1911.11.30

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 180

Τῆς 30ης Νοεμβρίου 1911.

(Τετάρτη, ὥρᾳ 4, καὶ 20′ μ. μ.)

Προεδρία κ. Ἰωάννου Δ. Τσιριμώκου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Τὰ Πρακτικὰ θὰ διανεμηθῶσι καὶ θ’ ἀναγνωσθῶσι βραδύτερον. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἑξῆς ἀναφοράς: 1) Ὁ κτηματικὸς σύλλογος Βραχατίου «Προμηθεὺς» αἰτεῖται ἐπισκευὴν τοῦ ἀντιπλημμυρικοῦ ἔργου τοῦ χειμάρρου Ζαπαντίου· 2) Κάτοικοι τῶν χωρίων Λαπάτας, Τρικλείστρας, Φλαμπούρων, Νεοχωρίου, Ἄνω καὶ Κάτω Γουμενίτσης αἰτοῦνται, ὅπως παύσῃ ἡ Ἀστυνομία ἐνισχύουσα τοὺς κατακτητικοὺς σκοποὺς τοῦ ἐν Πάτραις δικηγόρου Γ. Ἀργυροπούλου· 3) Ὁ ἐν Ποταμῷ σύλλογος «Σωτὴρ αἰτεῖται προαγωγὴν τοῦ τελωνοσταθμαρχείου Ἁγίας Πελαγίας εἰς ὑποτελωνεῖον· 4) Κάτοικοι τοῦ χωρίου Πινακοχωρίου τῆς Λευκάδος αἰτοῦνται ἀνασύστασιν τοῦ ὑποδιδασκαλείου των· 5) Διδασκάλισσαι τῆς ἐπαρχίας Λευκάδος αἰτοῦνται διακανονισμὸν τοῦ μισθοῦ καὶ τῆς συντάξεως αὐτῶν· 6) Ὁ Κυθηραϊκὸς σύνδεσμος αἰτεῖται χορηγίαν βοηθήματος ὑπὸ τοῦ Δημοσίου· 7) Ἔμποροι τοῦ δήμου Ποταμίων αἰτοῦνται προαγωγὴν τοῦ τελωνοσταθμαρχείου Ἁγίας Πελαγίας εἰς ὑποτελωνεῖον· 8) Ὁ ἐκ Πόρου Χ. Σπηλιόπουλος αἰτεῖται παράτασιν τῆς πρὸς δήλωσιν καταστραφεισῶν ἀμπέλων προθεσμίας· 9) Οἱ ἱερεῖς τοῦ δήμου Μελιτίνης αἰτοῦνται ἐφαρμογὴν τοῦ περὶ ἐνοριῶν νόμου· 10) Κάτοικοι Χατζημουσταφᾶ αἰτοῦνται παράτασιν τῶν δόσεων τῶν χρεολυσίων· καὶ 11) Ὁ Ν. Βῆχος ζητεῖ ἀπονομὴν προνομίου εὑρεσιτεχνίας νέου εἴδους κάλπης. Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Δικαῖος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως δήμων καὶ κοινοτήτων»· Οἱ βουλευταὶ κύριοι Π. Ζωγλοπίτης, Ἀ. Θανόπουλος, Ν. Γαρδικιώτης, Ἀ. Βαβυλόπουλος, Κ. Σταμούλης, Ε. Μαντόπουλος καὶ Δ. Θεοδοσόπουλος ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν ὁρίων τῶν δήμων Ἰτάμου καὶ Δολόπων». Οἱ βουλευταὶ κύριοι Μ. Σακελλαρίου καὶ Δ. Λαζαρῆς ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 1, ἐδ. γʹ, τοῦ ͵ΒϠΠΘʹ νόμου περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης»· Ὁ βουλευτὴς κ. Ἀ. Καφετζόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ γʹ ἐδ. τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ͵ΒϠΠΘʹ νόμου περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης»· Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Τσαξίρης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως δήμων καὶ κοινοτήτων»· Ὁ βουλευτὴς κ. Θρ. Πετμεζᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ͵ΓΠΛΒʹ νόμου τοῦ 1911 καὶ ͵ΓΨΚΔʹ νόμου τοῦ 1910 περὶ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας»· Οἱ βουλευταὶ κύριοι Ἰ. Κουρκουμέλης καὶ Ν. Χρυσόγελος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθήκης διατάξεών τινων εἰς τὸν νόμον ͵ΓΨΒʹ»· Ὁ βουλευτὴς κ. Ἰ. Κουρκουμέλης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ περὶ ἐκτελέσεως τμήματος τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας»· Ὁ βουλευτὴς κ. Β. Πουλιάσης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως δήμων καὶ κοινοτήτων»· Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Θεοδωρόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 96 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως δήμων καὶ κοινοτήτων» Ἅπαντα θέλουσιν ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. Οἱ βουλευταὶ κύριοι Ἰ. Ἀθανασάκης καὶ Γ. Ῥάμος ζητοῦσιν ἄδειαν ὁ μὲν 3 ἑβδομάδων, ὁ δὲ 115 ἡμερῶν. Ἡ Βουλὴ συναινεῖ, ὅπως χορηγηθῶσιν αἱ ἄδειαι αὗται. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ὁ κ. Ν. Γαρδικιώτης ἔχει τὸν λόγον ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Μεσενικόλα περὶ τῆς μεταφορᾶς οὔζου.

§2Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ὅπως γνωρίζει ἡ Βουλή, τὸν παρελθόντα Ἰούνιον ἐψηφίσαμεν νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐτροποποιήσαμεν τὸν νόμον περὶ οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν. Ὁ σκοπὸς τότε καὶ τῆς τροποποιήσεως τοῦ νόμου τούτου ἦτο νὰ δοθῇ τὸ δίκαιον εἰς τοὺς οἰνοπαραγωγοὺς τοὺς στερουμένους ὅλως ἀδικαιολογήτως ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ παλαιοῦ νόμου τῆς περιουσίας των. Ἰδίως ὁ νόμος αὐτὸς ἀπέβλεπε τοὺς μικροὺς οἰνοπαραγωγοὺς, καὶ ὑπὸ τοιοῦτον πνεῦμα εὐεργετικὸν ὑπὲρ τῶν μικρῶν οἰνοπαραγωγῶν ἡ Βουλὴ ἐτροποποίησε τὸν νόμον· ἀλλ’ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία διὰ τοῦ κανονιστικοῦ Διατάγματος ἔρχεται καὶ ἀπαγορεύει ἐντελῶς τὸ εὐεργέτημα, τὸ ὁποῖον τοῖς ἐχορήγησεν ὁ νόμος, διότι τὸ Διάταγμα ἀπαγορεύει εἰς τοὺς οἰνοπνευματοποιοὺς τῆς πρώτης κατηγορίας τὴν πώλησιν καὶ μεταφορὰν τῆς σούμας ἢ τοῦ οὔζου, τὸ ὁποῖον κατασκευάζουσιν, ἐπιτρέπει δὲ μόνον τὴν γενικὴν πώλησιν εἰς αὐτοὺς καὶ εἰς τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς. Ὁ νομοθέτης ἠθέλησε νὰ ἔχωσι δικαίωμα οἱ μικροὶ οἰνοπαραγωγοί, ἡ κατηγορία, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὸ πλεῖστον τῆς γεωργικῆς τάξεως, νὰ ἐξάγωσιν οὖζον καὶ νὰ μεταφέρωσι πρὸς πώλησιν τὸ παραγόμενον εἰς τοὺς τόπους τῶν ἀγορῶν. Ἀλλ’ ἔρχεται τὸ Διάταγμα καὶ λέγει ἐν ἐδαφίῳ 6ῳ (ἀναγινώσκει).... Ἐρωτᾶται· ποῦ θὰ τὸ πωλήσωσι τοῦτο, εἰς τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς; Εὑρίσκουσι καταναλωτὰς νὰ τὸ πωλήσωσιν εἰς τὰ κτήματά των; Αὐτὸς δὲν ἦτο ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου· ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου ἦτο νὰ ἐπιτρέπηται εἰς τοὺς οἰνοπνευματοποιοὺς πρώτης κατηγορίας ἡ μεταφορὰ πρὸς πώλησιν εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως.

§3Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐπλήρωσαν μάλιστα καὶ τὸν φόρον.

§4Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως συστήσῃ καὶ ἀνακληθῇ τὸ Διάταγμα κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο, διότι τυγχάνει παράνομον καὶ ἄντικρυς ἀντιτίθεται εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου, δὲν εἶναι δ’ ἐπιτετραμμένον εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ ὑπερβῇ τὴν ἐντολήν, ἣν ἔχει παρὰ τῆς νομοθετικῆς. Ἄλλως τε θὰ ἦτο ἄδικον ν’ ἀφαιρῆται ἡ περιουσία χιλιάδων γεωργῶν καὶ νὰ δημεύηται ἐπ’ ὠφελείᾳ ὀλίγων. Δέκα χιλιάδων μικρῶν οἰνοπαραγωγῶν δημεύεται ἡ περιουσία ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ παλαιοῦ νόμου, καὶ τοῦτο τὸ ἄτοπον ἠθελήσαμεν νὰ διορθώσωμεν διὰ τοῦ νεωτέρου νόμου· ἀλλὰ τὸν σκοπὸν τοῦ νομοθέτου ἐματαίωσεν ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία διὰ τοῦ κανονιστικοῦ Διατάγματος, κανονίσασα τὴν ἐφαρμογὴν ἄλλως ἢ συμφώνως πρὸς τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου.

§5Α. ΒΑΒΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰς αὐτὰς συστάσεις ἔχω νὰ κάμω καὶ ἐγὼ σχετικῶς μὲ τὴν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Μεσενικόλα. Ὁλόκληρος ὁ σταφυλοπαραγωγικὸς κόσμος ἐξανέστη ἕνεκα τοῦ δημευτικοῦ ἐκείνου νόμου περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ καταργήσεως τῆς χρήσεως τῶν ἀμβύκων. Ἡ παροῦσα ὅμως Κυβέρνησις εἰσήκουσε τὰς παρακλήσεις τῶν στεμφυλοοινοπνευματοποιῶν καὶ ἠθέλησε νὰ θεραπεύσῃ τὰ δίκαια παράπονα αὐτῶν ψηφίσασα τὸν γνωστὸν νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπετράπη εἰς τοὺς σταφυλοπαραγωγοὺς νὰ παραγάγωσι στεμφυλοοινόπνευμα δι’ ἀμβύκων. Ἀλλά, ἐνῷ ἔπραξε τοῦτο, μετανοήσασα, φαίνεται, βραδύτερον ἐπεζήτησεν, ἵνα διὰ Βασ. Διατάγματος ἐμποδίσῃ τὴν ἐφαρμογήν του, διότι διὰ τούτου ὅλως ἐκνόμως ἀπηγόρευσε τὴν μεταφορὰν τοῦ παραγομένου οὔζου ἐκτὸς τοῦ τόπου τῆς παραγωγῆς. Καὶ οὕτω κατέστησε τὸν νόμον τοιοῦτον δῶρον ἄδωρον διὰ τοὺς οἰνοπαραγωγούς. Ἄλλως ἡ πρᾶξις αὕτη τῆς ἐκτελεστικῆς ἀρχῆς εἶναι ἔκνομος, διότι οὐδαμόθεν ἐκ τοῦ γράμματος ἢ τῆς ἐννοίας τοῦ νόμου προκύπτει ὅτι δύναται ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία νὰ προβῇ εἰς τὴν ἔκδοσιν τοιούτου Διατάγματος ἀπαγορεύοντος τὴν μεταπώλησιν τοῦ οἰνοπνεύματος. Τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νόμου αὐτοῦ, ὅπερ διαιρεῖ τοὺς οἰνοπνευματοποιοὺς εἰς τρεῖς κατηγορίας καὶ καθορίζει τὸν πληρωνόμενον φόρον ἀναλόγως τῆς χωρητικότητος τοῦ ἄμβυκος, ὡς καὶ τὰ ἑπόμενα ἄρθρα, οὐδαμοῦ ποιοῦνται μνείαν ὅτι διὰ Β. Διατάγματος θέλει κανονισθῆ ὁ τρόπος τῆς καταναλώσεως τοῦ ἐκ τῶν ἀμβύκων παραγομένου οὔζου, ὡς τοῦτο συμβαίνει διὰ τοὺς οἰνοπνευματοποιοὺς δευτέρας κατηγορίας καὶ τοὺς ποτοποιούς. Ἐκτὸς τούτου μία τοιαύτη νόμου διάταξις ἰσοῦται μὲ δήμευσιν, διότι τί ἄλλο δύναται νὰ εἶναι, ἀφοῦ ἀπαγορεύει εἰς τοὺς παραγωγοὺς νὰ πωλήσωσι τὸ προϊόν τῆς ἐργασίας των, ἐνῷ μάλιστα πληρώνουσι καὶ πρόσθετον φόρον καταναλώσεως; Ἑπομένως ὁ ψηφισθεὶς νόμος δὲν τοὺς ὠφέλησε, καὶ ἐπανερχόμεθα πάλιν εἰς τὸ κράτος τοῦ προηγουμένου δημευτικοῦ νόμου, κατὰ τοῦ ὁποίου ἐξηγέρθη σύμπας ὁ οἰνοπαραγωγικὸς κόσμος. Ἀλλὰ πιστεύω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει ἀναγνωρίσει τὸ ἄδικον καὶ θὰ σπεύσῃ ν’ ἀνακαλέσῃ τὸ Διάταγμα ἐκεῖνο, διότι ἄλλως θὰ καταδείξωμεν ὅτι τὸν νόμον ἐκεῖνον ἐψηφίσαμεν πρὸς δημοκοπίαν.

§6Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ προσθέσω εἰμὴ ὅτι εὑρίσκω καὶ ἐγὼ δίκαια τὰ παράπονα τῶν κατοίκων Μεσενικόλα, διότι τὸ κανονιστικὸν Διάταγμα εἶναι ἄντικρυς ἀντίθετον πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου. Οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν ἀρνεῖται ὅτι διὰ τοῦ ψηφισθέντος νόμου βεβαίως ἐζητήσαμεν νὰ βελτιώσωμεν τὴν κατάστασιν καὶ τὴν τύχην τῶν περισσοτέρων, τῶν καὶ πτωχοτέρων, οἰνοπαραγωγῶν. Διὰ τῆς ἀπαγορευτικῆς ὅμως ταύτης διατάξεως μοὶ φαίνεται ὅτι οὐδεὶς σκοπὸς τοῦ νόμου ἐκπληροῦται, ἀλλ’ ἐκπληροῦται μόνον καὶ ὠφέλιμος ἀποβαίνει ὁ νόμος ὡς πρὸς 8 ἕως 10 πρόσωπα. Ἄλλως τε ὑπάρχουσι λόγοι ἄλλοι ὡσαύτως δικαιότατοι καὶ σοβαροί, εἷς δ’ ἐκ τούτων εἶναι νὰ ἔχῃ τὸ οἰνόπνευμα μεγαλειτέραν ἀξίαν, καὶ τοιουτοτρόπως, ἐὰν δὲν τοῖς ἐπιτρέψωμεν νὰ κάμωσιν ἐξαγωγήν, θὰ συμβῇ νὰ κερδίζωσιν, ὡς εἶπον, οἱ ὀλίγοι ἐκεῖνοι. Ἐπειδὴ δὲν δύνανται νὰ τὸ καταναλίσκωσιν εἰς τὰ ἐκεῖ καὶ ἐν τοῖς χωρίοις των καταστήματα, θὰ εἶναι ἠναγκασμένοι, ἀφοῦ θὰ τὸ πετάξωσιν εἰς τὰς ὁδούς, νὰ τὸ δώσωσιν εἰς μικρὰν καὶ ἐξευτελιστικὴν τιμήν, ὁπότε καὶ κατὰ φυσικὴν συνέπειαν θὰ κάμωσι πάντας ἀλκολικούς.

§7Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ σπουδαιότερον.

§8Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως τὸ σπουδαιότερον πάντων, καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ κυριωτέρα βάσις τοῦ νομοσχεδίου.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀγγελίδης. Ἀπών. Ὁ κ. Σταμούλης.

§10Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ἡ βοὴ τοῦ λαοῦ ἐξηνάγκασε τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀναγνωρίσῃ τὸ δίκαιον τῆς τοιαύτης ἐξεγέρσεως κατὰ τοῦ νόμου ἐκείνου, ὃν ἐψήφισεν ἡ ἐπανάστασις, καὶ ὑπείκουσα, λέγω, εἰς τὴν τοιαύτην βοὴν ἠθέλησε καὶ ἔφερε τὸν νόμον ἐκεῖνον τὸν εὐεργετικὸν διὰ τοὺς μικροὺς παραγωγοὺς ἕνεκα τῆς ἀνακουφίσεως τῆς οἰκονομικῆς, ἥτις τοῖς παρείχετο, ἀλλὰ δυστυχῶς διὰ τοῦ Διατάγματος αὐτοῦ, ὅπερ ὑπὸ τῶν προλαλησάντων ἀνεπτύχθη ὡς ἐναντίον τοῦ νόμου, αἴρεται τὸ εὐεργέτημα αὐτὸ τοῦ νόμου. Ἡ Κυβέρνησις ἀντιλαμβανομένη τὴν κατάστασιν αὐτὴν φρονῶ ὅτι θὰ σπεύσῃ νὰ ἄρῃ τὸ ἐκτελεστικὸν αὐτὸ Διάταγμα, τροποποιουμένης τῆς ἀπαγορευτικῆς διατάξεως κατὰ τὰς ὑποδείξεις καὶ ἐμοῦ καὶ τῶν προλαλησάντων συναδέλφων. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ σπεύσῃ νὰ ἐπιτελέσῃ τὸ ἀγαθὸν αὐτὸ ὑπὲρ τῶν κατοίκων, διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει δύναμαι νὰ προφητεύσω ὅτι ἡ κοινὴ βοή, ἥτις ἐσχηματίσθη κατὰ τὰς πρώτας συζητήσεις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, τοῦ κατασταθέντος νόμου τοῦ Κράτους, θὰ χρησιμεύσῃ ὡς κοινὴ βοὴ ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βλάσης· ὁ κ. Καθάριος· ὁ κ. Ζωγλοπίτης. Ἀπόντες. Ὁ κ. Μπουφίδης ἐπ’ ἀναφορᾶς Καλοκαιρινοῦ.

§12Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἀναβάλλεται.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ βουλευταὶ κύριοι Ἀραβαντινός, Νοταρᾶς, Σακελλάριος καὶ Βλάσης ἐρωτῶσι διατί δὲν συμπληροῦται ἡ ὁδὸς Κορίνθου–Σοφικοῦ, ἀλλὰ περιορίζεται ἡ Κυβέρνησις μόνον εἰς ἐπιδιόρθωσιν τοῦ κατασκευασθέντος τμήματος αὐτῆς.

§14Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Διότι ἡ ὁδὸς αὕτη εἶναι ἐπαρχιακή, καὶ ἡ ἐπαρχία Κορίνθου δὲν ἔχει λαμβάνειν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔλθῃ ἀρωγὸς εἰς τὴν ἐπαρχίαν Κορίνθου, βεβαίως θὰ κατασκευασθῇ, ἀλλὰ σήμερον πῶς θὰ κατασκευασθῇ, ἐνῷ ἡ ἐπαρχία Κορίνθου δὲν ἔχει λαμβάνειν οὐδὲ λεπτόν;

§15Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἡ ἐρώτησίς μου ἀκριβῶς εἰς τοῦτο ἀφεώρα, εἰς τὴν διατύπωσιν συστάσεως δικαιοτάτης, διὰ νὰ ληφθῇ μέριμνα, ὅπως τελειώσῃ τὸ ἔργον αὐτό, ὅπερ πρὸ ἐτῶν ἔχει ἀρχίσει καὶ ἔχει συμπληρωθῆ κατὰ μέγα μέρος, δὲν ἀπαιτεῖται εἰμὴ ἐλαχίστη δαπάνη, διὰ νὰ συμπληρωθῇ. Θὰ θεωρηθῇ δὲ ὡς εἷς φορεὺς πολιτισμοῦ εἰς ἕνα δῆμον ἄξιον καλλιτέρας τύχης, ἐγκαταλειφθέντα ὅμως ἀστόργως ἀπὸ τὰς προκατόχους Κυβερνήσεις. Θὰ ἦτο τιμητικὸν δι’ ὑμᾶς, ἐὰν διετάσσετε νὰ συμπληρωθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον ἡ ὁδὸς αὕτη. Ὑπάρχουσι μελέται, δὲν εἶναι μεγάλαι αἱ δαπάναι, θ’ ἀποδώσητε δὲ πολλοστημόριον ἐκ τῶν τόσων φόρων, οὓς πληρώνει ἡ ἐπαρχία αὕτη εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον.

§16Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Θὰ ἔλθω ἀρωγός, κ. συνάδελφε.

§17Γ. ΒΛΑΣΗΣ. Ὁ δῆμος Κλεωνῶν, εἰς ἀπόκεντρον καὶ ὀρεινὸν μέρος τῆς ἐπαρχίας Κορινθίας κείμενος, ἐστερεῖτο παντὸς μέσου συγκοινωνίας, ἥτις ἀπετέλεσε πάντοτε διὰ τοὺς κατοίκους τοῦ δήμου τούτου πόθον διακαῆ. Ἐπὶ τέλους ἠδυνήθη νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἔναρξις τῆς κατασκευῆς τῆς ὁδοῦ ταύτης. Ἀλλά, εἰ καὶ τοῦ ἀπὸ 1900 διετάχθη ἡ κατασκευὴ τῆς ὁδοῦ ταύτης, ἐν τούτοις ἡ ὁδὸς αὕτη δὲν συνετελέσθη. Ἑπομένως οὐδεμία ὠφέλεια εἰς τοὺς κατοίκους τοῦ δήμου αὐτοῦ ἐγίνετο μέχρι τοῦδε. Ἔχει διαιρεθῆ ἡ ὁδὸς εἰς τρία τμήματα, κατεσκευάσθησαν τὰ δύο ἄκρα τῆς ὁδοῦ καὶ μένει τὸ διάμεσον. Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν νὰ συντελεσθῇ καὶ τοῦτο, καὶ θὰ παρακαλέσω θερμῶς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα διατάξῃ καὶ τὴν κατασκευὴν τοῦ τμήματος τούτου, ἵνα οὕτω δυνηθῶμεν νὰ δώσωμεν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν τὸ πολύτιμον τῆς συγκοινωνίας ἀγαθόν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Πατσουράκος καὶ Βλάσης ἐρωτῶσι ποῦ ἐργάζεται ὁ μετακληθεὶς πρὸς μελέτην τῶν ὑδραυλικῶν τῆς Θεσσαλίας Νοβέλλι. Ἔχει μεθ’ ἑαυτοῦ καὶ τὰ ὑπὸ τοῦ Σοῦμπερ ἐκπονηθέντα ἔργα;

§19Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ κ. Νοβέλλι ἐργάζεται διὰ τὴν κατάρτισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἔργων τῆς Θεσσαλίας ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σοῦμπερ, ἃς παρέλαβε καὶ μεθ’ ἑαυτοῦ. Αἱ ἐργασίαι αὗται αἱ προκαταρκτικαὶ ἔχουσι παραδοθῆ καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τούτων καταρτίζονται προϋπολογισμοί, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων θὰ ἐκδοθῇ τὸ ἔργον εἰς μειοδοτικὴν δημοπρασίαν.

§20Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐγὼ ἠρώτησα ποῦ ἐργάζεται ὁ μετακληθεὶς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως Ἰταλὸς Νοβέλλι διὰ τὰ ὑδραυλικὰ τῆς Θεσσαλίας, διότι μετεκλήθη νὰ συνεχίσῃ τὴν ἐργασίαν τοῦ Σοῦμπερ, διὰ τὴν ὁποίαν ἐδαπάνησε τὸ Κράτος πλέον τῶν δύο ἑκατομμυρίων. Τὴν ἐργασίαν αὐτὴν παρέλαβε μεθ’ ἑαυτοῦ εἰς τὴν Ῥώμην, ὅπου μετέφερε τὸ γραφεῖόν του ὁ Νοβέλλι, διότι παρέλαβε μεθ’ ἑαυτοῦ καὶ τὸν ὑπάλληλον Κοκκίδην. Ἐρωτῶ λοιπὸν διατί ἀπέλυσε τοὺς λοιποὺς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι εἰργάζοντο ὑπ’ αὐτόν, καὶ πῶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μεταφέρῃ τὸ γραφεῖον αὐτοῦ εἰς τὴν Ῥώμην. Αὐτὸ ἠρώτησα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοιαύτην ἀπάντησιν δὲν ἔλαβον παρ’ αὐτοῦ.

§21Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Νὰ σᾶς δώσω συμπληρωματικὴν πληροφορίαν. Ὁ Νοβέλλι ἐκλήθη, διὰ νὰ ἴδῃ τί δέον νὰ γίνῃ ἐν Θεσσαλίᾳ σχετικῶς μὲ τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα. Διὰ νὰ ἴδῃ τοῦτο, ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει τοπογραφικὰς μελέτας, ὑδρομετρικὰς καὶ χωρογραφικάς. Αἱ μελέται ἐγένοντο ἐπὶ δεκαετίαν ἐν Θεσσαλίᾳ ὑπὸ διαφόρων μηχανικῶν καὶ σωμάτων ἀξιωματικῶν. Αἱ μελέται αὗται ἐπερατώθησαν, πᾶσαι, ὁ ὑδραυλικὸς ἑπομένως, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ προϋπολογίσῃ τὴν δαπάνην τοῦ ἔργου καὶ νὰ καταρτίσῃ τὸ σχεδιάγραμμα τῆς κατασκευῆς καὶ τὸν προϋπολογισμόν, δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ παρίσταται εἰς τὸ μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ γίνωσι τὰ ἔργα, ἀρκεῖ νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει πάσας τὰς μελέτας, διότι πᾶσαι αὐταὶ αἱ μελέται μεταφέρουσι τὸ ἔδαφος ἐνώπιον τοῦ μηχανικοῦ, ἀρκεῖ αὗται νὰ εἶναι καλῶς κατεσκευασμέναι. Τοιαύτη μελέτη ἐγένετο ἀπὸ τὸν μηχανικὸν Σοῦμπερ, ὁ ὁποῖος παρέδωκε τὴν μελέτην εἰς τὸν Νοβέλλι, ὅπως ἐπ’ αὐτῆς ἐργασθῇ καὶ καταρτίσῃ τὸν προϋπολογισμόν, αὐτὸς δ’ οὐδεμίαν ἐζήτησε συμπλήρωσιν, διότι εὗρεν ὅτι καλῶς ἐγένετο ἡ μελέτη. Διὰ ποῖον λόγον νὰ κρατῶμεν τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Σοῦμπερ, τὰ συνεργεῖα, τὰ ὁποῖα ἐχρησίμευσαν διὰ τοπογραφικάς, ὑδρομετρικὰς καὶ χωρογραφικὰς μελέτας, ἐνῷ οὐδεμία ἀνάγκη ὑπάρχει, ἀφοῦ αἱ μελέται συνεπληρώθησαν; Διετάχθη λοιπόν, ὅπως πάντες οὗτοι λείψωσιν ἀπὸ τὴν ἐργασίαν ταύτην, νὰ παραμείνῃ δὲ μόνον ὁ μηχανικός, ὁ ὁποῖος ἐπετήρει τὸ ἔργον, καὶ ὁ ὁποῖος ὀφείλει νὰ δίδῃ συμπληρωματικὰς πληροφορίας, ἐὰν ἔχῃ ἀνάγκην ὁ Νοβέλλι. Σημειωτέον ὅτι ὁ Νοβέλλι κατῆλθεν εἰς Θεσσαλίαν, εἶδε τὸ ἔδαφος, ἐξήτασε τὴν Θεσσαλίαν ὅλην, ἀλλὰ δὲν παρέμεινεν ἐν αὐτῇ, διὰ νὰ ἴδῃ τὸ ἔδαφος ἐν συνόλῳ τοπογραφικῶς καὶ χωρομετρικῶς. Ἔμεινε λοιπὸν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Νοβέλλι ὁ μηχανικὸς τοῦ Κράτους, ὁ ὁποῖος ἔχει διαταχθῆ νὰ παρακολουθῇ τὰς ἐργασίας τοῦ Ἰταλοῦ ὑδραυλικοῦ.

§22Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐν Ῥώμῃ;

§23Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Μετέβη καὶ συνειργάσθη καὶ ἐπέστρεψε καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ παρακολουθῇ τὰς ἐργασίας. Μετ’ ὀλίγας ἡμέρας θὰ παρουσιάσῃ τὴν ἐργασίαν.

§24Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Μίαν μόνην λέξιν, παρακαλῶ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν ν’ ἀσκῇ ἐποπτείαν ἐπὶ τῆς ἐργασίας, καὶ ποίαν ἐποπτείαν δύναται ν’ ἀσκῇ, ἀφοῦ ὁ ἐργαζόμενος εὑρίσκεται ἐν Ῥώμῃ;

§25Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἶχε τὰ μέσα, ὅπως παρασκευάσῃ μόνη της τὴν ἐργασίαν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ πάντα τὰ σχεδιαγράμματα τῶν ἔργων, δὲν θὰ μετεκάλει ξένον ὑδραυλικόν.

§26Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Τὸν μετεκαλέσατε νὰ ἔλθῃ νὰ τῷ δώσητε τὰ χαρτιά, διὰ νὰ τὰ πάρῃ εἰς τὴν Ῥώμην;

§27Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὁ Νοβέλλι ἦλθεν ἐδῶ, εἶδε πάσας τὰς ἐργασίας, μετέβη καὶ μόνος εἰς τὴν Θεσσαλίαν, διὰ νὰ ἴδῃ ἂν πραγματικῶς αἱ ἐργασίαι, αἱ ὁποῖαι παρουσιάσθησαν εἰς αὐτὸν σχετικῶς μὲ τὸ ἔδαφος, τὸ ὁποῖον μετέβη καὶ παρετήρησεν, ἐπαναλαμβάνω, ἀλλὰ κατόπιν δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ μένῃ ἐδῶ. Ἀλλ’ εἴτε εἰς Ῥώμην εἶναι, εἴτε εἰς τὴν Ἀγγλίαν, εἴτε εἰς τὴν Κίναν ἀκόμη, δύναται νὰ ἐργάζηται, ἡ δὲ Κυβέρνησις δὲν ἔχει ἢ νὰ ἀναμένῃ νὰ φέρῃ τὸ σχεδιόγραμμα καὶ τὴν ἐν γένει ἐργασίαν, νὰ ἴδῃ ὁποία τις εἶναι αὕτη, καὶ τότε, ἐὰν δὲν εἶναι καλή, νὰ τὸν ἐλέγξῃ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸν παρακολουθῇ ἐν Ῥώμῃ πῶς ἐργάζεται.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πατσουράκος ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τί ἐνηργήθη ἐπὶ τῆς αἰτήσεως τῆς Ἰωάννας Ῥίχτερ, ὅπως ἀποδώσῃ αὐτῇ τὰ ἔπιπλά της ὁ ἐν Στοκχόλμῃ ἡμέτερος Πρόξενος.

§29Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μὲ παρεκάλεσε ν’ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον, ὁπότε καὶ θὰ εἶναι ἕτοιμος ν’ ἀπαντήσῃ.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ βουλευταὶ κύριοι Γεωργιάδης καὶ Μπουρνιᾶς ἐρωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τί ἐνηργήθη ἐπὶ ὑπομνήματος τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Χαλκίδος περὶ μειώσεως τοῦ φόρου τοῦ πορθμοῦ Εὐρίπου ἀπὸ 10% ἐπὶ τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν εἰς 5%.

§31ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Τὸ ὑπόμνημα τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου εἶναι εὔλογον καὶ διὰ τοῦτο ἐζητήσαμεν παρὰ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου νὰ ἴδωμεν ποῖοι εἶναι οἱ πόροι τοῦ ταμείου, διὰ νὰ κανονίσωμεν τὰ κατὰ τὴν μείωσιν.

§32Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Εὐχαριστοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ βουλευταὶ κύριοι Γεωργιάδης, Μπουρνιᾶς καὶ Νέγρης ἐρωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἂν θὰ καταβληθῇ μέριμνα ἐπὶ τοῦ ἀπὸ 30 Ὀκτωβρίου ἐ. ἔ. ψηφίσματος τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου Χαλκίδος περὶ ὑπαγωγῆς τοῦ δήμου Αὐλίδος εἰς τὸν νομὸν Εὐβοίας διοικητικῶς καὶ δικαστικῶς.

§34Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἀπαιτεῖται ὑποβολή, ἀνεβλήθη δ’ ἡ ὑποβολὴ αὐτοῦ, διότι διὰ τοῦ νόμου περὶ κοινοτήτων θὰ γίνῃ νέα διοικητικὴ μεταρρύθμισις.

§35Ε. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Τὸ ψήφισμα ἀπευθύνεται τόσον πρὸς ὑμᾶς ὡς Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅσον καὶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἀφορᾷ δὲ εἰς διοικητικὴν καὶ δικαστικὴν ὑπαγωγὴν τοῦ δήμου Αὐλίδος εἰς τὸν νομὸν Εὐβοίας.

§36Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἐγὼ ὡμίλησα ὡς πρὸς τὴν διοικητικήν.

§37Ε. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Δὲν θέλω νὰ φέρω τὴν Κυβέρνησιν εἰς θέσιν τοιαύτην, ὥστε ν’ ἀπευθύνηται ἀρνουμένη πρὸς διαφόρους Βουλευτὰς ζητοῦντας ἑκάστοτε μεταβολὰς διοικητικάς, διότι φυσικὰ αἱ μεταβολαὶ αὐταὶ εἶναι δυσχερεῖς. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου πρόκειται περὶ ὅλως ἐξαιρετικοῦ ζητήματος. Εἶναι ἐξαιρετικὴ ἡ κατάστασις τῆς Αὐλίδος λόγῳ τοῦ ἐξαιρετικοῦ γεωγραφικοῦ μέρους τῆς Εὐβοίας. Ἡ πρωτεύουσα τῆς Εὐβοίας εἶναι ἀκριβῶς εἰς τὰ ὅρια τοῦ νομοῦ Εὐβοίας, χωρίζεται δὲ ἀπὸ τῆς Βοιωτίας, ὡς γνωστόν, διὰ τοῦ πορθμοῦ τοῦ Εὐρίπου. Ἀπέναντι εἶναι ὁ δῆμος Αὐλίδος, παρακαλῶ δὲ νὰ σημειωθῇ ὅτι ἡ πρωτεύουσα τοῦ δήμου Αὐλίδος ἀπέχει τρία τέταρτα ἀπὸ τῆς Χαλκίδος, ἐνῷ τὸ ἐγγύτερον χωρίον ἀπέχει ἀπὸ τῆς Βοιωτίας δύο ὥρας. Ἁρμοδιώτεροι ὑπάλληλοι διοικητικοὶ ἔπρεπε νὰ εἶναι οἱ τῆς Εὐβοίας, διότι πρὸς αὐτοὺς προσφεύγουσιν, ἐκεῖ ἔχουσι τὴν ἀγορὰν αὐτῶν, τὰ κτήματά των, σᾶς σημειῶ δ’ ὅτι καὶ ἰατροὺς δὲν ἔχουσι καὶ ἔρχονται εἰς τὴν Χαλκίδα.

§38Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὑποβάλετε μίαν πρότασιν νόμου, ἵνα μελετήσωμεν τὸ ζήτημα.

§39Ε. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἀπέναντι τοῦ πορθμοῦ γίνονται ἐγκλήματα.

§40Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγένοντο παραστάσεις καὶ εἰς ἐμέ, ὅτε μετέβην εἰς Χαλκίδα.

§41Ε. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. ... καὶ πρέπει νὰ ἔλθῃ ἀνακριτὴς ἢ ἐκ Λεβαδείας ἢ ἐξ Ἀθηνῶν. Δι’ ὑπόθεσιν τοῦ Εἰρηνοδικείου ὁ Αὐλιδεὺς πρέπει νὰ ταξιδεύσῃ 7 ὥρας, διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τὴν ἕδραν τοῦ Εἰρηνοδικείου καὶ δι’ ὑπόθεσιν τοῦ Πρωτοδικείου 19 ὥρας. Εἶναι, κύριοι Βουλευταί, ὡς νὰ ὑπῆρχεν εἰς τὰ Πατήσια ἓν φυσικὸν ὅριον, εἷς ποταμός, καὶ νὰ ἐλέγομεν ὅτι τὰ Πατήσια θὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν Εὔβοιαν ἢ εἰς τὴν Λεβάδειαν καὶ ὄχι εἰς τὰς Ἀθήνας, ὅπου εἶναι τὰ ὅρια τῆς ἀνάγκης, ὑποθέτω δ’ ὅτι τὸ Κράτος τὰ ὅρια τῆς ἀνάγκης πρέπει νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ ὄχι τὰ γεωγραφικὰ ὅρια.

§42Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Πρόκειται περὶ ἀνάγκης ὑποδεικνυομένης ὄχι μόνον ὑπὸ τῶν αἰτήσεων τῶν κατοίκων, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τῶν φυσικῶν περιστάσεων, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσιν εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα. Πρόκειται περὶ χωρίου, τὸ ὁποῖον, ἂν δὲν ὑπῆρχε τὸ κώλυμα τὸ γεωγραφικὸν τοῦ στενοῦ τοῦ Εὐρίπου, θὰ ἦτο προάστειον τῆς πόλεως Χαλκίδος ἢ τουλάχιστον ἓν ἐκ τῶν χωρίων τῶν μᾶλλον πλησιεστέρων εἰς τὴν πόλιν τῆς Χαλκίδος. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν δικαίαν ταύτην αἴτησιν τῶν κατοίκων.

§43Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Πάντες οἱ κάτοικοι τῆς Αὐλίδος διαμαρτύρονται.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Μεϊτάνης καὶ Φωτήλας ἐρωτῶσι τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἂν σκέπτεται ἢ οὐ νὰ προκηρύξῃ δημοπρασίαν διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῶν ὁδῶν τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας, ἥτις πληρώνει τόσους φόρους, ὅσους οὐδεμία ἄλλη ἐπαρχία, καὶ τῆς ὁποίας αἱ ὁδοὶ πρὸ τριετίας δὲν ἐπεσκευάσθησαν καὶ πρόκειται τέλεον νὰ καταστραφῶσιν.

§45Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Δημοπρασία ἐγένετο ἐν Πύργῳ διὰ πάσας τὰς ὁδοὺς τὰς ἐπαρχιακὰς καὶ δημοτικάς.

§46Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Πολὺ καλά· αὐτὸ ἠθέλομεν νὰ μάθωμεν.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Συριόπουλος ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας αʹ) ἂν ἐξετελέσθησαν οἱ νόμοι ͵ΒΩΛΘʹ, ͵ΓΠΒʹ, ͵ΓΡΚΕʹ καὶ ͵ΓΡΒʹ πρὸ ὑποστήριξιν τῆς ἐν Βοιωτίᾳ Μονῆς τοῦ Ὁσίου Λουκᾶ καὶ πρὸς κατασκευὴν ἔργων συγκοινωνίας καὶ σύστασιν εἰδικοῦ ταμείου διὰ τὰ ἔργα ταῦτα, βʹ) ἂν συνήφθη δάνειον ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ πόσον, γʹ) ἂν ἐδόθησαν πρὸς δημοπρασίαν ταῦτα ἀντὶ πόσου καὶ εἰς τίνα, δʹ) ἂν κατεσκευάσθησαν κατὰ τὰς μελέτας καὶ τὸ δάνειον κατηναλώθη καθ’ ὁλοκληρίαν, εʹ) ἂν ἐπληρώθη καὶ πόσον ἐκ τοῦ δανείου τούτου εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἐκ τοῦ εἰδικοῦ ταμείου ἢ τοῦ δημοσίου, ὅπερ ἠγγυήθη, καὶ ϛʹ) πόσον ποσὸν εἰσεπράχθη κατὰ τοὺς ἀνωτέρω νόμους ταμείου, καὶ ἂν εἰς τὸ ταμεῖον τοῦτο εὑρίσκεται ποσόν τι ἐκ τῶν πόρων αὐτοῦ.

§48ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἀπαντήσεις εἰς τὰς περισσοτέρας τῶν ἐρωτήσεων τούτων εὑρίσκονται εἰς τὸν φάκελον τὸν κατατεθέντα εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς. Ὀφείλω ὅμως νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἄλλοτε ἔλαβεν ἀπόφασιν καὶ ἐξεδήλωσε τὴν ἐπιθυμίαν ἐνταῦθα, ὅπως ἴδῃ περατωμένην τὴν ὁδὸν ταύτην συγκοινωνοῦσαν πρὸς τὴν Μονὴν τοῦ Ὁσίου Λουκᾶ, ἥτις ἔχει τόσην ἐπιστημονικὴν ἀξίαν, καὶ συμπληροῦσαν τὴν συγκοινωνίαν ἀπὸ θαλάσσης μέχρι Λεβαδείας. Ἀλλ’ ἐξωδεύθη μέγα ποσὸν διὰ τοῦτο, χωρὶς νὰ γίνῃ πραγματικὴ ἐργασία διὰ τὴν Μονήν, ἡ ὁποία, ἐὰν πιστεύσωμεν εἰς σοβαροὺς ἀρχιτέκτονας καὶ ξένους, κινδυνεύει νὰ καταπέσῃ ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν. Εἰδικώτερον ἡ ὑπόθεσις αὕτη ἔχει ὡς ἑξῆς. Κατηναλώθησαν μέχρι σήμερον 350.000.

§49Δ. ΛΑΖΑΡΗΣ. 409,000.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ βήματος, κ. Ὑπουργέ, διότι ὁ στενογράφος δὲν ἀκούει.

§51Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἔλεγον πρό τινος χρόνου εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι, διὰ νὰ συντελεσθῇ ἡ δημοσία ὁδὸς ἀπὸ τῆς παραλίας τοῦ Δυστόμου μέχρι τοῦ ὁσίου Λουκᾶ, πρέπει ἀκόμη νὰ καταναλωθῇ μέγα ποσόν, καίτοι ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι κατηναλώθη πολὺ μεγαλείτερον ποσὸν ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ καταναλωθῇ, καὶ ἐν τούτοις ἡ ὁδὸς αὕτη δυστυχῶς δὲν ἀπεπερατώθη. Ἐπὶ πλέον δ’ ὀφείλει νὰ καταναλωθῇ ποσὸν 200,000 διὰ τὴν ἀναστήλωσιν τοῦ ὁσίου Λουκᾶ, διὰ τὴν ὁποίαν τὸ δάνειον ἐγένετο τῇ ἐπιμονῇ τοῦ ἀειμνήστου Δηλιγιάννη. Δυστυχῶς, καίτοι τὸ δάνειον ἐγένετο διὰ τὸν σκοπὸν τοῦτον, κατηναλώθη ὁλόκληρον διὰ τὴν ὁδόν, ἥτις καὶ αὕτη δυστυχῶς δὲν κατεσκευάσθη. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἔχει λαμβάνειν σήμερον ἐκτὸς τοῦ δανείου αὐτοῦ γενναῖον ποσόν, δὲν ἐννοεῖ δὲ νὰ καταβάλῃ ἐπὶ πλέον ποσόν, ἐὰν δὲν ἐγγυηθῇ καὶ ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Κυβέρνησις ἐζήτησε νὰ μάθῃ ποῖα εἶναι τὰ ἔσοδα τῶν δύο Μονῶν τῶν ἐγγυηθεισῶν ἄλλοτε τὸ δάνειον, τῆς Μονῆς τοῦ ὁσίου Λουκᾶ καὶ τῆς τῆς Δομποῦς, κατωρθώθη δ’ ἐκ τοῦ ἐφετινοῦ ἀπολογισμοῦ, τοῦ ὑποβληθέντος κατ’ Ὀκτώβριον ἐνεστῶτος ἔτους, νὰ μάθωμεν ὅτι, ὅταν ἀφαιρεθῶσι τὰ ποσὰ τὰ ἀναγκαιοῦντα διὰ τὴν συντήρησιν τῶν Μονῶν τούτων, ἐναπομένει ποσὸν 28,000 δρ. διὰ τὴν ἐγγύησιν τοῦ δανείου. Ἀλλ’ ὅταν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ ὑπάρχον δάνειον εἶναι 350,000, ἔχομεν δ’ ἀνάγκην 300,000 διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς ὁδοῦ καὶ τὴν ἀναστήλωσιν τοῦ ναοῦ, τὸ ὁλικὸν δάνειον τῶν 650,000 πρέπει νὰ ἐξυπηρετηθῇ τοὐλάχιστον μὲ 40,000, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸν τόκον καὶ τὸ τοκοχρεολύσιον. Ὥστε εὑρισκόμεθα πρὸ καταστάσεως μὴ ἐπιτρεπούσης ἐπὶ τῇ βάσει μόνον τῶν ἐσόδων τῶν Μονῶν τούτων νὰ συναφθῇ τὸ δάνειον. Πρόκειται δὲ νὰ συναφθῇ, μόνον ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀναπληρώσῃ τὸ ποσὸν τῶν 13,000, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ καταβληθῇ ὑπὸ τῶν Μονῶν. Εἰς τὰς σκέψεις ταύτας εὑρίσκεται ἡ Κυβέρνησις, δὲν θὰ παρέλθωσι δὲ πολλαὶ ἡμέραι μέχρις ὅτου ἐκδηλώσῃ τὴν ἀπόφασίν της διὰ σύναψιν δανείου μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης πρὸς ἀποπεράτωσιν τῆς ὁδοῦ καὶ ἀναστήλωσιν τοῦ ναοῦ.

§52Ν. ΣΥΡΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἠρώτησα τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ βεβαιώσῃ τὴν Βουλὴν ἂν πράγματι ἐδαπανήθη τὸ δάνειον διὰ τὰ ἔργα, διὰ τὰ ὁποῖα προωρίσθη. Ἐμελέτησα τὴν δικογραφίαν τῆς ὑποθέσεως ταύτης καὶ τὸ ὅλον ἔργον διὰ τὴν ἀναστήλωσιν τοῦ ναοῦ καὶ τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ ἀπὸ τῆς παραλίας μέχρι τῆς Μονῆς εἶχε προϋπολογισθῆ εἰς 222,200 δραχ. Ἤδη κατηναλώθη ὁλόκληρον δάνειον ἐκ 400,000 δρχ. καὶ κατεσκευάσθησαν μόνον 300 μέτρα δρόμου οὐχὶ ἐπὶ τοῦ ἐδάφους, ἐφ’ οὗ εἶχε μελετηθῆ, ἀλλ’ ἐντὸς τῆς πόλεως Λεβαδείας. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω ποία ἐνέργεια ἐγένετο ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ τί σκέπτεται νὰ κάμῃ διὰ τὰς καταχρήσεις αὐτάς, διὰ τὴν κατανάλωσιν ὁλοκλήρου τοῦ ποσοῦ τῶν 400,000, χωρὶς νὰ γίνῃ τίποτε ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ ἐκείνου καὶ κατὰ τῶν ἐργολάβων καὶ τῶν ὑπαλλήλων τῶν διαχειρισθέντων τὰ ποσά. Αὐτὸ ἤθελον νὰ διευκρινήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός, διὰ νὰ τὰ μάθῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ἐβεβαίωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ἐγένοντο ἀνακρίσεις ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐκεῖνος εὑρίσκετο ἐκτὸς τοῦ νόμου; Αὐτὴν τὴν ἀνακοίνωσιν ἤθελον νὰ κάμῃ.

§53Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἐγὼ ἐξέθηκα τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Κατέθηκα δὲ καὶ τὸν φάκελον. Ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς νομίζῃ ὅτι ἡ Κυβέρνησις παρεβίασε νόμον τινά, δύναται νὰ ἐπερωτήσῃ αὐτήν, ἀλλὰ τὸ νὰ ζητῇ νὰ ἐλέγξῃ τώρα τὴν Κυβέρνησιν εἶναι ἀντικανονικόν.

§54Ν. ΣΥΡΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐδόθησαν ἀπαντήσεις ὅμως εἰς τὰ ἐρωτήματά μου.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πατσουράκος ἐρωτᾷ οἱ ἐν τῷ Διδασκαλείῳ τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως ὑπηρετοῦντες Σκαλισιάνος καὶ Μπέρτος ὑπὸ τίνα ἰδιότητα ὑπηρετοῦσιν ἐν αὐτῷ, τίνα τὰ προσόντα καὶ ὁ μισθὸς αὐτῶν.

§56Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Σᾶς δίδω ἔγγραφον ἀπάντησιν.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χρυσοστάλης ἐρωτᾷ διατί, ἀφοῦ πρὸ μηνῶν ἐκλήθη εἷς ἐκ τῶν ἐν Καρύστῳ ἑλληνοδιδασκάλων ὡς στρατεύσιμος, δὲν ἀντικατεστάθη, χωλαίνει δ’ οὕτως ἡ διδασκαλία, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ σχολεῖον αὐτὸ ἀριθμεῖ 130 μαθητάς.

§58Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὁ νόμος δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἀντικατάστασιν.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀλεξάκης ἐρωτᾷ τί ἐνηργήθη ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Καραλογγοῦς, αἰτησαμένων ἀπαλλαγὴν φόρου ἀροτριώντων κτηνῶν, καταστραφείσης τῆς ἐσοδείας των. Ἐπειδὴ ἀπουσιάζει ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός, τὸ Προεδρεῖον θὰ μεταβιβάσῃ τὴν ἐρώτησιν. Ὁ αὐτὸς κ. Ἀλεξάκης ἐρωτᾷ τί ἐνηργήθη ἐπὶ καταστραφεισῶν γεφυρῶν ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Τριπόλεως–Γορτυνίας–Πύργου–Τουμπίτσι, ἐπὶ ὁμοίας ἐν τῇ θέσει Ἀράπη καὶ διὰ τὴν τῆς Δαβιᾶς.

§60Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Διετάχθη ὁ νομομηχανικὸς νὰ ὑποβάλῃ προϋπολογισμὸν διὰ τὴν κατασκευὴν ξυλίνης γεφύρας ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Ἐρυμάνθου καὶ ἐπὶ τῶν γεφυρῶν τῆς ὁδοῦ Τριπόλεως–Πύργου παρὰ τὸ χωρίον Μπέλεσι πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς συγκοινωνίας Γορτυνίας–Τριπόλεως–Πύργου.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀλεξάκης.

§62Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἡ ὁδὸς αὕτη κατέστη ἐντελῶς ἀδιάβατος. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν δύο ἅμαξαι ἀνετράπησαν καὶ ἡ ζωὴ τῶν ἐπιβατῶν ἐτέθη ἐν προφανεῖ κινδύνῳ, τραυματισθέντων δεινῶς. Πρὸ τριῶν ἐτῶν οὐδεμία ἐπισκευὴ ἐνηργήθη ἐπὶ τῆς ὁδοῦ ταύτης, ἡ ὁποία μετεβλήθη εἰς ἀκανόνιστον χάνδακα. Αἱ γέφυραι, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται ἐπὶ τῆς ὁδοῦ καὶ ἰδίᾳ ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Λάδωνος, ἔχουσι καταστραφῆ. Ὁ Λάδων εἶναι εἷς τῶν μεγαλειτέρων ποταμῶν, εἶναι δὲ ἀδιάβατος καὶ ἐν καιρῷ χειμῶνος καὶ ἐν καιρῷ θέρους. Ἡ συγκοινωνία διεκόπη, πνίγονται αὐτόχρημα οἱ πολῖται. Θὰ συνίστων, ὅπως συνέστησα καὶ πρὸ δέκα μηνῶν, διότι δὲν εἶναι γεγονός, τὸ ὁποῖον σήμερον παρουσιάζεται, εἶναι γεγονός, τὸ ὁποῖον πρὸ πολλοῦ ὑπάρχει, συνέστησα νὰ ληφθῇ πρόνοια ἐπὶ τῶν ὁδῶν αὐτῶν, ἀλλ’ οὐδεμία ἐλήφθη. Μερικὰ ξύλα, τὰ ὁποῖα εἶχον τεθῆ, ἵνα γεφυρωθῇ προσωρινῶς, παρεσύρθησαν καὶ αὐτά. Θὰ συνίστων λοιπὸν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὄχι μελέτας καὶ ἱστορίας—διότι αὐτὰ ῥίπτονται εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Καλένδας, χρειάζονται χρόνοι καὶ καιροί, διὰ νὰ περατωθῶσι—, ζητῶ μόνον ταχεῖαν ἐνέργειαν τοὐλάχιστον προσωρινήν, διὰ νὰ μὴ πνίγωνται οἱ ἄνθρωποι μέχρις οὗ ὁ μηχανικὸς κατορθώσῃ καὶ ὑποβάλῃ μελέτην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, διότι καὶ ἐπὶ τῆς δημοσίας ὁδοῦ αἱ γέφυραι κατεστράφησαν, αἱ δύο γέφυραι αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον καὶ συνεκοινώνουν τρεῖς δῆμοι εἰς Ἄνω ποταμὸν τῆς Δαβιᾶς καὶ ἐκεῖναι παρεσύρθησαν καὶ οὕτως οἱ χωρικοὶ ἀπεκλείσθησαν ἀπὸ πάσης συγκοινωνίας. Δὲν ὁμιλῶ διὰ τὴν μόνην ὁδὸν τὴν συνδέουσαν τὴν Γόρτυνα πρὸς τὴν Ἠλείαν, ἧς διετάξατε τὴν ἀκύρωσιν τῆς δημοπρασίας, ἐν ᾧ εὑρίσκετο ἐν τῷ περατοῦσθαι, οὐδὲ θ’ ἀναφέρω τὰς εὐχὰς καὶ τὰ ψηφίσματα τῶν ἐμπόρων Πύργου, οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦσι νὰ τελεσθῇ τὸ ἔργον ἀγνοοῦντες ὅτι ἠκυρώθη ἡ ἐργολαβία. Δὲν ὁμιλῶ περὶ πάντων αὐτῶν, διότι οὐδεμίαν ἔχω ἐλπίδα ὅτι δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ λάβῃ μέριμναν καὶ περὶ αὐτῆς, ἀφοῦ διέλυσε καὶ αὐτὴν τὴν ἐργολαβίαν, ἐνῷ ἡ ὁδὸς αὕτη ἡ ἀπὸ 25 ἐτῶν κατασκευαζομένη εὑρίσκετο ἐν τῷ περατοῦσθαι. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ μὴ ἐντείνω τὴν φωνήν μου ὅσον ἀφορᾷ τὰς γεφύρας, διότι ἡ ἔλλειψις αὐτῶν καθιστᾷ ἀπολύτως ἀδύνατον τὴν συγκοινωνίαν καὶ προβληματικὴν τὴν ζωὴν τῶν ἀνθρώπων τῶν θελόντων νὰ διέλθωσι, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον ἔχομεν καὶ νόμον περὶ ἐρημοδικίας, καὶ οἱ καλούμενοι εἰς τὸ Δικαστήριον εἶναι ἀδύνατον νὰ προσέλθωσι καὶ δικάζονται ἐρήμην, οὐδεμία δὲ ἀνακοπὴ αὐτῶν γίνεται δεκτή. Ὥστε δὲν ἀρκεῖ ὅτι δὲν δύνανται νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὰ κτήματά των, ἀλλὰ τρέχουσι καὶ τὸν κίνδυνον νὰ καταδικάζωνται ὡς μὴ προσελθόντες εἰς τὸ Δικαστήριον.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σλῆμαν ἐρωτᾷ τοὺς Ὑπουργοὺς τῆς Δικαιοσύνης καὶ Ἐθνικῆς Οἰκονομίας περὶ τῆς ἀπειλουμένης ἀπεργίας τῶν ἐργατῶν τοῦ ἐργοστασίου Κ. Σταματοπούλου ἐν Βόλῳ.

§64ΕΜ. ΜΠΕΝΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἀναμένω ἀπάντησιν ἀπὸ τὸν νομάρχην.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπουρνιᾶς ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τί ἐνηργήθη ἐπὶ τῆς αἰτήσεως τοῦ Σπυρίδωνος Κανακάρη ἀδίκως καταδιωκομένου ὑπὸ τοῦ ταμίου Καρυστίας καὶ τί ἐνηργήθη ἐπὶ τῶν παρανόμως εἰσπραχθέντων ὑπὸ τοῦ ταμίου Καρυστίας παρὰ τῶν κατοίκων Κονιστρίων ὡς ἐξόδων κατασχέσεως.

§66Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὑπέβαλεν αἴτησιν ὁ συνάδελφος ἐνταῦθα, ἀλλὰ δὲν ἦλθεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Παρακαλῶ ν’ ἀποσταλῇ, ὅπως ἐνεργήσω τὰ δέοντα ἐπὶ τῆς αἰτήσεως ταύτης.

§67Ν. ΧΑΡΔΟΥΒΑΛΗΣ. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι καὶ ἄστοχον καὶ ἄτοπον εἶναι νὰ ὑποβάλωμεν πάσας τὰς ἐνεργείας εἰς τὴν πολυδαίδαλον αὐτὴν διαδικασίαν. Θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν διαδικασίαν ταύτην αἱ κοινότητες, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι τοιαύτας διενέξεις, οὐχὶ ἅπασαι αἱ κοινότητες, εἰς ἃς οὐδεμία διένεξις ὑπάρχει.

§68Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ἀφοῦ ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ἡ ὑπηρεσία τῶν δικαστῶν, νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἡ ὑπηρεσία τῶν διδασκάλων, καθόσον θὰ εἶναι ἄτοπον ὁ διδάσκαλος ν’ ἀφήνῃ τὸ σχολεῖόν του, ἵνα μεταβαίνῃ εἰς τὸ βουνόν.

§69ΑΡ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Ταύτην τὴν παρατήρησιν ἔχω νὰ ἐπιφέρω. Τὰ ἄρθρα 9 καὶ 10 εἶναι ἀλληλένδετα· τὸ ἓν ἔχει τὴν οὐσιαστικὴν βάσιν, τὸ δὲ ἄλλο ἔχει τὴν διαδικασίαν. Τὸ πρῶτον λέγει «καθορισμὸς τῶν κοινοτικῶν περιφερειῶν», τὸ δὲ ἄλλο λέγει «καθορισμὸς τῆς περιφερείας». Παρακαλῶ νὰ εἶναι ὁμοιόμορφος ἡ διατύπωσις, ἵνα μὴ εἶναι ἀτελής.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παρεδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 10 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 11 τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Πολυχρονιάδης.

§71Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Ἔκαμα τὴν ἐρώτησιν ταύτην, ἵνα λάβω ἐπίσημον δήλωσιν ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διότι εἰς κύκλον ἀξιωματικῶν ἐπιστεύετο ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ τοὺς καλέσῃ.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Χαριτᾶτος ἐρωτᾷ διὰ ποῖον λόγον δὲν ἐκτελεῖται τὸ Β. Διάταγμα περὶ διαιρέσεως τοῦ δημοτικοῦ Σχολείου ἀρρένων Λαυρείου, καίτοι περὶ τούτου ἐδόθησαν ἐπανειλημμέναι διαταγαί.

§73Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως...

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε, κ. Χαριτᾶτε· θ’ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός. Ὁ κ. Γ. Σπυρόπουλος, ὅπως ὑποβάλῃ ἀναφορὰν τοῦ ἐφημερίου τῆς Μεγάλης Πολιάνας τῶν Τρικκάλων Ἀθαν. Εὐαγγελακοπούλου. Ὁ κ. Βέρροιος ἐρωτᾷ διατί ὁ μηχανικὸς Ἀχαΐας δὲν ἐξετέλεσε τὴν ὁριστικὴν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργείου περὶ κατεδαφίσεως προτειχίσματος ἐν Ἁγίῳ Βασιλείῳ (Βραχνέϊκα) συμφώνως τῇ νομίμῳ αἰτήσει τοῦ κ. Φωτοπούλου παραπονουμένου διὰ τὴν ἀμέλειαν ταύτην.

§75ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὔριον θ’ ἀπαντήσω.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πολυχρονιάδης καλεῖται, ἵνα καταθέσῃ ἀναφορὰς 1) Αἰγιέων, 2) κατοίκων Τεμένης καὶ 3) Ἰ. Βασιλειάδου φαρμακοποιοῦ.

§77Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Λαμβάνω ἀφορμὴν ἐκ τῆς ὑποβαλλομένης ἀναφορᾶς Αἰγιέων ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ σταφιδοκάρπου ἐκ τοῦ λιμένος Αἰγίου, ἵνα φέρω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ κάτωθι ἀναφυέντος ζητήματος. Ἐζήτησα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τὴν κατάθεσιν τοῦ σχετικοῦ φακέλου ἐπὶ τῆς ἀναφυείσης διαφορᾶς μεταξὺ τῶν Αἰγιέων, διότι ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ σταφιδικοῦ ἔτους προέκυψε διαφορὰ μεταξὺ τοῦ τελώνου καὶ τῆς ἐπιτροπῆς, ἐπειδὴ ὁ τελώνης πρώτην ἤδη φορὰν ἐφέτος ἠρνήθη νὰ παράσχῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὴν νομίμως διωρισμένην διὰ τοῦ νόμου ΒΜΕʹ τοῦ 1892 περὶ ἐλέγχου ἐμπορίου καὶ τὴν ἐκτελοῦσαν χρέη δημοσίου ὑπαλλήλου πᾶσαν πληροφορίαν σχετικὴν πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντός της.

§78Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος ἦτο ὁ τελώνης;

§79Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ὁ κ. Κωστάκης. Λοιπὸν ἐπαναλαμβάνω ὅτι ὁ τελώνης ἠρνήθη νὰ δώσῃ πληροφορίας πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἡ ἐξέλεγξις καθίστατο ἀδύνατος ἂν ὁ ἐξαγόμενος σταφιδόκαρπος ἦτο τοῦ Αἰγίου ἢ μή. Ἐκ τοῦ κατατεθέντος φακέλου, Κύριοι, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, προκύπτει ὅτι ἐδόθησαν αἱ δέουσαι διαταγαὶ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀξιέπαινος διὰ τοῦτο, ὅπως ὁ τελώνης Αἰγίου προβῇ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, ἀλλ’ ὀφείλω ἐπίσης νὰ ὁμολογήσω ὅτι δὲν εἶναι ἀξιέπαινος καὶ ἡ ἐνέργεια τοῦ τελώνου, διότι οὗτος παρήκουσεν εἰς τὰς διαταγὰς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ὄχι μόνον δὲ παρήκουσεν εἰς τὰς διαταγὰς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ καὶ δι’ ἐγγράφου του ἀνέφερε πρὸς τὸν προϊστάμενόν του κ. Ὑπουργὸν ὅτι οὐδὲν πλέον, οὐδὲν ἔλασσον ἢ ἐκβίασιν κατὰ τῶν ἐμπόρων ἐπεζήτει νὰ κάμῃ ἡ ἐπιτροπὴ τῶν ἐμπειροτεχνῶν, διὰ τῶν λόγων δὲ τούτων καθάπτεται τῆς ὑπολήψεως ἀνθρώπων ἐκπληρούντων ἀμισθὶ καθήκοντα λίαν δυσχερῆ. Ἀπορῶ, ἀληθῶς, Κύριοι, πῶς ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος, ὡς προηγουμένως εἶπον, εἶναι ἀξιέπαινος ὅτι ἔδωκε τὰς δεούσας διαταγὰς εἰς τὸν κ. τελώνην, ἀπορῶ πῶς δὲν ἐζήτησεν ἀμέσως νὰ ἐνεργηθῶσι διοικητικαὶ ἀνακρίσεις διὰ τὴν περίοδον ταύτην τοῦ ἐγγράφου, ἣν σᾶς ἀνέγνωσα, διότι ἢ εἶναι ἀκριβῆ τὰ ὑπὸ τοῦ τελώνου καταγγελλόμενα, ὁπότε οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἔπρεπε νὰ καταγγελθῶσιν ἐπὶ ἐκβιάσει, ἢ ἔπρεπε νὰ θεωρηθῇ οὗτος ὡς συκοφάντης προσώπων, τὰ ὁποῖα ὑπηρετοῦσι τὰ γενικὰ συμφέροντα τοῦ τόπου καὶ δέον νὰ ὦσιν ἀνώτερα πάσης ὑπονοίας. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐνεργήσῃ ἀμέσως διοικητικὰς ἀνακρίσεις καὶ τιμωρήσῃ τὸν ὑπάλληλον τοῦτον, ὁ ὁποῖος προβαίνει εἰς τοιαύτας συκοφαντίας κατὰ τῶν καθεστηκυιῶν Ἀρχῶν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ καὶ πάλιν τὸν κ. Ὑπουργόν, συμφώνως πρὸς τὴν ὑποβαλλομένην αἴτησιν, ὅπως προβῇ εἰς διοικητικὰς ἀνακρίσεις, καὶ ὁ πταίστης τιμωρηθῇ ἁρμοδίως. Ὑποβάλλω, Κύριοι, ἐπίσης ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Αἰγίου, διὰ τῆς ὁποίας παραπονοῦνται ὅτι ὁ τελευταῖον ψηφισθεὶς νόμος περὶ ἐκτελέσεως, ὁρίζων ὅτι ὁ πλειστηριασμὸς τελεῖται εἰς τὸν δῆμον, εἰς τὸν ὁποῖον κεῖται τὸ ἀκίνητον κτῆμα, ηὔξησε τὰ ἔξοδα, διότι οἱ ἄνθρωποι ἀναγκάζονται νὰ φέρωσι τὸν συμβολαιογράφον ἀπὸ τῆς ἕδρας του καὶ οὕτως ὑποβάλλονται εἰς μεγάλας δαπάνας, καί, ἂν μάλιστα γίνῃ ἀναβολὴ τοῦ πλειστηριασμοῦ, ἀναγκάζονται νὰ πληρώνωσι δίς, καὶ τοιουτοτρόπως αὐξάνουσιν αἱ δαπάναι. Διὰ τοῦτο παρακαλοῦσιν, ὅπως ἔλθῃ ἐν ἰσχύϊ ἡ διάταξις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, ἡ μέχρι σήμερον ἐφαρμοζομένη. Ἐκτὸς τούτου παραπονοῦνται διὰ τὸν τελευταῖον ψηφισθέντα νόμον περὶ συμβατικοῦ τόκου, καθόσον ναὶ μὲν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἡ Βουλὴ ἠθέλησαν ν’ ἀπαλλάξωσι τοὺς ἀτυχεῖς ὀφειλέτας ἀπὸ τοὺς ὄνυχας τῶν τοκογλύφων, ἀλλὰ δυστυχῶς διὰ τῆς διατάξεως, δι’ ἧς δὲν κωλύονται οἱ δανεισταὶ νὰ λαμβάνωσι τόκον 12% διὰ τὰ μέχρι τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου συνομολογηθέντα δάνεια, τὸ δῶρον τοῦτο, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, καθίσταται δῶρον ἄδωρον, διότι οἱ δανεισταὶ προχρονολογοῦσι τὰ γραμμάτια καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἰσπράττουσι τόκον 12%.

§80Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἄς ζητηθῇ ἡ ἐπέμβασις τοῦ εἰσαγγελέως.

§81Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Βεβαίως δύναται κατὰ νόμον νὰ γίνῃ τοῦτο, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται καὶ νὰ ἀποδειχθῇ, τοῦθ’ ὅπερ ἀποβαίνει δυσχερέστατον, ἵνα μὴ εἴπω ἀδύνατον. Ὑποβάλλω αἴτησιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ τῆς ὁποίας οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Τεμένης παραπονοῦνται ὅτι, ἐνῷ κατὰ τὸ 1907 συνελέγησαν ἔρανοι διὰ τοὺς πλημμυροπαθεῖς, ἐν τούτοις οἱ ἔρανοι οὗτοι δὲν διενεμήθησαν εἰσέτι. Ὑποβάλλω ἐπίσης αἴτησιν τοῦ Ἰ. Βασιλειάδου φαρμακοποιοῦ παραπονουμένου ὅτι, ἐνῷ εἶχε δώσει φάρμακα εἰς τοὺς πρόσφυγας ἀξίας δραχμῶν 475 καὶ ἐζήτησε τὴν πληρωμὴν αὐτῶν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ Ὑπουργεῖον ἐθεώρησεν ἑαυτὸ ἀναρμόδιον. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει παρακαλεῖ ὁ αἰτῶν νὰ τῷ ἐπιστραφῶσι τὰ ἔγγραφά του, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ στηρίξῃ τὴν ἀγωγήν του.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμπληρωθείσης τῆς ὥρας διὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων εἰσέρχεται ἡ Βουλὴ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. (Ἐνταῦθα ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως). Κατόπιν γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ͵ΓΣΑʹ νόμου» περὶ διδακτικῶν βιβλίων». Ἐπίσης γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον συζήτησιν τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Βερολίνῳ συνομολογηθείσης ἀκτινοτηλεγραφικῆς συμβάσεως». Γίνεται ὡσαύτως δεκτὸν εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἐξελέγξεως καὶ ἐκδικάσεως τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν»). Δευτέρα συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως δρ. 5,000 πρὸς συνδρομὴν παθόντων ἐκ σεισμοῦ κατοίκων τῶν χωρίων Σκλείθρων καὶ Ἀληφακλὰρ τῆς ἐπαρχίας Ἁγυιᾶς. Ὁ κ. Π. Ἀραβαντινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§83Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Θὰ ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὴ ἐπιμένῃ, ὅπως τὴν ἑσπέραν ταύτην ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι, ἐὰν εἶναι δίκαιον, ὅπως ψηφισθῇ ἔκτακτος πίστωσις 5,000 δρ. διὰ τοὺς παθόντας εἰς παρῳχημένην ἐποχὴν ἐκ σεισμοῦ κατοίκους Θεσσαλικῶν χωρίων, ἐπίσης θὰ ἦτο δίκαιον νὰ ψηφισθῇ πίστωσις καὶ διὰ τοὺς παθόντας ἐκ τῆς πλημμύρας ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Κορινθίας.

§84ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Σύμφωνοι εἴμεθα.

§85Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τότε ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις.

§86Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δικαιότατον εἶναι νὰ ψηφισθῇ καὶ διὰ τοὺς ἐν Κορίνθῳ παθόντας.

§87Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει καὶ αἱ δύο πιστώσεις νὰ συμπτυχθῶσιν εἰς ἓν νομοσχέδιον. Διὰ ποῖον λόγον νὰ προηγηθῇ ἡ Θεσσαλία ἢ νὰ μὴ ληφθῇ συγχρόνως πρόνοια καὶ διὰ τοὺς ἐν Κορινθίᾳ παθόντας, οἱ ὁποῖοι ἔδωκαν συνήγορον εἰς τὰ Θεσσαλικὰ ζητήματα; Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω καὶ τοὺς Θεσσαλοὺς συναδέλφους νὰ στέρξωσιν, ὅπως ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύναται εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ συμπεριληφθῇ καὶ ἄλλο βοήθημα.

§89Γ. ΠΩΠ. Καὶ ἐν τούτοις εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ δικαστικῶν κλητήρων προσεκολλήσαμεν καὶ διάταξιν περὶ εἰσαγγελέων.

§90Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ μέριμνα περὶ τῶν παθόντων ἐν Κορίνθῳ εἶναι δικαιοτάτη, διότι οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖ ἔπαθον σοβαρωτάτας ζημίας καὶ εὑρίσκονται κυριολεκτικῶς ἄστεγοι. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου πρόκειται νὰ δοθῇ πίστωσις πρὸς ἀγορὰν ξυλείας, ὅπως ἐγκατασταθῶσιν, οὐδεὶς δὲ φιλάνθρωπος δύναται ν’ ἀποκρούσῃ τοῦτο.

§91Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Βεβαίως ὄχι.

§92Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ ἀνάγνωσιν νὰ συμπεριληφθῇ καὶ ἄλλη πίστωσις, ἀφοῦ οὐδὲν ἔγγραφον ἔχομεν περὶ τῶν ἐν Κορίνθῳ παθόντων οὐδὲ προϋπολογισμὸν τοῦ μηχανικοῦ.

§93Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὑπάρχουσι τοιαῦτα ἔγγραφα· ἄλλως τε ἦτο δυνατὸν τηλεγραφικῶς νὰ προκαλέσητε τοιαῦτα. Πότε περιμένετε νὰ ψηφίσητε τὴν πίστωσιν αὐτήν;

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν καιρὸν ἕνα μῆνα.

§95Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου, νὰ συνηγορήσῃ δὲ εἰς τοῦτο καὶ ὁ συμπολίτης μου καὶ ὑπὸ ἀνάρρωσιν Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ͵ΓϠΛΒʹ νόμου τοῦ 1911 περὶ συστάσεως τμήματος ἐργασίας καὶ κοινωνικῆς προνοίας, καὶ τοῦ ͵ΓΨΚΔʹ τοῦ 1910 περὶ συστάσεως Ὑπουργείου Γεωργίας, Ἐμπορίου καὶ Βιομηχανίας». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς θειώσεως τῶν καπνοφυτειῶν». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ παραπέμπεται εἰς ἐπιτροπήν). Δευτέρα συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας βοηθήματος εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν κατὰ τὴν πυρκαϊὰν τοῦ Χημείου θανόντων πυροσβεστῶν Π. Δ. Καραγιαννίδου, Π. Τσαβλῆ καὶ Κ. Ζαΐμη». Κύριοι Βουλευταί, ὑποθέτω ὅτι, ἐὰν δὲν καταστήσωμεν προσωπικὸν τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ θέσωμεν τὸν τίτλον: «περὶ χορηγίας βοηθήματος εἰς τοὺς παθόντας ἐκ τῆς πυρκαϊᾶς τοῦ Χημείου», καὶ ἀφεθῇ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ κάμῃ τὴν διανομὴν ὡς ἐνδείκνυται, τότε ἀποφεύγομεν τὴν ψηφοφορίαν.

§97Γ. ΠΩΠ. Νὰ προστεθῇ τροπολογία, ὅπως ἀφεθῇ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἡ διανομὴ τοῦ βοηθήματος.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τεθῇ οὕτως εἰς τὸ ἄρθρον: «εἰς τοὺς παθόντας ἐκ τῆς πυρκαϊᾶς ὡς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἤθελε κρίνει».

§99ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὡς ἐτροποποιήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 2ον). Τοῦ συνόλου ἡ ψήφισις ἀναβάλλεται, γενομένης τροπολογίας. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων ͵ΓΤΝΔʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3354) νόμου περὶ ἱδρύσεως ἐν Ἀθήναις νοσοκομείου τῶν ἀφροδισίων νοσημάτων ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «Νοσοκομεῖον Ἀνδρέου Συγγροῦ». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς τεχνικῆς ὑπηρεσίας τοῦ τμήματος τῶν δασῶν».

§101Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ παρακαλέσω νὰ μείνῃ αὐτὸ καὶ νὰ προχωρήσωμεν κατωτέρω.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς ἐπιτροπὴν καὶ πρὸ τῆς συζητήσεως τῆς ἀρχῆς.

§103Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποστολῆς εἰς Ἑσπερίαν ὑποτρόφου πρὸς σπουδὴν τῆς ἰχθυοκομίας καὶ ὀστρεοτροφίας καὶ περὶ μετακλήσεως ἀλλοδαπῶν ἰχθυοκόμων καὶ ὀστεοτρόφων».

§105Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Μετὰ τὸ δρᾶμα ἡ κωμῳδία, ἔλεγον οἱ ἀρχαῖοι ἡμῶν πρόγονοι. Ἐν πρώτοις ἄρχομαι ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, ἵνα ἀποδειχθῇ ὅτι δὲν συνέταξεν ἄνθρωπος τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ἀλλ’ ἴσως ἰχθύς, διότι πρόκειται περὶ ἰχθύων. Αἰτιολογικὴ ἔκθεσις: «Ἀποστέλλεται εἰς Εὐρώπην, διότι...». Οὔτε γνωρίζουσι τί γράφουσιν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, κ. συνάδελφοι, ἐκ τῆς ὅλης ὀλιγοστίχου αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κατ’ εὐφημισμὸν ὁμολογῶ ὅτι οὐδὲν ἐνόησα. Παρακατιὼν δ’ αἰτεῖται λόγον περὶ τῶν πρακτικῶν αὐτῶν ἰχθυοκόμων καὶ λέγει: «....οἵτινες νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς ὑπόδειγμα τῶν ἡμετέρων» Ἠκούσατε; «Ὡς ὑπόδειγμα τῶν ἡμετέρων»! (ἱλαρότης). Τὸ ἐννοεῖτε ὑμεῖς;

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν διορθώνετε τὸ λεκτικὸν ὡς εἰδικώτερος;

§107Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Δὲν μοὶ ἀνετέθη τὸ τοιοῦτον. Πρόκειται περὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς καὶ δὲν ἐφιστᾶται ἡ στοιχειώδης προσοχὴ περὶ τὴν σύνταξίν του. Ἀλλ’ ἐρχόμεθα εἰς τὸ αʹ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον λόγον ποιούμενον περὶ ἀποστολῆς διδάκτορος τῶν Φυσικῶν ἐπιστημῶν εἰς Εὐρώπην νοεῖ τὸν αὐτὸν τοῦτον, τὸν ὁποῖον νοεῖ ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις. Δὲν ἔχει οὕτως; Ἀναγνώσατε, παρακαλῶ, καὶ θὰ πεισθῆτε ὅτι ὁ διδάκτωρ τῶν Φυσικῶν Ἐπιστημῶν εἶναι ὁ ἴδιος πρὸς τὸν εἰδικῶς στελλόμενον εἰς Εὐρώπην. Ἀφήνω κατὰ μέρος ὅτι θὰ διατεθῶσι 3000 δραχμῶν ἐτησίως δι’ αὐτὸν διὰ πόσον χρόνον ἄγνωστον· ἐπ’ ἄπειρον θὰ διατίθηται τὸ ποσὸν αὐτό. Ἐξακολουθεῖ παρακατιών· «ὁ ἀποσταλησόμενος ὡς ἄνω διορίζεται Γραμματεὺς αʹ ἢ βʹ τάξεως τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τοποθετούμενος εἰς τὸ τμῆμα, εἰς ὃ ὑπάγονται τὰ Ἰχθυοτροφεῖα». Τί θὰ εἴπῃ αὐτό; Ἐγὼ δὲν τὸ ἐννοῶ. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ ἄρθρον 2: «Ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ μετακαλέσῃ ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ μέχρι δύο πρακτικῶν ἰχθυοκόμων καὶ ὀστρεοτρόφων». Ἐκεῖνο τὸ «πρακτικῶν» δὲν κατώρθωσα νὰ ἐννοήσω, ὑποθέτω δ’ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας θὰ μὲ κάμῃ νὰ τὸ ἐννοήσω. Ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἐλπίζω τοιοῦτόν τι διὰ τὴν παντελῆ αὐτοῦ πρὸς τοῦτο ἀνικανότητα. Ἡ ἐτησία δὲ δαπάνη διὰ τὴν μετάκλησιν τῶν πρακτικῶν αὐτῶν ὁρίζεται μέχρι δραχμῶν 15000 ἐτησίως, καὶ 3000 δραχ. διὰ τὸν διδάκτορα, 18000 ἐτησίως. Αὐτὴ εἶναι ἡ δαπάνη, ἴσως ὄχι πολὺ ὑπερβολική, ἀλλὰ τὸ ὅλον τοῦ νομοσχεδίου δὲν κατώρθωσε νὰ μὲ κάμῃ νὰ ἐννοήσω περὶ τίνος πρόκειται. Εἶναι οὕτω πως συντεταγμένον, ὥστε δὲν μένει ἢ ν’ ἀνέλθῃ τις εἰς τὸ βῆμα καὶ διαμαρτυρηθῇ.

§108Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἄξιον συστάσεως καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς συζητήσεως πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἀσχέτως πρὸς τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν δυνάμεθα ν’ ἀπορρίψωμεν. Ἐὰν ὑπάρχῃ δαπάνη, ἥτις ἀναμφιβόλως θέλει κατασταθῇ παραγωγική, εἶναι ἡ δαπάνη πρὸς καθοδήγησιν τῶν ἡμετέρων εἰς τὴν ἰχθυοτροφίαν. Ἡ Ἑλλὰς ἔπρεπεν ὄχι μόνον νὰ εἶναι αὐτάρκης εἰς τὴν ἀπόκτησιν τῶν ἀπαιτουμένων ἰχθύων, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐξάγῃ εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, καὶ γνωρίζομεν ὅτι ὁ Ἕλλην τρώγει τὸ ἀκριβότερον ψάρι.

§109ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ παύσῃ ἡ διὰ δυναμίτιδος ἁλιεία.

§110Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις κατενόησε τοῦτο, καὶ ἡ συσταθεῖσα ἐπιτροπὴ ἐργάζεται πρὸς θεραπείαν καὶ τούτου τοῦ κακοῦ. Ἡ δαπάνη τῶν 15.000 δραχ. διὰ τὴν μετάκλησιν τῶν ξένων ἰχθυοκόμων, ὅσον μεγάλη καὶ ἂν φαίνηται, εἶναι ἀπαραίτητος, διότι εἶναι ζήτημα ἂν ξένοι θὰ δεχθῶσι νὰ κατέλθωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἄνευ ἐπαρκοῦς ἀποζημιώσεως. Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι νὰ προσέξῃ πολύ, ὅπως μὴ ἔλθῃ αὕτη εἰς συμφωνίας μετὰ τῶν μετακληθησομένων ἰχθυοτρόφων διά τινος προξένου, ἀλλ’ ἡ συμφωνία νὰ γίνῃ μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ξένης τινὸς Κυβερνήσεως, ὥστε νὰ μὴ ἔλθῃ εὐνοούμενος προξένου τινός. Ἐπίσης καὶ ἡ ἀποστολὴ εἰς Εὐρώπην εἶναι ἔργον ἀξιέπαινον, καὶ εἶναι τόσον ἀξιέπαινον, διότι πρώτην φορὰν ὡρίσθη τόσον μικρὸν ποσόν, 250 δραχμῶν κατὰ μῆνα, δι’ ὑποτροφίαν εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, τὸ ὁποῖον ποσόν, ὡς καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος ἀνέφερα, εἶναι πολὺ ἐπαρκὲς διὰ τὸν θέλοντα πραγματικῶς νὰ σπουδάσῃ. Λέγω δ’ ὅτι εἰς τὰς πολλὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας ἐψηφίσαμεν, ἡ παροῦσα θὰ εἶναι ἡ μᾶλλον παραγωγική.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀποστολίδης ἔχει τὸν λόγον.

§112Α. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Ἂν πρόκειται νὰ μὴ συζητηθῇ ἐν ταῖς λεπτομερείαις, ἀναβάλλω.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μέρμηγκας.

§114Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Τοῦτο μόνον ἐπεθύμουν νὰ παρατηρήσω· διατί τάχα δὲν γίνεται λόγος περὶ διαγωνισμοῦ, ἀλλ’ ἀποστέλλεται διδάκτωρ τῶν Φυσικῶν ἐπιστημῶν κατ’ ἐκλογὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ;

§115ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει περίπτωσις διαγωνισμοῦ· ὁ νῦν ὑπάρχων ὑπάλληλος θ’ ἀποσταλῇ πρὸς τελειοποίησιν.

§116Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ὅσον μὲν ἀφορᾷ περὶ τοῦ λεκτικοῦ ἱκανὰ εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος ἐκ Λακωνίας, ἡ ἀοριστία ὅμως τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἶναι μία ἀπειλὴ περὶ τῶν προθέσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, οἱ συντάξαντες δὲ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν εἶχον βεβαίως νοῦν ἰχθύος, ἀλλ’ ἀσφαλῶς διαθέσεις καρχαρίου. Ἀποστέλλεται, ὡς παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, ὁ διδάκτωρ τῶν Φυσικῶν ἐπιστημῶν ἄνευ διαγωνισμοῦ, καὶ εἶναι βεβαιότατον ὅτι θ’ ἀποσταλῇ εἷς τῶν εὐνοουμένων τῆς γνωστῆς κλίκας. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι εἶναι χρήσιμον, ἀλλ’ ἡ διατύπωσις αὐτοῦ εἶναι τόσον ἀσαφής, ὥστε ἐπιτρέπεται εἰς πάντα νὰ πιστεύῃ ὅτι δὲν θ’ ἀποσταλῇ ὁ χρησιμώτερος, ἀλλ’ ὁ μᾶλλον εὐνοούμενος.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι κατήρτισα τὰς ἑξῆς ἐπιτροπὰς: Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς τεχνικῆς ὑπηρεσίας τοῦ τμήματος τῶν δασῶν» ἐκ τῶν κυρίων Ἀλ. Τάκη, Δ. Δεδούση, Μ. Μπουφίδου, Ἐπ. Σουλτάνη, Σ. Σίμου, Θ. Πέρρου, Ἰ. Κανναβοῦ, Θ. Παπαιωάννου, Νικ. Σακελλαρίου, Ἀνδρ. Καφετζοπούλου, Εὐαγ. Γεωργιάδου, Δ. Κάβουρα καὶ Π. Γρυπάρη. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποστολῆς εἰς Ἑσπερίαν ὑποτρόφου πρὸς σπουδὴν τῆς ἰχθυοκομίας καὶ ὀστρεοτροφίας καὶ περὶ μετακλήσεως ἀλλοδαπῶν ἰχθυοκόμων καὶ ὀστρεοτρόφων» ἐκ τῶν κυρίων Ν. Χρυσογέλου, Ἰ. Τερζάκη, Ε. Γαρουφαλλιᾶ, Χρ. Κορύλου, Ἰ. Μπουρνιᾶ, Ν. Χαριτάτου, Σταμ. Βαφειαδάκη, Ἐμ. Παγκάρα καὶ Ἰ. Μάνου.

§118ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ παρακαλέσω, ἐὰν ἡ Βουλὴ συναινῇ, ὅπως προτιμηθῇ τὸ εἰκοστὸν πέμπτον τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, κατὰ τὸ ὁποῖον τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια, προσκαλούμενα ὅπως ἐκτελέσωσι τὰς ὑποχρεώσεις των διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ ἐνοριῶν, δὲν ἤθελον ὑπακούσει, στεροῦνται τοῦ δικαιώματος τῆς ἀναμίξεως εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μερικῆς τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΦϞϚʹ». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Ἐσωτερικῶν ἡ ἀρχή, ὅπως προσαγάγῃ ἐντὸς δύο ἡμερῶν τὴν ἔκθεσίν της. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν). Ἐξακολούθησις τῆς δευτέρας συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως καὶ διοικήσεως τῶν δήμων». Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Τσαξίρης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3.

§120Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Περὶ ἐλαίου ἐψηφίσθη;

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφίσθη ἡ δευτέρα πρότασις νόμου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ ἐμμέσου δημοτικοῦ φόρου τῶν μεταφερομένων ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον ἐλαιῶν πρὸς ἔκθλιψιν καὶ ἐπαναφορὰν τοῦ ἐλαίου».

§122Γ. ΤΣΑΞΙΡΗΣ. Ἔχω παρατηρήσεις τινὰς διὰ βραχέων, κύριε Ὑπουργέ. Πρόκειται πρῶτον περὶ τῆς προσθήκης τῆς λέξεως «δήμου» εἰς τὴν τρίτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου. Νομίζω ὅτι ἐκ παραδρομῆς δὲν ἐγένετο τοῦτο, διότι δὲν βλέπω τὸν λόγον διατί δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεννοηθῇ μετά τινος δήμου κοινότης κειμένη πλησίον. Νομίζω ὅμως ὅτι, καὶ ἂν δὲν ἐγένετο ἐκ προθέσεως ἡ παράλειψις, ὅπως εἶναι πιθανώτατον, πρέπει νὰ ληφθῇ ἰδιαιτέρα μέριμνα διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτήν· διότι ἡ ἀποδοχὴ ὑπὸ τοῦ ½ τῶν δημοτῶν, ὅταν πρόκειται περὶ δήμου —μεγάλου συνοικισμοῦ— εἶναι δυσχερής. Πρὸς τούτοις μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν προβλέπεται διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου περίπτωσίς τις, ἡ ὁποία εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ παρουσιασθῇ συχνὰ εἰς τὴν ἐφαρμογήν. Ἡ περίπτωσις αὕτη εἶναι ἡ ἑξῆς. Προβλέπομεν καὶ καθορίζομεν διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον συνοικισμός τις δύναται νὰ ἑνωθῇ μετ’ ἄλλου. Ἀλλά, ἀφοῦ θεσπίζομεν τὸν γάμον, πρέπει νὰ προβλέψωμεν καὶ περὶ τοῦ διαζυγίου· δὲν εἶναι ἀπίθανον οἱ συνοικισμοί, οἱ ὁποῖοι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡνώθησαν, νὰ θελήσωσι νὰ παύσωσι νὰ εἶναι ἡνωμένοι βραδύτερον. Δι’ αὐτὸ ὑποβάλλω τροπολογίαν οὕτω: «Τὸ αʹ ἐδάφιον τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: Συνοικισμὸς ἔχων τὰ στοιχεῖα ὅπως ἀπαρτίσῃ ἰδίαν κοινότητα κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 2 δικαιοῦται νὰ ἑνωθῇ μετ’ ἄλλης κοινότητος ἢ δήμου, ἐὰν ὑποβάλῃ περὶ τούτου αἴτησιν ὑπογεγραμμένην ὑπὸ τοῦ ½ τοῦ συνόλου τῶν ἐκλογέων αὐτῆς, συναινέσῃ δὲ εἰς τοῦτο ὁ μεθ’ οὗ αἰτεῖται ἡ ἕνωσις συνοικισμὸς διὰ δηλώσεως ὑπογεγραμμένης ὑπὸ τοῦ ½ τοὐλάχιστον τῶν ἐκλογέων του. Ὁ οὕτως ἑνωθεὶς μετ’ ἄλλου συνοικισμὸς δικαιοῦται μετὰ παρέλευσιν τριετίας νὰ ζητήσῃ καὶ αὖθις τὸν χωρισμόν του δι’ αἰτήσεως ὑπογεγραμμένης ὑπὸ τῶν ⅜ τοῦ συνόλου τῶν ἐκλογέων του. Ἡ ἀπόφασις τοῦ χωρισμοῦ δὲν δύναται πάντως νὰ πραγματοποιηθῇ πρὸ τοῦ πέρατος τῆς κοινοτικῆς περιόδου. Συνοικισμοὶ κτλ.». Τοῦτο δέ, διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν νέας κοινοτικὰς ἐκλογὰς ἐν τῷ μεταξύ.

§123ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν.

§125ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Παρακαλῶ.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἀφήνετε εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν;

§127ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Πολὺ καλά.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§129ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ παρακαλῶ ν’ ἀκουσθῶσι πᾶσαι αἱ παρατηρήσεις κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, διότι εἰς τὴν τρίτην δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν.

§130Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῶσι τὰ παρεχόμενα εἰς τοὺς ἱερεῖς διὰ τοῦ νομοσχεδίου δικαιώματα, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ ἱερεῖς ἐνεργοῦσι πλείστας ὅσας πράξεις καὶ θ’ ἀναμιγνύωνται ἐνεργῶς εἰς τὴν πολιτικήν. Λοιπόν, διὰ νὰ προλάβωμεν καταχρήσεις τῶν ἱερέων, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιβληθῇ μία ποινὴ κατὰ τῶν ἱερέων ἐν περιπτώσει ψευδοῦς πιστοποιήσεως, διότι θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ ἀδιεξόδου.

§131Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τί προτείνετε; Δηλαδὴ ὑποβάλλετε τροπολογίαν; Ὑποβάλετέ την.

§132Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Ὅτι ὁ ἱερεύς, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν περίπτωσιν ταύτην ἐν γνώσει βεβαιοῖ ψευδῆ πράγματα ὡς ἀληθῆ, τιμωρεῖται διὰ φυλακίσεως.

§133Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη εἰδικῆς μνείας. Τιμωρεῖται ἤδη περισσότερον.

§134Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Ἐγὼ συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς προτάσεως τοῦ κ. συναδέλφου.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ὑποβάλητε τροπολογίαν, ἡ ὁποία νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§136ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Νομίζω ὅτι εἰς τὸ πρῶτον ἐδάφιον τοῦ νομοσχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς μετὰ τὸ: «Τὴν αἴτησιν μετὰ τῶν ἐνστάσεων καὶ παρατηρήσεων ἐπ’ αὐτῶν ὑποβάλλει ὁ νομάρχης ἐντὸς 15 ἡμερῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν» δέον ἐκεῖ νὰ σταματήσωμεν· τὰ δὲ κατωτέρω, ὅτι: «τὸ ὁποῖον ὑποχρεοῦται, ὅπως ἐντὸς 20 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς τῶν αἰτήσεων ἀποφανθῇ ἐπ’ αὐτῶν, ἐν ἀποδοχῇ δ’ αὐτῶν προκαλέσῃ ἐντὸς ἑτέρων 10 ἡμερῶν τὴν ἔκδοσιν τοῦ οἰκείου Β. Διατάγματος», νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διαγραφῶσι, διότι περὶ πάντων αὐτῶν θ’ ἀποφανθῇ ὁ Ὑπουργὸς ἐντὸς τῆς προθεσμίας, τὴν ὁποίαν τάσσει γενικῶς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου· ἴσως δ’ εὑρεθῶμεν ἐν δυσχερείᾳ, διότι, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ὑποβάλλονται ἀθρόαι αἱ τοιαῦται αἰτήσεις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, δὲν γνωρίζω ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ προλάβῃ κἂν ὁ Ὑπουργὸς τὴν ἔκδοσιν αὐτῶν τῶν Διαταγμάτων· δὲν βλέπω δ’ ἐξ ἄλλου τὸν λόγον τῆς προθεσμίας αὐτῶν τῶν Διαταγμάτων, τὴν ὁποίαν ὀρθότατα τάσσει τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου.

§137Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι δεδικαιολογημένη, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διαγραφῇ τὸ ἄρθρον ἐφ’ ὅσον ἐψηφίσαμεν ἄρθρον πρῶτον, κατὰ τροπολογίαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ ὁποῖον ὁρίζει τὰ τῶν προθεσμιῶν καθ’ ὅμοιον τρόπον.

§138Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Τὸ ἄρθρον 1, ἐφ’ ὅσον ἐσταματήσαμεν εἰς τὸ δεύτερον ἐδάφιον, ἀπηλείφθη ὅλον.

§139Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἔχει ψηφισθῆ ἡ τροπολογία σας εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον.

§140ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ναί.

§141Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐπὶ τῆς τροπολογίας σας ὁμιλῶ. Ἡ τροπολογία σας, ἡ ὁποία ἐψηφίσθη ὡς ἄρθρον 1, λέγει: «Τὴν αἴτησιν μετὰ τῶν ἐνστάσεων ὑποβάλλει ὁ νομάρχης μετὰ ἰδίων παρατηρήσεων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ ὁποῖον ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς τοιαύτης ὑποβολῆς ἀποφασίζει, ἐν ἀποδοχῇ δὲ τῆς αἰτήσεως προκαλεῖ τὴν ἔκδοσιν τοῦ ἀναγνωρίζοντος τὸν δῆμον Β. Διατάγματος».

§142ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ των Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ ἀπηλείφθη, διότι δεδομένου ὄντος ὅτι ὑποχρεωτικῶς ἑνωθήσονται, καὶ ἑνωθήσονται ὡς δῆμοι, δεδομένου τούτου, παρέλκουσιν ἐξ ὁλοκλήρου τὰ δύο ἐδάφια τοῦ πρώτου ἄρθρου, ὡς εἶχον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§143Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὥστε δὲν ἔχομεν ψηφίσει τροπολογίαν.

§144ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἔχομεν ψηφίσει τὴν τροπολογίαν, ἀλλ’ ἡ ψήφισις τῆς τροπολογίας συνεπάγεται κατ’ ἀνάγκην τὴν ἀπάλειψιν πάντων τῶν ἄλλων ἐδαφίων τοῦ ἄρθρου 1.

§145Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν δύναμαι νὰ τὸ ἐννοήσω. Κατὰ τὸ ἄρθρον 1 ὡς ἔχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ: «Δῆμοι εἶναι αʹ) αἱ πρωτεύουσαι, βʹ) αἱ πόλεις αἱ ἔχουσαι ἄνω τῶν 5 χιλ. κατοίκων καὶ δυνητικῶς αἱ πόλεις «αἱ πρωτεύουσαι τῶν ἐπαρχιῶν». Τούτου δεδομένου τοῦ δυνητικοῦ ὡς πρὸς τὴν τρίτην περίπτωσιν ὑπάγεται εἰς τὴν διαδικασίαν τῆς ὑποβολῆς αἰτήσεων, ἐπὶ τῶν ὁποίων θ’ ἀποφαίνηται ὁ νομάρχης κλπ. Ἀλλὰ κατὰ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἐψηφίσθη αἱ πόλεις....

§146ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Αἱ πόλεις αἱ ἔχουσαι ἄνω τῶν 5000. Ὑμεῖς ἔχετε μίαν τροπολογίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν δῆμοι ἄνω τῶν 5,000 δύνανται νὰ ζητήσωσιν....

§147Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἄ! Ἐδῶ λοιπὸν ἀπομένει τοῦτο. Βεβαίως ὁ Ὑπουργὸς δὲν πρέπει νὰ εἶναι ὑποχρεωμένος ἐντὸς εἴκοσιν ἡμερῶν ν’ ἀποφανθῇ.

§148ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὸ λέγω. Ν’ ἀπαλειφθῇ μόνον.

§149Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Αὐτὸ ν’ ἀπαλειφθῇ, ἀλλ’ ἀντὶ τούτου νὰ προστεθῇ καὶ τὸ παραλειφθὲν μέρος τῆς ἐπὶ τοῦ 1 ἄρθρου τροπολογίας σας καὶ ν’ ἀναγραφῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ἐψηφίσθη εἰς τὴν τροπολογίαν σας κατὰ τὸ ἄρθρον 1, κατὰ τὸ ὁποῖον «Τὴν αἴτησιν μετὰ τῶν ἐνστάσεων ὑποβάλλει ὁ νομάρχης μετὰ ἰδίων παρατηρήσεων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ ὁποῖον ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς τοιαύτης ὑποβολῆς ἀποφασίζει». Ἰδοὺ δὲ μὲ ποίαν ἔννοιαν τὸ ἀνευρίσκω ὄχι ὀρθόν. Ἐτάχθη μία προθεσμία ἐντὸς μηνὸς ν’ ἀποφασίσῃ ὁ Ὑπουργός. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ δυνητικῆς περιπτώσεως, ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἀποφασίσῃ ἐντὸς μηνός, ὑποτίθεται ὅτι δὲν ἀπεδέχθη τὴν πρότασιν. Ἡ παρέλευσις τῆς προθεσμίας σημαίνει ἀπόρριψιν. Νὰ μείνῃ ἄνευ τινὸς προθεσμίας καὶ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργοῦ ἡ ἀπόφασις ἐπὶ τῆς αἰτήσεως δὲν τὸ εὑρίσκω ὀρθόν.

§150ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἡ ἀπάλειψις, τὴν ὁποίαν ζητῶ ἐγώ, δὲν συνεπάγεται τοιοῦτο δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι τὸ τελευταῖον ἐδάφιον, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ προσθέσω κάτι, ποῖον εἶναι; Ὅτι: «ἐντὸς πέντε μηνῶν ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου τούτου ἀναγνωρίζονται διὰ Β. Διατάγματος προκαλουμένου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν». Ἐγὼ δ’ ἔχω νὰ προσθέσω ἐδῶ, τὸ ὁποῖον ἔχει παροραθῆ: «ὡς δῆμοι πᾶσαι αἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 1 δικαιούμεναι εἰς τοῦτο πόλεις, ἀναγνωρίζονται δ’ ὡσαύτως ὡς ἴδιαι κοινότητες οἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 2, ἐδάφ. 1, δικαιούμενοι εἰς τοῦτο συνοικισμοὶ καὶ κρίνονται αἱ κατὰ τὰ ἐδάφια 2, 3 καὶ 4 τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου καὶ κατὰ τὸ ἄρθρον 3 αἰτηθεῖσαι μεταβολαί».

§151Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Μετὰ τὴν συμπλήρωσιν αὐτὴν εἶναι περιττὴ βεβαίως ἡ διάταξις.

§152ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ λέγω. Διότι ἐψηφίσθη τελευταῖον ἐδάφιον, τὸ ὁποῖον πραγματεύεται τὴν ἀνάγκην τοῦ προηγουμένου. Λοιπὸν νὰ σταματήσωμεν, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ «τὴν αἴτησιν μετὰ τῶν ἐνστάσεων καὶ παρατηρήσεων ἐπ’ αὐτῶν ὑποβάλλει ὁ νομάρχης εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν».

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ διέγραψα.

§154Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τὸ δὲ τελευταῖον ἐδάφιον θὰ γίνῃ οὕτως: «Ἐντὸς πέντε μηνῶν ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου τούτου ἀναγνωρίζονται διὰ Β. Διατάγματος προκαλουμένου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὡς δῆμοι πᾶσαι αἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 1 δικαιούμεναι εἰς τοῦτο πόλεις, ἀναγνωρίζονται δ’ ὡσαύτως...», καὶ ἕπεται τὸ κείμενον ὡς ἔχει.

§155ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὑπάρχει καὶ ἄλλη τις ἀντίρρησις. Αὐτὰ ἐφαρμόζονται προκειμένου περὶ τῆς νῦν ἀναγνωρίσεως τῶν δήμων καὶ τῶν κοινοτήτων. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ περίπτωσις εἰς ἄλλο ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου, ἡ ὁποία θὰ γεννηθῇ μεταγενεστέρως, μετὰ τὴν ἀναγνώρισιν δηλαδὴ τῶν δήμων καὶ τῶν κοινοτήτων. Διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτὴν πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια εἰδική.

§156ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἰδικὴ περίπτωσις, νὰ προστεθῇ ὅμως. Ὡς ἔχει σήμερον ἡ διάταξις ἐδῶ, ἐν τῷ ἄρθρῳ τοῦ νομοσχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς, ἐφαρμόζεται γενικῶς ἐπὶ πασῶν τῶν αἰτήσεων. Ἐκεῖ εὑρίσκω ἐγὼ τὴν ἀνακολουθίαν, εἰδεμὴ διὰ τὸ μέλλον ν’ ἀκολουθήσωμεν τοιαύτην διαδικασίαν, βεβαίως τοιαύτη αἴτησις ἔχει θέσιν εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 3. Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν ὅλα αὐτά.

§157Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Εἰς τὸ πρῶτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 5 ἀντὶ τῆς φράσεως «εἰς τὴν Νομαρχίαν» προτείνω νὰ τεθῇ «εἰς τὸν νομάρχην» καὶ μετὰ τὸ «τοῦ κοινοτικοῦ ναοῦ» νὰ τεθῇ «καὶ σχολείου», διότι εἶναι εὐκολώτερον οὕτω νὰ λάβωσι γνῶσιν οἱ κάτοικοι.

§158ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Θὰ τὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5 ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται).

§160Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Θέλω νὰ λυθῇ μία ἀπορία. Αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 6 ἀφορῶσι τοὺς δήμους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποσπασθῶσιν εἰς τὸ μέλλον ἀπὸ ἄλλας κοινότητας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἡνωμέναι; Ἢ πρόκειται περὶ τῶν τὸ πρῶτον συνιστωμένων ἤδη;

§161ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἡ ἀπορία ὡς ἔχει ὁμολογῶ ὅτι ἐγεννήθη καὶ εἰς ἐμέ, ἀλλ’ εἶναι φανερόν, ὅταν προσέξητε, ὅτι διὰ τὸν καταρτισμὸν σήμερον τῶν κοινοτήτων φυσικὰ θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ τελευταία ἀπογραφή. Ποία ἤδη εἶναι; Ἡ τοῦ 1907. Ἡ διάταξις ὅμως αὕτη εἶναι γενικὴ καὶ ἀφορᾷ εἰς τὸ μέλλον. Ποία θὰ ἐφαρμόζηται; Ἡ ἑκάστοτε τελευταία ἀπογραφή. Εἶναι φανερόν.

§162Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Ἔχω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ὅτι δὲν θὰ ἦτο εὐχάριστον νὰ ἐπιζητῇ ἡ ὑπηρεσία ἀφ’ ἑαυτῆς νὰ χωρίσῃ τὰς κοινότητας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἤδη ἡνωμέναι, καὶ οὐδεμία ὑπάρχει ἀντιγνωμία μεταξύ των. Ἐὰν θελήσωσιν οἱ ἀποτελοῦντες τὴν κοινότητα τὴν ἡνωμένην νὰ διαιρεθῶσι, νὰ προκαλέσωσιν αὐτοὶ τὸν χωρισμόν, ὄχι αὐτοδικαίως, «ἐὰν δὲν ἀποκρούωσι», νὰ γίνωνται αἱ κοινότητες αὗται.

§163ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ὀρθῶς ἔπραξε, διότι ἀκολουθεῖ τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου. Ποία εἶναι; Ὅτι αὐτοδικαίως ἑκάστη κοινότης ἔχουσα τὰ στοιχεῖα ἀποτελεῖ ἰδίαν κοινότητα.

§164Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Ἐφ’ ὅσον αἱ δύο κοινότητες αὗται εἶναι ἡνωμέναι καὶ προοδεύουσι καὶ δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ διαιρεθῶσι, διατί ὁ νομοθέτης ἐπεμβαίνει αὐτοβούλως καὶ τὰς διαιρεῖ εἰς δύο; Διότι, ἐὰν ὑπάρχῃ διαίρεσις μεταξὺ αὐτῶν καὶ ἀντίθεσις συμφερόντων, ἥτις δὲν θὰ ὑπάρχῃ διὰ τῆς διαιρέσεως, τότε δύνανται νὰ τὸ ζητήσωσι μόναι των.

§165ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Μὲ συγχωρεῖτε· σήμερον ἐπεμβαίνομεν ἢ δὲν ἐπεμβαίνομεν καὶ χωρίζομεν τοὺς δήμους; Ταύτην τὴν ἀρχὴν ἀκολουθεῖ τὸ νομοσχέδιον. Δεδομένου δ’ ὅτι ὑπάρχουσι χωρία, ἅτινα ἀποκτῶσι τὸ δικαίωμα ν’ ἀποτελέσωσι δῆμον, πῶς θέλετε ν’ ἀρνηθῶμεν τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς χωρίον, ὅπερ θὰ ἔχῃ τὰ προσόντα νὰ τὸ ἀποκτήσῃ; Ἐὰν πάλιν δύο χωρία δὲν θέλωσι νὰ διαιρεθῶσι, δύνανται νὰ τὸ ζητήσωσιν.

§166Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 2, ἐδάφ. 3, ἔχομεν (ἀναγινώσκει): «Συνοικισμοὶ ἔχοντες πληθυσμὸν κάτω τῶν 300 κατοίκων καὶ ἴδιον σχολεῖον στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως δικαιοῦνται ἑνούμενοι μετ’ ἄλλων ν’ ἀποτελέσωσιν ἰδίαν κοινότητα, ἂν ὑποβάλωσιν αἴτησιν ὑπογεγραμμένην ὑπὸ τοῦ ἡμίσεως τοῦ συνόλου τῶν ἐκλογέων ἑκάστου τῶν ἑνουμένων συνοικισμῶν». Μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἀντίθεσις μεταξὺ αὐτῶν τῶν δύο κοινοτήτων.

§167Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δύναται ν’ ἀποκτήσῃ ἡ κοινότης σχολεῖον, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ συμφέρον.

§168ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Τὸ γʹ ἐδάφ. τοῦ ἄρθρ. 2, ὅπερ λέγετε, ἀναφέρεται εἰς τοὺς ὅρους ἢ εἰς τὰ προσόντα τὰ ἀπαιτούμενα κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 2. Ἑπομένως λέγομεν ὅτι, ἐὰν συνοικισμὸς μὴ ἔχων σήμερον τὰ προσόντα αὐτὰ ἀνεξαρτήτως τοῦ πληθυσμοῦ τὰ ἀποκτήσῃ ἐν τῷ μεταξύ, δύναται νὰ ζητήσῃ ν’ ἀπαρτίσῃ ἰδίαν κοινότητα. Τὸ ἄρθρον δὲ 6 ἀναφέρεται εἰς τὸ ὅριον τοῦ πληθυσμοῦ ἁπλῶς.

§169Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω, τὴν ὁποίαν θὰ ἔκαμνον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2, ὅταν ὁ κ. Μιχαλόπουλος μὲ προέλαβεν. Ἐλέχθη τότε ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὅτι ἐδῶ δὲν μεταρρυθμίζομεν τὸ ἐκπαιδευτικὸν σύστημα, οὕτως ὥστε ν’ ἀσχοληθῶμεν περὶ τῆς ἱδρύσεως ἢ μὴ σχολείου. Θὰ ἐπεθύμουν ἐν τούτοις, ἐπειδὴ εἰς τὴν ἀναθεωρηθεῖσαν διάταξιν τοῦ Συντάγματος ἀνεγράψαμεν διάταξιν, ἥτις δὲν ὑπῆρχεν εἰς τὸ προηγούμενον Σύνταγμα, ὅτι ἡ στοιχειώδης ἐκπαίδευσις εἶναι ὑποχρεωτική, θὰ ἐπεθύμουν, λέγω, εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον νὰ μὴ εἶναι τὸ «ἐὰν ἀποκτήσῃ σχολεῖον», διότι αὐτὸ τὸ «ἐὰν» ψηφιζόμενον ὑπὸ τῆς Βουλῆς ταύτης, ἥτις ἐψήφισε τὴν συνταγματικὴν διάταξιν, δίδει τὸ ἐνδόσιμον νὰ πιστεύσῃ τις ὅτι δύναται κοινότης τις νὰ μὴ ἔχῃ σχολεῖον. Θὰ ἐπεθύμουν λοιπὸν κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν νὰ τεθῇ «ἅμα ὡς ἀποκτήσῃ» καὶ ὄχι «ἐὰν» ἢ «ὅταν», διότι δὲν ἐπιτρέπεται κατὰ τὴν ἰδέαν μου νὰ μὴ ἔχῃ σχολεῖον, ἀφοῦ εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ στοιχειώδης ἐκπαίδευσις. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσωμεν κοινότητα ἄνευ σχολείου· πῶς θὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος; Ἐγὼ αὐτὴν τὴν παρατήρησιν εἶχον νὰ κάμω εἰς τὸ ἄρθρ. 2, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω πῶς διετυπώθη ἀκόμη, διότι δὲν ἐτυπώθη ἡ τροπολογία τοῦ κ. Μιχαλοπούλου, διότι εἶναι εὐνόητον ὅτι δυνάμεθα, ὡς ἐγένετο ἡ διατύπωσις, νὰ θεωρήσωμεν κοινότητα ἄνω τῶν 300 κατοίκων, ἥτις νὰ μὴ ἔχῃ σχολεῖον. Λέγεται ὅτι δύναται νὰ ἔχῃ σχολεῖον, μόνον ἐὰν ἔχῃ 2000 δραχ. περιουσίαν· καί, ἐὰν δὲν ἔχῃ τοιαύτην περιουσίαν, πρέπει νὰ ἔχῃ σχολεῖον· ἐὰν δὲν ἔχῃ νὰ κάμῃ ἓν σχολεῖον καὶ νὰ βάλῃ μέσα τὸν διδάσκαλον καὶ τὰ θρανία, εἶναι ἀξία τῆς τύχης της, ἐὰν δὲν τὸ κάμῃ. Τὸ σχολεῖον ἂς τὸ κάμῃ τέλος ἡ ἐκκλησία, καὶ ὑπάρχουσιν ἐκκλησίαι, αἵτινες εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ κάμωσι.

§170Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε περὶ ἐκκλησίας, γεννᾷ τὸ ζήτημα ἂν θὰ εἶναι δημόσιον τὸ κτίριον τοῦ σχολείου.

§171Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Τὰ τοιαῦτα ζητήματα ἂς λυθῶσι διὰ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συστήματος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρ. 6 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρ. 7).

§172Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Μίαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου· εἰς τὸ πρῶτον ἐδάφ. νὰ προστεθῇ: «Ἀντὶ ὅμως τοῦ σημερινοῦ προτιμᾶται τὸ τυχὸν ὑπάρχον ἀρχαῖον ὄνομα τοῦ συνοικισμοῦ». Δὲν ἀποβλέπω εἰς τὴν γλωσσικὴν ἄποψιν, ἀλλὰ τὴν αἰσθητικήν, διότι ὑπάρχουσιν, ὡς γνωρίζετε, πλεῖστα ὅσα ὀνόματα ξένα καὶ κακόηχα.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. Ὁ κ. Ἀποστολίδης.

§174Α. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Δύο παρατηρήσεις θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου. Ἡ πρώτη συμφωνεῖ κατά τι μὲ ὅσα ὁ προλαλήσας ἐκ Πατρῶν συνάδελφος ἐξέθηκε, διότι, ὡς γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργός, πρὸ καιροῦ ἔχει συσταθῆ ἐπιτροπὴ ἐκ διαφόρων λογίων τῆς πρωτευούσης κυρίως, τῆς ὁποίας ὁ σκοπὸς ἦτο ἂν εἶναι δυνατόν, ἂν ὄχι πᾶσαι, αἱ περισσότεραι ὀνομασίαι τῶν διαφόρων μερῶν τῆς χώρας μας, αἵτινες διὰ τοῦ χρόνου μετωνομάσθησαν, ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς ἀρχικάς. Δὲν γνωρίζω ἂν ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη εἰργάσθη ἢ ὄχι· ὁπωσδήποτε θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως συμβουλευθῇ τὴν ἐργασίαν τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης, ἂν ἐγένετο, ἵνα δοθῇ ἡ κατὰ τὴν ἀρχαιότητα εἰς τὴν κοινότητα ὀνομασία. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν τύπον τῆς σφραγῖδος, ἐὰν ἀποφασισθῇ, ἵνα ἡ σφραγὶς γίνηται ἁπλῆ, τότε οὐδεμίαν σημασίαν ἔχει, ἐὰν ὅμως πρόκειται ἡ σφραγὶς νὰ εἶναι τὸ σύμβολον τῆς ὀνομασίας τῆς περιοχῆς τῆς κοινότητος, τότε νομίζω ὅτι τὸ καλλίτερον θὰ ἦτο ν’ ἀποταθῶμεν εἰς τὸν κύριον Διευθυντὴν τοῦ Νομισματικοῦ Μουσείου, ὅπως ἐκ τῶν νομισμάτων τῶν ἑλληνικῶν χρόνων ἐξευρεθῶσι τὰ κατάλληλα σύμβολα τῶν σφραγίδων δι’ ἑκάστην κοινότητα. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρ. 7). (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 8).

§175Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Θὰ παρεκάλουν, ὅπως τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἀπαλειφθῇ ἐντελῶς· τὸ μὲν πρῶτον ἐδάφ. αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου νὰ προστεθῇ ὡς ἐδάφ. 3 εἰς τὸ προηγούμενον 7, τὸ δὲ 2 ἐδάφ. νὰ διαγραφῇ, διότι νομίζω ὅτι δὲν δικαιολογεῖται νὰ καθιερωθῇ τόση πολυτέλεια, τόση γραφειοκρατία καὶ τόση συγκέντρωσις χάριν τῆς ἕδρας μιᾶς κοινότητος, καὶ νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς οἱονδήποτε κοινοτικὸν σύμβουλον νὰ προσφεύγῃ εἰς τὸν νομάρχην, ὁ νομάρχης νὰ ἐρευνᾷ ἐπὶ τόπου, νὰ στέλλῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα καὶ τὰ τοιαῦτα. Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις νὰ γίνῃ τοῦτο.

§176Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Θὰ τὸ δεχθῶ εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 8ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 9ον (ἀναγινώσκεται).

§178Ι. ΧΡΥΣΟΒΕΛΟΝΗΣ. Ἐκτὸς πάντων τῶν ἄλλων ἀγαθῶν, τὰ ὁποῖα ἀσφαλῶς θὰ δώσῃ ὁ νόμος περὶ κοινοτήτων, μέγιστον ἀγαθὸν εἶναι καὶ τὸ καθιερούμενον διὰ τῶν ἄρθρων 9 καὶ 10 τοῦ νομοσχεδίου. Δι’ αὐτῶν λύεται ἅπαξ διὰ παντὸς ἡ ἔρις ἡ ὑφισταμένη μεταξὺ διαφόρων χωρίων ἐπὶ τοῦ καθορισμοῦ τῶν ὁρίων, τὰ ὁποῖα θὰ κανονισθῶσι, καὶ θ’ ἀπαλλαχθῶσιν αἱ μέλλουσαι γενεαὶ τῶν περὶ ὁρίων ἐρίδων. Ἐν τούτοις θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ προσοχὴν ἐπὶ τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ἔφερον μετὰ τοῦ κ. Μπουρίδου ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου. Ὅπως γνωρίζετε, ὑπάρχουσι πόλεις καὶ δὴ μεγαλουπόλεις ἐν Ἑλλάδι οἰκοδομηθεῖσαι μετὰ τὴν ἐπανάστασιν ἐπὶ περιοχῶν, αἱ ὁποῖαι ἦσαν πρότερον ἀγροτικαὶ περιφέρειαι χωρίων, ὡς παράδειγμα δὲ θὰ σᾶς ἀναφέρω τὴν πόλιν τοῦ Βόλου ἀριθμοῦσαν ἤδη 25.000 κατοίκων καὶ ἥτις λόγῳ τοῦ πληθυσμοῦ της καὶ εἰς τὸ μέλλον θ’ ἀποτελῇ δῆμον. Ἡ πόλις αὕτη ᾠκοδομήθη ἀπὸ τοῦ 1847 ἐπὶ τῆς περιοχῆς τῶν ἀγρῶν τοῦ ἄνω Βόλου, σήμερον δὲ προκειμένου νὰ καθορισθῶσι τὰ ὅρια ἐπὶ τῇ βάσει ἀνεγνωρισμένων ὁρίων, αὕτη δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἄλλα ὅρια ἢ τὰ ὁριζόμενα ὑπὸ τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως. Οὕτω δὲ θὰ μείνωσιν ὄχι μόνον συνοικισμοὶ καὶ ἐργοστάσια, ἀλλὰ καὶ πάντα τὰ ἀγαθοεργὰ καταστήματα ἔξω τῶν ὁρίων τοῦ δήμου καὶ τῆς πόλεως. Φρονῶ ὅθεν ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τὰς πόλεις τὰς μὴ ἐχούσας περιοχὰς ἀγροτικὰς μία ἀκτίς, μία ζώνη πέριξ τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως χιλίων μέτρων τοὐλάχιστον.

§179ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Πῶς ἐννοεῖτε ὅτι τὰ φιλανθρωπικὰ ἱδρύματα θὰ μείνωσιν ἐκτὸς τῶν ὁρίων τοῦ δήμου; Μήπως τὰ ὅρια τοῦ δήμου συμπίπτουσι πρὸς τὰ ὅρια τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως;

§180Ι. ΧΡΥΣΟΒΕΛΟΝΗΣ. Ἡ πόλις τοῦ Βόλου ἐκτίσθη ἐπὶ περιοχῆς ἀγροτικῆς χωρίου, δηλαδὴ δὲν ὑπῆρχε πόλις, ἀλλὰ τὸ χωρίον τοῦ ἄνω Βόλου, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀγροὺς πρὸς τὴν παραλίαν, καὶ ἐπὶ τῶν ἀγρῶν τῶν παραλιακῶν τούτων ᾠκοδομήθη ἡ πόλις, ἡ ὁποία ἔχει σχέδιον ἐγκεκριμένον διὰ Β. Διατάγματος, ἀλλὰ συμβαίνει, ὥστε ἐκτὸς τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως νὰ ὑπάρχωσιν οἰκοδομαὶ πολλαὶ καὶ μεγάλαι, π. χ. τὸ Νοσοκομεῖον, Μουσεῖον, Βρεφοκομεῖον, πρὸς δὲ τρεῖς ὁλόκληροι συνοικίαι καὶ διάφορα ἐργοστάσια πάντα δὲ τὰ οἰκοδομήματα ταῦτα κεῖνται εἰς περιφέρειαν ἀμφισβητουμένην καὶ μεταγράφονται εἰς δύο δήμους.

§181ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἀμφισβητουμένην;

§182Ι. ΧΡΥΣΟΒΕΛΟΝΗΣ. Μάλιστα. Καὶ μεταξὺ μὲν δύο χωρίων ἡ ἀμφισβήτησις, καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ, δὲν δύναται νὰ φέρῃ βλάβην, προκειμένου ἤδη νὰ λυθῶσιν αἱ ἀμφισβητήσεις ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀνεγνωρισμένων ὁρίων, μὴ ὑπάρχοντος ὅμως ἀνεγνωρισμένου ὁρίου διὰ τὰς πόλεις, περὶ ὧν πρόκειται, κατ’ ἀνάγκην θὰ χρησιμεύσῃ ὡς ὅριον τὸ σχέδιον τῆς πόλεως, καὶ οὕτω θὰ ἔχωμεν ἀσφυκτικῶς περιεσφιγμένας τὰς πόλεις. Φρονῶ ὅτι εἶναι δίκαιον εἰς πόλεις τινὰς στερουμένας περιοχῶν ὡς ἐλάχιστον ὅριον περιοχῆς νὰ τεθῇ μία ἀκτὶς πλάτους 1000 μέτρων ἀπὸ τῆς τελευταίας οἰκοδομικῆς γραμμῆς τῆς σήμερον ἐγκεκριμένης ὑπὸ τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως.

§183ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ἀγνοῶν τὰ τοῦ Βόλου, τὰ ὁποῖα ὑμεῖς καλῶς γνωρίζετε, ὅτι προσῆκον εἶναι, ἀφοῦ θὰ καταρτισθῇ ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ κρίνῃ, νὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς αὐτήν. Λέγω δὲ τοῦτο, διότι, ἐὰν ἤθελε διατυπωθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὁ ὅρος, τὸν ὁποῖον προτείνετε, καθ’ ὃν θὰ ἠδύναντο τὰ ὅρια ἑνὸς δήμου νὰ καθορισθῶσιν, ἐὰν δὲν ἀπομένῃ πέρα τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως ἔκτασις, δι’ ἀκτῖνος τοὐλάχιστον 1000 μέτρων, φοβοῦμαι μήπως περιέλθωμεν εἰς τὴν ἑξῆς ἀνωμαλίαν· ἐὰν μεταξὺ δύο πόλεων μελλουσῶν ν’ ἀποτελέσωσιν ἰδίους δήμους ἢ κοινότητας, δὲν συμπίπτῃ νὰ ὑπάρχῃ ἔκτασις 2000 μέτρων, θὰ συμβῇ, ὥστε νὰ μὴ ἔχῃ ἑκατέρα τῶν πόλεων αὐτῶν ἀκτῖνα 1000 μέτρων.

§184Ι. ΧΡΥΣΟΒΕΛΟΝΗΣ. Δὲν δύναται νὰ γίνῃ τοῦτο. Ὁμιλοῦμεν περὶ πόλεων ἐχουσῶν ἐγκεκριμένα σχέδια, ἑπομένως εἶναι βεβαιωμένον καὶ ἀναμφισβήτητον καὶ πασίγνωστον ὅτι αἱ πόλεις αὗται ἔχουσιν ἀκτῖνα μείζονα τῶν 1000 μέτρων, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον καθιεροῖ καὶ ἄλλα στοιχεῖα μορφώσεως γνώμης ἐκ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς, ἑπομένως δύναται καὶ ἀναγκαῖον εἶναι νὰ τεθῇ καὶ ἡ περίπτωσις αὕτη ὡς στοιχεῖον μορφώσεως γνώμης ἐκ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς διαρρυθμίσεως τῶν ὁρίων.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀποστολῆς εἰς τὴν Ἑσπερίαν ὑποτρόφων πρὸς σπουδὴν τῆς ἰχθυοκομίας κατηρτίσθη ἀπὸ τοὺς κυρίους Ν. Χρυσόγελον, Ἰ. Τερζάκην, Ε. Γαρουφαλλιᾶν, Χ. Κορύλον, Ἰ. Μπουρνιᾶν, Ν. Χαριτᾶτον, Σ. Βαφειαδάκην, Ἐμ. Παγκάραν καὶ Ἰ. Μᾶνον.

§186Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 9 (ἀναγινώσκει) «ὁ καθορισμὸς τῶν κοινοτικῶν περιφερειῶν γίνεται συμφώνως πρὸς τὰ ἤδη ἀναμφισβητήτως κείμενα ὅρια τῶν περιοχῶν...». Εἶναι γνωστὸν ὅμως ὅτι ὑπάρχουσι κοινότητες, νέα χωρία δηλαδή, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸν νόμον θ’ ἀποτελέσωσι κοινότητας, ἅτινα ἐκτίσθησαν ἐντὸς περιοχῶν ἄλλων χωρίων. Θέλω νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν, ὥστε νὰ μὴ πέσωμεν εἰς τὸ ἄτοπον νὰ δημιουργήσωμεν κοινότητας ἄνευ ὁρίων, διότι εἶναι πολλαὶ κοινότητες, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι κτισθῆ πολὺ κατόπιν καὶ αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουσιν ὅρια. Κατὰ τὸ ἄρθρον 9, ὡς εἶναι διατετυπωμένον, ἡ ἐπιτροπὴ ὀφείλει νὰ καθορίζῃ τὰ ὅρια, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὰ ἀναμφισβητήτως κείμενα τοιαῦτα τῶν περιοχῶν. Λοιπόν, ἐφ’ ὅσον δὲν δώσωμεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὸ δικαίωμα νὰ δύναται νὰ δημιουργῇ ὅρια καὶ ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑπάρχουσι, νομίζω ὅτι, ὡς εἶναι διατετυπωμένον τὸ ἄρθρον 9, πιθανὸν νὰ δεσμεύσωμεν τὴν ἐπιτροπήν.

§187Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Δὲν δεσμεύεται ἡ ἐπιτροπή· εἶναι μία γενικὴ διάταξις, ἡ ὁποία μόνον ὡς κατεύθυνσις θὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὰ Δικαστήρια.

§188Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Αὐτὸ πρέπει νὰ σαφηνίζεται, διότι γνωρίζετε ἐν τῇ ἐφαρμογῇ πόσα προσκόμματα γεννῶνται καὶ πῶς προσηλοῦνται τὰ Δικαστήρια καὶ αὐτὰ τὰ τακτικὰ εἰς τὸ γράμμα τοῦ νόμου. Καλὸν εἶναι λοιπόν, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει τοιαύτη γνώμη, νὰ σαφηνισθῇ ἂν θὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὸ Δικαστήριον, τὸ ὁποῖον δημιουργοῦμεν ἤδη, νὰ ἔχῃ καὶ δικαίωμα δημιουργικόν. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου παρατηρῶ ὅτι εἰς τὸ ἄρθρον 10, τὸ καθορίζον τὴν ἐπιτροπήν, δὲν καθορίζεται τίς θὰ καλῇ τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν καὶ τῇ ἐπιμελείᾳ τίνος θὰ γίνηται ἡ κλῆσις.

§189Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ὑπάρχει ἓν προτελευταῖον ἐδάφιον ἐν τῷ ἄρθρῳ 10, τὸ ὁποῖον λέγει: «Ἡ παράλειψις ἐκ μέρους τῶν κοινοτικῶν ἀρχῶν τῶν ὡς ἄνω ἔργων τιμωρεῖται πειθαρχικῶς ὑπὸ τοῦ νομάρχου διὰ προστίμου ἀπὸ 20– 200 δραχ. καὶ δι’ ἐκπτώσεως ἀπὸ τοῦ κοινοτικοῦ ἀξιώματος». Αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν κύρωσιν.

§190Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Αὐτὴν τὴν παράλειψιν θὰ πάθωσι πᾶσαι αἱ ἐπιτροπαί· εὐθὺς ὡς δὲν ὑπάρχει προϊστάμενος ἐνεργῶν τὴν προεισαγωγικὴν ἐργασίαν, ποτὲ δὲν συνέρχεται ἡ ἐπιτροπή. Ἂν ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς δὲν μᾶς καλέσῃ, νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι οὐδεὶς θὰ ἔλθῃ· πρέπει κάποιος νὰ μᾶς καλέσῃ.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κασίμης.

§192Π. ΚΑΣΙΜΗΣ. Θὰ ἤθελον, κύριε Ὑπουργέ, νὰ γίνῃ ἡ ἑξῆς προσθήκη εἰς τὸ ἄρθρον 9 (ἀναγινώσκει)· «Συνοικισμοὶ συσταθέντες ἐντὸς τῶν ὁρίων ἄλλων συνοικισμῶν ἐξακολουθοῦσιν ἔχοντες κοινὰ ὅρια, μέχρις οὗ κανονισθῶσιν ἴδια ὑπὸ τοῦ Δικαστηρίου». Τοιουτοτρόπως θὰ ἐλύετο ἡ ἀμφισβήτησις, ἡ ὁποία παρουσιάζεται καὶ περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βοζίκης.

§194Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἡ τροπολογία τῶν κυρίων Χρυσοβελόνη καὶ Μπουφίδου ἔχει κατ’ ἐμὲ ἓν τὸ ἀπαράδεκτον, οὕτως εἰπεῖν, διότι δὲν πρόκειται ἐνταῦθα περὶ σχεδίων πόλεων. Ἐδῶ πρόκειται περὶ δημοτικοῦ νόμου. Τὴν ἀκτῖνα τῶν πόλεων κανονίζουσιν οἱ νόμοι περὶ σχεδίων τῶν πόλεων, καὶ δεύτερον ἔχει καὶ τὸ ἐπικίνδυνον. Ἂν εἰδικῶς πρόκειται περὶ Βόλου, ἐξ ὅσων ἐνθυμοῦμαι ἐξ ἐπισκέψεως τοῦ Βόλου ἢ μᾶλλον ἐξ ὑπηρεσίας μου ὡς στρατιώτου ἐν Βόλῳ...

§195Γ. ΠΩΠ. Αὐτὰ εἶναι ἐπὶ Τουρκοκρατίας. (Γέλωτες).

§196Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τὰ ὅρια τῆς πόλεως καὶ τὰ ὅρια τοῦ δήμου ταυτίζονται, καὶ ἀπὸ τοῦ σημείου, εἰς τὸ ὁποῖον λήγει ἡ πόλις, ἄρχεται ἄλλος δῆμος, ὁ δῆμος Ἰωλκοῦ.

§197Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Μάλιστα.

§198Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἂν ἐπεκτείνωμεν κατὰ 1000 μέτρα τὴν ἀκτῖνα τῆς πόλεως, προσθέτομεν εἰς τὸν Βόλον, ἀποσπῶντες ἀπὸ τὸν δῆμον Ἰωλκοῦ, μίαν ἔκτασιν ἑνὸς χιλιομέτρου, μεταβάλλομεν δὲ διὰ ῥητῆς διατάξεως τὰ ὅρια τῶν δήμων. Ἂν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ κάμῃ τοῦτο, εἶναι ἐλευθέρα, ἀλλὰ πρέπει νὰ εἶναι ἐν γνώσει τῶν συμβαινόντων. Ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐξ Ἠλείας καὶ ἐκ Μεσσηνίας ἔκαμον περὶ τῶν συνοικισμῶν, εἶναι παρατήρησις ὀρθὴ καὶ πρέπει νὰ κανονισθῇ διὰ τοῦ νόμου, διὰ ν’ ἀποσοβήσωμεν τὴν γένεσιν ζητημάτων μεταξὺ τῶν κοινοτήτων. Ἀληθῶς ἱδρύθησαν συνοικισμοὶ ἐπὶ περιοχῶν ἄλλων δήμων. Ἐν τῇ Κυνουρίᾳ π.χ., ἐν τῷ δήμῳ Θυρέας, ἱδρύθη συνοικισμός, τὸ Ξηροπήγαδον, ὁ ὁποῖος οὐδεμίαν ἔχει θέσιν, θ’ ἀνήκῃ εἰς τὴν κοινότητα Ξηροπηγάδου ἢ εἰς τὴν κοινότητα Θυρέας, ἡ ὁποία εἶναι ξένη τοῦ ἰδικοῦ του νομοῦ. Ἐπίσης, διὰ νὰ συσταθῶσιν ὡς κοινότητες, ἔχουσιν ἀνάγκην ἐδάφους, καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ δοθῇ εἰς τὴν κυριαρχίαν τῆς ἐπιτροπῆς ὁ καθορισμὸς τοῦ ἐδάφους; Ἔχω νὰ ὑποβάλω τὴν παρατήρησιν ὅτι, ἂν συμβῇ ἡ κοινοτικὴ περιφέρεια ν’ ἀποτελῆται ὁλόκληρος ἀπὸ τσιφλίκια, θὰ πρέπῃ νὰ μὴ ἐφαρμόζωνται αἱ διατάξεις τοῦ νόμου περὶ καθορισμοῦ ὁρίων, ἀλλὰ νὰ μένωσιν ὡς ὅρια τῆς κοινότητος τὰ ὅρια τοῦ τσιφλικίου, διότι τρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ ὑπαγάγωμεν τὸν κανονισμὸν τῶν ἰδιωτικῶν ὁρίων εἰς τὴν διαδικασίαν τοῦ κανονισμοῦ τῶν δημοσίων ὁρίων. Πρέπει νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἐξαίρεσις, ὅτι εἰς τὴν τοιαύτην περίπτωσιν δὲν ἐφαρμόζονται αἱ περὶ τούτου διατάξεις.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χηνιάδης.

§200Δ. ΧΗΝΙΑΔΗΣ. Ὡς γνωρίζετε πάντες, δὲν ὑπάρχουσι καθωρισμένα ὅρια χωρίων, διοικητικὰ ὅρια, ἀλλ’ ὑπάρχουσιν οἰκονομικά, τοῦ νόμου 1879. Ἐνῳκιάζετο π. χ. ὁ φόρος τῆς δεκάτης, καὶ αὐτὴ μόνη ἡ ἀναγνώρησις τῶν κοινοτήτων ὑπάρχει. Ἡ τελευταία περίοδος τοῦ ἄρθρου 9 λέγει (ἀναγινώσκει)· «λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὸ δυνατὸν τῆς κοινοτικῆς ἰδιοκτησίας ὡς καὶ τῆς ἰδιοκτησίας τῶν κατοίκων τῶν διαφόρων συνοικισμῶν». Θὰ γεννᾶται τὸ ἑξῆς ζήτημα· ἡ μία κοινότης θὰ λέγῃ ὅτι τὰ κτήματα αὐτὰ ὑπάγονται εἰς τὴν Α κοινότητα, κατέχονται ὅμως ὑπὸ τῆς Β κοινότητος, καὶ τοιουτοτρόπως πρέπει νὰ προσκολληθῇ ἡ περιφέρεια εἰς τὴν Α κοινότητα, καὶ θὰ γεννηθῶσι δίκαι. Ἑπομένως φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ κανονισθῇ οὕτω πως· «Ὁ καθορισμὸς τῶν κοινοτικῶν περιφερειῶν γίνεται συμφώνως πρὸς τὴν διαίρεσιν τοῦ νόμου τοῦ 1879, διὰ τὴν ἐνοικίασιν τοῦ φόρου τῆς δεκάτης», διότι ἄλλος διοικητικὸς καθορισμὸς δὲν ὑπάρχει.

§201Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Αὐτὸ χρησιμεύει ἕως τώρα ὡς ὁδηγὸς εἰς τὰ Ὑπουργεῖα, ὅταν καλῶνται νὰ λύσωσι ζητήματα ὁρίων. Οὐδεὶς ἄλλος καθορισμὸς ὑπῆρχε καὶ ἐλάμβανον τὰς δημοπρασίας τῆς δεκάτης. Πρέπει νὰ φύγωμεν ἀπ’ αὐτὸ καὶ νὰ δώσωμεν περισσοτέραν ἐλευθερίαν εἰς τὰς Ἀρχὰς νὰ κανονίσωσι τὰ ὅρια ἀναλόγως τῶν σημερινῶν ἀναγκῶν, διότι ἡ κατάστασις τῶν συνοικισμῶν ἔχει μεταβληθῆ καὶ διότι διὰ τὸ ζήτημα, ὅταν τελειώνῃ ἡ πόλις μὲ τὰ ὅρια τοῦ δήμου, εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ μία πρόνοια.

§202Δ. ΧΗΝΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ· ἡ πατρίς σας, τὸ Καστρί, ἔχει κτήματα, τὰ ὁποῖα διήκουσι μέχρι τῆς Μασκλίνας. Ἂν λοιπὸν γίνῃ αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγει τὸ ἄρθρον, οἱ πατριῶταί σας θὰ πάρωσι καὶ τὴν περιοχὴν τῆς Μασκλίνας.

§203Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Αὐτὸ δὲν ἔχει νὰ κάμῃ μὲ τὰ ὅρια.

§204Δ. ΧΗΝΙΑΔΗΣ. Περαιτέρω θὰ ἴδωμεν, ὅτι ἡ κοινότης ἐνοικιάζει τὰς γαίας διὰ βοσκήν. Τί θὰ γίνῃ τότε;

§205Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἔχετε δίκαιον· τοῦτο ἐκράτησε μέχρι τοῦδε. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι τὸ περιορίζον τὴν διοίκησιν νὰ κανονίσῃ τὰ ὅρια.

§206Δ. ΧΗΝΙΑΔΗΣ. Αἱ τοιούτου εἴδους ἔριδες δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιλυθῶσι διὰ τῶν κοινοτήτων· πρέπει νὰ λυθῶσι διὰ τοῦ νόμου. Ἡ τελευταία διάταξις αὐτὸ λέγει, ὅτι ὅσοι ἔχουσι χρήματα νὰ ὑπάγωσι νὰ τὰ ἀγοράσωσιν, ἐνῷ δὲν πρέπει νὰ δοθῇ τοιαύτη τις ἐλευθερία· θὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς χρυσοκανθάρους νὰ μᾶς ἀγαράσωσι τὴν κοινότητα; Θὰ παρακαλέσω αὐτὰ νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀνδρέου.

§208Δ. ΑΝΔΡΕΟΥ. Διὰ τοῦ ἄρθρου 9 καθορίζεται ἡ περιφέρεια τῶν κοινοτήτων. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον περὶ ἱδρύσεως κοινοτήτων ἱδρύει πολλὰς κοινότητας, αἵτινες δὲν ἔχουσι ποσῶς περιφέρειαν ἀγροτικήν. Οὕτως εἰς τὴν Λαυρεωτικὴν οἱ κάτοικοι τῆς πόλεως Καμαρίζης, Λαυρείου καὶ Πλάκας, περὶ τὰς 10 χιλ. κατοίκων, θὰ περιορισθῶσιν ἐντὸς τῶν πόλεων, διότι πέρα τῶν πόλεων αὐτῶν δὲν ὑπάρχει ἀγροτικὴ περιφέρεια, διότι αὕτη ἀνήκει εἰς τοὺς κατοίκους τοῦ δήμου Θορικίων. Λοιπὸν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς κοινότητας αὐτάς, αἵτινες θὰ περιορισθῶσι μόνον εἰς τὰς πόλεις, τὰς ὁποίας οἰκοῦσι, διότι πέρα αὐτῶν τῶν πόλεων δὲν ἔχουσιν οὔτε ἓν στρέμμα ἰδιοκτησίας, ταύτης ἀνηκούσης εἰς τοὺς κατοίκους τοῦ δήμου Θορικίων· ἄλλως θὰ γεννηθῶσι ζητήματα μεταξὺ τοῦ δήμου Λαυρεωτικῆς καὶ τοῦ δήμου Θορικίων.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γκλαβᾶς.

§210Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Δύο πραγματικῶς εἶναι τὰ σημεῖα τὰ μᾶλλον σπουδαῖα, ἐπὶ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ δοθῇ ἰδιαιτέρα προσοχή. Πρῶτον τὸ σημεῖον τοῦ καθορισμοῦ τῶν περιφερειῶν τῶν κοινοτήτων καὶ δεύτερον τοῦ καθορισμοῦ τῶν ὑποχρεώσεων τῶν κοινοτήτων τῶν οἰκονομικῶν. Ἀναφορικῶς πρὸς τὸ πρῶτον, τοῦ καθορισμοῦ δηλαδὴ τῶν ὁρίων τῶν περιφερειῶν τῶν κοινοτήτων, θὰ παρακαλέσω τὸν εἰσηγητὴν τοῦ νομοσχεδίου νὰ δώσῃ προσοχὴν τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον καὶ αἱ κοινότητες παρακολουθοῦσι μετ’ ἐνδιαφέροντος, μάλιστα δὲ σήμερον ἐλάβομεν τηλεγράφημα, διότι πρέπει νὰ σημειωθῇ ὅτι πᾶσαι αἱ κοινότητες ἔχουσι λάβει καὶ τὰ σχέδια τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὰ συζητοῦσι καὶ τὰ ἐξετάζουσιν, ἐλάβομεν δὲ τηλεγράφημα ἐξ Ἁλισσοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου μᾶς λέγουσι τὰ ἑξῆς· ὁ Ἁλισσὸς εἶναι εἷς συνοικισμὸς τῶν νεωτέρων χρόνων τρόπον τινά. Τὰ κτήματα τοῦ Ἁλισσοῦ ἀνήκουσι κατὰ περιφέρειαν εἰς τὴν Ἀχαΐαν, συνεπῶς, ἂν ὑποτεθῇ ὅτι θὰ καθορισθῇ ἡ μέχρι τοῦδε κοινοτικὴ περιφέρεια, δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι ὁ Ἁλισσός, ὁ ὁποῖος ἀπαρτίζεται ἀπὸ 400 οἰκογενείας, δὲν θὰ ἔχῃ οὐδὲ ὀβολὸν πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ κοινοτικοῦ ταμείου.

§211Γ. ΠΩΠ. Μήπως ὁ Ἁλισσὸς εἶναι μόνον;

§212Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ νὰ δώσῃ προσοχήν, διότι πρόκειται περὶ σημείου, περὶ τοῦ ὁποίου, ἂν ἡ Βουλὴ δὲν ἤθελε τὸ καθορίσει σαφῶς καὶ ἀπεριφράστως, θὰ συμβῶσι δύο τινά, ἢ ἡ κοινότης ἐκείνη θὰ καταστῇ νεκρὰ καὶ δὲν θὰ τελεσφορήσῃ ὁ νόμος ἢ θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ ἐμπολέμου καταστάσεως.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Ἠλιόπουλος.

§214Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον προτάσεις, περιεστράφησαν, προκειμένου περὶ συγχύσεως κοινοτήτων, εἰς σύγχυσιν κοινοτήτων ἀνηκουσῶν εἰς τὴν αὐτὴν ἐπαρχίαν. Ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ κοινότητες, τῶν ὁποίων τὰ ὅρια κεῖνται μεταξὺ διαφόρων ἐπαρχιῶν, ὡς εἰς τὸν δῆμον Λαμπείας ἐν τῷ χωρίῳ Μοστενίτσα, συμβαίνει δὲ πολλάκις οἱ κατοικοῦντες εἰς τὰ ὅρια διαφόρων ἐπαρχιῶν νὰ τοὺς καταδιώκωσιν οἱ ἔφοροι τῶν διαφόρων ἐπαρχιῶν. Δι’ αὐτὸ θὰ εἶναι ὠφέλιμον καὶ καλόν, ὅπως καθορισθῶσι καθαρῶς τὰ ὅρια, διὰ ν’ ἀποφύγωμεν τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον βλέπω τώρα ὅτι διατρέχουσιν οἱ κάτοικοι τῶν δήμων αὐτῶν.

§215ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπαναλαμβάνω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι δέον αἱ τροπολογίαι αἱ ὑποβαλλόμεναι νὰ ὑποβάλλωνται ἐγγράφως, διότι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἔχῃ ἁπάσας τὰς τροπολογίας ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν συζήτησιν.

§216ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Παρακαλῶ, ὅπως αἱ τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι γίνονται δεκταί, γράφωνται εἰς τὰ Πρακτικά, διότι βλέπω π. χ. ὅτι τροπολογία τις ἐγένετο δεκτὴ ἐπὶ τοῦ 2ου ἄρθρου, ἀλλὰ δὲν ἀναγράφεται ἐν τοῖς Πρακτικοῖς.

§217Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὁ ἔντιμος ἐξ Ἀρκαδίας συνάδελφος ὑπέθεσεν ὅτι πρόκειται περὶ «κλεψιψηφίας», κατὰ τὸ «κλεψιτυπίας», εἰπὼν ὅτι ὤφειλε νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τούτου. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου, ἀλλὰ πρόκειται περὶ κυρώσεως διατάξεως, ὑπαρχούσης ἐν τοῖς νόμοις, τοῖς κρατοῦσι σήμερον. Διότι γνωρίζομεν πάντες ὅτι εἰς τὸν νόμον τὸν κανονίζοντα τὴν οἰκοδομικὴν τῶν πόλεων καὶ κωμῶν ὑπάρχει διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀκτὶς τῆς πόλεως θεωρεῖται ἡ ἐπὶ 1000 μέτρα ἔκτασις πέρα τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως. Δὲν ἐζητήσαμεν οὔτε μεταβολὴν κυριότητος οὔτε ἄλλο τι, λέγοντες ὅτι πρέπει νὰ περιληφθῇ τροπολογία, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀκτὶς τῆς πόλεως θεωρεῖται ἡ ἐπὶ 1000 μέτρα ἔκτασις πέρα τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως. Δὲν τὸ λέγει ὁ νόμος, ἀλλὰ χρειάζεται ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Διατί νὰ μὴ ὁρισθῇ τοῦτο ἤδη ἐν τῷ νόμῳ; Σᾶς φέρω παράδειγμα τὴν πόλιν τοῦ Βόλου. Ἡ πόλις τοῦ Βόλου ᾠκοδομήθη ἐπὶ ἐκτάσεως ἀνηκούσης εἰς ἄλλον δῆμον καὶ ἀποτελεῖ μάλιστα τὸ ἐπίνειον τοῦ δήμου ἐκείνου, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐξέλιξιν τῶν κοινοτήτων ἡ πόλις τοῦ Βόλου ἐγένετο μεγαλόπολις καὶ ἡ μητρόπολις νῦν ἀπομένει μικροτέρα. Ἐκ τούτου δὲν θὰ ἐπέλθῃ βλάβη εἰς τὴν μητρόπολιν, ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας ὠφέλεια, διότι, ἐνῷ οὐδαμῶς θὰ μεταβληθῇ τὸ ζήτημα τῆς κυριότητος, θὰ ὑψωθῶσι τεραστίως αἱ τιμαὶ τῶν οἰκοπέδων ἐκείνων, διότι ταῦτα θὰ μετατοπισθῶσιν εἰς τὴν μεγαλόπολιν, ἐνῷ ἤδη ὑπάγονται εἰς κώμην μικράν. Ὁ κ. Ὑπουργός, δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι μελετῶν τὴν τροπολογίαν καὶ διαβλέπων ὅτι δὲν ζητεῖται διὰ ταύτης ἐμπραγμάτου δικαιώματος μεταβολή, θὰ στέρξῃ, ὥστε νὰ διατυπώσῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν.

§218Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια εἰδικῶς περὶ τῆς πόλεως Βόλου.

§219Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη καὶ συνηγορῶ καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς πόλεως Βόλου, ἵνα γίνῃ ἡ παραχώρησις αὕτη, διότι ἡ πόλις τοῦ Βόλου πληθύνεται διαρκῶς καὶ εἶναι τοῦ μέλλοντος πόλις.

§220ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Τὸ ζήτημα τοῦ ἄρθρου 9, τὸ ὁποῖον πρόκειται νῦν εἰς συζήτησιν, ἀναφέρεται εἰς τὰς κοινοτικὰς περιφερείας, δηλαδὴ εἰς τὸ ζήτημα τῆς χωρικῆς ἐκτάσεως τῆς κοινοτικῆς δικαιοδοσίας. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἀπὸ τῆς ἐγκαταστάσεως τοῦ Βασιλείου ὑπάρχον καὶ μεῖναν ἄλυτον ἐγέννησεν ἀπείρους ἔριδας μεταξὺ τῶν διαφερομένων κατοίκων, ἐγένετο δ’ ἀφορμὴ πολλῶν αἱματηρῶν συγκρούσεων μεταξὺ ὁμόρων χωρίων. Ὅτε ἡ ἐπιτροπὴ ἐπελήφθη τῆς μελέτης τῶν σχετικῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου, ἤχθη ὑπὸ τῆς ἐπιθυμίας νὰ λύσῃ ὁριστικῶς τὸ πολυθρύλητον τοῦτο ζήτημα. Ἤχθη δὲ ἡ ἐπιτροπὴ ὑπὸ τῶν ἀκολούθων σκέψεων. Ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχουσι σαφῆ δεδομένα τῆς ἐκτάσεως τῆς περιφερείας τῶν λεγομένων περιοχῶν εἰς πάσας τὰς κοινότητας καὶ εἰς ὅλους τοὺς δήμους, ἡ ἐπιτροπὴ ἐθεώρησε σκόπιμον νὰ θέσῃ ἐν πρώτοις γενικήν τινα διάταξιν εἰς τὸ ἄρθρον 9, καθ’ ἣν θὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν ἐν τῷ καθορισμῷ τῆς ἐκτάσεως τῆς δικαιοδοσίας τῆς κοινότητος ἐν πρώτοις τὰ ἤδη ἀναμφισβήτητα κείμενα ὅρια περιοχῶν, καὶ τοῦτο, ἵνα καταδειχθῇ ὅτι οὐδεμία χωρικὴ μεταβολὴ σκοπεῖται, τῶν ὁρίων κατὰ τὸ δυνατὸν παραμενόντων ἀμεταβλήτων. Ἀλλ’ ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ἁπλῶς ἐνδεικτική, ἐν πολλοῖς δὲ εἶναι ἀνεπαρκής. Ἡ ἐπιτροπὴ νομίζει ὅτι ὁ πράγματι καθορισμὸς τῶν περιφερειῶν εἰς τὰς πλείστας τῶν κοινοτήτων δὲν θὰ ἐπέλθῃ διὰ τῆς σημάνσεως τῶν ἤδη ὑφισταμένων ὁρίων, διότι τοιαῦτα ἀναμφισβήτητα ἐλάχιστα ὑπάρχουσιν, ἀλλ’ δι’ αὐτῆς τῆς ἐνεργείας τῶν ἰδίων κοινοτήτων καὶ διὰ τῆς ἐπεμβάσεως Δικαστηρίου διοικητικοῦ ὑπὸ ὡρισμένας ἐγγυήσεις λειτουργοῦντος, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἀνατεθῇ ἐν δευτέρῳ βαθμῷ ἡ κυριαρχικὴ λύσις τοῦ ζητήματος. Λαμβάνεται μόνον μέριμνα, ὅπως τὰ μέλη τοῦ Δικαστηρίου τούτου ἀποτελῶνται καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν ἐνδιαφερομένων, ὅπως κατασταθῇ δυνατὸν αἱ γνῶμαι πάντων ν’ ἀκούωνται καὶ ἀποτελεσματικῶς νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν. Προσέτι κατήρτισεν οὐχὶ ἐπιτροπὴν ἀορίστως ἐνεργοῦσαν, ἀλλὰ Δικαστήριον, τοῦ ὁποίου καθώρισε τὴν δικαιοδοσίαν καὶ διαδικασίαν ἐγγυωμένην τὴν ἀκρόασιν τῶν διάφορα ἐχόντων συμφέρον κοινοτήτων. Τονίζει δὲ καὶ ἄλλο σημεῖον σπουδαῖον ἡ ἐπιτροπὴ ἐν τῇ ἐκθέσει αὑτῆς, ὅτι δηλ. πρόκειται ἐπὶ τοῦ προκειμένου μόνον περὶ τοῦ καθορισμοῦ δικαιοδοσίας κοινοτικῆς, περὶ τῆς ἐκτάσεως δηλ. τῆς ἐξουσίας της. Τονίζει δὲ τοῦτο, διὰ νὰ μὴ συγχέηται τὸ ζήτημα τῆς κοινοτικῆς περιφερείας μὲ τὸ ζήτημα τῆς ἰδιοκτησίας τῶν κοινοτήτων, τῆς ἰδιοκτησίας τόσον τῆς ἀτομικῆς τῶν κατοίκων τῶν χωρίων, ὅσον καὶ τῆς συλλογικῆς ἀκινήτου περιουσίας τῆς κοινότητος. Καὶ βεβαίως μὲν πρέπει κατὰ τὸ ἐφικτὸν νὰ λαμβάνηται ὑπ’ ὄψιν ἡ ἔκτασις καὶ ἡ τοποθεσία τῆς κοινοτικῆς καὶ ἀτομικῆς περιουσίας πρὸς καθορισμὸν τῆς ἐκτάσεως τῶν περιοχῶν, ἀλλὰ δὲν ἕπεται ὅτι καὶ ἀπολύτως πρέπει νὰ λαμβάνηται ὑπ’ ὄψιν, ὅτι κατ’ ἀνάγκην θ’ ἀκολουθῇ ὁ καθορισμὸς τῆς περιφερείας τὴν ἔκτασιν καὶ θέσιν τῆς ἰδιοκτησίας, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον πολλαὶ κοινότητες νὰ ἔχωσι κτήματα κείμενα μακρὰν αὐτῶν ἢ μὴ συνεχόμενα μετ’ αὐτῶν ἢ ἐντὸς περιοχῶν ἄλλων κοινοτήτων κείμενα. Τὸ ζήτημα αὐτὸ τῆς ἰδιοκτησίας οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει μὲ τὸ προκείμενον. Τὸ ζήτημα τοῦ καθορισμοῦ τῶν ὁρίων τῆς ἰδιοκτησίας ὑπάγεται εἰς ἄλλην σειρὰν σκέψεων, θὰ λάβωσι δὲ τὰ ζητήματα ταῦτα τὴν τακτικὴν ὁδὸν ἐνώπιον τῶν πολιτικῶν Δικαστηρίων ἐφ’ ὅσον γεννᾶται ἀμφισβήτησις περὶ αὐτῶν. Τὸ ζήτημα τοῦ καθορισμοῦ τῆς περιφερείας εἶναι ἐντελῶς διάφορον, καὶ αὐτὸ μόνον πρόκειται νὰ κανονισθῇ διὰ τῶν διατάξεων τῶν ἄρθρων 9 καὶ 10. Τούτων δεδομένων, νομίζω ὅτι αἱ διάφοροι ἀμφιβολίαι, αἱ ὁποῖαι ἐγεννήθησαν εἰς πολλοὺς τῶν κυρίων συναδέλφων, αἴρονται ἀφ’ ἑαυτῶν.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θεοδωρίδης ἔχει τὸν λόγον.

§222Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Κατόπιν τῶν διασαφήσεων, τὰς ὁποίας παρέσχεν ὁ κ. εἰσηγητής, φρονῶ ὅτι δὲν ὑπάρχει ζήτημα, καὶ ἐπρόκειτο περὶ τῶν ὁρίων, περὶ τῆς περιφερείας μιᾶς κοινότητος, ὄχι δὲ τῆς κοινοτικῆς περιουσίας, ἀλλὰ περὶ τῶν κτημάτων τῶν κατοίκων μιᾶς κοινότητος, καὶ ἠρωτήθη ἂν ὑπάγονται εἰς τὴν κατοικίαν τοῦ κυρίου ἢ εἰς τὴν τοποθεσίαν αὐτῶν καὶ ποῖος θὰ λύσῃ τὰς ἀμφισβητήσεις τὰς περὶ τούτου.

§223ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Αἱ ἀμφισβητήσεις αὗται θὰ λυθῶσιν εἰς τὴν περιφέρειαν, ἔνθα κεῖνται τὰ κτήματα.

§224Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Ἐδῶ ὅμως ἐγείρεται ἓν σοβαρώτερον ζήτημα: πολλαὶ κοινότητες, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται εἰς τὸ κέντρον, αἱ ἀποτελοῦσαι συνήθως τὰς πόλεις, ἔχουσι τὰ κτήματά των εἰς τὴν περιφέρειαν, εἰς τὰ χωρία, εἰς ξένα δηλ. σύνορα. Ποῖος θὰ φορολογήσῃ τὰ κτήματα αὐτὰ τῶν κατοίκων τῶν πόλεων τὰ ἐντὸς τῶν συνόρων τῶν ἄλλων χωρίων; Δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν ὅτι ὁ φόρος δὲν πρέπει κατ’ ἀνάγκην ν’ ἀνήκῃ ἢ εἰς τὴν κοινότητα τῆς πόλεως, τῆς κατοικίας δηλ. τοῦ φορολογουμένου, ἢ εἰς τὸ ἀνέκαθεν σύνορον τοῦ χωρίου, ὅτε δηλ. ὁ δῆμος ἦτο ἀκέραιος, ἀλλ’ ὅτι τὸ ζήτημα θὰ λύσῃ νέος κανονισμὸς ὁρίων, συμβιβαζόμενος πρὸς τὴν δημιουργουμένην νέαν δημοτικὴν κατάστασιν.

§225ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Σήμερον ὑπάρχουσι δῆμοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι περιουσίας ἀκινήτους εἰς τὴν περιφέρειαν ἄλλων δήμων, καὶ τοιαῦται περιουσίαι εἶναι μεταξὺ τῶν ἄλλων καὶ αἱ λεγόμεναι κοινοτικαὶ βοσκαί. Αὐτὴ ἡ περιουσία κειμένη ἐντὸς τῆς περιφερείας ἄλλου δήμου ἢ κοινότητος φορολογεῖται ἐγγείως ἀπὸ τὸν ἄλλον δῆμον καὶ ὄχι ἀπὸ τὸν δῆμον, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνήκει, ὁ ὁποῖος ἀπολαμβάνει τὰς προσόδους τῆς περιουσίας αὐτῆς.

§226Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ φοβίζει, ὅτι πολλαὶ κοινότητες θὰ μένωσιν ἄνευ φόρων.

§227Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Νομίζω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι γεννᾶται μία σύγχυσις, καὶ χάνομεν χρόνον ματαίως. Συγχέομεν τὴν κοινοτικὴν περιοχήν, τὴν κοινοτικὴν περιφέρειαν, μὲ τὴν ἰδιοκτησίαν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διακρίνωμεν διὰ τοῦ νόμου ἀσφαλῶς τὴν περιφέρειαν ἑκάστης κοινότητος· εἶναι ἀδύνατον νὰ τὸ ὁρίσωμεν ἐν τῷ νόμῳ, ὡς ἐπίσης εἶναι ἀδύνατον νὰ καθορίσωμεν καὶ τὴν ἰδιοκτησίαν. Τοῦτο μόνον θέλω νὰ ἐννοηθῇ, ὅτι αἱ περιφέρειαι θὰ ὁρισθῶσι διὰ τοῦ Δικαστηρίου, τὸ ὁποῖον καταρτίζεται ἐν τῷ ἄρθρῳ 10, διότι ἐκεῖνο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διακρίνῃ τὰς κοινοτικὰς περιφερείας. Τὸ ἄλλο, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπεθύμουν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, εἶναι ὅτι αἱ ἰδιοκτησίαι καὶ αἱ περιουσίαι μιᾶς κοινότητος, αἱ ὁποῖαι θὰ εὑρίσκωνται εἰς τὴν περιοχὴν ἄλλης κοινότητος, αἱ ἰδιοκτησίαι αὗται ὅσον ἀφορᾷ τὸν φόρον, ὅσον ἀφορᾷ τὸ εἰσόδημα, ποῦ θὰ ὑπάγωνται; Εἰς τὴν κοινότητα, ἐν τῇ περιφερείᾳ τῆς ὁποίας κεῖνται, ἢ εἰς τὴν κοινότητα, εἰς ἣν ἀνήκουσι; Τοῦτο πρέπει νὰ καθορισθῇ· ἡ ἰδιοκτησία νὰ φέρῃ τὸ εἰσόδημα ἐκεῖ, ὅπου ὑπάρχει ὁ κάτοχος, καὶ οὐχὶ ἐκεῖ, ὅπου κεῖται αὕτη. Γνωρίζω μίαν κοινότητα τοῦ δήμου Πατρῶν, τὴν κωμόπολιν Ἀλίτσης, ἡ ὁποία ἀπαρτίζεται ἀπὸ 400 κατοικίας, τῆς ὁποίας τὸ πλεῖστον τῆς ἰδιοκτησίας εὑρίσκεται εἰς περιοχὴν ἑτέρας κοινότητος. Ἐὰν ἡ ἰδιοκτησία ἐκείνη ὅσον ἀφορᾷ τὸ εἰσόδημα ὑπάγηται εἰς τὴν περιοχήν, ἐν ᾗ ὑπάρχει, ἡ κοινότης ἐκείνη, ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἀπὸ ἀριθμὸν δύο χιλιάδων ψυχῶν, δὲν θὰ ἔχῃ εἰσόδημα.

§228Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Δυσχέρεια ὑπάρχει ὡς πρὸς τὸν καθορισμὸν τῆς περιφερείας εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν τὰ κτήματα τῆς κοινότητος δὲν εὑρίσκονται ἡνωμένα, ἀλλὰ κεῖνται σποραδικῶς. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει φρονῶ ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ χαράξῃ μίαν ἰδανικὴν γραμμὴν μεταξὺ τῶν δύο κοινοτήτων, ὥστε ἑκάστη νὰ λαμβάνῃ τὰ εἰσοδήματά της. Ὑπὸ τοιαύτην ἔννοιαν νομίζω ὅτι λύεται τὸ πρόβλημα εἰς τὰ ἄρθρα 9 καὶ 10.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαξίρης.

§230Γ. ΤΣΑΞΙΡΗΣ. Θέλω νὰ κάμω τὴν ἑξῆς ἐπιφύλαξιν· ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 9 ἔχω νὰ κάμω τροπολογίαν σοβαρωτάτην, τὴν ὁποίαν θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ νὰ συζητηθῇ κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. Ἡ τροπολογία αὕτη ἀφορᾷ τοὺς συνοικισμοὺς ἐκείνους τῆς Θεσσαλίας, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀποτελοῦσιν ἀνεξάρτητα χωρία καὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι τσιφλίκια. Διὰ τοῦ νέου νομοσχεδίου πρέπει νὰ ληφθῇ γενικωτέρα μέριμνα περὶ τῶν συνοικισμῶν τούτων ὄχι μόνον προκειμένου περὶ τῶν ὁρίων τῶν συνοικισμῶν αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν ὅρων, ὑπὸ τοὺς ὁποίους θὰ λάβωσιν ὑπόστασιν οἱ συνοικισμοὶ οὗτοι, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ ἰδιοκτήτης ἔχει δικαίωμα ἐξώσεως κατὰ τῶν κολληγῶν. Διὰ τὸν λόγον λοιπὸν τοῦτον πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως ἡ κοινότης, ἡ ὁποία διὰ τοῦ νομοσχεδίου θὰ ἱδρυθῇ, νὰ κατορθώσῃ νὰ ἔχῃ πραγματικὴν ὕπαρξιν, διότι ποῖον θὰ εἶναι τὸ θέαμα κοινότητος, ἡ ὁποία τῇ βουλήσει τοῦ ἰδιοκτήτου θὰ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ μεταφέρῃ τὰς ἑστίας της ἀπὸ τοῦ ἑνὸς μέρους εἰς τὸ ἄλλο; Εἶναι δὲ καὶ ἄλλο ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπίσης σπουδαιότατον· εἶναι τὸ τῆς διαθέσεως τῶν πόρων τῶν κοινοτήτων αὐτῶν. Μεθαύριον αἱ κοινότητες αὐταὶ θὰ ἔχωσιν ἔσοδα· τὰ ἔσοδα αὐτὰ θὰ δαπανηθῶσι κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἐντὸς τοῦ χωρίου, ἀλλὰ πρὸς ποῖον σκοπόν; Θὰ καταβληθῇ καὶ ἡ προσωπικὴ ἐργασία, ἀλλὰ πρὸς ποῖον σκοπόν; Διὰ τὴν αὔξησιν τῆς ἀξίας τοῦ κτήματος τῶν ἰδιοκτητῶν; Εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ εἴπῃ ὄχι.

§231Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα αὐτὸ καθ’ ὃν τρόπον ὁρίζεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Θὰ ἑνωθῶσιν αἱ κοινότητες αὐταὶ μετ’ ἄλλων κοινοτήτων καὶ θὰ ἀποτελέσωσιν ἕνα δῆμον· δύνανται νὰ ἀποσπασθῶσιν. Εἶναι δυνατὸν δὲ ν’ ἀποκτήσωσιν ἰδιοκτησίαν καὶ ἐντὸς τοῦ τσιφλικίου, διὰ νὰ γεννῶνται τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. συνάδελφος.

§232Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ὑποθέσατε δύο κοινότητας, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι κοινὰς βοσκὰς καὶ αἱ ὁποῖαι θέλουσι νὰ μοιράσωσιν αὐτὰς τὰς βοσκάς; πῶς θὰ τὰς μοιράσωσι δικαστικῶς; ἠμπορεῖ νὰ τὰς πάρῃ ἡ μία. Νομίζω ὅτι ἡ διανομὴ πρέπει νὰ γίνηται διοικητικῶς.

§233ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ διοίκησις νὰ ἔλθῃ νὰ χωρίσῃ ἰδιοκτησίας; Τὸ εὑρίσκετε ὑμεῖς ὀρθόν;

§234Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Μάλιστα, διότι δὲν πρέπει αἱ περιουσίαι αὗται νὰ περιέλθωσιν εἰς χεῖρας τρίτων, διότι αἱ γαῖαι αὗται εἶναι ἀπαραίτητοι διὰ τὴν ὕπαρξιν αὐτῶν τῶν κοινοτήτων, διότι εἶναι βοσκαί, ἀνέκαθεν δ’ αἱ κοινότητες ἐν Ἑλλάδι εἶχον ὡς βάσιν τὰς βοσκάς· δὲν πρέπει ποτὲ νὰ περιέλθωσιν εἰς τὴν κυριότητα τρίτων.

§235ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὑποθέσατε ὅτι μεταξὺ δύο δήμων σήμερον ὑφισταμένων ὑφίσταται ἀμφισβήτησις ἰδιοκτησίας· φρονεῖτε ὅτι ἠμπορεῖ ἡ διοίκησις νὰ παρεμβῇ; Εἶναι σήμερον κοινότητες αὐτοτελεῖς, ἔχουσιν ὅμως κοινὰς βοσκάς. Αἱ κοινότητες θέλουσι νὰ μισθώσωσι τὰς κοινὰς βοσκάς· πῶς θὰ τὰς μισθώσωσιν; Ἐγὼ θὰ ὑποβάλω τὴν τροπολογίαν μου καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ τὴν μελετήσητε.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 9 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκεται).

§237ΑΛ. ΤΑΚΗΣ. Ἔχω τὴν γνώμην, Κύριοι, ὅτι τὸ ἄρθρον 10 ὡς ἔχει εἶναι τελείως ἀνεφάρμοστον· δὲν ἐφαρμόζεται ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ. Ἐὰν θέλητε νὰ τὸ ἀφήσωμεν ὡς ἔχει, νὰ ἀφαιρέσωμεν τοὐλάχιστον τότε τὸ προτελευταῖον ἐδάφιον, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει καὶ πρόστιμον εἰς τὰ κοινοτικὰ συμβούλια, διότι, ὡς ἔχει, ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν ἐφαρμόζεται. Ἐπὶ δύο ἔτη τὰ κοινοτικὰ συμβούλια πρέπει νὰ εὑρεθῶσιν εἰς κίνησιν. Ποῦ θὰ εὕρωμεν εἰς τὰ μικρὰ χωρία πέντε ἢ ἑπτὰ συμβούλους, οἱ ὁποῖοι νὰ θέλωσι ν’ ἀφήσωσι πᾶσαν ἄλλην ἐργασίαν καὶ νὰ παρακολουθήσωσι τὸ ἄρθρον 10; διότι, ἐὰν δὲν τὸ παρακολουθήσωσιν ἐντὸς δύο ἐτῶν, καθημερινῶς ὑποβάλλονται εἰς πρόστιμον ἀπὸ 20–200 δραχμῶν, καὶ μόλις λάβωσι γνῶσιν αὐτοῦ τούτου μόνον τοῦ ἄρθρου, οὐδείς, φρονῶ, θὰ δεχθῇ νὰ γίνῃ σύμβουλος τῆς κοινότητος.

§238ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Νομίζω ὅτι τὸ ἐπήρατε πολὺ τραγικὰ τὸ πρᾶγμα!

§239ΑΛ. ΤΑΚΗΣ. Ἓν πρᾶγμα λυποῦμαι, κύριε εἰσηγητά, ὅτι δὲν ἔχω τὴν δύναμιν νὰ τὸ παραστήσω μὲ πλέον τραγικὰς λέξεις καὶ φράσεις, διὰ νὰ πείσω τὴν Βουλήν.

§240ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Εἴπετε ὅτι: «ποῦ θὰ εὕρωμεν πέντε συμβούλους εἰς τὰ μικρὰ χωρία;». Θὰ σᾶς παρατηρήσω τὸ ἑξῆς, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ πέντε, ἀλλὰ περὶ τοῦ προέδρου τοῦ συμβουλίου, περὶ ἑνὸς ἑπομένως ἀπὸ ἑκάστην κοινότητα· ἑπομένως ἔχομεν ἕνα μόνον, ὁ ὁποῖος, διὰ ν’ ἀναλάβῃ τὸ ἀξίωμα τοῦ προέδρου τῆς κοινότητος, ὑποτίθεται ὅτι ἔχει καὶ τὴν διάθεσιν νὰ κάμῃ κάποιαν ἐργασίαν· αὐτὸς ὁ εἷς πρόκειται νὰ συνέλθῃ μίαν φορὰν μὲ τὴν ἐπιτροπὴν αὐτήν, τὴν ἀπαρτιζομένην ἀπὸ τὸν μηχανικόν, ἀπὸ τὸν πρόεδρον τῆς ἄλλης κοινότητος καὶ τὸν διδάσκαλον, οἱ ὁποῖοι θὰ μεταβῶσι νὰ καθορίσωσι τὰ ὅρια τῆς κοινότητος. Αὐτὴ ἡ ἐργασία θὰ γίνῃ ἐντὸς βραχέος χρόνου, διότι ἡ ἔκτασις τῶν κοινοτήτων δὲν εἶναι τόσον μεγάλη, ὥστε νὰ ἀπαιτῇ μακρὸν χρόνον. Ἐὰν συμφωνήσωσι, καταρτίζουσιν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν θὰ συντάξῃ βεβαίως ὁ μηχανικός, καὶ ἡ ὑπόθεσις θὰ τελειώσῃ· ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν συμφωνήσωσι, τότε πάλιν ἡ ἐργασία των τελειώνει μὲ τὴν σύνταξιν τῆς ἐκθέσεως. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς τῆς καταρτίσεως καὶ τῆς ὑπογραφῆς τῆς ἐκθέσεως δὲν ἔχουσι πλέον ἄλλην ἀσχολίαν, διότι παύει τοῦ λοιποῦ ἡ δικαιοδοσία των καὶ μεταβιβάζεται εἰς τὸ Δικαστήριον, τὸ ὁποῖον εἶναι τακτικόν, ἀποτελούμενον ἀπὸ τακτικοὺς δικαστάς, οἱ ὁποῖοι αὐτοὶ πλέον θὰ δικάσωσι καὶ αὐτοὶ θ’ ἀσχοληθῶσι μὲ τὴν ὑπόθεσιν. Ἑπομένως δὲν βλέπω κατὰ τί ὑπάρχει τόσον μεγάλη δυσκολία ἐπιβαρύνουσα τὰς κοινότητας.

§241ΑΛ. ΤΑΚΗΣ. Αὐτὸς ὁ πρόεδρος ἐντὸς τριῶν μηνῶν θὰ ἔχῃ ἐργασίαν, ἐντὸς δύο μηνῶν κατόπιν θὰ ἔχῃ ἄλλην ἐργασίαν, καὶ ἐντὸς δύο ἐτῶν ἄλλην ἐργασίαν. Ἐγὼ εὑρίσκω ὅτι δὲν θὰ εὑρεθῇ οἰκοκύρης ν’ ἀναλάβῃ τὴν προεδρίαν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου αὐτοῦ, ν’ ἀσχολῆται καθ’ ὃν τρόπον θέλει τὸ νομοσχέδιον καὶ ἰδίως τὸ ἄρθρον 10, ἀφοῦ ἡμεῖς, ἐνῷ καλούμεθα ἐνταῦθα καὶ πληρωνόμεθα καλῶς, ἵνα παραμείνωμεν τέσσαρας μῆνας, δὲν παραμένομεν ἐν τούτοις, ἀφοῦ βλέπετε τὸ βιβλίον τῶν ἀδειῶν καθ’ ἡμέραν πλῆρες. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον λέγει καὶ τὸ ἑξῆς: Τὴν ἐργασίαν τοῦ νομοῦ ἢ τῆς ἐπαρχίας πρέπει νὰ παρακολουθῇ καὶ ἐπαρχιακὸς μηχανικός. Σᾶς παρακαλῶ· ἔχουσι πᾶσαι αἱ ἐπαρχίαι μηχανικούς; Ἡ ἰδική μου τουλάχιστον δὲν ἔχει.

§242ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Φροντίσατε νὰ ἔχητε.

§243ΑΛ. ΤΑΚΗΣ. Λοιπὸν ἐντὸς τριῶν μηνῶν πρέπει νὰ τελειώσῃ ἡ ἐργασία αὐτὴ ἀπὸ ἕνα ἐπαρχιακὸν μηχανικόν.

§244ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Δὲν εἴπομεν ἀπὸ ἕνα.

§245ΑΛ. ΤΑΚΗΣ. Εἰς ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγὼ τοὐλάχιστον ἐπὶ ἕνδεκα μῆνας φωνάζω ἐδῶ νὰ στείλωσι μηχανικὸν ν’ ἀποφανθῇ ἂν μία γέφυρα ἀξίας ἑνὸς ἑκατομμυρίου πρόκειται νὰ καταστραφῇ καὶ δὲν τὸ κατορθώνω νὰ σταλῇ, διότι δὲν ὑπάρχει μηχανικός — δὲν περισσεύει ἀπὸ ἄλλα ἔργα —, ποῦ θὰ εὕρητε; Ἔχουσι πᾶσαι αἱ ἐπαρχίαι; Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἔχω. Ἀλλ’ ὑποθέσατε ὅτι ὁ νομὸς Τρικκάλων — ὁμιλῶ περὶ νομοῦ, τὸν ὁποῖον καλῶς γνωρίζω, — ἔχει ἕνα ἢ δύο ἢ τρεῖς ἐπαρχιακοὺς μηχανικούς. Ἑκάστη ἐπαρχία ἔχει τοὐλάχιστον ἀπὸ 120 ἢ 130 χωρία· ποῦ θὰ προλάβῃ εἷς αὐτὸς διὰ τὰ 130 χωρία; Ὑποτεθείσθω ὅτι καλεῖται σήμερον εἰς μίαν κοινότητα· δὲν θὰ ὑπάγῃ ὁ πρόεδρος, διότι θὰ εἶναι ἄρρωστος ἢ διότι δὲν θὰ εἶναι ἐκεῖ· αὔριον διότι δὲν τὸν ἀφῆκεν ὁ ποταμὸς νὰ διέλθῃ, διότι οὐδαμοῦ ἔχομεν γέφυραν. Λοιπὸν πῶς θὰ προλάβῃ νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν ὁ μηχανικός; Ἄλλο ἐδάφιον ζητεῖ, ἵνα ὁ αὐτὸς μηχανικὸς κάμῃ σχεδιογράμματα τῶν περιφερειῶν ἐντὸς δύο ἐτῶν. Σᾶς παρακαλῶ· εἶναι δυνατὸν οἱ πέντε, δέκα, εἴκοσι, τριάκοντα μηχανικοὶ ἀκόμη νὰ κάμωσιν ἐντὸς δύο ἐτῶν σχεδιογράμματα διὰ 400 χωρία; Καὶ ποῖος θὰ πληρώσῃ αὐτούς; Ἐδῶ εἰς ἓν κτῆμα διορίζετε ἕνα μηχανικόν, καὶ ἐπὶ τέλους δὲν δύναται νὰ πληρωθῇ, καίτοι πληρώνονται τριάκοντα λεπτὰ δι’ ἕκαστον στρέμμα! Πῶς θὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ ἄρθρον; Καὶ ἔρχεται κατόπιν τὸ ἄρθρον καὶ λέγει: «Ἡ παράλειψις ἐκ μέρους τῶν κοινοτικῶν ἀρχῶν τῶν ὡς ἄνω ἔργων τιμωρεῖται πειθαρχικῶς ὑπὸ τοῦ νομάρχου διὰ προστίμου ἀπὸ 20–200 δρ. καὶ δι’ ἐκπτώσεως ἀπὸ τοῦ κοινοτικοῦ ἀξιώματος»· διότι εἶναι καὶ ἄνθρωποι, τοὺς ὁποίους δὲν ἐνδιαφέρει τὸ πρόστιμον, ἀλλά, ὅταν τὸν ἐκπέσῃς ἀπὸ τὸ ἀξίωμά του, αὐτὸς μεταβαίνει ν’ αὐτοχειριασθῇ, διότι ὁ καθεὶς ἔχει τὸ φιλότιμόν του. Λοιπὸν πῶς θὰ ἐφαρμοσθῶσι πάντα ταῦτα, παρακαλῶ; Κάμετέ μοι τὴν τιμὴν νὰ μὲ πείσητε, διότι ἐγὼ δὲν ἐπείσθην.

§246ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τελειώσατε, ἵνα τὸ ἀποδείξω ἐγώ.

§247ΑΛ. ΤΑΚΗΣ. Τί νὰ τελειώσω; Τί νὰ εἴπω; Φρονῶ ὅτι αὐτὰ καὶ μόνα ἀρκοῦσιν, ὥστε τουλάχιστον ν’ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον τὸ πρόστιμον, νὰ μείνῃ ὡς ἀθῷον ἄρθρον καί, ἐὰν δὲν ἐφαρμοσθῇ, νὰ μὴ πάθῃ κανεὶς κακόν.

§248ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχουσι παρατηρήσεις τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ, αἱ ὁποῖαι εἶναι πολὺ βάσιμοι, περὶ τῶν ὁποίων ἐγένετο σκέψις καὶ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τοιαύτη δὲ εἶναι ἡ ἀναφερομένη εἰς τὸν ἀριθμὸν καὶ ἑπομένως εἰς τὴν ἐπάρκειαν τῶν μηχανικῶν πρὸς τὴν ἐργασίαν, ἥτις ἀνατίθεται διὰ τοῦ ἄρθρου 10. Δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπομείνῃ τὸ ἄρθρον τοῦτο ὡς ἔχει εἰδικῶς ὡς πρὸς τοὺς μηχανικούς. Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἄλλας παρατηρήσεις τοῦ κυρίου συναδέλφου θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ν’ ἀντιπαρατηρήσω ὅτι, ἐὰν φρονῇ ὅτι οἱ πρόεδροι τῶν κοινοτήτων δὲν θὰ μεριμνήσωσιν οὔτε διὰ τὴν μικρὰν ἐργασίαν τῆς ὁροθετήσεως τῶν ὁρίων τῶν κοινοτήτων, τότε οὐδὲν προσδοκῶ καὶ ἐγὼ ἐκ τοῦ νομοσχεδίου. Θαυμάζω δ’ ὅτι ὁ κ. συνάδελφος δὲν ἀντιτίθεται τότε κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, διότι, ὅτε δὲν ἀναγνωρίζεται εἰς τὰς κοινότητας οὔτε τόσον ἐνδιαφέρον, ὅσον ἀπαιτεῖ τὸ ἄρθρον τοῦτο, τότε μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου, διότι ἀντιτίθεται ὁ κ. συνάδελφος καὶ εἰς τὴν ἀρχὴν καὶ εἰς τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου. Συνοψίζων λοιπὸν λέγω ὅτι θεωρῶ τὸ ἄρθρον ἐν ταῖς βάσεσιν αὐτοῦ ἔχον καλῶς πλὴν τῆς προθεσμίας ὡς πρὸς τὴν σύνταξιν τῶν διαγραμμάτων καὶ τῆς φράσεως τῆς ἀναφερομένης εἰς τὸν ἐπαρχιακὸν μηχανικόν, διότι ἐπαρχιακὸν μηχανικὸν δὲν ἔχομεν, ἔχομεν ὅμως μηχανικοὺς ἐν ὑπηρεσίᾳ ἱκανούς, ἵνα ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰς ἀξιώσεις τοῦ ἄρθρου τούτου, διότι ἔχομεν ἀποδείξεις ὅτι ἔχομεν ἐπαρκεῖς μηχανικούς, οἱ ὁποῖοι ἀνεδείχθησαν εἰς τόσα ἄλλα μεγάλα ἔργα ἀπαιτοῦντα μεγαλειτέρας γνώσεις. Παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει σήμερον, καὶ εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν θὰ φέρω τροπολογίαν.

§249Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἶναι γνωστόν, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἐλάχιστοι ὑπῆρξαν μέχρι τοῦδε οἱ δῆμοι, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον μετὰ τῶν γειτόνων των φιλονεικίας περὶ ὁρίων, εἶναι δὲ γνωστὸν εἰς τοὺς περισσοτέρους μεταξὺ ἡμῶν ὅτι πολλαὶ ἔριδες περὶ ὁρίων ἔφθασαν καὶ μέχρι φόνων.

§250Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Κατὰ τὸ πλεῖστον....

§251Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἔχετε σχηματίσει τὴν ἐντύπωσιν ἐκ τῆς ἐπαρχίας σας· νὰ μὲ συγχωρήσητε νὰ σᾶς διαβεβαιώσω ὅτι καὶ ἐγὼ ἐκ τῆς ἐν τῇ Βουλῇ ἐργασίας μου ἔχω ἀντιληφθῆ ἐπὶ 15ετίαν ὅτι δὲν ὑπῆρξεν ἐπαρχία, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ μὴ ἐγεννήθη ζήτημα καθορισμοῦ τῶν δήμων. Γνωρίζω ἐκ τοῦ νομοῦ μου ὅτι ἔριδες περὶ ὁρίων ἐλύθησαν διὰ τῶν ὅπλων, ὅτι ἐφονεύθησαν ἄνθρωποι καὶ παρεπέμφθησαν εἰς τὸ Κακουργιοδικεῖον, ἵνα δικασθῶσι διὰ ζήτημα ὁρίων. Λέγω ταῦτα, διὰ νὰ βεβαιώσω καὶ ἐγὼ ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ὑψίστης σημασίας καὶ διὰ τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ ὅτι ἕνεκα τῶν ἰδεῶν τούτων ἐν τῇ ἐπιτροπῇ διεφώνησα εἰς ἓν σημεῖον καὶ ἀναγκάζομαι νὰ φέρω ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς τὴν διαφωνίαν. Διεφώνησα εἰς τοῦτο. Ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεφάνθη ὅτι πρέπει νὰ ὑποχρεώσῃ τὰς κοινότητας νὰ καθορίσωσι τὰ ὅριά των· ἐγὼ ἐνόμισα ὅτι, ἐὰν ἐπιβάλωμεν εἰς τὰς κοινότητας ὑποχρεωτικῶς τὸν καθορισμὸν τῶν ὁρίων καὶ ἀναγκάσωμεν αὐτὰς νὰ ἐξέλθωσιν εἰς τὰ σύνορα, διὰ νὰ συνεννοηθῶσι, θὰ γεννηθῶσιν ἔριδες καὶ συγκρούσεις, διὰ ν’ ἀποφύγωμεν δὲ τοῦτο, τὴν σπουδαιότητα τοῦ ὁποίου γνωρίζω καὶ ἐξ ἰδίας, δύναμαι νὰ εἴπω, ἀντιλήψεως, ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ λάβωμεν πρόνοιαν πρὸς καθορισμὸν τῶν ὁρίων ἐκεῖ, ὅπου ἐγεννήθησαν ἔριδες, οὐχὶ δὲ ὑποχρεωτικῶς διὰ πάσας τὰς κοινότητας νὰ γίνῃ τοῦτο. Ἡ ἀνεπάρκεια τῶν μηχανικῶν τῶν ἐν ὑπηρεσίᾳ καὶ ἡ ἀνεπάρκεια μάλιστα τῶν δημοτικῶν συμβούλων θὰ εἶναι μικροτέρα, ἐὰν γεννηθῶσιν ἔριδες. Ἐὰν ἐπιβάλωμεν καθορισμὸν ὁρίων, βεβαίως θὰ γεννηθῶσιν ἔριδες, ἐὰν ἀφήσωμεν τὸ πρᾶγμα εἰς αὐτούς, θὰ γεννηθῶσι βεβαίως ἔριδες ὄχι ὅμως τόσον, ὅσον θὰ γεννηθῶσιν ἐκ τῆς διατάξεως, διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἐπιβάλωμεν ὑποχρεωτικῶς νὰ καθορίσωσι τὰ ὅριά των.

§252Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὸ ἀνεφάρμοστον τοῦ ἄρθρου 10, ὅπως διετύπωσε τοῦτο ἡ ἐπιτροπή, μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν πρέπει παντάπασι νὰ τεθῇ ὑπὸ ἀμφισβήτησιν. Ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἑκάστη κοινότης δὲν θὰ ἐρίσῃ πρὸς μίαν γειτνιάζουσαν κοινότητα, ἀλλὰ θὰ ἐρίσῃ πρὸς πολυαρίθμους πέριξ αὐτῆς κοινότητας, τῶν ὁποίων τὰ ὅρια ἐφάπτονται πρὸς τὰ τῆς ἄλλης, 5 ἢ 7 ἢ 8 ἴσως καὶ περισσοτέρας, καὶ ἐὰν δὲν ὑποτιμήσωμεν τὴν ἱκανότητα καὶ τὰ βάρη καὶ τὴν ἀντοχὴν πρὸς τὰ βάρη τῶν προέδρων τῶν κοινοτήτων, ἀλλ’ ἔχωμεν ἐπιτροπάς, αἱ ὁποῖαι εἰς διάφορα σημεῖα μετὰ ἐπιτόπιον ἐπισκόπησιν νὰ ἐκδίδωσιν ἀποφάσεις, ὅτι ἓν Δικαστήριον ἐπὶ ἑκατοντάδων κοινοτήτων θὰ δεχθῇ τὰς προσφυγάς, αἱ ὁποῖαι θὰ εἶναι πάντως δι’ ἑκάστην κοινότητα ἰσάριθμοι πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀντιπάλων κοινοτήτων, καὶ ὅτι πάντα ταῦτα θὰ δικάσῃ ἓν Δικαστήριον πάλιν ἐπιτοπίως, ἐπισκοποῦν τὰ πράγματα, εἴπατέ μοι, παρακαλῶ, ἄν, καὶ ὅταν ἀκόμη ἤθελε διαυλακώσει κανεὶς ἅπαν τὸ Κράτος διὰ τῶν πολυτελεστέρων σιδηροδρόμων, ἔχετε τὴν ἰδέαν ὅτι θὰ ἐπαρκέσωσιν ἔτη ὁλόκληρα, διὰ νὰ συντελεσθῇ ὅλη αὐτὴ ἡ ἐργασία; Καὶ ποία οἰκονομικὴ ἀνωμαλία θὰ προκύψῃ ἐκ τοῦ ὅτι ἐπὶ πολὺν χρόνον θὰ εἶναι ἀκανόνιστα ὅρια τῶν κοινοτήτων καὶ τὰ φορολογικὰ δικαιώματα αὐτῶν; Αὐτὸ τὸ κακόν, τὸ ὁποῖον ἐτόνισεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, εἶναι κακὸν οὐχὶ ὀλιγώτερον, εἶναι κακὸν μέγιστον, διότι θὰ ἐξωθήσωμεν τὰς κοινότητας εἰς ἔριδες. Οὔτε εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δώσωμεν ἐκ τοῦ νόμου ἀφορμὴν νὰ ἐρίσωσιν, ἐνῷ εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἐρίσωσι. Νομίζω ὅτι ἡ ἀφετηρία, ἐκ τῆς ὁποίας ὡρμήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐν τῇ διατυπώσει τοῦ ἄρθρου 10 καὶ τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ κ. Βοζίκης, εἶναι ἡ ὀρθοτέρα, ὅτι τουτέστιν ἀφορμὴ πρὸς ἐπέμβασιν καὶ διακανονισμὸν τῶν ὁρίων τῶν κοινοτήτων νὰ μὴ παρέχηται παρὰ μόνον ὁσάκις αὐταὶ αὗται αἱ κοινότητες οἴκοθεν ἐρίσωσιν. Ἐγὼ ἐκ τῶν ἐντυπώσεών μου κρίνων βεβαιῶ ὅτι ἐν τῇ ἰδικῇ μου ἐπαρχίᾳ–Καλαμῶν — θὰ εἶναι ἐλάχισται αἱ ἔριδες μεταξὺ τῶν κοινοτήτων.

§253Γ. ΠΩΠ. Δὲν ἔχουσι κτηματικὴν περιουσίαν.

§254Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Ἐὰν ἐπὶ 2,000 κοινοτήτων κατορθώσητε ν’ ἀπαλλάξητε τὰς 500, τοῦτο θὰ εἶναι ὠφέλιμον, ἡ δὲ διαδικασία εἶναι κάτι τι τερατῶδες. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἡ διαδικασία, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διατυποῖ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, εἶναι ἁπλουστάτη, ἐγγυωμένη μίαν δικαστικὴν ὀργάνωσιν, παρέχουσα δὲ πάσας τὰς ἐγγυήσεις, διότι λέγει μὲν ὅτι ἡ μία κοινότης θὰ ἔχῃ δύο διαιτητὰς καὶ ἡ ἄλλη ἑτέρους δύο, κατ’ οὐσίαν ὅμως θὰ ἔχωμεν πολλοὺς διαιτητὰς ἑκατέρωθεν, διότι δὲν θὰ ἔχωμεν ἔριδας ἀφορώσας ἐξ ὁλοκλήρου τὰς κοινότητας, ἀλλὰ δι’ ἑκάστην ἔριδα τῶν κοινοτήτων θὰ διορίζωνται δύο ἐπιτροπαί, ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ὁποίων θὰ εἶναι ὁ εἰρηνοδίκης, ἐγγύησις δικαστική. Καὶ ὀρθότατον εἶναι αἱ ἀποφάσεις των νὰ μὴ ὑπάγωνται εἰς ἔκκλησιν, διότι δὲν μοὶ φαίνεται ὅτι θὰ βλαβῇ τὸ ὁμοούσιον τῆς Ἁγίας Τριάδος, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ὁ εἰρηνοδίκης μετὰ τῶν διαιτητῶν δὲν καθορίσωσι τὰ ὅρια μετ’ ἀπολύτου ἀκριβείας. Ἡ μικρὰ ἀδικία εἶναί τι ἐλάχιστον ἀπέναντι τοῦ μεγάλου κακοῦ τῆς ἀναστατώσεως, τὴν ὁποίαν θὰ προκαλέσῃ τὸ ἐκκλητόν. Διὰ τοῦτο προτείνω νὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον 10, ὡς ἔχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§255Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἡ κατάκρισις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Μεσσήνης κατὰ τὸ ἄρθρον καὶ ἡ ὑποστήριξις τῆς διατάξεως, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐν αὐτῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, μοὶ φαίνεται ἀδικαιολόγητος. Βεβαίως ἡ διαδικασία ἡ διαιτητική, τὴν ὁποίαν ὥριζε τὸ νομοσχέδιον τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ, ἦτο ἁπλουστέρα καὶ ταχυτέρα, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ διαιτησία προϋποθέτει ὅτι τὰ πράγματα θὰ ἐλύοντο κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον φιλικῶς καὶ εὐχερῶς ὑπὸ τῶν διαφόρων γειτνιαζουσῶν κοινοτήτων. Ἐφ’ ὅσον ὅμως δὲν δυνάμεθα νὰ προσδοκῶμεν φιλικὴν πάντοτε διάκρισιν τῶν ὁρίων, ἔχομεν ἀνάγκην ῥυθμίσεως διαδικασίας τακτικῆς, παρεχούσης ἐγγυήσεις εἰς πάντα ἔχοντα ἀντίθετον γνώμην. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἡ ἐπιτροπὴ διερρύθμισε τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει, ὁρίσασα δύο βαθμοὺς δικαιοδοσίας. Τὴν μίαν δικαιοδοσίαν τὴν πρώτην ἀφῆκεν ἡμιδιαιτητικήν, ὑπάρχει δὲ προσδοκία ὅτι πολλαὶ τῶν ἀμφισβητήσεων, δηλαδὴ ὁ καθορισμὸς πλείστων περιοχῶν θέλει συντελεσθῆ διὰ τῆς ἐργασίας τῆς πρώτης ἐπιτροπῆς, τοῦ πρώτου βαθμοῦ. Καὶ ἡ ἔκθεσις, τὴν ὁποίαν θὰ καταρτίσῃ ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη, θὰ χρησιμεύσῃ καὶ ὡς ὁ τίτλος τῆς ἐκτάσεως τῆς δικαιοδοσίας τῆς κοινοτικῆς. Ὅσαι κοινότητες ὅμως δὲν ὁμονοήσωσιν εἰς τὸν καθορισμὸν τῶν ὁρίων ὑπὸ τῆς πρώτης ἐπιτροπῆς, εἶναι ἀνάγκη νὰ δύνανται νὰ προσφεύγωσιν εἰς δευτέραν δικαιοδοσίαν πρὸς ὁριστικὴν λύσιν τοῦ ἐπιμάχου ζητήματος. Ἡ ὕπαρξις δύο βαθμῶν εἶναι ἀναγκαιοτάτη, διότι πρόκειται περὶ ζητήματος ἔχοντος σπουδαιότητα μεγάλην δι’ αὐτὴν ταύτην τὴν ὁμόνοιαν καὶ ὑπόστασιν τῶν κοινοτήτων. Καί, ἐφ’ ὅσον νομίζομεν ὅτι ὑπῆρχε συμφέρον ἀπόλυτον νὰ κατανείμωμεν τὸ Κράτος εἰς μικρὰς κοινότητας, ἦτο ἀπαραίτητον τὴν ἔκτασιν τῆς δικαιοδοσίας τούτων νὰ καθορίσωμεν σαφῶς καὶ διὰ μεθόδου μὴ διδούσης λαβὴν εἰς ἀμφισβητήσεις καὶ παρεχούσης ἐγγυήσεις ἐπαρκεῖς καὶ ἐχούσης κῦρος ὑπὸ πάντων ἀναγνωριζόμενον. Συγχρόνως δὲ ἡ δικαιοδοσία αὕτη πρέπει νὰ εἶναι οὕτως ἐρρυθμισμένη, ὥστε πᾶσαι αἱ κοινότητες αἱ διχογνωμοῦσαι διὰ τὸν καθορισμὸν τὸν γινόμενον ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς νὰ δύνανται νὰ προσφύγωσι καὶ ἀποτελεσματικῶς νὰ ὑπερασπίσωσι τὰ ἴδια αὐτῶν δίκαια. Ἐὰν μείνωμεν εἰς τὴν διαιτησίαν, τί θὰ γίνῃ, ὅταν θὰ ὑπάρξῃ διαφωνία; Θὰ καταλήξωμεν εἰς τὴν καθαρὰν διοίκησιν, δηλαδὴ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις θὰ λύσῃ τὸ ζήτημα κατὰ ἀντιλήψεις καὶ βλέψεις καθαρῶς ὑποκειμενικάς. Προκειμένου ὅμως περὶ τοιούτου σοβαρωτάτου ζητήματος ἐπιβάλλεται ν’ ἀποκλεισθῇ πᾶσα ἐνέργεια τῆς καθαρᾶς διοικήσεως καὶ ἡ λύσις τοῦ ζητήματος νὰ μετατεθῇ ἀπὸ ταύτης εἰς τὴν δικαστικῶς λειτουργοῦσαν διοίκησιν, δηλ. εἰς διοικητικὰ Δικαστήρια. Δὲν δυνάμεθα δὲ ν’ ἀναθέσωμεν τὸ ζήτημα εἰς τὰ τακτικὰ Δικαστήρια, διότι ἡ διαδικασία τούτων εἶναι βραδεῖα, ἔχει δὲ πολλὰς διατυπώσεις ἀσυμφόρους ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ἔχομεν ἀνάγκην δικαστικῆς λειτουργίας ἐλαφροτέρας καὶ μὲ διατυπώσεις ἧττον βαρείας, ἀλλ’ ἐγγυωμένας ἐπίσης τὴν αὐτὴν ἀσφάλειαν εἰς τὰ δικαιώματα τῶν διαδίκων. Δι’ αὐτὸ ἐρρυθμίσαμεν τὴν διαδικασίαν. Φυσικὰ δὲ δημιουργοῦντες 2,700 κοινότητας ἐγνωρίζομεν ὅτι θὰ ὑπάρξωσι δυσχέρειαι περὶ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν σχετικῶν διατάξεων, ὅτι θ’ ἀπαιτηθῇ χρόνος πολὺς καὶ ὑπάλληλοι πολλοί. Ἐφ’ ὅσον θὰ ἔχητε τοιαύτας κοινότητας, ἔχετε ἀνάγκην ὑπηρεσίας προσθέτου, ἡ ὁποία θὰ ἐργασθῇ ἐπὶ μακρὸν καὶ σοβαρῶς. Ἄνευ τῆς διαδικασίας ταύτης ματαίως προσδοκῶμεν ὅτι θὰ ὑπάρξῃ καθορισμὸς ὁρίων σαφὴς ἀποκόπτων διὰ τὸ μέλλον τὰς ἔριδας τοῦ παρελθόντος.

§256Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Διατί δὲν θεωρεῖτε ἐπαρκῆ τὸν εἰρηνοδίκην;

§257Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἰσχυρίζομαι ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη δύο βαθμῶν.

§258Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Σήμερον ἠξεύρετε πῶς γίνεται;

§259Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Σήμερον δὲν ἔχομεν ὅρια χωρίων, τὰ δὲ ὅρια τῶν δήμων ἐκανονίσθησαν πρακτικῶς ὅπως ὅπως.

§260Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Εἰς τὰ διάφορα χωρία ἐδόθησαν ἐθνικαὶ γαῖαι κατὰ παράκλησιν, αὗται δὲ διανέμονται διὰ διοικητικῆς ἐπιτροπῆς, τῆς ὁποίας αἱ ἀποφάσεις θεωροῦνται ἐπαρκεῖς.

§261Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἡ διοικητικὴ ἐπιτροπὴ ἐνεργεῖ ὅπως θέλει, ἄνευ κανόνων καὶ ἐγγυήσεων. Ἐτόνισα δὲ προηγουμένως διατί πρέπει νὰ ὑπάρξῃ διαδικασία παρέχουσα ἀφθόνους ἐγγυήσεις, ἵνα δύνανται νὰ καθορισθῶσιν αἱ περιοχαὶ κατὰ τρόπον ἀσφαλῆ καὶ ἐγγυώμενον ἀσφάλειαν εἰς τὰ δικαιώματα πάντων. Ὑμεῖς δέχεσθε τὸν εἰρηνοδίκην. Ἡ ἐξ αὐτοῦ ὅμως ἐγγύησις μόνη δὲν θὰ εἶναι τοιαύτη, οἵα νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ.

§262ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Νομίζω, Κύριοι, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ συμβιβασθῶσι τὰ διεστῶτα. Προκειμένου περὶ τῆς ἀνάγκης, ὅπως ἅπαξ διὰ παντὸς καθορισθῶσι τὰ ὅρια τῶν κοινοτήτων καὶ μὴ συμβαίνωσιν ἄτοπα, τὰ ὁποῖα σήμερον βλέπομεν συμβαίνοντα προκειμένου περὶ ὁρίων τῶν ὑφισταμένων δήμων, δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρξῃ δευτέρα γνώμη. Νομίζω λοιπὸν ὅτι τὸ τελευταῖον μέρος τοῦ ἄρθρου 10 τὸ καθορίζον ὅτι «ἐντὸς δύο ἐτῶν ἀπὸ τοῦ καθορισμοῦ τῶν ὁρίων συντάσσεται διὰ τῆς οἰκείας ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων ἔργων διάγραμμα ἑκάστης κοινοτικῆς περιφερείας» δέον νὰ μείνῃ ὡς ἔχει μὲ τὴν τροποποίησιν ὡς πρὸς τοὺς μηχανικούς, τὴν ὁποίαν θὰ φέρω κατὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν καὶ εἰς τὴν περίοδον αὐτὴν τοῦ ἄρθρου καὶ εἰς τὸ αʹ ἐδάφιον. Ἐπίσης νομίζω ὅτι προσῆκον εἶναι νὰ μείνωσιν ὡς ἔχουσι τὰ δύο ἐδάφια τοῦ ἄρθρου 10 τὰ ὁρίζοντα τὰ κατὰ τὸν καθορισμὸν τῶν ὁρίων τῆς διοικητικῆς περιφερείας ἑκάστης κοινότητος. Ὡς πρὸς τὸν ἐπαρχιακὸν μηχανικόν, ὡς εἶπον, θὰ τροποποιηθῇ ἡ διάταξις ὡς καὶ ἡ προθεσμία θὰ γίνῃ δύο μηνῶν, θὰ δίδηται δὲ δικαίωμα ἐπεκτάσεως εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν διὰ Β. Διατάγματος, δεδομένου ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἐπέλθῃ συμφωνία μεταξὺ τῶν κοινοτήτων, τῶν ὁποίων καθορίζονται τὰ ὅρια. Θέτω ὑπὸ τὴν σκέψιν τῆς Βουλῆς, ὅπως προβῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ ἄρθρου ὡς ἔχει, μὲ τὴν ἐπιφύλαξιν νὰ τροποποιήσωμεν κατὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν, ὡς ἐγὼ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διατυπωθῇ, θέτω, λέγω, ὑπὸ τὴν σκέψιν τῆς Βουλῆς ὅτι προκειμένου περὶ διατάξεων μετὰ τὸν τοιοῦτον καθορισμὸν δέον νὰ συνιστᾶται ἡ διαιτησία, τὴν ὁποίαν ὁρίζει τὸ ἄρθρον τοῦ ὑπ’ ἐμοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου. Δηλαδὴ ἡ ἐπιτροπή, τὴν ὁποίαν ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς, νὰ γίνῃ ὡς καθορίζεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ἀλλ’ ἐν περιπτώσει διενέξεως ἴσως δυνηθῶμεν νὰ σκεφθῶμεν ἂν δὲν πρέπει νὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς τὸν εἰρηνοδίκην ὡς πρόεδρον διαιτησίας καταρτιζομένης καθ’ ὃν τρόπον ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθὲν ὑπ’ ἐμοῦ. Ἐπὶ τοῦ παρόντος νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ σταματήσωμεν τὴν συζήτησιν εἰς τὸ σημεῖον, εἰς ὃ ἔφθασε, νὰ διατυπωθῇ κατὰ τὴν γʹ συζήτησιν ἡ τροποποίησις, τὴν ὁποίαν ἔχω, καὶ τότε μεθ’ ὡριμωτέραν σκέψιν νὰ προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ἀπόφασιν αὐτῆς.

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετροπουλάκης...

§264Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἄν, κύριοι, συνάδελφοι, διατυπωθῶσι τὰ πράγματα ὅπως πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνέπτυξεν εἰς ἡμᾶς, οὐδεμίαν ἀντίρρησιν ἔχω, ἂν ὅμως ἤθελε κριθῆ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὅτι πρέπει ν’ ἀκολουθήσωμεν τὴν πολυτελῆ διαδικασίαν τοῦ ἄρθρου 10, ὡς τοῦτο διαγράφεται ὑπὸ τοῦ σχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς, τότε ἔχω νὰ ἐπιφέρω παρατήρησίν τινα....

§265ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἀφήνετε εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν, ὅτε θὰ διατυπωθῇ τὸ ἄρθρον;

§266Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Οὐδεμίαν ἔχω ἀντίρρησιν.

§267Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Εἰς τὴν ἀγόρευσίν μου ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἐξέθηκα τὴν γνώμην μου, ὁποῖα βάσανα θὰ ὑποστῶσιν οἱ δυστυχεῖς ἀγρόται ἕνεκα τοῦ νόμου περὶ κοινοτήτων. Ἐνταῦθα βλέπομεν τὰ βάσανα, τὰ ὁποῖα θὰ ὑποστῶσι κατ’ αὐτὴν τὴν ἵδρυσιν, καὶ βλέπομεν αὐτοὺς τοὺς συναδέλφους τῆς συμπολιτεύσεως, οἱ ὁποῖοι ὁ εἷς μετὰ τὸν ἄλλον ἀνέλαβον νὰ διεκτραγῳδήσωσι ταῦτα. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, Κύριοι, ὅτι δὲν θὰ συμφωνήσωσι κατ’ οὐδεμίαν περίπτωσιν τὰ μέλη τὰ ὁριζόμενα ὑπὸ τοῦ νόμου· εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι, καὶ ἂν συνέλθωσι, δὲν θὰ ὑπογράψωσιν ἔκθεσιν ἐπιζήμιον πρὸς τοὺς συνδημότας αὑτῶν, καὶ τότε, ἐρωτῶ, τί θὰ συμβῇ, ὅταν λείψῃ ἡ ἔκθεσις; Βεβαίως ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ἔχει προΐδει τὴν περίστασιν ταύτην καὶ ἐπιβάλλει ποινάς· ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα εἶναι σκληρὸν νὰ ἐπιβάλλωνται ποιναὶ εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ὑποστηρίζει συμφέροντα τῶν συμπολιτῶν του. Ἀλλ’ ἂς παραδεχθῶμεν ὅτι ὁ φόβος τῆς ποινῆς θ’ ἀναγκάσῃ τὰ μέλη νὰ προσέλθωσι καὶ ἀποφασίσωσι· μετὰ ταῦτα ἔρχεται τὸ Δικαστήριον, τὸ ὁποῖον πρόκειται ν’ ἀποφασίσῃ, ἂν δὲν καθοδηγήσωμεν αὐτὸ τίνι τρόπῳ πρέπει ν’ ἀποφασίσῃ, καὶ ἐκεῖνο θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν μεγαλειτέραν δυσχέρειαν, διότι, ἂν λάβῃ μόνον ὑπ’ ὄψιν τὰ δικαιώματα τὰ ἤδη ὑπάρχοντα, τὰ ὁποῖα ἴσως ἀσφαλίζουσιν εἰς τὴν μίαν κοινότητα σχεδὸν τὸ πᾶν καὶ εἰς τὴν ἄλλην σχεδὸν μηδέν, τότε ἡ κοινότης, ἡ ὁποία οὐδὲν θὰ λάβῃ, φυσικῷ τῷ λόγῳ δὲν θὰ δύναται νὰ διοικηθῇ. Ἐξ ἄλλου μέρους δύναται νὰ εἴπῃ τὸ Δικαστήριον εἰς τὴν πρώτην κοινότητα «σοῦ ἀφαιρῶ ὅσα σοὶ ἀνήκουσι, διὰ νὰ καταστήσω βιώσιμον τὴν ἄλλην κοινότητα»· εἶναι τοῦτο δίκαιον; Βλέπω λοιπὸν τὸ δυσεφάρμοστον εἰς τὸ πρῶτον στάδιον τῆς ἐνεργείας, ὅταν συνέλθωσι τὰ μέλη τῆς κοινότητος καὶ κατ’ αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν τοῦ Δικαστηρίου, τὸ ὁποῖον βεβαίως ἢ ἀδικίας θὰ κάμῃ, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔχωσιν ὡς ἀντίκτυπον τὰς διαμαρτυρίας τῶν κατοίκων, ἢ θὰ ἀφήσῃ κοινότητάς τινας ἄνευ οὐδενὸς μέσου διοικήσεως.

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουρλούμης ἔχει τὸν λόγον.

§269Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Μεθ’ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν παραιτοῦμαι.

§270Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τὴν γνώμην τοῦ κυρίου εἰσηγητοῦ τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ θὰ ἐτόλμων νὰ προτείνω ὅτι ἐθεωρήθη πρέπον εἰς δύο βαθμοὺς νὰ λύηται ἡ ἔρις μεταξὺ τῶν δύο κοινοτήτων, ἐπειδὴ ὅμως θὰ γίνηται τέλειος κυκεὼν καὶ τραγέλαφος μεταξὺ τῶν δύο ἐριζουσῶν κοινοτήτων ὅσον ἀφορᾷ τὴν κοινοτικὴν καὶ ἰδιωτικὴν διαφοράν, ἡ πρώτη ἀπόφασις νὰ ἔχῃ ἰσχὺν προσωρινὴν μέχρι τῆς λήψεως τῆς ὁριστικῆς ἀποφάσεως ὑπὸ τῆς δευτέρας ἐπιτροπῆς. Νομίζω ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα.

§271Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν παρακαλῶ νὰ δώσῃ μίαν ἐξήγησιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς πρὸ ὀλίγου ἀνεκοίνωσεν ὅτι σκοπεῖ νὰ εἰσαγάγῃ μεταρρύθμισιν εἰς τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, καθ’ ἣν προκειμένου περὶ διενέξεων θέλει συγκροτεῖσθαι ἡ διαιτητικὴ ἐπιτροπὴ ἡ ὁριζομένη ἐν τῷ ὑπουργικῷ νομοσχεδίῳ.

§272ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τὸν ἀπαλείφομεν φυσικά. Εἶπον ὅτι ἔθεσα ὑπὸ τὴν σκέψιν τῆς Βουλῆς τὴν ἰδέαν ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὴν διάταξιν τοῦ πρώτου καὶ τοῦ δευτέρου ἐδαφίου τοῦ νομοσχεδίου, δηλ. τὰς διατάξεις περὶ τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις θὰ ἐπιληφθῇ τοῦ καθορισμοῦ τῶν ὁρίων. Ἐν περιπτώσει ὅμως μὴ συμφωνίας μετὰ τὸν τοιοῦτον καθορισμὸν τῶν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς ὁριζομένης διὰ τοῦ πρώτου καὶ τοῦ δευτέρου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 10 νομίζω ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὴν συγκρότησιν διαιτησίας, ὡς αὕτη ὁρίζεται διὰ τοῦ ὑπ’ ἐμοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου. Νομίζω δ’ ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς τὴν τοιαύτην διαιτησίαν προεδρευομένην ὑπὸ τοῦ εἰρηνοδίκου, ἐφ’ ὅσον δὲν πρόκειται ν’ ἀπονείμῃ οὗτος δικαιώματα ἰδιοκτησίας, ἀλλὰ πρόκειται ἁπλῶς νὰ καθορίσῃ ὅρια. Ἐγὼ δὲν φαντάζομαι ὅτι προκειμένου περὶ τοιαύτης διενέξεως θὰ εἶναι τόσον μεγάλη αὕτη, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ καθορισθῇ. Θὰ ἐπικρατήσῃ πάντως πνεῦμα συμβιβασμοῦ, διότι ὁ εἰρηνοδίκης, δικαστικὴ Ἀρχὴ τοῦ τόπου, προϊσταμένη διαιτητῶν, οἵτινες θὰ ὁρίσωσιν ὅρια, ὡς ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον, νομίζω ὅτι ἀποτελεῖ ἐπαρκῆ ἐγγύησιν, ὅπως μὴ προσφύγωμεν εἰς τὸν δεύτερον βαθμόν, ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τὸν ὁποῖον ἀποκρούω ὄχι δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ διὰ τὸ δύσκολον τῆς ἐφαρμογῆς τοιαύτης διαδικασίας, ἡ ἐφαρμογὴ τῆς ὁποίας νομίζω ὅτι δὲν δύναται νὰ κατορθωθῇ, ἴσως μάλιστα θέλει ἐξαναγκάσει εἰς διαμαρτυρίαν τὸν συνάδελφόν μου Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης.

§273Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Προκειμένου περὶ διενέξεως πῶς ταύτην φαντάζεται ὁ κ. Ὑπουργός; Διαφωνίαν μεταξὺ τῶν κατοίκων ἢ διαφωνίαν μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς;

§274Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Διαφωνίαν.

§275Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Βεβαίως· ἐὰν λοιπὸν μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς ὑπάρξῃ διαφωνία, νομίζω ἐγὼ τοὐλάχιστον ὅτι ἦτο ὀρθοτέρα ἡ διατύπωσις τῆς ἐπιτροπῆς, διότι αἱ ἐγγυήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐλαμβάνοντο, ὡς ἐγγυήσεις δικαστικαὶ εἶναι ἀσφαλέστεραι, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἡ ἐπιτροπή, τὴν ὁποίαν καταρτίζει τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, εἶναι ἐπιτροπὴ ἄλλης φύσεως, διότι δὲν ἔχει λάβει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὡς βάσιν τὸ ὑποχρεωτικὸν τοῦ καθορισμοῦ τῶν ὁρίων, ἀλλὰ μόνον τὸ διαιτητικόν. Ἐν περιπτώσει διενέξεως μεταξὺ τῶν κατοίκων, ὄχι τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ἔχῃ χαρακτῆρα συμβιβαστικόν. Τὸ ἄρθρον 10 τοῦ ὑπουργικοῦ νομοσχεδίου ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐν περιπτώσει διενέξεως περὶ ὁρίων τῶν ἀποτελούντων ἰδίους δήμους χωρίων ἡ διαφορὰ λύεται διὰ διαιτησίας». Τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν ἔχει ὡς ὑποχρεωτικὸν τὸν καθορισμὸν τῶν ὁρίων, ἀλλὰ τὸν καθορισμὸν θέλει δι’ ἐπιτροπῆς ὡς συμβιβαστικὸν εἰς τὰς περιπτώσεις τῶν ἀναφερομένων διενέξεων. Ἡ ἐπιτροπὴ λοιπόν, τὴν ὁποίαν καθώρισεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὀρθῶς καθορίζεται ὡς ἐπιτροπὴ ἔχουσα χαρακτῆρα συμβιβαστικόν, καὶ ὡς τοιαύτη προεδρεύεται ὑπὸ τοῦ εἰρηνοδίκου, ἀποτελεῖται δὲ ὑπὸ δύο, νομίζω, διαιτητῶν, δι’ ἑκάτερον τῶν ἐριζόντων χωρίων, ὁριζομένων ὑπὸ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου.

§276Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Καὶ λέγει ὅτι ἀποφασίζει ἀνεκκλήτως.

§277Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶναι συμβιβαστικὴ προκειμένης διενέξεως, διότι ἡ διαφωνία, ἥτις θέλει ἀναφυῆ κατὰ τὸ νομοσχέδιον τὸ κυβερνητικόν, εἶναι περίπτωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν δύο χωρία ἐρίζοντα περὶ τῶν ὁρίων ἤθελον ἐγερθῆ ἐναντίον ἀλλήλων ἐνόπλως ἢ ἤθελον παραγάγει κατάστασιν τοιαύτην, διὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἦτο ἠναγκασμένη ἡ Πολιτεία νὰ ἐπεμβῇ διὰ νὰ προλάβῃ δυσάρεστα. Ἐν περιπτώσει τοιαύτη ὁρίζεται συμβιβαστικὴ λύσις. Ἀλλὰ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς καθωρίζετο ὑποχρεωτικὴ διαδικασία πρὸς πρόληψιν διενέξεων ἐν τῷ μέλλοντι. Ἡ διαδικασία δ’ αὕτη ἔχει τοῦτο τὸ ἀγαθόν· πρῶτον τὴν πρόληψιν τῶν διενέξεων, δεύτερον τὴν ἀναγνώρισιν τῶν ὑφισταμένων ὁρίων, καὶ τρίτον τὸν καθορισμὸν τῶν περιφερειῶν διὰ τὴν περαιτέρω ἐξέλιξιν τοῦ βίου τῶν κοινοτήτων, ἐξέλιξιν φορολογικήν, κοινωνικὴν καὶ ποικίλην, διότι ἐγείρονται τόσα ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀνεπτύχθησαν ὑπὸ τῶν διαφόρων συναδέλφων, ζητήματα ἰδιοκτησίας καὶ ἄλλα. Διὰ νὰ λυθῶσι τὰ ζητήματα ταῦτα, ἐσκέφθη ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι ἔπρεπε νὰ καθορίσωμεν ὡς ὑποχρεωτικὴν τὴν διάκρισιν τῶν ὁρίων. Ἡ ἐπιτροπὴ δέ, ἣν κατήρτισε πρὸς τοῦτο, θ’ ἀποτελῆται ὑπὸ τοῦ προέδρου τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου μετὰ τοῦ διδασκάλου καὶ θὰ προεδρεύηται ὑφ’ ὑπαλλήλου δημοσίου, δὲν γνωρίζω δ’ ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ προτιμήσῃ πρὸς τοῦτο μηχανικὸν ἢ τὸν εἰρηνοδίκην ἢ ἄλλον ὑπάλληλον.

§278Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μηχανικόν.

§279Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁπωσδήποτε πρὸς τοῦτο θὰ πρυτανεύσῃ τὸ μέτρον τῆς σκοπιμότητος. Κατ’ ἐμὲ θὰ ἦτο προτιμότερον ν’ ἀφεθῇ ἡ κρίσις ἐλευθέρα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, οὕτως ὥστε ἀναλόγως τῶν προσπιπτουσῶν περιστάσεων νὰ εἶναι ἐλεύθερος ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἐκλέξῃ οἱονδήποτε ὑπάλληλον θέλει, εἴτε ὁ Ταμίας εἶναι οὗτος εἴτε ὁ εἰρηνοδίκης. Ἐὰν γίνῃ δεκτὴ ἡ τοιαύτη ἐπιτροπή, ἡ διένεξις κατὰ τῆς ἀποφάσεως ταύτης δὲν θὰ εἶναι διένεξις περὶ ὁρίων μεταξὺ τῶν χωρίων, ἀλλὰ ἀσυμφωνία περὶ τῆς ἀποδοχῆς ἢ τῆς μὴ ἀποδοχῆς τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς, ἡ διένεξις δ’ αὕτη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῇ ὑπὸ ἐπιτροπῆς, ἥτις θὰ σύγκειται ἐκ προσώπων κατωτέρων. Διότι, ἐφ’ ὅσον ὁ πρόεδρος τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου καὶ ὁ διδάσκαλος θὰ μετέχωσι τῆς ἐπιτροπῆς, δὲν θὰ εἶναι ὀρθὸν νὰ θέσωμεν τὴν κρίσιν ἐπὶ τῶν ἀποφάσεων αὐτῆς εἰς δύο διαιτητάς, οὓς θὰ ἐκλέξῃ ἑκάτερον τῶν κοινοτικῶν συμβουλίων, οἱ ὁποῖοι δὲ θὰ εἶναι ἁπλοῖ πολῖται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν συμφερόντων κρίνοντες. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ὀρθότερον θὰ ἦτο νὰ συγκροτηθῇ τὸ Δικαστήριον τοῦ δευτέρου βαθμοῦ, ἐκ λειτουργῶν δικαστικῶν. Ἡ διαδικασία οὔτε μακρὰ οὔτε ἐπίπονος θὰ εἶναι, διότι ἐγὼ δὲν φρονῶ ὅτι ὁ καθορισμὸς τῶν ὁρίων θὰ δώσῃ ἀφορμήν, ἵνα πάντα τὰ χωρία ἐρίσωσι. Δὲν φρονῶ τοῦτο.

§280Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Πανταχοῦ ὑπάρχουσιν Ἕλληνες.

§281Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὅπου ὑπάρχουσιν Ἕλληνες θὰ καταλυθῶσιν ἅπαξ διὰ παντὸς τὰ ζητήματα. Ὅπου αὐτοὶ δὲν ὑπάρχουσιν αἱ ἐπιτροπαὶ θὰ προβῶσιν εἰς ἔργον ἀναγνωριστικὸν τῆς κειμένης καταστάσεως. Ἐὰν τώρα ὑπάρχῃ τις παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης νομίζοντος ὅτι τὰ δικαστικὰ πρόσωπα θέλουσιν ἐπιβαρυνθῆ διὰ μείζονος ἐργασίας, ἐφ’ ὅσον μείζων ἐργασία θέλει ἐπιβαρύνει ταῦτα, νομίζω ὅτι ἡ ἀπάντησις εἶναι ὁ ψηφισθεὶς νόμος περὶ αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Ἐὰν ὁ ἀριθμὸς τῶν δικαστικῶν προσώπων θεωρῆται ἀνεπαρκής, τότε δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ τροποποιήσῃ τὴν συγκρότησιν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ νὰ τὴν καταρτίσῃ καὶ ἐξ ἄλλων προσώπων τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, πρὸς τοῦτο δὲ δὲν νομίζω ὅτι θὰ εὕρῃ τινὰ διαφωνοῦντα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ ἀρχὴ τοῦ δευτέρου βαθμοῦ εἶναι ἀρχὴ παρέχουσα ἐγγυήσεις.

§282Δ. ΧΗΝΙΑΔΗΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τροποποιήσωμεν, καθόσον καθορίζονται τὰ φυσικὰ ὅρια. Ἤδη ὅμως διὰ τοῦ νομοσχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς αἴρονται ταῦτα· ἐνῷ ἀναγνωρίζονται εἰς τὸ ἓν μέρος, ἐπέρχεται εἶτα τὸ δικαίωμα αὐτὸ τῶν ἀνεγνωρισμένων περιοχῶν καὶ φυσικῶν ὁρίων καὶ μεταπηδᾷ εἰς τὴν κυριότητα τοῦ ἰδιοκτήτου, ὥστε ἐκφεύγει τῆς κοινότητος ἡ δικαιοδοσία τῶν περιοχῶν ἐκείνων. Λοιπόν, ἐὰν τὸ ἄρθρον 10 μείνῃ ὡς ἔχει, ἀναγκαίως θὰ ἐπιβάλωμεν τὰς ἔριδας εἰς πάσας τὰς κοινότητας, ἐνῷ, ἐὰν μείνῃ τὸ ἄρθρον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἐν περιπτώσει διενέξεων, δὲν θὰ ἐπήρχετο ἡ ὄρεξις τοῦ ἀλληλοφαγώματος μεταξὺ τῶν κοινοτήτων. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω νὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον ἐν περιπτώσει διενέξεων ὡς ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διετύπωσε τοῦτο.

§283Π. ΚΑΣΙΜΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀκούσῃ τὴν τροπολογίαν μου, χωρὶς νὰ τὴν ἀναπτύξω, διότι ἡ ἀνάγνωσις αὐτῆς ἀρκεῖ· ἡ τροπολογία μου ἔχει οὕτω (ἀναγινώσκει): «Πρὸς καθορισμὸν τῶν ὁρίων τῆς διοικητικῆς περιφερείας ἑκάστης κοινότητος.... συνέρχεται...» προσέθηκα «ἐπιμελείᾳ τοῦ εἰρηνοδίκου». (Ἀναγινώσκει) «... ἐντὸς τριῶν μηνῶν κ.τ.λ.....». Προσέθηκα «ἐκ τῶν ἀρχαιοτέρων τῶν διευθυντῶν», διότι θὰ γεννηθῇ ζήτημα ποῖος διδάσκαλος «ἑκατέρας τῶν κοινοτήτων σχολείων».

§284Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἀλλ’ αὐτὰ εἶναι καὶ ζητήματα ἐκτελεστικοῦ Διατάγματος.

§285Π. ΚΑΣΙΜΗΣ. «Ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ εἰρηνοδίκου» τὸ πρῶτον. Νὰ ξεμπερδέψωμεν, διότι πάντα τὰ ζητήματα ταῦτα θὰ ἔλωσι καὶ πρέπει νὰ λυθῶσι μετά τινος κυριαρχικῆς δικαιοδοσίας, ἣν μόνον ὁ εἰρηνοδίκης ἠμπορεῖ ν’ ἀσκήσῃ· Θὰ ὑπάγῃ νὰ κάμῃ προσωρινὰ μέτρα, θὰ κάμῃ τὸ ἓν ἢ τὸ ἄλλο καὶ θὰ τὸ λύσῃ. Δὲν δύνανται νὰ λυθῶσιν αὐτὰ τὰ ζητήματα μὲ διαγράμματα καὶ μὲ χαρτιά. Τὸ δεύτερον ἐδάφιον μένει τὸ ἴδιον· τὸ τρίτον· «Ἡ ἔκθεσις δημοσιεύεται .......

§286ΑΛ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΙΟΣ ΤΑΚΗΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι αἱ συνοριακαὶ διαφοραὶ δὲν λύονται ἀπὸ τὰ γραφεῖα, ἀλλὰ δι’ ἐπιτοπίου ἐξετάσεως. Ἐκτὸς τούτου ὑπάρχουσι κοινότητες, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι συνοριακὰς διαφορὰς πολὺ σπουδαίας καὶ δὲν πρέπει ν’ ἀφήσωμεν εἰς ἕνα πρόεδρον νὰ λύσῃ τὰς τοιαύτας διαφοράς. Πῶς δύνανται δὲ οἱ πρόεδροι κοινοτήτων νὰ ἐπιληφθῶσι διαφορῶν συνοριακῶν μεγάλων τσιφλικίων; Πῶς θὰ ἐπεμβῶσιν ἐπὶ ξένων ὑποθέσεων;

§287ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Τίνα σημασίαν ἔχει;

§288ΑΛ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΙΟΣ ΤΑΚΗΣ. Ἔχει σημασίαν, διότι ἔχομεν ἄλλον νόμον, τὸν νόμον τῶν δασαρχείων, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπιτρέπει νὰ μεταφέρωνται ξύλα ἀνήκοντα εἰς ἕτερον δασαρχεῖον. Ὅταν λοιπὸν τεθῶσι τὰ ὅρια ἑνὸς χωρίου, τὸ ὁποῖον ἔχει δάσος, τοῦτο δὲ τὸ δάσος κεῖται ἐντὸς χωρίου, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς ἄλλο δασαρχεῖον, τί θὰ γίνῃ;

§289Γ. ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται νὰ καλέσῃ ἢ ὁ μηχανικὸς ἢ ὁ εἰρηνοδίκης τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς τῆς μιᾶς καὶ τῆς ἄλλης. Ἐὰν ταῦτα δὲν ἔλθωσι, διότι ἔχουσι συμφέρον νὰ μὴ ἔλθωσι, τί θὰ γίνῃ; Τὸ ἄρθρον δὲν ὁρίζει. Ὅθεν ὑποβάλλω ἐγὼ τροπολογίαν, καθ’ ἥν, ἐὰν πάντα ἤ τινα τῶν μελῶν καλούμενα ὑπὸ τοῦ εἰρηνοδίκου δὲν προσέρχωνται, ὀφείλει ὁ εἰρηνοδίκης νὰ ὁρίσῃ ἕτερα μέλη ἐκ τῆς αὐτῆς κοινότητος ἢ ἐν ἀνάγκῃ ἐξ ἄλλης, οὐδέποτε ὅμως ἐκ μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς κοινότητος τὰ μέλη ἀμφοτέρων τῶν ἐπιτροπῶν.

§290Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἤκουσα λεγόμενον ὅτι πρόκειται περὶ δύο Δικαστηρίων, ἐγὼ ὅμως τοὐλάχιστον ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ ἄρθρου δὲν διεῖδον δύο Δικαστήρια, ἀλλὰ διεῖδον ἕν· διεῖδον δηλαδὴ μίαν προσπάθειαν, ὅπως ἐκ τῶν ἐνόντων καὶ συμβιβαστικῶς κανονισθῶσι τὰ ὅρια, ἐν ἀποτυχίᾳ δὲ τῆς συμβιβαστικῆς αὐτῆς λύσεως τὸ διαιτητικὸν Δικαστήριον λύῃ τὴν διαφοράν. Ἄς σταθῶμεν εἰς τὴν πρώτην παράγραφον· δυοῖν θἄτερον νομίζω ὅτι πρέπει ν’ ἀκολουθήσωμεν, ἢ νὰ δεχθῶμεν τὰς συζητήσεις τὰς γενομένας κατὰ τὸ πρῶτον τοῦτο στάδιον, ὡς γνωμοδοτικὰς διὰ τὸν Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος θὰ λύσῃ αὐτὸς τὸ ζήτημα, ἢ νὰ ἐπικαλεσθῶμεν τὴν συνδρομὴν ἑνὸς διαιτητικοῦ Δικαστηρίου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι ὡς διαιτητικὸν Δικαστήριον θὰ τῷ χρησιμεύσῃ τὸ Δικαστήριον, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ δικάσῃ ἐπὶ διενέξεων περὶ ὁρίων, τεθειμένων ἤδη κατὰ τὸ νομοσχέδιον. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι καλὸν εἰς αὐτὸ τὸ Δικαστήριον ν’ ἀναθέσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο, ἀλλ’ ὅτι τὸ Δικαστήριον, ὡς εἶναι συντεθειμένον ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, εἶναι προτιμότερον. Ἀντετάχθη μία ἀντίρρησις ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπασχόλησιν τῶν δικαστικῶν αὐτῶν προσώπων· ἀλλὰ τοῦτο θὰ γίνῃ μόνον κατὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου.

§291Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Αἱ ἔριδες αὐταὶ θὰ ἐξακολουθήσωσιν ἐπὶ τετραετίαν ὁλόκληρον.

§292Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Δὲν ἐννοῶ τὰς ἔριδας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι θὰ προκύψωσι μετὰ τὸν καθορισμόν.

§293Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι θὰ προκύψωσι μετὰ τὸν καθορισμόν, ἀλλ’ ἐκείνας, αἵτινες θὰ προκύψωσι κατὰ τὸν καθορισμόν.

§294Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἀλλὰ τὸ Δικαστήριον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ προτείνεται, δὲν εἶναι Δικαστήριον, ἀλλ’ ἕτερόν τι σῶμα, τὸ ὁποῖον δὲν παρέχει τὰς ἐγγυήσεις Δικαστηρίου.

§295Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι σύμφωνος ὅτι δὲν παρέχει τὰς ἐγγυήσεις Δικαστηρίου.

§296Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Δι’ αὐτὸ ἤθελον νὰ ὑποστηρίξω τὴν ὀρθότητα τοῦ Δικαστηρίου ὡς προτείνεται ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς. Καὶ φρονῶ ὅτι εἰς ταῦτα τὰ πρόσωπα πρέπει ν’ ἀνατεθῇ ἡ λύσις τῶν τοιούτων ζητημάτων, ἐὰν δὲ δὲν θέλητε ταῦτα, ἀναλάβετε ὑμεῖς, ἡ Κυβέρνησις, τὴν λύσιν τῶν ζητημάτων αὐτῶν.

§297Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι καὶ ἄστοχον καὶ ἄτοπον εἶναι νὰ ὑποβάλωμεν πάσας τὰς ἐνεργείας εἰς τὴν πολυδαίδαλον αὐτὴν διαδικασίαν· θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν διαδικασίαν ταύτην αἱ κοινότητες, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι τοιαύτας διενέξεις, οὐχὶ ἅπασαι αἱ κοινότητες, εἰς ἃς οὐδεμία διένεξις ὑπάρχει.

§298Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ἀφοῦ ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ἡ ὑπηρεσία τῶν δικαστῶν, νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἡ ὑπηρεσία τῶν διδασκάλων, καθόσον θὰ εἶναι ἄτοπον ὁ διδάσκαλος ν’ ἀφήνῃ τὸ σχολεῖόν του, ἵνα μεταβαίνῃ εἰς τὸ βουνόν.

§299ΑΡ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Ταύτην τὴν παρατήρησιν ἔχω νὰ ἐκφέρω. Τὰ ἄρθρα 9 καὶ 10 εἶναι ἀλληλένδετα· τὸ ἓν ἔχει τὴν οὐσιαστικὴν βάσιν, τὸ ἄλλο ἔχει τὴν διαδικασίαν. Τὸ πρῶτον λέγει: «καθορισμὸς τῶν κοινοτικῶν περιφερειῶν», τὸ ἄλλο λέγει «καθορισμὸς τῆς ... περιφερείας». Παρακαλῶ νὰ εἶναι ὁμοιόμορφος ἡ διατύπωσις, ἵνα μὴ εἶναι ἀτελῆ.

§300ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 10 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 11 τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Πολυχρονιάδης.

§301Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Μίαν τροπολογίαν ἔχω νὰ ὑποβάλω, κύριοι Βουλευταί. Συμβαίνει πολλάκις, ὥστε οἱ κάτοικοι μιᾶς περιφερείας νὰ εἶναι διῃρημένοι εἰς δύο συνοικισμούς, εἰς τοὺς ὁποίους κατοικοῦσι τὸν χειμῶνα καὶ τὸ θέρος. Ἐν τούτοις οἱ συνοικισμοὶ ἔχουσι τοιοῦτον πληθυσμόν, ὥστε πράγματι ν’ ἀποτελῶσι μίαν κοινότητα. Θὰ ἦτο ὅθεν ἄδικον νὰ μὴ δύνανται νὰ μεταφέρωσι τὰ εἰσοδήματά των ἐκ τῆς μιᾶς κοινότητος εἰς τὴν ἄλλην. Φέρω ὡς παράδειγμα τὸ χωρίον Σουδενὰ τοῦ ὁμωνύμου δήμου Καλαβρύτων, τὸ ὁποῖον ἔχει κατοίκους 612, οἱ κάτοικοι δ’ οὗτοι κατοικοῦσι καὶ τὸ χωρίον Σουδενέϊκα τοῦ δήμου Δύμης. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ μὲ τὸ χωρίον Ῥοΐτικα καὶ τὸ χωρίον Ῥογί. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω σχετικὴν τροπολογίαν, ἡ ὁποία παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτή, ἔχει δ’ ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Κοινότητες ἔχουσαι κατὰ τὰ ¾ τὸν αὐτὸν πληθυσμὸν δύνανται δι’ ἀποσπάσεως, κατὰ πλειονοψηφίαν λαμβανομένης, νὰ μεταφέρωσι τὰ εἰσοδήματά των ἀπὸ τῆς μιᾶς εἰς τὴν ἄλλην».

§302Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Νομίζω ὅτι εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου τούτου πρέπει νὰ προστεθῇ τὸ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὑπάρχον, ὅτι αἱ κοινότητες μένουσι κεχωρισμέναι μέχρι τῶν ἐνεργηθησομένων ἐκλογῶν, διότι θὰ ἐπέλθῃ ἡ ἕνωσις· καὶ τότε, ἐπελθούσης τῆς ἑνώσεως, τί θὰ γίνῃ;

§303Π. ΚΑΣΙΜΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προσέξῃ ἐπὶ μιᾶς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποβάλω διὰ δύο λέξεων ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου, διότι θὰ δύναμαι ν’ ἀναφωνήσω: «ὁ δήμαρχος ἀπέθανε· ζήτω ὁ δήμαρχος». Εἰς τὸ ἄρθρον 32 λέγετε ὅτι ὁ πρόεδρος τοῦ συμβουλίου δὲν δύναται νὰ ἐκλεγῇ ἐκ νέου, ἐκτὸς ἂν τύχῃ ἐπὶ πενταμελῶν μὲν συμβουλίων τῆς ψήφου τῶν τριῶν, ἐπὶ ἑπταμελῶν τῆς ψήφου τῶν πέντε, ἐπὶ ἐννεαμελῶν τῆς ψήφου τῶν ἕξ, ἐπὶ ἑνδεκαμελῶν τῆς ψήφου τῶν ἑπτὰ κλ.». Εἰς συμπλήρωσιν τοῦ κατασκευάσματος ἔρχεται τὸ ἄρθρον 140, κατὰ τὸ ὁποῖον τὸ ψηφοδέλτιον τῆς πλειονοψηφίας θὰ περιέχῃ «ἐπὶ πενταμελῶν μὲν συμβουλίων τρία μέλη, ἐπὶ ἑπταμελῶν πέντε, ἐπὶ ἐννεαμελῶν ἕξ κλ.». Δὲν μένει λοιπὸν ἄλλο τι ἢ νὰ εἴπωμεν ὅτι αἱ κοινότητες ἡνώθησαν.

§304ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Παρακαλῶ, ἐξηγηθῆτε σαφέστερον, κύριε Βουλευτά, διότι ὁμολογῶ ὅτι δὲν κατώρθωσα νὰ ἐννοήσω πῶς ἐννοεῖτε ὅτι ὁ πρόεδρος θὰ εἶναι πρόεδρος τῶν τριῶν κοινοτήτων ὁμοῦ.

§305Π. ΚΑΣΙΜΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ συνδέσμου ἢ συμπράξεως τῶν κοινοτήτων, ἀλλὰ περὶ τῆς ἑνώσεως αὐτῶν. Ἅμα ἑνωθῶσιν αἱ κοινότητες, τί κοινοτικὰ συμβούλια θὰ ἔχωσιν;

§306ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Θὰ γίνῃ νέα ἐκλογὴ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νέου πληθυσμοῦ τῆς νέας κοινότητος.

§307Π. ΚΑΣΙΜΗΣ. Μάλιστα· ἑνοῦνται 10 κοινότητες καὶ ἀποτελοῦσιν ἕνα δῆμον, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ ἓν κοινοτικὸν συμβούλιον. Τὸ συμβούλιον αὐτὸ ἐκλεγόμενον κατὰ πλειονοψηφίαν θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ν’ ἀνανεώνῃ τὸν πρόεδρον καὶ οὕτω θὰ δύναται κατὰ τὸ διάστημα τῶν 4 ἐτῶν νὰ ἔχῃ τὸν ἴδιον πρόεδρον.

§308ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν θὰ φθάσωμεν ἕως ἐκεῖ.

§309Π. ΚΑΣΙΜΗΣ. Ἐγὼ λοιπὸν ἤθελον νὰ κάμω τὴν ἑξῆς πρότασιν· «νὰ δύνανται νὰ κάμωσιν αὐτό, δηλαδὴ τὴν ἕνωσιν, μετὰ μίαν περίοδον»

§310ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐννοεῖτε νὰ παρεμποδίσωμεν τὴν ὀργανικὴν ἀνάπτυξιν τῆς κοινότητος;

§311Π. ΚΑΣΙΜΗΣ. Ὄχι.

§312ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἂν ὄχι, ἀφήσατε ἐλευθέρας τὰς κοινότητας ν’ ἀπαρτίζωσι μίαν κοινότητα ἑνούμεναι.

§313Π. ΚΑΣΙΜΗΣ. Τότε λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι θὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἀνεκλογὴ τοῦ ἰδίου προσώπου, καὶ ὁ διαρκῶς ἐκλεγόμενος πρόεδρος καθ’ ὅλην τὴν περίοδον τὴν τετραετῆ ἐπὶ πλειόνων ἑνωθεισῶν κοινοτήτων θὰ εἶναι ὁ δήμαρχος τῆς σήμερον μὲ τὸ ὄνομα «πρόεδρος». Ἀλλ’ οὕτω ποία μεταβολὴ γίνεται εἰς τὸ δημοτικὸν καθεστώς; Ἐπιμένω εἰς τὴν γνώμην μου νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον οὕτως, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπηται ἀναεκλογὴ ἢ μόνον δι’ ὁμοψηφίους.

§314Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Εἶμαι ὑπὲρ τῆς φυσιολογικῆς ἑνώσεως τῶν κοινοτήτων, ἀλλ’ ὄχι καὶ ὑπὲρ τῆς πλαστῆς ἑνώσεως αὐτῶν. Πρὸς ἕνωσιν τῶν κοινοτήτων ἀπαιτεῖται ἀναφορὰ τῶν κατοίκων. Ἀλλ’ ἡ ἀναφορὰ αὕτη γνωρίζετε πόσον εὐκόλως δύναται νὰ πλαστογραφηθῇ καὶ νὰ ὑπογραφῇ τῇ ἐνεργείᾳ δύο ἢ τριῶν, χωρὶς νὰ γνωρίζωσιν οἱ κάτοικοι τί ὑπογράφουσι. Νομίζω λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἡ διάταξις, καθ’ ἣν οἱ ἀναφερόμενοι πρέπει νὰ δηλώσωσι τὴν βούλησίν των ἐνώπιον συμβολαιογράφου ἢ εἰρηνοδίκου.

§315ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἡ πρότασίς σας εἶναι ὀρθοτάτη, διότι πρέπει νὰ ληφθῇ πᾶσα δυνατὴ ἐγγύησις, ὅπως μὴ ἐκβιάζωνται οἱ ἄνθρωποι εἰς τὴν ὑπογραφὴν τοιαύτης αἰτήσεως. Ἀλλὰ θὰ εἶναι δυνατὴ προκειμένου περὶ δηλώσεως ἐνώπιον συμβολαιογράφο, ἡ ταυτόχρονος κλῆσις ἐν τῷ χωρίῳ πάντων τῶν ἐκλογέων;

§316Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Αἱ ἰδικαί μας κοινότητες ὑπάρχουσι καὶ πρὸ τοῦ νόμου ὠργανωμέναι διὰ συμβολαίου, ἀλλὰ καλοῦσιν αὐταὶ τοὺς συμβολαιογράφους. Εἶναι ὁ μόνος τρόπος νὰ ἐξασφαλίσητε τὴν ἕνωσιν τῶν κοινοτήτων τῇ αἰτήσει αὐτῶν.

§317ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὑποβάλετε τροπολογίαν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11).

§318ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 8, 30′ μ. μ.)