὔτε ῥῶγα σταφυλῆς ἀπρόσβλητον. Ἕνεκα τούτου παρακαλοῦσι διὰ τῆς ὑπὸ συζήτησιν ἀναφορᾶς των τὴν Κυβέρνησιν οἱ δυστυχεῖς αὐτοὶ κτηματίαι νὰ τοὺς ἀπαλλάξῃ τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων τῶν τελευταίων ἐτῶν. Παράκλησις δικαιοτέρα ταύτης δὲν ὑπεβλήθη ποτὲ ἴσως εἰς τὴν Βουλήν· ἡ παράκλησις αὕτη ἦν σύμφωνος πρὸς τὴν παράκλησιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε σήμερον ὁ κ. Λαζαρῆς διά τινα χωρία τῆς Λεβαδείας. Ἡ παράκλησις ἐμοῦ συνηνωμένη μὲ τὴν τοῦ κ. Λαζαρῆ ἂς πείσωσι τὴν Κυβέρνησιν νὰ εὐαρεστηθῇ αὕτη νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, δι’ οὗ ν’ ἀπαλλαγῶσι τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων οἱ καταστραφέντες οὗτοι δυστυχεῖς χωρικοί, τοῦτο δὲ τώρα, ὅτε ἔχομεν εὐτυχῶς καὶ περισσεύματα, ὡς εὐχαρίστως μᾶς ἀνήγγειλεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός. Δὲν θὰ φέρῃ καὶ δυσκολίαν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου τούτου, συμποσουμένη καθ’ ὅλον τὸ Κράτος ὄχι εἰς πλείονας τῶν 50.000 δραχμῶν.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπουρνιᾶς ἔχει νὰ προσθέσῃ τι;

§28Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Πάντες συνηγοροῦμεν, κ. Πρόεδρε, ὑπὲρ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης, διότι ἡ αἴτησις τῶν κατοίκων τῶν χωρίων αὐτῶν εἶναι δικαιοτάτη, καθόσον ὄντως τὸ προϊόν τῶν ἀμπέλων των κατεστράφη καθ’ ὁλοκληρίαν.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σκιαδαρέσης ἔχει τὸν λόγον, ἵνα ὑποστηρίξῃ ἀναφορὰν περὶ ἀποξηράνσεως ἑλῶν. Ἀπουσιάζοντος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀναβάλλεται. Ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Λαρίσης περὶ ἀναστολῆς ἐπὶ τρίμηνον τῆς εἰσπράξεως φόρου ἀροτριώντων τὸν λόγον ἔχουσιν οἱ κύριοι Ἀγγελίδης καὶ Σχινᾶς.

§30Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Ἀναβάλλεται, κ. Πρόεδρε.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ ἀναφορᾶς τοῦ Παγκαπνεργατικοῦ Συλλόγου Βόλου περὶ ἐργατικῶν νομοσχεδίων τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Σχινᾶς.

§32Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Ὁ Παγκαπνεργατικὸς Σύλλογος Βόλου, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖται ἀπὸ 1000 περίπου μέλη, ἀνησυχήσας, φαίνεται, διότι δὲν ἐψηφίσθησαν μέχρι σήμερον πάντα τὰ ἐργατικὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἰσήγαγεν ἡ Κυβέρνησις, ἀπέστειλε τηλεγράφημα, διὰ τοῦ ὁποίου παραπονεῖται πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ παρακαλεῖ, ὅπως ψηφισθῶσιν ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον ταῦτα. Ἑνώνων καὶ τὰς ἰδικάς μου παρακλήσεις πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς παρακλήσεως τῶν ἐργατῶν παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ὅσῳ τὸ δυνατὸν ταχύτερον ὑποβάλῃ τὰ νομοσχέδια εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα ψηφίσῃ ταῦτα, διότι μέχρι σήμερον ὁμολογουμένως οἱ ἐργάται οὐδὲν ἔλαβον.

§33ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι δά!

§34Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Ἔλαβον βεβαίως κάτι τι, ἀλλ’ ὑπολείπονται πολλά.

§35Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπεσχέθη ὅτι θὰ ὑποβάλῃ, περὶ καπνοφυτειῶν.

§36Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Ὁ Παγκαπνεργατικὸς σύλλογος ζητεῖ νὰ ἀπαγορεύηται ἡ νοθεία τοῦ ἐξαγομένου καπνοῦ.

§37Γ. ΤΣΑΞΙΡΗΣ. Πρόκειται περὶ τῆς αἰτήσεως, τὴν ὁποίαν ὄχι μόνον ἡμεῖς, ἀλλ’ ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ συνιστᾷ, εὐτυχῶς δὲ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀναγνωρίζει τὸ δίκαιον αὐτῆς.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ ἀναφορᾶς τοῦ Λ. Δροσοπούλου περὶ εἰσαγωγῆς εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων ὁ κ. Νέγρης ἔχει τὸν λόγον.

§39Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Φοβοῦμαι, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἔρχεται ὀλίγον ἀργά. Εἶμαι πεπεισμένος ὅτι, ἐὰν εἶχεν ὑποβληθῆ πρίν, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θὰ εἶχε λάβει ὑπ’ ὄψιν αὐτήν, διότι, ὡς θ’ ἀκούσητε, μέγα ἄδικον γίνεται εἰς τὸ ἀναφερόμενον πρόσωπον. Ὁ νέος οὗτος Λ. Δροσόπουλος ἔρχεται 24ος κατὰ σειρὰν ἐπιτυχίας, ἀλλά, ὡς γνωστόν, ἐγένοντο πάντες δεκτοὶ μέχρι τοῦ 23ου, ἐγένετο δὲ δεκτὸς καὶ ὁ 25ος ὡς ἀνήκων εἰς ὑπόδουλον ἐπαρχίαν. Ἀνεδείχθη δὲ ὁ νέος Δροσόπουλος μεταξὺ τῶν πρώτων εἰς τὰ σπουδαιότερα μαθήματα, ἀλλὰ δυστυχῶς ἐξετασθεὶς εἰς τὴν Κοσμογραφίαν εἰς ζήτημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο ἀναγεγραμμένον εἰς τὸ πρόγραμμα, ἔλαβε βαθμόν, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τῆς ἐνάτης σειρᾶς, τὴν ὁποίαν εἶχε, τὸν ἔρριψεν εἰς τὴν 19ην, ὅτε δὲ ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν καὶ αἱ ξέναι γλῶσσαι, κατῆλθεν εἰς τὴν 24ην. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι πάντες οἱ μέχρι τοῦ 23ου ἐγένοντο δεκτοί, ὁ δὲ 25 ἐγένετο δεκτὸς ὡς καταγόμενος ἐκ τῆς ὑποδούλου, ἂν καὶ εἶχεν ἐξετασθῆ ὄχι ὡς ἀλλοδαπός, ἀλλ’ ὡς ἡμεδαπός. Ὡς πρὸς τὸν νέον Δροσόπουλον ἔχομεν καὶ ἄλλην εὐνοϊκὴν περίστασιν· ἔλαβεν ἐν συνόλῳ ποσοστὸν 971, ὁ δ’ ἐπιτυχὼν πρὸ αὐτοῦ ἔλαβεν ὡς ἔγγιστα τὸ αὐτό. Ἡ ἀδικία εἶναι προφανής, καὶ εἶμαι βέβαιος, κ. Πρωθυπουργέ, ὅτι, ἂν εἶναι ἀκόμη καιρός, θὰ φανῆτε χρήσιμος εἰς αὐτὸν τὸν νέον καὶ πολὺ δικαίως.

§40Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Ἐγὼ θὰ συστήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως λάβῃ ὅσον τὸ δυνατὸν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν τοῦ παραπονουμένου Δροσοπούλου.

§41ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη, κύριε Βουλευτά· τὸ ζήτημα εἶναι λελυμένον ἤδη.

§42Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Ὁ νέος οὗτος ἔχει πάντα τὰ προσόντα, ἔχει ἰδιαιτέραν εὐφυΐαν εἰς τὰ Μαθηματικά, εἶναι μεταξὺ τῶν πρώτων ἐκ τῶν ἐξετασθέντων εἰς μαθήματά τινα, εἰς τὴν ἀριθμητικήν, εἰς τὴν ἄλγεβραν καὶ εἰς τὴν γεωμετρίαν. Τὸ ἀδίκημα εἶναι προφανές. Ἀναγνωρίζω καὶ ἐγὼ ὅτι ἔρχεται ἀργὰ ἡ ἀναφορά, ἀλλὰ παρακαλῶ ν’ ἐκτιμηθῇ τὸ πρᾶγμα καὶ τῷ ἀποδοθῇ τὸ δίκαιον.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γκλαβᾶς.

§44Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, συνιστῶ ἐκθύμως τὴν ἀναφοράν, διότι πρόκειται περὶ ἀδικήματος ἀληθῶς.

§45Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Ὁ περὶ οὗ πρόκειται νέος, κύριοι συνάδελφοι, ἠδικήθη καταφώρως καὶ σκανδαλωδῶς, δύναμαι νὰ εἴπω. Ἐνῷ εἶναι 9ος μεταξὺ τῶν συνυποψηφίων εἰς τὰ οὐσιώδη μαθήματα, ἔρχεται κατόπιν νὰ ἐξετασθῇ εἰς τὴν Κοσμογραφίαν. Ἀλλά, ὅτε ὁ καθηγητὴς τῷ ἔδωκε τὸ θέμα, οὗτος εἶπεν εἰς τὸν καθηγητὴν ὅτι τὸ θέμα αὐτὸ εἶναι ἐκτὸς τοῦ προγράμματος. Ἐν τούτοις, καίτοι ἐκτὸς ἦτο τοῦ προγράμματος τὸ θέμα, τὸ διεπραγματεύθη. Ἀλλὰ τί συνέβη; Ἐκ τῶν τριῶν συνεξεταστῶν οἱ δύο καθηγηταὶ τῷ ἔδωκαν βαθμὸν 17, ὁ δὲ καθηγητὴς ἐκεῖνος τῷ ἔδωκε βαθμὸν 6. Βλέπετε λοιπὸν κολοσσιαίαν διαφοράν! Ἀλλὰ διατί ἐγένετο ἡ διαφορὰ αὕτη; Διότι ὁ καθηγητὴς ἐκεῖνος τὴν παρρησίαν τοῦ μαθητοῦ ἐθεώρησεν ὡς αὐθάδειαν καὶ διὰ τοῦτο δὲν τῷ ἔδωκε τὸν βαθμόν, τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ τῷ δώσῃ.

§46ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ εἶπεν αὐτὰ ὁ μαθητής, ὑπεβλήθησαν παράπονα, ἐξητάσθησαν καὶ ἀπερρίφθησαν.

§47Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ἔχω νὰ προσθέσω ἄλλο τι.

§48ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν βαθμολογίαν δὲν ἔχω δικαίωμα ἐπεμβάσεως καὶ κρίσεως ἄλλης παρ’ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. καθηγητής. Δὲν δύναμαι νὰ ἀκυρώσω διὰ τοῦτο τὴν ἐξέτασιν, ἀλλ’ ἐκ τῶν παραπόνων, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν, ἐπείσθην ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἀκυρότητος.

§49Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Ἀφοῦ ἐπείσθητε, δὲν δύναμαι νὰ εἴπω ἄλλο τί.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πολυχρονιάδης.

§51Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ παραιτοῦμαι.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φωτήλας.

§53Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Οἱ κάτοικοι Κερτεζίου παραπονοῦνται κατὰ τοῦ διευθύνοντος τὸ αὐτόθι ταχυδρομικὸν γραφεῖον δημοδιδασκάλου Ἀθ. Ἀναγνωστοπούλου καὶ δὲν ἀρκοῦνται εἰς ἀορίστους καταγγελίας, ἀλλὰ καταγγέλλουσιν ὡρισμένας παραβάσεις αὐτοῦ καὶ ὡς ἐργαζομένου μάλιστα παρὰ τῷ κ. δημάρχῳ, τοῦ ὁποίου εἶναι συγγενής. Δὲν ἔχω, Κύριοι, δυσκολίαν νὰ δώσω πίστιν εἰς τὰ καταγγελλόμενα, διότι ὁ ἐν λόγῳ δημοδιδάσκαλος ἔχει εἰς βάρος αὑτοῦ δύο βουλεύματα.

§54Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Ποῖος εἶναι αὐτός, κ. συνάδελφε;

§55Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὁ Ἀθ. Ἀναγνωστόπουλος, εἶπον.

§56Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Περὶ αὐτοῦ ἐπικρατεῖ ἀγαθωτάτη φήμη.

§57Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Τὰ βουλεύματα εἰς βάρος του ἀφορῶσι διαφόρους ἀποσφραγίσεις ἐπιστολῶν καὶ κατακρατήσεις τῶν περιεχομένων αὐτῶν.

§58Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Μήπως εἶναι ἀπαλλακτικὰ τὰ βουλεύματα; Διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οὐδεμία ὑπάρχει κατηγορία.

§59Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Ἐγὼ βεβαιῶ, Κύριοι, τὴν Βουλὴν ὅτι ὡς δικηγόρος τὸν ὑπερησπίσθην καὶ τὸν ἀπήλλαξα. Πρόκειται περὶ συκοφαντίας.

§60Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐκ τῶν βουλευμάτων ἀποδεικνύεται ἡ ἠθικὴ ὑπόστασις τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ. Ἡ ποινικὴ ὅμως καταδίωξις αὐτοῦ κωλύεται, διότι ἡ ζημία ἀφορᾷ τὸ Δημόσιον. (Θόρυβος).

§61Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε, δι’ αὔριον.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατάσσεται ἡ ἐγγραφὴ τοῦ κ. Κατσιμπίρη δι’ αὔριον. Ὁ κ. Χαντζάρης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ποῖα μέτρα ἐλήφθησαν ὑπὲρ τοῦ ἐνεχυροδανειστηρίου Κερκύρας καὶ ἰδίως ἂν θὰ παύσῃ ἡ ἐν αὐτῷ ἐξάντλησις τῶν κεφαλαίων διὰ τῶν ἐλλειμμάτων. Ἐπίσης ἐρωτᾷ ὁ κ. Χαντζάρης τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν διατί ὁ νομάρχης Κερκύρας δὲν ἀπεφάνθη ἐπὶ δύο ἀπὸ 16 μηνῶν ὑποβληθέντων ψηφισμάτων τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Μεσοχωριτῶν περὶ καταλληλοτέρας διαιρέσεως τοῦ δήμου εἰς ἐκλογικὰ τμήματα. Ἀμφότεραι ἀναβάλλονται. Ἐπίσης ὁ κ. Χαντζάρης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν διατί, ἐνῷ εἰς διαφόρους Φιλαρμονικὰς Ἑταιρείας ἀπεδόθη ὁ καταβληθεὶς δασμὸς εἰσαχθέντων μουσικῶν ὀργάνων, ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἐκδίδει ὁμοίαν διαταγὴν διὰ τὴν Φιλαρμονικὴν ἀδελφότητα Λευκιμμαίων εἰσαγαγοῦσαν πρὸ μηνῶν ὄργανα διὰ τὸν μουσικόν της θίασον καὶ πληρώσασαν τὸν δασμόν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τούτου ἀπαντᾷ ὅτι ἐλήφθη τὸ μέτρον ν’ ἀποδοθῶσι τὰ καταβληθέντα συνεπείᾳ ἑρμηνείας τοῦ νόμου ἐσφαλμένης. Ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 19 διαγράφεται. Ὁ κ. Πατσουράκος ἐρωτᾷ διατί δὲν ἀπελύθησαν εἰσέτι οἱ ὑπηρετοῦντες κληρωτοὶ χωροφύλακες τοῦ 1909 καίπερ συμπληρώσαντες τὴν διετῆ των θητείαν.

§63ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τῇ βάσει νομίμου διατάξεως ἐκρατήθησαν. Γνωρίζετε καλῶς ὅτι οἱ ἐθελονταὶ εἶναι ὀλίγοι καὶ κατ’ ἀνάγκην ἐκρατήθησαν οὗτοι διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς χωροφυλακῆς.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πατσουράκος ἐρωτᾷ διατί τὸ Ἑλληνικὸν Σχολεῖον Εὐπαλίου, ὅπερ ἀριθμεῖ ἐνενήκοντα μαθητάς, στερεῖται ἑλληνοδιδασκάλων. Ὁ κ. Χαντζάρης ἐρωτᾷ ἂν θὰ κυρωθῇ ἡ συμφωνία περὶ ἀνταλλαγῆς τῶν δύο πλατειῶν πρὸς τὰς ἁλυκὰς Γαρίτσης καὶ τί ἐνηργήθη ἐπὶ καταγγελλομένων ὅτι ὁ ἐν ταῖς ἁλυκαῖς ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου ἐγκατασταθεὶς κατηδάφισε μέρος τῶν κτιρίων καὶ ἐπώλησε τὰ ὑλικά.

§65ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ καταγγελθὲν ὅτι κατηδαφίσθησαν δὲν ἀπεδείχθη κατόπιν ἀνακρίσεως ἀκριβές.

§66Σ. ΧΑΝΤΖΑΡΗΣ. Ἔγινε κατεδάφισις, καὶ ἤθελον παρακαλέσει ἕνα ἀνώτερον ἀξιωματικὸν τῆς ἐκεῖ φρουρᾶς νὰ κάμῃ αὐτοψίαν καὶ θὰ ἴδῃ ὅτι μόνον τὰ θεμέλια εὑρίσκονται.

§67Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶμαι πρόθυμος νὰ σᾶς δώσω τὸν φάκελον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, ἵνα τὸν μελετήσητε καὶ ἐπιστήσητε τὴν προσοχήν μου ἐκεῖ, ὅπου θέλετε νὰ διαταχθῇ ἀνάκρισις.

§68Σ. ΧΑΝΤΖΑΡΗΣ. Εὐχαριστῶ.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κάβουρας πρὸς ὑποβολὴν ἀναφορᾶς πολιτῶν.

§70Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Πολλοὶ πολῖται παρακαλοῦσι τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ληφθῇ καὶ δι’ αὐτοὺς τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐλήφθη διὰ τοὺς κληρωτοὺς τοῦ 1910, κατὰ τὸ ὁποῖον ἠδύναντο νὰ καταταχθῶσιν ἐπὶ τετράμηνον, ἀφοῦ ἐπλήρωναν 300 δραχμάς, ἤτοι προκειμένου περὶ νέων, οἱ ὁποῖοι ἀπεδήμουν κατὰ τὰ ἔτη τῆς κληρώσεως, νὰ ληφθῇ τὸ αὐτὸ μέτρον, δηλ. νὰ τεθῶσιν ἐν ἴσῃ μοίρᾳ μὲ τοὺς ἄλλους.

§71Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἡ ἀναφορά.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαδάμ.

§73Τ. ΠΑΠΑΔΑΜ. Καταθέτω ἀναφορὰν τῶν καφεπωλῶν Σύρου, διὰ τῆς ὁποίας αἰτοῦσι τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ τῆς σακχάρεως καὶ τοῦ καφέ. Καταθέτω ταύτας μὲ τὴν εὐχήν, ὅπως κατατεθῇ τὸ ταχύτερον τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον. Ὁ κ. Πατσουράκος καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Ῥηχέας ὡς καὶ ἑτέραν τοῦ Ἰ. Οἰκονομοπούλου καὶ τῶν γονέων τῶν παρθεναγωγείων Πειραιῶς.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης ἐρωτᾷ τί ἐνηργήθη κατὰ τοῦ γραμματέως τοῦ Εἰρηνοδικείου Πάρνωνος τῆς Κυνουρίας διὰ παρεκτροπὰς αὐτοῦ ἐν ταῖς κοινωνικαῖς του ἀναστροφαῖς καὶ ἀδίκῳ ἐπιθέσει κατὰ τοῦ εἰρηνοδίκου· 2) Ἂν καὶ πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπείσθη ὅτι ἔχει τὰ νόμιμα προσόντα ὁ διορισθεὶς ἐπιστάτης τῶν ἐν Ἀθήναις πολιτικῶν φυλακῶν Πλαπούτας.

§75Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὅσον ἀφορᾷ τὸν γραμματέα τοῦ Εἰρηνοδικείου Πάρνωνος, οὗτος ὑπέπεσεν εἰς βαρέα παραπτώματα, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐτιμωρήθη πειθαρχικῶς. Μετὰ τοῦτο εἰσήχθη εἰς τὴν ὁλομέλειαν τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἡ ὁποία ἀπεφάνθη ὑπὲρ τῆς ἀπολύσεώς του. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον κατὰ τὸν νόμον ἀπαιτοῦνται ὡς προσόντα ἀπολυτήριον γυμνασίου, τοιοῦτον δ’ ὑπέβαλε μετὰ τῆς ἀναφορᾶς του, ὡς καὶ τὰ ἀπαιτούμενα πιστοποιητικά.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀλαβᾶνος ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν ἐν Ἑρμουπόλει καφεπωλῶν περὶ μειώσεως τοῦ δασμοῦ τῆς σακχάρεως καὶ τοῦ καφέ.

§77Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Δὲν δέχομαι νὰ διαγραφῇ· νὰ τεθῇ εἰς τὸ ἀριστερόν.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν τὴν συζητεῖτε;

§79Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Μάλιστα.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Πετροπουλάκης ἔχει τὸν λόγον.

§81Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω, ἵνα ἡ ἀναφορὰ αὕτη διαγραφῇ καθ’ ὁλοκληρίαν, ἀφοῦ τὸ περιεχόμενον αὐτῆς ἔχει σχέσιν μεγάλην μὲ τὸν Προϋπολογισμόν, διότι πρόκειται περὶ ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ τῆς σακχάρεως καὶ τοῦ καφέ, διὰ τὰ ὁποῖα, καθ’ ἃ λέγεται, λαμβάνεται πρόνοια ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ὁ ὁποῖος θὰ ὑποβληθῇ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας. Ἑπομένως φρονῶ ὅτι εἶναι πᾶσα συζήτησις ἤδη περιττὴ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου· ἐὰν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν δὲν συμπεριλαμβάνηται, τότε δύναται νὰ συζητηθῇ.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Κ. Ἀλαβᾶνος, Γ. Ἐξαρχόπουλος, Ἀ. Φραγκίσκος καὶ Θ. Σκάσης παραιτοῦνται. Ὁ κ. Ἰ. Χριστοδουλιᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν δημοτῶν Κτημενίων Δολόπων περὶ ἱδρύσεως εἰρηνοδικείου ἐν Φουρνᾷ τῆς Εὐρυτανίας.

§83Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Ἔρχομαι, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, νὰ ὑποστηρίξω ἀναφορὰν τῶν συμπολιτῶν μου. Τὸ ἐκεῖ Εἰρηνοδικεῖον ἀποτελοῦσι δύο βορειότεροι δῆμοι, ὑπολείπεται δὲ ὁ δῆμος Κτημενίων Δολόπων καὶ ἕνεκα τῶν μεγάλων ἀποστάσεων, ἀλλὰ καὶ διότι δὲν ὑπάρχουσιν ὁδοὶ βαταί. Οἱ συμπολῖταί μου ζητοῦσι νὰ ἱδρυθῇ συμβολαιογραφεῖον καὶ ὑποθηκοφυλακεῖον, διότι οἱ ἑκάστοτε εἰρηνοδίκαι ἀπασχολούμενοι εἰς τὰ ἔργα τῆς Δικαιοσύνης δὲν δύνανται νὰ ἐξυπηρετήσωσι τὰ συμφέροντα τῶν συμπολιτῶν μου καὶ μάλιστα τὰ συμφέροντα τὰ ἀναγόμενα εἰς τὴν συναλλαγήν.

§84Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζετε τί ἀπαιτεῖται;

§85Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Γνωρίζω.

§86Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπαιτεῖται νόμος.

§87Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Νὰ γίνῃ νόμος. Ἰδίως δ’ ἐπιμένω καὶ ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι ὁ συμβολαιογράφος πρέπει νὰ εἶναι καὶ ὑποθηκοφύλαξ, καὶ ἐξηγοῦμαι. Εἶμαι ἀγοραστὴς μιᾶς οἰκίας, μεταβαίνω εἰς τὸ ὑποθηκοφυλακεῖον, διὰ νὰ ἴδω ἂν εἶναι ἡ οἰκία ἐλευθέρα, καὶ ὄντως τὴν εὑρίσκω ἐλευθέραν. Κατόπιν μεταβαίνω εἰς τὸ συμβολαιογραφεῖον· μέχρις ὅτου θὰ γίνωσι τὰ συμβόλαια μεταβαίνει ὁ δανειστὴς Β καὶ ἐγγράφει προσημείωσιν, καὶ οὕτως ἐγὼ ἀγοράζω οἰκίαν βεβαρημένην. Τὸ ἄτοπον αἴρεται, ἐὰν ὁ συμβολαιογράφος ἐκτελῇ καὶ καθήκοντα ὑποθηκοφύλακος.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ὑπ’ ἀριθ. 48, 49, 50, 51 καὶ 52 ἀναβάλλονται. Ὁ κ. Π. Ἠλιόπουλος ἔχει τὸν λόγον, ὅπως καταθέσῃ ἀναφοράν.

§89Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἀναβάλλω ἕως ὅτου ἔλθῃ.

§90Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 48 ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Ὅταν ἐπανέλθῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, θὰ ζητήσω νὰ προταχθῇ.

§91Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἔχω καταθέσει ἐρώτημα, διὰ νὰ μὲ πληροφορήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τί ἐνήργησεν ἐπ’ ἀναφορᾶς καπνεμπόρων. Τὸ ἐρώτημα αὐτὸ ἀνεβλήθη, καὶ ἤδη δὲν τὸ βλέπω ἀναγεγραμμένον.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρώτημα ἦτο;

§93Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Μάλιστα.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ἀνεκοινώθη εἰς τὴν Βουλήν, ἔπρεπε νὰ διαγραφῇ.

§95Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἀνεβλήθη.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δότε τὸ σημείωμα, διὰ νὰ ἐγγραφῇ αὔριον.

§97Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 40 καὶ 41 ἀπήντησαν οἱ κ. Ὑπουργοί;

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνεβλήθησαν.

§99Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Διὰ τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἐζήτησα ἀπὸ τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι σᾶς ὡδήγησαν τί πρέπει νὰ κάμητε.

§101Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ὑποβάλλω σχετικὸν ἐρώτημα· ὑπάρχει ἐλπὶς ν’ ἀπαντήσωσιν οἱ κύριοι Ὑπουργοί;

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν Δευτέραν θὰ εἶναι πρῶτον. Ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἀριστομένους περὶ ταμείου ὁδοποιίας τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Βακαλόπουλος.

§103ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ν’ ἀναβληθῇ.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ὑπ’ ἀριθ. 55, 56, 57, 58 καὶ 59 ἀναβάλλονται. Ὁ κ. Κουλουμβάκης ἐρωτᾷ περὶ τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ ἐλαίου τοῦ δήμου Ἀσωποῦ.

§105Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐτελείωσεν ἡ περίοδος, ἡ κατάστασις εἶναι τρισαθλία εἰς τοὺς Μολάους, ἔχει ἀκυρωθῆ ἡ δημοπρασία, ἀφοῦ ἔχει ἐνεργηθῆ δικαίως. Εἰσπράττεται ὁ φόρος εἰς μετρητά.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτό, τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ κάμωμεν, εἶναι ν’ ἀποσπάσωμεν ἐκ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τὴν ἀναφορὰν καὶ ἐντὸς φακέλου νὰ τὴν ἀποστείλωμεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, διὰ νὰ λάβωσι πρόνοιαν. Αἱ ὑπ’ ἀριθ. 61, 62, 63 καὶ 64 ἀναβάλλονται ὡς καὶ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 65. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 66 «διατί ἐβεβαιώθη ὁ φόρος περιβολίων Ἄρτης, ἐνῷ αἱ Ἀρχαὶ ἐπιστοποίησαν τὴν καταστροφὴν τούτων ὑπὸ παγετοῦ κατὰ Ἰανουάριον καὶ Φεβρουάριον» ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπαντᾷ ἐγγράφως ὡς ἑξῆς: «Ἡ καταστροφὴ κατὰ Ἰανουάριον καὶ Φεβρουάριον τοῦ 1910 ἀνάγεται εἰς τὸν φόρον τοῦ 1910, τοῦ ὁποίου ἀπηλλάγησαν οἱ φορολογούμενοι Ἄρτης δυνάμει τοῦ νόμου τοῦ 1911. Ἐβεβαιώθη τοῦ 1911 ὁ φόρος, διότι εἶναι ἄσχετος μὲ τὴν καταστροφὴν τοῦ Ἰανουαρίου καὶ Φεβρουαρίου τοῦ 1911». Νὰ δοθῇ εἰς τὸν κ. Ε. Γαρουφαλλιᾶν. Ἐπανερχόμεθα εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ.48, «διατί ἡ Ἀστυνομία Πατρῶν παρακωλύει τὴν λειτουργίαν τοῦ ἰδιωτικοῦ σκοπευτηρίου τοῦ ἱδρυθέντος διὰ τὴν χάριν τῶν «Ἐλευθερίων» προπόνησιν. Ὁ κ. Π. Βουρλούμης ἔχει τὸν λόγον.

§107Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ εἶναι ὑπογεγραμμένη ἀπὸ ἑκατοντάδα πολιτῶν Πατρέων, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ διετίας, ἀφ’ ἧς τὰ Ἐλευθέρια ἐθεσμοθετήθησαν, ἠγωνίζοντο, δαπανήσαντες μάλιστα ἐξ ἰδίων των πρὸς μίσθωσιν γηπέδου, ἠσχολοῦντο δὲ μέχρι τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ὁ ταγματάρχης, ὁ ὁποῖος ἐνήργει ἀνακρίσεις, διερχόμενος ἐκεῖθεν ἤκουσε σφυριγμὸν σφαίρας, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἡ Ἀστυνομία διέταξεν, ἴσως ἀπὸ ὑπερβολικὸν ζῆλον, ἀπὸ τὸ esprit de corps, νὰ διακοπῇ ἡ σκοποβολή. Θὰ παρακαλέσω νὰ ζητήσητε νὰ δοθῶσιν εὐθῦναι.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἠλιόπουλος, ὅπως καταθέσῃ ἀναφοράν.

§109Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ αἰτῶν Γ. Κουτσόπουλος ὑπηρέτησε κατὰ τὸ 1897 εἰς τὴν Ταξιαρχίαν τοῦ Σμολένσκη, ἔλαβε μέρος εἰς τὰς μάχας αὐτῆς, ἐπληγώθη καὶ κατεστάθη ἄχρηστος, κατοικεῖ δὲ εἰς τὰ ὀρεινὰ μέρη τῆς Ἠλείας, ὅπου δὲν ὑπάρχει πόρος ζωῆς. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν, ἀφοῦ λάβῃ πληροφορίας ὅτι ἔχονται ἀληθείας τὰ περιστατικὰ ταῦτα, ὅτι ἐπληγώθη, ὅτι κατέστη ἄχρηστος καὶ ὅτι εἶναι προστάτης οἰκογενείας, νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ αὐτοῦ.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πατσουράκος, ὅπως καταθέσῃ ἀναφορὰς.

§111Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Θὰ καταθέσω εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Ῥηχέας τοῦ δήμου Ζάρακος, οἵτινες ζητοῦσι νὰ ἱδρυθῇ ἐν τῇ κώμῃ των τηλέφωνον. Εἰς τὸν δῆμον Ζάρακος τὸ χωρίον Ῥηχέας, κ. Ὑπουργέ, εἶναι εἰς τὸ μέσον ἀκριβῶς τοῦ δήμου, ἀλλὰ τὸν χειμῶνα ἀποκλείεται ἐντελῶς ἕνεκα τῆς χιόνος. Ζητοῦσι λοιπὸν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, τίποτε περισσότερον, τίποτε ὀλιγώτερον, εἰμὴ τὴν σύστασιν τηλεφώνου, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ συνεννοῶνται πρὸς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας των ἰδίᾳ κατὰ τὸν χειμῶνα. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ἐπειδὴ εἶναι δικαιοτάτη ἡ ἀναφορά, εἰς ἣν εἶναι ὑπογεγραμμένοι 130 περίπου ἐκ τῶν κατοίκων, οὔτε δὲ ἡ δαπάνη εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ ἐμποδίσῃ τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τοῦ νὰ συστήσῃ τηλέφωνον εἰς ἓν χωρίον, ὅπερ ἀπαρτίζεται ἐκ 1200 κατοίκων καὶ ἔχει καὶ διτάξιον σχολεῖον, ἀποκλείεται δ’ ἐντελῶς τὸν χειμῶνα, θὰ παρακαλέσω, λέγω, τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ τὴν ἀναφορὰν ταύτην ὑπ’ ὄψιν σοβαρῶς.

§112Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑπόσχεται ἡ Κυβέρνησις ὅτι θὰ γίνῃ.

§113Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ὡσαύτως ἔχω ἑτέραν ἀναφοράν. Ἐνθυμεῖσθε ἐκ τῶν ἐφημερίδων, ἐν αἷς τότε τόσος ἐγένετο λόγος καὶ ἐν τῇ Βουλῇ, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι κατὰ τὸν ἀτυχῆ πόλεμον τοῦ 1897 οἱ δύο ἀρχηγοὶ Δημαρᾶς καὶ Οἰκονομόπουλος μετέβησαν μετ’ 150 ἀνδρῶν εἰς τὴν Χαλκιδικὴν δι’ ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους. Γνωρίζομεν πάντες τὸ οἰκτρὸν τέλος τοῦ σώματος ἐκείνου ἐξ αἰτίας ἰδίως τοῦ πλοιάρχου τοῦ πλοίου, ὅπερ ἔμελλε νὰ τοὺς παραλάβῃ. Ἡ οἰκογένεια τοῦ Οἰκονομοπούλου ἡ ἀπορφανισθεῖσα σύγκειται ἀπὸ ἓξ ἀδελφὰς καὶ τρεῖς μικροτέρους ἀδελφούς, οἱ δὲ γονεῖς εἶναι γέροντες καὶ ἀδύνατοι. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν αὐτήν, διότι πρόκειται περὶ ἀνθρώπου, ὅστις ἀπέθανε χάριν τῆς πατρίδος, ὅστις ἐγκατέλιπε σιτέμπορος ὢν ἐν Ῥωσίᾳ τὸ ἐμπόριόν του καὶ ἤλθε νὰ θυσιασθῇ. Ἡ οἰκογένεια αὐτοῦ εὑρίσκεται εἰς κατάστασιν ἀπαιτοῦσαν σύντονον κυβερνητικὴν βοήθειαν, διότι οἱ γονεῖς εἶναι γέροντες, τὰ δὲ τέκνα, τὰ ἀπορφανισθέντα ἀπὸ τοῦ ἀδελφοῦ των, τοῦ συντηροῦντος αὐτὰ διὰ τοῦ ἐν Ῥωσίᾳ ἐμπορίου του, εἶναι ἓξ ἀδελφαὶ καὶ τρεῖς ἀδελφοί. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν καὶ πάλιν τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν ταύτην, γνωστοῦ ὄντος ὅτι καὶ ἄλλοτε ἐγένετο λόγος ἐπ’ αὐτοῦ εἰς τὴν Βουλήν. Ὡσαύτως ἔχω καὶ ἑτέραν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Πειραιῶς, παραπονουμένων πάλιν διὰ τὰς διδασκαλίσσας τῆς Γαλλικῆς. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν αἴτησιν τῶν κατοίκων Πειραιῶς, οἵτινες ζητοῦσιν, ὅπως ἀντὶ μιᾶς δραχμῆς ἔχωσι διδασκαλίσσας, ἀλλὰ προσθέτω ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ Ὑπουργεῖον τὰς ἐχούσας δίπλωμα Γαλλικῆς, διότι παρεπονέθη τὸ Ὑπουργεῖον ὅτι εἶναι διωρισμέναι τοιαῦται, χωρὶς νὰ ἔχωσι τὰς ἀπαιτουμένας γνώσεις. Λοιπὸν ζητοῦσιν, ὅπως ὁρίζῃ τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἔχωσι δίπλωμα αἱ διδασκάλισσαι.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμπληρωθείσης τῆς ὥρας αἱ λοιπαὶ ἀναφοραὶ καὶ τὰ ἐρωτήματα ἀναβάλλονται δι’ αὔριον. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας.

§115Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ ἡμερῶν ὑπεβλήθη σχέδιον νόμου περὶ χορηγίας ἀδείας συνομολογήσεως γεωργικοῦ δανείου δραχμ. 2,850,000 πρὸς ἀγορὰν κτημάτων ἐν Θεσσαλίᾳ. Δὲν ἐψηφίσθη οὔτε κατ’ ἀρχήν.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ ψηφίσωμεν τὴν ἀρχὴν καὶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν.

§117ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παρεπέμφθη.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι· δὲν παρεπέμφθη.

§119ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ κηρυχθῇ κατεπείγουσα.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτάσσεται τὸ ὑπ’ ἀριθ. 45 νομοσχέδιον: Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀδείας συνομολογήσεως Γεωργικοῦ Θεσσαλικοῦ δανείου χρεολυτικοῦ, ἐκ δραχ. εἰς χρυσὸν 2,850,000 πραγματικοῦ κεφαλαίου πρὸς ἀγορὰν τῶν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καρδίτσης χωρίων Γουργοβίτσας, Καπουτσί, Κουμάδες, Κουρτέσι, Μοίρους, Δελήβελι καὶ τῶν δύο πέμπτων τοῦ χωρίου Σοῦπι τῶν κληρονόμων Νεχῆ πασᾶ».

§121Γ. ΠΩΠ. Αὐτὸ εἶναι ἐγγεγραμμένον ὑπ’ ἀριθ. 45. Εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τοιούτου θέματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου εὐλόγως δὲν εἶναι παρεσκευασμένη ἡ Βουλή, νὰ ζητῆται νὰ προταχθῇ ἡ ψήφισίς του;

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν.

§123Γ. ΠΩΠ. Ἀκριβῶς πρόκειται περὶ τῆς ἀρχῆς, διότι, ἂν γίνῃ συζήτησις, ἐπὶ τῆς ἀρχῆς θὰ γίνῃ, αἱ δὲ λεπτομέρειαι εἶναι ἄλλο ζήτημα.

§124ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ δώσω ἐξηγήσεις ὅτι τὸ Κράτος ὀφείλει νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων γεωργῶν οὐδεμία ἀμφισβήτησις, νομίζω, ὑπάρχει· διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου δύναται ν’ ἀποκρουσθῇ ὑπ’ οὐδενός. Δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ ἀντίρρησις ἂν τὰ κτήματα ταῦτα σκοπίμως ἠγοράσθησαν ἢ ὡς πρὸς τὸ τίμημα, ἢ πᾶσα ἄλλη ἀντίρρησις, ἥτις ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι θὰ δεχθῶσιν οἱ Κύριοι νὰ ψηφισθῇ ἡ ἀρχή, νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν, καί, ὅταν θὰ συζητηθῇ κατ’ ἄρθρον τὸ νομοσχέδιον, τότε νὰ προβληθῶσιν αἱ οὐσιαστικαὶ ἀντιρρήσεις, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις ὅτι τὸ Κράτος πρέπει νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων γεωργῶν.

§125Γ. ΠΩΠ. Ἐπὶ τῆς ἀποκαταστάσεως ταύτης οὐδεὶς δύναται νὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν καὶ πάντες εἴμεθα πρόθυμοι νὰ βοηθήσωμεν εἰς τοιοῦτόν τι. Ἀλλ’ ἡ ἀποκατάστασις προϋποτίθησι μέριμναν τοιαύτην, ὥστε γενομένης ἀρχῆς πρὸς ἀποκατάστασιν νὰ μὴ κατασταθῇ ἀπολύτως ἴσως ἀδύνατος μετ’ ὀλίγον ἡ ἐξαγορὰ καὶ τῶν λοιπῶν κτημάτων καὶ ἑπομένως ὁ κοινὸς πόθος περὶ ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων γεωργῶν. Ἀπὸ τῆς σκέψεως ταύτης ὁρμώμενος νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου πρέπει νὰ γίνῃ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, διότι τὸ δεύτερον μέρος εἶναι μέρος λεπτομερειῶν, αἵτινες θὰ συζητηθῶσιν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένῃ νὰ τὸ ψηφίσῃ κατ’ ἀρχήν, ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τὴν δύναμιν νὰ ἐμποδίσωμεν τοῦτο οὔτε νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, διότι ἐλλείπουσιν ἔγγραφα, ὧν ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην. Ἐὰν θέλῃ ἡ Βουλὴ νὰ τὸ ψηφίσῃ, ἂς τὸ ψηφίσῃ, ἐγὼ ὅμως ὤφειλον νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὰ γινόμενα.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς παρεκάλουν, κ. Βουλευτά, νὰ μὴ ἐπιμείνητε, διότι εἶσθε ὁ μόνος, ὅστις φέρετε ἀντίρρησιν· ἐὰν ὅμως ἐπιμένητε, θὰ τὸ παραπέμψω εἰς ἐπιτροπήν.

§127Γ. ΠΩΠ. Ἐπιμένω καὶ παρακαλῶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν.

§128ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν· ἡ ἐπιτροπὴ θὰ προσαγάγῃ αὐτὸ μετά τινας ἡμέρας, διότι νομίζω ὅτι δὲν θὰ γεννήσῃ μακρὰς συζητήσεις, καὶ ν’ ἀναγραφῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ἅμα τῇ προσαγωγῇ τῆς ἐκθέσεως.

§129Α. ΣΛΗΜΑΝ. Θὰ παρεκάλουν καὶ τὴν Βουλὴν καὶ ἰδιαιτέρως τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ δώσῃ τὸ δικαίωμα εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἐὰν νομίζῃ ὅτι τοῦτο εἶναι δυνατόν, ἵνα εἰς τὸ ποσόν, διὰ τὸ ὁποῖον δικαιοῦται κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐξαγορὰν κτημάτων, προστεθῇ καὶ ἄλλο ποσὸν ὡρισμένον διὰ τὴν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις νὰ δυνηθῇ νὰ προσέλθῃ ἐν τῷ μεταξὺ διαστήματι, κατὰ τὸ ὁποῖον δὲν συνεδριάζει ἡ Βουλή, καὶ εἰς ἐξαγορὰν ἄλλων κτημάτων ἐν Θεσσαλίᾳ. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει, προκειμένου νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν, νὰ ἐξηγηθῇ ἂν ἡ ἐπιτροπὴ δικαιοῦται νὰ ἐπιληφθῇ καὶ τοιούτου θέματος.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς ἐπιτροπήν, τὴν ὁποίαν θὰ καταρτίσω διαρκούσης τῆς συνεδριάσεως.

§131Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς διανομῆς τῶν Ζαππείων κτημάτων δὲν κατέθηκεν ἀκόμη τὴν ἔκθεσίν της, καίτοι παρῆλθεν ἡ δεκαήμερος προθεσμία. Δι’ αὐτὸ νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§132ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ ὅμως νὰ εἰδοποιηθῇ ὁ εἰσηγητὴς νὰ καταθέσῃ τὴν ἔκθεσιν.

§133ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Δυστυχῶς ὁ κ. Παπαναστασίου ἐκωλύθη ἐκ λόγων ὑγείας νὰ καταθέσῃ τὴν ἔκθεσίν του, γνωρίζω ὅμως ὅτι θὰ τὴν καταθέσῃ. Δὲν ἐμποδίζει ἐν τούτοις τοῦτο νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς αʹ ἀνάγνωσιν.

§134ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὡρισμένης ὥρας διὰ τὰς ἐπερωτήσεις εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας βοηθήματος εἰς τοὺς ἐκ τῆς πυρκαϊᾶς τοῦ Χημείου παθόντας». Ἐπίσης εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἐκποιήσεως ἐκθεμάτων τῆς ἐπιτροπῆς Ὀλυμπίων καὶ κληροδοτημάτων». Ὡσαύτως εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1911 ἐκ δρ. 6,165,94». Ἐπίσης γίνεται δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἐξελέγξεως τῶν αἰτήσεων ἀδείας μεταλλευτικῶν ἐρευνῶν τῶν στηριζομένων εἰς πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου ͵ΓΦΚΔʹ περὶ μεταλλείων ὑποβεβλημένας αἰτήσεις παραχωρήσεως μεταλλείων»).

§136Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὑπάρχει ἀναγεγραμμένη ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ὑπ’ ἀριθ. 37 πρότασις νόμου περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τοὺς ὑποδιδασκάλους. Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις νὰ προταχθῇ.

§137Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Βεβαίως δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις παρ’ οὐδενός, ἀλλ’ ἡ πρότασις ἀντίκειται εἰς ῥητὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι πρότασις, ἀλλὰ σχέδιον νόμου προσυπογεγραμμένον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ἔπρεπε πρότερον νὰ προσέξωμεν εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα, διότι, διὰ νὰ γίνῃ πρότασις καὶ διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἡ ὑποχρέωσις πρὸς τοὺς ὑποδιδασκάλους...

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Βουλευταὶ οἱ ὑποβαλόντες τὴν πρότασιν ὑπέβαλον ταύτην ὡς σύστασιν ἐπὶ τῷ τέλει νὰ δεχθῇ ταύτην ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός. Ἀλλὰ τούτου ἀπόντος τὴν ἑσπέραν ταύτην θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. συναδέλφους νὰ ἀποσύρωσι τὴν πρότασίν των, ὅταν δὲ προσέλθῃ ὁ ἁρμόδιος κ. Ὑπουργός, συνιστῶσιν εἰς αὐτὸν τὴν ἀποδοχήν της, καί, ἂν γίνῃ δεκτή, τότε προτάσσεται.

§139Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. συνάδελφος ἔλαβεν ὕφος διδασκάλου.....

§140Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ ὡμίλησα ἐν ὀνόματι τοῦ Συντάγματος.

§141Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Δέκα Βουλευταὶ γνωρίζοντες τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Κυβερνήσεως νὰ προστατευθῇ ὁ κλάδος αὐτὸς ὑπεβάλομεν τὴν παράκλησιν, ἀφοῦ ἔχει ψηφισθῆ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. Ὁ κ. συνάδελφος ὡμίλησε κατὰ τοιοῦτον τρόπον...

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡμίλησεν ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς εὐπρεπείας καὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓϠϚʹ τοῦ 1911 περὶ συστάσεως κτηνιατρικῶν περιφερειῶν καὶ διορισμοῦ δημοσίων κτηνιάτρων».

§143Γ. ΠΩΠ. Ἐλπίζω ὅτι αἱ ὀλίγαι παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας θ’ ἀπευθύνω πρὸς τὸν εἰσηγητὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, θὰ εἶναι ἐπαρκεῖς, ὅπως πείσωσι τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα ἀποσύρῃ αὐτὸ καὶ τροποποιήσῃ καταλλήλως. Πρόκειται περὶ τροποποιήσεως νομοσχεδίου ψηφισθέντος ἤδη, καὶ τοῦ ὁποίου τὴν εἰσήγησιν ἐποιήσατο αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος διὰ τοῦ προσωρινοῦ τότε ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργοῦ κ. Ῥέπουλη. Τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον ἦτο συντεταγμένον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν συνήθως διατυπουμένων ἐν νομοσχεδίῳ προκειμένου περὶ διορισμῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀποβλέπουσιν εἰς ὡρισμένα πρόσωπα, ἀλλὰ κανονίζουσι τὰς θέσεις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ ἐμφανισθῶσι ζητοῦντες κατάληψιν δημοσίων θέσεων τοιούτων, ὥστε πρὸ παντὸς νὰ κανονίζωνται τὰ προσόντα καὶ ἡ ἱκανότης αὐτῶν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καίπερ δημοσιευθὲν καὶ γενόμενον νόμος τοῦ Κράτους ἀπὸ τῆς 17 Αὐγούστου τοῦ 1911, ἐν τούτοις δὲν ἐτέθη εἰς ἐφαρμογήν, καὶ τοῦτο, ἵνα προσαχθῇ νέον νομοσχέδιον, τὸ ὑποβληθὲν κατὰ τὸν παρελθόντα Ὀκτώβριον, δι’ οὗ ἡ κυριωτάτη βάσις τοῦ ψηφισθέντος καὶ δημοσιευθέντος εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως νομοσχεδίου καταρρίπτεται, διότι τὸ νέον τοῦτο νομοσχέδιον ἀφορᾷ εἰς ὡρισμένα πρόσωπα. Ποῖα εἶναι ἐκεῖνα ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ γνωρίζωμεν, ἀλλὰ προκειμένου ν’ ἀνατραπῇ νομοθέτημα, τοῦ ὁποίου βάσις εἶναι ὁ διορισμὸς τοῦ ἀγνώστου, ὁ ὁποῖος θὰ εἶχε τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ἡ ἐπιστήμη καὶ ἡ μόρφωσις θὰ παρεῖχον εἰς αὐτόν, καὶ ἀφ’ ἑτέρου αἱ ἐνδείξεις τῆς τοιαύτης ἐπιστημονικῆς μορφώσεως, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο σκανδαλίζει ὁπωσδήποτε ἐπὶ μᾶλλον, ὅταν ἀναγινώσκωμεν τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τὴν εἰσηγουμένην τὸ νέον νομοσχέδιον. Ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις λέγει ὅτι εἶναι εὐνόητον ὅτι, προκειμένου περὶ μικρῶν θέσεων, οἱ προσελευσόμενοι, εἰς τὸν διαγωνισμὸν θὰ εἶναι νέοι ἐπιστήμονες καὶ θὰ στερῶνται πείρας, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἐπιτρέπηται ὁ διορισμὸς κτηνιάτρων ἐπὶ δεκαετίαν ἀσκησάντων τὸ ἐπάγγελμά των. Ἀλλ’ ἐρωτᾷ τις λογικῶς σκεπτόμενος· μήπως ὑπάρχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τρόπος, ἵνα οὗτοι διορισθῶσιν εὐθὺς ἀμέσως τμηματάρχαι; Εἶναι δυνατὸν οἱ στερούμενοι πείρας διὰ τὰς μικρὰς θέσεις νὰ εὕρωσι προθύμους ἀνταγωνιστὰς τοὺς ἔχοντας μεγάλην πεῖραν καὶ δεχομένους τοιαύτας μικρὰς θέσεις; Ὑποπίπτει ἀμέσως εἰς τὴν ἀντίληψιν παντὸς τὸ θέμα, ὥστε νὰ μὴ χρήζῃ εὐρυτέρας ἀναπτύξεως. Πλὴν τούτου ἐν τῷ ψηφισθέντι νόμῳ ἀναφέρεται ὅτι τὰς θέσεις ταύτας θὰ καταλάβωσιν οἱ ἔχοντες δίπλωμα κτηνιατρικῆς, οἱ ὁποῖοι θὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὸν διαγωνισμόν. Τὸ νέον νομοσχέδιον καταλύει τὸν διαγωνισμὸν καὶ ἀφήνει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργόν, ὅπως διορίζῃ αὐτὸς ἐπὶ τῷ προσχήματι τῆς πείρας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι δεκαετῆ ὑπηρεσίαν. Ἐπειδὴ δὲ κατὰ τὸ νομοσχέδιον προσμετρεῖται ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας τῆς γενομένης ἐν τῷ στρατῷ, ἂν πρόκειται περὶ στρατιωτικῶν, καὶ ἀναλόγως τῆς βαθμολογίας δι’ ἄλλην θέσιν, τὴν ὁποίαν κατέλαβεν ὁ κτηνίατρος, ὁ χρόνος τῆς θέσεως αὐτῆς, ἐπειδὴ προσμετρεῖται εἰς τὸν χρόνον, ὅπως προαχθῶσιν, ἕπεται ἐκ τούτου ὅτι πρόκειται περὶ διορισμοῦ τμηματαρχῶν μὲ βαθμὸν τμηματάρχου ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἀναμφισβητήτως δὲν ἔχουσι πεῖραν ὁμοίαν πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ προσήρχοντο εἰς τὸν διαγωνισμόν. Ὅσοι δὲ παρακολουθεῖτε τὰ ἐν Ἑλλάδι πράγματα θὰ γνωρίζητε κατὰ ποῖον τρόπον γίνεται ἡ σπουδὴ τῆς κτηνιατρικῆς καὶ πῶς ἀποκτᾶται ἡ πεῖρα ἔν τε τῇ κτηνιατρικῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ στρατοῦ καὶ ἐν τῇ ἔξω τοῦ στρατοῦ γινομένῃ ὑπὸ κτηνιάτρων. Πάντες οὗτοι, ἰδιαίτατα δὲ οἱ ὑπηρετοῦντες εἰς τὸν στρατόν, εἶναι ἀπόφοιτοι τῶν Ἰταλικῶν Σχολῶν, ἔχουσι δὲ κοινὴν τὴν πεῖραν, ἀλλὰ προκειμένου περὶ ὑπηρεσίας ἀναγομένης εἰς τὸν στρατόν, ἀλλὰ προκειμένου περὶ ὑπηρεσίας ἔξω τοῦ στρατοῦ ἀναμφισβητήτως ἡ πεῖρα, ἡ ὁποία ἀποκτᾶται ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων τῶν μὴ ἀπασχοληθέντων ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ στρατοῦ, ἀλλ’ ἐπισκεπτομένων ἐπὶ κλήσει διαφόρων ἰδιωτῶν ἀσθενοῦντα κτήνη δύναται καὶ ταχύτερον καὶ ἀσφαλέστερον νὰ γίνῃ. Διότι οἱ εἰς τὸν στρατὸν ὑπηρετοῦντες κτηνίατροι ἀποσπώμενοι εἰς τὰ ἱππικὰ συντάγματα καὶ τὰ πυροβολικὰ ἰδικώτατα ἀσχολοῦνται περὶ τὰ κατάγματα τῶν ἵππων καὶ περὶ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας. Μόνον ἐνίοτε ὡς ἀστυκτηνίατροι περιερχόμενοι τὰς διαφόρους ἀγορὰς κατορθώνουσι νὰ προσκτῶνται καὶ ἰδιάζουσάν τινα πεῖραν. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐμμένουσα εἰς τὸ ἀρχικὸν αὑτῆς νομοσχέδιον, ἀντὶ νὰ τροποποιήσῃ αὐτό, σπεύσῃ νὰ ἐφαρμόσῃ αὐτό, καὶ καλέσῃ πάντας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὰ προσόντα νὰ προσέλθωσιν εἰς τὸν διαγωνισμόν, ἵνα καταλάβωσι τὰς θέσεις ταύτας.

§144Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Συνενῶ καὶ ἐγὼ τὴν παράκλησίν μου, ὅπως ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον, διότι αἱ πληροφορίαι μου εἶναι ὅτι τὸ νομοσχέδιον συνετάχθη καὶ ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως διορισθῇ ἄνευ διαγωνισμοῦ ὁ παραιτηθεὶς στρατιωτικὸς ὑποκτηνίατρος κ. Πέτρος Κωνσταντινίδης.

§145Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ὅτι εἶναι προσωπικὸν δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία. Ἀρκεῖ μία ματιά.

§146Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ βεβαίως δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν οὔτε πρέπει νὰ ψηφίζωνται νομοσχέδια ἀφορῶντα εἰς ἓν καὶ μόνον πρόσωπον. Τοῦτο πολλάκις ἐλέχθη καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπαναληφθῇ. Πᾶσαι αἱ ἄλλαι διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξεν ὁ προλαλήσας κ. συνάδελφος προσηκόντως, εἶναι ἐλαττωματικαὶ καὶ ἐκεῖναι, ἀλλὰ προσετέθησαν, ὅπως ἐξυπηρετηθῶσιν οἱ πόθοι, ἐπαναλαμβάνω, τοῦ παραιτηθέντος στρατιωτικοῦ κτηνιάτρου κ. Π. Κωνσταντινίδου, περὶ τοῦ ὁποίου εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσι, καὶ ὑπάρχουσι, διάφοροι πληροφορίαι ὅτι εἶναι καθὼς πρέπει ἄνθρωπος καὶ ἐπιστήμων, ἀλλὰ φαίνεται ὅτι δὲν εἶχε πολὺν ἐνθουσιασμὸν πρὸς τὴν ἐπιστήμην, ἀφοῦ παρῃτήθη τοῦ στρατεύματος, καὶ ἑπομένως δὲν δύναταί τις νὰ ὑποθέσῃ ὅτι θὰ παρέχῃ πάντα τὰ ἐχέγγυα ὅτι θὰ ὑπηρετήσῃ τὴν πατρίδα του.

§147Δ. ΑΝΔΡΕΟΥ. Οἱ στρατιωτικοὶ ἰατροὶ παρῃτήθησαν καὶ ἔχουσι τὴν περισσοτέραν πελατείαν.

§148Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι πρέπον καὶ ὀρθὸν νὰ γίνωνται νόμοι δι’ ἓν πρόσωπον, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἂς λεχθῇ νόμος προσωπικός, καὶ ἂς ψηφίσωμεν, ὅπως λέγει ὁ Κανονισμός, διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας.

§149Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Τοῦτο ἐπιβάλλει ἡ εὐλάβεια ἀπέναντι τοῦ Σώματος, τὸ ὁποῖον πρὸ 3 ἢ 4 μόλις μηνῶν μετὰ σκέψιν καὶ μετὰ συζήτησιν ἐμπεριστατωμένην διετύπωσε τὰ ἄρθρα τοῦ ͵ΓϠϚʹ νόμου· διετύπωσε δὲ τὰ ἄρθρα ταῦτα λαβὸν ὑπ’ ὄψιν ὅτι διὰ τὸν διορισμὸν νομοκτηνιάτρου, διὰ τὴν ἐγκατάστασιν μιᾶς ὑπηρεσίας νέας, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ μεγάλα συμφέροντα τῶν γεωργῶν καὶ τῶν κτηνοτρόφων, πρέπει νὰ ληφθῶσιν ἐγγυήσεις, ὥστε αἱ θέσεις νὰ καταληφθῶσιν ὑπὸ τῶν ἀρίστων. Τίνες εἶναι οἱ ἄριστοι; Δὲν ἔθηκεν εἰς τὰ ἄρθρα αὑτοῦ ὁ νόμος ἐκεῖνος φωτογραφίας, ἀλλ’ εἶπεν ὅτι θὰ γίνῃ διαγωνισμός, εἰς τὸν ὁποῖον οἱ ἐπιτυχόντες, οἱ μᾶλλον τῶν ἄλλων εὐδοκιμήσαντες, αὐτοὶ καὶ θὰ καταταχθῶσιν. Ἐνοήθη δὲ βεβαίως ὅτι μεταξὺ τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐλαμβάνοντο ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὸν διαγωνισμόν, θ’ ἀπῃτεῖτο φυσικῶς καὶ ἡ πεῖρα. Ἡ ἐμπειρία περὶ τὴν κτηνιατρικὴν εἶναι ζήτημα λεπτομερείας κανονισθησομένης ὑπὸ τοῦ Διατάγματος. Αὗται ἦσαν αἱ ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας ἡμεῖς πρὸ 4 μηνῶν καθωρίσαμεν διὰ τοῦ νόμου ͵ΓϠϚʹ, αἱ ἐγγυήσεις δ’ αὗται εἶναι ἐκτάκτως ἀσφαλεῖς, τοιαύτας δ’ ἀπαιτοῦμεν διὰ τὴν κατάληψιν πάσης θέσεως διοικητικῆς. Ἤδη οὐδένα βλέπω λόγον, ὁ ὁποῖος νὰ πείθῃ ἡμᾶς, ὅπως ἀποστῶμεν αὐτῶν τῶν ἐγγυήσεων, τὰς ὁποίας μετὰ ὥριμον σκέψιν ἀπῃτήσαμεν διὰ τοῦ νόμου, νὰ ἀφήσωμεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τὸ δικαίωμα ἄνευ προσόντων νὰ διορίσῃ κτηνιάτρους, οὓς ὁ ἴδιος ἤθελε κρίνει ὡς ἔχοντας ἐμπειρίαν. Νομίζω ὅτι πρόκειται προφανῶς περὶ νόμου προσωπικοῦ, ἔχοντος προσωπικὴν χροιάν. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐπείσθη ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας του νὰ εἰσαγάγῃ τοιοῦτον νόμον καὶ πολὺ ὀλιγώτερον νὰ ὑπογράψῃ τοιαύτην αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, ἡ ὁποία ἀπεριφράστως λέγει ὅτι πρόκειται περὶ προσωπικοῦ νόμου. Τὰ «πιθανώτατα» καὶ τὰ «ἴσως» τὰ ἀναφερόμενα εἰς ἐνδεχομένας περιπτώσεις, αὐτὰ πάντα καταδικάζουσι καὶ ἀναιροῦσι τὴν βάσιν τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως καὶ ἀποδεικνύουσιν ὅτι οὐδεμία ὑπάρχει δικαιολογία διὰ τὸ νομοσχέδιον. Ἡ μόνη δικαιολογία, τὴν ὁποίαν ἐπιτρέπεται εἰς ἡμᾶς νὰ σκεφθῶμεν ὅτι ὑπάρχει, εἶναι ἡ μέλλουσα προστασία προσώπου ἢ προσώπων συμπαθῶς διακειμένων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, τῆς ὁποίας προΐσταται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἐκάμομεν καὶ εἰς ἄλλας πράξεις ἡμῶν τοῦτο τὸ σφάλμα, νὰ δεχθῶμεν καὶ νὰ ψηφίσωμεν νομοσχέδια ἔχοντα δυστυχῶς τὸ ἐλάττωμα νὰ περιέχωσι καὶ φωτογραφίας ὡρισμένων προσώπων· ἐνθυμίζω παραδείγματος χάριν τὴν πρότασιν περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν προσόντων τῶν Δικαστικῶν ὑπαλλήλων, καὶ εἶναι καιρὸς νὰ σταματήσωμεν, διότι ὁ ἱστορικὸς τοῦ μέλλοντος, ὁ ὁποῖος θὰ θελήσῃ νὰ δώσῃ χαρακτηρισμὸν εἰς τὴν παροῦσαν νομοθετικὴν περίοδον, ὡς χαρακτηρισμὸν αὐτῆς θὰ τονίσῃ τὴν λῆψιν νομοθετικῶν μέτρων ἐχόντων προσωπικὸν χαρακτῆρα, τὴν προσωπικὴν νομοθεσίαν.

§150Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ὀνομάζομεν προσωπικὸν νομοσχέδιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προτίθεται νὰ ἐξυπηρετήσῃ συμφέροντα προσωπικά. Τὸ προκείμενον νομοσχέδιον δὲν προτίθεται νὰ ἐξυπηρετήσῃ συμφέροντα προσωπικά, ἀλλὰ προτίθεται νὰ ἐξυπηρετήσῃ ἀσφαλῶς τὰ συμφέροντα τῆς ὑπηρεσίας. Ἐπειδὴ κατὰ τὸν ψηφισθέντα νόμον προεβλέπετο ἡ πρόσληψις ὡς κτηνιάτρων στρατιωτικῶν ἰατρῶν, τοὺς ὁποίους ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἠρνήθη νὰ δώσῃ, διότι δὲν τῷ περισσεύουσι, διὰ τοῦτο προυτάθη ἡ τροποποίησις τοῦ ἄρθρου 7. Δὲν διστάζω νὰ δηλώσω ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν θὰ παράσχῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν παρὰ ἕνα κτηνίατρον. Οὐδεμίαν δυσκολίαν θὰ ἔχω νὰ παραιτηθῶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, θὰ ἐπιμείνω ὅμως ἀπαραιτήτως, ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, διότι ἡ ὑπηρεσία ἔχει ἀπαραίτητον ἀνάγκην νὰ φέρῃ τρεῖς διακεκριμένους κτηνιάτρους, τοὺς ὁποίους νὰ τοποθετήσῃ εἰς μᾶλλον κτηνοτροφικοὺς τόπους, διότι γνωρίζετε ποίαν σημασίαν ἔχει ἡ θέσις αὐτή, καὶ δυστυχῶς οἱ νέοι μας ἐπιστήμονες, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι πολὺν ζῆλον καὶ πολλὴν φιλοτιμίαν, εἶναι ἀκόμη πολὺ ἄπειροι, δὲν δύνανται δὲ ν’ ἀνταποκριθῶσι πρὸς τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα τοῖς ἀναθέτει ὁ νόμος διὰ τοὺς μεγάλους κτηνοτροφικοὺς νομούς, τοὺς ὁποίους ἔχομεν. Θὰ χρησιμεύσωσι δ’ αὐτοὶ ὡς καθηγηταὶ εἰς τὰς κτηνοτροφικὰς σχολὰς διὰ τὴν ἄσκησιν.

§151Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐγὼ ἀποσύρω τὴν σύστασιν, ὅπως ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§152Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Εἶναι ἀπορίας ἄξιον πῶς ἀνέχεται καὶ στέργει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὴν ὑποβολὴν ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τοιούτου νομοσχεδίου πρὸς τὴν Βουλήν· εἶναι ὕβρις πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ ζημία πρὸς τὸ ἔθνος καὶ τὴν Κυβέρνησιν ἡ ὑποβολὴ τοιούτου νομοσχεδίου. Ἀποτολμᾷ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τὴν ὑποβολὴν τοιούτου νομοσχεδίου, χωρὶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του ὅτι ὑπάρχει Κυβέρνησις ὑπεύθυνος, ὅτι ὑπάρχει Βουλή, ἡ ὁποία ἐστάλη ἐνταῦθα ὄχι πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν ταλλαρούχων, ἀλλὰ πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ κοινοῦ συμφέροντος!

§153Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἶναι μέγας εὐεργέτης καὶ δὲν εἶναι ταλλαροῦχος, εἶναι εἷς ἐκ τῶν ὀλίγων Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι προσέφερον καὶ προσφέρουσι μεγίστας ὑπηρεσίας εἰς τὸ ἔθνος, καὶ δὲν πρέπει νὰ ὁμιλῆτε οὕτω, κύριε συνάδελφε, καταχρώμενοι ὅτι δὲν δύναται ν’ ἀπαντήσῃ.

§154Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἔχω, κύριοι Βουλευταί, καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν, ἀφοῦ ἐπενέβη ὁ κ. συνάδελφος συνήγορος καὶ ὑπέρμαχος τῶν ταλλαρούχων, νὰ δηλώσω πρὸς αὐτὸν τοῦτο, ὅτι οὐδεὶς οὐδέποτε ἠδυνήθη νὰ καταστῇ ταλλαροῦχος, ἐὰν δὲν ἐσύρθη ἀπὸ τὴν οὐρὰν τοῦ διαβόλου.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κ. Βουλευτά.

§156Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἔχω δὲ ὑποχρέωσιν νὰ εἴπω πρὸς τὸν κ. συνάδελφον ὅτι δὲν ὀχυροῦμαι ὄπισθεν τοῦ βήματος.

§157Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Δὲν ἤκουσα τί εἴπετε καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ τὸ ἐπαναλάβητε.

§158Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Οὐδεὶς ἠδυνήθη νὰ καταστῇ ταλλαροῦχος, ἐὰν δὲν δεθῇ ὄπισθεν τῆς οὐρᾶς τοῦ διαβόλου. Ἐπαναλαμβάνω δὲ νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς καὶ πρὸς πάντα Βουλευτὴν ὅτι οὐδέποτε ὠχυρώθην ὄπισθεν τοῦ βήματος, ὁσάκις ἠθέλησα νὰ ἐλέγξω τινά. Ἐάν τινα δυσηρέστησα, χωρὶς νὰ τὸ θέλω, ἢ ἐάν τινα ἔθιξα, εἶμαι πρόθυμος οὐχὶ ὡς Βουλευτής, ἀλλ’ ὡς ἄτομον νὰ δώσω ἱκανοποίησιν.

§159Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄσχετον. Ἐγὼ εἶπον πρὸς ὑμᾶς ὅτι δὲν ὀφείλετε νὰ ὁμιλῆτε τοιουτοτρόπως περὶ Ὑπουργῶν, οἱ ὁποῖοι παρεκλήθησαν ν’ ἀναλάβωσιν Ὑπουργεῖον καὶ οἱ ὁποῖοι τιμῶσι τὴν Ἑλλάδα. Ἐγὼ οὐδέποτε ἐπάτησα εἰς τὸ Ὑπουργεῖόν του, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ ὁμιλῆτε οὕτω... (Κωδωνοκρουσίαι).

§160Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Εἶμαι, κύριοι Βουλευταί, ὑποχρεωμένος καὶ πάλιν νὰ δηλώσω κατόπιν τῆς παρατηρήσεως τοῦ κ. συναδέλφου, κατόπιν τῶν γραφομένων ὑπὸ Ἑλλήνων δημοσιογράφων, ὅτι ἡμεῖς μερικοὶ ὀχυρούμενοι ὄπισθεν τῆς ἀσυλίας τοῦ βήματος ψέγομεν καὶ κατηγοροῦμεν ἄτομα, ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δηλώσω ὅτι ὡς Βουλευτὴς ψέγω, ἐλέγχω, χωρὶς νὰ ἔχω τὴν πρόθεσιν νὰ ψέξω ἢ νὰ ἐλέγξω, ἂν ὅμως ἔλεγχον μεταπίπτω εἰς ψόγον, εἶμαι πρόθυμος νὰ δώσω οἱανδήποτε ἱκανοποίησιν. Ἀλλά, κύριε Πρωθυπουργέ, πρὶν ἢ προβῆτε εἰς τὰς δηλώσεις, εἰς τὰς ὁποίας προέβητε, ἐὰν αἱ ἀσχολίαι σας σᾶς ἄφηνον χρόνον νὰ μελετήσητε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἠθέλετε ἰδεῖ ὅτι εἶναι ἐντελῶς προσωπικόν, δὲν εἶναι δὲ Ὑπουργεῖον ἄλλο ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἐν τῷ ὁποίῳ νὰ συντελῶνται τόσα ὄργια, ἂν εἶχον τὴν δύναμιν νὰ συνιστῶ εἰδικὰ Δικαστήρια, βεβαιωθῆτε ὅτι θὰ εἶχον πολλὰ ἄλλα νὰ εἴπω, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἠμπορῶ. Ἔρχεται λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ λέγει ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δύναται νὰ διορίσῃ νομοκτηνίατρον καὶ ἄνευ διαγωνισμοῦ. Σᾶς ἐρωτῶ ποῦ διορίζεται ὑπάλληλος τοῦ Κράτους ἄνευ διαγωνισμοῦ; Ἔπειτα ἔχω νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν ὅτι οἱ ἰατροὶ τῶν ἀνθρώπων εἶναι σχεδὸν ἀνίκανοι καὶ ἀνίσχυροι νὰ βοηθήσωσιν αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ὁμιλοῦσιν, εἶναι ἀνίκανοι ν’ ἀνακαλύψωσι τὴν αἰτίαν τῆς νόσου. Φαντασθῆτε τί γίνεται μὲ τοὺς κτηνιάτρους, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται πρὸ ἀλόγων ζώων, μὴ ὁμιλούντων, εἰς ποίαν ἀνικανότητα εὑρίσκονται νὰ διαγνώσωσι τὴν αἰτίαν τῆς νόσου. Δι’ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι μία πολυτέλεια περιττή, εἶναι προωρισμένον νὰ ἐξυπηρετήσῃ πρόσωπα, ὅτε δὲ ὁ συνάδελφός μοι λέγει ὅτι εἶναι ἐθνικὸς εὐεργέτης, ὀφείλω νὰ τῷ παρατηρήσω ὅτι οἱ εὐεργέται ἐν Ἑλλάδι δίδουσιν ἕν, διὰ νὰ λάβωσι δέκα.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βάρθης.

§162Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Δὲν εἶναι πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν εἰσήχθη νομοσχέδιον προσωπικόν. Καὶ ἄλλοτε ἠναγκάσθην νὰ χαρακτηρίσω ὀλίγον δριμύτερον τοῦ δέοντος νομοσχέδια εἰσαχθέντα ὑπὸ τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ, ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Θὰ ἐνθυμῆσθε τὸ νομοσχέδιον τῶν συντάξεων, τὸ ὁποῖον ἀπέδειξα ὅτι ἀφεώρα πρόσωπα ὡρισμένα, ὁ δὲ ἀξιότιμος βουλευτὴς κύριος Κουλουμβάκης ὠνόμασε καὶ τὸ ἄτομον. Ἂν ῥίψῃ τις βλέμμα εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον, εἰς τὴν τελευταίαν παράγραφον, θὰ ἴδῃ ὅτι ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ὁ χρόνος τῆς ἐξασκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματος προσμετρεῖται διὰ τὸν κανονισμὸν τοῦ μισθοῦ καὶ βαθμοῦ. Πλέον ἐξωφρενικὴ διάταξις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξευρεθῇ. Δύναται κτηνίατρός τις, ὁ ὁποῖος ἐξήσκησε τὸ ἐπάγγελμά του καὶ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, νὰ ἔρχηται καὶ νὰ προσμετρῇ τὸν χρόνον, ὃν ὑπηρέτησεν ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, πρὸς κανονισμὸν τοῦ βαθμοῦ καὶ τοῦ μισθοῦ του! Λοιπὸν πρέπει νὰ μὴ εἰσάγωνται ποτὲ τὰ νομοσχέδια πρὶν μελετηθῶσι καλῶς, διότι τοιαῦτα νομοσχέδια καθιστῶσι καὶ τοὺς εἰσάγοντας συνυπευθύνους, ἰδίως δὲ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ προσέχῃ, διότι λέγει ὅτι οὐδέποτε εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον προσωπικόν.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν ὑπάρχει συζήτησις. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Συζήτησις περὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων ͵ΓϞΑʹ τοῦ 1905 καὶ ͵ΓΨΛΒʹ τοῦ 1910 περὶ συστάσεως ἐποπτικοῦ συμβουλίου τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως περὶ τῶν ἐν τοῖς σχολείοις τετραδίων καὶ περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως». (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ παραπέμπεται εἰς ἐπιτροπήν). Ἡ Βουλὴ ἐξουσιοδοτεῖ τὸν κύριον Πρόεδρον, ὅπως καταρτίσῃ ἐπιτροπήν, εἰς ἣν νὰ παραπεμφθῶσι καὶ τὰ λοιπὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια. (Εἶτα γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον «περὶ τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ ͵ΓΩΘʹ νόμου τῆς 6 Ἰουλίου 1911 περὶ κατωτέρου προσωπικοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν δασῶν, καὶ παραπέμπεται εἰς ἐπιτροπὴν ἐκ τῶν κυρίων Ἀ. Τάκη, Δ. Δεδούση, Μ. Μπουφίδου, Ἐ. Σουλτάνη, Σ. Σίμου, Θ. Πέρρου, Ἰ. Κανναβοῦ, Θ. Παπαϊωάννου, Ἀ. Σακελλαρίου, Ἀ. Καφετζοπούλου, Ἐ. Γεωργιάδου, Δ. Κάβουρα καὶ Π. Γρυπάρη). Συζήτησις κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων τοῦ ͵ΓΤΝΔʹ νόμου περὶ ἱδρύσεως ἐν Ἀθήναις νοσοκομείου τῶν ἀφροδισίων νοσημάτων ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν Ἀνδρέου Συγγροῦ».

§164Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Καὶ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου εὐπρόσδεκτος καὶ αἱ τροποποιήσεις αἱ ἐπενεχθεῖσαι ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἔτι κρείττονες, ἐν σχέσει ὅμως πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ 1ου ἄρθρου, καθ’ ἣν εἰς τὴν Ἐφορείαν τοῦ Νοσοκομείου προστίθεται ὁ τακτικὸς καθηγητὴς τῶν ἀφροδισίων καὶ δερματικῶν νοσημάτων ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τινά, τὰ ὁποῖα προσείλκυσαν τὴν προσοχήν μου, ὑποθέτω δ’ ὅτι θὰ προσελκύσωσι καὶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς· διότι ὑπὲρ τὴν χρησιμότητα τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὴν ὠφέλειαν κεῖταί τι ἀνώτερον, τὸ ὁποῖον λέγεται πνεῦμα ἐπικρατοῦν νομοθετικόν. Εὑρισκόμεθα πάλιν πρὸ θεάματός τινος, τὸ ὁποῖον ὀφείλω νὰ κατακρίνω, διότι ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ καθηγητοῦ τῆς Παθολογίας, καὶ τὰ μὲν δύο αὐτῆς μέλη ἐψήφισαν κατὰ τῆς ἀντικαταστάσεως, ἐκ δὲ τῶν λοιπῶν ἓξ μελῶν οἱ μὲν τρεῖς ἐψήφισαν ὑπὲρ τῆς ἀντικαταστάσεως αὐτοῦ δι’ ἑνὸς οἱουδήποτε διευθυντοῦ κλινικῆς, οἱ δὲ ἕτεροι τρεῖς τὴν ἀντικατάστασιν διὰ τοῦ διευθυντοῦ τῆς ἐνταῦθα Πολικλινικῆς τοῦ ἀξιοτίμου καὶ ἀγαπητοῦ συναδέλφου. Τί συνέβη, Κύριοι; Ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς μὲ ἄγει εἰς κατάκρισιν τῆς Κυβερνήσεως. Πῶς δύναμαι νὰ δώσω ἐν ἁπλῇ προτάσει ἐπιτροπῆς ἀφορμήν, ἵνα κατακρίνω τὴν Κυβέρνησιν; Εἶναι ὁ καρπός, τὸν ὁποῖον εἰσέφερεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος προέτεινεν ἑαυτὸν καὶ μετ’ αὐτοῦ οἱ λοιποὶ δύο, χωρὶς ν’ ἀναμετρήσῃ ἀσφαλῶς τὸ πρᾶγμα, ἀκολουθῶν τὴν ἀρχὴν ταύτην, τὴν ὁποίαν ἔθηκεν ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλά, ὡς εἶπον, ὑπεράνω παντὸς νομοσχεδίου κεῖται ἡ ἑτέρα ἀρχὴ τοῦ πολιτεύματος τοῦ κοινοβουλευτικοῦ, τῆς ἀνατροφῆς τῆς πολιτικῆς διότι εἶναι ἀναντίρρητον ὅτι ἐν γένει ὁ λαὸς διδάσκεται ἀπὸ τοῦ Κοινοβουλίου.

§165Ν. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Ἐζήτησα πρῶτος τὸν λόγον καὶ παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἵνα μὴ δεχθῇ τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν διετύπωσεν ἡ ἐπιτροπὴ καὶ διὰ τὴν ὁποίαν τὴν εὐχαριστῶ πολύ. Ἐὰν θέλητε, δύνασθε νὰ ὁμιλήσητε. Ἀλλά, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα αὐτό, θὰ σᾶς ἀπαντήσω, ἐὰν ἐπιμένητε.

§166Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιτρέπωμεν νὰ προτείνωμεν ἡμᾶς αὐτοὺς προκειμένου περὶ θέσεως δημοσίας. Τὸν κύριον συνάδελφον ἐγὼ ἐξόχως ἐκτιμῶ καθὼς καὶ τὴν ὅλην ἐπιστημονικὴν αὐτοῦ δρᾶσιν.

§167Ν. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Μοὶ φαίνεται περίεργον νὰ ἐξακολουθῆτε νὰ ὁμιλῆτε περὶ ἐμοῦ, ἀφοῦ ἐγὼ σᾶς ἐδήλωσα ὅτι δὲν δέχομαι καὶ ἀφοῦ λέγετε ὅτι ἐξόχως μὲ τιμᾶτε. Φαντάζομαι τί θὰ συνέβαινε καὶ τί θὰ ἠκούομεν, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ θέσεως ἐμμίσθου. Εὐτυχῶς ἡ θέσις εἶναι ἄμισθος καὶ συνεπῶς ἡ Βουλὴ δύναται νὰ κρίνῃ κατὰ πόσον τὰ ὑφ’ ὑμῶν λεγόμενα δύνανται νὰ ἔχωσιν ὑπόστασίν τινα ἐπὶ τοῦ προκειμένου.

§168Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τοῦτο εἶπον καὶ ἐγὼ ἐκ μέρους τοῦ κ. συναδέλφου· εἶπον νὰ μὴ γίνῃ δεκτὴ τοιαύτη πρότασις, διότι ὁ κ. συνάδελφος ἐδήλωσεν ὅτι δὲν δέχεται.

§169Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Πρὸς τιμὴν τοῦ κ. συναδέλφου δέχομαι τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὅτι δὲν ἀποδέχεται τὴν τοιαύτην πρότασιν τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς.

§170Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Ὄχι μόνον μετ’ ἀπορίας, ἀλλὰ καὶ μὲ ἔκπληξιν μεγάλην ἤκουσα τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κεφαλληνίας, μὴ θέλοντος νὰ ὑποχωρήσῃ εἰς τὴν ὄντως τιμητικωτάτην πρότασιν τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς. Ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τὴν ἀπόφασιν τῆς πλειονοψηφίας τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς καὶ νομίζω ὅτι ἔχει καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν ὁ κ. Ἀλιβιζᾶτος νὰ δεχθῇ τὴν θέσιν τοῦ συμβούλου εἰς τὴν Ἐφορείαν τοῦ Νοσοκομείου αὐτοῦ, διότι, νομίζω, ἡ παρουσία τοῦ κ. Ἀλιβιζάτου ἐν τῷ Νοσοκομείῳ τούτῳ θὰ προσφέρῃ μεγάλην εἰς αὐτὸ ὑπερεσίαν καὶ θὰ μεταγγίσῃ νέον αἷμα εἰς τὴν λειτουργίαν αὐτοῦ.

§171Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Γνωρίζομεν ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ προέτεινεν, ὅπως μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς Ἐφορείας τοῦ Νοσοκομείου περιληφθῇ καὶ ὁ ἔντιμος συνάδελφος Κεφαλληνίας. Πρὸ μιᾶς στιγμῆς ἤκουσα αὐτὸν μὴ ἀποδεχόμενον τὸ ἀξίωμα τοῦτο· δὲν γνωρίζω τίνα λόγον ἔχει, ἵνα μὴ δεχθῇ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχω καθῆκον νὰ πράξω, γνωρίζων τίνας ὑπηρεσίας προσφέρει ὡς διευθυντὴς Νοσοκομείου ἐν Ἀθήναις ὁ κ. συνάδελφος, εἶναι νὰ παρακαλέσω αὐτὸν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἄρνησίν του. Γνωρίζομεν πάντες τὴν δρᾶσιν αὐτοῦ ἐν τῇ Πολικλινικῇ, ἐξ αὐτῆς δὲ δυνάμεθα νὰ ἐλπίζωμεν πολλὰ καὶ ὑπὲρ τοῦ νέου αὐτοῦ Νοσοκομείου, ὥστε νομίζω ὅτι δὲν πρέπει ὁ κ. Ἀλιβιζᾶτος ν’ ἀρνηθῇ νὰ καταλάβῃ ἐν τῷ νεοσυστάτῳ τούτῳ ἱδρύματι τὴν θέσιν, ἣν διὰ τόσον τιμητικῆς ἀποφάσεως ἔκρινεν αὐτὸν ἄξιον σύμπασα ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπή.

§172Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ζήτημα βεβαίως δὲν ὑπάρχει μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. συναδέλφου, ὅτι δὲν ἀποδέχεται τὴν θέσιν τοῦ συμβούλου ἐν τῇ Ἐφορείᾳ τοῦ Νοσοκομείου αὐτοῦ. Παρακαλῶ ὅμως νὰ ὁρισθῇ ὅτι διευθυντὴς κλινικῆς καὶ οὐχὶ καθηγητὴς Πανεπιστημίου θὰ εἶναι μέλος τῆς Ἐφορείας, θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ δὲ νὰ πιστεύω ὅτι, ἂν οἱαδήποτε Κυβέρνησις ἔστρεφε τὸ βλέμμα, θὰ ἐσταμάτα ἐκεῖ εἰς τὸ πρόσωπον ἐκείνου, διότι δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἤθελεν ἀποτελέσει μεγίστην ἐγγύησιν ὑπὲρ τοῦ Νοσοκομείου, διότι εἶναι ὁ εἰδικώτατος πάντων, διότι μόνος αὐτὸς ἐδημιούργησεν ἐν Ἑλλάδι Πολικλινικὴν ἀληθῶς μοναδικὴν ἐν τῷ τόπῳ. Τό γε νῦν ἔχον ἄριστα ἔπραξε μὴ ἀποδεχθείς, καὶ τοῦτο ἀνέμενον ἀπὸ τὸν χαρακτῆρα αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι ἴσος πρὸς τὴν ἐπιστημονικὴν αὐτοῦ ὑπεροχήν.

§173Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Τὸ ἐδάφιον δʹ τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ ὑπάρχοντος νόμου περὶ τοῦ Νοσοκομείου Ἀ. Συγγροῦ τροπολογεῖται διὰ τῆς προσθήκης «τοῦ τακτικοῦ καθηγητοῦ τῶν ἀφροδισίων καὶ δερματικῶν νόσων ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ», δι’ ἧς ὁ καθηγητὴς οὗτος προσλαμβάνεται εἰς τὴν Ἐφορείαν τοῦ Νοσοκομείου τούτου. Ἐν τῇ ἐπιτροπῇ δὲν ὑπῆρξε δευτέρα γνώμη περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἀπολύτου, ὅπως ἀποτελέσῃ μέλος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς καὶ ὁ τακτικὸς καθηγητὴς τῶν δερματικῶν καὶ ἀφροδισίων νόσων ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἡ προσθήκη αὕτη γίνεται εἰς ἀντικατάστασιν ἑτέρου μέλους, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται νὰ ὑπάρχῃ ἐν τῇ ἐφορευτικῇ ἐπιτροπῇ, κατεψήφισα ταύτην ἐν τῇ ἐπιτροπῇ. Φρονῶ ὅτι ὁ τακτικὸς καθηγητὴς τῶν δερματικῶν καὶ ἀφροδισίων νόσων ὀφείλει νὰ εἶναι ἐν τῇ Ἐφορείᾳ, ἀλλὰ δὲν ἕπεται ἐκ τούτου ὅτι πρέπει νὰ διαγράψωμεν ἕτερον μέλος ἐπίσης χρησιμώτατον ἐν τῇ διοικήσει τοῦ καταστήματος, τόσῳ μᾶλλον, ὅσῳ προϋποτίθεται κατὰ τεκμήριον ὅτι καθηγητὴς ὢν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ ἔχει ὅλα τὰ φῶτα καὶ ὅλην τὴν πεῖραν, ὅπως ὑποδείξῃ τὰ ἔχοντα ἀνάγκην βελτιώσεως ἐν τῷ ἱδρύματι, ἀλλὰ προσέτι καὶ ὡς ἐκ τῆς εἰδικότητος αὐτοῦ, διότι ὁ καθηγητής, ὅστις πρόκειται ν’ ἀντικατασταθῇ, εἶναι ὁ καθηγητὴς τῆς Γυναικολογίας ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, ἥτις εἰδικότης εἶναι στοιχεῖον ἀπαραίτητον καλῆς συγκροτήσεως τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς. Μὴ λησμονῶμεν ὅτι τὸ Νοσοκομεῖον τοῦτο περιλαμβάνει ἀποκλειστικῶς γυναῖκας, καὶ εἶναι γνωστότατον ὅτι τὰ τοιαύτης φύσεως νοσήματα παρὰ ταῖς γυναιξὶν ἐπιφέρουσιν ἐπιπλοκὰς τοιαύτας, ὥστε ἡ παρουσία εἰδικοῦ μαιευτῆρος καὶ γυναικολόγου εἶναι ἀπαραίτητος, ὥστε καὶ ὁ σύμβουλος τοῦ καταστήματος νὰ δύναται φιλικῶς νὰ παράσχῃ καὶ τὰ φῶτα αὐτοῦ ἐν δεδομένῃ στιγμῇ. Διὰ τοῦτο δέχομαι τὴν προσθήκην, ὡς ἀπαραιτήτου τοῦ καθηγητοῦ τῶν ἀφροδισίων νόσων, ἀλλ’ οὐχὶ διὰ τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ καθηγητοῦ τῆς Μαιευτικῆς ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ...

§174Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν θὰ εἶναι θεραπευτής· θὰ εἶναι μέλος τῆς Ἐφορείας.

§175Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Εἶναι δύο προτάσεις. Τὴν πρότασιν περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ καθηγητοῦ κατεψήφισα διὰ τὸν λόγον ὅτι δὲν θεωρῶ ὅτι, ἐπειδὴ ὑπάρχει ἀνάγκη ἑνὸς προσώπου νέου, πρέπει νὰ διαγραφῇ ἕτερον μέλος, τὸ ὁποῖον εἶναι σεβαστότατον καὶ παρέσχε πολλὰς ὑπηρεσίας εἰς τὸ ἵδρυμα.

§176Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Κατόπιν τῶν δηλώσεων τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κεφαλληνίας συναδέλφου νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει ζήτημα ἂν μείνῃ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου. Ἀπαντῶν εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. συνάδελφον λέγω ὅτι ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ δὲν ἔχει καθήκοντα θεραπευτικά, ἀλλὰ μόνον ἐπιμελείας τοῦ Νοσοκομείου. Ἡ παρουσία τοῦ καθηγητοῦ τῆς Γυναικολογίας δὲν εἶναι ἀπαραίτητος. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ τονίσω, εἶναι ὅτι αἱ τοιούτου εἴδους Ἐφορεῖαι δὲν πρέπει νὰ καθίστανται πολυμελεῖς, διότι ἡ ὕπαρξις πολλῶν μελῶν ἀντὶ καλοῦ κακὸν θέλει ἐπιφέρει. Συνεπῶς δύναται νὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2ον (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ 2ου ἄρθρου τὸν λόγον ἔχει ὁ κύριος Πατσουράκος.

§178Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐψηφίσαμεν ὀργανισμὸν τοῦ ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, ὁ ὁποῖος ἐν ἄρθρῳ 21ῳ περιλαμβάνει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἕκαστος κ.λ.π....»

§179Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Σημειώσατε, κύριε συνάδελφε, ὅτι πρόκειται ἐδῶ περὶ ἱδρύματος, τὸ ὁποῖον ἐγένετο διὰ δωρεᾶς· δὲν πρόκειται περὶ ἱδρύματος τοῦ Κράτους.

§180Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· ὅταν λέγωμεν ὅτι ψηφίζομεν νόμον, δυνάμει τοῦ ὁποίου θὰ κανονίζωνται τὰ τῆς λειτουργίας ἱδρύματός τινος, πρέπει νὰ λαμβάνωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι πρόκειται περὶ δημοσίου ἢ ἰδιωτικοῦ ἱδρύματος; Τίνα σημασίαν ἔχει τοῦτο;

§181Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἔχει σημασίαν.

§182Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ἔχομεν πρὸ ἡμῶν νόμον γενικόν, τὸν ὁποῖον προχθὲς ἐψηφίσαμεν, καὶ εἰς τὸν ὁποῖον ἀντιστρατεύονται τὰ λεγόμενα ἤδη, νομίζω ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ σκεπτώμεθα καθ’ ὃν τρόπον συνιστᾷ ὁ κ. συνάδελφος. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 21ῳ λέγεται ὅτι (ἀναγινώσκει): «Διορίζεται κ.λ.π.». Μετὰ ταῦτα δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι ἐπιζητεῖταί τι προσωπικόν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ διαμαρτυρηθῶ ὅτι τὸ ἄρθρον 2ον ἀντιστρατεύεται πρὸς τὸ ἄρθρον 24ον τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν ἤδη, καὶ συνεπῶς παρέλκει τελείως τὸ ἄρθρον 2ον.

§183Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τό γε νῦν ἔχον ἔκτακτος καθηγητὴς δὲν ὑπάρχει, ἡ δὲ γενικὴ αὕτη διάταξις σκοπεῖ τὴν ἄμεσον θεραπείαν. Ἂν ἤθελε παραστῆ ἀνάγκη τοιαύτη, βεβαίως ὁ ἔκτακτος καθηγητὴς εἶναι ἁρμόδιος. Ἀλλὰ ψηφιζόμενον τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει δὲν ἀποκλείει τὸν ἔκτακτον καθηγητήν. Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πατσουράκος.

§185ΙΩΑΝ. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Τὸ πρῶτον ἐδάφιον λέγει· «Οἱ ἐπιμεληταί, ἰατρὸς τοῦ μικροβιολογικοῦ καὶ χημικοῦ ἐργαστηρίου, ἰατρὸς τοῦ φυσικοθεραπευτηρίου, βοηθοὶ καὶ ὑποβοηθοὶ διορίζονται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος προτάσει τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν κατόπιν διαγωνισμοῦ». Νομίζω ὅτι ἀποκλείεται διὰ τούτου τὸ δικαίωμα εἰς πάντας τοὺς πτυχιούχους τῆς ἰατρικῆς σχολῆς νὰ προσέρχωνται εἰς τὸν διαγωνισμόν. Ἀλλὰ κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου, ἄρθρον 11ον, ἕκαστος πτυχιοῦχος τοῦ ἡμετέρου Πανεπιστημίου ἢ ὁμοταγοῦς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προσέλθῃ εἰς τὸν διαγωνισμόν. Πῶς δύναται νὰ ἀντιστρατεύηται τὸ ἄρθρον αὐτὸ πρὸς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου; Διατί ν’ ἀποκλείωμεν ἡμεῖς τοῦ διαγωνισμοῦ πάντα ἰατρόν, ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν ἀξίωσιν νὰ καταλάβῃ ταύτην ἢ ἐκείνην τὴν θέσιν; Πρέπει νὰ τεθῇ ὅτι ἐν τῷ διαγωνισμῷ δύναται νὰ προσέλθῃ ὁ πτυχιοῦχος τοῦ ἡμετέρου ἢ ὁμοταγοῦς Πανεπιστημίου.

§186Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Αὐτὸ ἐννοεῖται.

§187Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Δὲν ἐννοεῖται· νὰ προστεθῇ ὅτι πᾶς πτυχιούχος δύναται νὰ προσέλθῃ.

§188Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Νὰ προστεθῇ «οἱ διδάκτορες».

§189Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Μάλιστα.

§190Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἀπουσιάζει· κατὰ συνέπειαν ὁ μόνος ἁρμόδιος καὶ ὑπεύθυνος εἶναι ὁ κ. Πρωθυπουργός, πρὸς ὃν καὶ ἀρέσκομαι ν’ ἀποτείνωμαι. Ἄν, κ. Πρωθυπουργέ, ὑπάρχει ἐπιστήμη θετική, ἂν ὑπάρχῃ ἐπιστήμη, ἀπὸ τῆς ὁποίας ἡ ἀνθρωπότης δύναται νὰ προσδοκᾷ τι, ἡ ἐπιστήμη αὕτη εἶναι ἡ χειρουργικὴ καὶ ἡ φυσικοθεραπεία. Ἡ χειρουργικὴ ἔφθασεν εἰς τὸ ἀνθρωπίνως τέλειον, ἡ δὲ φυσικοθεραπεία ἔκαμεν ἀρκετὰς προόδους, καὶ τὸ μέλλον ἀσφαλῶς ἀνήκει εἰς αὐτάς, εἰς τὴν χειρουργικήν, εἰς τὴν φυσικοθεραπείαν καὶ τὴν ὀροθεραπείαν. Καὶ εἰς τὸ τρίτον ἄρθρον ἡ Βουλὴ ἐψήφισεν ἕνα εἰδικὸν ἰατρὸν διὰ τὸ φυσικοθεραπευτήριον μὲ δραχμὰς 150. Κύριε Πρωθυπουργέ, δὲν δύνασθε νὰ φαντασθῆτε ὁπόσην δυσκολίαν αἰσθάνεται ὁ ἐπιστήμων ὁ φυσικοθεραπευτὴς κατὰ πᾶσαν ἡμέραν καὶ κατὰ πᾶσαν στιγμήν· ἔχει δύναμιν, οἵαν ὑμεῖς ἔχετε εἰς τὰς χεῖράς σας κυβερνῶντες τὸ Κράτος, ἀλλὰ τὸ ἐλάχιστον πλημμέλημα ἢ τὸ ἐλάχιστον σφάλμα δύναται νὰ στοιχίσῃ καὶ σήμερον καὶ ἐπὶ δεκάδας ἐτῶν. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἰς τὸν ἰατρόν· ἓν σφάλμα δύναται νὰ στοιχίσῃ τὴν ζωὴν τοῦ ἀρρώστου, δύναται νὰ διακινδυνεύσῃ αὐτὴν τὴν ζωήν. Σᾶς τὸ διαβεβαιῶ ἐγώ. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐρωτῶ πλέον τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸν μόνον ἁρμόδιον σήμερον ἐνταῦθα, ἐρωτῶ τοὺς εἰδικοὺς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ νὰ μοὶ εἴπωσι τίνες εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ κρίνωσι περὶ οἱουδήποτε ἐξεταζομένου.

§191Ν. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Οὐδείς.

§192Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἰδοὺ ἡ ἀλήθεια, κύριε Πρωθυπουργέ.

§193Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Τίς εἶπεν οὐδείς;

§194Ν. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Ἐγώ.

§195Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἡ ἀρχὴ αὕτη κυριαρχεῖ ἐπὶ πασῶν ἐν γένει τῶν κρίσεων τῶν διαγωνισμῶν, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀνάγκη οἱ κριταὶ νὰ εἶναι πάντες εἰδικοί, ὅπως κρίνωσι περὶ τοῦ καταλλήλου.

§196Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν ἀπέναντι τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ κοινοῦ συμφέροντος ν’ ἀπαντήσω πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον καὶ συμπολίτην μου ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν ἔχει οὕτως. Ἐὰν ἐν τῇ χειρουργικῇ ἐπιστήμῃ εἶχον τὴν ἀξίωσιν ἐγὼ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης νὰ ζητήσω ἀπὸ τὴν θύραθεν ἐπιστήμην νὰ μᾶς φωτίσῃ, βεβαίως θὰ ἤμην ἄξιος ἐμπτυσμοῦ, διότι ἐγώ, ἂν δὲν εἶμαι δεινὸς ἐπιστήμων, ἐν τούτοις, ἀξιότιμε συνάδελφε, εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω τοὺς εἰδικούς. Δύναμαι νὰ βεβαιώσω ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ἐπισήμως ὅτι ἐν τῇ χειρουργικῇ ἐπιστήμῃ ὑπάρχουσιν ἐν Ἑλλάδι κορυφαί· ἐνδεχόμενον νὰ στερῶνται ἐπιτηδειότητος ὅπως φαίνωνται, ἀλλὰ πάντες εἶναι κορυφαί. Ἐὰν λοιπόν, λέγω, ἐν τῇ χειρουργικῇ ἐπιστήμῃ ἐγὼ καὶ ὡς Ἕλλην καὶ ὡς ἐπιστήμων δὲν θὰ ἔστεργον ποτὲ νὰ ζητήσω ἀπὸ τὴν θύραθεν ἐπιστήμην νὰ μᾶς φωτίσῃ, ἐν τῷ κλάδῳ αὐτῷ τῆς ἰατρικῆς ἔχω τὴν ἀξίωσιν, ὅπως ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἐπιστήσῃ καλῶς τὴν προσοχήν του, διότι δὲν λησμονεῖ ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου τοῦτο, ὅτι ἡ φυσικοθεραπεία εὑρίσκεται εἰς τὰς ἀρχὰς αὑτῆς, ὅτι ὑπόσχεται πολλὰ καὶ ὅτι δύναται νὰ ὠφελήσῃ, ἐὰν ὁ ἐνεργῶν ἰατρὸς εἶναι κάτοχος τῆς ἐπιστήμης, πρὶν ἀναλάβῃ δὲ νὰ διαβάσῃ, νὰ μὴ εἶναι, ὡς συμβαίνει συνηθέστατα, ἀδαὴς τῆς ἐπιστήμης αὑτοῦ. Καὶ ἀκούει ἡ Βουλὴ καὶ ὁ κόσμος περὶ ἀκτίνων τοῦ Φίνσεν, ἀλλ’ ἐκεῖνοι, οἵτινες διαχειρίζονται τὰς ἀκτῖνας τοῦ Φίνσεν, ἐκεῖνοι καὶ μόνοι, κύριε Πρωθυπουργέ, ἐὰν εἶναι τίμιοι καὶ ἐνάρετοι, δύνανται νὰ κρίνωσιν ὁποίας δυσκολίας παρουσιάζει ὁ χειρισμὸς τῶν ἀκτίνων τοῦ Φίνσεν.

§197Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἤδη λειτουργοῦσιν αἱ ἀκτῖνες τοῦ Φίνσεν, καὶ λειτουργοῦσιν εἰς τὸ Νοσοκομεῖον ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ καθηγητοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι γνώστης τῆς χρήσεως αὐτῶν.

§198Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Μὲ φέρετε εἰς θέσιν, κύριε συνάδελφε, νὰ σᾶς εἴπω ὅτι αἱ ἀκτῖνες εἶναι ζήτημα πολυτελείας.

§199Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὄχι δά! Διὰ τὰ δερματικὰ δὲν ἔχετε δίκαιον.

§200Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Αὐτό, τὸ ὁποῖον σᾶς λέγω ἐγώ, ὅτι αἱ ἀκτῖνες εἶναι ζήτημα χρηματισμοῦ, ζήτημα διαφημίσεως. Τὰς ἀκτῖνας δὲν δύναταί τις νὰ μεταχειρίζηται καλῶς καὶ πρὸς εὐεργεσίαν τῆς ἀνθρωπότητος, παρὰ μόνον ὅταν καλῶς καὶ ἐπὶ μακρὸν διδάξῃ. Βλέπετε ὅτι ὁμιλῶ κατὰ τοῦ συμφέροντός μου. Ἂν ἅπαξ αἱ ἀκτῖνες ὠφελοῦσι, συνηθέστατα βλάπτουσι, καὶ ἂν ἅπαξ αἱ ἀκτῖνες ὑπεβοήθησαν τὴν ἐπιστήμην, συνηθέστατα στραβώνουσιν αὐτήν. Εἶναι ἀληθὲς ἢ ὄχι;

§201Ν. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ διαφωνήσω. Τὸ ζήτημα τῶν ἀκτίνων Röntgen διαιρεῖται κυρίως εἰς δύο μέρη, εἰς τὸ διαγνωστικὸν καὶ εἰς τὸ θεραπευτικόν. Καὶ διὰ μὲν τὸ τελευταῖον δὲν εἶναι ἡ αἴθουσα αὕτη κατάλληλος, ὅπως τὸ συζητήσωμεν, ἐκθέτοντες τὰ ὑπὲρ καὶ τὰ κατά. Αἱ συζητήσεις αὗται ἔχουσι θέσιν εἰς τὰ ἰατρικὰ ἐν γένει σωματεῖα καὶ συνέδρια. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ πρῶτον, ἤτοι τὸ διαγνωστικὸν μέρος, δυνάμεθα καὶ ὀφείλομεν νὰ συζητήσωμεν τοῦτο, συζητοῦντες τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Νοσοκομείου Ἀνδρέου Συγγροῦ. Ἕκαστον Νοσοκομεῖον, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμεῖ νὰ ἐκπληροῖ τελείως καὶ εὐσυνειδήτως τὸν ἐπιστημονικὸν αὑτοῦ προορισμόν, πρέπει μεταξὺ τῶν πρώτων νὰ ἱδρύῃ τμῆμα ἀκτίνων Röntgen. Δὲν ἀρκεῖ ὅμως τοῦτο. Πρέπει, διὰ νὰ συντελῆται εἰς τὸ τμῆμα ἐκεῖνο εὐσυνείδητος καὶ ἀποτελεσματικὴ ἐργασία, τὸ τμῆμα ἐκεῖνο νὰ διευθύνηται ὑπὸ εἰδικοῦ καὶ οὐχὶ ὑπὸ τοῦ τυχόντος ἐπιστήμονος, ὁ ὁποῖος ἀπέκτησε διὰ τὴν γενικὴν αὑτοῦ μόρφωσιν μερικὰς γνώσεις ἀπαραιτήτους διὰ πάντα ἐπιστήμονα μὴ εἰδικόν. Δι’ αὐτὸ φρονῶ ἀδιστάκτως ὅτι ὁ μέλλων νὰ διευθύνῃ τὸ τμῆμα τῶν ἀκτίνων Röntgen τοῦ Νοσοκομείου τούτου πρέπει νὰ εἶναι εἰδικός, νὰ ἔχῃ δηλ. ἐκπαιδευθῇ ἐπὶ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα πλησίον τῶν εἰδικῶν τῆς Εὐρώπης. Αὐτό, τὸ ὁποῖον φρονῶ, τὸ ἔχω ἤδη ἐφαρμόσει εἰς τὴν Πολικλινικὴν Ἀθηνῶν, ὅπου ἵδρυσα τμῆμα ἀκτίνων Röntgen, παρακαλέσας ὅπως διευθύνῃ τοῦτο ἕνα ἐκ τῶν διακεκριμένων εἰδικῶν τῆς πόλεώς μας, διότι οὗτοι δὲν εἶναι πολλοί, τὸν κύριον Καλλαντίδην, ὁ ὁποῖος εὐχαρίστως ἐδέχθη καὶ ἐργάζεται λίαν ἀποτελεσματικῶς καὶ διαγνωστικῶς καὶ θεραπευτικῶς.

§202Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται, κύριε συνάδελφε, νὰ ἐκφράζησθε οὕτω πως περὶ τῆς μεθόδου τοῦ Φίνσεν καὶ τῶν ἀκτίνων του, ὅτι αὗται χρησιμεύουσι μόνον πρὸς χρηματισμὸν καὶ διαφήμισιν, καθόσον ὁ ἐφευρέτης αὐτῶν ἀπετέλεσε δόξαν τῆς Δανίας, καὶ τὸ Κράτος ἵδρυσε πρὸς ἐφαρμογὴν τῆς μεθόδου του ἴδιον ἰνστιτοῦτον ἐν τῇ πρωτευούσῃ Κοπεγχάγῃ, ὁ δ’ ἐφευρέτης καὶ διάσημος ἐπιστήμων Φίνσεν ἦτο ἀτύχημα διὰ τὴν ἐπιστήμην ν’ ἀποθάνῃ τόσον νέος, μόλις ὑπερβὰς τὸ 40ὸν ἔτος. Ἐτιμήθη δὲ κατὰ τὴν κηδείαν αὐτοῦ διὰ τῆς παρουσίας αὐτοῦ τοῦ Βασιλέως τῆς Δανίας—ἐντελῶς ἐξαιρετικὴ τιμή, ὡς ἐννοεῖτε—καὶ τῶν μελῶν τῆς Γερουσίας καὶ τῆς Βουλῆς. Ὥστε βλέπετε ὅτι ἡ μέθοδός του δὲν εἶναι ἀξία εἰρωνείας οὔτε ἐμπαιγμοῦ καὶ μάλιστα ἀπὸ τοῦ βήματος Βουλῆς.

§203Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἐγὼ φαίνεται ὅτι κακῶς διετύπωσα τὰς σκέψεις μου. Εἶπον ὅτι ὁ κλάδος τῆς ἐπιστήμης αὐτὸς μετὰ τὴν χειρουργικὴν ἔχει τὴν μεγίστην ἀξίαν. Δὲν ἠδίκησα, Κύριοι, ἐγὼ τὴν ἐπιστήμην. Ἐγὼ ἠδίκησα καὶ ἤλεγξα καὶ ἔκρινα τὴν ἀδαημοσύνην, διότι, ἐὰν ἐγὼ παρεκαθήμην ἐν τῇ θέσει ἐκείνῃ διευθύνων τὰ κοινὰ τῆς Ἑλλάδος, δὲν θὰ ἔπταιε βεβαίως ἡ πολιτικὴ ἐπιστήμη, ἐὰν ἐπάθαινεν ἡ Ἑλλὰς τι, ἀλλὰ θὰ ἔπταιον ἐγώ, ὁ ὁποῖος ἐντελῶς ἀπαράσκευος καὶ ἐντελῶς ἀναρμόδιος θὰ ἐκαθήμην εἰς τὴν θέσιν τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Αὐτό, ἀξιότιμε κύριε συνάδελφε, εἶχον νὰ παρατηρήσω. Ἐγὼ ὁμολογῶ καὶ παραδέχομαι καὶ γνωρίζω καὶ ἀντιλαμβάνομαι ὅτι ὁ κλάδος αὐτὸς τῆς ἐπιστήμης, μετὰ τὴν χειρουργικήν, εἶναι ὁ θαυμαστότερος κλάδος καὶ ὁ ὁποῖος ὑπόσχεται πολλά. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχω ν’ ἀμφισβητήσω, ἀξιότιμε συνάδελφε, εἶναι τοῦτο, ὅτι οἱ χειριζόμενοι καὶ οἱ διαφημίζοντες τὰς ἀκτῖνας Φίνσεν, ἂν μὴ οὐδείς, ἀλλ’ ἐλάχιστοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἵτινες δύνανται νὰ χειρίζωνται αὐτὸν τὸν κλάδον πρὸς θεραπείαν καὶ ἀνακούφισιν τῶν πασχόντων. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ τὴν ἀμφισβητήσῃ.

§204Ν. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Αὐτὸ εἶπον.

§205Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἐὰν δὲ καὶ ἡ Ἐφορεία τοῦ Νοσοκομείου καὶ ἡ Κυβέρνησις πραγματικῶς θέλωσι—καὶ πρέπει, κύριε Πρωθυπουργέ— καὶ τοὺς ἀσθενεῖς ν’ ἀνακουφίζῃ καὶ νὰ θεραπεύῃ, καὶ τὴν ἐπιστήμην νὰ προαγάγῃ, νὰ ἐνεργήσῃ αὐστηρόν, αὐστηρότατον διαγωνισμὸν ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν αὐτῆς ταύτης τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω, κύριε Πρωθυπουργέ, ὅτι εἶναι ἡ μόνη ἐπιστήμη, ὁ μόνος κλάδος ὁ ἐπιστημονικὸς μετὰ τὴν χειρουργικήν, ὁ ὁποῖος ὑπόσχεται πολλὰ εἰς τὴν ἀνθρωπότητα· δὲν ἀπέχει δὲ κατ’ ἐμὲ ἡ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ φυσικοθεραπεία θέλει ἀποκαλύψει τοιαύτας θεραπευτικὰς μεθόδους, αἵτινες ὄχι μόνον θὰ καταπλήξωσιν, ἀλλὰ καὶ θὰ εὐεργετήσωσι τὰ μέγιστα τὴν ἀνθρωπότητα. Αὐτὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω καὶ προσθέτω ἀκόμη ὅτι τὰς παρατηρήσεις μου αὐτὰς ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ λάβῃ ὑπὸ ἐπιπολαίαν ἔποψιν, ἀλλ’ ὑπὸ σοβαράν, διότι γνωρίζει ὅτι συνηθέστατα προκαλῶ θόρυβον ἐν τῇ Βουλῇ συνεπείᾳ τῆς τραχύτητος τῆς ἐκφράσεώς μου, ἡ ὁποία προκύπτει ἐκ τῆς ἀληθείας τῶν λεγομένων μου, καὶ ὅτι, ἐὰν ἀποκαλύψω ὀνόματα, παρόμοιος θόρυβος θὰ προκληθῇ, καί, ἐπειδὴ δὲν προκαλοῦμαι, δὲν τὰ ἀποκαλύπτω, ὀφείλω ὅμως νὰ σᾶς δηλώσω, κύριε Πρωθυπουργέ, ὅτι ἡ θέσις αὐτὴ ἔχει προσωπικὸν χαρακτῆρα, καί, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχω, δὲν θὰ ζητήσω αὐτὴν δι’ ἐμέ, ἀλλὰ δὲν θ’ ἀφήσω ποτὲ νὰ τὴν λάβῃ ἄλλος τις.

§206Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, Κύριοι, μετὰ προσοχῆς νὰ παρακολουθήσητε τὴν συζήτησιν ταύτην, διότι τὸ περὶ οὗ πρόκειται Νοσοκομεῖον εἶναι πρότυπον Νοσοκομείου δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα καὶ τὴν Ἀνατολήν.

§207Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ τοῦτο· εἶναι γνωστὸν καὶ εἰς τὴν Εὐρώπην.

§208Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ ἀσχάλλητε οὔτε νὰ βαρυθυμῆτε, διότι σᾶς ἀπασχολῶ ἐπὶ ἐλαχίστας στιγμάς.

§209Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Καθόλου, διότι ὑμεῖς εἶσθε εἰδικός.

§210Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ὁμολογῶ καὶ ἐγὼ ὅτι τὰ ἰατρικὰ μέλη τῆς Ἐφορείας τοῦ Νοσοκομείου θέλουσιν εὑρεθῆ εἰς δύσκολον θέσιν νὰ κρίνωσιν ἐν διαγωνισμῷ περὶ τῆς ἀξίας τοῦ φυσικοθεραπευτοῦ. Ἐν τῇ Ἐφορείᾳ ὅμως ὑπάρχει καὶ ὁ νῦν καθηγητὴς τῶν ἀφροδισίων καὶ δερματικῶν νοσημάτων, ὁ ὁποῖος κατὰ κοινὴν ὁμολογίαν ἔχει τοιαύτας εἰδικὰς γνώσεις, ὥστε νὰ ἐκλεγῇ ὁ καλλίτερος. Ὑπάρχει ὅμως ἰδία διάταξις ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ, κατὰ τὴν ὁποίαν κατὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τούτου αἱ θέσεις αὐταὶ θὰ συμπληρωθῶσιν ἄνευ διαγωνισμοῦ.

§211Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Πῶς εἴπετε;

§212Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ὑπάρχει ἰδιαιτέρα διάταξις τοῦ νόμου τούτου εἰς τὴν παράγραφον τετάρτην, ἡ ὁποία λέγει ὅτι κατὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τὰ πρόσωπα θὰ διορισθῶσιν ἄνευ διαγωνισμοῦ.

§213Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Θαυμάσια, κύριε Πρωθυπουργέ!

§214Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ ἐκεῖ ὅτι διορίζονται τῇ προτάσει τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Νοσοκομείου ἐπὶ τῇ βάσει προσόντων κανονισθησομένων διὰ Β. Διατάγματος, ἤτοι πιστοποιητικοῦ ἐμφαίνοντος ὅτι εἰδικῶς ὁ διορισθησόμενος ἠσχολήθη εἰς τὸν κλάδον τῆς φυσικοθεραπευτικῆς.

§215Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Νὰ ὁρισθῇ τοῦτο ἐν τῷ νόμῳ, διότι εἶναι ἐπικίνδυνον.

§216Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Δὲν εἶναι ἀρκετὸν τοῦτο, διότι εἰς τὰς Εὐρώπας οἱ σπουδάζοντες λέγουσι πρὸς τὸν ἁρμόδιον καθηγητήν· Κύριε, ἠσχολήθην εἰς τὸ...(Γαλλιστί), καὶ πρόκειται περὶ τοῦ μέλλοντός μου. Ὁ δὲ καθηγητὴς οὐδεμίαν ἔχει δυσκολίαν νὰ χορηγήσῃ οἱονδήποτε πιστοποιητικόν!

§217Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Θὰ παρακαλέσω ἐπίσης τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως εἰς τὴν παράγραφον 3 τοῦ ἄρθρου 4 λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ ἑξῆς, ὅτι ἰατρὸς τοῦ Νοσοκομείου διορίζεται διὰ Β. Διατάγματος προκαλουμένου ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργοῦ μετὰ πρότασιν τοῦ καθηγητοῦ καὶ διευθυντοῦ ἐκ τῶν ἐπὶ μίαν τοὐλάχιστον διετίαν διατελεσάντων ἐπιμελητῶν τῆς Πανεπιστημιακῆς κλινικῆς.

§218Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν φέρετε τροποποιήσεις.

§219Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ὑπάρχει λόγος, ὅπως φέρω τροποποιήσεις εἰς τὴν αʹ ἀνάγνωσιν, ἵνα ἐπιμελέστερον καὶ ἐμβριθέστερον ἐπιληφθῶμεν κατὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν. Ἡ θέσις τοῦ ἰατροῦ τοῦ Νοσοκομείου, εἰδικῶς διὰ τὸ Νοσοκομεῖον τοῦτο, εἶναι θέσις ἐκτάκτου καθηγητοῦ· ἑπομένως πρέπει νὰ ληφθῇ ἰδιαιτέρα μέριμνα διὰ τὴν θέσιν ταύτην, ἡ ὁποία κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο συμπληροῦται ἄνευ διαγωνισμοῦ καὶ περιορίζεται ὁ κύκλος τῆς ἐκλογῆς μεταξὺ μόνον τῶν ἐπὶ διετίαν διατελεσάντων ἐπιμελητῶν τοῦ Πανεπιστημίου. Φρονῶ ὅτι ὁ κύκλος αὐτὸς πρέπει νὰ εἶναι εὐρύτερος, ὅπως δι’ εἰδικῆς τροπολογίας κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν θέλω προτείνει. Ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, κύριοι Βουλευταί, διεφώνησα ὅσον ἀφορᾷ τὴν πειθαρχικὴν ἐξουσίαν τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Νοσοκομείου ἐπὶ τοῦ ἀνωτέρου ἐπιστημονικοῦ προσωπικοῦ. Ὑπάρχει σαφὴς διάταξις καθορίζουσα τίνι τρόπῳ ἀπολύεται τὸ ἀνώτερον ἐπιστημονικὸν προσωπικὸν τοῦ Νοσοκομείου τούτου. Θεωρῶ λοιπὸν περιττόν, ἵνα ἐπὶ πλέον δώσωμεν δικαιώματα εἰς τὸν διευθυντὴν τοῦ Νοσοκομείου, φύσεως δὲ τοιαύτης, ὥστε ἐν οἱᾳδήποτε στιγμῇ νὰ δύναται ν’ ἀποπέμψῃ οἱονδήποτε ἐπιστήμονα!

§220Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Φθάνει μέχρις ἀπολύσεως;

§221Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Θ’ ἀναπτύξω τοῦτο, διότι θέλετε νὰ μάθητε ἀκριβῶς πῶς ἔχει τὸ πρᾶγμα. Ὁ καθηγητὴς ὁ ἔχων δικαίωμα πειθαρχικὸν ἐπὶ τοῦ ἀνωτέρου προσωπικοῦ τοῦ Νοσοκομείου τούτου καὶ δὴ κατὰ τὸ ἄρθρον 8 τοῦ νόμου περὶ πειθαρχίας τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν δύναται νὰ ἐπιβάλλῃ πρόστιμον 10 μέχρις 25 δραχμῶν. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ καθηγητοῦ τοῦ νῦν, ὅστις βεβαίως δὲν θὰ θελήσῃ νὰ κάμῃ χρῆσιν ὑπερβολικὴν τοῦ δικαιώματος τούτου, ἀλλά, ἐφ’ ὅσον ψηφίζομεν νόμον καὶ δὲν γνωρίζομεν τί τὸ μέλλον ἐπιφυλάσσει, φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν οὔτε ἀξιοπρεπές, ὅπως δι’ ἑνὸς προστίμου δέκα δραχμῶν, τὸ ὁποῖον ἡ φιλοτιμία ἑνὸς ἐπιστήμονος δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνεχθῇ, νὰ ὑπάρξῃ τρόπος ἀποπομπῆς ἐπιστήμονος εὐόρκως ἐκπληροῦντος τὸ καθῆκον αὑτοῦ καὶ διὰ τὴν ὁποίαν ἀποπομπὴν δὲν θὰ εἶχε τὰ στοιχεῖα τοῦ νόμου, ἵνα τὴν προτείνῃ ὁ διευθυντὴς τοῦ Νοσοκομείου, οὔτε ἴσως τὰς ἀποδείξεις, ἵνα τοιαύτην πρότασιν ὑποβάλῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὸ ἁρμόδιον, εὐκολώτατα δὲ δι’ ἑνὸς προστίμου πενταδράχμου θὰ δώσῃ διέξοδον εἰς τοὺς σκοποὺς αὑτοῦ καὶ θὰ ἀναγκάσῃ τὸν ἐπιστήμονα τοῦτον, τὸν κατέχοντα θέσιν ἐκτάκτου καθηγητοῦ, νὰ λάβῃ τὸν πῖλόν του καὶ ν’ ἀπέλθῃ τοῦ Νοσοκομείου. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον φρονῶ ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ δέον νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς: «Ὁ καθηγητὴς διευθυντὴς ἔχει πειθαρχικὴν ἐξουσίαν ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Νοσοκομείου πλὴν τοῦ ἐπιστημονικοῦ». Ταῦτα ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου εἶχον νὰ εἴπω.

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 5, 6 καὶ 7). Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκεται).

§223Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8 ἔχω τὰς ἑξῆς παρατηρήσεις. Ἐν τῷ αʹ ἐδαφίῳ τὸ ἄρθρον τοῦτο λέγει· «Διὰ Β. Διατάγματος ἐφάπαξ ἐκδοθησομένου κανονισθήσονται...». Ἡ λέξις «ἐφάπαξ» εἶναι ἄγαν ἐπικίνδυνος.

§224Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τῆς ἐπιτροπῆς.

§225Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Διὰ τῆς ὁποίας ἀπαλείφεται τοῦτο Συμφωνῶ. Ἔχω καὶ ἄλλην παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ γʹ ἐδαφίου τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου, ἐπὶ τῆς λέξεως «τὰ προσόντα τῶν μελλόντων νὰ διαγωνισθῶσι». Τί θὰ κωλύσῃ νὰ ὁρισθῇ αὔριον ὅτι ὁρίζονται ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἀντιστρατεύονται πρὸς ὅσα ἠθελήσαμεν νὰ περιορίσωμεν διὰ τῆς συζητήσεως τῶν προηγουμένων ἄρθρων; Ὑποθέτω ὅτι οὐδὲν θὰ κωλύσῃ.

§226Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐφ’ ὅσον τὰ προσόντα θὰ κανονισθῶσι διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος, ἔχετε πάντοτε ὑπεύθυνον Κυβέρνησιν, ἥτις θὰ προκαλέσῃ τὸ Διάταγμα. Δὲν πρέπει δὲ νὰ λησμονῆτε ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἱδρύματος ἱδρυομένου ὑπὸ τοῦ Κράτους, ἀλλὰ περὶ ἱδρύματος ἱδρυθέντος ὑπὸ φιλογενεστάτης δωρητρίας, καὶ δὲν ἀγνοεῖτε, ὑποθέτω, ὅτι δὲν ἔχει τελειώσει ἀκόμη ἡ δωρεά.

§227Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Δὲν ἀμφισβητῶ οὔτε τὴν φιλογένειαν τῆς δωρητρίας οὔτε τὴν ἱκανότητα τοῦ διευθύνοντος.

§228Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ν’ ἀφήσωμεν λοιπὸν τὴν ὑπεύθυνον Κυβέρνησιν νὰ τὰ καθαρίσῃ.

§229Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐκεῖνο, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι τοῦτο, ὅτι ὁρίζονται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος καὶ τὰ προσόντα τῶν μελλόντων νὰ διαγωνισθῶσι. Τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι πρᾶγμα τόσον ἐπικίνδυνον, ὥστε νὰ παρέχῃ ἡμῖν τὸ ἐνδόσιμον νὰ πιστεύσωμεν ὅτι ἀνατρέπονται ἄρδην ὅσα ἠθελήσαμεν νὰ περιορίσωμεν διὰ τῆς συζητήσεως τῶν προηγουμένων ἄρθρων, καθόσον δύνανται νὰ ὁρισθῶσιν ὡς προσόντα ὑπηρεσία ἐν τῷ αὐτῷ Νοσοκομείῳ διετὴς ἐπὶ παραδείγματι, ἐνῷ ἐγώ, ὅστις ἔχω ὑπηρετήσει ἐπὶ 5 ἔτη ἐν Παρισίοις ἢ ἐν Βερολίνῳ, δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ προσέλθω, ἐὰν δὲν ἀφαιρεθῶσιν αἱ λέξεις αὗται. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν ὑμῶν, κ. συνάδελφοι, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀπαλείψῃ τὰς λέξεις «Τὰ προσόντα τῶν μελλόντων νὰ διαγωνισθῶσι». Κατὰ πόσον τοῦτο θὰ γένηται δεκτὸν μοὶ εἶναι ἀδιάφορον· ἐγὼ ὤφειλον νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὸν λόγον ὅτι θὰ ἤμην τῆς ἰδέας νὰ προκηρυχθῇ γενικὸς διαγωνισμός, εἰς ὃν νὰ μετάσχωσι πάντες οἱ Ἕλληνες πτυχιδοῦχοι τῆς Ἰατρικῆς, διὰ νὰ δοθῇ κάποια ἀξία καὶ εἰς τὸν διαγωνισμόν, διότι δὲν πιστεύω ν’ ἀγνοῆτε ὅτι καὶ τὰ Πανεπιστήμια τῆς Γαλλίας καὶ τὸ Πανεπιστήμιον τοῦ Βουκουρεστίου ἔφθασαν εἰς τὴν θέσιν, ἣν ἔχουσι, μόνον διότι ἐθέσπισαν τοιαῦτα πράγματα.

§230ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὸ πρῶτον ἐδάφ. «Διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος ...κανονίζονται». Τὸ «ἐφάπαξ ἐκδοθησομένου» ν’ ἀπαλειφθῇ.

§231Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἠμποροῦμεν νὰ προσθέσωμεν «τῇ προτάσει τοῦ διευθύνοντος τὸ Νοσοκομεῖον».

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 8 ὡς ἐτροποποιήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 9 καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Αἱ ἐπιτροπαὶ ἐπὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων κατηρτίσθησαν ὡς ἑξῆς: Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων: 1). Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως Ἐποπτικῶν Συμβουλίων τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως· 2) Περὶ τῶν ἐν τοῖς σχολείοις τετραδίων· 3) Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κ. λ. οἱ κύριοι Ἰωάν. Μᾶνος, Στέφ. Σομμαρίπας, Στέφ. Γρανίτσας, Θεόδ. Γρηγορίου, Περ. Καραπᾶνος, Π. Πετροπουλάκης καὶ Δ. Λαζαρῆς. Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων: 1) Περὶ ὀργανώσεως τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως· 2) Περὶ μεταρρυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ΓΨΙΗʹ τῆς 8 Ἀπριλίου 1910 «περὶ παιδαγωγικῆς μορφώσεως καὶ δοκιμασίας τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως»· 3) Περὶ ἱδρύσεως γενικῆς τεχνικῆς Σχολῆς ἐν Ἀθήναις· 4) Περὶ ἱδρύσεως προτύπων μοναστηριακῶν ἀγροκηπίων οἱ κύριοι Κωνστ. Δεμερτζῆς, Μιχ. Γαλανός, Ἀνδρ. Μιχαλακόπουλος, Ἰωάν. Μπουρνιᾶς, Θ. Σκάσης, Γ. Γαϊτάνος, Ἀλ. Κασσαβέτης, Ἰωάν. Παπαλουκᾶς, Ἰωάν. Πατσουράκος, Γεώρ. Ἰατρίδης, Σπυρ. Θεοδωρόπουλος, Παν. Ἀραβαντινός, Ἰ. Φαρμάκης, Κ. Ῥακτιβάν, Ν. Γαρδικιώτης, Γ. Πολίτης, Π. Λαγοπάτης καὶ Ν. Καμπάνης. Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων: 1) Περὶ ὀργανώσεως τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως· 2) Περὶ θερινῶν ἀσκήσεων τῶν δημοδιδασκάλων· 3) Περὶ προπαρασκευαστικῶν Σχολῶν· 4) Περὶ ἱδρύσεως ἱεροδιδασκαλείων· 5) Περὶ ἀναγνωρίσεως ὡς διδασκαλείου θηλέων τοῦ ὑπὸ τῆς ἐν Ἀθήναις Φιλεκπαιδευτικῆς Ἑταιρείας συντηρουμένου διδασκαλείου θηλέων Ἀθηνῶν· 6) Περὶ ἱδρύσεως Παρθεναγωγείων καὶ ἀνωτέρων Παρθεναγωγείων· οἱ κύριοι Σπυρ. Σῖμος, Θ. Μιχαλόπουλος, Π. Καρατεβδᾶς, Ἰ. Κανναβός, Γ. Παρασκευόπουλος, Νικολ. Δελακοβίας, Διον. Κλάδης, Κων. Ζαβιτσᾶνος, Λαυρ. Μαβίλης, Τριαντ. Παπαδάμ, Δημ. Οἰκονόμου, Νικόλ. Ξηρός, Θεμ. Παπαϊωάννου, Ἀλέξ. Διομήδης, Ἀντ. Πετρομανιάτης, Θρ. Πετμεζᾶς, Παν. Φλέσσας καὶ Εὐάγ. Γεωργιάδης. Ὑποβάλλεται πρότασις 10 Βουλευτῶν, ὅπως ἡ ὑπ’ ἀριθ. 71 πρότασις νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ γʹ ἐδαφίου τοῦ 1 ἄρθρου περὶ προσωπικοῦ τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης» προταχθῇ». Οἱ παραδεχόμενοι ὅπως προταχθῇ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 71 πρότασις παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ ψηφίζεται ἡ ἀνωτέρω πρότασις νόμου). Συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως δήμων καὶ κοινοτήτων». Ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 12 τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Βασιλόπουλος.

§233Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἡμεῖς ἀποχωροῦμεν, ἵνα μὴ κατασταθῇ στεῖρον τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως καὶ φέρωμεν κώλυμα εἰς τὸ ἔργον αὐτῆς. (Ἀποχωρεῖ τῆς αἰθούσης).

§234Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Προπηλακίζεται ἡ σημαία μας εἰς τὴν Σούδαν, καὶ ἡμεῖς ὁμιλοῦμεν περὶ ἀφροδισίων νοσημάτων. (Ἀποχωρεῖ τῆς αἰθούσης).

§235Α. ΒΑΒΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τῶν ἄρθρων 11, 12, 13 καὶ 14 τοῦ νομοσχεδίου, κύριοι Βουλευταί, κανονίζονται τὰ τῆς συγχωνεύσεως τῶν δήμων καὶ τὰ ἐντεῦθεν ἐπερχόμενα περιουσιακὰ ζητήματα, πρὸς δὲ καθορίζεται ἡ σχέσις καὶ τὰ δικαιώματα τῶν κατοίκων τῶν κοινοτήτων, ὡς πρὸς τὴν περιουσίαν τῶν συγχωνευομένων πρὸς ἀλλήλας κοινοτήτων, ὡς ἐπίσης καὶ ἡ σχέσις τῶν κατοίκων τῶν κοινοτήτων πρὸς τὴν περιουσίαν τῶν κοινοτήτων αὐτῶν. Καὶ τοῦτο ὀρθῶς πράττεται, ἵνα ἀρθῇ πᾶσα τυχὸν ἀμφισβήτησις κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου. Ἀλλ’ ὅμως διὰ τοῦ ἄρθρου 12 γίνεται καί τι περισσότερον, ἤτοι ὄχι μόνον καθορίζονται τὰ δικαιώματα τῶν κατοίκων τῶν κοινοτήτων ἐν σχέσει πρὸς τὴν κοινοτικὴν περιουσίαν, ἀλλὰ καθορίζονται ἐν γένει τὰ τῆς περιουσίας τῶν κοινοτήτων, ἐπὶ πλέον δὲ διὰ τῶν ἐδαφίων 4 καὶ 5 παραχωροῦνται εἰς τὴν κυριότητα ἑκάστης κοινότητος οἱ ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς περιφερείας της εὑρισκόμενοι βοσκήσιμοι τόποι, οἵτινες παρεχωρήθησαν κατὰ παράκλησιν εἰς τὴν νομὴν τῶν δυνάμει τοῦ νόμου ΚΘʹ τοῦ 1864. Ἐθνικαὶ γαῖαι, ἐκκλησιαστικαὶ τοιαῦται, ἐπὶ τῶν ὁποίων συνῳκίσθησαν χωρία ἀποτελοῦντα κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τούτου κοινότητας, παραχωροῦνται εἰς τὰς συνιστωμένας κοινότητας. Δὲν ἔρχομαι νὰ κατακρίνω τὴν τοιαύτην παραχώρησιν, μολονότι ἡ σκέψις, ἐξ ἧς ὡρμήθη ἡ ἐπιτροπή, δὲν δικαιολογεῖ τὴν τοιαύτην παραχώρησιν. Ἔλαβον ὅμως τὸν λόγον, διὰ νὰ εἴπω ὅτι δημιουργεῖται διάκρισις μεταξὺ τῶν κοινοτήτων εἰς εὐνοουμένας καὶ μή. Διότι, ἐνῷ εἰς κοινότητάς τινας, ὡς τῆς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος κλπ., παραχωροῦνται ἐθνικοὶ καὶ ἐκκλησιαστικοὶ βοσκήσιμοι τόποι.....

§236Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Οὐδαμοῦ ἐκκλησιαστικοί. Ἐπὶ ὡρισμένων χωρίων, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσιν ἰδιοκτησίαν, γίνεται ἀναγνώρισις πρώην καθεστῶτος.

§237Α. ΒΑΒΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὴν γνώμην σας. Ἐπέρχεται, ὡς εἶπον, διάκρισις τῶν κοινοτήτων εἰς εὐνοουμένας, καὶ τοιαῦται εἶναι ἐκεῖναι, ἃς προεῖπον, καὶ εἰς μὴ τοιαύτας, ὡς εἶναι αἱ ἐν Θεσσαλίᾳ κοινότητες, παρ’ ὧν ἀφαιρεῖται ἡ ἀνήκουσα εἰς αὐτὰς περιουσία, διότι τὸ Δημόσιον ἀφαιρεῖ τὸ δικαίωμα τῆς ἰδιοκτησίας, τὸ ὁποῖον εἶχον ἐπὶ τῶν δασῶν τῆς περιφερείας των. Τὰ δάση τῆς Θεσσαλίας καὶ ἰδίᾳ τῶν Ἀγράφων ἀνῆκον ἐπὶ Τουρκοκρατίας εἰς τὴν ἀποκλειστικὴν χρῆσιν τῶν κατοίκων. Καὶ μέχρι πρὸ 4 ἐτῶν αἱ κοινότητες αὐτῆς ἐποιοῦντο χρῆσιν τῶν δασῶν ἀνεμποδίστως, ἔκτοτε ὅμως τὸ Δημόσιον ὁρμώμενον ἀπὸ τῆς σκέψεως τῆς ἐθνικοποιήσεως τῶν δασῶν χάριν μείζονος δῆθεν προστασίας αὐτῶν ἐζήτησε νὰ καταλάβῃ τὰ δάση ταῦτα, διισχυρισθὲν ὅτι, ἐφ’ ὅσον δὲν προσήχθησαν ταπία — τίτλοι κυριότητος κατὰ τὰ ἐν Τουρκίᾳ κρατοῦντα — ἀποδεικτικὰ τῆς ἰδιοκτησίας τῶν κοινοτήτων, δὲν ἐννοεῖ ν’ ἀναγνωρίσῃ τοιοῦτον δικαίωμα. Καὶ πρὸς τοῦτο ἐπεκαλέσθη τὸ Διάταγμα τοῦ 1837, καθ’ ὃ οὐδεὶς ἀναγνωρίζεται κύριος δάσους, ἐὰν δὲν προσαγάγῃ ἐντὸς 1 ἔτους τίτλους ἀναγνωριστικοὺς τῆς κυριότητός του. Τὸ Διάταγμα τοῦτο δὲν ἔχει ἐφαρμογὴν ἐν Θεσσαλίᾳ, διότι μεταγενέστεροι Ὀθωμανικοὶ νόμοι, ὡς οἱ τοῦ 1858 καὶ τοῦ 1870, ὁ τελευταῖος τῶν ὁποίων διὰ τοῦ ἄρθρου 21 ἀναγνωρίζει πλῆρες δικαίωμα ἀποκλειστικῆς χρήσεως τῶν κατοίκων τῶν κωμῶν ἢ χωρίων ἐπὶ τῶν ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ χωρίου των εὑρισκομένων δασῶν, διακρίνουσιν εἰς τέσσαρας κατηγορίας τὰ δάση, εἰς δημόσια, βακούφικα, μπαλταλὶκ καὶ ἰδιόκτητα. Τὰ μπαλταλίκ, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται, εἶναι τὰ ἀνέκαθεν ἀνήκοντα εἰς τὴν χρῆσιν τῆς ὁλομελείας τῶν κωμῶν ἢ χωρίων. Ὁ νόμος τοῦ 1870 καθορίζει τὸν τρόπον τῆς χρήσεως τῶν δασῶν τούτων καὶ λέγει ὅτι οὐδὲν δικαίωμα κτητικῆς παραγραφῆς χωρεῖ ἐπὶ τοιούτων δασῶν καὶ συγχρόνως προκειμένου νὰ ὁρίσῃ τὴν ἔκτασιν τοῦ δικαιώματος τῶν κοινοτήτων ἐπ’ αὐτῶν παραπέμπει εἰς τὰ ἄρθρα 91 καὶ 92 τοῦ Ὀθωμανικοῦ νόμου περὶ γαιῶν. Ἐκ τῶν διατάξεων τοῦ νόμου τούτου καταδεικνύεται ὅτι εἰς τὰς κοινότητας ἀναγνωρίζεται ἀποκλειστικὸν δικαίωμα χρήσεως τῶν δασῶν ἄνευ περιορισμοῦ τινος. Ἐκ πασῶν ὅθεν τούτων τῶν διατάξεων τῶν Ὀθωμανικῶν νόμων ἐν συνδυασμῷ κρινομένων ἀποδεικνύεται ἀναμφισβητήτως ἡ κυριότης τῶν κοινοτήτων ἐπὶ τῶν ἐν λόγῳ δασῶν. Μετὰ ταῦτα ἐπακολουθεῖ ἡ σύμβασις μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας, ἥτις διὰ τοῦ ἄρθρου 4 ὑποχρεοῖ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀναγνωρίσῃ τὰ δυνάμει ταπίων, χοτζετίων, νόμων κλπ. κατεχόμενα ὑπὸ τῶν κοινοτήτων δάση κλπ. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω ὅτι οὐδέποτε διημφεσβήτησεν ἡ Τουρκία τὰ δικαιώματα ταῦτα τῶν κοινοτήτων ἐπὶ τῶν δασῶν, διότι τοῦτο εἶναι τοῖς πᾶσι γνωστόν. Καί, ἐνῷ ταῦτα οὕτως ἔχουσιν, ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία, ἀφοῦ ἐσεβάσθη τὰ δικαιώματα ταῦτα ἐπὶ ἔτη, ἔρχεται ἤδη ν’ ἀπαιτῇ τίτλους, ἐνῷ κατὰ τοὺς προειρημένους νόμους ἐπὶ τῶν δασῶν μπακταλὶκ δὲν ἦτο δυνατὸν ἡ ἔκδοσις τίτλων, ὡς ὄντων ἐκτὸς συναλλαγῆς πραγμάτων κατὰ τοὺς Ὀθωμανικοὺς νόμους, ἅτε ὄντων κοινοχρήστων μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς κοινότητος, καὶ προέβη πρὸ ἡμερῶν εἰς ἔγκρισιν ἀγωγῶν κατὰ τῶν κοινοτήτων αὐτῶν. Διὰ τοῦτο εἶπον ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ πρὸ παντὸς διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου διαιροῦνται αἱ κοινότητες εἰς εὐνοουμένας καὶ μή. Πρὸς ἐπανόρθωσιν λοιπὸν τοῦ τοιούτου ἀδικήματος καὶ χάριν ἰσονομίας ὑποβάλλω τροπολογίαν σχετικὴν μὲ τὸ ἄρθρον αὐτό. Δὲν ζητῶ δι’ αὐτῆς νὰ παραχωρηθῶσι τὰ δάση εἰς τὰς κοινότητας, διότι ταῦτα ἀνήκουσιν εἰς τὰς κοινότητας, ἀλλὰ ζητῶ ν’ ἀναγνωρίσῃ τὸ Δημόσιον τὸ τοιοῦτον δικαίωμα τῶν κοινοτήτων, ὅπερ καὶ αὐτὴ ἡ Τουρκία ἀνεγνώρισεν. Οὐδεμίαν ζητοῦμεν, ἐπαναλαμβάνω, δωρεὰν ἀπὸ τὸ Δημόσιον· ζητοῦμεν ν’ ἀναγνωρίσῃ τὸ δικαίωμα, ὅπερ αἱ κοινότητες εἶχον καὶ ἐπὶ Τουρκοκρατίας, δικαίωμα δηλαδὴ κατοχῆς καὶ κυριότητος. Διότι μετὰ τὴν κοινοποίησιν τῶν ἀγωγῶν αἱ κοινότητες θ’ ἀναγκασθῶσι νὰ προσφύγωσιν εἰς τὰ Δικαστήρια, ὅπου ὁλόκληρος ἡ περιουσία των θὰ καταναλωθῇ, καὶ τότε εἶναι ἄσκοπος ἡ ψήφισις τοῦ νόμου τούτου, ἀφοῦ ἡ κατάργησις τοῦ ἰσχύοντος δημοτικοῦ θεσμοῦ γίνεται ἀποκλειστικῶς διὰ νὰ ἐπαρκέσωσιν αἱ κοινότητες πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν αὐτῶν· ἄλλως δὲν ἔχει νὰ ζημιωθῇ τὸ Δημόσιον, διότι διὰ τῶν ἀγωγῶν θὰ καταδειχθῇ ὅτι αἱ κοινότητες ἔχουσι δίκαιον, ἀλλὰ πιθανὸν τὰ Δικαστήρια εὐνοοῦντα τὸ Δημόσιον ν’ ἀδικήσωσι τὰς κοινότητας. Διὰ τοῦτο εἶπον ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία ἡμῶν, καὶ ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει εἰσακούσει τῶν δικαίων παρακλήσεών μου, διότι δὲν πρόκειται περὶ δωρεᾶς, ἀλλὰ περὶ ἀναγνωρίσεως.

§238ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἀναγνώρισις αὕτη, ὅπως διατυποῦται ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ παρατηρήσω ὅτι μοὶ φαίνεται ὀλίγον περίεργος, διότι, ἀνεξαρτήτως τῆς οὐσίας τοῦ ζητήματος, ζητεῖται νὰ τεθῇ διάταξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, καθ’ ἣν τὸ Κράτος ὑποχρεοῦται ν’ ἀναγνωρίσῃ δικαιώματα τῶν κοινοτήτων ἀνεγνωρισμένα ὑπὸ τοῦ Κράτους ἐκείνου. Δηλαδή, ἐφ’ ὅσον ἐπὶ Τουρκοκρατίας αἱ κοινότητες εἶχον δικαιώματα ἰδιοκτησίας, δηλαδὴ ἐφ’ ὅσον δὲν μετεβιβάσθη τοιοῦτον δικαίωμα ἰδιοκτησίας εἰς τὸ Κράτος, ζητεῖται νὰ θέσωμεν διάταξιν ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος θ’ ἀναγνωρίσῃ τὴν κυριότητα. Ἂν ἡ Πολιτεία ἀρνεῖται νὰ ἀναγνωρίσῃ τοιοῦτον δικαίωμα εἰς τὰς κοινότητας, σημαίνει ὅτι φρονεῖ ὅτι δὲν ἔχουσι τοιοῦτον δικαίωμα.

§239ΑΘ. ΒΑΒΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τροπολογία μου εἶναι σχεδὸν τὸ αὐτὸ μὲ τὸ ἄρθρον 21 τοῦ περὶ δασῶν νόμου τοῦ 1870, τὸ ὁποῖον εἶναι Ἑλληνικὸς νόμος, ἀλλὰ δυστυχῶς παρερμηνεύει τὴν διάταξιν ἡ ὑπηρεσία.

§240Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Θέλετε αὐθεντικὴν ἑρμηνείαν; Τί ζητεῖτε;

§241ΑΘ. ΒΑΒΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως.

§242Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι, ἂν ὑπάρχῃ ὁ νόμος, δὲν καταργεῖται.

§243ΑΘ. ΒΑΒΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν καταργεῖται, ἀλλὰ τὸν παρερμηνεύουσιν.

§244Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀφήνετε τὴν ἑρμηνείαν εἰς τὰ Δικαστήρια;

§245ΑΘ. ΒΑΒΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί νὰ μὴ τὸν ἑρμηνεύσωμεν ἡμεῖς;

§246Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι εἶναι δικαστικὸν καθῆκον.

§247ΑΘ. ΒΑΒΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλα λέγει τὸ Πρωτοδικεῖον καὶ ἄλλα τὸ Ἐφετεῖον καὶ ἄλλα ὁ Ἄρειος Πάγος. Ὁ Ἄρειος Πάγος ἐχαρακτήρισεν ὡς κοινοτικὰ τὰ δάση τὰ ἐν ταῖς περιοχαῖς εὑρισκόμενα καὶ ἄλλως ἀποφαίνεται τὸ Πρωτοδικεῖον. Διὰ νὰ λείψωσι λοιπὸν αὐτά, ζητοῦμεν νὰ προστεθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις.

§248ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ διάταξις, τὴν ὁποίαν ζητεῖτε, οὐδεμίαν θὰ ἔχῃ πρακτικὴν σημασίαν, διότι πάλιν αἱ κοινότητες, αἱ ὁποῖαι ἰσχυρίζονται ὅτι ἔχουσιν ἰδιόκτητα δάση ἢ ἔχουσι δικαιώματα καρπώσεως ἐπὶ τῶν δασῶν, πάλιν τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν τὸ Δημόσιον ἀμφισβητήσῃ τὴν ὕπαρξιν τοῦ δικαιώματος, θὰ ἐγείρῃ ἀγωγάς. Μὲ τὴν διάταξιν, τὴν ὁποίαν ζητεῖτε, δὲν ἀποκτᾶτε τίποτε περισσότερον. Τοὐναντίον τὸ αὐτὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον κεῖται σήμερον, θὰ ἐξακολουθῇ κείμενον καὶ μεθαύριον καὶ μὲ τὴν διάταξιν, τὴν ὁποίαν ζητεῖτε, διότι τὸ ζήτημα θὰ λυθῇ ἀπὸ τὰ Δικαστήρια. Ὁ Τουρκικὸς νόμος ἐξακολουθεῖ δεσμεύων τὰ Δικαστήρια, ὅπως ἐδέσμευε καὶ τὰ Τουρκικὰ Δικαστήρια τῆς ἐποχῆς τῆς Τουρκικῆς κυριαρχίας. Λοιπόν, ἐφ’ ὅσον αἱ κοινότητες εἶχον δικαιώματα καρπώσεως, τὰ δικαιώματα αὐτὰ ἐξακολουθοῦσι νὰ ὦσι σεβαστά, ὅ,τι καὶ ἂν λέγῃ ἡ διοίκησις. Τὰ Δικαστήρια θὰ λύσωσι κυριαρχικῶς τὸ ζήτημα, καί, ἂν θέσητε τοιαύτην τινὰ διάταξιν, δὲν κάμνετε τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ῥίπτητε τὸ ζήτημα εἰς τὰ Δικαστήρια.

§249ΑΘ. ΒΑΒΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχει νὰ ἐξετάσῃ τότε ἡ ὑπηρεσία τῶν δασῶν τὸ ζήτημα, οὔτε νὰ δοθῶσι διάφοροι ἑρμηνεῖαι. Ἐγὼ ἀναφέρω ταῦτα καὶ ἂς ἐξετάσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἂν καὶ κατὰ πόσον εἶναι ὀρθά. Ἂς ἐξετάσῃ τὸν νόμον περὶ δασῶν, τοῦ 1858, τὴν συνθήκην μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας, καὶ ἂν πεισθῇ ὅτι ἡ διάταξις δὲν εἶναι ἀναγκαία, ἂς μὴ τεθῇ, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἔχομεν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 12, διὰ τοῦ ὁποίου παραχωροῦνται αἱ ἐθνικαὶ βοσκαὶ καὶ περὶ τοῦ ὁποίου δὲν ὑπάρχει ἀμφισβήτησις, φρονῶ ὅτι ἔχω δικαίωμα ὡς ἀντιπρόσωπος τῶν μερῶν ἐκείνων νὰ ζητήσω, ὅπως δοθῇ τοιαύτη ἑρμηνεία, ἵνα μὴ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία κρατεῖ σήμερον τὰ δάση μετέωρα καὶ τὰς κοινότητας εἰς τὰ Δικαστήρια μετὰ τοῦ Δημοσίου.

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σταμούλης.

§251Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ἓν τῶν σπουδαιοτάτων ζητημάτων εἶναι τὸ ζήτημα τῆς περιουσίας τῶν κοινοτήτων. Διὰ παραγράφου τινὸς τοῦ ἄρθρου γίνεται λόγος καὶ περὶ παραχωρήσεως πρὸς χρῆσιν εἰς τὰς κοινότητας ἐθνικῶν καὶ ἐκκλησιαστικῶν γαιῶν. Ἡ παράγραφος αὕτη μοὶ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάσω ἓν παρεμφερὲς ζήτημα, τὸ ζήτημα τὸ δασικόν, ὅπερ εὑρίσκεται εἰς τὸ αὐτὸ ὕψος, εἰς ὃ εὑρίσκονται καὶ ἄλλα ζητήματα ἐν Θεσσαλίᾳ, καὶ εὑρίσκεται κατ’ ἀνάγκην εἰς τὸ ὕψος αὐτὸ τῆς ἐντάσεώς του, διότι ἐσχάτως τὸ Κράτος παρὰ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα αἱ κοινότητες ἔχουσιν ἐπὶ τῶν δασῶν, ἠθέλησε νὰ ἐγείρῃ διεκδικητικὰς ἀγωγὰς πεντακισχιλίας, νὰ φέρῃ ἅπαντα τὸν ὀρεινὸν πληθυσμὸν ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων, ἐνώπιον τοῦ δικηγορικοῦ κόσμου, ν’ ἀναστατώσῃ πάντα τὸν ὀρεινὸν πληθυσμὸν τῶν Ἀγράφων διὰ τὸ ζήτημα τὸ δασικόν, διὰ ν’ ἀποδώσῃ τὸ δίκαιον καὶ νὰ ἐξετάσῃ τὰς διατάξεις τὰς ἰσχυούσας κατὰ τὸ Ὀθωμανικὸν δίκαιον καὶ ποῖα δικαιώματα ὡς κοινότητες εἶχον ἐπὶ τῶν δασῶν. Ἡ Ὀθωμανικὴ Αὐτοκρατορία ἐγένετο κυρίαρχος τῆς Ἑλληνικῆς χώρας καὶ ἀπέβη τοιαύτη εἴτε διὰ τοῦ πολέμου εἴτε δι’ ἰδιαιτέρων συμβάσεων, καὶ γενομένη κυρίαρχος ἀπέκτησεν ἰδιοκτησίας, τὰς ὁποίας ὑπήγαγεν εἰς τὸ τιμαριωτικὸν σύστημα, ἀπέδωκε δὲ ὡρισμένα δικαιώματα εἰς τοὺς λεγομένους Σπαχῆδες, εἰδικῶς δὲ εἰς τὰς κοινότητας ἡ Ὀθωμανικὴ Αὐτοκρατορία ἔδωκε τόσα δικαιώματα, ὅσα δὲν δίδει ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία. Ἡ Ὀθωμανικὴ Αὐτοκρατορία δι’ εἰδικοῦ νόμου ἐπροστάτευσε τὰς κοινότητας μὴ ἀπαιτήσασα μάλιστα οὔτε τὴν ἔκδοσιν ταπίων, δὲν ἀπῄτησε δὲ καὶ μάρτυρας, ἵνα αἱ κοινότητες ἀποδείξωσι τὰ δικαιώματά των. Ἀπῄτησε μόνον ν’ ἀποδείξωσιν ὅτι μακροχρονίως διακατέχουσι. Καὶ ὁ Σπαχῆς παρὰ τὸν περιορισμόν, τὸν ὁποῖον ἔθετο ὁ νόμος αὐτὸς ὁ εἰδικός, ἐξέδιδε ταπίον. Τὸ ταπίον ἐθεωρεῖτο ἄκυρον, δὲν ἴσχυε δ’ οὕτω καὶ ἡ παραγραφὴ κατὰ τῶν δικαιωμάτων τῆς κοινότητος. Τοσοῦτον ἡ Ὀθωμανικὴ Αὐτοκρατορία ἐπροστάτευε τὰ δικαιώματα τῶν κοινοτήτων, καὶ ἡμεῖς, οἵτινες ἐρχόμεθα νὰ βασίσωμεν ὁλόκληρον τὸ πολιτειακόν μας οἰκοδόμημα, ἐρχόμεθα καὶ πλήττομεν τὴν ἰδιοκτησίαν τῶν κοινοτήτων! Τὸ δασικὸν ζήτημα εὑρίσκεται εἰς τὸ ὕψος ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι εὑρίσκεται καὶ τὸ κολληγικὸν ζήτημα ἐν Θεσσαλίᾳ. Ὁλόκληρος ὁ πληθυσμὸς ἔχει πρὸ τῶν ποδῶν του ξύλα ἐν ἀφθονίᾳ, καὶ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ξυλευθῇ ἐκ τοῦ δάσους, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς αὐτὴν τὴν κοινότητα. Παραχωροῦμεν ἐθνικὰς γαίας εἰς τὰς κοινότητας καὶ ἀφαιροῦμεν ἀπὸ ἄλλας κοινότητας δι’ ἰδιαιτέρας ἐνεργείας τοῦ Κράτους τὴν περιουσίαν, τὴν ὁποίαν ἀνέκαθεν καὶ ἀναμφισβητήτως κατέχουσιν. Ἀπὸ τῶν σκέψεων τούτων ὁρμώμενος καὶ ἀπὸ τῆς σκοπιμότητος καὶ ἀπὸ τῆς νομιμότητος τῶν μέτρων αὐτῶν ἔχω τὴν ἀξίωσιν νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§252ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ κάμητε γενικὴν τροπολογίαν.

§253Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Μάλιστα, ἀλλ’ ἐγὼ ἐξετάζω ἰδιαιτέρως τὸ ζήτημα, διότι εἶμαι ἐν γνώσει τῶν πραγμάτων τῶν συμβαινόντων ἐκεῖ. Ἀλλὰ καὶ ἀλλαχοῦ τὰ αὐτὰ συμβαίνουσι, διότι τὰ δάση καὶ αἱ περιουσίαι τῶν κοινοτήτων εὑρίσκονται ὑπὸ τὰς αὐτὰς περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρίσκονται καὶ ἐκεῖ, διότι ὁλόκληρος ἡ Ἑλληνικὴ χώρα ἐτέλει ὑπὸ τὸν Τουρκικὸν ζυγόν, καὶ ἑπομένως τὰ δίκαιά των θὰ κριθῶσι κατὰ τὸ Ὀθωμανικὸν δίκαιον. Τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἐξέδιδε διάφορα Διατάγματα καὶ ἐζήτει ἀπὸ τὰς κοινότητας ταπία, ἀλλ’ εὑρίσκεται ἐν τελείᾳ ἀγνοίᾳ ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία τοῦ Ὀθωμανικοῦ δικαίου, ἀξιοῦσα προσαγωγὴν τίτλων καὶ ταπίων, ἀφοῦ, ὡς ἀπέδειξα, εἰδικὸς νόμος ἀπηγόρευσε καὶ τὴν παραγραφὴν ἀκόμη καὶ καθώρισε τὰ τῆς προστασίας τῆς περιουσίας τῶν κοινοτήτων. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πῶς θέλετε ν’ ἀξιοῖ τὸ Κράτος ταπία, ἀφοῦ ἡ Ὀθωμανικὴ Αὐτοκρατορία δὲν ἀπῄτει τοιαῦτα; Καί, ἐπειδὴ δὲν ἔχουσι ταπία αἱ κοινότητες, ἔρχεται σήμερον τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον καὶ ἐμποδίζει τὴν ἔκδοσιν ἀδειῶν καὶ ἐγείρει διεκδικητικὰς ἀγωγάς, 5000, ὡς σᾶς εἶπον, διὰ νὰ σύρῃ ὅλον αὐτὸν τὸν πληθυσμὸν εἰς τὰ Δικαστήρια, καὶ πάντες γνωρίζετε ὁποίαν δαπάνην θὰ ὑποστῶσιν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, διὰ νὰ κατέλθωσιν ἐκ τοῦ δήμου Ἀργιθέας εἰς τὴν Καρδίτσαν, ἡ ὁποία ἀπέχει περὶ τὰς 18–20 ὥρας, ἐν ὥρᾳ δὲ χειμῶνος περὶ τὴν 1–2 ἡμέρας, ἵνα συνεννοηθῶσι μετὰ τῶν δικηγόρων, ποία δὲ ἀναστάτωσις θὰ γεννηθῇ ἐκ τῶν διεξαγομένων μαρτυρικῶν ἀποδείξεων.

§254Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε θέλετε ἄνευ μαρτύρων νὰ διεξαχθῶσιν ἀποδείξεις;

§255Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ὄχι, ἀλλὰ θέλω ν’ ἀναγνωρισθῇ τὸ δικαίωμα τῆς χρήσεως, τὸ ὁποῖον ἔχουσιν αἱ κοινότητες ἐπὶ τοῦ παρόντος.

§256Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Χωρὶς δηλαδὴ ν’ ἀποδειχθῇ ἂν ἀνήκουσιν εἰς τὰς κοινότητας;

§257Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Σᾶς ἀπέδειξα ὅτι ἀνήκουσιν εἰς τὰς κοινότητας.

§258Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ ζητούμενον. Ὑμεῖς παραπονεῖσθε διὰ τὰ μέσα τῆς ἀποδείξεως, τὰ ὁποῖα ἐπέβαλον τὰ Δικαστήρια, ἀξιοῦντα ταπία.

§259Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ἀκριβῶς, διότι τοιαύτη ἐδόθη κατεύθυνσις ἐκεῖθεν.

§260Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θεραπεύεται τοῦτο ἄλλως, εἰμὴ ἂν ἔχητε ἀξίωσιν ν’ ἀναγνωρισθῇ ἐκ τοῦ νόμου ὅτι ἀνήκουσιν εἰς τὰς κοινότητας.

§261Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ν’ ἀποδοθῇ ἡ χρῆσις.

§262Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄνευ ἀποδείξεων;

§263Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Σᾶς ἀπέδειξα ὅτι ἔχουσι τὴν χρῆσιν.

§264ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἡ ἀναγνώρισις τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν ἡμετέραν ἀξίωσιν ὑφίστανται ἤδη εἰς τὰς κοινότητας, εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον θ’ ἀναγνωρισθῇ ἀπὸ τὰ Δικαστήρια. Ἄν παραπονεῖσθε διὰ τὰ μέσα τῆς ἀποδείξεως, ὅτι ζητοῦσι τὰ Δικαστήρια ταπία, ἐνῷ ὁ Τουρκικὸς νόμος δὲν ἠξίου ταπία, καὶ ἑπομένως αἱ κοινότητες δὲν δύνανται νὰ ἔχωσι ταπία, δὲν θεραπεύεται αὐτὸ τὸ ἐλάττωμα διὰ τοῦ μέσου, τὸ ὁποῖον ζητεῖτε, διότι ὑμεῖς ζητεῖτε καὶ ἔχουσι τὴν ἀξίωσιν ν’ ἀναγνωρίσῃ ὁ νόμος, τέμνων πᾶσαν ἀμφισβήτησιν, αὐτὰ τὰ δικαιώματα εἰς τὰς κοινότητας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθόν.

§265Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ λέγω τοῦτο, ὅτι τὸ Κράτος ἀφῆκεν ἀπροστάτευτον ὁλόκληρον περιουσίαν κτηματικὴν ἐν τῇ πεδινῇ χώρᾳ τῆς Θεσσαλίας. Ζητοῦμεν ν’ ἀποδοθῇ ἡ κυριότης, ἡ ὁποία ἀνεγνωρίσθη πάντοτε.

§266Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς ἀνεγνωρίσθη;

§267Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Διὰ τοῦ εἰδικοῦ νόμου.

§268ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐὰν ἀνεγνωρίσθη διὰ τοῦ εἰδικοῦ νόμου, ὁ εἰδικὸς νόμος δὲν καταργεῖται.

§269Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ἔχουσιν ἐγερθῆ ὅμως διεκδικητικαὶ ἀγωγαί.

§270Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ διοικητικαὶ πράξεις δὲν θεραπεύονται οὕτω πως.

§271Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Νὰ λυθῇ νομοθετικῶς τὸ μέτρον.

§272Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ λυθῇ νομοθετικῶς τὸ γεγονὸς ὅτι ἔχουσι δικαίωμα αἱ κοινότητες; Δὲν εἶναι δυνατόν, διότι πρέπει ν’ ἀποδειχθῇ ὅτι ἔχουσι δικαίωμα.

§273Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ ἔρχομαι καὶ ἀποδεικνύω ὅτι αἱ κοινότητες ἔχουσι κυριότητα.

§274Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλετε νὰ τάμῃ τὸ ζήτημα τῆς ἀποδείξεως ὁ νόμος;

§275Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Μάλιστα, καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς σκοπιμότητος καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς νομιμότητος, καὶ ἔχω τὸ παράπονον ὅτι τὸ Κράτος δὲν ἐμερίμνησε περὶ τῆς ἄλλης ἰδιοκτησίας ἐν Θεσσαλίᾳ, διότι ὑπάρχουσιν ἐκεῖ τσιφλίκια, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε ν’ ἀνήκωσιν εἰς τὸ Κράτος, καὶ ὅμως τὸ Κράτος ἀφῆκεν ἀπροστάτευτα τὰ τσιφλίκια ταῦτα καὶ τὰ νέμονται ἄλλοι καρπωταί, διὰ νὰ προστατεύσῃ τὴν περιουσίαν ἐκείνην, ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς τὰ δάση. Ἔχομεν λοιπὸν τὴν ἀξίωσιν ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ἐθέσαμεν καὶ ἡ ὁποία ἔχει μεγίστην ἀνάγκην σκοπιμότητος, νὰ γίνῃ δεκτὴ ὑπὸ τῆς Βουλῆς.

§276Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω μάλιστα ὅτι ἡ τροπολογία ἀφίσταται τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκετε.

§277ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Βεβαίως. Καὶ ἂν γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία, δὲν ἀπαιτεῖται τίποτε. Ζητεῖτε οὐδὲν ὀλιγώτερον ἢ τοῦτο, νὰ τεθῇ ἐν τῷ νόμῳ διάταξις, καθ’ ἣν τὸ Κράτος ὑποχρεοῦται ν’ ἀναγνωρίσῃ ἀνεγνωρισμένα δικαιώματα, δηλαδὴ τὸ Κράτος ὑποχρεοῦται νὰ κάμῃ τί;

§278Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀδύνατον τὸ ζητούμενον.

§279ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐὰν ἐζητεῖτε νὰ τεθῇ διάταξις, καθ’ ἣν νὰ παρεχωροῦντο εἰς τὰς κοινότητας τῆς Θεσσαλίας πᾶσαι αἱ δασικαὶ περιοχαί, τοῦτο θὰ ἦτο σαφές, ἐφ’ ὅσον ὅμως ζητεῖτε νὰ τεθῇ ἐν τῷ νόμῳ διάταξις, καθ’ ἣν τὸ Κράτος ὑποχρεοῦται ν’ ἀναγνωρίσῃ δικαιώματα ἀνεγνωρισμένα, τοῦτο δὲν δύναμαι νὰ τὸ ἀναγνωρίσω.

§280Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Τὸ Κράτος ἐπὶ τοῦ παρόντος παρεμποδίζει καὶ τὸ δικαίωμα τῆς χρήσεως ἐπὶ τῶν δασῶν.

§281Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ζητεῖτε παραχώρησιν ὡρισμένου δικαιώματος.

§282Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Δὲν ἔχω τὴν γνώμην, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἡ Πολιτεία παραχωροῦσα τὰ ἐθνικὰ λιβάδια εἰς ὡρισμένας κοινότητας κάμνει δωρεάν, διότι, ἂν ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν γαιῶν αὐτῶν, θέλομεν ἰδεῖ ὅτι ἐπεβάλλετο ἀπὸ χρόνου πολλοῦ νὰ γίνῃ τοῦτο, καὶ ἀφοῦ ἀποδίδουσα τὰ λιβάδια ταῦτα εἰς τὰς κοινότητας ἀποδίδει τὸ δίκαιον εἰς αὐτὰς καὶ διότι ἡ μὲν Πολιτεία οὐδὲν συμφέρον εἶχε κρατοῦσα ταῦτα, τὰς δὲ κοινότητας ἐζημίου, ἔδει πρὸ πολλοῦ νὰ εἶχον ταῦτα παραχωρηθῆ. Τοιαύτην γνώμην ὑπεστήριξα καὶ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, ὅπως παραχωρηθῶσιν εἰς τὰς κοινότητας τὰ τοιαῦτα λιβάδια. Ἀλλ’ ἐπίσης ἔχω τὴν γνώμην ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν φροντίζομεν νὰ ὀργανώσωμεν τὰς κοινότητας μὲ διαφόρους περιουσίας πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν τύχην αὐτῶν τῶν μελῶν τῶν κοινοτήτων καὶ τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν καὶ ἰδίᾳ τῶν ὀρεινῶν. Πρόκειται περὶ τοῦ ζητήματος τῆς χρήσεως τῶν δασῶν, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν αἱ κοινότητες ἐπὶ τῶν δασῶν αὐτῶν. Ὁ Ὀθωμανικὸς νόμος ὑπῆρξε προνοητικώτερος τοῦ σημερινοῦ νομοθέτου, καὶ ἐκανόνισεν ἄλλως τὰ πράγματα, ὅσον ἀφορᾷ τὰς κοινότητας· ἐκεῖ, ὅπου δὲν ὑπῆρξαν ἰδιόκτητα δάση τῶν κοινοτήτων, ὥρισεν ἄλλην κατηγορίαν δασῶν τὰ λεγόμενα μπαλταλίκ, τὰ ὁποῖα ἦσαν προωρισμένα εἰς τὴν ἀποκλειστικὴν χρῆσιν τῶν κοινοτήτων. Καὶ λέγω ὅτι ἐδείχθη προνοητικώτερος τοῦ σημερινοῦ νομοθέτου δ’ Ὀθωμανός, διότι φαίνεται ὅτι ἐγνώριζε καλλίτερον τοῦ σημερινοῦ νομοθέτου καὶ τὴν κατάστασιν τοῦ τόπου καὶ τὰς ἀνάγκας τῶν κατοίκων αὐτοῦ. Προκειμένου περὶ συνοικισμῶν ὀρεινῶν, ὅταν τις θελήσῃ ν’ ἀρνηθῇ εἰς τοὺς κατοίκους αὐτῆς τὴν χρῆσιν τῶν πέριξ τοῦ χωρίου των δασῶν, βεβαιωθῆτε ὅτι θὰ φέρῃ αὐτοὺς εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐγκαταλείψωσι τὸ χωρίον καὶ νὰ μεταναστεύσωσιν ἀλλαχοῦ. Ἐὰν θελήσωμεν σήμερον ν’ ἀρνηθῶμεν τὸ δικαίωμα τοῦτο, θέλομεν καταστήσει προβληματικὴν τὴν θέσιν πάντων αὐτῶν τῶν ὀρεινῶν συνοικισμῶν, τῶν ὁποίων οἱ κάτοικοι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ξυλευθῶσιν ἄλλοθεν, οὐδ’ εἶναι δυνατὸν νὰ προμηθεύωνται τὴν ἀναγκαίαν ξυλείαν τόσον τὴν οἰκοδομήσιμον, ὅσον καὶ τὴν καύσιμον, ἐκ τῶν πόλεων, ἀφοῦ μάλιστα, ὡς εἶναι γνωστόν, οἱ ὀρεινοὶ αὐτοὶ συνοικισμοὶ συγκοινωνίαν δὲν ἔχουσιν. Ἀλλ’ ἄλλη ἀρχή, φαίνεται, ἐκράτησεν ἐν ταῖς σκέψεσι τῆς Πολιτείας, ἡ ἀρχὴ τῆς ἐθνικοποιήσεως πάντων τῶν δασῶν. Καὶ οὕτως ἡ ὑπηρεσία πρότερον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἤδη τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας προέβη εἰς τὴν κατάληψιν πάντων τῶν δασῶν καὶ ἐστερήθησαν αἱ κοινότητες τῆς ἰδιοκτησίας των παρὰ τὸ Σύνταγμα, παρὰ πᾶσαν λογικὴν καὶ παρὰ πᾶν δίκαιον. Δὲν ἐλήφθη δ’ ὑπ’ ὄψιν ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας ὅτι τὰ δάση ἔχουσι πολλοὺς καὶ διαφόρους σκοποὺς νὰ ὑπηρετήσωσι καὶ πρῶτον ὡς προστατευτικὰ τοῦ ἐδάφους, διότι ἐμποδίζουσι τοὺς ὁρμητικοὺς χειμάρρους ἀπὸ τοῦ νὰ παρασύρωσι τὰ χωρία. Σᾶς φέρω δ’ ἓν παράδειγμα ἐκ τῆς ἰδιαιτέρας πατρίδος μας, ὅπου ὑπῆρχεν ἓν μοναδικὸν δάσος, ὅπερ ἐχαρακτηρίσθη ὡς ἐθνικόν. Τὸ δάσος τοῦτο ἐνῳκιάσθη καὶ ὑλοτομήθη· ἀμέσως ἐκεῖ ὅπου ἦτο τὸ δάσος ἐγένετο χείμαρρος καὶ ὁ χείμαρρος μὲ τὰς πρώτας βροχὰς τοῦ χειμῶνος παρέσυρεν ὁλόκληρον τὸ χωρίον, ἡ δὲ Πολιτεία, ἡ ὁποία ὠφελήθη δύο χιλιάδας δραχμῶν ἐκ τοῦ φόρου, ἠναγκάσθη νὰ δώσῃ πρὸς συνδρομὴν τοῦ παρασυρθέντος χωρίου 25,000 δραχμῶν. Δεύτερον τὰ δάση χρησιμεύουσιν ὄχι μόνον ὅπως προστατεύωσι τὸ ἔδαφος, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀναγκῶν τῶν κατοίκων. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω σήμερον τὰ ἐπὶ τῶν δασῶν δικαιώματα τῶν κοινοτήτων ἰδίως ἑκατὸν πεντήκοντα συνοικισμῶν ἐν Θεσσαλίᾳ, ἅτινα εἶναι καταφανὲς ὅτι ἁρπάζονται ὑπὸ τῆς Πολιτείας. Τοῦτο ἀπέδειξα ἄλλοτε ἀπασχολήσας τὴν Βουλήν, ἀλλὰ σήμερον ἐξετάζω ἀπὸ ἄλλης σκέψεως τὸ ζήτημα: τί θὰ γίνωσιν αὐταὶ αἱ κοινότητες; Ἂν ἀφαιρέσωμεν ἀπ’ αὐτοὺς τὰ δάση καὶ ἀπαγορευθῇ εἰς τὰ μέλη αὐτῶν ἡ χρῆσις, πῶς θὰ ζήσωσιν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι; Διὰ τοῦτο ἐνομίσαμεν ὅτι, καθ’ ἣν στιγμὴν λαμβάνεται πρόνοια περὶ διοργανώσεως τῶν κοινοτήτων, ἔπρεπε πρὸ πάντων νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ συντήρησις αὐτὴ τῶν κοινοτήτων καὶ ἡ καθόλου τύχη τῶν ὀρεινῶν συνοικισμῶν. Καὶ δὲν πρόκειται νὰ κάμωμεν δωρεὰν εἰς τὰς κοινότητας, ἀλλὰ ν’ ἀναγνωρίσωμεν τὸ δίκαιον, ὅπερ ταῖς ἀνήκει. Ἠκούσθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ νὰ λέγηται ὅτι αἱ κοινότητες, ἐὰν καταπατῶνται τὰ δίκαιά των, πρέπει νὰ προσφύγωσιν εἰς τὰ Δικαστήρια, ἀλλὰ τοῦτο μόνον νὰ λέγηται εἶναι εὔκολον καὶ δυνατόν. Δύνανται νὰ προσφύγωσιν εἰς τὰ Δικαστήρια αἱ κοινότητες, διὰ νὰ ταῖς ἀναγνωρίσωσι τὰ δίκαιά των; Καὶ ποῦ θὰ εὕρωσι τὴν δαπάνην τὴν κολοσσιαίαν, ἵνα προσφύγωσιν εἰς τὰ Δικαστήρια; Μὴ διστάσητε, κύριοι Βουλευταί, νὰ δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν ἡμῶν, διότι καὶ τὸ δημόσιον συμφέρον θὰ ὑποστηρίξητε καὶ θ’ ἀποδώσητε τὸ δίκαιον ὅπου ἀνήκει.

§283ΑΛΚ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρέπει, κύριοι Βουλευταί, νὰ νομίσητε ὅτι ὑπεβάλομεν τὴν τροπολογίαν διότι ἡμεῖς θέλομεν νὰ θίξωμεν τὰ δικαιώματα τῆς κυριότητος, τὰ ὁποῖα περιέρχονται εἰς τὰς κοινότητας ἐκείνας διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ ἄρθρου, ἀλλ’ ἐκ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ ἄρθρου τούτου, διὰ τῆς ὁποίας περιέρχεται ἡ κυριότης τῶν βοσκησίμων γαιῶν εἰς τὰς κοινότητας, ἐξ αὐτοῦ ἀκριβῶς τοῦ γεγονότος ἀντλοῦμεν καὶ ἡμεῖς τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωμεν κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ παρόντος ἄρθρου νὰ συμπεριληφθῶσι καὶ τὰ δάση τῆς Θεσσαλίας γενικῶς. Καὶ ζητοῦμεν, λέγω, νὰ συμπεριληφθῶσι, διότι εἶναι γνωστὸν καὶ ἀναμφισβήτητον ὅτι τὰ δάση, περὶ τῶν ὁποίων γίνεται λόγος ταύτην τὴν στιγμήν, ἀνήκουσιν ἀποκλειστικῶς κατὰ κυριότητα καὶ κατοχὴν καὶ ἀνῆκον ἀκόμη καὶ ἀπὸ τῶν μαύρων χρόνων τῆς Τουρκοκρατίας καὶ μέχρι πρό τινος καὶ ἐπὶ χρόνων τῶν Ἑλληνικῶν Κυβερνήσεων εἰσέτι εἰς τὰς κοινότητας, καὶ μόλις τελευταίως διὰ τῆς τρόπον τινά, δύναμαι νὰ τὴν ὀνομάσω, ἂν μοὶ ἐπιτρέπηται, αὐθαιρεσίας τῶν Κυβερνήσεων ἐζητήθη νὰ κατασταθῶσι ταῦτα ἐθνικά. Τὰ δάση ταῦτα, κύριοι Βουλευταί, ὑπῆρξαν πάντοτε καὶ ἐπὶ τῶν χρόνων τῆς Τουρκοκρατίας, ὡς προεῖπον, κοινοτικὰ καὶ ὡς τοιαῦτα παρεχωρήθησαν καὶ ὡς τοιαῦτα φέρονται ἐν τῷ πίνακι κατὰ τὴν προσάρτησιν τῆς Θεσσαλίας καὶ ταῦτα καὶ μόνα ἀποτελοῦσι τὴν μοναδικὴν περιουσίαν τῶν ἰδιοκτητῶν. Διὰ τὰ δάση αὐτὰ ἠγωνίσθησαν οἱ κάτοικοι ἐκεῖνοι κατὰ τοὺς χρόνους τῆς δουλείας καὶ διέσωσαν ταῦτα, διέσωσαν τὴν μόνην αὐτῶν περιουσίαν, λέγω, ὥστε χάριν αὐτῶν καὶ τῶν ὑπὲρ ἐκείνων ἀγώνων ὑπερηφάνως, χάριν τῶν δασῶν αὐτῶν τονίζω, νὰ φέρωσι τὸ ὄνομα Ἄγραφα, διότι δὲν ἐνεγράφησαν εἰς τοὺς καταλόγους τῆς ὑποταγῆς καὶ φορολογίας, διότι δὲν παρεχώρησαν ἀκριβῶς τὰ δικαιώματά των τὰ ἀναμφισβήτητα, τὰ ὁποῖα εἶχον ἐπὶ τῶν δασῶν, καὶ διότι ταῦτα δὲν κατελήφθησαν, μετ’ αὐτῶν δὲ ἡ Τουρκία δὲν κατώρθωσε τοὺς κατοίκους νὰ ὑποδουλώσῃ, καὶ ταῦτα μετ’ ἐκείνων νὰ καταλάβῃ. Εὑρίσκεται λοιπὸν ἡ Βουλὴ πρὸ δικαιωμάτων, ὡς εἶπον, ἀναμφισβητήτων, πρὸ δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα διέσωσαν διὰ μακρῶν ἀγώνων καὶ τὰ ὁποῖα ἐζήτησε νὰ καταστήσῃ ἐθνικὰ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ προηγουμένη καὶ κατὰ μείζονα λόγον δὲ καὶ ἡ σημερινή, ἡ ὁποία ἀκριβῶς κατὰ τῶν δασῶν αὐτῶν ἐστράφη μετὰ μεγάλης καὶ μοναδικῆς μανίας.

§284Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πότε;

§285Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα. Καὶ μετὰ τόσης, ὥστε δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι, ὡς σᾶς εἶπον, διὰ μακρῶν ἀγώνων διέσωσαν τὰ δάση αὐτά, νὰ ξυλεύωνται. Καὶ ἰδοὺ ἡμεῖς Βουλευταὶ τῆς ἀνορθώσεως, ὡς αὐτοκαλούμεθα, παριστάμεθα πρὸ τοῦ θεάματος ἐκείνου τοῦ ἐλεεινοῦ νὰ σύρωνται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι οὐδεμίαν ἄλλην περιουσίαν ἔχουσιν εἰμὴ αὐτὰ μόνον τὰ δάση, διὰ τὰ ὁποῖα ἐπὶ τόσον χρόνον ἠγωνίσθησαν, δι’ αὐτὴν ταύτην τὴν ἰδίαν αὐτῶν περιουσίαν των, ἐπαναλαμβάνω, νὰ ἄγωνται εἰς τὰ Δικαστήρια, νὰ καταδικάζωνται καὶ ὁδηγῶνται εἰς τὰς φυλακάς, διότι δὲν ἔχουσιν νὰ πληρώσωσι τὸ βαρύτατον πρόστιμον, τὸ ὁποῖον συνεπάγεται ὁ νόμος περὶ παρανόμου ὑλοτομίας κατ’ αὐτῶν. Πρὸ τῶν δικαιωμάτων, λέγω, τούτων τῶν ἀναμφισβητήτων μετὰ θάρρους καὶ ἐν πλήρει δικαίῳ παρουσιάσαμεν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν τροπολογίαν ταύτην, τὴν ὁποίαν φρονῶ ἀκραδάντως καὶ πεποίθησιν ἔχω ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς θέλει λάβει ὑπὸ σοβαρωτάτην ἔποψιν, διότι τελευταίως παριστάμεθα καὶ πρὸ ἄλλου ἐκνόμου, παριστάμεθα δηλαδὴ μάρτυρες τῆς ἁρπαγῆς, διότι ἐπισήμως τὸ Κράτος πλέον δι’ ἀγωγῆς ὅλως ἀσυστόλου ζητεῖ ν’ ἀφαιρέσῃ τὰ δάση ταῦτα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἔχουσιν οἱ κάτοικοι ἀναμφισβήτητα δικαιώματα.

§286Ε. ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Θ’ ἀπορριφθῇ ἡ ἀγωγή.

§287ΑΛΚ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως θ’ ἀπορριφθῇ, ἀφοῦ πρέπει ν’ ἀπορριφθῇ.

§288Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ καλλίτερον νὰ ἀπορριφθῇ διὰ τῆς νομοθετικῆς ὁδοῦ!

§289Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ ἁρμονία τοῦ Κράτους πρὸς τοὺς πολίτας θὰ εἶναι καλλιτέρα, ἐὰν θελήσῃ νὰ προλάβῃ πάντας τούτους τοὺς δικαστικοὺς ἀγῶνας τῶν πτωχῶν αὐτῶν ἀνθρώπων δι’ ἑνὸς νομοθετήματος, δι’ ἑνὸς εὐεργετήματος, δικαιότερον θὰ εἶναι νὰ εἴπω, ἀφοῦ διὰ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου τοῦ νόμου τούτου καὶ ἄλλα εἰς ἄλλους εὐεργετήματα παρέχομεν. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως λάβῃ καὶ οὗτος ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν τὸ πρᾶγμα καὶ χάριν τῆς καλῶς νοουμένης δικαιοσύνης καὶ χάριν αὐτῆς τῆς δημοσίου τάξεως τῶν ἀδικουμένων χιλιάδων πολιτῶν.

§290Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τὸν λόγον.

§291Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Νομίζω ὅτι θὰ κάμῃ καλλίτερον ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ὁμιλήσῃ μετ’ ἐμέ, διότι θὰ ὑποβάλω πρότασιν ἀντισυνταγματικότητος τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ.

§292ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δύο λέξεις, παρακαλῶ, Κύριοι. Παρατηρῶ ὅτι ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ἔχουσιν ἐγγραφῆ ἀκόμη νὰ ὁμιλήσωσι δώδεκα Βουλευταί. Ὑπάρχει πιθανότης ἐν τῷ μεταξὺ νὰ ἐγγραφῶσι καὶ ἄλλοι δώδεκα. Ἡ σοβαρότης τοῦ ζητήματος ἀναγνωρίζεται — καὶ εἶναι εὐνόητον τοῦτο — ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἀναγνωρίζεται τόσον, ὥστε ἀκόμη δὲν ἀπεφάνθημεν κἂν ποίαν ἔχομεν γνώμην ἐπὶ τῆς τροποποιήσεως, τὴν ὁποίαν ἀρχικῶς ἔχει ὑποβάλει διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἡ ἐπιτροπὴ· ἔχω δ’ ὑπ’ ὄψει ὅτι πρόκειται μάλιστα νὰ ὑποβληθῇ τροποποίησις καὶ αὐτῆς ἀκόμη τῆς διατάξεως τῆς ἀναγεγραμμένης ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Τὸ ἐνδιαφέρον τῶν κυρίων ἐκ Θεσσαλίας Βουλευτῶν εἶναι εὐνόητον· καὶ ἀναγνωρίζεται ὑφ’ ἡμῶν, νομίζω ὅμως ὅτι, ἐφ’ ὅσον πρόκειται καὶ οἱ ὁμιλήσαντες καὶ οἱ ὁμιλήσοντες νὰ λάβωσι πάντες τὸν λόγον διὰ τοὺς αὐτοὺς λόγους ἐπὶ τῆς προτάσεως, διὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἐπεφυλάχθη νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην της κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, καταναλίσκεται χρόνος, τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ὑπολογίσωμεν, προκειμένου περὶ ψηφίσεως νομοσχεδίου ἐκ διακοσίων ἄρθρων, διότι, ἐὰν πρόκειται νὰ ψηφίζωνται μόνον δύο ἄρθρα καθ’ ἑκάστην, ἐννοεῖται ὅτι χρειαζόμεθα ἑκατὸν ἡμέρας διὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν καὶ ἄλλας τόσας διὰ τὴν τρίτην ἐκτὸς τῶν συνεδριάσεων, αἱ ὁποῖαι θ’ ἀπαιτηθῶσι διὰ τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν, περὶ τῆς ὁποίας πολλοὶ ἐπίσης θὰ λάβωσι τὸν λόγον. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν νὰ περιορισθῶσιν οἱ κύριοι Βουλευταὶ εἰς τὰ μέχρι τοῦδε λεχθέντα ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχουσιν ἄλλας τροπολογίας, ἢ ἐὰν ἔχωσιν ἄλλας πλὴν τῶν ὑποβεβλημένων καὶ ἐκείνων, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξαν οἱ προαγορεύσαντες, θὰ παρεκάλουν καὶ πάλιν ἐγὼ αὐτός, ὁ ὁποῖος ἐπικαλοῦμαι τὴν συνδρομὴν τῶν φώτων καὶ τῆς συζητήσεως τῆς Βουλῆς, νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν συντομώτεροι, περιοριζόμενοι εἰς τὴν ὑποστήριξιν τῶν τροπολογιῶν των, χωρὶς νὰ ἐπαναλαμβάνωνται τὰ αὐτὰ ὑπὸ πολλῶν συναδέλφων, τῶν ὁποίων ἀναγνωρίζω τὸ ἐνδιαφέρον, ἀλλὰ τῶν ὁποίων ἐπικαλοῦμαι τὴν ἐπιείκειαν χάριν τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου.

§293Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι ἐβραδύνατε νὰ φέρητε τὸ νομοσχέδιον.

§294Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Ἀμφισβητῶ, κύριοι Βουλευταί, τὴν νομιμότητα καὶ τὴν συνταγματικότητα τοῦ ἄρθρου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν.

§295Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως διατυποῦται;

§296Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Ὅπως διατυποῦται.

§297Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως θὰ διατυπωθῇ.

§298Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ὁρίζεται ὅτι ἡ περιουσία παντὸς χωρίου ἀποτελέσαντος ὠργανωμένην ἢ ἀνοργάνωτον κοινότητα καθίσταται περιουσία τῆς διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ δημιουργουμένης κοινότητος — παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ν’ ἀναπτύξω πρῶτον τοὺς λόγους, ἐφ’ ὧν στηρίζομαι — συνεπῶς διὰ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ὁ χαρακτηρισμὸς τῆς κοινότητος τῆς φερούσης ἰδιωτικὸν χαρακτῆρα μετατρέπεται εἰς κοινότητα φέρουσαν πλέον κατὰ τὸν νόμον αὐτὸν χαρακτῆρα δημόσιον. Ὑπάρχουσι κοινότητες καὶ ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ ἐν Ἠπείρῳ καὶ ἐν Ἄρτῃ, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸν εἰδικὸν νόμον ΑΡΠʹ διαχειρίζονται ὑπὸ κοινοτικοῦ συμβουλίου, ἔχουσι δ’ αἱ κοινότητες αὗται περιουσίας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ὅλως ἰδιωτικῆς φύσεως. Ἡ κοινοτικὴ περιουσία, ὡς λ. χ. συμβαίνει εἰς πολλὰ χωρία τοῦ νομοῦ Ἄρτης, κύριοι Βουλευταί, εἶναι ἰδιωτικῆς φύσεως, φέρει ἐντελῶς ἰδιωτικὸν χαρακτῆρα, διότι ἀπηρτίσθησαν διὰ δωρεῶν, διὰ κληροδοσιῶν καὶ ἐν γένει διὰ διαθηκῶν· συνεπῶς αἱ περιουσίαι αὗται ἔχουσι καὶ εἰδικοὺς σκοποὺς καὶ εἰδικοὺς προορισμούς, λ. χ. τὴν ἀποκατάστασιν πτωχῶν κορασίων, τὴν μισθοδοσίαν πτωχῶν σπουδαστῶν καὶ ἐν γένει σκοποὺς καὶ προορισμοὺς ἰδιωτικούς. Κατὰ τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἡ τοιαύτη περιουσία καθίσταται περιουσία τῆς κοινότητος τῆς δημιουργουμένης ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ νόμου, τῆς κοινότητος ὑπὸ τὴν νέαν αὐτῆς μορφήν, κοινότητος φερούσης δημόσιον πλέον χαρακτῆρα. Τοῦτο δὲ ἔχει σπουδαίαν νομικὴν σημασίαν καὶ συνεπάγεται ἐπίσης ἀποτελέσματα σοβαρά, νομίζω δ’ ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, ἐὰν πεισθῇ ὅτι πράγματι προσκρούει κυρίως εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἀφαίρεσις περιουσίας ἄνευ προηγουμένης ἀποζημιώσεως. Ἐπιμένω δὲ καὶ ὑποστηρίζω ὅτι διὰ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ἀφαιρεῖται ἡ περιουσία ἡ ἰδιωτικὴ τῆς ἰδιωτικῆς κοινότητος ὑπὸ τῆς κοινότητος τῆς φερούσης δημόσιον χαρακτῆρα. Τοῦτο δ’ ἔχει τὴν ἑξῆς σημασίαν καὶ τὰ ἑξῆς σοβαρὰ ἀποτελέσματα. Πρέπει νὰ συνδέσωμεν τὸ ἄρθρον αὐτὸ οὐχὶ πρὸς τὸ ἄρθρον τὸ προηγούμενον, τὸ 11ον, ἀλλὰ πρὸς τὸ ἑπόμενον ἄρθρον, τὸ 14ον. Κατὰ τὸ ἄρθρον 14ον καθιεροῦται ὁλόκληρος διαδικασία, συνιστᾶται σχεδὸν εἰδικὸν Δικαστήριον, εἰς τὸ ὁποῖον ἀπονέμεται τὸ δικαίωμα καὶ ἡ ὑποχρέωσις καὶ τὸ καθῆκον νὰ κατανέμῃ τὰ χρέη, τὰ ὁποῖα ἐπιβαρύνουσι τὸν δῆμον τὸν ἤδη διαμελιζόμενον εἰς διάφορα χωρία, εἰς διαφόρους συνοικισμούς, ἤτοι εἰς διαφόρους κοινότητας, δίδεται δὲ τὸ δικαίωμα εἰς τὸ Δικαστήριον, ὡς, ὅταν θὰ ἔλθωμεν εἰς τὸ ἄρθρον αὐτό, θέλω ἀναπτύξει, δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς τὸ Δικαστήριον αὐτὸ νὰ κανονίσῃ τὴν ἀναλογίαν τῶν χρεῶν οὐχὶ ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ ἢ τῆς προσόδου, τὴν ὁποίαν ἔχει ἑκάστη κοινότης, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐξυπηρετήσεως τοῦ συμφέροντος τῶν δανειστῶν, δηλαδὴ δύναται τὸ Δικαστήριον κατὰ τὸ ἄρθρον 14ον, ἐὰν πεισθῇ ὅτι ἡ ἀναλογία τοῦ χρέους, τοῦ βαρύνοντος τὸν δῆμον τὸν ἤδη διαμελιζόμενον, ἡ ἀναλογία ἡ βαρύνουσα μίαν κοινότητα δὲν θὰ εἰσπραχθῇ παρὰ τῶν δανειστῶν, διότι εἶναι ἄπορος ἡ κοινότης, πρὸς τὸ συμφέρον δὲ τῶν δανειστῶν ἀποβλέπον θέλει ἐπιβάλει μεγαλειτέραν ἀναλογίαν εἰς τὸν ἕτερον συνοικισμόν, εἰς τὴν ἑτέραν κοινότητα, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ τὴν τύχην νὰ εἶναι εὐπορωτέρα καὶ συνεπῶς θὰ ἐπαρκῇ εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν χρεῶν. Συνεπῶς νομίζω ὅτι οὕτω πως ἀφαιροῦμεν τὴν περιουσίαν, ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς τὸ νομικὸν πρόσωπον τῆς ἰδιωτικῆς κοινότητος, καὶ τὴν ἀποδίδομεν εἰς τὴν κοινότητα ἐκείνην, ἡ ὁποία φέρει τὸν δημόσιον χαρακτῆρα, διὰ δὲ τοῦ ἄρθρου 14 τὴν κοινότητα αὐτὴν ἐπιβαρύνομεν μὲ τὰ χρέη τοῦ δήμου. Οὕτω πως, διὰ νὰ ἀναπτύξω τὴν πρότασίν μου, φέρω τὸ ἑξῆς παράδειγμα. Ἔχομεν ἓν χωρίον Α καὶ ἓν χωρίον Β, ἀμφότερα ἀποτελοῦντα ἕνα δῆμον. Τὸ Α χωρίον δὲν ἔχει κοινοτικὴν περιουσίαν, τὸ δὲ Β χωρίον ἔχει περιουσίαν κοινοτικήν, τὴν ὁποίαν διαχειρίζεται κοινοτικὸν συμβούλιον καὶ ἡ ὁποία ἔχει εἰδικὸν προορισμόν, νὰ ἐκπληροῖ ἀνάγκας ἀτομικάς, οἰκογενειακάς, οὐχὶ δὲ χαρακτῆρος δημοσίου ἢ φύσεως δημοσίας. Διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ ἕκαστον χωρίον, καὶ τὸ Α καὶ τὸ Β χωρίον, θ’ ἀποτελέσωσι κοινότητα· ὁ δῆμος αὐτὸς ἔχει, φέρ’ εἰπεῖν, 30,000 δραχμῶν χρέη. Κατὰ τὸ ἄρθρον 14 συνιστᾶται Δικαστήριον, τὸ ὁποῖον θὰ κανονίσῃ τὴν ἀναλογίαν τοῦ χρέους τῶν 30,000 δραχ., καὶ τὸ Δικαστήριον κατὰ τὴν βάσιν τοῦ ἄρθρ. 14 πειθόμενον ὅτι τὸ Α χωρίον δὲν ἔχει περιουσίαν κοινοτικὴν θ’ ἀναγκασθῇ νὰ ἐπιβαρύνῃ τὴν κοινότητα Β μὲ ὁλόκληρον τὸ χρέος, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται εἰς τὸν δῆμον, καὶ τοῦτο, διότι τοιαύτην ἔχει βάσιν τὸ ἄρθρον, ὅτι ἡ περιουσία τῆς κοινότητος γίνεται περιουσία τῆς νέας κοινότητος.

§299Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου 12ου...

§300Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Τί θέλετε νὰ εἴπητε μὲ αὐτό;

§301Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δὲν προστατεύει τὴν κοινοτικὴν περιουσίαν.

§302Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Ὄχι· οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει μὲ αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγω.

§303Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἀναγνώσατε τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 13.

§304Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Ἰδοὺ τί λέγει (ἀναγινώσκει). «Ἡ περιουσία τῶν ἀποτελούντων ἰδιωτικὰς κοινότητας....». Αὐτὸ μάλιστα. Αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος συνάδελφος, ἔχει πραγματικῶς τὴν ἑξῆς σημασίαν, ἀλλ’ ἀπὸ ἀπόψεως μᾶλλον ἀπονομῆς δικαιωμάτων, ἀπολαύσεως πλεονεκτημάτων ἢ ὠφελειῶν. Διὰ τοῦ ἄρθρου 13, ἀφοῦ ἐψηφίσθη τὸ ἄρθρον 11ον, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπεται ἡ ἕνωσις δύο συνοικισμῶν, ἡ περιουσία τοῦ ἑνὸς συνοικισμοῦ καὶ ἡ περιουσία τοῦ ἄλλου συνοικισμοῦ ἀποτελοῦσι μίαν πλέον περιουσίαν τῆς μιᾶς κοινότητος, θὰ συμβῇ δὲ τὸ ἑξῆς· ἡ μία κοινότης, ὡς εἶπον, ἡ ἄπορος θὰ ἐπωφελῆται τῶν πλεονεκτημάτων καὶ θὰ καρπῶται τὰς ὠφελείας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἀνήκουσιν ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν ἑτέραν κοινότητα. Τοῦτο τοὐλάχιστον εἶναι ἀναγκαῖον, εἶναι ὑποφερτόν, διότι πρόκειται περὶ δικαιώματος καὶ περὶ δυσαναλόγου ἐπιμερισμοῦ, οὕτως εἰπεῖν, καὶ κατανομῆς δικαιωμάτων, ἀλλ’ ἐγὼ ἐπεκαλέσθην τὸ ἕτερον ἄρθρον 14ον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ δυσαναλογίαν καὶ δυσανάλογον ἐπιμερισμὸν τῶν χρεῶν, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν βάσιν, τὴν ὁποίαν καθιεροῖ τὸ ἄρθρον 14ον, θὰ ἀναλογίζωνται οὐχὶ ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ, ἀλλ’ ἀναλόγως τοῦ συμφέροντος τῶν δανειστῶν καὶ συνεπῶς θὰ ἐπιβαρύνωσι τὴν μᾶλλον εὔπορον κοινότητα, ἡ ὁποία δημιουργεῖται διὰ τοῦ ἄρθρου 12, ἡ ὁποία ἀπορροφᾷ τὴν ἰδιωτικὴν περιουσίαν δυνάμει τῆς διατάξεως ταύτης. Νομίζω ὅθεν ὅτι ἡ διάταξις αὕτη ἀντίκειται ὄχι μόνον εἰς τὰς θεμελιώδεις ἀρχὰς τοῦ δικαίου, ἀλλ’ εἰς τὸ ἄρθρον 17 τοῦ Συντάγματος, καὶ θὰ ἐπεθύμουν μᾶλλον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης παρὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὲ πείσῃ ὅτι ἡ γνώμη μου δὲν εἶναι δικαία.

§305ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλετε πρότασιν περὶ ἀντισυνταγματικότητος;

§306Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Ὑποβάλλω πρότασιν περὶ ἀπαραδέκτου.

§307ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν.

§308Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Ἐὰν εὐαρεστῆται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, πρὸ τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς ν’ ἀπαντήσῃ.

§309Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν ἔχω δισταγμὸν ν’ ἀπαντήσω ὅτι δὲν συμφωνῶ πρὸς τὴν γνώμην περὶ ἀντισυνταγματικότητος τῆς διατάξεως. Ἐγὼ δὲν εὑρίσκω διαφορὰν προσωπικότητος νομικῆς καὶ ἑπομένως ἀφαίρεσιν ἀπὸ τοῦ ἑνὸς νομικοῦ προσώπου καὶ μετάθεσιν εἰς τὸ ἕτερον. Ἐγὼ εὑρίσκω ταυτότητα νομικῶν προσώπων, διάφορον ἐν τοῖς καθέκαστα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν λειτουργίαν καὶ τὰς εἰδικὰς περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας θὰ ζήσῃ τὸ νομικὸν πρόσωπον, ἡ διὰ νόμου κοινότης καὶ ἡ ἀνοργάνωτος τοιαύτη, ἡ μὴ καλῶς ὠργανωμένη τέως κοινότης· οὐδέποτε διάφορον προσωπικότητα καὶ μάλιστα συγχρόνως ὑφισταμένην καὶ ἐκ παραλλήλου ζῶσαν, ὅτε θὰ εἴχομεν ἀντισυνταγματικὴν ἀφαίρεσιν ἀπὸ τοῦ ἑνὸς προσώπου καὶ μετάθεσιν εἰς τὸ ἕτερον. Ἄλλη παρατήρησις οὐσιώδης ἐκ πρώτης ὄψεως, τὴν ὁποίαν ἔθιξεν ὁ κ. Βουλευτής, μὲ ὁδηγεῖ εἰς ταύτην τὴν ἀπάντησιν· εἰς περίστασιν, καθ’ ἣν περιουσίαι ἰδιωτικαὶ ἢ ἐξ ἰδιωτικῆς θελήσεως πηγάζουσαι, ἐκ πράξεως ἐν ζωῇ ἢ αἰτίᾳ θανάτου, αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν ἀφεθῆ εἰς τὰς κοινότητας ἢ χωρία, ἰδίως διὰ δωρεῶν ἢ διαθηκῶν, προορίζονται ὑπὸ τοῦ δωρητοῦ ἢ διαθέτου δι’ εἰδικὸν σκοπόν, δυνάμει τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν παραβιάζεται τὸ παράπαν ὁ σκοπὸς ἐκεῖνος· διότι καὶ κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ ἰσχύοντος δικαίου εἰς περίστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς ὑφιστάμενον καὶ ὠργανωμένον νομικὸν πρόσωπον ἀφίεται ὡρισμένη περιουσία δι’ εἰδικὸν προορισμὸν καὶ σκοπόν, οὗτος τηρεῖται, καίτοι τὸ νομικὸν πρόσωπον δύναται νὰ ζῇ ὑπὸ ἄλλους ὅρους καὶ νὰ ἔχῃ ἰδίαν περιουσίαν ἀφωρισμένην πρὸς ἄλλους σκοπούς.

§310Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἓν νομικὸν πρόσωπον;

§311Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἓν γίνεται δυνάμει τοῦ ψηφιζομένου νόμου. Προσθέτω μόνον ὅτι λειτουργεῖ ὡς πρόσωπον νομικὸν τοῦ δημοσίου δικαίου, ἐνῷ πρότερον ἦτο μόνον τοῦ ἰδιωτικοῦ.

§312Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Ἀκριβῶς τότε δὲν πρόκειται περὶ ταυτότητος, ἀλλὰ περὶ οὐσιώδους διαφορᾶς τῆς προσωπικότητος. Ἡ κοινότης κατὰ τὸν νόμον ἀποτελεῖ νομικὸν πρόσωπον ἰδιωτικόν, ἐνῷ ἤδη πρόκειται ν’ ἀποτελέσῃ δημόσιον. Ἡ διαφορὰ εἶναι θεμελιώδης καὶ προκύπτουσι σπουδαῖαι ἀνωμαλίαι. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ληφθῇ πρόνοια διὰ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, ὅπως μὴ θιγθῶσι κοινοτικαὶ περιουσίαι ὑφιστάμεναι ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ Ἄρτῃ καὶ λειτουργοῦσαι κατὰ τὸν νόμον ᾼΡΠʹ.

§313ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἀπαράδεκτον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§314Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μετὰ τὴν ἀπόρριψιν τοῦ ἀπαραδέκτου ἔχω νὰ κάμω μίαν διασάφησιν πρὸς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ οὐσιαστικοῦ ζητήματος, ὅπερ ἔθιξεν ὁ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτής, φρονῶν ὅτι αἱ κοινότητες παραβλάπτονται κατὰ τὴν μέχρι τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου αὐτοῦ περιουσίαν των. Ἂν ὁ κ. συνάδελφος ἤθελε προσέξει εἰς τὸ δεύτερον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 12, θὰ ἐπείθετο ὅτι εὑρίσκετο ἐν τῷ ἀδίκῳ. Τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἐποιήσατο ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, ἡμεῖς ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψιν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἐπεξεργαζόμενοι τὸ νομοσχέδιον. Βεβαίως δὲ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διέλθῃ τὸν νοῦν ἀνθρώπων ὅτι ἦτο δυνατὸν διὰ τῆς μεθόδου τῆς διανομῆς τῶν χρεῶν κοινότητες ἔχουσαι περιουσίας μεγάλας νὰ φορτωθῶσι τὰ χρέη δήμων καταργουμένων ἐπ’ ὠφελείᾳ ἄλλων κοινοτήτων μὴ ἐχουσῶν περιουσίαν. Ἡ οἰκονομία τῶν ἄρθρων 12 καὶ 14 τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ ἑξῆς. Τὸ ἄρθρον 14 κανονίζει τὸν τρόπον τῆς διανομῆς τῶν χρεῶν, βεβαίως δ’ ὤφειλεν ὁ νομοθέτης νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὰ χρέη δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διανεμηθῶσιν οὔτε κατὰ κεφαλὴν πολίτου οὔτε ἐπὶ τῇ βάσει ἀποκλειστικῶς τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν δαπανῶν καὶ τῆς κατασκευῆς τῶν ἔργων, διὰ τὰ ὁποῖα συνωμολογήθησαν τὰ χρέη. Διότι ὑπῆρχε καὶ ἑτέρα περίπτωσις, τὸ συμφέρον τοῦ δανειστοῦ τοῦ ἔχοντος προνόμια λόγῳ ἀσφαλειῶν, τὰς ὁποίας ἔλαβεν. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ βάσις αὕτη καὶ νὰ τεθῇ ἡ ἔνδειξις αὕτη διὰ τὸ διοικητικὸν Δικαστήριον, τὸ ὁποῖον τάσσεται διὰ τοῦ ἄρθρου 14 πρὸς κανονισμὸν τῆς διανομῆς τῶν χρεῶν. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι λεπτομέρεια πρὸς κανονισμὸν τῆς πληρωμῆς τῶν χρεῶν. Τὸ ἄρθρον 12 κανονίζει τὸ θεμελιῶδες ζήτημα, ποία περιουσία θέλει συμβάλει πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν χρεῶν, καὶ ῥητῶς ὁρίζει ὅτι αἱ περιουσίαι τῶν κοινοτήτων αἱ μέχρι τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου τούτου ὑφιστάμεναι δὲν συμβάλλουσι πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν χρεῶν τῶν δήμων. Τοῦτο, λέγω, εἶναι ῥητῶς ἀναγεγραμμένον εἰς τὸ δεύτερον ἐδάφιον.

§315Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε, ἀφορᾷ τὴν δευτέραν ὄψιν, τὴν νομικήν, τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἔθιξα.

§316Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι τὴν ὄψιν τοῦ ἀπαραδέκτου. Αὐτὸ ἐλύθη. Τὴν οὐσίαν.

§317Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Ἡ πρώτη ὄψις ἀφορᾷ τὴν περίστασιν, καθ’ ἣν ἡ ἰδιωτικὴ κοινότης γίνεται δῆμος.

§318Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τοῦτο, εἶπον, ἐλύθη ἀποφάσει τῆς Βουλῆς. Ἐγὼ ἀπαντῶ εἰς τὴν δευτέραν βάσιν τῶν παρατηρήσεών σας, τὴν οὐσιαστικήν, καὶ εἰς ταύτην εὑρίσκω ὅτι δὲν ἔχετε δίκαιον ποσῶς. Εἴχομεν ὑπ’ ὄψει ὅτι ὑπῆρχε κίνδυνος, ἂν δὲν καθωρίζετο ἡ διάταξις τοῦ δευτέρου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 12, νὰ καταστήσωμεν δανειστὰς προνομιούχους τοὺς δανειστὰς δήμων, οἱ ὁποῖοι ἕνεκα τῆς ἐλλιποῦς οἰκονομικῆς αὐτῶν καταστάσεως εἶχον πιστωθῆ διὰ κεφάλαια μὴ ἐκτιμώμενα οὔτε εἰς τὸ 10%. Βεβαίως ὑπῆρχε κίνδυνος, ἂν δανεισταὶ τοιούτων δήμων ἀπόρων εἶχον τὸ εὐτύχημα νὰ γίνωσι δανεισταὶ κοινοτήτων, τῶν ὁποίων αἱ περιουσίαι συνέβαλλον εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν δανείων, νὰ γίνωσι δανεισταὶ προνομιοῦχοι, διατιμωμένων εἰς τὸ ἄρτιον τῶν ἀπαιτήσεων αὐτῶν. Πρὸς τοῦτο λοιπὸν διετυπώθη τὸ ἐδάφιον 2ον τοῦ ἄρθρου 12, καὶ νομίζω ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης πρέπει νὰ μείνῃ ἥσυχος, διότι αἱ κοινότητες αἱ ἔχουσαι περιουσίαν δὲν θ’ ἀδικηθῶσι, καθ’ ἃ ῥητῶς ἀναγράφει τὸ ἄρθρον, καὶ δὲν θὰ ὑφίστανται βλάβην ἀπὸ τὰ βάρη τῶν μέχρι τοῦδε χρεῶν τῶν δήμων. Ταῦτα πρὸς διασάφησιν.

§319Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Αἱ περιουσίαι, αἱ ὁποῖαι θὰ δοθῶσιν εἰς τὰς κοινότητας κατὰ παράκλησιν, αὐταὶ θὰ ὑπάγωνται εἰς τοὺς δανειστάς.

§320Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Οὐδεμία περιουσία.

§321Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Εἴπετε μέχρι τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου.

§322Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αἱ περιουσίαι αὐταὶ διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ παραχωροῦνται καὶ μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου. Ἡ διανομὴ ἄλλως τε τῶν χρεῶν θὰ γίνῃ μετὰ 3 μῆνας· θὰ εὕρῃ τὰς περιουσίας ταύτας κεκτημένας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δύναται νὰ γίνῃ διασάφησις τοῦ πράγματος πρὸς μείζονα ἐξασφάλισιν τῶν περιουσιῶν αὐτῶν.

§323Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Πᾶσα ἀκίνητος πρέπει νὰ εἶναι ἀκατάσχετος.

§324Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία ἐπ’ αὐτοῦ. Ὁ δεύτερος λόγος, ὁ ὁποῖος μὲ ἤγαγεν ἐπὶ τὸ βῆμα, εἶναι νὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν τινὰ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 12 ἀφορῶσαν ἀποκλειστικῶς εἰς τὰ ἐδάφια 4 καὶ 5, τὰ ἀφορῶντα δηλαδὴ εἰς τὰς παραχωρήσεις τῶν ἐθνικῶν βοσκησίμων τόπων. Φρονῶ ὅτι δὲν ὑπάρχει δισταγμός τις εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ ὀρθοῦ, τοῦ δικαίου καὶ τοῦ συμφέροντος τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπειδὴ ὅμως ἐγεννήθησαν δισταγμοί τινες παρὰ τῇ δημοσίᾳ ὑπηρεσίᾳ ἀφ’ ἑνὸς περὶ τῆς τύχης τῶν δασῶν, τὰ ὁποῖα περιλαμβάνονται ἐντὸς τῶν ἐθνικῶν βοσκησίμων τούτων τόπων, ἐθνικῶν δὲ δασῶν ἢ δασῶν ἐπὶ τῶν ὁποίων ἔχουσι δικαιώματα χρήσεως αἱ κοινότητες, ἀφ’ ἑτέρου δὲ περὶ τῆς θέσεως, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ εὑρεθῇ τὸ Δημόσιον, ἐὰν μετὰ χρόνον τινὰ θελήσῃ νὰ ἐπιχειρήσῃ εἴτε ἀναδασώσεις ὡρισμένων θέσεων εἴτε τεχνικὰ ἔργα πρὸς ἀποτροπὴν πλημμυρῶν καὶ πρὸς κανονισμὸν τῆς κοίτης τῶν χειμάρρων, ἐθεώρησα ὀρθὸν νὰ συντάξω τροπολογίας τινάς, τὰς ὁποίας ἀνεκοίνωσα εἰς τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν καὶ αἱ ὁποῖαι νομίζω ὅτι ἐξασφαλίζουσι τὸ Δημόσιον ἀπὸ παντὸς κινδύνου τοιούτου. Πρὸς τοῦτο ἐγένετο τροπολογία, τὴν ὁποίαν εἶχον ὑποβάλει μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Γαρδικιώτου ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου, ἀλλὰ τὴν ὁποίαν ἐγὼ τοὐλάχιστον ὅσον ὁρᾷ τὴν ὑπογραφήν μου θεωρῶ ἐντελῶς ἀντικαθισταμένην ἐκ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω τώρα (ἀναγινώσκει): «Τὸ Δημόσιον διατηρεῖ τὰ πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου τούτου ἀνήκοντα αὐτῷ δικαιώματα κυριότητος καὶ νομῆς ἐπὶ τῶν ἐντὸς τῶν ἐθνικῶν βοσκησίμων τούτων τόπων περιλαμβανομένων ἐθνικῶν δασῶν, πλὴν τῶν ἐξ ἀγριελαιῶν ἀποτελουμένων, καθοριζομένων πρὸς τοῦτο διὰ Β. Διατάγματος ἐκδιδομένου προτάσει τοῦ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργοῦ καὶ ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ οἰκείου δημοτικοῦ ἢ κοινοτικοῦ συμβουλίου». Ὁ λόγος τῆς ἐξαιρέσεως τῶν ἀγριελαιῶν, ἐξαιρέσεως πρὸς τὴν ὁποίαν εἶδον λίαν συμπαθῆ καὶ τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν, εἶναι λόγος καθαρῶς ἐξημερώσεως τῶν κατοίκων καὶ ἀποδόσεως αὐτῶν εἰς τὰς γεωργικὰς ἐργασίας. Τὸ Δημόσιον παρεκράτησε τὴν κυριότητα τῶν ἀγριελαιῶν, ἀλλ’ οὐδεμίαν ἐκμετάλλευσιν δύναται νὰ ποιήσηται, διότι μέχρι τοῦδε ἀπεδείχθη τὸ Δημόσιον ὡς κάκιστος ἐκμεταλλευτὴς τῶν ἀγριελαιῶν, διὰ τοῦτο δέ, ὅπου τὸ Δημόσιον ἔχει κτήσεις μεγίστας εἴτε ἐκ τοῦ διαλυθέντος ἐκκλησιαστικοῦ ταμείου εἴτε ἐξ ἐθνικῶν γαιῶν, κτήσεις ἐκτάσεως μεγίστης ἀγριελαιῶν, ὁ τόπος χρησιμεύει πρὸς βοσκὴν τῶν αἰγῶν καὶ πρὸς ὑπόθαλψιν τῆς φυγοδικίας. Ἐπὶ δὲ τῶν ἐξ ἀγριελαιῶν δασῶν δὲν γίνεται δασικὴ ἐκμετάλλευσις. Μένουσι λόγοι, ἵνα ἐκτρέφωσιν ἀγρίμια. Ἡ παραχώρησις θὰ χρησιμεύσῃ, ὅπως ἐπιδοθῶσιν οἱ κάτοικοι εἰς ἐγκεντρίσεις. Περὶ τούτου δὲ λαμβάνεται πρόνοια δι’ ἄλλης τροπολογίας, καὶ τοιουτοτρόπως αἱ ἐκτάσεις τῶν ἀγριελαιῶν βαθμηδὸν θὰ μεταβληθῶσιν εἰς ἥμερα ἐλαιοστάσια καὶ εἰς πλουτοπαραγωγικὰς πηγάς.

§325Ν. ΞΗΡΟΣ. Ὅπως γίνεται εἰς τὰ ἰδιόκτητα.

§326Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ ἑτέρα τροπολογία ἔχει ὡς ἑξῆς, προκειμένου περὶ τῶν χειμάρρων (ἀναγινώσκει): «Τὸ Δημόσιον δικαιοῦται, ὅπως ἐντὸς τῶν ἐθνικῶν βοσκησίμων τούτων τόπων ἐκτελέσῃ ὁποτεδήποτε ἔργα ἀναδασώσεως ἐπὶ τῷ ἀποκλειστικῷ σκοπῷ τῆς διευθετήσεως χειμάρρων καὶ ἐξασφαλίσεως ἀπὸ πλημμυρῶν. Αἱ οἰκεῖαι κοινότητες μὴ δικαιούμεναι εἰς ἀποζημίωσιν ἐκ τούτου διατηροῦσι τὴν κυριότητα καὶ νομὴν ἐπὶ τῶν ἐκ τῆς ἀναδασώσεως ἀποτελεσθησομένων δασῶν ἐκμεταλλευόμεναι καὶ διαχειριζόμεναι ταῦτα κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 27ου. Τεχνικὰ ἔργα διευθετήσεως χειμάρρων καὶ ἐξασφαλίσεως ἀπὸ πλημμυρῶν ἐκτελοῦνται ἐντὸς τῶν ἐθνικῶν βοσκησίμων τούτων τόπων διὰ συμπράξεως τοῦ Κράτους καὶ τῶν οἰκείων κοινοτήτων, αἵτινες εὐθύνονται διὰ τὰς ἐκ τῆς ἀπαλλοτριώσεως τοῦ ἐδάφους καὶ τῆς στερήσεως τῆς χρήσεως ἀποζημιώσεις». Ἐπαναλαμβάνω ὅτι τὰς διατάξεις ταύτας εἶχον καταστήσει γνωρίμους καὶ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν ἐπὶ τῶν δασῶν, ἥτις συμπαθῶς ἀπεδέξατο. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ταύτας πρὸς τὴν Βουλήν, διότι τοιουτοτρόπως νομίζω ὅτι ἀπομακρύνω πάντα ἐνδοιασμὸν καὶ πάντα κίνδυνον. Ἡ ἀπόδοσις τῆς ψιλῆς κυριότητος εἰς τὰς κοινότητας τῆς νέας Ἑλλάδος ἐγγυᾶται τὴν ἀποκατάστασιν τῆς ἐννόμου τάξεως, τῆς φιλονομίας καὶ τῆς εὐημερίας μεγίστου πληθυσμοῦ τῆς Ἑλλάδος καὶ πρὸ πάντων θὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὴν ἀπόκτησιν δεσμῶν μεγάλων πρὸς τὴν γεωργίαν καὶ τὴν ἀποφυγὴν τῆς αἰγοβοσκῆς, ἥτις εἶναι ὁ μεγαλείτερος φορεὺς τῆς φυγοδικίας ἐν Ἑλλάδι. Νομίζω ὅτι θὰ παύσῃ πᾶς ἐνδοιασμός, διότι ἡ Βουλὴ θὰ δεχθῇ τοῦ τε ἄρθρου τούτου τὴν μεταρρύθμισιν ἐν σχέσει πρὸς τὸ προκείμενον θέμα ὡς καὶ τῶν περαιτέρω ἄρθρων τῶν κανονιζόντων τὴν παραχώρησιν τῶν γαιῶν πρὸς ἐκμετάλλευσιν μετ’ ἐνθουσιασμοῦ ὅτι θὰ εὐεργετήσῃ ὀρεινοὺς πληθυσμοὺς καὶ θὰ ὁδηγήσῃ τούτους εἰς βαθμιαίαν καὶ ἄνευ ζημίας τοῦ Κράτους γεωργικὴν ἀποκατάστασιν, θὰ ἐργασθῇ δ’ ἐξ ἴσου ἐπιτυχῶς, ὅπως ἐργάζεται διὰ τὴν ἐξ ἴσου συμπαθῆ Θεσσαλίαν καὶ διὰ πάντα ἄλλον πληθυσμὸν τοῦ Κράτους.

§327Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, μοὶ ἀπομένουσιν ἀπορίαι τινὲς παρ’ ὅλην τὴν ἐπιστημονικὴν ἀνάπτυξιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἄρθρου. Τὸ ἄρθρον λέγει: «Ἡ πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου τούτου περιουσία παντὸς χωρίου ἀποτελέσαντος ὠργανωμένην ἢ ἀνοργάνωτον κοινότητα καθίσταται ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου τούτου περιουσία τῆς ὑπὸ τοῦ χωρίου τούτου ἀποτελεσθησομένης κοινότητος». Ἐδῶ μόνον βλέπομεν τὴν διάκρισιν μεταξὺ ὠργανωμένης καὶ ἀνοργανώτου κοινότητος. Κατὰ τοὺς ἰσχύοντας νόμους καὶ κατὰ τὸν περὶ δήμων νόμον καὶ κατὰ τὸν ἀστικὸν νόμον καὶ κατὰ πάντας τοὺς ἄλλους νόμους, οἵτινες ὁμιλοῦσιν ὁπωσδήποτε περὶ χωρίων καὶ κοινοτήτων, ἔχομεν κοινότητας μὴ ὠργανωμένας καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα.

§328Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Καὶ ὠργανωμένας.

§329Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Αἱ ὠργανωμέναι εἶναι δυνάμει εἰδικοῦ νόμου τοῦ ἰσχύοντος ἐν Λαρίσῃ, Ἄρτῃ, Βονίτσῃ καὶ Λεβαδείᾳ. Αὐταὶ αἱ ἀνοργάνωτοι κοινότητες, αἱ ὁποῖαι δὲν ὀργανοῦνται διὰ τοῦ ψηφιζομένου νόμου, τί γίνονται, σᾶς παρακαλῶ;

§330Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἐννοεῖτε;

§331Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Θὰ σᾶς δώσω τὴν ἐξήγησιν πολὺ σαφῶς. Ὁ δῆμος τῆς καταγωγῆς μου λόγου χάριν ἀποτελεῖται ἐκ 12 χωρίων· ἐξ αὐτῶν ἡ νῦν πρωτεύουσα θὰ περιλάβῃ τὰ 8 χωρία καὶ ἓν ἄλλο χωρίον εἰς ἀπώτερον μέρος θὰ περιλάβῃ τὰ ἄλλα 4. Τὰ χωρία αὐτὰ πάντα ὑπῆρξαν πρὸ τῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ Κράτους, καὶ ἔχουσι περιουσίαν ἰδίαν καὶ ἰδίως ἰδίαν κοινοτικὴν περιφέρειαν. Δὲν εἶναι δὲ ἡ περιφέρεια αὐτῶν τόπος βοσκήσιμος ἐξ ἐκείνων, τοὺς ὁποίους παρεχώρησεν ὁ ΚΘʹ νόμος τοῦ 1864, διότι ἐκεῖ δὲν κατῴκησάν ποτε Τοῦρκοι καὶ ἑπομένως δὲν περιῆλθον οἱ τόποι αὐτοὶ οἱ βοσκήσιμοι εἰς τὸ Δημόσιον δικαιώματι πολέμου. Αὐτὰ τὰ χωρία ὡς πρὸς τὰς περιφερείας των ταύτας ἔχουσι τὴν αὐτοτέλειάν των μὲ τὸν ψηφιζόμενον νόμον ὡς πρὸς ταύτας;

§332Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὀργανοῦνται εἰς αὐτοτελεῖς κοινότητας.

§333Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Νὰ σᾶς εἴπω ἓν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον εἶναι κοινότατον εἰς ὅλους τοὺς νομικούς. Αἱ κοινότητες ἐμφανίζονται ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων ἕνεκα κοινοτικῶν διαφορῶν καὶ γεννῶνται ζητήματα σπουδαῖα, ποῖα εἶναι τὰ μέλη καὶ πῶς ἐκπροσωποῦνται αὗται διὰ τοῦ ἡμίσεος ἢ τῶν δύο τρίτων τῶν μελῶν αὐτῶν. Αὐταὶ αἱ κοινότητες ἔχουσιν ἤδη διαφορὰς ἐκκρεμεῖς. Πῶς θὰ διεξαχθῶσιν; Ὅπως διεξήγοντο μέχρι τοῦδε; Ἀλλά, ἐὰν ἡ διαφορὰ ἑνὸς τοιούτου χωρίου εἶναι πρὸς τὴν νέαν ὀργανουμένην κοινότητα, πῶς θὰ ἐκπροσωπηθῇ ἡ συγχωνευομένη κοινότης ἡ νῦν νομικῶς ὑπάρχουσα;

§334Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἄλλη ὄψις αὐτή.

§335Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Εἶναι σπουδαία.

§336Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι λεπτομέρεια, ἡ ὁποία δύναται νὰ κανονισθῇ.

§337Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Αἱ μεγαλείτεραι ἀμφισβητήσεις, αἱ ὁποῖαι φέρουσι τὰς διαμάχας, εἶναι οἱ βοσκήσιμοι τόποι τῶν μικρῶν τούτων κοινοτήτων πρὸς ἀλλήλας καὶ ἄνευ τῶν ὁποίων δὲν δύνανται νὰ ὑπάρξωσι.

§338Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ γίνῃ ὅ,τι γίνεται, ὅταν ὁ δανειστὴς κληρονομῇ τὸν ὀφειλέτην του.

§339Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Σύγχυσις. Ἀλλὰ τότε διαφωνοῦμεν ῥιζικῶς.

§340ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργός ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποστηρίζετε ὑμεῖς ὅτι μεταξὺ δύο χωρίων ὑπάρχουσι φυσικῶς ἔριδες καὶ ἀμφισβητήσεις, καὶ τὰ χωρία ταῦτα δὲν θ’ ἀποτελέσωσιν αὐτοτελεῖς κοινότητας, ἀλλ’ ἀμφότεραι θὰ ἀποτελέσωσι μίαν καὶ τὴν αὐτήν;

§341Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Μάλιστα.

§342ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Πολὺ καλά· αὐτὴ εἶναι μία εἰδικὴ λεπτομέρεια, ἡ ὁποία δύναται βεβαίως νὰ κανονισθῇ.

§343Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Δι’ αὐτὸ ἔχω ὑποβάλει τροπολογίαν, πῶς νὰ διατυπωθῇ τὸ δεύτερον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, ὥστε νὰ λύωνται αἱ διαφοραὶ αὐταί.

§344ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ τροπολογία σας.

§345Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Περὶ τούτου ἔχει ἀπορίαν καὶ ὁ κ. Χρυσοβελόνης. Θὰ σᾶς εἴπω καὶ ἄλλην μίαν λεπτομέρειαν· ἐλέχθη ἡ γνώμη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ὅτι, ὅταν μία κοινότης ἔχῃ σχολεῖον καὶ ἐὰν δὲν ἔχῃ πληθυσμὸν 300 κατοίκων, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει μία κοινότης ἐγγύς, καὶ ἡ μεγαλειτέρα ἔχει ὑπὲρ τοὺς 200 κατοίκους, ἡ δὲ ἄλλη ἔχει 100, τότε ἡ κοινότης, ἡ ὁποία ἔχει σχολεῖον, ἑνοῦται μετὰ τῆς ἄλλης.

§346ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐπὶ τίνος ἄρθρου συζητεῖτε, παρακαλῶ;

§347Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Ἐπὶ τοῦ δωδεκάτου, τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ καὶ περὶ ἀνοργανώτων κοινοτήτων. Ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, ὁμιλεῖ περὶ χωρίων καὶ συνοικισμῶν καὶ περὶ ὀργανώσεως αὐτῶν διοικητικῶς. Ἔρχεται τώρα τὸ ἄρθρον αὐτὸ καὶ συμφωνεῖ μὲ ὅσα ἐγὼ εἶπον εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον, καὶ δι’ αὐτὸ θέλω νὰ ληφθῇ αὐτὸ τὸ μέτρον, ὥστε νὰ δύνανται καὶ τὰ χωρία ταῦτα καὶ οἱ συνοικισμοὶ ν’ ἀποτελέσωσι κοινότητας αὐτοδιοικουμένας ὡς πρὸς τὰ καθαρῶς περιουσιακὰ αὐτῶν συμφέροντα.

§348ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§349Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Βεβαιωθῆτε ὅτι εἶναι σπουδαιότατον τὸ ζήτημα. Λέγω ὅτι τὰ τοιαῦτα χωρία καὶ οἱ συνοικισμοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὸ ἄνω προσόν, πρέπει νὰ διατηρήσωσι τὴν αὐτοτέλειάν των ὡς πρὸς τὴν ἐκπροσώπησίν των καὶ μὲ τὰς δαπάνας καὶ τὰ ἔσοδα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι κατ’ ἰδίαν.

§350ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Πολὺ καλά· διατυπώσατε τὴν τροπολογίαν σας, διὰ νὰ κρίνωμεν.

§351Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Σᾶς λέγω καὶ πάλιν τὸ ἑξῆς· ὅτι ὁ δῆμος, ἀπὸ τὸν ὁποῖον κατάγομαι, ἀποτελεῖται ἀπὸ 12 χωρία. Λοιπὸν αἱ κοινότητες αὗται ἔχουσιν ἑκάστη ἴδια συμφέροντα, ἰδίαν κοινοτικὴν περιουσίαν, ἡ ὁποία δὲν ἠμπορεῖ νὰ συγχωνευθῇ μὲ τὴν τῆς ὠργανωμένης.

§352Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα ἐπιχειρεῖτε νὰ θίξητε ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς συνταγματικότητος. Σᾶς ἀπαντῶ ὅτι ἡ ὄψις αὕτη εἶναι ἐντελῶς κεκαθαρμένη συμφώνως πρὸς τὴν ὑπόδειξιν, τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ κάμω πρὸς τὴν Βουλήν, οὐδὲ τὸ ἀντισυνταγματικὸν ἔχει. Τώρα ὑμεῖς συνεπείᾳ τῶν παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας ἐκάμετε, θίγετε τὴν βάσιν τοῦ πρώτου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 13, διότι τὸ ἐδάφιον τοῦτο λύει ἀκριβῶς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον θέτετε σεῖς. Τώρα, ἂν τὸ λύει συμφώνως πρὸς τὴν ἀντίληψίν σας ἢ ἄλλως, τοῦτο εἶναι ἄλλο ζήτημα, ἀλλὰ τὸ λύει. Ἐὰν λοιπὸν τύχῃ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς, τότε λύεται ἀφ’ ἑαυτοῦ καὶ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἴπετε ὑμεῖς, ἐν σχέσει πρὸς τὰς ὑφισταμένας διαφορὰς μεταξὺ δύο χωρίων, διότι, ἐὰν ὑπάρχωσι διαφοραὶ καὶ δίκαι ἐκκρεμεῖς, ἐφ’ ὅσον τὰ δύο χωρία ἀποτελοῦσι μίαν καὶ τὴν αὐτὴν κοινότητα, ἐπέρχεται παῦσις αὐτοδικαίως τῆς δίκης. Τὸ πρᾶγμα οὐδεμίαν ἀσάφειαν παρουσιάζει, διότι τὸ νομοσχέδιον ἀφορμᾶται ὑπὸ τῆς ἐκδοχῆς ὅτι αἱ περιουσίαι τῶν χωρίων τῶν ἑνουμένων εἰς μίαν κοινότητα γίνονται περιουσίαι τοῦ νομικοῦ προσώπου τῆς κοινότητος.

§353Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Παρακαλῶ· τὸ δεύτερον ἐδάφιον εἶναι περίπου ἀντιγραφὴ τῆς ἀρχῆς τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ δημοτικοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον, ὅτε ἵδρυσε τοὺς δήμους, καθιέρωσε καὶ διετήρησε τὰς ἰδιαιτέρας περιουσίας, τὰς ὁποίας εἶχον τὰ χωρία.

§354Ι. ΧΡΥΣΟΒΕΛΟΝΗΣ. Φοβεῖσθε μήπως τὰ ἰδιωτικὰ δικαιώματα ἑκάστου χωρίου ἀπόλλυνται; Περὶ αὐτοῦ προνοεῖ τὸ δεύτερον ἐδάφιον, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι ἕκαστον χωρίον διατηρεῖ τὰ δικαιώματά του.

§355Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶπεν ὅτι αὐτὸ καταργεῖται, καὶ τοῦτο εἶναι πολὺ σπουδαῖον διὰ τοὺς πληθυσμοὺς τοὺς ὀρεινοὺς τοὺς ἔχοντας ἰδίαν κοινοτικὴν περιφέρειαν.

§356Ν. ΞΗΡΟΣ. Τὰ ἰδιωτικὰ δίκαια ἑκάστης κοινότητος διατηροῦνται.

§357Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ λυπεῖ, εἶναι ὅτι συνάδελφοι καταγόμενοι ἐξ αὐτῶν τῶν χωρίων, ἐξ ὧν καὶ ἐγὼ κατάγομαι, ἔχουσιν ἀντιρρήσεις, μὴ δυνάμενοι νὰ κατανοήσωσι τὴν ἀληθῆ ὄψιν τοῦ ζητήματος, ὅπερ θέτω.

§358ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Βλέπετε ὅτι ἔχετε διάφορον γνώμην· διατυπώσατε τὴν τροπολογίαν σας, ἵνα ἀποφανθῶμεν ἐπ’ αὐτῆς.

§359Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Τὴν ἔχω ἤδη διατυπώσει, ἀλλὰ δὲν δέχεσθε συζήτησιν ὑπὸ τὴν πραγματικὴν ὄψιν τοῦ θέματος.

§360Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ἐγὼ ὑποβάλλω τροπολογίαν εἰς τὸ ἄρθρον 19 καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως λάβῃ ταύτην ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ ἄρθρου 12. Πάντες γνωρίζομεν ὅτι, ὅσην ἀστοργίαν δεικνύουσιν οἱ χωρικοὶ διὰ τὰ ἐθνικὰ δάση, τόσην ἀφ’ ἑτέρου στοργήν, ἴσως καὶ μείζονα, δεικνύουσι διὰ τὰ κοινοτικά. Νομίζω ἑπομένως ὅτι, ἂν διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ παραχωρηθῶσιν εἰς τὰς κοινότητας τοπία, τὰ λοφώδη ἰδίως, εἰς ὡρισμένην ἀκτῖνα 5 χιλιομέτρων, τὰ ἀκατάλληλα πρὸς πᾶσαν ἄλλην χρῆσιν, ὅπως δασωθῶσι, καὶ τὸ κοινοτικὸν ταμεῖον θὰ ὠφεληθῇ διὰ τῶν εἰσοδημάτων τοῦ δάσους αὐτοῦ καὶ μεγάλη ὠφέλεια γενικῶς θὰ προκύψῃ ἐκ τῆς δασώσεως τῶν ξηρῶν αὐτῶν ἐκτάσεων.

§361ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Νομίζω, κ. Ὑπουργέ, ὅτι ἐκεῖ, ἔνθα ἀναφέρεται ἐκκλησιαστικὴ περιουσία, νὰ προστεθῇ καὶ μοναστηριακή.

§362Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐκκλησιαστικὴ περιουσία εἶναι ἡ τοῦ διαλυθέντος Ἐκκλησιαστικοῦ ταμείου, ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς τὸ Δημόσιον· πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ περιλάβωμεν εἰς αὐτὴν καὶ περιουσίαν ἰδιωτικήν, ὁποία εἶναι ἡ ἀνήκουσα εἰς τὰς Μονάς;

§363ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον λέγεται ὅτι διατηρεῖται ἡ διακατοχὴ ἐπὶ πασῶν τῶν γαιῶν. Ὁ νόμος τοῦ 1880 ἔλεγεν ὅτι διατηρεῖται ἐπὶ τῶν βοσκησίμων γαιῶν μόνον. Διὰ τῆς μεταβολῆς τῆς διατάξεως ταύτης θὰ δώσητε ἀφορμὴν εἰς μεγάλας δίκας.

§364ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δι’ αὐτὸ δὲν ἔχομεν ἡμεῖς ἀκόμη ἀποφανθῆ. Ἀναμείνατε τὴν τροπολογίαν τῆς Κυβερνήσεως.

§365ΑΛ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΙΟΣ ΤΑΚΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ δώσητε ἰδιαιτέραν προσοχὴν εἰς τὴν ὁμιλίαν μου, διότι δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὁμιλοῦσι πολὺ συχνά. Ἡ Τουρκικὴ κυβέρνησις ἐσεβάσθη τὰ δάση πάντοτε, ἡ Ἑλληνικὴ τὰ ἐσεβάσθη μέχρι τοῦ 1888. Ἔκτοτε πάντα τὰ δάση τὰ κοινοτικὰ τὰ ἔκαμεν ἐθνικά, ὑποθέτω δὲ ὄχι δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ χάριν τοῦ ποσοστοῦ, διότι ἀπὸ μὲν τὰ ἐθνικὰ δάση εἰσπράττει 42%, ἀπὸ δὲ τὰ δημόσια 30%. Τί συνέβη δέ; Διάφορα ὄργανα τῆς δασικῆς ὑπηρεσίας, τὰ ὁποῖα δυστυχῶς εἶναι πολὺ μικρά, συνεννοούμενα μὲ τοὺς ὑλοτόμους κατέστρεψαν τὰ δάση, αἱ δὲ κοινότητες δὲν τὰ λυποῦνται πλέον. Πηγαίνει εἷς ὑλοτόμος, ὁ ξένος ὑλοτόμος, καὶ κόπτει 10,000 δένδρων· ὁ δασάρχης λέγει ὅτι κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο δὲν πρέπει νὰ ὑλοτομηθῇ κανὲν δένδρον, διότι καταστρέφεται τὸ δάσος, τὸ δὲ ἑπόμενον ἔτος ἕτερος δασάρχης λέγει νὰ ὑλοτομηθῶσιν 7000 δένδρων, διότι πρέπει ν’ ἀραιωθῇ τὸ δάσος. Ἐγὼ θὰ ὑποβάλω πρότασιν, διὰ τῆς ὁποίας αἱ μὲν κοινότητες θὰ ὠφεληθῶσι, τὸ δὲ Δημόσιον θὰ λαμβάνῃ ὅ,τι καὶ μέχρι σήμερον ἐλάμβανε. Τὰ δάση νὰ χαρακτηρισθῶσιν ὡς ἰδιόκτητα κοινοτικά, ἡ διαχείρισις ν’ ἀνήκῃ εἰς τὰς κοινότητας, τὸ δὲ Δημόσιον νὰ ἔχῃ τὴν ἐπίβλεψιν καὶ τὴν ἔγκρισιν τῆς ὑλοτομίας. Ἡ ἔγκρισις καὶ ἡ ἐπίβλεψις τῶν δασῶν αὐτῶν νὰ γίνηται ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τὸ δὲ Δημόσιον, ὁσάκις γίνεται ὑλοτομία, νὰ λαμβάνῃ τὸ ποσοστόν, τὸ ὁποῖον λαμβάνει καὶ μέχρι σήμερον. Τὸ Δημόσιον θὰ εἰσπράττῃ ὅ,τι εἰσπράττει καὶ σήμερον, τὰ δάση αὐτὰ θὰ ἐνοικιάζωνται διὰ δημοπρασίας, τὸ ἀποτέλεσμα τῆς δημοπρασίας θὰ εἶναι ὑπὲρ τῶν κοινοτήτων, τὸ Δημόσιον θὰ λαμβάνῃ τὸ ποσοστόν. Λόγου χάριν εἶναι ἓν δάσος εἰς τὴν Κηφισίαν, ἓν δάσος εἰς τὴν Χαλκίδα· τὰ ξύλα ποῦ θὰ μεταφερθῶσι; Θὰ μεταφερθῶσιν εἰς τὰς Ἀθήνας, τὴν αὐτὴν δὲ ἀξίαν θὰ ἔχωσι τὰ ξύλα καὶ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου δάσους. Ἡ διαφορὰ θὰ εἶναι εἰς τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς. Τὴν διαφορὰν ταύτην ὠφελεῖται ἤδη ὁ ὑλοτόμος, ἐνῷ μὲ τὴν πρότασιν τὴν ἰδικήν μου θὰ τὴν ὠφελῆται ἡ κοινότης τῇ ἐγκρίσει τῆς Κυβερνήσεως. Μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ὡραῖον πρᾶγμα. (Ἀναγινώσκει τὴν τροπολογίαν). Ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ κατάχρησις; Θὰ προτείνῃ ἡ κοινότης καὶ θ’ ἀποφασίζῃ τὸ Δημόσιον.

§366ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατί νὰ εἶναι μόνον τῆς Θεσσαλίας; Ἂς ἀπαλειφθῇ καλλίτερον ἡ λέξις «Θεσσαλίας».

§367Α. ΓΙΑΝΝΟΥΣΙΟΣ ΤΑΚΗΣ. Ἂς ἀπαλειφθῇ· αὐτὸ εἶναι τιμή μου.

§368Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Διὰ τῆς εʹ παραγράφου ἡ ἐκκλησιαστικὴ γῆ παρέχεται εἰς τὴν κυριότητα τῶν κοινοτήτων. Τὸ τοιοῦτον εἶναι δῶρον ἄδωρον, διότι συνήθως τὰ χωρία δὲν εἶναι ἐκτισμένα ἐπὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς γῆς, ἀλλὰ παραπλεύρως καὶ συνήθως εἰς ἀπόστασιν ἑνὸς τετάρτου.

§369Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Βεβαίως, μένει τὸ ἔδαφος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου εἶναι ἐκτισμένα.

§370Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Δι’ αὐτὸ ἤθελον νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν, διὰ τῆς ὁποίας νὰ παρέχηται ἡ γῆ αὕτη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 12ον).

§371ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν διὰ τὴν 10 καὶ 15′. Μετὰ τὴν διακοπὴν (Ὥρα 10 30′ μ. μ.)

§372ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ἄρθρον 13 (ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Καρασεβδᾶς.

§373Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Τὸ ἄρθρον 13 εἰς τὸ ἐδάφιον τρίτον λέγει: «Ἐν περιπτώσει χωρισμοῦ τὸ χωρίον τὸ ἱδρυόμενον εἰς ἰδίαν κοινότητα ἀνακτᾷ τὴν πλήρη κυριότητα καὶ νομὴν τῆς ἀκινήτου περιουσίας, ὅσην εἶχεν εἰσφέρει». Ἀλλά, ἐὰν γίνῃ ἡ παραχώρησις τοῦ προηγουμένου ἄρθρου καὶ τυχὸν αὐτός, πρὸς ὃν γίνεται ἡ παραχώρησις, εἶναι χωρίον, δὲν ἀποκτᾷ τὰ παραχωρούμενα, ἀλλ’ ἡ κοινότης ἐν τούτοις χάριν αὐτοῦ γίνεται ἡ παραχώρησις. Εἶναι δίκαιον λοιπόν, ὅταν γίνῃ ὁ χωρισμός, νὰ λάβῃ τὸ χωρίον καὶ ἐκείνην τὴν περιουσίαν, τὴν ὁποίαν εἶχεν, ἀλλὰ καὶ ἐκείνην, ἡ ὁποία παρεχωρήθη εἰς τὴν κοινότητα, ἐκ τῆς ὁποίας ἀποσπᾶται, ἡ ὁποία παρέχεται ὅμως πάλιν εἰς τὸ χωρίον; Ὑποβάλλω λοιπὸν τὴν ἑξῆς τροπολογίαν, ἡ ὁποία εἶναι σύμφωνος μὲ τὸ ἄρθρον τὸ προηγούμενον. Εἰς τὸ τρίτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 13 μετὰ τὴν φράσιν «ὅσην εἶχεν εἰσφέρει» νὰ προστεθῶσι τὰ ἑξῆς: «ἢ ὅση περιλαμβάνεται εἰς τὰ ὅριά του ἐκ τῶν κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον παραχωρουμένων εἰς τὰς κοινότητας ἐθνικῶν ἢ ἐκκλησιαστικῶν γαιῶν».

§374ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ τὴν δώσητε, παρακαλῶ.

§375Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Μάλιστα.

§376Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἰς τὸ πρῶτον ἐδάφιον, ἔνθα λέγει «χωρίων», νὰ προστεθῇ «καὶ συνοικισμῶν».

§377ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δελακοβίας.

§378Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Ἡ Ἑπτάνησος, κύριοι Βουλευταί, δὲν ἐγνώρισε κατὰ τὸ παρελθὸν ἴδιον κοινοτικὸν σύστημα. Πρὸ τῆς ἀφομοιώσεως εἰς πάσας τὰς Ἰονίους Νήσους ὑπῆρχον ἰδιαίτεραι περιουσίαι, αἱ ὁποῖαι ἦσαν κτήματα τῶν νήσων καὶ διῳκοῦντο κατ’ ἴδιον τρόπον. Τὰς περιουσίας ταύτας φερούσας τὸν τίτλον «ἐπιχώριος ἐπαρχιακὴ περιουσία» διέπει εἰδικὸς νόμος, ὁ ΡΝʹ τῆς 30 Ἰανουαρίου 1866, ὅστις καθορίζει καὶ τὸν τρόπον τῆς διαχειρίσεώς των ὑπὸ ἀντιπροσώπων, οἵτινες ἐκλέγονται ὑπὸ τῶν δήμων. Τοιαύτη ἐπιχώριος περιουσία ὑπάρχει καὶ ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ μου ἐπαρχίᾳ, τῶν Κυθήρων, τὰ ὁποῖα δυστυχῶς ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ νομοσχεδίου ἐλησμόνησεν ὅτι ἀποτελοῦσι τμῆμα τῆς Ἑπτανήσου. Αὕτη διοικεῖται ἀπὸ τριμελῆ ἐπιτροπήν, τῆς ὁποίας τὰ δύο μέλη εἶναι ἀντιπρόσωποι τῶν δύο δήμων, καὶ οἱ ὁποῖοι κανονίζουσι τὰς δοσοληψίας τῶν εἰσοδημάτων καὶ δαπανῶν, μοιράζονται δὲ οἱ δῆμοι ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ τῶν κατοίκων τὰ εἰσοδήματα αὐτῆς.

§379Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι καὶ τῶν δύο δήμων;

§380Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Μάλιστα, καὶ τῶν δύο. Ὑπάρχει δὲ καὶ τὸ ἄρθρον 12 τοῦ νόμου τούτου τοῦ 1866, τὸ ὁποῖον μνημονεύει τίνι τρόπῳ διοικοῦνται αὐταὶ αἱ περιουσίαι τῆς Ἑπτανήσου. Λέγει: «Ἕκαστον Δημοτικὸν Συμβούλιον ἐκλέγει εἴτε ἐντὸς τῶν ἰδίων αὐτοῦ μελῶν εἴτε ἐκτὸς ἐπίτροπον τοῦ δήμου ὡς μέλος τῆς κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον ἐπιτροπῆς». Ἑπομένως, ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναγραφὴ αὐτῶν τῶν ἄρθρων ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὰ ἄρθρα 13 καὶ 15 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἀκίνητα ἀνήκοντα εἰς τὴν ἐπιχώριον περιουσίαν των κινδυνεύουσι νὰ γίνωσι κτήματα ὡρισμένων κοινοτήτων, ὅπερ καὶ ἄδικον εἶναι καὶ ἀντιβαίνει εἰς τὸν νόμον ͵ΡΝʹ τοῦ 1866, ἀφοῦ τὰ ἀκίνητα ταῦτα εἶναι περιουσία πλειόνων δήμων. Ταῦτα ἔχων ὑπ’ ὄψει ὑποβάλλω τροπολογίαν, ἥτις ν’ ἀποτελέσῃ ἰδίαν παράγραφον τιθεμένην εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 15 ἔχουσα οὕτως: «Ἡ ἐν Ἑπτανήσῳ ἐγχώριος περιουσία κανονίζεται κατὰ τὰς διατάξεις τῶν ἰσχυόντων ἤδη νόμων, τὰ δὲ εἰσοδήματα αὐτῆς ἐφ’ ὅσον ἀνήκουσιν εἰς τοὺς δήμους δυνάμει τῶν κειμένων νόμων περιέρχονται εἰς τὰς ἀποχωριζομένας κοινότητας ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ τῶν κατοίκων αὐτῶν».

§381Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 13 δὲν ὁμιλεῖ περὶ χωρισμοῦ τῶν δήμων.

§382Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀπόδοσις τοῦ αʹ ἐδαφίου τοῦ ἰδίου ἄρθρου· τὸ γʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 13 συμπληροῖ τὸ πρῶτον, ὅπερ λέγει «ἡ περιουσία τῶν ἑνουμένων πρὸς ἀπαρτισμὸν ἰδίας κοινότητος χωρίων καθίσταται κοινὴ τῆς νέας κοινότητος περιουσία». Τὸ τρίτον ἐδάφιον λέγει «ἐν περιπτώσει χωρισμοῦ τὸ χωρίον τὸ ἱδρυόμενον εἰς ἰδίαν κοινότητα ἀνακτᾷ τὴν πλήρη κυριότητα καὶ νομὴν τῆς ἀκινήτου περιουσίας, ὅσην εἶχεν εἰσφέρει».

§383Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θέλετε νὰ μείνῃ ἀδιαίρετος ἡ περιουσία;

§384Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Νὰ μεταβιβάζηται ἀδιαιρέτως εἰς τὰς κοινότητας τῶν διαλυομένων δήμων.

§385Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ τὴν ἔχω διὰ τὸ 15ον ἄρθρον.

§386Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Καὶ ἐγὼ διὰ τὸ 15ον τὴν ἔχω. Ὁ κ. Ζαβιτσᾶνος μᾶλλον φρονεῖ ὅτι προσαρμόζεται εἰς τὸ 13ον ἄρθρον, καὶ δι’ αὐτὸ ἔλαβον τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου. Ἡ τροπολογία μου ἀκριβῶς εἶναι διὰ τὸ 15ον ἄρθρον.

§387Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἀκριβῶς ἐκεῖ εἶναι.

§388Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ τροπολογία μου ἔχει οὕτω· «πλὴν τῶν ἀκινήτων τῆς ἐπαρχιακῆς περιουσίας ἐν Ἑπτανήσῳ, ἥτις κανονίζεται συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις τῶν ἰσχυόντων νόμων καὶ τὰ εἰσοδήματα τῆς ὁποίας ἐφ’ ὅσον ἀνήκουσιν εἰς τοὺς δήμους δυνάμει τῶν κειμένων νόμων περιέρχονται εἰς τὰς χωριζομένας κοινότητας ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ των».

§389Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἶναι συμπλήρωσις τοῦ 15ου ἄρθρου.

§390Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ἰδοὺ πῶς ἔχει τὸ πρᾶγμα. Ἡ Ἑπτάνησος ἀπετελέσθη ἀπὸ ἑπτὰ νήσους, ἀποτελεῖ δὲ καὶ ἑπτὰ διοικήσεις, ἑκάστη δ’ ἐξ αὐτῶν ἀπετέλει καὶ ἴδιον νομικὸν πρόσωπον. Ἐκ τῶν ἐγχωρίων προσόδων ἑκάστης νήσου ἐξετελέσθησαν διάφορα ἔργα, ἐγένοντο Δικαστήρια ἐκ τῆς ἐγχωρίου περιουσίας, πλατεῖαι, καὶ διάφορα ἄλλα ἔργα, εἶχε δὲ καὶ ἀγροτικὴν περιουσίαν, ἣν ἔδιδε πρὸς μίσθωσιν· ὅτε δ’ ἐγένετο ἡ ἕνωσις τῆς Ἑπτανήσου μετὰ τῆς Ἑλλάδος, διὰ διαφόρων νόμων ἐκανονίσθη ἡ διοίκησις τῆς περιουσίας αὐτῆς. Ὁ νόμος ΡΝʹ ὥρισε τὴν διαχείρισιν τῆς ἐπιχωρίου περιουσίας, καὶ ἐπειδὴ ἡ περιουσία αὐτὴ ἀπετελέσθη ἀπὸ εἰσφορὰς πάντων τῶν δημοτῶν, πάντων τῶν πολιτῶν, ὡρίσθη ὅτι αὐτὴ θὰ χρησιμεύσῃ διὰ σκοποὺς ἀγοθοεργούς, ὅπως εἶναι τὰ ἀγαθοεργὰ καταστήματα, ἀλλὰ πλὴν τούτου ὡρίσθη ὅτι ἄλλαι περιουσίαι, αἱ ὁποῖαι ἐπλεόναζον, ἔπρεπε νὰ δοθῶσιν εἰς τοὺς δήμους· ἡ κυριότης δ’ αὐτῶν ἀνήκει σήμερον εἰς τοὺς δήμους, ἀλλ’ ἔμειναν ἀδιάθετοι, ἄλλαι δὲ ἐχρησιμοποιήθησαν πρὸς ἐπίτευξιν ὡρισμένων σκοπῶν καὶ ἄλλαι διενεμήθησαν ἀναλόγως εἰς διαφόρους δήμους. Ἐὰν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὅπως ἔχει, ἄτοπον θὰ εἶναι περιουσία, ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς ἕνα δῆμον, νὰ περιέλθῃ εἰς ἄλλον δῆμον. Ὑπ’ αὐτὸ τὸ πνεῦμα συνέταξεν ὁ κ. Δελακοβίας καὶ ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν τροπολογίαν.

§391Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς διατυποῦται, παρακαλῶ, ἡ τροπολογία;

§392Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ἰδού. Ἐπειδὴ τὸ συνεχίζομεν εἰς τὸ βʹ, λέγομεν «πλὴν τῶν ἀκινήτων τῆς ἐν Ἑπτανήσῳ ἐπαρχιακῆς περιουσίας, ἥτις κανονίζεται κατὰ τὰς διατάξεις τῶν ἰσχυόντων ἤδη νόμων.

§393Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Πανταχοῦ τῆς Ἑπτανήσου ἰσχύουσι; Καὶ εἰς αὐτὴν τὴν Κεφαλληνίαν;

§394Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Μάλιστα· ὑπάρχουσι δύο νόμοι, οἱ ὁποῖοι κανονίζουσι τὰς ἰδιωτικὰς καὶ τὰ ἑπτανησιακὰς περιουσίας. Ἡ τροπολογία ἔχει οὕτω πως· «πλὴν τῶν ἀκινήτων τῆς ἐγχωρίου περιουσίας, ἥτις κανονίζεται συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις τῶν ἰσχυόντων νόμων, καὶ τὰ εἰσοδήματα τῆς ὁποίας ἐφ’ ὅσον ἀνήκουσιν εἰς τοὺς δήμους δυνάμει τῶν κειμένων νόμων περιέρχονται εἰς τὰς κοινότητας ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ αὐτῶν».

§395Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ διατύπωσις δὲν εἶναι ἀκριβής, διότι ὑπ’ αὐτὴν τὴν διατύπωσιν μένει ἡ περιουσία ὁλόκληρος εἰς τὴν κυριότητα προσώπου νομικοῦ ἀνυπάρκτου.

§396Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Καὶ σήμερον συμβαίνει αὐτό.

§397Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι εἰς τὴν ἰδιοκτησίαν τῶν δήμων. Θέλω νὰ εἴπω ὅτι κατὰ τὸ ὑπάρχον καθεστὼς τῶν δήμων, ὅταν νομικοῦ προσώπου ἡ περιουσία ἀνήκῃ εἰς αὐτὸ καὶ διοικῆται καθ’ ὡρισμένους κανόνας διαλυθέντος τοῦ δήμου καὶ ἱδρυομένου νέου, δηλαδὴ κοινότητος, πρέπει νὰ λεχθῇ καὶ διὰ τὸν νέον δῆμον ὅτι ἀνήκει ἡ περιουσία εἰς τὰ νέα νομικὰ πρόσωπα, διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ περιουσία ἄνευ κυρίου. Ἐφ’ ὅσον διαλύεται ὁ τέως κύριος, δηλαδὴ ὁ δῆμος, καὶ ἱδρύεται νέον νομικὸν πρόσωπον πρέπει νὰ λεχθῇ ὅτι ἡ κυριότης ἀνήκει καὶ εἰς τοὺς δύο.

§398Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ὅταν δὲν ἀποτελῇ νομικὸν πρόσωπον, τότε εἴπομεν ὅτι θὰ ἐξυπηρετῇ ἀγαθοεργοὺς σκοπούς. Τοῦτο εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποτελέσῃ παράγραφον ἰδιαιτέραν εἴτε εἰς τὸ 13ον εἴτε εἰς τὸ 15ον.

§399Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἰς τὸ 15ον μάλιστα.

§400Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ἔχω καὶ μίαν ἄλλην τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ 13ου ἄρθρου. Ἡ δευτέρα παράγραφος λέγει «οἱ κάτοικοι ἑκάστου χωρίου διατηροῦσι πάντα τὰ δικαιώματα, ὅσα τυχὸν ἔχουσιν ἐπὶ τῆς ἀποκλειστικῆς χρήσεως τῶν βοσκησίμων γαιῶν ἢ τοῦ δάσους τῆς πρώην ἰδίας τοῦ χωρίου περιουσίας κατὰ κειμένας διατάξεις ἢ τὰ ἔθιμα». Εἶναι πολλὰ δικαιώματα, δὲν εἶναι μόνον ἡ βοσκὴ οὔτε τὸ δάσος. Εἰς τὴν ἡμετέραν πατρίδα εἶναι ὡρισμένα χωρία, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν αὐτὸ τὸ δικαίωμα. Πρέπει νὰ εἴπωμεν «καὶ παντὸς ἄλλου ἀντικειμένου», διὰ νὰ τὸ συμπεριλάβωμεν, διότι μένει ἀπ’ ἔξω. Δυνάμεθα νὰ θέσωμεν «βοσκησίμων γαιῶν ἢ δάσους», διὰ νὰ εἶναι ἐνδεικτικὸν καὶ ὄχι περιοριστικόν.

§401Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τεθῇ «ἐπὶ τῆς ἀποκλειστικῆς χρήσεως τῆς πρώην ἰδίας τοῦ χωρίου περιουσίας, ὡς καὶ τῆς κατὰ τὸ ἄρθρον 12 παραχωρουμένης κατὰ τὰς κειμένας διατάξεις ἢ τὰ ἔθιμα».

§402Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Μάλιστα.

§403Β. ΠΟΥΛΙΑΣΗΣ. Μετὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ζαβιτσάνου περὶ προσθήκης εἰς τὸ ἄρθρον αὐτοῦ παραιτοῦμαι.

§404Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Τὸ πρῶτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 13 λέγει ὅτι αἱ περιουσίαι τῶν ἑνουμένων πρὸς ἀπαρτισμὸν ἰδίας κοινότητος χωρίων καθίσταται κοινὴ τῆς νέας κοινότητος περιουσία. Διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς σκοπεῖται ὁ περιορισμὸς τῶν ὑπαρχουσῶν κοινοτήτων. Ἵνα ἀποφύγωμεν τοῦτο, ὑπέβαλον εἰς τὸ ἄρθρον 2 τροπολογίαν, καθ’ ἣν οἱ συνοικισμοὶ οἱ ἔχοντες κάτω τῶν 200 κατοίκων καὶ μὴ ἔχοντες σχολεῖα, ἀλλ’ ἔχοντες περιουσίαν ἰδίαν παραμένουσι κοινότητες. Ἡ τροπολογία μου εἶναι δικαιοτάτη, διότι ἀξιοῦσιν οἱ συνοικισμοὶ αὐτοὶ νὰ μὴ ἀπαλλοτριωθῶσι τῆς περιουσίας των. Ἐκτὸς τῆς ἀπόψεως ταύτης ἡ πρότασις περὶ ἀπαραδέκτου τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου Ἄρτης ἐδῶ ἔχει τὴν θέσιν της. Ὄντως δὲν δύναται νὰ προταθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 13 ὅ,τι εἰς τὸ 12. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶπεν ὅτι εἰς τὸ ἄρθρον 12 παραμένει ἡ αὐτὴ νομικὴ προσωπικότης, διαφόρου ὅμως σκοποῦ ἢ φύσεως. Ἐνταῦθα ἔχετε κοινότητα διάφορον καὶ δημιουργεῖτε διάφορον νομικὸν πρόσωπον. Τοῦτο ἀντίκειται πρὸς τὸ Σύνταγμα. Θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ ὅτι αἱ κοινότητες πρέπει νὰ διαλυθῶσι καὶ αἱ συνιστάμεναι ν’ ἀποτελέσωσι νέαν κοινότητα, ἀλλὰ τότε ἔπρεπε νὰ τηρηθῶσιν αἱ διατάξεις τοῦ Συντάγματος περὶ τοῦ τρόπου τῆς διαλύσεως. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένῃ νὰ ψηφισθῇ αὐτό, θὰ ὑποβάλω πρότασιν ἀπαραδέκτου.

§405Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 13 ἀποτελεῖ μίαν τῶν κυρίων οἰκονομικῶν βάσεων τοῦ νομοσχεδίου. Κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τὸ κείμενον δίκαιον, ὅπερ κατὰ τὸ ἄρθρον 6 τοῦ νῦν ἐν ἰσχύϊ δημοτικοῦ νόμου ἐδέχετο τὸν χωρισμὸν τῶν περιουσιῶν τῶν ἀπαρτιζόντων ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν δῆμον χωρίων, τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ἐπειδὴ ἀκριβῶς φρονεῖ ὅτι πᾶν χωρίον πρέπει ν’ ἀποτελέσῃ κατ’ ἀρχὴν ἰδίαν κοινότητα αὐθύπαρκτον, ἀπονέμει εἰς τὰς ἐκ τῶν χωρίων δημιουργουμένας κοινότητας τὴν περιουσίαν, τὴν ὁποίαν εἶχον προηγουμένως ὡς ἰδίαν περιουσίαν κεχωρισμένην ἀπὸ τῆς δημοτικῆς περιουσίας, καὶ τὴν καθιστᾷ κοινὴν περιουσίαν κοινοτικὴν ὑπὸ τὴν ἐκδοχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπίσης δέ, ἐὰν ὑπάρχωσι πολλὰ χωρία, τὰ ὁποῖα ἰδίᾳ ἕκαστον δὲν ἔχουσι τὰ ἀπαιτούμενα στοιχεῖα ὑπὸ τοῦ νόμου, διὰ ν’ ἀποτελέσωσιν ἕκαστον ἰδίαν κοινότητα αὐθύπαρκτον, ἑνούμενα τὰ χωρία αὐτὰ ἀποτελοῦσι κοινότητα ἔχουσαν περιουσίαν κοινὴν ἀποτελουμένην ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε ἰδίας ἑκάστου περιουσίας. Δὲν ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα ἡ διάταξις αὕτη. Ἀποτελεῖται μία νομικὴ προσωπικότης οὐχὶ ξένη πρὸς τὴν ἤδη ὑπάρχουσαν.

§406Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐὰν ἔχωσι σήμερον νομικὴν προσωπικότητα;

§407Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Δὲν ἀποτελοῦσιν αἱ σήμερον ὑπάρχουσαι κοινότητες μέρος τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Κράτους. Διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου καθιστῶμεν ταύτας ὀργανικὰς μονάδας τοῦ Κράτους· καὶ τὰ περιωρισμένα περιουσιακὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα εἶχον αἱ σημεριναὶ κοινότητες, τὰ δίδομεν εἰς αὐτὴν τὴν νέαν δημιουργουμένην μονάδα, ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἀπὸ αὐτὰ ταῦτα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἀπήρτιζον τὴν προτέραν κοινότητα. Ἑπομένως δὲν ὑπάρχει κατ’ οὐσίαν διαφορὰ προσωπικότητος· δὲν εἶναι νέον τι πρόσωπον ἡ κοινότης τοῦ νομοσχεδίου. Αἱ πρὶν κεχωρισμέναι περιουσιακῆς προσωπικότητος—τὰ διάφορα δηλαδὴ κατ’ ἰδίαν χωρία—θ’ ἀποτελέσωσι μίαν ἑνιαίαν προσωπικότητα, εἰς ἣν θ’ ἀνήκῃ ἡ περιουσία, τὴν ὁποίαν εἶχον τὰ προηγούμενα μέρη.

§408Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Αὐτὰ περὶ τοῦ ἄρθρου 12.

§409Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Καὶ περὶ αὐτοῦ ἡ μόνη ἀντίρρησις, ἡ ὁποία δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἔχουσα βασιμότητά τινα, εἶναι, ἂν καταργοῦνται τὰ τυχὸν δικαιώματα ἐπὶ τῆς ἀποκλειστικῆς καρπώσεως, τὰ ὁποῖα εἶχον οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων. Ἀλλὰ ταῦτα διατηροῦνται κατὰ ῥητὴν διάταξιν.

§410Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Νομίζω ὅτι τὰ δημιουργούμενα πρόσωπα εἶναι διάφορα τῶν παλαιῶν.

§411Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ὄχι· αἱ δημιουργούμεναι διὰ τοῦ νομοσχεδίου κοινότητες εἶναι ἐν πολλοῖς αὐταὶ αἱ παλαιαὶ κοινότητες τελειότερον ὀργανούμεναι, εἰς ἃς πρὸς τούτοις ἀνατίθενται καὶ λειτουργίαι ἐκ τοῦ δημοσίου δικαίου πηγάζουσαι.

§412Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Θ’ ἀποδεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν τροπολογίαν μου;

§413ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Κατὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν θὰ ὁμιλήσω ἐφ’ ὅλων.

§414Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Τὰ συμπεράσματα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ τοῦ κ. εἰσηγητοῦ τοῦ νομοσχεδίου δὲν διεσάλευσαν ποσῶς τὴν βάσιν τὴν ὀρθὴν τῆς γνώμης μου περὶ τῆς ἀντισυνταγματικότητος τοῦ νομοσχεδίου. Εἶπον ὅτι δύο νομικαὶ προσωπικότητες συγχέονται εἰς μίαν. Ποία διαφορά, λέγουσι, μεταξὺ αὐτῶν, ἀφοῦ δὲν πρόκειται περὶ συγχωνεύσεως καὶ ἀφομοιώσεως δύο νομικῶν προσωπικοτήτων; Οἱ ἀντιφρονοῦντες, ἵνα κολάσωσιν ὁπωσδήποτε τὸ πρᾶγμα, ἰσχυρίζονται ὅτι ἡ περιουσία τῆς μιᾶς κοινότητος συγχωνευομένη πρὸς τὴν τῆς ἑτέρας γίνεται κοινὴ περιουσία. Ποία δὲ ἡ διαφορά, ἀφοῦ γίνεται κοινὴ περιουσία; Ἀλλὰ πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι, καὶ τοῦτο ἂν εἶναι ἀληθές, καὶ εἶναι, ἀλλ’ εἶναι ἀντισυνταγματικόν, διότι καὶ ἂν πρόκειται ἡ περιουσία τῆς μιᾶς κοινότητος νὰ συγχωνευθῇ μετὰ τῆς τῆς ἄλλης καὶ ἀπαρτισθῇ μία περιουσία, αὐτὸ θὰ ἔχῃ τὴν μορφὴν τῆς συνιδιοκτησίας, ἀλλ’ ἐξ ἀδιαιρέτου. Καὶ ἐρωτῶ· κατὰ τὸ 17 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος πῶς ἀφαιρεῖτε τὴν μείζονα περιουσίαν ἀπὸ τῆς μιᾶς κοινότητος καὶ τὴν καθιστᾶτε περιουσίαν κοινὴν τῆς ἄλλης ἐξ ἀδιαιρέτου; Διατί τὰς 5000 δρ. λόγου χάριν τῆς μιᾶς κοινότητος τὰς συγχωνεύετε πρὸς τὴν περιουσίαν τῆς ἑτέρας κοινότητος, ἡ ὁποία ἔχει μόνον χιλίας δραχμάς, καὶ ἀπαρτίζετε μίαν περιουσίαν, ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ ἔχωσιν ἐξ ἴσου δικαιώματα συνιδιοκτησίας καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δέ; Δὲν εἶναι ἀφαίρεσις τῆς περιουσίας τῆς μιᾶς κοινότητος καὶ προσθήκη εἰς τὴν ἑτέραν καὶ δὲν εἶναι παράβασις τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος; Διατί ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν θέλει νὰ δώσῃ τὴν προσήκουσαν σημασίαν εἰς τὸ ζήτημα αὐτό;

§415Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 13 δὲν ὡμίλησεν ἀκόμη.

§416Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Ἐπὶ τοῦ σημείου, τὸ ὁποῖον θέτω αὐτὴν τὴν στιγμήν, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ν’ ἀπαντήσῃ καὶ νὰ δώσῃ τὰς δεούσας ἐξηγήσεις, διὰ νὰ πείσῃ καὶ ἐμὲ καὶ τὴν Βουλήν.

§417Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε, μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ δώσω μερικὰς ἐξηγήσεις, διότι ἀναγνωρίζω ὅτι φαινομενική τις διαφορὰ μεταξὺ τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ συντρέξωσιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 12 πρὸς τὰ τοῦ ἄρθρου 13, βεβαίως ὑπάρχει, ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι εἶναι φαινομενική. Εἰς ὅσα εἶπον προκειμένου περὶ τοῦ 12ου ἄρθρου δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τι. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ 13ον ἄρθρον παρατηρῶ τὰ ἀκόλουθα. Αἱ παρατηρήσεις αἱ γενόμεναι θὰ εἶχον σημασίαν τινὰ εἰς περίστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν κατὰ ἐφαρμογὴν τοῦ πρώτου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 13 θὰ εἴχομεν ἱδρυομένας δύο νομικὰς προσωπικότητας, δύο νομικὰ πρόσωπα, συγχρόνως ὑφιστάμενα· τότε θὰ ἠδυνάμεθα νὰ εἴπωμεν τοῦτο, ἐὰν ἐγίνετο συνιδιοκτησία δύο νομικῶν προσώπων μία περιουσία, ἡ ὁποία τέως ἀνῆκεν εἰς ἓν νομικὸν πρόσωπον. Τότε κατὰ θεωρίαν ἔστω, δὲν λέγω ἐπὶ τῆς οὐσιαστικῆς ὄψεως, τὴν ὁποίαν λύει τὸ 2 καὶ τὸ 3ον ἐδάφιον, ἀλλὰ κατὰ θεωρίαν θὰ ἠδύνατο νὰ γεννηθῇ ζήτημα συνιδιοκτησίας τοῦ ἑνὸς νομικοῦ προσώπου, εἰς τὸ ὁποῖον τέως ἀνήκει, πρὸς τὸ νέον νομικὸν πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ἱδρύθη. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Πρόκειται περὶ ἁπλῆς ἐπεκτάσεως τοῦ κύκλου καὶ τοῦ ἐδάφους τοῦ τέως νομικοῦ προσώπου κατὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν φυσικῶν προσώπων τῶν συνιστώντων τοῦτο. Καὶ διὰ νὰ εἰδωλοποιήσω τὰς παρατηρήσεις μου σημειῶ τὰ ἀκόλουθα· ὑποθέσατε ἓν χωρίον ἐκ 500 κατοίκων, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἰδίαν κοινότητα, ἔχει ἰδίαν περιουσίαν καὶ εἶναι νομικὸν πρόσωπον.

§418Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Πόσην περιουσίαν;

§419Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁσηνδήποτε. Ἐρωτῶ· ἐὰν ἡ κοινότης αὐξηθῇ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον κατὰ τὰ συνιστῶντα αὐτὴν φυσικὰ πρόσωπα καὶ ἀποτελεσθῇ ἐκ 1000 προσώπων, μεταβάλλεται ἡ νομικὴ ὄψις τοῦ πράγματος; Καὶ δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι ἡ περιουσιακὴ ἐκπροσώπησις τοῦ νομικοῦ προσώπου μετεβλήθη, διότι εἰς τὰ ἐπιπλέον 500 πρόσωπα μετεβιβάσθη ἡ περιουσία τῶν 500;

§420Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Δυνάμει νόμου ἐκχωρεῖται.

§421Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλω νὰ εἴπω διὰ τούτου ὅτι ἡ περιουσία δὲν ἀνήκει εἰς τὰ κατ’ ἰδίαν φυσικὰ πρόσωπα, ὁσαδήποτε καὶ ἂν εἶναι ταῦτα· ἀνήκει εἰς τὴν νομικὴν προσωπικότητα, ἀνήκει εἰς τὸ νομικὸν πρόσωπον, εἴτε 5 εἶναι τὰ φυσικὰ πρόσωπα εἴτε 500, εἴτε ἀποτελεῖται ἐξ ἑνὸς χωρίου ἢ ἀπὸ 2 ἢ ἀπὸ 3, τὸ πρᾶγμα εἶναι τελείως ἀδιάφορον. Ἂς προσέχωμεν εἰς τοῦτο μόνον, νὰ εἶναι ἓν τὸ νομικὸν πρόσωπον, νὰ εἶναι ἓν καὶ ἀδιαίρετον. Τούτου τεθέντος, δὲν ὑπάρχει ἀφαίρεσις περιουσίας καὶ μεταβίβασις εἰς ἕτερον πρόσωπον. Αὐτὴ εἶναι ἡ θεωρητικὴ ὄψις. Τώρα ἡ οὐσιαστική, εἰς τὴν ὁποίαν ἠδύνατό τις νὰ προσέξῃ περισσότερον, ἐξαντλεῖται ἐκ τοῦ 2ου ἐδαφίου, ἐξαντλεῖται ἐκ τοῦ 3ου ἐδαφίου. Ἐκ τοῦ δευτέρου ἐξαντλεῖται ἐφ’ ὅσον ὑφίσταται ὁ βίος τῶν ἑνωθέντων χωρίων ἐπὶ τὸ αὐτό, διότι τότε ἡ χρῆσις, δηλαδὴ ἡ ἐξωτερικὴ ἐμφάνισις καὶ ἡ οὐσιαστικὴ ἐμφάνισις, τῆς κυριότητος καὶ τῆς ἰδιοκτησίας παραμένει οἵα ὑπῆρχε καὶ πρότερον· ἐὰν πρόκειται περὶ χωρισμοῦ ἑκάστου χωρίου, θ’ ἀναλάβῃ τὴν ἰδίαν αὑτοῦ περιουσίαν τὴν τέως ὑπάρχουσαν, ἑπομένως δὲν βλέπω οὔτε εἰς τὴν θεωρητικὴν ἄποψιν σημεῖον ἄξιον διατριβῆς καὶ ἐνασχολήσεως οὔτε εἰς τὴν οὐσιαστικήν.

§422Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἀπαραδέκτου.

§423Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Ἂν ἀντελήφθην καλῶς μεταξὺ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς ὑπάρχει διαφωνία τις· ὁ μὲν κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν λέγει ὅτι, διὰ νὰ ὑπάρξῃ κοινότης, πρέπει ἡ κοινότης, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ προσαρτηθῶσιν αἱ μικρότεραι κοινότητες, νὰ ἔχῃ σχολεῖον καὶ ἀριθμὸν κατοίκων 250, ὁ δὲ κ. εἰσηγητὴς νομίζω ὅτι εἶπε πρὸ ὀλίγου ὅτι πλείονα χωρία μὴ ἔχοντα 300 κατοίκους ἕκαστον ἢ καὶ ἓν ἐξ αὐτῶν δύναται ν’ ἀποτελέσῃ μίαν κοινότητα.

§424Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι λεπτομέρεια ἄσχετος πρὸς τὸ θέμα.

§425ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἀπαράδεκτον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Μεθ’ ὃ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 13 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 14).

§426Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Νομίζω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι τὸ σοβαρώτερον ἄρθρον τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου εἶναι τὸ 14ον. Μεταξὺ τῶν κακῶν, τὰ ὁποῖα ἐδοκίμασαν τὰ χωρία τῶν ἐπαρχιῶν τὰ ἀπομεμακρυσμένα, εἶναι καὶ τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα ἀνέλαβον, χωρὶς οὐδὲν ν’ ἀπολαύσωσι, διότι, καθὼς γνωρίζετε, οἱ δήμαρχοι ὅλην τὴν προσοχὴν αὐτῶν εἶχον εἰς τὰς πρωτευούσας, καὶ γνωρίζετε ὅτι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον τὰ δάνεια πάντα, τὰ ὁποῖα συνῆψαν οἱ δῆμοι, κατεσπαταλήθησαν ὄχι δι’ ἔργα κοινῆς ὠφελείας, ὄχι διὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα νὰ φαίνωνται καὶ νὰ ὑπάρχωσιν ἀκόμη, ἀλλὰ τὰ ἐπῆραν οἱ ἄνεμοι. Τώρα τί γίνεται; Τὰ χωρία, τὰ ὁποῖα οὐδεμίαν εἶδον ὠφέλειαν ἀπὸ αὐτὰ τὰ βάρη, πρόκειται νὰ ἐπιβαρυνθῶσι καὶ νὰ πληρώνωσι, διότι οἱ δήμαρχοι ἔκαμαν χρέη καὶ δάνεια. Φαντάζεσθε πόσον σοβαρὸν εἶναι τὸ ζήτημα, καὶ εἰς τοῦτο θὰ ἐπεθύμουν νὰ προσέξῃ ὅλη ἡ Βουλή. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐν τῷ ἰδικῷ του σχεδίῳ δὲν λαμβάνει πρόνοιαν περὶ αὐτοῦ, ἀλλὰ λέγει ὅτι δι’ ἰδιαιτέρου νόμου θὰ καθορισθῶσι ταῦτα. Δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι, διὰ νὰ εἴμεθα δικαιότεροι, θὰ ἔπρεπε νὰ σταθῶμεν μέχρι τοῦ σημείου «κατ’ ἀναλογίαν τῶν ἐσόδων» «καὶ οὐχὶ τοῦ πληθυσμοῦ», καὶ οὕτως ἀποφεύγεται τὸ κακόν, τὸ ὁποῖον εἶπον, διότι ἄλλως θὰ τοῖς βάλωμεν περισσότερα σκάνδαλα καὶ ζιζάνια, καὶ θὰ ἔχωσιν ἔριδας μεταξὺ των ποῦ ἐχρησιμοποιήθη τὸ δάνειον κλπ. Δὲν γνωρίζω ποίαν ἀνάπτυξιν θὰ λάβωσιν αἱ κοινότητες εἰς τὸ μέλλον, καί, ἂν ἔχωσιν εἰσοδήματα, ἂς δώσωσι καὶ εἰς τὰ χρέη, ἀλλά, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸν πληθυσμόν, θὰ ζημιωθῶσι πολλὰ χωρία. Μία πρωτεύουσα καταργουμένου δήμου, ἡ ὁποία ἀρχίζει νὰ ἔχῃ ἔσοδα, ἂς δώσῃ, ἀφοῦ ὠφελήθη ἀπὸ τὰ δάνεια. Τὸ δὲ ζήτημα τῆς χρησιμοποιήσεως μὴ τὸ θίγετε, διότι θὰ βάλωμεν αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους νὰ ἐρίζωσι, διὰ νὰ λύσωσιν αὐτὰ τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀναφυῶσιν, ἐπικαλοῦμαι δὲ πολὺ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, ἰδίως δὲ τῶν κυρίων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουσι τί θὰ εἴπῃ χωρίον. Μετὰ ταῦτα θὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ ἄλλου σπουδαιοτέρου ζητήματος. Φρονῶ ὅτι κάπως ἐφάπτεται τοῦ Συντάγματος ἡ ἵδρυσις Δικαστηρίων. Ἡ δευτέρα παράγραφος λέγει (ἀναγινώσκει): «Τὸ Δικαστήριον δύναται κλπ»...«Ἐὰν σταθῶμεν εἰς τὸ κατ’ ἀναλογίαν τῶν ἐσόδων», ἡ παράγραφος αὕτη θὰ ἐξαλειφθῇ, ἀλλά, ἐὰν δὲν ἐξαλειφθῇ καὶ μείνῃ τὸ Δικαστήριον αὐτό, εἶναι τὸ ἴδιον, τὸ κατωτέρω δημιουργούμενον;

§427ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα.

§428Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Πολὺ καλά. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὸ Δικαστήριον τοῦτο δύναται νὰ συζητηθῇ μὴ προσκρούει εἰς τὸ Σύνταγμα. Γνωρίζω πολὺ καλῶς ὅτι ὑπάρχουσιν ἐπιτροπαί, αἱ ὁποῖαι ἐκδικάζουσι τὰς διαφορὰς μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν πολιτῶν, ὅτι ὑπάρχει ὁ τελώνης, ὁ ὁποῖος ἐκδίδει ἀποφάσεις, ἀλλὰ πάντες οὗτοι ἐφαρμόζουσι τοὺς νόμους κατὰ τὰς γενικὰς αὐτῶν γραμμάς; καὶ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ὥρισε τὰ ὅρια, ἐντὸς τῶν ὁποίων εἴτε ὁ τελώνης εἴτε τὸ Νομικὸν Συμβούλιον εἴτε οἱαδήποτε ἐπιτροπὴ ἐπιδικάζει τὰς ἐνστάσεις τῶν φορολογικῶν καταλόγων. Ἀλλά, ὅτε μοὶ λέγετε ὅτι προκειμένου περὶ ἀπονομῆς δικαιοσύνης ὁ ταμίας γίνεται δικαστής, πῶς συμβιβάζεται τοῦτο μὲ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 87 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ὁρίζει ὅτι ἡ δικαιοσύνη ἀπονέμεται ὑπὸ δικαστῶν; Καί, ὅταν πρόκειται τὰ χωρία νὰ ἐπιβαρύνωμεν διὰ βαρῶν καὶ πρόκειται κατὰ τῶν χωρίων αὐτῶν νὰ γίνῃ ἐκτέλεσις, ἀναγορεύετε τὸν ταμίαν δικαστήν; Πῶς θέλετε νὰ δεχθῶμεν αὐτό; Ἐὰν ἐπρόκειτο τὸ Δικαστήριον αὐτὸ νὰ κατατάξῃ ἓν χωρίον εἰς μίαν τῶν κατηγοριῶν, τὰς ὁποίας κατηγορίας θέλει κανονίσει ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι, ἐπειδὴ αὐτὸ ἔχει τόσον πληθυσμόν, ὅσον ὁρίζει ὁ νόμος, τὸ κατατάσσω εἰς μίαν ὡρισμένην κατηγορίαν, τὸ ἐννοῶ. Ἀλλὰ τὸ διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου ὁριζόμενον δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ, διότι ὁ ταμίας, ὁ ὁποῖος εἶναι καλὸς λογιστικός, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ διορισθῇ ὡς πραγματογνώμων, δὲν δύναται ν’ ἀναγορευθῇ δικαστής. Ὅταν ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου αὐτοῦ ἔχητε ἀντιδίκους; καὶ ἀντίδικοι θὰ εἶναι οἱ δανεισταὶ καὶ αἱ κοινότητες, ἔχετε Δικαστήριον ἀπονέμον δικαιοσύνην, καὶ ὅσον τὸ Δικαστήριον αὐτὸ ἔχει ἀντιδίκους ἑκατέρωθεν, δὲν δύνασθε νὰ θέσητε τὸν ταμίαν ὡς δικαστήν, καὶ ποιοῦμαι ἔκκλησιν εἰς τὴν ἀντίληψιν καὶ τὴν πεῖραν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα μελετήσῃ κατὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν τὸ ζήτημα τοῦτο. Τώρα ὡς πρὸς τὸν δικονομικὸν ὁρισμόν, τὸν ὁποῖον ἔχει τὸ ἐδάφιον τοῦτο, νομίζω ὅτι θὰ ἦτο καλλίτερον διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος νὰ καθορισθῇ, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἤθελε παραδεχθῇ ὅτι δύναται ν’ ἀποδεχθῇ τὸ Δικαστήριον ὡς τοῦτο κανονίζεται, διότι ἐνδέχεται ἀπόψε ὁ εἷς τῶν διαδίκων νὰ καταθέσῃ τὰς προτάσεις του καὶ νὰ ἐγερθῇ ζήτημα ὑπὸ τοῦ ἀντιδίκου του, παραπονουμένου ὅτι δὲν εἶδε τὰς προτάσεις ταύτας. Εἰς τὸ 10 ἐδ. καὶ 11, τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ Συμβουλίου Ἐπικρατείας δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε, διότι φαίνεται ὅτι, διὰ νὰ ψηφίζωμεν τοιαύτην διάταξιν, πρόκειται τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας νὰ λειτουργήσῃ προσεχῶς, καὶ θὰ ἦτο εὐκταῖον νὰ ἐξετίθετο ὁ κανονιστικὸς νόμος τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα τὸ ἔχωμεν ἐν τῷ νόμῳ. Ἐὰν ὅμως ἡ παροῦσα Βουλὴ δὲν θὰ ψηφίσῃ τὸν νόμον αὐτὸν διὰ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, δὲν ἐννοῶ διατί αὐτὴ ἡ σπουδὴ νὰ ψηφισθῇ νόμος περὶ κοινοτήτων, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται νὰ λειτουργήσῃ.

§429Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Θὰ ὑπάρξῃ ἄλλη διάταξις, ἡ ὁποία θὰ κανονίζῃ τὰ περὶ τούτου.

§430Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ἂν πρόκειται νὰ ὑπάρξῃ ἄλλη διάταξις, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς δὲν γνωρίζομεν, δὲν πταίω ἐγώ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει παύω, καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ ἐδάφιον 13, τὸ ὁποῖον δὲν ἐννοῶ διατί ἀναγράφεται. Ἀφοῦ πρόκειται νὰ διαγραφῶσι τὰ πρὸς τὸ Δημόσιον χρέη, διατί θὰ κατανεμηθῶσιν;

§431Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς ἀπαντήσω; Διότι διαγράφονται διὰ τὰς κοινότητας, ὄχι καὶ διὰ τοὺς δήμους.

§432ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ ληφθῇ καὶ μία πρόνοια περὶ αὐτῶν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν κἂν νὰ μείνῃ ὡς ἔχει ἡ διάταξις αὕτη· θέλουσι διαγραφῆ τὰ χρέη μέχρις ἑνὸς ὁρίου.

§433Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Τὰ ἐδάφ. 15 καὶ 16 μοὶ γεννῶσιν ἕνα ἐνδοιασμόν· αὐταὶ αἱ δημοτικαὶ πρόσοδοι, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐκχωρηθῶσιν εἰς τὰς Τραπέζας καὶ αἱ ὁποῖαι διατίθενται πρὸς ἐξόφλησιν τῶν χρεῶν καὶ δὲν δύνανται ἢ νὰ διατεθῶσιν, ἀφοῦ εἶναι ὑπέγγυοι...

§434ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐπὶ τοῦ τελευταίου μέρους τοῦ ἄρθρου τοῦ ἀφορῶντος ἀκριβῶς τὰ τῶν ἐγγυήσεων πρὸς τὰς Τραπέζας θὰ παρεκάλουν νὰ ἐπιφυλαχθῆτε ν’ ἀποφανθῆτε, ἀφοῦ ἴδητε τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποβάλω.

§435Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Φαίνεται ὅτι διὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν δανείων αὐτῶν θὰ διατηρηθῶσι τὰ ὅρια τῶν παλαιῶν δήμων, καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ προσέξητε εἰς τὸ ζήτημα τῶν διαπυλίων.

§436Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἔχω τὴν ἰδέαν, κ. Πρόεδρε, τὴν ὁποίαν καὶ ἄλλοτε ἐξέφερα, ὅτι εἰς δύο σπουδαῖα ζητήματα πρέπει νὰ προσέξωμεν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, πρῶτον εἰς τὸν καθορισμὸν τῶν κοινοτικῶν περιφερειῶν καὶ δεύτερον εἰς τὸν καθορισμὸν τῶν ἀπαιτήσεων τῶν διαφόρων δανειστῶν ἀπέναντι τῶν κοινοτήτων ἢ τῶν δήμων. Καὶ ἀπαιτεῖται ὀλίγη ἰδιαιτέρα προσοχὴ τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον ἔχομεν ὡς δεδομένον ὅτι ὁ δῆμος Ἤλιδος διῃρέθη εἰς τὸν δῆμον Ἤλιδος καὶ εἰς τὸν δῆμον Ἐλίσσης, καὶ μέχρι τοῦδε, καίτοι παρῆλθε πενταετία, οἱ διάφοροι δανεισταὶ ἀπέναντι τῶν δήμων οὐδὲν εἰσέπραξαν, διότι ὁ μὲν δήμαρχος Ἤλιδος τοὺς παραπέμπει εἰς τὸν δῆμον Ἐλίσσης, ὁ δὲ τῆς Ἐλίσσης εἰς τὸν δῆμον Ἤλιδος. Διότι, ἂν εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν δὲν καθορισθῶσι τὰ ὅρια, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ διαγραφῶσιν αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ δήμου ἀπέναντι τῶν δανειστῶν καὶ αἱ ὑποχρεώσεις τῶν δανειστῶν ἀπέναντι τοῦ δήμου, οὐδεὶς δύναται νὰ ἐλπίζῃ πλέον ὅτι δυνατὸν ἄλλη Βουλὴ νὰ καθορίσῃ τὰς γραμμὰς αὐτάς. Ὑπάρχει ἀκριβῶς, Κύριοι, πεφωτισμένη ἡ ἀπόφασις τῆς ἐπιτροπῆς ἀναφορικῶς εἰς τὸ ν’ ἀποσβεσθῶσιν αἱ ἀποφάσεις τοῦ δήμου διὰ τὴν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν ὡς καὶ διὰ τὴν ἀστυνομίαν ἀναφορικῶς πρὸς τὰς κοινότητας, διότι, καθ’ ἣν στιγμὴν εἰσάγεται νέος βίος ἐπὶ τῶν κοινοτήτων, θὰ εἶναι πολὺ λυπηρὸν νὰ τὰς ἔχωμεν καταφορτώσει διὰ τῶν ὑποχρεώσεων αὐτῶν, καὶ ἀσφαλῶς ἐν τῇ πρώτῃ αὐτῶν ζωῇ πᾶσαι θὰ ἐξέλειπον, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν θὰ περιορισθῶ μέχρι τοῦ σημείου τούτου· θὰ εἴπω τὸ ἑξῆς, ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ ἀρκεσθῇ μόνον ν’ ἀποσβεσθῶσιν αἱ ἀπαιτήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν ἤδη γεννηθῆ κατὰ τοῦ Δημοσίου ἀπέναντι τῶν κοινοτήτων, θὰ ἔλεγον ὅτι ἡ Πολιτεία ἔχει ὑποχρέωσιν ν’ ἀποσβέσῃ καὶ πᾶσαν μέλλουσαν τοιαύτην, ἥτις θὰ εἶχε σχέσιν πρὸς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, ἐφ’ ὅσον εἴπομεν εἰς τὸ 16 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος ὅτι ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις καὶ ἡ ἀστυνομία παρέχεται δωρεὰν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Διότι δὲν ἀρνοῦνται, καὶ μάλιστα οἱ ἐξ ἐπαρχιῶν καταγόμενοι, ποῖαι ἐκβιάσεις συμβαίνουσι καθ’ ἑκάστην ἀπὸ μέρους τῶν ἐνοικιαστῶν τῶν ὠνίων, καὶ αἱ κωμοπόλεις ἐκεῖναι, εἰς τὰς ὁποίας ἤνθει τὸ ἐμπόριον, κατεδικάσθησαν εἰς τὸν αἰώνιον διὰ μαρασμοῦ θάνατον. Λοιπὸν ἔχει, νομίζω, ἡ Πολιτεία ὑποχρέωσιν, ἐφ’ ὅσον διὰ ῥητῆς συνταγματικῆς διατάξεως ἀνέλαβε τὴν ἐκπαίδευσιν δωρεάν, ἐκτὸς ἐὰν θέλωμεν νὰ βαυκαλίσωμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν διὰ μιᾶς μεγάλης πλάνης, ἔχει ὑποχρέωσιν, λέγω, ἡ Πολιτεία ν’ ἀφαιρέσῃ τὸ ζήτημα τῶν ὠνίων, διότι τότε θὰ εἴπωμεν ὅτι ἐσκέφθησαν περὶ τῶν συμφερόντων τοῦ δήμου. Ἔχω καὶ μίαν ἄλλην ἁπλῆν παρατήρησιν. Θὰ συνηγόρουν, ὅπως διαγραφῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προετάθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου τοῦ πρὸ ὀλίγου κατελθόντος, δηλαδὴ τὸ ζήτημα τοῦ πληθυσμοῦ καὶ τῆς χρησιμοποιήσεως, διότι, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, καθὼς γνωρίζετε, τὸ σημεῖον αὐτὸ δύναται νὰ ἐγείρῃ πολλὰς ἀμφισβητήσεις καὶ δύνανται ν’ ἀδικηθῶσιν αἱ κοινότητες. Λόγου χάριν, ἐὰν ἐφαρμόσωμεν τὰς κοινότητας, θὰ ἴδητε ὅτι ἡ πόλις τοῦ Πύργου, ἡ ὁποία ἔχει πληθυσμὸν πολὺ μεγαλείτερον, θὰ μείνῃ μὲ ὀλιγωτέραν περιουσίαν παρ’ ὅ,τι θὰ μείνωσι τὰ παρακείμενα χωρία.

§437Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Νὰ φορολογήσωμεν τοὺς κατοίκους, οἱ ὁποῖοι εἶναι πλουσιώτατοι.

§438Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Εἰς τὰ χωρία εἶναι πλουσιώτεροι, διότι εἰς μὲν τὰ χωρία ἔχουσι καὶ τὸν σῖτόν των καὶ τὸν οἶνόν των καὶ τὸ ἔλαιόν των, ἐνῷ δυστυχῶς εἰς τὰς πόλεις ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἀποθνήσκουσι τὸν ἐξ ἀσιτίας θάνατον. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως, εἰ δυνατόν, δώσῃ τὴν δέουσαν προσοχήν, διότι δύνανται νὰ συμβῶσιν ἀδικήματα εἰς βάρος πόλεων, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι πληθυσμόν, ἀλλὰ δὲν ἔχουσι τὰ μέσα πρὸς ζωὴν τοῦ δήμου.

§439Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι, ὅτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐσκέπτετο νὰ προβῇ εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, τὸ μόνον σημεῖον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔτρεμεν, οὕτως εἰπεῖν, ἦτο τί θὰ ἐγίνοντο τὰ χρέη τῶν δήμων. Καὶ ἀναμφιβόλως, ἐὰν ὑπάρχῃ ἓν σημεῖον, ἕνεκεν τοῦ ὁποίου ὁ νέος ὀργανισμὸς δύναται ν’ ἀποτύχῃ ἢ τοὐλάχιστον νὰ μὴ φέρῃ τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα πάντες περιμένομεν, εἶναι ἀκριβῶς τὰ χρέη τὰ ὑπάρχοντα. Ἐγὼ νομίζω ὅτι, ἐὰν εἰς τοὺς νέους ὀργανισμοὺς αἱ μικραὶ κοινότητες λάβωσιν οἱονδήποτε βάρος ἕνεκα δανείου, δὲν θὰ δυνηθῶσι ν’ ἀναπτυχθῶσι, θὰ εἰσαχθῇ τὸ μικρόβιον τῆς νόσου, καὶ ἑπομένως ἄλλη λύσις πρέπει νὰ εὑρεθῇ. Σχετικῶς πρὸς τὰ χρέη τῶν δήμων πρὸς τὸ Δημόσιον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπεφυλάχθη διὰ νόμου νὰ καθορίσῃ, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἔλυσε τὸν Γόρδιον δεσμόν, ὡς ἠθέλησε νὰ εἴπῃ ὁ κ. συνάδελφος, ἀλλὰ μὲ ἡσυχίαν τοῖς τὰ ἐχάρισε καὶ οὕτω πως ἀπήλλαξε τοὺς δήμους ἀπὸ ἓν μέγα βάρος. Ἴσως θὰ ἦτο ἀπαραίτητον, χωρὶς νὰ θέλω νὰ φανῶ καὶ ἐγὼ γενναῖος ὅπως ἡ ἐπιτροπή, ἐν ταῖς μικραῖς κοινότητι μέχρις ὡρισμένου ἀριθμοῦ ν’ ἀπαλλάξῃ πάσας αὐτὰς τῶν χρεῶν. Φρονῶ ὅμως, φθάσας εἰς αὐτὸ τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἔχω νὰ εἴπω μερικὰ διὰ μίαν διάταξιν, τὴν ὁποίαν βλέπω εἰς τὸ ἄρθρον τῆς ἐπιτροπῆς· τὸ Δικαστήριον δύναται καὶ τῶν ἄλλων ἀναλόγως ν’ ἀναλάβῃ τὰ χρέη. Δηλαδὴ ἐφρόντισαν περὶ τῶν δανειστῶν νὰ τοὺς ἐξασφαλίσωσι τελείως. Τόσον πολὺ μεγάλην μέριμναν ὑπὲρ τῶν δανειστῶν δὲν ἀνέμενον, ἀφοῦ μάλιστα ἀπετέλει μέλος τῆς ἐπιτροπῆς ὁ κ. ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας συνάδελφος.

§440Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀκριβῶς, κύριε συνάδελφε, ἐζήτησα τὸν λόγον, ἵνα διαμαρτυρηθῶ νὰ ἐπιβληθῇ ἡ διάταξις αὕτη.

§441Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀκόμη ἐφροντίσατε καὶ περὶ τῆς κατανομῆς τῶν χρεῶν, ἀλλ’ εἴπετε ὅτι τὸ Δικαστήριον εἶναι κατάλληλον νὰ κατανείμῃ τὰ χρέη καὶ πράξῃ ὅ,τι τὸ συμφέρον τῶν δανειστῶν.

§442Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Λάθος. Τὰ εἰλημμένα δικαιώματα.

§443ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἰδοὺ ποίας φράσεις ἔχω ἐγὼ σημειώσει ἀπέναντι τοῦ ἄρθρου τούτου ὡς πρὸς τὴν διάταξιν αὐτήν. Μετὰ τὸ τέλος τοῦ 1 ἐδαφίου προστίθεται ἐν συνεχείᾳ· «λαμβάνεται πάντοτε ὑπ’ ὄψιν κατὰ τῆς ἀσφαλείας τῶν δικαιωμάτων τοῦ δανειστοῦ». Νομίζω ὅτι ἡ γενικὴ αὕτη διάταξις συμβάλλει πολὺ ὀλιγώτερον τῆς εἰδικῆς διατάξεως περὶ τοῦ συμφέροντος τοῦ δανειστοῦ, διότι δὲν νομίζω ὅτι ἐπιτρέπεται νὰ μὴ θεραπευθῇ ἡ πρόνοια τῆς ἀσφαλείας τῶν δικαιωμάτων.

§444Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶναι μόνον ἰδική μου γνώμη, διότι τὴν ἤκουσα καὶ ἀπὸ ἄλλους. Ἔπρεπε νὰ διορθωθῶσιν οἱ νέοι ὀργανισμοί, ὅπως ἄλλως τε ὑπάρχει καὶ δι’ ἄλλα χωρία, πόλεις καὶ κώμας. Ἰδιαιτέρα διάταξις ἔπρεπε νὰ διέπῃ ἰδιαιτέρως τὰς μικρὰς κώμας, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἴδωμεν τὰ καλὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα περιμένομεν. Ἀκριβῶς δὲ αὐτοὶ οἱ μικροὶ ὀργανισμοὶ ὄχι μόνον δὲν πρέπει νὰ ἐπιβαρυνθῶσι μὲ δάνεια, ἀλλὰ οὔτε καὶ νὰ κάμωσι δάνεια. Ἡ ἀνάπτυξις τῶν ἀγροτῶν δὲν εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ συνάψωσι δάνεια καὶ ἐξοφλήσωσι δάνεια, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δύνανται νὰ ἐπιτρέψωσιν ἐν μέρει μόνον εἰς τὰς κωμοπόλεις, ἐν μεγίστῳ δὲ μέτρῳ εἰς τὰς πόλεις. Δυνατὸν οἱονδήποτε ποσὸν δανείου νὰ εἶναι παραγωγικόν, τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν βλέπομεν ὅτι αἱ τοπικαὶ διοικήσεις ἀλλαχοῦ ἔχουσι προϋπολογισμούς, οἱ ὁποῖοι ἐν συνόλῳ φθάνουσι τοὺς προϋπολογισμοὺς τοῦ Κράτους, ὅπως συμβαίνει ἐπὶ παραδείγματι ἐν Ἀγγλίᾳ. Οἱ προϋπολογισμοὶ τῶν αὐτοδιοικήσεων πολὺ ὀλίγον ἀπέχουσι τοῦ κολοσσιαίου Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Ἡ Κυβέρνησις θὰ ἦτο ἀπαραίτητον νὰ εἶχε τὴν ἱκανότητα αὐτὴ ν’ ἀπαλλάξῃ τοὺς νέους ὀργανισμοὺς παντὸς χρέους, ἐὰν δὲ δὲν ἔχῃ τὴν ἱκανότητα, ἂς μὴ ἀπαλλάξῃ καθ’ ὁλοκληρίαν τὰς κωμοπόλεις καὶ τὰς πόλεις τῶν ὀφειλῶν των πρὸς τὸ Δημόσιον, ἵνα τὴν θυσίαν, τὴν ὁποίαν κατὰ τὴν ἐπιτροπὴν πρέπει νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις, κάμῃ κατὰ προτίμησιν εἰς τὰ χωρία, καί, ἐφ’ ὅσον περισσεύει γενναιότης, ἂς τὰς κάμῃ καὶ εἰς τὰς πόλεις. Ἀλλ’ ἀπαραιτήτως ἡ κοινότης νὰ μὴ δημιουργηθῇ ἔστω καὶ μὲ τὸ ἐλάχιστον κέρδος. Τοῦτο ἤθελον νὰ εἴπω.

§445Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Εὑρίσκω εἰς τὸ ἄρθρον 14, κύριοι Βουλευταί, ἐλαττώματά τινα, τὰ μὲν οὐσιαστικά, τὰ δὲ δικονομικά. Τὸ πρῶτον οὐσιαστικὸν ἐλάττωμα εἶναι ὅτι περιορίζει κατ’ εἶδος τὰ χρέη καὶ ἀφήνει ἓν κενόν, τὸ ὁποῖον εἶναι δυσαναπλήρωτον, διότι τὸ ἄρθρον 14 λέγει «χωριζομένου τοῦ δήμου εἰς ἰδίας κοινότητας, τὰ πρὸς Τραπέζας ἢ ἰδιώτας...ἐὰν μὲν συνωμολογήθησαν πρὸς ἀποκλειστικὴν ὠφέλειαν ἑνὸς συνοικισμοῦ». Προβλέπει περὶ κατανομῆς τῶν ἐκ συνομολογήσεως, τουτέστιν ἐκ συμβάσεως, ἢ ἐκ τοῦ νόμου χρεῶν, δὲν προβλέπει ὅμως περὶ κατηγορίας ἢ περὶ κατηγοριῶν χρεῶν, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ γίνωσι καὶ ἐκτὸς συνομολογήσεως. Ἐπὶ παραδείγματι μία ἀπαίτησις πηγάζει ἐξ ἀδικήματος· πῶς θὰ κατανεμηθῇ τὸ χρέος αὐτό, ἀφοῦ οὔτε συνοικισμὸν ὡρισμένον ἀφορᾷ οὔτε κἂν ὠφέλειαν;

§446Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξ ἀδικήματος νομικοῦ προσώπου;

§447Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Μάλιστα. Ἐὰν παραβῇ τὸ καθῆκον αὐτοῦ ὁ δήμαρχος, ἐγὼ δὲν παραδέχομαι ὅτι εἶναι ἀνεύθυνον τὸ νομικὸν πρόσωπον τοῦ δήμου. Θέλω νὰ εἴπω ὅτι δὲν πρέπει νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸ ἄρθρον, ἀλλὰ νὰ εἴπωμεν «ἐὰν προέρχωνται ἐξ οἱασδήποτε αἰτίας». Εἶναι ἓν κενὸν τοῦτο, τὸ ὁποῖον κατ’ ἐμὲ εἶναι σημαντικόν. Δεύτερον κενὸν εἶναι ὅτι δὲν προνοεῖ περὶ κατανομῆς τῶν ἀπαιτήσεων, διότι οἱ δῆμοι εἶναι γνωστὸν ὅτι ἔχουσιν ἀπαιτήσεις κατὰ ἰδιωτῶν, πρὸ πάντων ἀπαιτήσεις σπουδαίας προερχομένας ἐξ ἐνοικιάσεως, ἐκμισθώσεως, ἐκ ποικίλων ἄλλων αἰτίων. Αὐταὶ αἱ ἀπαιτήσεις λοιπὸν κατὰ τίνα τρόπον θὰ κατανεμηθῶσιν;

§448Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Τὸ ἄρθρον 16 τὸ λέγει «εἰς τὰς ἐκκρεμεῖς δίκας κτλ.».

§449Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Δὲν τὸ εἶδον. Ἔχετε δίκαιον.

§450Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔχομεν τροπολογίαν διὰ τὸ ἄρθρον 15, ὅπου γίνεται λόγος περὶ κτιρίων καὶ λοιπῶν ἀκινήτων προωρισμένων εἰς δημοτικὴν χρῆσιν καὶ περὶ κοινοτικῆς περιουσίας. Ἐκεῖ λαμβάνεται πρόνοια καὶ περὶ τῶν ἐκκρεμῶν ἀπαιτήσεων.

§451Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Πολὺ καλά. Τὸ τρίτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 14 λέγει «...καὶ ἑνὸς ταμίου ὁριζομένου ὑπὸ τοῦ νομάρχου ἐκ τῶν ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ νομοῦ ὑπηρετούντων ἀποφασίζει περὶ τῆς εἰς ἑκάστην κοινότητα ἀναλογούσης μερίδος τῶν χρεῶν τοῦ δήμου».

§452Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Διὰ τὸ «ἀποφασίζειν» θέλετε νὰ εἴπητε;

§453Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Μάλιστα.

§454Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶναι λάθος εἰς τὴν ἐκτύπωσιν.

§455Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Ἔρχεται εἰς ἄμεσον ἀντίφασιν πρὸς τὸ ἑπόμενον ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ συγκροτήσεως τοῦ Δικαστηρίου. Δὲν γνωρίζομεν τίς θὰ εἶναι ὁ πρόεδρος τοῦ Δικαστηρίου. Μοὶ φαίνεται ὅτι θὰ εἶναι ὁ νομάρχης.

§456Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Δὲν ὑπάρχει νομάρχης.

§457Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ὁρισθῇ τίς θὰ προεδρεύῃ τοῦ Δικαστηρίου.

§458Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Τὸ λέγει κατωτέρω.

§459Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἶναι ὁ πρόεδρος ὡς πρόεδρος.

§460Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Ἐπίσης ἄλλην ἀτέλειαν παρουσιάζει τὸ ἴδιον ἐδάφιον τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου, διότι δὲν δύναται ὁ προσδιορισμὸς τῆς δικασίμου νὰ γίνηται ὑπὸ τοῦ Δικαστηρίου, ἀλλ’ ὑπὸ τοῦ προέδρου τοῦ Δικαστηρίου. Νομίζω ὅτι καὶ ἡ προθεσμία τῶν 30 ἡμερῶν, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται νὰ συμπέσῃ πρὸ τῆς δικασίμου ἀναδρομικῆς, εἶναι μακρά. Εἴκοσιν ἡμέραι νομίζω ὅτι εἶναι ἀρκεταί.

§461Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Πρόκειται νὰ εἰδοποιηθῶσι 200 κοινότητες.

§462Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὅσον περισσότεραι κοινότητες πρέπει νὰ εἰδοποιηθῶσι, τόσον μικροτέρα πρέπει νὰ εἶναι ἡ προθεσμία.

§463Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἡ δικάσιμος πρέπει ν’ ἀπέχῃ, διότι καὶ οἱ δανεισταί, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔλθωσι νὰ ὑπερασπίσωσι τὰ δικαιώματά των, πρέπει νὰ ἔχωσι καιρόν.

§464Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Ἔχετε δίκαιον, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τὸ εἰκοσαήμερον εἶναι ἀρκετόν, διότι ἐκ τοῦ διμήνου καταναλίσκομεν ἓν χρονικὸν διάστημα.

§465Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Τὸ δίμηνον χρονικὸν διάστημα δὲν ἔχει σημασίαν.

§466Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Τὸ ἕβδομον ἐδάφιον ὁμιλεῖ περὶ προκαταβολῶν. Δὲν ἐννοῶ διατί τὸ Κράτος, ἐνῷ ῥυθμίζει τὴν διοίκησιν, νὰ τοῖς ἐπιβάλῃ καὶ τέλος. Αὐτὸ εἶναι τερατῶδες.

§467Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἐὰν πρόκειται νὰ κοινοποιηθῇ ἓν δικόγραφον εἰς ἕνα δῆμον, ποῖος θὰ κάμῃ τὰ ἔξοδα;

§468Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Τὸ Δημόσιον, τὸ ὁποῖον ῥυθμίζει τὴν διοίκησίν του. Ἡ παράγραφος λέγει ὅτι «αἱ προκαταβολαὶ αἱ ἀναγκαῖαι γίνονται ὑπὸ τοῦ Δημοσίου». Ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὡς νομικός, ὅτι γίνεται χρῆσις ἑνὸς ὅρου δικαστικοῦ, καί, ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ προκαταβολῶν ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου, φρονῶ ὅτι τὰ τέλη καταλογίζονται εἰς βάρος τῶν διαδίκων.

§469Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Διατί τὸ θεωρεῖτε ἄδικον;

§470Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Τὸ θεωρῶ ἄδικον, ἀδικώτατον, διότι δήμους, κοινότητας καὶ δανειστάς, εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν—ἐπαναλαμβάνω νὰ τὸ τονίσω—ῥυθμίζει τὸ Κράτος τὴν διοίκησίν του, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ὑποβάλητε εἰς τὰ ἔξοδα προτάσεων. Ἐπίσης νομίζω ὅτι πρέπει εἰς τοὺς παρισταμένους δανειστὰς κατὰ τὴν συζήτησιν νὰ κοινοποιηθῇ καὶ ἡ ἀπόφασις, διότι, ἐνῷ κοινοποιεῖται εἰς τὰς κοινότητας καὶ τοὺς δήμους, εἰς τοὺς δανειστὰς δὲν κοινοποιεῖται, καὶ αὐτὸ εἶναι ἄδικον, καί, διὰ νὰ ῥυθμίσωμεν τὰ πράγματα, πρέπει ἡ ἐπίδοσις εἰς τὰς κοινότητας καὶ τοὺς δήμους νὰ γίνηται ὄχι πρὸ τῆς δημοσιεύσεως τῆς ἀποφάσεως εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως· θέτει ὡς ἀφετηρίαν τῆς κοινοποιήσεως τὸ νομοσχέδιον τὴν εἰδοποίησιν εἰς τὰς ἐφημερίδας· τότε, ἐὰν ἡ εἰδοποίησις γίνηται τὴν τελευταίαν ἡμέραν, εἶναι ἐντελῶς δῶρον ἄδωρον.

§471Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατον νὰ γίνῃ εἰς τοὺς δανειστάς.

§472Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Διατί ὄχι;

§473Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἠξεύρετε πόσοι δύνανται νὰ εἶναι;

§474Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Ὁσοιδήποτε καὶ ἂν εἶναι, ὀρθὸν εἶναι, καὶ πάντως ἡ ἀπόφασις αὕτη πρέπει νὰ κοινοποιῆται κατὰ τὴν γνώμην μου μετὰ τὴν δημοσίευσιν τῆς ἀποφάσεως εἰς τὴν ἐφημερίδα.

§475ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Δὲν σᾶς φαίνεται σκοπιμώτερον νὰ γίνηται εἰς ἐφημερίδας τῶν Ἀθηνῶν;

§476Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Ἐὰν ὁρισθῇ τὸ ἐπίσημον φύλλον τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἀρκετόν, διότι ἐν θορύβῳ θὰ διεξαχθῇ αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία, ὥστε καθεὶς θὰ καταβάλλῃ τὴν δέουσαν προσοχήν.

§477Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἀφοῦ διὰ τοῦ ἑπομένου ἐδαφίου ἐπιτρέπεται προσφυγὴ ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, ἀναγκαίως πρέπει νὰ κοινοποιηθῇ, διὰ νὰ τρέξῃ μία προθεσμία. Βοηθῶ τὴν γνώμην σας.

§478Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Ἀναγκαίως· εἶναι ἐπιβεβλημένον μάλιστα. Ἡ τελευταία παρατήρησίς μου ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 14 εἶναι ἡ ἑξῆς. Ἐπειδὴ δὲν εἶναι γνωστὸν ἂν μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης θὰ ἔχωμεν ἐν λειτουργίᾳ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, νὰ προστεθῇ: «Ἐφ’ ὅσον δὲ δὲν ὑπάρχει Συμβούλιον Ἐπικρατείας, ἐνώπιον τοῦ Ἐφετείου, δικάζοντος ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει». Δὲν ἠξεύρω τί ἄλλο Δικαστήριον διοικητικόν, ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι ὀρθόν.

§479ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Θὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ αὐτοῦ.

§480ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετροπουλάκης.

§481Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ ὑποβάλω εἰς τὸ τρίτον ἐδάφιον. Ἐν αὐτῷ ἀναφέρεται ὅτι «ἐντὸς δύο μηνῶν ἀπὸ τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν κοινοτικῶν ἀρχῶν Δικαστήριον ἀποτελούμενον ἐκ τοῦ προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν τοῦ ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ νομοῦ Πρωτοδικείου, τοῦ κατὰ χρόνον ὑπηρεσίας νεωτέρου πρωτοδίκου τοῦ αὐτοῦ Πρωτοδικείου» κτλ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι πλὴν τῶν Πρωτοδικείων, τὰ ὁποῖα ἑδρεύουσιν εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν, ἔχομεν καὶ ἄλλα Πρωτοδικεῖα, τὰ ὁποῖα ἑδρεύουσιν εἰς πρωτευούσας ἐπαρχιῶν. Μοὶ φαίνεται ὅτι δύναται ν’ ἀπαλειφθῇ τοῦτο καὶ νὰ τεθῇ: «ὑπὸ τοῦ προέδρου τοῦ Πρωτοδικείου, ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ ὁποίου εὑρίσκεται ἡ κοινότης», διότι αὐτὸς εἶναι πλησιέστερον, ἑπομένως δύναται νὰ ἔχῃ ἄμεσον ἀντίληψιν. Διὰ τοῦτο ἤθελον ζητήσει μίαν διασάφησιν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§482Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Καὶ περὶ τοῦ ταμίου.

§483Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Καὶ περὶ τοῦ ταμίου. Ἀλλ’ ὁ ταμίας ὁρίζεται ὑπὸ τοῦ νομάρχου, ἑπομένως δύναται ὁ νομάρχης ἐπὶ τὸ σκοπιμώτερον κρίνων νὰ ὁρίσῃ τὸν ἁρμόδιον.

§484ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὁ ταμίας, ὁ ταμίας.

§485Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὅπως θέλετε.

§486Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Ἐὰν ὑπάγωνται εἰς δύο δικαιοδοσίας αἱ ἐρίζουσαι κοινότητες;

§487Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Πάντως θὰ ὑπάγωνται εἰς μίαν δικαστικὴν περιφέρειαν. Δὲν πρόκειται περὶ πασῶν.

§488Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐν τῇ διατάξει τοῦ νομοσχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς ὡρίσθη νὰ μετέχῃ ὁ πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν τῆς περιφερείας τοῦ ἐν τῷ νομῷ Πρωτοδικείου, ἵνα περιορίσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν διοικητικῶν Δικαστηρίων καὶ τῶν ἀπασχοληθησομένων δικαστῶν, διότι, ἐὰν ἐτάσσομεν πρόεδρον Πρωτοδικῶν καὶ πρωτοδίκην τοῦ ἐν τῇ περιφερείᾳ τῆς κοινότητος Δικαστηρίου, τότε θὰ πολλαπλασιάσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν δικαστῶν, διότι θὰ ἔχωμεν ἀπῃσχολημένους πρωτοδίκας πλείονας κατὰ δέκα. Τοῦτο δ’ ἐπὶ βλάβῃ τῆς δικαστικῆς ὑπηρεσίας.

§489Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ναί, ἀλλ’ ἡ ἐργασία θὰ εἶναι ἡ αὐτή.

§490Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μὴ λησμονεῖτε ὅμως ὅτι ἡ διαίρεσις τῆς ἀπασχολήσεως προκαλεῖ πάντοτε βλάβην.

§491Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἡ ἐργασία εἶναι μία καὶ ἡ αὐτή. Τουναντίον μάλιστα, θὰ κατατμηθῇ ἡ ἐργασία εἰς τρόπον, ὥστε δὲν θὰ ἐπιβαρύνῃ τόσον πολὺ τοὺς δικαστὰς ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ Δικαστηρίου. Ἐπίσης ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μοὶ ἔδιδεν αὐτὴν τὴν ἐξήγησιν. Μεταξὺ τῶν τελευταίων ἐδαφίων ὑπάρχει ἐδάφιον, τὸ ὁποῖον λέγει: «Εἰς ἐξόφλησιν τῶν χρεῶν τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων διατίθεται τὸ πεμπτημόριον τῶν ἐσόδων τούτων, ὑπολογιζόμενον κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου ͵ΓΨΔʹ τῆς 31 Μαρτίου 1910». Ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι ἔχομεν ἕνα συνοικισμόν, ὁ ὁποῖος ἀποσπᾶται ἀπὸ ἑνὸς δήμου βεβαρημένου διὰ χρέους, ὁ δὲ συνοικισμὸς ὁ ἀποσπασθεὶς ἀπὸ τοῦ δήμου ἐκείνου δυνάμει ἀποφάσεως τοῦ εἰδικοῦ Δικαστηρίου ἐπεβαρύνθη κατ’ ἀναλογίαν διὰ τοῦ χρέους, τὸ ὁποῖον ἐπεβάρυνε τὸν πρώην δῆμον, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνῆκε, καὶ ὁ συνοικισμὸς ἐκεῖνος δὲν ἀπετέλεσε μὲν ἰδίαν κοινότητα, ἡνώθη ὅμως μετ’ ἄλλου συνοικισμοῦ καὶ ἀπετέλεσαν ὁμοῦ μίαν κοινότητα, ὁ δανειστὴς τοῦ ἀρχικοῦ δήμου, ὁ ὁποῖος θὰ δικαιοῦται κατὰ ἓν ποσοστὸν νὰ εἶναι δανειστὴς τοῦ συνοικισμοῦ τοῦ ἀποσπασθέντος, θὰ εἶναι δανειστὴς καὶ τῆς κοινότητος ὅλης; Καὶ θὰ δύναται νὰ ἔχῃ ἀξίωσιν νὰ ἐγγραφῇ ἐπὶ τοῦ πεμπτημορίου τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς ὅλης κοινότητος, εἰς τὴν ὁποίαν ἐσχάτως ὁ συνοικισμὸς προσεκολλήθη;

§492Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ ΚΑΙ Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Βεβαίως.

§493Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τὸ πρῶτον ἐδάφιον τὸ λέγει.

§494Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Μάλιστα· καὶ ἐγὼ οὕτω τὸ ἐξηγῶ. Ἐν τούτοις πρὸς πληρεστέραν διασάφησιν ἐζήτησα πληροφορίας. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὅμως ἐγὼ εὑρίσκω ἄδικον τὴν τοιαύτην διάταξιν.

§495Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πῶς νὰ γίνῃ;

§496Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δὲν εὑρίσκω καὶ ἐγὼ λύσιν. Μάλιστα ὁμολογῶ ὅτι ἐπὶ πολὺ ἐβασάνισα τὸ ζήτημα, ἀλλ’ οὐδεμίαν εὗρον.

§497Π. ΚΑΣΙΜΗΣ.....

§498Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ περιουσία τῶν ἑνωθεισῶν κοινοτήτων δὲν συμβάλλει ἐν τῷ συνόλῳ της εἰς ἐξυπηρέτησιν τῶν δανειστῶν, ὅσα προϋπῆρχον βαρύνοντα τὴν ἰδιαιτέραν ἑκάστης κοινότητος περιουσίαν.

§499Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἀλλ’ ὁ δανειστὴς ὁ ἀρχικός, ἐνῷ θὰ δύναται νὰ ἐγγραφῇ ἐπὶ τοῦ πεμπτημορίου τῶν εἰσπράξεων τοῦ ἑνὸς δήμου, θὰ ἔχῃ ἀξίωσιν νὰ ἐγγραφῇ ἐπὶ τοῦ πεμπτημορίου τῶν εἰσπράξεων πλειοτέρων δήμων.

§500Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἔχωμεν λύσεις ἐπὶ πασῶν τῶν λεπτομερειῶν, πρέπει νὰ ψηφίσωμεν κώδικα.

§501Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Εὑρίσκω ἄδικον τὴν διάταξιν ταύτην, διότι θὰ ἐπιβαρυνθῇ διὰ χρεῶν ὁ προϋπολογισμὸς χωρίων ἄλλων, ἅτινα θ’ ἀποτελέσωσι κοινότητα, κατὰ τὸ ἐπιβαρῦνον ἤδη χωρία ἄλλα, τὰ ὁποῖα θὰ ὠφεληθῶσι καὶ τῶν ὁποίων ὁ προϋπολογισμὸς δὲν θὰ ἐπιβαρυνθῇ.

§502Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Παρατηρῶ μερικὰ ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ἐδάφιον δεύτερον, τὸ ζήτημα ἐλύθη μετὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, δι’ ἧς προτείνεται ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ ἐδάφιον, ἐννοουμένου ὅτι ἁπλῶς δὲν πρέπει νὰ παραβλάπτηται τὸ συμφέρον τῶν δανειστῶν διὰ τῆς κατανομῆς τῶν χρεῶν. Ἄλλας τινὰς παρατηρήσεις μου προέλαβον αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Μὲ τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Πετροπουλάκη δὲν συμφωνῶ, διότι ἡ περίπτωσις, φαντάζεται ὅτι δηλαδὴ εἷς συνοικισμὸς θέλει ἐπιβαρυνθῆ διὰ χρέους, τὸ ὁποῖον δὲν ἀφορᾷ αὐτόν, ἀλλὰ θὰ πληρώνηται ἀπὸ τὰ πεμπτημόρια τῆς κοινότητος, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ὑπάγηται ὁ συνοικισμός, ἡ περίπτωσις αὕτη εἶναι ἀδύνατος. Ἡ κατανομὴ τῶν χρεῶν θὰ γίνῃ κατὰ κοινότητας καὶ ὄχι κατὰ συνοικισμούς, ἑπομένως ἡ κοινότης θὰ ἐπιβαρυνθῇ καὶ ὄχι ὁ συνοικισμός. Μᾶλλον οὐσιῶδες εἶναι τὸ ἑξῆς: Λέγει τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον «εἰς ἐξόφλησιν τῶν χρεῶν τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων διατίθεται τὸ πεμπτημόριον τῶν ἐσόδων τούτων ὑπολογιζόμενον κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου ΓΨΔʹ τῆς 31ης Μαρτίου 1910». Ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι τὸ ἐδάφιον τοῦτο ἔλειπεν, ἐφ’ ὅσον ἐξακολουθεῖ ἰσχύων ὁ νόμος ΓΨΔʹ, ὁ νόμος οὗτος θὰ ἐφαρμόζηται. Ἐφ’ ὅσον ὅμως τίθεται τὸ ἐδάφιον τοῦτο καὶ συνδυάζεται πρὸς τὸ τελευταῖον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, φαίνεται ὡς ἐὰν ἐκ τοῦ νόμου ΓΨΔʹ καταργοῦμεν πᾶσαν ἄλλην διάταξιν εὐεργετικὴν ὑπὲρ τῶν δανειστῶν καὶ δεχόμεθα μόνον τὸν ὑποβιβασμὸν τοῦ πεμπτημορίου. Ὁ νόμος ͵ΓΨΔʹ ἐκανόνισε τὸν τρόπον τοῦ κανονισμοῦ τοῦ πεμπτημορίου, ἀλλ’ ἐπίσης ἐκανόνισε καὶ τὴν διαδικασίαν τῆς ἐκτελέσεως κατὰ τῶν δήμων καὶ καθ’ ἥν, ἐὰν μετὰ τὴν 31 Δεκεμβρίου τοῦ ἑπομένου ἔτους ἀπὸ τῆς γενέσεως τῆς ἀπαιτήσεως κατὰ τοῦ δήμου δὲν ἐγγραφῇ εἰς τὸν κατάλογον τοῦ πεμπτημορίου δανειστής τις, τότε οὗτος δικαιοῦται νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ἀπαίτησίν του ἀπεριορίστως ἐπὶ τῆς περιουσίας τοῦ δήμου. Ἐννοεῖτε νὰ καταργήσωμεν τὴν διάταξιν ταύτην;

§503ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν καταργεῖται.

§504Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἐδάφιον δύναται ν’ ἀπαλειφθῇ καὶ νὰ γίνῃ εἰδικὴ μνεία τῆς ἰσχύος τοῦ ͵ΓΨΔʹ, νόμου εἰς τὰς ἀκροτελευτίους διατάξεις.

§505Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ ͵ΓΨΓʹ νόμου καὶ οὐχὶ περὶ τοῦ ͵ΓΨΔʹ, ἀναγραφέντος κατὰ λάθος.

§506Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Θέλω τὴν ἑξῆς ἐξήγησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ. Ἔχομεν χρέη τῶν πόλεων, ἕνεκα τῆς ὑδρεύσεως, τοῦ φωτισμοῦ, τῆς ῥυμοτομίας συνήθως. Πάντα ταῦτα θὰ βαρύνωσι μόνον τὰς πόλεις;

§507ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Αὐταὶ ὠφελήθησαν.

§508Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Φρονεῖτε ὅτι εἶναι δυνατὸν πόλεις τινὲς νὰ ζήσωσι τοιουτοτρόπως;

§509ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Θέλετε ὅμως νὰ ἐπιβαρυνθῶσι χωρία ἀποτελοῦντα ἰδίαν κοινότητα, νὰ ἐξυπηρετήσωσι χρέη τῆς πόλεως, ἐξ ὧν οὐδὲν ὠφελήθησαν, διότι κατηναλώθησαν ταῦτα διὰ τὰς πόλεις;

§510Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Ἐκ τῶν πολλῶν φωτεινῶν σημείων τοῦ νομοσχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν κατάργησιν τῶν ὀφειλῶν τῶν δήμων τῶν ἀπέναντι τοῦ Δημοσίου ὑφισταμένων διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν καὶ τὴν Ἀστυνομίαν. Προκειμένου νὰ καταρτισθῶσι νέοι δῆμοι, πρώτη φροντὶς τοῦ νομοθέτου πρέπει νὰ εἶναι ἡ εὐδοκίμησις τῶν δήμων εἰς τὸ οἰκονομικὸν μέρος. Διὰ τοῦτο καὶ ἐν ἄρθρῳ 14 παρ’ ὅλην τὴν ἐναντίαν γνώμην τῶν συναδέλφων ἐπροικοδοτήσαμεν τοὺς δήμους διὰ τῶν εἰς τὸ Δημόσιον ἀνηκόντων ἐθνικῶν λιβαδίων. Ἡ ἰδέα, Κύριοι, τῆς προικοδοτήσεως τῶν δήμων εἶναι παλαιά, ἄρχεται ἀπὸ τοῦ 1835, ἀπὸ τῶν πρώτων δηλαδὴ νόμων περὶ παραχωρήσεως τῶν ἐθνικῶν γαιῶν, ἀλλὰ δὲν ἐτέθη καλῶς καὶ δὲν ἐπραγματοποιήθη. Ἤδη, προκειμένου νὰ γίνωσι κοινότητες, ἔπρεπε νὰ γίνῃ καὶ μία προικοδότησις αὐτῶν, ἵνα προοδεύσωσιν. Αὐτὴ θὰ εἶναι ἡ δικαιοτέρα ἀξίωσις τῶν κοινοτήτων. Ἡ ὑποχρέωσις τῶν δήμων νὰ πληρώνωσι τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν δὲν ἦτο ὀρθὴ καὶ διὰ τοῦτο κατηργήθη διὰ τοῦ Συντάγματος. Αὐτὴ πρέπει νὰ βαρύνῃ τὸ Δημόσιον. Εἶναι περίστασις ἤδη οὐ μόνον νὰ καταργήσωμεν τὰ λείψανα τοῦ παρελθόντος, τὰ πρὸς τὸ Δημόσιον χρέη, τὰ βαρύνοντα ἤδη τοὺς δήμους, ἀλλὰ καὶ νὰ προικοδοτήσωμεν τὰς κοινότητας, διότι ἄλλως αἱ ἐλπίδες, τὰς ὁποίας στηρίζομεν ἐπ’ αὐτῶν διὰ τὸ μέλλον, δὲν θὰ εἶναι βάσιμοι. Εἶδος προικοδοτήσεως εἶναι καὶ ἡ τῶν ὀφειλῶν των κατάργησις· ἄνευ τούτου αἱ νέαι κοινότητες δὲν θὰ εἶναι βιώσιμοι, ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ τοῦτο μόνον· προτείνω, ἵνα θεωρηθῇ δημοτικὴ πρόσοδος τὸ ⅕ τῶν ἐξ ἐθνικῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν εἰσπράξεων τοῦ Δημοσίου, καὶ τοῦτο διὰ τὰς κοινότητας ἐκείνας, αἵτινες δὲν προικοδοτοῦνται μὲ τὰ πρώην ἐθνικὰ λιβάδια.

§511Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Πάντα νόμον, κύριοι Βουλευταί, κατὰ γενικὸν κανόνα ἀπαράβατον πρέπει νὰ διαπνέῃ ἡ ἔννοια τοῦ δικαίου καὶ ἡ ἔννοια τῆς ἠθικῆς. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου καθιεροῦνται διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ὄχι ἁπλῶς ἀντιτίθενται, ἀλλ’ ἀκριβῶς στραγγαλίζουσι πᾶσαν ἔννοιαν τοῦ δικαίου καὶ πᾶσαν ἔννοιαν τῆς ἠθικῆς.

§512Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀπηλείφθη αὐτό· ἐδήλωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ἀπαλείφεται.

§513Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· αὐτὸ ἀκριβῶς ἀποτελεῖ ἱκανοποίησιν καὶ ἐμοῦ, ἀλλὰ καὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀνεγνώρισαν τὸ λάθος, τὸ ὁποῖον εἶχον διαπράξει διατυπώσαντες τὸ ἄρθρον, ὡς εἶχον διατυπώσει αὐτό. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τῆς διατάξεως ταύτης τοῦ βʹ ἐδαφίου ἐξέχει ἡ ἄλλη διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας ἱδρύεται Δικαστήριον, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνατίθεται τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον νὰ κατανέμῃ κατ’ ἀναλογίαν τὰ χρέη. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω παρὰ τῶν ἁρμοδίων ποῖον χαρακτηρισμὸν δίδουσιν εἰς τὸ ἱδρυόμενον αὐτὸ Δικαστήριον. Εἶναι Δικαστήριον ἔκτακτον, εἶναι τακτικόν, εἶναι διοικητικόν;

§514ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Διοικητικόν.

§515ΕΥΑΓ. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Ἀλλ’ ἀκριβῶς ὁ χαρακτηρισμὸς αὐτοῦ τοῦ Δικαστηρίου ὡς διοικητικοῦ ἀντίκειται εἰς πᾶσαν ἔννοιαν καὶ τοῦ δικαίου καὶ τῆς ἠθικῆς, ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ τοῦ Συντάγματος ἀκόμη.

§516Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Συνᾴδει πρὸς τὸ ἄρθρον 101 τοῦ Συντάγματος.

§517ΕΥΑΓ. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Τοῦτο δὲ λέγων ἐπικαλοῦμαι τὴν ἀντίληψιν ὑμῶν, κύριε εἰσηγητά, τὴν γνώμην ὑμῶν. Νομίζετε ὅτι ἐπιτρέπεται νὰ ἱδρύσητε δι’ ἑνὸς ἄρθρου διοικητικὸν Δικαστήριον, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνατίθεται ἡ ἀπονομὴ δικαιοσύνης ὑπὸ τὴν βαρυτέραν αὐτῆς μορφήν, ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς κατανομῆς χρεῶν! Ποῦ ηὕρετε αὐτὸ τὸ δικαίωμα, ὅπως τὰ καθήκοντα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τὸ Σύνταγμα ἀπονέμει εἰς τὰ τακτικὰ Δικαστήρια, ὑμεῖς διὰ μιᾶς διατάξεως, τὴν ὁποίαν μεταξὺ 180 ἄλλων ἄρθρων παρεμβάλλετε, θέλετε ν’ ἀναθέσητε εἰς Δικαστήρια διοικητικά; Τοῦτο ἀκριβῶς τονίζω· τοῦτο εἴπατέ μοι ἂν συνᾴδει πρὸς τὴν ἔννοιαν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ διαπνέῃ πάντα νόμον, πρὸς τὴν ἔννοιαν τοῦ δικαίου, πρὸς τὴν ἔννοιαν τῆς ἠθικῆς.

§518Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Εὑρίσκετε στοιχεῖα ἀστικῶν διαφορῶν;

§519ΕΥΑΓ. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Καὶ πῶς συγκροτεῖται τὸ Δικαστήριον αὐτό; Συγκροτεῖται ἀπὸ δύο τακτικοὺς δικαστὰς καὶ ἀπὸ ἕνα ταμίαν, καὶ συνεδριάζει ποῦ, παρακαλῶ; Ἐν τῷ καταστήματι τοῦ Πρωτοδοκείου; Καὶ ἐπιτρέπεται ταμίας, ὑπάλληλος διοικητικός, νὰ παρακαθήσῃ ἐπὶ τῆς ἕδρας τοῦ Δικαστηρίου, ἐπὶ τῆς ὁποίας μόνον τακτικοὶ δικασταὶ ἰσόβιοι δικαιοῦνται καὶ ὀφείλουσι νὰ κάθηνται, διὰ νὰ ἀπονέμωσι τὸ δίκαιον;

§520Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Συνεδριάζει ὁ δικηγορικὸς σύλλογος.

§521ΕΥΑΓ. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Εἰς μίαν αἴθουσαν· ὄχι ἐπὶ τῆς ἕδρας. Καὶ πῶς θὰ ἐκδίδῃ αὐτὸ τὸ Δικαστήριον τὴν ἀπόφασιν; Ἐπιτρέπεται εἰς τὰς κοινότητας νὰ ὑποβάλλωσι τὰς προτάσεις καὶ κατὰ τὰς προφορικὰς συζητήσεις; Ἀλλὰ πρὸς Θεοῦ, ὑμεῖς, κ. Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, ὑμεῖς ὁ ἐπόπτης, ὁ φρουρὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν νόμων, ὑμεῖς ἀνέχεσθε νὰ καθιερωθῇ τοιαύτη ἀρχή, ἡ ὁποία καταργεῖ τὴν ἀρχὴν τῆς ἀντιδικίας; Καὶ πῶς θὰ λάβωσι γνῶσιν αἱ ἄλλαι κοινότητες τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα ἑτέρα κοινότης θὰ ὑποβάλῃ;

§522Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Αὐτὸ θὰ διαγραφῇ.

§523ΕΥΑΓ. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Τότε ὀφείλετε νὰ δηλώσητε ὅτι διαγράφετε ὅλον τὸ ἄρθρον, διὰ νὰ μὴ ἀναγκαζώμεθα ν’ ἀγορεύωμεν. (Μεθ’ ὃ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 14). Ἄρθρον 15 (ἀναγινώσκεται).

§524ΠΕΛ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Συντάσσομαι, κύριε Πρόεδρε, πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Θεοδωρίδου. Νομίζω ὅτι, ὡς ἐξευρίσκεται τρόπος, ὅπως ἱκανοποιῆται τὸ Δημόσιον, πρέπει νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος, ἵνα διακανονισθῶσι καὶ τὰ χρέη τῶν δήμων πρὸς ἰδιώτας.

§525Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μίαν τροπολογίαν θ’ ἀναγνώσω μόνον, κύριε Πρόεδρε. Προστίθεται τὸ ἑξῆς ἐδάφιον εἰς τὸ ἄρθρον 15 (ἀναγινώσκει): «Ἀκίνητα κτήματα ἀνήκοντα εἰς καταργούμενον δῆμον καὶ μὴ ὑπαγόμενα εἰς τὴν ἀνωτέρω κατηγορίαν ἀνήκουσι κατὰ συγκυριότητα εἰς τὰς ἀπὸ τοῦ δήμου τούτου ἀποτελεσθησομένας κοινότητας ἢ δήμους καὶ ἐκμισθοῦνται ἐπ’ ὠφελείᾳ τούτων, κατὰ τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 82–84. Τὸ ποσοστὸν τῆς συμμετοχῆς ἑκάστης κοινότητος ἢ δήμου εἰς τὴν ὑπὸ τούτων ἐτησίαν πρόσοδον ὁρίζονται δι’ ἀποφάσεως τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ, μετὰ γνωμοδότησιν τοῦ ἁρμοδίου εἰρηνοδίκου, οἰκονομικοῦ ἐφόρου καὶ ταμίου. Χρηματικὰ κεφάλαια καὶ ἀπαιτήσεις τῶν δήμων κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τούτου ὑπάρχουσαι κατανέμονται εἰς τὰς ἐκ τούτων ἀποτελεσθησομένας κοινότητας καὶ δήμους, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 14». Τοιουτοτρόπως κανονίζεται ἡ συνιδιοκτησία τῶν ἀκινήτων καὶ συγχρόνως καὶ ἡ διανομὴ τῆς κινητῆς περιουσίας. (Μεθ’ ὃ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 15).

§526ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 16 (ἀναγινώσκεται).

§527Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Μίαν γενικὴν παρατήρησιν ἔχω. Ἐπεθύμουν εἰς τὰς ἐκλογὰς νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὰς κοινότητας, αἱ ὁποῖαι ἀποσπῶνται ἀπὸ τῶν πρωτευουσῶν τῶν δήμων. Θὰ ἐπεθύμουν δηλαδὴ νὰ εὑρεθῇ τρόπος κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, οὕτως ὥστε νὰ εἶναι καὶ ἀντιπρόσωποι τῶν μικρῶν χωρίων εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ ὄχι μόνον ἡ πρωτεύουσα τοῦ δήμου, ἥτις εὑρίσκεται εἰς διαρκῆ πάντοτε ἀντιζηλίαν μὲ τὰ χωρία.

§528Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Εἶναι ἀδύνατον.

§529Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ὄχι ἀδύνατον, δύσκολον εἶναι. Ἐδῶ ἔχομεν δίκας τοῦ Κακοσάλεσι π. χ., καὶ ἐβλέπετε τὸ ⅓, τὰ ⅔ τῆς κοινότητος εἰς τὸν συμβολαιογράφον νὰ κάμωσι πληρεξούσια, καὶ ἀντὶ ἑνὸς δὲν δυνάμεθα νὰ βάλωμεν τέσσαρας νὰ ἐκπροσωπήσωσι διὰ τοῦ πληρεξουσίου τὰς δίκας τῶν ἐκλογῶν καὶ νὰ ἐξασφαλίσωμεν καὶ τὰ συμφέροντα τῶν μικρῶν χωρίων; Διατί μόνον τὴν πρωτεύουσαν, ἡ ὁποία οὐδὲν ἔχει κοινὸν συμφέρον; Διὰ τῆς διαιρέσεως τοῦ δήμου εἰς χωρία πιθανὸν νὰ ἐπέλθωσι καὶ ἀντίθετα συμφέροντα, οὕτως ὥστε νὰ μὴ ἀντιπροσωπευθῶσι τὰ μικρὰ χωρία.

§530Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ κοινότης νὰ ὑποστηρίξῃ τὰ ἴδια αὐτῆς δικαιώματα.

§531Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Διὰ νὰ μὴ δημιουργηθῶσι πάντα ταῦτα τὰ ζητήματα, δύναται ἡ ἐκπροσώπησις νὰ γίνῃ ἀρχικῶς.

§532Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Πλέον τῶν 60 δήμων ἔχουσι διπλᾶς πρωτευούσας. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ὁρίσητε μίαν τῶν δύο πρωτευουσῶν, τὴν μὲν θερινήν, τὴν δὲ χειμερινήν.

§533Α. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Ὑπάρχει καὶ ἓν ἄλλο εἶδος ἀγωγῆς. Τυγχάνει πολλάκις ἡ δημοτικὴ Ἀρχὴ νὰ μὴ θέλῃ νὰ κοινοποιήσῃ τὴν ἀγωγήν· δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ ἐπέλθῃ τὸ δικαίωμα αὐτὸ ἀπὸ πάντα πολίτην; Αὐτὴν τὴν ἔχει καὶ ἡ Γαλλικὴ νομοθεσία· εἶναι ἡ λεγομένη actio popularis.

§534Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν πρόκειται περὶ δημοτικῶν ἀγωγῶν.

§535Α. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Ὄχι· νὰ δύναται νὰ κινήσῃ ἀγωγὴν καὶ πᾶς δημότης, ἐὰν τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον δὲν θέλῃ. Εἶναι αἱ λεγόμεναι δημοτικαὶ ἀγωγαί. Διατί τὰς καταργοῦμεν;

§536ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὑπάρχει εἰς ἄλλο ἄρθρον.

§537Α. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Τότε λάβετε αὐτὸ ὑπ’ ὄψιν.

§538ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 16 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 16–18). Ἄρθρον 19 (ἀναγινώσκεται).

§539Α. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Τὸ ἄρθρον 19 λέγει ὅτι «αἱ ἐν ταῖς κοινοτικαῖς περιφερείαις καλλιεργήσιμοι γαῖαι καὶ οἱ βοσκήσιμοι τόποι τῆς κοινότητος διατίθενται εἰς τοὺς δημότας κατὰ τριετεῖς περιόδους πρὸς καλλιέργειαν κλπ.». Ἐὰν ἡ περιουσία αὐτῶν διατεθῇ δωρεὰν ὑπὲρ τῶν δημοτῶν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οὐδὲν ἔσοδον θ’ ἀπομείνῃ, διὰ νὰ πληρωθῶσι τόσον ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος, ὁ ὁποῖος λέγεται ὅτι εἶναι ἄμισθος, ἀλλὰ θὰ λαμβάνῃ 800 ἢ 1000 δραχ., ὅσον καὶ οἱ διάφοροι γραμματεῖς. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι ἀντὶ τούτου πρέπει νὰ κανονίζωνται ἀνὰ πενταετίαν αἱ καλλιεργήσιμοι γαῖαι. Μόνον αὐτὴν τὴν τροποποίησιν ἔχω νὰ ὑποβάλω καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν.

§540Ι. ΧΡΥΣΟΒΕΛΟΝΗΣ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι τὰ δάση ὄχι μόνον εἶναι πλουτοπαραγωγικά, ὄχι μόνον δίδουσι ζωὴν καὶ ἐργασίαν εἰς πολὺν κόσμον καὶ ἰδίως εἰς τὰ ὀρεινὰ μέρη, ἀλλὰ συντείνουσι καὶ εἰς τὴν ἐξημέρωσιν τῶν ἀνθρώπων τῶν ἀγαπώντων αὐτά. Εἶναι λοιπὸν ἀπαραίτητον νὰ κατορθώσωμεν, ὥστε ἐν Ἑλλάδι ν’ ἀγαπηθῶσι τὰ δάση ὅπως ἀγαπῶνται εἰς ὅλον τὸν πεπολιτισμένον κόσμον. Ὁ σπουδαιότερος ἐχθρὸς τοῦ δάσους ἐν Ἑλλάδι εἶναι ἀκριβῶς ὁ χωρικὸς καὶ ἰδίως ὁ ὀρεινός, ὁ ὁποῖος, διὰ νὰ θρέψῃ ὀλίγας αἶγας ἢ διὰ νὰ καλλιεργήσῃ ὀλίγα γεώμηλα, ἀποφασίζει νὰ καταστρέψῃ ἓν ὡραῖον δάσος. Τοῦτο δὲ προέρχεται κυρίως ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι μεταξὺ κοινοτήτων καὶ Δημοσίου ὑπάρχει διαρκὴς ἀμφισβήτησις περὶ τῆς κυριότητος τῶν δασῶν. Εἶναι παρατηρημένον ὅτι εἰς πάσας τὰς κοινότητας, ὅπου τὰ δάση ἀνήκουσιν εἰς αὐτάς, τὰ δάση ἀκμάζουσιν. Ἐὰν ἔλθητε ἐπὶ τοῦ Πηλίου μας, τὸ ὁποῖον ἔχει δάση, θὰ ἴδητε ὅτι ἀκριβῶς εἰς ἐκεῖνα τὰ μέρη, ὅπου τὰ δάση εἶναι κοινοτικά, καὶ τὰ πλεῖστα εἶναι κοινοτικά, ἐκεῖ τὰ δάση ἀκμάζουσιν, ἰδίως δέ, ὅσον περισσότερα εἶναι ἡ ἀνάγκη καὶ ὁ σύνδεσμος τῶν κατοίκων πρὸς τὸ δάσος, τόσον περισσότερον ἡ ἀγάπη καὶ ἡ περιποίησις πρὸς τὸ δάσος αὐξάνει καὶ ἡ ἀνάπτυξις αὐτοῦ ἀκμάζει. Δι’ αὐτὸ φρονῶ ὅτι ἀσχέτως πρὸς τὰ δικαιώματα τὰ κεκτημένα τῶν χωρίων, ἀσχέτως πρὸς τὸ ἂν τὰ δάση εἶναι τοῦ Δημοσίου ἢ τῶν κοινοτήτων, φρονῶ, λέγω, ὅτι, ἐὰν δώσωμεν τὴν διαχείρισιν καὶ φύλαξιν τῶν δασῶν εἰς τὴν κοινότητα, ὅπως θέλει καταρτισθῆ αὕτη διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν περὶ κοινοτήτων νομοσχεδίου, θέσωμεν δὲ συγχρόνως τὴν διαχείρισιν ταύτην ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τοῦ τμήματος τῶν δασῶν, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι καὶ ἡ φύλαξις τῶν δασῶν θὰ γίνηται καλλιτέρα καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου θὰ ἐξυπηρετηθῶσι καλλίτερον, διότι δὲν ἐννοῶ νὰ στερηθῇ τὸ Δημόσιον τοῦ φορολογικοῦ δικαιώματος ἐπὶ τῶν δασῶν τοῦ ποσοστοῦ, τὸ ὁποῖον λαμβάνει σήμερον, δὲν ἐννοῶ νὰ στερηθῇ τῶν δικαιωμάτων αὐτοῦ, ἐὰν ἔχῃ τοιαῦτα, οὔτε νὰ δημιουργήσωμεν ἤδη νέα ὑπὲρ τῶν κοινοτήτων δικαιώματα, ἀλλὰ μόνον νὰ καταστήσωμεν τὴν κοινότητα φύλακα τῶν δασῶν τῆς περιφερείας της δικαιουμένην νὰ ἐπιβάλλῃ πρόσθετόν τινα μικρὸν δασικὸν φόρον. Οὕτω θὰ ἴδητε ὅτι καὶ αἱ εἰσπράξεις τοῦ Δημοσίου ἐκ τῶν δασικῶν προϊόντων θ’ αὐξήσωσιν, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου δίδομεν εἰς τὴν κοινότητα κἂν ἔσοδον πρόσθετον παρέχοντες εἰς αὐτὴν ἓν πολλοστημόριον τοῦ δημοσίου φόρου, εἰς τρόπον ὥστε καὶ αὐτὴ νὰ ἔχῃ προσόδους καὶ νὰ ἔχῃ ἄμεσον ἐνδιαφέρον νὰ προστατεύῃ καὶ φυλάσσῃ τὰ δάση. Φρονῶ ὅτι τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου δὲν θὰ μειωθῶσι καὶ θὰ δοθῇ εἷς πόρος εἰς τὰς κοινότητας, ἰδίως δὲ εἰς τὰς ὀρεινάς, αἵτινες δὲν ἔχουσιν ἄλλους πόρους, διαχειριζόμενοι δὲ τὰ δάση καταλλήλως καὶ φυλάττοντες ταῦτα αὐστηρότερον παρέχομεν συγχρόνως καὶ ἐργασίαν εἰς τοὺς κατοίκους τῶν ὀρεινῶν χωρίων. Ἡ τροποποίησις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἀξία νὰ τύχῃ τῆς προσοχῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ εἰσηγητοῦ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ φρονῶ ὅτι συμβουλευόμενος καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ τμήματος τῶν δασῶν θὰ ἴδῃ ὅτι πράγματι δυνάμεθα διὰ τῆς τροποποιήσεως ταύτης νὰ σώσωμεν τὰ δάση μας.

§541Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Ἡ παραχώρησις τῶν ἐθνικῶν βοσκησίμων γαιῶν, ἡ ὁποία γίνεται διὰ τοῦ ἄρθρου 12, δὲν ἀφορᾷ μόνον βοσκησίμους γαίας, διότι βοσκήσιμος γῆ εἶναι καὶ πᾶσα καλλιεργήσιμος γῆ, σειρὰ δὲ ἄρθρων, ἀπὸ τοῦ 15 ἕως 17, ὁρίζει τὸν τρόπον τῆς διαθέσεως τῶν γαιῶν αὐτῶν. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου δύναταί τις νὰ δίδῃ τὸν ἑξῆς κίνδυνον, κίνδυνον κοινωνικόν, κίνδυνον οἰκονομικόν, ἤτοι τὸ νὰ μείνωσιν αἱ γαῖαι, διὰ τῶν ὁποίων προικοδοτοῦνται αἱ κοινότητες, αἰωνίως ὑπὸ τὴν ἐπικαρπίαν τὴν κοινοτικήν, καὶ νὰ μὴ δύνανται νὰ παραχωρηθῶσιν εἰς ἰδιωτικὴν κτῆσιν. Γινομένων δηλαδὴ τῶν γαιῶν αὐτῶν κοινοτικῶν ἆρά γε αἱ κοινότητες πρέπει νὰ τὰς ἔχωσι διηνεκῶς εἰς τὴν χρῆσιν αὐτῶν; Ἴσως θὰ μοὶ εἴπητε ὅτι ὑπάρχει τὸ ἄρθρον 128, διὰ τοῦ ὁποίου ὁρίζεται ὅτι, ἂν ἀναγνωρισθῇ κοινοτικὴ ἀνάγκη, ἢ ὠφέλεια τοῦ δήμου ἢ τῆς κοινότητος ἢ τῶν κατοίκων αὐτῶν, ἐπιτρέπεται ἡ ἐκποίησις ἢ ἀνταλλαγὴ ἢ δόσις τῶν γαιῶν εἰς ἐμφύτευσιν, ἀλλ’ ὁ πολὺς λόγος, ὁ ὁποῖος γίνεται εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ περὶ τῆς χρήσεως καὶ ἐν παρόδῳ μόνον περὶ τῆς διαθέσεως τῶν γαιῶν, δύναται ν’ ἀγάγῃ εἰς τὸ νὰ δίδῃ τις ἐκεῖνον τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον ἔφερεν ἄλλοτε ὁ τρόπος τῆς διαθέσεως, μήπως κινδυνεύομεν δηλαδὴ τὰς πρώην ἐθνικὰς γαίας νὰ κάμωμεν εἶδος mainmorte. Χωρὶς νὰ ἐπεμβῶ διόλου εἰς τὸν τρόπον τῆς διαθέσεως ἔχω τὴν ἑξῆς προσθήκην νὰ κάμω, νὰ διασαφηνισθῇ ὅτι αἱ κοινότητες τὰς γαίας αὐτὰς, ὑποχρεοῦνται νὰ διαθέτωσιν ὡς διατίθενται αἱ γαῖαι αἱ ἐθνικαί, ὑπαρχόντων ἀγοραστῶν.

§542ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν νομίζετε ὅτι ἀρκεῖ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 128; Ἐγὼ τοὐναντίον ἐνόμιζον ὅτι ἴσως εἶναι ἀναγκαῖαι ἐγγυήσεις τινές, ὅπως μὴ εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε διανεμηθῶσιν αἱ γαῖαι αὗται ὑπὸ τῶν κοινοτήτων εἰς τοὺς κατοίκους. Ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπεν ἡ Βουλὴ νὰ φροντίσῃ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν περιουσίαν ταύτην, τὴν ὁποίαν τὸ Δημόσιον παραχωρεῖ εἰς τὰς κοινότητας φοβούμενος μήπως αἱ γαῖαι αὗται διατεθῶσιν εἰς τοὺς κατοίκους ἢ μᾶλλον μήπως, ὅταν θελήσῃ μία κοινότης νὰ χρησιμοποιήσῃ τὰς γαίας της, δὲν εὕρῃ οὐδ’ ἴχνος γαιῶν τοιούτων.

§543Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Ἡ ἄποψις αὐτὴ εἶναι μία, ἀλλ’ ὄχι καὶ τόσον σκιερά, τὸ νὰ μεταβληθῶσι δηλαδὴ τὰ κοινοτικὰ λιβάδια εἰς προσοδοφόρους ἰδιωτικὰς κτήσεις· ἡ ἄλλη ἄποψις, ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἐξήτασα τὸ ζήτημα, ἐνέχει, κατ’ ἐμέ, τὸν κίνδυνον. Ὑποθέσατε ὅτι αἱ κοινότητες εὑρίσκουσι πολὺ ὠφελιμώτερον νὰ ἔχωσι μίαν πρόσοδον ἐκ τῶν λιβαδίων καὶ παραχωροῦσι τὴν χρῆσιν αὐτῶν εἰς τοὺς κατοίκους, καὶ ὄχι μόνον εἰς τοὺς κατοίκους τῆς κοινότητος, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλους ξένους, ἔξω τῆς κοινότητος εὑρισκομένους, ἀποφεύγουσαι πᾶσαν ἱκανοποίησιν τῆς γεωργίας. Δὲν βλέπω δὲ διατί ἡ νέκρωσις αὐτὴ διὰ τὰς γαίας αὐτάς, αἱ ὁποῖαι, σημειώσατε, θὰ εἶναι ἤδη ἄπειροι, καθόσον ἀπέραντοι ἐκτάσεις γαιῶν δύνανται νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτὴν τῶν κοινοτικῶν λιβαδίων, δημιουργουμένης, ὡς εἶπον, νέας mainmorte, τοῦ εἴδους δηλαδὴ αὐτοῦ τῆς παγιώσεως τῆς μεσαιωνικῆς. Ἰδοὺ κατ’ ἐμὲ ὁ οἰκονομικὸς κίνδυνος.

§544Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ἂν καὶ ἀναγνωρίζω ὅτι τὸ ζήτημα τῶν δασῶν καὶ τῆς προικοδοτήσεως τῶν κοινοτήτων διὰ τῶν δασῶν χρήζει μελέτης διὰ τὴν διατύπωσιν ἰδίως τοῦ πράγματος, ἐπειδὴ δὲν εἶναι δυνατὸν πάντα τὰ δάση νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἐπιτηδείων πρὸς προικοδότησιν, ἐν τούτοις τόσον μὲ θέλγει ἡ ἰδέα, ὑπὲρ ἧς καὶ πρό τινων μηνῶν ἐνταῦθα ἠγωνίσθην, ὥστε κηρύσσομαι καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς τροπολογίας τῶν κυρίων Μπουφίδου καὶ Χρυσοβελόνη καὶ προσυπογράφω καὶ ὑποστηρίζω καὶ ἐγὼ ταύτην.

§545Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἀποδεχθῶσι τὴν τροπολογίαν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας κ. Θεοδωρίδου, καίπερ εὐεργετικὴν ἀπολύτως ὑπὲρ τῶν κατοίκων, διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους· ὅτε συνετάχθησαν τὰ ἄρθρα ταῦτα, τὰ ὁποῖα δὲν διστάζω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ὀφείλονται κατὰ πολὺ εἰς τὴν ἰδικήν μου πρωτοβουλίαν, ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ἡ κατάστασις καὶ ἡ ἀνάγκη τῶν κατοίκων. Ἐὰν γίνωσι δεκταὶ αἱ τροπολογίαι τοῦ κ. Θεοδωρίδου καὶ ἀφεθῇ ἐλευθερία εἰς τὰς κοινότητας, ὅπως ἀμέσως διαθέσωσι τὰς γαίας ὑπὲρ τῶν κατοίκων, θὰ ἔχωμεν ὡς ἀποτέλεσμα ν’ αὐξηθῶσιν αἱ περιουσίαι τῶν ἤδη κατόχων γαιῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς θέσιν νὰ δίδωσι καθ’ οἱονδήποτε τρόπον τὸ τίμημα, ἐνῷ σκέψις ἡμῶν εἶναι ν’ ἀποκαταστήσωμεν βαθμηδὸν τοὺς ἀκτήμονας δημότας τῶν περιφερειῶν ἐκείνων καὶ οὐχὶ τοὺς νῦν κτηματίας. Διὰ τοῦτο ἐτέθη ἡ διάταξις νὰ δίδωνται εἰς μίσθωσιν αἱ γαῖαι ἐκεῖναι, προτιμωμένων πάντοτε τῶν ἀκτημόνων κατοίκων, καὶ κατόπιν Βασιλικοῦ Διατάγματος θὰ δύναται νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἐκποίησις τῶν γαιῶν.

§546ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δύναται νὰ ληφθῇ ἡ ἐγγύησις ἐν αὐτῷ τῷ ἄρθρῳ, νὰ τεθῇ προθεσμία, πέρα τῆς ὁποίας θὰ δύναται νὰ γίνῃ ἡ ἐκποίησις.

§547Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αὐτὸ δύναται νὰ γίνῃ εἰς τὸ ἄρθρον 128, καὶ ἔχω ἑτοιμάσει πρὸς τοῦτο καὶ τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν, διὰ νὰ λείψῃ πᾶσα ἀνησυχία, ἀνακοινῶ (ἀναγινώσκει)· «ἡ ἐκποίησις ἢ ἀνταλλαγὴ ἀκινήτων κτημάτων ἀνηκόντων εἰς δήμους ἢ κοινότητας, ὡς καὶ ἡ ἐπὶ τούτων σύστασις ἐμφυτεύσεως ἢ ἐπιφανείας, ἐπιτρέπεται μόνον ἐπὶ προφανεῖ ὠφελείᾳ τοῦ δήμου ἢ τῆς κοινότητος ἢ τῶν κατοίκων αὐτῶν, βεβαιουμένῃ ἐν ἀποφάσει τοῦ δημοτικοῦ ἢ κοινοτικοῦ συμβουλίου, λαμβανομένῃ διὰ πλειονοψηφίας τῶν ⅔ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν μελῶν αὐτοῦ καὶ μετὰ γνωμοδότησιν τεχνικὴν καὶ ἐκτιμητικὴν τριῶν πραγματογνωμόνων, ὁριζομένων ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου νομάρχου ἐκ τῶν ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ νομοῦ δημοσίων ὑπαλλήλων».

§548Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ εἶχεν ἀποφασίσει.

§549ΙΩΑΝΝ. ΚΟΥΡΚΟΥΜΕΛΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι δικαίωμα ἐπὶ τῶν κοινοτικῶν περιουσιῶν, ἡ ἐπιτροπὴ μεταχειρίζεται τρεῖς διαφόρους ἐκφράσεις εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν καὶ τὸ κείμενον τοῦ νόμου.

§550ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὑπάρχουσιν εἰδικαὶ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι θὰ προστεθῶσιν.

§551Γ. ΤΣΑΞΙΡΗΣ. Δύο λέξεις ἔχω νὰ εἴπω, διὰ νὰ ὑποστηρίξω τὴν πρότασιν τοῦ κ. Χρυσοβελόνη, διότι πλὴν τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους τόσον λαμπρῶς σᾶς ἀνέπτυξεν ὁ κ. συνάδελφος, θ’ ἀρθῶσι καὶ ἄλλα ἄτοπα, τὰ ὁποῖα κρατοῦσιν ἐν Θεσσαλίᾳ. Ἐκεῖ ἡ ἔκδοσις τῶν ἀδειῶν ἕνεκα τῆς διχογνωμίας, ἡ ὁποία κρατεῖ περὶ τῆς κυριότητος τῶν δασῶν, εἶναι δυσχερεστάτη. Διὰ τῆς ὑποβαλλομένης τροπολογίας καθίσταται αὕτη εὐχερεστάτη, διότι ὁρίζεται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ποῖον θὰ εἶναι τὸ ὑλοτομήσιμον μέρος. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ μέρους θὰ ἔχῃ τὸ Κράτος τὸ δικαίωμα νὰ εἰσπράττῃ πάντα τὰ δικαιώματά του, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι αἱ ἄδειαι θὰ ἐκδίδωνται ὑπὸ τῆς κοινότητος. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 19).

§552ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 20 (ἀναγινώσκεται).

§553Ι. ΚΟΥΡΚΟΥΜΕΛΗΣ. Δὲν ἠξεύρω ἂν ὑπάρχει λάθος γραφικόν. Διὰ τοῦ νόμου ΨΕʹ τὰ μέλη τῆς κοινότητος εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ βόσκωσιν 150 μικρὰ ζῷα καὶ 30 μεγάλα. Ἐδῶ περιορίζεται τὸ δικαίωμα αὐτό.

§554Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διότι γνωρίζομεν ἐκ πείρας ὅτι εἶναι δικαίωμα ἰδανικὸν ὑπὲρ τῶν πολλῶν καὶ πραγματικὸν ὑπὲρ τῶν ὀλιγίστων προνομιούχων.

§555Α. ΒΑΒΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω νὰ κάμω τὰς ἑξῆς παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 20. Εἰς τὸ πρῶτον ἐδάφιον γράφεται· «Ἕκαστος δημότης δικαιοῦται...». Διὰ τῆς φράσεως «ἕκαστος δημότης» ἐννοῶ πάντα κάτοικον, καὶ ὅταν τοῦτο ἔχωμεν ὡς δεδομένον, ἤτοι ὅτι ἕκαστος κάτοικος εἶναι καὶ δημότης, τότε θὰ συμβῇ τὸ ἄτοπον, ὥστε ἑκάστη οἰκογένεια ἀποτελουμένη ἐκ 5 προσώπων θὰ δύναται νὰ βόσκῃ 150 πρόβατα.

§556ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Θὰ γίνῃ διάκρισις.

§557Α. ΒΑΒΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπίσης εὑρίσκω τὸ ποσὸν τῶν μικρῶν ζῴων ὑπερβολικόν, καὶ προτείνω νὰ περιορισθῇ εἰς 75, ἐπιπροστιθεμένων καὶ 25 δι’ ἕκαστον ἐπιπλέον ἐνήλικον ἄγαμον ἢ ἔγγαμον τέκνον τῆς οἰκογενείας. Ἂν ὁρίσωμεν τὸ ποσὸν μόνον εἰς 100, καὶ συμβῇ, ὥστε νὰ ἔχωμεν 3 καὶ 4 καὶ 5 ἐγγάμους ἐν τῇ αὐτῇ οἰκογενείᾳ, τότε ἢ θ’ ἀναγκάσωμεν αὐτοὺς νὰ χωρίσωσι καὶ ἀποτελέσωσιν ἰδιαιτέρας οἰκογενείας, πρᾶγμα ὅπερ δὲν συνιστᾷ τὸν νομοθέτην, ἢ θὰ τοὺς ἀναγκάσωμεν ἀδίκως νὰ ὑποβάλλωνται εἰς δαπάνας οὐχ ὀλίγας. Θὰ συμβῇ δὲ καὶ τὸ ἑξῆς ἐκ τῆς ἐν γένει διατυπώσεως τοῦ ἐδαφίου τούτου. Ἐπειδὴ δὲν καθορίζεται ὡρισμένως τὸ ποσὸν τῶν ζῴων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ δημότης, διὰ νὰ δύναται νὰ προσλαμβάνῃ ξένον ποιμένα, θὰ συμβῇ, ὥστε ὁ ἔχων 5 ζῷα νὰ προσλαμβάνῃ ποιμένα ξένον, ὥστε κατὰ τὸν νόμον δικαιοῦται νὰ βόσκῃ 50 πρόβατα ἰδικά του.

§558Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Λέγει «ἀνὰ 100».

§559Α. ΒΑΒΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν ἔχῃ ὀλιγώτερα, δὲν δικαιοῦται νὰ προσλάβῃ ξένον ποιμένα; Τοῦτο δὲν διασαφηνίζεται ἐκ τῆς διατυπώσεως τοῦ ἄρθρου, καὶ διὰ τοῦτο προτείνω τὴν διόρθωσιν, ὡς προεῖπον. Ἐγὼ τὸ διασαφηνίζω κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπον· «διατηρεῖ διὰ τὴν φύλαξιν τῶν μικρῶν ζῴων του, ἐφ’ ὅσον ἔχει πλείονα τῶν 200, ἕνα ποιμένα ἀνὰ 200 ζῷα, δικαιούμενον ὅπως βόσκῃ κλπ.», ἀλλ’ ὡς ἔχει, διότι, ὡς εἶπον προηγουμένως, ὁ ἔχων 5 μικρὰ ζῷα δύναται κατὰ τὴν ὑπάρχουσαν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου νὰ προσλάβῃ ἕνα ποιμένα.

§560Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὴ εἶναι κακὴ διατύπωσις, διότι τὸ ζήτημα εἶναι, ἂν ἔχει δικαίωμα.

§561Α. ΒΑΒΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔπειτα τὸν ἀριθμὸν τῶν ἑξήκοντα ζῴων θεωρῶ μέγαν, διὰ τοῦτο καὶ προτείνω νὰ περιορισθῇ, ἂν εἶναι δυνατόν, εἰς 40. Μετὰ τὴν ἑρμηνείαν, τὴν ὁποίαν δίδω εἰς τὴν λέξιν «δημότης» τοῦ πρώτου ἐδαφίου, θεωρῶ ὅτι οὐδεμίαν ἔχει θέσιν ἡ τετάρτη παράγραφος, ἡ ὁποία λέγει· «πρὸς τοὺς δημότας διὰ τὴν ἐνάσκησιν τῶν δικαιωμάτων καλλιεργείας καὶ βοσκῆς ἐξομοιοῦνται αἱ χῆραι τῶν δημοτῶν ὡς καὶ τὰ ὀρφανὰ πατρὸς καὶ μητρὸς ἀνήλικα τέκνα δημοτῶν ἀποτελοῦντα μίαν οἰκογένειαν, ἐφ’ ὅσον καὶ ἐν ὅσῳ διατελοῦσιν ἐν ἐνηλικότητι», διότι ἑκάστη οἰκογένεια, ἂν δύναται νὰ βόσκῃ ὅσα πρόβατα ἔχει δικαίωμα ἐκ τοῦ πρώτου ἐδαφίου, εἶναι περιττὸν νὰ γίνεται λόγος περὶ τῶν δικαιωμάτων τῶν χηρῶν καὶ ἀνηλίκων. Ἐπίσης τὴν τελευταίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω ὡς πρὸς τὸ ἐδάφιον πέμπτον, τὸ ὁποῖον λέγει· «Ἐν ταῖς κοινότησι τῆς Θεσσαλίας εἰδικῶς ὁρίζεται ὅτι τοῦ δικαιώματος τῆς ἐν τοῖς κοινοτικοῖς λιβαδίοις βοσκῆς καὶ τῆς ἐν κοινοτικαῖς γαίαις καλλιεργείας, κατὰ τὰ ἀνωτέρω, δὲν ἀπολαύουσι πάντες οἱ δημόται κ. λ.π.». Ἡ φράσις «δὲν ἀπολαύουσι πάντες οἱ δημόται, ἀλλὰ μόνον ἐκεῖνος, ὅστις...» δέον ν’ ἀντικατασταθῇ διὰ τῆς φράσεως «δὲν ἀπολαύουσι πᾶσαι αἱ οἰκογένειαι, ἀλλὰ μόνον ἐκεῖναι, ὧν ὁ ἀρχηγὸς ἢ ἡ τούτου σύζυγος ἐγεννήθη παρὰ γονέων κλπ.».

§562Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Πρέπει νὰ διαγραφῇ ὁλόκληρος ἡ παράγραφος αὐτή. Ἢ θὰ ὑπάρχῃ χωρίον ὁλόκληρον ἢ δὲν θὰ ὑπάρχῃ κανείς. Οὐδένα λόγον ἔχει ἡ διάταξις.

§563Α. ΒΑΒΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εὑρίσκεται ἐν τῷ χωρίῳ ἐπὶ παραδείγματι μία οἰκογένεια, ἡ ὁποία εἶχε τὸ ἀτύχημα νὰ μὴ ἔχῃ ἄρρεν τέκνον καὶ ἔχει ἓν θῆλυ καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ πατὴρ θέλει νὰ εἰσαγάγῃ ἐν τῇ οἰκογενείᾳ του τὸν γαμβρόν, ἤτοι νὰ βάλῃ ἐσώγαμβρον, ἀλλά, ἐπειδὴ κατὰ τὸν νόμον ὁ γαμβρὸς οὗτος δὲν θὰ δικαιοῦται νὰ βόσκῃ τὰ πρόβατά του καὶ τὰ ζῷά του ἐν γένει ἐν τῇ κοινοτικῇ περιφερείᾳ τῆς νέας κατοικίας του, φυσικὰ δὲν θ’ ἀποδεχθῇ ἓν τοιοῦτον συνοικέσιον, ἐπὶ προφανεῖ ζημίᾳ τῆς τε οἰκογενείας τῆς κόρης καὶ τῆς Πολιτείας ἐν γένει.

§564Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Γίνεται δημότης αὐτός, ἅμα νυμφευθῇ ἐκεῖ.

§565Α. ΒΑΒΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονῶ ὅτι δὲν γίνεται· ἐφ’ ὅσον τίθεται διάταξις ἐν τῷ νόμῳ ὅτι «δὲν ἀπολαύουσι πάντες οἱ δημόται, ἀλλὰ μόνον ἐκεῖνος, ὅστις ἐγεννήθη παρὰ γονέων καταγομένων ἐκ τοῦ χωρίου» φυσικὰ ἀπαγορεύεται ἡ κατ’ ἄλλον τρόπον ἀπόκτησις τῆς δημοτικότητος. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ κάμω, καὶ ἐλπίζω ὅτι ἥ τε Βουλὴ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλει τὰς λάβει ὑπ’ ὄψιν.

§566Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δύο λέξεις. Ἡ τελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου τούτου πρέπει νὰ διαγραφῇ ἐντελῶς. Οὐδένα ἔχει σκοπόν. Δὲν ἠξεύρω ὑμεῖς τί θέλετε διὰ τὴν Θεσσαλίαν, ἀλλὰ διὰ τὴν ἐπαρχίαν μου εἶναι ἐντελῶς καταστρεπτικώτατον, διότι οὐδεὶς ὑπάρχει κάτοικος τοῦ χωρίου ἀποτελουμένου ἀπὸ 1800 κατοίκους, ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ γονέα καταγόμενον ἐξ αὐτοῦ. Προετείνατε τὴν διάταξιν αὐτήν, διότι πιθανὸν εἰς τὰ χωρία σας νὰ εἶναι 5–6 ἰδικοί σας. Λοιπόν, κύριε Ὑπουργέ, εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ διαγραφῇ ἡ διάταξις αὐτή, διότι θὰ φέρῃ καταστροφάς. Εἶναι ἄχρηστον τὸ νομοσχέδιον δι’ ἅπασαν ἐκείνην τὴν ἐπαρχίαν, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι οὐδεὶς ἔχει γονέα, ὁ ὁποῖος νὰ ἐγεννήθη εἰς ἐκεῖνο τὸ χωρίον.

§567ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὡς πρὸς τὴν παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἔχω ν’ ἀπαντήσω ὅτι λαμβάνεται πρόνοια ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διὰ ῥητῆς εἰδικῆς διατάξεως, ἡ ὁποία ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀναγραφῇ, ὅτι «ἡ διάταξις αὕτη δὲν ἐφαρμόζεται εἰς τὰς κοινότητας τοῦ νομοῦ Λαρίσης».

§568Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν προνοεῖ περὶ δημοτῶν. Κατὰ τοὺς νόμους περὶ ἰθαγενείας καὶ τοὺς δημοτικοὺς πᾶς ἰθαγενὴς εἶναι καὶ δημότης καὶ πᾶς δημότης εἶναι καὶ ἰθαγενής, ἀνεξαρτήτως ἡλικίας καὶ γένους. Ἐν τούτοις ἡ παράγραφος τετάρτη λέγει· «πρὸς τοὺς δημότας διὰ τὴν ἐνάσκησιν τῶν δικαιωμάτων καλλιεργείας καὶ βοσκῆς ἐξομοιοῦνται αἱ χῆραι τῶν δημοτῶν ὡς καὶ τὰ ὀρφανὰ κλπ.», ὡσανεὶ αἱ χῆραι καὶ τὰ ὀρφανὰ δὲν εἶναι δημόται, ἢ τοὐλάχιστον ὡσανεὶ διὰ τῆς λέξεως «δημοτῶν» ἐννοοῦμεν τοὺς ἀρχηγοὺς οἰκογενείας. Νομίζω λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ διαγραφῇ ἡ τετάρτη παράγραφος καὶ νὰ μείνῃ ἡ φράσις «ἕκαστος δημότης»· δημότης νὰ ἐννοῆται ὁ δημότης ὁ πραγματικός, εἴτε ἀνὴρ εἶναι εἴτε γυνή.

§569ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἶναι ἕκαστος δημότης ὁ ἔχων τὰ δικαιώματα τὰ ὁρισθησόμενα διὰ τῆς δεῖνα διατάξεως.

§570Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον δὲν προνοεῖ περὶ τούτου σαφῶς. Κατὰ τοὺς παλαιοὺς νόμους πᾶς πολίτης εἶναι καὶ δημότης.

§571ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐσκέφθημεν ὅτι εἷς ἕκαστος ἐγγραφόμενος τὴν τελευταίαν στιγμὴν δημότης νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν μήτε τοῦ ἀπολαύειν.

§572Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Δὲν ὁμιλῶ περὶ αὐτοῦ.

§573ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Λέγει ἐκεῖ ἡ διάταξις, ἡ ὁποία θὰ ὁρίσῃ τὰ δικαιώματα, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλῶ αὐτὴν τὴν στιγμήν· αὐτή, ἐννοεῖται, καθορίζει τὰ πράγματα οὕτως, ὥστε τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου τούτου νὰ λείψῃ, καὶ τὸ ἐδάφιον, περὶ τοῦ ὁποίου ἀναφέρετε ὑμεῖς, εἶναι ἀρκετὰ καλῶς.

§574Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἐγὼ προτείνω νὰ λείψῃ ἡ τετάρτη παράγραφος καὶ νὰ μείνῃ ὅπως ἔχει, «ἕκαστος δημότης», δηλαδὴ ἀνεξαρτήτως γένους ἢ ἡλικίας νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ βόσκῃ ζῷα.

§575ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἰς αὐτὰ ἔχετε δίκαιον.

§576Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἕκαστος οἰκογενειάρχης.

§577Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἄν θέσητε αὐτό, θὰ τὸ πολεμήσω, διότι εἶναι φοβερὸν διὰ τῆς λέξεως «δημότης» νὰ λέγηται οἰκογενειάρχης. Ἐπιμένω εἰς τὴν ἔννοιαν τοῦ δημότου, διότι δυνατὸν νὰ εἶναί τις ἀνήλικος καὶ νὰ κληρονομήσῃ ἀπὸ μίαν θείαν, ἔστω καὶ ἂν εἶναι πέντε καὶ δέκα ἐτῶν.

§578Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πατέρα δὲν θὰ δημιουργήσωμεν ἡμεῖς διὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§579Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Αὐτὸ λέγω καὶ ἐγώ.

§580Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι τὸ «ἕκαστος δημότης» τοῦ πρώτου ἐδαφίου ἐννοεῖ οἰκογένειαν καὶ πρέπει νὰ μεταβληθῇ εἰς «ἑκάστην οἰκογένειαν δημότου νὰ βόσκῃ». Διότι, ἂν ἕκαστος δημότης ἔχῃ τὸ δικαίωμα, ἐπειδὴ μέσος ὅρος μελῶν ἑκάστης οἰκογενείας εἶναι πέντε καὶ 150 δημόται, θὰ ἔχῃ δικαίωμα ἑκάστη οἰκογένεια δημότου νὰ βόσκῃ 5 ἐπὶ 150, ἤτοι 750 μικρὰ ζῷα καὶ δέκα μεγάλα. Δὲν φαίνεται δὲ ὅτι ἠθέλησεν ἡ σύνταξις τοῦ ἄρθρου νὰ δώσῃ τοιαύτην ἔννοιαν, νὰ βόσκῃ ἑκάστη οἰκογένεια 750 μικρὰ ζῷα καὶ 10 μεγάλα. Διὰ τοῦτο εἰς τὸ δʹ. ἐδάφιον ἀναφέρεται ὅτι «πρὸς τοὺς δημότας διὰ τὴν ἐνάσκησιν τῶν δικαιωμάτων καλλιεργείας καὶ βοσκῆς ἐξομοιοῦνται αἱ χῆραι τῶν δημοτῶν ὡς καὶ τὰ ὀρφανὰ πατρὸς καὶ μητρὸς ἀνήλικα τέκνα δημοτῶν ἀποτελοῦντα μίαν οἰκογένειαν, ἐφ’ ὅσον καὶ ὅσα διατελοῦσιν ἐν ἐνηλικότητι».

§581Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ὄχι. Ἐὰν θέλητε νὰ τροποποιήσητε τὴν φράσιν καὶ ἀντὶ «δημότου» νὰ θέσητε «οἰκογένειαν», τοῦτο δὲν θ’ ἀποκρούσω. Ὁ παλαιὸς νόμος ὁμιλεῖ περὶ κατοίκων, δίδει δὲ εἰς ἕκαστον κάτοικον τὸ δικαίωμα νὰ βόσκῃ 150 ζῷα μικρά. Θὰ ἔλθωμεν ἡμεῖς νὰ περιορίσωμεν αὐτὸ τὸ δικαίωμα; Ὑποθέσατε ἕνα οἰκογενειάρχην, ὁ ὁποῖος ἔχει 150 ζῷα· αὐτὸς δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ τὰ βόσκῃ δωρεάν. Ὑποθέσατε ὅτι ἔχει τέκνον, τὸ ὁποῖον κληρονομεῖ ἰδίαν περιουσίαν· αὐτὸ δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ τὰ βόσκῃ;

§582ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἔχει δικαίωμα.

§583Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Οὕτω θέλομεν ἡμεῖς τὸν νόμον.

§584Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἀλλὰ πρωτίστως ἐνδιαφερόμεθα ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι προερχόμεθα ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἀφορᾷ ὁ νόμος αὐτός, καὶ γνωρίζομεν περισσότερον παντὸς ἄλλου τὰς τοπικὰς ἀνάγκας, καὶ δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ μείνῃ ἡ φράσις «ἕκαστος δημότης» καὶ νὰ διαγραφῇ αὐτὴ ἡ παράγραφος.

§585Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Ἐξηγέρθην ὄντως, Κύριοι, διότι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 20, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιτρέπεται ἡ βοσκὴ δωρεὰν 150 μικρῶν ζώων καὶ 10 μεγάλων εὐλόγως, δυνατὸν νὰ εἶναι συμφέρουσα εἰς μέρη, ὅπου κυρίως εἶναι ποιμενικὸς πληθυσμὸς καὶ ἔχουσι βοσκησίμους γαίας. Ἀλλὰ εἰς μέρη, ὅπως εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων καὶ εἰς τὴν Ἀρκαδίαν καὶ εἰς ἄλλα μέρη, ὅπου δὲν εἶναι κυρίως ποιμένες οἱ κάτοικοι οἱ ἀποτελέσοντες τὴν κοινότητα, ἀλλ’ εἶναι κτηματίαι οἱ πλεῖστοι καὶ ἔχουσι βοσκησίμους γαίας καὶ ἔχουσιν εἰσοδήματα μεγάλα ἀπὸ τὴν ἐνοικίασιν τῶν βοσκησίμων γαιῶν, δὲν εἶναι συμφέρουσα. Ὁ συνάδελφος κ. Στράτος μὲ ἡσύχασε καὶ μοὶ εἶπεν ὅτι αὐτὸ ἰσχύει, ὅτι αὐταὶ αἱ περιπτώσεις ἰσχύουσι δυνάμει τοῦ ΚΘʹ νόμου ἐπὶ τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ κτημάτων καὶ ἐπὶ τῶν ἐν Αἰτωλίᾳ καὶ Ἀκαρνανίᾳ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς τοῦτο, διότι παρατηρῶ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 12 ἐν ἐδαφίῳ δʹ νὰ λέγῃ ὅτι «παραχωροῦνται εἰς τὴν κυριότητα καὶ νομὴν ἑκάστης κοινότητος οἱ ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς περιφερείας της περιλαμβανόμενοι ἐθνικοὶ βοσκήσιμοι τόποι, ὡς καθωρίσθησαν τὰ ὅρια ταῦτα κατὰ τὰ πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου ΚΘʹ τῆς 31 Ἰανουαρίου 1864». Ἄρα παραχωροῦνται εἰς τὴν κοινότητα τὴν συνιστωμένην ἤδη. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἀναμιχθῶμεν εἰς τὰ ἰδικά σας ζητήματα, καίτοι εἴμεθα Βουλευταί, ἐν τούτοις ὑποτίθεται ὅτι ἕκαστος Βουλευτής......

§586Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ τῆς περιουσίας τοῦ νόμου ΚΘʹ νὰ εἴπωμεν νὰ βόσκωσιν ὅσοι θέλετε.

§587Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Αὐτὸ νὰ γενικευθῇ, διότι εἰς πολλοὺς δήμους τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων, ἂν ἀποτελῆται μία κοινότης ἀπὸ 50 οἰκογενείας, οἱ 45 εἶναι κτηματίαι, οἱ πέντε εἶναι ποιμένες. Εἰς αὐτοὺς τοὺς πέντε ἂν δώσωμεν αὐτὰ τὰ δικαιώματα, νὰ βόσκωσιν ἕκαστος 150 ζῷα δωρεάν...

§588Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι εἰς τὰ κτήματα τὰ ξένα.

§589Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Τῆς κοινότητος. Ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ τῆς περιπτώσεως αὐτῆς καὶ ἐπιθυμῶ νὰ καθορισθῇ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Οἱ κάτοικοι, φέρ’ εἰπεῖν, τῆς Ζαρούχλας εἶναι πάντες κτηματίαι. Εἶναι 150 οἰκογένειαι καὶ 15 ποιμένες, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι 4,000 ποίμνια. Τί θὰ γίνῃ; Ἐὰν δώσωμεν τὸ δικαίωμα αὐτὸ νὰ βόσκωσι τὰ 150 ζῷα, θὰ καταστρατηγήσωσι τὸν νόμον καὶ θὰ διαμοιράσωσιν εἰς ἄλλα μέλη τῆς κοινότητος νὰ βόσκωσι. Λοιπὸν πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς, ὅτι αἱ κοινότητες ἐν τῷ μέλλοντι εἰς τοὺς ἀπόρους δήμους θὰ γίνωσι πάμπλουτοι, διότι ἐνοικιάζουσιν αὐτὰς τὰς νομὰς εἰς δημοπρασίαν. Ἐὰν θέλητε, εἰδικεύσατε διὰ πάντα τὰ μέρη αὐτὰ τὸ θέλουσιν αἱ κοινότητες, διότι καταγίνονται εἰς τὴν κτηνοτροφίαν, ἀλλὰ διὰ τὰ μέρη, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν εἰσοδήματα, αἱ κοινότητες θὰ καταστραφῶσι, διὰ νὰ ἐνισχύσωμεν τοὺς ὀλίγους βλαχοποιμένας.

§590Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐνισχύσωμεν τὰς κοινότητας.

§591Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, διότι τὰ 9/10 εἶναι κτηματίαι, δὲν δύναται δὲ ν’ ἀπεμποληθῇ ἡ περιουσία αὐτῶν διὰ τοὺς δέκα. Τοὺς δέκα, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ὡς ἔργον τὸν ποιμενικὸν βίον, αὐτοὺς ν’ ἀναγκάσητε νὰ πληρώσωσιν. Ὤφειλον νὰ κάμω αὐτὴν τὴν παρατήρησιν, διότι εἶναι σπουδαία.

§592Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ διάταξις, τὴν ὁποίαν ἀναφέρετε, ἀναφέρεται εἰς τὸν ΚΘʹ νόμον, ὁ ὁποῖος ὁμιλεῖ περὶ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος καὶ περὶ Λεβαδείας καὶ Θηβῶν. Ἐπίσης λόγῳ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν ἄλλων νόμων περιλαμβάνεται καὶ ἡ Θεσσαλία· οὐδεμία σχέσις ὑπάρχει μὲ τὴν Πελοπόννησον. Οὐδεμίαν ἔχομεν ἀντίρρησιν.

§593Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Πολὺ καλά.

§594Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι δικαιοτάτη τροποποίησίς τις. Ἐν Θεσσαλίᾳ πρέπει τοῦ χόρτου τοῦ αὐτοφυοῦς νὰ εἶναι κυρία ἡ κοινότης. Δυνάμει τῆς εἰδικῆς διατάξεως τῆς τελευταίας ἀπαγορεύεται εἰς πάντα ἰδιοκτήτην οἱασδήποτε ἐκτάσεως γῆς νὰ ποιῆται χρῆσιν τοῦ αὐτοφυοῦς χόρτου. Δὲν νομίζετε τοῦτο ἄδικον;

§595ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Θὰ διαγραφῇ.

§596Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Ἔχει ὁρισθῆ διὰ τοὺς βόσκοντας πέρα τοῦ ὡρισμένου ἀριθμοῦ ἐτησίως τίμημα 50 λεπτά, ἀλλ’ εἰς τὰς πλείστας ἐπαρχίας παραμένουσι 4 ἢ 6 μῆνας. Αὐτοὶ πρέπει νὰ πληρώνωσιν ὀλιγώτερον.

§597Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία οἱ παραθερίζοντες νὰ πληρώνωσι 50 λεπτά, οἱ δὲ διαμένοντες ἐτησίως μίαν δραχμήν.

§598Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Θὰ ἐξαιρεθῇ ἡ Πελοπόννησος; Ἐὰν ἐξαιρεθῇ, οὐδὲν ἔχω νὰ εἴπω.

§599ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ νόμου ΚΘʹ καὶ εἶναι φανερόν.

§600Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐγὼ δὲν τὸ εὑρίσκω φανερόν.

§601Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Προτείνω νὰ τεθῇ διάταξις ὅτι ἐφαρμόζεται ἐπὶ τῶν κοινοτήτων τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος καὶ Θεσσαλίας.

§602Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Σχετίσατέ τα μὲ τὸν νόμον ΚΘʹ.

§603Ι. ΧΡΥΣΟΒΕΛΟΝΗΣ. Τὰ δικαιώματα τὰ παρεχόμενα, ὅπως βόσκωσιν 100 καὶ 150 ζῷα ἕκαστος εἰς τὰς βοσκάς, θὰ ἐξαντλῶσι τὰ ἔσοδα τῶν κοινοτήτων.

§604Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Περιστέλλεται ὁ ἀριθμός· τὰ 150 ζῷα ἔγιναν 100.

§605Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Αἱ διατάξεις περὶ βοσκῆς ζῴων δὲν εἶναι διατάξεις τοῦ δημοτικοῦ νόμου, οὔτε μετεφέρθησαν ἐνταῦθα, ἵνα ἐξυπηρετήσωσι τὸν ὀργανισμὸν τῶν ἱδρυομένων κοινοτήτων· εἶναι διατάξεις εἰδικοῦ νόμου ἀφορῶντος εἰς εἰδικὰ τμήματα τοῦ Κράτους, εἶναι διατάξεις τοῦ νόμου ΚΘʹ ἀτέχνως ἤδη περιληφθεῖσαι εἰς τὸ νομοσχέδιον. Ὁ νόμος ΚΘʹ ἀφορᾷ τοὺς ἐθνικοὺς βοσκησίμους τόπους τῆς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος, Θηβῶν καὶ Λεβαδείας. Ἀλλὰ πλὴν τοῦ ἐνοικίου, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ πληρώνηται, ἐπετράπη νὰ βόσκωσιν εἰς τοὺς βοσκησίμους τόπους καὶ τὰ κτήνη των οἱ δημόται, ἀλλ’ εἰς οὐδεμίαν οἰκογένειαν ἐπετράπη νὰ βόσκῃ εἰς τοὺς τόπους αὐτοὺς ἴδια ζῷα μικρὰ μὲν ἄνω τῶν 100, μεγάλα δὲ ἄνω τῶν 10, τὸ ὁποῖον μετερρυθμίσθη κατὰ τὸ 1878 εἰς 150 μεγάλα καὶ 30 μικρά. Προφανῶς αἱ διατάξεις αὗται ἀφορῶσιν εἰς τὰς ἐπαρχίας ταύτας. Ὁ μετενεγκὼν τὰς διατάξεις εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ὑποθέτω ὅτι θὰ ἐνόει τοῦτο, ὅτι προκειμένου περὶ τῶν βοσκησίμων γαιῶν, περὶ ὧν προνοεῖ τὸ ἄρθρον 12, ἐδάφιον δʹ τοῦ ΚΔʹ νόμου, ἡ βοσκὴ γίνεται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§606Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νὰ διατυπωθῇ ἡ τροπολογία ὅτι δὲν περιλαμβάνομεν τὴν Πελοπόννησον.

§607Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς Πελοποννήσου, ἀλλὰ περὶ τοῦ νόμου ΚΘʹ καὶ περὶ ἐπαρχιῶν ὑπαγομένων εἰς αὐτὸν καὶ μὴ ὑπαγομένων. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 20 ἀναφέρεται εἰς τὴν περίπτωσιν ἐκείνην. Ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν· νὰ ἀρχίσῃ τὸ πρῶτον ἐδάφιον οὕτως· «Ἐπὶ τῆς περιουσίας, περὶ ἧς ὁμιλεῖ τὸ ἄρθρον....»

§608Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τὸ 19.

§609Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὄχι· διότι λέγει «διατίθεται εἰς τοὺς δημότας κατὰ τριετεῖς περιόδους πρὸς καλλιέργειαν καὶ βοσκὴν τῶν ζῴων των κτλ.». Δὲν ἀναγράφει δικαίωμα εἰς ἕκαστον νὰ βόσκῃ 150 ζῷα μικρὰ καὶ 10 μεγάλα. Πρέπει ἡ διάθεσις νὰ γίνηται ὑπὸ τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τῆς κοινότητος, καὶ θὰ κρίνῃ ἐκεῖνο ποίας βοσκὰς θὰ διαθέσῃ ὑπὲρ τῶν κατοίκων καὶ ποίας ὄχι. Τοῦτο τὸ δικαίωμα πρέπει νὰ ἔχωσι πᾶσαι αἱ τοῦ Κράτους κοινότητες.

§610Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αὐτὸ σᾶς ἀρέσκει; Δὲν εἶναι κακοτέχνως συντεταγμένον.

§611Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀνάπτυξις διατάξεως κειμένης εἰς τὸν παλαιὸν δημοτικὸν νόμον καὶ καλῶς ἔχει τεθῆ. Ἴσως θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι περισσότερον ἀνεπτυγμένον τὸ ἄλλο «εἶναι» τοῦ ΚΘʹ νόμου. Θὰ ἤθελον λοιπὸν τὸ 20ὸν ἄρθρον ν’ ἀφορᾷ μὲν τὴν κυριότητα τοῦ ΚΘʹ νόμου, χωρὶς ὅμως νὰ κάμῃ διάκρισιν Πελοποννήσου καὶ Στερεᾶς Ἑλλάδος, ἀλλὰ διάκρισιν ἐπαρχιῶν ὑπαγομένων εἰς τὸν ΚΘʹ νόμον καὶ ἐπαρχιῶν μὴ ὑπαγομένων εἰς αὐτόν. (Μεθ’ ὃ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 20 ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 21– 24).

§612ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 25 (ἀναγινώσκεται).

§613Ι. ΚΟΥΡΚΟΥΜΕΛΗΣ. Αἱ διατάξεις αὐταὶ τοῦ νομοσχεδίου ἀφορῶσι πρὸ παντός, καθὼς ἐρρήθη προηγουμένως ἀπὸ ἀξιότιμον συνάδελφον, ὅπως δυνηθῶσιν οἱ ἄποροι δημόται κάτοικοι τῶν κοινοτήτων ν’ ἀποκτήσωσι μικρὰν περιουσίαν καὶ νὰ δύνανται νὰ ἐργάζωνται καὶ νὰ διατρέφωσι τὰ τέκνα των. Κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου τούτου ἀπαιτεῖται ἀπὸ τοὺς δημότας νὰ προκαταβάλωσι τὸ μίσθωμα διὰ τὰ κτήνη, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσαγάγωσιν εἰς τὴν κοινοτικὴν περιφέρειαν πρὸς βοσκήν, δηλαδὴ τὸ ἀντάλλαγμα τῆς βοσκῆς νὰ τὸ προκαταβάλλωσι, πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς μισθώσεως, τὴν 1 Ὀκτωβρίου, καὶ ἑπομένως πρὶν ἀρχίσῃ τὸ γεωργικὸν ἔτος, τὸ ὁποῖον ἄρχεται τὸν Ὀκτώβριον καὶ λήγει τὸν Σεπτέμβριον. Ἐπίσης οἱ καλλιεργηταὶ ὑποχρεοῦνται νὰ καταβάλλωσι πρὸ τῆς συγκομιδῆς. Ἀλλ’ οὐδεὶς πτωχὸς γεωργὸς δύναται νὰ ἐξοικονομήσῃ τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας ἢ τὸ μίσθωμα, τὸ ὁποῖον θὰ καταβάλῃ εἰς τὴν κοινότητα. Νομίζω ὅτι δύναται ν’ ἀφεθῇ, ὅπως κανονισθῇ ὁ χρόνος τῆς καταβολῆς ἀπὸ τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 25 καὶ 26).

§614ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 27 (ἀναγινώσκεται).

§615Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ σᾶς παρακαλέσω πολὺ νὰ συναινέσητε, ὅπως προστεθῇ ἡ ἑξῆς τροπολογία (ἀναγινώσκει)· «... τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον ...», διότι ὑπάρχουσι πολλὰ κοινοτικὰ λιβάδια, τὰ ὁποῖα δὲν χωρίζονται· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χωρισθῶσι καὶ νὰ βόσκωσιν ὡρισμένα ζῷα ἐδῶ καὶ ὡρισμένα ἐκεῖ. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 27).

§616ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐργασίας γυναικῶν καὶ ἀνηλίκων» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της. (Ὅρα Παράρτημα Βʹ Ἀναθ. Βουλῆς, τεῦχος Βʹ). Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 1 καὶ 30′ τῆς νυκτός).