1911.11.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 176.

Τῆς 25ης Νοεμβρίου 1911.

(Παρασκευή, ὥρᾳ 4 καὶ 20′ μ.μ.)

Προεδρία κ. Ἰωάννου Δ. Τσιριμώκου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Τὰ Πρακτικὰ θὰ ἀναγνωσθῶσι βραδύτερον μὴ διανεμηθέντα εἰσέτι. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰς ἑξῆς ἀναφοράς. 1) Κάτοικοι τοῦ Δήμου Ἀπειρανθίας τῆς Νάξου αἰτοῦνται ἀποπεράτωσιν τῆς ὁδοῦ «Φιγελίων»· 2) Ὁ ἐκ Λαμίας ἀπόστρατος ὑπολοχαγὸς τοῦ πεζικοῦ Κ. Καρναμπᾶς αἰτεῖται αὔξησιν συντάξεως· 3) Κάτοικοι τοῦ δήμου Ὠλενείας (Μεσολογγίου) ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ κοινοτήτων· 4) Πλοίαρχοι κάτοικοι Πειραιῶς τέως Χίου αἰτοῦνται νὰ τοῖς ἐπιτραπῇ νὰ θέσωσιν ἐπὶ τῶν πλοίων των τὴν ἑλληνικὴν σημαίαν χωρὶς νὰ πληρώσωσι τὰ κεκανονισμένα· 5) Ἰατροὶ καὶ ὀδοντοϊατροὶ αἰτοῦνται ὅπως παύσῃ ἡ ἐκ μέρους ἐμπειρικῶν ἐξάσκησις τοῦ ἐπαγγέλματος· 6) Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Μαμάης αἰτεῖται ὅπως πληρωθῇ εἰς τὸν Ι. Κομνηνὸν ὑπομηχανικὸν αʹ τάξεως τῶν Δημοσίων Ἔργων ὁ μισθός του, καθ’ ὃν χρόνον διετέλει ἀσθενής· 7) Ὁ ἐν Παλαιῷ Στρατῶνι κατάδικος Γ. Κάτσης ἢ καπετὰν Φουρτούνας αἰτεῖται ἀναθεώρησιν τῆς δίκης του· 8) Ἡ Ἕνωσις τῶν Παξίων αἰτεῖται βελτίωσιν τῆς συγκοινωνίας τῶν Παξῶν· 9) Ἡ ἐνταῦθα «Ἕνωσις Παξίων» αἰτεῖται ἐπιψήφισιν τῆς προτάσεως νόμου τῶν βουλευτῶν Κερκύρας «περὶ ὑδρεύσεως τῆς νήσου Παξῶν». 10) Συνταξιοῦχοι ἐκ τοῦ δήμου Οἴας διαμαρτύρονται διότι τοῖς καθυστεροῦνται παρὰ τοῦ Ταμίου Θήρας συντάξεις ἑνὸς καὶ ἡμίσεως μηνός· 11) Ὑαλέμπορος ἐκ Πειραιῶς αἰτεῖται κατάργησιν τοῦ προνομίου τοῦ κ. Δ. Ἀργυροπούλου· 12) Κάτοικοι Μελιγαλᾶ διαμαρτύρονται διότι δὲν τοῖς ἐπιτρέπεται ἡ μεταφορὰ οὔζου ἐκ στεμφύλων· 13) Κάτοικοι τοῦ χωρίου Σκλατσάνης αἰτοῦνται ἀπαλλαγὴν φόρου ἀροτριώντων κτηνῶν τοῦ 1907 καὶ 1908· 14) Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Σκιαδαρέσης αἰτεῖται παροχὴν βοηθήματος εἰς τοὺς κατοίκους Καλαμητσίου τοῦ δήμου Ἐξανθείας· 15) Ὁ ἰατρὸς Κ. Τρίκας ὑποβάλλει ἀναφορὰν περὶ ἐπικρατήσεως τοῦ θελήματος τοῦ ἐν Τριάδι Θεοῦ· καὶ 16) Ὁ ἐκ Κεφαλληνίας Π. Λειβαδᾶς ζητεῖ αὔξησιν τοῦ βοηθήματος τοῦ Ι. Λειβαδᾶ. Ὁ βουλευτὴς κ. Ἀθ. Τριγώνης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων· Ἐπὶ τοῦ ἰδίου νομοσχεδίου ὑποβάλλουσιν ἐπίσης τροπολογίας οἱ κ. κ. Ἀ. Βαβυλόπουλος, Η. Ζωγλοπίτης, Ν. Γιουβρῆς, Ἀ. Θανόπουλος, Λ. Παπαποστόλου, Δ. Μπούσδρας, Κ. Σταμούλης, Δ. Κουκουλέτσος, Θ. Μιχαλόπουλος, Ν. Στράτος καὶ Ν. Γαρδικιώτης· Οἱ κ.κ. Δ. Χρυσοστάλης καὶ Ε. Γεωργιάδης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθήκης καὶ τροποποιήσεως διατάξεων εἰς τὸν νόμον ͵ΓΨΚʹ (1720)»· Οἱ κ. κ. Τρ. Παπαδάμ, Α. Ρεβίνθης καὶ Α. Μαλασπίνας ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου πρὸς ἀπονομὴν προνομίου εὑρεσιτεχνίας πρὸς τὸν κ. Κ. Α. Δεληγιάννην, κάτοικον Ἑρμουπόλεως· Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Συγγούρης ὑποβάλλει 1) τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀπαλλοτριώσεως τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ ἀγροτικῶν κτημάτων τῆς Ζαππείου Ἐπιτροπῆς. 2) Πρότασιν νόμου «περὶ παραχωρήσεως μέρους τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ λειβαδίου Πλακωτὸ εἰς τοὺς κατοίκους τοῦ χωρίου Φραντζῆ»· Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Βουρλούμης καὶ Δ. Πολυζωγόπουλος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 985 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας»· Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Δελακοβίας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 189 τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως δήμων καὶ κοινοτήτων. Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Φικιώρης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 13 τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων. Θέλουσιν ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ ἅπαντα.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων.

§3Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ποίας; Τῶν ἀναφορῶν;

§5Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§7Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἤθελον νὰ ἀπευθύνω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως μίαν ἐρώτησιν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ ἀπευθύνητε καμμίαν ἐρώτησιν.

§9Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀφήσατε, κ. Πρόεδρε.

§10Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἂν ἔλαβε γνῶσιν τοῦ κυκλοφορήσαντος παραρτήματος, διὰ τοῦ ὁποίου ἀναγγέλλεται ἡ κατάληψις τῆς Κρήτης. Ὀφείλει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ δηλώσῃ ἂν ἔχηται ἀληθείας τὸ παράρτημα ἐκεῖνο, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ζητήσω καὶ νομίζω ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ θὰ τὸ παραδεχθῇ, νὰ διακόψωμεν τὴν συνεδρίασιν εἰς ἔνδειξιν θλίψεως καὶ πένθους καὶ νὰ προβῶμεν εἰς ψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἀποδοκιμάσωμεν τὴν ἐνέργειαν τῆς Δυνάμεως ἐκείνης, ἡ ὁποία προέβη εἰς τὴν κατάληψιν τῆς νήσου.

§11Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δι’ αὐτὸ ἐφωνάζαμεν ἡμεῖς.

§12ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὰ ἰδιωτικὰ τηλεγραφήματα πρὸς τὸν τύπον τὰ εἶδον καὶ ἐγὼ δημοσιευθέντα. Ἐπεδόθησαν ὑπὸ τοῦ Τηλεγραφείου πρὸς τὴν ἐφημερίδα, πρὸς τὴν ὁποίαν ἀπηυθύνοντο, ἐναντίον ῥητῆς ἀπαγορεύσεως ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως οὐδὲν τηλεγράφημα ἐκ Κρήτης ἀπευθυνόμενον πρὸς τὸν τύπον, καὶ περιέχον πολιτικὰς εἰδήσεις ἢ συνθηματικάς, ἐγχειρίζηται ἄνευ τῆς ἐγκρίσεώς μου. Σκοπός μου ἦτο νὰ μὴ ἐπιτρέψω τὴν διάδοσιν εἰδήσεων μὴ ἐξηκριβωμένων, αἱ ὁποῖαι ἑκάστοτε ἠδύναντο νὰ προκαλῶσι τὴν συγκίνησιν τῆς κοινῆς γνώμης. Δυστυχῶς ὁ κ. Διευθυντὴς τοῦ Τηλεγραφείου Ἀθηνῶν, ἀπολογούμενος διατὶ ἐπέδωκε τὰ τηλεγραφήματα ταῦτα, λέγει, ὅτι ἐπέδωκεν αὐτά, διότι ἐνόμισεν, ὅτι ἦσαν σύμφωνα πρὸς τὰς ἰδέας τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ Διευθυντὴς θὰ μοὶ παρεῖχε πολιτικὴν ὑπηρεσίαν! Τὴν ἀπολογίαν ταύτην τὴν ἔδωκα πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφόν μου, ὅπως προβῇ εἰς τὴν τιμωρίαν καὶ τὴν ἄμεσον μετάθεσιν τοῦ κ. Διευθυντοῦ. Μόλις τὰ ἀνησυχητικὰ ταῦτα τηλεγραφήματα ἦλθον, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἔσπευσε νὰ ἐρωτήσῃ τὸν ἐν Χανίοις ἀντιπρόσωπον τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἂν ἡ εἴδησις εἶναι ἀληθής. Δυστυχῶς μέχρι τῆς ὥρας ταύτης δὲν ἐλάβομεν ἀπάντησιν. Ὅταν θὰ ἔλθῃ τὸ τηλεγράφημα, θέλω τὸ ἀνακοινώσει εἰς τὴν Βουλήν.

§13Γ. ΠΩΠ. Ἔχω ἀνακοινώσεις, κύριε Πρόεδρε, ἐκ πηγῶν κύρους, τὰς ὁποίας νομίζω τόσον ἀσφαλεῖς, ὅσον ἀσφαλεῖς θὰ εἶναι καὶ αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἀναμένει ἡ Κυβέρνησις. Κατὰ τὰς ἀνακοινώσεις ταύτας ἀπεβιβάσθη ἁπλῶς χθὲς τὴν νύκτα ἄντικρυ τῆς νησίδος τῆς Σούδας ἐπὶ τοῦ ἀκρωτηρίου τοῦ λιμένος ὀλιγάριθμον ἄγημα Ἄγγλων, τὸ ὁποῖον ἐτοποθέτησε σημαίαν. Ἡ σημαία φρουρεῖται ὑφ’ ἑνὸς ἀόπλου. Ἡ σημαία κατὰ τὰς αὐτὰς βεβαιώσεις τοῦ αὐτοῦ κύρους, οὐδὲν ἄλλο σκοπεῖ εἰμὴ τὴν προστασίαν τῆς Τουρκικῆς σημαίας, ἡ ὁποία ἔχει ὑψωθῆ εἰς τὴν Σούδαν, καὶ περὶ τῆς ὁποίας ἠγέρθη ὑπόνοια ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβῶσι καὶ νὰ τὴν καταρρίψωσι. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἀπόβασις. Ἐπίσης ἐν συνεχείᾳ ἀνακοινώσεων τοῦ αὐτοῦ κύρους, αἱ γενόμεναι συγκεντρώσεις σκαφῶν κύριον σκοπὸν ἔχουσι τὴν προστασίαν τῆς ζωῆς τῶν Μουσουλμάνων, ἥτις παρεστάθη κινδυνεύουσα, καὶ οὐδόλως ἀποβλέπουσιν εἰς τὰ ἐν Κρήτῃ τελούμενα.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Οἰκονόμου, ὅπως καταθέσῃ ἀναφορὰν τοῦ ἐκ Λαρίσης Σάββα Χαϊμαδῆ.

§15Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Νὰ διαγραφῇ.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βάρθης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐμποροϋπαλλήλων περὶ ἐφαρμογῆς τῆς Κυριακῆς ἀργίας.

§17Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπεται δύο λέξεις σχετικῶς πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πὼπ;

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι. Ἐγὼ δὲν θὰ ἐπέτρεπον καὶ πρὸς τὸν κ. Βάρθην, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠθέλησε νὰ κάμῃ δηλώσεις, διὰ τοῦτον τὸν λόγον ἐπέτρεψα εἰς τὸν κ. Βάρθην νὰ ὁμιλήσῃ.

§19Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Καλλίτερον ποῦ παρεβιάσθη ὁ Κανονισμὸς καὶ ἐμάθομεν τί συμβαίνει.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βάρθης δὲν θὰ ὁμιλήσῃ. Ὁ κ. Σχινᾶς.

§21Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Ὡς γνωστόν, κύριοι Βουλευταί, ἡ προκάτοχος Βουλὴ ἐψήφισε τὸν νόμον περὶ Κυριακῆς ἀργίας, ἀποσκοποῦσα εἰς τὸ νὰ δώσῃ ἡμέρας τινὰς ἀναπαύσεως εἰς τὰς ἐργατικὰς τάξεις. Ἀλλ’ ὅπως ἐψηφίσθη ὁ νόμος ἐκεῖνος καὶ ὅπως ἐφαρμόζεται, κατέστη σχεδὸν δῶρον ἄδωρον, διότι εἰς ἄλλας μὲν πόλεις ἐφαρμόζεται ὁ νόμος καὶ εἰς ἄλλας οὐχί, ὅπου δὲ ἐφαρμόζεται δὲν ἐπεκτείνεται ἐφ’ ὅλων τῶν ἐπαγγελματικῶν τάξεων. Δι’ αὐτὸ παραπονοῦνται ἀπὸ πλεῖστα μέρη τῆς Ἑλλάδος, διάφοροι ἐργατικαὶ τάξεις, ἰδίᾳ δὲ ὁ καπνεργατικὸς σύλλογος Βόλου, καὶ παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν σημείωσιν τὸ ζήτημα, ἵνα ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος περὶ Κυριακῆς ἀργίας, ὅπου δὲν ἐφαρμόζεται, συγχρόνως δὲ ὅπως ἐπεκταθῇ καθ’ ὅλον τὸ Κράτος.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μιχαλέας ἐπὶ ἀναφορᾶς καταδίκων Παλαμηδίου περὶ ἀναστολῆς ποινῶν· ἀπών. Ὁ κ. Πατσουρᾶκος.

§23ΙΩ. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἀφ’ οὗ παρεπέμφθησαν εἰς τὴν ἐπιτροπήν, νὰ διαγραφῇ.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ὁ κ. Χρυσοστάλης ἐπίσης παραιτεῖται;

§25Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Μάλιστα.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βάρθης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Ἀπ. Φωκᾶ περὶ ἀναθεωρήσεως τῆς δίκης του.

§27Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Νὰ παραπεμφθῇ, κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα λάβῃ γνῶσιν, εἶμαι δὲ πρόθυμος καὶ ἐγὼ νὰ παράσχω εἰς αὐτὸν τὰς δεούσας πληροφορίας.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουκουλέτσος ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ καπνεργ. συλλόγου Καρδίτσης περὶ ὡρῶν ἐργασίας.

§29Δ. ΚΟΥΚΟΥΛΕΤΣΟΣ. Οἱ καπνέμποροι τῆς Καρδίτσης, κύριε Πρόεδρε, συνέταξαν ὑπόμνημα, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον πρὸς τοὺς καπνεργάτας, διὰ τοῦ ὁποίου καθορίζουσι τὰς ἐργασίμους ὥρας. Οἱ καπνεργάται ὅμως, διότι ἡ διὰ τοῦ ὑπομνήματος καθοριζομένη ἐργασία εἶναι πολὺ μεγάλη, καθ’ ὅσον ὁρίζεται νὰ ἐργάζωνται ἀπὸ τῆς ἀνατολῆς τοῦ ἡλίου μέχρι τῆς δύσεως καθ’ ὅλας τὰς ἐποχάς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐργασθῶσι συμφώνως μὲ τοὺς ὅρους τοῦ ὑπομνήματος τῶν καπνεμπόρων καὶ μένουσιν ἄνευ ἐργασίας ἀπὸ τὰς ἀρχὰς Σεπτεμβρίου, εἶναι δὲ ἐνδεχόμενον, λόγῳ τῆς ἀνάγκης, νὰ ἔχωμεν καὶ συνεπείας. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ γνῶσιν τῆς δικαίας ἀναφορᾶς τῶν καπνεργατῶν καὶ νὰ ἐπέμβῃ ὅπως συμβιβάσῃ τὰ διεστῶτα, διότι ἡ κατάστασις εἶναι ἐπιβλαβὴς καὶ διὰ τοὺς καπνεργάτας, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς καπνοπαραγωγούς, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ πωλήσωσι τὸ προϊὸν αὐτῶν.

§30ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ὑπάρχει αἴτησις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Θὰ ἐνεργήσω ὅ,τι προσήκει σχετικῶς μὲ τὴν ὑπόθεσιν.

§31Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Οἱ καπνέμποροι Καρδίτσης κανονίζοντες τὰς συναλλαγάς των μετὰ τῶν καπνεργατῶν συνέταξαν συμφωνίαν, δι’ ἧς ὥριζον καὶ τὰς ὥρας τῆς ἐργασίας καὶ τὰ ἡμερομίσθια καὶ τὰ ἐπιδόματα, τὰ ὁποῖα κατὰ καιροὺς παρέχουσιν εἰς τοὺς καπνεργάτας· παραδόξως ὅμως παρὰ τὰ συμπεφωνημένα, παρὰ τὰς ὑποσχέσεις τὰς ὁποίας ἐπισήμως ἔδωκαν, καὶ παρὰ τὰ συντεθειμένα μετὰ τῶν ἐργατῶν, ἠθέτησαν τὰς ὑποσχέσεις των. Οἱ καπνεργάται ἀνηνέχθησαν εἰς τὰς ἀρχὰς καὶ μάλιστα διὰ τακτικῆς ἀγωγῆς εἰς τὰ Δικαστήρια, ἀλλ’ ἡ συμφωνία των ἐχαρακτηρίσθη ἐναντίον τῶν χρηστῶν ἠθῶν καὶ ἀπερρίφθη ἡ ἀγωγή των. Οἱ καπνεργάται εὑρίσκονται εἰς τελείαν ἀναστάτωσιν καὶ ναὶ μὲν ἡ ὑπόθεσις εὑρίσκεται ἀκόμη ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης, διότι ἐγένετο ἔφεσις κατὰ τῆς ἀποφάσεως, ἀλλ’ ὡς ἐκ τοῦ ἐρεθισμοῦ διὰ τὴν ἀπόρριψιν τῆς ἀγωγῆς των ἐπίκεινται γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἀπεύχομαι. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διατάξῃ συντόνως τὸν κ. Νομάρχην, νὰ καλέσῃ τοὺς καπνεμπόρους καὶ νὰ συστήσῃ εἰς αὐτοὺς νὰ σέβωνται τὰ δίκαια, τὰ ὁποῖα ἀντλοῦσιν ἐκ τοῦ κοινωνικοῦ δικαίου καὶ τὰ δίκαια τὰ ὁποῖα παρεχώρησαν εἰς τοὺς καπνεργάτας.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χρυσοστάλης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Πανελ. Φαρμακευτικῆς Ἑταιρείας, περὶ πωλήσεως φαρμάκων.

§33Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Σχετικῶς πρὸς τὴν ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Φαρμακευτικῆς Ἑταιρείας ἐλέχθησαν ἀρκετὰ τὰς ἡμέρας ταύτας ἐπὶ τοῦ φαρμακευτικοῦ ζητήματος, ὥστε νὰ μὴ παρίσταται ἀνάγκη νὰ ἀπασχολήσω ἐπὶ πλέον τὴν Βουλήν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω μόνον νὰ ἐπιτρέψητε νὰ ἐκτυπωθῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη τῆς Πανελληνίου Φαρκακευτικῆς Ἑταιρείας, ἐξ ἧς θὰ δυνηθῆτε νὰ μορφώσητε γνώμην ἐφ’ ὅλων τῶν ἀπόψεων τοῦ φαρμακευτικοῦ ζητήματος, τοῦ ἐν αὐτῷ διαλαμβανομένου μελετῶντες μετὰ τὴν ἐκτύπωσιν τὴν ἀξιολογωτάτην ταύτην ἀναφοράν.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ τυπωθῇ ἡ ἀναφορά;

§35ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατάσσεται ἡ τύπωσίς της. Ὁ κ. Σπυρόπουλος ὅπως καταθέσῃ ἀναφοράν.

§37Γ. ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα, ἵνα συστήσω ἀναφορὰν τοῦ ἱερέως Ἀθανασίου Εὐαγγελακοπούλου ἐφημερίου καὶ κατοίκου Μεγάλης Πολιάνης τῆς Θεσσαλίας. Οὗτος εὑρισκόμενος πρὸ πολλῶν ἡμερῶν ἐνταῦθα ἐζήτει, ὅπως παρουσιασθῇ πρὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὑποβάλῃ παράκλησιν πρὸς αὐτόν, ἵνα ληφθῇ πρόνοια ὑπὲρ αὐτοῦ καταδικασμένου παρὰ τοῦ ἐπιστάτου τῆς Πολιάνης, ὅστις ἐκτελῶν διαταγὴν τοῦ ἰδιοκτήτου καὶ ὅπως εὐχαριστήσῃ αὐτόν, προέβη κατὰ τοῦ ἱερέως εἰς καταδίωξιν τόσον ἀπηνῆ, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπῃ εἰς αὐτὸν τὴν παραμονὴν ἢ διαμονὴν ἐν τῷ χωρίῳ ἐκείνῳ, διότι ἀπαγορεύει εἰς αὐτὸν τὴν βοσκὴν τῶν ὀλίγων ζώων, τὰ ὁποῖα ἔχει. Καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ προβαίνει εἰς διάφορα μέτρα, ὅπως ἀπομακρύνῃ αὐτὸν ἐκ τοῦ χωρίου ἐκείνου. Κατὰ τὸ παρελθὸν μάλιστα θέρος κατήγγειλεν αὐτὸν ἐνώπιον τῶν δικαστικῶν ἀρχῶν, αἵτινες ἐκράτησαν αὐτὸν διὰ τὴν ποινικὴν καταδίωξιν, ὅσον διήρκεσεν ἡ ὑποδικία του, τουτέστι ἐπὶ 4 μῆνας, κατὰ δὲ τὴν δίκην ἀπελύθη ἐκ τῶν φυλακῶν ὄχι μόνον αὐτὸς ἀλλὰ καὶ πολλοὶ ἄλλοι, πλέον τῶν 20 καλλιεργητῶν. Ἀφοῦ δὲ κατεδίωξεν ὅλους αὐτοὺς ἐπὶ τέλους κατέληξεν εἰς τὴν καταδίωξιν τοῦ ἰδίου ἱερέως, ἵνα ἐπιτύχῃ τέλεον τὴν ἀπομάκρυνσιν αὐτοῦ ἐκ τοῦ χωρίου, ἐσχάτως δὲ τοῦ ἐδήλωσεν ὅτι δὲν δύναται πλέον νὰ παραμείνῃ ἐν τῷ χωρίῳ ἐκείνῳ καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ φύγῃ. Ἀλλὰ ποῦ δύναται νὰ ὑπάγῃ εἷς ἱερεύς, ἀφοῦ ἡ ὑπηρεσία του εἶναι ἐκεῖ καὶ δὲν δύναται νὰ εὕρῃ ἀλλοῦ τοιαύτην; Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ἵνα λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὸ μέγα κακὸν τὸ προσγινόμενον εἰς τὸν ἱερέα ἐκεῖνον καὶ τὴν κοινότητα ὑπὸ θρησκευτικὴν ἔποψιν, παρακαλέσῃ δὲ μετ’ ἐμοῦ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις εἶναι καὶ ἀπὸ τὰ μέρη ἐκεῖνα, ἀλλ’ ἴσως ἴσως δὲν θὰ τολμήσῃ νὰ κάμῃ τίποτε, διότι θὰ θεωρηθῇ ὅτι λαμβάνει μέτρα ὑπὲρ τοῦ τόπου τὸν ὁποῖον ἀντιπροσωπεύει, καὶ ἂν εἰς τοῦτο εἶχε καὶ τὴν συγκατάθεσιν τῆς Βουλῆς, βεβαίως θὰ διέτασσέ τι, τὸ ὁποῖον ὑπαγορεύει ἡ φιλανθρωπία καὶ ἡ ἁρμονία τῆς ζωῆς τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, διότι δὲν θεωρεῖται πλέον ζωὴ οὔτε ἁρμονία, τὸ νὰ καταδιώκωνται ἄνθρωποι μὴ ἔχοντες οὐδαμοῦ στέγην. Θὰ ἦτο φιλάνθρωπον, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐλάμβανε σωστικὸν μέτρον ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πάσχουσι πρὸ πολλῶν ἐτῶν καὶ ἰδίᾳ κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ὅτε ἐφεῦρον τὸν τρόπον τῆς συντάξεως ἰδίων κολληγικῶν συμβολαίων, δι’ ὧν ἀνεγνωρίσθη ἀκόμη καὶ ἡ οἰκία, τὴν ὁποίαν ἔκτισαν εἴτε οἱ ἴδιοι εἴτε οἱ προπάτορες αὐτῶν καὶ ἥτις ἀποκλειστικῶς ἀνῆκεν εἰς αὐτοὺς δικαιώματι κυριότητος ἢ κατοχῆς διανοίᾳ κυρίου καὶ καλῇ τῇ πίστει, ὡς ἀνήκουσα εἰς τὸν ἰδιοκτήτην. Τὴν οἰκίαν αὐτὴν ἀπώλεσαν διὰ τῶν κολληγικῶν συμβολαίων, δι’ ὧν ἀνεγνώρισαν ὅτι ἦσαν ὑπόχρεοι νὰ παραδώσωσιν αὐτὴν εἰς τὸν ἰδιοκτήτην μετὰ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου, δι’ ὃν ἐμισθώθη αὕτη. Οὕτω ἀπώλεσαν πᾶν δικαίωμα αὐτῶν ἔστω καὶ κατοχῆς. Δὲν πρόκειται δὲ περὶ τοῦ ἱερέως μόνον αὐτοῦ τοῦ χωρίου ἀλλὰ τῶν περισσοτέρων χωρίων τῆς Θεσσαλίας. Τὸ χωρίον αὐτὸ εὑρίσκεται πλησίον τοῦ ἰδικοῦ μου, καὶ διὰ τοῦτο μοὶ ἔλαχεν ὁ κλῆρος νὰ ἀναλάβω ἐγὼ ἐν τῇ διακρινούσῃ με ἀδυναμίᾳ τὴν ὑποστήριξιν τοῦ ἀνθρώπου ἐκείνου, ὅστις ἔχει ἀνάγκην μεγαλειτέρας ῥητορικῆς δεινότητος πρὸς ὑποστήριξιν τῶν δικαιωμάτων του. Ἐπειδὴ ὁ χρόνος δὲν μοῦ ἐπιτρέπει περισσότερον τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς, ἡ ὁποία ἀπευθύνεται πρὸς τὴν Βουλήν, θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ταύτην ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν, διότι δὲν εἶναι κατάστασις αὕτη, οὐδ’ ἐπιτρέπεται νὰ διώκεται εἷς ἱερεὺς κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἠλιόπουλος ὅπως καταθέσῃ ἀναφοράν.

§39Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Μετόχι ἔχουν ἀποστείλει καὶ ἄλλας ἀναφορὰς διὰ τὸ ζήτημα αὐτό, ἀλλ’ αἱ ἀναφοραὶ των δὲν ἐλαμβάνοντο ὑπ’ ὄψει. Ἐσχάτως ἀπεστάλη εἰδικὴ ἐπιτροπὴ ἐκ τινος ἱερέως προέδρου καὶ λοιπῶν καὶ παρουσιάσθη εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Γνωρίζει ἴσως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι ἡ Μονὴ τοῦ Μεγάλου Σπηλαίου ἔχει ὁρίσει μικρὸν ποσὸν πρὸς ῥύθμισιν τῶν ῥυακίων, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ἐπαρκεῖ καὶ ζητεῖ τὴν συνδρομὴν τῆς Πολιτείας. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Πολιτεία θὰ φανῇ χρήσιμος εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, διότι τὰ ῥυάκια αὐτὰ πλημμυροῦν καὶ παρασύρουν ὄχι μόνον τὰς οἰκίας των, ἀλλὰ καὶ ἀνθρώπους.

§40Ν. ΣΥΡΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰς αὐτὰς συστάσεις κάμνω καὶ ἐγώ.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γόντικας, ὅπως καταθέσῃ ἀναφοράν.

§42Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν σεισμῶν τῶν περυσινῶν, διὰ τοὺς ὁποίους ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ κονδύλιον 25,000 δραχμῶν, ἀλλὰ περὶ τῶν σεισμῶν τοῦ 1909, διὰ τοὺς ὁποίους ἐγένοντο ἰδιωτικοὶ ἔρανοι ὑπὸ ἐπιτροπῆς ἀποτελουμένης ἀπὸ τὸν Μητροπολίτην, τὸν διοικητὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ τὴν κοινοτικὴν ἐπιτροπήν. Ἔχει συλλεχθῆ ποσὸν 100,000 δρ., ἔχει γίνει ὅλη ἡ ἐργασία εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔχει κοινοποιηθῆ εἰς τὰ χωρία τὰ δικαιούμενα εἰς τὴν λῆψιν τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ, ἔχει σχηματισθῆ ὁ πίναξ καὶ δὲν ἀπῃτεῖτο τίποτε ἄλλο παρὰ μία διαταγὴ ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ πρὸς τὴν ἐπιτροπήν, ὅπως διανεμηθοῦν τὰ χρήματα ταῦτα εἰς τοὺς ἀνθρώπους, εἰς τοὺς ὁποίους ἀνήκουν. Δι’ αὐτὸ πολὺ σᾶς παρακαλοῦν οἱ κάτοικοι νὰ λήξῃ ἡ ὑπόθεσις αὐτή.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων τῆς συνοικίας Λυκαβητοῦ ὁ κ. Σπηλιόπουλος.

§44Γ. ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ κατοικοῦντες πέριξ τῆς ὁδοῦ Ἀσκληπιοῦ παρακαλοῦν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ληφθῇ φροντίς, ὅπως διορθωθῇ ἡ ὁδὸς αὕτη εἴς τινα σημεῖα, εἰς τὰ ὁποῖα εὑρίσκεται εἰς ἐλεεινὴν κατάστασιν. Ἂν καὶ δὲν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ γνωρίζω προσωπικῶς τὸν κ. Δήμαρχον, ἐν τούτοις ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω τὸ φιλόπολι αὐτοῦ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ἔδειξεν ὅπως ἐξωραΐσῃ τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν, ἀλλ’ ὀφείλω ἐπίσης νὰ ὁμολογήσω ὅτι τὸ μηχανικὸν τμῆμα ἐνεργεῖ κατὰ τρόπον μὴ παρέχοντα τὴν πεποίθησιν ὅτι κατ’ ἴσον μέτρον κρίνονται αἱ ἀνάγκαι ἑκάστης τῶν ὁδῶν, διότι ἔχω πληροφορίας ὅτι γίνεται ἐργασία εἰς πολλὰς ὁδούς, παραμελεῖται δὲ ἡ ἐργασία τῆς ὁδοῦ Ἀσκληπιοῦ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ἀσκήσῃ τὴν ἐξουσίαν αὑτοῦ ἐπὶ τοῦ δημάρχου διὰ νὰ ῥίψῃ ἓν βλέμμα ἐπὶ τῆς ὁδοῦ ἐκείνης, ἀφοῦ συμπίπτει μάλιστα μετ’ ὀλίγον χρόνον νὰ ἔχωμεν καὶ ἐκλογάς.

§45Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Καὶ ἐγὼ παρεκλήθην ὑπό τινος τῶν ἀναφερομένων νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἀναφορὰν καὶ ἕνεκα τούτου ἐζήτησα πληροφορίας. Αἱ πληροφορίαι, αἱ δοθεῖσαί μοι, συνίστανται εἰς τοῦτο, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ὁλοκλήρου τῆς ὁδοῦ Ἀσκληπιοῦ, καθ’ ὅσον ἡ ὁδὸς αὕτη εἰς πλεῖστα μέρη ἔχει καλῶς, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἐκβραχισμοῦ εἰς τὸ ἀπώτατον ἄκρον τῆς ὁδοῦ ταύτης, ὁ ὁποῖος θὰ στοιχίσῃ 50 χιλιάδας δραχμάς, 100 χιλιάδες δὲ δραχ. ἔχουν διατεθῆ δι’ ὅλον τὸ σύμπλεγμα τῶν ὁδῶν τῶν Ἀθηνῶν, ἑπομένως ἡ ὑπηρεσία τοῦ δήμου εὑρίσκεται εἰς δύσκολον θέσιν, νὰ μὴ δύναται νὰ διαθέσῃ τόσον μέγα ποσὸν διὰ μίαν μόνην ὁδὸν τῶν Ἀθηνῶν. Αὐτὸ καὶ μόνον εἶναι τὸ ἐμπόδιον τῆς μὴ περατώσεως τῆς ὁδοῦ ταύτης. Δὲν εἶναι δὲ ἀνάγκη, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, νὰ ἐνθυμηθῇ ἡ ὑπηρεσία τοῦ δήμου τὰς ὁδοὺς τῶν Ἀθηνῶν διότι πλησιάζουν αἱ ἐκλογαί, διότι εἶναι γνωστὸν ἐπὶ τόσα ἔτη πόση φροντὶς κατεβλήθη διὰ τὸν καλλωπισμὸν τῶν Ἀθηνῶν καὶ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν καὶ τόσων ἄλλων ἔργων. (Διαγράφεται ἡ ἀναφορὰ τῶν κατοίκων Ἁλμυροῦ περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας πρὸς δήλωσιν καπνοῦ, ἀναβάλλεται δὲ ἡ ἀναφορὰ τῶν Ι. Κουνουπιώτου καὶ Ἱερόπαιδος).

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων τῶν συνοικιῶν Συγγροῦ, Κυνοσάργους κλπ. περὶ Κυριακῆς ἀργίας ὁ κ. Ῥούσης.

§47Ν. ΡΟΥΣΗΣ. Οἱ κάτοικοι αὐτοὶ παραπονοῦνται ὅτι ἡ ἀστυνομία ἐπιτρέπει νὰ ἀνοίγουν τὴν Κυριακὴν τὰ μαγαζειὰ πρὸς τὸ ἀριστερὸν μέρος, ἐνῷ εἰς τοὺς ἄλλους ἀπαγορεύει. Πρέπει νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον δι’ ὅλους.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Βαλτεσινίκου κατὰ τῆς ἀστυνομικῆς δυνάμεως Παΐων.

§49Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν παρακαλῶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν ταύτην, διότι τὰ καταγγελλόμενα ἐν αὐτῇ εἶναι τερατώδη. Καταγγέλλεται ὅτι ὁ ἀστυνομικὸς σταθμάρχης τοῦ δήμου Παΐων ἐπέδραμεν εἰς τὴν Γόρτυνα, εἰς ἄλλην δικαιοδοσίαν, εἰς ἐπαρχίαν ἄλλην, ἥρπασεν ὅλον τὸν ὀρνιθῶνα καὶ ποίμνιον ὁλόκληρον, τὸ ὁποῖον μετέφερεν εἰς τὴν δικαιοδοσίαν του καὶ ἐκ τοῦ ὁποίου, καθ’ ἃ καταγγέλλονται καὶ καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, ἔκρινε καλόν, νὰ λείψουν ὅλα. Τὸ δὲ σοβαρώτερον εἶναι ὅτι εὑρῆκε καὶ γυναῖκας ἐκεῖ, τὰς ὁποίας κατετραυμάτισε, διότι ἔχω καὶ ἐγὼ τὴν προσωπικήν μου γνώμην καὶ γνωρίζω τὰς οἰκογενείας αὐτάς, καὶ ἂν ἴσως παρευρίσκοντο ἄρρενες, δὲν θὰ ἐδείκνυε τοὺς παλληκαρισμοὺς αὐτούς, τοὺς ὁποίους ἔδειξεν εἰς τὴν ξένην περιουσίαν αὐτὸς ὁ κύριος. Ἔχω πεποίθησιν ὅτι ἡ δικαιοσύνη θὰ πράξῃ τὸ καθῆκόν της; ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον καὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβωσι γνῶσιν καὶ νὰ πράξωσι τὸ καθ’ ἑαυτούς.

§50Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα. Νὰ ἀποσταλῇ, κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§51Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἔχω καὶ ἐγὼ τὰς αὐτὰς πληροφορίας καὶ παρακαλῶ νὰ ἐνεργηθῇ ὅ,τι δεῖ.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γόντικας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ἐλευσῖνος περὶ ὑπαγωγῆς τοῦ δήμου εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Ἠλείας.

§53Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Πρὸ ἡμερῶν ἀνεγνώσθη ψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου παρακαλεῖται ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις ὅπως δύο δῆμοι ἐκ τῆς ἐπαρχίας Γορτυνίας ὑπάγωνται εἰς τὸ ἑξῆς δικαστικῶς εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Πύργου. Τοῦτο διότι τὸ χρονικὸν διάστημα ἢ μᾶλλον τὸ χρονικὸν ὅριον εἶναι πλησιέστερον διὰ τὰ συμφέροντα αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων ἐκεῖ. Ἐνομίζομεν μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς ὅτι εἶναι ἐπιθυμία τῶν κατοίκων Πύργου, ἴσως τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας, διότι πάντοτε οἱ κάτοικοι ἐπιθυμοῦσι νὰ αὐξάνωσι κατὰ περιφέρειαν τὰ Δικαστήριά των. Ἤδη βλέπω ὅτι καὶ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τοῦ δήμου ἐκείνου ζητεῖ τὴν ὑπαγωγὴν του δικαστικῶς εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Πύργου.

§54Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ μέρους τῆς Τριπόλεως ἔχετε καμμίαν πληροφορίαν;

§55Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὄχι· ἀλλ’ ὅταν ὁ εἷς προτείνῃ καὶ ὁ ἄλλος ἀποδέχηται, τὸ συνάλλαγμα εἶναι πλῆρες καὶ δὲν μένει τίποτε ἄλλο παρὰ ἡ καλὴ θέλησις καὶ τὸ πραγματικὸν ἐνδιαφέρον τῶν ἀντιπροσώπων, τόσον ἡμῶν οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποδεχθῶμεν τὴν πρότασιν ταύτην, ὅσον καὶ ὑμῶν, οἱ ὁποῖοι προστατεύοντες τοὺς ζητοῦντας θὰ συντελέσητε νὰ ὑπαχθῶσι δικαστικῶς ἐκεῖ. Ἀφοῦ λοιπὸν ὁ δῆμος Ἐλευσῖνος θέλει νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Πύργου, νομίζω ὅτι προστατεύοντες τὰ συμφέροντα αὐτοῦ θὰ ζητήσητε παρὰ τῆς Βουλῆς, ὅπως γίνῃ τοῦτο.

§56Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Τοῦ δήμου Ἐλευσῖνος πλησιέστερος εἶναι ὁ δῆμος Θαλπούσης.

§57Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Μάλιστα. Προχθὲς ὑπεστήριξα ἑτέραν ἀναφοράν, ὅπως ὑπαχθῶσι καὶ οἱ δύο δῆμοι· ἤδη ὅμως τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τοῦ δήμου Ἐλευσῖνος διὰ ψηφίσματός του ζητεῖ, ὅπως ὑπαχθῇ εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Ἠλείας καὶ ἐφ’ ὅσον ζητεῖ τοῦτο αὐτὸς ὁ δῆμος, δὲν δύνασθε σεῖς ὑποστηρίζοντες τὰ συμφέροντα αὐτοῦ νὰ εἴπητε ὅτι θὰ ἀντισταθῆτε νὰ μὴ ὑπαχθῇ ἐκεῖ ὅπου θέλει.

§58Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης γνωρίζει ἐπακριβῶς τὴν γεωγραφικὴν κατάστασιν ἐκεῖ ὡς καὶ τὰς οἰκονομικὰς συνθήκας, καὶ ὑποθέτω ὅτι θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει του τὰς εὐχὰς καὶ τὰ ψηφίσματα τοῦ ἐμπορικοῦ Συλλόγου Πύργου ὡς καὶ τῶν Δήμων Ἐλευσῖνος καὶ Θαλπούσης, καὶ θὰ ἀποφασίσῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται ἐκ τῶν περιστάσεων καὶ ἐκ λόγων ἀνάγκης καὶ πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν λαϊκῶν συμφερόντων.

§59Δ. ΧΗΝΙΑΔΗΣ. Ὁ δῆμος Ἐλευσῖνος καὶ ὁ δῆμος Θαλπούσης ὄντως εἶναι ὅμοροι τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας, ἀλλ’ ὁ πλησιέστερος εἶναι ὁ δῆμος Βώλακος, ὁ ὁποῖος ἀπέχει ἐκ τοῦ Πύργου μόνον ἡμίσειαν ὥραν, καὶ ἐν τούτοις οὐδὲ κἄν ἐσκέφθη ὁ δῆμος Βώλακος νὰ ἀποσπασθῇ ἐκ τοῦ Πρωτοδικείου Κυπαρισσίας, οὔτε τίποτε ἄλλο. Οἱ δικηγόροι ὅμως ἐν Πύργῳ οἱ ὁποῖοι κατάγονται ἐκ Γορτυνίας παρώθησαν τοὺς Ἐλευσινίους καὶ Θαλπουσίους νὰ ζητήσωσι τὴν ἐκεῖ ἀπόσπασίν των. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὅλοι οἱ Γορτύνιοι ἔχουσι συμφέροντα ἤδη εἰς τὸν Πύργον, ὡς ἐπίσης καὶ ὁ ἀπώτερος δῆμος τοῦ κ. Γόντικα, ὁ δῆμος Μυλάων. Δὲν εἶχεν ἀνάγκην ὁ κ. Γόντικας νὰ δημοκοπήσῃ εἰς τοὺς θετοὺς συμπολίτας του διὰ τῆς ἀποσπάσεως Δήμων τῆς ἐπαρχίας του εἰς τὴν Ἠλείαν, διότι ὁ κ. Γόντικας ὡς καὶ οἱ λοιποὶ Γορτύνιοι δικηγόροι καὶ λοιποὶ ἐπιστήμονες διὰ τῆς ἀτομικῆς καὶ ἐπιστημονικῆς μορφώσεώς των καὶ ὑπὲρ τῆς Ἠλείας δράσεώς των, ἐπεβλήθησαν εἰς τοὺς θετοὺς συμπολίτας των, καὶ ὄντως οὗτοι τοὺς ἐτίμησαν ἐκλέξαντες αὐτοὺς ἀντιπροσώπους των, καὶ ὡς ἐκ τῆς ἐπωφελοῦς τῷ Νομῷ των ἐν τῇ Βουλῇ δράσεώς των ἐπαρκῶς τιμῶσι καὶ ἀντιπροσωπεύουσι τοὺς ἐκλογεῖς των. Δὲν ἦτο ἑπομένως εἰς τὸν κ. Γόντικαν ἐπιτετραμμένον νὰ ζητήσῃ τὸν ἀκρωτηριασμὸν τῆς μητρός του διὰ τῆς ἀποκοπῆς τῆς ῥινὸς αὐτῆς, ἤτοι τῆς μητρός του Γορτυνίας, ἵνα τὴν ἐπικολλήσῃ εἰς τὴν σύμμετρον ῥῖνα τῆς θετῆς μητρός του Ἠλείας, ἥτις ῥὶς θὰ διεισδύσῃ οὕτω δίκην σφηνὸς ἐντὸς τῆς Γορτυνίας μέχρι σχεδὸν τῆς ἐπαρχίας Κορινθίας. Καὶ ταῦτα ὡς πρὸς τὴν ῥῖνα τῆς Ἠλείας. Συλλογισθῆτε ὅμως ὁποίαν μορφὴν θὰ ἔχῃ ἡ μήτηρ του Γορτυνία, ἥτις θὰ πάθῃ τὸ πάθημα τῆς δυσμορφίας, ὅπερ ὡς λέγεται εἰς τὰ μέρη μας, ἔπαθεν ἡ σύζυγος τοῦ Μάρτη. Ὁ Μὴν Μάρτιος εἶχε σύζυγον ὡραιοτάτην, ἥτις ὅμως παθοῦσα ἐκ κακοήθους εὐλογίας κατέστη δύσμορφος. Οὕτως ἐπεκράτησεν ἔκτοτε ἡ δοξασία ὅτι, ὅταν ὁ Μὴν Μάρτιος ἔχῃ καλοκαιρίαν, γελᾷ, διότι βλέπει τὴν σύζυγόν του ἐκ τῶν νώτων, ὅταν δ’ ἔχῃ βροχὰς κλαίει, διότι βλέπει ἐκ τῶν ἔμπροσθεν τὴν παραμορφωθεῖσαν ἐκ τῆς νόσου εὐλογίας σύζυγόν του. Λοιπὸν τοιοῦτόν τι θὰ πάθῃ καὶ ὁ κ. Γόντικας, ὁ ὁποῖος ὑποστηρίζει τὴν πρότασιν ταύτην, καὶ δὲν θὰ κλαίῃ ἀλλὰ θὰ ὀδύρηται, ὁπόταν θὰ βλέπῃ τὸν ἀκρωτηριασμὸν τῆς μητρός του Γορτυνίας. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ μὴ ληφθῇ ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ ὑπ’ ὄψιν, διότι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἀκρωτηριασθῇ ἡ πραγματικὴ μήτηρ χάριν τῆς θετῆς μητρός.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Καλλιόπης Κουτήφαρη περὶ αὐξήσεως συντάξεως ὁ κ. Ν. Πετροπουλάκης ἔχει τὸν λόγον.

§61Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὁ σύζυγος τῆς αἰτούσης, ὡς παρατηρῶ εἰς τὴν αἴτησιν, ὑπηρέτησεν ἐπὶ τεσσαρακονταετίαν εἰς τὸ Δημόσιον ὡς γραμματεὺς Εἰρηνοδικῶν, ὡς γραμματεὺς Πρωτοδικῶν καὶ ὡς Εἰρηνοδίκης. Κατὰ τὸ 1904 ἀπέθανε καὶ ἀπενεμήθη εἰς τὴν χήραν σύνταξις 69 μόνον δραχμῶν, διὰ τῶν ὁποίων εἶναι ἀδύνατον νὰ συντηρηθῇ μὲ τὰς σημερινὰς βιοτικὰς ἀνάγκας. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν νὰ ἐλαμβάνετο ἓν μέτρον διὰ τὴν χήραν αὐτήν, ἡ ὁποία πένεται κυριολεκτικῶς.

§62Δ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἑνώνω τὰς εὐχάς μου ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ αἴτησις αὕτη, καθόσον, ὡς ἀνεπτύχθη, οὗτος ὑπηρέτησεν ἐπὶ τεσσαρακονταετίαν ὡς δημόσιος ὑπάλληλος, ἐκ τῶν ὁποίων 6 ἔτη ὡς γραμματεὺς Πρωτοδικῶν, καὶ τὰ λοιπὰ ὡς γραμματεὺς Εἰρηνοδικῶν καὶ ὡς Εἰρηνοδίκης, ἔλαβε δὲ σύνταξιν μόνον 69 δραχμῶν ἡ χήρα, καὶ φρονῶ ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ αὐξηθῇ αὕτη τοσοῦτο μᾶλλον, καθ’ ὅσον ἔχει πολυμελῆ οἰκογένειαν.

§63Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ἔρχομαι ὅπως ποιήσωμαι τὴν αὐτὴν σύστασιν καὶ ἔχω δι’ ἐλπίδος ὅτι θὰ λάβῃ τὴν πρωτοβουλίαν εἰς τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἐπειδὴ ὁ ἀποβιώσας ἦτο πολιτικὸς συνταξιοῦχος ἀναγόμενος εἰς τὸν δικαστικὸν κλάδον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπιφυλασσόμεθα ἡμεῖς οἱ ὑποστηρίξαντες τὴν αἴτησιν ταύτην, νὰ ὑποβάλωμεν πρότασιν νόμου, καὶ ἔχομεν δι’ ἐλπίδος ὅτι θὰ τὴν υἱοθετήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης.

§64Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ὑπηρεσία 36 ὅλων ἐτῶν ὡς γραμματέως καὶ ὡς Εἰρηνοδίκου, θὰ ἀχθῇ τις εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι κάποιον λάθος παρεισέφρυσεν, ὥστε νὰ ἀπονεμηθῇ 69 μόνον δραχμῶν σύνταξις. Ὁ ἀποβιώσας ἀφῆκε πολυμελεστάτην οἰκογένειαν, καὶ ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν αἴτησιν ταύτην.

§65Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Συμφωνῶ καὶ ἐγὼ πρὸς τὰς συστάσεις τῶν κ. κ. συναδέλφων.

§66Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Καὶ ἐγὼ τὴν αὐτὴν σύστασιν ποιοῦμαι μὲ τὴν ἑξῆς προσθήκην. Ἐν ᾧ οὗτος ὑπηρέτησεν ἐπὶ 23 ἔτη ὡς Εἰρηνοδίκης, ἐπὶ 6 ὡς γραμματεὺς Πρωτοδικῶν καὶ 3 ὡς γραμματεὺς Εἰρηνοδικῶν, λαμβάνει ἡ χήρα αὐτοῦ σύνταξιν 69 μόνον δραχμῶν. Ἔχει γίνει λάθος φαίνεται εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐτῶν, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον φαίνεται ὅτι ἀδικεῖται ἡ χήρα, ἡ ὁποία συντηρεῖ πολυμελεστάτην οἰκογένειαν. Λοιπὸν θὰ ἦτο καλὸν νὰ ἐλαμβάνετο ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης.

§67Γ. ΠΩΠ. Νὰ παραπεμφθῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐρευνηθῇ, διότι πρόκειται περὶ ἀναμφισβητήτου λάθους. Ἀλλὰ καὶ περὶ λάθους ἐὰν δὲν ἐπρόκειτο, πρόκειται περὶ λάθους ἠθικοῦ, τὴν ἐπανόρθωσιν τοῦ ὁποίου θὰ κάμῃ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, τὴν ὑλικὴν δὲ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§68Α. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Νὰ ἀποσταλῇ παρακαλῶ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, παρακαλῶ δὲ εἰ δυνατὸν νὰ ὑποβληθῇ νόμος ἰδιαίτερος.

§69Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Ἡ αἴτησις εἶναι δικαιοτάτη, διότι δὲν λαμβάνει σύνταξιν ἀνάλογον πρὸς τὰ ἔτη τὰ ὁποῖα ὑπηρέτησεν.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φικιώρης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Προέδρου τῆς κοινότητος Γοράνου περὶ παρερμηνείας τοῦ περὶ δασῶν νόμου. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Διομήδης ἐπὶ ἀναφορᾶς δημοσίων ὑπηρετῶν περὶ συντάξεως.

§71Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ὑπάρχουσιν 5 ἕως 6 κλητῆρες τῶν Ὑπουργείων καὶ τῶν Νομαρχιῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν ἐπὶ 35 ὅλα ἔτη καὶ 6 ἔτη ὡς ὑπαξιωματικοὶ ἤδη δὲ καταληφθέντες ὑπὸ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας, ἀστόργως ἐγκατελείφθησαν ὑπὸ τῆς Πολιτείας ἄνευ οὐδεμιᾶς περιθάλψεως. Συνιστῶ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅπως λάβῃ μέριμναν περὶ τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὀλίγιστοι καὶ οἱ ὁποῖοι στεροῦνται σήμερον ἐντελῶς καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου, ἀφοῦ ἐπὶ 40 ἔτη ὑπηρέτησαν ἐντίμως τὸ Δημόσιον.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀλιβιζᾶτος ἐρωτᾷ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἐὰν ἀληθεύει τὸ διαδοθὲν ὅτι ἡ Λαϊκὴ Τράπεζα προβαίνει εἰς παρανόμους ἐπιχειρήσεις.

§73Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτό. Μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ ἐξετάσω τὸ πρᾶγμα ἔκ τινος καταγγελίας πρὸ δύο μηνῶν ἀπευθυνθείσης εἰς ἐμέ, ἐκ τῆς ὁποίας λαβὼν ἀφορμὴν προέβην ἐν πάσῃ μυστικότητι εἰς ἐξακρίβωσιν τῶν καταγγελομένων. Ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Πρωτοδικῶν καὶ τῶν Ἐφετῶν πρὸς τοὺς ὁποίους ἀνέθεσα τὴν ἐντολὴν ταύτην μοὶ ὑπέβαλλον ἔκθεσιν λεπτομερῆ ἐκ τῆς ὁποίας προέκυψεν ὅτι ἡ Λαϊκὴ Τράπεζα ἐν πάσῃ νομιμότητι ἐνεργεῖ τὰς πράξεις της, καὶ ὅτι ἡ πρὸς ἐμὲ καταγγελία ὑπῆρξεν ἀπολύτως ψευδής.

§74Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Δὲν θὰ καταδιωχθοῦν οἱ καταγγείλαντες;

§75Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ καταδιωχθοῦν.

§76Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (προσωρινῶς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀπὸ τῆς ἑσπέρας τῆς χθὲς διεδόθη ἀνὰ τὴν πόλιν ὅτι ἡ Λαϊκὴ Τράπεζα πρόκειται σήμερον νὰ κηρυχθῇ εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως. Διεσκορπίσθησαν πλεῖστοι λίβελλοι ἀνὰ τὰς διαφόρους συνοικίας τῆς πόλεως τὸ περιεχόμενον τῶν ὁποίων ἦτο ὅτι ἡ Λαϊκὴ Τράπεζα πρόκειται σήμερον νὰ προέλθῃ εἰς πτώχευσιν, καὶ ὁ κόσμος εἰδοποιεῖτο νὰ ἀποσύρῃ τὰς καταθέσεις αὑτοῦ ἀπ’ αὐτῆς. Ἀπὸ τῆς πρωΐας τῆς σήμερον συνέρρευσεν ἔξωθεν τῶν γραφείων τῆς Τραπέζης κόσμος πολὺς καὶ ἐζήτει νὰ ἀναλάβῃ τὰς καταθέσεις αὑτοῦ. Ἡ Τράπεζα ἀμέσως ἤνοιξε τὰ Ταμεῖα αὐτῆς, ὅπως λάβωσιν οἱ δικαιούμενοι τὰ χρήματά των, ἀπὸ τῆς πρωΐας δὲ ἐπλήρωσε ποσὸν δύο ἑκατομμυρίων περίπου. Ἡ Τράπεζα ἔσπευσε νὰ βεβαιώσῃ τοὺς πάντας ὅτι εἶναι πρόθυμος νὰ καταβάλῃ εἰς τοὺς καταθέτας ὅλα τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν παρ’ αὐτῇ κατατεθειμένα, διότι τὸ ἐνεργητικὸν αὐτῆς εἶναι ἀνθηρότατον καὶ αἱ ἐργασίαι αὐτῆς εὐοδοῦνται. Ἡ Κυβέρνησις ἔσπευσε τὸ μὲν νὰ καταδιώξῃ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔθεσαν εἰς κυκλοφορίαν τὰς ἀνησυχητικὰς διαδόσεις, τὸ δέ, ὅπως καθησυχάσῃ τὴν κοινὴν γνώμην, νὰ διορίσῃ ἐπιτροπὴν ἐξ οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων διὰ νὰ ἐξελέγξουν πραγματικῶς εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ἡ Τράπεζα.

§77Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Πρέπει, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, νὰ διατάξητε τάχιστα καὶ συντόνως νὰ καταδιωχθῶσιν οἱ διαδόσαντες τὰς κακοήθεις καὶ ψευδεῖς διαδόσεις περὶ τῆς Λαϊκῆς Τραπέζης, αἱ ὁποῖαι συνετάραξαν τὴν κοινωνίαν.

§78ΟΘ. ΤΕΤΕΝΕΣ. Τὰ Ταμεῖα τῆς Λαϊκῆς Τραπέζης θὰ εἶναι ἀνοικτὰ μέχρις οὗ ἔλθῃ καὶ ὁ τελευταῖος καταθέτης νὰ ἀναλάβῃ τὴν κατάθεσίν του. Ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ μᾶς προστατεύσητε, διότι ἦλθον χίλιοι ἄνθρωποι ἀμέσως νὰ ἀναλάβουν τὰ χρήματά των. Ἔχομεν ἑπτὰ ταμεῖα ἀνοικτὰ τὰ ὁποῖα πληρώνουν ἀμέσως τοὺς προσερχομένους, ἀλλ’ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπαρκέσωμεν καὶ ὑπάρχει κίνδυνος ἄλλοι νὰ λάβουν ὀλιγώτερα καὶ ἄλλοι περισσότερα.

§79Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Διέταξα τὴν ἀστυνομίαν, ὅπως τηρῇ τὴν τάξιν, ὥστε ἕκαστος νὰ προσέρχηται ἀναλόγως τῆς θέσεως τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἐν τῇ σειρᾷ, νὰ μὴ σπεύδουν ὅλοι ὁμοῦ.

§80Γ. ΠΩΠ. Πόσαι εἶναι αἱ καταθέσεις ἐν συνόλῳ;

§81Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὀκτὼ ἑκατομμύρια.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπουφίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς καλλιεργητῶν Τεκτελετσῆ περὶ διανομῆς αὐτοῦ.

§83Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ ὑπεβλήθη κατά τι προώρως, ἀλλὰ παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν καὶ ἤδη νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει ὅτι ἀνησυχοῦν αὐτοὶ διὰ τὸν ἑξῆς λόγον, ὅτι δὲν εἶναι καθ’ αὑτὸ κάτοικοι τοῦ χωρίου, ἀλλ’ ἐξ ὑπαιτιότητος τοῦ ἰδιοκτήτου ὁ ὁποῖος ἐφρόντισε νὰ μὴ ἔχῃ ἰδίαν κατοικίαν, ἀφοῦ ἐπὶ 25 ἔτη κατῴκησεν εἰς τὸ χωρίον. Δι’ αὐτὸ ἔσπευσαν νὰ ζητήσουν τὴν ἀρωγὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τὴν ὁποίαν ἄλλως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀμφιβάλλουν.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν προσφύγων ἐκ Νεοκαισαρείας περὶ παραχωρήσεως γαιῶν ἐν Νέᾳ Ἀγχιάλῳ τὸν λόγον ἔχουσιν οἱ κ. κ. Μπουφίδης, Χρυσοβελόνης, Παπαϊωάννου, Βλάχος, Κουλουμβάκης.

§85Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ταύτην τὴν ἀναφορὰν συνιστῶ ὑπὸ τὴν αἵρεσιν, ὅτι ἐξήτασεν ἡ ὑπηρεσία, ἐὰν δὲν παραβλάπτωνται οἱ ἴδιοι ἐγκατεστημένοι Ἀγχιαλῖται. Ἐὰν τοῦτο εἶναι βέβαιον, τότε βεβαίως εἶναι δίκαιον καὶ εὔλογον, νὰ παραχωρηθῶσιν καὶ εἰς τοὺς ἐκ Νεοκαισαρείας ὁμογενεῖς γαῖαι πρὸς ἐγκατάστασιν.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς κτηματιῶν ἐξ Αἰγίου περὶ κατασκευῆς γεφύρας τοῦ Σελινοῦντος τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Γκλαβᾶς.

§87Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφοράν, ἡ ὁποία ἐπεδόθη ἀπὸ μέρους τῶν κατοίκων τῆς πόλεως Αἰγίου· ἀπὸ ἐξ περίπου μηνῶν ἔχει καταστραφῇ ἡ γέφυρα τοῦ ποταμοῦ Σελινοῦντος διὰ τῆς ὁποίας ἐπικοινωνεῖ ἡ πόλις μετὰ τῶν χωρίων, πρὸς δὲ ἐπικοινωνοῦσιν οἱ νοτιοδυτικοὶ δῆμοι τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλείας μετὰ τῆς πρωτευούσης ὡς καὶ πολλὰ χωρία τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων μετὰ τοῦ Αἰγίου. Ἐλπίζω, ὅτι τὴν δικαίαν ταύτην αἴτησιν τῶν ἀναφερομένων δὲν θὰ παρίδῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἐν τῇ μικρᾷ αὐτοῦ σταδιοδρομίᾳ ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπέδειξε δραστηριότητα ἀξίαν πολλῶν ἐπαίνων.

§88Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Τὰς αὐτὰς συστάσεις ἤθελον νὰ κάμω καὶ ἐγὼ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν. Ἐπειδὴ δὲ σπανιώτατα σᾶς ἐνοχλῶ διὰ συστάσεων κατὰ τὸ πλεῖστον δυστυχῶς ἀκάρπων παρακαλῶ νὰ προσέξητε εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ νὰ λάβητε γενικωτέραν πρόνοιαν περὶ τῆς συγκοινωνίας, διότι νομίζω ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐννοηθῇ ἀνόρθωσις, ἐφ’ ὅσον δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπικοινωνῶμεν οἱ κάτοικοι τοῦ Βασιλείου πρὸς ἀλλήλους. Προκειμένου νὰ ὑποβληθῇ μετ’ οὐ πολὺ ὁ Προϋπολογισμὸς παρακαλῶ νὰ φροντίσητε νὰ ἀναγραφῇ ἐπαρκὲς κονδύλιον ἐν αὐτῷ ὑπὲρ τῆς ὁδοποιίας, διότι ἄλλως δὲν θὰ ἔχωμεν τὸ θάρρος νὰ παρουσιασθῶμεν εἰς τοὺς ἐκλογεῖς μας, ἐὰν μετὰ τὸ πέρας τῶν ἐργασιῶν μας δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιδείξωμεν μέριμναν τινὰ ὑπὲρ τῆς συγκοινωνίας.

§89Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὐτὴ ἡ κατηγορία βεβαίως δὲν δύναται ν’ ἀποταθῇ ὑπ’ οὐδενὸς πολίτου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἡ Κυβέρνησις οὐδόλως ἐνέχεται. Εὗρεν ἐρείπια πέντε ἑκατομμυρίων τὰ ὁποῖα δὲν δύναται ν’ ἀναπληρώσῃ εἰς μίαν ὥραν. Ἡ Κυβέρνησις ἔθεσεν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ δύο καὶ ἥμισυ ἑκατομμύρια πρὸς ἐπισκευὴν καὶ συντήρησιν καὶ κατασκευὴν ὁδῶν χωρὶς νὰ ἔχῃ ὑποχρέωσιν. Κυβέρνησις δὲ ἡ ὁποία ἐκλέγει καὶ κατασκευάζει ὁδοὺς ὑπὲρ τὰς ἡμίσεις ἐξ ὅσων κατεστράφησαν ἐπὶ ἄλλων Κυβερνήσεων, τὰς ὁποίας δὲν θὰ εἶχεν ἀνάγκην νὰ κατασκευάσῃ, ἐὰν αἱ ἄλλαι Κυβερνήσεις προὐνόουν ὑπὲρ τῶν ὁδῶν αὐτῶν, καὶ δὲν ἄφηναν αὐτὰς νὰ καταστραφῶσι καθ’ ὁλοκληρίαν, δὲν δύναται εὐλόγως νὰ κατηγορηθῇ διὰ τὴν ὑπάρχουσαν κακὴν κατάστασιν τῶν ὁδῶν. Ἐν συνόλῳ θὰ ἀπαιτηθῇ διὰ τὴν συντήρησιν καὶ ἀποπεράτωσιν ὅλων τῶν ὁδῶν καὶ κατασκευὴν τῶν νέων ποσὸν τεσσάρων καὶ ἡμίσεως ἑκατομμυρίων, διότι τόση ὀφείλει νὰ εἶναι ἡ δαπάνη, ἵνα ἐπαρκέσωμεν εἰς τὴν συντήρησιν τὴν κατασκευὴν καὶ ἀποπεράτωσιν ὅλων τῶν ὁδῶν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀναγράψῃ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τέσσαρα καὶ ἥμισυ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα δὲν ἐσκέπτετο νὰ θέσῃ, διότι δὲν εἶχεν ὑποχρέωσιν πρὸς τοῦτο ἐκ τῶν νόμων τῶν κρατούντων, διὰ τοῦ ἰσοζυγίου τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κατώρθωσε νὰ φέρῃ θὰ θέσῃ ὑπὲρ τοῦ σκοποῦ τούτου τὸ ἥμισυ καὶ πλέον τοῦ ἀπαιτουμένου ποσοῦ ἤτοι δύο καὶ ἥμισυ ἑκατομμύρια.

§90Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν ταύτην τῶν κτηματιῶν ἐξ Αἰγίου καὶ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τῆς αἰτήσεως ταύτης, διότι πρόκειται περὶ γεφύρας καὶ οὐχὶ περὶ κατασκευῆς ὁδοῦ.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμπληρωθείσης ὥρας αἱ λοιπαὶ ἀναφοραὶ ἀναβάλλονται διὰ τὴν αὔριον. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας.

§92Φ. ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω, κ. Πρόεδρε, τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ζητήσῃ νὰ προταχθῇ ἡ πρότασις νόμου περὶ συστάσεως δημοτικοῦ ταμείου τοῦ Δήμου Ἀριστομένους.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ μεταβολὴ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἀπαιτεῖ πρότασιν δέκα Βουλευτῶν.

§94Φ. ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε, δὲν ἔφερον πρότασιν, παρεκάλεσα νὰ ζητήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν πρόταξιν τῆς προτάσεως ταύτης.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργός, ἂν νομίζῃ ὅτι πρέπει νὰ προταχθῇ, θὰ τὸ ζητήσῃ.

§96Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου περὶ ἱδρύσεως ἐν Ἀθήναις Νοσοκομείου Ἀφροδισίων νοσημάτων Ἀνδρέου Συγγροῦ. Εἶναι γνωστὴ ἡ ἀνάπτυξις τῶν ἐργασιῶν τοῦ Νοσοκομείου τούτου ἡ τελευταίως γενομένη καὶ ἡ συσσώρευσις πολλῶν ἀσθενῶν ἐκ προνοίας ἀστυνομικῆς, δι’ ὃ θὰ παρακαλέσω νὰ δεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν ἄμεσον ἀποστολὴν εἰς Ἐπιτροπήν.

§97ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§98Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Πρὸ παντός, κ. Ὑπουργέ, ὁ λαὸς ἀναμένει τὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια.

§99Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Αὔριον.

§100Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Προχθές, κύριοι Βουλευταί, ἐκηρύχθη κατεπείγουσα ἡ ὑπ’ ἀριθ. 74 πρότασις νόμου συμπληρωτικοῦ τοῦ νόμου περὶ ἀναστολῆς τῆς ἐκτελέσεως τῆς ποινῆς.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ψηφισθῇ ἀπόψε· τὴν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου. Συζήτησις τῶν ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς τῆς χρήσεως 1911.

§102Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Προκειμένου, κ. Πρόεδρε, νὰ γίνῃ συζήτησις περὶ τῆς ὁλικῆς δαπάνης, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, νομίζω νὰ συστήσω τὴν προσοχὴν εἰς τὴν ἐκτύπωσιν τῆς Ἐφημερίδος τῶν Συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία μένει ἐντελῶς ὀπίσω.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πῶς; ἡ ἐκτύπωσις βαίνει τακτικῶς.

§104Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὄχι τῆς βʹ. περιόδου, ἀλλὰ τοῦ αʹ. τμήματος.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προχωρεῖ καὶ ἐκείνη ἐκ παραλλήλου. Τυποῦνται ὀκτὼ τυπογραφικὰ φύλλα καθ’ ἑβδομάδα τῆς νέας περιόδου καὶ ὀκτὼ τῆς παλαιᾶς.

§106ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πολὺ καλά, πολὺ καλά.

§107Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Καὶ τὰ Πρακτικὰ τὰ ἐπίσημα;

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα θὰ διανεμηθῶσιν· ἐπῆλθε βραδύτης τις χάριν τῆς συντάξεως τοῦ εὑρετηρίου. Γίνεται δεκτὴ εἶτα ἡ συζήτησις τῶν ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς τῆς χρήσεως 1911. Ἐπίσης γίνεται δεκτὸν εἰς αʹ. συζήτησιν κατ’ ἄρθρον καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως ἀκτινοτηλεγραφικῆς συμβάσεως τῆς διομολογηθείσης ἐν Βερολίνῳ τῷ 1906».

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως ἀτμοπλοϊκῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων καὶ τῶν ἰδιοκτητῶν τοῦ ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν ἀτμοπλοίου «Πειραιεύς». (Ἀναγινώσκεται καὶ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ σχεδίου νόμου καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ εἰς αʹ. ἀνάγνωσιν.)

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ. συζήτησις κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθήκης τελευταίας παραγράφου εἰς τὸν νόμον ͵ΓϠΙΗʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3918) τῆς 12 Αὐγούστου 1911» (Ἀναγινώσκεται καὶ ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον εἰς βʹ. ἀνάγνωσιν).

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξελέγξεως καὶ ἐκδικάσεως τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν». (Ἀναγινώσκεται καὶ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 1ον καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 2).

§112Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Αἱ παρατηρήσεις τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ 2ου ἄρθρου εἶναι βεβαίως αἱ οὐσιωδέστεραι ἐξ ὅσων ἐγένοντο εἰς τὸ παρὸν νομοσχέδιον, διότι ὑποδεικνύεται δι’ αὐτῶν ἡ ἀνάγκη τῆς ἀφαιρέσεως ἐκ τῆς κληρωτίδος τῶν εἰσαγγελέων καὶ τῶν Ἐφετείων τοῦ Κράτους. Ἀναγνωρίζω ὅτι εἶναι δικαία ἡ παρατήρησις, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ κάμω τὴν ἑξῆς σπουδαιοτάτην δήλωσιν. Ἡ περίληψις ἢ ἡ μὴ περίληψις τῶν εἰσαγγελέων ἢ ἀντεισαγγελέων εἰς τὴν κληρωτίδα ἅπτεται τῆς συνταγματικότητος ἢ μὴ συνταγματικότητος τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἀφορᾷ τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ ἄρθρον 73 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι «τὸ εἰδικὸν Δικαστήριον συγκροτεῖται ἐξ ὅλων τῶν μελῶν τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τῶν Ἐφετείων τοῦ τοῦ Κράτους». Δέχομαι ἐν τούτοις νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἀφαιρουμένων τῶν εἰσαγγελέων καὶ ἀντεισαγγελέων μὲ τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτῆς ἡ Ἐπιτροπή· ὅτι τουτέστιν εἰς τὸ Δικαστήριον τοῦτο, τὸ εἰδικόν, ἐννοεῖ τὸ ἄρθρον 73 τοῦ Συντάγματος, νὰ μὴ περιλαμβάνωνται εἰς τὰ μέλη αὐτοῦ ἐκ τῶν μελῶν τῶν Ἐφετείων καὶ τῶν μελῶν τοῦ Ἀρείου Πάγου, οἱ εἰσαγγελεῖς καὶ οἱ ἀντεισαγγελεῖς. Τὸ πρᾶγμα ἔχει σπουδαιότητα, διότι δὲν πρέπει νὰ ἐπηρεασθῇ ἐκ τῆς λύσεως ταύτης ἄλλο ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον μεταχειρίζεται ὁμοίαν ἔκφρασιν περὶ τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου· ἐννοῶ τὸ ἄρθρον 90 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον λέγει (ἀναγινώσκει) «Δικαστικοὶ ὑπάλληλοι ἀπολαύοντες ἰσοβιότητος ἢ μονιμότητος, ἐκτὸς τῶν ὑπογραμματέων τοποθετοῦνται, μετατίθενται καὶ προάγονται δι’ ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου, ἀποτελουμένου ἐκ μελῶν τοῦ Ἀρείου Πάγου καθ’ ὃν τρόπον ὁ νόμος ὁρίζει». Ἀλλὰ κατὰ τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ῥητῶς καὶ σαφῶς τὸ σῶμα τοῦτο κατὰ τὴν γενομένην συζήτησιν ἀπέδωκεν εἰς τὸ ἄρθρον 90 τοῦ Συντάγματος καὶ δὴ εἰς τὴν φράσιν «μελῶν τοῦ Ἀρείου Πάγου» εἶναι ἀπαραίτητον νὰ περιληφθῇ εἰς τὸ ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον καὶ ὁ εἰσαγγελεύς. Τοῦτο μάλιστα ἐγένετο συνεπείᾳ εἰδικῆς τροπολογίας παρ’ ἐμοῦ γενομένης εἰς τὸ σχέδιον τῆς συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀλλ’ ἐκ τῆς ἐννοίας τὴν ὁποίαν ἔδωκεν εἰς τὸ ἄρθρον 73 τοῦ Συντάγματος ἀποκλείεται ἐκ τοῦ εἰδικοῦ Δικαστηρίου ἡ περίληψις τῶν εἰσαγγελέων καὶ ἀντεισαγγελέων.

§113ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς, τῆς ὁποίας εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι εἰσηγητής, προτείνασα τὴν τροποποίησιν τὴν ὁποίαν προέτεινεν, ἐσκέφθη ἀκριβῶς ὅπως ἐσκέφθη καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. Δὲν ἀπέκρουσε τὴν συμμετοχὴν τοῦ εἰσαγγελέως καὶ ἀντεισαγγελέως ἐν τῷ εἰδικῷ Δικαστηρίῳ ἐκ τοῦ λόγου, ὅτι ὁ εἰσαγγελεὺς καὶ ἀντεισαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ οἱ εἰσαγγελεῖς καὶ ἀντεισαγγελεῖς τῶν Ἐφετείων ἀποκλείονται ἐκ τοῦ γράμματος τοῦ ἄρθρου 73 τοῦ ἀναθεωρηθέντος Συντάγματος. Τὴν ἀπέκρουσεν ἐκ τοῦ λόγου ὅτι ἡ συμμετοχὴ αὕτη ἀποκλείεται ἐκ τῆς ἐννοίας τὴν ὁποίαν γενικῶς ἠθέλομεν νὰ δώσωμεν εἰς τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, ὅτε ἐψηφίζομεν αὐτήν. Ἐγὼ συμμερίζομαι καὶ τὰς ἄλλας δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 90 τοῦ ἀναθεωρηθέντος Συντάγματος συζητοῦντες, εἴχομεν δώσει εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 90 τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν πολὺ ἀκριβῶς διετύπωσεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Σχετικῶς πρὸς τὴν συγκρότησιν τοῦ ἐκδικάζοντος τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς εἰδικοῦ Δικαστηρίου, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι, προτείνοντες ὅσα ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἐπροτείναμεν, ἠθελήσαμεν νὰ ἀκολουθήσωμεν τὸ πνεῦμα τῆς συνταγματικῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 73, τὸ ὁποῖον νομίζομεν ὅτι προκύπτει σαφέστατα καὶ ἐκ τῆς ἐκθέσεως τῶν ἓξ Βουλευτῶν τῶν ἀποτελούντων τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐκ τῆς ἐκθέσεως τῆς συνταγματικῆς ἐπιτροπῆς. Θὰ ἐπεθύμουν προσέτι ἐν σχέσει πρὸς τὸ αὐτὸ ἄρθρον 2ον τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἂν θὰ διατηρηθῇ ἡ τελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου του...

§114Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Εἶπον ὅτι θὰ ἀφαιρεθῇ.

§115ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐκ λόγων κυρίως σκοπιμότητος καὶ καταλληλοτέρας λειτουργίας τοῦ εἰδικοῦ Δικαστηρίου τούτου ἐθεώρησεν ὅτι δὲν εἶναι ἀποδεκτὴ ἡ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ προτεινομένη σύμπραξις εἰσαγγελέως εἰς τὸ Δικαστήριον τοῦτο.

§116ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πῶς τὸ λέγει τοῦτο;

§117ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τὸ διατυποῖ ὡς ἑξῆς· (ἀναγινώσκει): «Τὴν κατὰ τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου προτεινομένην παρὰ τῷ εἰδικῷ Δικαστηρίῳ σύμπραξιν εἰσαγγελέως ἀπέκρουσεν ὁμοφώνως ἡ ἐπιτροπή, ὡς μὴ προσαρμοζομένην πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 73 τοῦ Συντάγματος, ἀντικειμένην δὲ πρὸς τὴν εἰδικὴν δικαστικὴν λειτουργίαν τοῦ εἰδικοῦ Δικαστηρίου, ὅπερ μόνον, ἄνευ τινὸς ἐποπτείας ἢ γνωμοδοτικῆς συνδρομῆς ἐκ μέρους ἑτέρου ὀργάνου τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας καλεῖται νὰ ἀποφανθῇ, ἂν ἐν τοῖς ὑπὸ τὴν κρίσιν αὐτοῦ ὑποβληθεῖσι θέμασιν ἐτηρήθησαν αἱ σχετικαὶ πρὸς τὴν νόμιμον συγκρότησιν τοῦ ἀντιπροσωπευτικοῦ σώματος διατάξεις τοῦ τε Συντάγματος καὶ τῶν ἐκλογικῶν νόμων».

§118ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κατὰ ποῖον τρόπον ἡ μεγάλη συνταγματικὴ ἐπιτροπὴ ὑπέδειξε γνώμην κατὰ τὴν ὁποίαν, ὅταν λέγηται ὅτι: «ἀποτελεῖται τὸ Δικαστήριον ἐκ πάντων τῶν μελῶν τῶν Δικαστηρίων τῶν Ἐφετῶν» δὲν ἐνόει τοὺς εἰσαγγελεῖς καὶ ἀντεισαγγελεῖς τῶν Ἐφετῶν;

§119ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἐκ τοῦ ἑξῆς· (ἀναγινώσκει): «Ἐν δὲ τῇ ἐκθέσει τῆς συνταγματικῆς ἐπιτροπῆς δηλοῦται σαφῶς ὅτι τὸ ὑπ’ αὐτῆς προτεινόμενον εἰδικὸν Δικαστήριον πρέπει ν’ ἀποτελῆται ἐκ δικαστῶν, κατὰ τρόπον ἀνάλογον πρὸς τὸν διαγεγραμμένον ἐν ἄρθρῳ 80 τοῦ Συντάγματος διὰ τὸ τὰς ὑπουργικὰς παραβάσεις δικάζον εἰδικὸν Δικαστήριον». Τὸ κατ’ ἄρθρον δὲ 80 τοῦ Συντάγματος εἰδικὸν Δικαστήριον συγκροτεῖται, κ. συνάδελφε, ὡς σᾶς εἶναι βεβαίως γνωστόν, μόνον ἐκ δικαστικῶν λειτουργῶν ἰσοβίων, ὁποῖοι δὲν εἶναι οἱ εἰσαγγελεῖς ἢ ἀντεισαγγελεῖς.

§120Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐκ τῶν διαχειριζομένων δικαστικὴν ἐξουσίαν.

§121Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Βεβαίως, ἐκ τῶν κυρίως διαχειριζομένων τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, καὶ οὐχὶ ἐκ τῶν συμπραττόντων κατ’ εὐρυτέραν σημασίαν εἰς τὴν συγκρότησιν τῶν Δικαστηρίων. Δὲν ἔχω ἕτερόν τι νὰ παρατηρήσω.

§122ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω ὅπως μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ διαφωνήσω πρὸς τὴν διδομένην ἑρμηνείαν, διότι ἀκόμη περισσότερον ἀντιτίθεται αὕτη πρὸς τὴν ἑρμηνείαν ταύτην τοῦ ἄρθρου 73 τοῦ Συντάγματος ἐν τῷ ὁποίῳ ἡ διάταξις ἔχει «πάντων τῶν μελῶν» τοῦ Δικαστηρίου. Ἐνδεικνύει δηλαδὴ ἡ διάταξις τί πλέον τοῦ 90 ἄρθρου· τὰ δὲ ὑποδεικνυόμενα, θεωρούμενα μάλιστα ὅτι ἐκφράζουσι τὴν ὑποστηριζομένην γνώμην ὑπὸ τῆς συνταγματικῆς ἐπιτροπῆς, πολεμοῦνται, νομίζω, νικηφόρως ὑπὸ τῆς ἄλλης κειμένης παρ’ ἡμῖν νομοθεσίας, κατὰ τὴν ὁποίαν ὅταν λέγωμεν «κακὴν σύνθεσιν τοῦ Δικαστηρίου» περιλαμβάνομεν καὶ τὸν εἰσαγγελέα καὶ τὸν γραμματέα μάλιστα τοῦ Δικαστηρίου. Καὶ ὅταν προβάλληται λόγος ἀναιρέσεως «διὰ κακὴν σύνθεσιν Δικαστηρίου τινός», προβάλλεται καὶ ὅταν λάβῃ μέρος ὁ εἰσαγγελεὺς ἐκεῖνος ὅστις δὲν ἔπρεπε νὰ λάβῃ, ὅταν λάβῃ μέρος ὁ γραμματεὺς ἀκόμη ἐκεῖνος ὅστις δὲν ἔπρεπε νὰ λάβῃ. Κατὰ ταῦτα, κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν γνώμην μου, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἐὰν διατυπωθῇ τὸ ἄρθρον ὡς προτείνεται ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, δὲν θὰ εἶναι σύμφωνον πρὸς τὴν κειμένην συνταγματικὴν διάταξιν, τῆς ὁποίας ἡ ἔννοια δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ ἐπ’ ἐλάχιστον νὰ ἀμφισβητηθῇ, ὅταν λέγῃ πάντων τῶν μελῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἀναμφισβητήτως εἶναι καὶ ὁ εἰσαγγελεὺς καὶ ὁ ἀντεισαγγελεύς.

§123Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Ἔρχομαι εἰς ὑποστήριξιν τῆς γνώμης τῆς ἐπιτροπῆς, Κύριοι, λέγων ὅτι ἡ ἑρμηνεία τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ἡ ἐπιτροπή, εἰς ἣν ἀνετέθη ἡ διατύπωσις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, αὐτὴ νομίζω εἶναι ἡ ὀρθή. Τοῦτο δὲ ἐξάγεται καὶ ἐκ τοῦ γράμματος καὶ ἐκ τοῦ πνεύματος τοῦ Συντάγματος, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον· διότι ἐὰν δεχθῶμεν τὴν ἐναντίαν γνώμην, ὅτι μέλη τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ μέλη τῶν Ἐφετείων εἶναι καὶ ὁ εἰσαγγελεὺς καὶ οἱ ἀντεισαγγελεῖς καὶ ὁ γραμματεύς, τότε θὰ περιπέσωμεν εἰς τὸ ἑξῆς ἄτοπον. Κατὰ τὸ Σύνταγμα προκειμένου περὶ τῆς συγκροτήσεως τοῦ εἰδικοῦ Δικαστηρίου προεδρεύει ὁ ἀρχαιότερος. Ἐὰν λοιπὸν δεχθῶμεν ὅτι καὶ ὁ γραμματεὺς τοῦ Ἐφετείου καὶ ὁ γραμματεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου εἶναι ἐκ τῶν ἀπαραιτήτων μελῶν, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ συμπράξωσιν εἰς τὸ Δικαστήριον, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἔχωμεν τὸν γραμματέα τῶν Ἐφετῶν προεδρεύοντα τοῦ εἰδικοῦ Δικαστηρίου.

§124Σ. ΛΑΣΚΑΡΗΣ. Προηγεῖται.

§125Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Ὄχι. Ὁ κατὰ βαθμὸν ἢ ἀρχαιότητα προηγούμενος. Αὐτὸς προεδρεύει.

§126Σ. ΛΑΣΚΑΡΗΣ. Μεταξὺ ἰσοβάθμων προεδρεύει αὐτός.

§127Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Νομίζω λοιπὸν ὅτι καὶ τὸ πνεῦμα καὶ τὸ γράμμα τοῦ Συντάγματος εἶναι τοιοῦτον, ὥστε νὰ μὴ ἀφήσωσι καμμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι οἱ εἰσαγγελεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς εἶναι μὲν πρόσωπα ἀπαραίτητα πρὸς συγκρότησιν τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τῶν Ἐφετείων, δὲν εἶναι ὅμως καὶ καθ’ αὐτὸ μέλη, οἷα ἐννοεῖ ὁ νόμος.

§128Ε. ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Ὑποβάλλω μίαν παρατήρησιν ὑπὸ πρακτικὴν ἔποψιν. Τὰ μέλη τοῦ Δικαστηρίου θὰ εἶναι ἕνδεκα. Εἶναι γνωστὸν ὅτι τὰ μέλη τοῦ Ἀρείου Πάγου εἶναι δεκατέσσαρα, τὰ δὲ μέλη τῶν πέντε Ἐφετείων εἶναι ὑπὲρ τὰ ἑξήκοντα· ὥστε ἔχομεν ἑξαπλασίας πιθανότητας ὅτι τὸ Δικαστήριον θ’ ἀποτελεσθῇ ἐκ μελῶν τοῦ Ἐφετείου καὶ συνεπῶς τὰς ἐκλογὰς θὰ δικάζωσιν οἱ Ἐφέται, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ὁ ἀριθμὸς τῶν Ἐφετῶν εἶναι ἑξαπλάσιος τοῦ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν, καὶ ἴσως θὰ ἦτο εὐκταῖον ἢ νὰ αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν δικαστῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ λάβωσι μέρος ἢ νὰ γίνωνται δύο κληρώσεις.

§129Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι μικραὶ αἱ ἐγγυήσεις τὰς ὁποίας παρέχουσιν οἱ Ἐφέται, σᾶς παρακαλῶ, καὶ ἀφήσατε.

§130Ε. ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν θὰ εἶναι σύμφωνον οὔτε πρὸς τὸ πνεῦμα τῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος οὔτε τοῦ νόμου. Καὶ τὸ Σύνταγμα καὶ ὁ νόμος ἀπαιτεῖ νὰ ἀποτελεσθῇ τὸ Δικαστήριον ἐκ μελῶν τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τοῦ Ἐφετείου. Θὰ ἔπρεπε λοιπὸν νὰ γίνωνται δύο κληρώσεις, διὰ νὰ λαμβάνωνται οἱ ἡμίσεις δικασταὶ ἐκ τῶν μελῶν τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ οἱ ἡμίσεις ἐκ τῶν μελῶν τοῦ Ἐφετείου καὶ τότε συμβιβάζονται καὶ τὰ δύο.

§131Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν καὶ τὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἀξιότιμον Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ πρότασίν μου περὶ μὴ συμμετοχῆς τῶν Ἐφετῶν εἰς τὸ ἱδρυόμενον Δικαστήριον κατὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐκλογῶν, εἰς ἃς ἐχρησίμευσαν ὡς ἔφοροι ἐπὶ τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων· ἤτοι μεταξὺ τῶν λόγων τῶν νομίμων κωλυμάτων τῶν δικαστῶν τῶν ἀποτελεσόντων τὸ Δικαστήριον τοῦτο νὰ ὁρισθῇ καὶ τὸ γεγονός, ὅτι ἐχρησίμευσε κατὰ τὴν ὑπὸ ἐκδίκασιν ἐκλογὴν ὁ ἐφέτης ὡς ἔφορος ἐπὶ τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων. Τοῦτο δὲ προτείνω, ἵνα ἐκλείψῃ πᾶς φόβος ἐνδεχομένης προκαταλήψεως τοῦ Δικαστηρίου ὑπὸ ἑνὸς μέλους δηλαδὴ τοῦ χρησιμεύσαντος ὡς ἐφόρου.

§132Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἔχω ἀντίθετον ἀκριβῶς γνώμην, διότι αὐτὸ τὸ ὁποῖον θεωρεῖτε ὡς κώλυμα τὸ θεωρῶ ὡς πλεονέκτημα, διότι ἡ ἰδιότης του ὡς ἀντιπροσώπου τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς τῷ περιποιεῖ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι πολύτιμα ἐφόδια καὶ διὰ τὸν σχηματισμὸν τῆς περὶ τοῦ κύρους ἢ μὴ τῆς ἐκλογῆς ἀποφάσεως τοῦ εἰδικοῦ Δικαστηρίου.

§133Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην, τὸ νὰ συμμετέχῃ τοῦ Δικαστηρίου ὁ ἔφορος εἶναι τὸ μεγαλείτερον ἐλάττωμα τὸ ὁποῖον θὰ παρουσιασθῇ εἰς τὴν ἀμερόληπτον καὶ ἀπροκατάληπτον ἐκδίκασιν τῶν ἐκλογῶν...

§134Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσους ἐφέτας ὑπολογίζετε ὡς ἐφόρους εἰς τὰς ἐκλογάς;

§135Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ὅσοι εἶναι οἱ νομοί, δὲν θὰ κωλύωνται δὲ καὶ οἱ 16 ἐφέται καὶ ἐὰν κληρωθῶσι καὶ ὅλοι οἱ χρησιμεύσαντες ὡς ἔφοροι διὰ τὴν συγκρότησιν τοῦ Δικαστηρίου, ἀλλ’ ἕκαστος εἰς ἣν ἐκλογὴν ἐχρησίμευσεν ὡς ἔφορος ἀναπληρούμενος ὑπὸ ἀναπληρωματικοῦ μέλους καὶ δὲν θέλει προκύψει οὐδεμία δυσχέρεια εἰς τὴν συγκρότησιν. Δὲν εὑρίσκω δὲ ἀναγκαῖον καὶ σκόπιμον τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὑποστηριζόμενον, ὅτι ὁ χρησιμεύσας ὡς ἐφέτης θὰ δύναται νὰ δώσῃ καὶ τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας εἰς τὸ Δικαστήριον, διότι τὸ Δικαστήριον θὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του ὅλα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα τῆς ἐκλογῆς ὡς καὶ τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἐφόρου, θὰ δύναται δὲ νὰ ἐνεργήσῃ καὶ ἀποδείξεις καὶ νὰ ἐξετάζῃ καὶ μάρτυρας, ὥστε δὲν θέλει στερηθῇ σπουδαίου ἐφοδίου εἰς τὴν ἀνακάλυψιν τῆς ἀληθείας. Ἐνῷ τοὐναντίον ἡ συμμετοχὴ τοῦ ἐφόρου εἰς τὴν συγκρότησιν τοῦ Δικαστηρίου ἀποβαίνει ἐπικίνδυνος καὶ διὰ τὸν κίνδυνον τῆς προκαταλήψεως τοῦ Δικαστηρίου ὑπ’ αὐτοῦ, ὡς ἀνέφερον, καὶ διότι θὰ συμβῇ πολλάκις αἱ ἐνστάσεις ν’ ἀναφέρωνται καὶ εἰς τὴν ἐνέργειαν αὐτοῦ τοῦ ἐφόρου καὶ οὕτω θὰ κρίνῃ ὁ δικαστὴς περὶ τῶν ἰδίων πράξεων, τοῦτο δὲ δὲν τυγχάνει συντελεστικὸν εἰς ἐπίρρωσιν τῆς ἰδέας περὶ ἀμερολήπτου κρίσεως τῆς ἐκλογῆς.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3ον (Ἀναγινώσκεται).

§137Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τοῦ πρώτου στίχου τοῦ ἄρθρου 3 νὰ ἀφαιρεθῶσιν αἱ λέξεις «ἐν τῷ καταστήματι τοῦ Ἀρείου Πάγου», καὶ νὰ τεθῇ, συμφώνως πρὸς τὰς ὑποδείξεις τῆς Ἐπιτροπῆς, «ἐν τόπῳ ὁριζομένῳ ἑκάστοτε διὰ Β. Διατάγματος» ἐπίσης ἐκ τοῦ τελευταίου στίχου νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ λέξις «τοῦ Εἰσαγγελέως».

§138Γ. ΠΩΠ. Νὰ τεθῇ παρακαλῶ «ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν τόπῳ».

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν ὀρθὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Ψαρῶν προστίθεται ἡ λέξις «ἐν Ἀθήναις» (γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3ον ὡς ἐτροποποιήθη). Ἄρθρον 4ον (Ἀναγινώσκεται).

§140Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ προσθήκη ἡ ἀφορῶσα τὴν ἀνάγκην καταθέσεως δρ. 200 νομίζω ὅτι συμφώνως πρὸς τὰς ὑποδείξεις τῆς Ἐπιτροπῆς δύναται νὰ γίνῃ δεκτὴ ἐν μέρει.

§141ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπολύτως.

§142Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Οὔτε ἓν λεπτὸν (θόρυβος).

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε νὰ συμπληρώσῃ τὴν ἰδέαν του ὁ κ. Ὑπουργὸς (θόρυβος).

§144ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διαγραφῇ.

§145Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον νὰ εἴπω τοῦτο· ὅτι ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ποσὸν τῶν 200 δραχμῶν διανέμεται μεταξὺ τῶν δικαστῶν τοῦ εἰδικοῦ Δικαστηρίου, τοῦ παρ’ αὐτῷ Εἰσαγγελέως καὶ τοῦ Γραμματέως διὰ τὴν ἔκτακτον αὐτὴν ἐργασίαν, νομίζω ὅτι ἤδη δὲν ἔχει λόγον τινὰ καὶ ἑπομένως δύναται νὰ ἀφαιρεθῇ. Δύναται δὲ ἄριστα νὰ προστεθῇ ἴδιον ἐδάφιον, συμφώνως πρὸς τὰς ὑποδείξεις τῆς Ἐπιτροπῆς, διὰ τοὺς μετακαλουμένους ἐφέτας εἰς Ἀθήνας, οἱ ὁποῖοι θὰ λαμβάνουν ὁδοιπορικὰ καὶ δέκα δραχμὰς καθ’ ἑκάστην. Δύναται ἐν τούτοις νὰ παραμείνῃ κατὰ τὰ λοιπὰ ἡ διάταξις ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου ταμείου καὶ οὐχὶ πρὸς διανομὴν πρὸς τοὺς μετέχοντας δικαστάς· ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου ταμείου δέ, τοὐλάχιστον διὰ τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπορρίπτεται ἡ ὑποβαλλομένη ἔνστασις. Νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἀποφύγωμεν προπετεῖς ἐνστάσεις, τὰς ὁποίας θὰ ἔχωμεν, ἐὰν ἀνοίξωμεν τόσον εὐρεῖαν ὁδὸν καὶ τόσον εὐρεῖαν θύραν εἰς τὴν ὑποβολὴν ἐνστάσεων.

§146Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Βεβαίως, κύριοι συνάδελφοι, ἡ σκέψις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης νὰ καθιερώσῃ παράβολόν τι ἐναντίον ἐνστάσεων, αἱ ὁποῖαι ἤθελον προταθῇ μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ δημιουργήσωσι δυσχερείας εἰς ἐκείνους, καθ’ ὧν ἀπευθύνονται, εἶναι σκέψις λίαν συζητήσιμος, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τὸ καλόν, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ προέλθῃ ἐντεῦθεν δὲν ἰσοφαρίζει πρὸς τὸν περιορισμὸν τῆς ἐλευθερίας πρὸς ὑποβολὴν ἐνστάσεων κατὰ τοῦ κύρους παρανόμων ἐκλογῶν, ἐλευθερίας προστατευούσης τὴν τήρησιν τοῦ Πολιτεύματος, διὰ τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων, οἱ ὁποῖοι ἀφορῶσιν εἰς τὴν νόμιμον συγκρότησιν τοῦ ἀντιπροσωπευτικοῦ σώματος καὶ ὡς τοιοῦτοι ἐξυπηρετοῦσι γενικώτερον τῆς Πολιτείας συμφέρον. Τὸ γενικώτερον τοῦτο συμφέρον νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ παρίδωμεν, ἀποβλέποντες εἰς αὐτὴν μόνον τὴν λεπτομέρειαν τοῦ ὅλου ζητήματος, εἰς ἣν ἀπέβλεψε διὰ τῶν σκέψεών του ὁ κ. Ὑπουργός. Διότι, βεβαίως, ἡ ὕπαρξις ἑνὸς παραβόλου θὰ περιορίσῃ τὰς προπετεῖς ἐνστάσεις, ἀλλὰ δύναται νὰ ἐμποδίσῃ καὶ εὐλόγους ἐνστάσεις, ὅταν ὁ ἐνιστάμενος δὲν ἔχῃ τὸ ποσὸν τῶν 200 δραχ. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ ἐπιμένῃ εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον. Μέχρι τοῦδε δὲν ὑπεβάλλοντο αἱ ἐνστάσεις κατὰ τοῦ κύρους ἐκλογῆς εἰς οὐδένα περιορισμόν, δὲν εἴδομεν δὲ καταχρήσεις ἐκ τῆς τοιαύτης ἐλευθερίας, ὥστε οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος νὰ προβῶμεν ἤδη εἰς τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ προτεινόμενον μέτρον, τὸ ὁποῖον, ὡς εἶπον, δύναται νὰ ἔχῃ ἐπιβλαβεῖς συνεπείας εἰς τὸ γενικώτερον συμφέρον τῆς τηρήσεως τῶν νόμων, τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν συγκρότησιν τοῦ ἀντιπροσωπευτικοῦ Σώματος.

§147Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καλὸν θὰ εἶναι νὰ τεθῇ ἡ διάταξις, ἀλλὰ μὲ περιωρισμένον τὸ ποσόν...

§148ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§149Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Οὔτε ἓν λεπτόν.

§150Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ὑποβολὴ τῶν ἐνστάσεων κατὰ τὸ νομοσχέδιον περιορίζεται ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας, ἐντὸς δέκα ἡμερῶν. Κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτάς, μετὰ τὴν ἐκλογήν, μόνον ὅσοι ἀπωλέσαμεν τὴν μνήμην δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἐν νῷ ὁπόσα σχόλια, ὁποῖαι κρίσεις διαμείβονται περὶ τοῦ τίς ἦτο ἡ αἰτία τῶν ἀποτυχιῶν. Νομίζω λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ εἷς φραγμὸς διὰ τὰς ἐνστάσεις τὰς ἄγαν ἐπιπολαίους, καὶ ὁ φραγμὸς αὐτὸς θὰ ὑπάρχῃ, ἂν τεθῇ ἓν παράβολον 50 δραχμῶν.

§151Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Θὰ ἴδωμεν ἐὰν δικαιολογῆται ἡ ἀναγραφὴ τῆς διατάξεως ταύτης. Κατὰ τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ Συντάγματος τὸ Δικαστήριον δικάζει ἐπὶ ἐκείνων τῶν ἐκλογῶν, ἐφ’ ὧν ὑπεβλήθησαν ἐνστάσεις, ἐγένετο δηλ. ἡ ἀρχὴ ὅτι τὸ Δικαστήριον δὲν ἐξετάζει ἐξ ἐπαγγέλματος τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς, ἀλλὰ μόνον κατ’ ἔνστασιν. Τῶν Βουλευτῶν δὲ κατὰ τῆς ἐκλογῆς τῶν ὁποίων δὲν προεβλήθησαν ἐνστάσεις, δὲν ὑπάγεται ἡ ἐκλογὴ εἰς τὸ Δικαστήριον, ἀλλ’ ἀναλαμβάνουσιν οὗτοι ἀμέσως τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων των. Δὲν δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ τις ὅτι, ἐὰν ἐπιτρέψωμεν τὴν ὑποβολὴν ἐνστάσεων ἄνευ τινὸς περιορισμοῦ, θὰ εἶναι δυνατὸν Βουλευτὰς ἐγκύρως ἐκλεγέντας, Βουλευτάς, κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τῶν ὁποίων δὲν ὑπάρχει δεδικαιολογημένη ἔνστασίς τις, θέλων νὰ καταστήσῃ τις ὑποδίκους θὰ δύναται ὑποβάλλων μίαν ἔνστασιν νὰ μὴ ἀφήνῃ αὐτοὺς νὰ ἐξασκήσωσι τὰ καθήκοντά των. Τοῦτο εἶναι τὸ πρῶτον μέρος.

§152Γ. ΠΩΠ. Αὐτὸ δὲν τὸ κατορθώνουν.

§153Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἔχομεν πραγματικοὺς ὑποδίκους Βουλευτὰς καὶ ἀκόμη δὲν δικάζει τις τὴν ὑπόθεσίν των. Τὴν ὑπόθεσιν τῶν Βουλευτῶν Ἄρτης.

§154Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Λέγω ὅτι ἦτο τὸ πρῶτον μέρος τοῦ ζητήματος, διὰ νὰ ἐννοήσωμεν τί ζητοῦμεν. Ἀλλὰ τὸ Σύνταγμα ἀναγράψαν τὴν ἀρχὴν ὅτι μόνον κατ’ ἔνστασιν ἐπιλαμβάνεται τῆς ἐξετάσεως τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τὸ Δικαστήριον τοῦ Ἀρείου Πάγου, δὲν ἐνόει ὅτι τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς ἀφορᾷ εἰς ἰδιωτικὸν συμφέρον καὶ ὅτι δὲν ἔχει συμφέρον ἡ Πολιτεία. Ἐὰν ἐνόει τοιοῦτό τι, θὰ ἦτο δεδικαιολογημένον τὸ παράβολον, διότι θὰ ἐπρόκειτο ἁπλῶς περὶ προστασίας ἰδιωτικοῦ συμφέροντος, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐν προκειμένῳ ὁ ὑποβαλὼν τὴν ἔνστασιν χρησιμεύει, εἴτε ἐνιστάμενος λέγεται, εἴτε ὁπωσδήποτε ἄλλως χαρακτηρισθῇ, χρησιμεύει ὡς πρόσωπον, τὸ ὁποῖον παρέχει τὴν μαρτυρίαν εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον καὶ ἀσκεῖ τὸ καθῆκον τοῦ πολίτου προσφέρον ὑπηρεσίαν καὶ διευκολύνον τὸ δικαστήριον τοῦ Ἀρείου Πάγου εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς καὶ τὴν ἀνεύρεσιν τῆς νομιμότητος ἢ μὴ τῆς ἐκλογῆς ἀφήνει ἐλεύθερον τὸ δικαίωμα τοῦτο. Ἔχομεν συμφέρον νὰ ἀφήσωμεν ἐλευθέραν τὴν προσφυγὴν εἰς τὸ Δικαστήριον αὐτὸ εἰς πάντα πολίτην παραπονούμενον κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς. Ὅτι θὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸ Δικαστήριον μὲ πολλὰς ἐνστάσεις, ἐὰν πρόκειται νὰ προφυλάξωμεν ἐκλογὰς κατὰ τοῦ κύρους τῶν ὁποίων δὲν ὑπεβλήθη ἔνστασις κατὰ τῆς ἐνδεχομένης ὑποδικίας, διὰ τῆς ὑποβολῆς τῆς ἐνστάσεως, εἶναι μία σκέψις· ἀλλ’ ἐὰν σκεπτώμεθα νὰ προφυλάξωμεν τὸν Ἄρειον Πάγον ἀπὸ πληθώραν ἐνστάσεων δὲν πρόκειται ν’ ἀποφύγωμεν κακόν τι. Οὔτε εἶναι κακόν τι ἡ ὑποβολὴ τοιούτων ἐνστάσεων, διότι γνωρίζετε τὰς ἐνστάσεις, αἱ ὁποῖαι ὑποβάλλονται κατὰ τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν· εἶναι ὡρισμένου εἴδους, ὡρισμένου τύπου, καὶ ἀφορῶσι, δύναμαι νὰ εἴπω, τὴν νομιμότητα τῆς ἐνεργείας, τὴν ψηφοφορίαν μὴ ἐγγεγραμμένων, τὸν ὑπολογισμὸν καὶ λοιπά.

§155Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Καὶ τὰ προσόντα.

§156ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι χωριστὸν ζήτημα. Ἀλλὰ τοιαύτας ἐνστάσεις ἐδικάζομεν μέχρι τοῦδε καὶ ἠδύνατο νὰ τὰς δικάζῃ ὁ Ἄρειος Πάγος ἐν μιᾷ συνεδριάσει καὶ ἐν ὀλίγαις ὥραις, διότι εἶναι γνωστοὶ καὶ ὡρισμένοι οἱ κανόνες, τοὺς ὁποίους θὰ ἀκολουθήσωμεν. Μόνον ἐὰν πρόκειται νὰ διαταχθῇ ἀπόδειξίς τις, τότε θὰ ἠδύνατο νὰ εἴπῃ τις ὅτι διατάσσει ἀπόδειξιν ἐπὶ τῶν ἐνστάσεων, ἡ ὁποία πιθανὸν νὰ εἶναι ἀβάσιμος, νὰ παρακωλύῃ τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἐκλογὴ ἔχουσα περισσοτέρας ἐνστάσεις ἀπὸ τὰς ἐνστάσεις τὰς ὑποβαλλομένας ὡς λόγους ἀναιρέσεως εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον, καὶ ἐφ’ ὧν ἀποφαίνεται τὸ Δικαστήριον ἐντὸς μιᾶς ἑβδομάδος. Δὲν βλέπω τίνα λόγον ἔχομεν νὰ ἀποφύγωμεν τὴν ὑποβολὴν τοιούτων ἐνστάσεων. Δὲν θὰ παραμερισθῇ ἡ ὑπόθεσις εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον, δὲν θὰ κουρασθῇ τὸ Δικαστήριον, τὸ ὁποῖον ὀφείλει ἄλλως τε νὰ ἐξετάσῃ πᾶν παράπονον κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς, διότι τοῦτο θὰ συντείνῃ περισσότερον εἰς τὴν ἑδραίωσιν τῆς πεποιθήσεως ὅτι ὁ ἀντιπρόσωπος αὐτὸς εἶναι γνήσιος ἀντιπρόσωπος τοῦ λαοῦ. Καὶ διὰ τοῦτο ἱδρύεται τὸ Δικαστήριον τοῦτο, διὰ νὰ ἐμπνέῃ ἡ ἀπόφασίς του διὰ τῆς ἐξετάσεως ὅλων τῶν παραπόνων τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη νομίμως, καὶ ὅτι ὁ ἀντιπρόσωπος εἶναι γνήσιος ἀντιπρόσωπος τοῦ λαοῦ. Ὁ περιορισμὸς διὰ τῆς προσθήκης τῶν 200 δρ. δὲν θὰ ἐπιτευχθῇ. Ἐὰν τὴν ἔνστασιν πρόκειται νὰ ὑποβάλῃ ἀντιπολιτευόμενος, νομίζετε ὅτι θὰ δυσκολευθῇ, ὕστερον ἀπὸ τόσα ἐκλογικὰ ἔξοδα τὰ ὁποῖα ὑπέστη, νὰ καταβάλῃ καὶ 200 δραχμὰς ὡς παράβολον; Κανένα περιορισμὸν δὲν θὰ ἔχητε, καὶ ἂν αὐτὸς δὲν ἔχῃ χρήματα θὰ συνεισφέρουν οἱ φίλοι του. Θὰ μείνῃ ἡ ἀναγραφὴ τῆς διατάξεως τοῦ παραβόλου, ὡς σημεῖον ὅτι δὲν ἀντιλαμβανόμεθα ὅτι πρόκειται περὶ δημοσίου συμφέροντος, ἀλλ’ ὅτι χαρακτηρίζομεν τὴν ἔνστασιν κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς, ὡς ἀντικείμενον ἰδιωτικοῦ συμφέροντος, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι σύμφωνον πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος.

§157ΝΙΚΟΛ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Εἶπον καὶ ἀνέπτυξα πρὸς τὴν Βουλὴν τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὴν ἀναγραφὴν παραβόλου διὰ τὴν ἄσκησιν τῶν ἐνστάσεων κατὰ τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν. Οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν ταύτην εἶναι ἡ πρόθεσις, ἵνα θέσωμεν φραγμὸν εἰς τὴν ἀδικαιολόγητον καὶ προπετῆ ἐνάσκησιν τοιούτων ἐνστάσεων καὶ φρουρήσωμεν τὴν ἄσκησιν τοῦ δημοσίου τούτου δικαιώματος ἢ καθήκοντος, ὅπως ἀσκῆται ἐντὸς ὁρίων λελογισμένων· ἐναντίον τῶν λόγων τούτων τῶν ὑπαγορευσάντων τὴν διάταξιν δὲν ἤκουσα διατυπουμένην οὐδεμίαν σπουδαίαν ἀνασκευήν, τοὐλάχιστον πείθουσάν με· διότι τὸ γεγονὸς ὅτι πρόκειται οὐχὶ περὶ ἰδιωτικοῦ δικαιώματος, ἀλλὰ περὶ δημοσίου καὶ ἀκριβέστερον περὶ δημοσίου καθήκοντος δὲν πείθει ὅτι δὲν δύναται νὰ διευκολυνθῇ καὶ ἡ ἀλόγιστος ἐνάσκησις τοῦ καθήκοντος τούτου ἢ ἡ δολία ἢ κοῦφος ἢ ἐκ βαρείας ἀμελείας γινομένη, ἡ ὁποία δύναται ἔν τινι μέτρῳ καὶ τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος νὰ παραλύσῃ καὶ νὰ ἐπιβαρύνῃ διὰ δαπανῶν καὶ εἰς ἀσχολίας νὰ ἐπιβάλῃ τὸ εἰδικὸν δικαστήριον, τὸ ὁποῖον καθιδρύσαμεν. Πέποιθα ἐν τούτοις ὅτι ὁ σκοπός, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκομεν, δύναται καὶ ἄλλως νὰ ἐπιτευχθῇ, καὶ ὑπὸ ταύτην τὴν προϋπόθεσιν δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ διαγραφῇ ἡ διάταξις, ἐπιφυλάσσομαι δὲ εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν νὰ φέρω διάταξιν, καθ’ ἣν ἐκ τῶν ὑστέρων πλέον ἡ προπετὴς ἐνάσκησις τοιαύτης ἐνστάσεως δύναται κατὰ τοιοῦτον τρόπον νὰ κολασθῇ.

§158Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Δὲν δύναται νὰ ὀνομασθῇ προπετὴς ἡ ἐνάσκησις ἢ ὑποβολὴ ἐνστάσεως. Δὲν δυνάμεθα νὰ λάβωμεν μέτρα, ἐφ’ ὅσον ἡ ἄμεσος καθολικὴ ψηφοφορία διὰ τοῦ Συντάγματος ἐθεσπίσθη, εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι ὑπάρχουσιν Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσιν ὄχι μόνον 200 δραχμάς, ἀλλ’ οὔτε 50 λεπτά, εἶναι δὲ ψηφοφόροι, ἀπὸ τοὺς ὁποίους δὲν δύνασθε νὰ ἀφαιρέσητε τὸ δικαίωμα νὰ ὑποβάλλωσιν ἐνστάσεις, ἐφ’ ὅσον ἔχουσι ψῆφον.

§159Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Παρατηρῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης εἰπόντα, ὅτι οὐδαμῶς ἀνεσκευάσθησαν οἱ ὑπὲρ τῆς διατάξεως λόγοι, ὅτι καὶ εἰς τὴν ἄλλην νομοθεσίαν ὅπου πρόκειται περὶ δημοσίου συμφέροντος ὑπάρχουσι παραδείγματα ὅτι ἐτέθη παράβολον διὰ τὴν ἐνάσκησιν δημοσίων δικαιωμάτων ἐντὸς ὡρισμένων ὁρίων. Ἀφοῦ δὲ ἐν τῇ ἄλλῃ νομοθεσίᾳ ὑπάρχουσι τοιαῦτα παραδείγματα, διατί καὶ ἐνταῦθα δὲν δυνάμεθα νὰ δημιουργήσωμεν τοιαύτην διάταξιν; (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροπολογήθη, ὡς καὶ τὸ ἄρθρον 5).

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται).

§161Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ὡς πρὸς τὴν προθεσμίαν, κύριε Πρόεδρε....

§162Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ προθεσμία νομίζω πρέπει νὰ μείνῃ ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον, διότι ἔκαμον ὑπολογισμόν, ὅπως ἡ ἐξέλεγξις, ἡ διαδικασία περατοῦται ἐντὸς 45 ἡμερῶν, τὰς ὁποίας ὁρίζει τὸ ἄρθρον 69 τοῦ Συντάγματος, ὥστε νὰ συμπίπτῃ ὁ χρόνος τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς μετὰ τοῦ χρόνου τοῦ πέρατος τῆς ἐξελέγξεως.

§163Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Φαινομενικῶς παρατείνει ἐπὶ 15 ἡμέρας, διότι παρατείνεται 6 ἡμέρας.

§164Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς λείψῃ τὸ φαινομενικῶς.

§165Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Παρατείνεται κατ’ ἀκρίβειαν ἡ προθεσμία μόνον 4 ἡμέρας, διότι ἐσκέφθη ἡ ἐπιτροπή, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἐπαρκέσῃ ὁ χρόνος διὰ τὴν προφορικὴν συζήτησιν.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 7.

§167Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ 1ον ἐδάφ. τοῦ ἄρθρου 7 — βεβαίως γραφικὸν λάθος εἶναι τὸ «πολιτικῆς δικονομίας» — ἀντὶ τούτου νὰ γραφῇ «ποινικῆς δικονομίας». Ἐπίσης εἰς τὸ τέλος τοῦ δευτέρου ἐδαφίου συμφώνως πρὸς τὰς μεταρρυθμίσεις, τὰς ὁποίας ἐκάμομεν, ἀντὶ «περατοῦται δὲ ἡ συζήτησις ἀγορεύοντος τοῦ εἰσαγγελέως», ἐπειδὴ ὁ εἰσαγγελεὺς δὲν θὰ λαμβάνῃ μέρος, παρακαλῶ ν’ ἀφαιρεθῇ ἡ φράσις αὕτη. Ἐπίσης καὶ εἰς τὸ τρίτον ἐδάφιον ἡ φράσις «καὶ ἀγορεύοντος τοῦ εἰσαγγελέως». (Γίνεται δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη τὸ ἄρθρον 7, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 8–12).

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 13 (ἀναγινώσκεται).

§169Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Συμφώνως πρὸς τὰς μεταρρυθμίσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, ν’ ἀντικατασταθῇ ἡ φράσις «παρὰ τῷ εἰδικῷ δικαστηρίῳ εἰσαγγελέως», ἐπειδὴ εἰσαγγελεὺς δὲν θὰ ὑπάρχῃ εἰς τὸ εἰδικὸν Δικαστήριον, «ὑπὸ τοῦ παρὰ τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ εἰσαγγελέως».

§170Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Νομίζω ὅτι ὑπάρχει μία ἀναλογία τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου διὰ τὴν συγκρότησιν τῆς ἐπιτροπῆς.

§171Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐκεῖ κακῶς εἶναι, καὶ πρέπει νὰ μεταρρυθμισθῇ.

§172Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ὁσάκις ζητεῖ ὁ ἐκλογικὸς νόμος τὴν συνδρομὴν τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, ἀποβλέπει εἰς τὸν πρόεδρον καὶ ὄχι εἰς τὸν εἰσαγγελέα.

§173Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κακῶς, κατ’ ἐμέ.

§174Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Πολὺ ὀρθῶς, κατ’ ἐμέ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 13 ὡς ἐτροποποιήθη).

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 14 (ἀναγινώσκεται).

§176Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, ν’ ἀντικατασταθῇ ἡ φράσις «ἀπαλλάσσονται τῆς σημάνσεως» διὰ τῆς φράσεως «γράφονται ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 14 ὡς ἐτροποποιήθη, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 15 καὶ 16).

§177Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ ἐξακολουθήσῃ, κύριε Πρόεδρε, ἡ βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου περὶ ἀτελείας τοῦ εἰσαγομένου πρὸς μεταποίησιν καὶ ἐξαγωγὴν σίτου καὶ τοῦ πρὸς ἐκκοκισμὸν βάμβακος.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἐξακολούθησις τῆς βʹ συζητήσεως τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀτελείας τοῦ εἰσαγομένου πρὸς μεταποίησιν καὶ ἐξαγωγὴν σίτου καὶ τοῦ πρὸς ἐκκοκισμὸν βάμβακος». Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§179Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Φρονῶ ὅτι μετὰ περισσῆς σαφηνείας καὶ εἰδικότητος ἀνέπτυξε τὰ μειονεκτήματα τοῦ ὑφισταμένου περὶ μεταποιήσεως σίτου νόμου ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας ὁ καὶ εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς. Θὰ μοὶ ἦτο δύσκολον νὰ προσθέσω πολὺ εἰς τὴν δύναμιν τῶν ἐπιχειρημάτων του, ὡς ἐπίσης καὶ εἰς ὅσα ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λακωνίας Βουλευτὴς εἶπε περὶ τῶν μεγάλων ὠφελημάτων, τὰ ὁποῖα γεννῶνται ἐκ τῆς βιομηχανίας τῆς μεταποιήσεως τῶν πρώτων ὑλῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων μία τῶν σπουδαιοτάτων εἶναι ἡ μεταποίησις τοῦ εἰσαγομένου σίτου. Πάντα τὰ Κράτη ἐζήτησαν ν’ ἀναπτύξωσι τὴν βιομηχανίαν ταύτην, ἡ ὁποία δημιουργεῖ αὐτομάτως τὸ ἐμπόριον ἀλεύρων, καὶ πανταχοῦ ὅπου ὑπάρχουσι τὰ μέσα καὶ ἡ δύναμις ἱδρύονται ἐγκαταστάσεις καὶ ὠφελοῦνται αἱ χῶραι τὸ βιομηχανικὸν κέρδος τῆς μεταποιήσεως τοῦ σίτου εἰς τὰ διάφορα προϊόντα. Ἀλλ’ ὅπως λειτουργήσῃ ἐπωφελῶς ἡ βιομηχανία αὕτη, πρέπει νὰ κανονισθῇ λογικῶς τὸ ζήτημα τῆς ἀποδόσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ, ζήτημα δυσκολώτερον τὴν λύσιν διὰ τὰ ἐκ σίτου προϊόντα ἢ διὰ τὰ ἐξ ἄλλων πρώτων ὑλῶν παραγόμενα, διότι ὁ σῖτος μεταποιεῖται εἰς πλεῖστα ὅσα παράγωγα, ἔχοντα διάφορον τιμήν, διάφορον ἀναλογίαν καὶ ποιότητος καὶ ποσότητος κατὰ τὴν ποιότητα τοῦ σίτου, θὰ ἦτο δὲ πολὺ δύσκολον, θὰ ἠμπόδιζε τὴν ἀνάπτυξιν τῆς βιομηχανίας ἡ ὑποχρέωσις τοῦ νὰ ἐξαγάγῃ τις ἐντὸς βραχείας προθεσμίας ὅλα τὰ προϊόντα τὰ περιεχόμενα ἐν τῷ σίτῳ. Διὰ τοῦτο κατὰ διαφόρους χώρας διαφόρως ἐλύθη τὸ πρόβλημα. Εὑρέθησαν τεχνητοὶ τύποι μηδεμίαν ἀληθῶς ἔχοντες σχέσιν μὲ τὴν ἀναλογίαν τῶν περιεχομένων ἐν τῷ ἐν τῷ σίτῳ, τύποι τεχνητοὶ τῶν ὁποίων ἡ ἀξία ὑπελογίσθη, οὕτως ὥστε νὰ ἰσοδυναμῶσι πρὸς τὴν τιμὴν τοῦ εἰσαγομένου σίτου ηὐξημένου διὰ τοῦ βιομηχανικοῦ κέρδους, τῆς μεταποιήσεως αὐτοῦ. Ὅτι οἱ τύποι δὲν ἔχουν οὐδεμίαν σχέσιν μὲ τὴν πραγματικότητα, τὸ βλέπετε καταφανῶς ἐν Γαλλίᾳ, ἔνθα ὑποχρεοῦται ὁ εἰσάγων νὰ ἐξαγάγῃ ποσὸν πιτύρων τριπλάσιον τοῦ ἐν τῷ σίτῳ πράγματι περιεχομένου. Ὁ τρόπος δὲ κατὰ τὸν ὁποῖον ἐλύθη ἐν διαφόροις χώραις ἡ ἐπιστροφὴ τοῦ φόρου δὲν εἶναι ἄσχετος πρὸς αὐτὸ τὸ δασμολόγιον αὐτῶν, διότι οἱ εἰσαγωγικοὶ δασμοί, μεταβάλλοντες ἔν τινι χώρᾳ τὴν τιμὴν ὅλων τῶν προϊόντων τοῦ σίτου ἀναλόγως τῆς ποσότητος καθ’ ἣν περιέχονται ἐν αὐτῷ καὶ ἀναλόγως τῆς ποιότητος αὐτῶν, μεταβάλλουσι καὶ τὰ κέρδη τῆς βιομηχανίας τῆς μεταποιήσεως, ἡ ὁποία προσφέρουσα τὰ προϊόντα ταῦτα εἰς τὴν ἐγχώριον κατανάλωσιν ὡς τὰ προσφέρει καὶ εἰς τὴν ἐξαγωγὴν εἶναι παράγων ἐν τῇ τρεχούσῃ τιμῇ αὐτῶν. Εἶπον ὅτι οἱ δασμοὶ δὲν εἶναι ἀντιστοίχως ὅμοιοι ἢ ἰσοδύναμοι δι’ ὅλα τὰ προϊόντα τὰ παραγόμενα ἐκ τοῦ σίτου. Οὕτως ἐν Γαλλίᾳ ὁ σῖτος φορολογεῖται πρὸς ἐννέα δραχ. τὰς 100 ὀκάδας, τὸ δὲ ἄλευρον πρὸς 14. Ἐν Αὐστρίᾳ ὁ μὲν σῖτος φορολογεῖται πρὸς 5 καὶ 25, τὸ δὲ ἄλευρον πρὸς 15 καὶ 75. Τὰ πίτυρα φορολογοῦνται πρὸς δρ. 1 τὰ 100 χιλιόγραμα ἐν Ῥωμουνίᾳ, ἡ ὁποία ἔχει ἀτελῆ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ σίτου, τῶν δὲ ἀλεύρων ὁ δασμὸς εἶναι δρ. 9. Βλέπομεν τὴν Ἰταλίαν ἔχουσαν μέγαν δασμὸν ἐπὶ τῶν πιτύρων, μέγαν ἐπὶ τοῦ σίτου, ἀλλὰ πολὺ μεγαλείτερον ἐπὶ τοῦ ἀλεύρου. Καὶ ἡμεῖς ἐζητήσαμεν πρὸ καιροῦ πολλοῦ νὰ λύσωμεν τὸ πρόβλημα τῆς μεταποιήσεως τοῦ σίτου διὰ τῆς ἐπιστροφῆς τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ, ἐπεδιώξαμεν δὲ τοῦτο λίαν πρωτογενῶς διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1871, ὁ ὁποῖος περιέχει τρεῖς μόνον λέξεις, ὅτι δηλαδὴ ἐπιτρέπεται ἡ ἐπιστροφὴ ὁλοκλήρου τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῇ ἐξαγωγῇ τῶν προϊόντων τοῦ σίτου. Τὸ δ’ ἀμέσως μετὰ τὸν νόμον τοῦτον ἐκδοθὲν Βασιλικὸν Διάταγμα ὥριζεν ὅτι ἡ ἀναλογία τῶν ἐξαγομένων προϊόντων ὤφειλε νὰ εἶναι 85% καθαρῶν ἀλεύρων καὶ 13 τοῖς 100 πιτύρων. Εἶναι εὔκολον νῦν, ἀφοῦ ἐζητήθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅσα προχθὲς ἐζητήθησαν, νὰ ἐννοήσῃ τις ποία ἄγνοια ἐπρυτάνευσε κατὰ τὴν σύνταξιν καὶ τοῦ Βασιλικοῦ Διατάγματος. Ὄχι μόνον αἱ ἀναλογίαι εἶναι ἐσφαλμέναι, μηδόλως ἀντιπροσωπεύουσαι τὴν ἀξίαν τοῦ εἰσαχθέντος πρὸς μεταποίησιν σίτου, ἀλλὰ ἡ λέξις «καθαρὰ ἄλευρα» δὲν ἐσήμαινε τίποτε, ἀφοῦ δὲν ὡρίζοντο τίνα ἦσαν τὰ καθαρὰ ἄλευρα. Τοῦτο ἐπέτρεψε νὰ ἐξάγηται ὡς ἀντίστοιχον τοῦ πρὸς μεταποίησιν σίτου ὅ, τι ἤθελον οἱ εἰσαγωγεῖς. Ἐξήγοντο οἱαιδήποτε ἀλευροφανεῖς ὗλαι, ὅλα τὰ σαρώματα τῶν ἀλευρομύλων, οἱαδήποτε ἄλευρα προερχόμενα ἐκ βεβλαμμένου σίτου, ὁ ὁποῖος καθὼς γινώσκετε, εἰσάγεται μὴ καταβάλλων ὁλόκληρον τὸν δασμόν. Τοῦτο ἐπέτρεψε καὶ τὴν ἐξαγωγὴν ἀληθῶς ἐπιβλαβῶν ἀλεύρων. Μὲ αὐτὸν τὸν νόμον ἐζήσαμεν ἀπὸ τοῦ 1871 μέχρι τοῦ 1908. Κατὰ τὸ 1909 ἕνεκα πλείστων ὑποβληθέντων παραπόνων, ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Νέγρης διέταξε τὸν εἰδικὸν τμηματάρχην κ. Ζαλοκώσταν νὰ προβῇ εἰς ἀναλύσεις τινὰς ἀλεύρων. Αὗται ἀπεκάλυψαν τί πράγματι περιεῖχον τὰ ἐξαγόμενα ἄλευρα, καὶ μᾶς ἔκαμαν νὰ νοήσωμεν τί ἦτο τὸ ἐμπόριον αὐτὸ τῆς ἑλληνικῆς ἀλευροβιομηχανίας. Ὅτε δὲ ὀλίγῳ βραδύτερον διετυπώθησαν ἐξ Ἁμβούργου διαμαρτυρίαι, διότι κτήνη τραφέντα δι’ ἀλεύρων ἀναμεμιγμένων μετὰ πιτύρων, ἑλληνικῆς προελεύσεως, ἀπέθανον, τότε τὸ χημικὸν ἐργαστήριον ἐζήτησεν ἐγγύτερον νὰ παρακολουθήσῃ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν ἀλεύρων, καὶ ἀνεκάλυψεν ὅτι τὰ ἐξαγόμενα ἄλευρα δὲν ἦσαν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπέμποντο πρὸς χημικὴν ἀνάλυσιν, ὅτι ὑπεκαθίσταντο τὰ δείγματα ἀπὸ τοῦ Πειραιῶς μέχρις Ἀθηνῶν. Ἐδίδοντο εἰς τὸ ἐργαστήριον καθαρὰ ἄλευρα πρὸς ἐξέτασιν, ἀλλ’ ἐξήρχοντο ἄλλα. Δὲν ὑπῆρχεν ἀληθῶς ἄλλο μέσον πρὸς πρόληψιν τοῦ κακοῦ ἢ νὰ μεταβληθῇ ὁ νόμος καὶ τὸ Βασιλικὸν Διάταγμα. Προσθέτω ὅτι ἐκ τῆς ἐνεργείας τοῦ χημικοῦ ἐργαστηρίου εἶχε πλὴν ἄλλων ἀνακαλυφθῆ ὅτι μία μερὶς ἀλεύρων περιεῖχεν 8% μαρμαρόκονιν. Ἄλλα δὲ ἄλευρα περιεῖχον 95% πίτυρα.

§180ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ βιομηχανία, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζομεν.

§181Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Αἱ βιομηχανίαι, ὅταν οἱ νόμοι εἶναι κακοί, ὅταν αἱ ἀρχαὶ δὲν ἔχουσι τὰ μέσα νὰ ἐπιτηρῶσι τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῶν ἢ ὅταν δὲν εἶναι ἱκαναὶ νὰ εἰσηγῶνται νόμους καλλιτέρους, αἱ βιομηχανίαι πανταχοῦ, εἰς ὅλα τὰ Κράτη προσφέρονται ὁμοίως. Ἐν Ἀγγλίᾳ ἐπὶ 100 ἔτη οἱ οἰνοπνευματοποιοὶ κατεγίνοντο εἰς τελειοποίησιν τῶν τρόπων τῆς καταδολιεύσεως τοῦ ἐκ τοῦ οἰνοπνεύματος φόρου. Εἶναι τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως ἐλάττωμα τοῦτο, ὄχι μόνον τῆς Ἑλληνικῆς, καὶ καλὸν θὰ ἦτο νὰ μὴ κατηγορῆτε πέραν τοῦ δέοντος τοὺς Ἕλληνας. Δὲν εἴμεθα χειρότεροι τῶν ἄλλων, ἀλλὰ δὲν γνωρίζομεν τὰ αἴτια τῶν κακῶν, τὰ ὁποῖα μᾶς μαστίζουσι. Βλέπομεν ἄλλα αἴτια καὶ ὄχι τὰ πραγματικά. Οὕτως ἐπὶ τοῦ προκειμένου, οἱ καταπολεμοῦντες τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον φρονοῦσιν ὅτι ἐπειδὴ πταίει σύμπαν τὸ Ἑλληνικόν, πρέπει διὰ τοῦτο νὰ διατηρηθῇ τὸ καθεστώς, ἵνα παύσωσιν αἱ καταχρήσεις. Ἀλλ’ ὅμως ἐγὼ ἐξ ἐναντίας δηλῶ ὅτι πρέπει νὰ ἀλλάξῃ τὸ μέχρι τοῦδε καθεστώς, ἵνα παύσωσιν αἱ καταχρήσεις. Ἐφόσον ἀληθῶς νομοθετοῦμεν ἐπιπολαίως, ἄνευ στοιχείων, ἄνευ μελέτης, εἶναι κίνδυνος μὴ πάλιν ὑποπέσωμεν εἰς τὰ λάθη τοῦ παρελθόντος. Ἡ μόνη ὑγιὴς πολιτεία εἶναι νὰ συντάσσωμεν καὶ ψηφίζωμεν νόμους καλλιτέρους προσφυεστέρους πρὸς ἡμᾶς αὐτούς, θεραπευτικοὺς τῶν ὑφισταμένων κακῶν. Τὸ πλῆθος τῶν παραπόνων τὰ ὁποῖα ἀπηυθύνοντο πρὸς τὰς πρὸ ἡμῶν Κυβερνήσεις ἐκ τῶν χωρῶν εἰς ἃς ἀπεστέλλοντο τὰ ἐνταῦθα παραγόμενα ἄλευρα, ἤγαγεν εἰς τὴν ἔκδοσιν τοῦ Β. Διατάγματος τοῦ 1908, ὅπερ μετέβαλε τὴν προτέραν ἀναλογίαν καθ’ ἣν ἐπεβάλλετο ἡ ἐξαγωγὴ 85% ἀλεύρων, καὶ 13% πιτύρων. Καθώρισε πλὴν τούτου τὸ Διάταγμα τὴν σφράγισιν τῶν δειγμάτων, ὡς καὶ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἔπρεπε νὰ στέλλωνται ταῦτα εἰς τὸ χημικὸν ἐργαστήριον. Ἐν τούτοις τὰ μέτρα ταῦτα δὲν ἐξυγίασαν αἰσθητῶς τὸ πρώην νοσηρὸν καθεστώς. Διότι καὶ νῦν οὐδὲν ἐμποδίζει νὰ ἀποστέλλωνται οἱαδήποτε ἄλευρα εἰς τὸ ἐξωτερικόν, πρὸ πάντων δὲ οὐδὲν ἐμποδίζει νὰ ἀγοράζηται βεβλαμμένος σῖτος ἢ οἱοσδήποτε σῖτος τρίτης ποιότητος ἐγχωρίου παραγωγῆς, ἢ νὰ ἀλευροποιῶνται πίτυρα καὶ νὰ ἐξάγωνται τὰ κάκιστα ταῦτα προϊόντα, ἐπιστρεφομένου δι’ αὐτὰ ὁλοκλήρου τοῦ δασμοῦ, ὡσεὶ διὰ τὴν παραγωγὴν αὐτῶν εἶχε χρησιμοποιηθῆ σῖτος καλὸς εἰσαχθεὶς εἰς Ἑλλάδα. Πρὸς θεραπείαν τοῦ κακοῦ συνετάχθη πρὸ ἑνὸς ἔτους νομοσχέδιον, ὅπερ ἐγένετο ὁ νῦν ἰσχύων νόμος. Ὁ νόμος οὗτος ἐδέχετο ὅσα τὸ πρώην Β. Διάταγμα διέτασσε, δηλαδὴ τὸν καθορισμὸν τοῦ ἐξακτέου ποσοστοῦ εἰς 81% καθαρῶν ἀλεύρων καὶ 17% πιτύρων, ῥητῶς δ’ ἀπηγόρευσε τὴν ἐξαγωγὴν ἀλεύρων περιεχόντων πλέον τῶν 25% πιτύρων, ἀπὸ δὲ τοῦ Ἰανουαρίου 1911 ἀπηγόρευσε τὴν ἐξαγωγὴν ἀκαθαρίστων ἀλεύρων καὶ δὲν ἐδικαιοῦτο νὰ λάβῃ τις ὀπίσω τὸν δασμόν, εἰμὴ ἐὰν ἐξῆγεν ἄλευρα καθαρὰ κατ’ ἀναλογίαν 81% τοῦ εἰσαγομένου σίτου. Ἀλλὰ τί ἦσαν αὐτὰ τὰ λεγόμενα καθαρὰ ἄλευρα; Ἦσαν ἄλευρα περιέχοντα 10% πίτυρα. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀντίληψις τοῦ νόμου τοῦ 1909, τὸν ὁποῖον πολλοὶ ὑπεστήριξαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου λέγοντες ὅτι εἶναι προτιμότερος τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου! Τοῦτο λέγει ὁ νόμος τοῦ 1909· ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἀνάληψις τοῦ δασμοῦ εἰμὴ μόνον ἐπὶ τῇ ἐξαγωγῇ καθαρῶν ἀλεύρων 81%, χωρὶς νὰ εἴπῃ τί ἦτο τὸ καθαρὸν ἄλευρον πλὴν τῆς εἰς πίτυρα περιεκτικότητος. Ἠδύνατο τὸ ἄλευρον τοῦτο νὰ εἶναι οἱασδήποτε ποιότητος, καὶ βεβλαμμένον καὶ ἐπικίνδυνον εἰς τὴν ὑγείαν ἀκόμη. Ἀλλὰ πλὴν τούτου ὑπεχρεοῦτο ἡ τῆς μεταποιήσεως τοῦ σίτου βιομηχανία νὰ ἐξάγῃ καὶ 17% πίτυρα, σεῖς δὲ οἱ ὑποστηρίζοντες τὸν νόμον ἐκεῖνον δέχεσθε ὅτι εἶναι προτιμότερον τὰ 27% πίτυρα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἐξαχθῶσι διὰ τοῦ ὑφισταμένου νόμου, παρὰ τὰ 4%, τὰ ὁποῖα ὁρίζει τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Τὸ καθεστὼς ὑπὲρ οὗ κόπτεσθε εἶναι ὅτι ἐξάγονται πίτυρα 27%. Ἀπορῶ τῇ ἀληθείᾳ πῶς εἶναι δυνατόν τινες τῶν προκλησάντων νὰ ὑποστηρίζωσιν τοιοῦτο καθεστώς, ὡς ἀπορῶ πῶς ὁ ἀξιότιμος, ἐκ Λαρίσης βουλευτὴς κύριος Μπουφίδης, νομίζω, εἶπε διακόπτων ἀγορεύοντα τὸν κύριον εἰσηγητὴν τοῦ νομοσχεδίου ὅτι ἀπόδειξις τοῦ ὅτι τὸ καθεστὼς εἶναι καλλίτερον, εἶναι ὅτι δὲν ἐξήχθησαν πλέον ἄλευρα ἀπὸ τοῦ 1910.

§182Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐὰν μοὶ ἐπιτρέπετε θὰ σᾶς ἔλεγον ὅτι δὲν εἶμαι καὶ ἐνθουσιασμένος ἀπὸ τὸ καθεστώς, ἀλλὰ τὸ εὑρίσκω κρεῖττον τοῦ νομοσχεδίου.

§183Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἀπορῶ πῶς ἐπλανήθητε τόσον πολύ, ὥστε νὰ εἴπητε ὅτι ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1910 δὲν ἐξήχθησαν πλέον ἄλευρα, δι’ ὃ τὸ καθεστὼς αὐτὸ εἶναι καλλίτερον. Δὲν εἴπετε τοῦτο;

§184Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Μάλιστα, ἀναμφισβητήτως.

§185Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἀλλ’ ἡ πληροφορία τοῦ χημικοῦ ἐργαστηρίου, αἱ πληροφορίαι τῆς ἡμετέρας στατιστικῆς εἶναι ἀντίθετοι. Δὲν ἔπαυσαν καθόλου ἐξαγόμενα ἐξ Ἑλλάδος ἄλευρα! Ὅσον ποσὸν ἐξήχθη πέρυσι, τόσον ἐξάγεται καὶ ἐφέτος. Ἀντιθέτως πρὸς ὅσα νομίζετε, οἱ ἀριθμοὶ λέγουσιν ὅτι τὸ καθεστὼς διηκόλυνε τὴν ἐξαγωγὴν καὶ τὴν πώλησιν χειρίστων ἀλεύρων. Σᾶς δίδω τοὺς ἀριθμοὺς τοῦ Πειραιῶς. Ἐξήχθησαν ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1910 μέχρι τοῦδε 6,159,000 ὀκάδες καθαρῶν ἀλεύρων, πίτυρα δὲ ἀντίστοιχα 1,216,000 ὀκάδων! Αὐτὸ εἶναι τὸ καθεστώς, τὸ ὁποῖον καθ’ ὑμᾶς ἠμπόδισε τὴν ἐξαγωγὴν καὶ προχθὲς ἐσταματήσατε τὸν ῥήτορα, ἵνα τῷ δώσητε τὴν εἰς μηδένα ἀριθμὸν στηριζομένην πληροφορίαν ὑμῶν; Διὰ τῶν ἀριθμῶν τούτων καταρρίπτεται ἡ φανταστικὴ πληροφορία ὅτι δὲν ἐξήχθησαν πλέον ἄλευρα χάρις εἰς τὸν νόμον τοῦ 1909 καὶ διὰ τοῦτο ὁ νόμος εἶναι λαμπρός! Ἕτερος δὲ ἐκ Θεσσαλίας συνάδελφος, διακόπτων καὶ αὐτὸς τὸν ἀπὸ τοῦ βήματος ἀγορεύοντα εἰσηγητὴν τῆς πλειονοψηφίας, τῷ εἶπεν ὅτι ἐν τῇ οἰκονομικῇ ἐπιστήμῃ τὸ διπλάσιον δὲν εἶναι διπλάσιον καὶ τὸ ἥμισυ δὲν εἶναι ἥμισυ, καὶ ὅτι, πᾶς ἰσχυριζόμενος ὅτι τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἶναι καλλίτερον, διότι ἐπιτρέπει τὴν ἐξαγωγὴν ἀλεύρων περιεχόντων μόνον 5% πίτυρα, καλλίτερον ἀπὸ τὸ παρελθόν, τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπει 10%, πᾶς ἰσχυριζόμενος τοῦτο ἀπατᾶται, διότι τὸ διπλάσιον δὲν εἶναι διπλάσιον! Ἐλησμόνησε δὲ ὅτι εἰς τὸ διπλάσιον τοῦτο προστίθενται καὶ ἄλλα πίτυρα, τριπλάσια τοῦ ἡμίσεως! Νομίζω ὅτι ὡς πρὸς τοῦτο τοὐλάχιστον ἡ Βουλὴ ἐπείσθη, ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα τῶν ἀντιλεγόντων δὲν ἦσαν σοβαρά. Ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῶν λεγομένων τύπων, πῶς δηλαδὴ δέον νὰ καθορισθῇ τὸ ποσὸν τῶν ἐξαγομένων προϊόντων, ἵνα ἐπιστραφῇ ὁ φόρος. Τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν εἶναι ἁπλοῦν. Εἶναι ἀληθῶς ἀδύνατον, εἶναι ὡς νὰ ἀπαγορεύσῃ τις τὴν βιομηχανίαν ταύτην, τὸ νὰ τὴν ὑποχρεώσῃ νὰ ἐξαγάγῃ τὰ προϊόντα τοῦ σίτου κατὰ τὰς ἀναλογίας ἃς ἀνέγραψεν ἐν τῇ εἰσηγητικῇ αὑτῆς ἐκθέσει ἡ Ἐπιτροπή; ἥτις πιστεύει ὅτι ἕκαστον εἶδος σίτου περιέχει 40% σιμιγδαλίου, 15% ἀλεύρων πρώτης τάξεως, 20% βʹ τάξεως, 6% τρίτης...

§186Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἰς τὴν ἔκθεσιν γίνεται μία διάκρισις μὲ τὴν λέξιν περίπου καὶ μὲ τὰς λέξεις ἀπόδοσις μεταξὺ μαλακῶν καὶ σκληρῶν σίτων.

§187Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν ὑπάρχει αὐτὴ ἡ λέξις. Ἵνα ἐξευρεθῇ κατὰ τίνα ἀναλογίαν δέον νὰ ἐξάγωνται τὰ προϊόντα τοῦ μεταποιουμένου σίτου πολλαὶ δοκιμαὶ ἐγένοντο ἀλλαχοῦ, μεταξὺ δὲ τῶν ἐν χρήσει ἐν Εὐρώπῃ τύπων εἶναι καὶ οἱ Γαλλικοὶ τοὺς ὁποίους ἀναφέρει ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὑπομνήματος τῶν ἀλευροβιομηχάνων, ὅπερ ἄλλως ἀναγράφει ἐσφαλμένους ἀριθμούς. Ἐν Γαλλίᾳ καθωρίσθη κατὰ τὸ τελευταῖον Διάταγμα ὅτι ἐὰν ὅστις ἔχῃ μίαν τιμήν, ἂς εἴπωμεν 20 λεπτῶν κατὰ χιλιόγραμμον, δύνανται νὰ ἐξαχθῶσιν, ἐὰν εἶναι σκληρὸς ὁ σῖτος 55% σιμιγδαλίου καὶ 43% πιτύρων. Ἡ ποιότης τῶν πιτύρων εἶναι μεγίστη καὶ ὁ τύπος οὗτος οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν πρὸς τὴν πραγματικότητα. Ἀλλ’ ἡ ἀξία τῶν 55% σιμιγδαλίου καὶ τῶν 43% πιτύρων ἰσοδυναμεῖ πρὸς τὴν ἀξίαν 100 χιλιογράμμων σίτου, σὺν τῷ βιομηχανικῷ κέρδει, δηλαδὴ εἶναι κατὰ 3 ἢ 4 λεπτὰ ἀνωτέρα αὐτῆς. Τοιαύτη εἶναι ἡ βάσις τῶν Γαλλικῶν τύπων, αἱ δὲ παραλλαγαὶ αὐτῶν ὡς κανονίζουσαι λόγου χάριν, ὅτι διὰ τὸν ἁπαλὸν σῖτον πρέπει νὰ ἐξαχθῶσι 58 ἀλεύρων πρώτης ποιότητος καὶ 34% πιτύρων εἶναι ἰσοδύναμοι. Τοὺς τύπους τούτους δὲν ἠκολούθησαν ὅλα τὰ Κράτη, διότι δὲν εὑρίσκονται ὑπὸ τὰς αὐτὰς ὡς ἐν Γαλλίᾳ συνθήκας. Ἡ Γαλλία ἔχει σιτάρκειαν, ἔχει πλὴν τούτου καὶ φόρον ἐπὶ τῶν πιτύρων. Διὰ τοῦτο ὁ Γαλλικὸς νόμος ὁρίζει ὅτι πᾶσα ἡ διαφορὰ τοῦ βάρους μεταξὺ τοῦ εἰσαγομένου σίτου καὶ τῶν ἐξαγομένων ἀλεύρων—καὶ ἐὰν ταῦτα θὰ ἔχωσι μικρὰν ἀναλογίαν, ὅταν εἶναι πρώτης ποιότητος— θὰ συμπληροῦται διὰ πιτύρων. Καὶ μὴ νομίσητε ὅτι οἱ Γαλλικοὶ τύποι δὲν ἔχουσιν ἐξεγείρει τὴν ἐγχωρίαν παραγωγὴν ἐν Γαλλίᾳ. Καὶ ἐκεῖ λέγουσιν ὅτι οἱ τύποι εἶναι ἄδικοι καὶ ἐκεῖ λέγουσιν ὅτι ὑποχρέωσις ἐξαγωγῆς 55% σιμιγδαλίων ἢ πρώτης ποιότητος ἀλεύρου εἶναι πολὺ μεγάλη καὶ ὅτι εἶναι μόνον 52%. Ἐὰν δὲ ἡ Γαλλία ἀπεδέχθη μέχρι τοῦδε αὐτὸν τὸν τρόπον τοῦ ὑπολογισμοῦ, ὃν πολλοὶ κατακρίνουσι, τίθεται εἰς ἡμᾶς τὸ ἐρώτημα, δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν τοιοῦτόν τινα τύπον; Σημειώσατε, ὅτι ὁ τύπος εἶναι τεχνητὸς καὶ ὅ τι δύνασθε νὰ εἴπητε ἐδῶ, δύνασθε νὰ τὸ εἴπητε καὶ ἐν Γαλλίᾳ; Πῶς δικαιολογεῖται ἡ ὑποχρέωσις ἐξαγωγῆς 55% ἀλεύρου, καὶ διατί 43% πιτύρων; Ἐὰν δεχθῶμεν τοιοῦτον τρόπον ὑπολογισμοῦ, φυσικὴ συνέπεια τούτου θὰ ἦτο ὅτι θὰ ἐξήγοντο προϊόντα περιέχοντα ὀλιγωτέραν ἀναλογίαν τῶν ἀρτοποιήσιμων συστατικῶν τοῦ σίτου καὶ μείζονα ἀναλογίαν πιτύρων. Ὅπως κατ’ ἀνάγκην ἐτέθη τὸ ζήτημα, ἐὰν συμφέρει ἡ ἐξαγωγὴ ἢ μὴ πιτύρων ἔπρεπε νὰ σκεφθῶμεν, ἂν ὠφείλομεν νὰ διατηρήσωμεν τὴν ἐν τῷ παρελθόντι κατάστασιν, καθ’ ἣν ἐξ ἀγνοίας καὶ ἀνεπαρκείας τοῦ νόμου—καὶ τοῦ παλαιοῦ καὶ τοῦ νέου—ἐξήγετο μέγιστον ποσὸν πιτύρων ὑπὸ οἱονδήποτε τύπον, καὶ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον νόμιμον ἢ μή. Ὡς βάσις τοῦ νομοσχεδίου ἐτέθη ἡ μὴ παράνομος ἐξαγωγὴ πιτύρων, καὶ ἡ δημιουργία τύπου συνισταμένη ἐξ ἀλεύρων μόνον. Ἀλλ’ ὅμως, δύναται βεβαίως νὰ ἐξευρεθῇ καὶ ἄλλος τρόπος ἀναλογισμοῦ ἰσοδύναμος περίπου. Τινὲς τῶν προλαλησάντων ἔχοντες ζωηροτάτην τὴν ἐκ τῶν καταχρήσεων τοῦ παρελθόντος ἐντύπωσιν, ἐνόμισαν, ὅτι, τὸ νὰ ἐπιτρέπῃ τὸ νομοσχέδιον τὴν ἐξαγωγὴν ἀλεύρων περιεχόντων 5% πιτύρων προήρχετο ἐξ ἐνεργειῶν τῶν ἀλευροβιομηχάνων, τῶν θελόντων νὰ καταδολιευθῶσι τὸν νόμον ἐκ νέου. Ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι οὐδεὶς ἀπολύτως ἐγίνωσκε πῶς θὰ συνέτασσον τὸ νομοσχέδιον, οὐδεμία δ’ ἐνέργεια ἰσχύει παρ’ ἐμοί, ὅπως μὴ λάβω ὑπ’ ὄψιν ὅ,τι ἀληθῶς συμφέρει εἰς τὴν χώραν. Ἐκεῖνο, ὅπερ πλὴν ἄλλων διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπεδίωξα, εἶναι νὰ διατηρηθῇ ἡ ἐξαγωγὴ ἑλληνικῶν ἀλεύρων περιεχόντων 5%, διότι ὑπάρχουσιν ἀγοραί, αἱ ὁποῖαι μόνον τοιοῦτα ἄλευρα καταναλίσκουν. Ἔχομεν μεγάλην κατανάλωσιν ἀλεύρων τοιούτων ἐν Κρήτῃ, ἐν Σάμῳ καὶ ἀλλαχοῦ τῶν ἑλληνικῶν νήσων, ἃς προσπαθεῖ νὰ κατακτήσῃ ἡ Ἰταλικὴ ἀλευροβιομηχανία, καὶ ἔνθα ἀνταγωνίζονται πρὸς ἡμᾶς τὰ βουλγαρικὰ ἄλευρα. Ἵνα ἀντιληφθῆτε τὴν σπουδαιότητα τῆς ἐξαγωγῆς ταύτης, ἀνακοινῶ ὅτι 3,000,000 ὀκάδων τοιούτων ἀλεύρων ἀπεστάλησαν ἐντεῦθεν ἐφέτος μέχρι τῆς 24 Νοεμβρίου.

§188Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Εἰς τὴν Σάμον πόσα ἐξάγονται;

§189Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. 1,350,000 ὀκάδων μέχρι τοῦδε. Αὐτὰς τὰς ἀγορὰς δὲν ἐννοῶ νὰ χάσῃ ἡ Ἑλλάς.

§190ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ ἐπιτραπῇ εἰδικῶς ἡ ἐξαγωγὴ δι’ αὐτὰς τὰς ἀγοράς.

§191Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Περὶ αὐτοῦ φροντίζει τὸ νομοσχέδιον. Καὶ ὄχι μόνον αὐτὰς τὰς ἀγορὰς δὲν θέλω νὰ χάσωμεν, ἀλλὰ θέλω νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς ἄλλας. Τὸ Ῥοτερντάμ, τὸ Ἀμστερντὰμ καὶ ἡ Ἀγγλία ἔτι εἰσάγουσιν ὁμοῦ ἐξ Ἑλλάδος ἄλευρα ἢ ἀλευροπίτυρα, ἢ πίτυρα ἀλευροποιημένα πλείονα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἰσάγει μόνη ἡ Κρήτη. Τοῦτο τὸ καθεστὼς θέλω νὰ διατηρηθῇ, καὶ διὰ τοῦτο ἐπιμένω εἰς τύπον ἀλεύρων περιεχόντων 5% πίτυρα. Ἔρχομαι εἰς τὸ ἄλλο ζήτημα. Πῶς θὰ βεβαιωθῶμεν ὅτι διὰ τοῦ νέου νομοσχεδίου δὲν θὰ ἐξάγωνται ἄλευρα κατωτάτης ποιότητος τὰ ὁποῖα θὰ ἀγοράζωνται παρὰ τῶν ἀλευροβιομηχάνων ἵνα χάρις εἰς τὴν ἐξαγωγὴν τοιούτου εὐτελεστάτου προϊόντος ἀναλαμβάνηται ὁ εἰσαγωγικὸς δασμός, ὅπερ θὰ ἐπιτρέπῃ νὰ πωλῆται εἰς χαμηλὴν τιμὴν ἐν Ἑλλάδι τὸ ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ σίτου παραγόμενον σιμιγδάλιον ἢ τὸ ἄλευρον πρώτης ποιότητος; Πῶς θὰ ἐπιτραπῇ διὰ τοῦ νέου νομοσχεδίου ἡ τοιαύτη ὑποτίμησις τῶν ἐγχωρίων ἀλεύρων καὶ σιμιγδαλίων; Ἀλλ’ ἡ ἀνωμαλία αὕτη ὑφίσταται δεκαπλασίως νῦν, ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ ἰσχύοντος νόμου, διότι ἀπὸ τὴν ἐγχώριον παραγωγὴν λαμβάνονται ὅλα τὰ σαρώματα καὶ ταῦτα μόνον στέλλονται ἔξω.

§192Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Δι’ αὐτὰ τὰ σαρώματα ἐπιστρέφει τὸ Κράτος 10 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν.

§193Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ νόμου τοῦ ὑφισταμένου, τὸν ὁποῖον ὑπερασπίζεσθε.

§194Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Αὐτὰ θὰ συμβαίνουν καὶ τώρα.

§195Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Μὴ βιάζεσθε. Τὸ νομοσχέδιον προβλέπει τοῦτο, ἐμποδίζει τοῦτο, καὶ τὸ ἐμποδίζει διὰ τοῦ τρόπου, τὸν ὁποῖον ἐξέθηκα ἐν ἀρχῇ, καὶ ὁ ὁποῖος ἐτελειοποιήθη διὰ τῆς ὑποβληθείσης προτάσεως, τὴν ὁποίαν ἄλλως ὑπέδειξε τὸ χημικὸν ἐργαστήριον. Ἀλλ’ ἐγὼ φρονῶ ὅτι οὔτε τοῦτο ἀρκεῖ πλήρως καὶ θὰ ὑποβάλω τροπολογίαν ἀσφαλίζουσαν πλειότερον τὴν ποιότητα τῶν ἐξαγομένων ἀλεύρων. Δὲν μοὶ ἀρκεῖ ἡ χημικὴ ἐξέτασις καὶ προσθέτω εἰς αὐτὴν καὶ ἐμπειρικὴν ἐξέτασιν. Εἶναι ἀδύνατον ἡ χημικὴ ἐξέτασις νὰ διακρίνῃ ἄλευρα πρώτης καὶ δευτέρας ποιότητος. Μόνον ἡ ἐμπειροτεχνία δύναται νὰ πράξῃ τοῦτο διὰ τύπων καὶ δειγμάτων, μὲ τὰ ὁποῖα θὰ παραβάλλωνται τὰ ἐξαγόμενα. Ἡ χημικὴ ἐξέτασις, εἶναι χρησιμωτάτη, ἵνα διακρίνῃ τὰ τρίτης καὶ κακίστης ποιότητος ἄλευρα, ἐκ τοῦ ποσοστοῦ τῆς γλοιΐνης. Διὰ τοῦ διπλοῦ λοιπὸν αὐτοῦ τρόπου τῆς ἐξετάσεως θὰ ἐμποδισθῇ ἡ ἐξαγωγὴ τῶν ἀλεύρων τρίτης ποιότητος, οὕτω δὲ λαμβάνομεν μέτρα πλείονα ὅσων λαμβάνονται ἐν Γαλλίᾳ. Ἐὰν δὲ τοῦτο κατορθωθῇ, νομίζω ὅτι πάντες θ’ ἀνομολογήσητε, πόσον τὸ νομοσχέδιον θὰ εἶναι ἀνώτερον τοῦ ὑφισταμένου νόμου. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τοὺς καθιερωθησομένους τύπους ὑπέδειξα εἰς τὸ χημικὸν ἐργαστήριον κατὰ τίνα τρόπον ὀφείλει νὰ ὑπολογίσῃ τύπους ἰσοδυνάμους ἀντὶ τοῦ ἐν τῷ ἀρχικῷ τοῦ νομοσχεδίου κειμένῳ ἀναγραφέντος 75%, θὰ ὑποβάλω ἐν τροπολογίᾳ δύο ἢ τρεῖς ἰσοδυνάμους τύπους, πολὺ καλλίτερον κατηρτισμένους τῶν ὑπὸ τῆς μειονοψηφίας ὑποδεικνυομένων, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι καθόλου ἰσοδύναμοι. Οὕτω διωρθωμένον τὸ νομοσχέδιον δὲν θὰ ὑστερῇ τοῦ Ἰταλικοῦ καὶ τοῦ Γαλλικοῦ, νομίζω δὲ ὅτι θὰ ἐξασφαλισθῇ τὸ μέλλον τῆς ἐντίμου ἀλευροβιομηχανίας, ἥτις θὰ εὕρῃ τὴν ὑποστήριξιν, τὴν ὁποίαν δικαιοῦται νὰ ζητήσῃ παρὰ τοῦ Κράτους. Οὕτω δὲ θὰ ἀνοιχθῶσιν αἱ πύλαι τῆς ἐγγὺς Ἀνατολῆς εἰς τὸ ἐμπόριον τῆς Ἑλλάδος καὶ ἡ ἐγχώριος παραγωγὴ θὰ ἔχῃ πολὺ ὀλιγώτερα παράπονα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ἔχῃ κατὰ τὸ παρελθόν. Θὰ παύσῃ πλέον ἡ δυσφήμησις τῆς Ἑλληνικῆς ἐντιμότητος καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐμπορίου. Πρὸ τῆς τρίτης ἀναγνώσεως θὰ ὑποβάλω τὰς τροπολογίας ταύτας.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπουφίδης.

§197Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Τὸν λόγον.

§198Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀφήνετε εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν;

§199Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὀλίγας λέξεις.

§200Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω ὅλους τοὺς ἀξιοτίμους Βουλευτὰς τοὺς μέλλοντας νὰ λάβωσι τὸν λόγον, νὰ λάβωσιν αὐτὸν μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῶν τροποποιήσεων, αἱ ὁποῖαι θὰ γίνωσιν εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ κοινοτήτων. Ἔχω καὶ μίαν σύστασιν νὰ κάμω πρὸς τοὺς ἀξιοτίμους ἐκ Λαρίσης Βουλευτάς. Τὸ νομοσχέδιον θὰ ψηφισθῇ.

§201Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Δὲν τὸ γνωρίζομεν.

§202ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ. Τοῦτο σημαίνει, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑποχωρήσῃ ἡ Κυβέρνησις ὅσον ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, πρὸς τὸ ὁποῖον θέλει συνδέσει τὴν τύχην της, καὶ νομίζω ὅτι οἱ κύριοι Βουλευταὶ ἐκ Θεσσαλίας, τῶν ὁποίων οἱ πλεῖστοι εἶναι φίλοι τῆς Κυβερνήσεως, δὲν πρέπει νὰ λησμονῶσιν ὅτι ἡ Βουλὴ αὐτὴ ἐμερίμνησεν εἴπερ τις ἄλλη ὑπὲρ τῶν Θεσσαλικῶν συμφερόντων, καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἑκάστοτε ἐπέδειξεν ἐνδιαφέρον διὰ τὰ Θεσσαλικὰ ζητήματα — δὲν θέλω νὰ ὑπομνήσω ταῦτα — ἀλλὰ ἐπίσης δὲν πρέπει νὰ λησμονῶσιν ὅτι πλὴν τῆς Θεσσαλίας ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα τμήματα τοῦ Κράτους τὰ ὁποῖα δικαιοῦνται ὡσαύτως νὰ ἐπικαλεσθῶσιν ὑπὲρ αὐτῶν τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα) Διὰ τοῦτο ἀναγκάζομαι νὰ κάμω τὴν δήλωσιν, πρὸς τοὺς ἀξιοτίμους ἐκ Θεσσαλίας ἀντιπροσώπους, τῶν ὁποίων οἱ πλεῖστοι, ἐπαναλέγω, ἀνήκουσιν εἰς τὰς τάξεις τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπιμείνῃ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Εἶναι ἀδύνατον νὰ παρεμποδισθῇ ἡ ψήφισις, Κύριοι, νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ σπουδαῖα συμφέροντα τοῦ Κράτους.

§203Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Μοὶ ἐπιβάλλεται, Κύριοι, κατόπιν τῶν δηλώσεων τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως νὰ ποιήσωμαι ὡς ἀντιπροσωπεύων ἓν τμῆμα τῆς Θεσσαλίας, τὴν δήλωσιν ὅτι οὐδέποτε οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Θεσσαλίας ἐλησμόνησαν τὰς ὑποχρεώσεις — ἃς εἴπω τὴν λέξιν — ἃς ἔχουσι πρὸς τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία τοσοῦτον εὐμενῶς ἤκουσε πάντα τὰ θεσσαλικὰ ζητήματα, ἀλλ’ ἐκ τούτου δὲν δύναται νὰ ἔχῃ καὶ τὴν ἀξίωσιν νὰ λησμονήσωμεν ὅλα τὰ ἄλλα καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν καὶ πρὸς τὴν Θεσσαλίαν καὶ πρὸς τὸν τόπον καθόλου. Παρὰ ταῦτα ὅμως, μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καθ’ ἃς μετὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἐννοεῖ νὰ συνδέσῃ τὴν τύχην τῆς Κυβερνήσεως ἐγὼ τουλάχιστον,—δὲν γνωρίζω τί θὰ πράξωσιν οἱ λοιποὶ ὁμόφρονες συνάδελφοι,—εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ παρακολουθήσω τὴν τύχην τῆς Κυβερνήσεως, ἀναγκαζόμενος νὰ ὑποχωρήσω εἰς ζήτημα ζωτικώτατον, οἷον νομίζω τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι φρονῶ ὅτι μοὶ ἐπιβάλλεται ὑπέρτατον καθῆκον ἐν ταῖς παρούσαις μάλιστα κρισίμοις περιστάσεσι, νὰ συμφωνήσω πρὸς τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἀδικαιολογήτως κατ’ ἐμέ, συνδέει τὴν τύχην της μετὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἢ νὰ συντελέσω ἐγὼ διὰ τῆς ψήφου μου ὥστε νὰ φέρω τὸν τόπον πιθανῶς εἰς τὸ χάος. Κατόπιν τῶν δηλώσεών μου τούτων παραιτοῦμαι τοῦ λόγου ἐπὶ τῆς δευτέρας συζητήσεως ἐπιφυλασσόμενος νὰ λάβω αὐτὸν κατὰ τὴν τρίτην, ἐλπίζων ὅτι, καὶ μετὰ τὴν δήλωσίν μου, ὅτι θέλω ὑπερψηφίσει τοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν ἐμμείνῃ ἡ Κυβέρνησις συνδέουσα τὴν τύχην της μετ’ αὐτοῦ, ἐλπίζων λέγω ὅτι ὅταν λάβω τὸν λόγον θὰ μεταπείσω καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ν’ ἀποσύρωσι τὸ ταραχῶδες τοῦτο νομοσχέδιον. Δύναμαι μάλιστα νὰ εἴπω ὅτι ἔν τισι σημείοις ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλων τὸ νομοσχέδιον τὸ πρῶτον εἰς τὴν Βουλήν, ἦτο πληρέστατα σύμφωνος μετ’ ἐμοῦ, διότι ἐὰν ἐλησμόνησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ τῷ ὑπομνήσω ἐγὼ ὅτι ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου ὑπεραμύνεται τῶν γνωμῶν τὰς ὁποίας ὑπεστήριξεν ἡ μειονοψηφία ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, καθ’ ὧν οὑτωσὶ δριμέως κατηνέχθη σήμερον, διότι ὅταν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐκείνῳ—μόνον εἰς ταύτην τὴν παρατήρησιν θὰ προβῶ διὰ νὰ τὴν ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του ὁ κ. Ὑπουργός, ὅταν θὰ συντάξῃ τὰς τροπολογίας περὶ ὧν ἄρτι ὡμίλησε—τῷ πρῶτον ὑποβληθέντι ἐν ἄρθρῳ 3 αὐτοῦ ἔλεγεν ὅτι: «ἐξαιρετικῶς μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου 1913 ἀπολαύει τῆς ἐκ τοῦ νόμου τούτου ἀτελείας κατὰ τὰ ἀνωτέρω ὁριζόμενα καὶ ὁ παράγων σῖτον πρὸς μεταποίησιν εἰς ἄλευρα μὴ καθαρά», ὅταν δηλαδὴ γενικῶς εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον εἰσηγεῖτο πρῶτον εἰς τὴν Βουλὴν ἔλεγεν ὅτι μέχρι τοῦ 1913 ἐπιτρέπει τὴν ἐξαγωγὴν τῶν μὴ καθαρῶν ἀλεύρων, νομίζω ὅτι εὑρίσκετο τότε πληρέστατα σύμφωνος μετ’ ἐμοῦ, καὶ τῆς μειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς· καὶ εἶναι μὲν βέβαιον ὅτι γηράσκει τις ἀεὶ διδασκόμενος, ἀλλ’ οὐδεὶς θ’ ἀρνηθῇ ὅτι εἶναι βραχὺς ὁ χρόνος ἀπὸ τεσσάρων μηνῶν, ὥστε νὰ διδαχθῇ τόσα ὅσα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐφθέγξατο ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν (χειροκροτήματα).

§204Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Πρὶν ἢ ἀρχίσω, κύριοι Βουλευταί, νὰ ἀσχοληθῶ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου εἶμαι ὑποχρεωμένος ἵνα διαμαρτυρηθῶ δι’ ὅσα ὁ ἀξιότιμος Πρωθυπουργὸς τὴν ἑσπέραν ταύτην πρὸς τοὺς ἐκ Θεσσαλίας ἀντιπροσώπους ἀπέτεινεν. Ἐνόμισεν ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο πολεμεῖται ἐκ μέρους μόνον τῶν Θεσσαλῶν Βουλευτῶν, ἐκ τῆς ἰδέας ἀγόμενος ὅτι τοῦτο παραβλάπτει μόνον τῆς Θεσσαλίας συμφέροντα καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἠθέλησε διὰ τῆς τελευταίας ἀποστροφῆς του ἵνα τὴν ψῆφον τῶν ἐκ Θεσσαλίας ἀντιπροσώπων δεσμεύσῃ. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ δηλώσω ῥητῶς, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀποβλέπει μόνον εἰς τὰ ἐν Θεσσαλίᾳ συμφέροντα· ἀποβλέπει εἰς συμφέροντα τοῦ δημοσίου ταμείου, ἀποβλέπει εἰς τὰ συμφέροντα αὐτοῦ τούτου τοῦ Κράτους. Οὔτε εἴμεθα ἡμεῖς τόσον ἐπιλήσμονες, μηδ’ ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι δὲν ἀναγνωρίζομεν τὴν εὐμένειαν τὴν ὁποίαν ἐπεδείξατο ἡ Βουλὴ ὁσάκις τὰ Θεσσαλικὰ ζητήματα ἦλθον ἐπὶ τάπητος, οὔτε δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ λησμονήσωμεν τὰ χειροκροτήματα εἰς τὰ ὁποῖα ἐξέσπασεν αὕτη, ὅτε ἡμεῖς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὰ δεινοπαθήματα τῶν συμπολιτῶν μας διεξετραγωδοῦμεν· οὐχ’ ἧττον δὲν δυνάμεθα ἐπίσης νὰ παραγνωρίσωμεν καὶ τὰς ὑποσχέσεις, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις ἔδωκε πρὸς τὸν λαὸν ἐκεῖνον. Ἀλλὰ καίτοι ἔχων δικαίωμα ἵνα μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ἀποκρούσω πάνθ’ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Πρωθυπουργὸς καὶ νὰ θεωρήσω ὅτι μόνον ὑποσχέσεις ἦσαν καὶ τίποτε περισσότερον, διότι ὁ διακανονισμὸς τῶν σχέσεων τῶν γεωργῶν πρὸς τοὺς ἰδιοκτήτας, ὅστις θὰ δώσῃ τὴν ἡσυχίαν εἰς τὸν τόπον, τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη πρωτίστως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ πρὸς τὸν ἴδιον λαὸν ἐν Θεσσαλίᾳ, ὁ διακανονισμός, λέγω, οὗτος δὲν ἦλθεν εἰσέτι ἐνταῦθα νὰ ψηφισθῇ, ἤθελον ἀφήσει ταῦτα καὶ θὰ εἰσέλθω ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ νομοσχεδίου, διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι ὅλη ἡ Βουλή, ὅτι τὸ Κράτος ὁλόκληρον, ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ ὀφείλουσι νὰ δώσωσι μεγίστην προσοχὴν προκειμένου νὰ δώσωσι τὴν ψῆφον αὑτῶν εἰς νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον πλήττει καιριώτατα τὸ δημόσιον ταμεῖον. Οὐδεὶς δύναται ν’ ἀντείπῃ ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο παρουσιάζεται ὑπὸ τὴν σημαίαν τοῦ προστατευτικοῦ δασμοῦ, ὑπὸ τὴν σημαίαν ἐκείνην, ὑπὸ τὴν ὁποίαν κρύπτονται πλεῖσται ὅσαι ἐν Ἑλλάδι, αἱ ὁποῖαι στοιχίζουν εἰς τὸν τόπον ἑκατομμύρια ὁλόκληρα. Ἔχομεν βιομηχανίας πλείστας ὅσας, τὴν βιομηχανίαν τῶν κλωστηρίων, τὴν βιομηχανίαν τῶν ὑφαντουργείων τῶν ἀδελφῶν Ῥετσίνα, τὴν ὑελουργίαν τοῦ Ἀργυροπούλου, ἔχομεν τὴν πιλοποιΐαν τοῦ Πουλοπούλου, αἱ ὁποῖαι στοιχίζουσιν εἰς τὸν τόπον ἑκατομμύρια ὁλόκληρα, τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύνατο νὰ εἰσπράξῃ τὸ Κράτος εἰς περίστασιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ εἰσέπραττε τοὺς δασμούς, ἀπὸ τὰ εἴδη, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσέρχωνται ἀπὸ τὸ Ἐξωτερικόν.

§205Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ὅρα Ἀργυρόπουλον.

§206Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἵτινες ἔχουσι τὴν γνώμην ὅτι ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις τοῦ μέλλοντος ἀπὸ τῆς νῦν ἀρχομένη, νὰ καταργήσῃ τοὺς προστατευτικοὺς τούτους δασμούς, διὰ νὰ ἀναπνεύσῃ ὁ λαὸς καὶ νὰ μὴ πλουτίζωσιν οἱ ὀλίγοι εἰς βάρος τῶν πολλῶν. Ἀλλὰ κατὰ τίνα τρόπον, Κύριοι, προστατεύεται ἢ παρουσιάζεται ὑπὸ μορφὴν προστατευτικοῦ δασμοῦ ἡ βιομηχανία αὕτη; Εἰσάγουσι 100 ὀκάδας σίτου καὶ ἐκ τούτων τῶν 100 ὀκάδων εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἐξαγάγωσιν 75 ὀκάδας, ἤτοι κερδίζουσι τὸν δασμὸν τῶν 25 ὀκάδων, κερδίζουσι τὸν δασμὸν τὸν ὁποῖον θὰ εἰσέπραττε τὸ Κράτος εἰς περίστασιν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ εἶχεν ἐπιβληθῆ ὁ δασμὸς αὐτὸς ὁ προστατευτικός. Καὶ ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐν τῷ τόπῳ γίνεται κατ’ ἔτος κατανάλωσις 4,000,000 ὀκάδ. ἀλεύρου, καὶ ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ἐπίσης ὅτι ἡ παραγωγὴ δὲν ἀντιπροσωπεύει παρὰ μόνον 250,000,000 ὀκάδων, ἔχομεν εἰσαγωγὴν 150,000,000 περίπου, ἐκ τῶν ὁποίων εἰσπράττει ἐκ δασμοῦ κατ’ ἔτος τὸ Κράτος 15,000,000 δραχμῶν. Ἐκ τούτου ἂς ἴδωμεν τί ὠφελεῖται ἡ κατανάλωσις καὶ ἑπομένως οἱ ἔμποροι, οἱ ὁποῖοι καταναλίσκουσι τὸ ποσὸν τοῦ ἀλεύρου, τὸ ὁποῖον εἰσάγεται ἔξωθεν ἐν τῷ τόπῳ καὶ τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύει τὰ 150,000,000 περίπου ὀκάδας. Ἐὰν λογαριάσωμεν, ὅτι ἀπὸ τὰς 75 ὀκάδας μέχρι τῶν 100, δηλαδὴ μεταξὺ 25 ὀκάδων ἀτελοῦς σίτου ὑπάρχει ὠφέλεια 10 ὀκάδων καθαροῦ ἀλεύρου, συνάγομεν ὅτι ἀπὸ 150,000,000 ὀκάδας σίτου πρὸς δέκα λεπτὰ δασμὸν ὠφελοῦνται οἱ κύριοι βιομήχανοι 1,500,000 δραχ., ὠφελοῦνται δὲ τὸ ποσὸν τοῦτο, τὸ ὁποῖον θὰ ἐλάμβανε τὸ Κράτος εἰς περίστασιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ εἰσέπραττε τὸν δασμὸν τῆς διαφορᾶς τῶν 10% ἀλεύρου γʹ ποιότητος, διότι ἀπὸ τὰ 75% μέχρι τῶν 100 ὀκάδων δηλ. τὰ 25% δὲν εἶναι ὅλα πίτυρα, διότι ὅπως σήμερον ἡ βιομηχανία ἔχει τελειοποιηθῇ μόνον τὰ 10% ἢ τὰ 15% εἶναι πίτυρον, τὰ δὲ ἄλλα δέκα εἶναι ἄλευρον.

§207Ι. ΒΑΒΑΝΑΚΟΣ. Ὅταν μία βιομηχανία τελειοποιεῖται καθαρίζεται ἀπὸ τὰς ὕλας.

§208Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι καὶ τὰ τελευταῖα περισσεύματα ὑπάρχουσι πολλάκις μηχανήματα, τὰ ὁποῖα τὰ μεταβάλλουσιν εἰς ἄλευρον. Ἔκαμον λοιπὸν λογαριασμὸν καὶ εἶπον ὅτι 150,000,000 ὀκάδες σίτου μᾶς ἀποφέρουσι δασμὸν 1,500,000 δρχ., ἐὰν δὲ ὑπολογισθῇ καὶ ἡ ἀξία τῶν πιτύρων, τὰ ὁποῖα καὶ αὐτὰ εἶναι ἀτελῆ, διότι ἀπὸ τὰ ἀτελῆ 25% ἀφαιροῦντες ἐξαγόμενα ἄλευρα 10 ὀκάδας μᾶς μένουν εἰσέτι 15%, ἐξ ὧν μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν 2% φύρας μένουσι 13% πίτυρον, τὸ ὁποῖον κατ’ ἀναλογίαν εἶναι καὶ αὐτὸ ἀτελές, φθάνομεν τότε εἰς ἀναλογίαν πρὸς 13% ἐπὶ ποσοῦ 150,000,000 σίτου ὅτι μένει πίτυρον ἀτελὲς περὶ τὰς 20,000,000 ὀκάδας, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ εἰσέπραττε τὸ Κράτος πρὸς 5 λεπτὰ δασμόν, ὅπως δηλαδὴ εἶναι σήμερον δασμολογημένα, περὶ τὸ 1,000,000 δραχμ. τὸ ὁποῖον χάνει τὸ Δημόσιον ἤδη. Τὸ ἑκατομμύριον τοῦτο μὲ τὰς 1,500,000 δρ., τὰς ὁποίας χάνει ἐκ τῶν ἀτελῶν 10% γʹ ποιότητος ἀλεύρων ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου ποσοῦ 150,000,000 ὀκάδ. σίτου μᾶς κάμνουσι 2,500,000 δρ., αἱ ὁποῖαι ἀπὸ τὴν τσέπην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀφαιροῦνται καὶ δίδονται εἰς ἀλευρομηχάνους. Καὶ ὅτε, Κύριοι, οἱ ἀψευδέστατοι αὐτοὶ λογαριασμοὶ δεικνύουσιν ὅτι διὰ τῆς προστασίας ταύτης δὲν ἐπιδιώκεται οὐδὲν ἄλλο παρὰ νὰ ἀφαιρεθῇ ἓν ποσὸν περίπου 3,000,000 δραχμῶν ἀπὸ μέρους τοῦ δημοσίου ταμείου τότε δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα ἡμεῖς νὰ διαμαρτυρηθῶμεν ἐνταῦθα, καὶ νὰ ζητήσωμεν διὰ πάσης θυσίας ἵνα ματαιωθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο; Δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα ἵνα ἐκφράσωμεν τὴν γνώμην ἡμῶν;

§209Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πόσα ἑκατομμύρια εἴπετε;

§210Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Τρία ἑκατομμύρια.

§211Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἄνευ τῶν τόκων;

§212Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Σᾶς τοὺς χαρίζομεν. Καὶ διατί λοιπὸν νὰ μὴ διαμαρτυρηθῶμεν, Κύριοι, ἐφ’ ὅσον αἰσθανόμεθα ὅτι μὲ τὰ τρία ταῦτα ἑκατομμύρια ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐλαφρώσῃ καὶ τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου καὶ τὴν τιμὴν τῆς ζακχάρεως, νὰ ἐλαττώσῃ δὲ καὶ τὴν τιμὴν τοῦ πετρελαίου. Πῶς, λέγω, δυνάμεθα νὰ ἐξαρτήσωμεν τὴν τύχην τοῦ νομοσχεδίου ἀπὸ τὴν τύχην τῆς Κυβερνήσεως; Ἐφ’ ὅσον βλέπομεν ὅτι προκύπτει καθαρὰ ζημία τοῦ λαοῦ, πῶς θέλετε νὰ δεσμεύσωμεν τὴν ψῆφον ἡμῶν, ἔστω καὶ ἂν πρόκειται μὲ τὴν τύχην τῆς Κυβερνήσεως νὰ συνταυτίσωμεν ταύτην; Διότι ἡμεῖς γνωρίζομεν πῶς ὁ πέραν τῶν Ἀθηνῶν λαὸς ζῇ, ἡμεῖς γνωρίζομεν, ὅτι δὲν ἔχει πολλάκις τὸν ἄρτον αὐτοῦ διὰ νὰ φάγῃ, ἡμεῖς γνωρίζομεν ὅτι δὲν ἔχει καλύβην νὰ σταθῇ, ἡμεῖς γνωρίζομεν ὅτι δι’ 75 λεπτὰ ἀπὸ τὸ Γυφτοχώριον τὸν μεταφέρουσι δέσμιον εἰς τὴν Λαμίαν. Καὶ ἐφ’ ὅσον γνωρίζομεν ταῦτα δὲν ἐννοοῦμεν ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ, ἵνα ἐπιτρέψωμεν νὰ σπαταλᾶται τὸ δημόσιον χρῆμα. Ἔχομεν πλῆρες τὸ δικαίωμα ἢ μᾶλλον τὴν ὑποχρέωσιν, ἵνα σκεφθῶμεν ἐνταῦθα σοβαρῶς, διὰ νὰ παύσῃ ἡ κατάστασις αὐτή, ἡ ὁποία μέχρι σήμερον ἐπαρουσιάζετο, ἡ κατάστασις ἐκείνη, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ ἐργαζόμενος λαὸς δὲν ἦτο τίποτε ἄλλο παρὰ μία μηχανή, ἡ ὁποία ἐκινεῖτο διὰ νὰ παραγάγῃ ποσόν τι διὰ νὰ πλουτίσωσιν ὀλίγοι. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ διαμαρτυρηθῶμεν διὰ κατάστασιν, ἡ ὁποία ἐπεκράτησε μέχρι σήμερον παρὰ τῶν προκατόχων κυβερνήσεων, ἵνα δίδωσι προνόμια, ἵνα δίδωσιν ἀτελείας καὶ πλεῖστα ὅσα μέσα εἰς τὰς κρατούσας τάξεις, ἵνα αἱ τάξεις ἐκεῖναι μετὰ ταῦτα ἐκμεταλλεύωνται τὸν ἱδρῶτα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἀνεγείρωσι μέγαρα καὶ ἐπιδεικνύωνται πομπωδῶς εἰς αὐτοκίνητα, εἰς χλιδὴν καὶ εἰς εὐμάρειαν; Εἶναι καιρὸς πλέον νὰ σκεφθῶμεν ἐνταῦθα ἡμεῖς τουλάχιστον, οἱ ὁποῖοι ἀντιπροσωπεύομεν γνησίως τὸν πτωχὸν Ἑλληνικὸν λαόν, εἴμεθα, λέγω, ὑποχρεωμένοι ἡμεῖς νὰ διαμαρτυρηθῶμεν μὲ ὅλην τὴν δύναμιν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν καὶ νὰ συστήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα, ὅταν πρόκειται νὰ χαρίζῃ τοσαῦτα ἑκατομμύρια, ἀποβλέψῃ μᾶλλον πρὸς τὰς ἀνάγκας τοῦ λαοῦ, πρὸς τὰς ἀνάγκας τῶν πτωχῶν καὶ οὐχὶ νὰ ἀποβλέπῃ μᾶλλον πρὸς τὰ θυλάκια ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι σήμερον κατέχουσι κολοσσιαίας περιουσίας, ὅπως σήμερον εἶναι οἱ ἀλευροβιομήχανοι. Ἀρκεῖ πλέον, Κύριοι, ἡ τακτικὴ τοῦ παρελθόντος, εἶναι ἀνάγκη σήμερον ἡμεῖς νὰ χαράξωμεν νέαν τακτικὴν καὶ νὰ σκεφθῶμεν σοβαρῶς περὶ τοῦ πῶς ἡ ἀκατάσχετος ῥοπὴ τοῦ παρελθόντος θὰ σταματήσῃ, διὰ νὰ δικαιολογήσωμεν καὶ τὴν παραμονὴν ἡμῶν καὶ τὴν εἴσοδον ἡμῶν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τούτῳ κατόπιν μιᾶς ἐπαναστάσεως, ἡ ὁποία ἐπηγγέλθη, ὅτι θὰ φροντίσῃ διὰ τὰς τάξεις ἐκείνας, ...ἡ ὁποία ἐπηγγέλθη ὅτι θὰ φροντίσῃ μᾶλλον διὰ τὰς τάξεις τὰς μέχρι σήμερον ἐκμεταλλευομένας ὑπὸ τῶν κρατουσῶν τάξεων· νὰ δικαιολογήσωμεν, λέγω, τὴν εἴσοδόν μας εἰς τὸ Βουλευτήριον τοῦτο ὑπὸ πρόγραμμα, ὅπως τὰ βάρη ἀπὸ τῶν πτωχοτέρων τάξεων μεταφερθῶσιν εἰς τὰς πλουσιωτέρας. Ὑπὸ τοιαύτην ἔννοιαν συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοιούτου νομοσχεδίου, ἀλλὰ μὲ τὸ περίσσευμα, τὸ ὁποῖον ἤθελε προκύψει, νὰ ἐλαφρώσῃ τὰς ἀνάγκας τοῦ λαοῦ τὰς ἐπιτακτικὰς καὶ σπουδαίας καὶ ἐλαττώσῃ τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου, τὸν ὁποῖον τρώγει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀκριβώτερον παντὸς ἄλλου λαοῦ.

§213Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου δὲν θὰ μὲ ἐμποδίσωσι νὰ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου ἐπ’ αὐτοῦ. Μολονότι ἔχω διάφορον ἐντελῶς γνώμην πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργόν, δηλῶ ἐκ προκαταβολῆς ὅτι θὰ καταψηφίσω τὸ νομοσχέδιον, ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκαταλείψῃ τὰς τύχας τῆς χώρας, ἐὰν καταψηφισθῇ νομοσχέδιον τόσον μικρᾶς σπουδαιότητος. Θεωρῶ ὀλέθριον τὸ σύστημα τῆς προστασίας παντὸς εἴδους βιομηχανίας ἐν Ἑλλάδι, διότι ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν εἰς πᾶσαν βιομηχανίαν παρεῖχε προστασίαν ἀδικαιολόγητον τὸ Κράτος εἰς βάρος τῆς καταναλώσεως. Καὶ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δεχθῇ τις ὅτι τὸ Κράτος ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ἐμψυχώνῃ τὰς βιομηχανίας, ἀλλὰ τὰς τὸ πρῶτον εἰσαγομένας ἐν τῇ χώρᾳ, ἢ τὰς εὑρισκομένας ἐν τῇ ἀρχῇ των καὶ ἐχούσας ἀνάγκην ἐνισχύσεως, ἵνα ἀναπτυχθῶσιν. Ἀλλ’ ἡ βιομηχανία τῆς ἀλευροποιΐας, ἥτις ἤρχισεν ἀπὸ τὸν ἀτμόμυλον τοῦ μακαρίτου Δημόκα εἰς τὸν Πειραιᾶ, ὁ ὁποῖος δὲν ἤλεθεν οὔτε 1000 ὀκάδας, κατέληξεν εἰς ἀτμομύλους ἐγκαταστάσεων 9,000,000 κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς.

§214Ι. ΒΑΒΑΝΑΚΟΣ. Καὶ τί ἀπέγινεν ὁ μῦλος τοῦ Δημόκα, τοῦ Σαριγιάννη, τοῦ Σεφερλῆ;

§215Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Ἐπτώχευσαν, ἀλλὰ δὲν εἶχον τὰ εὐεργετήματα τοῦ νόμου σας. Προστασία παρεχομένη εἰς βιομηχανίαν, τὴν ὁποίαν αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἀπέδειξαν καταδολιευθεῖσαν τοὺς νόμους ἐπὶ τριακονταετίαν, ἦτο ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους νὰ ἀρθῇ. Καὶ πράγματι ἡ Βουλὴ ἀναγκαζομένη ἀπὸ τὴν εἰλικρινῆ ἀγανάκτησιν τοῦ κόσμου καὶ πειθομένη εἰς ἀνάγκην παταγωδῶς κατήργησε νόμον, ὅστις ἐχρησίμευεν, ἵνα καταδολιεύωνται τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ παράσχῃ τὸ Κράτος οἱανδήποτε βοήθειαν εἰς τὸ διαμετακομιστικὸν ἐμπόριον. Ἐὰν ὑπάρχωσι κεφάλαια ἐν ὡρισμέναις πόλεσι τῆς Ἑλλάδος ἱκανὰ ν’ ἀντιμετωπίσωσι τὸν ἐμπορικὸν πόλεμον ἄλλων κρατῶν, ἠδύναντο οἱ ἔχοντες τὰ κεφάλαια νὰ συναγωνισθῶσι μετὰ τοῦ ἐμπορίου τῶν ἄλλων κρατῶν ἐν τῇ ἐμπορίᾳ τοῦ σίτου. Ἀλλ’ ὅταν θέλωμεν νὰ παράσχωμεν ἐνίσχυσιν ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν ἀλευροβιομηχανίαν, ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν ἀλευροποιΐαν εἰδικώτερον, δικαιότερον εἶναι νὰ ἐξετάσωμεν κατὰ πόσον εἶναι δυνατὸν νὰ συναγωνισθῇ ἡ ἰδική μας ἀλευροποιΐα μὲ τὴν ἀλευροποιΐαν τῶν ξένων κρατῶν. Εἶναι γνωστὸν εἰς τοὺς ἀσχολουμένους εἰς τὰ τοιαῦτα, ὅτι ἐκ τῆς ἀλέσεως μόνον οὐδεὶς ἀτμόμυλος κερδίζει πλέον τῶν 2 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν. Πρόκειται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἀπὸ τῆς ἀγαθῆς προθέσεως, ἡ ὁποία ἐνέπνευσε τὴν ὑποστήριξίν των ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ παρασχεθῇ βοήθεια εἰς τοὺς ἀλευροποιούς, ὅταν εἶναι δεδομένον ὅτι 3,000,000 ὀκάδων ἀλεύρου, καὶ τούτου οὐχὶ καθαροῦ, ἐξήχθησαν εἰς τὰς νήσους Κρήτην καὶ Σάμον καὶ ὅτι τὸ ἐντεῦθεν προκῦψαν κέρδος εἰς τὴν ἀλευροποιΐαν δὲν ὑπερβαίνει τὰς 120,000 δρ. Πῶς εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ δώσωμεν, νομιμοποιοῦντες τὸ λαθρεμπόριον, 25% κέρδος ἐπὶ εἰσαγωγῆς 10,000,000, δηλαδὴ 250,000 δρ. εἰς τοὺς ἀλευροβιομηχάνους; Δὲν εἶναι ὁ λόγος ὅτι πρέπει νὰ στηριχθῇ ἡ βιομηχανία τοῦ Πειραιῶς, ἀλλ’ ἐκεῖνος τὸν ὁποῖον προέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ λανθάνων λόγος. Προχθὲς ὁμιλῶν ἐντεῦθεν ἔμπειρος ἀλλὰ καὶ σεβαστὸς καὶ ἐν ταῖς σκέψεσιν ὑπεράγαν συνετὸς συνάδελφος ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ ὅτι ἡμεῖς διεξάγομεν πόλεμον φοβερὸν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ὁρμώμενοι ἐκ τῆς ἰδέας ὅτι θέλομεν νὰ προστατεύσωμεν τὴν θεσσαλικὴν παραγωγήν. Ἐπεθύμουν νὰ διακόψω αὐτὸν καὶ ἐξ εὐλαβείας δὲν τὸν διέκοψα, διότι ἐθεώρησα βλασφημίαν τὰς παρατηρήσεις τὰς ὁποίας ἔκαμε. Οὐδὲν ὠφέλημα θὰ ἀρυσθῇ ἡ θεσσαλικὴ παραγωγὴ ἐκ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ τοιούτου νομοσχεδίου. Ἡ θεσσαλικὴ παραγωγὴ δὲν προστατεύεται παντάπασιν ἐκ τῆς ἐπιψηφίσεως ἢ μὴ αὐτοῦ. Ἡμεῖς παρορμώμεθα ἴσως ἀπὸ πεπλανημένης ἰδέας, ἀλλὰ πάντως ἀπὸ ἀγαθῆς προθέσεως, εἰς τὴν καταψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀφοῦ δὲν προστατεύονται δι’ αὐτοῦ τὰ δημόσια συμφέροντα. Ἀλλὰ θὰ ἔλεγέ τις, «ἐν τῇ ψυχῇ σοῦ κεῖται μεῖζον ἐνδιαφέρον ἀπὸ τὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ δὴ τοῦ Προέδρου αὐτῆς;» Ὄχι. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ δηλώσῃ καθαρῶς καὶ ἐλευθέρως τὴν γνώμην της, χωρὶς νὰ παρασυρθῇ ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατὰ καιροὺς εἶχον σκοπὸν νὰ θέτουν ὑπὸ ἐκμετάλλευσιν τὰς διαφόρους προστασίας τὰς παρεχομένας ὑπὸ τοῦ Κράτους. Ἵνα κατανοηθῇ τί ὀφείλουσιν ὡρισμένα πρόσωπα ἐνασκοῦντα τὴν ἀλευροβιομηχανίαν ἐν Πειραιεῖ ἀπὸ τοῦ ἔτους 1877, ὁπότε ἐτέθη εἰς ἰσχὺν ὁ νόμος ΥΜΒʹ μέχρι τοῦ 1909, ὅτε κατηργήθη, θὰ σᾶς ἀναφέρω σημείωσίν τινα. Κατὰ τὴν ἔκθεσιν τὴν ὁποίαν ὑπέγραψεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τὸ ἔτος 1910, 900,000 ἐπεστράφησαν εἰς τοὺς ἐμπόρους, οἱ ὁποῖοι ἐξήγαγον ἄλευρα καθαρὰ ἀξίας μόλις 150,000 δρ. δηλαδὴ ἐπὶ εἰσαχθέντος ποσοῦ 100 ὀκάδων ἐξήγαγον 16% καθαρὰ ἄλευρα καὶ τὸ δημόσιον ἐζημιώθη κατὰ τὴν ὁμολογίαν του κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν 750 χιλιάδας δρ., ἑπομένως δέχομαι κατ’ ἀναλογίαν ὅτι ἡ μέθοδος ἡ κρατήσασα κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ σίτου ἐπὶ τριακονταετίαν ὁλόκληρον θὰ κρατήσῃ καὶ πάλιν.

§216Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Πρὸ τριακονταετίας δὲν ὑπῆρχον ἀλευρόμυλοι.

§217Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Ἀφοῦ δὲν ὑπῆρχον ἀλευρόμυλοι, ποῖος λόγος ὑπηγόρευσε τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ 1871; Οὐδεὶς βεβαίως λόγος ἄλλος, εἰμὴ ὁ λόγος ὅτι ὑπῆρχον ἐδῶ ἀλευρόμυλοι παράγοντες ἐργασίαν μείζονα τῆς ἀπαιτουμένης καταναλώσεως ἐν τῷ ἐσωτερικῷ καὶ τοῦτο ἐνέδειξε τὴν ἀνάγκην νὰ προστατευθῇ ἡ βιομηχανία τῆς παραγωγῆς ἀλεύρων διὰ προστατευτικοῦ συστήματος. Λοιπὸν ἐὰν δεχθῶμεν παραπλήσιόν τι τούτου θὰ φθάσωμεν ἀναλόγως εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τὸ αὐτό, ὅτι κατὰ τὸ τριακονταετὲς διάστημα ἐχαρίσθησαν 22 ἑκατομμύρια εἰς τοὺς κατὰ διαφόρους ἐποχὰς ἐνασκοῦντας τὸ ἔργον τοῦ ἀλευροβιομηχάνου ἐν Πειραιεῖ.

§218Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὄχι ἀλευροβιομήχανοι, ἀλλὰ καὶ ἀλευρέμποροι.

§219Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Δὲν ὑπάρχει ἐμπόριον τοιοῦτο. Προχθὲς ἔγινε λόγος περὶ τούτου καὶ ἐκάμετε τοιοῦτον ὑπαινιγμόν. Θὰ ἦτο ἐπιθυμητὸν νὰ ἦτο διασαφηνιστικὴ ἡ ἔκθεσις τῆς ὑπηρεσίας, διότι ἡ Βουλή, ὅταν συζητῇ, δὲν ἔχει πίνακας στατιστικοὺς καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρυσθῇ τὰς πληροφορίας, παρὰ ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν. Ἐφόσον λοιπὸν ἡ ὑπηρεσία θέλει νὰ ἐννοηθῇ, ὅτι τὸ προνόμιον ἀπόκειται εἰς τοὺς ἀλευροβιομηχάνους, εἰς ἡμᾶς εἶναι ὑποχρεωτικὸν νὰ δεχθῶμεν, ὅτι ἀλευρέμποροι δὲν ὑπάρχουσι.

§220Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Σεῖς ἔχετε δίκαιον, καὶ δι’ αὐτὸ σᾶς ἔδωκα αὐτὴν τὴν πληροφορίαν.

§221Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Διὰ νὰ καταδείξῃ ἡ ὑπηρεσία καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι τρανὸν ἐνδιαφέρον δεικνύει, διὰ ν’ ἀπομακρύνῃ πᾶσαν ἰδέαν καταδολιεύσεως τοῦ νόμου, σημειοῖ ἐν τέλει τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως, ὅτι λαμβάνονται δρακόντεια καὶ αὐστηρὰ μέτρα διὰ πᾶσαν παράβασιν λαθρεμπορικὴν τοῦ νόμου. Ποῖα εἶναι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνονται καὶ τὰ ὁποῖα ἐξαγγέλλει ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν; (Ἀναγινώσκει): «διὰ πᾶσαν παράβασιν κλπ.» δηλαδὴ σὲ ἀνεκάλυψα κλέπτην, πλήρωσέ μου τὸν φόρον καὶ πάρε τὸ πρᾶγμα. Αὐτὰ διατρανοῦνται ἐν τῇ ἐκθέσει ὅτι ἀποτελοῦσιν αὐστηρὰν ποινήν.

§222Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ποῖος φόρος ἐπιβάλλεται;

§223Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Ὁλόκληρος ὁ φόρος τοῦ πασοῦ τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν· ἑπομένως ἂν ἀνακαλυφθῇ τις λαθρέμπορος, θὰ πληρώσῃ φόρον 10 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, δηλαδὴ τὸν νόμιμον καὶ δὲν θὰ ὑποστῇ οὐδεμίαν ποινήν. Σὲ ὑποχρεώνω νὰ δηλώσῃς τὰ ἀροτριῶντα κτήνη, εἰς περίπτωσιν δὲ καθ’ ἣν δὲν τὰ δηλώσῃς καὶ ἀνακαλυφθῇς, ξεύρεις τί ποινὴν θὰ ὑποστῇς; Θὰ πληρώσῃς τὸν φόρον. Εἶναι ἀπειλὴ αὐτή; Καὶ μάλιστα νὰ λέγηται μεγάλοις γράμμασι ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν; (Ἀναγινώσκει): «Ἐπὶ πλέον πρὸς πρόληψιν καταχρήσεων ἐτέθη ἡ αὐστηρὰ διάταξις, ὅτι πληρώνεται ὁ φόρος». Δὲν ἠξεύρω πῶς κατὰ πλάνην ἢ μᾶλλον καὶ σκοπίμως διεδόθη, ὅτι πολεμεῖται ἐξαιρετικῶς ἀπὸ τοὺς Θεσσαλοὺς Βουλευτὰς τὸ νομοσχέδιον αὐτό, διότι θέλουσι διὰ τοῦ τρόπου τούτου νὰ προστατεύσωσι τὴν ἰδίαν τῶν παραγωγήν. Ἐν πρώτοις ὀφείλω νὰ σᾶς καταστήσω γνωστόν, ὅτι ἐκ τῆς φορολογίας τῆς βαρείας τοῦ σίτου δὲν ὠφελοῦνται πλέον τοῦ 1)00 τῶν Θεσσαλῶν καὶ ὅτι κατὰ τὸ πλεῖστον, ἂν ὄχι ἐν ὅλῳ, οἱ Βουλευταί, οἱ ὁποῖοι παρίστανται ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, τῆς Θεσσαλίας καὶ ἰδίως τοῦ νομοῦ Λαρίσης, ἀντιπροσωπεύουσιν οὐχὶ τὰς τάξεις τὰς ὠφελουμένας ἐκ τῆς ἐπιβολῆς τῆς φορολογίας τῆς εἰσαγωγικῆς ἐπὶ τοῦ σίτου.

§224Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Τότε διατί δὲν ζητεῖτε τὴν κατάργησιν;

§225Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Ὅταν θὰ ζητήσωμεν τὴν κατάργησιν, καὶ τὴν θέλομεν νὰ γίνῃ, θὰ μᾶς ἀντιτάξῃ ἡ Κυβέρνησις εὐλογώτατα, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἔσοδον 3,000,000 ν’ ἀπαλειφθῇ εἰς ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλομεν ἄλλους φόρους. Ἡμεῖς θὰ χειροκροτήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, ἡ ὁποία θὰ καταργήσῃ τὸν εἰσαγωγικὸν δασμὸν ἐπὶ τοῦ σίτου. Διὰ τοὺς λόγους τούτους, κύριοι Βουλευταί, δηλῶ, ὅτι κηρύσσομαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὅτι, ἂν προκληθῇ τυχὸν παρ’ οἱουδήποτε ὀνομαστικὴ ψηφοφορία, θὰ δώσω ψῆφον μαύρην κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, θλιβόμενος κατάκαρδα, διότι τοῦτο θὰ χαρακτηρισθῇ παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὡς ἀφορμὴ ἀποστασίας ἀπὸ τοῦ κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν καὶ ἐγὼ ν’ ἀνήκω, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι μέχρι τοῦδε οὔτε ἐκ μέρους τῶν δύο ῥητόρων, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, οὔτε ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν παρουσιάσθησαν ἐπιχειρήματα πείθοντα, ὅτι πρέπει νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ βιομηχανία αὕτη, τοὐναντίον μάλιστα τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν παρουσίασε, κατέδειξαν, ὅτι ἡ βιομηχανία ἡ ἐνασκουμένη ὑπὸ ὡρισμένων προσώπων ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, κατεδολιεύετο τὸ Δημόσιον.

§226Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μᾶς ἀδικεῖτε πολὺ καὶ ἰδίᾳ ἐμέ, ὅτι ὑπεστήριξα τὴν βιομηχανίαν τοῦ Πειραιῶς· διαμαρτύρομαι μὲ ὅλην τὴν δύναμίν μου. Θὰ ἤμην φοβερὸς πολέμιος πάσης βιομηχανίας, δὲν μὲ ἠννοήσατε· κάθε ἄλλο παρὰ τὴν ὑπεστήριξα, ὑπεστήριξα τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀπὸ τὴν ἀρχὴν ἕως τὸ τέλος, ἐὰν δὲν σᾶς ἔπεισα περὶ τούτου, εἶναι ἄλλο ζήτημα. Ἀλλὰ ν’ ἀποδίδητε εἰς ἐμὲ πρόθεσιν ὑποστηρίξεως τῆς βιομηχανίας, μοὶ ἀποδίδετε τὴν μεγαλειτέραν κατηγορίαν καὶ διαμαρτύρομαι.

§227Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Εἶναι πράγματι μία παρατήρησις αὐτή, ἡ ὁποία καθιστᾷ ὑμᾶς ἁγνότερον διὰ τὴν ὑπόθεσιν, τὴν ὁποίαν ἠθελήσατε νὰ ὑπερασπισθῆτε. Ἀλλὰ παρατηρῶ ὅτι ἐξέχον σημεῖον τῆς ὑμετέρας ἀγορεύσεως προχθὲς ἦτο, ὅτι θὰ παρασχεθῶσιν εὐκολίαι πολλαὶ εἰς ἐργατικὰς τάξεις, ὅτε δὲ Βουλευτὴς ἐκ τῶν δυναμένων νὰ γνωρίζωσι τὴν κατάστασιν, διεκόψας ὑμᾶς εἶπεν, ὅτι τὰ ἐργοστάσια τῆς ἀλευροβιομηχανίας δὲν ἔχουσι πλέον τῶν 10 ἐργατῶν, ὑμεῖς ἀπέναντι τῆς διακοπῆς ταύτης ὑπεστηρίξατε, ὅτι θὰ ὑποστηριχθῇ ὅλος ὁ κόσμος τῶν ἐργατῶν, ὁ ὁποῖος ἀσχολεῖται εἰς φορτώσεις καὶ ἐκφορτώσεις. Ἀλλ’ ὅταν εἶναι βεβαιωμένον, ὅτι μόλις καὶ μετὰ βίας ἐξάγονται 3,000,000 ὀκάδες ἄλευρα....

§228Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Θὰ γίνωσιν 23,000,000.

§229Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. ... καὶ ὅτι ἡ ὠφέλεια τῶν ἐξαγόντων αὐτὰ περιορίζεται εἰς 100,000 δραχ., εἰς τί νομίζετε ποσὸν θ’ ἀνέλθῃ ἡ ὠφέλεια, τὴν ὁποίαν θὰ αἰσθανθῇ ὁ κόσμος τῶν ἐργατῶν; Θὰ ἦτο καὶ σκόπιμον ἀλλὰ καὶ ὑποχρέωσις διὰ τὸ Κράτος νὰ παράσχῃ πραγματικὴν συνδρομὴν εἰς τοὺς ἐνασκοῦντας τὴν βιομηχανίαν αὐτήν, ὅταν ἦτο βεβαιωμένον, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν ἐμπόριον νὰ συναγωνίζηται νικηφόρως καὶ κερδαλέως τὸ Εὐρωπαϊκὸν ἐμπόριον· διότι τώρα, ὅπως ἔχει παρ’ ἡμῖν ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῶν διεξαγόντων τὸ ἐμπόριον τοῦτο, εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον ἐντίμως νὰ διαγωνισθῶσι πρὸς τοὺς Εὐρωπαίους, πρῶτον διότι εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ Ἕλληνες ἔμποροι νὰ πληρώνωσι ναῦλον περισσότερον....

§230Ι. ΒΑΒΑΝΑΚΟΣ. Νὰ τὸ ἀποδείξητε.

§231Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Ἂν ἐξαιρέσητε τὴν Κρήτην καὶ τὴν Σάμον, παντοῦ ἀλλοῦ οἱ ναῦλοι εἶναι περισσότεροι· διότι φέρετε σῖτον ἀπὸ τὴν Ῥωσσίαν καὶ διὰ τοῦ λιμένος Πειραιῶς τὸν μεταφέρετε εἰς Μασσαλίαν, καὶ δεύτερον διότι οὐδεμία στατιστικὴ τοῦ παρελθόντος μᾶς ἔπεισεν, ὅτι ἐξήχθη οὔτε μία ὀκᾶ ἀλεύρων ἀλλαχοῦ πλὴν τῆς Κρήτης καὶ τῆς Σάμου. Καὶ ἐνθυμοῦμαι τὸ ἑξῆς χαρακτηριστικόν, ὅτι ὁ πρόξενος ἐν Ἀμβούργῳ δι’ ἐγγράφου δριμέος πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν διεμαρτύρετο κατὰ τῆς καταστάσεως καὶ ἀνέφερεν, ὅτι οὐδεμία ὀκᾶ ἀλεύρου εἰσήχθη εἰς τὸ Ἀμβοῦργον, ἐνῷ αἱ καταστάσεις εἰς τὸ τελωνεῖον ἐβεβαίουν, ὅτι ἐξήχθησαν ἄλευρα ἑκατομμυρίων ὀκάδων. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπε πρὸς ἡμᾶς: θέλετε νὰ διατηρήσωμεν τὸ καθεστώς; Μάλιστα θέλομεν νὰ διατηρηθῇ τὸ καθεστώς, διότι τὸ καθεστώς, ἀπὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου 1911 καὶ ἐφεξῆς ὑποχρεοῖ τοὺς βιομηχάνους νὰ ἐξάγωσι κεχωρισμένως ἄλευρα καὶ κεχωρισμένως πίτυρα, ἄλευρα μὲν μέχρις 80 ὀκάδων περιεκτικότητος πιτύρων εἰς ποσὸν μὴ ἀναγραφόμενον ἐν τῷ νόμῳ, πίτυρα δὲ καθαρὰ 17%. Ἂν ἤθελεν ὁ ἔμπορος οἱασδήποτε πόλεως τῆς Ἑλλάδος νὰ ἐπιστραφῇ εἰς αὐτὸν ὁ εἰσαγωγικὸς δασμός, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἐξαγάγῃ ὅ τι εἰσήγαγε· τοῦτο λέγεται προστασία καὶ ἐνίσχυσις τοῦ διαμετακομιστικοῦ ἐμπορίου. Πολὺ παραδόξως, Κύριοι, προσήχθη ἐπιχείρημα ὑπὸ τῶν ὑποστηριζόντων τὸ νομοσχέδιον, ὅτι τοιαύτη προστασία ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς μεταποιήσεως παρέχεται ἤδη ὑπὸ τοῦ Κράτους καὶ εἰς ἄλλα εἴδη, εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπιβεβλημένος ὁ εἰσαγωγικὸς δασμός. Ῥητῶς ἀναφέρεται ὅτι τὸ λουκούμιον προστατεύεται, ἀλλὰ κατὰ τὴν μεταποίησιν τῆς ζακχάρεως εἰς λουκούμιον εἶναι γνωστὸν καὶ ὡρισμένον χημικῶς, ὅτι ὡρισμένη ποσότης λουκουμίων περιέχει ὡρισμένην ποσότητα ζακχάρεως καὶ ἑπομένως ἐκεῖ εἶναι εὔκολον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν νὰ ἐξακριβώσῃ, τί ὁ ἔμπορος θὰ ἐκπέσῃ ὅταν ἐξάγῃ ὡρισμένην ποσότητα λουκουμίων εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Δι’ αὐτὸ καὶ ὁ νόμος τοῦ 1909 ὑπ’ ἀριθ. 3397 καθώρισεν ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς βιομηχάνους νὰ ἐξάγουν ἄλευρα ἐπὶ ἐκπτώσει τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ, ὅταν ἐξάγουν ἄλευρα καθαρὰ 80 ὀκάδων καὶ πίτυρα 17 ὀκάδων. Ἀλλ’ ἡμεῖς διὰ τοῦ νομοσχεδίου θέλομεν νὰ χαρίσωμεν εἰς τοὺς βιομηχάνους 25% ἐπὶ τοῦ ὅλου, ὅπερ εἶναι ποσὸν ὑπέρογκον, διότι ἂν καὶ εἰς μόνον 10 ἑκατομμύρια ἀναβιβάσωμεν τὸ ἐξαγόμενον ποσόν, εἶναι 250,000 δραχμαὶ χαριζόμεναι, καὶ θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ τὸ διενέμομεν εἰς τοὺς ἐργάτας παρὰ νὰ τὸ δώσωμεν εἰς τοὺς βιομηχάνους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν ὁμολογίαν των κατώρθωσαν νὰ κάμουν ἐγκαταστάσεις δέκα ἑκατομμυρίων. Διὰ τοὺς λόγους τούτους, κύριοι Βουλευταί, κηρύσσομαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐπιφυλάσσομαι μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῶν τροπολογιῶν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ φέρω τροποποιήσεις τινὰς ἐπ’ αὐτοῦ.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χρυσοχοΐδης.

§233Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, βεβαίως δὲν μοὶ μένει οὐδεμία ἀμφιβολία ὅτι τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον θὰ γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους, καὶ συνεπῶς οἱ λόγοι μου δὲν θὰ μεταπείσουν τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργόν, ὅπως μεταβάλῃ τὴν ἀρχὴν ἐφ’ ἧς βασίζεται τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Ἀλλὰ θέλω νὰ εἴπω ὀλίγα τινά, ἵνα καταχωριζόμενα ἐν τοῖς πρακτικοῖς δικαιώσωσι μίαν ἡμέραν ἡμᾶς τοὺς ἀντιφρονοῦντας πρὸς τὸ νομοσχέδιον, ὅτι ἡμεῖς εὑρισκόμεθα ἐν τῷ δικαίῳ πολεμοῦντες τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ὀφείλω δὲ νὰ δηλώσω ὅτι ὁ πόλεμος ἡμῶν τῶν ἀντιφρονούντων δὲν ὀφείλεται εἰς ἰδιαίτερόν τινα λόγον τοπικόν, ἐπειδὴ συνέτυχεν οἱ πλεῖστοι ἐξ ἡμῶν νὰ ἀντιπροσωπεύουν τὴν Θεσσαλίαν, δὲν ὀφείλεται εἰς τοπικὸν λόγον, ὅτι δῆθεν δι’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου θίγεται μόνον ἡ σιτοπαραγωγὴ τῆς ἰδιαιτέρας ἡμῶν πατρίδος. Κατ’ ἐμὴν γνώμην τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον στρέφεται πρῶτον κατ’ αὐτῆς τῆς βιομηχανίας ἐκείνων τῶν ἀλευροβιομηχάνων, οἱ ὁποῖοι κατεργάζονται ἐγχώριον σῖτον, δεύτερον στρέφεται ἐμμέσως ἐναντίον αὐτῆς τῆς παραγωγῆς καὶ τρίτον στρέφεται ἐναντίον τοῦ λαοῦ, τοῦ καταναλίσκοντος δευτέρας καὶ τρίτης ποιότητος ἄλευρα, διότι, κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν τουλάχιστον, θὰ ἐπέλθῃ ἀσφαλὴς ὑπερτίμησις αὐτῶν. Θὰ προσπαθήσω συντόμως νὰ ἐκθέσω τὰς γνώμας μου, ἕνεκα τῶν ὁποίων νομίζω ὅτι τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, ἐνῷ προβάλλεται ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν ὡς σκοποῦν νὰ καταπαύσῃ τὰς καταχρήσεις, πράγματι δὲν ἐπιδιώκει τὸν σκοπὸν τοῦτον, ὁ ὁποῖος δύναται ἄλλως νὰ ἐπιτευχθῇ, ἀλλ’ ἐπιδιώκει ἐμμέσως, ἵνα ὡρισμένα ὠφελήματα εἰς βάρος τοῦ δημοσίου ταμείου, εἰς βάρος τῆς τιμῆς τῶν ἀλεύρων, περιέλθωσιν εἰς τὰ ταμεῖα τῶν ἀλευροβιομηχάνων. Πράγματι τὸ μέχρι σήμερον καθεστὼς ἔδιδε λαβὴν εἰς πλείστας ὅσας καταχρήσεις. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουσι τὴν διατήρησιν τοῦ μέχρι σήμερον καθεστῶτος, νομίζω ὅμως ὅτι ἄλλα ἐνεδεικνύοντο μέτρα, ὅπως πράγματι τεθῇ τέρμα καὶ φραγμὸς εἰς τὰς μέχρι σήμερον γινομένας καταχρήσεις. Ἀλλ’ ἀντὶ νὰ ἴδωμεν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἰσάγον τοιαῦτα μέτρα, εἰσάγον αὐστηρότερα μέτρα, ἐξαγγέλλον αὐστηροτέρας ποινάς, κατ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ ἐδολιεύοντο τὸ νομοσχέδιον, ἐξ ἐναντίας βλέπομεν ὅτι, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ποινάς, ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἔλεγχον ὁ ὁποῖος θὰ γίνεται διὰ τὴν ἀποτροπὴν ἐνδεχομένης καταχρήσεως, εἶναι ἴσως ἀτελέστερον μέχρι τῆς ὥρας ταύτης τοῦ προηγουμένου. Ἀλλὰ εἰσάγει μίαν μεγίστην καὶ σοβαροτάτην διάκρισιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας νομίζω ὅτι ἔδει νὰ στραφῇ ὁλόκληρος ἡ συζήτησις. Διότι ἀλλαχοῦ ἔγκειται κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν ἡ διαφορὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἀπὸ τοῦ σήμερον ἰσχύοντος καθεστῶτος. Ἡ διαφορὰ αὕτη ἔγκειται ὅτι κατὰ τὸ καθεστὼς ὁ εἰσάγων σῖτον καὶ ἐπανεξάγων αὐτὸν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν εἶναι ὑπόχρεως νὰ ἐξαγάγῃ ὅλα τὰ συστατικὰ στοιχεῖα τοῦ σίτου μεῖον 2%, τῆς φύρας. Κατὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον θὰ δύναται νὰ ἐξαγάγῃ μόνον 75% συστατικὰ στοιχεῖα τοῦ σίτου καὶ νὰ ἀναλαμβάνῃ ὁλόκληρον τὸν φόρον, ὃν κατέβαλε δι’ ἑκατὸν ὀκάδας σίτου. Κατὰ τὸ μέχρι σήμερον κρατοῦν καθεστὼς εἶναι ὑπόχρεως ὁ εἰσάγων νὰ ἐξαγάγῃ ἢ 98 στοιχεῖα ἀκαθαρίστου ἀλεύρου ἢ 81 ἀλεύρου καὶ 17 πιτύρων, βεβαίως δὲ ὑπὸ τοιαύτην ἀναλογίαν ὑπεχρεοῦτο νὰ ἐξάγῃ ἀκριβῶς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἰσήγαγε. Τοιουτοτρόπως δὲ ἀπολαμβάνει ὑπὸ τοῦ νόμου τούτου πάσης τῆς προστασίας τὴν ὁποίαν ὀφείλει τὸ Κράτος νὰ ἀποδίδῃ εἰς βιομηχανίαν ἡ ὁποία εἰσάγει ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἴδη διὰ νὰ τὰ ἐπεξεργασθῇ καὶ τὰ ἐπανεξάγει. Ὅταν τις εἰσήγαγεν 100 μονάδας σίτου καὶ ζητεῖ τὴν προστασίαν τοῦ Κράτους, βεβαίως δικαιοῦται νὰ ζητήσῃ τὴν ἀφαίρεσιν ἐκείνου μόνον τοῦ μέρους τοῦ δασμοῦ, τὸ ὁποῖον ἀντιστοιχεῖ εἰς τὸ μέρος τοῦ πράγματος τὸ ὁποῖον ἀπόλλυται, καὶ τὸ μέρος τοῦτο εἶναι μόνον ἡ φύρα. Τοῦτο καὶ μόνον ἠδύνατο νὰ ἀπαιτήσῃ ὁ πρὸς βιομηχανίαν εἰσάγων σῖτον. Λέγει εἰς τὸ Κράτος: Θέλω νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃς ὅπως ἀτελῶς εἰσαγάγω εἰς τὸν τόπον ἐμπορεύματα, ὅπως μεταποιήσω ταῦτα καὶ ἐπανεξαγάγω εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὅπως συναγωνισθῶ πρὸς ἄλλας βιομηχανίας ἄλλων ἐθνῶν· τὸ δὲ Κράτος πράγματι οὐδὲν ἐμπόδιον φέρει εἰς αὐτὸν ὅταν τοῦ λέγει ὅτι· σοῦ ἐπιτρέπω τὴν ἀτελῆ εἰσαγωγὴν ὑπὸ τὸν ὅρον ὅπως πάντα τὰ συστατικὰ στοιχεῖα τοῦ εἰσαχθέντος εἴδους τὰ ἐπανεξαγάγῃς. Ἀλλὰ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν καθιεροῦται νέα ἀρχή, ὅτι θὰ ἐπιτρέπηται εἰς τὸν βιομήχανον, τὸν εἰσάγοντα 100,000 ὀκάδας σίτου, νὰ ἀλέσῃ αὐτὸν ἐνταῦθα καὶ νὰ ἐπανεξαγάγῃ 75.000 ὀκάδας ἀλεύρου καὶ νὰ ἀναλάβῃ ὁλόκληρον τὸν δι’ 100,000 ὀκάδας καταβληθέντα φόρον. Τοιουτοτρόπως δὲ τοῦ μένουν ἐντὸς τοῦ Κράτους ἀφορολόγητοι 23,000 ὀκάδες σίτου, ἤτοι 23,000 ὀκάδες συστατικὰ στοιχεῖα τοῦ σίτου. Ὅταν τοῦτο συμβαίνῃ, νομίζω ὅτι διὰ τοῦ γεγονότος τούτου καθιεροῦται μονοπώλιον εἰδικὸν ὑπὲρ μιᾶς τάξεως ἀλευροβιομηχάνων ἐναντίον ἑτέρας τάξεως βιομηχάνων τοῦ αὐτοῦ εἴδους. Διὰ τοῦτο ἐθεώρησα ἐπιβεβλημένον νὰ λάβω τὸν λόγον, διότι ἀναχωρῶ ἐκ τῆς ἀρχῆς ὅτι δὲν εἴμεθα ἐνταῦθα διὰ νὰ χορηγῶμεν προνόμια ὑπὲρ μιᾶς βιομηχανίας κατὰ ἑτέρας βιομηχανίας. Διότι νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τηρῶμεν ἰσότητα πρὸς ὅλας τὰς τάξεις, καὶ περὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως τοιαύτην ἔχω γνώμην, ὅτι ταύτην προσπαθεῖ νὰ τηρῇ. Νομίζω ὅμως ὅτι ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ δὲν ἀντελήφθη τὸν μέγαν κίνδυνον, ὁ ὁποῖος ἔγκειται ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίῳ. Νομίζω ὅτι εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀσχολουμένην περὶ πλεῖστα ὅσα σοβαρὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα ἔχει νὰ σκεφθῇ, δὲν ἐδόθη καιρός, ὅπως διΐδῃ πράγματι ὅτι διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου καθιεροῦται προνόμιον ὑπὲρ ὡρισμένης τάξεως, ἐναντίον τῶν ὑποδεεστέρων ὁμοίων τάξεων καὶ ἐναντίον τῶν καταναλωτῶν. Καὶ σᾶς φέρω τὸ ἑξῆς παράδειγμα. Ὑποθέσατε ἕνα ἰδιοκτήτην ἑνὸς ἀτμομύλου τελείου, δυναμένου νὰ ἐξάγῃ καλῆς ποιότητος ἄλευρα —διότι τοῦτο πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅταν οἱ ζητοῦντες καὶ ὑποστηρίζοντες τὸ νομοσχέδιον τοῦτο λέγουν, ὅτι σήμερον ἡ βιομηχανία μας ἔφθασεν εἰς τέλειον σημεῖον, ὥστε δυνάμεθα νὰ συναγωνισθῶμεν στέλλοντες ἄλευρα καλῆς ποιότητος, πρὸς τὰ ἐξωτερικά— Ὑποθέσατε, λέγω, ἕνα ἀλευροβιομήχανον ἔχοντα πρώτης τάξεως μηχανήματα ἀγοράζοντα 100.000 ὀκάδας ἐξωτερικοῦ σίτου. Τὸν ἐξωτερικὸν τοῦτον σῖτον θὰ τὸν ἀγοράσῃ ἀντὶ 25.000 δραχμῶν, διότι 25 λεπτὰ περίπου εἶναι ἡ τιμὴ τοῦ ἐξωτερικοῦ σίτου. Τὸν μεταφέρει εἰς Πειραιᾶ, τὸν ἀλέθει, ἐξάγει τὰς 75,000 ὀκάδας, ἀναλαμβάνει ὅλον τὸν φόρον καὶ τοῦ μένουν αἱ 23,000 ὀκάδες, ἰσοδυναμοῦσαι ὀνομαστικῶς πρὸς τὸ ¼ τῆς ἀξίας τῶν 25,000 δραχμῶν, ἤτοι 6,250 δραχμῶν, ἀντὶ τῶν ὁποίων θὰ ἔχῃ εἰς χεῖρας του ἐμπορεύματα, ἤτοι 17,000 ὀκάδας πίτυρα καὶ 6,000 πιτυράλευρα, κοστίζοντα εἰς αὐτὸν ὡς πρώτη ὀνομαστικὴ τιμὴ 6,250 δραχμαί, ἤτοι τὸ ¼ τῶν 25,000 δραχμῶν. Ἔλθωμεν εἰς τὸν ἀλευροβιομήχανον, τὸν κατεργαζόμενον σιτηρὰ ἐγχώρια. Ὁ ἀλευροβιομήχανος οὗτος δὲν εἶναι ἀνάγκη μόνον νὰ κατεργασθῇ Θεσσαλικὰ σιτηρά, διότι μὴ λησμονεῖτε ὅτι ἔχομεν καὶ τὰ σιτηρὰ τῆς Φθιώτιδος, καὶ ἔχομεν μεγάλους ἀτμομύλους ἐν τῇ Φθιώτιδι, ἀλέθοντας ἤδη τὰ προϊόντα τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης. Ὁ ἀλευροβιομήχανος οὗτος θὰ ἀγοράσῃ σιτηρὰ 100,000 ὀκάδων εἴτε ἐν Θεσσαλίᾳ, εἴτε ἐν Λαμίᾳ, διὰ τὰ ὁποῖα θὰ πληρώσῃ 35,000 δραχμάς, διότι, ὡς γνωρίζετε πάντες, ἐν Ἑλλάδι ἡ τιμὴ τοῦ σίτου ἀπαρτίζεται ἀπὸ τὴν τιμὴν τοῦ ἐξωτερικοῦ σίτου σὺν τῷ τέλει. Θὰ ἀγοράσῃ λοιπὸν 100,000 ὀκάδας πληρώνων 35,000 δραχμάς, ἤτοι πληρώνων ἐμμέσως καὶ τὰ τέλη τῶν 10 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν ἐφ’ ὁλοκλήρου τοῦ ποσοῦ, ἤτοι ἐπὶ 100%. Ὁ ἀλευροβιομήχανος οὗτος, ὁ ὁποῖος θὰ ἀγοράσῃ τὰς 100,000 ὀκάδας τοῦ ἐγχωρίου σίτου ἀντὶ 35,000 δραχμῶν θὰ πληρώσῃ ἕνα φόρον εἰς τὴν παραγωγὴν 2% διὰ τὴν φύραν. Τὰ ¾ ἐξ αὐτοῦ κοστίζοντα ὀνομαστικῶς 26,250 δραχμὰς θὰ παραχθῶσιν εἰς ἄλευρα, τὰ ὁποῖα θὰ καταναλώσῃ μὲ τὰς ἀναλόγους τιμὰς· θὰ τοῦ μείνουν ὅμως 23,000 κατώτερα συστατικά, ἤτοι 17,000 πίτυρα καὶ 6,000 πιτυράλευρα, τὰ ὁποῖα θὰ κοστίζουν ὀνομαστικῶς εἰς αὐτὸν τὸ ¼ τῶν 35,000 δραχμῶν ἤτοι 8,750 δραχμάς.

§234Ι. ΒΑΒΑΝΑΚΟΣ. Ὥστε 35 λεπτὰ ἡ ὀκᾶ θὰ τοῦ κοστίσουν τὰ πίτυρα.

§235Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Κύριε Βαβανάκο, τὸ ἐπιχείρημά σας θὰ εἶχε θέσιν, ἐὰν ἀπηυθύνετο πρὸς μὴ νοήμονας ἀνθρώπους, ἀλλ’ οἱ κ.κ. Βουλευταί, εἶναι ἀρκετὰ νοήμονες, ὥστε ν’ ἀντιλαμβάνωνται πάντα ταῦτα· τοὺς ἄνω ἀριθμοὺς ἀναφέρω ὡς ἀναλογοῦντας ὀνομαστικῶς εἰς τὰς 25,000 συστατικὰ στοιχεῖα τοῦ σίτου, τὰ μένοντα ἀφορολόγητα δι’ ὑμᾶς καὶ φορολογούμενα διὰ τοὺς ἄλλους ὁμοτέχνους σας. Ἂν ταῦτα θὰ εἶναι πίτυρα ἢ ἄλλα εἴδη εἶναι ἀδιάφορον, διότι ὅλοι οἱ βιομήχανοι μὲ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν κανονίζετε τιμὰς σιμιγδαλίου, πιτύρων, ἀλεύρων κλπ. Τοῦτο ἐννοῶ καὶ εἶναι προφανὲς καὶ τονίζω: ὅτι σεῖς θὰ ἔχητε 23,000 ὀκάδας συστατικὰ στοιχεῖα σίτου ἀτελῆ ἐναντίον τῶν βιομηχάνων, τῶν κατεργαζομένων τὸν ἐσωτερικὸν σῖτον, οἵτινες θὰ ἔχωσι τὸ αὐτὸ ποσὸν ἐπιβεβαρημένον μὲ τὸ ¼ τοῦ φόρου, ἤτοι 2½ λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. Τοῦτο δὲν δύνασθε νὰ τὸ ἀμφισβητήσητε. Ὅταν δὲ τοιουτοτρόπως καθιεροῦται προνόμιον ὑπὲρ τῶν κατεργαζομένων ἐξωτερικὸν σῖτον μὲ μειονέκτημα τῶν κατεργαζομένων τὸν ἐσωτερικὸν σῖτον, βεβαίως δὲν δύναται τοῦτο εἰ μὴ νὰ ἐπιδράσῃ καὶ ἐμμέσως ἐπὶ τῆς παραγωγῆς, διότι βεβαίως οἱ πλεῖστοι ἀτμόμυλοι ἢ δὲν θὰ δυνηθοῦν νὰ ἀνθέξουν ἐργαζόμενοι μὲ τὸν ἐσωτερικὸν σῖτον ἢ θὰ ἀκολουθήσουν τὸ αὐτὸ παράδειγμα, προμηθευόμενοι δηλαδὴ καὶ αὐτοὶ ἐξωτερικὸν σῖτον, καὶ τότε θὰ ἔχωμεν ἀσφαλῆ ὑποτίμησιν τοῦ ἐσωτερικοῦ σίτου. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ μόνον τὸ γεγονὸς τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἕτερον γεγονὸς εἶναι ἐνδεικτικὸν τοῦ ὅτι πράγματι ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου στρέφεται ἐναντίον τῆς μεγάλης τάξεως τοῦ λαοῦ. Κατ’ αὐτὸ θὰ ὑποχρεοῦται ὁ βιομήχανος οὗτος νὰ ἐξαγάγῃ 75% ἄλευρα, δὲν ὑποχρεοῦται ὅμως νὰ ἐξαγάγῃ πράγματι ἅπαντα τὰ συστατικὰ τοῦ σίτου τούτου, ἤτοι νὰ ἐξαγάγῃ τὴν ἐνυπάρχουσαν ἐν τῷ σίτῳ ποσότητα σιμιγδαλίου καὶ ὅλας τὰς ἄλλας ποιότητας ἀλεύρων. Τί δὲ θὰ συμβῇ; Βεβαίως οἱ εἰσάγοντες ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ σῖτον θέλοντες νὰ κρατήσωσιν ἐν τῷ τόπῳ τὸ πολύτιμον προϊὸν τοῦ σίτου, τὰ σιμιγδάλιον, θὰ ἀγοράζωσιν ἀπὸ τὰς ἄλλας ἀγορὰς ἄλευρα βʹ καὶ γʹ ποιότητος προερχόμενα ἐκ Θεσσαλικοῦ σίτου, καὶ τοιουτοτρόπως ἐξάγοντες πραγματικῶς ἄλευρα βʹ καὶ γʹ ποιότητος θὰ λαμβάνωσι τὸν φόρον ὁλόκληρον κρατοῦντες ἐν τῇ ἀγορᾷ τὸ πολύτιμον προϊὸν, τὸ σιμιγδάλιον. Ἀλλὰ διὰ νὰ εὑρεθῶσι τόσα ἄλευρα βʹ καὶ γʹ ποιότητος, εἰς τὰ ὁποῖα φυσικὰ θὰ τραπῶσιν οἱ ἀλευροβιομήχανοι, διότι τὸ ἐμπόριον θὰ τοὺς κάμῃ νὰ ζητήσωσι παντοῦ τὰ συμφέρον των, θὰ καταφύγωσι καὶ θὰ ἀγοράσωσιν ἐκ τῆς ἀγορᾶς, ἀπὸ ἄλλας ἀτελεστέρας βιομηχανίας, βʹ καὶ γʹ ποιότητος ἄλευρα, ἀναγκαία δὲ συνέπεια αὐτοῦ θὰ εἶναι ἡ ὑπερτίμησις τῶν βʹ καὶ γʹ ποιότητος ἀλεύρων, διότι θὰ συμφέρῃ εἰς αὐτοὺς νὰ τὰ πληρώσωσι καὶ 2–3 λεπτὰ περισσότερον, διότι θὰ ἀπομείνῃ εἰς αὐτοὺς ἀφορολόγητον τὸ σιμιγδάλιον. Τοιουτοτρόπως δὲ ἐπερχομένης μειώσεως τοῦ ποσοῦ τῶν βʹ καὶ γʹ ποιότητος ἀλεύρων, τῶν μενόντων διαθεσίμων ἐν τῷ τόπῳ, ἀσφαλῶς ἐπέρχεται ὑπερτίμησις αὐτῶν καὶ ἐρωτῶ: Στρέφεται ἢ δὲν στρέφεται ἡ ὑπερτίμησις αὕτη μόνον κατὰ τοῦ ἄρτου τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος τρώγει βʹ καὶ γʹ ποιότητος ἄλευρα; Καὶ ἠκούσατε τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀρκαδίας λέγοντος ὅτι θὰ ὑποτιμηθῇ ὡς ἐκ τούτου τὸ σιμιγδάλιον, διότι οἱ ἀλευροβιομήχανοι θὰ ὑποβιβάσωσι τὰς τιμὰς τοῦ σιμιγδαλίου, διότι θὰ τοῖς κοστίζῃ ὀλιγώτερον ὡς ἐκ τῆς ὠφελείας τοῦ φόρου. Νομίζω ὅτι μόνον ὡς εἰρωνεία δύναται νὰ λεχθῇ πρὸς τὸν λαὸν τοῦτο, ὅτι τοῦ λοιποῦ θὰ δύναται ἀντὶ τοῦ ἄρτου τῆς βʹ καὶ γʹ ποιότητος, ὃν σήμερον τρώγει καὶ πρὸς ὃν μόλις καὶ μετὰ βίας ἐπαρκεῖ, νὰ τρώγῃ σιμιγδάλιον. Ἴσως καὶ μονονουχὶ ὡς ἀντιστάθμισμα καὶ παρηγορίαν θὰ τοὺς εἴπῃ ὅτι θὰ εὐθυνήνῃ καὶ τὸ pain d'Espagne!! Ἀλλὰ πάντες γνωρίζομεν ὅτι ὁ λαὸς ὡς ἐκ τῶν οἰκονομικῶν του πόρων μόνον βʹ καὶ γʹ ποιότητος ἄλευρα δύναται νὰ φάγῃ. Καὶ ἐπιτρέπεται, Κύριοι, διὰ τῶν μέτρων, ἅτινα θέλομεν νὰ λάβωμεν, οὐ μόνον νὰ δίδωμεν προνόμια εἰς μίαν τάξιν, ἀλλὰ καὶ νὰ κάμνωμεν ὥστε ἐμμέσως νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ὑπερτίμησιν τῶν ἀλεύρων τούτων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἡ τροφὴ τῶν ¾ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ; Καὶ ὅτε τοιοῦτον τρέχομεν κίνδυνον, εἶναι λάθος νὰ λέγητε εἰς ἡμᾶς τοὺς Θεσσαλοὺς Βουλευτάς, οἵτινες πολεμοῦμεν τὸ νομοσχέδιον—ἴσως πολεμοῦμεν αὐτὸ ἐκ πλάνης, ἀλλὰ πάντοτε ἐξ ἀγαθῆς πεποιθήσεως— εἶναι λάθος, λέγω, νὰ λέγητε ὅτι τὸ πολεμοῦμεν ἐκ λόγων τοπικῶν καὶ μόνον καὶ ἄνευ αἰτίας τινός· τὸ πολεμοῦμεν ὡς στρεφόμενον ἐναντίον τοῦ λαοῦ, ὡς καθιεροῦν ἰδιαίτερον προνόμιον ὑπὲρ τάξεώς τινος ἐναντίον ἑτέρας, ἡ ὁποία εἶναι ἡ πολυπληθεστέρα, ἀλλὰ καὶ ἡ ὁποία εἶναι ἡ ἀδυνατωτέρα εἴτε εἰς ἐργοστάσια, εἴτε εἰς κεφάλαια, εἴτε εἰς ἄλλα μέσα. Ἡμεῖς βεβαίως ὡς ἐνδιαφερόμενοι νὰ μὴ συμβαίνῃ καμμία κατάχρησις, ἠθέλομεν νὰ συμπληρωθῶσιν αἱ ὑπάρχουσαι διατάξεις τοῦ τελευταίως ὑπάρχοντος νόμου, ἀλλὰ τοῦτο ἠδύνατο νὰ γίνῃ διὰ τῆς ἐπιβολῆς αὐστηροτέρων ποινῶν, διὰ τῆς ἐπιβολῆς περισσοτέρων διατυπώσεων ἐλέγχου. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἔδει νὰ ἀποστῇ τοῦ ὅρου, ὅτι ἔδει νὰ ἐξάγωνται τὰ 98%, ἤτοι ὁλόκληρα τὰ συστατικὰ τοῦ σίτου. Ὅτε δέ, κατὰ τὴν γνώμην μου τοὐλάχιστον, βλέπω ὅτι εἷς ἀλευροβιομήχανος θὰ εἰσαγάγῃ 100,000 ὀκάδας σίτου, καὶ ἐξάγων 75,000 θὰ ἀναλαμβάνῃ ὅλον τὸν φόρον, βεβαίως βλέπω ἓν καὶ μόνον γεγονός, ὅτι τῷ μένουν 23,000 ὀκάδες συστατικὰ στοιχεῖα τοῦ σίτου ἀφορολόγητα. Καὶ ἔρχομαι νὰ ἐρωτήσω ὑμᾶς: τί λέγετε; πιστεύετε ὅτι οἱ βιομήχανοι αὐτὴν τὴν ὠφέλειαν τὴν παρεχομένην διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, δηλαδὴ τοῦ νὰ ἔχωσι 23,000 ὀκάδας συστατικὰ στοιχεῖα σίτου ἀφορολόγητα εἴτε εἰς πίτυρα εἴτε εἰς πιτυράλευρα, ὅτι αὐτὸν τὸν φόρον θὰ τὸν χαρίσωσιν εἰς τὸν λαὸν καὶ θὰ πωλήσωσιν ὀλιγώτερον τὰ πίτυρα ἢ τὰ πιτυράλευρα, ἢ τοὐναντίον θὰ τὸν βάλωσιν εἰς τὰ βαλάντιά των;

§236ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ 23%, τὸ μένον, δύναται νὰ εἶναι καὶ σιμιγδάλιον, νὰ ἐξαχθῶσι δηλαδὴ τὰ πίτυρα.

§237Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα· θὰ χαρίσωμεν 23% εἰς τοὺς ἀλευροβιομηχάνους, θὰ τὸ χαρίσωμεν δὲ ὄχι εἰς ὅλους τοὺς ἀλευροβιομηχάνους, ὁπότε ἴσως ἠδυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ἐπέρχεται μία ἰσότης εἰς ὡρισμένην βιομηχανίαν, ἀλλὰ θὰ χαρίσωμεν εἰς ὡρισμένους ἐξ αὐτῶν. Περὶ αὐτοῦ ἔχετε ν’ ἀποφανθῆτε. Ἐάν τις τῶν ἀντιφρονούντων, ἐὰν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς νομίζῃ, ὅτι πλανῶμαι, ἂς μοὶ καταδείξῃ, ὅτι πράγματι τὰ 23% δὲν μένουσιν ἀφορολόγητα. Καὶ εἶπέ τις τῶν κ. κ. συναδέλφων κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν ὅτι αὐτὸ θὰ τὸ κανονίσῃ ὁ συναγωνισμὸς μεταξὺ τῶν ἀλευροβιομηχάνων, οἵτινες θὰ ὑποβιβάσουν τὰς τιμὰς τῶν ἀλεύρων, ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ἐρωτῶ, ἀπὸ πότε ἀφέθη τὸ ἄκακον ἀρνίον εἰς τὴν διάκρισιν τοῦ λύκου, ἐὰν θὰ τὸ φάγῃ ἢ θὰ τοῦ χαρίσῃ τὴν ζωήν, καὶ ἀπὸ πότε, προκειμένου περὶ φόρου, ἐνεπιστεύθησαν οἱ νομοθετοῦντες εἰς τὸ ἐμπόριον; Αἱ πατρικαὶ κυβερνήσεις φροντίζουσι πάντοτε ἵνα διὰ νομοθετικῶν μέτρων ἐξασφαλίζωσιν ἑκατέρωθεν τὴν τάσιν πρὸς κερδοσκοπίαν. Ἐγὼ εἶμαι εἷς ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πάντοτε ἐφρόνουν, ὅτι πρέπει διὰ τῶν νόμων νὰ κλείωνται πᾶσαι αἱ θυρίδες τῆς καταχρήσεως, ὅπως ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον χαρίζει τὸ Κράτος καὶ δὲν θὰ περιέλθῃ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, νὰ ἐμποδισθῇ ἵνα διὰ πλαγίων ὁδῶν περιέλθῃ εἰς τὰ διάφορα θυλάκια. Καὶ ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ὅτε ἐψηφίζετο ὁ νόμος περὶ φορολογίας τῶν σπειρομένων γαιῶν ἤμην εἷς τῶν ἐνθερμοτέρων ὑποστηρικτῶν αὐτοῦ, διότι ἔβλεπον, ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1905, ὁ ἐπιβαλὼν τὴν φορολογίαν τῶν τριῶν λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν σίτου, ὁ ὁποῖος συνετέλεσε νὰ ἀκριβήνῃ τὸ ψωμὶ τοῦ Ἕλληνος, δὲν ἐπέτυχε τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον ἐπεδίωκε, νὰ εἰσέλθῃ δηλ. ὁλόκληρος ὁ φόρος εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, καὶ ἐνθυμεῖσθε, ὅτι, καίτοι ὑποστηρίζων τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ἐκινδύνευον νὰ ζημιωθῶ πολιτικῶς, ἐν τούτοις εἶχον τὸ θάρρος νὰ ὑποστηρίξω αὐτό, διότι ἔβλεπον ὅτι δι’ αὐτοῦ ἐπέρχεται ἡ ἐπαναφορὰ τοῦ δικαίου καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐζήτει τὸ δημόσιον νὰ κερδήσῃ διὰ τῆς τελωνιακῆς φορολογίας τῶν 2 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν σίτου, ἐκεῖνο θὰ περιέρχηται εἰς τὸ δημόσιον διὰ τοῦ φόρου τῶν σπειρομένων γαιῶν. Ἀπὸ τοιαύτης ἀπόψεως ἀντιλαμβανόμενος καὶ τὸ σημερινὸν ζήτημα, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει, ἐκτὸς ἂν μεταβληθῇ κατὰ τὴν κυρίαν αὐτοῦ βάσιν. Βεβαίως θὰ διαγραφῶσι τύποι διάφοροι εἴτε οὕτως εἴτε ἄλλως περιέχοντες καὶ τὰς διαφόρους ἀναλογίας τῶν ἀλεύρων τὰ ὁποῖα θὰ ἐξάγωνται, νομίζω ὅμως ὅτι οἱ τύποι οὗτοι δὲν πρέπει νὰ ἀφίστανται τοῦ 98%, διότι οὐδεμίαν δικαιολογίαν ἔχουσιν οἱ ὑποστηρίζοντες τὰ ἀντίθετα. Ἂς ἀνέλθῃ εἷς τῶν ὑποστηρικτῶν τῆς ἐναντίας γνώμης ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ ἂς μᾶς εἴπῃ, ποῖον εἶναι τὸ ἐπιχείρημα ἕνεκα τοῦ ὁποίου παραχωρεῖται αὐτὸ τὸ δῶρον τοῦ 23%, καὶ τότε δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δι’ ὅσων σᾶς εἶπον κατώρθωσα νὰ σᾶς καταδείξω, κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν, ποῦ ἔγκειται τὸ ζήτημα. Ἐὰν θέλητε νὰ μορφώσητε γνώμην περὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, περὶ τούτου ἔχετε νὰ ἀσχοληθῆτε: ἐὰν τὰ 23% παρέχωνται ὡς δῶρον εἰς τὴν λεγομένην βιομηχανίαν καὶ ἂν ὑφίστανται λόγοι οὐσιώδεις ὅπως χαρισθῶσιν εἰς ὡρισμένα πρόσωπα. Ὅτι ὁ φόρος οὗτος δὲν θὰ περιέλθῃ εἰς τὴν κατανάλωσιν, δὲν πρέπει νὰ ἀπομένῃ οὐδεμία ἀμφιβολία. Βεβαίως μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θὰ γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους, εἶπον ὅμως τὰ ὀλίγα ταῦτα, ἵνα γραφόμενα ἐν τοῖς πρακτικοῖς, δικαιώσωσιν ἡμέραν τινὰ καὶ ἐμὲ καὶ τοὺς ἄλλους ὁμοφρονοῦντας, ὅτι πράγματι ἡμεῖς, οἱ πολεμοῦντες τὸ νομοσχέδιον, καὶ μετὰ τὰς δηλώσεις ταύτας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, εἴμεθα οἱ εἰλικρινέστεροι τῶν φίλων αὐτοῦ, διότι εἰλικρινὴς φίλος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος προφυλάσσει τὸν φίλον του ἀπὸ τοῦ νὰ περιπέσῃ εἰς ἓν σφάλμα, ἔστω καὶ ἐξ ἀγνοίας, σφάλμα τὸ ὁποῖον δύναται νὰ τῷ καταλογισθῇ ὡς σφάλμα πολιτικόν. Ἀκριβῶς ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, διότι φρονῶ ὅτι ἡ ἐκτίμησις πρὸς τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἦλθε νὰ ἐπιτελέσῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος ἡμῶν, ἐπέβαλλεν ὅπως μὴ συνδέσῃ τὴν τύχην τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν τύχην τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου.

§238Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων, κύριοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐξεδηλώθησαν κατ’ αὐτοῦ καὶ ὀφείλω νὰ δηλώσω διατί ἐφάνην ὅτι ἤμην κατὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ διατί τώρα θὰ ψηφίσω ὑπὲρ αὐτοῦ. Καὶ τὴν πρώτην φοράν, καθ’ ἣν ἐξεδηλώθην κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ἤμην ἐκ τῶν ἐνθερμοτέρων Βενιζελικῶν, καὶ ἤδη εἶμαι ἐκ τῶν ἐνθερμοτέρων Βενιζελικῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔλεγεν ἐν Θεσσαλίᾳ, προκειμένου περὶ ἀπαγορευτικῶν δασμῶν, διὰ τὰς βιομηχανίας, «αἵτινες ἀποτέλεσμα ἔσχον τὸ νόσφισμα ...κλπ... (ἀναγινώσκει): Ἐνόμιζον λοιπὸν ἐγώ, πρὶν ἢ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐκδηλώσῃ τὴν γνώμην του, πρὶν ἢ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν θεωρήσῃ ὅτι εἶναι κυβερνητικὸν μέτρον, ἐνόμιζον ἐγώ, (ἔχων ὑπ’ ὄψει καὶ τὴν σιωπὴν τῶν ἀντιπολιτευομένων) (ψίθυροι) ὅτι πιθανὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ παρεκλήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ τὸ εἰσαγάγῃ. Ἐνόμιζον ὅτι ἴσως εἶναι μέτρον ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα κατὰ παράκλησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν εἰσάγονται εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὲρ ὡρισμένων βιομηχανιῶν, ὡρισμένων τάξεων. Ὑπέθετον ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔλαβεν ἓν συζητήσιμον μέτρον, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ἤθελεν ἐπιμείνει κατόπιν τῆς ἐγερθείσης ἀντιδράσεως, ἐνόμισα ὅτι δὲν εἶναι μέτρον καθαρῶς κυβερνητικόν, ἀδιάφορον ὅτι συνεδέετο μὲ τὸν προϋπολογισμόν. Κατόπιν ὅμως, ὅτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἠθέλησε νὰ δώσῃ διασαφήσεις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἠθέλησε νὰ ἄρῃ τὰς ἀμφιβολίας ἡμῶν καὶ κατεῖδον, μετὰ μεγάλης προσοχῆς παρακολουθήσας τὴν ἀγόρευσίν του, ὅτι εἶναι μέτρον κυβερνητικόν, ὅτι δὲν πρόκειται ἡ βιομηχανία νὰ βλαβῇ διὰ τῆς ὑπερτιμήσεως τῶν πιτύρων, ὅτι δὲν πρόκειται ἡ γεωργία νὰ βλαβῇ διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς τιμῆς τοῦ σίτου, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἐξάγωνται πίτυρα καὶ πρὸ παντὸς ὅτι πρόκειται νὰ διανοιγῶσιν αἱ πύλαι τοῦ ἐμπορίου ἐν τῇ Ἀνατολῇ κλ., ὅταν τοιαῦται δηλώσεις ἐγένοντο ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ πολεμήσω τοιοῦτον Κυβερνητικὸν μέτρον πρέπει νὰ γίνω ἀντιπολιτευόμενος. Ἐγὼ δὲ σᾶς βεβαιῶ, καὶ τὸ λέγω μετὰ παρρησίας, ὅτι ἂν ἡ συνείδησίς μου μοὶ ἐπέβαλλε νὰ πολεμήσω τοιοῦτο Κυβερνητικὸν μέτρον καὶ νὰ γίνω ἀντιπολιτευόμενος, ἤθελον προτιμήσει νὰ παραιτηθῶ καὶ νὰ φύγω ἀπὸ τῆς αἰθούσης ταύτης· διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν ἠθέλησε νὰ στείλῃ οὐδένα ἀντιπολιτευόμενον ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης προκειμένου περὶ τῆς Βουλῆς αὐτῆς, καὶ οὔτε εὐθύνην φέρομεν διὰ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ψηφίζομεν ἐν ταῖς παρούσαις περιστάσεσι, καὶ ὄχι μόνον ἡμεῖς δὲν φέρομεν εὐθύνην, ἀλλ’ οὔτε αὐτοὶ οἱ Ὑπουργοὶ φέρουσι τὴν εὐθύνην. Τὴν μόνην εὐθύνην φέρει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπαναλαμβάνω: μόνον διὰ τὰς παρούσας περιστάσεις. Ἂν φύγωμεν ἀπὸ τὴν αἴθουσαν ταύτην καὶ ἐπανέλθωμεν δι’ ἄλλων ἐκλογῶν, τότε ἀλλάσσει τὸ πρᾶγμα. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐντονώτερον ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἔθεσε τὸ ζήτημα ὡς ζήτημα ἐμπιστοσύνης, βεβαίως δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ὑπερψηφίσω τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ κατέλθω τοῦ βήματος τούτου, πρὶν ἐκφράσω συμπαθείας διὰ τοὺς ἐκ Θεσσαλίας συναδέλφους... (θόρυβος).

§239Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Σφάλλεσθε, κύριε συνάδελφε, ἂν νομίζετε...

§240Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐὰν καὶ κατ’ ἐλάχιστον ἐπρόκειτο ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ, ὑπάρχει εἷς λόγος νὰ ἐκτείνωμεν τὰς συμπαθείας ἡμῶν καὶ νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι ὁ λαὸς αὐτὸς ὁ Θεσσαλικὸς ἔχει ἀνάγκην τῶν συμπαθειῶν ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος, καθ’ ὅσον πρόκειται περὶ λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀνάγκην βωμῶν καὶ ἑστιῶν, ἵνα ὑπὲρ βωμῶν καὶ ἑστιῶν μαχόμενος καταστῇ τὸ ἀσφαλέστερον καὶ μᾶλλον ἀπόρθητον φρούριον τῶν συνόρων, διότι θὰ εἶναι φρούριον ἀπὸ κορμιά. (Χειροκροτήματα). Λοιπὸν εἶναι ζήτημα, Κύριοι, τὸ ὁποῖον ἔχει σχέσιν μὲ λαόν, ὁ ὁποῖος πρέπει ἀφεύκτως ν’ ἀποκατασταθῇ εἰς γαιοκτήμονας, διότι ἡ ἰδιοκτησία τῶν πολιτῶν ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τοῦ Κράτους. Καὶ τοῦτο εἶναι δόγμα τὸ ὁποῖον παρεδέχθη πρὸ πολλοῦ ἡ ἐπιστήμη, ἡ θεωρία καὶ ἡ πρᾶξις. Δὲν ἔχω καταλήγων νὰ εἴπω ἄλλο τι, εἰμὴ ὅτι ὡμίλησα μετ’ εἰλικρινείας. Ἡ εἰλικρίνεια εἶναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν διεκήρυξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅταν ἔλεγεν: «Ἔρχομαι σημαιοφόρος νέων ἀρχῶν καὶ ὅποιος θέλει ἄς μὲ ἀκολουθήσῃ»... Καὶ ἐπειδὴ καὶ ἐγὼ διακρίνω ὄντως εἰς αὐτὸν ἀγρίαν εἰλικρίνειαν, ἡ ὁποία κατά τινας τὸν βλάπτει, ἀλλὰ κατ’ ἐμὲ τὸν ὠφελεῖ, διὰ τοῦτο ἂς μοῦ ἐπιτρέψῃ, χωρὶς νὰ μὲ παρεξηγήσῃ, νὰ τοῦ δώσω μίαν συμβουλήν, τὴν ὁποίαν αἱ κακαὶ ἡμέραι τὴν ἐπιβάλλουσιν, διότι πολὺ φοβοῦμαι ὅτι δὲν ἀνεγνώρισε τελείως τὸ ἔδαφος τὸ ἀνώμαλον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὁδεύει, θὰ τῷ ὑπομνήσω μίαν ῥῆσιν, καταστᾶσαν παράδοξον καὶ παροιμιώδη, τοῦ μακαρίτου Δηλιγιάννη, ἡ ὁποία δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, εἶναι ὅμως ἐν τούτοις γενικωτέρα καὶ διὰ τὴν πολιτικήν του ἐν σχέσει πρὸς πάντα καὶ διὰ τὴν εἰλικρίνειάν του, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησα. Ἔλεγεν ὁ ἀείμνηστος ἐκεῖνος ἀνήρ, ὑποπτευόμενος μηχανορραφίας: «Ὅταν ὁ ἀντιπράττων ἀντιπράττῃ δολίως, δὲν δίδει καιρὸν εἰς τὸν πράττοντα νὰ πράξῃ τι κατὰ τῆς ἀντιπράξεως». (Χειροκροτήματα).

§241Ι. ΒΑΒΑΝΑΚΟΣ. Δύο λέξεις μόνον θὰ εἴπω, κύριοι συνάδελφοι, μετὰ τὴν δήλωσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἐπιμένει εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου τούτου. Προχείρως δύο μόνον ἐπιχειρήματα ἔχω νὰ ἀντικρούσω τοῦ προλαλήσαντος κ. Χρυσοχοΐδου. Ὁ προλαλήσας, κύριοι συνάδελφοι, εἶπεν, ὅτι ἀπομένουν 23 τοῖς ἑκατὸν ἀφορολόγητα πίτυρα.

§242Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Συστατικά.

§243Ι. ΒΑΒΑΝΑΚΟΣ. Δὲν ἐλάβετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ σίτου εἶναι ἐμμέσως φόρος ἐπὶ τοῦ ἀλεύρου, καὶ ὅτι ὁ φόρος αὐτός, 4 λεπτὰ περίπου κατ’ ὀκᾶν, εἶναι ἐπὶ 75 ὀκάδων ἀλεύρου καὶ ὄχι ἐπὶ τοῦ σίτου καὶ ὅτι ὁ φόρος εἶναι ἐπὶ τῆς πρώτης ὕλης.

§244Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. 75 ὀκάδες καθαροῦ ἀλεύρου ἔχουσιν ἀξίαν ἴσην πρὸς 100 ὀκάδας σίτου; (Θόρυβος).

§245Ι. ΒΑΒΑΝΑΚΟΣ. Βεβαίως.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ μὴ διακόπτετε.

§247Ι. ΒΑΒΑΝΑΚΟΣ. Λοιπὸν τὸ πρῶτον ἐπιχείρημα τοῦ κ. Συναδέλφου, εἶναι ὅτι 23% ἐκ τοῦ ὑπολοίπου μένει ἐντὸς τῆς ἀγορᾶς. Αὐτὸ τὸ 23% μένει ἀντὶ ἀξίας 8,000 δραχμῶν. Ἄρα ἔχει μίαν ἀξίαν 35 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν, ἐνῷ πράγματι δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἀξίαν, διότι ἡ φορολογία, ἡ ὁποία τίθεται ἐπὶ τοῦ σίτου βεβαιωθῆτε ὅτι ἐμμέσως εἶναι φορολογία ἐπὶ τοῦ ἀλεύρου, διότι περιέχει ξυλώδη οὐσίαν, ἥτις εἶναι τὰ πίτυρα, ἑπομένως ἡ φορολογία δὲν δύναται νὰ ἐπιπέσῃ ἐπὶ τῶν πιτύρων, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ σίτου. Συνεπῶς δὲν ἔχει ἀξίαν ἐπὶ 8,000 δραχμῶν τὰ 23% πιτύρων. Δεύτερον ἐπιχείρημα ἐπίσης μέγα, ἄνευ ὅμως σταθερᾶς βάσεως εἶπεν ὁ κύριος ἐκ Βόλου συνάδελφος· ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τρέφεται μὲ τὴν κατωτάτην ποιότητα ἀλεύρων καὶ ὅτι θὰ ἐπέλθῃ ζήτησις καὶ θὰ ἀκριβήνῃ, διότι νομίζομεν ὅτι τὰ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἐξοδεύθησαν ἐν Πειραιεῖ διὰ τὴν ἐγκατάστασιν τελειοτάτων μύλων, εἰς τοὺς ὁποίους ἐργάζονται Γερμανοὶ καὶ Ἑλβετοὶ τεχνῖται, ἐγένοντο διὰ νὰ εἰσαχθοῦν τὰ κατωτέρας ποιότητος ἄλευρα, ἐν ᾧ πραγματικῶς ὁ σκοπὸς τῶν τοιούτων καταστημάτων εἶναι νὰ εἰσάγωνται τὰ πρώτης ποιότητος ἄλευρα. Ἀλλὰ δέχομαι τὸ πρῶτον, ὅτι ὁ λαὸς τρώγει τὰ κατωτέρας ποιότητος ἄλευρα. Ἀφοῦ τὸ ἄλευρον παρέχει 40% σιμιγδάλι καὶ 20% πρώτη φαρίνα, τί μένει; 15%. Εἶναι δυνατὸν ὁ πτωχὸς λαὸς νὰ τρώγῃ αὐτὸ τὸ 15%, ἀφοῦ εἶναι δεδομένον ὅτι ἀλέθομεν 120,000,000 ὀκάδων; Ὁ πτωχὸς ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι μαθημένος νὰ τρώγῃ πρωτίστης ποιότητος ἄλευρα.

§248ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι δά.

§249Ι. ΒΑΒΑΝΑΚΟΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τῶν ἐκ Μεσσηνίας καὶ Ἠλείας συναδέλφων, ἐὰν δὲν γίνεται ἡ μεγαλειτέρα εἰσαγωγὴ εἰς τὰς ἐπαρχίας αὐτάς. 300,000 σάκκοι εἰσάγονται εἰς τὴν Μεσσηνίαν καὶ ἂν ὁ Μεσσήνιος χωρικὸς λέγῃ ὅτι τρώγει ψωμὶ καὶ ἐληά, ἐννοεῖ νὰ τρώγῃ τὸ ψωμὶ καθαρὸν καὶ ἄσπιλον. Ἔζησα εἰς τὴν Μεσσηνίαν καὶ τὸ γνωρίζω. Γνωρίζω ὅτι ἅμιλλα ἐγεννᾶτο μεταξὺ τῶν ἐργοστασίων διὰ νὰ στείλουν εἰς τὴν Πελοπόννησον τὸ πλέον καλλίτερον ἄλευρον, τὸ πλέον δυνατόν. Λοιπὸν πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀκριβήνῃ ὁ ἄρτος τοῦ πτωχοῦ κόσμου; Ἀντιθέτως θὰ συμβῇ, ἐὰν εἶναι ἀληθὲς τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ὁ κ. συνάδελφος εἶπεν, ὁ ἄρτος ὁ αὐτὸς νὰ εὐθηνήνῃ, καὶ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ φάγῃ τὴν διαφορὰν τῶν 2 λεπτῶν, ὅπως ὑπελογίσθη, εἶναι ὁ ἑλληνικὸς λαός, διότι ὁ συναγωνισμός, τὸ ἐμπόριον τῶν ἀλευρεμπόρων εὑρίσκεται εἰς 150 ἢ 200 ἀνθρώπους καὶ ὄχι εἰς 5 χέρια. Εἰς τὸν Πειραιᾶ σήμερον εἶναι 70 ἀλευρόμυλοι. Ἕτερον ἐπιχείρημα ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βόλου Συνάδελφος, ὅτι τὰ καλὰ ἄλευρα θὰ τὰ εἰσάγουν καὶ τὰ ἄλευρα τῆς κατωτέρας ποιότητος θὰ τὰ ἐξάγουν. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτό; Εἶναι δεδομένον τὸ ἑξῆς· ὅτι ὁ σῖτος ὁ καλὸς ἔχει στοιχεῖα καλῆς ποιότητος περισσότερα ἀπὸ τὸν κακῆς ποιότητος σῖτον. Ἐὰν λοιπὸν φέρωμεν Ῥωσσικὸν σῖτον διὰ νὰ ἀλέσωμεν, θὰ μᾶς δώσῃ 60 ἕως 75%· ἑπομένως θὰ ἔχωμεν ἄφθονον παραγωγὴν καλῆς ποιότητος. Ὅταν τὴν ποιότητα αὐτὴν τὴν αὐξήσωμεν διὰ τοῦ τρόπου, τὸν ὁποῖον ἰσχυρίζονται οἱ ἀντιφρονοῦντες δι’ εἰσαγωγῆς καὶ 20,000,000 πρὸς μεταποίησιν καὶ ἐξαγωγήν, τότε ἔχομεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἰσχυρίζονται, ὅτι θὰ κρατήσωμεν τὴν καλὴν ποιότητα καὶ θὰ ἐξαγάγωμεν τὴν κακήν. Τί θὰ συμβῇ; Ὁ ἀναπόφυκτος νόμος τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως θὰ κτυπήσῃ εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς καλῆς ποιότητος. Συμφέρει εἰς τὸν ἔμπορον νὰ παράγῃ ποιότητα καλὴν καὶ τὴν προσφέρῃ μὲ ζημίαν του, διὰ νὰ κερδίσῃ τὸν φόρον; Ἐὰν δὲ ἰσχυρίζεσθε ὅτι ζημιώνει τὴν παραγωγήν σας, σφάλλεσθε, διότι τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ εἶναι ὑπὲρ τῆς παραγωγῆς σας, νὰ ἐξάγωνται κακῆς ποιότητος ἄλευρα καὶ νὰ μένουν εἰς τὴν ἀγορὰν τὰ καλά, ὅπερ δὲν εἶναι δυνατόν, διότι ἀντιτίθεται ὁ νόμος τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως καὶ θὰ πέσουν αἱ τιμαί.

§250ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατί κόπτεσθε λοιπὸν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου;

§251Ι. ΒΑΒΑΝΑΚΟΣ. Κόπτομαι ἐκ συνειδήσεως, διότι ἐμὲ μὲ βλάπτει τὸ νομοσχέδιον. Σᾶς δηλῶ τοῦτο ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς τιμῆς μου, καὶ εἶμαι τίμιος, ἐν ᾧ σεῖς κόπτεσθε ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἔχετε προσωπικοὺς λόγους ἐναντίον ἑνὸς ἢ δύο ἀλευρεμπόρων.

§252Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἡμεῖς ἀγωνιζόμεθα ὑπὲρ τῶν παραγωγῶν, ἐν ᾧ σεῖς ἀγωνίζεσθε ὑπὲρ τοῦ καταστήματός σας. (Θόρυβος καὶ ἀντεγκλήσεις).

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βαβανάκος νὰ ἀνακαλέσῃ πρῶτος τὴν φράσιν ὅτι ἔχουν προσωπικοὺς λόγους.

§254Ι. ΒΑΒΑΝΑΚΟΣ. Δὲν εἶπον προσωπικοὺς λόγους, εἶπον ὅτι ἔχουν κομματικοὺς λόγους.

§255Γ. ΒΛΑΧΟΣ. (Διακόπτει φωνάζων).

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἀνεκάλεσε τὴν φράσιν του. Καθήσατε παρακαλῶ.

§257Ι. ΒΑΒΑΝΑΚΟΣ. Τὸ δεύτερον ἐπιχείρημα εἶναι ὑπὲρ τῆς παραγωγῆς, διότι θὰ ἀγορασθοῦν κακῆς ποιότητος ἄλευρα ἐσωτερικοῦ σίτου, εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι ὁ ἐσωτερικὸς σῖτος εἶναι κακῆς ποιότητος, ἑπομένως καὶ πάλιν θὰ ἀνατιμηθῇ ἕνεκα τοῦ νόμου τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως. Ἑπομένως καὶ τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ εἶναι ὑπὲρ αὐτῶν.

§258ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ τὴν 10ην μ. μ. Μετὰ τὴν διακοπήν.

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ἀναγινώσκονται τὰ Πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. Ὑπάρχει ἀντίρρησίς τις κατὰ τῶν Πρακτικῶν; Τὰ Πρακτικὰ ἐπικυροῦνται. Ὁ κ. Κουλουμβάκης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου.

§260Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, κύριε Πρόεδρε.

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀλεξάκης.

§262Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εὐχαρίστως θὰ ὁμιλήσω ἐπ’ ὀλίγον, ἀλλὰ τέλος πάντων ἂς ἔλθωσι μερικοί. Δὲν ἐννοῶ ποσῶς νὰ ὁμιλήσω εἰς τὰ ἑδώλια.

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὰ καπνιστήρια τῆς Βουλῆς κάθηνται. Τί νὰ τοὺς κάνω; Εἶναι ἄλλως τε παρόντες ἀρκετοί.

§264Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν γνωρίζω.

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ λάβητε τὸν λόγον;

§266Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν ἐννοῶ νὰ ὁμιλήσω πρὸς κενὰ ἑδώλια.

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ὁ κ. Ἀλεξάκης παραιτεῖται τοῦ λόγου.

§268Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν παραιτοῦμαι, ἀλλὰ λέγω τὸν λόγον δι’ ὃν παραιτοῦμαι.

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μιχαλέας ἔχει τὸν λόγον.

§270Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Διὰ τὸν αὐτὸν λόγον κωλύομαι.

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἕτερος ἐζήτησε τὸν λόγον.

§272Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Δύο λέξεις, κύριε Πρόεδρε. Ἐπειδή, Κύριοι, φρονῶ ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ὀφείλομεν νὰ ψηφίσωμεν καὶ ἐπειδὴ εἶδον ἀπροθυμίαν ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, νομίζω ὅτι ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ εἴπω τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ὀφείλομεν νὰ ψηφίσωμεν αὐτό. Καὶ πόθεν προέρχεται ἡ πλάνη τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων; Διότι ὁμολογουμένως πρόκειται περὶ πλάνης. Εἰσάγομεν μὲν σῖτον 100 ὀκάδων, ἀξίας ὡρισμένης, ἡ ὁποία μετὰ τοῦ φόρου ἀνέρχεται εἰς 38 δραχμάς, ἄνευ τοῦ φόρου εἰς 28 δραχμάς, ἐξάγομεν δὲ ἄλευρον πρώτης ποιότητος 75 ὀκάδων, τῶν ὁποίων ἡ ἀξία μὲν ἐὰν εἶναι μετὰ τοῦ φόρου εἶναι 54 δραχμαὶ τὸ σιμιγδάλι, 52 τὰ ἄλευρα πρώτης ποιότητος. Ἂς λάβωμεν τὸν ἀριθμὸν 52 καὶ πολλαπλασιάσωμεν τὰς 75 ὀκάδας μὲ τὰ 52 λεπτὰ, φθάνομεν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 40 δραχμῶν, δηλαδὴ ὀφείλει ὁ βιομήχανος νὰ ἐξαγάγῃ πρᾶγμα ἀξίας 38 δραχμῶν, ἐνῷ ἐξάγων 75 ὀκάδας ἀλεύρου, ἐξάγει πρᾶγμα ἀξίας 40 δραχμῶν. Ποῦ λοιπὸν τὸ δῶρον τὸ ὁποῖον ἔκαμε τὸ Δημόσιον εἰς τὸν βιομήχανον; Δὲν ὑπάρχει. Ὤφειλε νὰ φορολογῇ πρᾶγμα 38 δραχμῶν, δὲν τὸ ἐφορολόγησε, διότι ἐξάγεται· δὲν ἐξάγεται αὐτούσιον, ἀλλ’ ἐξάγεται πρᾶγμα μεγαλειτέρας ἀξίας. Εἶναι φανερὸν λοιπὸν ὅτι δῶρον οὐδὲν ὑπάρχει, ἀλλ’ ἐξ ἄλλου τὸ συμφέρον τοῦ τόπου εἶναι μέγα. Νομίζω ὅτι εἶναι ἐντελῶς περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω ὅσα εἶπεν ὁ ἐκ Λακωνίας συνάδελφος, ὅτι χωρὶς τὸ δημόσιον νὰ ζημιωθῇ οὐδὲ λεπτὸν θὰ ὑπάρξῃ μεγάλη ἐργασία, ὄχι τόσον ἐντὸς τῶν ἐργοστασίων ὅσον διὰ τῆς ὅλης παρομαρτούσης κινήσεως, φορτώσεων καὶ ἐκφορτώσεων, μεταφορᾶς ναύλων κτλ. Ἐννοεῖται ὅτι ἐὰν τὰ ποσὰ σήμερον ἀνέρχωνται εἰς 10,000 τόννους, δὲν εἶναι δὲ καὶ εὐκαταφρόνητον τὸ ποσὸν τοῦτο, μεθαύριον οἱ 10,000 τόννοι θὰ γίνωσιν 20,000 καὶ μετὰ καιρὸν 100,000, ὅταν δὲ κατορθώσωμεν νὰ ἔχωμεν κίνησιν ναυτιλιακὴν 100,000 τόννων ὁμολογουμένως εἶναι ἕν μέγα εὐεργέτημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ παράσχωμεν εἰς τὸν τόπον. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους, ἐνῷ τόσα μέτρα κυβερνητικὰ κατεψήφισα, ἐκθύμως θέλω ψηφίσει ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§273Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν εἶχον οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ὁ κατελθὼν τοῦ βήματος ἤδη ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικοβοιωτίας θὰ ἦτο ὑπέρμαχος τοῦ νομοσχεδίου, διότι δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν δεικνύει τὸν ζῆλόν του ὑπὲρ τῆς βιομηχανίας ταύτης τοῦ Πειραιῶς.

§274Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ὄφελος εἶναι ὑπὲρ τοῦ τόπου, ὡς εἶπεν ὁ ἐκ Λακωνίας συνάδελφος, καὶ ὑπὲρ τῆς βιομηχανίας.

§275Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Τοιαύτη εἶναι ἡ ἀντίληψίς σας, δὲν ἀμφισβητῶ τὴν καλὴν πίστιν, ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον τονίζω καὶ γνωρίζω πρὸς τὴν Βουλὴν εἶναι ὅτι πάντοτε ὑπερμαχεῖτε....

§276Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Μάλιστα.

§277Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. .. ὑπὲρ τῆς βιομηχανίας αὐτῆς· ὁτὲ μὲν ζητεῖτε νὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλὴ καὶ ἐψήφισε πρόσθετον τέλος ἐπὶ τοῦ ἀλεύρου, ὁτὲ δὲ χορηγεῖτε τὰς ἀτελείας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι προάγουσι κατὰ τὸν κ. Βουλευτὴν τὴν βιομηχανίαν αὐτήν. Ἐκεῖνο δέ, τὸ ὁποῖον εἰς ἐμὲ ποιεῖ ἐντύπωσιν καὶ ἐντύπωσιν ἰσχυρὰν εἶναι ὅτι δύο ὁμάδες ἐν τῇ Βουλῇ ἀγωνίζονται ἀγῶνα μέγαν, ἡ μὲν ἵνα καταψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, ἡ δὲ ἵνα ὑπερψηφίσῃ αὐτό. Καὶ ἡ μὲν μία ὁμάς εἶναι ὀλιγάριθμος, σύγκειται ἐξ ὀλίγων ἀνθρώπων ἐνδιαφερομένων διὰ τοὺς ἀλευρομύλους τοῦ Πειραιῶς, ἡ δὲ ἄλλη ὁμὰς εἶναι πολλαπλασία, ἀλλὰ νομίζω ὅτι καὶ ἡ ὁμὰς αὐτὴ δὲν ἐξυπηρετεῖ τὰ συμφέροντα τῶν πολλῶν, ἀλλ’ ἐξυπηρετεῖ τὰ συμφέροντα ὀλίγων πάλιν τσιφλικιούχων ἐν Θεσσαλίᾳ.

§278Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Θαυμάσια.

§279Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ὁ δὲ λαὸς ὁ φορολογούμενος, ὁ καταναλωτὴς καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι αὐτοῦ σιωπῶσιν· ἐρίζουσαι δὲ αἱ δύο ὁμάδες τίς θὰ ὠφεληθῇ περισσότερον, ἐκ τοῦ φόρου, τὸν ὁποῖον πληρώνει ὁ πένης αὐτὸς λαός, ὁ δυστυχὴς αὐτὸς χωρικός, ὁ δυστυχὴς ἐργάτης ἔχουσιν ἐπιπέσει ἑκατέρωθεν οἱ μὲν νὰ ὠφελήσωσι τὴν βιομηχανίαν τοῦ Πειραιῶς οἱ δὲ νὰ ὠφελήσωσι τοὺς μεγάλους ἐν Θεσσαλίᾳ παραγωγούς. Διότι μὴ κρυπτώμεθα, Κύριοι, οἱ μικροὶ παραγωγοὶ καὶ γεωργοὶ τῆς Θεσσαλίας δὲν ἔχουσι παραγωγὴν τοιαύτην ἐμπορεύσιμον· μόλις ἡ παραγωγὴ τὴν ὁποίαν ἔχουσιν ἐπαρκεῖ εἰς τὰς ἀνάγκας αὐτῶν· ὠφέλειαν ἔχουσιν ἐκ τοῦ δασμοῦ αὐτοῦ τοῦ μεγάλου καὶ φοβεροῦ οἱ μεγάλοι παραγωγοί, ὅπως ὠφέλειαν, ἕνεκα ἰδίᾳ τῆς προσθήκης τοῦ 1½ λεπτοῦ κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ ἀλεύρου, ἔχουσιν οἱ βιομήχανοι τοῦ Πειραιῶς. Ἐφρόνουν δὲ ἀδιστάκτως, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἐσκέπτετο πῶς θὰ ἠλάφρωνεν αὐτὴν τὴν φορολογίαν, ἐκ τῆς ὁποίας ἐκπατρίζονται ὁλοὲν οἱ συμπολῖταί μας, διότι ὅταν λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι φορολογία 16 λεπτῶν εἶναι ἐπὶ τοῦ ἀλεύρου καὶ ἡ ὁποία φορολογία βαρύνει ἰδίᾳ τὸν ἐργάτην, ἰδίᾳ τὸν πτωχὸν λαόν, διότι αἱ εὔποροι τάξεις, αἱ πλούσιαι τάξεις δὲν τρέφονται διὰ τοῦ ἄρτου, ὁ δὲ ἐργάτης καὶ ὁ χωρικὸς ὁ Ἕλλην τρέφεται διὰ τοῦ ἄρτου καὶ ἐνῷ ἔχω ὑπ’ ὄψει ὅτι ἤθελεν εἰσαχθῆ νομοσχέδιον, ἵνα περιορίσῃ κατὰ τι τὴν ἀπηνῆ αὐτὴν φορολογίαν, ἔρχεται καὶ ζητεῖ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον παρὰ τῆς Βουλῆς. Καὶ ἠπόρησα μάλιστα διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐχαρακτήρισε τὸ τοιοῦτο νομοσχέδιον, ζήτημα πολιτικόν, ὡσανεὶ ἐπρόκειτο περὶ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, ὡσανεὶ ἐπρόκειτο περὶ εὐκολίας τοῦ πτωχοῦ λαοῦ, διὰ τὸν ὁποῖον πολλάκις τοῦ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ ὑποσχεθῇ εὐκολίαν καὶ βελτίωσιν τῆς τύχης του· ἠπόρησα, λέγω, ἀκούων τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ χαρακτηρίζῃ τὸ προσωπικὸν αὐτὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὀφελεῖ ὀκτὼ πρόσωπα, ζήτημα κυβερνητικόν. Καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν περισπώμεθα ἀπὸ διαφόρους κινδύνους πανταχόθεν νὰ τίθεται ζήτημα ἐμπιστοσύνης, νὰ ἐξαρτᾶται δὲ ἡ τύχη τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τὰς ἐπιθυμίας καὶ τὰ συμφέροντα ὀκτὼ προσώπων. Τὸ τοιοῦτο μοὶ ἔκαμεν ἐντύπωσιν, ἐὰν δ’ ἐζήτησα καὶ ἔλαβον τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, τὸν ἔλαβον ἀκριβῶς δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ἵνα διαμαρτυρηθῶ τὴν στιγμὴν ταύτην, διατί νὰ θέτωμεν ζήτημα πολιτικὸν καὶ νὰ ἐξαρτῶμεν τὴν τύχην τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ ὀκτὼ ἀλευροβιομηχάνους. Δὲν ἔχουσι λοιπὸν δίκαιον, Κύριοι, οἱ κοπτόμενοι ὑπὲρ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου, οὐδὲ ἥρμοζε νὰ χαρακτηρίσουν κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ δοθῶσιν ὠφέλη εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸ παρελθὸν ἐδείχθησαν κακίστης πίστεως, οἱ ὁποῖοι ἔκλεψαν τὸ Δημόσιον. Τὸ τοιοῦτο δὲν εἶναι μομφὴ ἁπλῆ, εἶναι ἀποδεδειγμένη κατηγορία, τὴν ὁποίαν πιστοποιοῦσι βουλεύματα δικαστικά. Ὁμολογεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐφρόνει καὶ φρονεῖ ὅτι ὅταν τάξις τις πολιτῶν ἀποδεικνύεται κακῆς πίστεως εὐεργετουμένη παρὰ τοῦ Δημοσίου πρὸς βλάβην τοῦ ταμείου, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ καταφεύγῃ εἰς τὴν Πολιτείαν καὶ ζητῇ παροχάς. Ἡ προστασία τῶν λεγομένων βιομηχανιῶν ἐν Ἑλλάδι ὑπῆρξεν ἀφορμὴ νὰ παγιωθῇ μία τάξις προνομιοῦχος εἰς βλάβην τοῦ λαοῦ. Καὶ διὰ τοῦτο βλέπομεν ὅτι οἱ προστατευθέντες διὰ νόμου ἔκτισαν καλλιμάρμαρα μέγαρα καὶ ζῶσιν ἐν εὐμαρείᾳ, ἔχουσι τὰς λαμπροτέρας ἁμάξας καὶ οἱ πολῖται Ἕλληνες λαμβάνουσι τὸ ἐμπόρευμα παρ’ αὐτῶν πολὺ ἀκριβώτερον, ἐνῷ ἄνευ τῆς προστασίας θὰ τὸ ἐλάμβανον εὐθηνότερον. Καὶ δὲν ἐπέρχεται τὸ ὄφελος ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ γίνεται τοῦτο εἰσπράκτωρ καὶ πλουτίζουν τινὲς εἰς βάρος τοῦ λαοῦ. Ἐνόμιζον ὅτι ἦτο κατάλληλος ἡ ἐποχή, ὅπως αὐταὶ αἱ προνομίαι, ἂν μὴ ἐκλείψωσιν ἐντελῶς, ἐλαττωθῶσιν ὅμως. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἐπαναλαμβάνεται ἡ τακτικὴ τῆς δῆθεν προστασίας τῆς βιομηχανίας, διότι δι’ αὐτῆς ἀπολαμβάνουσι καὶ πολλαὶ τάξεις ἀνθρώπων, ἐν ᾧ ἀληθῶς ἀπολαμβάνουσιν αὐτοὶ οἱ βιομήχανοι εἰς βάρος τῶν ἄλλων. Καὶ ὅταν τοιαῦτα προσωπικὰ νομοσχέδια ἔρχωνται εἰς τὴν Βουλήν, εἶναι ἑπόμενον νὰ παραστῶμεν εἰς τὸ θέαμα, εἰς τὸ ὁποῖον παρέστημεν κατὰ τὴν λῆξιν τῆς συνεδριάσεως, εἰς θέαμα ἀντεγκλήσεων, καὶ νὰ ἀκούσωμεν φράσεις καὶ λέξεις μὴ ἐπιτετραμμένας νὰ λέγωνται ἐνταῦθα. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ σκέψις νὰ μειωθῇ τὸ ποσοστὸν τοῦ δασμοῦ τοῦ 1½ λεπτοῦ, τοῦ προστεθέντος κατὰ τὸ 1906, ἵνα εὐεργετηθῇ πραγματικῶς ὁ λαὸς καὶ δυνηθῶμεν νὰ κρατήσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρους ἐνταῦθα ἐκπατριζομένους χάριν τοῦ ἄρτου. Καὶ ὅταν ἀντὶ τούτου δώσωμεν νέα προνόμια εἰς τάξεις ὡρισμένας, βεβαίως δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ κρατήσωμεν τὸν ἐργατικὸν κόσμον ἐνταῦθα. Διαμαρτύρομαι λοιπὸν διὰ ταῦτα, καὶ δι’ αὐτὸ ἔλαβον τὸν λόγον, διότι καὶ ὅτε ἐδίδοντο τὰ προνόμια καὶ ὅτε ἐπεβάλλετο ὁ πρόσθετος φόρος ἐπὶ τοῦ σίτου καὶ τῶν ἀλεύρων, εἶχον τὸ θάρρος καὶ τότε νὰ ὁμιλήσω κατὰ τοιαύτης φορολογίας καὶ τότε νὰ καταψηφίσω, ἀδιαφορῶν ἐὰν ἔμενον καὶ μόνος. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§280Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ἐδήλωσεν ὅτι ἠγόρευσα χάριν τῶν βιομηχάνων καὶ ἐμνήσθη ἐμοῦ ὡς ὑποστηρικτοῦ τῆς βιομηχανίας. Τὸ ἔχω καύχημα ὅτι ὑποστηρίζω τὴν βιομηχανίαν. Ἀλλ’ ἐλησμόνησεν ὁ κ. συνάδελφος ὅτι πρὶν ὑποστηρίξω τὴν βιομηχανίαν, ὑπεστήριξα καὶ ὑποστηρίζω τὸν ἐργατικὸν κόσμον. Ὅλη μου ἡ ζωὴ ἀπέδειξε τοῦτο, καὶ τὴν στιγμὴν ταύτην ἀγορεύων ἀπὸ τοῦ βήματος δὲν ἐσκεπτόμην τοὺς βιομηχάνους, ἀλλὰ τὸν ἐργατικὸν κόσμον. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἡ βιομηχανία δὲν θὰ κερδίσῃ εἰμὴ ἐλάχιστον, ἐνῷ ὁ ἐργατικὸς κόσμος θὰ ὠφεληθῇ τὰ μέγιστα. Διὰ τῆς ἐπεξεργασίας τοῦ σίτου ἐνταῦθα καὶ τῆς ἀποστολῆς τῶν ἀλεύρων εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἀποστολῆς σήμερον 10,000 τόννων ἀλλ’ αὔριον 10.000, 20,000, 30,000, ἐὰν ὑπολογισθῇ ἡ φόρτωσις καὶ ἐκφόρτωσις καὶ μεταφορὰ εἰς πέντε λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, ἀπομένουν σήμερον 50,000 δρ. διὰ τὸν ἐργατικὸν κόσμον, αὔριον τὸ διπλάσιον καὶ μεθαύριον ἔτι πλέον. Ἡ ναυτιλία δὲ θὰ ὠφεληθῇ ἐπίσης 5 δρχ. κατὰ τόννον, καὶ οὕτω διπλασιάζονται τὰ ἄνω ποσά. Φαντασθῆτε δὲ ὅταν φθάσωμεν εἰς περισσοτέρους τόννους.

§281Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Τὴν καλὴν πίστιν τοῦ συναδέλφου δὲν ἠμφεσβήτησα, ἀλλ’ ἡ ἀντίληψις ἑκάστου εἶναι διάφορος, διότι ἐγὼ ἔχω ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐπεβαρύνθη τότε τῇ ψήφῳ καὶ τῇ συνδρομῇ καὶ τοῦ ἐντίμου Βουλευτοῦ μὲ 1½ λεπτὸν κατ’ ὀκᾶν τὸ ἄλευρον. Τίνα βαρύνει ἡ φορολογία αὐτή; Δὲν βαρύνει τὸν ἐργάτην καὶ ὠφελεῖ τὴν βιομηχανίαν;

§282Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἀνεφέρετε ἄλλο νομοσχέδιον καὶ ἄλλην ἐποχὴν ὅτε ἐλέχθησαν ὅσα λέγετε ἤδη.

§283Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Παρ’ οὐδενὸς ζητῶ νὰ μὲ εὐχαριστήσῃ, διότι θὰ εἴπω μόνον ὀλίγας λέξεις. Θὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, διότι ἀφ’ ἑνὸς μὲν τόσα ἤκουσα κατὰ τὴν γνώμην μου, ἀφ’ ἑτέρου δέ, διότι δὲν πρόκειται ἢ νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῶν συζητούντων ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὸ νομοσχέδιον ὀλίγας τινὰς ἀπορίας. Ἀλλὰ πάντως ἐπιβάλλεται, πρὶν ἢ ἀναπτύξω πρὸς ὑμᾶς τὰς ἀπορίας μου νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ὑμῶν ἐπὶ τοῦ δεδομένου τοῦ κοινωνιολογικοῦ, ὅπερ ἄλλως τε δὲν ἐδόθη τὸ πρῶτον ἐνώπιον ὑμῶν, τοῦ δεδομένου τοῦ κοινωνιολογικοῦ, ὅπερ παρέσχεν ἡ ἀγόρευσις τοῦ ἐντίμου, τοῦ ἐντιμοτάτου ἐκ Λακωνίας βουλευτοῦ κ. Βαβανάκου, ὅπως ἀχθῶμεν εἰς σκέψεις περὶ τῆς συγκροτήσεως μιᾶς λαϊκῆς ἀντιπροσωπείας, ὅπως ἀχθῶσιν εἰς σκέψεις ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἰσάγουσι τὰ νέα δόγματα παρ’ ἡμῖν τῆς ἀντιπροσωπεύσεως τῆς μειονοψηφίας οὐχὶ διὰ τῆς ἀναλογικῆς ψηφοφορίας. Εἶναι ἀναντίρρητον, Κύριοι, ὅτι, ὅταν μία τάξις ἀποτελῇ τὸ Κοινοβούλιον, ὡς κατὰ κανόνα συνέβαινε παρ’ ἡμῖν ἄλλοτε, ἀπειλεῖται τέλμα, ἀλλ’ ὅπως ἀποφύγωμεν τὸ τέλμα οὐδεμία ἀνάγκη καὶ οὐδὲν συμφέρον ὑπάρχει νὰ μεταπέσωμεν εἰς τὴν ἀγριότητα παθῶν καὶ συμφερόντων, τὰ ὁποῖα προκαλεῖ ἡ ἐξυπηρέτησις καὶ ἀπὸ χρηστοτάτου ἔτι τοῦ συνειδότος συμφερόντων καθ’ ὁλοκληρίαν προσωπικῶν. Δὲν ἐπεκτείνομαι ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι πρόκειται νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἄλλως τε, ἂν ἐπεξετεινόμην ἐπὶ ὥρας μακρὰς ἔπρεπε νὰ σᾶς ἀπασχολήσω κατὰ τὸ μέτρον τῶν δυνάμεών μου, φιλοσοφῶν ἐπὶ τῆς πολιτικῆς. Δυστυχῶς εἶμαι ὑπόχρεως καὶ ἐπὶ ἄλλων ζητημάτων διὰ βραχυτάτων ν’ ἀπασχολήσω ὑμᾶς ἐξ αἰτίας τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Εἶχον καὶ ἄλλοτε τὴν τιμὴν νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ἀντίκειται πρὸς τὸ πολίτευμα καὶ ἀποτελεῖ τοῦτο πρᾶξιν καὶ τιμωρητέαν ἀκόμη, τὸ νὰ τίθενται ζητήματα ἐμπιστοσύνης ἐπὶ θεμάτων συνταγματικῶν, προβαίνων μάλιστα ὑπεστήριξα καὶ ὑποστηρίζω ὅτι παρεξήγησις εἶναι τοῦ συστήματος τοῦ κοινοβουλευτικοῦ, τὸ νὰ συνδέῃ τὴν τύχην της μία Κυβέρνησις κοινοβουλευτική, πρὸς νομοσχέδιον διοικητικὸν καὶ μάλιστα δικαστικόν, διότι κατὰ τὴν γνώμην μου ἡ Κυβέρνησις δικαιοῦται νὰ συνδέῃ τὴν τύχην αὑτῆς μόνον πρὸς ἐκεῖνα τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἀμέσως ἀφορῶσι τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς ἐντολῆς, ἣν ἀναθέτει εἰς αὐτὴν ἡ Βουλή. Θὰ ἐνόμιζέ τις, ὅτι πρέπει νὰ ταχθῶ πρὸς τὸ μέρος τῶν δηλώσεων τῆς ἑσπέρας ταύτης τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι εἶπεν ὅτι συνδέει τὴν τύχην τῆς Κυβερνήσεως πρὸς νομοσχέδιον φορολογικόν, νομοσχέδιον βέβαια συνδεόμενον πρὸς τὴν ἐντολήν, ἣν ἀνέθηκε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἡ Βουλή.

§284Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Κάθε ἄλλο παρὰ φορολογικόν.

§285Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κατὰ τὴν γνώμην μου, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι φορολογικόν. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία κατ’ ἐμὲ ὅτι εἶναι φορολογικόν, διότι φορολογικὸν εἶναι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον αὐξάνει τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων, φορολογικὸν ἐπίσης εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐλαττώνει τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων. Ἀλλ’ ἐκεῖνος, ὅστις δὲν νομίζει τοῦτο δὲν θὰ ἐσκέπτετο, ὡς πρέπει νὰ σκέπτηται κατὰ τὴν γνώμην μου ὁ ἀληθὴς κοινοβουλευτικὸς ἀνήρ, διότι, ἀφοῦ εἶναι δεδομένον ἀναμφισβητήτως ὅτι πᾶν νομοσχέδιον φορολογικὸν εἶναι μέρος ἀναπόσπαστον τοῦ προγράμματος τοῦ Κυβερνητικοῦ, εἶναι μέρος ἀναπόσπαστον τῶν μεθόδων καὶ τῶν μέσων κατὰ τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ἐντολὴν αὑτῆς, ποία εἶναι ἡ ἀνάγκη τρόπον τινὰ νὰ ἐκβιάζηται ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς; Ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν ἤθελε ψηφίσει τοιοῦτο νομοσχέδιον δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἀμφισβήτησις ἐλαχίστη, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπώλεσε τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς. Μήπως προεκλήθη ἡ Κυβέρνησις ὑπὸ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅπως δηλώσῃ, ὅτι συνδέει τὴν τύχην της πρὸς τὴν τύχην τοῦ νομοσχεδίου; Καὶ ἐξ ἀντιθέτου ἡ ἀπειλὴ ἔσχε τὸ ἀποτέλεσμά της τελεσφορώτατον, «διότι πρέπει νὰ ἀποφύγωμεν τὸ χάος». Αἴ! Κύριοι, φθάνει βέβαια εἰς τὸ χάος ὁ πρὸς αὐτὸ βαίνων· ἀλλὰ μοὶ φαίνεται, ὅτι εὑρίσκεται χωρὶς νὰ τὸ καταλάβῃ ἐντὸς χειροτέρου χάους ἐκεῖνος, ὅστις διαρκῶς τὸ ἀποφεύγει. Εὔχομαι νὰ διαψευσθῶ ὑπὸ τῶν γεγονότων φρονῶν, ὅτι φθάνομεν ἐντὸς ὀλίγου, ἐὰν δὲν ἔχωμεν φθάσει, εἰς τὸ χάος, ἀνύποπτοι, πλανώμενοι μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς, ὅτι συντελοῦμεν τὴν ἀνόρθωσιν, ἐνῷ συντελοῦμεν φοβοῦμαι τὴν ἐθνικὴν ἐξάρθρωσιν. Ἐκεῖ καταλήγουσι καὶ οἱ Κυβερνῆται, οἵτινες νομίζουσιν, ὅτι ὅλη ἡ σοφία ὑπάρχει εἰς τὴν κεφαλήν των καὶ αἱ Βουλαὶ αἱ μέχρις ὑπερβολῆς ἐμπιστευόμεναι τοιαύτας Κυβερνήσεις καὶ σκεπτόμεναι καὶ πράττουσαι ἄλλα ἐντὸς τῆς αἰθούσης καὶ ἄλλα ἐκτὸς αὐτῆς, ἄλλα λέγουσαι ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ ἄλλα πράττουσαι, ὅταν καλῶνται νὰ ψηφίσωσι. Μήπως καὶ ταῦτα δὲν εἶναι ἀκριβῆ; Θὰ ἤθελον νὰ εἴπω πρός τινας τῶν κ. συναδέλφων, οἵτινες ὑποκρίνονται θυμηδίαν: πρὸ στιγμῶν ἀκόμη, κατὰ τὸ πέρας τοῦ πρώτου σταδίου τῆς συνεδριάσεως, ἠκούσθησαν ἢ δὲν ἠκούσθησαν βουλευταὶ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης εἰπόντες: ἡ πεποίθησίς μας εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὸ περιεχόμενον τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ ἐν τούτοις θὰ ψηφίσωμεν αὐτό;

§286Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Μάλιστα· ἐγὼ τὸ εἶπον καὶ καυχῶμαι διὰ τὴν δήλωσίν μου ἐκείνην καὶ ἐπιμένω εἰς αὐτήν.

§287Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶμαι ἀπολύτως πεπεισμένος, κύριε συνάδελφε, ὅτι καυχᾶσθε, διότι γνωρίζετε καλῶς πόσην ὑπόληψιν ἔχω καὶ πρὸς τὴν προσωπικήν σας καὶ πρὸς τὴν πολιτικήν σας ἀρετήν· ἀλλὰ κατὰ τὴν πεποίθησίν μου ἡ ἀρετή σας δὲν ὁδηγεῖ ὑμᾶς εἰς τὸν τρόπον, τὸν ὁποῖον χαράσσει τὸ καθῆκον σας τὸ πρῶτον, ὅπερ εἶναι ὁ σεβασμὸς πρὸς τὸ πολίτευμα.

§288Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Τὸν λόγον, Κύριε Πρόεδρε.

§289Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ σεβασμὸς πρὸς τὸ Πολίτευμα ἐπιβάλλει, ὅταν διαφωνῆτε ἐπὶ φορολογικῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως, νὰ συμβαδίζῃ ἡ γνώμη σας πρὸς τὴν ψῆφόν σας, διότι αἱ ἐπανειλημμέναι ὑποχωρήσεις ἀπέναντι μιᾶς Κυβερνήσεως καὶ ἐπὶ μέτρων ἀκόμη φορολογικῶν οὐδὲν ἄλλο δύνανται νὰ ἔχωσι ἀποτέλεσμα ἢ τὴν ὑποδούλωσιν τῆς Βουλῆς. Ἡ ὑποδούλωσις τῆς Βουλῆς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σημαίνῃ ἐξ ἀντιθέτου, παρὰ τὴν αὐθαιρεσίαν τῆς Κυβερνήσεως, παρὰ τὴν κατάλυσιν τοῦ Πολιτεύματος τοῦ φιλελευθέρου. Οὕτω βαίνοντες, οὕτω σκεπτόμενοι, οὕτω πράττοντες πάντοτε, τὸ πιστεύω ἀκραδάντως, κατὰ τὰς ὑπαγορεύσεις τῆς ἀρετῆς ἡμῶν, ἀλλ’ οὐχὶ κατὰ τὴν ὀρθὴν ἀντίληψιν τοῦ καθήκοντος ἡμῶν τοῦ πολιτικοῦ, ἐφθάσαμεν ἐκεῖ ὅπου ἐφθάσαμεν, νὰ ἔχωμεν σήμερον Κυβέρνησιν, ἥτις οὔτε κῦρος ἐθνικὸν καὶ ἐπιβολὴν ἔχει, οὔτε τὴν προσήκουσαν ἀκόμη διεθνῆ θέσιν. Αὔριον πιθανώτατα, μεθαύριον, τὸ ἀπεύχομαι ἀπὸ μέσης ψυχῆς — ἔχετε ὑπ’ ὄψει, κ. Βουλευταί, τί ἐγὼ φρονῶ καὶ τί πιστεύω περὶ τοῦ τόπου τούτου — ὅταν θὰ ἀποσυρθῶμεν εἰς τὰς οἰκίας μας ἕκαστος ὀδυρόμενοι, διότι ἡ πυγμὴ ἀπεδείχθη πομφόλυξ, τότε σᾶς παρακαλῶ νὰ ἐνθυμηθῆτε τοὺς λόγους μου. Εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου εἰσέρχομαι, κύριοι Βουλευταί, ὑπὸ τὰς ἑξῆς προϋποθέσεις. Εἶμαι τεταγμένος κατὰ πάσης προστατευτικῆς φορολογίας, ἥτις προστατεύει βιομηχανίας, περὶ τῶν ὁποίων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία ὅτι ἔχουν ἀμφίβολον τὸ παρὸν καὶ ἐπισφαλὲς τὸ μέλλον. Εἶναι γνωστὸν ἐπίσης εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι εἶμαι φανατικῶς τεταγμένος κατὰ τῆς κρατούσης φορολογίας τοῦ σίτου καὶ τῶν ἐξ αὐτοῦ προϊόντων. Πιστεύω μάλιστα ὅτι ἡ ἀνόρθωσις παρέβη τὸ καθῆκόν της πρὸς τὸν λαόν, μὴ καταργήσασα, μηδ’ ἁπλῶς ἐλαττώσασα τὴν ἀγρίαν ταύτην φορολογίαν. Ἀλλ’ ἐὰν ταῦτα φρονῶ καὶ πιστεύω, ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω: ἔχει ὑπερτιμηθῆ παρ’ ἡμῖν ὁ σῖτος, τὰ ἄλευρα, ὁ ἄρτος, διότι εἶναι βαρεῖα ἡ φορολογία; Δὲν ὑποθέτω νὰ ἔχῃ τις ἀντίθετον γνώμην, ὅτι, ἐὰν κατηργεῖτο ἡ φορολογία αὕτη, ὁ σῖτος θὰ ἦτο εὐθηνότερος, ὡσαύτως κατὰ μέγα μέρος εὐθηνότερος θὰ ἦτο, ἐὰν ἠλαττοῦτο ἡ φορολογία αὕτη. Ὑπεστηρίχθη ἀπὸ τοῦ βήματος ὅτι, ἐὰν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον καταστῇ νόμος τοῦ Κράτους, 23% τῆς εἰσαγομένης ποσότητος θὰ διετίθετο εἰς τὸν τόπον. Φορολογούμενον τὸ ποσὸν τοῦτο, ὅπερ κατὰ ἓν μέρος θὰ εἶναι ἄλευρα, κατὰ ἕτερον δὲ πίτυρα, θὰ συντελέσῃ ὥστε νὰ πέσῃ κατὰ ἓν μέρος ἡ φορολογία τοῦ σίτου ἢ τοῦ ἄρτου, ναὶ ἢ ὄχι; Τοῦτο θὰ συντελέσῃ, ὥστε ἡ τροφὴ τῶν κτηνῶν, τὰ πίτυρα, νὰ πωλῶνται παρ’ ἡμῖν εὐθηνότερα, ναὶ ἢ ὄχι; Θὰ ἔχῃ ζημίαν τὸ Δημόσιον, ἀλλὰ τοῦτο δὲν μὲ συγκινεῖ παντάπασιν, διότι νομίζω ὅτι τὸ Δημόσιον ὠφελεῖται πάρα πολλὰ ἐκ τῆς φορολογίας τοῦ σίτου. Θὰ μὲ συνεκίνει, ἐὰν ἐζημιοῦτο ἡ κοινωνία, διότι εἶμαι τεταγμένος κατὰ πάσης προστατευτικῆς φορολογίας, οὐχὶ διότι παρέχονται προνόμια πρὸς πρόσωπα, διότι οὐδεμίαν ἔχω ἔχθραν πρὸς τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα, οὐχὶ διότι προσβάλλονται τὰ συμφέροντα τούτων ἢ ἐκείνων, ἀλλὰ διότι ἄμεσον ἀποτέλεσμα τῆς προστατευτικῆς φορολογίας εἶναι ἡ ὑπερτίμησις ὡρισμένων εἰδῶν, τὰ ὁποῖα ἡ κοινωνία θὰ ἠδύνατο νὰ προμηθευθῇ ἐπὶ τιμῇ κατωτέρᾳ. Διὰ τοῦτο πάντες ὑποθέτω τασσόμεθα κατὰ τῆς προστατευτικῆς φορολογίας, ἀλλ’ ἐὰν πρόκειται περὶ φορολογίας προστατευτικῆς, ὥστε νὰ μὴ ζημιοῖ τὴν κοινωνίαν, δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τασσώμεθα κατὰ τῆς προστατευτικῆς φορολογίας, π. χ. κατὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, διότι ὠφελοῦνται 8 πρόσωπα. Ἐπὶ τούτου μάλιστα θὰ ἠρώτων: πρόκειται περὶ 8 προσώπων ἢ πρόκειται περὶ διπλασίου ἀριθμοῦ ἑκατομμυρίων; Καὶ τὰ ἑκατομμύρια ἐκεῖνα εἶναι ἑκατομμύρια ξένα ἢ Ἑλληνικά; Καὶ τὰ κεφάλαια ἐκεῖνα τὰ ὀγκώδη διατρέχουν κίνδυνόν τινα, ἐὰν δὲν προστατευθῶσιν, οὐχὶ ἐπὶ ζημίᾳ, ἐπαναλαμβάνω, τῆς κοινωνίας, ἢ δὲν διατρέχουν; Βεβαίως κτυπᾷ ἀποτόμως καὶ δυσαρέστως τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι πρόκειται νὰ προστατευθῶσιν ὀκτὼ πρόσωπα, ἀλλ’ ὄπισθεν τῶν 8 ἐκείνων προσώπων ὑπάρχουν διπλάσια ἑκατομμύρια διατεθειμένα ἤδη εἰς κτίρια, εἰς μηχανήματα, εἰς ἔργα, καὶ εἶναι κεφάλαιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§290ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὰ δὲν ἔχει νὰ πληρώσῃ τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος νὰ συντηρηθοῦν;

§291Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Αὐτὸ συζητοῦμεν. Ἐγὼ ὑποβάλλω ἀπορητικὰ ἐρωτήματα καὶ ἠρώτησα τοῦτο· ἐκ τῆς εἰσαγομένης ποσότητος ἀπομένει ὅπως διατεθῇ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν μέρος, ὅπερ ἀποτελεῖ τὰ 23%, ναὶ ἢ ὄχι; Ἐὰν ἦτο ὁλόκληρος ἡ εἰσαγομένη ποσότης φορολογητέα θὰ ἦτο ὁ σῖτος εὐθηνότερος, ναὶ ἢ ὄχι; Ἀφοῦ μένουν ἀφορολόγητα τὰ 23%, πάντως δὲν θὰ εἶναι εὐθηνότερος ὁ σῖτος, ναὶ ἢ ὄχι;

§292Γ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Ὄχι. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἐξήγοντο διαρκῶς πίτυρα, καὶ ἡ τιμὴ τῶν πιτύρων ἔφθασεν εἰς 22 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, ἐνῷ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ εἰς τὴν Σμύρνην ἦτο 6 λεπτὰ ἀκόμη. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἀποτελέσματα.

§293Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δι’ ἐμέ, Κύριοι, δὲν ἀποτελεῖ ἐπιχείρημα ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι ἐγίνοντο καταχρήσεις ἢ ὅτι θὰ γίνωνται τοιαῦται· ἐπιχείρημα ἐνώπιον μιᾶς Βουλῆς δι’ ἐμὲ τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ· ταῦτα κατ’ ἐμὲ εἶναι ζητήματα τῆς διοικήσεως. Οἱ καταχρώμενοι τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, οἱ λαθρέμποροι, οἱ κλέπται, ὅταν ὑπάρχῃ ἡ Πολιτεία ἱκανὴ νὰ ἀσκῇ τὰ καθήκοντά της, μεταβαίνουσιν εἰς τὰς φυλακάς· ἀλλὰ τοιαῦται καταχρήσεις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δίδουν ἄλλην ἀφορμήν, παρὰ μόνον εἰς βελτίωσιν τῶν τελωνιακῶν νόμων καὶ ὑπηρεσιῶν, τῶν ποινικῶν νόμων καὶ ὑπηρεσιῶν, οὐχὶ ὅμως νὰ καθορίζωσιν ἐξ ὑπαρχῆς μέτρα φορολογικά. Ὑπεστηρίχθη ὅμως ἄλλο τι· ὅτι θὰ συνέβαινεν ἴσως νὰ χάσῃ ἡ ἐγχωρία παραγωγή· ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τούτου θὰ ἀπαντήσω ὅτι δὲν συγκινοῦμαι παντάπασιν. Ἡ ἐγχωρία παραγωγὴ ὑποστηρίζεται, καὶ ὑποστηρίζεται ὑπερβολικώτατα, διότι πάντες ὁμολογεῖτε ὅτι ἡ προστατευτικὴ αὐτῆς φορολογία εἶναι ἀγριωτάτη.

§294Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Ἐγκληματική.

§295Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγκληματική. Ἐπὶ τέλους ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ πόνου πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους ἠκούσθη ὅτι καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης πολεμεῖται τὸ νομοσχέδιον. Πονοῦμεν τὸ δημόσιον συμφέρον, εἶπέ τις τῶν κυρίων συναδέλφων. Θὰ ἔστεργον νὰ συζητήσω. Εἶναι πεπεισμένοι οἱ κύριοι συνάδελφοι ὅτι, ἐὰν δὲν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἐὰν καταργηθῇ καὶ ὁ νόμος τοῦ 1909, οἱ ἀλευρόμυλοι τοῦ Πειραιῶς θὰ ἀλέθωσι τὰς αὐτὰς ποσότητας σίτου, καὶ θὰ δύνανται νὰ διεξαγάγωσι τὸν συναγωνισμὸν πρὸς τὰ ξένα ἄλευρα, τὸν ὁποῖον διεξάγουσι σήμερον; Ἐὰν περὶ τούτου εἶναι πεπεισμένοι ἐπεθύμουν καὶ περὶ τούτου νὰ συζητήσω, διότι βέβαια θὰ ἦτο τοῦτο ἓν ἐπιχείρημα. Ναί, εἶναι βεβαρημένη ἡ κοινωνία ὑπὸ φόρων, ἀλλ’ εἶναι ἐπιτακτικαὶ καὶ αἱ ἀνάγκαι τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἰδοὺ τέλος πάντων μία πηγὴ ὠφελείας διὰ τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἥτις θὰ προέρχηται ἐκ τοῦ ταμείου ὀλίγων βιομηχάνων, οἵτινες τὰ κέρδη των ἔχουσιν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Θὰ ἦσαν ἐν πλήρει τάξει. Ἀλλὰ θὰ ἔπρεπεν, ἐπαναλαμβάνω, νὰ ἀποδείξωσι τοῦτο, διότι ὑπεστηρίχθη νομίζω, καὶ ὑπεστηρίχθη πειστικῶς κατὰ τὴν γνώμην μου, ὅτι ἄνευ τοιούτου τινὸς νόμου εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀντίσχῃ ἡ βιομηχανία ἐκείνη ἀπέναντι τῶν κεφαλαίων, τὰ ὁποῖα ἔχει διαθέσει καὶ ἀπέναντι τῶν δαπανῶν, τὰς ὁποίας ὑφίσταται. Ὅταν δὲ τοῦτο συμβαίνῃ, ἐπιτρέψατέ μοι τὴν ἀπορίαν, διατί πολεμεῖται νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχει σκοπὸν νὰ ὠφελήσῃ ἀναμφισβητήτως τὴν κοινωνίαν τὴν Ἑλληνικήν, διότι θὰ καταστήσῃ τὸν σῖτον καὶ τὰ ἐξ αὐτοῦ προϊόντα εὐθηνότερα, διότι θὰ ὑποστηρίξῃ μίαν βιομηχανίαν, ἥτις χωρὶς βλάβην τοῦ κοινωνικοῦ συμφέροντος ἐν Ἑλλάδι διεξάγει νικηφόρως συναγωνισμὸν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ καὶ παρουσιάζει μέλλον ἀσφαλές; ἥτις πρόκειται νὰ ὠφελήσῃ σπουδαίως τὰς ἐργατικὰς τάξεις, σήμερον μάλιστα, ὁπότε ἕνεκα τῆς ἀποτυχίας ἄλλων βιομηχανιῶν ἐν Πειραιεῖ μόλις κατορθώνει νὰ ζῇ ὑπὸ περιστάσεις δυσχερεστάτας, νὰ ὑποστηρίξῃ βιομηχανίαν ἀκόμη, ἥτις ἐξυπηρετεῖ ἄλλην βιομηχανίαν, τὴν μόνην ἐθνικὴν κατὰ τὴν γνώμην μου βιομηχανίαν, τὴν ναυτιλίαν ἐννοῶ, εἰς τὴν ὁποίαν κατὰ μέγα μέρος πρέπει νὰ βασίσωμεν τὸ ἐθνικὸν μέλλον ἡμῶν, ἐὰν ὀρθῶς σκεπτώμεθα καὶ σωφρονῶμεν. Τὸ ἐπιχείρημα, Κύριοι, τὸ ἄλλο, ὅτι οἱ βιομήχανοι ἐκεῖνοι θὰ ἀγοράζωσι κατωτέρας ποιότητας ἀλεύρων, ὅπως ἐξάγωσιν αὐτὰς καὶ θὰ κρατῶσιν ἐκεῖνοι τὴν ἀρίστην ποιότητα ἀλεύρου, τὸ σιμιγδάλι, νομίζω ὅτι δὲν ἀντέχει εἰς τὴν κριτικήν, πρῶτον, διότι ἡ ποσότης τῶν κατωτέρων ἀλεύρων εἶναι πολὺ κατωτέρα παρ’ ὅσον ὑποθέτουσιν οἱ κύριοι συνάδελφοι, ἀλλὰ καὶ διότι, ἐὰν ἤθελεν ὑποτεθῆ ὅτι ἀγοράζουσιν αὐτοὶ τὰ ἄλευρα τῆς κατωτέρας ποιότητος...

§296Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἐγένετο.

§297Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Οὐδ’ ὑποθέτω ὅτι εἶναι σημαντικὸν καὶ ἐὰν ἐγένετο κατά τινα περίστασιν. Βεβαίως παράγονται καὶ κατώτεραι ποιότητες ἀλεύρων καὶ ὑπ’ αὐτῶν, καὶ βεβαίως, ἐὰν ηὑρύνθησαν ὑπ’ αὐτῶν τούτων τῶν βιομηχάνων αἱ ἀγοραὶ τῆς καταναλώσεως, εἶχον ἀνάγκην, ὅπως προμηθευθῶσι καὶ ἄλλα ἄλευρα. Ἀλλὰ διὰ τῆς προαγωγῆς τῆς βιομηχανίας ταύτης θὰ παράγηται ὑπ’ αὐτῶν ἄλευρον ἀνταποκρινόμενον εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς καταναλώσεως, τὴν ὁποίαν ηὗρον καὶ εὔχομαι νὰ τὴν εὑρύνουν κατὰ πᾶσαν ἡμέραν.

§298Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Αἱ δύο ποιότητες, περὶ τῶν ὁποίων γίνεται λόγος, εἶναι 17%. Ἀξιότιμός τις ἐκ Λαρίσης συνάδελφος ἀνεβίβασεν ἐσκεμμένως καὶ ἐκ προμελέτης διαπράξας κατὰ τῆς ἀριθμητικῆς ἔγκλημα εἰς 75%. Ἀφοῦ ὁ σῖτος παράγει 17% ἄλευρον δευτέρας καὶ τρίτης ποιότητος, ἰσχυρίσθη ὅτι καταναλίσκονται ἄλευρα βʹ καὶ γʹ ποιότητος 75%, ἐρχόμενα ἴσως αὐτὰ ἐξ οὐρανοῦ. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἐπιχειρήματα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι χωρὶς νὰ σκέπτωνται περὶ τῶν ἐπιχειρημάτων ἀραδιάζουν αὐτὰ τόσον εὐκόλως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου.

§299Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀλλὰ καὶ εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ βιομήχανοι ἐκεῖνοι κατώρθωνον νὰ ἀγοράσωσι πάσας τὰς παραγομένας παρ’ ἡμῖν ποσότητας τῶν κατωτέρων ποιοτήτων ἀλεύρων, καὶ ἔρριπταν αὐτὰς ἀθρόως εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως, θὰ ἦτο ἀναπόφυκτος συνέπεια νὰ μείνωσιν ἐν πληθώρᾳ παρ’ ἡμῖν αἱ ἀνώτεραι ποιότητες. Τοῦτο θὰ εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν μείωσιν τῶν τιμῶν τῶν ἀνωτέρων ποιοτήτων; Εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ τὸ ἐναντίον; Καὶ τὸ νομίζετε δυστύχημα εἰς τὸν ἑλληνικὸν λαόν, τὸ νὰ ἐλαττωθῇ ἡ τιμὴ τῶν καλλιτέρας ποιότητος ἀλεύρων καὶ νὰ συνειθίσωσιν ὅλοι οἱ παρ’ ἡμῖν νὰ τρώγωσιν ἄρτον καλλιτέρας ποιότητος, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ ἄρτος παρ’ ἡμῖν εἶναι ἡ κυρία τροφή, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι σήμερον ἡ ἐπιστήμη διδάσκει ὅτι ἂν θέλετε νὰ κρίνητε περὶ τοῦ πολιτισμοῦ ἑνὸς λαοῦ ἴδετε ποία εἶναι ἡ πρώτη, ἡ κυρία αὐτοῦ τροφὴ καὶ ποίας ποιότητος;

§300Σ. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Δέν μοὶ λέγετε, οἱ ἀλευροβιομήχανοι Πειραιῶς τί θέλουσι τὸ πίτυρον εἰς τί τὸ χρησιμοποιοῦσιν; Αὐτὸ ἀναμιγνύουσι καὶ αὐτὸ τρώγει σήμερον ὁ ἑλληνικὸς λαός. Αὐτὸ ἔπρεπε νὰ ἐξετάσῃ ἡ Πολιτεία.

§301Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀπήντησα εἰς αὐτό, κ. συνάδελφε, καὶ ἐσκόπουν νὰ ἐπανέλθω· καὶ ἀφοῦ μοὶ δίδεται ἀφορμὴ ἐπανέρχομαι ἀμέσως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν ὅτι μεταβάλλονται εἰς ἀλευροφανεῖς ὕλας διάφορα σαρώματα, καὶ κατὰ περίεργον τρόπον, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς ὅτι ἐθεώρησα τὸ πρᾶγμα ὀλίγόν τι ἐξερχόμενον μάλιστα τῶν ὁρίων τοῦ περιέργου. Ἐδόθη εἰς αὐτὸ ἡ ἀπάντησις, καὶ πρότερον ἐγίνετο καὶ μὲ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἐὰν γένηται νόμος, θὰ γίνεται τὰ σαρώματα νὰ μεταβάλλωνται εἰς ἀλευροφανεῖς ὕλας. Ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀληθὲς κατὰ πάντα πράγματα θὰ γίνωσι διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου χειρότερα; Ἐὰν ἤρχεσθε ἐνταῦθα καὶ ἐλέγετε· προτιμῶμεν τὸν πρώην νόμον, διότι τὰ σαρώματα δὲν γίνονται ὑπὸ τὸν νόμον αὐτὸν ἀλευροφανεῖς ὕλαι, θὰ τὸ ἐνόουν, ἀλλὰ νὰ λέγητε ὅτι καὶ μὲ τὸν ὑπάρχοντα νόμον γίνεται τὸ κακὸν τὸ ὁποῖον θὰ γίνεται καὶ μετὰ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω ὅτι τοῦτο εἶναι ἀκατάληπτον. Ὅλα ταῦτα εἶναι ζητήματα διοικήσεως, ζητήματα βελτιώσεως τῶν τελωνιακῶν νόμων, ζητήματα βελτιώσεως τῶν ποινικῶν νόμων, δὲν εἶναι ζητήματα τοῦ νομοσχεδίου, δὲν ἀφορῶσι ταῦτα τὸν νόμον, τὸν νόμον ἀφορῶσι ταῦτα καὶ μόνον ταῦτα: πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξητε ὅτι δὲν θὰ ἐλαττωθῇ ἡ τιμὴ τοῦ σίτου, ἀφοῦ θὰ ἔχωμεν μίαν ποσότητα ἀφορολόγητον καὶ ἀφοῦ διαμαρτυρόμεθα κατὰ τῆς ἀγρίας προστατευτικῆς φορολογίας τοῦ σίτου. Ἐπ’ αὐτοῦ ἀναμένω τὴν ἀπάντησιν καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ βεβαιωθῆτε ὅτι μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης φαίνομαι τασσόμενος μεταξὺ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουσι τὸ νομοσχέδιον.

§302Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὠνόμασα, Κύριοι, πρὸ ὀλίγου τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ταραχῶδες, ἤδη τὸ ὀνομάζω μαγικόν, διότι τῇ ἀληθείᾳ εὑρίσκομαι ὑπὸ κατάπληξιν βλέπων ὅλην τὴν στρατιὰν τῶν ἀδιαλλάκτων, τῶν ἀμειλίκτων, τῶν μέχρις αἵματος ἀντιπολιτευομένων τασσομένην ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ τὸ ὀνομάσω τῷ ὄντι μαγικὸν καὶ θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς πάντας νὰ τὸ θεωρήσητε ὡς τοιοῦτον. Τί συμβαίνει ἆρά γε ὑπ’ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, ὥστε ἐνῷ ὑπερμαχοῦσιν ὅλοι οἱ ἀντιπολιτευόμενοι, τάσσονται κατ’ αὐτοῦ ὅλοι οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως;

§303Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι ὅλοι, πολὺ ὀλίγοι μάλιστα.

§304Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὁμολογῶ ὅτι ὄχι ὅλοι, ἀλλὰ βεβαίως πολλοί, παρὰ πολλοὶ καὶ καλοὶ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως.

§305ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Οἱ Θεσσαλοί.

§306Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὄχι οἱ Θεσσαλοί, ὁ κ. Κασίμης, ὁ κ. Κάβουρας καὶ ἄλλοι δὲν εἶναι Θεσσαλοί, εἶναι ἐνθουσιώδεις καὶ θιασῶται ἄκροι τοῦ ἔργου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐν τούτοις εἶναι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ὁ λόγος ὅστις μὲ φέρει ἐπὶ τὸ βῆμα, μὲ φέρει ἐπὶ τὸ βῆμα ἡ ἀνάγκη νὰ ἀνασκευάσω θεωρίας ἐσφαλμένας, τὰς ὁποίας ἐξήνεγκεν ὁ καλὸς φίλος καὶ ἔντιμος ἐκ Λακωνίας συνάδελφος, ἐλέγχων τὰς δηλώσεις ἃς ἐποιησάμην εἰς τὴν Βουλήν, κατόπιν τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λακωνίας συνάδελφος εἶπεν ὅτι δὲν εἶναι ἴδιον ἀνδρῶν πολιτικῶν, σχεδὸν εἶπεν ὅτι δὲν εἶναι ἴδιον ἀνδρῶν σεβομένων ἑαυτούς, νὰ εἶναι ἐκ πεποιθήσεως καθ’ ἑνὸς μέτρου Κυβερνητικοῦ καὶ ἐν τούτοις ὁσάκις ἡ Κυβέρνησις τάσσει τὸ μέτρον τοῦτο ὡς ζήτημα ἐμπιστοσύνης νὰ ψηφίζωσιν ὑπὲρ αὐτοῦ. Τῷ ὄντι παρουσιάζει τὸ ζήτημα ὀξύμωρόν τι, ἀλλὰ τὸ ὀξύμωρον τοῦτο εὐχερῶς ἐξηγοῦσιν οἱ εἰλικρινῶς θέλοντες νὰ ἐμβαθύνωσιν εἰς τὰ ζητήματα ταῦτα, οὐδ’ εὑρίσκουσιν ἐν τούτῳ παλινῳδίαν τινὰ οἱ εὐρέως σκεπτόμενοι καὶ στερρῶς ἐχόμενοι τῆς ὀρθῆς ἀντιλήψεως τῶν καθηκόντων τὰ ὁποῖα ἔχουσι πρὸς τὴν χώραν οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες, ὡς καὶ ἄλλοτε ἔσχον τὴν τιμὴν ν’ ἀναπτύξω ἐνώπιον τοῦ κοινοβουλίου. Εἰσάγεται κεφαλαιῶδες πρόγραμμα Κυβερνητικόν, περὶ τὸ κεφαλαιῶδες τοῦτο πρόγραμμα τὸ ὁποῖον στρέφεται περὶ ἕνα ἄξονα, τάσσονται οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως, οὐδαμῶς ὅμως ἐκ τούτου ὑποχρεωμένοι νὰ παρακολουθῶσιν ὅλας τὰς λεπτομερείας τοῦ Κυβερνητικοῦ τούτου προγράμματος, τοῦ ὁποίου ἀναπόσπαστον καὶ κυριώτατον μέρος ἀποτελεῖ τὸ οἰκονομικὸν αὐτοῦ κεφάλαιον. Ἀλλὰ καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας, ἔχει σχέσιν μὲ τὸν προϋπολογισμόν. Βεβαίως ὁ κ. Βουλευτὴς σφάλλεται ἐν τῇ κρίσει αὐτοῦ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν ἔχει οὐδεμίαν σχέσιν μὲ τὸν προϋπολογισμόν, εἶναι προστατευτικὸν ἀτόμων καὶ ὡς τοιοῦτο δὲν δύναται νὰ εὑρίσκηται εἰς συνάφειαν πρὸς τὸν προϋπολογισμόν.

§307Γ. ΠΩΠ. Εἶναι ἠθικὸν νὰ προστατεύωνται ἄτομα ὑπὸ τῆς Βουλῆς;

§308Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Τὴν γνώμην μου τὴν ἠκούσατε.

§309Γ. ΠΩΠ. Τὴν ψῆφον σας θέλομεν.

§310Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Τὴν ψῆφον μου θὰ τὴν ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις, ἐφ’ ὅσον ἐμμένει θεωροῦσα τὸ νομοσχέδιον ζήτημα ἐμπιστοσύνης. Δὲν γνωρίζω ποίαν γνώμην ἔχετε ὑμεῖς περὶ τῆς πορείας σας τῆς πολιτικῆς, ἀλλ’ ἐγὼ ἐννοῶ ὅτι ἀπεστάλην ἐνταῦθα χάριν τῶν μεγάλων συμφερόντων τῆς χώρας καὶ ταῦτα ὑπηρετῶν αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παρίδω ἕν μέρος τῶν γνωμῶν μου καὶ νὰ θυσιάσω ἐν ἀνάγκῃ αὐτὰς ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ τόπου, στέργων τὰ ἐκ ἐκ τοῦ νομοσχεδίου κακὰ μᾶλλον ἢ τὰ ἐκ τῆς πτώσεως τῆς Κυβερνήσεως ἀνήκουστα τοιαῦτα. Δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὀνειροπολῶν ἀνάπλασιν τῶν καθ’ ἡμᾶς πραγμάτων, ὑποκάρδιον τρέφει πόθον, ἵνα βλέπῃ τοὺς ἀντιπροσώπους του ἔχοντας μὲν τὸ θάρρος νὰ πολεμῶσι μέτρα κυβερνητικὰ τὰ ὁποῖα νομίζουσιν ὅτι δὲν συντείνουσιν οὐσιωδῶς εἰς τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἀνέλαβεν ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ συγχρόνως ἐγκαταλείποντας τὰς ἐπὶ τῶν δευτερευόντων ζητημάτων γνώμας των καὶ συσπειρουμένους περὶ τὴν Κυβέρνησιν, ὁσάκις πρόκειται κίνδυνος ἀνατρεπομένης τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐγκαταλειφθῇ ὁ μέγας σκοπὸς διὰ τὸν ὁποῖον ἐκλήθησαν. Οὕτως ἐννοῶ τὴν μεγάλην ἐντολὴν μὲ τὴν ὁποίαν ἀπεστάλην ἐδῶ ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἧς δὲν ἔχω οὐδένα λόγον ν’ ἀποστῶ. (Χειροκροτήματα)

§311Γ. ΠΩΠ. Ἠπόρησεν ὁ ἔντιμος ἐκ Λαρίσης συνάδελφος, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐν τῇ ἀντιπολιτεύσει καὶ οἱ ὁποῖοι ὀξύτατα ἀντιτίθενται πρὸς τὴν Κυβέρνησιν δὲν ἠθέλησαν νὰ μετάσχωσι μέχρι τῆς ὥρας ταύτης τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου. Ἔπρεπε νὰ διαπορήσῃ καὶ δι’ αὐτό, ἀλλὰ πρωτίστως ἔπρεπε νὰ διαπορήσῃ διὰ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἐνῷ ἐν γνώσει αὐτῆς ὑπολείπονται ὀλίγαι ἡμέραι, ὀλίγαι ὧραι ἴσως τῆς ὑπάρξεως τῆς Βουλῆς ταύτης, ἔρχεται καὶ ἐμφανίζει ἐνώπιον αὐτῆς τὴν ψήφισιν νομοθετήματος, τὸ ὁποῖον αὐτὸς οὗτος ὁ κατελθὼν πρὸ ὀλίγου τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ἀπεκάλεσεν ὅτι εἶναι νομοσχέδιον, τεῖνον νὰ θεραπεύσῃ τὰ συμφέροντα ὀλίγων προσώπων. Δὲν ὑπάρχει δὲ πολιτικὴ ἱστορία πλειότερον ἀνευλαβεστέρα πρὸς τὴν Βουλήν, πλειότερον ἀσυνεπεστέρα πρὸς τὴν στοιχειώδη πολιτικὴν εὐλάβειαν ἀπὸ τὴν εἰσήγησιν νομοθετημάτων φύσεως χαριστικῆς. Ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διαθέτῃ καθ’ ὅν τρόπον θέλει τὴν ψῆφον αὐτοῦ ὁ κ. Συνάδελφος, ἀλλ’ ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἀνέμενον ἐξ αὐτοῦ τοιαύτην διδασκαλίαν πρὸς Βουλήν, ἀποτελουμένην καὶ ἐκ νεωτέρων αὐτοῦ, οἵτινες ἴσως οὔτε τῆς πείρας, οὔτε τῆς μαθήσεως αὐτοῦ ἔχουσι τὰ φῶτα. Ἀλλ’ ἐρευνήσωμεν ποῖα τὰ ἄτομα ἐκεῖνα, πρὸς τὰ ὁποῖα γίνεται ἡ δωρεά, ποῖα τὰ ἄτομα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὑπὲρ πᾶν Ἐθνικόν, δύναμαι νὰ εἴπω, συμφέρον, ἔρχονται καὶ φέρουσι τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν ὀνειροπολοῦν, τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀνορθωτικὴν τῶν πραγμάτων τῆς χώρας, ἵνα ἐν τοιαύταις στιγμαῖς καὶ τοιαύταις ὥραις περιβάλῃ ἑαυτὴν διὰ τοῦ ἀλεύρου τούτου, ἵνα ἐμφανίσῃ Κυβέρνησιν μὲ μορφὴν μὴ ἐπιτρεπομένην, μορφὴν ἀλευρωμένην, μὴ ἐπιτρεπομένην ἀπὸ τὴν κρίσιμον ταύτην ὥραν. Τὰ ἄτομα αὐτά, περὶ τῶν ὁποίων σεῖς ὡμιλήσατε, δὲν εἶναι ἀλευροβιομήχανοι τοῦ Πειραιῶς. Ὡμίλουν πρὸ ὀλίγου μὲ ἀλευροβιομήχανον Πειραιῶς ἔντιμον, ὁ ὁποῖος ζητεῖ τὸ κέρδος ἐν τῇ ἐργασίᾳ. Πρόκειται περὶ δωρεᾶς εἰς ἐμπόρους, πρόκειται περὶ δωρεᾶς εἰς λαθρεμπόρους. Αὐτὸ καλεῖται τὴν ἑσπέραν ταύτην ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ, καὶ καλεῖται ἀπὸ Κυβέρνησιν, ἥτις, ἐνῷ ὑπὸ τοιαύτας εὑρισκόμεθα συνθήκας κινδύνου καὶ ἐσωτερικοῦ καὶ ἐξωτερικοῦ, τὸν ὁποῖον ἀνωμολόγησε, ἔρχεται καὶ ζητεῖ νὰ περιβληθῇ διὰ ψήφου ἐμπιστοσύνης καὶ συνδέει τὴν τύχην αὐτῆς διὰ τὴν ψήφισιν ἑνὸς τοιούτου νομοθετήματος· τοιαύτη Κυβέρνησις, ἡ ὁποία οὕτω κατανοεῖ τὴν ἀποστολήν της καὶ τοιαύτην ἀποδίδει σημασίαν εἰς τὴν ἰδίαν αὑτῆς ὑπόστασιν ἀπέναντι τοῦ Κράτους, ὥστε, ἐὰν ἀπερρίπτετο ἡ δωρεὰ αὕτη πρὸς τοὺς ἐμπόρους ἢ τοὺς λαθρεμπόρους, ὡς εἶπεν, νὰ παραιτήσῃ τὸ Κράτος, θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον ἐὰν ἐν τοιαύτῃ ἡμέρᾳ ἐλάμβανε τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, ἵνα, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, παραιτήσῃ τὸ Κράτος τοῦτο. Ὁμιλεῖ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως περὶ ζητήματος ἐμπιστοσύνης, διότι κατανοεῖ ὅτι δὲν ὑπολείπεται ἴσως πέραν τῆς σήμερον ἢ αὔριον χρόνος εἰς αὐτήν, ἵνα διὰ τῆς Βουλῆς ταύτης ἀπονείμῃ τὴν δωρεὰν εἰς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους θέλει. Γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἐνώπιον αὐτῆς δὲν ὑπολείπεται χρόνος μακρός...

§312Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν τὸ γνωρίζει. Οἱ συνωμόται δύνανται νὰ ἔχωσι τοιαύτας ἰδέας, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις δὲν τὸ γνωρίζει.

§313Γ. ΠΩΠ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀποκαλεῖ συνωμότας ἐκείνους, οἵτινες ἀγωνίζονται ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ αὑτοῦ πατρίδι...

§314Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἀποκαλῶ τοὺς κάτω, ἀλλ’ ὑμᾶς τοὺς ἐδῶ, οἱ ὁποῖοι ἐκμεταλλεύεσθε τὰ πατριωτικὰ αἰσθήματα αὐτῶν.

§315Γ. ΠΩΠ. Πρὸς οἱονδήποτε καὶ ἂν ἀπευθύνωνται αἱ λέξεις αὗται περὶ συνωμοτῶν, εἶμαι πεπεισμένος ὅτι κατὰ στοιχειώδη ἀντίληψιν προσωπικῆς τιμῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπευθυνθῶσι πρὸς ἐμέ, ὅστις εἶχα πάντοτε τὸ θάρρος τῆς γνώμης μου. Οὔτε συνωμότης εἶμαι, οὐδ’ ἐσκέφθην ποτὲ ὅτι οἱ μεγάλοι ἀγῶνες ἑδραιοῦνται διὰ συνωμοσιῶν. Εἶμαι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος διεκήρυξε καὶ ἀπὸ ἐτῶν, καὶ ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ καὶ κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας, —καθ’ ἃς ἡ Κυβέρνησις ἐνέσπειρε τὸν πανικὸν εἰς τὸ Κράτος τοῦτο— διεκήρυξεν ὅτι εἶναι ὑπέρτατον καθῆκον τῶν Κρητῶν νὰ ἔλθωσι καὶ παρακαθήσωσι μέσῳ ἡμῶν. Ἐὰν δ’ ἄλλαι εἶναι αἱ συνωμοσίαι, ἡ αἰσχύνη ἔγκειται πρὸς ἐκείνους, οἵτινες δὲν ἔχουσι τὸ θάρρος τῆς γνώμης νὰ καταδείξωσι ποῖοι εἶναι οἱ κρύφα συνωμοτοῦντες. Ὅταν δὲ ἔρχεται ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ καταγγέλλει πρὸς τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία περιβάλλει αὐτὸν διὰ τῆς ἐμπιστοσύνης της, ὅτι ὑφίστανται ἐν τῇ χώρᾳ συνωμόται καὶ δὲν δύναται νὰ συλλάβῃ αὐτούς, ἐφ’ ὅσον νομίζει ὅτι συνωμοτοῦν...

§316ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θεωρῶ ἀκίνδυνον τὴν συνωμοσίαν ταύτην.

§317Γ. ΠΩΠ. Ἐφ’ ὅσον θεωρεῖτε ἀκίνδυνον τὴν συνωμοσίαν ταύτην, δὲν ἔπρεπε διὰ τοιαύτης τραγικότητος νὰ θέλητε νὰ περιβάλητε πρόσωπα ἀκίνδυνα, διότι οἱ συνωμοτοῦντες εἶναι ἀνάξιοι πάσης προσοχῆς. Ἀλλ’ εἶναι ἄξιοι σεβασμοῦ καὶ εὐλαβείας ἐκεῖνοι, οἵτινες, ὡς ἐγώ, εἶχον τὸ θάρρος τῆς γνώμης των πάντοτε καὶ δὲν ἀπεδειλίων ἀπέναντι οὐδενὸς κινδύνου, νὰ θυσιάσωσι πᾶν αὑτῶν προσωπικὸν συμφέρον, πᾶσαν αὑτῶν προσωπικὴν βλέψιν, ἵνα ἀφοσιωθῶσιν εἰς τὴν ἰδέαν μόνον καὶ εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πιστεύουν. Καὶ λέγω ὅτι πιστεύω καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι πιστεύω ἀκραδάντως καὶ εὔχομαι εἰς τὸν Θεὸν τῆς Ἑλλάδος, ἵνα ἡ φωνή μου εἰσακουσθῇ μέχρι τῆς Κρήτης, ἵνα ὅλοι ἔλθωσι καὶ παρακαθήσωσι μέσῳ ἡμῶν.

§318Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Παύσατε νὰ ἐκμεταλλεύησθε τὰ ὅσια καὶ ἱερά. Ὡς Κρὴς σᾶς ἐξορκίζω, ν’ ἀφήσητε κατὰ μέρος τὰ Κρητικὰ ζητήματα.

§319Γ. ΠΩΠ. Ὅτε δὲ τοιοῦτον ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν κίνδυνον, ὥστε ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κράτους νὰ θεωρῇ πανωλόβλητον καὶ χολερόβλητον τὴν χώραν ἐκείνην, ἀπὸ τῆς ὁποίας πνέει ἡ πνοὴ τῆς ἐλευθερίας καὶ ὅτε ἔρχεται παρὰ τὴν γνώμην τοῦ Ἰατροσυνεδρίου καὶ παρὰ τὴν ἐπιταγὴν τοῦ νόμου καὶ ἐπιβάλλει τοιαῦτα μέτρα, ἐπιτρέπεται ὑπὸ τοιούτους ὅρους καὶ τοιαύτας συνθήκας ἡ Κυβέρνησις νὰ περιβάλλῃ ὡς ζήτημα ἐμπιστοσύνης χαριστικὸν νομοσχέδιον; Ἂς ἴδωμεν δὲ διατί τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι χαριστικὸν καὶ ἂς ἴδωμεν διατί προετιμήθη τῆς συζητήσεως, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὑπ’ ὄψει ἡ Βουλή, τῆς συζητήσεως περὶ τοῦ θεσμοῦ τῶν Κοινοτήτων. Ἄς ἴδωμεν διατί προκρίνεται τοῦτο τὸ νομοσχέδιον ἀπὸ τὴν ὑποβολὴν τὴν τοσάκις ἀγγελθεῖσαν τῆς ὑποβολῆς τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ· ἂς ἴδωμεν διατί ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ μετὰ τόσης ἀληθῶς δυσχερείας μανθάνων τὰ ζητήματα ἐπὶ τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ εἰσηγηθῇ, δὲν ἔρχεται νὰ ὑποβάλῃ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἔρχεται νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδια ὁμοίας φύσεως. Καὶ ἔρχεται μετὰ τῆς συνήθους αὐτῷ ἀφελείας, μὲ τὸ θάρρος τῆς ἀγνοίας, τὸ ὁποῖον χαρακτηρίζει τοὺς ἀνθρώπους, οἵτινες ἥκιστα εἶναι ἐντριβεῖς δι’ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐκλήθησαν, καὶ ἐνῷ ὑπολείπεται εἷς μὴν ἀκόμη, ἀντὶ νὰ φέρῃ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, τὸν ὁποῖον ἀγωνίζεται καὶ μετὰ κόπου προσπαθεῖ νὰ συρράψῃ, μᾶς φέρει μεταβληθὲν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀναιρεῖ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔλεγε πρὸ τριῶν καὶ τεσσάρων μηνῶν, ἵνα ἐνισχύσῃ ἐπὶ μᾶλλον τὰς ἐμπαθεῖς ἀπαιτήσεις τῶν λαθρεμπόρων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ τοῖς χαρίσῃ τὸ μέγα τοῦτο ποσόν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰσηγούμενος τὸ νομοσχέδιον τοῦτο διὰ τοῦ ἄρθρου 3ου ὑποδηλοῖ ῥητῶς ὅτι θὰ ἔφθανεν ἐκεῖ, ὅπου ἐζήτουν οἱ ἐκ Θεσσαλίας συνάδελφοι. Καὶ ἔρχεται μετὰ 4 μῆνας καὶ λέγει ἀκριβῶς τὰ ἀντίθετα, διότι αἱ πιέσεις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι καλοῦσι τὴν Βουλὴν ἡμῶν, ἵνα προβῇ εἰς τὴν χαριστικὴν ταύτην δωρεάν, εἶναι τοιαύτης φύσεως, ὥστε νὰ ἀναγκάζωσι μετὰ μειδιαμάτων πλέον, ἀπομενόντων ὅμως ὑπὲρ τῶν ἄλλων, διότι εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἀπομένουσι μόνον τὰ ἐπιχειρήματα, ἐνῷ οἱ γέλωτες φεύγουσι καὶ μεταβαίνουσιν εἰς ἄλλους, νὰ εἰσηγηθῇ νόμον ὅλως διάφορον ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ἐν ἀρχῇ εἰσηγεῖτο. Καὶ ἔλεγεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λαρίσης συνάδελφος «γηράσκω ἀεὶ διδασκόμενος» καὶ παρετήρησα ὅτι τοῦτο ἀκριβῶς εἶναι, διότι ἡ μεταβολὴ ἐπῆλθε, διότι αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς δεικνύουσιν, ὅτι ἐπέσπευσαν εἰς τὸ γῆρας καὶ τὴν μάθησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Τοιουτοτρόπως, Κύριοι, εἰς γενικὰς γραμμὰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν πρόκειται παντάπασι ν’ ἀποβῇ δωρεάν ὑπὲρ τῶν μεγάλων ἐκείνων βιομηχάνων, οἵτινες ἔχουσιν ἀλευρομύλους ἐν Πειραιεῖ, ἐν Βόλῳ ἢ ἀλλαχοῦ. Ὡμίλουν, εἶπον, πρὸ μικροῦ μετὰ βιομηχάνου, ὁ ὁποῖος τὸ κέρδος τὸ ἀποβλέπει ἐκεῖ, ὅπου τὰ ὅρια τῆς ἐντιμότητος καθορίζουσι. Καὶ μοὶ ἔλεγεν ὅτι βεβαίως πρόκειται περὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἡ ἰδία αὐτοῦ συνείδησις τὸ ἀποκρούει· τί ἀναμένομεν ἡμεῖς ἐκ μέρους Κυβερνήσεως ἐπαγγελθείσης δωρεὰς πρὸς τὸ Κράτος, πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν; Τί ἀναμένομεν ἀπὸ Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας ὁ ἀρχηγὸς οὐδεμίαν εὐκαιρίαν παραλείπει, ἵνα ὁμιλῇ περὶ τοῦ ἀτυχοῦς λαοῦ, ὁ ὁποῖος, ἐνῷ ἐγένετο ἐξουθένωμα, εὑρέθη εἰς τὸ τέλος νὰ ἴδῃ ἀνόρθωσιν οἰκονομικὴν μετ’ ἀναπλάσεως γνωμῶν; Βλέπομεν λοιπὸν εἰς τὴν ὑπάρχουσαν τερατώδη προστασίαν τῆς διαφορᾶς τῶν 5½ λεπτῶν ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου ἀλεύρου ὅτι προστίθεται καὶ ἡ νέα προστασία, ἡ ὁποία θίγει βαρύτατα τὸν ἄρτον τοῦ λαοῦ, ἵνα ὠφελήσῃ τοὺς ἐμπόρους ἐκείνους, οἵτινες ἔξωθεν κατὰ τὸ πλεῖστον ἔρχονται εἰσάγοντες τὰ σιτηρὰ ἐνταῦθα, πωλοῦντες τὴν κακὴν ποιότητα καὶ ἐξάγοντες τὴν καλὴν ἔξω καὶ κερδίζοντες εἰς βάρος τοῦ Κράτους λαθρεμποροῦντες. Διότι τὸ ζήτημα τὸ ἔθεσε θαυμασίως ἀληθῶς ἀπὸ ἑρμηνείας ὁ κ. Χρυσοχοΐδης. Ἐκεῖ ἔγκειται ἡ ἀλήθεια· ὁ εἰσαγόμενος ἐν Ἑλλάδι σῖτος κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς του θ’ ἀφήνῃ πάντοτε 25%, πλὴν 2%, τὰ ὁποῖα εἶναι πίτυρα, θ’ ἀφήνῃ 23% οὐχὶ δι’ ἄλευρον τρίτης ποιότητος, ἀλλ’ εἰς οἱανδήποτε ποιότητα θέλει ἡ εὐσυνειδησίᾳ τῶν λαθρεμπόρων νὰ ἐγκαταλείψωσι ταύτην. Καὶ ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις καὶ λέγει κατὰ τὰς τελευταίας ταύτας ἡμέρας, ὅτι: θωρακίζω διὰ τῆς δυνάμεώς μου τῆς ἀριθμητικῆς, τὴν ὁποίαν ἔχω ἐνταῦθα, ἐκείνους, εἰς τοὺς ὁποίους θέλω νὰ εἰσφέρω τὴν δωρεὰν καὶ οἱ ὁποῖοι, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶναι ἀλευροβιομήχανοι τοῦ Πειραιῶς, δὲν εἶναι μικροὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχοντες μυλοπέτρας μικρὰν βιομηχανίαν, ἀλλ’ οἱ ὀλιγάριθμοι ἔμποροι οἱ μεταβαλλόμενοι εἰς λαθρεμπόρους, ἵνα κερδίσωσιν αὐτοί, εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν διέπραξαν ὅσα αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις ἀνωμολόγησεν ὅτι διέπραξαν. Καὶ ἔρχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἐρωτᾷ μετ’ ἀπορίας ἀνθρώπου πρώτην φορὰν εἰσερχομένου εἰς τὰς μεθόδους τῆς ἀνευρέσεως μυστηρίων καὶ καταστρατηγήσεων τῶν νόμων· «τί θέλετε νὰ κάμω; Θέλετε νὰ μείνωμεν εἰς τὸ ὑπάρχον καθεστώς; Ὁμολογῶ ὅτι πρόκειται περὶ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπῆρξαν εὐσυνείδητοι ἀπέναντι τῶν παροχῶν, τὰς ὁποίας ἔδωκε τὸ Κράτος εἰς αὐτούς· συνέλαβον τοὺς λωποδύτας, θὰ κλέπτωσι τὸ ἥμισυ τώρα, ἐνῷ πρὶν ἔκλεπτον πολλά· νὰ χειροκροτῆτε, παρακαλῶ, διότι δὲν εἶναι ζήτημα ἐμπιστοσύνης, δὲν εἶναι ζήτημα ὑπάρξεως Κυβερνήσεως». Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια καὶ ἡ ἑρμηνεία τῶν λόγων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ προστασία, τὴν ὁποίαν παρέχει ἡ Κυβέρνησις πρὸς ὀλίγα πρόσωπα ἀναιρέσαντα τὴν ὀφειλομένην εὐγνωμοσύνην πρὸς τὸ Κράτος διὰ πράξεων λαθρεμπορικῶν, αἱ ὁποῖαι βαρύτατα ἐστοίχισαν μὲν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἀλλὰ κατῄσχυναν αὐτὸ τοῦτο τὸ ἑλληνικὸν ἐμπόριον. Καὶ ἀνέφερον προχθὲς λόγους λαθρεμπόρων εἰς τὰς νήσους καθ’ ἣν ἐποχὴν συζητοῦμεν τοιοῦτον νομοσχέδιον, καὶ ὁμολογεῖ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ὑπάρχουσι καὶ συνωμόται ἐν τῷ Κράτει. Πῶς προστατεύονται οἱ ἀλευροβιομήχανοι καὶ τί ἀναμένουσιν ὡς εἰσαγωγήν, ἵνα ὑπὲρ ταύτης πάντες ψηφίσωμεν; Ἀπὸ τὴν μείωσιν τοῦ δασμοῦ τῶν εἰσαγομένων ἀλεύρων καὶ μάλιστα μέχρι τοῦ ποσοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου δύνανται νὰ κερδίσωσιν οἱ ἀλευροβιομήχανοι; Καὶ ἔχομεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ παρακαθημένους ἐντίμους ἀλευροβιομηχάνους κατέχοντας πρωτίστην θέσιν καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν αὐτῶν, ἐὰν δὲ ὁμιλήσωσι, θὰ εἴπωσιν ὅτι ὁ δασμὸς αὐτὸς τῶν 5½ λεπτῶν ἐπὶ τῶν ἀλεύρων εἶναι δωρεὰ πρὸς αὐτούς, 5½ λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν ὑπὲρ τοῦ ἄρτου, τὰ ὁποῖα πληρώνει ὁ λαός. Ἔρχεσθε δὲ εἰς στιγμήν, καθ’ ἣν διατηρεῖτε τοιοῦτον προστατευτικὸν δασμὸν δωρούμενον εἰς τὰ θυλάκια ὀλίγων ἀνθρώπων, 4 ἢ 3½ λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ τοῦ ἄρτου τοῦ πτωχοῦ λαοῦ, καὶ προσθέτετε 2½ λεπτά, τὰ ὁποῖα πάλιν ἐπὶ τοῦ ἄρτου τοῦ πτωχοῦ λαοῦ θὰ ἐκσπάσωσιν, ἵνα ζητήσητε ἐμπιστοσύνην παρὰ τῆς Βουλῆς. Πράξατε ὅ,τι θέλετε, ἀλλ’ ἡμεῖς ἔχομεν καθῆκον νὰ εἴπωμεν ὅτι εἰς τὰς στιγμὰς αὐτάς, τὰς ὑστάτας ἴσως, ὡς καὶ ὁ κ. Πρόεδρος πρὸ μικροῦ σᾶς ἀνεκοίνου χθὲς ἐν τῷ ἰδιαιτέρῳ του ἐντευκτηρίῳ, ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰσάγει νόμον, ὅστις οὐδὲν ἄλλο σημαίνει ἢ νὰ θέσῃ ὑπὸ τὴν προστασίαν καὶ τὴν ψῆφον ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς τὰ συμφέροντα οὐχὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιβαρύνει μὲ 5 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν ἀκόμη ἐπὶ τοῦ ἄρτου, ἀλλ’ ἵνα διευκολύνῃ τὰ συμφέροντα ὀλίγων ἐμπόρων, τοὺς ὁποίους ἀπεκάλεσε λαθρεμπόρους.

§320Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Εἶναι ἀπορίας ἄξιον, διατί ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοσοῦτον ἀσχολεῖται περὶ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ χαρίεις καὶ φιλομειδὴς κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως εἶναι ἀπορίας ἄξιον, πῶς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπέπεσεν εἰς τὸ ὀλίσθημα, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπέπεσε. Δὲν ἦτο δυνατὸν ἢ νὰ συμβῶσιν ὅσα συνέβησαν καὶ συμβαίνουσι καὶ νὰ προκληθῇ τοιαύτη μακρὰ συζήτησις, ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλε παρόμοιον νομοσχέδιον. Συνηθίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ὑποβάλλῃ νομοσχέδια καὶ νὰ δρᾷ καὶ νὰ ἐνεργῇ, ἀδιαφορῶν καὶ περὶ τῆς Βουλῆς καὶ περὶ τοῦ λαοῦ καὶ περὶ τῶν συμφερόντων αὐτοῦ. Καὶ εἶναι περίεργος ὁ τρόπος, μεθ’ οὗ πολιτεύεται ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅστις ἀποτεινόμενος πρὸς τὴν πλειονοψηφίαν θέτει εἰς αὐτὴν τὸ δίλημμα: «ἢ εἶσθε φίλοι μου καὶ ψηφίζετε καὶ δὲν παραιτοῦμαι ἢ δὲν εἶσθε φίλοι μου καὶ καταψηφίζετε καὶ παραιτοῦμαι». Βεβαίως, ἐὰν ἐλάμβανε τὸν κόπον καὶ ἐνδιεφέρετο περὶ τῶν κοινῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτε συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἤθελε παρευρεθῆ καὶ ἤθελε συνεισφέρει ὅλας τὰς μεγαλεπηβόλους οἰκονομικὰς αὐτοῦ γνώσεις τὰς ἐκ τοῦ νέου ἡμισφαιρίου, καὶ δὲν θὰ ἄφηνε μόνην τὴν ἐπιτροπὴν νὰ ἐπιφέρῃ τροποποιήσεις, καὶ νὰ παριστάμεθα πρὸ νομοσχεδίου ἀποτελοῦντος ἀληθῆ κυκεῶνα. Διότι ὀφείλετε νὰ ὁμολογήσητε ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀνταποκρίνεται καθόλου πρὸς τὸν σκοπόν. Καὶ λέγων τοῦτο ἐννοῶ ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν ἔχει οὐδεμίαν κοινωφελῆ πρόθεσιν καὶ ἀπολύτως ἀντίκειται πρὸς τὸ πνεῦμα, δι’ ὃ ἐκλήθη ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐν τῇ Ἀρχῇ. Ἀλλὰ μήπως δὲν ἐνθυμεῖσθε ὅτι πρὸ ἡμερῶν ἐντεῦθεν Ὑπουργὸς ταλλαροῦχος ἀπεδείχθη λαθρέμπορος...

§321ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι τὸ θέμα αὐτό, οὔτε ὁ Ὑπουργὸς ἀπεδείχθη λαθρέμπορος.

§322Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἀπευθύνομαι πρὸς τὴν συνείδησιν τῆς Βουλῆς καὶ ὄχι τὴν ψῆφόν της.

§323ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ κανονίζω τὰ ζητήματα ἀναλόγως τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς, ὄχι τῆς συνειδήσεως αὐτῆς.

§324Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ σεβασθῶ τὰ λεγόμενα ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου, ἀλλ’ ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ σεβασθῶ τὴν Βουλὴν ἢ μᾶλλον τὴν συνείδησίν της. Ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης πρὸ ἡμερῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, προσατενίζων ὡς ἄλλος Ναπολέων, μοὶ ἔλεγεν· «εἶσθε ἀπαράσκευος». Ναί, εἶμαι ἀπαράσκευος, ὡς εἶσθε καὶ ὑμεῖς πολλοὶ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως ἀπαράσκευοι. Εἶμαι ἀπαράσκευος τῶν πολιτικῶν τερτιπιῶν καὶ ἀπηλλαγμένος τῆς χονδροειδοῦς ἐκείνης ἀναισθησίας καὶ καταπλησσούσης ἀναιδείας. Ἀνελθὼν ἐπὶ τοῦ βήματος δὲν ὡμίλησα κατὰ τῶν Ὑπουργῶν τῶν Οἰκονομικῶν ἢ τῆς Γεωργίας οὔτε τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ κατὰ τῆς αὐθαδείας τῶν καταπατησάντων τοὺς νόμους, τοὺς ὁποίους πρὸ παντὸς εἶχον ὑποχρέωσιν τὰ μέλη τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως νὰ σέβωνται. Ἐνθυμεῖσθε μεθ’ ὁποίας ἰταμότητος προσητένισεν ἐμέ, διότι δὲν ἔμαθον, ἢ μᾶλλον δὲν θέλω νὰ μάθω, νὰ ὑποκρίνωμαι, δὲν ἔμαθον ἢ μᾶλλον δὲν στέργω νὰ ἐμπαίζω τά τε ἱερὰ καὶ τὰ ὅσια τῆς πατρίδος μου, δὲν ἔμαθον ἢ δὲν θέλω νὰ ἐξυπηρετῶ ἴδια συμφέροντα πρὸς ζημίαν τῶν κοινῶν. Καὶ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ἀκολουθοῦντες τὸ ὑπάρχον καθεστὼς δὲν ἦτο δυνατὸν ἢ νὰ εὑρισκώμεθα εἰς ὃ σημεῖον εὑρισκόμεθα· εἶπεν ἀκόμη ὅτι πρέπει νὰ θεσπίζωμεν νόμους, τοὺς ὁποίους πιστῶς νὰ παρακολουθῶμεν. Καὶ εἶπε ταῦτα πότε; Καθ’ ἣν ἐποχὴν αὐτὸς ὁ ἴδιος φωρᾶται ὡς—ὡς δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται αὐτὴ ἡ λέξις— ὁ μᾶλλον ἐλευθεριώτερος καταπατητὴς τῶν νόμων. Ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι δὲν εἶναι οἱ λόγοι οἱ ἀποτελοῦντες τὴν ἀνόρθωσιν, δι’ ἣν ἐκλήθη ἐκ τοῦ ἄλλου ἡμισφαιρίου, ἀλλὰ τὰ πράγματα. Καὶ Ὑπουργός, ὅστις ὑποβάλλει νομοσχέδια χωρὶς νὰ συμβουλευθῇ τοὺς εἰδικούς, τοὺς πεπειραμένους, δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ προκαλέσῃ τὴν συζήτησιν, τὴν ὁποίαν προεκάλεσε, καὶ νὰ διαμειφθῶσιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα, ἂς ἐπιτραπῇ εἰς ἐμὲ τὸν μὴ ὄντα εἰς τὰς ἐπάλξεις τῆς Ἀνορθώσεως, νὰ εἴπω ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ διαμειφθῶσιν. Ἀλλὰ τί ταῦτα περὶ ὅλους μας; Ἡμεῖς ἤλθομεν, ὡς φαίνεται, ἐνταῦθα χάριν διασκεδάσεως, ἤλθομεν ἐνταῦθα παίζοντες, θαλασσοποιοῦντες καὶ ὑποκρινόμενοι, ἔχω δὲ τὴν στερεὰν πεποίθησιν, τὴν ἀκράδαντον ἰδέαν ὅτι ὁ λαὸς αὐτὸς εἶναι λαὸς προωρισμένος νὰ δουλεύῃ εἰς 5, 10, 100 κεφαλάς, εἰς 5, 10, κηφῆνας, εἶναι λαὸς προωρισμένος διὰ 5, 10 ὑποκριτάς, διὰ 5 ἢ 10 ἠλιθίους! Εἰς ὅλα αὐτὰ ἐπιπροστίθεται καὶ τὸ θλιβερώτερον ἐξ ὅλων αὐτῶν, κ. Βουλευταί, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπέπεσεν εἰς πολιτικὸν ὀλίσθημα, κατ’ ἐμέ, θλιβερώτατον. Εἰς στιγμάς, κατὰ τὰς ὁποίας πανταχόθεν ἐπαπειλούμεθα ὑπὸ κινδύνων, εἰς στιγμὰς, κατὰ τὰς ὁποίας τὸ ἔδαφος ὀλισθαίνει ὑπὸ τοὺς πόδας μας, εἰς στιγμὰς, κατὰ τὰς ὁποίας τά τε ἱερὰ καὶ τὰ ὅσια τῆς πατρίδος παίζονται καὶ ἐμπαίζονται, εἰς στιγμὰς τοιαύτας ἔρχεται ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τῆς θέσεως αὑτοῦ καὶ μεθύων ἀπὸ τὸ λαϊκὸν θυμίαμα προκαλεῖ τὴν πλειονοψηφίαν καὶ ἐπιτάσσων τῇ λέγει: Θὰ ψηφίσῃς. Ὄχι, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Οὕτω πολιτευόμενος ζημιοῦσθε καὶ ζημιούμεθα. Ἐγώ, ὅστις δὲν εἶμαι φίλος σας, ὡς ἐπιθυμεῖτε, σᾶς λέγω ὅτι κακῶς ἐπράξατε. Οὔτε ὁ χρόνος, οὔτε αἱ περιστάσεις, οὔτε ἡ ἀποστολή σας σᾶς ἐπέτρεπε νὰ εἴπητε ὅσα εἴπετε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Καὶ ὁ ἀφελής, ἢ ὁ θέλων νὰ φαίνηται τοιοῦτος, Βουλευτὴς ἐρωτᾷ: — Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τίνα σκοπὸν ἔχει; Νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ, ἐν ὀνόματι τοῦ ὁποίου τελοῦνται ὄργια; ἢ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Α, τοῦ Β, τοῦ Γ, τοῦ Δ; Καὶ βλέπεις παρερχομένους ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ῥήτορας τῆς πλειονοψηφίας, οἵτινες ὁμιλοῦσι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὅμως λέγουσι καὶ κατ’ ἰδίαν ψιθυρίζουσιν—ὁποῖον αἶσχος—θὰ ψηφίσωμεν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου! Καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Βόλου ἀπεκάλεσε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο μαγικόν. Ὄχι, μαγικὰ καὶ ἀκατανόητα καὶ θλιβερὰ εἶναι τὰ λεγόμενά σας καὶ αἱ πράξεις σας, ἀλλ’ ἀκατανόητα δι’ ὀλίγους εὐτυχῶς. Τοῦτο καὶ μόνον ἂς διδάξῃ τὴν Κυβέρνησιν καὶ κατ’ ἐξοχὴν τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τί πρέπει νὰ λέγῃ καὶ τί νὰ μὴ λέγῃ, τί πρέπει νὰ πράττῃ καὶ τί ν’ ἀποφεύγῃ. Ἐάν, κύριοι Βουλευταί, ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει, τί θέλει συμβῆ; Βεβαίως δὲν θὰ μεταβάλωμεν ἡμεῖς τὰς θελήσεις καὶ ἀποφάσεις τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἡμεῖς, ὁμολογοῦμεν, εἴμεθα ἀνίσχυροι, εἴμεθα μία μονὰς ἀπέναντι τοιούτου κολοσσοῦ. Τί εἴμεθα; Τίποτε, ἀφοῦ τὸ δίκαιον δὲν εἶναι παρὰ μία λέξις ὡς τόσαι ἄλλαι. Διὰ ν’ ἀκούηταί τις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ νὰ λαμβάνηται ὑπ’ ὄψιν, ἢ πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ χρῖσμα τοῦ μεγάλου καὶ τὴν μαγείαν τοῦ ἀγνώστου ἢ νὰ εἶναι ταλλαροῦχος ἢ νὰ ἔχῃ μετ’ αὐτοῦ ὁλόκληρον τὸ Χρηματιστήριον. Ἡμεῖς ὅλων αὐτῶν στερούμεθα. Ἔχομεν ἓν καὶ μόνον, τὸ ὁποῖον εἶναι πολυτιμότερον πάντων καὶ πασῶν τούτων, τοῦ νὰ λέγωμεν, εἴτε φίλοι εἴτε καὶ ἀντίπαλοι, γυμνήν, ὁλόγυμνον τὴν ἀλήθειαν, καὶ ἐξ αὐτῆς οἱ ἔχοντες ἀντίληψιν, πατριωτισμὸν καὶ νοημοσύνην νὰ διδάσκωνται, νὰ φρονηματίζωνται καὶ νὰ ῥυθμίζωσι τὰ διαβήματα καὶ ἀποφάσεις αὑτῶν. Ἐάν, λέγω, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ψηφισθῇ, οὐδὲν ἄλλο θὰ συμβῇ εἰμὴ μόνον ὅπως ὠφεληθῇ μία ὡρισμένη τάξις ἀνθρώπων, ἢ μᾶλλον μία ὁμὰς ἀνθρώπων, διότι, ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον, ἀσφαλῶς οἱ πλεῖστοι τῶν βιομηχάνων θὰ εἶναι ἀδύνατον ν’ ἀντεπεξέλθωσι κατὰ τοῦ ἀνταγωνισμοῦ. Μοιραίως δὲ καὶ ἀναποδράστως, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, οἱ πολλοὶ θὰ ὑποχωρήσωσιν ἀπέναντι τῶν ὀλίγων, διότι οὗτοι ἀγωνίζονται μὲ ξίφος ἀργυροῦν, γνωρίζετε δὲ πολὺ καλῶς, ἀφοῦ ἔρχεσθε ἀπὸ τὴν χώραν τῶν δολλαρίων, ὅτι οἱ ἀγωνιζόμενοι μὲ τοιοῦτον ξίφος πάντοτε νικῶσι πρὸς μεγίστην ὑλικὴν καὶ ἠθικὴν ζημίαν τῶν πολλῶν. Λέγω λοιπόν, κύριοι Βουλευταί, ὅτι οἱ πολλοὶ θὰ ὑποχωρήσωσιν εἰς τοὺς ὀλίγους, διότι οἱ τελευταῖοι εἶναι ἐφωδιασμένοι μὲ νεώτερα καὶ τελειότερα μηχανήματα καὶ ἄφθονα διαθέτουσιν ὑλικὰ καὶ ἠθικὰ κεφάλαια. Γνωρίζω ποία τύχη μὲ ἀναμένει, ἀποκρούοντα τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, κύριε Πρωθυπουργέ, γνωρίζω ὅτι τὰ λεγόμενα ταῦτα θέλουσι μὲ παραβλάψει σημαντικῶς, γνωρίζω ἀκόμη ὅτι θέλει μειωθῆ ἡ δημοτικότης μου, ἀλλὰ μοὶ εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον.

§325Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ. Διατί;

§326Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἡ ἀλήθεια τῶν λεγομένων μου, ὡς ἀντιτιθεμένη εἰς τὰ συμφέροντα τῶν ὀλίγων πανισχύρων, θὰ ἐξοργίσῃ αὐτοὺς καὶ θὰ μὲ καταδιώξωσιν οὗτοι κατὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς. Ἔλεγον λοιπὸν ὅτι οἱ ὀλίγοι θὰ ὑπερισχύσωσι τῶν πολλῶν. Καὶ τότε τί θὰ συμβῇ; Θὰ λείψῃ, κύριοι Βουλευταί, ὁ ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν ἀπαραίτητος ἀνταγωνισμὸς καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ τρὰστ ἀπαίσιον νὰ προκύψῃ — ἀφοῦ, περὶ τρὰστ προκειμένου, ἐν Ἀμερικῇ ἐγεννήθη τοῦτο, ἐκεῖ ἀνεπτύχθη, καὶ ἐκεῖθεν ἔρχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις καὶ τὸ ἔφερε καὶ ἐδῶ — τρὰστ ὑπὸ φιλελεύθερον Κυβέρνησιν θὰ ἐγκατασταθῇ ἐν μέσῳ τῆς Ἑλλάδος, ὁ δὲ ἀτυχὴς λαὸς θὰ καταντήσῃ νὰ τρώγῃ τὸν ἄρτον εἰς πολὺ βαρυτέραν τιμὴν ἀπὸ ὅ,τι τὸν τρώγει σήμερον. Ἀλλὰ τί πρὸς ὑμᾶς ὁ λαὸς καὶ τὰ συμφέροντα αὐτοῦ; Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι λαός, ὁ ὁποῖος δὲν ἐννοεῖ, φρονοῦσιν οἱ κυβερνῆται αὐτοῦ, δὲν ἀντιλαμβάνεται, λαός, ἀπέναντι τοῦ ὁποίου, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τις τὴν εὔνοιαν καὶ ν’ ἀποκτήσῃ τὴν ἐκτίμησιν καὶ τὴν ὑπόληψιν αὐτοῦ, δὲν χρειάζεται παρὰ ὀλίγην γοητείαν τοῦ ἀγνώστου ἢ ὀλίγην ἐκκεντρικότητα καὶ τότε ἀναγνωρίζεται μέγας καὶ σοβαρὸς πολιτικὸς ἀνήρ. Ὅτε λοιπὸν τοιαύτην ἰδέαν ἔχουσι περὶ τοῦ λαοῦ τινὲς ἐκ τῶν ἀρχόντων αὐτοῦ, οὐδόλως παράξενον πῶς ἀποτολμῶνται τόσα εἰς βάρος αὐτοῦ, καθὼς καὶ ἡ ὑποβολὴ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Δὲν παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἡ Κυβέρνησις, ἐπαναλαμβάνω, δὲν θὰ μὲ ἀκούσῃ, παρακαλῶ ὅμως τὴν πλειονοψηφίαν πρὶν ἢ δώσῃ τὴν ψῆφον αὐτῆς εἰς νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος οὔτε κἂν παρευρέθη εἰς τὴν ἐπεξεργασίαν του, νὰ σκεφθῇ καλῶς, διότι τὰ ἀποτελέσματα θᾶττον ἢ βράδιον θὰ εἶναι δυσάρεστα.

§327ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται ἵνα ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§328Γ. ΠΩΠ. Πολιτικὸν ζήτημα προυκάλεσεν ἡ Κυβέρνησις καὶ δὲν κάμνετε τοὐλάχιστον οὔτε ὀνομαστικὴν κλῆσιν; Ἡμεῖς τοὐλάχιστον δὲν ἔχομεν τὸν ἀριθμόν, ἵνα προκαλέσωμεν ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§329ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λυποῦμαι. Ὅταν ἀποκτήσητε τὸν ἀριθμόν, τότε προκαλεῖτε. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§330Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ ἐκ Λαρίσης κ. Σχινᾶς εἶπεν ὅτι ἐπιβάλλεται ὡς ποινὴ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους. Ἐὰν τὸ ἤκουέ τις ἐξ ὑμῶν, βεβαίως θὰ ἐπεβάλλετο νὰ ζητήσῃ τὴν μεταρρύθμισιν τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω ὅμως ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον ὁ κ. Βουλευτής, διότι εἰς τὸ τέλος τῆς τρίτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 3 λέγονται ταῦτα: «ἐπιβάλλεται λόγῳ ποινῆς εἰς τὸν ἐξαγωγέα ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους καὶ τῶν συνεισπραττομένων δημοσίων ἢ ἐπιχωρίων φόρων, δασμῶν ἢ δικαιωμάτων τοῦ σίτου, τοῦ ἀναλογοῦντος εἰς τὸ ἀναγραφὲν ἐν τῇ αἰτήσει ἀποστολῆς πρὸς ἐξαγωγὴν ποσοῦ ἀλεύρων» δηλαδὴ δὲν πληρώνεται ὁλόκληρος ὁ φόρος διὰ τὸ ὑπερβάλλον μόνον ποσόν, ἀλλὰ δι’ ὁλόκληρον τὸ ποσόν, καὶ ἡ αὐτὴ ἔννοια πρέπει ν’ ἀποδοθῇ καὶ εἰς τὴν τελευταίαν παράγραφον· ἐν τούτοις ἐγὼ θὰ προέβαινον καὶ πέρα τούτου, τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν, κύριε Ὑπουργέ....

§331Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὄχι. Ὅταν εἶναι πολὺ μεγάλη ἡ τιμή, δὲν ἀρκεῖ.

§332Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὥστε δὲν εἶναι μόνον ὁ φόρος τοῦ ὑπερβάλλοντος, σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ἀλλ’ ὁλοκλήρου τοῦ ποσοῦ;

§333Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὁλοκλήρου.

§334ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται). (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 5 καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§335ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ ἐμμέσου δημοτικοῦ φόρου τῶν μεταφερομένων ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον ἐλαιῶν πρὸς ἔκθλιψιν καὶ ἐπαναφορὰν τοῦ ἐλαίου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§336ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ ἀναστολῆς ἢ μετατροπῆς τῶν μέχρι τῆς ἰσχύος τοῦ ἀναθεωρηθέντος Συντάγματος ἐπιβεβλημένων ποινῶν».

§337ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§338Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἀποσύρω, κ. Πρόεδρε.

§339Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Διατί; Δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§340Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἂς γραφῇ πρῶτον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς αὔριον.

§341ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ «συστάσεως καὶ διοικήσεως τῶν δήμων». Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Νοσοκομείου Συγγροῦ» ἀπετελέσθη ἐκ τῶν κ. κ. Ἰ. Μάνου, Ἐ. Κυταριόλου, Ἰ. Λιμπεροπούλου, Θ. Σκάση, Θ. Κουτούπη, Ν. Ξηροῦ, Ν. Δελακοβία, Δ. Βενιεράτου καὶ Ν. Πολιτοπούλου. Ὁ κ. Κλάδης ἔχει τὸν λόγον.

§342Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, καὶ ἡ Βουλὴ εἶναι πολὺ καταπεπονημένη καὶ ἡ ὥρα ἔχει προχωρήσει τόσον πολύ, ὥστε νομίζω ὅτι πολὺ ὀλίγα πρέπει νὰ εἴπῃ κανείς, ἄλλως τε νομίζω ὅτι ὅλη ἡ προσοχὴ ἡμῶν ἐκτὸς ἐξαιρέσεών τινων πρέπει νὰ στραφῇ εἰς τὴν διατύπωσιν τῶν ἄρθρων ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένει καὶ θεωρεῖ κεφαλαιῶδες τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ θέλει νὰ ψηφίσῃ κατ’ αὐτὴν τὴν Σύνοδον, προτοῦ νὰ λήξωσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς. Βεβαίως πρέπει νὰ ἐντείνωμεν τὴν προσοχήν μας καὶ ἴδωμεν τὰς λεπτομερείας τοῦ προσχεδίου, διὰ νὰ κατορθωθῇ, ὥστε νὰ δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ. Ἡ ἀτομική μου γνώμη θὰ ἦτο νὰ μὴ ἐψηφίζετο τὸ νομοσχέδιον κατὰ τὰς ὀλίγας ταύτας ἡμέρας, διότι ὁμολογῶ, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εἶναι τὸ σπουδαιότερον ἐκ τῶν θεμάτων καὶ τῶν ἀντικειμένων, τὰ ὁποῖα ἀπησχόλησάν ποτε τὴν Ἑλληνικὴν Βουλήν, καὶ εἶναι ὀρθοτάτη ἡ παρατήρησις μιᾶς τῶν ἐγκρίτων ἐφημερίδων, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι πολὺ ἀνώτερον καὶ ἀπ’ αὐτὴν τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος. Εἶναι δ’ ἀληθὲς τοῦτο, καθόσον ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἐξ ὅσων τοὐλάχιστον ἐγὼ ἀντελήφθην, δὲν ἀπέβλεψε τόσον πολὺ εἰς τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος πρὸς βελτίωσιν τῶν κοινῶν, ὅσον ἀπέβλεψεν εἰς τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐπερχομένης γαλήνης θὰ ἐλάμβανεν ἡ Βουλὴ αὕτη, πρὸς τὰ μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐβελτιοῦτο ἡ κατάστασις.

§343Δ. ΑΝΔΡΕΟΥ. Δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ ψηφισθῇ.

§344Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Τὸ παρεδέχθην καὶ δι’ αὐτὸ εἶπον ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπον, καὶ δὲν εἶπον τὰ ἀντίθετα, ἀποδώσας τοιαύτην σημασίαν εἰς τὸ νομοσχέδιον. Θὰ ἐπεθύμουν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ κατέλθωμεν ὀλίγον ἀπὸ τὰ ὕψη, τὰ δυσθεώρητα ὕψη, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὁ διθυραμβικὸς τόνος ἀμφοτέρων τῶν εἰσηγητικῶν ἀγορεύσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἰδίως τῆς πρώτης, καὶ ἡ ὄντως κλασσικὴ καὶ ἀριστοτεχνικὴ συγγραφικὴ δεινότης τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς μᾶς ἀνεβίβασαν, διότι εἶναι πολὺ ἐπικίνδυνος ἡ ἀπὸ τόσον ὑψηλῆς σκοπιᾶς ἐξέτασις τοῦ νομοσχεδίου. Θὰ προετίμων τὸ χαμηλὸν ἐπίπεδον, εἰς τὸ ὁποῖον μᾶς κατεβίβασαν αἱ πρακτικαὶ παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας βουλευτοῦ κ. Νέγρη. Τὸ νομοσχέδιον ὠνομάσθη περὶ κοινοτήτων καὶ πρὶν ἢ ἀκόμη ἡ ἐπιτροπὴ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της, διὰ τῆς ὁποίας εὐρύτερον διαρρυθμίζονται αἱ κοινότητες, ὅτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐν αὐτῷ ὡμίλει περὶ δήμων καὶ δημοτικῶν συμβουλίων. Ὁ λαὸς τὸ ὠνόμασε «νομοσχέδιον τῶν κοινοτήτων» καὶ μετὰ μεγάλου ἐνθουσιασμοῦ ἀπεδέχθη τὴν κατάργησιν τῶν δημάρχων ἐν τοῖς χωρίοις, διότι τὰ χωρία δὲν εἶδον πολλὰ καλά, τοὐναντίον πολλὰ κακὰ εἶδον ἀπὸ τοὺς δημάρχους, καὶ θὰ ηὔχοντο καὶ θὰ ἐπεθύμουν καὶ αὐτὴ ἡ ὀνομασία τῶν δήμων νὰ μεταβληθῇ. Καὶ δι’ αὐτὸ καὶ τὸ νομοσχέδιον, ἂν καὶ δὲν δημιουργεῖ πανταχοῦ κοινότητας, ἔλαβε τὴν ὀνομασίαν τὴν γενικὴν περὶ κοινοτήτων. Ἀλλὰ κατὰ τοῦτο ἔσφαλε καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι ἀντὶ ἡ μελέτη νὰ γίνῃ ἐπὶ τοῦ ὑπάρχοντος ὑλικοῦ, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ μάλιστα ἡ φράσις, ἐπὶ τῆς μάζης τῶν κατοίκων τῶν χωρίων καὶ νὰ γίνῃ μελέτη, οὕτως ὥστε νὰ ἴδωμεν τί μᾶς δίδουσι τὰ χωρία τῆς Ἑλλάδος, οὕτως ὥστε ἀναχωροῦντες ἀπὸ τὰ σημερινὰ χωρία νὰ σκεφθῶμεν πῶς θὰ προαγάγωμεν καὶ πῶς θὰ ἀναπτύξωμεν αὐτὰ εἰς κοινότητας, τὰς ὁποίας ὠνειρεύθησαν οἱ εἰσηγηταὶ τοῦ νομοσχεδίου, τοὐναντίον ἐσκέφθησαν καὶ ἠθέλησαν νὰ διατυπώσωσιν ὀργανισμοὺς περὶ τοῦ ποίας δέον εἶναι τὰς κοινότητας. Καὶ τὸ τοιοῦτον εὑρίσκω ἐγὼ μέγα ἐλάττωμα τοῦ νομοσχεδίου, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἔπρεπε νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ προαχθῇ καὶ προοδεύσῃ ἡ ἤδη ὑπάρχουσα κοινότης, οὕτως ὥστε νὰ γίνῃ ἡ ἐπιθυμητὴ καὶ ἡ φανταστικὴ κοινότης τῶν εἰσηγητῶν τοῦ νομοσχεδίου. Ἄλλη ὡσαύτως ἔλλειψις τοῦ νομοσχεδίου, ἡ ὁποία νομίζω ὅτι θὰ κάμῃ νὰ ἀποτύχωσιν αἱ κοινότητες, καὶ ἂν ἀκόμη αἱ κοινότητες εἶχον φθάσει εἰς τὸ σημεῖον τῆς ἀναπτύξεως καὶ τῆς προόδου, εἰς τὸ ὁποῖον πολλοὶ ἐφαντάσθησαν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωσιν, εἶναι αὕτη, ὅτι αἱ κοινότητες γίνονται ὄργανα διοικήσεως. Αὐτὸ καὶ μόνον ἀρκεῖ νὰ καταστρέψῃ αὐτὰς κατὰ τὴν γνώμην μου. Ἐφ’ ὅσον εἰς τὰς κοινότητας ἀναθέσητε τὰ βάρη καὶ τὰς εὐθύνας τῆς διοικήσεως, δὲν ὑπάρχει κοινότης. Διὰ νὰ εἶναι κοινότης, πρέπει νὰ μὴ ἔχῃ τὰ βάρη τῆς διοικήσεως. Ποῖος θ’ ἀναλάβῃ τὰ βάρη αὐτά, εἶναι ζήτημα ὀργανισμοῦ, ζήτημα μεταβολῆς τοῦ συστήματος τῶν Νομαρχιῶν, περὶ τῶν ὁποίων ἡ Βουλὴ δὲν λαμβάνει πρόνοιαν. Ποίας σχέσεις ἔχει ὁ δήμαρχος μὲ τὸν νομάρχην, τὸ γνωρίζομεν· εἶναι δυστυχῶς πολλαί. Ἀλλὰ καὶ ἄλλαι Ἀρχαὶ πάντοτε ἔχουσιν ἀνάγκην τῆς συνδρομῆς τῶν δημάρχων. Ἡ Ἱερὰ Σύνοδος, τὰ στρατοδικεῖα, τὰ τελωνεῖα, τὰ Ὑπουργεῖα, οἱ εἰρηνοδίκαι καὶ πᾶσα ἄλλη Ἀρχὴ καὶ ἐξουσία συνεννοεῖται μὲ τὸν δήμαρχον. Καὶ ἐκεῖνος ὁ Πρόεδρος τῆς κοινότητος καὶ τὰ μέλη, τὰ ὁποῖα ἐπαπειλοῦνται διὰ τιμωριῶν καὶ ἐκπτώσεως ἐκ τοῦ τιμητικοῦ ἀξιώματος, δὲν θὰ βλέπωσι τὴν ὥραν νὰ ἀπαλλαγῶσι τῶν εὐθυνῶν τῆς διοικήσεως. Ἐγὼ τὰ λέγω μετὰ πόνου αὐτά, διότι ἐπιθυμῶ νὰ γίνωσιν αἱ κοινότητες, ἀλλὰ κατὰ τὸν τρόπον τοῦτον ὄχι μόνον δὲν γίνονται αἱ κοινότητες, ἀλλά, καὶ ἂν ὑπάρχωσι, θὰ χαλάσωσιν ἅμα ἀναθέσητε εἰς αὐτὰς τὰ βάρη καὶ τὰς εὐθύνας τῆς διοικήσεως. Ἴλιγγος μὲ καταλαμβάνει συλλογιζόμενον τὰ βάρη αὐτά. Θὰ μεταβληθῇ ἕκαστον χωρίον εἰς χαρτοβασίλειον, καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι οὐ μόνον δὲν θὰ δύνανται νὰ ἀναλάβωσι τὸ βάρος τῆς εὐθύνης, ἀλλὰ δὲν θὰ βλέπωσι τὴν ὥραν νὰ ἀπαλλαγῶσιν. Εὑρίσκω καὶ ἀνεφαρμόστους μερικὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως εἶναι ἡ περὶ σχεδιογραμμάτων, ἡ περὶ ὁρίων, καὶ φαντάζομαι πόσον χρονικὸν διάστημα θὰ χρειασθῇ, διὰ νὰ γίνωσιν αὐτὰ τὰ σχεδιογράμματα καὶ ἂν εἶναι δυνατόν ποτε νὰ γίνωσιν. Περὶ τοῦ ψηφοδελτίου ἐν γένει καὶ τῆς ψήφου νομίζω ὅτι προκειμένου περὶ τῆς ἀρχῆς περιττὸν ν’ ἀσχοληθῇ τις. Ἀλλά, διὰ ν’ ἀποδείξω ὅτι οὐχὶ μετὰ δεούσης προσοχῆς ἐγένετο ἡ ἐργασία ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, θὰ φέρω ἓν παράδειγμα τοῦ ἄρθρου 59 τῆς ἐπιτροπῆς, κατὰ τὸ ὁποῖον «δι’ ἀποφάσεως τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου, οὐδὲν πλέον, οὐδὲν ἔλαττον, ἐπιβάλλεται φόρος ἐπὶ τῆς προσόδου τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ δήμου ἢ τῆς κοινότητος κειμένων μοναστηριακῶν ἢ ἰδιωτικῶν δασῶν». Ἀπὸ τὰ ἰδιωτικὰ δάση ἔχει μίαν πρόσοδον τὸ Δημόσιον. Ἠδύνατο ἡ Βουλὴ μόνον νὰ ἐπιβάλῃ ἕνα ἀνώτατον ἢ ἐλάχιστον ὅρον ἐπὶ τοῦ ποσοστοῦ τούτου ὑπὲρ τῶν κοινοτήτων καὶ τοῦ Δημοτικοῦ ἢ Κοινοτικοῦ συμβουλίου· θὰ ἠδύνατο νὰ εἴπῃ: ἐφέτος μοὶ χρειάζεται νὰ λάβω τὸ ποσοστὸν αὐτὸ ἐπὶ τῆς προσόδου αὐτῆς τοῦ Δημοσίου ἢ τὸ ἄλλο ἔτος δὲν μοὶ χρειάζεται, ἤ, ἀντὶ νὰ λάβω 3, τὰ ὁποῖα ἐψήφισεν ἡ Βουλή, θὰ λάβω 2. Ἀλλὰ δὲν λέγει τοῦτο. Λέγει ὅτι ἐπιβάλλει φόρον τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ἐπὶ τῆς προσόδου χωρὶς νὰ ὁρίσῃ οὔτε τὸν ἀνώτατον ὅρον οὔτε τὸν φόρον.

§345Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ τοῦτο.

§346Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Δύναται νὰ ψηφίσῃ φόρον κατὰ τοῦ Δημοσίου τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον; Τί εἶναι αὐτά;

§347ΝΙΚ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶναι λάθος τυπογραφικόν. Ἐγὼ διένειμα τροπολογίαν ἀπόψε, ἥτις διασαφηνίζει τὸ πρᾶγμα.

§348Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Εὐχαριστῶ πολὺ τὸν κ. Στράτον, διότι μοὶ ὑπέδειξεν ὅτι εἶναι λάθος τυπογραφικόν. Ἐπανέρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῆς βίας καὶ τῆς σπουδῆς, διότι, ὅταν ὑπάρχωσι τοιαῦτα λάθη, ἔστω τυπογραφικά, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μελετήσῃ τις, ἠδύνατο δὲ νὰ διαλάθῃ καὶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ κάμω ἐπὶ τοῦ παρόντος.

§349ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπεσχέθην εἰς τὴν Βουλὴν προηγουμένως ὅτι, ὅτε θὰ ἐλάμβανον εἰδήσεις σχετικῶς πρὸς τὰ τηλεγραφηθέντα εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ ἀνησυχήσαντα, ὡς ἦτο ἑπόμενον, τὴν Κοινὴν Γνώμην, θὰ ἀνεκοίνουν ταῦτα εἰς τὴν Βουλήν. Ἔλαβον τηλεγράφημα πρὸ μικροῦ εἰς ἀπάντησιν τηλεγραφήματος τῆς Κυβερνήσεως ἐρωτησάσης τὸν ἐν Χανίοις ἀντιπρόσωπον ἂν ἀληθεύουσι τὰ τηλεγραφηθέντα, περὶ τῶν ὁποίων ἐγένετο λόγος πρὸ τῆς διακοπῆς τῆς συνεδριάσεως, ἔχον ὡς ἑξῆς. «Εἴδησις ἀνακριβὴς προῆλθε πιθανῶς ἐκ τῆς ἀποστολῆς Ἄγγλων ναυτῶν εἰς ὕψωμα μεταξὺ Σούδας καὶ Χανίων χάριν τῆς διὰ σημάτων συνεννοήσεως μεταξὺ τῶν δύο φυλακίδων καὶ τοῦ Προξενείου τῆς Ἀγγλίας, ὡς κατ’ ἐπανάληψιν προηγουμένως ἐγένετο». Ἐπαναλαμβάνω δὲ τὴν δήλωσιν ὅτι ὁ ὑπάλληλος τοῦ τηλεγραφείου, ὁ ὁποῖος παρὰ τὰς διαταγὰς ἐπέδωκε τὸ τηλεγράφημα, ὅπερ ἀνησύχησε τὴν Κοινὴν Γνώμην, θέλει τιμωρηθῆ.

§350Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Νομίζω ὅτι ὁ ὑπάλληλος ἐκεῖνος πρέπει κατὰ πάντα τρόπον ν’ ἀπολυθῇ, διότι ἐπέδειξεν οὐ μόνον ἀσέβειαν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ἐπέδειξε καὶ ἀσέβειαν καὶ κατ’ αὐτῆς τῆς ἐννοίας τοῦ Κράτους.

§351Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει ὅπως ἀπολυθῇ ὁ ὑπάλληλος αὐτός.

§352Γ. ΤΣΑΞΙΡΗΣ. Κοιτίς, κύριοι Βουλευταί, τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ ἀτόμου καὶ πρόδρομος τῆς πολιτικῆς ἐλευθερίας τῶν λαῶν εἶναι ἡ ὀργάνωσις εἰς τοὺς διαφόρους συνοικισμοὺς Ἀρχῆς τινος, ἥτις νὰ ἔχῃ ὡς σκοπὸν τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν τοπικῶν συμφερόντων των, ὡς οὖσα εἰς θέσιν κάλλιον νὰ γινώσκῃ ταῦτα, πρὸς τούτοις δὲ τὴν ὑποκατάστασιν αὐτῆς ἔν τινι μέτρῳ εἰς τὴν κεντρικὴν ἐξουσίαν διὰ τὴν ἐνάσκησιν δικαιωμάτων τινῶν. Ἡ πολιτικὴ ἱστορία διδάσκει ὅτι ἐκεῖ κατὰ πρώτην φορὰν ἐδιδάχθησαν τὰ δικαιώματα αὐτῶν οἱ πολῖται, ἀφοῦ δὲ μετέσχον τῆς διοικήσεως τῶν κοινῶν εἰς τὰς μικρὰς αὐτὰς περιφερείας, ἠνδρώθησαν πολιτικῶς καὶ κατέστησαν ἱκανοί, ὅπως τελεσφόρως ζητήσωσιν, ἵνα κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον προνοῶσι καὶ περὶ τῶν γενικωτέρων συμφερόντων τοῦ τόπου. Εἰς τὴν Ἑλλάδα τὸ πνεῦμα τῆς ἀποκεντρώσεως ἦτο ἀνέκαθεν ἰσχυρόν. Εἰς τὴν ἐποχὴν τῶν ἐνδόξων προγόνων μας εἶχε συγχυσθῆ σχεδὸν εἰς τὴν ἀντίληψίν των μὲ τὴν γενικὴν πολιτικήν, διότι αὐτόχρημα ἀνεξάρτητα Κράτη ἦσαν αἱ Ἑλληνικαὶ πόλεις. Βραδύτερον κατὰ τοὺς βυζαντιακοὺς χρόνους καὶ τοὺς ζοφεροὺς χρόνους τῆς δουλείας εἴχομεν τὸν ὀργανισμὸν τῶν κοινοτήτων, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν ἄλλως τε ὁ θεματοφύλαξ τῆς ἐθνικῆς ἰδέας καὶ τῶν ἐθνικῶν ἰδεωδῶν τῆς φυλῆς μας. Ὅτε ὅμως αἱ εὔχυμοι κοινότητες ἀπέδωκαν τὸν ἀναμενόμενον καρπὸν τῆς ἐλευθερίας, ἐλησμονήθη ὅτι οἱ θεσμοὶ οἱ ἀφορῶντες τὴν δημοτικὴν διοίκησιν δὲν δύνανται ν’ ἀκολουθήσωσι καὶ ὑποδουλωθῶσιν εἰς τὸ ἑκάστοτε διέπον τὴν κεντρικὴν διοίκησιν πνεῦμα, διότι εἶναι ἀρχαιότεροι ταύτης, ἐλησμονήθη ὅτι οἱ δημοτικοὶ θεσμοὶ δὲν εἶναι τεχνικόν τι κατασκεύασμα, ἀλλ’ ὅτι ἔχουσι τὰς ῥίζας αὐτῶν εἰς τὴν Ἱστορίαν τῶν ἐθνῶν, αἱ διάφοροι δὲ αὐτῶν μορφαὶ πρέπει νὰ ἔχωσι μεταξύ των δεσμοὺς βαθμιαίας ἐξελίξεως, ἥτις νὰ ὑποβοηθῆται ὑπὸ ἐμβριθοῦς μελέτης τῶν νέων ἑκάστοτε συνθηκῶν, αἵτινες καθιστῶσιν ἀναγκαίας τὰς μεταβολάς. Εἰσήχθη συγκεντρωτικὸν σύστημα εἰς τὴν κεντρικὴν διοίκησιν, καὶ ἐθεωρήθη ὅτι εἶναι φυσικὸν νὰ εἰσαχθῇ τὸ αὐτὸ σύστημα καὶ προκειμένου περὶ τοπικῆς διοικήσεως. Δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ὅτι δύναται νὰ πνέῃ ἀφομοιωτικὸς ἄνεμος ὅσον ἀφορᾷ τὴν γενικὴν μορφὴν τῶν πολιτευμάτων, ἐφ’ ὅσον ὅμως θὰ ὑπάρχωσι διαφοραὶ συνθηκῶν, διαφοραὶ ἠθῶν καὶ ἐθίμων μεταξὺ τῶν λαῶν, τὰς διαφορὰς ταύτας πιστῶς θ’ ἀκολουθῶσιν, ὡς ἡ ἐνσάρκωσις αὐτῶν, οἱ δημοτικοὶ θεσμοί. Διεπράχθη τὸ σφάλμα τῆς παραγνωρίσεως τῆς ἀληθείας ταύτης καὶ ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν εἴχομεν νὰ πληρώσωμεν τὰς συνεπείας. Διότι ἡ ἐλευθερία ἡ πολιτικὴ ὑπεβίβασε τοὺς ἐνηλίκους ὀργανισμούς, οἵτινες ἦσαν αἱ κοινότητες, εἰς ἀνηλίκους, θέσασα αὐτοὺς ὑπὸ τὴν κηδεμονίαν τῆς παραπαιούσης κεντρικῆς διοικήσεως. Διὰ τὴν ἐλευθερίαν ὅμως τῶν πολιτῶν ἐνδιαφέρει περισσότερον ἀκόμη καὶ αὐτοῦ τοῦ καλοῦ Συντάγματος μία καλὴ τοπικὴ διοίκησις. Δὲν λέγω τοῦτο ὡς ἐμὴν γνώμην· ἐλέχθη τοῦτο ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν Jules Simon, ὅτε συνεζητεῖτο ἡ διοικητικὴ μεταρρύθμισις ἐν Γαλλίᾳ. Ὅτι δὲ εἶχε πληρέστατον δίκαιον λέγων τοῦτο θ’ ἀναγνωρίσῃ πᾶς τις, ὅταν σκεφθῇ ὅτι πρὸς τὰς Ἀρχὰς ταύτας θὰ ἔλθωσι κυρίως εἰς ἐπαφὴν οἱ πολῖται καὶ ὅτι αὐταὶ θὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ἀναγνώρισιν τῶν δικαιωμάτων των καὶ τὸν σεβασμὸν τῶν δικαίων των περισσότερον ἀπὸ τοὺς ἐν τῷ κέντρῳ παχυλόγους ὑπερασπιστὰς τῶν δικαίων των. Ποία ὅμως ὑπῆρξεν ἡ δρᾶσις τῶν Ἀρχῶν τούτων; Αἱ Ἀρχαὶ ἦσαν ὁ δήμαρχος, δήμαρχος δὲ ἦτο ὁ τοποτηρητὴς τῶν συμφερόντων οὐχὶ κἂν ἑνὸς πολιτικοῦ κόμματος, ἀλλ’ ὁμάδος πολιτευτῶν, οἵτινες ὡς μόνον ἀναμφισβήτητον δεσμὸν μεταξύ των εἶχον τὸ ὄνομα τοῦ ἀρχηγοῦ των. Διὰ νὰ ἔχῃ δὲ μία τοιαύτη ὁμὰς εἰς τὴν Βουλὴν τὴν πλειονοψηφίαν καὶ διὰ ταύτης τὴν διοίκησιν, ἔπρεπε νὰ ἔχῃ εἰς χεῖράς της τὸν δήμαρχον, καί, διὰ νὰ ἔχῃ εἰς χεῖράς της τὸν δήμαρχον παρέδιδε τὴν κοινότητα εἰς τὰς χεῖρας τοῦ δημάρχου. Καὶ τοιουτοτρόπως τὴν σημαίαν τοῦ φανατισμοῦ ἐκράτει αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις. Τὰ δημοτικὰ συμφέροντα δὲν λαμβάνονται οὐδόλως ὑπ’ ὄψιν ἤ, ἐὰν λαμβάνωνται ἐνίοτε, τοῦτο γίνεται μόνον ἐφ’ ὅσον δὲν θίγονται τὰ συμφέροντα τοῦ κόμματος, ἡ ἐξυπηρέτησις τῶν ὁποίων καὶ μόνη εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς ἐπιτυχίας τοῦ δημάρχου. Αἱ ἐν τῇ Βουλῇ ὁμάδες ἔχουσιν ἐκτὸς αὐτῆς εἰς τὰς διαφόρους πόλεις καὶ χωρία ὡς ἀντιπροσώπους ὁμάδας κομματαρχῶν μὲ πυρῆνα τὸν δήμαρχον, ἡ ἐπιτυχία μιᾶς ἐκ τῶν ὁποίων, πρόδρομος τῆς ἐπιτυχίας τοῦ Βουλευτοῦ, τὸν ὁποῖον ὑποστηρίζει καὶ ὑπὸ τοῦ ὁποίου ὑποστηρίζεται, σημαίνει τὴν καταδυνάστευσιν τῆς ἄλλης. Ἐπειδὴ δὲ ἡ πυρὰ ἤθελε συντήρησιν, τὰ πρωτοπαλλήκαρα τοῦ κόμματος, ἀληθεῖς σωματέμποροι ἐκλογέων, λεηλατοῦσι τὸν κοινὸν πλοῦτον τῇ βοηθείᾳ καὶ ἐπινεύσει ἀνευθύνων ἀρχόντων, διότι ὁ δήμαρχος ἦτο ἀνεύθυνος Ἀρχή. Τῶν πράξεών του εἶναι ὑπόλογος μόνον ἀπέναντι τοῦ νομάρχου. Κριτὴς τῆς σκοπιμότητος τῶν πράξεών του εἶναι μόνον ὁ νομάρχης, τὸ τυφλὸν τοῦτο ὄργανον τῆς κεντρικῆς διοικήσεως. Διὰ νὰ ζητήσῃ τις λόγον τῶν πράξεών του, διὰ νὰ ζητήσῃ τις εὐθύνας, ἔπρεπε ν’ ἀνέλθῃ ἱεραρχικῶς μέχρι τῆς ἀνωτάτης βαθμίδος τῆς διοικήσεως. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐβαστάζοντο τὰ βάρη ἀλλήλων, κατὰ τὸ Εὐαγγέλιον ἄλλως τε, εὐθῦναι δὲν ἐζητοῦντό ποτε. Τοιουτοτρόπως Ἀρχὴ καὶ Ἐξουσία κατήντησε συνώνυμον τῆς ἰσχύος, τῆς ἰσχύος τῆς καταπατήσεως τῶν νόμων ἄνευ οὐδεμιᾶς εὐθύνης καὶ τιμωρίας. Ὅτε ἕν κόμμα ἦτο εἰς τὴν Ἀρχήν, οἱ ἀντίθετοι ἔκυπτον τὴν κεφαλὴν, περιμένοντες νὰ ἔλθῃ ἡ σειρά των, χωρὶς νὰ ἐξανίστανται δι’ οὐδεμίαν παρανομίαν, δι’ οὐδεμίαν καταπάτησιν τῶν δικαίων των. Ἡ Ἀρχὴ ὅμως δὲν πρέπει νὰ εἶναι συνώνυμος τῆς ἰσχύος, ἀλλὰ πρέπει νὰ εἶναι συνώνυμος τῆς δικαιοσύνης. Ἡ διαχείρισις τῶν τοπικῶν ὑποθέσεων πρέπει νὰ εἶναι ἐντελῶς ἄσχετος πρὸς τὰς κυβερνητικὰς μεταβολάς, διότι μόνον κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὁ σεβασμὸς πρὸς τὰ δικαιώματα τοῦ πολίτου, ἡ ἰσότης, ἡ ἐλευθερία, ἡ ἀσφάλεια τῆς ζωῆς καὶ τῆς περιουσίας θὰ παύσωσι νὰ εἶναι λέξεις μόνον εἰς τὸ λεξιλόγιον τῆς δημοκοπίας. Ὅτε τοιαύτην ἀτμόσφαιραν ἀνέπνεεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, πῶς νὰ φανῇ περίεργον ὅτι ἡ Ἑλλάς, ἀντὶ ν’ ἀκολουθήσῃ τὴν ἔνδοξον σταδιοδρομίαν, ἡ ὁποία τῇ ἥρμοζεν, ἔζησε τὴν ἀτμοσφαιρικὴν ὕπαρξιν ἀναιμικοῦ καὶ ἑτοιμοθανάτου Κράτους, ἐκμεταλλευομένου διὰ τῆς ὑποκινήσεως προσωπικῶν παθῶν ὑπὸ τῶν ἐχόντων πρὸς τοῦτο συμφέρον; Ἐπειδὴ ὅμως ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι ἀνάξιος μιᾶς τοιαύτης τύχης, καὶ ὁ πλέον ἁπλοϊκὸς ἀντελήφθη ὅτι, ἵνα ἡ διὰ τῆς ἐπαναστάσεως ἐπιδιωκομένη ῥιζικὴ ἀναμόρφωσις ἐπιτευχθῇ, ἔπρεπεν ὁ δῆμος, τὸ σχολεῖον τοῦ πολίτου, νὰ ἐξυγιασθῇ. Ἡ κραυγὴ ἀγαλλιάσεως, ἥτις πανταχόθεν ἠκούσθη, ἅμα τῇ ὑποβολῇ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἦτο κραυγὴ ἀσθενοῦς πρὸ τοῦ κυπέλλου τοῦ σωτηρίου φαρμάκου. Ἦτο δὲ τῳόντι ἀσθενὴς ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἔπασχεν ἀπὸ ὑπεραιμίαν εἰς τὸ κέντρον καὶ ἀπὸ ἀναιμίαν εἰς τὰ ἄκρα. Κατὰ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν θὰ ἐπιφυλαχθῶ νὰ θίξω τὰ μέρη ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ἐπιμείνω, ἀλλ’ εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν νομίζω ὅτι μοὶ ἐπιβάλλεται νὰ εἴπω τινά, προκειμένου περὶ τῆς οἰκονομικῆς θέσεως τοῦ νομοσχεδίου. Ἐκ τῶν δύο εἰδῶν δαπανῶν, εἰς τὰς ὁποίας ὑποβάλλονται οἱ δῆμοι, τῶν δαπανῶν διοικήσεως καὶ τῶν δαπανῶν πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων κοινωφελῶν, μολονότι αἱ πρῶται δὲν χρησιμεύουσιν εἰμὴ ὅπως εὐκολώτερον ἐξυπηρετηθῶσιν αἱ δεύτεραι, ἐν τούτοις, ἐπειδὴ ἄνευ ἐκείνων οὐδεμία ἐργασία εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, εἶναι αὗται αἱ δαπάναι διοικήσεως αἱ κατ’ ἐξοχὴν ἀπαραίτητοι. Ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχομεν πλήρεις τὰς σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως, τὰς ἀφορώσας τὰ οἰκονομικὰ τῶν δήμων, δὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν ἄλλως εἰμὴ νὰ συγκρίνωμεν τὰς δαπάνας τῆς διοικήσεως, τὰς ὁποίας μέχρι τοῦδε εἶχον οἱ ἀγροτικοὶ δῆμοι, πρὸς τὰς δαπάνας τῆς διοικήσεως, τὰς ὁποίας κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θὰ ἔχωσιν. Εἶναι δ’ εὐκόλως ἀντιληπτὸν ὅτι, ἐφ’ ὅσον τὸ ὑπόλοιπον τῶν δαπανῶν τῆς διοικήσεως εἶναι μεγαλείτερον, ἐπὶ τοσοῦτον καλλίτερον θὰ ἐξυπηρετηθῶσι τὰ ἔργα κοινῆς ὠφελείας, τὰ ὁποῖα ἔχουσι νὰ κάμωσι. Κατά τινα στατιστικὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα, κατέληξα εἰς τὰ ἑξῆς πορίσματα. Μέχρι τοῦδε αἱ δαπάναι τῶν ἀγροτικῶν δήμων διὰ τὴν διοίκησιν αὐτῶν εἶναι 2,500,000 δραχμῶν· μέσος δηλαδὴ ὅρος κατὰ κάτοικον 1.02. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὰς κατηγορίας συνοικισμῶν, τὰς ὁποίας ὁρίζει, λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὸ ποσὸν τῶν συνοικισμῶν ἑκάστης κατηγορίας κατέληξα εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι αἱ δαπάναι, αἱ ὁποῖαι θ’ ἀπαιτηθῶσιν, ἀνέρχονται ἀπαραιτήτως εἰς 1,625,000. Λέγω ὅτι εἶναι ἀπαραίτητοι αἱ δαπάναι αὗται, ἵνα τὸ σύστημα δυνηθῇ νὰ λειτουργήσῃ. Εἶναι πιθανὸν αἱ δαπάναι ν’ ἀνέλθωσιν εἰς μεγαλύτερον ποσόν, τοῦτο ὅμως δὲν κλονίζει τὸν συλλογισμόν μου. Ἄν ὑποθέσωμεν ὅτι θὰ ὑπάρξωσι πολλαὶ κοινότητες, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔχωσιν ἄνω τῶν 40,000 δραχ. πρόσοδον, τόσον τὸ καλλίτερον, διότι μόνον ἐφ’ ὅσον αἱ πρόσοδοί των θὰ ὑπερβαίνωσι τὸ ποσὸν τοῦτο παύουσιν οὖσαι ὑποχρεωμέναι ν’ ἀκολουθήσωσι τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας καθορίζει τὸ νομοσχέδιον. Αἱ δαπάναι λοιπὸν αὗται ἀνέρχονται εἰς 1,625,000 δραχμῶν, διαφορὰ δηλονότι ἐπὶ ἔλασσον δραχ. 500,000 καὶ ἐπέκεινα, ἀναλογία δι’ ἔξοδα διοικήσεως κατὰ κάτοικον διὰ τοῦ νέου νομοσχεδίου εἰς τοὺς ἀγροτικοὺς δήμους λεπτὰ 76, ποσὸν κατὰ κάτοικον 0,26. Κατὰ συνέπειαν θὰ χρησιμοποιηθῇ ἐπὶ πλέον οὐχὶ δι’ ἔξοδα διοικήσεως, ἀλλὰ πρὸς ἐκτέλεσιν κοινωφελῶν ἔργων. Ἡ ὥρα εἶναι πολὺ ἀκατάλληλος, ἵνα ἐπεκταθῶ περισσότερον. Ὁμολογῶ ὅμως, Κύριοι, ὅτι θὰ ἤμην ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πλειότερον θ’ ἀνθίσταντο εἰς τὴν ἐσπευσμένην τοῦ νομοσχεδίου ψήφισιν, ἐὰν αἱ περιστάσεις δὲν ἐπεῖγον. Θὰ ἐπεθύμουν ὑπὸ ἄλλας συνθήκας νὰ ζητήσω, ἵνα ταυτοχρόνως μὲ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἔχωμεν καὶ πλῆρες σχέδιον ὀργανώσεως τῶν νομῶν ὡς νομικῶν προσώπων, θὰ ἐπεθύμουν νὰ ζητήσω, ὅπως τὰ τῆς συμπράξεως τῶν δήμων πολὺ ἐκτενέστερον ἐκτεθῶσι, διότι ἡ σύμπραξις αὕτη εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία καὶ τὸ τεχνικὸν μέρος τῆς διοικήσεως σημαντικῶς θὰ ὠφελήσῃ καὶ θὰ διευκολύνῃ καὶ τὴν ἀναλογίαν τῶν δαπανῶν μεταξὺ τῶν καθαρῶς τοπικῶν ἀναγκῶν καὶ τῶν εὐρυτέρων τοπικῶν τοιούτων πολὺ καλλίτερον θὰ ἠδύνατο νὰ καθορίσῃ. Θὰ ἐπεθύμουν, ὅπως τὰ ἀφορῶντα τὴν ἀστυνομίαν καὶ τὴν ἐξάρτησιν τῆς τοπικῆς ἀστυνομίας ἀπὸ τῆς κεντρικῆς τοιαύτης ὀργανωθῶσι κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ εἶναι συμφωνότερα πρὸς τὸ ὅλον πνεῦμα τοῦ νομοσχεδίου. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ καθορισθῶσι τὰ τῆς ὁδοποιΐας καὶ τὰ τῆς ἐπεμβάσεως τῶν τοπικῶν Ἀρχῶν εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν ἀγαθοεργῶν ἱδρυμάτων. Ἂν δὲν ζητῶ ἀμέσως πάντα ταῦτα, εἶναι, διότι ἔχω ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν ὑπόσχεσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἠχεῖ ἀκόμη εἰς τὰ ὦτά μου, ὅτι τάχιστα θὰ προσκομισθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὰ νομοσχέδια, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησα, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διότι ἀναγνωρίζω τὴν ὀρθότητα τοῦ λεχθέντος ὑπὸ ἑνὸς μεγάλου πολιτικοῦ, ἑνὸς μεγάλου ἀναμορφωτοῦ, τοῦ μεγάλου Καβούρ· εἶπε δὲ τὰ ἑξῆς ὁ μέγας οὗτος πολιτικός· «Ὁσονδήποτε καλὸν καὶ χρήσιμον καὶ ἂν εἶναι τὸ τέλειον, εἶναι προτιμότερον εἰς Κράτη ἀναγεννώμενα νὰ εἰσαχθῶσι ταχέως θεσμοί τινες, ἔστω καὶ μὴ παρουσιαζόμενοι ὑπὸ τὴν τελειωτικὴν αὑτῶν μορφήν, παρὰ ἐπιδιώκοντες τὸ τέλειον νὰ ἐξακολουθῶμεν διατελοῦντες ὑπὸ τὴν βασιλείαν κακῶν καὶ ἐπιβλαβῶν νόμων (χειροκροτήματα).

§353Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐξ ἀγροτικῆς χώρας καταγόμενος ἐγὼ θ’ ἀπασχολήσω ἐπ’ ὀλίγον τὴν Βουλὴν ἐκφέρων γνώμην μόνον περὶ τῶν μελλόντων ἱδρυθῆναι ἀγροτικῶν δήμων ἢ κοινοτήτων, ἐπαφιέμενος δὲ τοῖς ἐξ ἀστικοῖς δήμοις καταγομένοις τὰ περὶ ἐκείνων. Οἱ συντάκται τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου καταγόμενοι, ὡς φαίνεται, ἐκ πόλεων ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ οὐκ οἴδασι καλῶς καὶ ἐμπεριστατωμένως τὴν τῶν ἀγροτῶν ζωήν, διότι δὲν συνέζησαν, δὲν συνεχρωτίσθησαν, δὲν συνετρίβησαν ἐν τῇ τῶν χωρίων ζωῇ μετὰ τῶν χωρικῶν, τοὐλάχιστον οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν. Τούτου ἕνεκεν ἀνέγραψαν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ κοινοτήτων πράγματα δυσεφάρμοστα καὶ προωρισμένα νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ἀποτυχίαν τοῦ καλοῦ αὐτοῦ θεσμοῦ περὶ κοινοτήτων, διότι ζητοῦσι, καὶ καλῶς ἀλλ’ ἀνεφαρμόστως ζητοῦσι, παρὰ τῶν χωρικῶν μας κοινοτικῶν συμβούλων νὰ συνεδριάζωσιν οὗτοι δεκάδας ἡμερῶν κατ’ ἔτος ἐγκαταλείποντες τὰ ἴδια αὑτῶν ἔργα εἰς τὸ ἔλεος τοῦ Κυρίου, ν’ ἀσχολῶνται εἰς τὰ τῶν κοινοτήτων· ἀφ’ ἑτέρου δὲ περιβάλλουσιν αὐτούς, ἀγραμμάτους ὄντας τοὺς περισσοτέρους ἐξ αὐτῶν, μὲ φροντίδας καὶ μὲ εὐθύνας πολλὰς καὶ ποικίλας, δυναμένας νὰ ἀπασχολήσωσι καὶ νὰ συσκοτίσωσι καὶ τὸν ἐγγραμματώτερον καὶ εὐφυέστερον ἐξ ἡμῶν αὐτῶν. Καὶ ἔχουσι τὴν ἀφέλειαν οἱ συντάκται τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἢ προσποιοῦνται ἀφέλειαν, τῶν πραγμάτων οὕτως ἐχόντων, νὰ προσδοκῶσιν ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῆς κοινότητος ἐργασίαν παραγωγικὴν καὶ προοδευτικὴν ὑπὲρ τῶν κοινῶν τῆς κοινότητος πραγμάτων. Ἀλλ’ ἐρωτῶ ὑμᾶς, ὦ ἄνδρες νομοσχεδιασταὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἐκ νεφελῶν κατήλθετε ἢ ὄπισθεν τοῦ δακτύλου ὑμῶν θέλετε νὰ κρύπτησθε; Φαντάζεσθέ ποτε ἄνθρωπον οἱονδήποτε — ὄχι Ἕλληνα, ἀλλὰ καὶ Εὐρωπαῖον οἱονδήποτε, ἄνθρωπον τέλος — λογικὸν ὅτι θὰ ἀφήσῃ οὗτος τὸ ἴδιον αὐτοῦ ἔργον, τὴν τέχνην του, τὸ ἐπάγγελμά του, τὸ ἄροτρόν του, τὴν σκαπάνην του, τὸν οἶκόν του, τέλος διὰ ν’ ἀσχολῆται εἰς τὰ δημόσια πράγματα πλήρης εὐθυνῶν καὶ ἄνευ ἀποζημιώσεως ἢ τοιαύτης τυχὸν τριακονταλέπτου καθ’ ἑκάστην; Ἐπιτρέψατέ μοι μετὰ συγγνώμης ν’ ἀπαντήσω πρὸς ὑμᾶς ὅτι οὐκ οἴδατε καλῶς τί ποιεῖτε. Νομίζετε ἴσως ὅτι μόνον καὶ μόνον μὲ τὸ γόητρον τοῦ τίτλου τοῦ προεδρικοῦ καὶ τῆς δόξης τῆς προεδρικῆς θὰ ἐξακολουθῆτε νὰ παροτρύνητε, νὰ κεντρίζητε διαρκῶς τοὺς προέδρους τῶν κοινοτήτων νὰ ἐργάζωνται δωρεὰν ὑπὲρ τῶν κοινῶν τῆς κοινότητος πραγμάτων; Πλανᾶσθε, καὶ ἀπατᾶσθε πλάνην οἰκτράν. Ἀλλ’ ἐρωτῶ ὑμᾶς: ὑπάρχει ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ δόξα μεγαλειτέρα τῆς δόξης τῆς βασιλικῆς; Καὶ ὅμως διὰ νὰ εἶναί τις Βασιλεὺς ἀκριβοπληρώνεται ἢ θέλετε τῆς δόξης τῆς ὑπουργικῆς; Καὶ ὅμως, διὰ νὰ εἶναί τις Ὑπουργός, ἀρκετὰ καλὰ πληρώνεται· ἢ θέλετε τῆς δόξης τῆς ἡμετέρας τῆς κοινοβουλευτικῆς; Καὶ ὅμως, διὰ νὰ εἶναί τις Βουλευτής, καὶ αὐτὸς καλά, καλούτσικα ἀμείβεται. Διατί λοιπὸν ὅλοι οἱ ὑπεράνω ὑμῶν κείμενοι καὶ τίτλοι καὶ δόξα, ἀφοῦ καὶ ἡμεῖς δὲν χορταινόμεθα μόνον διὰ τούτων, ἀλλ’ ἀρκετὰ καλῶς πληρωνόμεθα, καίτοι ἀρκετὰ καλῶς δὲν ἐργαζόμεθα δυστυχῶς, ἀφοῦ βλέπετε συναδέλφους ἡμῶν πλείστους ἀπόντας; Ἀπόδειξις εἶναι ὅτι τὴν ἑσπέραν ταύτην, ἀντὶ νὰ εἴμεθα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ 350, ὡς ἔδει, εἴμεθα 100 μόνον, οἱ δὲ λοιποὶ κάθηνται εἰς τὰς ἐπαρχίας των καὶ ξεκοκκαλίζουν τὴν ἀποζημίωσιν ἐν μακαρίᾳ ἡσυχίᾳ, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ἦσαν ἐδῶ καὶ νὰ συνεισφέρωσι καὶ αὐτοὶ τὰ φῶτά των καὶ τὴν γνώμην των. Ἀφοῦ λοιπὸν δὲν ὑπάρχει συναίσθησις τοῦ καθήκοντος, τοῦ καλοπληρωνομένου καθήκοντος, καὶ εἰς τὰς τάξεις τὰς ἀνωτέρας ἡμῶν, ὡς καὶ εἰς ἡμᾶς αὐτούς, οἵτινες καλοπληρωνόμεθα, πῶς ἀξιοῦτε, πῶς τολμᾶτε νὰ ζητῆτε ἀπὸ τοὺς χωρικούς μας νὰ φανῶσιν οὗτοι ἀνώτεροι ἡμῶν, ἤτοι νὰ ἐργάζωνται αὐτοὶ δωρεὰν εἰς τὰς κοινότητας; Ἀλλὰ μήπως τὸ ζήτημα τῆς ἀγραμματωσύνης τῶν χωρικῶν μας δὲν εἶναι μέγιστον ἐμπόδιον πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ θεσμοῦ τῶν κοινοτήτων; Τοῦτο εἶναι ἐξ ἴσου μέγα καὶ φοβερὸν μὲ τὸ προαναφερθὲν ἐμπόδιον. Τὰ δύο αὐτὰ ὡς κυριωδέστερα αἴτια σὺν ἄλλοις πολλοῖς δευτερεύουσιν αἰτίοις, ὧν τὰ πλεῖστα ἠκούσατε ἐκτυλιχθέντα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, μὲ κάμνουσι σκεπτικὸν καὶ ἀναποφάσιστον εἰς τὸ ἐκφέρειν γνώμην σταθερὰν περὶ τῆς ἐπιτυχίας τοῦ θεσμοῦ τῶν κοινοτήτων, μὲ κάμνουσι, λέγω, ν’ ἀμφιβάλλω σφόδρα περὶ τῆς ἐπιτυχίας τοῦ θεσμοῦ τῶν κοινοτήτων. Ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι κατὰ τὴν πρώτην ἐνεργηθησομένην ἐκλογὴν τῶν πληρεξουσίων δὲν θὰ ὑπάρξωσι καὶ ἀρκετοὶ ὑποψήφιοι ὡς κοινοτικοὶ σύμβουλοι, ἀλλά, καὶ ἐὰν ὑπάρξωσι καὶ ἐὰν ἐκλεχθῶσι μὲ τὰς φροντίδας, μὲ τὰς ὁποίας τοὺς περιβάλλομεν, καὶ μὲ τὰς τιμωρίας, τὰς ὁποίας προβλέπει ὁ νόμος κατ’ αὐτῶν, ταχέως θὰ θελήσωσιν οὗτοι ν’ ἀπαλλαχθῶσι τοῦ ἀξιώματος αὐτοῦ τοῦ ἀκανθώδους, τὸ ὁποῖον οὐδὲν ἄλλο θὰ τοῖς προσπορίζῃ, εἰμὴ μόνον φροντίδας καὶ εὐθύνας ἀνωτέρας κατὰ πολὺ τῶν νοερῶν των δυνάμεων, αἵτινες θὰ ὦσι κατὰ πολὺ ἀνώτεραι τοῦ γοήτρου τοῦ προεδρικοῦ τίτλου καὶ τοῦ γοήτρου τοῦ τίτλου του νὰ καλῶνται οὗτοι κοινοτικοὶ σύμβουλοι. Δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν οἱ συντάκται τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ὅτι οἱ χωρικοί μας μαστιζόμενοι ὑπὸ παχυλῆς ἀμαθείας καὶ κοινοτικῆς μορφώσεως παντάπασιν στερούμενοι καταπονοῦνται σφόδρα τὸν νοῦν συσκεπτόμενοι περὶ κοινῶν πραγμάτων. Ὑπῆρξα, Κύριοι, ἐπὶ ἔτη πολλὰ δημοτικὸς σύμβουλος, οὐδέποτε ἀπουσιάσας ἀπὸ τὰς συνεδριάσεις τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου· δὲν ἐνθυμοῦμαι ὅμως οὐδέποτε, εἰμὴ σπανίως, χωρικὸν δημοτικὸν σύμβουλον νὰ ἔλθῃ νὰ παρακαθήσῃ μετ’ εὐχαριστήσεως εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον· πάντοτε ὁ κλητὴρ τῆς δημαρχίας μετὰ λιβανωτοῦ καὶ παρακλήσεων ἐστέλλετο πρὸς εὕρεσιν αὐτῶν, ὅπως ἔλθωσι καὶ παρακαθίσωσιν εἰς τὰς συνεδριάσεις τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου. Οἱ χωρικοί μας εὐχαριστοῦνται εἰς τοὺς τίτλους καὶ τὰ ὀφφίτσια, ἀλλὰ δὲν θέλουσι καὶ νὰ ἐργάζωνται. Προφανῶς τοῦτο δέον ν’ ἀποδοθῇ εἰς τὴν ἀτελῆ ἀνάπτυξίν των, ὡς προεῖπον.

§354Δ. ΑΝΔΡΕΟΥ. Διότι εἶναι μακράν.

§355Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Δὲν εἶναι ὁ λόγος αὐτός. Παρευρίσκονται ἐν τῇ ἀγορᾷ τῆς πρωτευούσης τοῦ δήμου, περιφέρονται ἐν τοῖς καφενείοις χωρὶς νὰ θέλωσι νὰ ἔλθωσιν εἰς τὰς συνεδρίας τοῦ συμβουλίου καὶ τὸν νοῦν των, εἰς τὴν νωθρείαν τῆς σκέψεως συνηθισμένον, νὰ συσκοτίσωσιν. Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπητε τότε: τί μέλλει γενέσθαι, ἀφοῦ τὸ παρὸν δημοτικὸν καθεστὼς ἔπαθεν ἐκ γαγγραίνης πλέον καὶ κατέπεσεν εἰς τὴν συνείδησιν ὅλου τοῦ ἔθνους; Πρὸ τοῦ ἐπιτακτικοῦ αὐτοῦ ἐρωτήματος εὑρισκόμενος ἀπαντῶ ὑμῖν ὅτι θὰ συντελέσω διὰ τῆς ψήφου μου καὶ ἐγὼ εἰς τὴν νομοθέτησιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ἂς προσπαθήσωμεν τοὐλάχιστον νὰ ἐπιφέρωμεν ἐπ’ αὐτοῦ τροπολογίας ἱκανάς, ὥστε νὰ καταστῇ τοῦτο βιώσιμον καὶ εὐδοκιμήσῃ, διότι ὄντως ὁ θεσμὸς αὐτὸς θὰ εἶναι σωτήριος διὰ τὸ ἔθνος μας, ἐὰν ἐπιτύχῃ, διότι θὰ θέσῃ νέας βάσεις διοικητικὰς εἰς τὸ ἔθνος, καὶ ἐπειδὴ ἕκαστος ἐξ ἡμῶν πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ θάρρος τῆς γνώμης του καὶ νὰ τὴν λέγῃ ἀφόβως καὶ ἀνενδοιάστως, ἔστω καὶ ἂν πρόκειται ν’ ἀποδοκιμασθῇ αὕτη, διότι ἐνίοτε καὶ ἀπὸ τὰ ἀφελῶς καὶ ἀπερρίττως λεγόμενα πράγματα κάτι δύναται νὰ περισυλλεγῇ καὶ ὠφελήσῃ, τούτου ἕνεκεν ἐποιησάμην κατ’ ἐμαυτὸν τὰς σκέψεις ταύτας, τὰς ὁποίας λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἐνώπιόν σας, εἰς χαώδη κατάστασιν ὅμως, ὄχι ἀποκρυσταλλωμένας οὔτε κατεστρωμένας εἰς τροπολογίας, διότι δὲν ἐφρόντισα νὰ τὰς ὑποβάλω ὡς τροπολογίας, καθόσον πολὺ θαρραλέας κἀγὼ αὐτὸς εὑρίσκω ταύτας. Θὰ ἔχητε τὴν ὑπομονήν, σᾶς παρακαλῶ, νὰ μὲ ἀκούσητε ἐπ’ ὀλίγας στιγμάς, ἵνα ἐκθέσω τὰς ἰδέας μου, χωρὶς νὰ μὲ διακόψητε μέχρι τέλους, ἔστω καὶ ἂν εὕρητε ταύτας πολὺ πρωτοτύπους, διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ τὰς ἀκούσητε ἄνευ διακοπῆς.

§356ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν τὰς ἀφήνετε κατ’ ἄρθρον;

§357Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Θὰ τὰς εἴπω ἤδη ἐν συνόλῳ, κύριε Ὑπουργέ, διότι δὲν θὰ ὑπεισέλθω εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Εἶναι ἐν γενικαῖς γραμμαῖς αἱ προτάσεις μου αὗται.

§358ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ναί, ἀλλὰ δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ κρατήσωμεν τὴν συνέχειαν.

§359Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ὡρμήθην εἰς αὐτὰς τὰς σκέψεις, ὡς εἶπον, ἐκ δύο αἰτίων, ἐκ τῆς ἀγραμματωσύνης καὶ τοῦ ἀμισθὶ ἐργάζεσθαι ἀφ’ ἑνός, ἀφ’ ἑτέρου δ’ ἐκ τοῦ 188 ἄρθρον τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς, ὅπερ ἄρθρον προβλέπει περὶ δέκα ὅλων καθηκόντων, μὲ τὰ ὁποῖα περιβάλλει τοὺς μέλλοντας δυστυχεῖς κοινοτικοὺς συμβούλους, τούς, ὡς εἶπον, ἀγραμμάτους ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ καὶ ἀνικάνους διὰ τοιαῦτα βάρη. Εἰς αὐτὰ τὰ δύο αἴτια προσθετέον ἀκόμη καὶ τὸ ἄλλο αἴτιον, ὅτι ἤδη ὡς ἔχουσι τὰ χωρία ἑκάστου δήμου ἀποτελοῦσι μίαν, δύναταί τις εἰπεῖν, οἰκογένειαν καὶ πρὸ πολλῶν δεκαετηρίδων εἰθισμένην νὰ συζῇ καὶ συναναστρέφηται καὶ συνυπάρχῃ. Τούτου ἕνεκα δὲν πρέπει νὰ καταργήσωμεν τὴν συνοχὴν ταύτην, ἵνα μὴ ἐπέλθῃ εἰς τὸ Κράτος κλονισμὸς ἐν πολλοῖς ἐπιζήμιος. Ἠθέλησα τούτου ἕνεκα τὸν δῆμον νὰ μὴ καταργήσω παντάπασιν ἐν τῇ συνειδήσει τῶν νῦν δημοτῶν αὐτοῦ τοὐλάχιστον εἰς τὰ ὅρια, καὶ ἀποκαλῶ αὐτὸν ἐφεξῆς δημοτικὴν περιφέρειαν διῃρημένην εἰς κοινότητας μετὰ συνοχῆς. Κρατῶ τουτέστιν ὡς βάσιν ὁλόκληρον τὸ σχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τῆς ἐπιτροπῆς· δέχομαι καὶ οὐδὲ θίγω κἂν τὰς κοινότητας· τοὐναντίον διὰ τοῦ σχεδίου μου ἐνδυναμώνω τὸν θεσμὸν τῶν κοινοτήτων αἴρων ἐκ τοῦ μέσου τὰ ἐμπόδια, ὧν ἕνεκα δυνατόν ἐστὶ νὰ ναυαγήσῃ ὁ λαμπρὸς αὐτὸς θεσμός. Περιβάλλω μόνον μὲ πάσας τὰς εὐθύνας τὸν πρόεδρον τῆς κοινότητος τῆς πρωτευούσης τοῦ νῦν ὑπάρχοντος δήμου· τοὺς δὲ λοιποὺς προέδρους ἀπαλλάσσω τῶν εὐθυνῶν, περὶ ὧν τὸ 188 ἄρθρον τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου προβλέπει, ἀφήνων αὐτοὺς μόνον νὰ ἀσχολῶνται μὲ τὰ κοινοτικά των συμβούλια, εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς κοινότητός των· θὰ ἐκλέγωνται δὲ καθ’ ὃν τρόπον τὸ νομοσχέδιον προβλέπει καὶ θὰ διοικῶσιν οὗτοι ἀνεξάρτητοι παντελῶς ἀπὸ τὸν πρόεδρον τῆς πρωτευούσης τῆς κοινοτικῆς περιφερείας· θὰ διευθύνωσιν ὅπως ἔχουσι κανονισθῆ διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ὁ πρόεδρος ὅμως τῆς πρωτευούσης τῆς κοινοτικῆς περιφερείας, ἐπειδὴ αὐτὸς θὰ εἶναι πάντως ὁ ἐγγραμματώτερος ὅλων, οἱ δὲ λοιποὶ πρόεδροι τῶν χωρίων θὰ εἶναι ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἀγράμματοι, ἀφοῦ μόνον τὴν ὑπογραφήν των θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ θέτωσι κάτωθι τῶν ἐγγράφων· θὰ εἶναι ἐπιφορτισμένος ὁ πρόεδρος τῆς πρωτευούσης τῆς κοινοτικῆς περιφερείας εἰς τὴν ἐπίδοσιν τῶν πιστοποιητικῶν καὶ πασῶν τῶν ἄλλων φροντίδων, δι’ ὧν περιβάλλεται σήμερον ὁ δήμαρχος· θὰ διατηρηθῶσι τὰ ὅρια καὶ αἱ σημεριναὶ ὀνομασίαι τῶν δήμων, μὲ τὴν διαφορὰν μόνον ὅτι, ἀντὶ νὰ λέγωνται δῆμοι, θὰ καλῶνται κοινοτικαὶ περιφέρειαι, θὰ ὑπάρχῃ δηλονότι ἡ συνοχὴ τῶν χωρίων τῶν κοινοτήτων πρὸς ἀλλήλας, ἐνῷ ταυτοχρόνως ἑκάστη ἐξ αὐτῶν θὰ κανονίζῃ ὡς βούλεται τὰ κατ’ αὐτήν. Ὁ τρόπος τῆς ἐκλογῆς τῶν προέδρων τῶν κοινοτήτων τῶν χωρίων θὰ εἶναι ὅμοιος ὡς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον προβλέπει. Μόνον ὁ τρόπος τῆς ἐκλογῆς τοῦ προέδρου τῆς πρωτευούσης τῆς κοινοτικῆς περιφερείας ἀλλάσσει ἐν τῷ ἐμῷ σχεδίῳ· οὗτος θὰ ἐκλέγηται ὑπὸ πάντων τῶν ἄλλων συμβούλων καὶ προέδρων τῆς κοινοτικῆς περιφερείας συνερχομένων πρὸς τοῦτο δέκα ἡμέρας μετὰ τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἰδίας των ἐκλογῆς ἐν τῇ πρωτευούσῃ τῆς κοινοτικῆς περιφερείας, ἵνα ἐκλέξωσι πάντες ὁμοῦ οἱ κοινοτικοὶ σύμβουλοι τῆς κοινοτικῆς περιφερείας ἕνα, ὡς πρόεδρον τῆς πρωτευούσης, ἕνα ἐξ ἐκείνων, οὓς θὰ ἐκλέξῃ ὁ λαὸς τῆς κωμοπόλεως τῆς πρωτευούσης ὡς κοινοτικοὺς συμβούλους, ὄχι νὰ ἐκλέξωσιν ἐξ ἄλλων συμβούλων, εἰμὴ ἐκ τῶν συμβούλων τῆς πρωτευούσης. Ἄλλο σπουδαῖον, ὅπερ προτείνω, εἶναι καὶ ἡ σύστασις «Βουλῆς τῆς Κοινοτικῆς Περιφερείας», ἥτις Βουλὴ θὰ ἀποτελῆται ἐκ τοῦ συνόλου τῶν κοινοτικῶν συμβούλων τῆς κοινοτικῆς περιφερείας, συνερχομένων ἅπαξ τοῦ ἔτους εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς κοινοτικῆς περιφερείας καὶ δὴ τὴν ἑβδομάδα τὴν πρώτην μετὰ τὸ Πάσχα, ἵνα συσκέπτηται καὶ ἀποφασίζῃ καὶ διακανονίζῃ τὰς μεταξὺ τῶν διαφόρων κοινοτήτων σχέσεις. Ἐκ τῆς συσκέψεως ταύτης πλεῖστά εἰσι τὰ ἀπορρεύσοντα ὑπὲρ τῶν κοινοτήτων ἀγαθά, καὶ ἕτερον ἀγαθὸν θὰ προκύψῃ, διότι θὰ τηρηθῇ ἡ συνοχὴ τοῦ σημερινοῦ δεσμοῦ τῶν συμφερόντων καὶ τῆς ἀλληλεγγύης μεταξὺ τοῦ πληθυσμοῦ τῆς κοινοτικῆς περιφερείας. Καταλήγων εὔχομαι νὰ εἰσακουσθῶσιν αἱ συστάσεις μου, ἵνα οὕτως ἑδραιωθῇ ὁ ἐθνοσωτήριος θεσμὸς τῶν κοινοτήτων. (Χειροκροτήματα).

§360ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πατσουράκος ἀπών. Ὁ κ. Κουτούπης. Ἀναβάλλει. Ὁ κ. Ἀραβαντινός. Ἀπών. Ὁ κ. Πετρομανιάτης. Ἀναβάλλει. Ὁ κ. Βάρθης.

§361Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Κηρύσσομαι, Κύριοι, κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὄχι βεβαίως μόνον ἐν ταῖς λεπτομερείαις αὐτοῦ διαφωνῶν, ἀλλ’ εἰς αὐτὴν ταύτην τὴν βάσιν του. Δύο λόγοι μὲ ἄγουσι κυρίως νὰ ἔχω ἀντίθετον γνώμην πρὸς τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν νομοσχέδιον, ὡς καὶ τὸ ἕτερον σχέδιον τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς καταρτισθείσης ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, ἀφ’ ἑνὸς μὲν διότι νομίζω ὅτι οἱ μικροὶ ὀργανισμοί, τοὺς ὁποίους ἔρχεται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ καθιδρύσῃ ἐντὸς τοῦ Κράτους, ἀντίκεινται πρὸς αὐτὴν τὴν φυσικὴν κατάστασιν, πρὸς αὐτὴν τὴν κοσμικὴν κίνησιν, πρὸς αὐτὸν τὸν ῥοῦν, τὸν ὁποῖον ἀκολουθοῦσι τὰ γεγονότα ἐν τῇ ἐξελίξει τῇ ἱστορικῇ τῆς ἀνθρωπότητος, ἀφ’ ἑτέρου διότι νομίζω ὅτι οὐδόλως ἐνέχεται ὁ παλαιὸς αὐτὸς θεσμὸς τῆς κατὰ δήμους διαιρέσεως εἰς τὴν ἐπελθοῦσαν κακοδαιμονίαν. Οὕτως, ἐὰν ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν ἀπωτάτην ἐποχήν, θὰ ἴδωμεν τοὺς ἀνθρώπους σχηματίζοντας κοινωνίας· ἐξ αὐτῆς τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων ἐπεβλήθησαν εἰς αὐτοὺς νὰ καταρτίσωσι μικροὺς ὁμίλους, οἵτινες σὺν τῷ χρόνῳ καὶ ἐν τῇ ἐξελίξει τῆς Ἱστορίας ἀνελάμβανον ὀνομασίας διαφόρους ἀναλόγως τοῦ πλήθους τῶν ἀποτελούντων ταύτας ἀτόμων. Ἐὰν ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν ἀπωτάτην ἱστορικὴν ἐποχήν, θὰ ἴδωμεν τὴν ὀρδήν, τουτέστιν ὅμιλον ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι συνῆλθον ἀμυνόμενοι τῆς ἰδίας αὐτῶν ὑπάρξεως καὶ χάριν τῆς διατροφῆς αὐτῶν. Τὴν ὀρδὴν ἐπηκολούθησεν ἕτερος ὅμιλος, ὅμιλος μεγαλείτερος καὶ στηριζόμενος ἐπὶ ἑδραιοτέρων βάσεων, ἡ οἰκογένεια ἐν τῇ οἰκογενείᾳ. Πλὴν τῶν δύο ἰσχυροτέρων αὐτῶν λόγων, οἵτινες ἀπήρτισαν τὴν ὀρδήν, τουτέστι τῆς ἀμύνης τῆς ἰδίας καὶ τῆς διατροφῆς, εὑρίσκομεν πλέον καὶ ἕτερον λόγον πολὺ ἰσχυρότερον, καθιστῶντα τὴν οἰκογένειαν πολὺ ἰσχυρότερον ὅμιλον τῆς ὀρδῆς· εἶναι ἡ συγγένεια τοῦ αἵματος. Οὕτω βαθμηδὸν ἀνερχόμενοι εὑρίσκομεν πάντοτε σὺν τῷ χρόνῳ ἰσχυροτέρους καὶ πολυπληθεστέρους τοὺς ὁμίλους. Τὴν οἰκογένειαν ἐπακολουθεῖ ἡ πόλις καὶ τὴν πόλιν ἐπακολουθεῖ τὸ ἔθνος, τὸ ὁποῖον στηρίζεται ἐπὶ πολὺ μεγαλειτέρας βάσεως ἀπὸ τῆς τῶν πόλεων, ἀπὸ τῆς τῶν οἰκογενειῶν, ἀπὸ τῆς τῶν ὀρδῶν, διότι τοῦτο στηρίζεται ἐπὶ τῆς κοινότητος τῆς γλώσσης, ἐπὶ τῆς κοινότητος τῆς θρησκείας, κυριώτερον δὲ στηρίζεται ἐπὶ δύο μεγάλων παραγόντων, οἱ ὁποῖοι ἐπέδρασαν εἰς τὴν συγκρότησιν τῶν ὁμίλων αὐτοῦ, οἱ ὁποῖοι ἐπιδρῶσι σήμερον ἐπὶ τὴν συγκρότησιν τῶν μεγάλων ὁμίλων, οἵτινες ἀποτελοῦσι τὰ ἔθνη, παραγόντων τέλος ἐπιδρώντων ἐπὶ τὴν ἀνάπτυξιν πολὺ μεγαλειτέρων ὁμίλων, ἴσως εἰς τὴν κατάρτισιν ἑνὸς καὶ μόνου ὁμίλου, μιᾶς οἰκογενείας, ὅλων τῶν ἀτόμων τῶν κατοικούντων τὴν ὑδρόγειον. Οἱ δύο ἰσχυροὶ παράγοντες εἶναι ἡ ὁμοιότης καὶ ὁ καταμερισμὸς τῶν ἔργων. Ἡ εὐστάθεια ἡ κοινωνικὴ στηρίζεται οὕτως ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐπὶ τῆς ὁμοιότητος, ἀφ’ ἑτέρου δ’ ἐπὶ τοῦ καταμερισμοῦ τῶν ἔργων, δύο παραγόντων ἰσχυροτάτων, παραγόντων ἐπιδρασάντων πάντοτε ἐπὶ τὸν καταρτισμὸν τῶν διαφόρων ὁμάδων τῶν κοινωνικῶν ὅρων, οἵτινες θὰ ἐπιδράσωσιν, ὡς εἶπον, καὶ ἐπὶ τὸν καταρτισμὸν πολὺ μεγαλειτέρου πιθανώτατα ὁμίλου, μιᾶς καὶ μόνης οἰκογενείας. Ἐὰν ῥίψωμεν βλέμμα εἰς τὰς ἀρχαίας Πολιτείας, θὰ ἀνεύρωμεν ὅτι αὗται ἀπαρτίζουσι μικρὰς Πολιτείας, τῆς πόλεως οὔσης τοῦ περιεκτικοῦ τῶν ἐθνισμῶν. Ἐὰν ῥίψωμεν βλέμμα εἰς τὴν ἀρχαίαν ἡμῶν πατρίδα, θὰ ἴδωμεν ὅτι ἑκάστη πόλις ἀπήρτιζε καὶ ἰδιαιτέραν Πολιτείαν. Οὕτω βλέπομεν τὰς Ἀθήνας, τὴν Σπάρτην, τὴν Κέρκυραν, τὰς Θήβας ἰδιαιτέρας ἀποτελούσας Πολιτείας. Αἱ μικραὶ αὗται Πολιτεῖαι σὺν τῷ χρόνῳ διὰ τοῦ καταμερισμοῦ τῶν ἔργων, διὰ τοῦ ἑτέρου παράγοντος τῆς κοινωνικῆς εὐσταθείας καὶ τῆς ὁμοιότητος, τουτέστι τῆς κοινότητος τῆς γλώσσης, τῆς θρησκείας, τῆς ἀναμνήσεως τῶν κοινῶν ἀγώνων, τῶν νικῶν καὶ ἡττῶν, συνηνώθησαν ἅπαντες εἰς ἓν καὶ μόνον Κράτος, εἰς τὸ Βυζαντιακὸν Κράτος, ἀφοῦ ἔδοσαν καὶ πρὸ τούτου κατὰ τὴν ἐπικράτησιν τῶν Μακεδόνων πρῶτον καὶ τὴν κατάκτησιν τῶν Ῥωμαίων εἶτα σημεῖα ἐθνικῆς ἑνότητος. Πανταχοῦ ὅμως ἀνευρίσκομεν Πολιτείας μικράς, πανταχοῦ βλέπομεν τὴν διεύθυνσιν ἐκ τῶν μικρῶν πρὸς τὰ μεγάλα, πανταχοῦ βλέπομεν ἀπὸ μικροὺς ὁμίλους ν’ ἀπαρτίζωνται μεγάλοι ὅμιλοι. Ἐν Γερμανίᾳ ἀνατρέχοντες εὑρίσκομεν τὰς μικρὰς Πολιτείας, αἵτινες σὺν τῷ χρόνῳ συνεπείᾳ κοινῶν παραδόσεων συνέρχονται ἅπασαι καὶ ἀπαρτίζουσιν ἓν Κράτος, τὸ πανίσχυρον σήμερον Γερμανικὸν ἔθνος. Ἐν τῇ Ἰταλικῇ Χερσονήσῳ εὑρίσκεται κατατετμημένον τὸ Ἰταλικὸν ἔθνος εἰς πλείστας μικρὰς Πολιτείας, αἵτινες ὁμοίως κατόπιν παραδόσεως καὶ κοινῶν ἀγώνων συνενοῦνται καὶ ἀπαρτίζουσιν ἓν ὁλόκληρον ἔθνος. Πανταχοῦ οὕτω βλέπομεν πρὸς ἓν καὶ μόνον σημεῖον νὰ βαίνῃ ὁ σχηματισμὸς τῶν ὁμίλων. Πανταχοῦ βλέπομεν κλιμακηδὸν ν’ ἀνέρχωνται ἐκ τῶν μικρῶν ὁμίλων, ἐκ τῆς ὀρδῆς πρὸς τὰ ἔθνη. Αὕτη εἶναι ἡ ἐξέλιξις τῆς Ἱστορίας, ἐκεῖ βαίνομεν ἅπαντες, καὶ οὐδεὶς βεβαίως εἶναι δυνατὸν νὰ ἴδῃ ποῦ θὰ καταλήξωμεν. Πιθανώτατα τὰ ἔθνη στηριζόμενα ἐπὶ τῆς Ἱστορίας αὐτῶν, πιθανώτατα τὰ ἔθνη στηριζόμενα ἐπὶ τῶν κοινῶν ἀγώνων καὶ παραδόσεων νὰ μένωσιν ἐπὶ πολὺ κεχωρισμένα ἰδίους ἐθνικοὺς ὁμίλους ἀποτελοῦντα, ἀλλὰ βεβαίως ἐν τῷ μέλλοντι θὰ καταλήξωσιν ν’ ἀποτελέσωσι μίαν οἰκογένειαν, καὶ ὁ κοσμοπολιτισμός, τὸν ὁποῖον κατηγοροῦσι σήμερον οἱ πολλοί, νὰ ἐπικρατήσῃ ἀπαρτίζων μίαν οἰκογένειαν, ἕνα μόνον ἔχουσαν προορισμόν, τὴν εὐτυχίαν τῶν ἀποτελούντων αὐτὰ ἀτόμων. Ἐκ τῆς μικρᾶς ταύτης ἱστορικῆς ἀναδιφήσεως βλέπομεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπανέλθωμεν ἐκ νέου εἰς τοὺς μικροὺς ὁμίλους· μία μόνον ἰδέα εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὰ διάφορα Κράτη τὴν ὕπαρξιν μικροκοινωνιῶν, ἡ καταπληκτικὴ συγκέντρωσις παμμεγίστης δυνάμεως εἰς τὰς χεῖρας τῶν διευθυνόντων τὰς τύχας τῶν ἐθνῶν συγκεντροῦν πράγματι τὸ νεώτερον Κράτος παμμεγίστην δύναμιν καθιστᾷ ἐπωφελῆ τὴν ὕπαρξιν τῶν ἀτόμων. Οὕτως ἐγεννήθη ἄλλη ἰδέα, ἡ συνύπαρξις συγχρόνως μικρῶν, ἐλαχίστων, εἰ δυνατόν, ὁμάδων, αἵτινες ν’ ἀντιτίθενται εἰς τὴν φοβερὰν ταύτην συνεκτικὴν δύναμιν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ μειδιᾷ, τὸ εἶπον καὶ ἄλλοτε τοῦτο, τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ ἤδη τόσον διὰ τὸν κύριον Πρωθυπουργόν, ὅσον καὶ τὸν ἕτερον συνάδελφον ἐκ Κερκύρας, οἵτινες ἔχουσι τὴν ἕξιν ταύτην. Ἡ συγκέντρωσις τῆς τοιαύτης παμμεγίστης δυνάμεως εἰς τὰς χεῖρας τῶν διευθυνόντων τὰς τύχας τῶν ἐθνῶν ἐγέννησεν ἐξ ἄλλου τὴν ἰδέαν ὅτι δέον ἐν τῷ Κράτει αὐτῶν νὰ ὀργανώσωσιν ἑτέρους ὁμίλους δυναμένους νὰ ἀντιστῶσι κατὰ τῆς παμμεγίστης ἐπιβολῆς τῆς προερχομένης ἀπὸ τοῦ κέντρου, καὶ οὕτω προέκυψαν τὰ διάφορα συνδικάτα, ὀργανισμοὶ ἰσχυροὶ ἐν ταῖς πόλεσιν, ἐνῷ συγχρόνως ἕτεροι ὅμιλοι ἢ δῆμοι, ὁσημέραι ἰσχυρότεροι καταρτιζόμενοι, καὶ οὗτοι ὅπως, εἰ δυνατόν, μᾶλλον ἐλεύθεροι καθιστάμενοι, δυνηθῶσι ν’ ἀντεπεξέλθωσι κατὰ τῆς μεγίστης ἐπιβολῆς, ἥτις τείνει νὰ γίνῃ ἀπολυταρχία ἐν τῷ ἔθνει αὐτῷ. Δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν καθ’ ὃν χρόνον τοιαύτη σκέψις ἐπικρατεῖ καὶ τοιαύτη εἶναι ἡ φύσις τῶν πραγμάτων, δὲν εἶναι δυνατόν, λέγω, νὰ καταφύγωμεν πάλιν εἰς ὁμίλους ἀσθενεῖς μὴ δυναμένους ν’ ἀντεπεξέλθωσι κατὰ τῆς μεγίστης αὐτῆς δυνάμεως, τοιαῦται δὲ θὰ εἶναι αἱ κοινότητες, αἱ κοινότητες αἱ ἀσθενεῖς, αἱ οὐδεμίαν δύναμιν ἔχουσαι, αἱ οὐδεμίαν ἰκμάδα ζωῆς ἐν ἑαυταῖς ἔχουσαι. Καταφύγωμεν λοιπὸν εἰς τοὺς δήμους, σπεύσωμεν νὰ συμπτύξωμεν τοὺς ἀδυνάτους εἰς ἰσχυρούς, ὅπως δυνηθῶμεν νὰ καταρτίσωμεν διοικητικὸν ὀργανισμόν, ὅστις νὰ δυνηθῇ τελεσφόρως νὰ ἀντεπεξέλθῃ κατὰ τῆς μεγίστης ἐπιβολῆς, κατὰ αὐθαιρεσίας καὶ ὀλιγαρχίας, τῆς δυνάμεως τοῦ Κράτους τῆς ὁσημέραι αὐξανούσης. Τοιαύτη εἶναι ἡ μία ἄποψις τῶν πραγμάτων. Ἑτέρα ἄποψις τοῦ ζητήματος εἶναι ὅτι τὰ ἐπελθόντα γεγονότα λέγουσιν ὅτι ἐπέβαλον τὴν μετατροπὴν τοῦ παρ’ ἡμῖν συστήματος. Ἡ ἐπανάστασις, λέγουσι, πρὸ παντὸς εἰς ἓν ἀπέβλεπε, ν’ ἀνατρέψῃ τὸν θεσμὸν τοῦ δήμου, νὰ καταρρίψῃ τὸν σημαιοφόρον τοῦ κομματισμοῦ, ὡς ἔλεγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλ’ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ θελήσῃ νὰ μελετήσῃ τὰ γεγονότα, ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ θελήσῃ νὰ ἀνατρέξῃ εἰς τὰ τελευταῖα γεγονότα τῶν δύω δεκαετηρίδων τῆς ἀνεξαρτησίας τοῦ ἐλευθέρου Κράτους, θ’ ἀνεύρῃ ὅτι τὰ αἴτια εἶναι πολὺ βαθύτερα ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὑπέθεσεν ἡ ἐπιπόλαιος ἐξέτασις τῶν πραγμάτων. Τελευταίως ἐν τῷ Κράτει ὀλιγαρχία φοβερὰ κατέστη ὁ κοινοβουλευτισμός. Ὁ κοινοβουλευτισμὸς ἐν Ἑλλάδι συγκεντρώσας ἐν ἑαυτῷ ἅπασαν τὴν ἐξουσίαν τὴν διοικητικὴν καὶ τὴν διαχείρισιν τῆς χώρας κατέστη τοιαύτη δύναμις, ὥστε νὰ καταστῇ ἀπεχθὴς ὀλιγαρχία ἐπικίνδυνος διὰ τὰς ἐλευθερίας τοῦ λαοῦ, ἐπικίνδυνος ἀπέναντι τοῦ ἑτέρου παράγοντος τοῦ μοναρχικοῦ. Ὁ λαός, τὸ αἰώνιον θῦμα τοῦ μονάρχου, τὸ αἰώνιον θῦμα τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ, ὑπεστήριξεν ἀλληλοδιαδόχως εἰς τοὺς δύο τούτους παράγοντας, ὑπεστήριξε τὸ Κοινοβούλιον ἀπέναντι τοῦ Βασιλέως καὶ ἠπατήθη ὑπὸ τοῦ Κοινοβουλίου, ὑπεστήριξε τὸν μονάρχην ἀπέναντι τοῦ Κοινοβουλίου, ἀλλὰ καὶ πάλιν ἠπατήθη καὶ μόνος αὐτὸς ἐζημιώθη καὶ εἰς τὰς δύο περιπτώσεις. Ὅτε δὲ τελευταῖον ἐξωτερικὰ ἰδίως γεγονότα ἐπέφερον τὸν κλονισμόν, τοῦ ὁποίου ἐξέλιξις εἶναι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις καὶ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις αὕτη καὶ ἡ Βουλή, ὅτε ἐπέφερον, λέγω, τὴν ἐπαναστατικὴν ἐκείνην κίνησιν, εἰς ἓν καὶ μόνον ἀπέβλεπον οἱ πρωτοστατήσαντες, εἰς τὰ κινήματα ἐκεῖνα, νὰ καταρρίψωσι τὴν ὀλιγαρχίαν ἐκείνην. Ἀτυχῶς ὅμως οἱ ἄνθρωποι οἱ ποδηγετήσαντες τὴν ἐπανάστασιν, τὸ εἶπον πολλάκις, τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ τώρα, θὰ τὸ ἐπαναλάβω δὲ καὶ εἰς περιστάσεις κατὰ πᾶσαν πιθανότητα πολὺ πλέον ἐπικινδύνους διὰ τὸν ὁμιλοῦντα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, διότι εἶναι ἄγνωστον ποῦ θὰ μᾶς ὁδηγήσωσι τὰ γεγονότα τὰ διαδραματιζόμενα σήμερον καὶ ἐν τῷ ἐλευθέρῳ Βασιλείῳ καὶ ἐν τῇ νήσῳ Κρήτῃ, τὰ ὁποῖα θὰ μᾶς εὕρωσιν ἀείποτε προμάχους τῆς εὐδαιμονίας, τῆς ἐλευθερίας τῶν λαϊκῶν τάξεων καὶ τῆς προόδου τοῦ ἔθνους, οἱ ποδηγετήσαντες, λέγω, ἔσφαλον τοῦ σκοποῦ, καὶ τοῦτο, διότι δὲν ἐνεπνέοντο ὑπὸ μεγάλων καὶ ὑψηλῶν ἀρχῶν, ἀλλ’ ὑπὸ εὐτελῶν κατὰ τὸ πλεῖστον ἐλατηρίων. Καὶ ὁ λαὸς ἠπατήθη ἐκ τῆς ἐπαναστάσεως ὡς ὑπὸ τοῦ Κοινοβουλίου, ὡς ὑπὸ τοῦ μονάρχου. Δὲν πρέπει ὅμως νὰ λησμονῶμεν ὅτι οἱ λαοὶ ἀείποτε προσέτρεξαν πρὸς ἐκείνους, οἵτινες ἐνόμισαν ὅτι δύνανται νὰ τοὺς ὑποστηρίξωσιν. Ἐὰν ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν Γαλλικὴν ἐπανάστασιν, θὰ ἴδωμεν ὅτι ὁ λαὸς ἐξυπηρέτησεν ἀλληλοδιαδόχως τοὺς εὐγενεῖς τῆς γῆς, τοὺς φεουδάρχας, καὶ τὸν κλῆρον, τοὺς φεουδάρχας τῆς θρησκείας, ὅτε οὗτος εὑρέθη ἀντιμέτωπος πρὸς τοὺς τιμαριούχους, τέλος τὸν Βασιλέα, ὅτε οὗτος ἀλληλοδιαδόχως κατέρριψε τὸν φεουδαρχισμὸν καὶ τὸν κλῆρον. Ἀτυχῶς ὅμως ὁ λαὸς οὐδὲν ἐκ τούτων ὠφελήθη. Ἡ Βασιλεία ἀναλαβοῦσα ὑπερτάτην ἰσχὺν κατεπάτησε τὰ δίκαια τοῦ λαοῦ, οὕτω δὲ κατὰ τὴν Γαλλικὴν ἐπανάστασιν ὁ λαὸς αὐτὸς καὶ μόνος ἀνέλαβε νὰ ζητήσῃ τὰ δίκαιά του, Πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅστις ἐξυπηρέτησε πάντας, τὸ Κοινοβούλιον τὸ πανίσχυρον, τὸν βασιλικὸν παράγοντα, τὸν Στρατιωτικὸν Σύνδεσμον, θὰ ἔλθῃ στιγμὴ, καθ’ ἣν θὰ ζητήσῃ μόνος τὴν ὑποστήριξιν τῶν δικαίων του. Δὲν εἶναι λοιπὸν οἱ δῆμοι αἰτία τῆς καταστάσεως, ἀλλ’ ἡ παμμεγίστη συγκέντρωσις δυνάμεως εἰς χεῖρας τοῦ Κοινοβουλίου, ἡ συγκέντρωσις πάσης διοικητικῆς Ἀρχῆς καὶ πάσης διαχειρίσεως ἐν τῷ Κράτει. Διὰ τοὺς λόγους τούτους κηρύσσομαι ἀπεριφράστως κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἀφ’ ἑνὸς μέν, διότι ὁ ῥοῦς τῶν πραγμάτων ἄγει ἡμᾶς πρὸς τοὺς μεγάλους καὶ ἰσχυροὺς ὁμίλους, ἀφ’ ἑτέρου δέ, διότι οἱ δῆμοι οὐδόλως μετέχουσιν εἰς τὴν ἐπελθοῦσαν κακοδαιμονίαν. Ἐξ ἄλλου δὲ διότι ὀφείλομεν νὰ καταρτίσωμεν ἰσχυροὺς ὁμίλους δυναμένους ν’ ἀντεπεξέλθωσι κατὰ τῆς ἰσχυροτάτης συγκεντρώσεως πασῶν τῶν ἐξουσιῶν εἰς χεῖρας τοῦ κέντρου. Ὀφείλομεν ν’ ἀφήσωμεν κατὰ μέρος τοὺς ἀσθενεῖς ἐκείνους ὁμίλους, τὰς κοινότητας, αἵτινες οὐδένα ἕτερον σκοπὸν θὰ ἐπιδιώξωσι καὶ οὐδένα ἕτερον λόγον θὰ ἔχωσιν εἰ μὴ νὰ ἀποθάνωσι πρὶν ἢ ἀκόμη ἐφαρμοσθῶσι.

§362ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δελακοβίας. Παραιτεῖται. Ὁ κ. Κάβουρας. Ἐπίσης. Ὁ κ. Θεοδωρίδης. Διὰ τὴν Τρίτην.

§363Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νομίζω ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον τὴν ἑσπέραν ταύτην, νὰ ἀναβληθῇ δὲ ἡ συζήτησις τῶν ἄρθρων διὰ τὴν αὔριον, διότι θὰ ἦτο καλὸν ἡ κυρία συζήτησις νὰ γίνῃ εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, ὥστε κατὰ τὴν τρίτην νὰ ἐπιθεωρήσωμεν μόνον τὰς τυχὸν ἐλλείψεις ἢ σφάλματα, διότι, ἐὰν κατὰ τὴν δευτέραν καὶ τὴν τρίτην γίνῃ συζήτησις, θὰ γεννηθῶσιν ἀντινομίαι, αἵτινες δὲν θὰ εἶναι εὔκολον νὰ ἐπανορθωθῶσιν.

§364Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ ἠθέλομεν ν’ ἀναφέρωμεν τὰς γνώμας μας κατ’ ἀρχὴν καὶ ἐπειδὴ ἡ ὥρα παρῆλθε, καλὸν θὰ ἦτο νὰ διακόψωμεν ἀπόψε καὶ νὰ ἐπαναλάβωμεν αὔριον.

§365Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶναι πολὺ ἀργά. Ἄς συζητήσωμεν.

§366Γ. ΠΩΠ. Δὲν γνωρίζω διατί σπεύδει ἡ Κυβέρνησις πρὸς συζήτησιν νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον θὰ εἶχε σοβαρωτάτας ἀντιρρήσεις ἐξ ὀλιγαρίθμου ἴσως ὁμάδος ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ εἰς ὥρας μεταμεσονυκτίους. Ἡμεῖς οἱ παρακολουθοῦντες μετὰ προσοχῆς τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς ἐνομίζομεν ὅτι ἐδικαιούμεθα νὰ ζητήσωμεν, ὅπως, εἰ δυνατόν, ἐν ἄλλῃ ὥρᾳ καὶ ὑπὸ ἄλλας συνθήκας συνεδριαζούσης τῆς Βουλῆς ἀκουσθῶσιν οἱ λόγοι μας. Ἡ σπουδὴ τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τοσοῦτο μᾶλλον δὲν εἶναι δικαιολογημένη, καθ’ ὅσον θὰ ἠδύνατο ἴσως πολὺ ἐνωρίτερον ν’ ἄρξηται τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὅπως μὴ συζητηθῇ περὶ τὴν αὐγήν.

§367Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι ἐκ τῶν παλαιῶν καὶ θὰ συζητηθῇ κατ’ ἀρχὴν εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§368Γ. ΠΩΠ. Δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν ὅτι τὰ λεχθησόμενα ἀπόψε δὲν θὰ τερματίσωσι τὴν συζήτησιν διὰ τοὺς ἔχοντας ἀντιρρήσεις. Ἀλλὰ συζήτησις γινομένη τοιουτοτρόπως ἐπὶ νομοσχεδίου σοβαροῦ ἀποτελοῦντος κυριωδέστατον, ὡς εἶπεν ἡ Κυβέρνησις, μέρος τοῦ προγράμματός της δὲν ἔπρεπε νὰ γίνηται βεβαίως κατὰ ἕνα καὶ μόνον τρόπον, κατὰ μίαν καὶ μόνην ἑσπέραν, ἀλλὰ νὰ διαιρεθῇ εἰς πολλὰ τμήματα καὶ νὰ παράσχῃ οὕτω τὴν εὐκαιρίαν τελείας συζητήσεως εἰς ὥρας καταλλήλους. Ἡμεῖς ὅμως παρακολουθοῦντες τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Κυβερνήσεως ἀναγκαζόμεθα νὰ ἀρχίσωμεν τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ Κυβέρνησις μᾶς ἔδωκεν ὅπως συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον τὸ ἐπεξεργασθὲν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἰσηγήσατο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Αἱ βάσεις τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἶναι διπλαῖ. Ἡ πρώτη εἶναι τὸ ζήτημα τῆς αὐτοδιοικήσεως τῶν δήμων. Τὸ δεύτερον μέρος, ἐφ’ οὗ πρόκειται νὰ συζητήσωμεν, εἶναι ἡ νομικὴ καὶ οἰκονομικὴ αὐτάρκεια τῶν νέων δημιουργηθησομένων διοικητικῶν μονάδων, καὶ τοῦτο ἴσως εἶναι τὸ κυριώτερον, διότι ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσωμεν ὅτι θὰ κατορθωθῇ ἡ οἰκονομικὴ αὐτάρκεια τῶν νέων διοικητικῶν μονάδων ἀναμφισβητήτως ἐπὶ τοιούτου ἐδάφους, ἐπὶ τοιούτων βάσεων, αἵτινες θὰ ἦσαν ἀρραγεῖς ἀναμφισβητήτως, ἀφοῦ θὰ στηρίζωνται ἐπὶ οἰκονομικῆς βάσεως, θὰ δυνηθῶμεν νὰ στηρίξωμεν τὸ ὅλον οἰκοδόμημα τῆς νέας διοικητικῆς ἀναπλάσεως τῆς χώρας. Φοβοῦμαι ὅτι ἡ Κυβέρνησις εὑρεθεῖσα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ εἰσαγάγῃ καινόν τι, εὑρεθεῖσα εἰς τὴν ἀνάγκην ὅπως παρακολουθήσῃ εὐλογωτάτην κατὰ τύπους, καὶ ἐν τινι μέτρῳ κατ’ οὐσίαν, διαμαρτυρίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐναντίον τῶν δημάρχων, ὑπέβαλε κατασκεύασμα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον διακρίνει ἡ ταχύτης περὶ τὴν σύνταξιν, τὸ ὁποῖον διακρίνει ἡ πλήρης ἀποχὴ πρὸς ἔρευναν τοῦ κυριωτάτου ἰδίως ζητήματος, τοῦ ζητήματος τοῦ οἰκονομικοῦ τῶν νέων κοινοτήτων. Ἡ Κυβέρνησις οὕτως εἰσέρχεται ἀπὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἀπὸ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἰς τὸ μέρος τῆς διοικητικῆς ἀνορθώσεως τοῦ Κράτους. Ὡς γνωρίζει ἡ Βουλή, συνεπληρώσαμεν ἤδη κατὰ τὸ πλεῖστον μέγα μέρος τῆς ἀνορθώσεως τῆς καθαρῶς δικαστικῆς, τὸ σπουδαιότατον καὶ ὁλοκληρωτικὸν μέρος τοῦ ὁλοκληρωτικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως ἐψηφίσθη, ηὐξήσαμεν τοὺς μισθοὺς τῶν δικαστῶν, καὶ ἐγένετο ἐκεῖ νέον οἰκονομολογικὸν θαῦμα, θαῦμα τὸ ὁποῖον ἀναμφισβητήτως προσομοιάζει κατόπιν τῶν δηλώσεων τῶν γενομένων ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καταπληκτικῶς πρὸς τὸ θαῦμα ἐκεῖνο τῶν πέντε ἄρτων καὶ τῶν πέντε ἰχθύων, διὰ τῶν ὁποίων ἄνευ ἄλλης τινὸς δαπάνης ἐξετράφησαν χιλιάδες ἀνθρώπων, ἐδῶ ἔχομεν τὸ θαῦμα ὅτι θ’ αὐξήσωμεν τοὺς μισθοὺς τῶν δικαστῶν, ἀλλὰ δὲν θὰ πληρώσῃ δι’ αὐτοὺς τὸ Κράτος. Τοιουτοτρόπως καὶ ὑπὸ τοιούτων σκέψεων οἰκονομολογικῶν ὁρμωμένη ἡ Κυβέρνησις ἔρχεται καὶ συζητεῖ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συνδέεται στενώτατα πρὸς αὐτὴν ταύτην τὴν οἰκονομικὴν ὕπαρξιν τοῦ Κράτους, διότι καὶ ἡ ἐλαχίστη μονὰς ἐν τῷ Κράτει εὐημεροῦσα ἀποτελεῖ μέρος τῆς εὐημερίας τοῦ ὅλου ὀργανισμοῦ τῆς Πολιτείας, ἔρχεται καὶ συζητεῖ νομοσχέδιον τοιοῦτον, εἰς τὸ ὁποῖον ἀφήνει κυριώτατον μέρος καὶ ἀναποσπάστως συνδεδεμένον μὲ αὐτὰ ταῦτα τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, μακρὰν τῆς προεισαγωγῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἵνα ἴδωμεν τίνα μέτρα ἐλήφθησαν, ἂν καὶ ἐκεῖνα καλύπτονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἂν νόμος τις πρόκειται, ὡς ἐπαγγέλλεται τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ φθάσῃ μέχρις ἡμῶν καὶ θελήσῃ ν’ ἀντικρύσῃ δαπάνην 6,000,000 ἴσως, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται διὰ τὴν καθ’ ὅλου δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν. Ταῦτα πάντα δι’ ἡμᾶς ἀπομένουσι μυστήρια· ἡμεῖς πρέπει νὰ βασισθῶμεν εἰς τὴν οἰκονομολογικὴν δύναμιν τοῦ ὅλου οἰκονομολογικοῦ συστήματος, εἰς τὴν νέαν οἰκονομολογικὴν ἐφεύρεσιν, τὴν ὁποίαν εἴδομεν κατὰ τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν τῶν δικαστῶν, ἡ ὁποία ἐπιβαρύνει κατὰ 1,000,000 τὸν Προϋπολογισμόν, πρέπει νὰ πεισθῶμεν εἰς τὴν θαυματοποιὸν δύναμιν καὶ ὅτι οὐδεμία διασάλευσις δὲν θὰ γένηται· τοῦτο θέλει ἡ ἀνόρθωσις, ἐὰν ἔχητε ἀντίθετον γνώμην, πρέπει νὰ τὴν μεταβάλητε, πρέπει νὰ μείνῃ ἡ Κυβέρνησις, διότι τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους ἀπαιτεῖ νὰ μείνῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀδιάφορον ἂν ψηφίζει νομοσχέδια παρὰ τὴν συνείδησίν σας, παρὰ τὰς γνώσεις ἁπάντων ὑμῶν καὶ ἑπομένως παρὰ τὸ καθῆκον ἁπάντων ὑμῶν. Ἀλλ’ εἶναι ἆρά γε ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως πλήρης καὶ ἀρτία ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἰσηγήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐπεξειργάσθη ἡ ἐπιτροπή; Ὁ ἴδιος ἀνομολογεῖ ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει καὶ περὶ τὸ τέρμα αὐτῆς ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τοιούτου τινός, ὅτι πρόκειται ἁπλῶς νὰ τεθῇ ὁ θεμέλιος λίθος. Λέγει ἐν τῇ εἰσηγητικῇ αὐτοῦ ἐκθέσει τοῦ ὅλου διοικητικοῦ συστήματος τῆς ἀνορθώσεως: «Διὰ τοῦτο, καίτοι ἄλλως εὐχερέστατον θὰ ἦτο τὸ ἔργον τῆς σχεδιογραφήσεως συστήματός τινος πρὸς τὴν ἔκτασιν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως μέχρι καὶ τοῦ νομοῦ, περιοριζόμεθα σήμερον εἰς τὴν δημοτικὴν μεταρρύθμισιν, δι’ ἧς καὶ μόνης θὰ τεθῇ ὁ θεμέλιος λίθος τοῦ ὅλου διοικητικοῦ συστήματος τῆς ἀνορθώσεως. Διότι ἐννοοῦμεν ὅτι πρέπει νὰ βαδίσωμεν ἐπὶ ἐδάφους στερεοῦ, αἱ δὲ νομοθετικαὶ μεταρρυθμίσεις δέον νὰ εἰσάγωνται καὶ ἐπιχειρῶνται διὰ τοῦ διαβήτου τοῦ μετροῦντος καὶ καθορίζοντος ἐπακριβῶς καὶ σταθερῶς τοὺς ὅρους τῆς προσαρμογῆς καὶ ἐφαρμογῆς αὐτῶν». Ποῖον ἆρά γε διαβήτην μετεχειρίσθη ἡ Κυβέρνησις, ἵνα εἰσαγάγῃ τοῦτο; Καὶ βαδίζει ἐπὶ τῇ βάσει μέτρου τινὸς καὶ καθ’ ὡρισμένον σχέδιον ἐρρυθμισμένον σταθερῶς διὰ τοῦ διαβήτου; Ὄχι ἀναμφισβητήτως. Ἀντὶ δὲ νὰ πρόκειται περὶ ἑδραιώσεως τῶν θεμελίων τῆς νέας διοικητικῆς μεταρρυθμίσεως ἐν τῷ Κράτει, τοὐναντίον πρόκειται περὶ ἀνατροπῆς τῶν ὑπαρχόντων θεμελίων καὶ περὶ νέας τινὸς ἱδρύσεως οἰκοδομήματος διοικητικοῦ, τοῦ ὁποίου δὲν ὑπάρχουσι κἂν αἱ βάσεις. Κατάκεινται, κατηρειπώθησαν αἱ βάσεις τοῦ ὑπάρχοντος ἤδη συστήματος καὶ μὲ τὸ ὁποῖον ἔζησεν ἐπ’ ἀρκετὸν χρόνον τὸ Κράτος τοῦτο. Ἔπρεπεν ἐν τούτοις ἐνώπιον τοῦ λαοῦ νὰ φανῶμεν συνεπεῖς· εἴπομεν ὅτι αἱ κοινότητες εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι θ’ ἀποδώσωσι τὴν αὐτοδιοίκησιν, αἱ ὁποῖαι θ’ ἀπαλλάξωσι τὸ Κράτος ἡμῶν τοῦ κομματισμοῦ, αἱ ὁποῖαι θὰ περισώσωσι τὴν χώραν ἡμῶν ἀπὸ τοὺς τρομεροὺς αὐτοὺς λυμεῶνας, ὁποῖοι εἶναι οἱ δήμαρχοι. Καὶ οὕτως ἡ ἀνόρθωσις βαίνουσα τὴν εὐθεῖαν θὰ πραγματοποιήσῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπηγγέλθη, καὶ θὰ κατορθώσῃ νὰ ἐξυγιάσῃ ἀπὸ κομματικῆς ἀπόψεως τὸ Κράτος. Ἄς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ πιστεύω ὅτι τὸ ὡραῖον αὐτὸ ὄνειρον, τὸ ὁποῖον ἐπηγγέλθησαν εἰς τὸν λαόν, οὐ μόνον δὲν πραγματοποιεῖται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀλλ’ ἀκόμη ἡ Κυβέρνησις ἐν πιθανῇ βεβαιότητι καὶ γνώσει ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο οὐδέποτε πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ, διότι εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατος ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ, ἐνῷ εἶχεν ἐνώπιόν της ὁλόκληρον δίμηνον ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ταύτης καὶ ὁλόκληρον δίμηνον πρὸ τοῦ πέρατος τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς, ἀφῆκε τὰς τελευταίας ἡμέρας ἵνα ψηφίζῃ κατ’ ἀρχὴν ἀσυζητητὶ καὶ ἵνα φθάσῃ μέχρι τοῦ λαοῦ, ὅτι μία μεγάλη ἐπαγγελία δοθεῖσα πρὸς αὐτὸν πραγματοποιεῖται. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ εἴπῃ τὴν φορὰν ταύτην «θὰ τὸ ψηφίσω αὐτό, ὅταν ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν Βουλήν»· εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ τὸ ἐκφωνήσῃ πρὸ τοῦ λαοῦ, καὶ ἂν πρὸ μικροῦ εἶπε πρὸς τοὺς Θεσσαλοὺς ὅτι «σᾶς ἔδωκα τοῦτο καὶ σᾶς ἐχάρισα ταῦτα», χωρίζων τὴν Ἑλλάδα εἰς μερίδας λαμβανούσας δῶρα πρὸς τὸ ἓν σημεῖον, ὥστε νὰ ἔχῃ ἑπομένως τὴν ὑποχρέωσιν ἡ ταῦτα λαβοῦσα ὁμὰς νὰ ὑποχωρήσῃ, ἵνα λάβωσι καὶ ἐκεῖνοι, καὶ οὕτω δωροῦντες ὀλίγον κατ’ ὀλίγον νὰ φθάσωμεν εἰς ἑνότητα ὁλοκλήρου τοῦ Κράτους, δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ εἴπῃ τοῦτο εἰς μίαν ὁμάδα Βουλευτῶν ὡρισμένων ἢ ὁμάδα ὡρισμένου μέρους τοῦ Κράτους, ὅτι «σᾶς ἐδώκαμεν κάτι τι καὶ ἑπομένως σᾶς ἀρκεῖ καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ λάβητε καὶ ἄλλα». Τὸ νομοσχέδιον ἀφορᾷ ὁλόκληρον τὸ Κράτος καὶ πρὸς ὁλόκληρον τὸ Κράτος ἀπευθύνεται· δὲν χωροῦσιν οὔτε ἐπαγγελίαι πλέον, δὲν χωρεῖ οὔτε νὰ λέγωνται ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν πρὸς τοὺς Θεσσαλοὺς Βουλευτὰς ὡς παραχωρηθέντα, ἐνῷ γνωρίζομεν πάντες ὅτι οὐδὲν πρὸς τοὺς Θεσσαλούς, ὡς μέρος ἀναπόσπαστον τοῦ ὅλου Ἑλληνισμοῦ, ἐδόθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ταύτης. Ἡ Κυβέρνησις ἔπαθεν, ἐμπλακεῖσα περὶ τὰ ἴδια, κάτι δεινόν· ἠθέλησε νὰ καταλύσῃ τοὺς δημάρχους, διότι τοῦτο ἐδήλωσε πρὸς τὸν λαόν, ἐν τῇ ἐμμόνῳ προσπαθείᾳ αὐτῆς, οὐχὶ ὅπως ἀποβλέπῃ εἰς τὸ παρόν, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐπικαλῆται διαρκῶς τὴν ἀντίθεσιν πρὸς τὸ παρελθόν. Θέλει νὰ καταλύσῃ τοὺς δημάρχους, πιστεύουσα ὅτι θὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τοῦ λαοῦ λέγουσα: «κατέλυσα αὐτῆς τῆς Λερναίας Ὕδρας τὴν ἀείζωον τετρακέφαλον τὴν εἰς 445 ἰδιαιτέρας κομματικὰς φυσιογνωμίας ἐμφανιζομένην ἑκάστοτε, ἐκείνην ἡ ὁποία κατέλυσε τὰ πάντα, ἡ ὁποία δὲν ἀφῆκε τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν διὰ νὰ ποδηγετηθῇ πρὸς τὰ ὀρθὰ καὶ τὰ ἀγαθά. Καὶ ἐνθυμίζει ἡ τοιαύτη τῆς Κυβερνήσεως καταστροφὴ πρὸς τοὺς ἀτυχεῖς αὐτοὺς δημάρχους, οἱ ὁποῖοι ἐμφανίζονται ὡς οἱ μόνοι αἴτιοι τῆς κακοδαιμονίας τῆς χώρας, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὁ μακαρίτης Φιλήμων γράφει εἰς τὸ εἰδικὸν αὑτοῦ σύγγραμμα, ὅτι κατὰ τῶν δημάρχων ἐπιτίθενται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ κολάσωσι τὰ ἴδια αὑτῶν ἁμαρτήματα, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἡ χώρα ἡμῶν ὑπέστη καὶ ὑφίσταται δεινὰς ὄντως πολιτικὰς ἀνωμαλίας καὶ καταστροφάς. Οἱ δήμαρχοι ἆρά γε εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατέστρεψαν τὴν Ἑλλάδα; Οἱ δήμαρχοι ἀπὸ τοῦ 1895 καὶ ἐντεῦθεν, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο ἁπλῶς διεκπεραιωταὶ ὑποθέσεων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἠγωνίζοντο οὐχὶ κυρίως διὰ τὸ ἑαυτῶν κόμμα, ἀλλὰ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἤρχοντο ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τούτῳ καὶ ἀπὸ τοὺς ὁποίους καὶ χάριν τῶν ὁποίων ἠγωνίζοντο, διὰ νὰ ὑποστηρίξωσι Κυβέρνησιν, ἐκεῖνοι ἦσαν, οἱ ὁποῖοι διέφθειραν; Ἔπταισαν λοιπὸν τὰ ἄτομα μόνον καὶ οὐχὶ αἱ μέθοδοι; Διότι δὲν τολμᾷ νὰ εἴπῃ ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἔπταισαν αἱ μέθοδοι· ἡ Κυβέρνησις θέλει πάντοτε τοὺς ἀγῶνας νὰ τοὺς μεταβάλλῃ εἰς ἀγῶνας προσωπικούς, διότι, ἂν ἄλλως συνέβαινε, δὲν θὰ εἶχε τὴν δύναμιν νὰ ἐξακολουθῇ μεθόδους, τὰς ὁποίας ἐνθυμεῖσθε ὅτι κατεδίκασε μία ἐπανάστασις καὶ ὅτι ἦλθεν ἀκριβῶς ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἵνα, συνεχίζουσα τὸ ἔργον τῆς ἐπαναστάσεως, θάψῃ αὐτὰς ὁριστικῶς.

§369Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἂν εἶναι καλοὶ οἱ δήμαρχοι, ὅρα καὶ δήμαρχον Ψαρῶν.

§370Γ. ΠΩΠ. Τὸν δήμαρχον, τὸν ὁποῖον ἀνεφέρατε, τὸν διέφθειρεν ἡ πολιτικὴ τοῦ κέντρου. Δὲν ἦτο αὐτὸς ὁ διεφθαρμένος· ἦτο διεφθαρμένον τὸ κέντρον, καὶ αὐτὸς εἰσῆλθε πλούσιος καὶ ἀπῆλθε πτωχὸς χάριν τῆς Πολιτείας. Τὸν διέφθειρε τὸ κέντρον μόνον καὶ ἡ διοίκησις, ἡ ὁποία παρενέβαινε, καὶ θὰ ἴδητε ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου παρεμβαίνει καὶ εἰς αὐτὴν ταύτην τὴν διοίκησιν, διότι ἡ Κυβέρνησις ἀκολουθοῦσα τὰς παλαιὰς μεθόδους θέλει νὰ ἔχῃ ὑπὲρ ἑαυτῆς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δημιουργοῦσιν οὐχὶ διοίκησιν ἀλλὰ ψευτοδιοίκησιν ὑπὸ τὸ σύστημα τῶν κοινοτήτων. Μὴ θέλωμεν διαρκῶς νὰ ἐμφανίζωμεν τὰ ἄτομα ὡς τὰ μόνα πταίσαντα. Καὶ ὅταν πρόκειται περὶ προσώπων εἰς τὰ πλεῖστα μέρη τοῦ νομοσχεδίου, τότε ἀναφέρει τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς. Καὶ ἐπικαλοῦμαι εἰλικρινῶς ἑνὸς ἑκάστου τὴν ψυχὴν νὰ μοῦ εἴπῃ ἂν κυριώτατα τὸ ἔμμεσον τοῦτο τῆς ἐκλογῆς δὲν στρέφεται ἐναντίον τοῦ δημάρχου Ἀθηναίων, καὶ ἂν τὸ ἔμμεσον τῆς ἐκλογῆς, τὸ ὁποῖον στρέφεται κατὰ τοῦ δημάρχου Ἀθηναίων, δὲν εἶναι καὶ ὑπὲρ τοῦ δημάρχου Ἀθηναίων ἡ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως γενομένη ὑποχώρησις, ὅπως μὴ γίνῃ θεσμὸς τοῦ Κράτους τὸ ἔμμεσον τῆς ἐκλογῆς. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια καὶ πρὸς τὴν ἀλήθειαν ὀφείλομεν νὰ στρεφώμεθα καὶ τὴν ἀλήθειαν νὰ λέγωμεν. Τὸ λέγω δὲ ἐγώ, ὅστις ὄντως ἐκτιμῶ καὶ ἀγαπῶ καὶ διὰ φιλίας συνδέομαι πρὸς τὸν δήμαρχον Ἀθηναίων, καὶ τοῦ ὁποίου πάντοτε τὰς ἀγαθὰς προθέσεις δὲν ἦτο δυνατὸν ἢ νὰ ἐξαίρω, ὁσάκις αὗται ἀνεδεικνύοντο καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἡ πόλις τῶν Ἀθηναίων ἀναμφισβητήτως ἔκαμε σταθμὸν προόδου μεγάλης καὶ προσέλαβεν ὄψιν πόλεως ὁδευούσης εἰς πρόοδον. Ἀλλ’ οἱ δήμαρχοι εἶχον καταδικασθῆ ὡς οἱ ἐχθροὶ τοῦ νέου κόμματος, τοῦ κόμματος τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη ὡς ἐδημιουργήθησαν καὶ τὰ παλαιὰ κόμματα, καὶ ἔπρεπε νὰ μὴ γίνωσιν ἐκλογαὶ χωρὶς τουλάχιστον ὁ λαὸς νὰ ἔχῃ τὴν γνώμην ὅτι τῶν δημάρχων αὐτῶν ἡ ὕπαρξις κατελύθη, ἐνῷ ὄντως δὲν καταλύεται, διότι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι ἀπολύτως ἀνεφάρμοστον. Διότι, καὶ ἐὰν σήμερον θελήσωμεν νὰ τὸ ἐφαρμόσωμεν, βεβαίως θὰ ἐφαρμόσωμεν τοῦτο μετὰ ἓν ἴσως ὁλόκληρον ἔτος, κατὰ τὸ 1913. Εἶναι δὲ γνωστὸν καὶ προκαλῶ τὴν μαρτυρίαν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἂν δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι διετάχθησαν οἱ νομάρχαι νὰ δώσωσιν ἐντολήν, ὅπως ἐπισπεύσωσι τοὺς προϋπολογισμοὺς οἱ κατὰ τόπους 445 δήμαρχοι, οἱ λυμεῶνες καὶ καταστροφεῖς τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ὡς θέλει νὰ τοὺς ἀποκαλῇ ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἂς ἴδωμεν, κύριοι συνάδελφοι, τὸ οἰκονομικὸν μέρος τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἄλλοτε ἐπικρίνων τὴν Κυβέρνησιν τῆς ἐπαναστάσεως εἶχε διατυπώσει τὰς γνώμας αὑτοῦ ἐπὶ τῆς διοικητικῆς μεταρρυθμίσεως καὶ ἀπορεῖ τις ὅτι εὑρίσκει αὐτὸν ἀναγεγραμμένον εἰς τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, γνωρίζω δὲ ἀκριβῶς ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶναι σταθερὸς εἰς τὰς γνώμας αὑτοῦ καὶ τὰς κρίσεις, ἡ δὲ μελέτη αὐτοῦ, τὴν ὁποίαν, ὡς γνωστόν, ἐκ παραλλήλου καὶ ἐγὼ ἠκολούθουν καὶ ἐπὶ τῆς βάσεως τῆς ὁποίας ἤμην ἀπολύτως σύμφωνος καὶ τὴν ὁποίαν ἐπὶ 8 ὁλόκληρα ἔτη διεθέρμανε διὰ τῆς ἐπιστημονικῆς του μαθήσεως καὶ τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ διεκήρυττον διὰ τῶν ὀργάνων ἐκείνων, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἠδυνάμην νὰ δημοσιεύσω τὰς γνώμας μου, καὶ τῆς ὁποίας αἱ ἰδέαι ἀπετυπώθησαν εἰς νομοσχέδιον ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως Μαυρομιχάλη, τοῦ ὁποίου τὰς γνώμας εἶχε παράσχει αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης....

§371Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Κατ’ οὐσίαν δὲν ἀντιτίθεται τὸ νομοσχέδιον, κύριε Βουλευτά.

§372Γ. ΠΩΠ. Κατ’ οὐσίαν ὄχι, ἀλλ’ εἰς τὴν βάσιν, διότι ἄλλαι αἱ ἀρχαὶ τῶν γνωμῶν ὑμῶν πρὸς τὴν δημιουργίαν κοινοτικοῦ καθεστῶτος καὶ ἄλλαι αἱ βάσεις τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν.

§373Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλαι κατὰ τοῦτο, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, τοῦ ὁποίου ἐκάμετε μνείαν, ἔτεινε βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον δι’ ἑνὸς βήματος φθάνει τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον.

§374Γ. ΠΩΠ. Ἀκριβῶς περὶ αὐτοῦ ἐπρόκειτο. Καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ τις ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔχει σχέσιν τινὰ πρὸς τὰς ἰδέας τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης τὰς περυσινάς; Πέρυσι ἦτο κεκηρυγμένος ὑπὲρ τῆς ἰδέας τῆς βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον ἐφαρμογῆς. Καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἰδεῶν τούτων εἰσηγήθη εἰς τὴν τότε Κυβέρνησιν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἡ τότε Κυβέρνησις ὑπέβαλε διὰ τοῦ ἁρμοδίου της Ὑπουργοῦ, νομοσχέδιον κανονίζον, ὡς καὶ ἐγὼ ἐφρόνουν ὅτι ἔπρεπε νὰ κανονισθῶσι, τὰς ὑποθέσεις τῆς νέας διοικητικῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους. Ὥστε βλέπετε ὅτι ἀκριβῶς, ἐνῷ κατ’ ἀρχὴν ἐπιστημονικῶς πάντες εἴμεθα σύμφωνοι, ἐνῷ πάντες φρονοῦμεν ὅτι ὀφείλουσι ν’ αὐτοδιοικῶνται οἱ δῆμοι, ν’ ἀπαλλαχθῶσι τῆς ἐπιβολῆς τοῦ κέντρου, ἐν τούτοις διαφωνοῦμεν καὶ εἰς αὐτὴν ταύτην τὴν βάσιν. Καὶ εἶμαι εὐτυχὴς ὅτι ὁμιλῶν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης εὑρίσκομαι ἀπολύτως σύμφωνος μὲ ἓν τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον ἀπολύτως εὑρίσκεται ἐν διαφωνίᾳ πρὸς τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν καὶ τῶν ὁποίων τὸ ἓν φέρει τὴν ὑπογραφήν του. Θὰ ἦτο δὲ σκόπιμον ἀληθῶς ἂν τὰς ἰδέας ἐκείνας ἠκολουθοῦμεν, ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν διὰ τὴν Κυβέρνησιν νὰ πράξῃ τοῦτο, διότι ὤφειλε ν’ ἀποδείξῃ ὅτι αἰτία τῆς κακοδαιμονίας τῆς χώρας ἦσαν οἱ δήμαρχοι, καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπανεκλεγῶσιν ἐκ τῶν κατοίκων καὶ εἰς μείζονα ἀριθμὸν τοῦ πενταπλασίου, θὰ εἶναι οἱ ἀνορθωταὶ τοῦ μέλλοντος, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐμπνέωνται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κράτους καὶ οἱ ὁποῖοι θὰ δημιουργήσωσι τοὺς μικροὺς κομματάρχας τῆς κοινότητος, τοὺς οὐδεμίαν ἔχοντας σχέσιν πρὸς τὴν αὐτονομίαν, τὴν ὁποίαν ἐπιδιώκει τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ περὶ τῆς ὁποίας οὐδεμίαν ἢ ἐλαχίστην λαμβάνει πρόνοιαν τὸ νομοσχέδιον, καθ’ ὃν τρόπον ἐπεξειργάσθη τοῦτο καὶ ἡ ἐπιτροπή, εἰς τὴν ὁποίαν ἀπεστάλη. Δὲν ἔχομεν δυστυχῶς ἀκριβεῖς πληροφορίας, ἵνα κατορθώσωμεν ν’ ἀνεύρωμεν ποῖαι εἶναι αἱ πραγματικαὶ δαπάναι, καὶ ποῖα θὰ εἶναι τὰ πραγματικὰ ἔσοδα τοῦ νέου νομοσχεδίου. Δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι αἱ πληροφορίαι αὗται, τὰς ὁποίας ἐγὼ περισυνέλεξα, καὶ αἱ ὁποῖαι εἶναι σχετικαὶ πρὸς ὅσα ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ἐπεξεργασθεῖσα τὸ νομοσχέδιον ἀναφέρει, ἐπισήμως παραλαβοῦσα τὰς πληροφορίας ταύτας παρὰ τοῦ διευθύνοντος τὸ Γεν. Λογιστήριον κ. Ζαννετουλέα, εὑρίσκονται ἔν τινι συναφείᾳ, εἶναι δ’ εὐτύχημα ὅτι φιλότιμος ἐργασία τοῦ τέως Προέδρου τῆς Βουλῆς καὶ βουλευτοῦ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας κ. Στράτου καὶ ἄλλη τις ἐργασία, τὴν ὁποίαν πρὸ μικροῦ ἐζήτησα καὶ μοὶ ἐκόμισαν, τοῦ ἀξιοτίμου ἄλλοτε βουλευτοῦ Νάξου κ. Πρωτοπαπαδάκη, μοὶ παρέσχον πραγματικῶς ἐφόδια εἰς στατιστικὰ δεδομένα, μετὰ πολλῆς ἐπιμελείας οὖσαι συντεταγμέναι.

§375Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καὶ αἱ στατιστικαὶ ἐργασίαι τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη καὶ αἱ ἰδικαί μου οὐδεμίαν σχέσιν ἔχουσι πρὸς τὴν ἐργασίαν τοῦ Γεν. Λογιστηρίου.

§376Γ. ΠΩΠ. Ἐγὼ ἀποδίδω τὸ αὐτὸ κῦρος καὶ τὴν αὐτὴν ἐπίσημον σημασίαν καὶ εἰς τὴν ἰδικήν σας ἐργασίαν ὡς ἐπίσης καὶ εἰς τὴν τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη, ὅσην ἀποδίδω καὶ εἰς τὴν τοῦ Γεν. Λογιστηρίου.

§377Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Σᾶς ἔκαμον τὴν παρατήρησιν, διότι αἱ στατιστικαὶ πληροφορίαι τοῦ Γεν. Λογιστηρίου σχέσιν ἔχουσι μόνον μὲ τὴν δοσοληψίαν τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν δήμων, ἐνῷ ἡ ἐμὴ ἐργασία εἶναι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐγκεκριμένων προϋπολογισμῶν τῶν δήμων τῶν ἐτῶν 1906 καὶ 1907.

§378Γ. ΠΩΠ. Περὶ αὐτοῦ ἀκριβῶς ἐπρόκειτο, διότι εἶναι ἡ μόνη στατιστικὴ πληροφορία, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ νομοσχέδιον, καὶ δι’ αὐτὸ ὡμίλησα περὶ ἀτελειῶν τῶν στατιστικῶν πληροφοριῶν, εἰς τὰς ὁποίας ἐπεδόθη καὶ τὸ νομοσχέδιον καὶ ἡ ἐπεξεργασθεῖσα αὐτὸ ἐπιτροπὴ περιορισθεῖσα εἰς τὴν στατιστικὴν πληροφορίαν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ἥτις ἀφορᾷ τὰ εἰσπραχθέντα ποσὰ τῶν ἀμέσων φόρων τῶν δήμων κατὰ τὸ ἔτος 1910, διότι πέρα τούτου οὐδὲν ἠδύνατο νὰ παράσχῃ τὸ Γεν. Λογιστήριον.

§379ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ δύναμαι νὰ σᾶς παράσχω πλειοτέρας πληροφορίας.

§380Γ. ΠΩΠ. Δὲν τὰς ἐδίδετε εἰς τὴν Ἐπιτροπήν;

§381ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὁμολογῶ ὅτι ἀποβαίνει δυσχερεστάτη ἐργασία ἡ λῆψις τοιούτων στατιστικῶν πληροφοριῶν πρὸς καταρτισμὸν πινάκων. Ἔχω καταρτίσει πίνακα, ὄχι ἐν πλήρει ἀκριβείᾳ, ἀλλὰ σχεδὸν ἐν ἀκριβείᾳ, ἐν τῷ ὁποίῳ δείκνυται τὸ σύνολον τῶν ἐσόδων τῶν δήμων.

§382Γ. ΠΩΠ. Ἑπομένως καὶ κατὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. ἐπ’ ἀδείᾳ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ εἴπωμεν ὅτι βαίνομεν ἐπὶ τῇ βάσει ἀοριστιῶν καὶ δι’ αὐτὸ βλέπομεν ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ καταφύγωμεν εἰς τὰς μελέτας δύο Βουλευτῶν φιλοτίμως ἐργασθέντων κατὰ τὸ 1907, ἔτει τρομερῷ τῆς Φαυλοκρατίας, καὶ εἰς τὰς μελέτας, τὰς ὁποίας ἔχει ἡ ἐπιτροπὴ ἐν ἡμέραις ἀνορθώσεως δοθείσας ἐκ τοῦ Γεν. Λογιστηρίου.

§383Γ. ΤΣΑΞΙΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἔχω πίνακα, ἐκ τοῦ ὁποίου φαίνεται ὅτι τὰ ἔξοδα τῆς διοικήσεως τῶν νέων δήμων μειοῦνται κατὰ 500,000 δραχμὰς ἐν συνόλῳ.

§384ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ εἰς τὸν κ. συνάδελφον θὰ ἔκαμνον μίαν ἑτέραν παρατήρησιν. Ἀκριβῶς τὸ καθεστὼς αὐτὸ τὸ δημοτικόν, τὸ ὁποῖον καταργεῖται, εἶναι τοιοῦτον, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχητε ἀπολογισμοὺς οὐδὲ ἑνὸς καὶ μόνου ἔτους διὰ τοὺς δήμους ὅλου τοῦ Βασιλείου. Ἀκριβῶς τὸ καθεστὼς αὐτὸ εἶναι τοιοῦτον, ὥστε εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐφαρμοσθῶσιν ὄχι αἱ διατάξεις τοῦ ὑφισταμένου νόμου, ἀλλὰ δρακόντειοι διατάξεις, διὰ νὰ κατορθώσητε νὰ ἔχητε ἀπολογισμούς, δηλαδὴ στοιχειώδεις λογαριασμοὺς τῆς διοικήσεως ἀπὸ τοὺς κυρίους αὐτοὺς δημάρχους. Αὐτὸ τὸ καθεστὼς ἀπαιτεῖται νὰ καταργηθῇ, ἵνα πείσῃ καὶ ὑμᾶς καὶ τὴν Βουλὴν περὶ τῆς οἰκονομικῆς ἀθλιότητος, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην.

§385Γ. ΠΩΠ. Ἑπομένως εἴμεθα ἅπαντες ἀπολύτως σύμφωνοι, καὶ συνεπῶς, ἐὰν αἱ στατιστικαί μου πληροφορίαι ἔχωσι διαφοράν τινα κατὰ δεκάδας τινὰς χιλιάδων δραχμῶν, τοῦτο δὲν πρέπει ν’ ἀποδοθῇ εἰς ἄλλην τινὰ ἔλλειψιν, ἀλλ’ εἰς ἔλλειψιν αὐτοῦ τοῦ Κράτους. Ἂν δὲ κατορθοῦται σήμερον μὲ τὸν μικρὸν ἀριθμὸν τῶν 445 δήμων νὰ συγκεντρῶνται τὰ τῶν ἀπολογισμῶν αὐτῶν, δύνασθε νὰ φαντασθῆτε τί θὰ γίνῃ μὲ 2,757 δήμους μὲ ἀγραμμάτους ἀπολύτως ἐκείνους οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ διευθύνωσιν αὐτούς. Ἀλλ’ ἐξ ἀφορμῆς τῆς διακοπῆς τοῦ ἀξιοτίμου ἐν τῇ ἐπιτροπῇ συναδέλφου θὰ ἴδητε μετ’ ὀλίγον κατὰ ποῖον τρόπον ὑπελογίσθησαν τὰ ἔσοδα, καὶ κατὰ ποῖον τρόπον ὑπελογίσθησαν τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖ μόνον τὸ μέρος τῆς διοικήσεως τῶν διαφόρων δήμων. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐκ τῶν 445 δήμων πρόκειται νὰ ἔχωμεν 2,757. Ἑπομένως ἔχομεν μίαν ἀναλογίαν κατὰ μονάδα διοικητικὴν 965 ἀνθρώπων τὸ ἐλάχιστον τῶν ὑπαρχουσῶν διοικητικῶν μονάδων κατ’ ἀναλογίαν εἰς πάντα τὰ Κράτη τοῦ κόσμου, διότι εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας ὅτι ἡ μικροτέρα διοικητικὴ μονὰς ὑφίσταται ἐν Γαλλίᾳ, γνωρίζετε δὲ οἱ ἀσχολούμενοι καὶ μὲ τὰ ἔξω ὅτι μεγάλη γνώμη ἐπικρατεῖ, ὅπως αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς οὗτος τῶν ἀποτελούντων τὰς μικρὰς διοικητικὰς μονάδας ἐν Γαλλίᾳ ἕνεκα λόγων, τοὺς ὁποίους δὲν εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀναπτύξω τὴν ἑσπέραν ταύτην, καθόσον ἀποτελεῖ ἰδιαίτερον θέμα ἀναγόμενον εἰς τὸ κύριον διοικητικὸν θέμα καὶ ἔχον σχέσιν μὲ τὸν καθόλου καταρτισμὸν τῆς Πολιτείας. Ἐγὼ θὰ περιορισθῶ εἰς τὸ ἀκριβῶς οἰκονομικὸν μέρος τοῦ ζητήματος, διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν θὰ τεθῶσι τὰ οἰκονομικὰ θεμέλια τῶν νέων διοικητικῶν διαιρέσεων. Τοιουτοτρόπως ἔρχομαι πρῶτον εἰς τὰ ἔσοδα, διὰ νὰ εὐχαριστήσω τὸν ἀξιότιμον προλαλήσαντα συνάδελφον, θ’ ἀρχίσω δὲ ἀπὸ τὰ ἔσοδα τῶν διαφόρων δήμων ἔχων ὑπ’ ὄψει μου πάντοτε, ἐπαναλαμβάνω, καὶ τὰς πληροφορίας τοῦ 1907. Κατὰ τὸ ἄρθρον 52 τοῦ νομοσχεδίου οἱ 2,757 δῆμοι πρόκειται ν’ ἀποζήσωσιν οἰκονομικῶς πρῶτον καὶ τὸ κυριώτερον πάντων ἐκ τῶν ἀμέσων φόρων· δεύτερον ἐκ τῶν προσόδων τῆς δημοτικῆς περιουσίας, ἵνα ἀριθμήσω τὰ πράγματα κατὰ σειρὰν παροχῆς πόρων· τρίτον ἐξ ἐράνων, καὶ τέταρτον ἐκ τῶν ἐπιβαλλομένων κατὰ τὸν παρόντα νόμον προστίμων. Οὕτω βλέπομεν ὅτι κατὰ τὸ 1907 οἱ ἄμεσοι φόροι παρέχουσιν ὑπὲρ τῶν δήμων ἐν συνόλῳ 5,728,759. Σήμερον κατὰ τὰς πληροφορίας τοῦ κ. Ζαννετουλέα, διευθυντοῦ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, τὸ ποσὸν τοῦτο ἀνῆλθεν εἰς 7,635,000.

§386Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κατὰ τοὺς πίνακας τοῦ 1907, ἀλλ’ ἀπ’ αὐτοὺς ἐλλείπουσιν 162 δῆμοι.

§387Γ. ΠΩΠ. Κατὰ τοὺς πίνακας τοῦ 1907 εἶναι ἓξ ἑκατομμύρια περίπου, ἀλλ’ εἶναι λελανθασμένον τὸ ποσὸν ἐκεῖνο. Ἀλλ’ ἐγώ, ἐὰν θέλητε, δύναμαι νὰ φθάσω εἰς τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀναφέρετε ὑμεῖς, καὶ οὐχὶ τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη, ὁ ὁποῖος ἀναφέρει 5,000,000. Τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον λέγετε ὑμεῖς μὲ τὰς ἀμφισβητήσεις αὐτάς, τὰς ὁποίας λέγετε, δὲν δύναται ν’ ἀνέρχηται ἄνω τῶν 6,252,000 δραχμῶν. Ἑπομένως ἔχομεν διὰ τοὺς δήμους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ μεταβληθῶσι καὶ γίνωσι κοινότητες, τὸ ἀκριβὲς ποσὸν τῶν 5,728,759. Ἀκριβῶς αὐταὶ αἱ λεπτομέρειαι εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἐσκότιζον τὴν κατάστασιν, καὶ δὲν ἐγνώριζεν ὁ κόσμος περὶ τίνος πρόκειται. Ὅταν ἔχωμεν τόσον ἀτελεῖς τὰς στατιστικὰς πληροφορίας, τὸ ἂν εἶναι 6 ἑκατομμύρια ἢ 6,300,000 εἶναι τὸ ὀλιγώτερον πάντων. Ἐκ τῆς τοιαύτης στατιστικῆς ἔχομεν τὸ ποσὸν τῶν 6,000,000, τὸ ὁποῖον ἀνελόγει κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην πρὸς τὸν ἀριθμὸν 2,500,000 κατοίκων. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην πρὸς τὴν ἀσφαλῆ πλέον ἀπόδοσιν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἐκ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, κατὰ τὸ 1910, εὑρίσκομεν ὅτι οἱ ἄμεσοι φόροι ἀνῆλθον εἰς 7,700,000 δραχμῶν, δηλαδὴ ὑπερέβησαν κατὰ 1,600,000 τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ 1907, καὶ ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν κατοίκων τῆς Ἑλλάδος ἠλαττώθη λόγῳ τῆς μεταναστεύσεως κατὰ 200,000 ἀνθρώπων. Ἑπομένως ἔχομεν τὴν ὑπερτάτην αὔξησιν τῶν ἀμέσων φόρων, καὶ εὔχομαι νὰ ἔχωμεν τὴν ὑπερτάτην μείωσιν τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ Κράτους· δὲν δύναμαι ὅθεν νὰ φαντασθῶ ὅτι δυνάμεθα ν’ αὐξήσωμεν τοὺς ἀμέσους φόρους. Συνεπῶς πόσον εἶναι κατ’ ἄτομον καὶ πόσον δύναται κατ’ ἄτομον νὰ ὑπολογίσῃ τις διὰ τοὺς ἀγροτικοὺς δήμους; Ἐὰν ἀποδεχθῶμεν ὅτι εἶναι ἀκριβὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, τότε ἔχομεν ἀναλογίαν 3 δραχμῶν κατ’ ἄτομον διὰ τοὺς ἀγροτικοὺς δήμους καὶ ἑπομένως ἔχομεν διὰ κοινότητα 300 προσώπων 960 δραχμὰς κατ’ ἄτομον συμφώνως πρὸς τὴν ἐπιτροπήν.

§388Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Πολὺ ὀλιγώτερον συμφώνως πρὸς τὴν ἐπιτροπήν, ἐὰν θέλητε ν’ ἀκολουθήσητε τὴν ἐπιτροπήν.

§389Γ. ΠΩΠ. Κατὰ τοὺς ἰδικούς μου ἀριθμοὺς δὲν δύναται τοῦτο νὰ εἶναι ἀνώτερον τῶν 2,39 κατ’ ἄτομον.

§390Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Πολὺ ὀλιγώτερον.

§391Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ἴδετε σελίδα 12.

§392Γ. ΠΩΠ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐν τῇ σελίδι ταύτῃ ὁρίζει, ἀλλὰ χωρὶς νὰ ἔχῃ περὶ τούτου τὴν ἀκριβῆ πληροφορίαν ὅτι κατὰ μέσον ὅρον διὰ μὲν τοὺς ἀστικοὺς δήμους 6 δραχ. ὡς ἔγγιστα, διὰ δὲ τοὺς μὴ ἀστικοὺς δήμους 2,10 ἢ 2,20. Ἐγὼ δὲν λέγω αὐτό· ἐγὼ λέγω ὅτι εἶναι πιθανὸν νὰ εἶναι 3 δραχμαί, ἀλλὰ κατὰ τὰς ἰδικάς μου πληροφορίας καὶ μελέτας εἶναι ἀκριβῶς 239/00. Ἑπομένως εἶναι ἀνάγκη νὰ λάβωμεν τὸν μέσον ὅρον τῶν 620 δραχμῶν, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι πρόκειται περὶ δύο δραχμῶν, τῶν 960 δέ, ἐὰν πρόκειται περὶ 3 δραχμῶν, τὰ ὁποῖα μᾶς δίδουσιν ὡς μέσον ὅρον τὸ ποσὸν τῶν 760 δραχμῶν. Ποία εἶναι ἡ δημοτικὴ περιουσία, ἐκ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖ τὸ νομοσχέδιον ὅτι θὰ ἀρυσθῇ νέας προσόδους ἡ νέα κοινότης; Περὶ αὐτοῦ ἔχω ἀμφιβολίας· ἡ ἐπιτροπὴ δὲν γνωρίζει πιθανὸν ποῖον εἶναι τὸ ἀκριβὲς ποσόν· αὐτὸ μᾶς τὸ λέγει ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης κατὰ τὸ 1906, καὶ εἶναι ἀκριβεῖς οἱ ἀριθμοὶ τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη· μᾶς λέγει ὅτι πᾶσαι αἱ πρόσοδοι δὲν δύνανται ν’ ἀνέλθωσιν ὑπὲρ τὰς 556,000 δραχμῶν· ἑπομένως κατ’ ἀναλογίαν ἐκ τῶν 300 ἀτόμων τῆς κοινότητος δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὸ ἔσοδον τοῦτο περισσότερον τῶν 57 δραχμῶν. Εἰς ταύτας ἔχομεν νὰ προσθέσωμεν νέαν πρόσοδον, τὴν ἐκ τῶν προστίμων. Τὸ ἔσοδον τοῦτο εἶναι τῇ ἀληθείᾳ ὀλίγον παράδοξον· ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θεωρεῖ ὅτι δύναται νὰ εἶναι μέγα τὸ ἔσοδον τὸ ἐκ τῆς προσόδου ταύτης, ἔχει κάποιαν σκέψιν, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πρόκειται ν’ ἀναλάβωσι τὴν διοίκησιν τῶν νέων διοικητικῶν μονάδων, ἔχει τὴν ἰδέαν ὅτι θὰ ὑφίστανται τὴν τιμωρίαν διὰ παραβάσεις, διότι ῥητὰ ἄρθρα τοῦ νόμου ἀναφέρουσι τὰς αἰτίας, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐπιβάλλεται πρόστιμον, ἀλλὰ πόσα ἆρά γε εἶναι ἐκεῖνα τὰ πρόστιμα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπιβληθῶσιν εἰς τοὺς κακοπίστους διαχειριστὰς τῆς ὑπηρεσίας ταύτης, εἰς τοὺς ἀπατῶντας τοὺς συναδέλφους των, εἰς τοὺς ἀπειθοῦντας πρὸς τὴν ἀνωτέραν διοικητικὴν Ἀρχήν; Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ φαντασθῶ ὅτι οἱ προύχοντες ἑνὸς τόπου, οἱ καλούμενοι νὰ διοικήσωσιν αὐτόν, δύνανται νὰ ὑπόκεινται εἰς παραπτώματα τιμωρούμενα δι’ ἀνωτέρου ποσοῦ τῶν δραχμῶν πεντήκοντα. Ἑπομένως ἔχομεν ἀκόμη 50 δραχμὰς ἐκ τοῦ ἐσόδου τοῦ περὶ προστίμων. Τὸ ἄρθρον 41, καὶ τὰ ἄρθρα 44, 81 καὶ 92 ἀναφέρουσι ῥητῶς τὰς αἰτίας, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐπιβάλλονται τὰ πρόστιμα· καὶ τέταρτον ἔχομεν τὸ ἔσοδον τὸ ἐκ τῶν ἐράνων. Ποῖον εἶναι τὸ ἔσοδον αὐτό; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ ὅτι οἱ δῆμοι, οἱ ὁποῖοι ἐπεβαρύνθησαν δι’ ἀμέσων φόρων βαρυτάτων, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ ὅτι οἱ ἄνθρωποι οὗτοι θὰ καλῶνται ἑκάστοτε νὰ δίδωσι καὶ εἰσφορὰς δι’ ἐράνων, ἵνα συντηρήσωσι τὰ οἰκονομικὰ τῆς μικρᾶς αὑτῶν κοινότητος, ὅταν εἶναι γνωστὸν ὅτι νέους φόρους ἐπεβάλομεν, ὅτι οἱ φόροι ἀπὸ τοῦ 1907 οἱ δημοτικοὶ οἱ ἄμεσοι ἀνῆλθον ἤδη εἰς 7,500 000, δηλαδὴ κατὰ 1,500,000 περισσότερον ἐβαρύναμεν τοὺς ἀγροτικοὺς δήμους, ὅτε βλέπομεν ὅτι οἱ φόροι ἐπὶ τῶν εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης καθ’ ἡμέραν αὐξάνουσι διὰ νομοσχεδίων φορολογικῶν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῶμεν ὅτι εἶναι δυνατὸν ν’ αὐξήσωμεν τοὺς φόρους τοῦ ἀτυχοῦς αὐτοῦ ἀγρότου ἰδίᾳ, πρὸς τοὺς ὁποίους στρέφεται τὸ νέον νομοσχέδιον, ἵνα νομίσωσιν ὅτι ἀπέκτησαν αὐτάρκειαν ἐσωτερικὴν καὶ νομικὴν ὡς κοινότητες; Ἑπομένως ἐκ τῶν ἐράνων—καὶ ὑποθέτω ὅτι εἰς τοῦτο εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὴν ἐπιτροπὴν—, ὁσονδήποτε καὶ ἂν θελήσωμεν νὰ τοὺς αὐξήσωμεν, δὲν δύναται νὰ ἀνέλθῃ τὸ ποσὸν πέρα τῶν 150 δραχ. ἐτησίως. Τί εὑρίσκομεν συνεπῶς ἐκ τῆς μικρᾶς ταύτης μελέτης; Ὅτι τὰ ἔσοδα μιᾶς κοινότητος καθ’ ὑπολογισμούς, εἰς τοὺς ὁποίους ἐγὼ ἐπλειοδότησα ἀπέναντι τῶν ὑπολογισμῶν τῆς ἐπιτροπῆς κατὰ 200 δραχ. περίπου ἐτησίως, τὰ ἔσοδα, λέγω, μιᾶς κοινότητος θ’ ἀνέλθωσιν εἰς 1017 δρ. ἐτησίως. Καὶ ἤδη ἂς ἴδωμεν εἰς τί πρόκειται νὰ χρησιμοποιηθῶσιν αἱ 1017 δραχ. αὐταί. Αἱ 1000 δραχ., λέγει τὸ ἄρθρον 68, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὰς δαπάνας, πρόκειται νὰ χρησιμοποιηθῶσιν εἰς τὰ ἑξῆς πράγματα. Ἔχομεν δὲ δαπάνας ὑποχρεωτικὰς καὶ δαπάνας προαιρετικάς. Ἂς ἴδωμεν ἤδη ποῖαι εἶναι αἱ ὑποχρεωτικαὶ δαπάναι. Λέγει τὸ ἄρθρον 68 (ἀναγινώσκει): «1) Αἱ πρὸς ἀγορὰν καὶ συντήρησιν ληξιαρχικῶν βιβλίων κλπ.». Αὐταὶ εἶναι αἱ ὑποχρεωτικαὶ δαπάναι. Εἶναι καὶ ἄλλαι δαπάναι, αἱ ὁποῖαι εἶναι προαιρετικαὶ καὶ αὐταὶ θὰ εἶναι ἐκ τῶν σπουδαίων περισσευμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ μείνωσιν ἐκ τῶν 1017 δραχ., αἱ ὁποῖαι δαπανώμεναι, διὰ νὰ καλύψωσι πάσας αὐτὰς τὰς ὑποχρεωτικὰς δαπάνας, θὰ χρησιμοποιηθῶσι μετὰ ταῦτα διὰ τὸν καλλωπισμὸν καὶ δι’ ἔργα, τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύναντο νὰ καταπνίξωσι πάντα ἄνθρωπον, νὰ ἀναπτύξωσιν ἴσως καὶ τὴν βιομηχανίαν τῶν ξένων, νὰ προσελκύσωσι ξένους εἰς ἀγροτικοὺς πληθυσμούς, θὰ προκαλέσωσι πάντα ταῦτα ἐκ τῶν περισσευμάτων τῶν 1017 δραχ. Ἀλλ’ ἂς ἴδωμεν τί εἶναι δυνατὸν νὰ δαπανηθῇ διὰ τὰς ὑποχρεωτικὰς δαπάνας. Κατὰ τοὺς ἰδικούς μου λογαριασμοὺς αἱ δαπάναι εἶναι αἱ ἑξῆς: «αἱ πρὸς ἀγορὰν καὶ συντήρησιν τῶν ληξιαρχικῶν βιβλίων μητρῴου καὶ τοῦ ὅλου Ἀρχείου». Εἶναι δὲ γνωστὸν εἰς τοὺς γράψαντας ἢ γράφοντας ὁπωσδήποτε ὅτι εἶναι εὐχερὴς ἡ διατύπωσις τῶν ποσῶν αὐτῶν. Ἐγὼ δὲν προσθέτω εἰμὴ μόνον 60 δραχ. Ἡ ἐπιτροπή, γενναιοδωροτέρα κατὰ τοῦτο, θέτει 100 δρ. Ἔχομεν συνεπῶς διὰ τὴν πρώτην ὑποχρεωτικὴν δαπάνην δρ. 60. Ἔχομεν τὸ δεύτερον: «Αἱ πρὸς πληρωμὴν τῶν ἐπὶ τῆς δημοτικῆς καὶ κοινοτικῆς περιουσίας κειμένων φόρων τοῦ Δημοσίου». Θέλω νὰ ἐλπίσω ὅτι τὸ Κράτος οὐδὲν θὰ εἰσπράξῃ καὶ συνεπῶς θεωρῶ ὡς ἀνύπαρκτον ἐντελῶς τὴν δαπάνην ταύτην. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ τὰς ἐκ τῶν συμβάσεων πρὸς Τραπέζας ἢ ἰδιώτας ὡς καὶ τὰς ἐκ καταδικαστικῶν ἀποφάσεων ἢ ἄλλων νομικῶν λόγων ὀφειλάς. Ἐνταῦθα πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ποῖον ἆρά γε εἶναι τὸ ὅλον ποσὸν τῶν ὀφειλῶν αὐτῶν; Οὐδεμία στατιστικὴ ὑπάρχει περὶ τούτων. Τί ὀφείλει ἑκάστη κοινότης καὶ ποῖαι εἶναι αἱ ὑποχρεώσεις αὐτῆς; Οὐδεὶς γνωρίζει. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι δὲν ἔχομεν ἀπολογισμούς, διὰ νὰ γνωρίζωμεν τί ὀφείλουσιν. Ἀλλὰ δὲν ἠρωτήθη ἡ γνώμη τῶν δυναμένων νὰ παράσχωσι ταύτην, διότι ἐπείγει τὸ πρᾶγμα, εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, εἶναι ἀνάγκη νὰ παραμείνῃ ἐνηλικιούμενον εἰς τὰς χεῖρας τῆς ἐπιτροπῆς καὶ νὰ ψηφισθῇ τὴν δευτέραν πρωινὴν ὥραν, δὲν γνωρίζει δὲ ἡ ἐπιτροπὴ ποῖαι θὰ εἶναι αἱ ἀνάγκαι ἐπὶ τούτων, διότι δὲν ἀναφέρει τοιαῦτα ἔξοδα, ἐκτὸς ἂν τὰ ἀναφέρει εἰς τὰ μικροέξοδα τὰ ἀπαραίτητα. Ἀλλ’ ἆρά γε πρόκειται περὶ μικροεξόδων; Κατὰ τοὺς λογαριασμούς, τοὺς ὁποίους ἐγὼ ἠδυνήθην νὰ συγκεντρώσω, τὸ ὅλον ποσὸν μᾶς δίδει κατ’ ἄτομον, ἀφοῦ χωρίσωμεν τὴν πρὸς τὸ Δημόσιον ὀφειλὴν τῶν δήμων καὶ λάβωμεν τὸν γενικὸν ἀριθμὸν τῶν ὀφειλῶν τῶν δήμων πρὸς δανειστάς, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι τὸ Κράτος, διότι τὸ Κράτος οὐκ ἂν λάβοι παρὰ τοῦ μὴ ἔχοντος, ὅπως καὶ δὲν ἐλάμβανε, μᾶς δίδει τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀναλογεῖ πρὸς 1,40 κατ’ ἄτομον. Ἑπομένως εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη ἡ κοινότης νὰ ἔχῃ 208 δραχ. ἀπαιτητὰς δυνάμει δικαστικῶν ἀποφάσεων, δυνάμει συμβολαίων, καταβαλλομένας ἕκαστον ἔτος εἰς τοὺς δανειστὰς αὐτῶν. Ἔχομεν τὴν τρίτην ὑποχρεωτικὴν δαπάνην, τὴν πρὸς συντήρησιν τῆς δημοτικῆς περιουσίας. Αὐτὴ ἡ πρὸς συντήρησιν τῆς δημοτικῆς περιουσίας ποία ἆρά γε νὰ εἶναι; Καὶ ποῖαι εἶναι αἱ δημοτικαὶ περιουσίαι; Οὔτε αὐτὸ γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις οὔτε αὐτὸ ἐγνώριζεν ἡ ἐπιτροπή· ὁμολογῶ δ’ ὅτι περὶ αὐτοῦ καὶ ἐγὼ ἐλαχίστας ἔχω πληροφορίας· ἀλλ’ ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν ἀρυόμενος παρὰ τῶν διαφόρων δήμων, παρὰ τῶν διαφόρων παρέδρων πληροφορίας συνεκέντρωσα ἀριθμούς τινας, οἱ ὁποῖοι μοὶ παρέχουσι τὴν γνώμην ὅτι ἡ δαπάνη αὕτη διὰ τὰς μικροτάτας κοινότητας εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ὑπερβαίνῃ τὰς τριάκοντα δραχμὰς ἐτησίως. Τρίτον ἔχομεν πρὸς πληρωμὴν τοῦ ἐνοικίου τοῦ δημοτικοῦ καταστήματος, ὅπου ὑπάρχει τοιαύτη ἀνάγκη. Θαυμάζω ἀληθῶς τὴν ἀφέλειαν τοῦ εἰσηγητοῦ φρονοῦντος ὅτι θὰ ὑπάρχωσι καὶ μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη ἐνοικιάσεως δημοτικοῦ καταστήματος· ἄρα θὰ ὑπάρχῃ εἰς πάντα τὰ μέρη ἀνάγκη, ὅπως ἐνοικιασθῶσιν ἱδρύματα, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπολογίσωμεν ὅτι εἶναι ὀλιγώτερον τῶν δεκαπέντε δραχμῶν κατὰ μῆνα, ἐὰν θελήσωμεν νὰ δώσωμεν δι’ ἐνοίκιον καταστήματος· οὔτε ἐπιτρέπεται, ὅταν θεσμοθετῶμεν, νὰ φανταζώμεθα ὅτι ὑπάρχουσι πιθανὸν ἱδρύματά τινα, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ παράσχωσι δωρεὰν πρὸς ἕνα μικροοργανισμὸν τοῦ Κράτους· πρέπει νὰ φαντασθῶμεν ὅτι ὑφίστανται οἰκήματα ἰδιωτῶν πρὸς ἐνοίκιον καὶ οὐχὶ νὰ σκεπτώμεθα ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσι καὶ ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν θὰ πληρώνῃ μία κοινότης, δὲν εἶναι δέ, ὑποθέτω, νὰ λέγεται ὅτι τὸ κοινοτικὸν κατάστημα θὰ εἶναι ἐντὸς τῶν σχολείων, ὅτε γνωρίζομεν ποία εἶναι ἡ κατάστασις τῶν σχολείων εἰς τὰς μικρὰς πόλεις καὶ ὅτε γνωρίζομεν ὅτι αἱ ὧραι, κατὰ τὰς ὁποίας εἶναι πιθανὸν νὰ συνεδριάζωσι τὰ δημοτικὰ καταστήματα, εἶναι αἱ ὧραι τῆς διδασκαλίας καὶ ὅτε γνωρίζομεν συγχρόνως ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μεταβαίνουσιν εἰς τὰ δημοτικὰ καταστήματα καὶ ποῖοι οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους πιθανὸν ν’ ἀνταλλάξωσιν, ὅταν παραπλεύρως ὑπάρχωσιν ἀθῷα ὦτα μαθητῶν καὶ μαθητριῶν, τὰ ὁποῖα δύνανται καὶ ἀκουσίως νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὸ μαρτύριον τοιούτων ἀκροαμάτων. Ἑπομένως πρέπει ν’ ἀφαιρεθῇ ἐντελῶς καὶ ἑτέρα ὑποχρέωσις, ν’ ἀφαιρεθῇ ὁ χωρισμὸς ὁ ἀπόλυτος τῶν σχολείων τῶν μικρῶν πόλεων—τῶν μικρῶν ἐκείνων σχολείων— ἀπὸ τὴν ἐγκατάστασιν ἐκεῖ γραφείων δημοτικῶν. Τοιουτοτρόπως, ἐὰν θέσωμεν πρὸς 15 δραχμὰς κατὰ μῆνα τὸ ἐνοίκιον, εὑρίσκομεν ὅτι χρειάζονται ἀκόμη 180 δραχμαί. Ὑπάρχουσι καὶ τὰ ἔξοδα τῆς παραστάσεως τοῦ προέδρου τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου. Δι’ αὐτὰ οὐδεὶς εὑρέθη, ὁ ὁποῖος ἐσκέφθη ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ὑπάρξωσι, διότι καὶ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ ἀλήθεια τῶν πραγμάτων λέγει ὅτι αὐτοὶ θὰ πληρωθῶσι πάντες, καὶ εἶναι εὐτύχημα ὅτι καθωρίσθη νὰ μὴ ὑπερβαίνωσι τὰς 150 δραχμὰς ἐτησίως. Ἑπομένως πρόκειται περὶ ἐξόδων ἀναμφισβητήτως νέων 150 δραχμῶν. Ἔχομεν τὸν γραμματέα, καὶ ἐγὼ λαμβάνω ὅτι εἶναι ὁ δημοδιδάσκαλος, ὅτι δὲν εἶναι ἄλλος τις, τὸν ὁποῖον ὁρίζει εἰδικὸν ἄρθρον, μέχρι μισθοῦ 60 δραχμῶν διὰ τὰς μικρὰς αὐτὰς κοινότητας τῶν 300, τῶν 400 ἀτόμων. Λαμβάνω ὡς δεδομένον ὅτι εἶναι ὁ δημοδιδάσκαλος· βεβαίως δὲν θὰ εὑρεθῇ δημοδιδάσκαλος οὔτε εἶναι ἠθικὸν νὰ ζητήσωμεν τοιαύτην πρόσθετον ἐργασίαν ἀπὸ ἕνα δημοδιδάσκαλον ἐπὶ ἐπιμισθίῳ, ὅσον ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον· εἶναι δὲ γνωστὸν ὁποίαν τεραστίαν ἐργασίαν πρόκειται νὰ διεξαγάγῃ ὁ γραμματεὺς καὶ ὁποίας εὐθύνας ὑπέχει οὗτος καθ’ ἣν περίπτωσιν λάθος τι διαπράξῃ, καὶ ὅταν ἔχῃ νὰ κάμῃ μὲ ἀνθρώπους ἀγραμμάτους, εἰς τοὺς ὁποίους ὀφείλει νὰ εἶναι οὐ μόνον ὁ συντάσσων ἔγγραφα, ἀλλ’ ἴσως καὶ ὁ διδάσκων τὴν γραφὴν καὶ τὴν ἀνάγνωσιν· ἑπομένως προσθέτω εἴκοσι δραχμὰς κατὰ μῆνα εἰς τὸ ποσὸν τῶν 340 δραχμῶν ἐτησίως· καὶ ἔχομεν καὶ τοὺς κλητῆρας, κλητῆρας οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ ἐκτελέσωσι καὶ χρέη εἰσπράκτορος, κλητῆρας οἱ ὁποῖοι θὰ περισυλλέγωσι τοὺς ἐράνους, οἱ ὁποῖοι θὰ φροντίζωσι νὰ ἴδωσιν ἂν καλῶς ἐφαρμόζονται αἱ πρὸς συντήρησιν τῆς κοινότητος δαπάναι· ὁρίζει δὲ τὸ νομοσχέδιον 30 δραχμὰς κατὰ μῆνα, τέλος πάντων ἓν ἀνάλογον ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀνεβίβασα εἰς 360 δραχμὰς κατὰ τοὺς λογαριασμούς μου. Ἑπομένως κατὰ τοὺς λογαριασμοὺς τούτους ἔχομεν διὰ τὰ πέντε μόνον ἔξοδα 1038 δραχμάς, ὡς ἔξοδα μόνον τῆς διοικητικῆς κινήσεως τῶν μικρῶν κοινοτήτων, ἀπέναντι ἐσόδων, τὰ ὁποῖα ὑπερετίμησα πέραν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ πέραν τοῦ κυβερνητικοῦ σχεδίου, ἀνερχομένων εἰς 1017 δραχμάς. Ἐμφανίζεται ὁ προϋπολογισμὸς ὁ αἰώνιος! Ἑπομένως ἔχομεν ἓν μικρὸν ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἔκαμνεν ἴσως νὰ ἐκπλαγῇ καὶ ὁ ἀρχηγός μου, ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος μόνον περισσεύματα δύναται νὰ εὑρίσκῃ μικρὰ ἢ μεγάλα. Ἀλλ’ ἔχομεν ἓν ἔλλειμμα εὐθὺς ἀμέσως εἴκοσι δραχμῶν διὰ τὴν πτωχὴν κοινότητα, ἔλλειμμα μέγα· ἐκ τοῦ ἐλλείμματος δὲ τούτου τῶν εἴκοσι δραχμῶν ἀκούσατε ποίας δαπάνας ὀφείλομεν νὰ ἀνεύρωμεν· ἐδῶ εἶναι τὸ μέρος, ὅπου θὰ θαυματουργήσῃ πῶς; Εἶναι ἄγνωστον· ἀλλ’ εἰς τὸ ἔλλειμμα τῶν εἴκοσι δραχμῶν ὀφείλομεν νὰ προσθέσωμεν τὰς ἑξῆς ὑποχρεωτικὰς δαπάνας· διὰ τὴν ὕδρευσιν καὶ τὸν φωτισμὸν τοῦ δήμου· θέλετε δι’ αὐτὰ νὰ θέσωμεν δύο δραχμὰς κατὰ μῆνα; Διὰ τὴν κατασκευὴν καὶ συντήρησιν τῶν δημοτικῶν σχολείων, διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν γεφυρῶν, ὁδῶν κλπ., διὰ τὸν δαμαλισμὸν τῶν κατοίκων—ὑποχρεωτικωτάτην ἀνάγκην, ἀνάγκην ἀναπόφευκτον, ἡ ὁποία εἶναι γνωστὸν ὅτι σήμερον εἰς τὰ μικρότερα χωρία τῆς ἐπαρχίας τῆς Ἑλληνικῆς ἀπαιτεῖ τοὐλάχιστον 25 δραχμὰς ἐτησίως—, δέκα δραχμὰς διὰ τὴν περιποίησιν καὶ συντήρησιν τῶν νεκροταφείων, ἕνδεκα διὰ τὴν ἐθνικὴν ἑορτὴν καὶ δώδεκα πᾶσαι αἱ δαπάναι αἱ ἐπιβαρύνουσαι τοὺς δήμους δυνάμει εἰδικῶν νόμων. Ὅλα αὐτὰ τὰ ἑπτὰ ἀκριβῶς τὸν ἀριθμὸν κονδύλια, δαπάναι ὑποχρεωτικαί, δαπάναι αἱ ὁποῖαι ἐφ’ ὅσον θέλομεν νὰ εἴπωμεν ὅτι πραγματικῶς οὐχὶ θέτομεν θεμέλια ἀναπλάσεως τῶν κοινοτήτων ἢ συντηρήσεως καὶ αὐταρκείας, ἀλλ’ ὅτι θέτομεν θεμέλια ὑπάρξεως καὶ ζωῆς αὐτοῦ τοῦ μικροοργανισμοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν ἀνθρωπίνως νὰ εἶναι κατώτεραι τῶν 1000 δραχμῶν. Αὐταὶ αἱ 1000 δραχμαὶ θὰ καλυφθῶσιν ἐκ τοῦ ἐλλείμματος τῶν 20 δραχμῶν τῆς πτωχῆς κοινότητος! Καὶ ἂν μὲν ἐπρόκειτο περὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους θὰ ἦτο εὐχερὴς ἡ μέθοδος, ὥστε τὸ ἔλλειμμα αὐτῶν τῶν εἴκοσι δραχμῶν νὰ μεταβληθῇ εἰς περίσσευμα εἴκοσιν ἑκατομμυρίων· ἀλλ’ ἐδῶ πρόκειται περὶ ἀπωτάτων ἀναγκῶν, καὶ ἀναγκῶν αἱ ὁποῖαι δὲν ἀπευθύνονται δι’ ἀριθμῶν εἰς τὴν νοημοσύνην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλ’ ἀπευθύνονται πρὸς τὴν νοημοσύνην καὶ τὴν πρακτικότητα τοῦ λαοῦ τοῦ ἔχοντος τὴν ἄμεσον ἐπίβλεψιν, τὴν ἄμεσον ἔρευναν τῶν πραγμάτων καὶ τὸ ἄμεσον ἐνδιαφέρον, ὥστε περὶ τὰ ἴδια κρίνων νὰ ἴδῃ ἂν εἶναι ἀληθεῖς αὐταὶ αἱ δαπάναι. Αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις τῶν ἐσόδων. Ἡ ἐπιτροπὴ κατὰ τρόπον λίαν περίεργον ὑποβιβάζει τὰς ἀρχικὰς δαπάνας εἰς 720 δραχμὰς μόνον. Πῶς ἔφθασεν εἰς τὸ συμπέρασμα αὐτό, τοῦτο εἶναι λίαν ἁπλοῦν. Ἡ ἐπιτροπὴ λέγει ὅτι ὁ γραμματεὺς δημοδιδάσκαλος διατί νὰ λαμβάνῃ 20 δραχμάς, ἂς λαμβάνῃ μόνον δέκα δραχμὰς τὸν μῆνα, ἵνα γίνηται γραμματεὺς τοῦ δήμου.

§393Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ἀντίο σχολεῖον.

§394Γ. ΠΩΠ. Εἰς τὸν κλητῆρα τῆς δημαρχίας, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ εἶναι καὶ ἀγροφύλαξ, διότι ἡ ἐπιτροπὴ φρονεῖ, ὅτι ὁ ἀγροφύλαξ οὐδεμίαν ἐργασίαν ἔχει καὶ ἴσως ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς καθόλου ἀγροφυλακῆς νὰ μὴ ἔχῃ οὐδεμίαν ἐργασίαν, ὑποθέτω ὅμως ὅτι δὲν θὰ ἔχῃ ἐργασίαν, ἐὰν ὄντως πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος εἰς τὰς κοινότητας, καὶ ἑπομένως θ’ ἀποβλέψωσιν αἱ κοινότητες εἰς ἕνα κλητῆρα, ὁ ὁποῖος ἔχει νὰ ἐπιβλέπῃ, νὰ συλλέγῃ ἐράνους, νὰ μεταφέρῃ ἀλληλογραφίαν καὶ χίλια δύο ἄλλα πράγματα, θὰ λαμβάνῃ δὲ τὴν ἀμοιβὴν τῶν 8,25 δρ. Ἡ ἐπιτροπὴ φρονεῖ ὅτι ἄριστα ἠμείφθη καὶ θὰ εἰσρεύσωσι καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μετενάστευσαν πανταχόθεν, διὰ νὰ γίνωσι κλητῆρες τῆς δημαρχίας ἀσχολούμενοι εἰς ἔργα ὑπηρετικά, διὰ νὰ λαμβάνωσιν 8.25 μηνιαίως. Διὰ τὸ κατάστημα τὸ δημαρχικὸν φρονίμως ποιοῦσα ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι δὲν δύναται νὰ δοθῇ δωρεὰν ὑποβιβάζει τὸ ἐνοίκιον εἰς 12 δραχμάς, μετὰ ταῦτα δὲ προχωροῦσα μὲ τὰς οἰκονομίας αὐτὰς ὑποβιβάζει τὸ ποσὸν εἰς 700 δραχμάς. Συνεπῶς μὲ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ μισθοῦ τοῦ διδασκάλου τῶν 10 δραχμῶν, μὲ τὰς 8.25 τοῦ κλητῆρος ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 940 δραχμῶν, δηλαδὴ ἡ διαφορά μας δὲν εἶναι πολὺ μεγάλη. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον νὰ κάμωμεν μίαν διακοπὴν πέντε λεπτῶν.

§395Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πέντε λεπτῶν μάλιστα.

§396Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Νὰ διακόψωμεν, διότι τὸ Βουλευτήριον θὰ μεταβληθῇ εἰς ὑπνωτήριον.

§397ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ πέντε λεπτά. (Μετὰ τὴν διακοπήν.)

§398ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Πὼπ προσκαλεῖται νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§399Γ. ΠΩΠ. Εἶμαι ἕτοιμος, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὑπεβλήθη ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας.

§400ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα· αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§401Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὡς συνυπογράψας τὴν ἔνστασιν δηλῶ ὅτι ὑπέβαλον αὐτὴν καὶ ἐπιμένω παρακληθεὶς ὑπὸ πολλῶν φίλων τῆς Κυβερνήσεως.

§402ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀδιάφορον. Οἱ ὑπογράψαντες τὴν ἔνστασιν εἶναι 6 καὶ εἶναι παρόντες. Θ’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ κατάλογος καὶ μὴ εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ λύεται ἡ συνεδρίασις).