1911.10.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 150.

Τῆς 25ης Ὀκτωβρίου 1911.

(Τρίτη)

Προεδρία κ. Ἰωάννου Δ. Τσιριμώκου.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ὥρᾳ 4 καὶ 40′ μ. μ.

ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ, παρόντων 129 Βουλευτῶν).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Τὰ Πρακτικὰ θέλουσιν ἀναγνωσθῆ βραδύτερον, διότι δὲν διενεμήθησαν. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν· 1) Κατάδικοι τῶν φυλακῶν Τρικκάλων αἰτοῦνται ἀναστολὴν ποινῆς· 2) Κατάδικοι φυλακῶν Παλαμηδείου αἰτοῦνται ἀναστολὴν ποινῆς· 3) Κατάδικοι φυλακῶν Ἰθάκης αἰτοῦνται νὰ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὸν περὶ ἀναστολῆς ποινῶν νόμον· 4) Κατάδικοι φυλακῶν Μεσολογγίου αἰτοῦνται ἀναστολὴν ποινῆς· 5) Οἱ ἀλευροβιομήχανοι ζητοῦσι νὰ τοῖς ἐπιτραπῇ ἐξαγωγὴ ἀλεύρων γʹ ποιότητος· 6) Κάτοικοι Μαραθέας αἰτοῦνται σύστασιν ἀστυνομικοῦ σταθμοῦ ἐν τῷ χωρίῳ των· 7) Κάτοικοι Κεφαλληνίας αἰτοῦνται νὰ τοῖς ἐπιτραπῇ τὸ κυνήγιον τῶν διαβατικῶν πτηνῶν κατὰ Μάρτιον καὶ Ἀπρίλιον· 8) Ὁ σύνδεσμος ξυλουργῶν καὶ οἰκοδόμων Λαμίας αἰτεῖται γενικὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ κυριακῆς ἀργίας· 9) Ὁ σύλλογος τῶν καπνεργατῶν Λαμίας αἰτεῖται παράτασιν τῆς προθεσμίας πρὸς παραγραφὴν χρεῶν· 10) Οἱ κάτοικοι Σώστη τῆς Ἤλιδος ζητοῦσιν ἀνασύστασιν τοῦ καταργηθέντος σχολείου των· 11) Ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Λαρίσης αἰτεῖται παράτασιν τῆς πρὸς παραγραφὴν χρεῶν προθεσμίας· 12) Ὁ πρώην τελωνειακὸς ὑπάλληλος Εὐθ. Μαρόπουλος αἰτεῖται ἐπαναδιορισμόν· 13) Ὁ Σ. Σταυριανόπουλος ἐκ Πειραιῶς διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου μὴ ἀποδίδοντος καταθέσεις του· 14) Κάτοικοι Ἁλμυροῦ αἰτοῦνται ἵδρυσιν Πταισματοδικείου· 15) Ὁ βιβλιοδέτης Πέτρος Καροῦσος ἀναλαβὼν τὴν κατασκευὴν 4000 ἐκλογικῶν βιβλιαρίων ὑπεχρεώθη νὰ πληρώσῃ 66 δρ. ὡς ἐπιτήδευμα ἐργολάβου ἐκλογικῶν εἰδῶν καὶ μὴ ὢν τοιοῦτος αἰτεῖται τὴν ἐπιστροφὴν τοῦ ποσοῦ· 16) Κάτοικοι Ἁγιωργιτίκων διαμαρτύρονται, διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ζητεῖ μέρος τῶν ὑπ’ αὐτῶν κατεχομένων κτημάτων νὰ παραχωρήσῃ εἰς τοὺς Ἀχλαδοκαμπίτας· 17) Ὁ βουλευτὴς κ. Β. Ἀθανασούλας ὑποβάλλει προσθήκην εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ νόμου περὶ στρατιωτικῶν συντάξεων καὶ περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ 12ου ἄρθρου τοῦ ΣΕʹ νόμου τοῦ 1852. 18) Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Χαριτᾶτος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου συμπληρωματικὴν τοῦ ͵ΓΩΜʹ νόμου τῆς 25 Ἰουλίου 1911 «περὶ ἀναστολῆς τῆς ἐκτελέσεως τῆς ποινῆς»· 19) Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Μιχαλόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανώσεως τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους»· 20) Οἱ βουλευταὶ κύριοι Ν. Γαρδικιώτης καὶ Δ. Γκλαβᾶς ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΩΜ περὶ ἀναστολῆς τῶν μέχρι τῆς ἰσχύος τοῦ ἀναθεωρηθέντος Συντάγματος ἐπιβεβλημένων ποινῶν»· 21) Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ξηρὸς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ διαθέσεως δρ. 220,000 ἐκ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιίας τῶν δήμων Σπερχειάδος καὶ Μακρυκώμης πρὸς κατασκευὴν δημοτικῆς ὁδοῦ. Θέλουσιν ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρ. Βουλῆς, Τεῦχος Βʹ) Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ὁ κ. Κ. Ζαβιτσᾶνος ἔχει τὸν λόγον ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Παξῶν διαμαρτυρομένων διὰ τὴν ἄτακτον εἰς Παξοὺς προσέγγισιν τῶν ἀτμοπλοίων τῆς Κυκλαδικῆς Ἑταιρείας. Ὁ κ. Κ. Ζαβιτσᾶνος εἶναι ἀπών. Ὁ κ. Ἀ. Σκιαδαρέσης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἰδίας ἀναφορᾶς.

§2Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ, διότι ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ὁ ἀντιπρόσωπός του.

§4Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Πρέπει νὰ εἶναι ὁ ἴδιος.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δύνασθε νὰ κάμητε σύστασιν ὑμεῖς, καὶ νὰ λάβῃ γνῶσιν ὁ ἀντιπρόσωπος. Θέλετε νὰ ἀναβληθῇ;

§6Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Νὰ ἀναβληθῇ.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνεβλήθη. Ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Τεμένης, ζητούντων ν’ ἀνατεθῇ ἡ διεύθυνσις τοῦ ταχυδρομικοῦ γραφείου εἰς τὸν δημοδιδάσκαλον Ἀν. Ἀντωνίου, ὁ κ. Πολυχρονιάδης ἔχει τὸν λόγον, ὅστις εἶναι ἀπὼν καὶ διαγράφεται. Ὁ κ. Γκλαβᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§8Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Θὰ παρακαλέσω, ἵνα ἡ ἀναφορὰ αὕτη συστηθῇ ἐκ μέρους μου πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς. Ἀπὸ εἰκοσαετίας περίπου λειτουργεῖ εἰς τὴν κωμόπολιν Τεμένης, ἡ ὁποία ἀπέχει εἴκοσι λεπτὰ τοῦ Αἰγίου, ταχυδρομικὸν γραφεῖον. Δυστυχῶς ὅμως, μετὰ μίαν εἰκοσαετίαν, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν γνωρίζω ἕνεκα ποίας αἰτίας, ἀνέθεσε τὴν διαχείρισιν τοῦ Ταχυδρομείου εἰς τὸν διευθυντὴν τοῦ ἐκεῖ σιδηροδρομικοῦ σταθμοῦ, ὁ ὁποῖος ἀπέχει εἴκοσι λεπτὰ ἀπὸ τὴν κωμόπολιν Τεμένης. Παρακαλῶ νὰ συστήσητε εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὴ ἀφαιρέσῃ τὸ ταχυδρομικὸν γραφεῖον ἀπὸ τὴν κωμόπολιν Τεμένης, ἀφοῦ ἐπὶ εἰκοσαετίαν εὑρίσκεται ἐν αὐτῇ. Πρέπει νὰ σημειωθῇ ὅτι ἡ κωμόπολις Τεμένης ἔχει κίνησιν ἐμπορικὴν μεγάλην. Παρακαλῶ νὰ συστήσητε θερμῶς τὴν ἀναφορὰν ταύτην, διότι πρόκειται περὶ δικαίου. Ἀνεφέρθην καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ τοῦτο οὐδεμίαν ἔδωκε σημασίαν.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπ. Ἀγαπητὸς ἀπουσιάζει. Ὁ κ. Π. Ἠλιόπουλος ἀπουσιάζει. Ἐπ’ ἀναφορᾶς τοῦ Π. Μαραγκοπούλου, αἰτοῦντος ἐκκαθάρισιν τῆς διαχειρίσεώς του, ὁ κ. Πολυχρονιάδης ἔχει τὸν λόγον. Ὁ κ. Πολυχρονιάδης εἶναι ἀπών. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§10Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ὁ συμπολίτης μου Π. Μαραγκόπουλος κατὰ τὸ 1891 ἦτο ταμίας Γόρτυνος, ὡς δ’ ἐνθυμούμεθα πάντες, ἡ Ἑλλὰς τότε εἶχεν ἀποκλεισθῆ ἐκ τῆς πολλῆς χιόνος. Ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀείμνηστος Θ. Δηλιγιάννης παρήγγειλεν εἰς τὸν τότε ταμίαν Μαραγκόπουλον νὰ δώσῃ 12.500 δραχμὰς λόγῳ περιθάλψεως εἰς τοὺς κατοίκους καὶ διὰ τὴν ἐπανάληψιν τῆς συγκοινωνίας. Ὁ ταμίας Μαραγκόπουλος ἔδωκε τότε τὸ ἐν λόγῳ ποσὸν εἰς διάφορα μέλη τῶν κοινοτήτων, ἔκτοτε δ’ ἐξεδόθησαν τὰ σχετικὰ ἔγγραφα τὰ κυροῦντα τὴν πίστωσιν αὐτήν, τὰ ὁποῖα διεβιβάσθησαν εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν, καὶ ἤδη, ὅτε αὐτὸς εἶναι συνταξιοῦχος, ζητεῖ νὰ κανονισθῶσιν αἱ σχέσεις αὐτοῦ καὶ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Δυστυχῶς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον δὲν θέλει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔδωκε συνεπείᾳ συστάσεως τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§11Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ ἀντίκειται εἰς τὸν νόμον.

§12Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Δὲν ἀντίκειται εἰς τὸν νόμον. Τὸ Ὑπουργεῖον ἰσχυρίζεται, ὅτι μέρος τῶν ἐγγράφων διὰ ποσὸν 7000 δρ. ἐξηφανίσθη ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλά, διότι τὰ ἔγγραφα τὰ τραβοῦσαν οἱ ποντικοὶ ἢ διότι ἐξηφανίσθησαν ἄλλως πως, δὲν ἕπεται ἐκ τούτου ὅτι αὐτὸς πρέπει νὰ πληρώσῃ τὰ ἀντίποινα μιᾶς κακοδαιμονίας, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Παρακαλῶ νὰ γίνῃ ἡ δέουσα σύστασις, διότι εἶναι ἔγκλημα νὰ ἀφαιρεθῇ τὸ ποσὸν αὐτὸ ἐκ τῆς μικρᾶς περιθάλψεως ἑνὸς ὑπαλλήλου ὑπηρετήσαντος ἐπὶ πολλὰ ἔτη τὴν πατρίδα.

§13Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ ἀναφορὰ αὕτη νὰ διευθυνθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ τοῦ Μαραγκοπούλου θὰ διευθυνθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν μετὰ τὴν γενομένην συζήτησιν. Ὁ κ. Π. Ἠλιόπουλος ἀπουσιάζει. Ὁ κ. Σχινᾶς ἀπουσιάζει. Διαγράφεται. Ὁ κ. Κουτούπης ἔχει τὸν λόγον ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν ἐν Καλάμαις πολιτικῶς κρατουμένων πτωχευσάντων ἐμπόρων, αἰτούντων ἀποφυλάκισιν.

§15Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐπειδὴ δὲν συμφωνῶ καθόλου πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος συνάδελφον, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης μόνον ἱκανότητα ἔχει, οὐχὶ δὲ καὶ φιλάνθρωπα αἰσθήματα, ἐπειδὴ φρονῶ ὅτι ἔχει φιλάνθρωπα αἰσθήματα, θὰ παρεκάλουν νὰ λάβῃ μέριμναν καὶ περὶ τῶν πολιτικῶς κρατουμένων πτωχευσάντων ἐμπόρων, διότι καὶ αὐτοὶ μένουσιν ἐπὶ ἕν ἔτος εἰς τὰς φυλακάς. Εἶναι πτωχεύσαντες ἔμποροι, τὸ χρονικὸν δ’ αὐτὸ διάστημα εἶναι μακρόν.

§16Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ κράτησις εἶναι συνέπεια δημοσίας ἀγωγῆς. Περιμένετε τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ ἐμπορικοῦ κώδικος, ὁπότε θὰ ληφθῇ πρόνοια.

§17Φ. ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ληφθῇ μέτρον τι δι’ αὐτούς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐξισοῦνται πρὸς τοὺς δανειστὰς τοὺς δυστροποῦντας.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χρυσοστάλης ἐπ’ ἀναφορᾶς τῆς Πανελληνίου Φαρμακευτικῆς Ἑταιρείας. Ἀπών. Ὁ κ. Σκάσης. Ἀπών. Ὁ κ. Σακελλαρίου ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν Λ. Καράμπελα καὶ λοιπῶν. Ἀπών. Ὁ κ. Μιχαλέας ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν φοιτητῶν τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς. Ἀπών. Ὁ κ. Πετρομανιάτης ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἀρήνης, ὡς καὶ ὁ κ. Δαζέας.

§19Α. ΠΕΤΡΟΜΑΝΙΑΤΗΣ. Παρακαλοῦμεν νὰ διαγραφῇ.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀραβαντινὸς ἐπ’ ἀναφορᾶς τοῦ συνδέσμου τῶν ἁμαξοκαρραγωγέων.

§21ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Αἱ ἀναφοραὶ ἔχουσι σκοπὸν νὰ διαφωτίσωσιν ὄχι τὴν Βουλήν, ἀλλὰ τὴν Κυβέρνησιν. Θὰ ἔπρεπε τῇ πρωτοβουλίᾳ ὑμῶν νὰ ληφθῇ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἐπιτασσούσης εἰς τοὺς κ. Ὑπουργοὺς νὰ παρίστανται ἐνταῦθα. Εἶναι καθῆκόν των ἐκ τοῦ πολιτεύματος. Ἀναλάβετε κύριε Πρόεδρε, τὴν πρωτοβουλίαν ταύτην ἐν τῇ ἀξιοπρεπείᾳ ὑμῶν καὶ τοῦ Σώματος.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀξιοπρέπεια τοῦ Προέδρου δὲν μειοῦται τὸ παράπαν. Ἡ Κυβέρνησις ἐκπροσωπεῖται κανονικῶς δι’ ἑνὸς τῶν Ὑπουργῶν, καὶ ἡ συζήτησις δύναται νὰ προβῇ. Ὁ κ. Ἀραβαντινός. Ἀπών.

§23Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μὲ προέλαβεν ὁ κ. συνάδελφος, διότι τοῦτο ἤθελον νὰ εἴπω. Τίνα λόγον ἔχει ἡ συζήτησις τῶν ἀναφορῶν ἐν ἀπουσίᾳ τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν;

§24Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ διαβιβασθῶσι τὰ παράπονά σας ἀκριβῶς.

§25Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡ συζήτησις καὶ πᾶσα σύστασις σκοπὸν ἔχει νὰ προκαλέσῃ δηλώσεις τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ.

§26Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Προκαταβολικάς;

§27Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡ προκειμένη εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ δύναται νὰ προκαλέσῃ συζήτησιν, εἶχε δὲ γνώμην ἐκπεφρασμένην ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἀπορῶν πῶς ἀνελθὼν εἰς τὸ ἀξίωμα δὲν ἔλαβε μέτρα πρὸς διόρθωσιν τῆς καταστάσεως. Συνεπῶς παρακαλῶ νὰ συζητήσωμεν παρόντος τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι σύμφωνος καὶ ὁ κ. Πατσουράκος;

§29Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Μάλιστα.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Μπουφίδης ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Δυμεῶν κλπ. Ἀπών. Διαγράφεται. Ὁ κ. Ἀποστολίδης ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Κουκουράβας.

§31Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Μία ἐκ τῶν συνήθων συμφορῶν ἐν Ἑλλάδι, σεισμὸς φοβερός, συνεκλόνησε τὴν νύκτα τῆς 9ης πρὸς τὴν 10ην τρέχοντος μηνὸς ὁλόκληρον τὴν ὀροσειρὰν τὴν διήκουσαν ἀπὸ τῆς Ὄσσης μέχρι τῶν ἄκρων τοῦ Πηλίου, φαίνεται δὲ ὅτι ἑστία τῆς σεισμικῆς δονήσεως ἦτο ὁ δῆμος Κασθανέας, τοῦ ὁποίου ὁ πληθυσμὸς ἀνέρχεται εἰς 3072 κατοίκους καὶ σύγκειται ἀπὸ 6 χωρία, ἐξ ὧν τὰ μᾶλλον παθόντα εἶναι ἡ πρωτεύουσα τοῦ δήμου Κεραμίδι, ἔπειτα τὸ Σκλεῖθρον τὸ περισσότερον παθὸν καὶ κατόπιν τὸ χωρίον Κουκουράβα, κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον δὲ τὰ ἄλλα. Οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου τούτου εἶναι ἀγρόται πένητες μόλις ἐξοικονομοῦντες τὸν ἄρτον των διὰ διηνεκοῦς ἐργασίας, ἐλάχιστοι δὲ εὐποροῦντες θὰ δυνηθῶσι νὰ ἐπανορθώσωσι τὰς ἐκ τοῦ σεισμοῦ ζημίας. Καὶ διὰ τοῦτο ἀμέσως ἀπετάθησαν πρὸς τὰς Ἀρχάς, ζητοῦντες βοηθήματα καὶ ὅπως ἀποσταλῇ ἀντιπρόσωπος τῆς διοικήσεως πρὸς ἐξακρίβωσιν τῶν ζημιῶν, ἵνα τὸ Δημόσιον ἔλθῃ ἀρωγόν. Τὸ Δημόσιον ἀπέστειλε τὸν νομομηχανικὸν Λαρίσης κ. Δημητρόπουλον, ὅστις κατόπιν αὐτοψίας μόνον διὰ τὸ Σκλεῖθρον ὑπελόγισε τὰς ζημίας εἰς 52,000 δραχμάς, εἰς δὲ τὰ ἄλλα χωρία δὲν μετέβη, ὥστε ἀγνοεῖται τὸ ποσὸν τῶν ζημιῶν. Οἱ κάτοικοι, ὡς εἶπον, ἀδυνατοῦσι νὰ ἐπισκευάσωσι τοὺς οἴκους των, τοὺς ὁποίους εἶχον ὡς μόνην περιουσίαν. Διὰ τοῦτο ἐνόμισαν ὅτι δι’ ἀναφορῶν πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν θὰ ἠδύνατο νὰ δοθῇ εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα τῆς ἀτελοῦς ξυλεύσεως, ὅπως δυνηθῶσι νὰ ἐπισκευάσωσι τὰς οἰκίας των. Ζητοῦσι λοιπὸν οἱ μὲν ὁπωσδήποτε ἔχοντες τὰ μέσα τῶν ἐπισκευῶν νὰ δοθῇ εἰς αὐτοὺς ἄδεια ἀτελοῦς ξυλεύσεως, οἱ δὲ πένητες νὰ τοῖς παράσχῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ τὰ μέσα νὰ ξυλευθῶσι δαπάνῃ τοῦ Δημοσίου, διότι στεροῦνται καὶ αὐτῶν τῶν μέσων τῆς συντηρήσεως.

§32Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ γίνῃ νόμος.

§33Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Ὅπως καὶ διὰ τὴν Ζάκυνθον καὶ τὴν Λευκάδα καὶ ἀλλαχοῦ. Εἰσήλθομεν εἰς τὸν χειμῶνα, καὶ τὸ ψῦχος εἶναι δριμὺ εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ ζήσωσιν ἐν ὑπαίθρῳ οἱ κάτοικοι. Ὡς ἐκ τούτου καὶ πρόχειρα βοηθήματα δέον νὰ σταλῶσι πρὸς σωτηρίαν τῶν δυστυχῶν σεισμοπαθῶν.

§34Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§35Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Ὡς καὶ ὁ κ. συνάδελφος εἶπε, χωρία τῆς Ἀγυιᾶς ὑπέστησαν μεγάλην ζημίαν ἐκ τοῦ σεισμοῦ, ὡς ὑπέστησαν καὶ κατὰ τὸ 1905. Οἱ κάτοικοι δι’ ἀναφορῶν των ζητοῦσι νὰ δοθῇ αὐτοῖς τὸ δικαίωμα νὰ ξυλευθῶσιν ἀτελῶς πρὸς οἰκοδομὴν τῶν οἰκιῶν των.

§36Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νόμου;

§37Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Μάλιστα· διὰ τοῦ ὑπάρχοντος νόμου.

§38Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Δύναται νὰ γίνῃ· τὸ εἶπε καὶ ἡ ἐπιτροπὴ.

§39Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Σημειώσατε δὲ ὅτι τὰ χωρία αὐτὰ εἶναι ὀρεινὰ καὶ ὅτι τινὲς τῶν κατοίκων μὴ ἔχοντες κατοικίας εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἀγκυλῶσιν. Εἰς παρομοίας περιστάσεις τὸ Δημόσιον ἐπροθυμοποιήθη νὰ ἔλθῃ ἀρωγόν, ἔχομεν δὲ πρόσφατον παράδειγμα, καθ’ ὃ ἐκτὸς τῆς ἀσυδοσίας καὶ ἄλλων ἀτελειῶν ἐπετρέψαμεν εἰς πολλοὺς σπουδαστὰς ἐκ τῶν χωρίων Χάβαρι κλπ. νὰ ἐγγραφῶσι δωρεάν. Νομίζομεν λοιπὸν ὅτι εἶναι καθῆκον τῆς Πολιτείας νὰ συνδράμῃ αὐτούς, διὰ νὰ μὴ ἀποθάνωσιν ἐκ τοῦ ψύχους. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ θερμῶς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ διαβιβάσῃ τὴν ἀναφορὰν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν μετὰ συστάσεως καὶ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀποδεχθῇ τὴν αἴτησιν τῶν κατοίκων.

§40Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Ἐκ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς λαμβάνων ἀφορμὴν ἀπευθύνω τὴν ἑξῆς θερμὴν σύστασιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Εἶναι γνωστὸν ὅτι τοὺς νόμους τοὺς δασικοὺς κατ’ ἴδιον τρόπον καὶ κατ’ ἰδίαν κρίσιν οἱ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ διοικοῦντες ἑρμηνεύουσι, τὰς δὲ ἐγκυκλίους αὐτῶν, τὰς μὴ στηριζομένας οὔτε εἰς τὸ πνεῦμα οὔτε εἰς τὸ γράμμα τοῦ νόμου, πιστῶς ἀκολουθοῦσιν ὄχι μόνον τὰ δασικὰ ὄργανα, ἀλλὰ δυστυχῶς καὶ τὰ Δικαστήρια. Παρακαλῶ ἑπομένως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα λάβῃ γνῶσιν τῶν ἐγκυκλίων ἐκείνων τῶν ἐκδοθεισῶν καὶ ἐκδιδομένων ἀπὸ τὸ ἁρμόδιον δασικὸν τμῆμα καὶ ἐκ τῆς ἀναγνώσεως αὐτῶν θέλει πεισθῆ ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκδώσῃ καὶ οὗτος ἄλλην ἑρμηνευτικὴν ἐγκύκλιον πρὸς τὰ Πλημμελειοδικεῖα τοῦ Κράτους, καθόσον ὁ νόμος λέγει ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ ἀτελὴς ὑλοτομία ἐκ δασῶν Κοινοτήτων κ. λ.π. πρὸς ἰδίαν χρῆσιν τῶν κατοίκων. Οἱ δυστυχεῖς ποιμένες ἀναγκάζονται ὄχι μόνον αἴτησιν νὰ ὑποβάλλωσι καὶ πιστοποιητικόν, ἀλλὰ καὶ νὰ παρακαλῶσι τὰς Ἀρχάς, ὅπως μεταβῶσιν ἐπὶ τόπου, ἵνα ἐπιτρέψωσιν εἰς αὐτοὺς τὴν ὑλοτομίαν. Τί γίνεται κατόπιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου; Αἱ αἰτήσεις πρὸς τὸν δασάρχην χρησιμεύουσιν ὡς μία ἀφορμὴ πρὸς ἀργυρολογίαν τῶν δασικῶν ὀργάνων. Οὐδέποτε δασάρχης μετέβη ἐπὶ τόπου, ὅπως ἐξελέγξῃ τὴν ἀνάγκην ἑκάστου γεωργοῦ, ἀλλά, μόλις ὑποβάλλεται ἡ αἴτησις, μεταβαίνει ὁ δασικὸς ὑπάλληλος ἐπὶ τόπου καὶ ἔρχεται εἰς ἰδιαιτέραν συμφωνίαν μὲ τὸν γεωργόν. Ὁ γεωργός, ἀφοῦ ἀντὶ τοῦ δασάρχου βλέπει τὸ κατώτερον δασικὸν ὄργανον, ἀναγκάζεται νὰ προέλθῃ εἰς τὴν συμφωνίαν αὐτήν, τὸ μὲν διότι ἔχει ἀνάγκην ὁ γεωργὸς ἑνὸς ποιμνιοστασίου λόγῳ τοῦ ἐπερχομένου χειμῶνος, τὸ δὲ διότι ἔχει ἀνάγκην νὰ κατασκευάσῃ οἰκίαν, ἕνεκα τῆς πτώσεως ἢ κατεδαφίσεως τῆς ὑπαρχούσης, μόλις μεταβῇ τὸ δασικὸν τοῦτο ὄργανον καὶ τῷ ἐπιτρέψῃ τὴν ὑλοτομίαν συνεπείᾳ τῆς ἰδιαιτέρας συμφωνίας, μετέπειτα δὲν κάμνει ἄλλο τι ἢ νὰ συντάξῃ πρωτόκολλον, κατὰ τοῦ ἀτυχοῦς γεωργοῦ, τὰ δὲ Δικαστήρια, ἐνῷ ἔχουσι ῥητὸν τὸ γράμμα τοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον τοῖς ἐπιβάλλει νὰ ἀπαλλάσσωσι τοὺς τοιούτους κατηγορουμένους, κρίνουσι τὴν τοιαύτην ὑλοτομίαν ὡς παράνομον καὶ καταδικάζουσι τοὺς δυστυχεῖς γεωργούς, ἐνῷ, καὶ πάλιν ἐπαναλαμβάνω, ὄχι μόνον τὸ γράμμα, ἀλλὰ καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου εἶναι νὰ τιμωρῶνται οἱ ὑλοτομοῦντες πρὸς ἐμπορίαν, οὐχὶ δὲ ὅταν οἱ πολῖται ἐνεργῶσιν ὑλοτομίαν πρὸς ἰδίαν των χρῆσιν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐκδώσῃ ἑρμηνευτικὴν ἐγκύκλιον πρὸς τὰ Πλημμελειοδικεῖα, ἵνα μὴ καταδικάζωνται οἱ ἄνθρωποι ἄνευ λόγου. Ἐὰν δὲ ἦτο παρὼν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, θὰ ἐποίουν καὶ δευτέραν τινὰ σύστασιν· δὲν γνωρίζω τί συμβαίνει μὲ τὰς ἐκκρεμεῖς ἀδείας εἰς τὰ ἄλλα δασαρχεῖα, ἀλλ’ εἰς τὸ δασαρχεῖον Φθιώτιδος ὑπάρχουσι τοιαῦται ἐκκρεμεῖς αἰτήσεις πρὸς ἔκδοσιν ἀδειῶν ἀτελοῦς ὑλοτομίας πλέον τῶν 250, αἱ ὁποῖαι μένουσιν ἐκκρεμεῖς καὶ θὰ μένωσιν, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει Ἀρχή, ἡ ὁποία νὰ διατάξῃ τοὺς δασάρχας νὰ μεταβαίνωσιν ἐπὶ τόπου καὶ μετὰ ἐξέλεγξιν σφραγίσωσι τὴν ὑλοτομηθεῖσαν διὰ τὰς οἰκιακάς, γεωργικὰς καὶ κτηνοτροφικὰς ἀνάγκας τῶν πολιτῶν ξυλείαν.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Βασλῆ.

§42Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Ἡ αἴτησις αὐτὴ συνδέεται μὲ τὴν προηγουμένην, καὶ παρακαλῶ ὑμᾶς νὰ τὴν συσχετίσητε καὶ παρακαλέσητε τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως ἐνεργήσῃ ταχέως, διότι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι πάσχουσιν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Σκλείθρου.

§44Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Ἡ αὐτὴ ἀναφορὰ εἶναι.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Γιανιτσοῦς ὁ κ. Χριστίδης.

§46Α. ΧΡΙΣΤΙΔΗΣ. Μοὶ ἐτηλεγραφήθη, Κύριοι, ἐκ Γιανιτσοῦς, ὅτι ὁ διοικητὴς τοῦ ἀποσπάσματος ἀνθυπασπιστὴς Δημητρακόπουλος προέβη εἰς βιαιοπραγίας κατὰ διαφόρων πολιτῶν. Δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν οὔτε τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐλέγξωμεν οὔτε νὰ πιστεύσωμεν τί συνέβη. Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ πράξωμεν, εἶναι νὰ παρακαλέσωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ διατάξῃ ἀμέσως τὸν κ. Εἰσαγγελέα νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου, νὰ βεβαιώσῃ, ἂν τῳόντι προέβη εἰς ὑπερβασίας κατὰ τὴν ἐνέργειαν τοῦ καθήκοντός του καὶ ἂν ὄντως ἐκακοποίησεν ἀνθρώπους, καὶ τέλος ἂν ἐτήρησε τοὺς νόμους ἢ μετεχειρίσθη τὰς παλαιὰς ἐκείνας μεθόδους, τὰς ὁποίας κατεδικάσαμεν ὅλοι, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον παρὰ νὰ ταρασσώμεθα, ὁσάκις ἀκούομεν, ὅτι ὑπάλληλοι ἐπιτετραμμένοι τὴν τήρησιν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας γίνονται αἰτία νὰ ταραχθῇ ἡ δημοσία ἀσφάλεια. Τὸ μόνον λοιπόν, τὸ ὁποῖον συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, εἶναι, ἵνα τηλεγραφικῶς διατάξῃ τὸν Εἰσαγγελέα νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου, καὶ μετὰ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐνεργείας αὐτῆς θὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἴδωμεν, ἂν πραγματικῶς ἔπταισεν ὁ ὑπάλληλος ἐκεῖνος, ἵνα τιμωρηθῇ αὐστηρῶς.

§47Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Δὲν γνωρίζω, Κύριοι, ἂν αἱ πράξεις αἱ ἀποδιδόμεναι εἰς τὸν ἀνθυπασπιστὴν εἶναι ἀληθεῖς ἢ ὄχι. Τοῦτο μόνον γνωρίζω, ὅτι ὁ ἀνθυπασπιστὴς Δημητρακόπουλος ἀνῆλθεν ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑπενωμοτάρχου εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, τὸν ὁποῖον ἔχει, καὶ ἐκινδύνευσε χιλιάκις τὴν ζωὴν αὐτοῦ, διὰ νὰ ἀποκαθάρῃ τὸν τόπον ἀπὸ τὴν ληστείαν. Ἀπὸ τοῦ 1904 μέχρι σήμερον δὲν ἀφῆκε ληστοφυγόδικον ἐν Λακωνίᾳ.

§48Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐν τῇ Λακωνίᾳ δὲν ὑπάρχουσι ληστοφυγόδικοι.

§49Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ὁ Σουρλῆς ἦτο ληστοφυγόδικος ἐπὶ 22 ὁλόκληρα ἔτη, τὸν συνέλαβε δὲ αὐτὸς μόνος.

§50Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐν Λακωνίᾳ δὲν ὑπῆρξαν οὔτε λησταὶ οὔτε ληστοφυγόδικοι.

§51Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Αὐτὸ εἶναι ἐξακριβωμένον ἐπισήμως, ὅτι ὁ Σουρλῆς ἐπὶ 22 ἔτη ἐλυμαίνετο τὸν τόπον.

§52Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἦτο ἁπλούστατα φυγόδικος καὶ ὀπαδὸς ἑνὸς γνωστοτάτου κομματάρχου.

§53Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ὁ Σουρλῆς ἦτο ληστοφυγόδικος, τὸν ὁποῖον ἐφόνευσεν ἰδίᾳ χειρὶ ὁ Δημητρακόπουλος. Μετὰ τοῦτο ἐστάλη εἰς τὴν Τριφυλίαν καὶ ἐξώντωσε τὸν Ἀναγνωστόπουλον, εἶτα μετέβη εἰς Μεσσηνίαν καὶ τὴν ἐκαθάρισεν ἀπὸ τοὺς ληστοφυγοδίκους, κατόπιν ἐστάλη εἰς τὴν Ἀκαρνανίαν καὶ ἐξώντωσε τοὺς ληστὰς Πάστραν καὶ Κελεπούρην, καὶ μετὰ τοῦτο ἐστάλη εἰς τὴν Θεσσαλίαν, ἔνθα ἐξώντωσε τὴν περίφημον συμμορίαν Κολοφωτιᾶ. Κατ’ αὐτοῦ τοῦ ἀνθρώπου ἔρχονται νὰ ὑποβάλωσι παράπονα.

§54ΑΘ. ΧΡΙΣΤΙΔΗΣ. Νὰ γίνῃ ἀνάκρισις.

§55ΑΘ. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Καὶ ἄλλοτε συνέβη ἐν Καλάμαις ἐν τῷ δήμῳ Θουρίας νὰ προκληθῇ συλλαλητήριον.

§56Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ὁ κ. Γιαμαρέλος ὁ εἰσαγγελεὺς τῶν Πρωτοδικῶν μόλις μετέβη εἰς Καρδίτσαν ὑπέβαλε φρικώδη ἔκθεσιν κατὰ τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, διότι εἶχεν ἐγκαταστήσει τὸ κράτος τοῦ βούρδουλα.

§57ΑΘ. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ἐγώ, Κύριοι, νομίζω, ὅτι τοιαῦται ἀναφοραὶ καὶ τοιαῦται αἰτιάσεις κατὰ τοιούτων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι εἰκοσάκις ἐκινδύνευσαν τὴν ζωήν των, καλὸν εἶναι νὰ μὴ ἔρχωνται ἐνταῦθα. Ἂν ἡμάρτησαν, ἂς κατηγορηθῶσιν ἁρμοδίως.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γόντικας.

§59Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τίποτε ἄλλο, κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔχω νὰ προσθέσω εἰμὴ νὰ εἴπω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι γνωστὸν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ παντοῦ, ὅτι, ὁσάκις ἡ ὑπηρεσία ἐλάμβανεν ἀνάγκην νὰ ἐξοντώσῃ ληστοσυμμορίαν τινὰ καὶ δὲν ἠδύνατο, μετεκάλει τὸν Δημητρακόπουλον, ὁ ὁποῖος, ἂν ἔχει βαθμόν, τὸν ὀφείλει εἰς τοῦτο, καὶ δὲν ὑπάρχει νομὸς ἢ ἐπαρχία, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ ἐλήφθη ἀνάγκη καὶ νὰ μὴ ἐκλήθη ὁ Δημητρακόπουλος νὰ ἐξοντώσῃ τοὺς ληστάς. Τοιούτους ἀνθρώπους θὰ ἤμεθα εὐτυχεῖς, ἂν εἴχομεν καὶ ἄλλους.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ ἀναφορᾶς τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς Πτελεοῦ περὶ κατασκευῆς λιμενικῶν ἔργων τῆς Σούρπης τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Σχινᾶς. Ἀπών. Ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν καταδίκων φυλακῶν Παλαμηδείου περὶ ἀναστολῆς τῶν ποινῶν ὁ κ. Ξηρός. Ἀπών. Ὁ κ. Χριστίδης.

§61ΑΘ. ΧΡΙΣΤΙΔΗΣ. Δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, Κύριοι, ἂν καὶ ἄλλοι συνάδελφοι δὲν εἶχον τὴν καλωσύνην νὰ ἀναγνωρίσωσιν ὅτι ὁ νόμος περὶ ἀναστολῆς τῶν ποινῶν εἶναι ἀτελής, ὅτι ἄλλη ἦτο ἡ πρόθεσις τοῦ εἰσηγητοῦ καὶ τῆς Βουλῆς, ἄλλο ἐννοοῦμεν νὰ ψηφισθῇ καὶ ἄλλο ἐψηφίσθη. Ἐκεῖνο δέ, τὸ ὁποῖον μοὶ ἔκαμε μεγάλην ἐντύπωσιν, εἶναι ὅτι ἤκουσα ἀξιοτίμους καὶ νομομαθεῖς συναδέλφους εἰπόντας ὅτι διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ παρεσχέθη δῶρον ἄδωρον, ὡσανεὶ εἴχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἀπονείμωμεν δῶρα, ὡσανεὶ εἶχε τὸ δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς νὰ ζητῇ παρ’ ἡμῶν νὰ ἀπονείμωμεν δῶρα ἢ χάριτας. Διὰ τοῦ νόμου τούτου, Κύριοι, παρέχεται ὅ,τι εἶχεν ἡ Πολιτεία ὑποχρέωσιν νὰ παράσχῃ εἰς τοὺς καταδίκους καὶ εἶχον αὐτοὶ δικαίωμα νὰ ζητήσωσι. Διότι, ὅτε εὑρέθημεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ εἴπωμεν ὅτι ἐργαζόμεθα πρὸς ἀνόρθωσιν, ποία ἦτο ἡ ὑποχρέωσις τοῦ Ὑπουργοῦ; Νὰ προνοήσῃ βεβαίως, ἵνα οἱ κατάδικοι, οἱ ὁποῖοι ὤφειλον διὰ τῆς στερήσεως τῆς προσωπικῆς των ἐλευθερίας νὰ μείνωσιν ἐπὶ χρόνον τινὰ ἐν τῇ φυλακῇ ἀποτίνοντες τὸ ὀφειλόμενον, οὐχὶ δὲ καὶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἀπολέσωσι τὴν ὑγείαν των ἢ καὶ τὴν ζωήν των ἐν πολλοῖς, διότι τοῦτο θ’ ἀπετέλει ἔλλειψιν προνοίας ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας. Ἔρχεται ἑπομένως ἡ Πολιτεία κατὰ τὴν ἀνόρθωσιν καὶ διαβλέπει ὅτι πρέπει νὰ δώσῃ διὰ τοῦτον τὸν λόγον ἀναστολὴν τοῦ ὑπολοίπου τῆς ποινῆς των. Εἶναι τοῦτο, Κύριοι, δῶρον ἄδωρον ἢ εἶναί τι, τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ κάμῃ ἡ Πολιτεία καὶ ἐδικαιοῦντο οἱ κατάδικοι νὰ ἀξιώσωσιν; Ἀναμφισβητήτως ναί. Ἐγένετο εἷς νόμος, ἐν τῷ ὁποίῳ ὑπῆρξε τὸ ἑξῆς σφάλμα, τὸ ὁποῖον παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι, ἐνῷ ἠδύνατο μόνη ἡ Κυβέρνησις νὰ εἴπῃ, ὅτι, ἂν μία Ἀρχὴ τὴν ὁποίαν ἤθελεν ὁρίσει, εὕρῃ ὅτι ὑπάρχουσιν αἱ περιπτώσεις, ἃς ὁ νόμος διαγράφει, τουτέστιν αἱ πιστοποιήσεις, ὅτι δὲν κατηγορήθη τις δι’ ἄλλην πρᾶξιν, διὰ λαθρεμπόριον ἢ ζωοκλοπήν, ὅτι δὲν ἐκηρύχθη λῃστής, καὶ πᾶν ὅ,τι ἀπαιτεῖ ὁ νόμος, νὰ συντάσσῃ μίαν πρᾶξιν καὶ νὰ τὸν ἀφήνῃ ἐλεύθερον, ἠθέλησεν ἀντ’ αὐτοῦ ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νόμου καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ὑπάρξῃ μία ἀπόφασις. Τίς ὁ σκοπὸς τῆς ἀποφάσεως; Νὰ πιστοποιήσῃ τοὺς τύπους καὶ ὄχι νὰ εἰσέρχηται εἰς τὴν οὐσίαν. Ἀλλ’ ὑπάρχει μία παραπομπὴ ἐν τῷ νόμῳ, καθ’ ἣν ὁ τελευταῖος νόμος ἀναφέρεται εἰς τὸν πρῶτον, ὅστις λέγει· ἀφοῦ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ περιπτώσεις, ὑφ’ ἃς ἔλαβε χώραν ἡ πρᾶξις, διὰ τὴν ὁποίαν κατηγορεῖται. Ἀλλὰ τοῦτο, Κύριοι, ἀφορᾷ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὸ πρῶτον καταδικάζονται, καὶ εἶναι ἁρμόδιον τὸ Δικαστήριον νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν οὐσίαν, δὲν πρέπει ὅμως νὰ ἐφαρμόζηται, προκειμένου νὰ κρίνῃ ἄλλο Δικαστήριον, ἤτοι ἓν Πλημμελειοδικεῖον νὰ κρίνῃ μίαν ἀπόφασιν τοῦ Κακουργιοδικείου ἢ τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὁ ὁποῖος ἐκανόνισε ποινήν· τουτέστιν ἓν Δικαστήριον κατωτέρου βαθμοῦ. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἄλλο ἐν τῷ νόμῳ τὸ ὁποῖον οὐδέποτε ἐσκοπεῖτο· ἂν κατηγορήθη τις καὶ δι’ ἄλλην πρᾶξιν. Καὶ ἐρωτᾶται· δι’ ἓν ἁπλοῦν πταῖσμα ἢ δι’ ἓν πλημμέλημα πρὸ μιᾶς εἰκοσαετίας διαπραχθὲν ἐννοεῖ ὁ νόμος ὅτι ἀρκεῖ τοῦτο, ἵνα ἀποδείξῃ τὴν κακότητα τῆς ψυχῆς τοῦ προσώπου τούτου καὶ στερηθῇ τοῦ εὐεργετήματος νὰ ἐξέλθῃ τῶν φυλακῶν; Ταῦτα πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ὡς εἰσηγητὴς νὰ φέρῃ νομοσχέδιον συμπληροῦν τὰ κενὰ ταῦτα.

§62Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις νόμου.

§63ΑΘ. ΧΡΙΣΤΙΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν, ἐπειδὴ ὁπωσδήποτε τὸ παράπονον αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, νὰ ζητήσῃ καὶ πληροφορηθῇ περὶ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἔχομεν δικαίωμα νὰ ἐπικαλεσθῶμεν, ἤτοι ὅτι τὰ Δικαστήρια ἔκαμον κακὴν ἑρμηνείαν καὶ ἄλλα μὲν εὑρίσκουσιν ὅτι ὑπάρχουσιν ἀτέλειαι, ἄλλα ὅτι εἶναι ὁ νόμος σαφὴς καὶ οὕτω τὸν ἐφαρμόζουσιν ὅπως κρίνει ἕκαστον. Ἐπὶ τούτῳ δὲ δέον νὰ ζητήσῃ νὰ ἀποσταλῶσιν αὐτῷ ὅλαι αἱ ἀποφάσεις, διὰ τῶν ὁποίων ἀπορρίπτονται αἱ αἰτήσεις, καὶ θὰ ἴδῃ τότε ἂν σκέπτονται καλῶς τὰ Δικαστήρια, καὶ τότε θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ζητοῦσιν οἱ κατάδικοι, δικαιοῦνται νὰ τὸ ζητήσωσι, καὶ ἡ ἀναστολὴ τῆς ποινῆς ἡ διδομένη δὲν εἶναι χάρις, ἀλλ’ ἀναγνώρισις δικαιώματος. Πρέπει νὰ μάθῃ ὁ κόσμος, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ χάριτος, ἀλλ’ ὅτι ἐπεβάλλετο εἰς τὴν ἀνόρθωσιν νὰ σκεφθῇ καὶ περὶ αὐτοῦ τοῦ σημείου, εἶχε καθῆκον νὰ σκεφθῇ καὶ ἐσκέφθη ὀρθῶς, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ὁ νόμος εἶναι ἀτελής.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀλεξάκης.

§65Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ νόμου, θὰ γνωρίσω ὅμως εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον ἐγένετο καὶ ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἡ πεποίθησις τῆς δικαιοσύνης ἐπὶ τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης ἐσαλεύθη παρὰ τῇ κοινωνίᾳ. Ὁ νόμος ἀφῆκε τοὺς δικαστὰς ἀπολύτους κριτὰς νὰ ἐφαρμόσωσιν ὡς αὐτοὶ ἀντιλαμβάνονται τὸν νόμον, ἀλλ’ ἡ ἐφαρμογὴ δὲν εἶναι ἴση πανταχοῦ, δὲν εἶναι ἡ αὐτή. Καὶ φέρω ὡς παράδειγμα τὸ Δικαστήριον, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑπηρετῶ. Οὐδεμίαν αἴτησιν ἐδέχθην καταδίκου. Ὑπεβλήθησαν σωρεῖαι αἰτήσεων καὶ ἁπαξάπασαι ἀπερρίφθησαν, καίτοι ἀπεδεικνύετο ἐκ τῆς δικογραφίας, ὅτι οἱ αἰτοῦντες οὐδέποτε ὑπέστησαν ποινήν, καίτοι ἐπιστοποιεῖτο ὅτι ἡ διαγωγή των ἐν ταῖς φυλακαῖς ὑπῆρξεν ἄμεμπτος. Δὲν ἐδέχθη καμμίαν αἴτησιν· ἅπασαι ἀπερρίφθησαν. Καὶ ἀναφέρω ὡς παράδειγμα, ἵνα κρίνῃ ἡ Βουλή, ἰδίᾳ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, τὴν ὑποβολὴν αἰτήσεως καταδίκου τινός, ὁ ὁποῖος ἐκ τῶν δεκατριῶν ἐτῶν, εἰς τὰ ὁποῖα εἶχε καταδικασθῆ, εἶχεν ἐκτίσει τὰ δώδεκα καὶ ἥμισυ, τὰ δὲ πιστοποιητικὰ ἐδείκνυον, ὅτι δὲν εἶχε καταδικασθῆ ἄλλοτε, ὅτι ἡ διαγωγή του ἐν ταῖς φυλακαῖς κατὰ τὸ μακρὸν αὐτὸ διάστημα ὑπῆρξεν ἄμεμπτος. Ἡ αἴτησις αὕτη ἀπερρίφθη. Ὑπεβλήθη αἴτησις ὑπὸ καταδίκου, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς τελέσεως τοῦ ἀδικήματος ἦτο δεκαεξαέτης καὶ εἶχεν ὅλας τὰς ἀποδείξεις ὅτι οὐδέποτε ἐτιμωρήθη δι’ ἄλλην πρᾶξιν, ὅτι ἡ διαγωγή του ὑπῆρξεν ἀρίστη ἐν ταῖς φυλακαῖς, τῷ ὑπελείποντο δὲ μῆνές τινες, ἵνα συμπληρωθῇ ὁ χρόνος τῆς ποινῆς. Ἀπερρίφθη καὶ αὕτη. Οὐδεμία τέλος αἴτησις ἐγένετο δεκτή. Ὅτε λοιπὸν πληροφορούμεθα, ὅτι ἄλλα Δικαστήρια ἐδέχθησαν τοιαύτας αἰτήσεις, ἐρωτῶ πάντας ὑμᾶς· ἐφαρμόζεται ὁ νόμος ἴσως ἢ ἀνίσως; καὶ ἀφοῦ ἐφαρμόζεται ὁ νόμος μὲ τοιαύτην ἀνισότητα ποία θέλετε νὰ εἶναι ἡ πεποίθησις τῆς κοινωνίας ἐπὶ τὴν δικαιοσύνην; Τοῦτο εἶναι τὸ σοβαρόν, τοῦτο τὸ σπουδαῖον, ἐπὶ τούτου ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῶν ἁρμοδίων, καὶ συνιστῶ ὑμῖν, ἀδιαφορῶν ἂν θὰ εἰσακουσθῶ ἢ ὄχι, ὅτι τὸ ἀπόλυτον δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἐδόθη εἰς τὰ Δικαστήρια νὰ σκέπτωνται καὶ ἀποφασίζωσιν αὐτὰ κατὰ τὴν ἰδίαν αὑτῶν κρίσιν, δὲν ἦτο καιρὸς νὰ δοθῇ. Τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον δίδει ὁ νόμος εἰς τὸ νὰ ὑπάρχῃ παμψηφία εἰς τὰς ἀποφάσεις, δὲν ἦτο καιρὸς ἀκόμη νὰ δοθῇ, διότι, ἂν τύχῃ νὰ μετέχῃ τοῦ Δικαστηρίου, εἷς, ὁ ὁποῖος εἶχε δυσαρεστηθῆ μὲ τὴν γυναῖκά του πρὸ ὀλίγου, ἢ ὁ ὁποῖος ἐνόμισεν ὅτι δὲν ἐχαιρετίσθη καλῶς εἰς τὸν δρόμον, ἢ νὰ ἔχῃ τὰ νεῦρά του, κινδυνεύει νὰ μὴ ἐπιτευχθῇ ποτε παμψηφία. Δὲν πταίει λοιπὸν ἡ δικαιοσύνη, δὲν πταίει καὶ ὁ δυστυχὴς ἐκεῖνος κατάδικος, ὁ ὁποῖος ζητεῖ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι, ἐὰν θέλητε νὰ ἔχητε νόμον ἐφαρμοζόμενον ἐξ ἴσου ὑποχρεωτικῶς, διότι ἤκουσα μάλιστα ἰδίοις ὠσίν, ὅτι τελευταίως ἀπόφασις ἀπορρίπτουσα τὴν αἴτησιν ἔφερεν ὡς δικαιολογίαν ὅτι τὸ Δικαστήριον δὲν εἶχε τὴν δικογραφίαν τὴν σχετικήν, μὴ ἀποσταλεῖσαν αὐτῷ ὑπὸ τῆς Εἰσαγγελίας, ἵνα ἐκ ταύτης σχηματίσῃ γνώμην ἂν πρέπει νὰ δεχθῇ ἢ μὴ τὴν αἴτησιν. Καὶ τίς εὐθύνεται, ὅτι δὲν εἶχε τὸ Δικαστήριον τὴν δικογραφίαν; Εὐθύνεται ὁ αἰτῶν, ὁ κατηγορούμενος, ὁ κατάδικος; Εἶναι εἰς θέσιν αὐτὸς νὰ προσαγάγῃ τὴν δικογραφίαν; Λοιπὸν πάντα ταῦτα ποιοῦμαι γνωστά, ἵνα οἱ ἁρμόδιοι, ἐὰν νομίσωσιν ὅτι εἶναι καιρὸς καὶ πρέπει νὰ λάβωσι μέτρα, σπεύσωσι νὰ λάβωσι τοιαῦτα.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γκλαβᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἀμαλιάδος περὶ διαγραφῆς χρεῶν πρὸς τὸ Δημόσιον.

§67Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἅπαντες οἱ ἐγγεγραμμένοι εἰς τὴν ἀναφορὰν ταύτην, καθὼς καὶ εἰς τὰς δύο ἑπομένας, δεχόμεθα, ὅπως ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἐπ’ αὐτῶν.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐκ μέρους τινὸς τῶν ἐγγεγραμμένων; Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως ἀναβάλλονται αἱ ὑπ’ ἀριθ. 18, 19 καὶ 20 αἰτήσεις. Ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Γιαννάδων περὶ βοηθείας πρὸς περιστολὴν τῆς εὐφλογίας τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Κογεβίνας. Ἀπών. Ὁ κ. Σκιαδαρέσης.

§69Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Εἰς μικρόν τι χωρίον τῆς Κερκύρας, τὸ χωρίον Γιαννάδες τοῦ δήμου Παραλίων, πρὸ τριῶν ἐτῶν ἀνεφάνη ἡ νόσος εὐφλογία, δηλωθέντος ἑνὸς κρούσματος. Οἱ κάτοικοι ἔσπευσαν πάραυτα νὰ προσφέρωσι βοήθειαν εἰς τὴν οἰκογένειαν τοῦ πάσχοντος καὶ ἔλαβον πάντα τὰ κατάλληλα μέτρα, ἵνα ἀπομονώσωσι τοῦτον, ἀλλὰ μ’ ὅλα ταῦτα, μὴ παρεμβάσης τῆς οἰκείας Ἀρχῆς, ἦλθον, φαίνεται, οἱ συγγενεῖς τοῦ παθόντος εἰς ἐπικοινωνίαν μετ’ αὐτοῦ, καὶ σήμερον ἔχει τὸ μικρὸν αὐτὸ χωρίον δέκα ἑπτὰ ἐν ὅλῳ κρούσματα. Οἱ κάτοικοι, ὅτε εἶδον, ὅτι τὸ κακὸν προχωρεῖ, ἐστράφησαν πρὸς τὴν διοικητικὴν Ἀρχὴν καὶ ἐζήτησαν παρ’ αὐτῆς ποιάν τινα βοήθειαν. Ἡ διοικητικὴ Ἀρχὴ ἀπέστειλεν εἰς αὐτοὺς δαμαλίδα, ἀλλὰ τοῦτο καὶ μόνον δὲν ἀρκεῖ, διότι, ὡς γνωρίζετε, ἵνα μὴ μεταδοθῇ ἡ νόσος αὐτή, πρέπει νὰ περιορισθῶσιν ἐντελῶς καὶ ὁ πάσχων καὶ οἱ οἰκεῖοι αὐτοῦ, ὅπως μὴ ἔλθωσιν εἰς ἐπικοινωνίαν μετ’ ἄλλων. Οἱ ἄνθρωποι ὅμως αὐτοὶ ἀποκλειόμενοι θέλουσι νὰ ζήσωσι καί, ἐπειδὴ εἶναι πτωχότατοι, ἔχουσιν ἀνάγκην βοηθείας. Ὑποβάλλεται διὰ τοῦτο ἀναφορὰ ὑπογεγραμμένη ὑπὸ 150 κατοίκων, οἱ ὁποῖοι παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀποστείλῃ ἡ Κυβέρνησις μικρόν τι βοήθημα πρὸς συνδρομὴν τῶν οἰκογενειῶν τῶν πασχόντων, ἵνα αὗται ἀνακουφιζόμεναι μὴ ἀναγκάζωνται νὰ ἐξέρχωνται διὰ τὴν περισυλλογὴν τοῦ ἐλαιοκάρπου, ὅτε ἡ νόσος θὰ μεταδοθῇ καὶ θὰ καταστραφῇ ὁλόκληρον τὸ χωρίον. Πρὸ τῶν ἐκλογῶν περιερχόμενος τὴν ἐπαρχίαν Κερκύρας εἶχον τὴν τιμὴν νὰ μεταβῶ καὶ εἰς τὸ χωρίον αὐτό· ἄγνωστος τότε, ὁμιλῶν πρὸς ἀγνώστους, εἶπον, ὅτι καίπερ Λευκάδιος ζητῶ τὴν ψῆφόν των, διότι ὑπόσχομαι, ὅτι, ὁσάκις παρίσταται ἀνάγκη, ἐν τοῖς πρώτοις ἐγὼ θὰ ὑψῶ τὴν φωνήν μου ὑπὲρ αὐτῶν, ἐπειδὴ ἤμην βέβαιος, ὅτι φθάνουσα μέχρις ὑμῶν, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἡ φωνή μου θὰ εὕρισκεν ἠχώ, ὅταν μάλιστα πρόκειται, ὅπως σήμερον, περὶ ἀναχαιτίσεως τοιούτου κακοῦ. Διὰ τοῦτο μὲ ὅλον τὸ θάρρος καὶ ὅλην τὴν πεποίθησιν ἀπευθυνόμενος πρὸς ὑμᾶς ἐλπίζω ὅτι θὰ ἀκούσητε τῆς φωνῆς μου ἢ μᾶλλον τῆς φωνῆς ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δι’ ἐμοῦ σᾶς καθικετεύουσι, καὶ θὰ σπεύσητε ν’ ἀποστείλητε μικρόν τι βοήθημα, ὅπως περισταλῇ πλέον ἡ νόσος καὶ μὴ καταστραφῇ καθ’ ὁλοκληρίαν τὸ χωρίον αὐτὸ ἐγκαταλειπόμενον εἰς τὴν τύχην του.

§70Π. ΜΑΝΩΛΙΤΣΗΣ. Διὰ πρώτην φοράν, κύριε Πρόεδρε, θὰ ἐπιρρίψω αἰτίασιν κατὰ τοῦ ἁρμοδίου κ. Ὑπουργοῦ, διότι, ἂν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἐλάμβανε τὰ προσήκοντα μέτρα καὶ ἐνετοπίζετο τὸ κακὸν ἐκεῖ ὅπου ἐνεφανίσθη, δὲν θὰ ἐφθάνομεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, νὰ ζητῇ ὁ λαὸς ἐκεῖνος παρὰ τὸν ἐγωισμόν του ἀρωγὴν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ λαὸς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος προσφέρει τόσους φόρους εἰς τὸ Δημόσιον, εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ζητῇ ἀρωγὴν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὴ θεωρήσῃ τὸ βοήθημα τοῦτο ὡς βοήθημα συνήθως ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ζητοῦνται νὰ παρέχωνται συνήθως, ἀλλὰ νὰ τὸ συνδυάσῃ μετὰ τοῦ συμφέροντος τῆς δημοσίας ὑγείας.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καρασεβδᾶς ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Βονίτσης περὶ ἐγκαταστάσεως ἐκεῖ λόχου.

§72Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ζητεῖται διὰ τῆς ἀναφορᾶς ἡ ἀπόσπασις λόχου ἐν Βονίτσῃ ἐκ τοῦ ἐν Λευκάδι ἑδρεύοντος τάγματος ἢ ἄλλοθεν. Παρακαλῶ τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδίως τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐξετάσῃ ἐπισταμένως τὴν ἀναφοράν, καί, ἂν εὕρῃ ὅτι ἡ ἀπόσπασις αὕτη ζητεῖται μόνον καὶ μόνον ὅπως δοθῇ οἰκονομικὴ ἐνίσχυσις εἰς τὴν Βόνιτσαν πάσχουσαν οἰκονομικῶς, ἐγὼ πρῶτος παρακαλῶ νὰ μὴ γίνῃ ἡ ἀπόσπασις αὕτη, διότι δὲν νομίζω ὅτι ὁ προορισμὸς τοῦ Στρατοῦ εἶναι τοιοῦτος, ὥστε νὰ χρησιμεύῃ πρὸς οἰκονομικὴν τῶν μερῶν ἐνίσχυσιν. Ἐὰν ὅμως ὑπάρχωσιν ἄλλοι λόγοι προκαλοῦντες τὴν ἀνάγκην τῆς ἀποσπάσεως, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ καὶ παρακαλῶ νὰ γίνῃ. Νομίζω δ’ ὅτι ὑπάρχουσιν ἐν προκειμένῳ οἱ τοιοῦτοι λόγοι. Εἶναι δ’ οὗτοι οἱ ἑξῆς. Ἡ Βόνιτσα καὶ ἐν γένει ἡ ἐπαρχία τοῦ Ξηρομέρου εἶναι συνοριακαί, χωριζόμεναι ἀπὸ τὴν γείτονα Ἐπικράτειαν διὰ μιᾶς στενῆς καὶ ἀρκετὰ μακρᾶς λωρίδος θαλάσσης, ἤτοι τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου. Ἐντὸς δὲ τῆς θαλάσσης ταύτης δὲν ὑπάρχει παρὰ μία μικρὰ ἀτμάκατος πολεμικὴ Ἑλληνική, ἐν ἀντιθέσει πρὸς ἀρκετὰ τορπιλλικὰ Τουρκικά, τὰ ὁποῖα μάλιστα τελευταίως εἰσήχθησαν ἐκεῖ. Ἐξ ἄλλου εἰς τὴν ἀρκετὰ ἐκτεταμένην παραλίαν τῆς Βονίτσης καὶ ἐν γένει τῆς ἐπαρχίας τῆς πρὸς τὸν Ἀμβρακικὸν κόλπον δὲν ὑπάρχει οὔτε εἷς στρατιωτικὸς σταθμός. Ὡς ἐκ τούτου τὸ λαθρεμπόριον διεξάγεται εὐκολώτατα μὲ τὰ Τουρκικὰ μέρη. Διὰ τὸν λόγον δὲ τοῦτον καὶ ἡ δημοσία ἀσφάλεια εἰς τὰ βόρεια μέρη τῆς ἐπαρχίας μας ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὰ νότια ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου δὲν ἀποκατεστάθη ποτέ, ἀφοῦ οἱ φυγόδικοι ἐλευθέραν ἔχουσι τὴν διάβασιν καὶ ἄκοπον· ὑπάρχει ὅθεν ἀνάγκη ἑνὸς λόγου ἐν Βονίτσῃ, ὅστις ν’ ἀποσπᾷ σταθμοὺς εἰς τὴν ῥηθεῖσαν παραλίαν χάριν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας καὶ καταδιώξεως τοῦ λαθρεμπορίου. Δὲν θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἐξωτερικῆς ἀσφαλείας· παρατηρῶ μόνον ὅτι καὶ ἡ γραμμὴ αὐτὴ εἶναι συνοριακή.

§73Ε. ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Σχετικῶς μὲ τὴν ἀναφορὰν τῶν συμπολιτῶν μου θὰ προσθέσω ὅτι ἐν Λευκάδι ὁ στρατωνισμὸς τοῦ τάγματος γίνεται πλημμελῶς, καὶ θὰ ἔπρεπεν ἴσως, χάριν αὐτῶν τῶν ἀνδρῶν, νὰ μετασταθμεύσῃ εἰς λόχος εἰς Βόνιτσαν, ὅπου καὶ κατάλληλα καταλύματα ὑπάρχουσι καὶ χῶρος ἐκτεταμένος πρὸς ἄσκησιν. Ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν συνέτρεχον οἱ λόγοι οὗτοι, καὶ ὑπῆρχε λόγος οἰκονομικός, διὰ τὸν ὁποῖον ὁ προλαλήσας εἶπεν ὅτι δὲν συνηγορεῖ, ἐγὼ θὰ παρεκάλουν καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐὰν ἦτο δυνατόν, νὰ σταλῇ εἷς λόχος εἰς Βόνιτσαν, διότι τοῦτο γίνεται εἰς πολλὰ μέρη τοῦ κόσμου, ἰδίως δὲ εἰς τὴν Γερμανίαν, ὅπου, ὁσάκις μία πόλις οἰκονομικῶς πάσχει, διατάσσεται ἡ μεταστάθμευσις ἑνὸς σώματος ἐκεῖ.

§74Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν διατάσσεται ἡ μεταστάθμευσις ἑνὸς λόχου, ἀλλ’ ἀκεραίων μονάδων, ἵνα μὴ παραβλάπτηται ἡ ἐκπαίδευσις τῶν στρατιωτῶν.

§75Ε. ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Τόσον τὸ καλλίτερον· τότε νὰ σταλῇ ἓν τάγμα ἢ ἓν σύνταγμα.

§76Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δυστυχῶς δὲν περισσεύει νὰ σταλῇ.

§77Ε. ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ἄλλοτε ὅτι πρέπει νὰ μιμηθῶμεν τὰ πεπολιτισμένα Κράτη, ἐγὼ πρῶτος ὠφελούμενος τοῦ μαθήματος ποιοῦμαι τὴν σύστασιν ταύτην.

§78Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ διαμαρτυρηθῶ ἐντονώτατα δι’ ὅσα εἶπον οἱ προαγορεύσαντες ἔντιμοι συνάδελφοι ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, διότι, κύριε Πρόεδρε, ἂν ἄλλοι λόγοι ἀπηγόρευον μέχρι τοῦδε τὴν μεταστάθμευσιν εἰς Λευκάδα μονάδος στρατοῦ, δὲν εἶναι βεβαίως μεταξὺ τούτων καὶ τὸ ἀκατάλληλον τοῦ στρατωνισμοῦ ἐν Λευκάδι. Εἶναι πλέον ἢ βέβαιον, ἀντελήφθη δὲ καὶ αὐτὸς ὁ κ. Ἐντοῦ διερχόμενος ἐκ Λευκάδος ὅτι τὸ φρούριον ταύτης εἶναι καταλληλότατον διὰ τὸν στρατωνισμὸν μονάδος στρατοῦ, ὑπάρχουσι δέ, ἐπειδὴ τοῦτο εἶναι πλησίον τῆς πόλεως, καὶ ὅλα τὰ χρειώδη. Χάριν τῆς ἀληθείας καὶ τῆς ἀδικουμένης ἰδιαιτέρας πατρίδος μου, τὴν διαμαρτυρίαν ταύτην ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ ὑποβάλω, συγχρόνως δὲ νὰ εὐχαριστήσω τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἐπὶ τέλους ἔφθασε καὶ εἰς τὴν Λευκάδα τμῆμα στρατοῦ, καίτοι βεβαίως ἐγένετο τοῦτο, διότι ἡ ἀνάγκη τοῦ στρατοῦ ὑπηγόρευσε τὸ μέτρον αὐτό.

§79Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὥστε τὰ συγχαρητήρια δὲν τὰ δέχομαι, διότι βεβαίως δὲν ἔγινε τοῦτο παρὰ ἐξ ὑπερτάτης ἀνάγκης. Ὑπῆρχε πληθώρα στρατοῦ εἰς τὸ Μεσολόγγιον, δὲν ὑπῆρχον καταλύματα, ἵνα στρατωνισθῇ οὗτος, ὑπῆρχε δ’ ἐξ ἑτέρου ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Ἐντοῦ ὅτι εἶναι δυνατὸν ἐν Λευκάδι νὰ στρατωνισθῇ τμῆμα στρατοῦ, καὶ διὰ τοῦτο ἐστάλη ἐκεῖ τὸ τάγμα.

§80Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Ἔχω ἀντίθετον γνώμην, ὅτι δηλαδὴ πρέπει νὰ εὐχαριστήσω καὶ συγχαρῶ τὴν Κυβέρνησιν, διότι εὐθὺς ὡς τοιαύτη ἀπόφασις ἐλήφθη δὲν ἐβράδυνε νὰ ἐκτελέσῃ αὐτήν, ἀλλ’ ἀμέσως διέταξεν ἐκεῖ τὴν μεταστάθμευσιν τοῦ τμήματος τούτου τοῦ στρατοῦ. Δὲν γνωρίζω ἂν σεῖς θέλετε νὰ τὰ δεχθῆτε, ἀλλ’ ἡμεῖς ὀφείλομεν νὰ σᾶς ἀπευθύνωμεν τὰ συγχαρητήρια.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἴσαρι περὶ ἱδρύσεως ἀποθήκης ἐμπορευμάτων τοῦ σιδηροδρόμου Ἀθηνῶν–Πελοποννήσου ὁ κ. Γρηγορίου ἔχει τὸν λόγον. Ἀπών. Ὁ κ. Πετρόπουλος. Ἀπών. Ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Καραλὰρ περὶ προμηθείας σπόρου ὁ κ. Βλάχος ἔχει τὸν λόγον.

§82Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Καραλὰρ ζητοῦσι σπόρον. Τὸ κτῆμα τοῦτο ἀνῆκεν εἰς κάποιον Ὀθωμανὸν Μαγκοὺτ–ἀγᾶν, ἦτο δὲ ἐνυπόθηκος δανειστὴς κάποιος ἔμπορος ἐκ Βόλου, εἰς τὴν κυριότητα τοῦ ὁποίου καὶ μετῆλθεν. Οὗτος ἀρνεῖται νὰ παράσχῃ σπόρον εἰς τοὺς χωρικούς, διότι θέλει νὰ τὸ κάμῃ λιβάδιον. Οἱ ἀναφερόμενοι χωρικοὶ εἶναι ἐγχώριοι γεωργοὶ καὶ προστάται οἰκογενειῶν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως διατάξῃ τὸν νομάρχην Λαρίσης νὰ καλέσῃ τὸν Κύριον τοῦτον καὶ συστήσῃ εἰς αὐτὸν νὰ δώσῃ σπόρον εἰς τοὺς γεωργούς, διότι ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν καλλιεργήσῃ τοὺς ἀγρούς του, θὰ ἔχωμεν ἐπανάστασιν.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θανόπουλος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς. Ἀπών. Ὁ κ. Ἀγγελίδης.

§84Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Τὴν αὐτὴν παράκλησιν καὶ ἐγὼ ἔχω νὰ κάμω, παρακαλῶ δὲ νὰ προτιμηθῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν, ὅπως διατάξῃ τὰ δέοντα.

§85Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν ταύτην.

§86Α. ΣΛΗΜΑΝ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἔχετε λάβει γνῶσιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης καὶ ἔχετε δείξει ὁλόκληρον τὸ ἐνδιαφέρον ὑμῶν. Δυστυχῶς τὰ διαβήματα ὑμῶν δὲν ἐστέφθησαν ὑπὸ ἐπιτυχίας, διότι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι καθῆκον νὰ βοηθήσωσι τοὺς γεωργούς, ἀντὶ τῶν προνομίων αὐτῶν ἔχοντες ἀναλάβει ὑποχρεώσεις δὲν θέλουσι νὰ πράξωσι τοῦτο. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει ὑμᾶς, ὅπως προβῆτε εἰς συντονώτερα διαβήματα, διότι τί ὠφελεῖ ἂν ψηφίζει ἡ Βουλὴ νόμους περὶ κανονισμοῦ τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος ἢ νόμους περὶ ἀποκαταστάσεως τῶν γεωργῶν, ὅταν ἕνεκα τῆς δυστροπίας ἑνὸς κτηματίου ἢ ἕνεκα κακῆς θελήσεως τῶν πιστωτικῶν ἱδρυμάτων ῥίπτωμεν εἰς τὰς ὁδοὺς χωρικοὺς ἐν μέσῳ χειμῶνι, οἱ ὁποῖοι πλέον μένουσιν ἄνευ ἄρτου καὶ στέγης;

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ ἀναφορᾶς τοῦ καταδίκου ἐν Πάτραις Π. Παναγοπούλου ὁ κ. Γαρδικιώτης ἔχει τὸν λόγον. Ἀπών. Ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν σεισμοπαθῶν Λευκάδος περὶ βοηθήματος ὁ κ. Σκιαδαρέσης ἔχει τὸν λόγον.

§88Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Εἶναι πολὺ νὰ σᾶς ἀπασχολήσω, κύριοι Βουλευταί, διὰ τρίτην φοράν, ἀλλ’ εἶναι σπουδαῖον καὶ τοῦτο τὸ ζήτημα, ὅπως θὰ πεισθῆτε εὐθὺς ἀμέσως. Ἐψηφίσαμεν τελευταίως νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου δίδεται ἓν γλίσχρον βοήθημα εἰς τοὺς σεισμοπαθεῖς τῆς Λευκάδος. Ὁ νόμος οὗτος πρὸ πολλοῦ ἐδημοσιεύθη, ἀλλ’ ἐν αὐτῷ ἀναφέρεται ὅτι διὰ Β. Διατάγματος ἐκδοθησομένου θέλει ὁρισθῆ ἐπιτροπὴ πρὸς διανομὴν εἰς τοὺς κατοίκους τοῦ βοηθήματος τούτου. Νομίζω ὅτι εἶναι ὥρα πλέον ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη νὰ συσταθῇ. Ἤδη εἰσήλθομεν πλησίστιοι εἰς τὸν χειμῶνα, διότι εἰς τὴν Ἑπτάνησον ἀπὸ τὰς ἀρχὰς Ὀκτωβρίου ἀρχίζουν αἱ ῥαγδαῖαι βροχαί. Αἱ οἰκίαι εὑρίσκονται ἄνευ κεράμων, ἀφοῦ αὗται κατέπεσαν καὶ ὡς ἐκ τούτου πλημμυρίζονται πᾶσαι. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ οἱ πτωχοὶ εὑρίσκονται ἤδη αὐτόχρημα εἰς τὸ ὕπαιθρον καὶ διὰ τοῦτο ἀντὶ νὰ ὀφείλωσιν εὐγνωμοσύνην καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία εἰσηγήθη τὸ νομοσχέδιον, καὶ πρὸς τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία τὸ ἐψήφισεν, ἀρχίζουσιν ἤδη νὰ δυσανασχετῶσι, καὶ λίαν δικαίως καὶ λίαν εὐλόγως. Παρακαλῶ διὰ τοῦτο θερμῶς, ὅπως ἄνευ τῆς ἐλαχίστης πλέον ἀναβολῆς ἐκδοθῇ τὸ Βασιλικὸν Διάταγμα, ἵνα παύσῃ ἡ κατάστασις αὕτη καὶ μὴ ἀναγκασθῶμεν νὰ ἐπανέλθωμεν.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ ἀναφορᾶς τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ τοῦ Πεζικοῦ Φραγκογιάννη.

§90Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Παρακαλῶ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν ταύτην τοῦ ἀναφερομένου ἀνθυπολοχαγοῦ Φραγκογιάννη, ὅπως ληφθῇ ἓν μέτρον, καὶ δυνηθῇ οὗτος νὰ καταθέσῃ τὸ χρηματικὸν ποσόν, ἵνα λάβῃ μέρισμα ἐκ τοῦ Μετοχικοῦ ταμείου. Κατὰ τὸ 1910 ἐψηφίσθη εἰδικὸς νόμος περὶ τούτου, ἀλλ’ ὁ ἀναφερόμενος ἐκ λόγων ἀνωτέρας βίας δὲν ἠδυνήθη νὰ καταθέσῃ τὸ ποσὸν αὐτὸ ἐγκαίρως καὶ δι’ αὐτὸ ζητεῖ νὰ ληφθῇ μέτρον ὑπὲρ αὐτοῦ, οἱονδήποτε ἤθελε κρίνει ἡ Κυβέρνησις. Ὁ αἰτῶν εἶναι τραυματίας τοῦ πολέμου τοῦ 1897, ἐπὶ πλέον δ’ ἐτιμήθη καὶ διὰ τοῦ παρασήμου τοῦ ἀργυροῦ σταυροῦ τοῦ Σωτῆρος. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν αἴτησιν ταύτην.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμπληρωθείσης τῆς ὥρας διακόπτεται ἡ Ἡμερησία Διάταξις τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Κατὰ τὸ ἄρθρον 14 τοῦ Κανονισμοῦ διορίζω ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ διαρκῆ ἐκ τῶν κυρίων Χ. Βοζίκη, Θ. Πετμεζᾶ, Π. Λαγοπάτη, Π. Καραπάνου καὶ Ἀ. Διομήδους, ἡ ὁποία ὑπὸ τὴν προεδρίαν μου θὰ ἐπιβλέπῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Κανονισμοῦ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τὴν νομοθετικήν. Δευτέρα συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν.» Ὁ κ. Πὼπ ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ 1 καὶ μόνου ἄρθρου.

§92Γ. ΠΩΠ. Εὐθὺς μόλις ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι, καὶ κριθὲν ἐπεῖγον παρεπέμφθη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, προεκλήθη εἰς ἐμὲ ἡ περιέργεια ἂν ἐπρόκειτο περὶ πιστώσεως ζητουμένης διὰ πρόσφατον προμήθειαν 5,000 τόννων ἢ περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως αἰτουμένης διὰ προμήθειαν γαιανθράκων γενομένην πρὸ τεσσάρων μηνῶν. Εἶχον φθάσει μέχρις ἐμοῦ φῆμαι ἀληθῶς παράδοξοι, φῆμαι αἱ ὁποῖαι ἥκιστα συνέτεινον εἰς κύρωσιν πεποιθήσεως ὅτι ἀπεφασίσαμεν ὄντως τὴν ἔναρξιν διοργανώσεως τοῦ Ναυτικοῦ ἡμῶν ἀρχόμενοι ἰδιαίτατα ἀπὸ τοῦ μέρους τῶν προμηθειῶν. Καθόσον ἡ τοιαύτη ὀργάνωσις ἀφορῶσα τὸ ὑλικὸν τῶν πολεμικῶν ἡμῶν σκαφῶν δὲν ἠδύνατο ἢ νὰ συμβάλλῃ καὶ εἰς τὴν ἐγκρατεστέραν διαχείρισιν αὐτῶν, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ νὰ καταστήσῃ γεγονὸς τὴν κατὰ τὸ μέλλον ἀδυναμίαν εἰς ἐπανάληψιν σκανδάλων κατὰ τὴν προμήθειαν πολεμικῶν ὑλικῶν, ὡς συνέβαινεν εἰς τὸν κατὰ θάλασσαν καὶ κατὰ ξηρὰν στρατὸν τῆς Ἑλλάδος. Ἀτυχῶς οἱ δισταγμοὶ ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους εἶχον καὶ αἱ ἀπορίαι κατέστησαν βεβαιότης προκειμένου περὶ τῆς διπλῆς προσφάτου προμηθείας γαιανθράκων, διὰ τὸ ἥμισυ τῆς ὁποίας, τῆς ἤδη ἐξαντληθείσης μεριμνᾷ τὸ ὑπ’ ὄψει ἡμῶν νομοσχέδιον, καὶ ἥμισυ προμηθείας, διὰ τὴν ὁποίαν εἰσέτι δὲν ὑπεβλήθη νομοσχέδιον ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως. Ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ διατυπώσω εἰς γενικωτάτας γραμμὰς πρὸς τὴν Βουλὴν τὰς πληροφορίας ἐκείνας, τὰς ὁποίας εἶχον, καὶ συγχρόνως δὲν ἐδίστασα νὰ προτείνω, ὅπως, εἰ δυνατόν, ἀνεβάλλετο, καίτοι περὶ ἐπείγοντος, κατὰ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, νομοσχεδίου ἐπρόκειτο, ἡ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ, ὅπως προσκομισθῶσιν ἔγγραφά τινα, τὰ ὁποῖα ἄλλος συνάδελφος εἶχε ζητήσει. Θέλω πιστεύσει, καὶ πιστεύω τοῦτο, ὅτι ἡ Κυβέρνησις παρ’ ὅλας τὰς ἀρχικὰς ἀντιρρήσεις πεισθεῖσα περὶ τοῦ δικαίου τῶν παρατηρήσεων ἡμῶν, πεισθεῖσα ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ὑποθέσεως, ἡ ὁποία δύναται νὰ κατέλθῃ εἰς ζήτημα πολιτικῆς διαμάχης Ἀντιπολιτεύσεως καὶ Συμπολιτεύσεως, ἀλλὰ περὶ ὑποθέσεως, πρὸς τὴν ὁποίαν κοινὸν πάντων ἡμῶν στρέφεται τὸ ἐνδιαφέρον, ἀνέβαλεν ὄντως τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὅπως ἐρευνηθῶσι τὰ ἔγγραφα, διὰ τῶν ὁποίων θ’ ἀνεύρωμεν ἂν δυνάμεθα ὄντως νὰ παράσχωμεν τὴν ψῆφον ἡμῶν ἐν συνειδήσει ὅτι ἐπιτελοῦμεν τὸ καθῆκον ἡμῶν. Εἰς τὴν αἰτουμένην ταύτην πίστωσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, οὗτινος τὸ ἄρθρον συζητοῦμεν, τὸ μόνον, ἐν τῷ ὁποίῳ περιλαμβάνεται ὁλόκληρος ἡ ἱστορία τῆς προμηθείας, ὑπάρχει κεχωρισμένη ἡ ποσότης τῶν προμηθευθέντων γαιανθράκων καὶ τὰ ἔξοδα τῆς φορτώσεως καὶ ἐκφορτώσεως αὐτῶν, ἅτινα ἀνήρχοντο μάλιστα εἰς τὸ τεράστιον ποσὸν τῶν δέκα δραχμῶν κατὰ τόννον. Ἀλλὰ πῶς ἐγένετο ἡ προμήθεια αὕτη; Γνωρίζομεν πάντες ὅτι κατὰ τὸ παρελθόν, ὁσάκις ἐπρόκειτο περὶ προμηθείας τινός, ὄπισθεν τῆς ὁποίας ἐκρύπτετο προσπάθειά τις, ἵνα μὴ εἶναι ἐμφανὴς καὶ καθαρὰ ἡ διαπραγμάτευσις, ἡ ὁποία καθώρισε τὰς τιμὰς τῆς προμηθείας, προεβάλλετο τοῦ ἐπείγοντος ἡ ἀνάγκη, καὶ τοιουτοτρόπως εὑρισκόμεθα ἐπὶ συνεχῆ σειρὰν ἐτῶν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προμηθευώμεθα ἀπὸ ἓν καὶ μόνον ἀνθρακωρυχεῖον· διότι περιεμένομεν πάντοτε τὴν ἐπείγουσαν στιγμήν, ὅπως ἐκεῖθεν ἀναζητήσωμεν τὰς προμηθείας ἡμῶν. Ἀπερρίπτομεν παραγγελίας ἄλλων ἀνθρακωρυχείων ἄλλων ἑταιρειῶν, ἀποκλειουσῶν τὴν ἄμεσον παράδοσιν, καθ’ ἣν ἐπείγουσαν ἀνάγκην εἴχομεν τοῦ φορτίου τῶν γαιανθράκων καὶ κατ’ ἀνάγκην ἐστρεφόμεθα πρὸς ἓν καὶ μόνον πάντοτε πρόθυμον κατάστημα. Εἶναι περιττὸν νὰ ἀναπτύξω τὴν σημασίαν τοιούτων γεγονότων, διότι δὲν κρίνω ἀναπόφευκτον νὰ εἶναί τις ἐμπορευόμενος, ἀρκεῖ νὰ εἶναι οἰκογενειάρχης ἐπιμελούμενος τὰ κατ’ ἰδίαν, ὅπως γνωρίζῃ πόσον εἶναι ἐπικίνδυνον πρᾶγμα ἡ προμήθεια τῶν ἀναγκαιούντων εἰς τὸν καθ’ ἡμέραν βίον ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, καὶ νὰ γνωρίζῃ ὅτι ὁ ἄρτος διὰ τὰ σκάφη εἶναι οἱ γαιάνθρακες. Τοιουτοτρόπως εὑρισκόμεθα καὶ νῦν ἐνώπιον παραγγελίας δοθείσης ἐντεῦθεν πρὸς ἀξιωματικὸν διατρίβοντα μετ’ ἄλλων συναδέλφων του ἐν Ἀγγλίᾳ, διὰ τῆς ὁποίας διατάσσεται, ὅπως ἀναζητήσῃ 10,000 τόννους γαιανθράκων, τοὺς μὲν παραδοτέους ἐπειγόντως κατὰ τὸ τέλος Ἰουνίου, ἀρχὰς Ἰουλίου κατὰ τὴν νέαν χρονολογίαν, τοὺς δὲ ἄλλους μετὰ τέσσαρας ἢ πέντε μῆνας. Ὁ ἀξιωματικὸς εὑρισκόμενος εἰς Νιουκάστελ μετέβη εἰς Κάρδιφ καὶ συμφώνως πρὸς ὁδηγίας ῥητὰς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἐπισκέπτεται ἐκεῖνα τὰ ἀνθρακωρυχεῖα, τὰ ὁποῖα ἐνετείλατο τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν νὰ ἐπισκεφθῇ· τὰ ἀνθρακωρυχεῖα, διὰ τὰ ὁποῖα ὑπάρχει ῥητὴ δήλωσις εἰς τὸ τηλεγράφημα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ὅτι εἶναι τὰ παράγοντα τοὺς καλλιτέρους γαιάνθρακας. Τοῦτο δ’ εἶναι ἀναμφισβήτητον, καθόσον ἔχω καὶ ἐγὼ ἔγγραφον τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου πρὸς τὴν ἐν Λονδίνῳ Ἑλληνικὴν Πρεσβείαν, διὰ τοῦ ὁποίου ἀναφέρονται τὰ ὀνόματα τῶν ἀνθρακωρυχείων ἐκείνων, ἐκ τῶν ὁποίων εἶναι ἐπιβεβλημένον ὅπως ἀγοράζωνται ἰδιαίτατα οἱ γαιάνθρακες διὰ τὰ ἀντιτορπιλλικὰ σκάφη τὰ ἔχοντα αὐλοὺς συστήματος Γιάρρο, τὰ ἀνθρακωρυχεῖα δ’ ἐκεῖνα κατωνόμαζεν ἡ ὑπουργικὴ διαταγή. Ὄντως ἡ ἀρχικὴ διαταγὴ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἀναφερομένη εἰς τὰ ἀνθρακωρυχεῖα, ἀνεφέρετο εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐν χρήσει διὰ τὸ Ἀγγλικὸν πολεμικὸν Ναυτικόν· ἀνέρχονται εἰς 27 τὸν ἀριθμόν, ἐξ αὐτῶν δὲ πάλιν ἑπτὰ ἀποτελοῦσι τὰ ἄριστα καὶ κατάλληλα διὰ τὰ ἡμέτερα ἀντιτορπιλλικά. Αἰφνιδίως αἱ διαπραγματεύσεις αὗται λόγῳ δειλίας ἀναμφισβητήτως δεδικαιολογημένης καὶ ἀκατασχέτου τοῦ ἀξιωματικοῦ, ὅστις ἐπρόκειτο νὰ ἐνεργήσῃ τὴν προμήθειαν, εὑρίσκονται ἐνώπιον προσφορῶν οὐχὶ μόνον πλέον τῶν ὑποδειχθεισῶν ἑταιρειῶν, διότι αἱ ἑταιρεῖαι αἱ ἀρχικῶς ἀναφερόμεναι ἠρνήθησαν λόγῳ τοῦ μικροῦ καὶ τοῦ ἐπείγοντος τῆς προμηθείας. Καὶ ὁ ἀξιωματικὸς διετάχθη ἀλλαχοῦ ν’ ἀναζητήσῃ προσφοράς. Εὑρέθησαν οὕτως ἄλλαι ἑταιρεῖαι, ἀλλὰ μετὰ τῶν ἑταιρειῶν συνέτυχον καὶ ἔμποροι, οἱ ὁποῖοι εἶναι προμηθευταὶ τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου, ἀλλ’ ἔχουσι ποιότητας γαιανθράκων, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἄσχετοι πρὸς τὸν τίτλον τοῦ προμηθευτοῦ τοῦ στόλου, καθόσον προμηθεύουσι γαιάνθρακας διὰ τὰ σκάφη, προμηθεύουσιν ὅμως γαιάνθρακας καὶ διὰ τὰ συνεργεῖα τοῦ Ναυστάθμου, διὰ τὰς καμίνους καὶ ποικίλας ἀνάγκας τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου. Ὁ τίτλος τῆς ποιότητος τῶν γαιανθράκων δὲν ἀναφέρεται οὔτε εἰς τὰ 27 διὰ τοὺς γαιάνθρακας τῶν πολεμικῶν σκαφῶν ἀνθρακωρυχεῖα, τὰ ῥητῶς δηλούμενα ὑπὸ τοῦ Ναυαρχείου, οὔτε εἰς τὰ ἑπτὰ κατὰ φυσικὴν καὶ εὔλογον αἰτίαν, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται διὰ τὴν χρησιμοποίησιν τῶν ἀντιτορπιλλικῶν. Καὶ ἰδοὺ ὁ ἔμπορος ἐμφανίζεται. Ὁ ἔμπορος, ὁ προμηθευτής, ἀπαράλλακτα καθ’ ὃν τρόπον ἐνεφανίζοντο οἱ ἔμποροι προμηθευταὶ καθ’ ἣν ἐποχὴν τὸ Κράτος εἶχεν ἐπείγουσαν ἀνάγκην καὶ εἷς καὶ μόνος εὑρίσκετο. Ὁ προμηθευτὴς οὗτος ἔχει γαιάνθρακας, οἱ ὁποῖοι φέρουσι τὸν τίτλον τοῦ Ἴνσολες Μέρθυρ, τίτλον περιεχόμενον ὄντως εἰς τὸν κατάλογον τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου, ἀλλὰ περιεχόμενον μέχρι τοῦ 1900 διὰ προμηθείας τῶν σκαφῶν, διότι ἀπὸ τοῦ ἔτους ἐκείνου ἐξηντλήθησαν τὰ εἰδικὰ φρέατα, οἱ γαιάνθρακες οἱ Ἴνσολες Μέρθυρ δὲν ἦσαν πλέον γαιάνθρακες δυνάμενοι νὰ χρησιμοποιηθῶσιν εἰς χρῆσιν πολεμικῶν σκαφῶν· ἦσαν γαιάνθρακες χρησιμοποιούμενοι διὰ πᾶσαν ἄλλην ἐργασίαν πλὴν τῆς παραγωγῆς ἀτμοῦ εἰς πολεμικὰ σκάφη, καὶ σκάφη ἔστω καὶ ἐμπορικὰ ἀκόμη, ἀλλ’ ἰδιαίτατα εἰς ἔχοντα πολύστροφα μηχανήματα. Καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν στρέφεται εὐτυχῶς ἐκεῖ κατ’ ἀρχάς. Ἡ Κυβέρνησις στρέφεται πρὸς ἄλλην ἑταιρείαν, ἡ ὁποία ὄντως παράγει ποιότητα γαιανθράκων, ἡ ὁποία ἀναφέρεται εἰς τὰ Ναυαρχεῖα, καὶ διατάσσει: «Νὰ μᾶς παραδώσητε γαιάνθρακας παραδοτέους τὸν Ἰούλιον». Ἡ ἑταιρεία ἐκείνη Ὄσεαν Μέρθυρ ἀναλαμβάνει τὴν παροχὴν γαιανθράκων, ἀλλὰ συμφώνως πρὸς τὸ ἀρχικὸν σχέδιον, δηλαδὴ τὴν ἀρχικὴν διαταγὴν τοῦ Ὑπουργείου. Διότι ἐδῶ ὑπάρχει ἕν διάμεσον κενόν, τὸ ὁποῖον οὐδαμοῦ φαίνεται ἐν τοῖς ἐγγράφοις. Ἡ ἀρχικὴ δὲ διαταγὴ ἔλεγεν ὅτι· ἔχομεν ἀνάγκην προμηθείας 10,000 τόννων, τῶν 5,000 παραδοτέων τὸν Ἰούλιον, τῶν δ’ ἑτέρων 5,000 μετὰ τέσσαρας ἢ πέντε μῆνας. Ἡ ἑταιρεία αὕτη ἀπαντᾷ συνεπῶς ὅτι ἀναλαμβάνω νὰ σᾶς δώσω τοὺς γαιάνθρακας τοὺς παραδοτέους τὸν Ἰούλιον, ἀναλαμβάνω ὅμως νὰ σᾶς παραδώσω καὶ τοὺς γαιάνθρακας μὲ τὴν τιμήν, τὴν ὁποίαν ἐζητήσατε κατὰ τὸν μῆνα Ὀκτώβριον. Ἀλλ’ αὐτὸ ἀποκρούεται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, καίτοι σύμφωνον πρὸς τὴν ἀρχικὴν τηλεγραφικὴν διαταγήν της. Ὁ ἀξιωματικὸς ὁ εὑρισκόμενος ἐκεῖ ἐρωτᾷ τὴν Κυβέρνησιν τί νὰ πράξῃ, διότι ἡ ἑταιρεία αὕτη ζητεῖ νὰ ἀναλάβῃ καὶ τὴν προμήθειαν τοῦ Ὀκτωβρίου. Τηλεγράφημα ὀργῆς, ἀναμφισβητήτως, λέγει εἰς τὸν ἀξιωματικόν· ἀπέλθετε ἀμέσως ἐκ Κάρδιφ καὶ ἐπανέλθετε εἰς Νιουκάστελ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν τηλεγραφεῖ εἰς αὐτὴν ταύτην τὴν ἑταιρείαν ἀπ’ εὐθείας πλέον, ἀδιαφοροῦν ἂν παρηγκώνισε καὶ ἕνα ἀξιωματικὸν καθ’ ὅμοιον τρόπον, καὶ λέγει: ἔχομεν ἀνάγκην προμηθείας τόσων γαιανθράκων· ἐπαναλαμβάνει δὲ τὰς αἰτήσεις τοῦ Ἕλληνος ἀξιωματικοῦ μόνον διὰ 5 χιλ. τόννους. Ἡ ἑταιρεία ἐκείνη βεβαίως κοπιάσασα ἐπὶ ἡμέρας ὁλοκλήρους, προκειμένου περὶ μιᾶς προμηθείας 10,000 τόννων γαιανθράκων, νὰ εὑρίσκηται εἰς τοιαύτας ἀνωμαλίας καὶ εἰς τοιαύτην διεξαγωγὴν συζητήσεων, ἀπαντᾷ: «σᾶς εὐχαριστῶ πολύ, ἀλλὰ δὲν σᾶς προμηθεύω γαιάνθρακας». Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ἐπῆλθε, καὶ ἐνεφανίσθη ὁ ἔμπορος, ὁ ὁποῖος εἶχε τοὺς γαιάνθρακας, οἱ ὁποῖοι οὐδαμοῦ ἐχρησιμοποιοῦντο διὰ σκάφη. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν τηλεγραφεῖ ὄχι εἰς ἄλλον τινά, ἀλλ’ εἰδικῶς πρὸς αὐτὸν τοῦτον, ἐνῷ εἶχεν ὑπ’ ὄψει του, ἐκτὸς τῶν Οὐὼτς ἐμπόρων, καὶ ἄλλων ἑταιρειῶν, καὶ τὴν ἑταιρείαν τῶν Λόκετς Μέρθυρ, ἡ ὁποία ἔδιδε τιμὰς γαιανθράκων κατὰ δύο μόνον πέννας, δηλαδὴ κατὰ χιλίας δραχμάς, περισσότερον ἐπὶ προμηθείας 5.000 τόννων, παραδοτέας ἀμέσως, καὶ ἔδιδε καὶ κατὰ τρεῖς πέννας ὀλιγώτερον παραδοτέας κατὰ τὸν μῆνα τοῦτον. Ἀλλὰ δὲν τηλεγραφεῖ πρὸς τὴν ἑταιρείαν, καίτοι τὰ Λόκετς Μέρθυρ μὲ τοιαύτας εὐθηνὰς τιμάς, διαφερούσας δύο πέννας καθ’ ἡμῶν εἰς τὴν πρώτην προμήθειαν, τριῶν πεννῶν ὑπὲρ ἡμῶν κατὰ τὴν νέαν προμήθειαν, ἀναφέρονται εἰς τοὺς γαιάνθρακας τοὺς εἰδικῶς προωρισμένους διὰ τὰ ἀντιτορπιλλικὰ ἡμῶν σκάφη, εἰς τὰς ἑπτὰ ἐξόχως ἐπιλέκτους ποιότητας τῶν γαιανθράκων. Αὐτὴ εἶναι ἐν γενικαῖς γραμμαῖς ἡ παράδοσις τῶν γαιανθράκων. Τί συνέβη καὶ τί ἐμεσολάβησε; Πῶς ἔδωκεν ἡ Κυβέρνησις τὴν διαταγὴν ταύτην τῆς προμηθείας γαιανθράκων καθ’ ὅμοιον τρόπον, γαιανθράκων, τῶν ὁποίων θὰ σᾶς ἀναφέρω τὴν ποιότητα; Βεβαίως δὲν ἐδόθη οὔτε νομίμως, βεβαίως δὲν ἐδόθη συμφώνως πρὸς τὸν λογιστικὸν νόμον, καὶ θὰ σᾶς εἴπω διατί. Ὅτε προχθὲς ἀνέφερον καὶ ἔλεγον, ὅτι δὲν ἐδόθη συμφώνως πρὸς τὸν λογιστικὸν νόμον, ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἔχων κακὰς πληροφορίας καὶ κακὰς εἰσηγήσεις ἐκ μέρους τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου του, ἐβεβαίου ἡμᾶς ὅτι ὄντως συμφώνως πρὸς τὸν νόμον ἐδόθη ἡ διαταγὴ τῆς προμηθείας. Ἀνεζήτησα εἰς ὁλόκληρον τὸν φάκελον καὶ δὲν εὗρον. Ἐπρόκειτο δὲ περὶ παρατηρήσεως, τῆς ὁποίας ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ἡ διάψευσις ἐν αὐτῷ τούτῳ τῷ φακέλῳ, καὶ δὲν ὑπάρχει. Αἱ προμήθειαι τῶν γαιανθράκων συμφώνως πρὸς τὸν καταστατικὸν νόμον περὶ προμηθειῶν τοῦ Δημοσίου, τὸν νόμον ᾼΡΠΖʹ, συμφώνως πρὸς τὰ κανονιστικὰ Διατάγματα τὰ κατὰ καιροὺς ἐκδοθέντα γίνονται ὡς ἑξῆς. Λαμβάνει πρῶτον γνῶσιν αὐτῆς τῆς προμηθείας τὸ μηχανικὸν τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Λέγει δ’ ἐν παραγράφῳ 3 τοῦ σχετικοῦ κεφαλαίου περὶ τμήματος τοῦ μηχανικοῦ ὁ νόμος τὰ ἑξῆς: «Ἡ προπαρασκευὴ τῶν ὅρων τῶν συμφωνιῶν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ποσόν, τὸ εἶδος καὶ τὴν ποιότητα τῶν ἀπαιτουμένων γαιανθράκων ὑλικοῦ πρὸς συντήρησιν τῶν ἀτμομηχανῶν καὶ ὑλικοῦ τῶν συνεργείων ἀνήκει ἀποκλειστικῶς εἰς τὸ τμῆμα τοῦ μηχανικοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν». Καὶ τοῦτο κατὰ στοιχειώδη πλέον ἐπιστημονικῆς μερίμνης ὑποχρέωσιν. Ἀλλὰ δὲν ἐμφανίζεται που τὸ τμῆμα τοῦ μηχανικοῦ. Ἐμφανίζεται ἐν τῇ χορείᾳ ταύτῃ τῶν ἐγγράφων μία πάντοτε μονογραφή, σημειωθεῖσα πολὺ ἀργότερον τοῦ χρόνου τῆς συντάξεως ἐπισήμου διαταγῆς. Ἡ μονογραφὴ ἡ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ τμήματος τοῦ ὑλικοῦ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν. Τὸ μηχανικὸν τμῆμα ἐναντίον παντὸς ἐπιστημονικοῦ κανόνος, ἐναντίον πάσης νομικῆς ἐπιταγῆς, ἐναντίον τῶν συνεπειῶν, αἱ ὁποῖαι προυκάλεσαν τὸν θόρυβον τῶν τελευταίων προμηθειῶν καὶ διὰ τοὺς γαιάνθρακας, δὲν ἐμφανίζεται οὐδαμοῦ τοὐλάχιστον εἰς τὰ ἔγγραφα ταῦτα, τὰ ὁποῖα κατέθηκεν ἡ Κυβέρνησις. Καὶ ἡ προμήθεια ἀπὸ νομικῆς ἀπόψεως γίνεται ὑπὸ τοιούτους ὅρους. Ἔχομεν ὅμως νῦν τὴν ἔρευναν τῆς προμηθείας, ἀφοῦ ἴδωμεν ποῖον ἦτο τὸ ἀνθρακωρυχεῖον, κατὰ ποῖον τρόπον ἐγένετο ἀντιθέτως πρὸς τὸν νόμον, ἔχομεν τὴν ἔρευναν τῆς ποιότητος τῆς προμηθείας ταύτης. Καὶ ἀπὸ τοῦ σημείου τούτου ἀρχίζει νέα περίεργος καὶ παράδοξος ἱστορία. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἐν τῇ μερίμνῃ αὐτοῦ, ὅπως ἐξακριβώσῃ ἂν ὄντως οἱ γαιάνθρακες οὗτοι ἦσαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε πραγματικῶς νὰ χρησιμοποιηθῶσι διὰ τὰ ὀλίγα ἡμῶν σκάφη, τὰ ὁποῖα περιβάλλομεν μετὰ τόσης στοργῆς, ἂν οἱ γαιάνθρακες ἐξεπλήρουν τοὺς ὅρους τῆς καλῆς ποιότητος, καὶ τηλεγραφεῖ πρὸς ποῖον; Τηλεγραφεῖ πρὸς τὸν ἀρχηγὸν τῆς Μοίρας, πρὸς τὸν Ἄγγλον ὀργανωτήν· τηλεγραφεῖ δύο μῆνας μετὰ τὴν χρησιμοποίησιν τῶν γαιανθράκων αὐτῶν. Τηλεγραφεῖ εἰς τὸ Ἀργοστόλιον, καὶ ὁ ναύαρχος ἀπαντᾷ. Ἐρωτᾷ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν τὸν ἀντιναύαρχον καὶ ἀρχηγὸν τῆς Μοίρας τῶν γυμνασίων, τὸν Ἄγγλον ὀργανωτήν· «Πληροφορήσατε ἡμᾶς, ἂν ποιότης γαιανθράκων προμηθευθέντων ἐξ Ἀγγλίας καὶ ὀρυκτελαίου εἶναι καλή». Διότι πρόκειται καὶ περὶ ἄλλης προμηθείας ἴσου, ἂν οὐχὶ βαρυτέρου σκανδάλου, τῆς προμηθείας τῶν γαιανθράκων. Ὁ Ἄγγλος ναύαρχος ἀπαντᾷ ὧδε· «Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 21892 τηλεγραφήματός σας διαβιβάζομεν γνώμην μηχανικῶν, ὅτι ποιότης γαιανθράκων καὶ ὀρυκτελαίου καλή, καὶ συνιστᾶται νέα προμήθεια». Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν εὐλόγως, καίτοι παραλείπεται τὸ τμῆμα τοῦ μηχανικοῦ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ νόμου ὑπὲρ τῆς ἠθικῆς αὐτοῦ, ἔχει τὴν βεβαίωσιν τοῦ Ἄγγλου ναυάρχου, ὅτι ἡ προμήθεια εἶναι καλὴ καὶ τῶν γαιανθράκων καὶ τοῦ ὀρυκτελαίου. Ἀλλ’ ἆρά γε ἔλεγε τὰ ἀκριβῆ ὁ Ἄγγλος ναύαρχος; Ὄχι. Ὁ Ἄγγλος ναύαρχος δὲν εἶπε τὰ ἀκριβῆ, καὶ θὰ σᾶς εἴπω διατί. Τὸ λέγει αὐτὸ τοῦτο τὸ ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διαμαρτύρεται διὰ σχετλιαστικῶν μονοσυλλάβων. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ δυσφορῇ ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Εἴμεθα Κράτος ἐλεύθερον, τὸ ὁποῖον δὲν ἐξαρτᾶται παρ’ οὐδενός, παρὰ ὑπὸ τῶν ἐνδιαφερομένων διὰ τὰς τύχας αὐτοῦ. Ἐκεῖνοι δέ, οἱ ὁποῖοι ἀναλαμβάνουσιν ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους, εἶναι ὑποτελεῖς ἔμμισθοι καὶ πρέπει νὰ ὑφίστανται τὰς εὐθύνας, ὁπουδήποτε καὶ ἂν ἵστανται, ἐφ’ ὅσον ἔρχονται νὰ ἀναλάβωσιν ὑπηρεσίας ἐν τῷ ἐλευθέρῳ Κράτει, μὴ ὑπαγόμενοι εἰς οὐδένα ἄλλον δεσμὸν πλὴν τοῦ δεσμοῦ τῆς ἀρετῆς. (Χειροκροτήματα ἀριστερόθεν καὶ ἐκ τῶν ἀκροατηρίων). Καὶ θλίβομαι, διότι τὴν δυσφορίαν ταύτην εἶδον καὶ εἰς τὴν φυσιογνωμίαν ἀξιωματικοῦ καὶ συμπαρέδρου ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, τοῦ πλοιάρχου κ. Γκίνη, ὅπου πρὸ πάντων δὲν ἔπρεπεν ἐκεῖ νὰ ἴδω τὴν δυσφορίαν ταύτην. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις, προκειμένου περὶ πάσης ἀποστολῆς ξένης καὶ ἰδίᾳ περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλοῦμεν, καταλαμβάνεται ὑπὸ ἀλλοκότου δέους. Καὶ δεῖγμα τοῦ φόβου τούτου ἔχομεν ἄλλον φάκελον, εἰς τὸν ὁποῖον ἐμφανίζεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν μὴ τολμῶν νὰ διατάξῃ τὸν Ἄγγλον ναύαρχον καὶ ἀπευθυνόμενος ἐμμέσως διὰ τῆς ἐν Λονδίνῳ Πρεσβείας, ἵνα δώσῃ ὁδηγίας εἰς τὸν Ἄγγλον ναύαρχον, ὅστις διατάσσει νὰ παραληφθῶσι πυρίτιδες μὲ κίνδυνον τοῦ «Ἀβέρωφ» ὑπὸ ἰδίαν του εὐθύνην. Καὶ δὲν λέγει ὁ φάκελος, ἂν παρελήφθησαν ἢ ὄχι αἱ πυρίτιδες ἐκεῖναι καὶ ποῖοι οἱ κίνδυνοι, οἱ ὁποῖοι περιβάλλουσι τὴν πρώτην μαχητικὴν μονάδα τοῦ στόλου ἡμῶν. Ὁμιλοῦμεν περὶ ἐξουθενώσεως τοῦ λαοῦ καὶ ἐμφανιζόμεθα ἐν τῇ ἐκπροσωπήσει τοῦ Κράτους τούτου βεβαίως οὐχὶ ὡς Κυβέρνησις Κράτους ἐλευθέρου ὑπολογίζουσα τὰς εὐθύνας, τὰς ὁποίας ἔχει πρὸς τὴν ἀποστολήν της καὶ πρὸς τὴν αὐθυπαρξίαν τοῦ Κράτους ἡμῶν. Δὲν λέγει τὰ ἀκριβῆ, κύριοι συνάδελφοι, ὁ Ἄγγλος ὀργανωτής, δὲν λέγει τὰ ἀκριβῆ, οὐχὶ διότι τὰ βεβαιῶ ἐγώ, ἀλλὰ διότι τὰ βεβαιοῦσιν ἐπίσημα ἔγγραφα. Ἔχομεν τὸ ἔγγραφον, ὅπερ σᾶς ἀνέγνωσα, περὶ προμηθείας γαιανθράκων, διότι, προκειμένου περὶ τῆς ἐν αὐτῷ ἀναφερομένης προμηθείας τῶν ἐλαίων, θὰ εἴπωμεν ἐν καιρῷ· λέγει λοιπόν, ὅτι μετὰ δίμηνον χρησιμοποίησιν τῶν γαιανθράκων τούτων —ὥστε νὰ μὴ ὑποτίθηται κἂν ὅτι πρόκειται περὶ ὑπολειμμάτων ἄλλης τινὸς προμηθείας—, λέγει λοιπὸν τὸ μὲν ἔγγραφον τοῦ ναυάρχου, ὅτι καλὴ ἡ ποιότης τῶν γαιανθράκων κατὰ τὴν βεβαίωσιν τῶν μηχανικῶν. Ἀλλ’ ὁ κυβερνήτης τοῦ θωρηκτοῦ «Ὕδρας» δι’ ἐπισήμου ἐγγράφου, τοῦ μόνου ἀτυχῶς ὑπάρχοντος ἐν τῷ φακέλῳ, διότι τὰ ἄλλα αἰτηθέντα δὲν κατετέθησαν καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι πολὺ βαρύτερα τῆς καταγγελίας ταύτης, βεβαιοῖ τὸ Ὑπουργεῖον ὁ κυβερνήτης τῆς «Ὕδρας» ἐξ ἀναφορᾶς τοῦ μηχανικοῦ—κυβερνήτης δὲ τῆς «Ὕδρας» εἶναι ὁ κ. Ἀνδρέας Μιαούλης ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὁ Ὑπουργὸς τῆς ἐπαναστάσεως, ὅστις καὶ ἀπὸ εὐλάβειαν πρὸς τὸ ἀξίωμά του καὶ ἀπὸ τὸ βάρος τὸ τίμιον τῶν εὐγενῶν παραδόσεων, καταληφθεὶς βεβαίως ἀπὸ ἀγανάκτησιν, παρεῖδε πλέον τὴν ἱεραρχίαν —βεβαιοῖ τὰ ἀντίθετα. Παρεῖδε πλέον τὴν ἱεραρχίαν καὶ δὲν γράφει πρὸς τὸν ἀρχηγὸν τῆς μοίρας, ἀλλὰ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Εἶναι ἆρά γε αὐτὸς ὁ λόγος, δι’ ὃν μόνον αὐτὸ τὸ ἔγγραφον ὑπάρχει ἐν τῷ φακέλῳ; Λέγει ὁ ἐπιμηχανικὸς τῆς «Ὕδρας» (ἀναγινώσκει)· «Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἀναφέρω εὐσεβάστως πρὸς ὑμᾶς ὅτι οἱ ὑπὸ τοῦ Β. Ναυστάθμου χορηγηθέντες γαιάνθρακες δὲν ἔχουσι τὴν ἀπαιτουμένην θερμαντικὴν ἱκανότητα διὰ τὴν δέουσαν ἀτμοπαραγωγήν, ἐκτὸς τούτου ἡ ἐν αὐτοῖς περιεχομένη κόνις εἶναι ἄφθονος. Διὰ τοὺς λόγους τούτους ἀναγκαζόμεθα τόσον διὰ τὴν ἑκάστοτε πλήρωσιν τῶν ἑστιῶν, ὅσον καὶ διὰ τὴν ἀνανέωσιν, διὰ τὸν καθαρισμὸν τῶν ἑστιῶν ἐν πλῷ, νὰ ἐκλέξωμεν τοὺς χονδροὺς γαιάνθρακας διὰ τὴν συντήρησιν τῶν πυρῶν καὶ ἀτμοπαραγωγήν τούτων· οὕτως ἐχόντων ἀπόλυτος ἀνάγκη ὑφίσταται ἡ ἄμεσος συμπλήρωσις τῶν γαιανθρακαποθηκῶν διὰ νέων γαιανθράκων ἐντελῶς χονδρῶν, ὅπως μὴ ἐπέλθῃ στιγμή, καθ’ ἣν τὸ σκάφος ἤθελεν εὑρεθῆ ἐκτεθειμένον καὶ ἐν κινδύνῳ δι’ ἔλλειψιν ἀτμοῦ». Διότι ποῖον κίνδυνον διατρέχει τὸ Θωρηκτόν; Ἠκούσατε τί λέγει ὁ ἐπιμηχανικός· «ὅπως μὴ ἐπέλθῃ στιγμή, καθ’ ἣν τὸ σκάφος ἤθελεν εὑρεθῆ ἐκτεθειμένον καὶ ἐν κινδύνῳ δι’ ἔλλειψιν ἀτμοῦ». Τὸ ἔγγραφον τοῦτο διαβιβάζεται, ὡς εἶπον, ἀπ’ εὐθείας πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Εἰς αὐτὸ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχωσι καὶ ἄλλα ἔγγραφα καὶ ἄλλων πολεμικῶν σκαφῶν, ἀλλὰ ταῦτα δὲν ὑπάρχουσιν ἐν τῷ φακέλῳ. Ὑπάρχει, πλὴν τῶν ἄλλων, καὶ ἂς τὸ ζητήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, καί, ἂν θέλῃ, ἂς τὸ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλήν, ἄλλο ἔγγραφον ἄλλου πολεμικοῦ σκάφους θωρηκτοῦ ὡσαύτως, μὴ εὑρισκόμενον ἐν τῷ φακέλῳ. Δὲν δύναται δὲ νὰ μὴ εἶναι τὸ ἀκριβές, διότι τοῦτο λέγει ὁ τολμήσας παρὰ τοὺς κανόνας τῆς ἱεραρχίας νὰ ἀπευθυνθῇ ἀπ’ εὐθείας πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν καὶ ὄχι πρὸς τὸν ἀρχηγὸν τῆς Μοίρας. Λέγει ὁ ἐπιμηχανικός (ἀναγινώσκει)· «μὲ ὅλας τὰς δυνατὰς προσπαθείας κτλ.» Δηλαδὴ καταναλίσκομεν ἐπὶ πλέον ὑπὲρ τὸ ⅓ τοῦ τόννου καθ’ ὥραν, τουτέστιν 100 δραχμὰς τὴν ἡμέραν, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι πρόκειται περὶ πλοῦ διαρκοῦντος δέκα ὥρας, φθείρομεν τὸ σκάφος ἡμῶν καὶ δὲν δυνάμεθα ἢ νὰ τρέχωμεν τὸν κίνδυνον, ὡς γράφει ἐν τῷ κατατεθέντι ἐγγράφῳ ὁ κυβερνήτης τῆς «Ὕδρας», νὰ ἴδωμεν τὰ πλοῖα διανύοντα μόλις ταχύτητα 5 ἕως 6 μιλλίων μὲ τεχνητὸν ἑλκυσμόν, μὲ διπλασίαν φθορὰν γαιανθράκων καθ’ ἣν στιγμὴν διαφημίζομεν ὅτι τελοῦμεν γυμνάσια ναυτικὰ ἐν Κεφαλληνίᾳ καὶ ἀνὰ τὰς Κυκλάδας. Αὐτὴ εἶναι ἡ ποιότης τῶν γαιανθράκων, βεβαιουμένη ἐκ τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων. Διότι, ἐὰν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἔφθανον καθ’ ἑκάστην αἱ πληροφορίαι περὶ τῶν ἐν τῷ ναυτικῷ τελουμένων, καὶ ἐὰν δὲν εἴχομεν ἐγκαταστήσει ὑπὸ τὸ πρόσχημα δῆθεν τῆς πειθαρχίας τὸ κράτος τοῦτο ἐν κράτει, καὶ ὄπισθεν εὐθύνης ἀνευθύνων ὀργανωτῶν συγκάλυψιν τῆς πραγματικῆς εὐθύνης τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, θὰ ἐγνώριζεν ὅτι σήμερον ἀπὸ πρωΐας ἐν τῷ Ναυστάθμῳ ἕτερον θωρηκτὸν ἐκφορτώνει ἐκ τῆς προμηθείας ταύτης 50 τόννους μεταβληθέντας εἰς πολτὸν ἄχρηστον καὶ δι’ αὐτὰς ἀκόμη τὰς καμίνους.

§93Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἀληθέστατον.

§94Γ. ΠΩΠ. Καὶ ἤδη ἐρχόμεθα εἰς τὴν νέαν προμήθειαν. Αὐτοὶ οἱ γαιάνθρακες οἱ οὑτωσὶ κρινόμενοι παραλαμβάνονται εἰς νέαν ποσότητα 5 χιλιάδων τόννων, διότι οἱ συνεχεῖς πλόες οἱ δῆθεν λεγόμενοι γυμνάσια ἐξαντλοῦσι τοὺς γαιάνθρακας ὁμοῦ μετὰ τοῦ ἀπαραιτήτου τεχνητοῦ ἑλκυσμοῦ, ὅπως ἐγένετο.

§95Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸς πόσας δραχμὰς τὸν τόννον;

§96Γ. ΠΩΠ. 24 σελλίνια καὶ 6 πέννας διὰ τὴν πρώτην προμήθειαν. Τώρα θὰ ἴδητε διὰ τὴν δευτέραν προμήθειαν. Παραγγέλλομεν τὴν δευτέραν ποσότητα. Ἀρχικῶς εἴχομεν ἀπορρίψει τὸ Ὄσεαν Μέρθυρ, διότι ἐζήτει ὁ ἄνθρωπος συμφώνως πρὸς τὴν ἀρχικὴν διαταγὴν τοῦ Ὑπουργείου νὰ παράσχῃ καὶ τὴν προμήθειαν τοῦ Ὀκτωβρίου. Ἀλλὰ δὲν εἴχομεν ἐπίσης ἀπευθυνθῆ πρὸς ἐκεῖνο τὸ ἀνθρακωρυχεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται καὶ τὸ Ἀγγλικὸν Ναυαρχεῖον, τὸ Λόκετς Μέρθυρ. Ποίας τιμὰς μᾶς ἔδιδε; Μᾶς ἔδιδε 18 σελλίνια καὶ δύο πέννας, παραδοτέου ἐκεῖ τοῦ ποσοῦ 5,000 τόννων. Ἀλλ’ αἱ δύο πένναι ἔγειναν ἀφορμὴ νὰ προτιμήσωμεν τότε τὸ Ἴνσολες Μέρθυρ, διότι αὐτὸ βεβαίως θὰ προσαχθῇ ὡς ἐπιχείρημα. Ἔγινεν ἀφορμὴ νὰ μὴ παραγγείλωμεν εἰς τὸ ἀναφερθὲν ὑπὸ τοῦ Ναυαρχείου, ὅπερ εἰς τὸ τέλος τοῦ Σεπτεμβρίου μᾶς ἔδιδε τοὺς γαιάνθρακας πρὸς 17 σελλίνια καὶ 9 πέννας, παραδοτέους εἰς τὴν Σαλαμῖνα, κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν συνεπῶς τὸν τότε καὶ ὡς πρὸς τὴν προμήθειαν, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐκ δευτέρου, ἔχομεν διαφορὰν κατὰ τόννον εἰς βάρος τοῦ Κράτους περίπου 3, σελλινίων. Διότι ἡ δευτέρα προσφορὰ δὲν ἐγένετο ἐπὶ τῇ τιμῇ τῶν 24 σελλινίων καὶ 6 πεννῶν, ἀλλὰ τῶν 26 σελλινίων ὁλοκλήρων. Καὶ οὕτω πλὴν τῆς ὑλικῆς ἀπωλείας ἐστερήθημεν ταυτοχρόνως γαιάνθρακας εἰδικούς, θαυμασίους, ἐνδεδειγμένους ὑπὸ τοῦ Ναυαρχείου καὶ δι’ αὐτὰ τὰ λεπτότατα τῶν σκαφῶν ἡμῶν, τοὺς Λόκετς Μέρθυρ.

§97Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐπραγματοποιήθη καὶ ἡ δευτέρα προμήθεια;

§98Γ. ΠΩΠ. Μάλιστα. Διότι πάλιν εὑρέθημεν εἰς ἐπείγουσαν ἀνάγκην, καὶ ἐτηλεγράφησεν εἰς τὸν ἴδιον Οὐώτς. Ὁ κ. ἔμπορος καὶ προμηθευτὴς τοῦ Ναυαρχείου ἀπήντησε: «Δὲν δυνάμεθα, οἱ ναῦλοι ὑψώθησαν, αἱ τιμαὶ ὑψώθησαν, θέλομεν δύο περίπου σελλίνια ἐπὶ πλέον». Ὡσεὶ ὅλαι αἱ κάμινοι τῆς Ἀγγλίας, ὅλα τὰ ἐργοστάσια καὶ τὰ χυτήρια νὰ ἐχρησιμοποίουν ἐκ τῶν ἀνθράκων αὐτῶν, διότι βεβαίως πλοῖον πολεμικὸν οὐδέποτε ἐλάμβανεν ἐκεῖθεν. Οὕτω ἐπρομηθεύθημεν καὶ τοὺς δευτέρους 5,000 τόννους γαιανθράκων, οἱ ὁποῖοι τώρα παραλαμβάνονται ἐν Πειραιεῖ. Πῶς ὅμως παρελήφθησαν; Ὑπῆρχεν ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς; Οὐδεμία. Ὑπῆρχε κἂν ἡ βεβαίωσις τοῦ πάντοτε παρισταμένου ἐπιθεωρητοῦ κατὰ τὴν φόρτωσιν ὅτι ἐγένετο διπλοκοσκίνισμα τῶν γαιανθράκων; Οὐδεμία. Ἡ ἐνταῦθα ἐπιτροπὴ τῶν ἀξιωματικῶν ἡ παραλαβοῦσα τοὺς γαιάνθρακας συνέταξεν ἔκθεσιν τῆς ποιότητος αὐτῶν; Οὐδεμίαν. Διατί; Διότι διετάχθη ὅπως διετάσσετο καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν νὰ παραλάβῃ ποσότητα καὶ ὄχι ποιότητα. Ἀλλ’ ἔρχονται σήμερον μηχανικοί, κυβερνῆται, ὁλόκληρος ὁ στόλος καὶ καταγγέλλει ὅτι καὶ οἱ γαιάνθρακες τῆς νέας προμηθείας εἶναι, καίπερ μὴ περιέχοντες νῦν τόσην ποσότητα κόνεως, ἴσως ἕνεκα τοῦ θορύβου, ὁ ὁποῖος ἐγένετο, εἶναι τῆς αὐτῆς ὅμως ποιότητος πρὸς τοὺς γαιάνθρακας τῆς πρώτης προμηθείας. Ἡ θερμαντικὴ αὐτῶν δύναμις εἶναι ὁμοιοτάτη πρὸς ἐκείνην, ἐκ τῆς προχείρου δὲ ταύτης παρατηρήσεως, ὄχι ἐκ τῆς ἐπιστημονικῆς ἀναλύσεως τῆς ἐπιμεμελημένης, διότι δὲν ἔγινε τοιαύτη, μολονότι στοιχειώδης πρόνοια ἐπιβάλλει. Ἔχω ἐνώπιόν μου ὄχι παραδείγματα περὶ τῶν προμηθειῶν, τῶν τύπων ἔστω τῶν προμηθειῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπὸ Κρατῶν ἐγένοντο, ἀλλὰ παραδείγματα ἑταιρειῶν περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν γίνεται προμήθεια γαιανθράκων. Θέλετε νὰ γνωρίσητε πῶς γαιάνθρακας διὰ καμίνους, ὄχι κἂν διὰ πολεμικὰ σκάφη, παραλαμβάνει ἡ ἑταιρεία τοῦ Λαυρείου; Ἰδοὺ ἓν ἔγγραφον τῆς ἑταιρείας, τὸ ὁποῖον παρέχει τοιαύτας πληροφορίας καὶ λέγει, ἀφοῦ παραληφθῶσι καὶ εἶναι πρώτης ποιότητος καὶ τριπλοκοσκινισμένοι (ἀναγινώσκει)· «ἡ ἀνάλυσις καὶ τῆς ἄνω καυσίμου ὕλης γίνεται ἐνταῦθα ἐν τῷ χημείῳ»· καὶ ἆρά γε ἡ ἑταιρεία τοῦ Λαυρείου φαντάζεταί τις ὅτι εἶναι τοιοῦτος μέγας καταναλωτής, ὥστε νὰ τῇ παράσχωσι καὶ τόσας ἐγγυήσεις οἱ προμηθευταί της; Ὄχι. Ἔχει κἄν ἀνάγκην γαιανθράκων, τῶν ὁποίων τὴν χρησιμοποίησιν ἀποκαθιστᾷ ἐμφανῆ μόνον ἡ χημικὴ αὐτῶν ἀνάλυσις; Οὔτε. Ἡμεῖς ὅμως προκειμένου περὶ τοῦ στόλου παραλείπομεν πάντα ταῦτα, δὲν γνωρίζομεν ἂν οἱ γαιάνθρακες εἶναι διπλοκοσκινισμένοι, διότι δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον ἔγγραφον, ἀλλὰ γνωρίζομεν ἐκ τῆς καύσεως πλέον καὶ τῆς ἀληθῶς τραγικῆς καύσεως τριακοσίων χιλιάδων δραχμῶν, ὅτι ἦσαν γαιάνθρακες προωρισμένοι οὔτε κἂν διὰ φορτηγίδας κινουμένας δι’ ἀτμοῦ. Ἀλλ’ πῶς παραλαμβάνονται οἱ γαιάνθρακες εἰς ἄλλα Κράτη; Ὑπάρχουσιν ὅροι; Ὑπάρχουσιν ἀναμφισβητήτως. Εἰς τὸ πρῶτον βιβλίον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀνοίξητε, θὰ ἀνεύρητε πῶς γίνονται αἱ προμήθειαι αὗται. Θὰ ἀνεύρητε εἰς Κράτη, τὰ ὁποῖα βεβαίως ἔχουσι μείζονα ἡμῶν ἀνάγκην ποσότητος γαιανθράκων, ἀλλὰ καὶ τὰ ὁποῖα κανονίζουσιν ἐγκαίρως καὶ δὲν δύνανται νὰ ἐξαιρεθῶσι τῶν ὅρων τούτων, τὰ ὁποῖα διαγράφει ἡ μηχανική, ἡ ἐπιστήμη τῆς κινήσεως τῶν σκαφῶν, ἡ ἠθικὴ αὕτη ἑνὸς Κράτους, τὸ ὁποῖον εὐλαβεῖται ἑαυτό. Καὶ ἐν Ἰταλίᾳ, ἐπὶ παραδείγματι, ἐκτελοῦνται πάντα ταῦτα. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἀποστέλλει εἰδικόν, ὅπως καὶ ἡμεῖς, ἡ δὲ περιπλέον κόνις δὲν δύναται νὰ ὑπερβαίνῃ τὰ 14%, θὰ λογισθῇ δὲ κατὰ τὸ ἥμισυ τῆς συμφωνηθείσης τιμῆς τῶν γαιανθράκων, ἂν δὲ ὑπερβῇ τὸ 30%, ἀπορρίπτεται. Ἔχω ἐδῶ βεβαίωσιν μηχανικῶν, βεβαίωσιν τὴν ὁποίαν θὰ ἠδύνατο νὰ ἀνεύρῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καλῶν παρ’ ἑαυτῷ τοὺς μηχανικοὺς ὅλων τῶν πολεμικῶν σκαφῶν, ὅτι ἡ κόνις ἦτο 50, 60 καὶ 70% ἐπὶ τοῦ θωρηκτοῦ «Ὕδρας», καὶ ἐπὶ ἄλλων ἀπέναντι τῆς ὅλης ποσότητος. Ποία δὲ εἶναι ἡ διαφορὰ τῆς τιμῆς τῆς κόνεως πρὸς τὴν τιμὴν τοῦ καθαροῦ γαιάνθρακος, προκειμένου περὶ γαιανθράκων, τῶν ὁποίων ἡ κόνις ἔχει τινὰ συστατικὰ καὶ δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ εἰς μέρη τεχνικὰ τῆς μηχανῆς; Ἔχει τὸ ἓν τρίτον τῆς ἀξίας τῶν καθαρῶν γαιανθράκων, προκειμένου δὲ περὶ τῆς κόνεως γαιανθράκων, τοὺς ὁποίους καίομεν ἡμεῖς, ἡ ἀξία δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὰ τρία σελλίνια, καὶ ἡμεῖς τὴν ἐπληρώσαμεν πρὸς εἴκοσι ἕξ σελλίνια. Ἐξ ὅλων αὐτῶν τῶν γενικῶν γραμμῶν, κύριοι συνάδελφοι, ἀφήνω ὑμᾶς νὰ κρίνητε πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπετρέπετο ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἄνευ κἂν τῶν παρατηρήσεων, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, παρατηρήσεων αἵτινες ἔπρεπεν εὐγνωμόνως νὰ γίνωσιν ἀποδεκταὶ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ὄχι μόνον διότι στηρίζονται ἐπὶ τῆς ἀληθείας, ὄχι μόνον διότι ἐκπροσωποῦσι τὴν φωνὴν ὁλοκλήρου τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, ὁλοκλήρου νῦν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τοῦ πονοῦντος διὰ τὴν τύχην τῶν ναυτικῶν ἡμῶν δυνάμεων, ἀλλὰ καὶ διότι θὰ ὑποβοηθήσῃ ἡ τοιαύτη συζήτησις τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως εἰς τὸ μέλλον χρησιμοποιοῦσα ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις ἢ χρησιμοποιοῦσα τὰς ὑπαρχούσας πρὸς προμήθειαν ὑλικοῦ μὴ διαπράξῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐγένοντο μὲ τὴν προμήθειαν τῶν γαιανθράκων, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐγένοντο διὰ τὴν προμήθειαν τοῦ ὀρυκτοῦ ἐλαίου καὶ διὰ τὴν προμήθειαν τῆς πυρίτιδος. Εἶναι ἀνάγκη νὰ καταδειχθῇ ὅτι εἴμεθα Κράτος. Διότι Κράτος, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιβάλλει εἰς οἱονδήποτε τὴν εὐλάβειαν πρὸς τοὺς νόμους αὑτοῦ τοὺς γραπτοὺς καὶ τὴν εὐλάβειαν πρὸς τὴν ἠθικὴν τὴν παγκόσμιον, εἶναι Κράτος, τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν δύναται νὰ καυχᾶται ὅτι ἔχει ἀξιοπρέπειαν καὶ αὐθυπαρξίαν. (Χειροκροτήματα ἀριστερόθεν).

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Γκίνης.

§100Π. ΓΚΙΝΗΣ. Ὁμολογῶ, Κύριοι, τὴν ἀδυναμίαν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκομαι νὰ ἀκολουθήσω κατὰ τὴν ῥητορικὴν δεινότητα τὸν ἔντιμον προλαλήσαντα, εἶμαι ὅμως ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἀπογραφήν, τὴν ὁποίαν ὁμιλῶν μοι ἐποιήσατο. Ὁμολογῶ ὅτι ἐδυσφόρησα καθ’ ἣν στιγμὴν ἤκουσα ὅσα ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας εἶπεν ἐναντίον τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς, ὄχι διότι ἐπρόκειτο περὶ Ἄγγλου ἀντιναυάρχου ἀρχηγοῦ ἀποστολῆς, ἡ ὁποία ἀνέλαβε τὴν διοργάνωσιν τῶν ναυτικῶν ἡμῶν δυνάμεων, ἀλλ’ εἶμαι τῆς ἀρχῆς, ὅτι ὀφείλεται ἀπόλυτος σεβασμὸς ὄχι μόνον εἰς βαθμοῦχον καὶ τιτλοῦχον φέροντα μέγα ὄνομα, ἀλλ’ εἰς οἱονδήποτε ἄτομον ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης μὴ δυνάμενον νὰ ἀπολογηθῇ καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ὅλα τὰ μέσα πρὸς τοῦτο.

§101Γ. ΠΩΠ. Ἔχομεν ἐνταῦθα τὸν ὑπεύθυνον Ὑπουργόν. Δι’ ἡμᾶς δὲν ὑπάρχει οὔτε Ἄγγλος ναύαρχος οὔτε κανείς· ὑπάρχει ὑπεύθυνος Κυβέρνησις.

§102Π. ΓΚΙΝΗΣ. Εἰς σημεῖά τινα τῆς ἐκθέσεως τοῦ μηχανικοῦ τῆς «Ὕδρας» ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὡς Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ πληροφορήσῃ ἐν καιρῷ τῷ δέοντι τὴν Βουλὴν ἂν ὁ ἐν λόγῳ μηχανικὸς ἀναφερόμενος εἰς τὸν κυβερνήτην αὑτοῦ ἔφερεν ὅλα τὰ ἐπιστημονικὰ δεδομένα ἢ ὅλα τὰ στοιχεῖα, ὅπως ἀποδείξῃ ὅτι, ὡς λέγει ἐν τῇ ἀναφορᾷ του, ἡ θερμαντικὴ δύναμις τῶν γαιανθράκων ἦτο μὴ ἀρκοῦσα, καί, ἂν δὲν ὑπάρχῃ τοιαύτη ἔκθεσις πρὸς τὸν κυβερνήτην αὐτοῦ, ὀφείλει ἡ ναυτικὴ ὑπηρεσία νὰ καταστήσῃ προσεκτικὸν τὸν ἐν λόγῳ μηχανικόν, ὅτι δὲν δύναται διὰ δύο λέξεων ἀναφερόμενος νὰ γίνεται ἀφορμή, ἔστω καὶ ἀκουσίως, νὰ ἀποδίδηται μομφὴ ἐκεῖ ὅπου πιθανῶς δὲν πρέπει. Δὲν νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἔργον τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ εἰσέρχηται εἰς λεπτομερείας τινάς, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὅμως ἡ Βουλή, ἐπειδὴ ὁ ἔντιμος προλαλήσας ἔφερε ζήτημα κόνεως ἐπὶ τοῦ θωρηκτοῦ τῆς «Ὕδρας», καὶ τοῦτο στηριζόμενος ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως τοῦ μηχανικοῦ τῆς «Ὕδρας», νὰ εἴπω ὅτι νομίζω ὅτι ἦτο ὑποχρεωμένος ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς Ψαρῶν νὰ ζητήσῃ πληροφορίας ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ἂν ὁλόκληρος ἡ χωρητικότης τῆς «Ὕδρας» εἶχε πληρωθῆ ἀπὸ γαιάνθρακας ἐκ τῆς τελευταίας προμηθείας, τῆς ὁποίας οἱ γαιάνθρακες κατηγοροῦνται ὅτι ἐμπεριεῖχον ἀρκετὴν ποσότητα κόνεως. Ἡ χωρητικότης τῶν θωρηκτῶν εἰς γαιάνθρακας εἶναι, ἂν μὲν εἶναι εἰς γαιανθρακοπλίνθους, 450 τόννοι, ἂν δὲ εἶναι ἁπλῶς εἰς χύμα λεγόμενον, εἶναι 40ο τόννων. Ἂν λοιπὸν εἶχε κατάλοιπον ἐκ προηγουμένων προμηθειῶν 200 τόννων καὶ ἔλαβε 250 ἐκ τῆς νέας προμηθείας καὶ τὸ πλοῖον ἤργει ἐπὶ 2 ἢ 3 μῆνας εἰς τὸν Ναύσταθμον ἢ τὸν ὅρμον τοῦ Φαλήρου ἢ τὸν ὅρμον τοῦ Πειραιῶς, ὑπάρχει συνήθεια καταστᾶσα πλέον νόμος εἰς ὅλα τὰ πλοῖα νὰ ὑπάρχῃ μία ἐκλογὴ γαιανθράκων εἰς τὰ μαγειρεῖα, εἰς τὰς ἀτμακάτους, ἐν καιρῷ χειμῶνος διὰ τὰς θερμάστρας τοῦ κυβερνήτου καὶ τῶν ἀξιωματικῶν νὰ χρησιμοποιῶνται τὰ μεγάλα τεμάχια. Ἑπομένως, ἂν παραδεχθῆτε ὅτι ἐπὶ τρίμηνον μένει ἓν πλοῖον ἐλλιμενισμένον καὶ ὅτι ἔχομεν καθημερινῶς εἰς τὰ θωρηκτά μας μίαν κατανάλωσιν ἡμερησίαν ἑνὸς τόννου καί, ὅταν μεταχειριζώμεθα τὸν βοηθητικὸν λέβητα διὰ τὸν ἠλεκτρικὸν φωτισμόν, θὰ ἔχωμεν ἡμερησίαν κατανάλωσιν δύο τόννων, ἔχομεν δὲ τρίμηνον κατανάλωσιν 18 τόννων εἰς τεμάχια, ποία θέλετε νὰ εἶναι ἡ ἀναλογία τῶν καλλιτέρων γαιανθράκων; Θέλετε νὰ εἶναι 14%, ὅπως εἶπεν ὁ ἔντιμος προλαλήσας;

§103Γ. ΠΩΠ. Δὲν τὸ λέγω ἐγώ.

§104Π. ΓΚΙΝΗΣ. Ἀνέχητε μίαν ἀναλογίαν 14% εἰς τεμάχια, αὕτη θὰ μεταβάλληται εἰς 60 ἢ 70%, ἂν μείνῃ κατάλοιπον.

§105ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὅλα αὐτὰ τὰ ἐὰν ἡ «Ὕδρα» ἦτο ἐλλιμενισμένη, ἐὰν εἶχε κατάλοιπον, ἐὰν κατηνάλωσε ...

§106Π. ΓΚΙΝΗΣ. Ἂν ὁλόκληρον τὸ φορτίον τῶν 450 τόννων γαιανθράκων εἶναι ἐκ τῆς τελευταίας προμηθείας, αὐτὸ δύναται νὰ μᾶς τὸ εἴπῃ ὁ ἔντιμος προλαλήσας;

§107Γ. ΠΩΠ. Τὸ λέγει τὸ ἔγγραφον.

§108Π. ΓΚΙΝΗΣ. Δὲν τὸ λέγει.

§109Γ. ΠΩΠ. Τὸ λέγουσι καὶ τὰ ἔγγραφα, τὸ λέγουσι καὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν προσεκομίσθησαν.

§110Π. ΓΚΙΝΗΣ. Τὸ ἔγγραφον λέγει ὅτι δὲν εἶχον τὴν ἀπαιτουμένην θερμαντικὴν δύναμιν· δὲν λέγει ἂν ἐλήφθησαν οἱ 450 τόννοι ἐκ τῆς αὐτῆς προμηθείας.

§111Γ. ΠΩΠ. Παρακαλῶ ...

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ἐπιτρέπετε διακοπάς.

§113Γ. ΠΩΠ. Μὲ ἠρώτησε· δὲν διέκοψα.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅτε ὡμιλήσατε σεῖς, δὲν σᾶς διέκοψε κανείς· μὴ διακόπτετε καὶ ὑμεῖς.

§115Γ. ΠΩΠ. Ἐγὼ οὐδένα οὐδέποτε διακόπτω.

§116Π. ΓΚΙΝΗΣ. Ὁ ἔντιμος προλαλήσας εὗρεν ὡς ἐπιβαρυντικὸν τῆς ὑποθέσεως, τὴν ὁποίαν πραγματεύεται, ὅτι ὁ κυβερνήτης τῆς «Ὕδρας» ἀπ’ εὐθείας ἀνεφέρθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ἀλλ’ ἐρωτῶ τὸν ἔντιμον προλαλήσαντα· ἐγνώριζεν ἂν κατὰ τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν ὁ κυβερνήτης τῆς «Ὕδρας» ἀνεφέρετο εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἂν ἦτο ἀπεσπασμένος τοῦ ναυάρχου; Βλέπω ἡμερομηνίαν 28 Σεπτεμβρίου. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω ὅτι ἦτο ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ ναυάρχου, ὁπότε βεβαίως ἦτο πρᾶξις ἀντιπειθαρχικὴ ἡ μὴ ὑποβολὴ τῆς ἀναφορᾶς διὰ τοῦ ναυάρχου, ἐκτὸς ἂν ἦτο ἀπεσπασμένος εἰς πλοῖον, ὁπότε κατὰ τὸν Κανονισμὸν ἔχει τὸ δικαίωμα διὰ τὴν ταχυτέραν διεξαγωγὴν τῆς τρεχούσης ὑπηρεσίας νὰ ἀπευθύνηται ἀπ’ εὐθείας πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον. Ἂν συμβαίνῃ τοιοῦτόν τι, ποῦ βλέπετε τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι ὁ κυβερνήτης μὴ ἀναφερθεὶς ἀπ’ εὐθείας πρὸς τὸν ναύαρχον ἱεραρχικῶς, ἀλλ’ ἀποστείλας τὸ ἔγγραφον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὑποδεικνύει ὅτι ὑπάρχει κάποιος φόβος, ὅτι τὸ ἔγγραφόν του ἤθελε κατακρατηθῆ εἰς τὸ ναυρχεῖον καὶ δὲν ἤθελεν ἀποσταλῆ εἰς τὸν πρὸς ὃν ὅρον; Ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὑπὸ τὸν ναύαρχον Τόφνελ ὑπῆρξαν τρία θωρηκτά, ἕξ ἀντιτορπιλλικὰ καὶ ἡ «Κρήτη» καὶ ἄλλα ὑπηρετικὰ πλοῖα· φρονεῖτε ὅτι εἶναι δυνατὸν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ ἔχῃ ἀποκρύψει τὰς ἐκθέσεις τῶν κυβερνητῶν τῶν ἄλλων πλοίων; Εἶναι δυνατὸν νὰ λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν του τοιοῦτόν τι;

§117ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Κύριε Βουλευτά, μοὶ ἐπιτρέπετε;

§118Π. ΓΚΙΝΗΣ. Παρακαλῶ.

§119ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρέχω τὴν ἐπισημοτάτην διαβεβαίωσιν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι μέχρι τῆς ἡμέρας τοὐλάχιστον, καθ’ ἣν κατετέθη ὁ φάκελος, οὐδεμία ὑπῆρχεν ἀπολύτως ἄλλη ἔκθεσις σχετιζομένη πρὸς τὴν ποιότητα τῶν γαιανθράκων. Ἑπομένως αἱ πληροφορίαι τοῦ προλαλήσαντος συναδέλφου δὲν εἶναι ἀκριβεῖς.

§120Γ. ΠΩΠ. Εἴμεθα σύμφωνοι· αὐτὸ τὸ ἐβεβαίωσα καὶ ἐγώ.

§121Π. ΓΚΙΝΗΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ θέσω ὑπὸ ἀμφισβήτησιν τὴν διαβεβαίωσιν ἑνὸς ναυάρχου, ὅτι ἡ γνώμη τοῦ μηχανικοῦ εἶναι ὅτι ἡ ποιότης τῶν γαιανθράκων εἶναι καλή; Δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ αὐτὸ ὄχι μόνον δι’ ἕνα ναύαρχον, ἀλλ’ οὔτε διὰ τὸν κοινότερον ἄνθρωπον. Καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχω ἁπτὰς ἀποδείξεις καὶ στοιχεῖα, ἐφ’ ὧν νὰ βασισθῶ καὶ νὰ ἐκφέρω ἀντίθετον γνώμην, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δεχθῶ ὅτι ἡ προμήθεια τῶν γαιανθράκων ἡ τελευταῖον γενομένη ἐγένετο κανονικῶς καὶ νομίμως. Ἄν δὲ προσθέσητε, ὅτι, ὡς ἐξάγεται ἐκ τῶν κατατεθέντων ἐγγράφων, ἡ ναυτικὴ ὑπηρεσία εὑρέθη πρὸ ἀποποιήσεως τῶν κυριωτέρων ἀνθρακωρυχείων νὰ προσφέρωσι γαιάνθρακας εἰς τὴν ναυτικὴν ὑπηρεσίαν τόσον εἰς τὸ αἰτούμενον ποσὸν τῶν 5,000 τόννων, ὅσον καὶ ἐντὸς τῆς προθεσμίας, καθ’ ἣν ἡ ναυτικὴ ὑπηρεσία εἶχεν ἀνάγκην τούτου, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἐστερεῖτο καὶ τοῦ εὐεργετήματος τῆς ἐκλογῆς. Ἐλέχθη πρὸ ἡμερῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὅτι ἡ κόνις βλάπτει τὰς μηχανὰς τῶν πολεμικῶν πλοίων. Ἐξ ὅσων γνωρίζω καὶ εἶναι ἐπιστημονικῶς ἀποδεδειγμένον, οἱαδήποτε ποσότης κόνεως ἂν ὑπάρχῃ εἰς τοὺς γαιάνθρακας, οὐδεμία βλάβη ἐπέρχεται οὔτε εἰς τοὺς λέβητας οὔτε εἰς τὰς μηχανὰς τῶν πλοίων. Δυνατὸν ἡ μεγάλη ποσότης ἡ ἐμπεριεχομένη εἰς τοὺς γαιάνθρακας νὰ ἐπιδρᾷ ἐπὶ τῆς ταχυτέρας ἢ μὴ παραγωγῆς τοῦ ἀτμοῦ, δυνατὸν νὰ ἐπιδρᾷ ἐπὶ τῆς θερμαντικῆς ἰδιότητος τῶν γαιανθράκων καὶ ἑπομένως ν’ ἀπαιτῆται μεγαλειτέρα ποσότης καυσίμου ὕλης· ἑπομένως ἡ ποιότης τῶν γαιανθράκων ἡ περιέχουσα πολλὴν κόνιν εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι στοιχίζει περισσότερον εἰς τὴν ναυτικὴν ὑπηρεσίαν, βλάβη ὅμως ὡς ἐκ τῆς χρησιμοποιήσεως κόνεως οὔτε εἰς τοὺς λέβητας δύναται νὰ ἐπέλθῃ οὔτε κατὰ μείζονα λόγον εἰς τὰς μηχανὰς ἑνὸς σκάφους, ἐκτὸς ἂν γίνηται χρῆσις γαιανθρακοπλίνθων, τῶν λεγομένων brickettes, αἵτινες ζυμώνονται μὲ διαφόρους οὐσίας, καὶ ἐνδέχεται μία οὐσία ἐξ αὐτῶν κακῆς συστάσεως νὰ ἔχῃ ἐπιζημίους ἰδιότητας ἐπὶ τῶν λεβήτων. Νομίζω, ἐξ ὅσων πληροφοριῶν ἔχω, ὅτι οἱ ἀγορασθέντες τελευταῖον γαιάνθρακες ἐμπεριέχονται εἰς τὸν τελευταῖον πίνακα τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου τοῦ 1911 ἢ τοῦ 1910. Πρὸς ἀποφυγὴν ὅθεν τῶν ἑκάστοτε ἀναφυομένων τοιούτων ζητημάτων, ἅτινα ὀλεθρίως ἐπιδρῶσιν ἐπὶ τῆς τιμῆς τοῦ Ναυτικοῦ, ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν τώρα, ὅτε ἔχει εἰς τὴν διάθεσίν του, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νέου Συντάγματος, τὴν πρώτην τοῦ ἔτους τὰς ἀναγκαίας πρὸς ἀγορὰν γαιανθράκων πιστώσεις, νὰ προβαίνῃ μὲ τὰ ἐν Ἀγγλίᾳ ὀρυχεῖα εἰς σύναψιν συμφωνητικῶν, διὰ τῶν ὁποίων θὰ τῷ ἐπιτρέπωσι τὴν καθ’ ὅλον τὸ ἔτος ὁμαλὴν παροχὴν γαιανθράκων, συμφωνητικῶν, τὰ ὁποῖα καὶ ὁ κοινότερος καταναλωτὴς γαιανθράκων κάμνει, ὑπὸ τοὺς ὅρους κατὰ τοὺς ὁποίους παραλαμβάνει τοὺς γαιάνθρακας τὸ Ἀγγλικὸν Ναυαρχεῖον, ἢ ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἤθελε χρησιμοποιήσει γαιανθρακοπλίνθους, μὲ τοὺς ὅρους τῶν ἄλλων Κρατῶν, εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν ἠθέλομεν προμηθευθῆ γαιανθρακοπλίνθους ἀλλοῦ. Λέγω καὶ τονίζω, ὅτι ἡ ἀγορὰ καὶ παραλαβὴ τῶν γαιανθράκων δέον νὰ γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὅρων, κατὰ τοὺς ὁποίους παραλαμβάνει τὸ Ἀγγλικὸν Ναυαρχεῖον, διότι πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ γνωρίζῃ, ὅτι εἴμεθα ἐκ τῶν πτωχοτέρων καὶ πενιχροτέρων ἀγοραστῶν γαιανθράκων εἰς τὰς παγκοσμίους ἀγοράς, αἱ δὲ ἑκάστοτε αἰτήσεις ἡμῶν, βεβαιωθῆτε, ὅτι οὐδένα συγκινοῦσιν ἐν Ἀγγλίᾳ, ἀπολύτως οὐδένα. Ὁ λόγος δὲ αὐτὸς καὶ οἱ φόβοι, τοὺς ὁποίους ἔχουσιν οἱ διάφοροι ἰδιοκτῆται ἀνθρακωρυχείων, ὅπως μὴ ἴδωσι τὰ ὀνόματά των εἰς κανὲν βούλευμα παραπεμπτικὸν ἐπὶ καταχρήσει, νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλουσι τὴν ἐνέργειαν ταύτην εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν. Ὡσαύτως θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ἀφορμὴν λαμβάνων ἐκ τοῦ τηλεγραφήματος τοῦ ναυάρχου Tofnel, νὰ λάβῃ τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα, ὅπως αἱ ἐκθέσεις τῶν διαφόρων μηχανικῶν τῶν πολεμικῶν ἡμῶν πλοίων ὦσι σαφεῖς, ὡρισμέναι, ἐπιστημονικῶς κατηρτισμέναι, ὅπως μὴ ἀκουσίως δίδωσι λαβὴν εἰς τοὺς διαφόρους ὑπὸ διαφόρους μορφὰς κατακριτὰς καὶ συζητητὰς νὰ συζητῶσιν εἰς βάρος τῆς τιμῆς τοῦ Ναυτικοῦ, ὅπως μὴ δίδωσι, λέγω, λαβὴν εἰς διαφόρους συζητήσεις ἐπὶ ζημίᾳ ἐθνικῇ ἔσω καὶ ἔξω (Εὖγε, εὖγε). Εἶναι γνωστόν, Κύριοι, ὅτι εἰς τοιαύτην θέσιν ἔχομεν καταντήσει ἐκ τῶν διαφόρων γενομένων συζητήσεων ἑκάστοτε περὶ κλοπῶν, καταχρήσεων, ἀτιμιῶν, ὥστε ἐσχάτως ἕν τῶν σπουδαιοτέρων ἐν Ἀγγλίᾳ ἀνθρακωρυχείων ἐζήτησε τὴν πληρωμὴν τοῦ ἀντιτίμου τοῦ φορτίου ἀμέσως πρὸς παράδοσιν τῆς φορτωτικῆς παρὰ τῆς ἐν Λονδίνῳ ἡμετέρας πρεσβείας! (Αἴσθησις). Ἐὰν δὲ προσθέσωμεν καὶ τὸ ἕτερον γεγονός, ὅτι οἱ διάφοροι Οἶκοι λίαν εὐγενῶς, πάντως ὅμως ὡρισμένως, ἀπεποιήθησαν νὰ δίδωσι γαιάνθρακας εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται τοῦ λοιποῦ μεγαλειτέρα προσοχὴ διὰ τὸν ἔλεγχον τῶν τοιούτων ζητημάτων, καὶ ὅτι εἶναι ἐθνικὴ ἀνάγκη, ὅπως πείσωμεν πρωτίστως ἡμᾶς αὑτοὺς καὶ εἶτα πείσωμεν τοὺς ξένους, ὅτι ἡ ἕδρα τῆς κακῆς πίστεως δὲν εἶναι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ἀλλ’ ἴσως πουθενὰ ἀλλοῦ (Εὖγε, εὖγε, καὶ χειροκροτήματα).

§122ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ συζήτησις, κύριοι Βουλευταί, ἡ διεξαγομένη σήμερον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς δὲν εἶναι συζήτησις κανονική. Ἐνώπιόν σας ἔχετε νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ παροχὴ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως δραχμῶν 305,000 διὰ τὴν πληρωμὴν γαιανθράκων, τῶν ὁποίων ἡ κατανάλωσις ὑπῆρξε κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο πολὺ ἀνωτέρα τῆς ὑπολογιζομένης ὑπὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὡς ἐκ τῆς μεγαλειτέρας κινήσεως τῶν πλοίων, τὴν ὁποίαν προεκάλεσεν ἡ ἔλευσις τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς. Κατὰ τὴν συζήτησιν δὲ τὴν σημερινὴν ὅ,τι εἶχε νὰ ἐξετάσῃ μόνον ἡ Βουλὴ ἦτο, ἂν παρίστατο δεδικαιολογημένη ἡ ἐπὶ πλέον δαπάνη, εἰς τὴν ὁποίαν ἀξιοῖ νὰ προβῇ ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο διὰ τὴν μεγαλειτέραν κίνησιν τῶν πλοίων. Τοῦτο εἶναι τὸ μόνον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐξετάζεται κατὰ τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ζητεῖται μία ἀναπληρωματικὴ πίστωσις, ἡ ὁποία τίποτε ἄλλο δὲν εἶναι, παρὰ ἕν παράρτημα τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐκ τῶν ὑστέρων προσκολλώμενον εἰς τὸν ἀρχικὸν προϋπολογισμόν, διότι κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ ἀπεδείχθησαν αἱ σχετικαὶ προβλέψεις μὴ ἀκριβεῖς. Πᾶσα συζήτησις, ἡ ὁποία ἔχει σχέσιν πρὸς τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐκτελεῖται ὁ προϋπολογισμός, πᾶσα συζήτησις, ἡ ὁποία ἔχει σχέσιν πρὸς τὰς εὐθύνας τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν διεχειρίσθη τὸ δημόσιον χρῆμα, ἢ καθ’ ὃν ἐφήρμοσε τοὺς νόμους, εἶναι συζήτησις, ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων, ὑπ’ αὐτὸν δὲ τὸν τύπον καὶ ἡ συζήτησις αὕτη ἦλθε τὸ πρῶτον ἐν τῇ Βουλῇ διὰ τῆς ἐρωτήσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Ψαρῶν, ζητήσαντος νὰ κατατεθῇ ὁ σχετικὸς πρὸς τὴν προμήθειαν τῶν γαιανθράκων φάκελος. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἅπαξ ἐπετράπη εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Ψαρῶν νὰ μεταθέσῃ τὸ ζήτημα ἀπὸ τῆς σκοπιμότητος τῆς νέας δαπάνης, ἣν καὶ μόνον εἶχε νὰ ἐξετάσῃ σήμερον ἡ Βουλή, εἰς ζήτημα διαχειριστικὸν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἀφοῦ κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐργασίας τῆς νομοθετικῆς περιεπέσαμεν ἐξ ἀνάγκης εἰς κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅσα ἀκαίρως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου σήμερον ἐξετέθησαν. Ἡ ἀπασχολοῦσα ἡμᾶς ὑπόθεσις, κύριοι Βουλευταί, εἶναι καὶ πάλιν ἡ αἰωνία ὑπόθεσις τῶν γαιανθράκων εἶναι ἡ συνήθης ἐπίκρισις ὅτι οἱ γαιάνθρακες δὲν προέρχονται ἀπὸ τὰ ὀρυχεῖα, τὰ ὁποῖα περιλαμβάνονται ἐν τῷ καταλόγῳ τῶν ὀρυχείων, ἐκ τῶν ὁποίων τὸ Ἀγγλικὸν Ναυαρχεῖον προμηθεύεται τοὺς γαιάνθρακας, ὅτι περιέχουσι πολλὴν κόνιν, ἄλλοτε 30%, ἄλλοτε 70% καὶ ἄλλοτε 90%. Ἀλλ’ ἂς ἴδωμεν, Κύριοι, καὶ τὴν φορὰν αὐτήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔρχεται πρὸς συζήτησιν πλέον οὐχὶ ὑπόθεσις προμηθείας γαιανθράκων παλαιᾶς ἐποχῆς, ἀλλ’ ὑπόθεσις προμηθείας γαιανθράκων γενομένη ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως καὶ ὑπὸ τοῦ Προέδρου αὐτῆς ἰδιαιτέρως, ὡς Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ἂς ἴδωμεν, λέγω, κατὰ πόσον εἶναι αὕτη προμήθεια, διὰ τὴν ὁποίαν δύναται μὲ ὑψηλὸν τὸ μέτωπον νὰ προέλθῃ ἡ Κυβέρνησις, καλουμένη ὅπως δώσῃ εὐθύνας καὶ λόγον ἐνώπιον τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας. Θὰ καταναλώσω χρόνον τινὰ τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἄσκοπον τὸ πρᾶγμα, διὰ νὰ παρακολουθήσητε ὅλην τὴν διεξαγωγὴν τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, ἡ ὁποία ἐμφαίνεται ἐν τῷ φακέλῳ τῷ κατατεθέντι, περιλαμβάνοντι πάντα τὰ ἔγγραφα τὰ σχετικὰ πρὸς τὴν ὑπόθεσιν ἀπὸ τοῦ πρώτου μέχρι τοῦ τελευταίου, μέχρι τῆς ἡμέρας, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ φάκελος κατετέθη εἰς τὴν Βουλήν. Κάμνω τὴν ἐπιφύλαξιν ταύτην, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ ἦλθεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον κανὲν ἔγγραφον χθὲς ἢ σήμερον, τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζω, καίτοι ἀπίθανον εἶναι νὰ ἦλθεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοιοῦτον ἔγγραφον, διότι θὰ μοὶ ἐδίδετο ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας. Τὸ πρῶτον τηλεγράφημα χρονολογεῖται ἀπὸ τὰς ἀρχὰς Ἀπριλίου, ἀπευθύνεται δὲ πρὸς τὸν Γέρονταν, προϊστάμενον μιᾶς ἀποστολῆς εὑρισκομένης ἐν Ἀγγλίᾳ ἀπὸ πολλοῦ χρόνου διὰ τὴν προμήθειαν τῶν πυρομαχικῶν τῶν θωρηκτῶν (ἀναγινώσκει): «Διατάξατε Γονατᾶν μετὰ ἐγκατάστασιν Novi μεταβῇ Κάρδιφ καὶ ζητήσῃ τιμὰς γαιανθράκων διπλοκοσκινισμένων καὶ προσφάτου ἐξορύξεως διὰ δέκα χιλιάδας τόννων, ἐξ ὧν πέντε δι’ ἄμεσον ἀποστολήν, καὶ ὑπολοίπους μετὰ πεντάμηνον. Τῶν τῆς ἀμέσου ἀποστολῆς τιμὴ ἔσται cif. Σαλαμῖνα, μὲ ἐκπτώσεις γνωστὰς ἀπὸ 1990 τηλεγράφημα τῆς 24 Ἰανουαρίου. Διὰ τοὺς ὑπολοίπους τιμὴ θὰ ὁρισθῇ μὲ παράδοσιν αὐτόθι, ἐπιφυλασσομένου ὁρισμοῦ ναύλου κατὰ τὴν ἀποστολήν. Μεταξὺ καλλιτέρων ὀρυχείων καταλέγονται τὰ Albion Merthyr, Cambrian Navigation, Corry’ s Merthyr Ferydale, Hood’ s Merthyr, Nixon’ s Navigation, Ocean Merthyr, Penrikyber, συνεννόησις τηλεγραφική». Διατάσσεται ὁ Γονατᾶς νὰ προβῇ εἰς τὴν προμήθειαν γαιανθράκων καὶ παραπέμπεται, ὅπως ὡμολογήθη ἀπὸ τὸν ἐπερωτήσαντα κ. Βουλευτὴν ἐκ Ψαρῶν, εἰς τὰ ἄριστα τῶν ὀρυχείων. Διέταξα, ἀπαντᾷ ὁ Γέροντας, τὸν Γονατᾶν νὰ ἀπέλθῃ πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς ἐντολῆς σας (ἀναγινώσκει): «Ὑπουργεῖον Ναυτικῶν· Ἀθήνας. Albion Zewiss, Naval, Ynysfare Merthyr, Great Western, Ni xon’ s Navigation, Powell duffryn, Ryyniney ἀπήντησαν ἀδυνατοῦσιν ἀναλάβωσι νέας παραγγελίας παραδόσεως ἐντὸς 5 μηνῶν λόγῳ προπωλήσεως καὶ ἐξακολουθήσεως ἀπεργίας. Ἀπάντησιν ὑπολοίπων προμηθευτῶν Ναυαρχείων μετὰ τιμῶν τηλεγραφήσω αὔριον. Γονατᾶς». Ὀκτὼ λοιπὸν ἀμέσως τῶν ὀρυχείων, εἰς τὰ ὁποῖα παρέπεμψε τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ τὰ ὁποῖα ὄντως εἶναι τὰ ἄριστα μεταξὺ τῶν 28, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται εἰς τὸν κατάλογον τοῦ Ναυαρχείου, ἀρνοῦνται νὰ μᾶς παραδώσωσιν ἐντὸς 5 μηνῶν γαιάνθρακας. Λέγει ὁ κ. Γονατᾶς ὅτι θὰ ἀπευθυνθῇ καὶ πρὸς τὰ ὀρυχεῖα τὰ ἄλλα τὰ περιλαμβανόμενα εἰς τὸν κατάλογον καὶ θὰ ἀπαντήσῃ. Διὰ νὰ μὴ ἀναγνώσω ἓν ἕκαστον τῶν τηλεγραφημάτων, εἰς τὰ ὁποῖα παραπέμπω τοὺς ἀξιοτίμους Βουλευτάς, ἀναφέρω ὅτι κατὰ μεταγενέστερον τηλεγράφημα τοῦ κ. Γονατᾶ, πλὴν τῶν 8 τούτων ὀρυχείων, τὰ ὁποῖα ἠρνήθησαν νὰ ἔλθωσιν εἰς διαπραγμάτευσιν, τὰ νεώτερα τηλεγραφήματα ἀναφέρουσιν ὅτι τὰ ὀρυχεῖα Cyffartha, Imperial Navigation καὶ Standart Merthyr οὐδεμιᾶς ἠξίωσαν ἀπαντήσεως τὸν ἀξιωματικὸν κ. Γονατᾶν ζητοῦντα ἀπὸ αὐτὰ 5,000 τόννους γαιανθράκων μετὰ 5 μῆνας, καὶ ἄλλας 5,000 ἐντὸς ὁλοκλήρου ἔτους. Τὰ ὀρυχεῖα Cambrian Navigation, Dowalais hills Plymouth, Hoods Merthyr, Dowlais Cardiff, Insoles Cymmer ἀπήντησαν εὐγενέστατα ὅτι ἀδυνατοῦσι νὰ ἀναλάβωσι νέας παραγγελίας πρὸ τῆς παρελεύσεως 5 μηνῶν. Ἐκ τῶν ὑπολοίπων ἰδιοκτητῶν τῶν ὀρυχείων, πάντοτε, ἐπαναλαμβάνω, τῶν περιλαμβανομένων ἐν τῷ καταλόγῳ τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου, ἔδωκαν τὸ ὀρυχεῖον Ferydale διὰ τὸν μῆνα Ὀκτώβριον 5,000 τόννους πρὸς 18 σελλίνια fob. Οἱ Corrys Brother ἔδωκαν διὰ τὸν μῆνα Ὀκτώβριον 4,700–5,300 τόννους, ἐκ τοῦ ὀρυχείου Perikyber πρὸς 18 σελ. 2 πεν. fob., ἐκ τοῦ ὀρυχείου δὲ Corrys Merthyr 17 σελ. 11 πέννας fob. καὶ 27 σελλίνια 6 πέννας cif. Salamis. Τὸ Maclareu Merthyr διὰ τὸν μῆνα Ὀκτώβριον 5,000 τόννους πρὸς 16 σελ. 11 πέν. fob. Ὁ δὲ Watts ἐκ τοῦ Insoles Merthyr τὸν Ἰούλιον 5,000 τόννους πρὸς 18 σελ. fob. ἢ 24½ σελ. cif. Salamis, ἐκ δὲ τοῦ National Merthyr ἑτέρας 5,000 τόννους ἐντὸς τοῦ Σεπτεμβρίου πρὸς 17 σελ. 9 πέννας fob. Πλὴν τοῦ ὀρυχείου τούτου τὰ ἄλλα τὰ ἀναφερόμενα εἰς τὸν Ὀκτώβριον καὶ τὸν Δεκέμβριον δὲν ἠδύναντο νὰ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας ἡμῶν, ἡ ὁποία εἶχεν ἀνάγκην, ὅπως μέχρι τοῦ Αὐγούστου, δηλαδὴ εἰς διάστημα 4 τὸ πολὺ μηνῶν, προμηθευθῇ τὰς 5,000 τῶν γαιανθράκων, καὶ μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου τὴν δευτέραν ἀποστολήν. Τὸ Ocean Merthyr εἶναι λοιπὸν τὸ πρῶτον ὀρυχεῖον, τὸ ὁποῖον μᾶς δίδει ὅρους, οἱ ὁποῖοι ἀνταποκρίνονται εἰς τὰς ἀνάγκας ἡμῶν. Δεύτερον εἶναι τὸ Insoles Merthyr καὶ τρίτον τὸ Lockets Merthyr. Ἔχω ἐνταῦθα πρὸς χρῆσιν τῶν κ. Βουλευτῶν διάγραμμα, τὸ ὁποῖον ἀναφέρει τὰς διαφόρους ταύτας προτάσεις καὶ τὸ ὁποῖον δύναται νὰ χρησιμεύσῃ εἰς παρακολούθησιν τῶν λεγομένων κατὰ τὴν ἀπάντησιν ταύτην. Ἐκ τῶν τριῶν τούτων ὀρυχείων ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔδιδε τιμὰς καλλιτέρας καὶ ὅρους συμφερωτέρους, διότι ἐδέχετο νὰ προμηθεύσῃ κατὰ τὸν Ἰούνιον μῆνα, ἐνῷ τὰ ἄλλα ἤρχιζον ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου, ἦτο τὸ ὀρυχεῖον Ocean Merthyr, ἀλλὰ τὸ ὀρυχεῖον τοῦτο, τὸ ὁποῖον προσέφερεν ἀρχικῶς τιμὰς τὰς μᾶλλον συμφερούσας, ὑπὸ ὅρους τοὺς μᾶλλον εὐπροσδέκτους, ἀπεσύρθη δυστυχῶς βραδύτερον, προτοῦ καταρτισθῇ ἡ σύμβασις, προτοῦ ὁριστικῶς συνομολογηθῇ, ἀπεσύρθη ἀπὸ τῶν προτάσεων τούτων, ὡς προκύπτει ἐκ τῶν τηλεγραφημάτων, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν ἐν τῷ κατατεθέντι φακέλῳ. Ὑπελείποντο ἑπομένως δύο ὀρυχεῖα, τὸ Insoles Merthyr καὶ τὸ Lockets Merthyr. Ἀμφότερα ἐδέχοντο κατὰ τὸν Ἰούνιον νὰ προσφέρωσι γαιάνθρακας 5,000 τόννους. Ἀπευθύνθημεν πρὸς τὸ Insoles Merthyr καὶ μετ’ ἐκείνου συνωμολογήσαμεν τὴν προμήθειαν τῶν γαιανθράκων· καὶ ἐγένετο ἡ παρατήρησις ὑπὸ τοῦ προλαλήσαντος «διατί ἐπήγατε εἰς τὸ Insoles Merthyr καὶ δὲν ἐπήγατε εἰς τὸ Lockets Merthyr». Σημειωτέον ὅτι ἀμφότερα μᾶς προσέφερον τοὺς γαιάνθρακας κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ἑπομένως προκειμένου περὶ γαιανθράκων τῆς αὐτῆς ποιότητος· ἦτο φυσικόν, ὑπαρχόντων τῶν λοιπῶν ὅρων ὁμοίων, νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν τιμήν, καὶ διότι τὸ Insoles Merthyr μᾶς ἔδιδεν ἀντὶ 18 σελλινίων τὸν τόννον καὶ τὸ Lockets Merthyr μᾶς ἐζήτει 18 καὶ 2 πέννας, νομίζω ὅτι ἐπεβάλλετο εἰς ἡμᾶς νὰ ἀποδεχθῶμεν τὴν προσφορὰν τοῦ Insoles Merthyr, διότι φαντάσθητε ποία θὰ ἦτο ἡ θέσις ἐμοῦ, ἐὰν εἶχον προτιμήσει τὸ Lockets Merthyr, τὸ ὁποῖον ἐζήτει δύο πέννας ἐπὶ πλέον, καὶ ὄχι τὸ Insoles Merthyr, τὸ ὁποῖον μᾶς ἔδιδε μὲ δύο πέννας ὀλιγώτερον! Ἀλλ’ ἰσχυρίζονται, περιπίπτοντες ἀπὸ ἀνακριβείας εἰς ἀνακρίβειαν, ὅτι τὸ Insoles Merthyr, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἐπρομηθεύθημεν τοὺς γαιάνθρακας, δὲν περιλαμβάνεται ἐν τῷ καταλόγῳ τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου, ἢ μᾶλλον ὅτι περιελαμβάνετο μὲν ἄλλοτε εἰς τὸν κατάλογον τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου, ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ ἔτους 1900 ἐξηντλήθησαν οἱ καλοὶ αὐτοῦ γαιάνθρακες, καὶ τὸ Ἀγγλικὸν Ναυαρχεῖον ἀφήρεσε πλέον ἀπὸ αὐτὸ τὸ δικαίωμα νὰ ἀναφέρηται ἐν τῷ καταλόγῳ του. Ἔχω σύγγραμμα, τὸ ὁποῖον εἶναι τοῦ 1909 καὶ 1910, ἐνιαυσίως ἐκδιδόμενον, ἐν εἴδει ἡμερολογίου ναυτικοῦ, τὸ ὁποῖον ἐν σελίδι 175 ἀναφέρει· «Τὰ ἑπόμενα εἶναι τὰ ὀρυχεῖα τὰ ἀναφερόμενα ἐν τῷ καταλόγῳ τοῦ Ναυαρχείου διὰ τὴν προμήθειαν τοῦ Ἀγγλικοῦ ναυτικοῦ...». Ἀρχίζει ὁ κατάλογος αὐτὸς ὁ περιέχων 28 ὀρυχεῖα, καὶ μεταξὺ τῶν εἴκοσι καὶ ὀκτὼ ὅλων αὐτῶν εὑρίσκεται δέκατον τέταρτον κατὰ σύμπτωσιν ἐν τῷ μέσῳ τοῦ καταλόγου τοῦ Ναυαρχείου, τὸ ὀρυχεῖον Insoles Merthyr, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἐπρομηθεύθημεν τοὺς γαιάνθρακας. Ἀλλὰ κατηγορούμεθα καὶ δι’ ἓν ἄλλο, Κύριοι· «δὲν ἀπηυθύνθητε εἰς τὰ ὀρυχεῖα κατ’ εὐθεῖαν, ἀλλ’ ἐπήγατε εἰς μεσίτας καὶ ἐμπόρους, διὰ νὰ ἀγοράσητε γαιάνθρακας, καὶ ἑπομένως οὐδεμία εἶναι ἐγγύησις, ὅτι οἱ γαιάνθρακες εἶναι τοῦ ὀρυχείου ἐκείνου ἀληθῶς. Τοὺς γαιάνθρακας τούτους ἐπρομηθεύθημεν ἀπὸ ἕνα Watts, ὁ ὁποῖος εἶναι κατὰ τὸ πιστοποιητικὸν τοῦτο τὸ ἐπισημότατον φέρον τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ἰδιοκτήτου τοῦ ὀρυχείου, ὁ μόνος πράκτωρ τῆς πωλήσεως τῶν γαιανθράκων τοῦ ὀρυχείου· τὸ ὀρυχεῖον δηλαδὴ τοῦτο ἔχει πρόσωπον εἰδικόν, τὸ ὁποῖον διεξάγει τὸ ἐμπορικὸν μέρος τῆς ἐπιχειρήσεως. Δώσατέ το εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Ψαρῶν νὰ τὸ ἴδῃ. (Ἐγχειρίζει τὸ ἔγγραφον εἰς κλητῆρα, ἵνα τὸ ἐγχειρίσῃ εἰς τὸν κ. Πὼπ). Ἀλλ’ ἂν μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης δὲν φαίνεται νὰ εἶναι ἡ ἐνέργεια τοῦ Ὑπουργείου σκανδαλώδης, ὅπως κατηγγέλθη, ἐρωτᾶται, μήπως ἆρά γε συνέβη ἄλλη τις παρατυπία, ἡ ὁποία καθιστᾷ ὕποπτον τὴν ἐνέργειαν τοῦ Ὑπουργείου ἐν προκειμένῳ; Διατί, Κύριοι, ἐπρομηθεύθητε αὐτοὺς τοὺς γαιάνθρακας μὲ τὴν εὐθύνην τοῦ τμήματος τοῦ ὑλικοῦ καὶ δὲν ἀνεμίξατε τὴν εὐθύνην τοῦ τμήματος τοῦ μηχανικοῦ; Σημειώσατε ὅτι προχθές, ὅτε ἐγένετο ἡ καταγγελία, κατηγγέλθημεν, διότι δὲν τοὺς ἐπρομηθεύθημεν μὲ τὴν εὐθύνην τοῦ τμήματος τοῦ ὑλικοῦ, ἀλλὰ μὲ τὴν τοῦ τμήματος τοῦ μηχανικοῦ, τώρα ὅμως ἀντιστρέφεται ἡ κατηγορία· ἐρωτώμεθα διατί νὰ γίνῃ ἡ προμήθεια διὰ τοῦ τμήματος τοῦ ὑλικοῦ καὶ ὄχι διὰ τοῦ τμήματος τοῦ μηχανικοῦ. Σημειώσατε ὅτι, εἴτε διὰ τοῦ ἑνὸς τμήματος εἴτε διὰ τοῦ ἄλλου ἐγένετο ἡ προμήθεια, ἐγένετο μὲ τὴν εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἀλλὰ τὸ τμῆμα τοῦ μηχανικοῦ, τὸ ὁποῖον θέλει νὰ ἀναμίξῃ ὁ κ. Βουλευτὴς Ψαρῶν εἰς τὴν προμήθειαν, εἶναι τὸ καταρτίζον τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ γίνηται ἡ προμήθεια τῶν γαιανθράκων. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνηται εἰς ἑκάστην προμήθειαν γαιανθράκων, διότι ἔχει ὁρισθῆ ἅπαξ διὰ παντὸς ὅτι οἱ γαιάνθρακες προμηθεύονται ἀπὸ τοὺς προμηθευτὰς τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ ἐρωτηθῇ καὶ εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν, ἀφοῦ ἐπήγαμεν νὰ ἀγοράσωμεν γαιάνθρακας ἀπ’ εὐθείας ἐξ ἑνὸς τῶν ἀνθρακωρυχείων τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῷ καταλόγῳ τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Ψαρῶν εἶπεν ὅτι εἰς τὸν φάκελον δὲν εὗρε πιστοποιητικὸν περὶ τοῦ ὅτι κατὰ τὴν φόρτωσιν παρευρίσκετο ἀντιπρόσωπος τῆς Ἀγγλικῆς Ἀρχῆς, ὁ ὁποῖος δίδει τὴν πιστοποίησιν ὅτι οἱ φορτωθέντες γαιάνθρακες ἐδιπλοκοσκινίσθησαν. Δὲν μοὶ ἐζήτησε τοιοῦτο πιστοποιητικόν, καὶ δὲν τὸ προσήγαγον. Εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ὑπάρχῃ τοιοῦτον πιστοποιητικόν, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ πληρωμή, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐγκρίνῃ οὔτε τὸ Ὑπουργεῖον οὔτε τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον τὴν πληρωμήν, ἂν δὲν συνυποβληθῇ τὸ πιστοποιητικὸν τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἶναι στοιχεῖον τοῦ ἐγκύρου τῆς πληρωμῆς, διότι ῥητῶς ἀναφέρεται εἰς τοὺς ὅρους τῆς ἀγορᾶς, ὅτι πρέπει οἱ γαιάνθρακες νὰ εἶναι διπλοκοσκινισμένοι. Ἀλλὰ σᾶς λέγουσιν: Ὅλα καλά, ἐπὶ τέλους, ἀλλ’ οἱ γαιάνθρακες εὑρέθησαν ὅτι εἶναι κακοί· ὑπάρχει μία ἔκθεσις ἑνὸς ἐκ τῶν μηχανικῶν τῶν πλοίων, ὁ ὁποῖος ἀναφέρει ὅτι οἱ γαιάνθρακες ἔχουσι πολλὴν κόνιν, καὶ ὅτι τὰ πλοῖα ἐδυσκολεύοντο νὰ ἀναπτύξωσι τὴν ταχύτητα, ἡ ὁποία ἦτο ἀναγκαία. Εἶπον, Κύριοι, ὅτι εἶναι τὸ αἰώνιον αὐτὸ ζήτημα τῶν γαιανθράκων καὶ τῆς κόνεως τῶν γαιανθράκων. Εἰς τὴν εἰδικὴν αὐτὴν περίπτωσιν ἔχω νὰ εἴπω ὅτι εὑρισκόμην, ὅτε ἐπρόκειτο νὰ κάμω τὸ δεύτερον τμῆμα τῆς παραγγελίας, ἐνώπιον ἐγγράφου τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς, προκληθέντος ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου καὶ βεβαιοῦντος ὅτι οἱ γαιάνθρακες, τοὺς ὁποίους ἐπρομηθεύθημεν ἀπὸ τὸ Ἴνσολες Μέρθυρ, ἦσαν γαιάνθρακες καλῆς ποιότητος. Καὶ ἠκούσαμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου συνέχειαν κατηγοριῶν, αἱ ὁποῖαι ἀπό τινος χρόνου ἤρχισαν ἀπὸ ἄλλου βήματος νὰ ἐκτοξεύωνται κατὰ τῆς Ἀγγλικῆς Ἀποστολῆς καὶ κατὰ τοῦ ἀρχηγοῦ αὐτῆς, κατηγοριῶν, αἱ ὁποῖαι, ἐνόησε καλῶς ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ψαρῶν Βουλευτής, ὅτι προυκάλεσαν τὴν δυσφορίαν τῆς Βουλῆς, ὄχι διότι τις εἶναι ἀνώτερος τῶν νόμων, κύριοι Βουλευταί, παρ’ ἡμῖν, ὄχι διότι τις εἶναι ἀνεύθυνος ἄλλος ἐκτὸς τοῦ Βασιλέως, τοῦ ὁποίου ἄλλως τε τὴν εὐθύνην ἀντιπροσωπεύει κάλλιστα ἡ ὑπεύθυνος Κυβέρνησις. Ἡ δυσφορία τῆς Βουλῆς διὰ τὴν ἐπίθεσιν τὴν ἀδικαιολόγητον προεκλήθη ἀκριβῶς ἐκ τοῦ ὅτι ἡ ἐπίθεσις ἦτο ἄτοπος, ἐκ τοῦ ὅτι ἡ ἐπίθεσις ἦτο ἀπρεπής· καὶ δικαιοῦμαι νὰ ὀνομάσω τὴν ἐπίθεσιν ἀπρεπῆ, ὅτε προκειμένου περὶ ἑνὸς ναυάρχου — δὲν ἐξετάζω ἂν προῆλθεν ἐξ Ἀγγλίας, δὲν ἐξετάζω ἂν ἐδόθη εἰς ἡμᾶς κατόπιν αἰτήσεως τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ὅπως βοηθήσῃ ἡμᾶς, διὰ νὰ ἀναπλάσωμεν τὸ Ναυτικὸν ἡμῶν· ὑποθέτω πρὸς στιγμὴν ὅτι Ἕλλην ἁπλῶς ναύαρχος, ἀφοῦ καὶ ἤδη τὴν στολὴν τοῦ Ἕλληνος ναυάρχου φέρει — ὅτε, λέγω, προκειμένου περὶ ἑνὸς ναυάρχου ἀρχηγοῦ τῶν ναυτικῶν μας δυνάμεων ἡ ἐπίθεσις αὕτη δὲν περιορίζεται ἄνευ ἀποχρωσῶν ἀποδείξεων νὰ ἀμφισβητήσῃ τὴν ἀκρίβειαν τῆς διδομένης πληροφορίας, ἀλλ’ ἔρχεται νὰ ῥίψῃ σαφῆ τὸν ὑπαινιγμὸν ὅτι ὁ ναύαρχος δὲν λέγει ἀληθῆ. Καὶ ἐννοεῖτε, Κύριοι, πόθεν ἦτο ἡ δυσφορία τῆς Βουλῆς, ὅτε ἐσκέφθη βεβαίως τὴν ἐντύπωσιν, ἡ ὁποία ἔχει νὰ παραχθῇ ἐκ τοιαύτης κατηγορίας ἐκφερομένης κατὰ προσώπου τόσον ὑψηλὰ ἱσταμένου, διὰ τὸν βαθμόν του, ὄχι διὰ τὴν ἐθνικότητά του, ἐκφερομένης ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐκ μέρους ἑνὸς ἀντιπροσώπου τοῦ λαοῦ, ἀλλ’ ἐκφερομένης κατ’ ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος ἔτυχε νὰ ἀνήκῃ εἰς ἔθνος, τὸ ὁποῖον τὸν ψεύστην θεωρεῖ τὸν ἔσχατον τῶν ἐγκληματιῶν καὶ τὸν ἔσχατον τῶν ἀτίμων ἀνθρώπων. (Ἐπιδοκιμασίαι). Καὶ ταῦτα, κύριοι Βουλευταί, ἡ ἐπίθεσις αὕτη ἡ ἀγρία κατὰ τοῦ ἀρχηγοῦ τῶν ναυτικῶν ἡμῶν δυνάμεων, γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τίνος; Ἑνὸς ἐγγράφου, ἑνὸς ἐκ τῶν μηχανικῶν, τοῦ ἐπιμηχανικοῦ, ἐὰν θέλητε, ἑνὸς ἐκ τῶν πλοίων, λέγοντος ὅτι ὑπῆρχον μεταξὺ τῶν γαιονθράκων τῶν ἀποθηκευμένων εἰς τὴν «Ὕδραν» πολλὴ ποσότης κόνεως.

§123Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ὑπ’ οὐδενὸς λέγεται τὸ ἐναντίον.

§124ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλ’ ἀκριβῶς, Κύριοι, τὸ ἔγγραφον αὐτὸ στέλλεται τὴν 28 Σεπτεμβρίου, δηλαδὴ εἰς χρόνον, καθ’ ὃν ἀπὸ μηνὸς καὶ πλέον ὁ στόλος ὁλόκληρος, ἀποτελούμενος ἀπὸ τὰ τρία θωρηκτά, ἀπὸ τὰ ἓξ ἀντιτορπιλλικά, ἀπὸ τὰ τέσσαρα τορπιλλοβόλα, ἀπὸ ἕνα ἐκ τῶν ποταμῶν, ἐὰν ἐνθυμῶμαι καλῶς, ἀπὸ τὴν «Κανάρην», ἀπὸ τὴν «Κρήτην», εὑρίσκετο εἰς διηνεκῆ κίνησιν, καταναλίσκων γαιάνθρακας ἀποτελουμένους ἀπὸ τὰ ὑπόλοιπα βεβαίως προηγουμένων ἀποστολῶν, εὑρισκόμενα εἰς τὰς ἀποθήκας τῶν πλοίων, ἀλλὰ καί, κυριώτατον πάντων, ἀπὸ τὴν ἀποστολὴν αὐτήν, ἡ ὁποία ἦλθεν ἐδῶ καὶ κατὰ τὸν Ἰούνιον ἢ Ἰούλιον καὶ ἡ ὁποία διενεμήθη ἀμέσως εἰς πάντα τὰ πλοῖα τοῦ στόλου. Ἔχετε λοιπὸν τρία θωρηκτά, ἓξ ἀντιτορπιλλικά, τέσσαρα τορπιλλοβόλα, καὶ ἄλλα πλοῖα τέσσαρα, ὅλα 17, κινούμενα ἐπὶ πλέον τοῦ μηνός, ἔχοντα ἄνθρακας αὐτοὺς τούτους, τοὺς ὁποίους εἶχε καὶ ἡ «Ὕδρα», καὶ οὐδεμίαν ἐκ μέρους τινὸς τῶν μηχανικῶν τῶν ἄλλων τούτων πλοίων, οὐδεμίαν διαμαρτύρησιν κατὰ τῆς ποιότητος τῶν γαιανθράκων, διότι ἐλπίζω ὅτι οὐδὲ πρὸς στιγμὴν ἐπιτρέπεται νὰ ὑποτεθῇ ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον κληθὲν νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸν φάκελον ἀπέκρυψεν ἔγγραφα τοιαῦτα, πλαστογραφοῦν βεβαίως τὰ τῆς δημοσίου ὑπηρεσίας. Ἂν δὲ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Ψαρῶν ταῦτα ἔχῃ ὑπ’ ὄψει αὐτοῦ, ἂν ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του ὅτι τόσα πλοῖα ἐπὶ τόσον χρόνον κινηθέντα οὔτε μίαν διαμαρτύρησιν εἶχον παρουσιάσει περὶ τῆς ποιότητος τῶν γαιανθράκων καὶ μόνον ἀπὸ ἓν πλοῖον παρουσιάσθη τοιαύτη διαμαρτύρησις, δυναμένη κάλλιστα νὰ ἐξηγηθῇ, οὐ μόνον διότι ὁ μηχανικὸν δυνατὸν νὰ εἶναι ἐκ τῶν περισσότερον λεπτολόγων, ἀλλὰ διότι εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον οἱ γαιάνθρακες οἱ μεταφορτωθέντες ἀπὸ τὸ πλοῖον, τὸ ὁποῖον τοὺς ἔφερεν ἐξ Ἀγγλίας εἰς τὴν «Ὕδραν», νὰ ἦσαν οἱ τελευταῖοι τοῦ φορτίου, ἐκ τῶν τελευταίων τοῦ φορτίου, ὁπότε εἶναι γνωστὸν ὅτι θὰ εἶχον πλειοτέραν κόνιν ἐκεῖνοι οἱ ἄνθρακες παρὰ τοὺς πρώτους, διότι ἐνδεχόμενον νὰ συνέβησαν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Σπετσῶν Βουλευτὴς διὰ χιλίους δύο λόγους, ἂν ἔχῃ ὑπ’ ὄψει ὅτι ἐκ 17 πλοίων ἓν μόνον παραπονεῖται διὰ τοὺς γαιάνθρακας, διὰ τοὺς ὁποίους ἐπίσης γνωρίζετε ὅτι πάντοτε καὶ εἰς πᾶσαν περίστασιν καὶ δι’ ὅλας τὰς προμηθείας γίνεται αὐτὸ τὸ παράπονον, τοῦ ὅτι ὑπάρχει πολλὴ κόνις—περὶ τούτου δὲ θὰ ὁμιλήσω μετ’ ὀλίγον διατί συμβαίνει τοῦτο—ἐρωτῶ· ἐπιτρέπεται ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτων γεγονότων νὰ διατυπωθῇ τοιαύτη κατηγορία ἀπὸ τοῦ βήματος ἐναντίον τοῦ ἀρχηγοῦ τῶν ναυτικῶν ἡμῶν δυνάμεων; Ἀλλ’ εἶπον, Κύριοι, ὅτι πάντοτε ἔχομεν αὐτὰ τὰ παράπονα τῆς κόνεως τῶν ἀνθράκων. Ὑποθέτω ὅτι τὰ παράπονα ταῦτα δὲν περιορίζονται μόνον εἰς τὸ πολεμικὸν ἡμῶν ναυτικόν· ὑποθέτω ὅτι καὶ τὸ ἐμπορικὸν ναυτικὸν θὰ εὑρίσκηται ὑπὸ ἀναλόγους περιστάσεις. Κύριοι Βουλευταί, εἴμεθα ἀτυχῶς μικροί, εἴμεθα ἀτυχῶς καὶ πτωχοὶ ἀκόμη. Ὁσάκις πρόκειται νὰ προβῶμεν εἰς προμηθείας—δὲν ὁμιλῶ τὴν στιγμὴν ταύτην περὶ τῶν ἄλλων προμηθειῶν μας τῶν πολεμικῶν, ἀλλ’ ἰδιαιτέρως περὶ τῶν γαιανθράκων—εὑρέθημεν πάντοτε εἰς τὴν ἀνάγκην, ἠκολουθήσαμεν πάντοτε τοὐλάχιστον τὴν πολιτικὴν αὐτήν, δὲν γνωρίζω ἂν ἦτο ἡ καλλιτέρα ἢ ὄχι, ὅπως ζητῶμεν οἱ γαιάνθρακες νὰ προέρχωνται ἀπὸ τὰ ὀρυχεῖα τὰ ἀνεγνωρισμένα, εἶναι ὅμως καὶ οἱ εὐθηνότεροι ἀπὸ ἐκείνους τοὺς ὁποίους μᾶς προσφέρουσι· πρέπει δὲ νὰ γνωρίζητε ὅτι ὅλων ἀληθῶς τῶν ὀρυχείων τούτων τῶν ἀναφερομένων εἰς τοὺς καταλόγους ἡ ποιότης τῶν γαιανθράκων δὲν εἶναι ἐντελῶς ἡ αὐτή, καὶ διὰ τοῦτο κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον προκειμένου περὶ παραδόσεως τῆς αὐτῆς ἐποχῆς θὰ ἴδητε κατὰ δύο καὶ τρία καὶ τέσσαρα σελλίνια διαφορὰν μεταξὺ τῆς τιμῆς τοῦ ἑνὸς ὀρυχείου ἀπὸ τῆς τοῦ ἄλλου. Εἶναι εὔκολον, Κύριοι, νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο ἀποφεύγοντες εἰς τὸ μέλλον τὰ παράπονα διὰ τὴν κόνιν, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν οἱ γαιάνθρακες, ἐὰν ἀποφασίσωμεν νὰ ἀγοράζωμεν τοὺς ἀκριβοτέρους γαιάνθρακας. Ἴσως αὐτὴ θὰ ἦτο καὶ ἡ καλλιτέρα πολιτική· βεβαίως οἱ ἀκριβότεροι εἶναι καὶ οἱ καλλίτεροι ἐκ τῶν ἐμπεριεχομένων εἰς τὰ ὀρυχεῖα, ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ ἀπευθυνθῇ τις ἀπ’ εὐθείας εἰς τὰ ὀρυχεῖα καὶ ὄχι διὰ παρεμβάσεως ἐπιχειρηματιῶν. Ἀλλὰ τὴν ἀντίθετον πολιτικὴν ἠκολούθησαν καὶ οἱ προκάτοχοι ἡμῶν, ταύτην δ’ ἠκολούθησα καὶ ἐγώ, μέχρι σήμερον. Ἀλλὰ νομίζω, Κύριοι, ὅτι, ὅτε κατὰ τοιοῦτον τρόπον διεξάγεται ἡ ὑπηρεσία τῶν δημοσίων Ἀρχῶν, ὅτε τοιαῦτα εἶναι τὰ στοιχεῖα, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ζητεῖται νὰ διεξαχθῇ ὁ ἔλεγχος κατὰ τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, νομίζω, λέγω, ὅτι δὲν εἶναι ἐξυπηρετικὸν τοῦ κοινοῦ συμφέροντος, δὲν ἀποτελεῖ ἐκτέλεσιν στοιχειώδους καθήκοντος ἐπιβεβλημένου εἰς τὸν Βουλευτήν, μάλιστα εἰς τὸν Βουλευτὴν τὸν ἀντιπολιτευόμενον, ὅπως διαρκῶς ἔχῃ ἄγρυπνον τὸ ὄμμα ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαχείρισιν, διὰ νὰ φέρῃ τὸν ἔλεγχον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, δὲν εἶναι ὑπηρετικὸν οὔτε ἀξιοπρεπὲς ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτων στοιχείων νὰ γίνηται ἔλεγχος, ὁ ὁποῖος δὲν περιορίζεται τοὐλάχιστον ἐκεῖ, ὅπου ὤφειλε νὰ περιορισθῇ, ἀλλ’ ἐκτείνεται, ὅπως φθάσῃ καὶ μέχρι προσώπων, τὰ ὁποῖα, ἂν δὲν εἶναι βεβαίως ἀνεύθυνα παρ’ ἡμῖν, ἐκλήθησαν ὅμως, ὅπως παράσχωσιν εἰς ἡμᾶς τὰ ἐπιστημονικὰ φῶτα, τὴν ἐμπειρίαν λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἰδιαίτατα εἰς τὸν κλάδον τοῦ Ναυτικοῦ καὶ τῆς ὀργανώσεως αὐτοῦ εὑρίσκεται εἰς τὴν πρωτοπορείαν τῶν πεπολιτισμένων ἐθνῶν. Καὶ ἐζητήθη ἐκεῖθεν ἡ ἀποστολὴ ἀνδρός, ὁ ὁποῖος ὑπηρέτησεν ἐπὶ 42 ἔτη ἐντίμως τὴν πατρίδα αὐτοῦ καὶ ὁ ὁποῖος ἀνῆλθε διὰ τῆς εὐδοκίμου ὑπηρεσίας αὐτοῦ εἰς τὸ ἀνώτατον ἀξίωμα, εἰς τὸ ἀξίωμα τοῦ ναυάρχου, ἀνδρός, ὁ ὁποῖος ἐδέχθη νὰ ἔλθῃ νὰ ὑπηρετήσῃ τὴν Ἑλλάδα, διὰ νὰ προσφέρῃ τὰς γνώσεις καὶ τὰ φῶτα, τὰ ὁποῖα ἐπορίσθη ἐκ τῆς μακρᾶς αὐτοῦ ὑπηρεσίας εἰς τὸ Πολεμικὸν Ναυτικὸν τῆς πατρίδος του· ἐδέχθη, λέγω, νὰ ἔλθῃ θυσιάσας τὸ περαιτέρω ἐκεῖ μέλλον του, διότι ἀπό τινος χρόνου τὸ Ἀγγλικὸν Ναυαρχεῖον βλέπον ὅτι ἀλλεπάλληλοι ἦσαν αἱ αἰτήσεις τῶν ἀποστολῶν εἰς τὴν Τουρκίαν, εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἰς τὴν Χιλήν, εἰς τὸν Καναδᾶν καὶ εἰς τὴν Κίναν τελευταῖον διεμαρτυρήθη κατὰ τῆς ἀπογυμνώσεως τῶν στελεχῶν του καὶ ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν εἶναι διατεθειμένον νὰ παρέχῃ τοῦ λοιποῦ ἀξιωματικοὺς εἰς ἀποστολὰς ἐφ’ ὅσον οὗτοι δὲν θὰ διαγράφωνται ἀπὸ τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν, ἵνα αἱ θέσεις αὐτῶν καταλαμβάνωνται ἀμέσως ὑπ’ ἄλλων. Ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ὢν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυτικοῦ, προαχθεὶς ἐκεῖ εἰς ναύαρχον πρὸ δέκα μηνῶν, ἔχων ἐνώπιόν του εὐρὺ μέλλον, ἐδέχθη νὰ ὑπηρετήσῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ ἐδείχθη ἐκ τῆς βραχείας ὑπηρεσίας του ὅτι εἶναι ἄνθρωπος ἀγαπῶν τὸ ἔργον του, ἐνθουσιαζόμενος δι’ αὐτό, ἀνερχόμενος, ὅτε τὰ πλοῖα ἦσαν διὰ γυμνάσια εἰς τὴν Κεφαλληνίαν, ἐπὶ τῆς γεφύρας κατὰ πᾶσαν ἡμέραν ἀπὸ τῆς 5ης τῆς πρωίας καὶ κατερχόμενος νὰ κοιμηθῇ μετὰ τὸ μεσονύκτιον καὶ ἐξυπνῶν πολλάκις δύο ὥρας μετὰ τὸ μεσονύκτιον, διὰ νὰ κάμῃ ἔφοδον, διὰ νὰ ἴδῃ τί γίνεται εἰς τὰ ἄλλα πλοῖα, καὶ παρέχων αὐτὸς πρῶτος τὸ παράδειγμα τῆς διηνεκοῦς, τῆς ἀπαύστου ἐργασίας. Κατὰ τοιούτου λοιπὸν ἀνδρὸς εὑρίσκετε, Κύριοι, δίκαιον, ὅπως ἐκτείνηται ὁ ἔλεγχος, ἄνευ ἀποχρωσῶν ἀποδείξεων, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀποδείξεως, μὲ ἐναντίας μάλιστα ἀποδείξεις, παρεχομένας ἐκ τοῦ περιστατικοῦ ὅτι ἐκ τῶν 17 πλοίων τὰ 16 εἶχον γαιάνθρακας καλούς, εὑρίσκετε δίκαιον ὅτι ὁ ἔλεγχος ἔπρεπε νὰ ἐκταθῇ καὶ εἰς τοῦτον τὸν ἄνθρωπον καὶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον μάλιστα, ὥστε νὰ ὀνομάσωσιν αὐτὸν ψεύστην. Καὶ νομίζετε ὅτι ὑπὸ τοιούτους ὅρους, Κύριοι, ἡ ἐξάσκησις τῶν δικαιωμάτων τῶν πολυτίμων, τὰ ὁποῖα παρέχει τὸ βῆμα τὸ ἐλεύθερον ἀπὸ μέρους ἑκάστου Βουλευτοῦ, νομίζετε ὅτι γίνεται κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὁ ὁποῖος ἀποσκοπεῖ εἰς τὸ κοινὸν συμφέρον ἤ, ὅπως εἰς πᾶσαν περίστασιν ἐπιζητεῖται, ἄνευ αἰτίας νὰ ἐγερθῇ θόρυβος, νὰ ῥιφθῇ ὑπόνοια εἰς τὴν κοινὴν γνώμην ἤ, διὰ νὰ ἐξεγερθῇ ἡ καχυποψία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, εὑρίσκετε ὅτι εἶναι ὑπηρετικὸν τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος τὸ νὰ ἐπιζητῆται νὰ ῥιφθῇ βόρβορος ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχει πλήρης λευκὴ ἐνέργεια καὶ νὰ περιλάβῃ ὁ βόρβορος αὐτὸς πρόσωπα, πρὸς τὰ ὁποῖα ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀπὸ πολλῶν δεκαετηρίδων ἀπέβλεψεν ὡς πρὸς ἀνάγκην μετακλήσεως αὐτῶν, διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ ἀνέλθωσιν αἱ στρατιωτικαὶ ἡμῶν δυνάμεις ἐκεῖ ὅπου πάντες ποθοῦμεν καὶ ἐκεῖ ὅπου δικαιοῦται νὰ ἴδῃ αὐτὰς ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ ὁποῖος ἀπὸ πολλῶν δεκαετηρίδων ἐδαπάνησε χιλιεκατομμύριον, χωρὶς νὰ ἴδῃ ὠργανωμένας τὰς στρατιωτικὰς αὑτοῦ δυνάμεις κατὰ τρόπον ἀνταποκρινόμενον εἰς τὰς ἐθνικὰς ἀνάγκας! (Χειροκροτήματα).

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτούπης ἔχει τὸν λόγον.

§126Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Θὰ ὁμιλήσω ἐπ’ ἄλλου θέματος σχετικοῦ· ἂν ὑπάρχῃ ἄλλος παραχωρῶ τὴν θέσιν μου.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης ἔχει τὸν λόγον. Ἀπών. Ὁ κ. Πὼπ ἔχει τὸν λόγον.

§128Γ. ΠΩΠ. Δὲν ἠθέλησα νὰ προβάλω προσωπικὸν ζήτημα, κύριοι συνάδελφοι, ὅπως εὐθὺς ἀμέσως μοὶ δοθῇ ὁ λόγος ἀφοῦ παρεξετράπη ἡ συζήτησις διὰ τῆς ἀπαντήσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ διὰ τοῦτο παρεκάλεσα τοὺς δύο πρὸ ἐμοῦ ἐγγεγραμμένους συναδέλφους νὰ μοὶ ἐπιτρέψωσι νὰ λάβω τὸν λόγον. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου μεταστρέφων τὸ ζήτημα ἀπὸ τῆς συζητήσεως, ἥτις ἐγένετο διὰ τὴν ἐπιδιωκομένην ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, διέγραψεν ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ προσωπικῆς κατ’ ἐμοῦ ἐπιθέσεως, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διὰ τῆς διαστροφῆς τῶν λόγων μου καὶ τροπαρίων θαυμασμοῦ ὑπὲρ τῶν κληθέντων ἐνταῦθα νὰ ὀργανώσωσι τὰς στρατιωτικὰς ἡμῶν δυνάμεις, νέον στάδιον συζητήσεως. Δὲν θὰ τὸν ἀκολουθήσω οὔτε εἰς τὸ ἕν, πολὺ δ’ ὀλιγώτερον εἰς τὸ ἄλλο μέρος, ὅτε ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν δεδομένα, ὅτι δὲν ἐγένετο ἔλεγχος περὶ προσώπων, ἀλλ’ ἐγένετο ἔλεγχος ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα παρέσχεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γεγονότων. Ἐκ τῶν γεγονότων δ’ ἐκείνων ἀπεδεικνύετο, ὅτι δὲν ἐλέγετο ἡ ἀλήθεια εἰς τὸν ὑπεύθυνον Ὑπουργὸν τοῦ Κράτους. Ποῖος εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν περίστασιν εἶναι ὁ ὑπεύθυνος τῆς ἀποκρύψεως τῆς ἀληθείας, δὲν εἶναι τῆς θέσεως τῆς ἐμῆς νὰ εὕρῃ, διότι, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἐμοῦ, δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἐκεῖνος, ὁπουδήποτε καὶ ἂν ἵσταται, ὁ ὁποῖος θὰ ἐτόλμα νὰ ψευσθῇ καί, προκειμένου περὶ τῶν συμφερόντων τῆς χώρας, δὲν θὰ τὸν ἐθωράκιζεν οὔτε ἡ καταγωγὴ αὐτοῦ ἀπὸ ξένης χώρας· οἱαδήποτε δὲ καὶ ἂν ὀφείληται εὐγνωμοσύνη πρὸς τὴν χώραν ἐκείνην θὰ εὑρίσκετο πάντοτε ἐντὸς τοῦ κύκλου τοῦ ὑπευθύνου ἀσκοῦντος μίαν ὑπηρεσίαν ἐν τῷ Κράτει, εἰς τὸ ὁποῖον ἐκλήθη νὰ ὑπηρετήσῃ. Ἀκριβῶς δ’ ἐπειδὴ ἐπρόκειτο περὶ τέκνου Κράτους, εἰς τὸ ὁποῖον ἡ κοινωνικὴ καὶ πολιτικὴ πειθαρχία ἀποτελεῖ μίαν ἀπὸ τὰς ἀρετάς, εἶμαι πεπεισμένος ὅτι τὸ ὄνομα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον οὐδεὶς ἠθέλησε νὰ φέρῃ ἐδῶ, θὰ λυπηθῇ ἴσως, διότι εὑρίσκεται εἰς Κράτος, τοῦ ὁποίου μέρος ἐκλήθη νὰ ὀργανώσῃ καὶ εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει ἀντίληψις ὅτι δὲν εἶναι οὔτε πρέπον οὔτε εὐπρεπές, ἀλλ’ ὅτι εἶναι ἄτοπον καὶ ἀπρεπές, ἵνα μεταχειρισθῶ αὐτὰς ταύτας τὰς λέξεις τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, μία Κυβέρνησις νὰ μὴ ἔχῃ τὴν δύναμιν νὰ ἀνίσταται ὑπὲρ τὰ ἄτομα. Δὲν κατώρθωσε δὲ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξαρθῇ οὐδὲ εἰς τὸ ὕψος τοῦτο τῆς ἰσότητος κἂν πρὸς ἕνα ξένον κληθέντα ἐπὶ μισθῷ ἐνταῦθα, ἵνα ἐπιτελέσῃ τὸ καθῆκόν του, καθ’ ὃν τρόπον ἀφ’ ἑνὸς ἡ τιμὴ τῆς ἰδιαιτέρας πατρίδος του ἐπιβάλλει, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους, εἰς τὸ ὁποῖον ἐκλήθη. Ἔφερα παραδείγματα καὶ εἶπον ὅτι ὑπάρχουσι τοιαῦται ἀνωμαλίαι τῆς κυβερνητικῆς ἐπιτροπείας. Διότι, ἐνῷ ἐπρόκειτο περὶ τοῦ θωρηκτοῦ «Ἀβέρωφ» καὶ περὶ τῶν καταλλήλων πυριτίδων, ὁ δυστυχὴς ἀξιωματικός, οὗ τὸ ὄνομα ἀνέφερεν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἐλάμβανε διαταγὴν νὰ ἐπιβιβάσῃ πυρίτιδα ὑπ’ εὐθύνην τοῦ ἀνευθύνου ὑπαλλήλου τοῦ Κράτους καὶ ἐτηλεγράφει αὐτὸς τὴν κρίσιν τοῦ Ἄγγλου ναυάρχου περὶ τῶν πυριτίδων, ἀλλὰ δὲν ἐτόλμα ἡ Κυβέρνησις νὰ εἴπῃ πρὸς τὸν ὀργανωτὴν ὅτι παρεμβαίνει εἰς ξένα δικαιώματα, ἀπηυθύνετο δὲ συνεσταλμένη πρὸς τὸν κ. πρέσβυν τῆς Ἑλλάδος, ἵνα ἐκεῖνος μεσιτεύσῃ πρὸς τὸν ναύαρχον καὶ ἀπαλλάξῃ τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τὴν εὐθύνην διὰ κίνδυνον τρισμέγιστον ἀνατινάξεως τῆς πρώτης ναυτικῆς μας δυνάμεως, ὡς συνέβη μὲ τὴν «Ἐλευθερίαν» καὶ τὴν «Ἰέναν», τὰ Γαλλικὰ θωρηκτά. Καὶ ὁμιλεῖ περὶ εὐπρεπείας καὶ ἀτόπου ἡ Κυβέρνησις ἡ οὕτως ἐννοοῦσα νὰ ἐκπροσωπῇ Κράτος ἔχον τὸ δικαίωμα νὰ θεωρῇ ἑαυτὸ ἀνεξάρτητον καὶ εἰς οὐδεμίαν ὑποτέλειαν ὑπαγόμενον. Δὲν νομίζομεν ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον τὴν εἰς εὐτέλειαν ῥέπουσαν ἰδιοσυγκρασίαν ἑκάστου ἐρχομένου νὰ κυβερνήσῃ νὰ μεταποιῶμεν εἰς ἰδιοσυγκρασίαν τοῦ Κράτους ὁλοκλήρου. Καὶ μετὰ τὸν πρόλογον τοῦτον τὸν ἐπιβεβλημένον πρὶν εἰσέλθω εἰς τὴν ὑπόθεσιν, ἐπιβεβλημένον διὰ τὴν γλῶσσαν, ἣν μετῆλθεν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀπαντήσω εἰς ἓν πρὸς ἓν ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα καὶ ὁ ἔντιμος ἐκ Σπετσῶν συνάδελφος καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου συνενώσαντες καὶ τὰς ναυτικὰς αὐτῶν γνώσεις καὶ τὴν μηχανικήν των μάθησιν ἀνέφεραν ἐντεῦθεν, ἵνα ἀναιρέσωσιν ὅσα διετύπωσα. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀνθρακωρυχεῖον σᾶς εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι εἰς τὸν κατάλογον τὸν ὁποῖον ἀνεφέρατε —τὸν κατάλογον ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ὑπέδειξεν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου—ἀναγράφονται γαιάνθρακες, οἱ ὁποῖοι ὑπάγονται εἰς χρῆσιν τοῦ Ναυαρχείου, ἀλλ’ ὄχι διὰ σκάφη πολεμικά. Εἶναι γαιάνθρακες, οἱ ὁποῖοι ἀναφέρονται εἰς χρῆσιν ἐργοστασίων. Ἔχομεν δ’ ἐνώπιον ἡμῶν μεταξὺ τῶν συναδέλφων διευθυντὴν ἐργοστασίου, ὁ ὁποῖος θὰ βεβαιώσῃ ἐρωτώμενος ὅτι προμήθεια γαιανθράκων τοιούτων, καθὼς ἔχω καὶ ἐπιστολὰς ἐκ τῶν γαιανθρακεμπόρων Πειραιῶς, γίνεται μὲν ὑπὸ τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου, ἀλλὰ προκειμένου περὶ χρήσεως τῶν συνεργείων αὐτοῦ καὶ οὐχὶ τῶν πλοίων. Γίνεται καὶ ὑπὸ ἑταιρειῶν προκειμένου περὶ ἔργων ἐπὶ ξηρᾶς καὶ οὐχὶ περὶ κινήσεως μηχανῶν πολυπλόκων. Ἔχω δ’ ἐνώπιόν μου καὶ τὸ αὐτὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀνέφερα, τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου, ἐπίσημον, πρὸς τὴν ἐν Λονδίνῳ Πρεσβείαν, διὰ τοῦ ὁποίου ἀναφέρει ἀκριβῶς 7 ἀνθρακωρυχεῖα μὲ τὴν αὐτὴν τιμήν, μὲ τὴν ὁποίαν ἐπρομηθεύθημεν τοὺς γαιάνθρακας ἐκείνους προωρισμένους διὰ σκάφη καὶ δὴ διὰ σκάφη λεπτὰ πολεμικά. Ἰδοὺ ὅμως ὅτι μὲ ἀμφοτέρους τοὺς προλαλήσαντας εὑρέθημεν σύμφωνοι. Εὑρέθημεν σύμφωνοι καὶ εἰς τὴν ἀρχὴν καὶ περὶ τὸ μέσον τοῦ λόγου τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, εὑρέθημεν σύμφωνοι μὲ τὸν ἐπίλογον τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Σπετσῶν. Ἀμφότεροι ὡμολόγησαν, ὁ εἷς περατῶν, ὁ ἄλλος ἐν διαμέσῳ, ἵνα ἐπιστεγασθῇ μετὰ ταῦτα ἡ ὁμολογία διὰ τοῦ στεφανώματος ἐκείνου πρὸς ξένην δύναμιν καὶ ἐλπίδας περὶ τοῦ μέλλοντος, ὡμολόγησαν, ὅτι κακῶς, κάκιστα ἐφαρμόζεται τὸ σύστημα τῶν προμηθειῶν καὶ θὰ ληφθῶσι μέτρα κατὰ τὸ μέλλον, ἵνα μὴ συμβαίνωσι τοιαῦτά τινα σκανδαλώδη γεγονότα περὶ τὸν δημόσιον πλοῦτον. Καὶ ὡμολόγησε συγχρόνως ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὅτι πάντα ταῦτα ἐγένοντο ἔξω τοῦ νόμου, διότι ὁ κ. Πρόεδρος, ἐνῷ εἶχε τὴν ἀσχολίαν καὶ τὸν καιρὸν νὰ μάθῃ, πόσα εἶναι ἐκεῖνα τὰ ἀνθρακωρυχεῖα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα δύναταί τις νὰ προμηθευθῇ γαιάνθρακας, δὲν ἐσκέφθη ποτὲ νὰ ἐρευνήσῃ καὶ νὰ μάθῃ ἂν ὑπῆρχε νόμος τις περὶ τῆς προμηθείας τοῦ πολεμικοῦ ὑλικοῦ. Καὶ προσέθηκεν ἀφελῶς ὅτι καλύπτει διὰ τῆς ἰδίας εὐθύνης τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν μόνον τὸ εἰδικὸν ἄρθρον τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον σᾶς ἀνέφερα, τοῦ καταστατικοῦ νόμου περὶ τῶν προμηθειῶν, δύναται νὰ καλύψῃ. Καὶ εἶναι μέθοδος αὕτη νὰ ἐμφανίζηται ἡ Κυβέρνησις ἐνώπιον ἡμῶν καὶ νὰ λέγῃ· «Κύριοι, δὲν γνωρίζω τὸν νόμον τοῦτον, ἀλλὰ τὸν καλύπτει ἡ εὐθύνη μου, ἔχω τὴν πλειονοψηφίαν, οἱ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ προκαλῶσι τὴν καχυποψίαν, δὲν εἶναι φίλοι τῆς πατρίδος; Ἀλλ’ ἀτυχῶς, ἐγὼ τὸ ὁμολογῶ, ἔχω τὸ ἐλάττωμα τοῦτο τὸ ἐθνικόν, ὡς τὸ ἐχαρακτήρισεν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Εἶμαι καχύποπτος, ἐπὶ τῆς ὑποψίας δὲ βασίζονται τὰ ἐλεύθερα πολιτεύματα. Καὶ ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ὑποψία, ἐξ ἧς ἀφορμᾶται ἡ ἔρευνα καὶ ὁ ἔλεγχος, δὲν δύναται νὰ ὑφίσταται κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα. Ἐκεῖ, ἔνθα δὲν ἐμφανίζεται ὕποπτος ἐκτελεστικὴ Ἀρχή, ἐκεῖ οὐδεμία ὑπάρχει προστασία τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ λαοῦ, οὐδεμία συγκίσθησις τῶν ὑποχρεώσεων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀποστολήν, ἵνα ἐλέγχοντες παρακολουθῶσιν ἀνὰ πᾶν βῆμα τὸ ἔργον τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. (Εὖγε, εὖγε ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ἀλλ’ ἡ καχυποψία, τὴν ὁποίαν ἀπέμαθεν ὡς ἐθνικὸν ἐλάττωμα, ἀπομαθὼν πάντα τὰ ἐθνικὰ ἐλαττώματα καὶ προσκτησάμενος ὅλας τὰς ἀγγλικὰς ἀρετάς, ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου μὲ ἔκαμε νὰ πληροφορηθῶ, ὅτι ἐν τῷ φακέλῳ, ὁ ὁποῖος ἐκομίσθη ἐνώπιον ὑμῶν, δὲν ὑπάρχουσι τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ διαβιβασθῶσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὅτι πιθανὸν πρὸ μικροῦ νὰ ἐλήφθη ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον δὲν τῷ ἐδόθη. Εἶπεν ἀκόμη ὅτι δὲν τοῦ ἐζητήθησαν καὶ ἄλλα μὴ εὑρισκόμενα. Τοῦ ἐζητήθησαν καὶ τὰ ἡμερολόγια τῶν μηχανικῶν τῶν πλοίων καὶ τὰ ἔγγραφα. Ἀλλ’ οὔτε τὰ ἡμερολόγια τῶν μηχανικῶν κατετέθησαν οὔτε τὰ ἔγγραφα ἐκεῖνα προσεκομίσθησαν, πλὴν ἑνός. Εἴδετε δὲ ὅτι παρ’ ὀλίγον νὰ ζητηθῇ ἐπὶ πίνακι ἡ κεφαλὴ τοῦ ἀτυχοῦς ἐκείνου μηχανικοῦ, ὁ ὁποῖος ἐτόλμησε νὰ εἴπῃ ὅτι κινδυνεύει ἓν θωρηκτὸν ἐλλείψει ἀτμοῦ λόγῳ τῆς κακῆς ποιότητος τῶν γαιανθράκων, οὐχὶ τῆς κόνεως ἁπλῶς, ἀλλὰ λόγῳ τῆς θερμαντικῆς ἀποδόσεως, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐντελῶς κεχωρισμένον, διότι ἄλλως, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ κόνεως, θὰ ἐσκεπτόμην μήπως ὁ κ. ἐκ Σπετσῶν Βουλευτὴς καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, οἵτινες μᾶλλον ἀπὸ τὴν Ἐκκλησίαν θὰ ἔλαβον τὰ διδάγματα, ἵνα σᾶς παρηγορήσωσι, ἐβεβαίωσαν ὅτι «πάντα κόνις, πάντα τέφρα». (Ἱλαρότης). Ἀλλὰ δὲν ἐπιλύονται διὰ τοῦ Ἐκκλησιαστοῦ τὰ θέματα ταῦτα, ἀλλὰ διὰ τῆς ἐπιστήμης. Ἰδοὺ λοιπὸν ὅτι ἐγὼ ἔχω ἐνώπιόν μου ἔγγραφον τοῦ κυβερνήτου ἑτέρου θωρηκτοῦ φέρον ἀριθμὸν 1766, ἡμερομηνίαν δὲ 19 Σεπτεμβρίου 1911 καὶ λέγει ὁ κυβερνήτης τοῦ σκάφους ἐκείνου (ἀναγινώσκει)· «δέον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ ποιότης εἶναι χειρίστη· εἶναι πολὺ κατωτέρα τῆς συνήθους». Καὶ ὅμως τὸ ἔγγραφον ἀπεκρύβη ἀπὸ τὴν Βουλήν. Καὶ τί λέγει κατωτέρω τὸ αὐτὸ ἔγγραφον; Ὑπενθυμίζει ὅτι αὐτὸ εἶναι συνέχεια προγενεστέρου ἐγγράφου. Ἀλλ’ ἆρά γε φθάνει ἡ ἀλήθεια καὶ μέχρι τῆς Κυβερνήσεως; καὶ ἂν δὲν φθάνῃ μέχρι τοῦ ἀντιναυάρχου ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι τὴν ἀποκρύπτουσιν; Ἀντὶ εἰς τοῦτο νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν ὑμῶν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνεῦρε καὶ πάλιν ὅτι θέλομεν νὰ σπείρωμεν ζιζάνια καὶ νὰ προκαλέσωμεν μομφήν, ἐνῷ ἀκριβῶς προκαλοῦμεν νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ Ὑπουργείου, ὅπου εὑρίσκει μυρία προσκόμματα, ἡ ποικιλοτρόπως διωχθεῖσα ἀπὸ τὴν πολιτικὴν ἀλήθεια. Ὁμιλεῖ περὶ ἐλαίων ὁ ναύαρχος καὶ λέγει ὅτι ἐπρόκειτο περὶ καλῆς ποιότητος. Ἀλλ’ ἔχομεν ἔγγραφα—ἂς τὰ ζητήσῃ νὰ τὰ εὕρῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός—, ἔχομεν ἔγγραφα ῥητὰ τῶν κυβερνητῶν τῆς «Ἀσπίδος» ἀντιτορπιλλικοῦ καὶ τοῦ «Βέλους» ἀντιτορπιλλικοῦ, διὰ τῶν ὁποίων δηλοῦσιν ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀποτολμήσωσι νὰ ἐκπλεύσωσιν, ἂν δὲν ἀντικαταστήσωσι τὰ ἔλαια, διότι ἐφθάρησαν ἕνεκα τῶν ἐν αὐτοῖς περιεχομένων ὀξέων τὰ λεπτότερα μηχανήματα καὶ καταστρέφονται ἀκόμη καὶ τὰ χονδροειδέστερα τῶν μηχανημάτων τῶν πολεμικῶν σκαφῶν. Καὶ ἐνῷ γνωρίζομεν πάντα ταῦτα ἤθελεν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ τὰ ἀποκρύψωμεν, ὡς ἔπραξεν αὐτὸς πρὸς τὴν Βουλήν. Ἡμεῖς φρονοῦμεν ὅτι ἐπετελέσαμεν τὸ καθῆκόν μας καὶ τοῦτο πάντοτε θὰ πράττωμεν. Ἀλλ’ ἂς σκεφθῇ καλῶς ἡ Κυβέρνησις ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ μὲν ἐθνικὸν αἴσθημα ὑποδουλοῖ ἑκάστοτε εἰς τὴν ξένην ἐπιβολήν, τὴν δὲ κυβερνητικὴν ἀξιοπρέπειαν ὑποδουλοῖ εἰς τοὺς ἑκάστοτε ἐμφανιζομένους ξένους ἀνευθύνους αὐθέντας, βεβαίως οὐδὲν δύναται νὰ ἐλπίζῃ ὑπὲρ τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον ἐκλήθη νὰ ἀνορθώσῃ καὶ νὰ ὁδηγήσῃ εἰς μέλλον εὐρύτερον, μέλλον διὰ τὸ Κράτος, μέλλον διὰ τὸ Ἔθνος. (Χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων καὶ ἀριστερόθεν)

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου δι’ ἐγγράφου του ἀνακοινοῖ πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι «διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος τῆς 24 Ὀκτωβρίου ἐ. ἔ., δημοσιευθέντος διὰ τοῦ φύλλου τῆς Κυβερνήσεως, ἀνετέθη προσωρινῶς ἡ διεύθυνσις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐφ’ ὅσον διαρκέσῃ ἡ ἄδεια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὸν ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν Ὑπουργὸν κ. Ἀπ. Ἀλεξανδρῆν».

§130ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σχέδιον νόμου, δι’ οὗ ζητεῖται ἡ ἀπαλλοτρίωσις γηπέδου ἐν Τριπόλει, ὅπως χρησιμεύσῃ πρὸς συμπλήρωσιν ἄλλου γηπέδου, ἵνα ἀνεγερθῇ ἐκεῖ δικαστικὸν μέγαρον.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ. (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, Τεῦχ. Βʹ). Ὁ κ. Κουτούπης ἔχει τὸν λόγον.

§132Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μετὰ τὸ πέρας τοῦ μέρους τῆς συζητήσεως, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐχαρακτήρισεν ἀντικανονικόν, ὡς ἀφορῶν μᾶλλον εἰς ἐπερώτησιν, καὶ τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν κρίσιν μου ἦτο πολὺ κανονικόν, διότι συνδέεται μὲ τὴν δαπάνην, ἔρχομαι εἰς ἕτερον μέρος τῆς συζητήσεως, ὅπως εἶμαι κατὰ τὴν γνώμην τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐντὸς τῆς κανονικῆς συζητήσεως. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶχε τὴν εἰλικρίνειαν νὰ ἐπιτρέψῃ, ὅπως ἐπικριθῇ ἡ ἐνέργειά του, ζητήσῃ δ’ ἀναπληρωτικὴν πίστωσιν διὰ τὴν μὴ προβλεφθεῖσαν αὐτὴν δαπάνην. Δὲν ἠξεύρω ἂν ἡ Κεβέρνησις περιορισθῇ εἰς τὴν αἴτησιν αὐτῆς μόνον τῆς ἀναπληρωτικῆς δαπάνης, διότι ἀπὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ ἕως σήμερον παρῆλθε πολὺ μικρὸν χρονικὸν διάστημα, μένει δὲ πολὺ χρονικὸν διάστημα μέχρις ὅτου τελειώσῃ ὁ προϋπολογισμός. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον εἶναι ἄξιον παρατηρήσεως εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἂν δὲν διατελῇ, ὤφειλε νὰ διατελῇ ἐν γνώσει τῆς δαπάνης ταύτης καὶ μὲ τὰς δηλώσεις τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ περιλάβῃ καὶ τὴν δαπάνην ταύτην, διότι, ὡς ἀντελήφθην ἐκ τῆς συζητήσεως, οἱ γαιάνθρακες εἶχον παραγγελθῆ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτε ἐψηφίζετο ὁ προϋπολογισμός, καὶ ἑπομένως ἔπρεπε νὰ διατελῇ ἐν γνώσει ὅτι θὰ ἐχρειάζετο τὸ ποσὸν διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ ποσοῦ τούτου τῶν 5 χιλιάδων τόννων.

§133Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Βεβαίως εἶναι λάθος τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου μὴ περιλαβούσης καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς τὸ ποσὸν τῶν σχετικῶν πιστώσεων.

§134Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶναι ὅμως τοῦτο μόνον τὸ λάθος, ἀλλὰ καὶ ἄλλο ἀκόμη, ἐκ τοῦ ὁποίου σημαντικὴ ἐπέρχεται ζημία εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Ὡς ἀντελήφθητε, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἔμεινεν ἄνευ ἀπαντήσεως ἢ μὲ ἀπαντήσεις ἀρνήσεως ἐκ πολλῶν γαιανθρακωρυχείων, διότι βραδέως, ὡς ἐξάγεται ἐκ τῆς ἀλληλογραφίας, ἐζητήθη προσφορὰ τιμῶν. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν πάντοτε ἀργὰ προβαίνει εἰς τὴν προμήθειαν τῶν γαιανθράκων, καὶ ἐκ τούτου περιέρχεται εἰς τὴν θέσιν νὰ προμηθεύηται οἱανδήποτε ποιότητα γαιανθράκων, ἂν δὲν θέλῃ νὰ ἴδῃ τὸν στόλον εἰς ἀνικανότητα νὰ κινηθῇ ἐλλείψει γαιανθράκων. Ὅλα τὰ κακὰ δέ, ἡ πληθώρα τῆς κόνεως, ἡ κακὴ ποιότης ἐντεῦθεν προέρχονται, διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν παρακαίρως καὶ ἀκαταλλήλως προβαίνει εἰς τὴν προμήθειαν τῶν γαιανθράκων, καὶ ὑποβάλλεται εἰς τὴν πληρωμὴν μεγάλης τιμῆς χωρὶς νὰ προμηθεύηται τὴν ποιότητα ἐκείνην, τὴν ὁποίαν θὰ ἐπρομηθεύετο διὰ τῆς αὐτῆς τιμῆς, ἐὰν ἐπρομηθεύετο ἐγκαίρως. Εἶναι δὲ καὶ τρίτον σημεῖον σχετικὸν μὲ τὴν ζητουμένην δαπάνην, ὅτι ζητοῦνται δέκα χιλ. δραχμῶν δι’ ἔξοδα ἐκφορτώσεως, ἤτοι 10 χιλ. δραχ. κατὰ τόννον. Δὲν ἠξεύρω πῶς δύναται νὰ δικαιολογηθῇ τὸ ποσὸν αὐτό. Εἶναι καταπληκτικόν, ὅταν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι διὰ φόρτωσιν ἐν Κάρδιφ καὶ διὰ ναῦλον μέχρι οἱουδήποτε λιμένος τῆς Μεσογείου ἀπαιτεῖται δαπάνη ἀπὸ 4 εἰς 9 σελλίνια κατὰ τόννον.

§135Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δίδεται πάντοτε εὐρύτερον ποσόν, ἐντὸς τοῦ ὁποίου θὰ ἀναγραφῶσι τὰ ἔξοδα τῆς ἐκφορτώσεως. Εἶμαι πρόθυμος νὰ σᾶς φέρω αὔριον τὰ δαπανηθέντα.

§136Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν βλέπω τότε τὸν λόγον, δι’ ὃν ζητεῖται τοσοῦτον ποσόν· νὰ ζητῶνται δέκα δι’ ἐκφόρτωσιν μόνον, ἐνῷ ζητοῦνται 8 σελλίνια διὰ φόρτωσιν καὶ ναῦλον.

§137Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι, κύριε συνάδελφε. Εἶσθε ἐκ τῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καλλίτερον γνωριζόντων κατὰ τίνα τρόπον δύναται νὰ διεξαχθῇ συζήτησις προϋπολογισμοῦ. Τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἐρχόμεθα καὶ σᾶς ζητοῦμεν νὰ μᾶς δώσητε πίστωσιν· τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον δύνασθε νὰ συζητήσητε, εἶναι ἂν ἐχρειάζοντο νὰ ἀγορασθῶσιν ἄλλοι γκιάνθρακες, ἂν κακῶς ἐκάμομεν νὰ ἐξοδεύσωμεν τόσα χρήματα· ἀλλ’ ἂν πρόκειται νὰ συζητήσητε πόσον ποσὸν θὰ δαπανήσωμεν διὰ τὴν ἐκφόρτωσιν, εἶναι καλὸν νὰ ζητήσητε νὰ σᾶς φέρω τὴν σημείωσιν, διότι, ὡς γνωρίζετε, ὅταν ζητῆται πίστωσις, ζητεῖται εἰς εὐρὺ περιθώριον. Δύναμαι νὰ σᾶς φέρω τὴν σημείωσιν, διότι ἦλθε τὸ πλοῖον.

§138Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀκριβῶς ὅ,τι ἀποκλείει ἀπὸ τὴν συζήτησιν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τοῦτο ἀφορᾷ τὴν συζήτησιν, διότι ἡ χορηγία τῆς ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως εἶναι ἀναγκαστική. Ἡ Βουλὴ εἶναι ὑποχρεωμένη, ἂν δὲν θέλῃ νὰ ῥίψῃ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἐγκρίνῃ τὴν πίστωσιν. Τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ἡ Κυβέρνησις προέβη εἰς τὴν δαπάνην, δὲν ὑπάρχει ἄλλη διέξοδος εἰμὴ ἢ νὰ ψηφίσῃ τὴν πίστωσιν ἢ νὰ ῥίψῃ τὴν Κυβέρνησιν.

§139Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νομίζετε ὅτι δύναται νὰ περιορίσῃ τὴν δαπάνην;

§140Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶναι περιττὴ ἡ ὑποβολὴ νομοσχεδίων ἀφορώντων τὴν χορηγίαν ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων. Ἀκριβῶς τοῦτο ἔχομεν νὰ συζητήσωμεν, ὄχι διὰ νὰ δώσωμεν ἀναπληρωματικὴν πίστωσιν, τὴν ὁποίαν εἴμεθα ἠναγκασμένοι ἐκ τῶν περιστάσεων νὰ ἐγκρίνωμεν, ἀλλὰ κατὰ πόσον εἶναι δεδικαιολογημένον καὶ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ζητεῖ εἷς Ὑπουργός.

§141Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς εἴπω τι, περὶ τοῦ ὁποίου μοὶ ἐφιστᾷ τὴν προσοχὴν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς. Ἂν ἀνεγινώσκετε τὸ νομοσχέδιον, θὰ ἐβλέπετε ὅτι εἰς τὸ νομοσχέδιον εἶναι καὶ ὁ ναῦλος, ὥστε ἐὰν ἀφαιρέσητε τοῦτον, θὰ ἴδητε ὅτι τὸ ποσὸν εἶναι σωστόν. Εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν ἐλησμονήθη νὰ τεθῇ καὶ ἡ λέξις ναῦλος, ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον λέγει· «ναῦλοι, ἐκφορτωτικὰ 50,000».

§142Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἷς προχειρότατος ὑπολογισμὸς ἀναβιβάζει τὴν τιμὴν τῶν γαιανθράκων εἰς 31 δραχμὰς καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ἠγοράσθη πρὸς 26 σελλίνια cif. Σαλαμῖνα, ἀλλὰ fob. Κάρδιφ.

§143ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν περιμένετε τὴν σημείωσιν;

§144Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀλλὰ μοὶ λέγετε ὅτι εἰς τὸ ποσὸν αὐτὸ περιλαμβάνεται καὶ ὁ ναῦλος.

§145ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς τὸ βεβαιώσω· ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀττικῆς μοὶ τὸ ὑπέδειξεν.

§146Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας πολὺ κακὰ ἔκαμεν ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ὑπογράψας τὴν ἀναπληρωματικὴν πίστωσιν νὰ μὴ φροντίσῃ νὰ μάθῃ ὅτι 155,000 δραχ. διὰ 5,000 τόννους δὲν ἀντιπροσωπεύουσι μόνον τὴν τιμὴν τῆς ἀρχικῆς ἀξίας, ἀλλὰ καὶ τῶν ναύλων μέχρι Σαλαμῖνος. Εἶναι ἁπλούστατος ὁ ὑπολογισμός, καὶ ἔπρεπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας Βουλευτὴς νὰ ἐγνώριζε μὲ τὸν προχειρότατον αὐτὸν ὑπολογισμόν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγορασθῶσιν οἱ γαιάνθρακες πρὸς 31 δραχ. ἐν Κάρδιφ, ὅτε ἐν Πειραιεῖ ἐνίοτε ἡ τιμὴ αὐτῶν κατέρχεται εἰς τὸ ποσὸν αὐτό, μὴ συμπεριλαμβανομένου τοῦ ναύλου τῶν ἐκφορτωτικῶν καὶ τοῦ κέρδους τοῦ ἐμπόρου. Καὶ ἐπειδὴ ἦλθε τὸ ζήτημα ἐπὶ τοῦ τρόπου τῆς προμηθείας τῶν γαιανθράκων, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ζημία, ἡ ὁποία ἐπέρχεται, καὶ ἡ κακὴ ποιότης, ἡ ὁποία προκαλεῖ ὅλας αὐτὰς τὰς συζητήσεις, ἐπέρχεται ἐκ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν προβαίνει εἰς τὴν προμήθειαν τῶν γαιανθράκων. Ἀνατίθεται εἰς ἀξιωματικοὺς ἡ προμήθεια, καὶ εἶναι οὗτοι ἐντελῶς ἀκατάλληλοι διὰ τὸν τοιοῦτον σκοπόν, καὶ οὐδὲν ἄλλο γίνεται παρὰ μόνον νὰ γεννῶνται ὑποψίαι δεδικαιολογημέναι ἢ ἀδικαιολόγητοι, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ ἠθέλησαν νὰ ἐπιδιώξωσιν ἴδιον συμφέρον. Εἶναι πρόσφατα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα συνέβησαν εἰς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Ἠπίτου, ὥστε νὰ μὴ ἔπρεπε καὶ ἄλλοι ἀξιωματικοὶ ἐντελῶς ἀκατάλληλοι διὰ προμήθειαν γαιανθράκων νὰ ἐπιφορτισθῶσι μὲ τὸ βαρὺ αὐτὸ ἔργον.

§147Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Δὲν χρειάζεται νὰ ἐπιφορτίζηται κανείς.

§148Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ ζήτημα τὸ ἔλυσεν εἷς εἰδικός, ὁ κ. Σκουλούδης, ὁ ὁποῖος οὔτε ἐγνωστοποίει εἰς τὸ τμῆμα πότε προέβαινεν εἰς τὴν προμήθειαν τῶν γαιανθράκων, καὶ ἠπόρει ὁ κόσμος πῶς παρείχοντο τόσον καλοὶ γαιάνθρακες καὶ εἰς τόσον χαμηλὴν τιμήν. Ἀλλ’ οὔτε εἶναι δυνατόν, κύριοι Βουλευταί, μὲ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν χορηγεῖ ἡ Βουλὴ τὰς πιστώσεις καὶ ψηφίζεται ὁ Προϋπολογισμός, νὰ γίνῃ προμήθεια γαιανθράκων καλῆς ποιότητος καὶ εἰς χαμηλὴν τιμήν. Ὁ Προϋπολογισμὸς ψηφίζεται βραδέως καὶ δίδονται δωδεκατημόρια, ἀλλὰ μὲ τὰ δωδεκατημόρια δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προβῇ εἰς προμήθειαν ὁλοκλήρου φορτίου, ὅταν δὲ ψηφισθῇ ὁ Προϋπολογισμός, τὰ ὀρυχεῖα εἶναι ἐπιφορτισμένα μὲ παραγγελίας διὰ μεγάλας ποσότητας, ὥστε νὰ μὴ δύνανται ταῦτα νὰ χορηγήσωσι τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγκαῖον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ δεχθῇ νὰ χορηγήσῃ, θὰ ἐπιβάλῃ τοὺς ὅρους αὐτοῦ. Καὶ εἶναι ματαιοπονία νὰ λέγωμεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ κανονίσῃ τοὺς ὅρους τῆς συγγραφῆς τῆς προμηθείας τῶν γαιανθράκων, διότι τότε πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ ποσὸν αὐτὴ εἰς τὴν διάθεσίν της, διότι, ὡς ἠκούσατε παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τὰ ὀρυχεῖα δὲν ἀπήντησαν κἂν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, ἄλλα δὲ ἀπήτησαν, ὅπως ἡ πληρωμὴ γίνῃ ἐντὸς τοῦ γραφείου τῆς Πρεσβείας ἐν Λονδίνῳ, ἀπέναντι τῆς φορτωτικῆς. Καὶ ἔχουσι μέγα δίκαιον, διότι ὑποφέρουσι τὰ πάνδεινα, ὅταν δὲν λάβωσι τὴν πρόνοιαν νὰ πληρωθῶσιν ἔναντι τῆς φορτωτικῆς. Ὁλόκληρος ἡ γραφειοκρατία καὶ τὸ λογιστικὸν ἡμῶν σύστημα ἀναβάλλουσι τὴν πληρωμὴν 3 καὶ 4 μῆνας, διὸ οἱ ἄνθρωποι φεύγουσι τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον καὶ μόνον ὁσάκις βλέπουσι μέγα κέρδος καὶ δὲν θέλουσι νὰ χάσωσι τοῦτο ἐπιβάλλουσι τοιούτους ταπεινωτικοὺς διὰ τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους ὅρους. Ἐδῶ ἔγκειται ἡ ἀφορμὴ τῆς κακῆς ποιότητος. Διαμαρτύρονται οἱ θερμασταὶ καὶ οἱ μηχανικοί, ὅτι πάντα κόνις, πάντα τέφρα, ἀλλ’ ἡ ῥιζικὴ θεραπεία τοῦ κακοῦ ἔγκειται εἰς τοῦτο καὶ πάντοτε αὐτὸ τὸ ζήτημα θὰ ἔρχηται εἰς τὴν Βουλὴν καὶ θὰ ἀπασχολῇ τὸ ναυτικόν. Εἶναι περιττόν, Κύριοι, νὰ προσθέσω ἄλλο τι, ἀφοῦ ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου κουρασθεὶς νὰ μᾶς ἀκούῃ ἀπεχώρησε τῆς αἰθούσης.

§149Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι κουρασθείς.

§150Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν θέλω νὰ εἶμαι τόσον αὐστηρός, ὅσον σεῖς.

§151Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. «Ἀνάγκη εἰλικρινείας».

§152Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἶναι περιττὸν νὰ προσθέσω τι ἄλλο ἢ ὅτι ὁ πίναξ, τὸν ὁποῖον μᾶς ἐμνημόνευσεν, εἶναι πίναξ, ὁ ὁποῖος ἐπιτρέπει τὴν προμήθειαν χωρὶς νὰ ἐπιβάλῃ τὴν προμήθειαν. Εἶμαι πληροφορημένος ἀπὸ τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου, εἰς τὸ τμῆμα τοῦ ὁποίου εἰργάσθην, ὅτι τρεῖς εἶναι αἱ ποιότητες γαιανθράκων, δι’ ὧν προμηθεύεται τὸ Ἀγγλικὸν Ναυαρχεῖον, Nixon's Navigation, Cambrian καὶ Ferndale, καὶ διὰ δοκιμὰς μόνον τὴν ποιότητα Nixon's Navigation προτιμᾷ. Εἶναι καὶ πίναξ χορηγητῶν Admiralty list, ἀλλὰ δὲν εἶναι οἱ αὐτοὶ Contractors for the Admiralty. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά.

§153Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. «Ἐγὼ ὁ ἀτυχής», ἐπικαλούμενος τὸν Ὕψιστον, εἶπεν εἰς ἓν μέρος τοῦ λόγου του ὁ κ. Πρωθυπουργός. Καὶ ἀληθῶς· «αὐτὸς ὁ ἀτυχής», ἂν συνέβαινε νὰ ὑπάρχωσι κόμματα Ἀντιπολιτεύσεως ὠργανωμένης καὶ σφιγκτῆς καὶ μὲ ἀριθμὸν Βουλευτῶν ἱκανόν, ὥστε νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν συζήτησιν καὶ αὔριον καὶ μεθαύριον! Λέγουσί τινες, ὅτι θὰ ἐπανέλθῃ εἰς Κρήτην μακρότερον καὶ τῆς Νοτίας Ἀμερικῆς θὰ ἀπήρχετο. Καθὼς δὲ φέρεται πρὸς τὴν πλειονοψηφίαν καὶ καθὼς φέρεται πρὸς αὐτὸν ἡ πλειονοψηφία εἶναι ἀναμφιβολώτατον. Διότι, κύριοι συνάδελφοι, συζητοῦμεν ἀναμφιβόλως ἐπὶ παραρτήματος τοῦ Προϋπολογισμοῦ, συζητοῦμεν ἀναμφιβόλως ἐπὶ τοῦ ζητήματος ἐκείνου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἀπασχολεῖται τὸ ἔθνος κυριώτατα, συζητοῦμεν ἐπὶ θέματος ἀφορῶντος τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ συζητοῦντες ἐπὶ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, συνεπείᾳ παραρτήματος τοῦ Προϋπολογισμοῦ, παριστάμεθα ὡς παριστάμεθα! ἡ Κυβέρνησις ἑνιαία, εἷς καὶ μόνος παρίσταται Ὑπουργός! καὶ ἡ Βουλὴ ἑνιαία μέ τινας ἐξαιρέσεις! Τὸ πρᾶγμα ὅμως τὸ ἀληθῶς τραγικὸν εἶναι τοῦτο· ὅτι ἐψηφίσαμεν περὶ τὸ τέλος τοῦ πρώτου δεκαημέρου τοῦ μηνὸς Ἰουλίου τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ ἐδώσαμεν πίστωσιν 480,000 δραχμῶν, καὶ ἐν τούτοις ζητεῖται ἤδη ἀναπληρωματικὴ πίστωσις τό γε νῦν ἔχον εἰς τὸ νὰ διπλασιασθῇ ἡ δοθεῖσα πίστωσις. Τοῦτο εἶναι τὸ τραγικόν, ὅτι ζητεῖται ὁ διπλασιασμὸς τῆς πιστώσεως, ἐνῷ, τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ τὸ τονίζω ἑκατοντάκις, ἐνῷ ἐψηφίσαμεν τὸν Προϋπολογισμὸν κατὰ τὸν Ἰούλιον. Ἀλλ’ ἡ ἀπάντησις ἀναμφιβόλως εἶναι «λάθος τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν», ὡς ἐὰν εἴπομεν ἡμεῖς, ὅτι εἶναι λάθος τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας τῆς Κίνας! Εἶναι λάθος βεβαίως τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ τὸ ζήτημα τοῦτο ἀποτελεῖ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ζήτημα εὐθύνης μόνον διὰ τὴν Κυβέρνησιν τὴν Ἑλληνικήν. Ἀλλοίμονον ἂν κατηντήσαμεν εἰς τοιοῦτο σημεῖον πολιτικῆς καταπτώσεως, πολιτικῆς καταρρακώσεως, νὰ ἔρχηται οἱαδήποτε Κυβέρνησις, προκειμένου περὶ τοῦ σπουδαιοτάτου ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἔχει νὰ συζητήσῃ οἱαδήποτε Βουλὴ τοῦ κόσμου, καὶ νὰ λέγῃ «λάθος τῆς ὑπηρεσίας». Καὶ ἐνῷ πρόκειται περὶ τοιούτου λάθους, ἐνῷ πρόκειται νὰ διπλασιασθῇ μία τοιαύτη πίστωσις, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προῆλθεν εἰς ἀδυναμίαν νὰ παρακολουθήσῃ τὴν συζήτησιν, διότι ἔπρεπε, μόλις προσῆλθε καὶ ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον, νὰ συνενωθῶσιν, ἂν ἦτο δυνατὸν, καὶ αἱ τρεῖς ψηφοφορίαι ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου εἰς μίαν καὶ μόνην καὶ στιγμιαίαν. Μὰ συζητεῖτε ἐπὶ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως; Συζητοῦμεν βεβαίως καὶ ἔχομεν δικαίωμα νὰ συζητήσωμεν, μάλιστα ὅτε σεῖς ὁμολογεῖτε ὅτι πρόκειται περὶ λάθους τῆς ὑπηρεσίας. Πρόκειται περὶ λάθους τῆς ὑπηρεσίας, ἐλέγχεται ὅτι ἡ προμήθεια δὲν ἐγένετο κατὰ τὸν νόμον, ὁμολογοῦσιν ὅτι ἀγνοοῦσι τὸν νόμον, λοιπόν, ὅταν τοιουτοτρόπως παρίστανται οἱ κυβερνῆται, οἱ Ὑπουργοί, οἱ δοσίλογοι ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ λέγουσιν «εἶναι λάθος τῆς ὑπηρεσίας», ἀφ’ ἑτέρου δὲ διπλασιάζονται αἱ ὀγκώδεις πιστώσεις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ψηφισθέντος κατὰ τὸν Ἰούλιον, πῶς εὑρίσκουσι πλέον τὸ δικαίωμα, ποῦ εὑρίσκουσι τὸ θάρρος μεταχειριζόμενοι τοιαύτην γλῶσσαν κατ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτων αἰτιῶν ἐλέγχουσιν αὐτούς, γλῶσσαν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένη εἰς αἴθουσαν ὄχι Κοινοβουλίου, ὄχι πολιτικῆς συγκεντρώσεως, ἀλλὰ καὶ καπηλείου;

§154ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἆ, ἆ!

§155ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μάλιστα, Κύριοι, διότι ὑποστηρίζω, ὅτι εὐπρεπέστερον καὶ μὲ περισσοτέραν ἐγκράτειαν γλώσσης σπανίως ὡμίλησε ῥήτωρ κοινοβουλευτικός, παρ’ ὅσον σήμερον ὁ ἐκ Ψαρῶν κ. Βουλευτής. Καὶ ἐν τούτοις δεκάκις ἐπανέλαβεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως «εἶναι πρᾶξις αὕτη ἄτοπος, εἶναι πρᾶξις ἀπρεπής, εἶναι ἀπρέπεια», μὲ μίαν δὲ φωνὴν συρίζουσαν τοιουτοτρόπως, ὥστε βεβαίως νὰ ἔχω δίκαιον μεταχειριζόμενος τοιοῦτον χαρακτηρισμόν. Καὶ διατί ἐξηγέρθη ἡ ὀργὴ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως; Διότι ὑπῆρχεν ἀνάγκη τῆς ἐξεγέρσεώς της, ἦτο ἀνάγκη νὰ παρασταθῇ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι ὑβρίσθη ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἀποστολῆς τῆς Ἀγγλικῆς, ὅτι ἐνταῦθα μετεχειρίσθημεν γλῶσσαν ἀπρεπῆ, ἄτοπον, γλῶσσαν μὴ ἐπιτρεπομένην ὑπὸ τῶν κανόνων τῆς καλῆς ἀνατροφῆς κατὰ τοῦ Ἄγγλου ναυάρχου, τοῦ τέκνου τῆς Μεγάλης Ἀγγλίας. Θὰ δημοσιευθῶσιν οἱ λόγοι του ἀπὸ τὰ Ἐστενογραφημένα Πρακτικὰ καὶ ἰδοὺ ἀρχίζουσιν οἱ μύδροι καὶ οἱ κεραυνοὶ εἰς τὰς στήλας τῶν ὑπουργικῶν ἐφημερίδων κατὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἥτις δῆθεν δὲν σέβεται τίποτε! Ὁ κ. συνάδελφος ἀνέγνω τὸ τηλεγράφημα τοῦ Ἄγγλου ναυάρχου, τὸ ὁποῖον ἔλεγε· «κατὰ τὰς πληροφορίας τῶν μηχανικῶν τῶν πλοίων οἱ ἄνθρακες εἶναι καλοί». Καὶ προσέθετεν ὁ κ. συνάδελφος· «ἡ πληροφορία τοῦ Ἄγγλου ναυάρχου δὲν ἦτο ἀκριβής». Ὅστις ἔχει ἀμφιβολίαν ἂς λάβῃ τὰ Ἐστενογραφημένα Πρακτικά, διὰ νὰ ἴδῃ ὅτι οὕτως ἐξεφράσθη ὁ κ. συνάδελφος· «ἡ πληροφορία τοῦ Ἄγγλου ναυάρχου ἡ προερχομένη ἀπὸ τὰς πληροφορίας τῶν μηχανικῶν τῶν πλοίων δὲν ἦτο ἀκριβής».

§156ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ μὴ παίζητε μὲ τὰς λέξεις· νὰ εὑρισκώμεθα πάντοτε ἐν καλῇ πίστει.

§157ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τοῦτο θέλω νὰ ὑποστηρίξω, νὰ εὑρισκώμεθα πάντοτε ἐν καλῇ πίστει, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διέφυγε τὴν ὀξεῖαν ἀντίληψιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι οὕτως ἔχουσι τὰ πράγματα, οὕτω παρεστάθησαν. Ἀλλ’ εἶχεν ἀνάγκην νὰ προκαλέσῃ τὴν δυσφορίαν τῆς Βουλῆς καὶ ἤρχισε μὲ τσού, τσού, τσού, τσού! Ἀλλ’ ὑπῆρχεν ἀνάγκη, ἐπαναλαμβάνω, νὰ ἀρχίσῃ πάλιν ἡ γλῶσσα ἡ ἀπηχοῦσα ἀπὸ ὅλους τοὺς τοίχους τῆς αἰθούσης, ἡ γλῶσσα τῶν ὕμνων ἢ τῶν θρήνων ἢ τῶν ἐπικλήσεων ἢ τῶν ἐγκωμίων, διότι δὲν συμφέρει εἰς τὴν Ἀνόρθωσιν ἡ γλῶσσα τῶν πραγμάτων. Ἡ γλῶσσα τῶν πραγμάτων εἶναι ξένη πρὸς τοὺς ὑπολογισμοὺς αὐτῆς, ἑπομένως ξένη πρὸς τὰς ἀπολογίας αὐτῆς, ἀσύμφορος εἰς τὴν πολιτικήν της. Ἐγώ, Κύριοι, θὰ περιορίσω τὴν συζήτησιν, διότι αὕτη καλῶς ἐξητάσθη. Εὑρίσκω, λοιπόν, ὅτι εἶναι ἀξία ἐλέγχου ἡ Κυβέρνησις, πρῶτον δι’ ὅσα εἶπον, διότι διπλασιάζει ὀγκώδη πίστωσιν Προϋπολογισμοῦ ψηφισθέντος κατὰ μῆνα Ἰούλιον, δεύτερον διότι ἐξ αἰτίας τῆς συζητήσεως τῆς σημερινῆς διαφωτιζόμεθα καὶ ἐπὶ ἄλλων τινῶν πραγμάτων, διαφωτιζόμεθα καὶ περὶ τῆς περιφήμου πυγμῆς. Ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Ψαρῶν δὲν περιωρίσθη νὰ ἀναγνώσῃ μόνον τὸ ἔγγραφον τοῦ κυβερνήτου τῆς «Ὕδρας», ἀλλ’ ἀνέγνωσε καὶ ἔγγραφον κυβερνήτου ἄλλου, κυβερνῶντος πλοῖον ἄλλο.

§158Γ. ΠΩΠ. Καὶ ἄλλων ἔχω ἀκόμη.

§159Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἄλλων κυβερνητῶν δηλαδή;

§160Γ. ΠΩΠ. Μάλιστα.

§161ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει βεβαίως ἐγὼ οὐδ’ ἐπὶ μίαν στιγμὴν θὰ ἰσχυρισθῶ ποτε ὅτι ἐδίστασεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν νὰ προσκομίσῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐζητήθησαν παρ’ αὐτοῦ, ἀλλὰ λέγω ταῦτα, καὶ μόνα ταῦτα, τὰ σημαντικώτατα δι’ ἐκείνους, οἵτινες δὲν πιστεύουσιν, ἢ ὑποκρίνονται ὅτι πιστεύουσιν εἰς τὰς πομφόλυγας τῆς Ἀνορθώσεως, αἰωνίως ὄντες οἱ ἴδιοι, λέγω πρὸς αὐτούς, πιστεύοντας μόνον εἰς τὰ πράγματα, ὅτι, διὰ νὰ ὑπάρχωσι τοιαῦτα ἔγγραφα καὶ νὰ διαβιβάζωνται εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Ψαρῶν τοιαῦτα ἔγγραφα καὶ διὰ νὰ ἐπιζητῆται ὅπως ἀναγνωσθῶσι τοὐλάχιστον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὰ ἔγγραφα ταῦτα, διὰ νὰ ὑποβάλλωνται ἀπ’ εὐθείας πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν τὰ ἔγγραφα ἐκεῖνα, δὲν ἐπεβλήθη ἡ πειθαρχία εἰς τὰς τάξεις τοῦ Ναυτικοῦ.

§162Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Ἐδόθη αἰτιολογία δι’ αὐτό.

§163ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὅτι ἦτο ἀπεσπασμένον τὸ πλοῖον;

§164Γ. ΠΩΠ. Ἄλλο εἶναι αὐτό.

§165ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἄλλο ζήτημα εἶναι αὐτό.

§166Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Ἄλλο ζήτημα ἀντιπειθαρχικῆς ὑποβολῆς ἐγγράφου δὲν ὑπῆρχε παρ’ αὐτὸ μόνον τοῦ μηχανικοῦ. Συνεπῶς δὲν ὑπάρχει ἀντιπειθαρχικὸν ζήτημα, ἐφ’ ὅσον αὐτὸ τὸ πλοῖον δὲν ἦτο ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ Ναυάρχου.

§167ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ναί, ἀλλ’ ἐγὼ λέγω τοῦτο· διὰ νὰ ὑποβάλλωνται τοιαῦτα ἔγγραφα, ἔστω καὶ καθ’ ὅλους τοὺς κανόνας τῆς ἱεραρχίας, ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου διὰ νὰ παρουσιάζηται ἡ ἀνάγκη ὅπως ἀνακοινωθῶσι καὶ εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Ψαρῶν καὶ νὰ παρακληθῇ οὗτος κατὰ πᾶσαν πιθανότητα ὅπως τὰ ἀναγνώσῃ τοὐλάχιστον ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, τοῦτο σημαίνει ὅτι οὔτε ἡ ὁμόνοια οὔτε ἡ πειθαρχία ἐξησφαλίσθη εἰς τὰς τάξεις τοῦ Ναυτικοῦ οὔτε ἡ ἐμπιστοσύνη πρὸς τοὺς διευθύνοντας τὸ Ναυτικόν. Νομίζω, ὅτι ἡ σκέψις εἶναι τόσον ἁπλῆ καὶ τόσον ἐπιβλητική, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ ἡ ἀπάντησις. Μία μόνον ὑπάρχει ἀπάντησις πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Ψαρῶν Βουλευτήν, ὅστις ἐνόμισεν ὅτι εὐγνωμόνως ἀποδέχεται τὰς παρατηρήσεις αὐτοῦ καὶ τὰς πληροφορίας ἡ Κυβέρνησις. Ἐὰν εὐγνωμόνως ἀπεδέχετο τὰς πληροφορίας τοῦ κ. συναδέλφου, πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι παρουσιάζουσιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἀνορθώσεως, ἔχουσα χρονικὸν διάστημα πλέον τοῦ ἔτους εἰς τὰ πράγματα, ἐξακολουθεῖ κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον τὰς προμηθείας, κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον τὴν σύνταξιν καὶ ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, μὲ λάθη τῆς ὑπηρεσίας τῶν Ὑπουργείων, κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰς ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις, ὅπως ψηφισθῶσι κατεπειγόντως, κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον νὰ διοικῇ τὸ στράτευμα, τοὐλάχιστον τὸ Ναυτικόν, μὴ ἐμπιστευόμενον πρὸς τὸν ἀρχηγὸν αὐτοῦ, ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἀνορθώσεως, ἐὰν τοιαύτας παρατηρήσεις ἐδέχετο εὐγνωμόνως, ἀποτελουμένη ἀπὸ Ἕλληνας πολίτας, θὰ ἀντελαμβάνετο, θὰ ἐπείθετο, ὅτι ὅλοι ἡμεῖς δὲν ἔχομεν πλέον θέσιν νὰ ὑπηρετήσωμεν τὸν τόπον, διότι ἐπαύσαμεν νὰ ἔχωμεν τὴν δύναμιν.

§168Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Πρόκειται, Κύριοι, περὶ τῆς προμηθείας γαιανθράκων· ἔχουσιν ἑπομένως τὸ δικαίωμα νὰ ἐξελέγχωσι καὶ νὰ διαμφισβητήσωσι τὸν τρόπον τῆς παραλαβῆς αὐτῶν, ἔχοντες ὑπ’ ὄψει τὸ παρελθόν, διότι ἀπὸ πολλοῦ ἐπεκράτει καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν παραλαβὴν μία κατάστασις ὄχι πολὺ καλή. Ἐὰν λοιπὸν ζητήσῃ τις τὸν λόγον καὶ τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα προεκάλεσαν τὴν συζήτησιν δὲν εἶναι κατακριτέος, ἀλλὰ κατακριτέος εἶναι, ὅταν νομίζῃ ὅτι ὅπως ἐγένοντο πρὶν ἐξακολουθοῦσι καὶ σήμερον αἱ παραλαβαὶ καὶ αἱ προμήθειαι. Ἀρχίζω λοιπὸν νὰ ἐξετάσω καὶ ἐγὼ τὸ ζήτημα, οὐχὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν παραλαβήν, ἀλλὰ τὴν ποιότητα αὐτῶν ὡς πρὸς τὴν παρεχομένην κόνιν, ἥτις προυκάλεσε τὴν ἔκθεσιν τοῦ μηχανικοῦ τοῦ πλοίου, ὃν ἀνέφερεν ὁ προλαλήσας ἀξιότιμος συνάδελφος, νὰ ἐξετάσω δὲ αὐτὸ ὡς εἰδικὸς ὀλίγον περὶ τοὺς γαιάνθρακας, διότι ὑπῆρξα καὶ ἐγὼ ποτε ἐργοστασιάρχης καὶ ἠγόρασα καὶ εἶδον κατὰ τίνα τρόπον γίνεται αὐτὴ ἡ ἐργασία. Δυστυχῶς τὸ Δημόσιον τὸ ἔκαμνον νὰ θεωρῆται πάντοτε κακῆς πίστεως καὶ διὰ τοῦτο δὲν δύναται νὰ ἔχῃ πλησίον του ἀνθρώπους προμηθευτὰς εἰλικρινεῖς ἄλλους παρὰ τοὺς ἐπιτηδείους, οἱ ὁποῖοι πάντοτε διὰ ψευδῶν παραστάσεων ζητοῦσι νὰ ὠφεληθῶσι καὶ οἱ ὁποῖοι νὰ λαμβάνωσι ταχύτερον τὰ χρήματα, ἀποχωρούντων τῶν καλῶν λόγῳ ὅτι παρεμβάλλονται ὑπὸ τῶν ἐν τέλει προσκόμματα εἰς τὴν πληρωμὴν καὶ οὔτε τὸ Δημόσιον ἐζήτησέ ποτε νὰ ἔλθῃ εἰς ἀπ’ εὐθείας συνεννόησιν μὲ τὰ καταστήματα, διότι ποτὲ δὲν ἠγόρασε μεγάλην ποσότητα, ἀλλὰ πάντοτε ἀπὸ τοὺς προμηθευτὰς ἀγοράζει 100–200–500 τόννους, ὅπου χωρεῖ πᾶς δόλος τῶν προμηθευτῶν. Ἐρχόμεθα λοιπὸν νὰ ἐξετάσωμεν ποῖοι ἔκαμνον ἕως τώρα αὐτὴν τὴν ἐργασίαν. Τὸ Δημόσιον δὲν ἠγόρασέ ποτε ἀπ’ εὐθείας, ἠγόρασε πάντοτε διὰ τρίτου προσώπου, διότι, ἐπαναλέγω, δὲν ἐζήτησέ ποτε νὰ παραλάβῃ μεγάλας ποσότητας, παρενέβαλλον δὲ καὶ οἱ ἑκάστοτε τμηματάρχαι καὶ λοιποὶ διάφορα προσκόμματα εἰς τοὺς μειοδοτήσαντας, ὥστε νὰ κατορθῶται νὰ ἀπέχωσιν ὅλοι οἱ καλοί, διότι οἱ τύποι ἦσαν πολὺ δύσκολοι καὶ ἀπῄτει ἡ ὑπόθεσις πολλὰς διατυπώσεις καὶ διότι πολλάκις ἀπῃτεῖτο νὰ πληρωθῶσιν ἕν ἔτος καὶ ὁ καλὸς δὲν προσήρχετο νὰ συναλλαχθῇ μὲ τὸ Δημόσιον, διότι δὲ ἐγίνοντο ὅλα αὐτά, ἀλλὰ καὶ ἐγίνοντο διάφοροι παρεξηγήσεις περὶ καταχρήσεων, αἵτινες ἑκάστοτε κατηγγέλλοντο, ἐπελθούσης δὲ καὶ τῆς ἐπαναστάσεως οἱ ἐπιδέξιοι οἱ γνωρίζοντες νὰ ἐκδίδωσι τὰ ἐντάλματά των ἔδιδον τὸ πρᾶγμα πάντοτε εὐθηνότερον. Λοιπὸν σήμερον ἐξεταστέον, πῶς ἔπρεπε νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν ἐνέργειάν της; μὲ τὸ παλαιὸν σύστημα ἢ νὰ ἀποταθῇ πρὸς τὰ ἀνθρακωρυχεῖα; Αὐτὰ τὰ ὀρυχεῖα, οἱ λεγόμενοι Οἶκοι, ἔχουσι τοὺς προϊσταμένους των, ἔχουσι δὲ μεγάλην πίστιν εἰς τὴν ἀγοράν. Ἑπομένως δὲν δύναται κανείς, οἱοσδήποτε καὶ ἂν ὑπάγῃ εἰς τοὺς Οἴκους αὐτούς, νὰ ζητήσῃ νὰ ἀγοράσῃ ἀπὸ τὴν ἀποθήκην Α καὶ νὰ πιστοποιήσωσιν ὅτι ἔδωκαν ἀπὸ τὴν Β. Ἐξηγοῦμαι· δὲν δύναται νὰ πάρῃ ψιλὸν κάρβουνον καὶ νὰ τῷ δώσωσι πιστοποιητικὸν ὅτι ἠγόρασε χονδρόν, οὔτε ὅταν ἀγοράσῃ διπλοκοσκινισμένον, δὲν δύνανται νὰ τῷ δώσωσι πιστοποίησιν ὅτι ἠγόρασε διπλοκοσκινισμένον. Εἶναι δὲ οἱ Οἶκοι αὐτοὶ τόσον τίμιοι, ὥστε καὶ τὸ νήπιον καὶ τὸν ἄνδρα καὶ τὸν Πρωθυπουργὸν τοὺς ἔχουσιν ἴσους καὶ πρὸς τὸ ἐπάγγελμα, τὸ ὁποῖον μετέρχονται, ὅπως πᾶς ἔντιμος ἄνθρωπος τὸ ἴδιον πρέπει νὰ κάμῃ. Ἐξαρτᾶται τώρα ἡ ποιότης τοῦ ἄνθρακος ἀπὸ τὸν ἀγοραστήν, διότι αὕτη διαφέρει ἀπὸ ἀποστάσεως εἰς ἀπόστασιν, ὄχι μόνον κατὰ τὴν θερμαντικὴν δύναμιν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν ποιότητα διαφόρων στοιχείων. Αὐτοὶ λοιπὸν καθορίζουσιν ἑκάστης ἀποθήκης τὰς ποιότητας τοῦ περιεχομένου εἰς αὐτὰς ἄνθρακος, καὶ σᾶς λέγουσι· θέλετε διπλοκοσκινισμένον κάρβουνον; Θὰ τὸ πάρητε τόσον. Θέλετε μίαν φορὰν κοσκινισμένον; Θὰ τὸ πάρητε τόσον. Τώρα πῶς ἠναγκάσθη ὁ μηχανικὸς νὰ διαβιβάσῃ εἰς τὸν κ. Πὼπ ὅτι περιέχει μεγάλην ποσότητα κόνεως, διὰ νὰ νομίσῃ ὁ κ. Πὼπ ὅτι δὲν παρελήφθη τὸ κάρβουνον ὡς ἔπρεπε; Δὲν ὑπάρχει βεβαίως ἐκ μέρους τοῦ ἐπερωτῶντος κακὴ πρόθεσις, ἀλλὰ ἔχει ἐσφαλμένας πληροφορίας ἀναμφιβόλως. Ὑπῆρξεν ἄρα ἐκ μέρους τοῦ κ. Πὼπ δυσφήμισις, ἡ ὁποία δὲν ἠξεύρω καὶ ἐγὼ πῶς ἔγινε, καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ ὑπάρξῃ. Λέγει πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι ἡ κόνις φθείρει τοὺς λέβητας, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς δυνατὸν νὰ ἠξεύρῃ ὅλους τοὺς κώδικας, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ γνωρίζῃ τὰς λεπτομερείας, πότε ὁ λέβης βλάπτεται κλπ., καὶ ἑπομένως, ἂν ἡ ὑπηρεσία του ἔπραξε κάτι τι δὲν εὐθύνεται οὗτος, οὔτε δύναται νὰ ἔρχηται εἰς αὐτὰς τὰς λεπτομερείας. Πῶς ἔπρεπε λοιπὸν ἄλλως νὰ ἐνεργήσῃ τὴν ἀγοράν, ἀφοῦ τὸ πρῶτον ἦτο σφαλερόν, παρὰ νὰ γράψῃ εἰς τοὺς Οἴκους, οὓς ἀνεφέραμεν, ὅτι εἶναι καλῆς ποιότητος, διὰ νὰ πάρῃ ἀπ’ εὐθείας; Παρήγγειλαν λοιπὸν ἀπὸ ἓν κατάστημα. Ἐρωτᾷ ὁ Οἶκος, ὅτε ἐγένετο ἡ ζήτησις· Ποῖοι εἶναι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ζητοῦσιν ἐμπόρευμα; Οἱ Ἕλληνες. Ἐγὼ σᾶς λέγω ῥουσφέτι θὰ ἦτο νὰ δεχθῶσι νὰ συζητήσωσι, διότι ἐπρόκειτο περὶ 5 –10.000 τόννων· ἠξεύρετε δὲ πόσαι χιλιάδες ἀτμοπλοίων φορτώνουσι καθ’ ἑκάστην; Παρέλαβον λοιπὸν τὸ κάρβουνον καὶ τὸ συνεφώνησαν πρὸς 27 δρ. τὸν τόννον cif. Pirée, μέχρι Πειραιῶς, ὡς λέγεται. Τώρα ἔρχεται τὸ δεύτερον μέρος τῆς πιστώσεως τῶν 50.000, ἡ ὁποία κατὰ τὸν κ. Κουτούπην εἶναι ὑπέρογκος. Μήπως πρόκειται νὰ ἐξοδευθῇ ὅλη; Ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν θὰ παραλάβῃς τὸ κάρβουνον· θὰ τὸ παραλάβῃς μὲ τὰς μαούνας ἀπὸ τὸ ἀτμόπλοιον· ἔχει λοιπὸν δαπάνην ἡ παραλαβὴ καὶ ἡ μεταφορά. Ἐὰν τὸ πάρῃς σότο παλάγγο, τότε θὰ πληρώσῃς τὴν μαούναν 2.50 κατὰ τόννον, διὰ νὰ τὸ βγάλῃ ἔξω· ἑπομένως χρειάζεται μία δαπάνη 12,500 δραχ. Αὐτὰ εἶναι μέχρι τῆς ἀποθήκης τοῦ Ναυστάθμου. Μένει ὑπόλοιπον ἐκ τῆς πιστώσεως 28.000. Ποῦ θὰ δαπανηθῇ; Ἐξαρτᾶται τώρα ἐκ τῆς ἀνάγκης· ἐὰν μὲν ὁ στόλος εὑρίσκηται εἰς τὸν Ναύσταθμον, τότε θὰ ἀνθρακεύσῃ, καὶ δὲν χρειάζεται μεγάλη δαπάνη· ἐὰν ὅμως εὑρίσκηται μακρὰν καὶ δὲν δύναται νὰ ἔλθῃ εἰς τὸν Ναύσταθμον νὰ ἀνθρακεύσῃ, θὰ φορτωθῇ εἰς πλοῖον νὰ τὸ μεταφέρῃ, καὶ δύναται νὰ χρειασθῇ ἔξοδον 6–7 δρ. κατὰ τόννον. Λοιπὸν νομίζω ὅτι δὲν δύναται νὰ γίνῃ λόγος περὶ τῆς πιστώσεως. Θὰ συζητήσω τώρα πῶς συνέβη, τὰ κάρβουνα, τὰ ὁποῖα ἐπῆραν νὰ περιέχωσι περισσοτέραν κόνιν, καὶ πῶς δὲν δουλεύει τὸ καζάνι καλά, καὶ διατί μεταχειρίζονται τεχνητὸν ἀέρα. Ἀλλὰ πρὸς τὸν εἰπόντα ὅτι οἱ λέβητες, λόγῳ τῆς περιεκτικότητος τῆς κόνεως τῶν ἀνθράκων φθείρονται, ἀπαντῶ· ὄχι, διότι τὸ tirag, τὸ ὁποῖον λέγουσιν, ὅτι δηλαδὴ δὲν τραβοῦν φωτιές, ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ποιότητα καὶ ὄχι ἀπὸ τὴν κόνιν· ἀπὸ τὴν κόνιν δύναται νὰ γίνῃ δαπάνη καὶ κόπος, ὄχι ὅμως καὶ φθορὰ τοῦ λέβητος.

§169Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί μεταχειρίζεσθε λέξεις Γαλλικάς;

§170Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Τὸ τράβηγμα τοῦ καζανιοῦ ἐννοῶ. Ἐγὼ δὲν δύναμαι, παρὰ νὰ μεταχειρισθῶ αὐτὰς τὰς φράσεις τὰς τεχνικάς, ὅπως τὰς μεταχειριζόμεθα εἰς τὴν πρᾶξιν. Ἐγὼ τὰ 35% τοῦ βίου μου τὰ κατεσπατάλησα εἰς τὴν ἐργασίαν, καὶ πάντοτε ὁμιλῶν μὲ τὸν τεχνικὸν κόσμον ὁμιλῶ αὐτὴν τὴν γλῶσσαν. Αὐτὴν τὴν γλῶσσαν λοιπόν, τὴν ὁποίαν ὁμιλῶ, ἔστω καὶ ἐσφαλμένην πολλάκις, ἐδῶ ἔρχονται ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ μιμηθῶσιν αὐτό, τὸ ὁποῖον γνωρίζω ἐγώ, καὶ προσπαθοῦσι νὰ τὸ κάμωσι καὶ δὲν δύνανται, καὶ λαμβάνουσι τὴν ἄλλην γλῶσσαν, ἡ ὁποία δὲν γίνεται καταληπτή· λοιπὸν ἀφήσατέ με νὰ ὁμιλήσω τὴν τεχνικὴν γλῶσσαν, διότι ἄλλως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διατυπωθῶσιν αὐτά, διὰ νὰ τὰ ἐννοήσῃ ὁ τεχνικὸς κόσμος. Λοιπὸν νὰ ἐξετάσωμεν πῶς δύναται νὰ αὐξήσῃ ἡ περιεκτικότης τῆς κόνεως. Ὅταν διαταχθῇ ἕν ἀτμόπλοιον τοῦ στόλου νὰ ἀνθρακεύσῃ, οἱ ἄνθρακες οἱ ὁποῖοι πηγαίνουσι νὰ πάρωσι τὸ κάρβουνον, προσπαθοῦσι νὰ πάρωσιν ὅσον εἶναι δυνατὸν τὰ χονδρότερα τεμάχια. Ἐπίσης διατάσσεται ἄλλο πλοῖον νὰ ἀνθρακεύσῃ κλπ. κατ’ ἐπανάληψιν καὶ μένει τὸ ψιλὸν εἰς τὸ τέλος, τὸ ὁποῖον θὰ τὸ πάρῃ κάποιος. Γίνεται καὶ ἑτέρα πάλιν ἐκκαθάρισις ἐντὸς τοῦ πλοίου μὲ τοὺς ἀνθρακεῖς, οἱ ὁποῖοι πηγαίνουσι νὰ πάρωσιν ἀπὸ τὴν ἀποθήκην τῶν πλοίων· ἑπομένως ἀπὸ 14%, ποῦ εἶχεν ἀρχικῶς, ηὐξήθη εἰς 24% μόνον διὰ τῆς μετακομίσεως· πρόσθες ὅτι γίνεται καὶ διὰ τῆς περισυλλογῆς μεγάλων τεμαχίων, καὶ ἰδοὺ τὸ ἀποτέλεσμα. Πλὴν τούτου καὶ κατὰ τὴν κατανάλωσιν οἱ θερμασταὶ πράττουσι τὸ αὐτό. Μεταχειρίζεται τὸ χονδρὸν ὁ πρῶτος, ὁ δεύτερος ἐπίσης, καὶ ὁ τρίτος εὑρίσκει ἰζήματα, καὶ τότε, ἐὰν συμπέσῃ νὰ χρειασθῇ πολλὴ ταχύτης τοῦ πλοίου, τὸ πλοῖον δὲ δὲν ἔχῃ τὴν ἀπαιτουμένην ταχύτητα, λέγουσιν οἱ θερμασταί, ὅτι τὸ κάρβουνον εἶναι ψιλόν, καὶ συντάσσεται ἔκθεσις. Αὐτό, ὑποθέτω, συνέβη καὶ ὄχι κακὴ παραλαβή. Ἠμπορεῖ δὲ νὰ εὑρίσκηται ἐν δικαίῳ διὰ τὸ ποσὸν αὐτό, διότι τοῦτο εἶναι εἰς τὴν κατανομήν, ἡ ὁποία γίνεται. Αὐτὸ συμβαίνει, Κύριοι, καί, ἐὰν ἕκαστος λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ ἀναφερόμενα, τότε τὴν ὑπόθεσιν θὰ τὴν κρίνῃ ἄλλως. Τὰ πράγματα πρέπει νὰ θέτωμεν κάτω, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα. Αἱ θεωρίαι πρέπει νὰ ὑποχωρήσωσι. Λοιπόν, ὅταν ὁ ἀνθρακεὺς αὐτὸς ἔχῃ κάμει ὅλην αὐτὴν τὴν ἐργασίαν, δύνασαι νὰ ἐπιστρέψῃς εἰς ἐκεῖνον ποῦ σοῦ παρέδωκε τὸ κάρβουνον καὶ νὰ τῷ εἴπῃς· Κύριε, τὸ κάρβουνον ποῦ μοῦ ἔστειλες εἶναι ὅλον κόνις; Πῶς τὸ παρέλαβες τὸ κάρβουνον; Δὲν ἔγινεν ἐπιτροπή; Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔκαμεν ἐπιτροπὴν νὰ τὸ παραλάβῃ, βεβαίως δὲν ἔκαμε καθόλου καλά.

§171ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἦτο δυνατόν;

§172Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ἐὰν ὅμως τὸ παρέλαβε δι’ ἐπιτροπῆς, ἔπρεπε νὰ ἔχῃ τὰ πρωτόκολλα καὶ μίαν ἄλλην ἀπόδειξιν τοῦ ὀρυχείου, τὴν ὁποίαν εἶδον, ἀλλ’ πρωτόκολλα δὲν ὑπάρχουσιν ἐνταῦθα, ἀλλὰ ἀφοῦ τὸ βεβαιοῖ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ὑπάρχει λόγος καὶ περὶ αὐτῶν, ἀφοῦ ἄλλως τε θὰ τὰ καταθέσῃ. Οὕτως ἔχουσι τὰ πράγματα καὶ ὄχι ἄλλως, κύριε Πὼπ.

§173Γ. ΠΩΠ. Δὲν εἶπον ὄχι.

§174Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Δὲν εἴπετε ὄχι, ἀλλὰ λέγετε ὄχι, διότι ἤλθετε ἐδῶ καὶ εἴπετε, ὅτι αὐτὸ τὸ κάρβουνον, τὸ ὁποῖον ἐπῆραν αὐτοὶ καὶ ῥίπτουσι μέσα εἰς τοὺς λέβητας, ἐχάλασε τοὺς λέβητας, διότι τὸ κάρβουνον δὲν ἦτο καλόν. Ἡ λειτουργία τοῦ λέβητος εἶναι γνωστὸν πῶς γίνεται· ἔχει τὴν ἐσχάραν του, ἔχει τὴν λαμαρίναν του καὶ ἔχει καὶ τὴν καπνοδόχον του, ὁπόθεν φεύγει ὁ καπνός. Ἡ θερμότης, ἂν δὲν ἀνεπτύχθη τόσον ἢ τόσον, αὐτό εἶναι ἐξεταστέον, ἀλλὰ δὲν δύναταί τις νὰ ἔλθῃ νὰ καταγγείλῃ ὅλην αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν, ὅτι τὰ κάρβουνα, τὰ ὁποῖα ἐπήραμεν καὶ πρόκειται σήμερον νὰ τὰ πληρώσωμεν, δὲν ἦσαν καλά, καὶ πάντα κόνις, πάντα τέφρα, ὡς εἴπετε. Τὰ «πάντα τέφρα» θὰ μένωσι «πάντα τέφρα», ὅταν συζητῶμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Λοιπὸν θὰ ψηφίσωμεν τὴν πίστωσιν, καὶ νὰ προσέξῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ προσκομίσῃ καὶ τὰ ἔγγραφα αὐτὰ τῆς παραλαβῆς, ὁπότε θὰ πιστοποιηθῇ ὅτι εἶναι τὰ πάντα ἐν τάξει. Νομίζω, ὅτι κατόπιν τῶν λεχθέντων δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ μὴ ψηφίσωμεν τότε. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω, διὰ νὰ σᾶς διατυπώσω τὴν γνώμην μου. (Χειροκροτήματα ζωηρά).

§175Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Καίτοι, Κύριοι, εἶναι ἐξηντλημένον πλέον τὸ θέμα τῆς συζητήσεως, ἐν τούτοις ὑπάρχουσι καὶ μερικὰ σημεῖα, ἅτινα οἱ ἀξιότιμοι προαγορεύσαντες καθὼς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὡς φαίνεται, δὲν γνωρίζουσιν. Γνωρίζει βεβαίως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἡ ἀλήθεια σπανιώτατα φθάνει μέχρι τῶν ὤτων τῶν ἰσχυρῶν τῆς ἡμέρας. Γνωρίζει, ὑποθέτω, ἀκόμη, ὅτι κάθε ζήτημα, διὰ νὰ διευκρινισθῇ, ἔχει ἀνάγκην λεπτομεροῦς ἐρεύνης καὶ μελέτης ἀνεπηρεάστου. Δι’ αὐτὸ εἰς πλείστας περιπτώσεις εὑρίσκω τὴν γλῶσσαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ πικροτάτην καὶ τραχυτάτην. Ἰσχυρίσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀντικρούων τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον Βουλευτὴν ἐκ Ψαρῶν, ὅτι εἷς μόνος μηχανικὸς ἀνέφερεν ὅτι ἡ ποιότης τῶν ἀνθράκων δὲν ἦτο καλή. Δὲν ἔχω ἐπίσημα ἔγγραφα, καὶ τοῦτο διότι καὶ θεωρῶ αὐτὰ περιττά, καὶ διότι εἶναι δύσκολον, ἂν μὴ ἀδύνατον, νὰ δυνηθῇ τις νὰ ἀποκτήσῃ τοιαῦτα διὰ πολλοὺς καὶ διαφόρους λόγους, τοὺς ὁποίους καὶ οἱ χειροκροτοῦντες, εἶμαι βέβαιος, γνωρίζουσι. Γνωρίζω ὅμως ἐξ ἀσφαλεστάτων πηγῶν καὶ δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ μηχανικὸς τῆς «Ὕδρας», ἂν δὲν ἀπατῶμαι, παρόμοιον καὶ χειρότερον συμβαίνει καὶ εἰς ἄλλα θωρηκτά. Γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὅτι μηχανικὸς ἑτέρου θωρηκτοῦ ἀνέφερεν ὅτι ἀδυνατεῖ νὰ πλεύσῃ, διότι, ἐὰν πλεύσῃ, ὑπάρχει κίνδυνος τὸ σκάφος νὰ καταποντισθῇ;

§176Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Τίνος θωρηκτοῦ;

§177Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ὅλων, καὶ τῶν τριῶν. Καὶ ἡ Βουλὴ ἐχειροκρότησε τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ὅτε οὗτος ἐβεβαίωσε τὴν Βουλήν, ὅτι εἷς καὶ μόνος μηχανικὸς ἀνέφερεν ὅτι τὸ κάρβουνον δὲν ἦτο καλῆς ποιότητος. Ὀφείλω ὅμως νὰ γνωρίσω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὅτι, ἐὰν ὑπῆρχον ἐν τῷ Ναυτικῷ, καί, διὰ νὰ μὴ μερικεύσω τὸ ζήτημα, ἐὰν ὑπῆρχαν ἐν Ἑλλάδι ὑπάλληλοι ἐν γένει τοῦ Κράτους ἔχοντες τὸ σθένος καὶ τὴν δύναμιν νὰ ἀναφέρωσι πρὸς τοὺς προϊσταμένους αὐτῶν τὴν ἀλήθειαν, αὕτη δὲ νὰ φθάνῃ μέχρι τῶν ἀνωτάτων ἁρμοδίων καὶ ὑπευθύνων, βεβαίως οὔτε τὸ ἔθνος θὰ περιήρχετο εἰς ἣν περιῆλθε κατάστασιν οὔτε καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θὰ παρεκάθητο ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὡς παρακάθηται. Ἔχω ἀσφαλεῖς πληροφορίας, κύριοι Βουλευταί, ὅτι τὰ τρία θωρηκτὰ ἀδυνατοῦσι νὰ μετακινηθῶσι μὲ τὰ κάρβουνα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι προμηθευθῆ. Ἔχω πληροφορίας σαφεστάτας καὶ ἀκριβεστάτας ὅτι τὸ ἔλαιον τῶν θωρηκτῶν καὶ ἐν γένει τῶν πλοίων εἶναι ἐκλεκτῆς ποιότητος. Καὶ ἠπόρησα μὰ τὴν ἀλήθειαν πῶς ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Σπετσῶν κ. Γκίνης εἶπεν ὅτι δὲν πειράζει ἡ κόνις, διότι οὐδεμίαν ἐπιφέρει βλάβην. Ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι ἐξ ὅσων γνωρίζω ἡ κόνις ἔχει τὸ μειονέκτημα πρῶτον μὲν ὅτι ἔχομεν κατανάλωσιν περισσοτέραν καυσίμου ὕλης, δεύτερον, ὡς γνωρίζετε, ἡ κόνις ὑφίσταται ποιάν τινα ἀποσύνθεσιν, ἔστω καὶ ἂν παραδεχθῶμεν ὅτι ὁ ἄνθραξ εἶναι καλῆς ποιότητος· ὡς ἐκ τούτου λόγῳ τῆς μείζονος καταναλώσεως καὶ συνεπῶς τῆς μεγαλειτέρας ποσότητος καπνοῦ, ἡ ὁποία διέρχεται ἐκ τῶν αὐλῶν, οἱ αὐλοὶ φθείρονται, εἰς δὲ τὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι μηχανισμὸν πολύπλοκον καὶ εὔθικτον, ἐννοεῖ πᾶς τις, ὅτι ἡ κόνις εἶναι καταστρεπτικωτάτη. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον ἔχω ἀκόμη νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ χάριν τοῦ ὁποίου ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, εἶναι ὅτι καθ’ ὃν χρόνον, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὁ στόλος εἶχε μεταβῆ πρὸς συνάντησιν τοῦ «Ἀβέρωφ» εἰς τὴν Μαλέαν, ὀλίγου δεῖν ἓν τῶν καλλιτέρων ἀντιτορπιλλικῶν νὰ καταποντισθῇ, καὶ θὰ ὠφείλετο τὸ δυστύχημα τοῦτο εἰς τὴν ἀδεξιότητα τοῦ ἀξιωματικοῦ, ὅστις ἐκυβέρνα τοῦτο.

§178Π. ΓΚΙΝΗΣ. Ἐπειδὴ ἀποτείνεσθε πρὸς ἐμέ, θὰ σᾶς δώσω τὴν ἐξήγησιν. Τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον φέρετε, εἶναι ἀκριβῶς πρὸς τιμὴν τοῦ Ἄγγλου ναυάρχου ἀρχηγοῦ τῆς ἀποστολῆς. Τὸ ἐν λόγῳ ἀντιτορπιλλικόν, περὶ τοῦ ὁποίου διεδόθη ὅτι ἐκινδύνευσεν εἰς τὴν Μαλέαν, ἐκυβερνᾶτο ὑπὸ τοῦ Ἄγγλου ὑποπλοιάρχου τοῦ παραιτηθέντος ἐκ τῆς Ἑλληνικῆς ὑπηρεσίας, κατὰ τοῦ ὁποίου ἔχω πληροφορίας ὅτι ὁ Ἄγγλος ναύαρχος ἀνέφερε κατὰ τρόπον τόσον αὐστηρὸν ἐναντίον του εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ἥτις πρᾶξις, ὁμολογῶ, τιμᾷ τὸν Ἄγγλον ναύαρχον. Ἑπομένως τὸ ἐπιχείρημά σας ἀντὶ νὰ στραφῇ ἐναντίον ἐκείνων, τοὺς ὁποίους θέλετε, εἶναι ὑπὲρ αὐτῶν. Τὸ λάθος αὐτὸ τὸ ἐπλήρωσε πολὺ ἀκριβά, διότι ἔφυγεν ἐξ Ἑλλάδος.

§179Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἔπρεπε νὰ εἴπητε «τοῦ ἁπλῶς παραιτηθέντος» καὶ ὄχι «τοῦ παραιτηθέντος». Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔκφρασις.

§180Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παρατηρῶ, κύριοι Βουλευταί, εἶναι ὅτι οἱ ὀπωσδήποτε ἀντιφρονοῦντες πρὸς τὴν Κυβέρνησιν θέλουσι νὰ παρασταθῶσι καὶ ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ ὑπὸ τῶν φίλων τῆς Κυβερνήσεως ὡς ἀντιστρατευόμενοι πρὸς τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Ἐγὼ δέ, εἶπόν τι κατὰ τοῦ Ἄγγλου ναυάρχου, καίτοι ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς ἀποστολῆς ἢ ἠπατήθη ἢ ἠθέλησε νὰ ἀπατηθῇ. Ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἐὰν καλῶς ἀντελήφθην, μᾶς εἶπεν ὅτι αἱ διάφοροι ἀποστολαὶ ἐκλέγονται ἀπὸ ἀποστράτους ἀξιωματικούς.

§181ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον αὐτό. Ἐγὼ εἶπον ὅτι ἐκλέγονται ἐκ τῆς ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας, ἀλλὰ τοῖς ἐπιβάλλει τὸ Ἀγγλικὸν Ναυαρχεῖον, ἐὰν κατέλθωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἢ ἀλλαχοῦ, νὰ παραιτηθῶσι τῆς ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας καὶ νὰ ζητήσωσι τὴν ἀποστρατείαν των.

§182Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Πᾶσα πληροφορία, ἡ ὁποία δίδεται, πᾶσα παρατήρησις, ἡ ὁποία ἀπευθύνεται, ἐξεγείρει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, θέλει δὲ καὶ ἐπιθυμεῖ, ὅπως τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος γονυκλινὲς καὶ ἱκετεῦον ὁμιλῇ περὶ τοῦ Ἀγγλικοῦ ἔθνους καὶ περὶ τῶν Ἄγγλων ἀξιωματικῶν.

§183Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι ὀρθὸν τοιαῦτα πράγματα καὶ ἀνακρίβειαι νὰ λέγωνται ἀπὸ τοῦ βήματος.

§184Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Δὲν σᾶς ἐπιτρέπω. Ἀπό τινων ἡμερῶν συστηματικῶς μὲ διακόπτετε, ἀπέφυγον δὲ νὰ σᾶς δώσω ἀπάντησιν. Βλέπω ὅτι ἐξακολουθεῖτε τὸ ἴδιον· σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ μὲ διακόπτητε εἰς τὸ μέλλον.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ σᾶς παρακαλῶ μὲ τὰς Μεγάλας Δυνάμεις νὰ μὴ ἔχητε νὰ κάμητε.

§186Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Τὴν εἰρωνείαν, κύριε Πρόεδρε, νὰ τὴν μεταχειρισθῆτε δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐπιδεκτικοὶ εἰρωνείας.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν σᾶς τὸ εἶπον εἰρωνικῶς· παρακαλῶ νὰ προσέχητε. Συνιστῶ μείζονα εὐλάβειαν προκειμένου περὶ τῶν Μεγάλων Δυνάμεων τὰς ὁποίας ὅλον τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος θεωρεῖ εὐεργέτιδας.

§188Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Μεταστρέφετε τὰ πράγματα. Καλῶς θὰ πράξῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ ἐρεθίζηται, δύναμαι δὲ νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι, ἂν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης κατήγγειλά τι, τὸ κατήγγειλα ἀπὸ καλῆς πίστεως· ἂν τὰ καταγγελλόμενα πειράζουσι τὰ νεῦρα, τοῦτο εἶναι εἰς ἐμὲ ἐντελῶς ἀδιάφορον, θὰ παρακαλέσω δὲ καὶ τοὺς μὲν καὶ τοὺς δὲ νὰ μὴ μὲ διακόπτωσι, διότι θὰ εὑρεθῶμεν εἰς δυσάρεστον θέσιν καὶ ἐγὼ καὶ ἐκεῖνοι.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολουθήσατε, παρακαλῶ.

§190Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἐξακολουθῶ. Δὲν εἶναι δὲ ἀνάγκη κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ ἐπιτίθησθε πρὸς ἕνα ἀντιφρονοῦντα, καίτοι εἶπον προχθές, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἔχομεν σκοπὸν νὰ ῥίψωμεν τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα οὕτω χάσωσιν οἱ φίλοι της τὰ λάφυρα τῆς ἐξουσίας. (Θόρυβος).

§191Ν. ΞΗΡΟΣ. Νὰ ἀνακαλέσητε αὐτά, διότι ὑβρίζετε οὕτω πως. (Θόρυβος).

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς θὰ δώσῃ ἐξηγήσεις......

§193Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Διὰ τὴν λέξιν λάφυρα θὰ εἴπω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον αἰσθάνομαι καὶ ἀντιλαμβάνομαι. Σεῖς οἱ συμπολιτευόμενοι ἔχετε παντοῦ τὴν ὑπεροχὴν καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ καὶ ἐκτὸς αὐτῆς, καὶ εἰς τὰς συζητήσεις καὶ εἰς τὰ πράγματα.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ καλλίτερον εἶναι οὐδέποτε νὰ εὑρίσκησθε εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δίδητε ἐξηγήσεις.

§195Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Τὸ καλλίτερον εἶναι οὐδεὶς νὰ διακόπτῃ. Ἐγὼ ἔδωκα τὴν ἐξήγησιν, ἣν ὤφειλον νὰ δώσω, καὶ τοῦτο, διότι οὐδένα εἶχον τὴν πρόθεσιν νὰ ὑβρίσω, ἀφοῦ καὶ ἐγὼ παρ’ οὐδενὸς δέχομαι ὕβριν. Ἐὰν δὲ ὁ ἔλεγχος εἶναι καυστικὸς καὶ τραχύς, ὀφείλουσιν οἱ ἁρμόδιοι πρὸς ἀποφυγὴν νὰ προλαμβάνωσι τὴν δημιουργίαν γεγονότων διδόντων ἀφορμὴν εἰς ἔλεγχον. Καταλήγων τὸν λόγον μου καταγγέλλω ὅτι ἡ ποιότης τῶν ἀνθράκων εἶναι ἀθλιεστάτη καὶ τούτου ἕνεκεν ἀπὸ τρία θωρηκτὰ ἠναγκάσθησαν τόννους ὁλοκλήρους νὰ ῥίψωσιν εἰς τὴν θάλασσαν, πρὸς δὲ ἓν ἀντιτορπιλλικόν, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπηρετεῖ στενὸς συγγενής μου, —καὶ ἂν μὲ προκαλέσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ τὸν κατονομάσω, μὲ τὴν βεβαιότητα ὅτι αὐτὸς θὰ εὕρῃ τὸν διάβολόν του— διέτρεξε μέγιστον κίνδυνον, διότι ἐκ τῆς ἀδεξιότητος τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἦλθον νὰ διοργανώσωσι τὸν στόλον, διεπράχθη τοιοῦτον λάθος, ὥστε ὁ ἀσύρματος τηλέγραφος ἔφθασε μέχρι τῶν κυμάτων.

§196Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Τίνα σχέσιν ἔχουσιν αὐτὰ μὲ τὰ κάρβουνα.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Κεφαλληνίας κ. Κοντομίχαλος, καθ’ ὃ εἶχεν δικαίωμα ἐκ τοῦ Συντάγματος ὑπέβαλεν ἀπὸ τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος τὴν παραίτησίν του. Ἀνακοινῶ τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν. Ὁ κ. Φουρίδης ἔχει τὸν λόγον.

§198Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Παραιτοῦμαι.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πατσουράκος.

§200Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Παραιτοῦμαι.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται). (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον μόνον ὡς καὶ τὸ σύνολον). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανώσεως τῆς Κεντρικῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης».

§202ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακόψωμεν.

§203ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὔριον θὰ γίνῃ συνεδρίασις;

§204ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θὰ γίνῃ.

§206ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐνῷ ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ ἐργασθῶμεν αὔριον, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἔλθωμεν ἀπόψε μετὰ τὸ φαγητόν, διότι ἡ συνεδρίασις κατηναλώθη δι’ ἓν μόνον ἄρθρον.

§207ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις, διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ τὴν 10ην μ. μ. Μετὰ τὴν διακοπήν.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως τῆς Κεντρικῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης». Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκεται).

§210Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ μιᾶς παρατηρήσεως, περιλαμβανομένης εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν (ἀναγινώσκει)· «ἱδρύεται τμῆμα πέμπτον, εἰς ὃ εἶναι ἀνατεθειμένη ἡ σύνταξις καί ἡ τήρησις κτηματικοῦ βιβλίου». Ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει λέγει, ὅτι εἶναι, καὶ δύναται ἴσως νὰ κριθῇ ἀναγκαῖον, νὰ μὴ ἱδρυθῇ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τὸ τμῆμα τοῦτο. Ὑποθέτω, καθ’ ὅσον ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἀσφαλῶς δὲν θὰ ἱδρυθῇ τὸ τμῆμα τοῦτο, τοὐλάχιστον δὲν πρέπει νὰ ἱδρυθῇ, διότι ἀκόμη δὲν εἴμεθα εἰς τὴν ἔναρξιν τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ κτηματικοῦ βιβλίου. Ἀλλὰ καὶ ὅταν εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἔναρξιν, θὰ ἀπέχωμεν ἔτη πολλά, ἀρκετὰ τοὐλάχιστον ἀπὸ τοῦ τέλους τοῦ καταρτισμοῦ τοιούτου βιβλίου. Ἐὰν ὅμως ἱδρυθῇ τὸ τμῆμα, εὔκολον εἶναι νὰ ἱδρυθῇ μία ὑπηρεσία μὲ ὑπαλλήλους, ἀφοῦ θὰ ὑπάρχῃ νόμος καὶ θὰ προστεθῇ μία δαπάνη καὶ μία πολυτέλεια, τῆς ὁποίας ἡ ἀνάγκη ἀσφαλῶς καὶ ἀναποφεύκτως μετὰ πολλὰ ἔτη εἶναι δυνατὸν νὰ παρουσιασθῇ. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι πλημμελές, ὅσον ἀφορᾷ τὸ σημεῖον τοῦτο.

§211ΑΡ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὀφείλω νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1ου καὶ εἰδικῶς ἐπὶ τοῦ ἐδαφίου ἐκείνου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ προαγορεύσας Βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας, τοῦ ἀφορῶντος τὸ πέμπτον τμῆμα τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, τουτέστι τὸ κτηματικόν, εἰς τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνατεθειμένη ἡ σύνταξις καὶ ἡ τήρησις τοῦ κτηματικοῦ βιβλίου. Λέγω δὲ ὅτι πρέπει νὰ δικαιολογήσω τὴν γνώμην μου, διότι φρονῶ ἀδιστάκτως, ὅτι ἓν ἐκ τῶν ἀναγκαιοτέρων τμημάτων, τῶν καθιερουμένων διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι τὸ τμῆμα τοῦτο. Δὲν μὲ κλονίζει διόλου τὸ ἐπιχείρημα τὸ ἐπιφερόμενον, ὅτι εἰσέτι δὲν ἐνομοθετήθη τὸ κτηματικὸν βιβλίον.

§212Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὀργανισμὸς γίνεται, διὰ νὰ χρησιμοποιηθῇ, ὅταν θὰ νομοθετηθῇ.

§213ΑΡ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Βεβαιότατα· ὁ θεσμὸς αὐτὸς τοῦ κτηματικοῦ βιβλίου εἶναι τοσοῦτον σπουδαῖος καὶ ἀπαιτεῖ τοιαύτην ἐργασίαν, ὥστε καὶ πρὶν ἀκόμη νομοθετηθῇ, καλὸν εἶναι ἡ ἐργασία αὕτη νὰ ἀρχίσῃ ἐν τῷ τμήματι ἀπὸ τοῦδε· Ἐκτὸς δὲ τούτου ἀμέσως μετὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ θεσμοῦ θὰ εἶναι ἀναγκαιοτάτη διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ κτηματικοῦ βιβλίου. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε δέ, Κύριοι, ἐπειδὴ ὁ θεσμὸς τοῦ κτηματικοῦ βιβλίου εἶναι καθαρῶς νομικός, πάντες δὲ οἱ συνάδελφοι δὲν ἀνήκουσιν εἰς τὸν νομικὸν κόσμον, ἐν συντόμῳ νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς λέξεις τινὰς περὶ τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ. Τί εἶναι τὸ κτηματικὸν βιβλίον; Μήπως εἶναι τὸ κτηματολόγιον τὸ Γαλλικόν; Ἠμπορεῖ εὐκόλως νὰ γίνῃ σύγχυσις, διότι τῳόντι τὸ κτηματολόγιον τὸ Γαλλικὸν στηρίζεται ἐπὶ κτηματικοῦ χάρτου, ὡς θὰ στηρίζηται καὶ τὸ κτηματικὸν βιβλίον, ἀλλ’ εἶναι ὅλως διόλου διαφορετικόν, διότι τὸ πρῶτον, τὸ Cadastre, ἀποβλέπει εἰς φορολογικὸν σκοπόν· ἐγένετο διὰ τὸν ἔγγειον φόρον τῆς Γαλλίας. Δι’ αὐτοῦ ἐπετεύχθη ἡ ἐξεύρεσις τοῦ εἰσοδήματος ἑκάστου κατ’ ἰδίαν κτήματος, διὰ νὰ γένηται ἡ διανομὴ τοῦ φόρου. Ἀφοῦ δηλαδὴ προηγουμένως ἐγένετο ὁ τριγωνισμὸς τῆς Γαλλικῆς χώρας, ἀφοῦ ἐπηκολούθησαν τὰ δίκτυα πυκνώσεως αὐτοῦ ἀλλεπαλλήλως, ἐπῆλθε τὸ τελευταῖον δίκτυον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ εἰς τὰ καθέκαστα κτήματα. Τότε ἐγίνετο καὶ ἡ ἐκτίμησις τοῦ εἰσοδήματος τῶν κτημάτων αὐτῶν, καὶ ὅλα αὐτὰ εἶναι καταγεγραμμένα ἐν τάξει, ὅπως οὕτως ἐπέρχηται ἡ κατανομὴ τοῦ φόρου κατὰ νομούς, καὶ ἀπὸ τοὺς νομοὺς κατ’ ἐπαρχίας, καὶ ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας κατὰ δήμους καὶ κατὰ πρόσωπα. Αὐτὸ εἶναι τὸ γαλλικὸν Cadastre. Ἡ ἰδέα τοῦ κτηματικοῦ βιβλίου εἶναι ὅλως ἀλλοία· ἀφορᾷ τὸν δεσμὸν μεταξὺ κτήματος καὶ κυρίου. Τὸ κτῆμα Α ἀνήκει πράγματι εἰς τὸν παριστάμενον ὅτι εἶναι τοιοῦτος; Ἰδού, Κύριοι, τὸ μέγα κοινωνικὸν πρόβλημα, τὸ ὁποῖον ἄνευ τοῦ κτηματικοῦ βιβλίου εἶναι ἀφορμὴ ἀδιαλείπτων δικῶν καὶ σαλεύσεως τῆς περιουσίας, καὶ θὰ μείνῃ πάντοτε ἄλυτον. Ἡ ἰδιοκτησία λοιπὸν διὰ τοῦ κτηματικοῦ βιβλίου παγιώνεται οὕτως εἰπεῖν. Ἡ ἐγγραφὴ εἰς τὸ κτηματικὸν βιβλίον ἀποτελεῖ πλήρη ἀπόδειξιν τῆς κυριότητος. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ πλέον, ὅτι τὸ κτῆμα αὐτὸ δὲν ἀνήκει εἰς τὸν ἐγγεγραμμένον. Εἶναι ὅλως διάφορον καὶ τῆς μεταγραφῆς, διότι ἡ μεταγραφὴ δηλοῖ μόνον, ὅτι ὁ Α μετεβίβασε τὸ κτῆμα εἰς τὸν Β, ἀλλά, ἂν ὁ μεταβιβάσας δὲν ἦτο ἰδιοκτήτης, βεβαίως δὲν γίνεται καὶ ἐκεῖνος, εἰς τὸν ὁποῖον μετεβιβάσθη τὸ κτῆμα. Αὐτὸς εἶναι ὁ νέος θεσμός, ὁ ὁποῖος εἶναι Γερμανικῆς καταγωγῆς, ὅστις πρόκειται σήμερον καὶ παρ’ ἡμῖν νὰ ἐγκαθιδρυθῇ, ἀφοῦ διὰ τῆς κτηματογραφίας κατορθωθῇ πρῶτον, ὥστε νὰ ἔχωμεν τὸν χάρτην αὐτόν, ἐφ’ οὗ τὸ κτηματικὸν βιβλίον θὰ στηρίζηται μετὰ τὴν ἐνέργειαν, ἐννοεῖται, τῶν προαπαιτουμένων διὰ τὴν ἐν αὐτῷ ἐγγραφὴν ἐρευνῶν. Προκειμένου λοιπὸν νὰ ἐγκαθιδρυθῇ εἷς νέος θεσμός, ὅστις ἀπαιτεῖ πολλὴν ὑπηρεσίαν, πολλὴν ἐργασίαν, πολλὴν τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ τῆς ὑπηρεσίας ἀφοσίωσιν εἰς τὸ ἔργον αὐτό, τὸ ὁποῖον πρόκειται ἤδη τὸ πρῶτον νὰ γίνῃ, καὶ διὰ τὴν ἐνέργειαν τοῦ ὁποίου θὰ ἀπαιτῆται ἀδιάκοπος καὶ συστηματικὴ μέριμνα, διότι, διὰ νὰ λειτουργήσῃ καλῶς ὁ θεσμὸς τοῦ κτηματολογίου, πᾶσα μεταβολὴ γενομένη κατόπιν εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας, θὰ ἐγγράφηται πάλιν εἰς τὸν χάρτην καὶ εἰς τὸ βιβλίον, ἅτινα θὰ εἶναι ἐν ἀλληλουχίᾳ διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν ὅλου τούτου τοῦ σκοποῦ, θὰ ἀπαιτηθῇ φυσικὰ νέον προσωπικόν. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἐγένετο καὶ νόμος πρὸ ὀλίγου ψηφισθεὶς ὑπὸ τῆς Βουλῆς, περὶ προσωπικοῦ τῆς χαρτογραφικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους.

§214Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν ὁποῖον διὰ νομοσχεδίου θὰ ζητήσω νὰ συμπληρώσω.

§215ΑΡ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Ἐννοῶ τὸν νόμον ͵ΓΩϚʹ τοῦ 1911 περὶ χαρτογραφικῆς ὑπηρεσίας. Ἀλλὰ καὶ ὁ νόμος περὶ κτηματικοῦ χάρτου τοῦ 1910 εἰς τὸν ἴδιον ἀφορᾷ σκοπόν. Καὶ οἱ τρεῖς εἶναι νόμοι σχετικοί, ἀποβλέποντες τὸ μὲν εἰς τὴν κατάρτισιν χωρογραφικοῦ χάρτου, τὸ δὲ εἰς τὴν κατάρτησιν κτηματικοῦ χάρτου ὡς βάσεως τοῦ κτηματικοῦ βιβλίου, πράγματος τελείως, ὡς εἴρηται, διαφόρου ἀπὸ τὸ Γαλλικὸν Cadastre. Χάριν λοιπὸν τῆς νέας αὐτῆς ὑπηρεσίας, τοῦ νέου αὐτοῦ θεσμοῦ, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ τμῆμα ἰδιαίτερον καὶ ἰδιαίτεροι ὑπάλληλοι καὶ τὰ κατάλληλα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα νὰ δυνηθῶσι νὰ κινήσωσι τὸν θεσμόν, ὅστις ἀποτελεῖ παρ’ ὅλοις τοῖς πεπολιτισμένοις Κράτεσι τὴν βάσιν τῆς παγιώσεως τῆς ἰδιοκτησίας, καὶ αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, οἵτινες μὲ πείθουσιν, ὅτι τὸ τμῆμα αὐτὸ εἶναι ἓν τῶν ἀναγκαιοτέρων.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χριστίδης.

§217Α. ΧΡΙΣΤΙΔΗΣ. Αἰσθάνομαι, κύριοι Βουλευταί, εὐχαρίστησιν μεγάλην βλέπων τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης εἰσηγούμενον τοιοῦτον νομοσχέδιον. Περὶ τῆς ἰδέας ταύτης εἰργάσθην ἀπὸ ἐτῶν καὶ ὅτε τὸ πρῶτον ἠρχίσαμεν τὰς ἐργασίας μας ὑπέβαλον πέντε νομοσχέδια, ἐκ τῶν ὁποίων τὸ ἓν ἀφεώρα τὸ κτηματικὸν τοῦτο βιβλίον. Καὶ τὰ πέντε ταῦτα νομοσχέδια, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ φράσις νὰ εἴπω, κάποιος τὰ ἐπῆρεν. Ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἀνῆκεν εἰς τὸ προσωπικὸν τοῦ Προεδρείου τῆς Βουλῆς, καὶ εἰς τοιοῦτον σημεῖον ἔφθασε μετὰ τὴν ὑπεξαίρεσιν, ὥστε νὰ γράφῃ ἐπιστολὴν πρὸς ἐμὲ νὰ τῷ πληρώσω ποσόν τι, διὰ νὰ μοὶ τὰ ἀποδώσῃ. Δὲν ἠθέλησα νὰ τὸν καταγγείλω. Δὲν εὑρίσκεται σήμερον εἰς τὸ προσωπικὸν τοῦ Προεδρείου τῆς Βουλῆς, καὶ ἐπεθύμουν νὰ εὕρω εὐκαιρίαν νὰ τὸ εἴπω ἐν τῇ Βουλῇ, διὰ νὰ καταδειχθῇ ὅτι ὑπῆρξε καὶ ἄνθρωπος τοιοῦτος, ὁ ὁποῖος ἀνῆκεν εἰς τὸ βοηθητικὸν προσωπικὸν καὶ ὁ ὁποῖος προέβη μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου. Τοῦτο εἶναι ὅλως παρεμπῖπτον, ἀλλ’ ἤθελον δι’ αὐτοῦ νὰ εἴπω, ὅτι ἐσιώπησα ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον, διότι εἶχον τὴν ἐλπίδα ὅτι ἦτο ἀδύνατον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν τῇ ὀξυδερκείᾳ του καὶ τῇ πολυμαθείᾳ του καὶ τῷ πόνῳ, τὸν ὁποῖον αἰσθάνεται διὰ τὴν δικαιοσύνην, νὰ μὴ σκεφθῇ περὶ αὐτοῦ τοῦ μέτρου καὶ εἰσηγηθῇ ὅ εἰσηγήθη νομοσχέδιον. Ἂν ἡ ἰδέα αὕτη εἰς ἄλλα μέρη ἔχει ἐρριζωθῆ καὶ ἔχουσι σχηματισθῆ τοιαῦτα βιβλία, τὸ γνωρίζουσι πάντες ὅσοι εἶναι νομικοὶ καὶ ὅσοι ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ τὸ ἐξετάσωσι, καὶ γνωρίζουσι πάντες ὑπὸ ποίας περιστάσεις καὶ ὑπὸ ποῖον τύπον ἔχουσι συνταχθῆ. Διὰ τοῦ ἔργου τούτου θὰ παγιωθῇ ἡ κτηματικὴ πίστις. Δὲν γνωρίζω τὸν τρόπον, καθ’ ὃν θὰ συνταχθῇ, καὶ ἂν θὰ εἶναι παρόμοια μὲ ἐκεῖνα, περὶ ὧν ὡμίλησεν ὁ κ. Θεοδωρίδης· ἀλλ’ οὐδεὶς θὰ ὑπάρξῃ, ὅστις θὰ ἀντιλέξῃ, διότι ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν θὰ ἔχωμεν τὴν ἀκίνητον περιουσίαν εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε νὰ γνωρίζωμεν ποία εἶναι ἡ κατάστασις ἡ κτηματικὴ ἑνὸς ἑκάστου καὶ ποία τοῦ ὅλου Κράτους. Δὲν γνωρίζω ἀκόμη ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ προλάβῃ διὰ διατάξεων ἐν τῷ νομοσχεδίῳ πᾶσαν δίκην δυναμένην νὰ ἐγερθῇ καὶ ἀφορῶσαν ἀκίνητον, ὡς τὴν δίκην περὶ ὁρίων, τὴν δίκην περὶ νομῆς καὶ ἄλλας τινὰς δίκας, καὶ ἂν θὰ βασισθῇ ἐπὶ τῆς ἰδέας ἐκείνης, ἡ ὁποία παριστᾷ τὴν ἔννοιαν ὅτι τὸ κατὰ φύσιν θετικὸν δέον νὰ καταστῇ καί νόμῳ ἀπρόσβλητον.

§218Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀναβάλλετε, ὅταν εἰσαχθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό;

§219Α. ΧΡΙΣΤΙΔΗΣ. Τοῦτο ἤθελον νὰ εἴπω, ὅτι περιττεύει πᾶσα ἄλλη συζήτησις, ἀλλὰ κατὰ ἕν σημεῖον δέον νὰ συζητήσωμεν, ἂν πρέπει νὰ εἶναι τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ἢ ἂν θὰ ὑπάγηται μὲν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ πρέπει νὰ εἶναι ἴδιον γραφεῖον ἢ πρέπει νὰ εἶναι τμῆμα καθαρῶς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης εἰς ὃ νὰ προσέρχωνται οἱ διάφοροι νὰ συμβουλεύωνται τὰ βιβλία ἢ νὰ δίδωσι τὰ ἔγγραφά των. Οἱοσδήποτε, φρονῶ, ἄλλος ὀργανισμὸς καὶ ἂν θεσπισθῇ, δὲν θὰ εἶναι ὁ κατάλληλος, ἂν δὲν γίνῃ εἰδικὸν γραφεῖον. Διὰ νὰ ὑπάρξῃ αὐτὸ τὸ γραφεῖον, πρέπει ὁμολογουμένως ὁ διευθύνων αὐτὸ νὰ ἔχῃ τὰ προσόντα τοῦ τμηματάρχου· σήμερον εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ συζητήσωμεν ὁποῖος θὰ εἶναι ὁ τμηματάρχης, καί, ἂν εὑρίσκωμεν ὅτι ὡς ἔχουσι διαγραφῆ τὰ προσόντα αὐτοῦ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ εἰσὶν ἐπαρκῆ, θὰ τὰ δεχθῶμεν, ἐὰν δὲ τοὐναντίον, ἕκαστος θὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην του. Δὲν πρόκειται περὶ ἄλλου τινός, Κύριοι· εἶπον τὰς ὀλίγας αὐτὰς λέξεις, διότι εἶχον δίκαιον παράπονον, διότι συνέπεσε νὰ συμβῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου εἶπον. (Μεθ’ ὃ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 1).

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§221Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Γνωρίζομεν ὅλοι, κύριοι Βουλευταί, ὅτι εἷς τῶν λόγων, διὰ τοὺς ὁποίους ἐπανεστάτησεν ὁ ἑλληνικὸς λαός, ἦτο ἡ σπατάλη περὶ τὴν διαχείρισιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους. Ὡσαύτως γνωρίζομεν ὅτι τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν περισυνέλεξεν ἀπὸ τῶν δύο ἡμισφαιρίων ἀκριβῶς ἵνα τερματίσῃ τὴν κατάστασιν ἐκείνην. Ἀλλὰ θέλω νὰ ἴδωμεν ἐν τῷ παρόντι νομοσχεδίῳ κατὰ πόσον ἐφαρμόζεται καὶ ἐν τῇ πράξει τὸ ἀπὸ θεωρίας ὀρθὸν τοῦτο. Τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου λέγει· «τὸ προσωπικὸν τοῦ Ὑπουργείου ἀποτελοῦσιν ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργοῦ εἷς γενικὸς γραμματεύς, 4 τμηματάρχαι Αʹ ἢ Βʹ τάξεως, 10 γραμματεῖς Αʹ ἢ Βʹ τάξεως, 17 γραφεῖς Αʹ ἢ Βʹ τάξεως κ. λ. π.». Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ παρατηρήσω εἶναι τοῦτο, ὅτι προστίθεται σήμερον εἷς τμηματάρχης.

§222Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Εἶναι τῶν κτηματικῶν βιβλίων.

§223Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐνῷ εἶναι σήμερον 5 γραμματεῖς, προστίθενται ἕτεροι 5 καὶ γίνονται 10· ἐνῷ εἶναι 8 γραφεῖς προστίθενται ἕτεροι 9 καὶ γίνονται 17· ἐνῷ οὐδεὶς δακτυλογράφος ὑπάρχει σήμερον, προστίθενται 2· ἐνῷ ὑπάρχουσι 3 κλητῆρες, προστίθενται ἕτεροι 3 καὶ γίνονται 6. Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἂν ὑπελόγισε τὴν δαπάνην, ἡ ὁποία δὲν θὰ φορτωθῇ εἰς τοὺς ὤμους τῶν ἐχόντων, κατὰ τοὺς λόγους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀλλὰ θὰ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τὸν ἱδρῶτα τοῦ μικροῦ λαοῦ.

§224Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ γνωστὸν εἰς τὸν κ. Βουλευτήν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν Βουλὴν ὁλόκληρον, ὅτι προσωπικὸν δὲν προστίθεται κατ’ οὐσίαν οὐδὲν ἀπολύτως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης· διότι τὸ προσωπικόν, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς καὶ τὸ ὁποῖον ὑπάρχει κατὰ τὸν ὀργανισμόν, ἀπεδείχθη ἐντελῶς ἀνεπαρκὲς ἀπὸ πολλοῦ, καὶ τὸ ἐργαζόμενον σήμερον προσωπικὸν ἐλήφθη διὰ δανείου ἀπὸ ἄλλην ὑπηρεσίαν· δηλαδὴ ἀποσπῶνται ἀπὸ τὸ Ἐφετεῖον Ἀθηνῶν καὶ ἀπὸ τὸ Πρωτοδικεῖον Ἀθηνῶν ὑπογραμματεῖς καὶ χρησιμοποιοῦνται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Ἤδη οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι νομιμοποιοῦνται διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, ὥστε προστίθενται ἐν τῷ ὀργανισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, ἀφαιροῦνται ὅμως ἀπὸ τὰς ὑπηρεσίας ἐκείνας. Ὁ τμηματάρχης ὁ προστιθέμενος εἶναι διὰ τὸ τμῆμα τό κτηματικόν, ὅπερ θὰ λειτουργήσῃ, ὅταν ψηφισθῇ ὁ σχετικὸς νόμος καὶ παραστῇ ἀνάγκη τῆς τοιαύτης ὑπηρεσίας.

§225Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἂν καλῶς ἀντελήφθην αὐτὴν τὴν στιγμήν, εἶπεν ὅτι τὸ τμῆμα τὸ κτηματικὸν θὰ λειτουργήσῃ, ἀφοῦ ψηφισθῇ ὁ ὀργανισμὸς αὐτοῦ, καὶ ὅτι τότε θὰ διορισθῇ ὁ προστιθέμενος δι’ αὐτὸ τμηματάρχης. Ἔχομεν λοιπὸν τὴν δήλωσιν ταύτην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§226Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἐπειδὴ κατὰ τὸν τοιοῦτον τρόπον τίθεται τὸ πρᾶγμα, πρέπει νὰ παρατηρήσω ὅτι οὐδεμίαν δήλωσιν κάμνω, διότι δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα ἀπέναντι τῆς Βουλῆς νὰ κάμνω δηλώσεις προεξοφλούσας μελλούσας ἐνεργείας μου. Ἀλλὰ τέλος πάντων κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐκτίθενται τὰ πράγματα ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει, ὥστε δύναται νὰ ἐννοήσῃ πᾶς τις, τί δύναται νὰ κάμῃ πᾶς ὀρθῶς σκεπτόμενος Ὑπουργός.

§227Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐγὼ ὅμως νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει δικαίωμα νὰ γνωρίσῃ τί θά πράξῃ ὁ Ὑπουργός, καὶ θὰ καταψηφίσω τὴν διάταξιν ταύτην, διότι προνοεῖ περὶ δημιουργίας θέσεως ἡ ὁποία ὄχι ὑπὸ τοῦ νῦν Ὑπουργοῦ, ἀλλ’ ἴσως ὑπὸ τοῦ διαδεχθησομένου αὐτὸν δύναται νὰ πληρωθῇ.

§228Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω κατὰ τίνα τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ διορισθῇ τμηματάρχης πρὸς διοίκησιν καὶ διαχείρισιν ὑπηρεσίας κτηματικῶν βιβλίων, τὰ ὁποῖα δὲν ἐνομοθέτησαν.

§229Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κατὰ τὸν τρόπον τὸν ὁποῖον δημιουργεῖ τὸ νομοσχέδιον.

§230Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἀφορᾷ εἰς τὸν ὀργανισμόν, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ εἶναι ἄρτιος καὶ ἑπομένως νὰ περιλαμβάνῃ τὸ προσωπικόν, τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμεύσῃ, ὅταν θὰ συσταθῇ ἡ ὑπηρεσία. Ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι καὶ εἰς περίστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἤθελον εἰσαχθῆ τὰ κτηματικὰ βιβλία, δηλαδὴ ἤθελε ψηφισθῆ ὁ νόμος καὶ ὑπάρξει ἡ ἀντίστοιχος ὑπηρεσία ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης, δὲν θὰ εἶναι ἴσως ἀνάγκη νὰ γίνῃ ἀμέσως ὁ τμηματάρχης ἀλλὰ θὰ εἶναι ἡ ὑπηρεσία ἐπαρκὴς συντελουμένη ὑφ’ ἑνὸς γραμματέως, ὀλίγον δὲ κατ’ ὀλίγον θὰ παρουσιασθῇ ἀνάγκη νὰ γίνῃ καὶ τμηματάρχης.

§231Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Περὶ μὲν τῆς κατὰ τοιοῦτον τρόπον προσθήκης φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ θεωρηθῶσιν ἐπαρκεῖς αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, θὰ ἐπεθύμουν ὅμως νὰ μάθω ἂν αἱ θέσεις, αἱ ὁποῖαι χορηγοῦσι νῦν τὸ προσωπικὸν τὸ ἀποσπώμενον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ἂν αἱ θέσεις αὗται εἶναι ὀργανικαὶ καὶ ἂν καταργοῦνται.

§232Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι θέσεις ἀνεγεγραμμέναι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ καὶ ἀμέσως καταργοῦνται. Ὁ μόνος τρόπος ἀναγνωρίσεως τῶν θέσεων τούτων εἶναι ἡ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγραφή.

§233Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, συμβαίνει ἀληθῶς, ὁσάκις ἡ ἀνάγκη τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης τὸ καλεῖ, νὰ ἀποσπῶνται γραφεῖς καὶ ὑπογραμματεῖς τοῦ Ἐφετείου καὶ Πρωτοδικείου καὶ νὰ ἐργάζωνται ἐκεῖ. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἐντελῶς διάφορον δι’ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ βλέπῃ τὰ πράγματα ὅπως εἶναι, τοῦ νὰ αὐξάνωνται μονίμως καὶ σταθερῶς αἱ θέσεις τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης. Κατὰ τὴν ἀντίληψιν ἡμῶν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἰς οὐδὲν ἄλλο σκοπεῖ, παρὰ μόνον εἰς τὸ νὰ μονιμοποιηθῶσιν ὡρισμένοι ὑπάληλοι, οἵτινες ἐπ’ ἐσχάτων διωρίσθησαν.

§234Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι μόνιμοι αὐτοί.

§235ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ναί, ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνιμοι μέχρι τοῦδε οὔτε ὁ Τσαγγάρης γραφεὺς οὔτε ὁ Ῥηγόπουλος, οὔτε εἶναι εὔκολον νὰ προαχθῶσι π. χ. ὁ Κινινῆς, ὁ Λαγός, ὁ Καραλιᾶς.

§236ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τί εἶναι αὐτοί;

§237ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Συμβαίνει νὰ εἶναι ἐκ Γορτυνίας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2ον ὡς ἔχει, εἶτα δὲ καὶ τὸ 3ον).

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4ον (ἀναγινώσκεται).

§239ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ ἄρθρον 4ον εἶναι ἐξεταστέον ἀναποσπάστως μετὰ τοῦ 5ου καὶ 6ου. Πρόκειται, Κύριοι, νὰ στερεώσωμεν καλῶς τὰς θέσεις τῶν ὑπαλλήλων, νὰ προαγάγωμεν τοὺς τμηματάρχας, νὰ καταρτίσωμεν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ὡς ἡμεῖς θέλομεν, ἀκολούθως δὲ νὰ καταστήσωμεν καὶ τὴν θέσιν μέλλοντος Ὑπουργοῦ δυσχερῆ, νὰ τὸν θέσωμεν ὑποχείριον τῆς ὑπηρεσίας, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς θὰ καταρτίσωμεν, ἢ ἄλλως νὰ ἐξαναγκάσωμεν τὸν Ὑπουργὸν ἐκεῖνον, ἐπειδὴ ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι σήμερον γίνονται μόνιμοι, νὰ φέρῃ αὔριον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον καὶ νὰ εἴπῃ «καταργοῦνται πᾶσαι αἱ θέσεις τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης καὶ μένει μόνον ὁ Ὑπουργός, διὰ νὰ ἀρχίσῃ ἀναδημιουργία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης». Διότι κατὰ τὸ 5ον ἄρθρον (ἀναγινώσκει): «Τὸ συμβούλιον, καλούμενον παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ γνωμοδοτεῖ· αʹ) Περὶ διορισμοῦ, προαγωγῆς καὶ παύσεως τῶν ὑπαλλήλων τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας· βʹ) Περὶ διορισμοῦ πάντων τῶν μὴ ἰσοβίων δικαστικῶν λειτουργῶν, περὶ τῶν ὁποίων δὲν προέβλεψεν εἰδικὸς νόμος, πρὸς δὲ καὶ πάντων τῶν ὑπὸ τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ὑπουργείου ὑπαγομένων διοικητικῶν ὑπαλλήλων· γʹ) Περὶ προτάσεων ἀπονομῆς Βασιλικῆς χάριτος εἰς καταδίκους ἐκτίσαντας μέρος τῆς ποινῆς αὐτῶν. Οὐδεμία δικογραφία εἰσάγεται εἰς τὸ Συμβούλιον, ἂν δὲν ὑπάρχῃ γνωμοδότησις τοῦ δικάσαντος τὴν ὑπόθεσιν Δικαστηρίου, ἢ τοῦ κατηγορήσαντος, ἤ, τούτου μὴ ὑπάρχοντος πλέον ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, τοῦ οἰκείου Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν. Οὐδεμία δὲ δικογραφία ὑποβάλλεται εἰς τὸν Βασιλέα ἄνευ προηγουμένης γνωμοδοτήσεως τοῦ Συμβουλίου». Εἰς τὸ μέλλον κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θὰ δίδωνται αἱ γνωμοδοτήσεις ἐκεῖναι, περὶ τῶν ὁποίων θὰ στέργῃ ὁ κ. Δημητρακόπουλος (ἀναγινώσκει): «Αἱ γνωμοδοτήσεις ἐπὶ τῶν ἐν τοῖς ἐδαφίοις αʹ, βʹ, καὶ γʹ περιπτώσεων, συμβουλευτικὴν ἔχουσαι ἰσχύν, ἀποτελοῦσι τὴν ἀναγκαίαν προϋπόθεσιν τοῦ κύρους τῶν σχετικῶν διαταγμάτων καὶ Ὑπουργικῶν ἀποφάσεων». Ἐγὼ ἔχω κατ’ ἀρχὴν ἀντιρρήσεις κατὰ τοιούτου θεσμοῦ, ἔλαβον δὲ πολλάκις τὴν τιμὴν νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλὴν, πῶς ἐννοῶ τὴν ἀποκέντρωσιν. Τὴν ἀποκέντρωσιν τὴν ἐννοῶ ὡς μίαν κατανομὴν δικαιωμάτων καὶ κατ’ ἀκολουθίαν καὶ εὐθυνῶν ἐν τῇ ἱεραρχίᾳ ἑνὸς κλάδου τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, ἧς προΐσταται εἷς Ὑπουργός. Τὴν ἀποκέντρωσιν, ἡ ὁποία καθιστᾷ διάφορα συμβούλια καὶ χωρὶς νὰ κατανείμῃ τὰ δικαιώματα καὶ τὰς εὐθύνας, ἁπλῶς παρέχει δικαιώματα κατὰ τὸ πλεῖστον, ἄνευ εὐθυνῶν, τὴν ἀποκαλῶ καὶ τὴν θεωρῶ ἀποσύνθεσιν, ἐξάρθρωσιν τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν. Ὁ θεσμὸς δὲ οὗτος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης νομίζω ὅτι δὲν ἀφήνει πρωτοβουλίαν εἰς τὸν Ὑπουργόν, τὸν κρατεῖ δὲ ἐν διαρκεῖ δισταγμῷ καὶ ἀπαύστῳ ἀγωνίᾳ, προκειμένου νὰ θέσῃ μίαν διαταγήν, προκειμένου νὰ ἀποφασίσῃ ἓν μέτρον ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ του, προκειμένου νὰ παρουσιάσῃ τὴν πρωτοβουλίαν του, τὴν δρᾶσίν του, τὴν ἀφοσίωσίν του εἰς αὐτὸ τὸ καθῆκόν του. Διότι, ὑποθέτω, πᾶς Ὑπουργὸς φείδεται τῆς ἀξιοπρεπείας του καὶ ὅταν θὰ πρόκειται περί τινος πράξεως, ἡ ὁποία περιέχει μίαν πρωτοτυπίαν ἢ ἓν μέτρον νέον, τὰ ὁποῖα θέλει νὰ εἰσαγάγῃ ὁ Ὑπουργὸς ἐκεῖνος, ἔχων ὑπ’ ὄψει πιθανώτατα συμβούλιον ὑπεράγαν συντηρητικόν, ἢ μὴ συμπαθὲς πρὸς αὐτὸν διακείμενον, θὰ διστάζῃ νὰ θέσῃ ὑπὸ τὴν κρίσιν τοιούτου συμβουλίου τὴν γνώμην του. Μένει πλέον ὁ κ. Ὑπουργός, ὁ ἀνώτερος ἀρχηγὸς τοῦ κλάδου ἐκείνου τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος θὰ θελήσῃ νὰ δείξῃ ὁπωσδήποτε δρᾶσιν εἰς τὸν κλάδον ἐκεῖνον, ἀφοῦ περὶ πάντων σχεδὸν τῶν ζητημάτων ἀναγκαία προϋπόθεσις τοῦ κύρους τῶν διαταγῶν καὶ τῶν Βασιλικῶν ἀκόμη Διαταγμάτων εἶναι ἡ γνωμοδότησις τοῦ συμβουλίου τούτου; Διὰ τοὺς λόγους τούτους ἐγὼ κατ’ ἀρχὴν ἀντιτίθεμαι εἰς τὴν ἵδρυσιν τοιούτου θεσμοῦ. Ἀλλ’ ἐπανέρχομαι εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπον ἐν ἀρχῇ. Εἶναι πλέον ἡ δεδικαιολογημένη ἡ ὑπόνοια ἡμῶν ὅτι ὁ θεσμὸς οὗτος καταρτίζεται διὰ νὰ ἀπομακρυνθῇ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ὁ σήμερον Ὑπουργός, ἀλλὰ τὸ πνεῦμα αὐτοῦ, ἡ θέλησις αὐτοῦ, οἱ σκοποὶ αὐτοῦ νὰ μένωσιν ἐντὸς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι Βουλευταί, θεσμὸς τοιοῦτος νὰ μείνῃ εἰς τὸ μέλλον καὶ εἶναι ἄτοπον καὶ ἕνεκα τούτου νὰ τεθῇ. Ἀρκετὰ μᾶς ἐμάστισεν ἡ πολυνομία, ἀρκετὰ μᾶς ἐμάστισαν αἱ θέσεις καὶ ἀνατροπαὶ νόμων, ἡ δὲ μέλλουσα Κυβέρνησις, ἡ ὁποία πάντως θὰ ἐμπνέηται ὑπὸ φυσικῆς τινος δυσπιστίας ἐκ τῶν καιρῶν καὶ τῶν συμβαινόντων κατὰ τὴν περίοδον, τὴν ὁποίαν διατρέχομεν, καχυπόπτως θὰ βλέπῃ πρὸς θεσμούς, τοὺς ὁποίους σήμερον ἱδρύομεν, καὶ βεβαίως θὰ σαρώσῃ τοιούτους θεσμούς. Ὀλιγωτέρα τόλμη, πιστεύσατέ το, ὠφέλιμος θὰ ἦτο· δὲν θὰ εἶχε νὰ βλάψῃ τὸν τόπον ὀλιγωτέρα τόλμη. Πῶς θέλετε νὰ ἔλθῃ αὔριον μία ἄλλη Κυβέρνησις, καὶ εὑρίσκουσα μονιμοποιηθέντας ὑπαλλήλους, οἵτινες τὸ πρῶτον διωρίσθησαν ὑπὸ τοῦ σημερινοῦ Ὑπουργοῦ, οἵτινες θὰ ὀφείλωσι πρὸς αὐτὸν εὐγνωμοσύνην, πῶς θέλετε ἐκείνη νὰ μὴ εἶναι φιλύποπτος, ὅτι ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἐκείνῃ θὰ ὑπόκεινται περισσότερον εἰς τὸν πρώην Ὑπουργὸν παρὰ τὸν νῦν; Καὶ πῶς δὲν φοβεῖσθε, ἐπαναλέγω, ὅτι θὰ ἔλθῃ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἓν νομοσχέδιον νὰ εἴπῃ: «καταργῶ πάσας τὰς θέσεις ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης»; Τοῦτο θὰ γίνῃ κατ’ ἀνάγκην. Ἀλλὰ τὸ κατ’ ἀνάγκην γιγνόμενον θὰ ᾖ βλαβερώτατον διὰ τὸν τόπον.

§240Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τετάρτου θὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω. Εὑρίσκω οὐχὶ σύμφωνον πρὸς τὰς ἀρχὰς ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι καθιερωθῆ διὰ διαφόρων νόμων ἐπὶ τῶν ἀποκεντρωτικῶν συμβουλίων, τὸ σύστημα τὸ εἰσαγόμενον διὰ τοῦ ἄρθρου 4, ὥστε εἰς τὸ συμβούλιον τὸ διοικητικὸν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ῥητῶς νὰ κατονομάζωνται οἱ καθηγηταὶ τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας καὶ τοῦ Ποινικοῦ Δικαίου ὡς ἀναγκαίως ἀποτελέσοντες μέρος αὐτοῦ. Θὰ ἐνόμιζον ὅτι θὰ ἦτο μᾶλλον σύμφωνον πρὸς τὰς γενικὰς Ἀρχὰς τῆς ἀποκεντρώσεως, ὡς ἐννοεῖται αὕτη μέχρι τοῦδε, ἐὰν ὑπεδεικνύοντο καθηγηταί, δύο οἱοιδήποτε, εἴτε ὑπὸ τῆς Συγκλήτου εἴτε ὑπ’ αὐτῆς ταύτης τῆς Νομικῆς Σχολῆς. Δὲν δύναται τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον εἰσηγεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ δικαιολογηθῇ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ὅτι εἶναι τάχα ἁρμοδιώτεροι οἱ καθηγηταὶ τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας καὶ τοῦ Ποινικοῦ Δικαίου. Ὁ καθηγητὴς τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας δὲν ἔχει μεγάλην σχέσιν μὲ τὰ ζητήματα αὐτά. Ἀλλ’ ἐν γένει ἀπέναντι αὐτῆς τῆς παρατηρήσεως τὴν ὁποίαν θὰ ἠδύνατο νὰ φέρῃ πρὸς ὑποστήριξιν τῆς γνώμης του ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι οἱ ἐν λόγῳ καθηγηταὶ εἶναι οἱ ἁρμοδιώτεροι, θὰ εἶχέ τις ἄλλο νὰ παρατηρήσῃ· ἐὰν μεθαύριον ὁ Ὑπουργὸς ὁ διαδεξόμενος τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης δὲν δύναται νὰ συνεννοηθῇ μὲ τὸν καθηγητήν, φέρ’ εἰπεῖν, τοῦ Ποινικοῦ Δικαίου, θὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ τὸν ἔχῃ διαρκῶς ἐκεῖ καὶ θὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ συνεννοῆται διαρκῶς μὲ αὐτόν; Τὸ ἴδιον δὲ δύναται νὰ συμβῇ καὶ μὲ τὸν καθηγητὴν τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας. Πρέπει λοιπὸν κατ’ ἔτος νὰ ἀλλάσσωσιν οἱ καθηγηταὶ τῇ ὑποδείξει εἴτε τῆς Συγκλήτου εἴτε τῆς Σχολῆς. Θὰ ἔχῃ δὲ τοῦτο τὸ ἑξῆς ἀγαθὸν ἀκόμη, ὅτι θὰ ἀποφευχθῇ ἡ δημιουργία κλίκας, δυναστείας μέσα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, πρᾶγμα διὰ τὸ ὁποῖον καὶ αὐτὸς ὁ ἴδιος Ὑπουργός, ἐὰν θὰ εἶναι τότε, θὰ μετανοήσῃ. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον τοῦτο ὡς ἑξῆς: «καὶ δύο ἐκ τῶν ἐν τῇ Νομικῇ Σχολῇ καθηγητῶν νομικῶν μαθημάτων ὁριζομένων ὑπὸ τῆς Συγκλήτου» εἴτε «ὑπὸ τῆς Νομικῆς Σχολῆς».

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ἀραβαντινοῦ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4ου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5ον (ἀναγινώσκεται).

§242Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Διὰ μὲν τὰς ἄλλας γνωμοδοτήσεις τοῦ Συμβουλίου τούτου δὲν ἔχω νὰ ἐπιφέρω καμμίαν παρατήρησιν. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως διὰ τὴν πρότασιν περὶ ἀπονομῆς Βασιλικῆς χάριτος, νομίζω ὅτι ἠδύνατο νὰ περιορισθῇ τὸ ἐδάφιον 3 τῆς πρώτης παραγράφου εἰς τοῦτο μόνον: «περὶ προτάσεως ἀπονομῆς Βασιλικῆς χάριτος εἰς καταδίκους ἐκτίσαντας μέρος τῆς ποινῆς αὐτῶν» καὶ νὰ μὴ ἀπαιτηθῶσι τὰ κατόπιν μέχρι τοῦ «οὐδεμία δὲ δικογραφία ὑποβάλλεται εἰς τὸν Βασιλέα ἄνευ προηγουμένης γνωμοδοτήσεως τοῦ Συμβουλίου».

§243Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἡ γνωμοδότησις οὐδαμοῦ ἐθεωρήθη ὡς δεσμεύουσα τὴν προνομίαν τῆς ἀπονομῆς τῆς χάριτος, εἶναι δὲ εἰλημμένον ἐκ τοῦ Γαλλικοῦ νόμου, καὶ ἰσχύει ἐν Γαλλίᾳ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ δώσωμεν ἕνα κολασμὸν εἰς τὴν ἀπόλυτον ἐξουσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ.

§244Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Δὲν ἀποκρούω τὴν ἁπλῆν γνωμοδότησιν, ἀλλ’ ἐδῶ λέγεται· «αἱ γνωμοδοτήσεις αἱ ἐπὶ τῶν ἐν τοῖς ἐδαφίοις αʹ, βʹ, γʹ περιπτώσεων, συμβουλευτικὴν ἔχουσαι ἰσχύν, ἀποτελοῦσι τὴν ἀναγκαίαν προϋπόθεσιν τοῦ κύρους τῶν σχετικῶν Διαταγμάτων καὶ ὑπουργικῶν ἀποφάσεων».

§245Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλει δηλαδὴ ὁ Ὑπουργὸς νὰ τὴν ζητήσῃ. Ἐὰν εἶναι διάφορος, φέρει αὐτὸς τὴν εὐθύνην.

§246Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ναί· ἀλλὰ δὲν συνεπλήρωσα τὴν σκέψιν μου, διὰ νὰ ἴδητε διατί δὲν τὸ θέλω. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἡ ἰδιότης τοῦ συμβουλευτικοῦ, τὸ κατόπιν ὅτι αἱ γνωμοδοτήσεις ἀποτελοῦσι τὴν ἀναγκαίαν προϋπόθεσιν τοῦ κύρους τῶν σχετικῶν Διαταγμάτων δὲν θὰ τὸ ἤθελον οὔτε καὶ διὰ τὰ ἄλλα, διότι συμβούλια, τὰ ὁποῖα ἀποφασίζουσι καὶ ὕστερον λέγουσιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν «ὑποχρεοῦσαι νὰ ὑποβάλῃς εἰς τὸν Βασιλέα ἐκεῖνο», τὰ συμβούλια ταῦτα μειοῦσι τὴν ἀξίαν τοῦ Ὑπουργοῦ.

§247Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ὑπόχρεος.

§248Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Μὰ δὲν τὸ λέγει αὐτό· τὸ ἠξεύρω. Ἀλλὰ τὸ λέγει ὁ νόμος περὶ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου.

§249Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἄλλο.

§250Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Αὐτὸ θέλω νὰ εἴπω. Δὲν θέλω τοῦ Συμβουλίου μία γνωμοδότησις νὰ ἀφαιρῇ ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τὴν κρίσιν καὶ ἀπόφασιν καὶ εὐθύνην.

§251Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ δὲν εἶναι.

§252Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ὄχι ἐδῶ τελείως, ἀλλ’ ὅμως ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἡ διάταξις ἐν τῷ ἄρθρῳ ἡ λέγουσα: «αἱ γνωμοδοτήσεις, συμβουλευτικὴν ἔχουσαι ἰσχύν, ἀποτελοῦσι τὴν ἀναγκαίαν προϋπόθεσιν τοῦ κύρους τῶν σχετικῶν Διαταγμάτων καὶ δὲν εἶναι ὑποχρεωτικαί» παρέλκουσιν αἱ ὑποχρεωτικαὶ διατυπώσεις διὰ τὴν Βασιλικὴν χάριν, διότι ἡ ἔννοια τῆς ἀπονομῆς Βασιλικῆς χάριτος περιέχει μίαν ἐνέργειαν ἐξαιρετικὴν τοῦ εἰσηγουμένου Ὑπουργοῦ καὶ τοῦ Βασιλέως, ἐξαιρετικῶς κατὰ τῆς ἀπολύτου δυνάμεως τῆς Δικαιοσύνης θεσπισθεῖσαν.

§253Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποχρεοῦται ὁ Ὑπουργὸς νὰ προκαλέσῃ.

§254Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Νομίζω ὅτι ὁπωσδήποτε κάτι τι εἶναι τὸ ἀντικείμενον εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς ἀπονομῆς Βασιλικῆς χάριτος.

§255Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τόσα πολλὰ ἐν τῇ χρήσει τῆς Βασιλικῆς προνομίας ἐν σχέσει πρὸς τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα ἐλέχθησαν κατὰ τὴν ἀπονομὴν Βασιλικῆς χάριτος, ὥστε εἶναι ἀνάγκη νὰ βάλωμεν αὐτὸν τὸν περιορισμόν.

§256Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Δὲν λέγω νὰ διαγραφῇ. Προτάσεις ἀπονομῆς Βασιλικῆς χάριτος μάλιστα νὰ κάμνῃ τὸ Συμβούλιον, ἀλλ’ ἡ περίοδος «οὐδεμία δὲ δικογραφία ὑποβάλλεται εἰς τὸν Βασιλέα ἄνευ προηγουμένης γνωμοδοτήσεως τοῦ Συμβουλίου» νομίζω ὅτι περιορίζει τὴν προνομίαν τοῦ Βασιλέως καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ.

§257Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καθόλου. Ὁ Ὑπουργὸς εἶναι ἐλεύθερος νὰ τὸ κάμῃ, ἀλλ’ ὀφείλει προηγουμένως νὰ ζητήσῃ μίαν γνώμην καὶ ἂς μὴ τὴν ἀκολουθήσῃ.

§258Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Καὶ ἐὰν ὁ Βασιλεὺς κάμῃ μίαν ἐπιθεώρησιν εἰς τὰς φυλακὰς καὶ θέλῃ νὰ συνεννοηθῇ μὲ τὸν Ὑπουργόν Του καὶ νὰ κάμῃ, κάτι τι, περιορίζεται ἡ τοῦ Βασιλέως προνομία καὶ εὐσπλαγχνία ὑπὸ τῆς ἰδιοτροπίας ἄλλων, ὧν ἡ γνώμη ἀπαραίτητος!

§259Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐμελέτησα τὸ ζήτημα καὶ ὑπὸ τὴν συνταγματικήν του ἔποψιν, καὶ βεβαιωθῆτε ὅτι δὲν ἔχει τίποτε τὸ δεσμεῦον.

§260Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς βεβαιώνει, ὅτι τὸ ἐμελέτησε καὶ ἀπὸ συνταγματικῆς ἀπόψεως, καὶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἔχωμεν ἀμφιβολίαν, ὅτι ὀρθῶς ἔχει τὸ ἄρθρον καὶ ἀπὸ συνταγματικῆς ἀπόψεως. Ἐν τούτοις τὸ νομοσχέδιόν του λέγει: «Αἱ γνωμοδοτήσεις ἐπὶ τῶν ἐν τοῖς ἐδαφ. αʹ, βʹ καὶ γʹ περιπτώσεων, συμβουλευτικὴν ἔχουσαι ἰσχύν, ἀποτελοῦσι τὴν ἀναγκαίαν προϋπόθεσιν τοῦ κύρους τῶν σχετικῶν διαταγμάτων καὶ ὑπουργικῶν ἀποφάσεων». Ὑποθέσατε λοιπόν, ὅτι ἐκδίδεται Β. Διάταγμα ἀπονομῆς χάριτος. Οἱ ἐντεταλμένοι τὴν φύλαξιν καταδίκου βεβαίως δὲν θὰ τὸν ἀπολύσωσι, διότι, ἐὰν τὸν ἀπολύσωσι, βεβαίως θὰ διωχθῶσιν ἐπὶ ἀπελευθερώσει πεφυλακισμένου, διότι τὸ Διάταγμα ἐκεῖνο, τὸ ἀπονέμον τὴν χάριν, τοῦ ὁποίου δὲν προηγήθη ἡ γνωμοδότησις τοῦ Συμβουλίου, εἶναι ἄκυρος, καὶ θὰ εἴπωμεν πρὸς τὸν ἐπιστάτην τῶν φυλακῶν, πρὸς τὸν εἰσαγγελέα, ὅστις θὰ διατάξῃ τὴν ἀπόλυσιν: «Κύριε εἰσαγγελεῦ, δὲν ἔπρεπε νὰ ἀπολύσητε τὸν κατάδικον, διότι εἶναι ἄκυρον τὸ Διάταγμα τὸ ἀπονέμον τὴν χάριν». Δὲν περιορίζεται ἡ προνομία τοῦ Βασιλέως;

§261Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἶναι ἀνωμαλώτατον αὐτό.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 6. (ἀναγινώσκεται).

§263Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ γραφῇ εἰς τὰ Πρακτικὰ ὅτι ἐγὼ κατεψήφισα ὅλα τὰ ἄρθρα. Κάμνω τὴν δήλωσιν μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ γραφῇ εἰς τὰ Πρακτικὰ διὰ τὸν λόγον ὅτι δὲν γίνεται ὀνομαστικὴ κλῆσις.

§264ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα· νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ Πρακτικὰ.

§265ΕΥ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ νὰ σημειωθῇ ἀκόμη ὅτι εἰς τὸ μέλλον, διὰ νὰ δώσῃ χάριν ὁ Βασιλεύς, πρέπει νὰ ἐρωτᾷ τὸν κ. Σημαντήραν, ὁ ὁποῖος θὰ διορισθῇ εἰς τὸ συμβούλιον!

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 7. (ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Πατσουράκος ἔχει τὸν λόγον.

§267Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Διὰ τοῦ τελευταίου ἐδαφίου δύναται νὰ διορισθῇ καὶ ἡ ἐπιτυχοῦσα ἐν διαγωνισμῷ εἰς τὴν δακτυλογραφίαν, τουτέστιν ὅτι τὸ τελευταῖον ἐδάφιον λέγει τοῦτο, ὅτι· «Δακτυλογράφος διορίζεται ὁ ἐπιτυχὼν ἢ ἡ ἐπιτυχοῦσα ἐν διαγωνισμῷ εἰς τὴν δακτυλογραφίαν». Θὰ παρακαλέσω νὰ διαγραφῇ τοῦτο, διότι δὲν πρέπει νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸν δικαστικὸν κλάδον γυνή. Τὸ τονίζω τοῦτο, διότι θὰ εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ εἴπω κάτι τι, τὸ ὁποῖον δὲν θέλω νὰ εἴπω.

§268Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω, ὅπως διαγραφῇ ἡ λέξις «ὁ ἐπιτυχών», διότι ἡ δακτυλογραφία εἶναι μεγαλειτέρα ἀσχολία διὰ τὰς γυναῖκας παρὰ διὰ τοὺς ἄνδρας.

§269Δ. ΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐγὼ παρακαλῶ νὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει, διὰ νὰ δίδηται ἐργασία καὶ εἰς τὰς γυναῖκας, εἶναι δὲ λυπηρὸν νὰ δίδηται τοιαύτη ἐργασία εἰς τοὺς ἄνδρας, ἐνῷ δύνανται τὴν ἐργασίαν αὐτὴν νὰ τὴν ἐκτελῶσιν αἱ γυναῖκες.

§270ΕΥ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἡ ἡλικία αὐτῶν τῶν ἐπιτυγχανουσῶν δὲν θὰ ὁρισθῇ;

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἐπικίνδυνον νὰ ὁρισθῇ ἡ ἡλικία.

§272ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ νεώτερον Κράτος, τὸ ὁποῖον εἰσάγει εἰς τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν τὴν κατ’ ἐξοχὴν χριστιανικὴν καὶ συντηρητικὴν διδάγματα σοσιαλιστικὰ καὶ ἀνατρεπτικά. Ἐγὼ δὲν δυσκολεύομαι νὰ εἴπω ὅτι εἶμαι κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῶν εἰσηγητῶν τοῦ νεωτέρου Κράτους ὀπισθοδρομικός, διότι εἶμαι Ἕλλην καὶ αἱ παραδόσεις μου καὶ ὁ χαρακτήρ μου καὶ ὁ χαρακτὴρ τῶν συμπολιτῶν μου καὶ ἡ οἰκογενειακὴ ἀντίληψις, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, καὶ ἡ πρέπουσα ἀπόστασις τῶν δύο φύλων... Αὐταὶ εἶναι αἱ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι θὰ σαρωθῶσιν ἐντὸς ὀλίγου.

§273Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἀκριβῶς ἡ διαμαρτυρία τῶν δύο ἐντίμων συναδέλφων μὲ ἀναγκάζει νὰ δευτερολογήσω καὶ νὰ τονίσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ὅτι ὀφείλει καὶ ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ διαγράψῃ τοῦτο, διότι πρόκειται περὶ ὡρισμένης γυναικός, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ λάβῃ τὴν θέσιν αὐτήν.

§274Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποία εἶναι αὐτή;

§275Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Εἶναι ἡ δεσποινὶς Κροντηροπούλου, ἡ ὁποία ἐργάζεται σήμερον ἀμισθὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ παρασκευάζεται διὰ τὴν θέσιν αὐτήν.

§276Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Πολλάκις Ἑλληνίδες συντηροῦσιν οἰκογενείας.

§277Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐπειδὴ ὑποθέτω, ὅτι πρώτην φορὰν τίθεται εἰς κείμενον νόμου ὁ ὅρος «δακτυλογράφος», καλὸν εἶναι νὰ ἐξηγηθῇ διατί τίθεται, διότι ὅλοι οἱ ἄνθρωποι δὲν γράφουσι μὲ τοὺς ἀγκῶνάς των οὔτε μὲ τὰς παλάμας των, ἀλλὰ μὲ τοὺς δακτύλους των.

§278Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ὡς καὶ τοὺς κ. νομομαθεῖς, ὅπως ἐπιτρέψωσιν εἰς ἐμὲ τὸν μὴ νομομαθῆ νὰ φέρω παρατηρήσεις τινὰς ἐπὶ ἀποριῶν μου ἐπί τινων ἐδαφίων τοῦ ἄρθρου τούτου, καὶ αἱ ὁποῖαί εἰσιν αἱ ἀκόλουθοι. Τὸ πρῶτον ἐδάφιον τοῦ 7ου ἄρθρου ἀναγράφει ὅτι: «Διορίζεται γραφεὺς αʹ τάξεως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης ὁ ἔχων δίπλωμα τῆς Νομικῆς Σχολῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ ἢ ἄλλου ὁμοταγοῦς Πανεπιστημίου». Τὸ δὲ ἄρθρον 8 λέγει· «Προάγεται εἰς Γραμματέα βʹ τάξεως ὁ ἐπὶ τριετίαν τοὐλάχιστον ὑπηρετήσας ὡς γραφεὺς αʹ τάξεως ἐν τῷ αὐτῷ Ὑπουργείῳ, ἔχων δὲ δίπλωμα διδάκτορος ἢ προλύτου τῆς Νομικῆς».

§279Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τὸ διαγράψωμεν καὶ νὰ θέσωμεν δίπλωμα Νομικῆς.

§280Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ μία παρατήρησις.

§281Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀρθοτάτη.

§282Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Ἐκτὸς τούτου ἡ ἡλικία τῶν τριάκοντα ἐτῶν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ μεταβληθῇ καὶ μετριασθῇ, διότι τὸ νὰ εἰσέλθῃ τις ὡς γραφεὺς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τριάκοντα ἐτῶν, ἔχων δίπλωμα, ἴσως εἶναι πολὺ ἐξευτελιστικὸν διὰ τὸν τοιοῦτον ἐπιστήμονα.

§283Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἐξευτελιστικόν, διότι ζητοῦσι πολλοί.

§284Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Τὸ κατ’ ἐμὲ ἐπιμένω νομίζων ὅτι ἡ ἡλικία εἶναι μεγάλη δι’ ἕνα γραφέα.

§285Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ πιστεύσητε ὅτι τοῦτο εἶναι εἰλημμένον ἐκ τοῦ πραγματικοῦ βίου.

§286Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι δι’ ἄλλης παρατηρήσεως, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποβάλω κατόπιν, ὅτι πιθανῶς νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ περιορίσωμεν τὸ ποσὸν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν γραφέων καὶ νὰ φέρωμεν ἄλλα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα νὰ δύνανται νὰ ἐπαρκῶσιν εἰς τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκομεν παρὰ ὡς διαγράφει τὸ ἄρθρον τοῦτο. Ἤδη φέρω καὶ ἐγὼ τὰς παρατηρήσεις μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἐξήγειρε τὴν μῆνιν τοῦ ἐκ Λακωνίας κ. συναδέλφου καὶ πολλῶν ἄλλων, διότι εἰσάγεται πρώτην φορὰν εἰς δημοσίαν ὑπηρεσίαν τὸ γυναικεῖον φῦλον. Ναί, εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἰς τὸ τηλεφωνεῖον τὸ γυναικεῖον φῦλον εἰσήχθη καὶ λειτουργεῖ ἀλλοῦ ἐν ὁμάδι, καὶ ἔχον ἰδιαίτερον διαμέρισμα, διὰ νὰ μὴ ἔρχηται εἰς συνάφειαν καὶ συγχρωτισμὸν μετὰ τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων. Διότι δι’ ἡμᾶς τοὺς Ἕλληνας, οἵτινες ἀπὸ χιλιετηρίδων ἐτῶν ἐσυνηθίσαμεν τὸ γυναικεῖον φῦλον μόνον ἀποκλειστικῶς νὰ καταγίνηται εἰς τὰ οἰκογενειακὰ ἔργα, βεβαίως τὸ τοιοῦτον εἶναι παράξενον καὶ πρωτότυπον, ἀλλ’ ἡ πρόοδος καὶ ἡ βελτίωσις ἡ σημερινὴ ἆρά γε ἐπιβάλλει, ὅπως ἀκολουθήσωμεν καὶ ἡμεῖς τὴν τοιαύτην παραδοχήν; Θέλομεν τὸν σύντροφον τοῦ βίου ἡμῶν νὰ βλέπωμεν ἐργαζόμενον καὶ ἐκτὸς τοῦ οἴκου, ἀλλὰ τὸ τοιοῦτον, ὡς γνωρίζω, ἤρχισε νὰ γεννᾷ δυσφορίαν καὶ εἰς ἐκείνους, οἵτινες ἠθέλησαν νὰ εἰσαγάγωσι τὴν συνήθειαν, τὴν τάξιν αὐτήν, διότι ἐνόησαν ὅτι οὕτω διαπλάττονται ἄνδρες ὀκνηροί. Γνωρίζω πατέρα, ὁ ὁποῖος ἔπαυσε νὰ ἐργάζηται, διότι αἱ θυγατέρες του εἰργάζοντο ὡς δημοδιδασκάλισσαι. Ἐὰν ὀλίγον κατ’ ὀλίγον τὸ γυναικεῖον φῦλον τὸ ἐγκαταστήσωμεν εἰς τὰ ἀνδρικὰ ἔργα, κινδυνεύομεν νὰ ἴδωμεν πολλαπλασιαζομένους τοὺς ὀκνηροὺς καὶ χαύνους ἄνδρας.

§287Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Διατί αἱ γυναῖκες τῶν ἀγροτῶν ἐργάζονται;

§288Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Αἱ γυναῖκες τῶν ἀγροτῶν ἐργάζονται, διότι ἡ ἐργασία τῶν ἀνδρῶν εἶναι κοπιώδης καὶ ἄνευ τῆς συνεργασίας των, ὥστε δὲν θὰ ἐπήρκουν εἰς τὴν ἐπάρκειαν τῆς οἰκογενείας.

§289Δ. ΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶναι ὀρθότερον νὰ ἐργάζηται ὁ πατήρ, καὶ πέντε ἢ ἕξ κόραι του νὰ μὴ ἐργάζωνται;

§290Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Τὸ κακόν, διότι ὡς τοιοῦτον τὸ κρίνω, τὸ τῆς συμμετοχῆς τῆς γυναικὸς εἰς ἀνδρικὰ ἔργα, ἔγκειται εἰς τὴν πολυτέλειαν, ἥτις εἰσήχθη παρ’ ἡμῖν, ἰδίως τῆς ἀμφιέσεως, ἥτις ὁρμητικῶς ἐπιδρᾷ εἰς τὴν ἀλλαγὴν τοῦ μέχρι τοῦδε οἰκογενειακοῦ βίου τῆς γυναικὸς. Ἀλλὰ διὰ τὴν δακτυλογράφον, ἣν θέλομεν νὰ εἰσαγάγωμεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ὁρίζομεν προσόντα, χωρὶς ὅμως νὰ ὀνομάζωμεν καὶ ἐκ τίνος ἱδρύματος θὰ ἐξέλθῃ, ὥστε νὰ γνωρίζῃ δακτυλογραφίαν, καλλιγραφίαν κλπ.;

§291Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δυνατὸν νὰ ἀσκηθῇ καὶ κατ’ οἶκον.

§292Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Ὀρθότερον θὰ ἦτο, ἂν εἰς τὸ ἐκδοθησόμενον Διάταγμα ὡρίζετο, ὅτι οἱ μὲν δακτυλογράφοι δέον νὰ προέρχωνται ἀπὸ τὰς ἐμπορικὰς Σχολάς, εἰς τὰς ὁποίας τὸ μάθημα τοῦτο θὰ διδαχθῇ ὑποχρεωτικῶς, αἱ δὲ δακτυλογράφοι ἀπὸ τὰ διάφορα Ἀρσάκεια, εἰς τὰ ὁποῖα ἐπίσης ὑποχρεωτικῶς διδάσκουσι τὸ μάθημα τοῦτο. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου νομίζω ὅτι δύναται νὰ ἐξοικονομηθῇ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου δι’ ὀλιγωτέρου προσωπικοῦ, ἐὰν εἰσαγάγωμεν καὶ παρ’ ἡμῖν τοὺς στενογράφους. Δὲν δύναται νὰ λειτουργήσῃ ἤδη ἐμπορικὸς οἶκος ἢ βιομηχανικὸς ἢ καὶ Ὑπουργεῖον ἄνευ στενογράφου. Διότι εἷς στενογράφος δύναται νὰ ἐκπληροῖ τὴν ὑπηρεσίαν 8 ἕως 10 γραφέων καὶ μάλιστα πολὺ καλλίτερον καὶ ταχύτερον καὶ εὐκολώτερον.

§293Γ. ΠΩΠ. Ἐκ τοῦ ἄρθρου τούτου λαμβάνω ἀφορμήν, ὅπως ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς ὁλοκλήρου ἐπί τινος παραδοξοτάτου γεγονότος, τὸ ὁποῖον λαμβάνει χώραν ἀπό τινος χρόνου γενόμενον ἀφορμὴ ἀκόπου πλουτισμοῦ εἰς ὡρισμένας ὑπαλληλικὰς τάξεις. Πρόκειται περὶ τῆς ἐπιβολῆς ἐξετάστρων εἰς τοὺς διαγωνιζομένους, ὡς παρετήρησε δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, εἶναι τοιαύτη ἡ ἔλλειψις τῶν θέσεων τῶν ἀρρένων, διότι τὰ θήλεα ἐπαρκῶς κατορθώνουσι νὰ εὑρίσκωσι θέσεις, ὅταν ἔχωσιν ἀνάγκην αὐτῶν, ἡ δὲ κατ’ οἶκον ἐργασία φέρει πλείονα τῆς ἔξω τελουμένης, ὑπάρχει τοιαύτη ἔλλειψις θέσεων διὰ τὰ πρόσωπα τὰ συμπληρώσαντα τὰ ἐγκύκλια μαθήματα, ὥστε ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ ὁρίζωμεν διὰ θέσεις γραφέων ὑπουργικῶν διδάκτορας τοῦ Πανεπιστημίου. Ἐνῷ δὲ ὑπάρχει τοιαύτη ἔλλειψις θέσεων, ὅπου νὰ τοποθετηθῶσι νέοι ἄνδρες εἰσερχόμενοι εἰς τὸν καθ’ ἡμέραν βίον, ἵνα ἀγωνισθῶσι τὴν πάλην αὐτοῦ, ἐδημιουργήσαμεν σύστημα φορολογίας, τὸ τῶν ἐξετάστρων. Γνωρίζω ὅτι εἰς ἓν Ὑπουργεῖον διάφοροι πτωχοὶ νέοι διὰ τοῦ συστήματος τῶν ἐξετάστρων κατέβαλον ἐντὸς διμήνου 7.000 δρ., τὰ ποσὰ δὲ ταῦτα κατανέμονται μεταξὺ τῶν 5 ἢ 6 προσώπων.

§294Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ φοιτηταὶ πληρώνουσι περισσότερον.

§295Γ. ΠΩΠ. Τὰ ἐξέταστρα τοῦ Πανεπιστημίου δὲν ἀναλογοῦσι πρὸς τὰ ἐξέταστρα τῶν προσερχομένων οὐχὶ ἵνα λάβωσι τίτλους, ἀλλ’ ἵνα παράσχωσι τὰς ὑπηρεσίας των εἰς τὸ Κράτος καὶ διὰ τοὺς ὁποίους τὸ Κράτος πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν ἀντίληψιν ὅτι καλοῦνται νὰ εἰσφέρωσιν εἰς τὸ Κράτος καὶ δὲν εἰσφέρει δι’ αὐτοὺς τὸ Κράτος· ὅτι ὁ μισθὸς τοῦ Κράτους εἶναι ἐλάχιστος ἀπέναντι τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας ἀναλαμβάνουσι διὰ τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους. Συνεπῶς καὶ ἀπὸ τῆς καθαρᾶς πολιτικῆς ἠθικῆς καὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν, φρονῶ ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ θὰ εἶναι σύμφωνος καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης θὰ δώσῃ ἀφορμήν, ἵνα ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἀπὸ τοῦ Ὑπουργείου τούτου ἐπεκταθῇ ἐπὶ πάντων τῶν Ὑπουργείων, καὶ ἀπαλειφθῇ ἡ ἐκ τοῦ ἄρθρου τούτου διάταξις, καθ’ ἣν δι’ ἀμοιβὴν τῶν μελῶν τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς καταβάλλει ἕκαστος δρ. 30.

§296Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἴσως εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ἡ ἀμοιβὴ ὑπερβολική, ἀλλὰ δὲν εἶναι τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο τὸ μόνον, εἰς τὸ ὁποῖον καθιεροῦνται τὰ ἐξέταστρα. Ἤδη πρὸ 20 ἐτῶν οἱ νόμοι, οἱ καθιερώσαντες τὰς ἐξετάσεις τῶν δικαστικῶν παρέδρων καὶ τῶν...

§297Γ. ΠΩΠ. Κάκιστα.

§298Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ἔχωσι πρόσθετον ἀμοιβήν.

§299Γ. ΠΩΠ. Νὰ τοὺς πληρώνῃ τὸ Κράτος. Προκειμένου περὶ τῆς κρίσεως τῶν καθηγητῶν, οἵτινες θὰ ἐκαλοῦντο νὰ ἀναλάβωσιν ὑπηρεσίαν ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ, ὥρισε τὸ Κράτος ἀμοιβὴν 500 δρ., ποία δὲ θὰ εἶναι ἡ ἐργασία ἑκάστου τῶν μελῶν ἐκείνων; Θὰ εἶναι ἡ ἀνάγνωσις πεντηκοντάδος συγγραμμάτων 103 ὑποψηφίων δι’ ἑκάστην ἕδραν, ὡς λέγουσιν οἱ εἰδικοί· ἐνώπιον τοιαύτης ἐργασίας μόνον 500 δρ. κατεβλήθησαν. Προκειμένου περὶ διαγωνισμῶν ποιητικῶν ἢ δραματικῶν, ἐν τοῖς ὁποίοις οἱ κριταὶ ἀπαιτεῖται νὰ ἔχωσιν ἰδιάζουσαν μόρφωσιν καὶ ἀνάπτυξιν ἐγκυκλοπαιδικὴν καὶ νὰ διεξέρχωνται μετὰ μεγίστης προσοχῆς πλεῖστα ἔργα, ὁρίζεται πολλάκις ἀμοιβὴ 200 δραχμῶν μόνον. Εἰς δὲ τοὺς διώρους διαγωνισμοὺς αὐτοὺς ἔχομεν 2.000 καὶ 3.000 δρ. δι’ ἕκαστον τῶν μελῶν, ἀφαιρουμένας ἀπὸ τὸν ἄρτον πτωχῶν οἰκογενειῶν, δυστυχῶν ἀποκλήρων, δύναταί τις εἰπεῖν, τῶν γραμμάτων, οἱ ὁποῖοι τραπέντες πρὸς τὴν ὁδὸν ἐκείνην ἀναγκάζονται τὰ ποσὰ ταῦτα, τίς οἶδε πῶς ἐξοικονομοῦντες, νὰ δίδωσι πρὸς τὸ Κράτος δι’ ἐργασίαν τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ παράσχωσιν εἰς τὸ Κράτος.

§300Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει ἴσως νὰ προσθέσω ὀλίγας λέξεις εἰς τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ, αἱ ὁποῖαι ὁμολογῶ ὅτι ὑπὸ τὴν γενικὴν μορφήν, ὑπὸ τὴν ὁποίαν διατυποῦνται, δύνανται νὰ ἔχωσι πολλὴν σπουδαιότητα· ἀλλ’ ἐν τῇ εἰδικῇ περιπτώσει, περὶ τῆς ὁποίας συζητοῦμεν, τὸ πρᾶγμα εἶναι οὐχὶ σπουδαῖον καὶ διὰ τὸν μικρὸν ἀριθμὸν τῶν θέσεων καὶ διὰ τὸ μικρὸν ποσὸν τῶν καθοριζομένων ἐξετάστρων. Πρόκειται περὶ εἰσαγωγῆς γραφέων, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν διὰ μίαν ἢ δύο θέσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι κεναί, νὰ παρουσιασθῶσιν...

§301Γ. ΠΩΠ. 360 ὑποψήφιοι. Σᾶς τὸ βεβαιῶ.

§302Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν νομίζητε καλόν, νὰ τὸ ἐλαττώσωμεν εἰς τὸ ἥμισυ.

§303Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Νὰ τὸ καταργήσωμεν.

§304Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Νὰ δίδωμεν μικρὸν ἐπιμίσθιον μὴ ὑπερβαῖνον τὰς 100 δραχμάς.

§305Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸς τοῦτο πρέπει νὰ γίνῃ κάποια γενικὴ διαρρύθμισις δι’ ὅλα τὰ Ὑπουργεῖα. Δὲν δύναμαι ἤδη ἐκ τοῦ προχείρου νὰ καθιερώσω νέαν ἀρχήν.

§306ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, αἱ ἀντιρρήσεις, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης περὶ τῆς ὀρθότητος τῶν σκέψεων, αἱ ὁποῖαι παρεκίνησαν αὐτὸν νὰ καθορίσῃ ἀμοιβὴν διὰ τὰς ἐξετάσεις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ καταλάβωσιν οἱανδήποτε θέσιν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης, δὲν μὲ ἔπεισαν διὰ τὸν ἑξῆς λόγον· ἔχομεν δεδομένον ἐκ τῶν διαγωνισμῶν, οἱ ὁποῖοι γίνονται εἰς τὰς Τραπέζας, προκειμένου περὶ οἱασδήποτε θέσεως, ὅτι διὰ μίαν θέσιν διαγωνίζονται 30 ἢ 40 τοὐλάχιστον ὑποψήφιοι· πρόκειται λοιπὸν οὐχὶ περὶ μικροῦ ποσοῦ, ἀλλὰ περὶ μεγάλου.

§307Γ. ΠΩΠ. Εἰς τὴν Τράπεζαν «Ἀθηνῶν» διὰ μίαν θέσιν 350 ὑποψήφιοι.

§308ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Πρόκειται ἀφ’ ἑτέρου περὶ μιᾶς ὑπηρεσίας τῶν προσώπων αὐτῶν, τῶν ὡς ἐξεταστῶν χρησιμοποιηθησομένων, ἡ ὁποία ἀνάγεται εἰς τὰ ὑπαλληλικὰ αὐτῶν καθήκοντα.

§309Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι δὰ εἰς τὰ καθήκοντά των!

§310ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Εἶναι ἀντιδημοκρατικώτατον αὐτό, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ εἰσαχθῇ.

§311Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε σεῖς εἶσθε καὶ κατὰ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν διδάκτρων ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ.

§312ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Βεβαίως.

§313Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, φρονῶν ὅτι ἄδωρος πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης εἰς τοὺς προσφεύγοντας εἰς τὰ Δικαστήρια, ἐπιθυμεῖ νὰ εὑρεθῇ ἡ Πολιτεία εἰς τοιαύτην θέσιν, οὕτως ὥστε νὰ παρέχῃ τὴν δικαιοσύνην ἄνευ χαρτοσήμου καὶ ἄνευ τελῶν. Αὕτη ὅμως εἶναι ἰδεολογικὴ Πολιτεία.

§314ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Πρόκειται περὶ στοιχειώδους καθήκοντος τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης νὰ ὑποβάλωσι γνώμην, ποῖοι πρέπει νὰ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δέον νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, νομίζω δέ, ὅτι ἡ καθιέρωσις τοιούτου συστήματος εἶναί τι ἀντιδημοκρατικόν, ἐμποδίζει τὸν διαγωνισμόν. Ἔχω δὲ ὑπ’ ὄψει μου παράδειγμα πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν συμβὰν καὶ καταστάν μοι γνωστὸν ἐκ παραπόνων, γενομένων πρός με. Μοὶ παρεπονέθησαν οἱ διαγωνισθέντες διὰ τὴν θέσιν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι κατέβαλον ἀνὰ 15 δραχμὰς διὰ τοὺς ἐξεταστάς. Οἱ Κύριοι οὗτοι, τρεῖς ἐκ τῶν τμηματαρχῶν, παρουσιάσθησαν ἐν ὁλομελείᾳ ἐπὶ ἓν τέταρτον τῆς ὥρας καὶ ἔλαβον 4.500. Ὁ εἷς ἐξ αὐτῶν ἐπῆγε νὰ κάμῃ τὸν περίπατόν του, κατὰ δὲ τὸ διάστημα τῶν ἐξετάσεων δὲν ἐγένετο καμμία ἐπιτήρησις.

§315Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι παράλειψις καθήκοντος.

§316ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Θέλετε νὰ τοῖς αὐξήσητε τοὺς μισθούς των; Αὐξήσατέ τους, ἀλλὰ μὴ δίδετε ὑπ’ αὐτὸν τὸν τύπον τοιαύτας παραχωρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐμποδίζουσι τὸν διαγωνισμὸν τῶν πτωχῶν, καὶ ἀποτελοῦσι φορολογίαν ὑπὲρ ὡρισμένων προσώπων.

§317Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς ἐλαττωθῇ εἰς τὸ ἥμισυ, 15 δραχμάς.

§318Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μοὶ ἔκαμεν ἐντύπωσιν ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὅτι 30 δρχ. εἶναι ὀλίγαι, ὅπως καὶ ἡ μεγάλη συγκατάβασις κατὰ τὴν κρίσιν του ἐκ δραχ. 15. Εἰς τὸν διαγωνισμὸν διὰ τὴν θέσιν γραμματέων ταμείων ἔλαβον μέρος ὑπὲρ τοὺς 200, ἐὰν δὲ ἔδιδε 30 δραχ. ἕκαστος, θ’ ἀπετελεῖτο ποσὸν ἐκ δραχ. 6000, διὰ νὰ δοθῇ εἰς τρεῖς ἐξεταστάς, οἱ ὁποῖοι διέθεσαν δύο ὥρας μόνον. Καὶ ἐρωτῶ ἂν δὲν εἶναι τοῦτο τερατῶδες καὶ ἂν δὲν εἶναι προτιμότερον ἡ Πολιτεία, ἡ ὁποία ἐπιβάλλει τὴν φορολογίαν, νὰ εἰσπράξῃ τὸ ποσὸν τοῦτο πρὸς ἴδιον ὄφελος. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο. Εἶναι πολλοὶ ἐξετασταί, οἱ ὁποῖοι δὲν λαμβάνουσι τίποτε, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν γνωρίζει ὅτι οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι διορίζονται διὰ νὰ ἐξετάζωσιν ἐμποροπλοιάρχους, δηλαδὴ ἰδιώτας, ὅπως καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐξετάζουσι διὰ τὴν Σχολὴν τῶν Δοκίμων καὶ τῶν Εὐελπίδων, οὐδεμίαν λαμβάνουσιν ἀμοιβήν. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐγένετο ἐξέτασις διὰ τὴν Σχολὴν τῶν τηλεγραφητῶν, ὄχι ὅπως λάβωσι θέσιν ἀμέσως, ἀλλ’ ὅπως σπουδάσωσι, διὰ νὰ λάβωσι θέσιν. Ἐὰν αὐτοὶ ἔδιδον ἕκαστος πρὸς 30 δραχμάς, θὰ εἴχομεν 3,000 δραχ. περίπου, διὰ νὰ δοθῶσιν εἰς τρεῖς ἐξεταστάς, οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν 20 στίχους ἐξ Ἑλληνικοῦ κειμένου καὶ 20 ἐκ Γαλλικοῦ. Ἀλλ’ ἐσχάτως οἱ ὑπάλληλοι οἱ ἐνδιαφερόμενοι δι’ ἑαυτοὺς ἐφρόντισαν καὶ κάτι τι ἄλλο· ἐφρόντισαν νὰ εἰσαγάγωσι καὶ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τὴν διάταξιν αὐτήν. Καὶ ἰδοὺ οἱ ὑποψήφιοι ὑφηγηταί, οἱ ὁποῖοι θὰ πάρωσι δὰ τὸν πολὺ μέγαν μισθόν, ἂν γίνωσι τοιοῦτοι, ἀφοῦ προσφέρονται νὰ διδάξωσι, πρέπει νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν φορολογίαν τῶν 250 δραχ. πρὸς ὄφελος τῶν καθηγητῶν. Ἑπομένως νομίζω, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι, ἂν αἱ ὀλίγαι αὐταὶ παρατηρήσεις δὲν σᾶς κάμνουσιν ἐντύπωσιν, σᾶς πληροφορῶ ὅτι τινὲς δὲν προσῆλθον εἰς τὴν Σχολὴν τῶν ἐμποροϋπαλλήλων, διότι δὲν εἶχον νὰ πληρώσωσιν 25 δραχ. δι’ ἓν ἔτος, καὶ γνωρίζω πολλούς, οἱ ὁποῖοι ἀπέσχον νὰ δώσωσιν ἐξετάσεις, διότι ἐγνώριζον πολὺ καλὰ ὅτι ματαίως θὰ ἔδιδον καὶ ὅτι τὸ μόνον θετικὸν τὸ ὁποῖον εἶχον νὰ πάθωσι θὰ ἦτο νὰ χάσωσι καὶ τὴν καταβολὴν καὶ ὅτι οἱ προστατευόμενοι τῶν διαφόρων τμηματαρχῶν τοῦ Ὑπουργείου θὰ ἐπετύγχανον.

§319Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἄλλο εἶναι αὐτό.

§320Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὄχι· δὲν εἶναι ἄλλο. Ἀφοῦ δὲν εἶναι βέβαιος, δὲν πρέπει νὰ τὸν ἀποδιώξωμεν καὶ μὲ τὸ φόβητρον τῆς δαπάνης, τὴν ὁποίαν ἔχει νὰ καταβάλῃ. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτοῦ τὸ μέτρον τοῦτο εἶναι μέσον διαφθορᾶς τῶν ὑπαλλήλων· ὅταν οἱ ἐξετασταὶ ἀμείβωνται κατὰ τοιοῦτον τρόπον, εἶναι δυνατὸν νὰ διαφθαρῶσιν οἱ ὑπάλληλοι, διότι ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν νὰ διορισθῶσιν ἢ μὴ ἐξετασταί.

§321Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς γίνῃ 10, κύριε Πρόεδρε. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7ον ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, εἶτα δὲ καὶ τὸ 8ον, ἀφαιρεθεισῶν τῶν λέξεων «διδάκτορος ἢ προλύτου».

§322ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 9ον (ἀναγινώσκεται).

§323Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης προέβη εἰς πολλὰς τροποποιήσεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου προχθές, καὶ νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ δεχθῇ καὶ τὴν τροποποίησιν ἐκείνην, περὶ τῆς ὁποίας ἐγένετο προχθὲς λόγος, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη οἱ ἐν τῇ σωφρονιστικῇ ἐπιστήμῃ καὶ τῷ Ποινικῷ Δικαίῳ ἀσχοληθέντες εἰς σπουδὰς νὰ ἔχωσι δεκαετῆ ὑπηρεσίαν ἀσκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματος, οὐχὶ παρελεύσεως ἀπὸ τῆς ἀποκτήσεως τοῦ διπλώματος ἢ τῆς ἀδείας τοῦ δικηγόρου, ἀλλ’ ἐξάσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματος. Νομίζω ὅτι ἡ ἐξάσκησις τοῦ ἐπαγγέλματος δὲν ἔχει νὰ προσθέσῃ τίποτε εἰς τὴν ἱκανότητα ἐκείνου, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπιθεωρῇ τὰς φυλακάς· τοὐναντίον νομίζω, ὅτι, ἄν τις δὲν ἀφωσιώθη ἐντελῶς εἰς τὸ δικηγορικὸν ἐπάγγελμα, ἀλλ’ ἠσχολήθη μελετῶν διάφορα συστήματα φυλακῶν, ἐκεῖνος κατηρτίσθη πολὺ καλλίτερον διὰ τὴν θέσιν ταύτην. Νομίζω ὅτι εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν τὸ δικηγορικὸν ἐπάγγελμα τίποτε δὲν ἔχει νὰ προσθέσῃ, καὶ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀφαιρεθῇ ἡ διάταξις αὐτή· «ὁ ἐνασκήσας ἐπὶ δεκαετίαν τὸ δικηγορικὸν ἐπάγγελμα». Ἔχω ὑποβάλει καὶ τροπολογίαν περὶ αὐτοῦ.

§324ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χριστίδης.

§325Α. ΧΡΙΣΤΙΔΗΣ. Ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου, Κύριοι, ἠθέλησε νὰ ἐκλέξῃ ἐκεῖνα τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ παρέχωσιν ὅλας τὰς ἐγγυήσεις διὰ τὴν θέσιν τῶν ἐπιθεωρητῶν τῶν φυλακῶν, καὶ ὁρίζει, ὅτι θὰ ἔχωσι βαθμὸν καὶ μισθὸν εἰσαγγελέως Ἐφετῶν, θὰ εἶναι δὲ πρώην εἰσαγγελεῖς, ἀντεισαγγελεῖς Ἐφετῶν καὶ εἰσαγγελεῖς Πρωτοδικῶν. Οἱ πάντες γνωρίζομεν, ὅτι, διὰ νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ βαθμοῦ αὐτοῦ τὸ πρόσωπον τὸ δικαστικόν, ὁποῖα στάδια διῆλθε, ποίας ἔχει γνώσεις, τί δύναται νὰ ἐπιδείξῃ εἰς τὴν κοινωνίαν, ὥστε νὰ πιστευθῇ ὅτι εἶναι τοιοῦτον. Ἐν τέλει ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον, ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ κάμει καὶ ἰδίας σπουδὰς καὶ νὰ ἐξήσκησε τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δικηγόρου ἐπὶ δεκαετίαν. Ἐν τούτοις εὑρέθη συνάδελφος, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι νομικός, καὶ εἶναι δυνατὸν εἰς ὅλα τὰ ἄλλα ἡ γνώμη του νὰ ἔχῃ κῦρος, οὐδέποτε ὅμως εἰς τὴν περίστασιν αὐτήν, ὥστε νὰ κατακρίνῃ τὴν τοιαύτην διάταξιν. Ὅσοι εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσωσιν ὁποίαν σημασίαν ἔχει ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν φυλακῶν, ἐκεῖνος δύναται νὰ ἐκτιμήσῃ διατί ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπήτησε νὰ ἔχῃ ὁ ἐπιθεωρητὴς ἀσκήσει τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δικηγόρου ἐπὶ δεκαετίαν. Ἐγὼ δὲ προσθέτω καὶ τὸ εὐδοκίμως, ὅπερ δέον νὰ πιστοποιηθῇ προσηκόντως, καὶ θὰ σᾶς εἴπω διατί τὸ λέγω αὐτό. Σήμερον, Κύριοι, οἱ δικηγόροι ἄρχονται ἀσκοῦντες τὸ ἐπάγγελμά των ἀπὸ τοῦ Εἰρηνοδικείου, καὶ ἐρωτῶ· θεωρεῖται τοῦτο ἄσκησις ἐπαγγέλματος δικηγορικοῦ; Οὗτοι, ἂν δὲν ἤσκησαν τὸ δικηγορικὸν ἐπάγγελμα ἐνώπιον Πρωτοδικείου, στεροῦνται τῶν προσόντων, ἵνα ζητήσωσι διορισμὸν παρ’ Ἐφέταις· ἀλλ’ ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι οὗτοι δὲν φθάνουσι μέχρι τῶν Ἐφετῶν, οὔτε εἶδον τὸν Ἄρειον Πάγον, καὶ δὲν ἠξεύρουσιν οὔτε τὴν διαδικασίαν τοῦ Ἀρείου Πάγου. Θὰ μοὶ εἴπητε ὅτι αὐτὰ εἶναι στοιχεῖα ἀπαραίτητα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν φυλακῶν; Ὅλοι γνωρίζομεν, Κύριοι, ὅτι ἀπαιτοῦνται. Πρέπει δὲ καὶ νὰ πιστοποιῆται τὸ εὐδόκιμον ἀπὸ τοὺς τρεῖς προέδρους τῶν Δικαστηρίων· διότι τί ὠφελεῖ νὰ διορισθῇ τις παρ’ Ἐφέταις, καὶ νὰ μὴ παρουσιάσθη οὐδ’ ἅπαξ ἐνώπιον τοῦ Ἐφετείου; Τί ὠφελεῖ νὰ εἶναί τις δικηγόρος παρὰ τῷ Πρωτοδικείῳ, καὶ νὰ μὴ ὑπερήσπισεν οὔτε μίαν ὑπόθεσιν; Ἐπίσης δὲν ὠφελεῖ νὰ εἶναί τις καὶ παρὰ τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ καὶ νὰ μὴ γνωρίζῃ ποία εἶναι ἡ διαδικασία καὶ ἡ προκαταβολὴ τῶν συζητουμένων παρὰ τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ ὑποθέσεων. Διότι δυνάμεθα νὰ ἀρνηθῶμεν ἡμεῖς τοῦτο, οἱ ὁποῖοι ἐξησκήσαμεν τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δικηγόρου εἰς ὅλους τοὺς βαθμοὺς τῶν Δικαστηρίων....

§326ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ εὐδοκίμως.

§327Α. ΧΡΙΣΤΙΔΗΣ. Δὲν θέλω νὰ τὸ εἴπω μόνος ἐγώ, τὸ λέγει ἡ κοινωνία. Δυνάμεθα, λέγω, νὰ ἀρνηθῶμεν ὅτι ὑπάρχουσι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται εἰς τὸ Ἐφετεῖον καὶ δὲν δύνανται οὐδὲ νὰ ἀντιληφθῶσι τὰς ἀγορεύσεις τῶν λοιπῶν συναδέλφων; (Διαμαρτυρίαι). Τοῦτο εἶναι ἀληθές, καὶ αὐτὸ σᾶς τὸ λέγω ἐγώ. Δὲν πρέπει νὰ κρυπτώμεθα, Κύριοι. Περιωρίσθη τὸ δικηγορικὸν ἐπάγγελμα μόνον εἰς 50 πρόσωπα ἐν Ἀθήναις, καὶ ἐκ τῶν 50 αὐτῶν προσώπων μόνον τὰ 15 ἔχουσι γραφεῖον, εἰς ὃ συγκεντροῦται τὸ πλεῖστον τῶν ὑποθέσεων. Ὑπάρχουσι πρόσωπα—καὶ δὲν τὸ λέγω μόνον διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ διὰ τὸν προορισμὸν τῆς ὑπηρεσίας—, ὑπάρχουσι πρόσωπα ἐν ὑπηρεσίᾳ, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν ἐκ τοῦ σπουδαστηρίου των καὶ διωρίσθησαν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, περὶ ἧς ἤδη ἀσχολούμεθα, εἰς ἃ ὁμιλεῖ τις περὶ μιᾶς ὑποθέσεως, καὶ δὲν τὸν ἐννοοῦσι. Θέλετε, Κύριοι, νὰ διορίζωνται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔκαμον μικρὸν ταξίδιον εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ ἐπιστρέφοντες λέγουσιν, ὅτι διήκουσαν τὰ μαθήματα ἐπιστήμης τινός· ἀλλά, ἂν τοῖς εἴπῃ τις «ποῦ μετέβητε, ἔχετε κανὲν scertificat;» δὲν σᾶς ἀπαντῶσι, τηροῦσι σιγήν. Σήμερον κατέχει τοιοῦτον πρόσωπον τόσον κακῶς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, ὥστε ἀπορῶ πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν τῷ εἶπε· δύνασαι νὰ ζητήσῃς εἰς ἄλλα μέρη πόρον ζωῆς, δύνασαι νὰ ἔχῃς τὰς ἀναπαύσεις σου ἀλλαχοῦ, ἀλλ’ οὐδέποτε εἰς τόσον ἐμπιστευτικὴν ὑπηρεσίαν. Προσέρχεταί τις πρὸς αὐτὸ καὶ δὲν τὸν ἐννοεῖ· τῷ λέγει τις νὰ κάμῃ μίαν εἰσήγησιν εἰς τὸν Ὑπουργόν, καὶ δὲν δύναται. Τῷ λέγει ὅτι ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἔχῃ τὰ πάντα ὑπ’ ὄψει του εἶναι ἀδύνατον, καὶ ἐν πάσῃ στιγμῇ νὰ δέχηται ὅλους τοὺς Βουλευτὰς ἐπίσης δύσκολον, καὶ δὲν σὲ ἀντιλαμβάνεται τὸ πρόσωπον ἐκεῖνο ἀπολύτως. Ἐννοοῦμεν ὅλοι ὁποίαν σημασίαν ἔχει τοῦτο.

§328ΠΕΡ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ποῖος εἶναι;

§329ΑΘ. ΧΡΙΣΤΙΔΗΣ. Ἐρωτῶμαι ποῖος εἶναι καὶ ἀπαντῶ· Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὀνομάζει τὰ πρόσωπα, Κύριοι, ὑπεμφαίνει ὅτι ἔχει ἀφορμὰς κατὰ τῶν προσώπων, ἐνῷ ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν κατ’ ἐκείνου. Ἤθελον λοιπὸν δι’ αὐτῶν νὰ εἴπω, Κύριοι, ὅτι θὰ εἶναι ἀνακόλουθον τὸ ἄρθρον, ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀπαιτεῖ βαθμὸν εἰσαγγελέως Ἐφετῶν εἰς τὴν θέσιν αὐτήν, νὰ θεσπισθῇ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ διορισθῇ καὶ εἷς δικηγόρος, ὁ ὁποῖος ἐξήσκησε τὸ δικηγορικὸν ἐπάγγελμα καὶ ἔμεινεν εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον Ζαχόλης, ἔστω καὶ ἐπὶ δέκα καὶ πλέον ἔτη (χειροκροτήματα).

§330Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ διάταξις, κύριοι συνάδελφοι, τοῦ ἄρθρου 9 εἶναι μία ἐκ τῶν σπουδαιοτάτων τοῦ νομοσχεδίου βεβαίως, εἰδικώτερον δὲ ἡ γʹ παράγραφος αὐτοῦ περὶ τῆς θέσεως τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν φυλακῶν. Ἐκ τῆς εὐδοκιμήσεως τῆς διατάξεως ταύτης, κατὰ τὴν ἐμὴν τουλάχιστον ἀντίληψιν, θὰ ὑπάρξῃ καὶ ἡ ἐλπὶς τῆς εὐδοκιμήσεως τοῦ ἐν γένει θεσμοῦ τῶν φυλακῶν, διότι, ὅπως δὲν ἀγνοεῖτε, διατάξεις περὶ φυλακῶν καὶ ὄχι πολὺ ὀπισθοδρομικὰς ἔχομεν ἀπὸ τοῦ 1835. Καὶ περὶ ἐργασίας τῶν φυλακισμένων ὑπάρχουσι διατάξεις καὶ περὶ μερισμοῦ τοῦ κέρδους, τὸ ὁποῖον οἱ φυλακισμένοι θὰ ἀπολαμβάνωσιν ἐκ τῆς ἐργασίας των μετὰ τοῦ Κράτους, καὶ ἀκόμη πρόνοια σοφή, ὅπως οἱ φυλακισμένοι ἔχωσι ποσόν τι, ἵνα ἐξερχόμενοι ζήσωσιν ἐντίμως ἐν τῇ κοινωνίᾳ, καὶ περὶ διαπαιδαγωγήσεως αὐτῶν, ὁμιλεῖ τὸ Διάταγμα τοῦ 1835. Ὑπάρχει λοιπὸν νομοθεσία περὶ φυλακῶν, ἡ ὁποία ἔμεινε νεκρά, ἀλλ’ ἔμεινε νεκρά, διότι ἔμεινε νεκρὸν τὸ κύριον ὄργανον, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ἔκτοτε ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης, καὶ τὸ ὁποῖον ἠδύνατο καὶ τὰ ἄτοπα νὰ ἐλέγχῃ καὶ τὰς δεούσας συστάσεις νὰ κάμνῃ. Ἡ θέσις αὕτη εἶναι ἐκ τῶν σπουδαιοτάτων καί, ἐνῷ εἶναι ἐκ τῶν σπουδαιοτάτων, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ παρατηρήσω, ὅτι βλέπω μίαν ὀξεῖαν ἀντίφασιν μεταξὺ τῆς προνοίας, τὴν ὁποίαν λίαν ἀξιοζήλως ἔλαβε διὰ τὸ τμῆμα τὸ εʹ τῶν κτηματικῶν βιβλίων, πρὸς τὴν πρόνοιαν, ἡ ὁποία κακῶς ἐλήφθη διὰ τὴν θέσιν τοῦ γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν φυλακῶν. «Τμηματάρχης τοῦ κτηματικοῦ τμήματος διορίζεται ὁ ἔχων δίπλωμα διδάκτορος τῆς Νομικῆς Σχολῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ ἢ ἄλλου ὁμοταγοῦς Πανεπιστημίου, γνωρίζων τὴν Γαλλικὴν ἢ Γερμανικὴν καὶ ἀσχοληθεὶς εἰς εἰδικὰς περὶ τοῦ θεσμοῦ τῶν κτηματικῶν βιβλίων σπουδάς». Βεβαίως εἶναι εἰδικαὶ αἱ σπουδαὶ αὗται, ἀλλ’ ἐξ ἴσου εἰδικαὶ εἶναι αἱ σπουδαὶ τῆς σωφρονιστικῆς ἐπιστήμης, ὁ ἔχων δὲ καταγίνει εἰς τὰς σπουδὰς τοῦ Ποινικοῦ Δικαίου, ὡς λέγει τὸ νομοσχέδιον, κατ’ οὐδένα λόγον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι κατάλληλος διὰ τὴν σωφρονιστικὴν ἐπιστήμην. Εἶναι εἰδικὰ μαθήματα τὰ μαθήματα τῆς σωφρονιστικῆς ἐπιστήμης καὶ γίνονται ὄχι ἀπὸ καθηγητὰς τοῦ Ποινικοῦ Δικαίου, ἀλλ’ ἀπὸ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι κατέγιναν εἰδικῶς εἰς τὴν σωφρονιστικὴν ἐπιστήμην. Ἐὰν λοιπὸν εἶναι ἄλλος Ὑπουργός, τί τὸν ἐμποδίζει νὰ διορίσῃ εἰς τὴν θέσιν ταύτην τοῦ γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν φυλακῶν, συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, τὸν ἐπὶ ἑπταετίαν ὑπηρετήσαντα ὡς τμηματάρχην ἄλλου τμήματος ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης; Τμήματα ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης εἶναι καὶ τὸ Διοικητικὸν καὶ τὸ Πειθαρχικὸν καὶ τὸ Στατιστικὸν καὶ τὸ τοῦ Κτηματικοῦ βιβλίου καὶ τὸ Λογιστικόν· σκεφθῆτε ἕνα Ὑπουργόν, ὅστις δὲν θὰ δώσῃ τὴν αὐτὴν προσοχήν, τὴν ὁποίαν ἐλπίζω ὅτι θὰ δώσῃ ὁ νῦν κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ἔχων τέκνον του τὸν νόμον, καὶ ὅστις θὰ συμπληρώσῃ τὴν θέσιν τοῦ γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν φυλακῶν διὰ τοῦ τμηματάρχου τοῦ λογιστικοῦ! Ἐγὼ θὰ ἐπεθύμουν νὰ τεθῇ τὸ σχετικὸν ἐδάφιον οὕτως· «ὁ ἔχων δίπλωμα διδάκτορος τῆς Νομικῆς Σχολῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ ἢ ἄλλου ὁμοταγοῦς Πανεπιστημίου, γνωρίζων τὴν Γαλλικὴν ἢ Γερμανικὴν καὶ ἀσχοληθεὶς εἰς μελέτας τῆς σωφρονιστικῆς ἐπιστήμης»· οὕτως ἀφήνεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ διορίσῃ ἄνθρωπον, διὰ τὸν ὁποῖον καὶ θὰ λογοδοτήσῃ ἐν τῇ Βουλῇ κατόπιν. Ἡ σωφρονιστικὴ ἐπιστήμη εἶναι εἰδική, ἡ ὁποία δὲν ἐδιδάχθη ποτὲ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὥστε εἶναι ἀδύνατον τμηματάρχαι τῶν ἄλλων τμημάτων νὰ γίνωσι διὰ μιᾶς εἰδικοὶ περὶ τὰ σωφρονιστικά, οὐδὲ ἡ ὑπηρεσία Εἰσαγγελέων προσδίδει μελέτας τοιαύτας, διὰ τὰς ὁποίας ἀπαιτεῖται εἰδικὴ ἀφοσίωσις καὶ ἐπισκέψεις ξένων φυλακῶν καὶ παρακολούθησις ἐνδελεχὴς τῶν παγκοσμίων τῆς σωφρονιστικῆς ἐπιστήμης συνεδρίων.

§331Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Παρατηρῶ ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ δώσω ἐξήγησίν τινα ἐν σχέσει πρὸς τὴν διατύπωσιν τῶν προσόντων τοῦ γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν φυλακῶν. Ἀπέδωκα τὴν σπουδαιότητα, τὴν ὁποίαν βλέπω ὅτι εὐτυχῶς ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ἀποδίδει εἰς τὸν θεσμὸν τοῦτον· ἐνόμισα δὲ ὅτι ἡ διαγραφὴ τῶν προσόντων ἀκριβῶς ὡς γίνεται ἐν τῇ παραγράφῳ γʹ τοῦ ἄρθρου 9 ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν σπουδαιότητα ταύτην. Δὲν ἠθέλησα βεβαίως νὰ διατυπώσω τὰ προσόντα κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἀποβλέψω εἰς ὡρισμένον πρόσωπον, εἰς τὸ ὁποῖον οὐδενὸς ἡ ἐμπιστοσύνη καὶ οὐδενὸς ἡ προσοχὴ δύναται νὰ στραφῇ σοβαρῶς. Ἠθέλησα νὰ ὁρίσω τὰ προσόντα εἰς τρόπον ὥστε νὰ παράσχω εἰς οἱονδήποτε Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος θὰ θελήσῃ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν σπουδαιότητα τῆς ὑπηρεσίας, τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐκλέξῃ τὸν καταλληλότερον, καὶ ἐζήτησα ἐκεῖνα τὰ στοιχεῖα, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσι τὰ τεκμήρια ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ τὸ καλλίτερον πρόσωπον. Ἡ ἐνασχόλησις εἰς εἰδικὰς σπουδάς, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖ ἡ παράγραφος, οὔτε ἐπαρκὴς εἶναι, διότι ἐνέχει μεγάλην ἀοριστίαν, ἀλλὰ πρέπει νὰ θεωρήσῃ τις ὅτι περιέχει καὶ ἐπισφαλὲς ἔδαφος, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ δώσῃ εἰς ἐλαφρὰν συνείδησιν τὴν εὐκαιρίαν τῆς καταστρατηγήσεως· τούτου ἕνεκα ἠθέλησα νὰ κολάσω τὰ μειονεκτήματα ταῦτα διὰ τῆς προσθήκης ἑνὸς προσόντος, τὸ ὁποῖον καὶ καθ’ ἑαυτὸ ἔχει τὴν ἀξίαν του, συνυπάρχον δὲ μετὰ σπουδῶν εἰδικῶν ἠδύνατο νὰ ἀποτελέσῃ τὸν ἄρτιον ἐπιθεωρητήν. Τὸ ἐφόδιον τοῦτο, τὸ προσὸν τοῦτο εἶναι ἡ ἐνάσκησις τῆς δικηγορίας ἐπὶ ὡρισμένον χρόνον, τῆς δικηγορίας, ἡ ὁποία δίδει τὴν πρακτικότητα εἰς θεωρίαν, ἡ ὁποία ὀξύνει τὴν ἀντίληψιν ὡς ἐξασκεῖ τὴν παρατηρητικότητα· θὰ ἦτο δὲ ἀτυχέστατος ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν φυλακῶν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἠγνόει καὶ τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐπιβάλλονται αἱ ποιναὶ εἰς τὰ Δικαστήρια, καὶ τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους διεξάγονται αἱ δίκαι, καὶ τὴν νομοθεσίαν ἔτι, τήν τε οὐσιαστικὴν καὶ τὴν δικονομικήν· τὴν γνῶσιν δὲ τῆς νομοθεσίας καὶ τὰ ἄλλα ἐφόδια παρέχει ἐξόχως ἄφθονα ἡ πρακτικὴ ἐνάσκησις τῆς δικηγορίας ἢ τῆς εἰσαγγελικῆς ὑπηρεσίας εἰς τὸν νοῦν ἔχοντα ἐπιστήμονα. Εἶπον λοιπὸν ἐν τῷ ἄρθρῳ, ὅτι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὑπηρέτησεν ἐπὶ δεκαετίαν ὡς εἰσαγγελεὺς Πρωτοδικῶν ἢ ἐπὶ πενταετίαν ὡς εἰσαγγελεὺς Ἐφετῶν, ἔχει ὑπὲρ ἑαυτοῦ τὸ τεκμήριον τῶν ἀκαταλλήλων γνώσεων· διότι οἱ εἰσαγγελεῖς ἐπὶ πᾶσι καλοῦνται ἐκ τῶν ἰδίων αὐτῶν καθηκόντων νὰ ἀποτελῶσι, καὶ ἀποτελοῦσιν ἤδη, μέλη τῆς ἐπιτροπῆς τῶν φυλακῶν. Ἐὰν ἐκτελῶσι τὰ καθήκοντά των, βεβαίως εὑρίσκονται εἰς καθημερινὴν ἐπαφὴν καὶ καθημερινὴν συνάντησιν πρὸς τοὺς καταδίκους, ἐρευνῶσι τὴν τύχην αὐτῶν καὶ τὴν δίαιταν αὐτῶν, γνωρίζουσι τὰς ἕξεις καὶ τὰς ἀνάγκας αὐτῶν. Θὰ εἶναι λοιπὸν δυνατὸν εἷς ἄρτιος εἰσαγγελεύς, ὁ ὁποῖος ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον ἐφήρμοσε τοὺς νόμους, ἐγνώρισε τὰς φυλακὰς καὶ τοὺς φυλακισμένους ἐκ τοῦ σύνεγγυς, νὰ ἔχῃ τὰ προσόντα, ὅπως καταλάβῃ τὴν θέσιν τοῦ γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν φυλακῶν. Ἐπίσης καὶ ὁ τμηματάρχης τοῦ τμήματος τῶν φυλακῶν καὶ οἱ λοιποὶ τμηματάρχαι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ πρωτίστως ὁ τμηματάρχης τοῦ τμήματος τῶν φυλακῶν, ἔχουσιν ὑπὲρ ἑαυτῶν τὸ τεκμήριον, οὐδέποτε τὴν ἀπόδειξιν, ὅτι θὰ εἶναι κατάλληλοι διὰ τοιαύτην θέσιν.

§332Γ. ΠΩΠ. Ὥστε ἀποκλείεται ὁ ὑπάρχων τμηματάρχης.

§333Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδαμῶς ἀποκλείεται. Ὁ ὑπάρχων τμηματάρχης ἔχει διετῆ ὑπηρεσίαν· μετὰ τρία ἔτη θὰ ἀποκτήσῃ τὰ προσόντα.

§334Γ. ΠΩΠ. Ὅταν γίνῃ μακαρίτης ὁ διορισθησόμενος!

§335Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος δὲν ἀποβλέπει εἰς πρόσωπα· ἄλλως τε ὁ Ὑπουργὸς ἠδύνατο νὰ συμπληρώσῃ τὴν θέσιν αὐτὴν καὶ μὲ τὸν ὑπάρχοντα ὀργανισμόν· θὰ ἠδυνάμην νὰ τὴν συμπληρώσω καὶ αὔριον. Ἄλλως καὶ οἱ ἄλλοι τμηματάρχαι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης καὶ αὐτὸς ὁ τοῦ λογιστικοῦ δὲν θὰ εἶναι ἀκαταλληλότεροι. Ἂν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ὡς διατυποῦται, θέλετε ἴδει ὅτι ἐκ τῶν θέσεων τῶν γραφέων θὰ προάγωνται εἰς τὰς ἀνωτάτας θέσεις, ὥστε ἕκαστος θὰ ἐξοικειοῦται καὶ θὰ ἐκγυμνάζηται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ὁποίας πάντα τὰ ζητήματα τὰ εἰς τὰς φυλακὰς ἀναγόμενα θὰ φέρωνται καὶ θὰ ἐξετάζωνται καὶ εἰς πάντα θὰ καθίστανται οἱ ὑπάλληλοι ἐνήμεροι, οὕτως ὥστε ἡ ὑπηρεσία αὐτῶν νὰ παρέχῃ εἰς τὰς ἐπιστημονικὰς γνώσεις των, διότι πάντως πρέπει νὰ εἶναι ἐπιστήμονες, τὰς ἀναγκαίας πρακτικὰς γνώσεις.

§336ΕΥ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ «ἢ ἐν τῷ ποινικῷ δικαίῳ σπουδάσας» πῶς θὰ τὸ ὁρίσητε;

§337Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ τὸ ὁρίσῃ τὸ Β. Διάταγμα. Ἀκριβῶς εἶναι δυσχερὴς ἡ διάγνωσις καὶ σαλευόμενον τὸ ἔδαφος τῶν τοιούτου εἴδους προσόντων. Εἴμεθα ἐντελῶς σύμφωνοι.

§338ΕΥ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ πιστεύω, ὅτι οἱ νόμοι πρέπει νὰ συντάσσωνται κατὰ τοὺς καιροὺς καὶ τοὺς χρόνους, ἐὰν δὲν εἶχεν ὡς ἔχει ἡ διάταξις, θὰ προέτεινον νὰ συνταχθῇ κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπον: Ἀποκλείεται τῆς θέσεως ὁ ἀσχοληθεὶς εἰς εἰδικὰς σπουδὰς ἐν τῇ σωφρονιστικῇ ἐπιστήμῃ. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἔχει ὡς ἔχει, ἡ πρότασίς μου εἶναι περιττή. Ἔχω ἀντίρρησιν, ὅπως διορίζωνται εἰς θέσιν γενικῶν ἐπιθεωρητῶν τῶν φυλακῶν οἱ τμηματάρχαι τοῦ Ὑπουργείου, ἰδίως μάλιστα οἱ προερχόμενοι ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου, διότι οἱ ὑπηρετοῦντες ἐπὶ 15 ἕως 20 ἔτη, διὰ νὰ γίνωσι τμηματάρχαι, ἔχουσι συνηθίσει διαρκῶς νὰ ὑπακούωσι, νὰ διατάσσωνται. Τὸ πνεῦμα τῆς πρωτοβουλίας ἐλλείπει ἀπ’ αὐτῶν. Δεύτερον ἔχουσι συνηθίσει νὰ γράφωσιν ἔγγραφα, θέλουσιν ἐνώπιον αὑτῶν χαρτία, δὲν ὑπάρχει χάρτης, δὲν ὑπάρχει κόσμος δι’ αὐτούς. Ὁ γενικὸς ἐπιθεωρητὴς τῶν φυλακῶν πρέπει νὰ εἶναι πνεῦμα εὐρύ, πνεῦμα πρωτοβουλίας, πνεῦμα τὸ ὁποῖον νὰ συνηθίσῃ νὰ διατάσσῃ, νὰ βλέπῃ διὰ των ἰδίων του ὀφθαλμῶν καὶ ὄχι νὰ διατάσσηται. Ἐκ τῆς γραφειοκρατίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προέλθωσιν ὑπάλληλοι τοιαύτης σπουδαιότητος. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ὀρθῶς ἔχουσιν αἱ ἄλλαι διατάξεις τοῦ ἄρθρου, ἀλλ’ ἡ διάταξις αὕτη δὲν ἔχει ὀρθῶς. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἷς προερχόμενος ἐκ τῆς γραφειοκρατίας, ὑπὸ τὴν ὁποίαν ὑπηρέτησεν ἐπὶ 15 ἢ 20 ἔτη, νὰ εἶναι γενικὸς ἐπιθεωρητὴς φυλακῶν, διότι δὲν πρόκειται νὰ εὕρῃ ἕνα ὀργανισμὸν τεθειμένον, λειτουργοῦντα, ἀλλὰ πρόκειται αὐτὸς νὰ τὸν θέσῃ εἰς ἐφαρμογήν, δὲν πιστεύω δὲ ὅτι θὰ ἔχῃ τοιαύτην δημιουργικότητα εἷς τμηματάρχης τοῦ Ὑπουργείου, ὥστε ὠφελίμως νὰ ἀναλάβῃ τοιαύτην ὑπηρεσίαν.

§339Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀναντιρρήτως, κύριοι Βουλευταί, ἡ σοβαρὰ ἀντιμετώπισις τοῦ ζητήματος ἄγει τὸν μελετῶντα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς τὰς σκέψεις καὶ τὰ συμπεράσματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἤχθη ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, καὶ τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἐτόνισε καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς Λακωνίας. Ἐκεῖνο τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχει κανεὶς κατὰ κύριον λόγον νὰ προσέξῃ προκειμένου περὶ τῶν προσόντων τοῦ Γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν φυλακῶν, εἶναι αἱ μελέται εἰς τὴν σωφρονιστικὴν ἐπιστήμην. Σωφρονιστικὴ ἐπιστήμη δὲ εἶναί τι διάφορον τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, ἀνάγεται εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ποινῶν καὶ εἰς τὴν ἐπίτευξιν τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκουσιν αἱ ποιναί. Οὐδεμίαν ἀπολύτως σχέσιν ἔχει μὲ τὰς διατάξεις, τὰς ὁποίας διαγράφει ὁ Ποινικὸς Νόμος περὶ τῶν κολασίμων πράξεων. Δὲν φαντάζομαί ποτε συνάδελφοι σοβαροί, τονίσαντες ὅτι πρέπει κυρίως νὰ προσέξωμεν εἰς τὰς εἰδικὰς σπουδὰς ἐν τῇ σωφρονιστικῇ ἐπιστήμῃ, νὰ ἐθεώρουν ὅτι μόνον οἱ ἔχοντες θεωρητικὰς σπουδὰς εἶναι ἱκανοὶ νὰ γίνωσιν ἐπιθεωρηταί. Τόσον ἀφελεῖς δὲν δύναμαι νὰ ὑπολάβω τοὺς κυρίους συναδέλφους καὶ νομίζω ὅτι ἠδικήθησαν κατὰ τοῦτο ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ.

§340Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζετε, ὅπως γνωρίζουσι πάντες, ὅτι ἡ σωφρονιστικὴ ἐπιστήμη εἶναι κατ’ ἐξοχὴν πρακτική.

§341Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀκριβῶς διὰ τοῦτο, ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ ἐπιδόσεως εἰς τὴν σωφρονιστικὴν ἐπιστήμην, ἐννοοῦμεν ὅτι προσαπαιτεῖται καὶ ἐμπειρία. Δὲν ἀρκεῖ ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν φυλακῶν νὰ ἔχῃ θεωρητικὰς μόνον σπουδάς, νὰ ἔχῃ ἀκούσει μαθήματα ἐγκληματολογίας ἢ Ποινικοῦ Δικαίου, χρειάζεται νὰ ἔχῃ καὶ ἐμπειρίαν, τοῦτο δ’ ἀπόκειται εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ γνωρίζῃ νὰ ἐκλέγῃ τὰ πρόσωπα. Τό γε νῦν ἔχον, δὲν ὑπάρχει εὐρὺς κύκλος τοιούτων προσώπων, καὶ ὡς ἐκ τούτου τὸ νομοσχέδιον ἀποβλέπει εἰς πρόσωπα, τὰ ὁποῖα τὸ ἐπαγγελμά των φέρει εἰς συνάφειαν πρὸς τοὺς φυλακισμένους, τὰ ὁποῖα μὲ τὴν φιλοτιμίαν τὴν διακρίνουσαν τοὺς ἐπαγγελματίας τούτους, ἐννοῶ τοὺς δικηγόρους, ἄγονται εἰς μελέτας σχετικάς. Καὶ ἔχομεν τοιαῦτα παραδείγματα συναδέλφων καὶ ἐν Ἀθήναις καὶ εἰς ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος, οἱ ὁποῖοι ἠσχολήθησαν ἐνδελεχῶς εἰς μελέτας σωφρονιστικάς. Κατὰ τοῦτο δὲν δύναταί τις νὰ ἀδικήσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος ἠθέλησε νὰ ἀναπληρώσῃ τὸ στοιχεῖον τῆς εἰδικῆς σωφρονιστικῆς ἐμπειρίας δι’ ἑτέρου κριτηρίου προχείρου, τῆς ἐξασκήσεως τοῦ δικηγορικοῦ ἐπαγγέλματος. Νομίζω ὅμως ὅτι διὰ τοιούτων προχείρων μέτρων δὲν τίθενται ἑδραῖαι αἱ βάσεις τῆς ἀναδιοργανώσεως τῶν φυλακῶν. Θὰ ἦτο πολὺ προτιμότερον ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὡμολόγει ὅτι εἶναι στενὸς ὁ κύκλος τῶν προσώπων, μεταξὺ τῶν ὁποίων θὰ ἔχῃ νὰ ἐκλέξῃ τὸν κεκτημένον καὶ θεωρητικὴν μόρφωσιν καὶ ἐμπειρίαν, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἀπεφάσιζε νὰ προκαλέσῃ διαγωνισμόν, διὰ νὰ στείλῃ τοὺς ἐπιτυχόντας νὰ ἀκολουθήσωσιν ἐν φυλακαῖς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τὰ διάφορα σωφρονιστικὰ συστήματα, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον λαμβάνεται πρόνοια εἰς ἕτερον νομοσχέδιον, ὅπως λειτουργήσῃ ἐνταῦθα πρότυπον Σωφρονιστήριον, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ τοιοῦτον κατάστημα μὲ τοὺς ῥουτινιέριδες τῆς σωφρονιστικῆς ὑπηρεσίας, τοὺς ὁποίους ἔχομεν ἐν Ἑλλάδι, τοὺς ὁποίους λαμβάνομεν ἀπὸ διάφορα κοινωνικὰ στρώματα, ἀπὸ διάφορα κοινωνικὰ ἐπαγγέλματα, πολλάκις δὲ ἀπὸ ἀέργους. Ἀπὸ τοιαύτης ἀπόψεως νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε μᾶλλον νὰ ζητήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς, ὅπως προκαλέσῃ διαγωνισμὸν καὶ στείλῃ ἐπιστήμονας ἔξω νὰ σπουδάσωσιν ἐμπράκτως τὴν σωφρονιστικὴν ἐπιστήμην, νὰ χρησιμοποιήσῃ τούτους κατόπιν καὶ τὸν ἱκανώτερον ἐξ αὐτῶν νὰ ἐκλέξῃ δι’ ἐπιθεωρητὴν τῶν φυλακῶν. Τοῦτο θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ, ὄχι ὅμως εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης νὰ τίθενται διατάξεις τοιαῦται, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐντελῶς ἀσύμφοροι καὶ αἱ ὁποῖαι δὲν δικαιολογοῦνται παντάπασιν ἀπὸ τῆς συγχρόνου ἐπιστημονικῆς ἀντιλήψεως, ἵνα μεταχειρισθῶ τὴν συνήθη εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν φράσιν.

§342Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, μὲ ἀπαλλάσσουσι τοῦ κόπου νὰ τονίσω καὶ ἐγώ, ὅτι τὸ πρῶτον προσὸν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν φυλακῶν εἶναι νὰ ἔχῃ σωφρονιστικὴν μόρφωσιν, μόρφωσιν δηλαδὴ ἐν τῇ σωφρονιστικῇ ἐπιστήμῃ μετ’ ἐμπειρίας, εἴτε ἐν αὐτῷ τούτῳ τῷ κλάδῳ τῆς σωφρονιστικῆς ἐπιστήμης εἴτε ἐν συγγενεῖ κλάδῳ, οἷος εἶναι βεβαίως καὶ ὁ δικηγορικὸς καὶ ὁ δικαστικὸς κλάδος, τῶν εἰσαγγελέων, τῶν Πλημελειοδικῶν ἢ Ἐφετῶν. Αὐτὸ εἶναι τὸ κύριον, εἰς τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἀποβλέπῃ τὸ νομοσχέδιον. Νομίζω δέ, ὅτι καὶ οἱ κύριοι συνάδελφοι, ἰδίως ὁ ἐντριβέστερος ἐμοῦ περὶ τὰ τοιαῦτα καὶ εἰδικώτατος ἐκ Λακωνίας συνάδελφος κύριος Κουλουμβάκης, δὲν ἔπρεπε μετὰ τοικύτης περιφρονήσεως νὰ ἀποβλέπωσιν εἰς πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον, ὡς εἰδικώτεροι ἐμοῦ, δύνανται κατ’ ἀξίαν νὰ ἐκτιμήσωσιν, ὅτι δηλαδή, διὰ νὰ εἶναι τις διευθυντὴς φυλακῶν, πολλῷ δὲ μᾶλλον διὰ νὰ ἐπιθεωρήσῃ φυλακάς, πρέπει πρὸ παντὸς νὰ εἶναι κάτοχος τῆς σωφρονιστικῆς ἐπιστήμης, ἡ ὁποία εἶναι πρακτικὴ ἐπιστήμη, ἐπιστήμη ἐφαρμογῆς, χρησιμοποιοῦσα τὰς γνώσεις τοῦ Ποινικοῦ Δικαίου καὶ τῆς ἐγκληματικῆς Ψυχολογίας, ἐπιστήμη ἡ ὁποία εἶναι κυρίως παιδαγωγικὴ καθόλου.

§343Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀναμφισβητήτως.

§344Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Δὲν δυνάμεθα, Κύριοι, νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς ἄλλον ἐπιθεωρητὴν φυλακῶν παρὰ μόνον εἰς τὸν ἔχοντα τοιαῦτα προσόντα. Ἠδύνατο ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐν Ἑλλάδι δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον πρόσωπον καὶ νὰ ζητήσῃ προσωρινῶς, ὥστε νὰ ἐκλέξῃ οἱονδήποτε ἤθελε θεωρήσει κατάλληλον, οὐδέποτε ὅμως, νομίζω, τιμᾷ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ φράσις, ἡ διάταξις, τὴν ὁποίαν παγίως καθιεροῖ ἐν τῷ ὀργανισμῷ τοῦ Ὑπουργείου, ὅτι δηλαδὴ δύναται ὁ ἑκάστοτε Ὑπουργὸς νὰ ἐκλέγῃ οἱονδήποτε ἐκ τῶν τμηματαρχῶν τοῦ Ὑπουργείου του καὶ τὸν θέτῃ ἐπιθεωρητὴν φυλακῶν. Μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ἔχουσι τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀντιλαμβάνωνται πολλὰς ἀπόψεις τῆς λειτουργίας τῶν φυλακῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐτό, Κύριοι, σωφρονιστικὴ λειτουργία τοῦ ἐπιθεωρητοῦ· δὲν ἀρκεῖ νὰ γνωρίζῃ τις πόσαι εἶναι αἱ ἀποσκευαὶ καὶ τὰ τῆς οἰκονομικῆς ἐν γένει διαχειρίσεως τῶν φυλακῶν· πρέπει νὰ εἶναι παιδαγωγός, πρέπει νὰ εἶναι ψυχολόγος, πρέπει σχεδὸν νὰ εἶναι ψυχίατρος. Αὐτὰ τὰ προσόντα δὲν δύναται νὰ τὰ ἀποδώσῃ παρὰ μόνον ἡ εἰδικὴ μόρφωσις. Δύνασθε νὰ λάβητε οἱονδήποτε ἐκ τῶν καλῶν εἰσαγγελέων καὶ τὸν διορίσητε προσωρινῶς ἐπιθεωρητήν, μὴ καθιεροῦτε ὅμως ἐν ἔτει 1911 ἐν νομοσχεδίῳ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τοιαῦτα προσόντα, τὰ ὁποῖα θὰ ἴδωσιν οἱ μεταγενέστεροι ἡμῶν καὶ θὰ γελάσωσιν εἰς βάρος μας.

§345Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι παρεξήγησις. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξω ἐγὼ ὅτι δὲν πρέπει εἰς τὸ μέλλον ὁ γενικὸς ἐπιθεωρητὴς τῶν φυλακῶν νὰ ἔχῃ σπουδάσει τὴν σωφρονιστικὴν ἐπιστήμην, ἀλλ’ ἤθελον νὰ εἴπω, ὅτι, ἂν ὑπάρχωσιν Ἕλληνες ἀκατάλληλοι, διὰ νὰ εἶναι ἐπιθεωρηταὶ τῶν φυλακῶν, εἶναι ὁ νῦν καὶ ὁ πρώην τμηματάρχης τῶν φυλακῶν.

§346ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκατάλληλος;

§347Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀκατάλληλος.

§348ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Μανέτα λέγουσα ὅτι: «τμηματάρχης πρώτης τάξεως διορίζεται ὁ ἐπὶ τρία συνεχῆ ἔτη ὑπηρετήσας ὡς διευθυντὴς σωφρονιστικῶν φυλακῶν καὶ ἔχων κεκτημένα προσόντα τμηματάρχου πρώτης τάξεως». Ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου ἐν ἐδαφίῳ τρίτῳ, καθ’ ὅ: «Γενικὸς ἐπιθεωρητὴς τῶν φυλακῶν ἔχων τὸν βαθμὸν καὶ μισθὸν εἰσαγγελέως παρ’ Ἐφέταις διορίζεται ὁ ἐπὶ πενταετίαν ὑπηρετήσας ὡς τμηματάρχης τοῦ τμήματος τῶν φυλακῶν» νὰ προστεθῇ: «ἢ ἐπὶ πενταετίαν συνεχῶς ὡς διευθυντὴς τῶν σωφρονιστικῶν φυλακῶν καὶ κεκτημένος προσόντα τμηματάρχου αʹ τάξεως καὶ δίπλωμα τῆς Νομικῆς». Οἱ δεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μανέτα παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§349Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Νὰ μᾶς τὴν ἀναπτύξῃ ὁ κ. Ὑπουργός.

§350ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Κουτούπη, ὁ ὁποῖος ζητεῖ ἡ τελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου νὰ τροποποιηθῇ οὕτως: «ἡ εἰς εἰδικὰς σπουδὰς περὶ σωφρονιστικῶν φυλακῶν ἀσχοληθέντες δικηγόροι»· δηλαδὴ νὰ ἀπαλειφθῇ τό: «ἐνασκήσας ἐπὶ δεκαετίαν τὸ δικηγορικὸν ἐπάγγελμα» καὶ νὰ εἶναι ἁπλοῦς δικηγόρος. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Κουτούπη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείροντοι ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 9 ὡς ἔχει παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκεται).

§351Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Εἰς τὴν ἀρχήν, ἐν τῷ πρώτῳ στίχῳ, νὰ τεθῇ, παρακαλῶ, ἀντὶ τοῦ «νῦν» ἡ φράσις «κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου».

§352ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὡς ἐτροποποιήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 11, 12 καὶ 13). Ἄρθρον 14 (ἀναγινώσκεται).

§353Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Θὰ ἐπεθύμουν, ὅπως ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ἐπὶ τοῦ ἐδαφίου τρίτου. Ἀναγράφεται ὅτι: «ἂν ἕνεκα νόσου διαρκεσάσης πλέον τῶν τριῶν μηνῶν καταστῶσιν ἀνίκανοι». Ἂν ἡ ἀνικανότης προέρχηται ἐκ τῆς νόσου καὶ εἶναι μόνιμος, τίνα σημασίαν δύναται νὰ ἔχῃ ἡ διάρκεια τῶν τριῶν μηνῶν; Ὥστε ὁ καθορισμὸς οὗτος δύναται νὰ λείψῃ.

§354Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς δὲν ἔχει λόγον;

§355Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Διότι, καὶ ἐὰν ἕνα μῆνα διαρκέσῃ ἡ πάθησις, ἐξ ἧς ἐπῆλθε, φέρ’ εἰπεῖν, παράλυσις τῆς χειρός, ἀρκεῖ, ὅπως πιστοποιηθῇ ὅτι ἡ ἀνικανότης αὕτη εἶναι ἀνεπανόρθωτος· οὕτως ἡ διάρκεια τῶν τριῶν μηνῶν δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν. Πρόκειται περὶ διαρκείας τῆς ἀνικανότητος καὶ οὐχὶ περὶ διαρκείας τῆς νόσου.

§356Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τὸ ὀρθὸν εἶναι νὰ ὑπάρχῃ ἡ διάρκεια ὡς minimum. Νὰ ἑρμηνευθῇ ὅτι ἐννοεῖ «ἂν κατέστησαν διαρκῶς».

§357Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ διατύπωσις ἔχει ὀρθῶς.

§358Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Δεύτερον σημειοῦται ὅτι: «ἡ πιστοποίησις θὰ παρασχεθῇ ὑπὸ δύο ἰατρῶν ἐνόρκως ἐνώπιον τοῦ Εἰρηνοδικείου». Τοῦτο νομίζω ὅτι ὄζει ἀρχαιότητος.

§359Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ θὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν διάταξιν ὅπως ἔχει.

§360Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Τρίτον, πρέπει νὰ προσθέσητε, ὅτι, ἂν ἡ ἀνικανότης ἐπέλθῃ κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ὑπηρεσίας, νὰ μὴ ῥιφθῇ ὁ ὑπάλληλος οὗτος εἰς τὰς ὁδούς. Καὶ τέλος διατί ἐξαιρεῖτε τὸν γενικὸν γραμματέα καὶ τὸν ἰδιαίτερον;

§361Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο, ὁρίζον τὰς περιπτώσεις τῆς παύσεως, ἀσφαλίζει κατὰ τὰ λοιπὰ μονιμότητα εἰς τοὺς ὑπαλλήλους. Τῆς μονιμότητος δὲ ταύτης δὲν ἀπολαύει ὁ γενικὸς γραμματεὺς καὶ ὁ ἰδιαίτερος τοῦ Ὑπουργοῦ, δυνάμενοι κατὰ πᾶσαν περίπτωσιν νὰ ἀπολυθῶσιν.

§362Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐπιθυμῶ μίαν ἐξήγησιν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν. Τί ἐννοεῖ ἡ φράσις· «ἂν ἕνεκα νόσου διαρκεσάσης πλέον τῶν τριῶν μηνῶν, καταστῶσιν ἀνίκανοι πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων αὐτῶν»; Ἂν καταστῶσι προσκαίρως ἀνίκανοι, ἀπολύονται; Ποίαν ἔννοιαν ἔχει;

§363Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν συμπληρωθῶσι τρεῖς μῆνες ἀπὸ τῆς νόσου καὶ εἴπωσιν οἱ ἰατροὶ ὅτι εἶναι ἀνίκανοι πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων των, θὰ παυθῶσι. Δὲν θέλω νὰ ἀναγνωρισθῇ τὸ ἀνίκανον ἢ ἱκανὸν πρὸ τῆς παρόδου τῶν τριῶν μηνῶν.

§364Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀνίκανοι εἰς τὸ διηνεκές.

§365ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 14 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 15, 16, 17 καὶ 18). Τοῦ συνόλου ἡ ἐπιψήφισις ἀναβάλλεται, γενομένων τροπολογιῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποβάλλει νομοσχέδιον περὶ ἀπαλλοτριώσεως γηπέδου πρὸς ἀνέγερσιν δικαστικοῦ μεγάρου. Ὑποθέτω ὅτι μοὶ παρέχει τὴν ἐντολὴν ἡ Βουλὴ νὰ παραπέμψω τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν μόνιμον ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Αὔριον συνεδρίασιν δὲν ἔχομεν. Θὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν τὴν Πέμπτην καὶ ὥραν τετάρτην μετὰ μεσημβρίαν. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 12 καὶ 35′ τῆς νυκτός).