1911.10.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 138.

Τῆς 8ης Ὀκτωβρίου 1911.

(Σάββατον)

Προεδρία κ. Ἰωάννου Δ. Τσιριμώκου

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ὥρᾳ 5 καὶ 30′ μ. μ. ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων 129 Βουλευτῶν).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὸν χρόνον τῶν διακοπῶν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸ πολεμικὸν ναυτικὸν τῆς Γαλλίας, χώρας μεγάλης καὶ φίλης, συνέβη ἀτύχημα συγκινῆσαν βαθέως τὸ εὐγενὲς καὶ φιλελεύθερον Γαλλικὸν ἔθνος. Ἓν τῶν ἰσχυροτέρων θωρηκτῶν τῆς Γαλλίας, ἡ «Ἐλευθερία», κατεποντίσθη, ἀπωλέσθησαν δὲ ὑπερτριακόσιοι ναῦται ἐκ τοῦ πληρώματος αὐτοῦ. Ἐνόμισα, Κύριοι, ὅτι διηρμήνευον τὰ συναισθήματα ὑμῶν ἁπάντων σπεύσας νὰ ἀπευθύνω ἐξ ὀνόματος τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων συλλυπητήριον τηλεγράφημα πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς. Εἰς τὸ τηλεγράφημα ἡμῶν ὁ Πρόεδρος τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς ἀπήντησε τὴν ἐπιοῦσαν τηλεγραφικῶς ἐκφράζων ἐξ ὀνόματος τῶν συναδέλφων του τὴν εὐγνωμοσύνην του διὰ τὴν συμμετοχὴν τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων εἰς τὸ πένθος τοῦ Γαλλικοῦ λαοῦ καὶ τὴν λύπην του, διότι μὴ συνεδριαζούσης τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς δὲν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀνακοινώσῃ τὸ τηλεγράφημα ἡμῶν πρὸς αὐτήν, τὸ ὁποῖον ὅμως ἐδημοσίευσεν ἀμέσως διὰ τῆς ἐπισήμου ἐφημερίδος. Ὁ κ. Γραμματεὺς παρακαλεῖται νὰ ἀνακοινώσῃ πρὸς τὴν Βουλὴν ἐν μεταφράσει τὸ κείμενον τῶν τηλεγραφημάτων ἀμφοτέρων.

§2ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Αὐτοῦ Ἐξοχότητα τὸν Πρόεδρον τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς κ. H. Brisson Παρισίους. Ἐπὶ τῇ ἀναγγελίᾳ τῆς καταστροφῆς τοῦ ἰσχυροῦ θωρηκτοῦ «Ἐλευθερία» καὶ τῆς ἀπωλείας γενναίων τέκνων τῆς Γαλλίας ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων, βαθύτατα συγκεκινημένη διὰ τὸ πλῆξαν τὸ ἔνδοξον Γαλλικὸν ναυτικὸν ἀτύχημα, συμμερίζεται εἰλικρινῶς τὴν ὀδύνην τοῦ Γαλλικοῦ ἔθνους καὶ παρακαλεῖ τὴν Ὑμετέραν Ἐξοχότητα, ὅπως γίνῃ διερμηνεὺς τῶν τοιούτων αἰσθημάτων της πρὸς τὴν Γαλλικὴν Βουλήν. Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων Ἰ. Δ. Τσιριμῶκος Αὐτοῦ Ἐξοχότητα κύριον Ἰωάννην Τσιριμῶκον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων Ἀθήνας Μετὰ συγκινήσεως εὐχαριστῶ τὴν Ὑμετέραν Ἐξοχότητα ἐπὶ τῷ τηλεγραφήματι, δι’ οὗ μοὶ ἀναγγέλλετε τὴν ἐκδήλωσιν τῶν αἰσθημάτων τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς ἐπὶ τῇ εἰδήσει τοῦ ἡμετέρου μεγάλου πένθους. Τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς μὴ συνελθούσης δὲν δύναμαι νὰ ἀνακοινώσω αὐτῇ τὴν πολύτιμον ταύτην ἔνδειξιν συμπαθείας εἰμὴ διὰ τῆς καταχωρίσεως αὐτῆς ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπ’ ὀνόματι πάντων τῶν συναδέλφων μου λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω Ὑμᾶς, ὅπως γίνητε παρὰ τῇ Βουλῇ τῶν Ἑλλήνων διερμηνεὺς τῆς ἡμετέρας ἐνθέρμου εὐγνωμοσύνης. Henri Brisson Πρόεδρος τῆς Βουλῆς.

§3Θ. ΠΕΡΡΟΣ. Νὰ δημοσιευθῶσι καὶ εἰς τὴν ἰδικήν μας Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κρῆτες φοιτηταὶ αἰτοῦνται, ὅπως ἀπαλλαγῶσι τοῦ πρὸς ἀνανέωσιν τῆς ἐγγραφῆς τέλους. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ συγκινῇ νὰ ἀποσταλῇ πρὸς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν μετὰ τῆς δεούσης συστάσεως.

§5ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐν Ἀμαλιάδι κτηματικὸς σύνδεσμος ὑποβάλλει ἀναφορὰν περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ περὶ ἀγροφυλακῆς νόμου. Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαισύνης ἔχει τὸν λόγον.

§7ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἔχω ἐγὼ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, κύριε Πρόεδρε.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε μετὰ τὸν κ. Ὑπουργόν. Ὁ Ὑπουργός, ὡς εἶναι γνωστόν, κατὰ τὸν Κανονισμόν, δικαιοῦται νὰ ζητήσῃ τὸν λόγον καὶ ὁμιλήσῃ εἰς πᾶσαν ὥραν πρὸ παντὸς Βουλευτοῦ.

§9Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω, κύριοι Βουλευταί, ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς τὴν τελευταίαν σειρὰν τῶν δικαστικῶν νομοσχεδίων. Εἰς τὴν σειρὰν ταύτην ἀνήκουσι τὰ ἀκόλουθα 13 νομοσχέδια. Τὸ πρῶτον ἐκ τῶν νομοσχεδίων τούτων ἀφορᾷ τὴν ὀργάνωσιν τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους. Εἰσηγούμενος εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον τοιαύτης ἀποστολῆς νομίζω ἐντελῶς περιττὸν νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐξαίρων τὴν σπουδαιότητα τοῦ νομοθετικοῦ τούτου μέτρου, ἢ ὑποδεικνύων τὸ ἐπεῖγον τῆς λήψεως αὐτοῦ. Ἐν τούτοις παρατηρήσεις τινὲς σχέσιν ἔχουσαι πρὸς τὰς θεμελιώδεις βάσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται τὸ νομοσχέδιον, ἴσως δὲν ἤθελον κριθῆ ἐντελῶς περιτταί. Αἱ φυλακαὶ τοῦ Κράτους, Κύριοι, ἀνεξαρτήτως τῶν κεντρικῶν γυναικείων φυλακῶν καὶ τῶν φυλακῶν τοῦ Ἐφηβείου Ἀβέρωφ, περὶ τῶν ὁποίων καὶ μόνον δὲν προβλέπει τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, εἶναι ἐγκατεστημέναι, ὡς εἶναι γνωστόν, εἰς διάφορα κτίρια, τὸ μὲν δημόσια, τὸ δὲ ἰδιωτικὰ μεμισθωμένα. Ἀνέρχονται δὲ τὰ κτίρια ταῦτα ἐν ὅλῳ εἰς 91, ἐξ ὧν εἴκοσι μόνον ἀνήκουσιν εἰς τὸ Δημόσιον. Ἐὰν ἐξαιρεθῶσιν αἱ φυλακαὶ τοῦ Συγγροῦ, αἱ ὁποῖαι ἀνηγέρθησαν κατὰ τὸ 1887, αἱ φυλακαὶ τῆς Ἀμφίσσης, ἀνεγερθεῖσαι κατὰ τὸ 1895, αἱ φυλακαὶ τῆς Λευκάδος, αἱ ὁποῖαι ἀνηγέρθησαν ἐν ἔτει 1899, καὶ αἱ φυλακαὶ τῆς Κερκύρας, τῆς Κεφαλληνίας, τῆς Ζακύνθου καὶ τῆς Ἰθάκης, τὰς ὁποίας ἐκληροδότησεν εἰς ἡμᾶς ἡ πρὸ τῆς ἑνώσεως πολιτειακὴ κατάστασις τῆς Ἑπτανήσου, πᾶσαι αἱ φυλακαὶ αἱ λοιπαὶ εἶναι ἐγκατεστημέναι εἰς κτίρια, τὰ ὁποῖα πάντα ἄλλον προορισμὸν θὰ ἠδύναντο ἴσως νὰ πληρώσωσιν, οὐδέποτε ὅμως νὰ χρησιμοποιηθῶσιν ὡς φυλακαί. Ἀλλὰ καὶ αἱ φυλακαὶ αὗται, τὰς ὁποίας ἐσημείωσα ἤδη ὡς διαφόρους τῶν λοιπῶν, δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ἐπαρκεῖς καὶ ἀνεκταί, ὡς κτίρια, ἐπὶ πολὺν ἔτι χρόνον, ἀλλ’ ὑπὸ ἔποψιν σωφρονιστικὴν ἐλέγχονται καὶ νῦν ἔτι ἀκατάλληλοι· διότι ἡ πλήρης ἐφαρμογὴ ἐν αὐταῖς τοῦ εἰσαγομένου σωφρονιστικοῦ συστήματος ἀποβαίνει ἐν πολλοῖς ἀδύνατος. Ἀπόπειρα δὲ οἱαδήποτε πρὸς μεταρρύθμισιν αὐτῶν, ὅπως κατασταθῶσιν ἐπιτήδειοι εἰς ἐφαρμογὴν σωφρονιστικοῦ συστήματος, βεβαίως ἤθελε στεφθῆ ὑπὸ πλήρους ἀποτυχίας. Παρόμοιαι ἀπόπειραι γενόμεναι ἀλλαχοῦ μετὰ εἰσαγωγῆς νέου σωφρονιστικοῦ συστήματος ἀπέτυχον καὶ ἤδη κατακρίνονται καθ’ ὁλοκληρίαν ἐν τῇ ἐπιστήμῃ. Εἶναι ἄρα ἐνδεδειγμένον ὑπὸ τῆς ἀνάγκης τῆς βίας τῶν πραγμάτων, ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἀποκαταστήσωμεν ἄρτιον σωφρονιστικὸν σύστημα φυλακῶν, πληροῦν τοὺς σκοπούς, τοὺς ὁποίους ἐπιδιώκει ἡ ποινὴ κατὰ τὴν σύγχρονον ἐπιστημονικὴν καὶ κοινωνικὴν περὶ αὐτῆς ἀντίληψιν, νὰ σκεφθῶμεν περὶ ἀνεγέρσεως νέων φυλακῶν καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, ἀνεγέρσεως βαθμιαίας καὶ συστηματικῆς χωρούσης ὑπὸ ὡρισμένας συνθήκας. Εἰς τοιοῦτο σύστημα καὶ εἰς τοιαύτας ἀντιλήψεις στηρίζεται τὸ ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον. Κατὰ τὸ σύστημα αὐτοῦ αἱ φυλακαὶ τοῦ Κράτους διαιτοῦνται εἰς δικαστικὰς καὶ κεντρικάς. Ἴδιον δὲ εἶδος φυλακῶν ἀποτελοῦσιν αἱ ἀγροτικαί. Αἱ δικαστικαὶ φυλακαὶ θὰ εἶναι ἰσάριθμοι πρὸς τὰ Πρωτοδικεῖα τοῦ Κράτους, ἑκάστη δὲ τούτων θὰ ἀνεγερθῇ εἰς τὴν πόλιν, ἔνθα καὶ ἡ ἕδρα τοῦ Πρωτοδικείου. Αἱ κεντρικαὶ φυλακαί, ἀνάλογοι κατ’ ἀριθμὸν πρὸς τὰς ὑφισταμένας ἀνάγκας, ὑπολογίζομεν ὅτι δὲν θὰ ὑπερβῶσι τὰς πέντε. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τῶν δύο τούτων εἰδῶν τῶν φυλακῶν, εἰς τὰς ὁποίας κυρίως στηρίζεται τὸ εἰσαγόμενον σωφρονιστικὸν σύστημα, προτείνομεν καὶ τὴν ἵδρυσιν ἀγροτικῶν φυλακῶν κατὰ τὸ ὑπόδειγμα τῶν ἐν Εὐρώπῃ εὐδοκίμως λειτουργουσῶν τοιούτων φυλακῶν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ οἰκονομικῶς ἐφικτὸν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ τοιούτου συστήματος ἔχω νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς ταῦτα κυρίως. Ὅτι ἐκ τοῦ κληροδοτήματος τοῦ ἀειμνήστου Συγγροῦ καὶ ἐκ τοῦ νεωτάτου κληροδοτήματος τοῦ Κοργιαλενίου συμποσοῦται ποσὸν 3,000,000 περίπου· κατὰ τινας δὲ ὑπολογισμοὺς τοῦ ὅλου σωφρονιστικοῦ συστήματος ἡ εἰσαγωγὴ καὶ ἡ κατ’ αὐτὸ ἀνέγερσις ὅλων τῶν φυλακῶν καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος δὲν θὰ ἀπαιτήσῃ ποσὸν ὑπερβαῖνον τὰ 9 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Δύναταί τις ἑπομένως νὰ ὑπολογίσῃ ἀσφαλῶς ὅτι διὰ τοῦ ὑπάρχοντος χρηματικοῦ ποσοῦ τοὐλάχιστον τὸ ἓν τρίτον τῶν φυλακῶν δύναται νὰ ἀνεγερθῇ. Λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι εἰς τὰς νέας φυλακὰς θέλει εἰσαχθῆ ἡ ὑποχρεωτικὴ ἐργασία τῶν καταδίκων ὑπὸ ὅρους ἀπολήψεως τῶν δύο τρίτων ἐκ τῶν προσόδων ὑπὸ τοῦ Κράτους καὶ λαμβανομένου ἐξ ἄλλου ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἤδη τὸ Κράτος δαπανᾷ ἤδη δι’ ἐνοίκια τῶν φυλακῶν καὶ διὰ τροφοδοσίαν τῶν πενομένων καταδίκων ἕν καὶ ἥμισυ ἑκατομμύριον κατ’ ἔτος, δύναται μετὰ μαθηματικῆς ἀκριβείας νὰ ἀχθῇ τις εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι καθ’ ὃν χρόνον θὰ ἔχῃ δαπανηθῆ τὸ ἤδη ἕτοιμον ποσὸν τῶν τριῶν ἑκατομμυρίων, θὰ ἔχῃ ἀνεγερθῆ τὸ ἓν τρίτον τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους, καὶ ὁ Προϋπολογισμὸς αὐτοῦ θὰ ἔχῃ ἀνακουφισθῆ ἐκ 500 περίπου χιλιάδων δραχμῶν κατ’ ἔτος. Τὸ ποσὸν τοῦτο εἶναι πλέον ἢ ἐπαρκὲς εἰς συνομολόγησιν δανείου χρεολυτικοῦ κατὰ τὰς βάσεις τοῦ πρὸ μηνῶν ὀλίγων ψηφισθέντος νόμου περὶ ἀνεγέρσεως δικαστικῶν καταστημάτων, τοῦ ὁποίου ἤρξατο ἤδη ἡ ἐφαρμογὴ σύμφωνος ἐν πᾶσι πρὸς τοὺς ἡμετέρους ὑπολογισμούς. Δυνάμεθα ἑπομένως μετὰ πάσης βεβαιότητος νὰ ὑπολογίσωμεν ὅτι ὁλόκληρον τὸ εἰσαγόμενον περὶ φυλακῶν σύστημα δύναται νὰ συμπληρωθῇ χωρὶς νὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ παράπαν ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους. Δύναμαι δὲ νὰ προσθέσω ὅτι ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ νέου τούτου συστήματος, οὐ μόνον ὅταν ὁλόκληρον τοῦτο συμπληρωθῇ, ἀλλὰ καὶ πρὶν ἐξαντληθῇ τὸ ὅλον διαθέσιμον ποσόν, θὰ ἐπέλθῃ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους ἀνακούφισις οὐσιώδης. Διότι τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπαιτηθῇ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν συναφθησομένων τοκοχρεολυτικῶν δανείων, θὰ εἶναι βεβαίως πολὺ μικρότερον τῶν ἐκ τῆς ἐργασίας τῶν καταδίκων ἀπολήψεων τοῦ Κράτους. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ σωφρονιστικὸν σύστημα ἠκολουθήσαμεν ταύτην τὴν ὁδόν. Τοὺς μὲν ὑποδίκους καὶ τοὺς εἰς βραχυτάτην φυλάκισιν μέχρις ἑνὸς μηνὸς καταδίκους ὑποβάλλομεν εἰς τὸ σύστημα τῆς πλήρους ἀπομονώσεως ἐντὸς τῶν κελλίων· τοὺς δὲ λοιποὺς καταδίκους ὑποβάλλομεν εἰς τὸ λεγόμενον ὠβούρνειον, μικτὸν σύστημα, καθ’ ὃ τὴν μὲν νύκτα εὑρίσκονται οἱ κατάδικοι ἐν ἰδίῳ κελλίῳ ἀπομεμονωμένοι, τὴν δὲ ἡμέραν συμβιοῦσιν ὑπὸ ὡρισμένους κανόνας, τῆς πλήρους τουτέστι σιωπῆς εἴτε ἐν τοῖς ἐργοστασίοις, εἴτε κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ περιπάτου, εἴτε κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς διδασκαλίας. Αἱ ἀγροτικαὶ φυλακαί, αἱ ὁποῖαι τυγχάνουσι κατὰ τὸ πλεῖστον παρ’ ἡμῖν ἐνδεδειγμέναι ἰδιαίτατα ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι τὰ ἑξήκοντα τοῖς ἑκατὸν τῶν καταδίκων ἀσχολοῦνται εἰς ἀγροτικὰ ἐπαγγέλματα, διότι εἶναι γεωργοὶ καὶ βοσκοὶ κ.λ.π., αἱ ἀγροτικαὶ φυλακαί, αἱ ὁποῖαι τοσοῦτον εὐδοκιμοῦσιν ἐν Γαλλίᾳ, ἐν Βελγίῳ, ἐν Ἰταλίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ, θέλουσιν ἀνοικοδομηθῆ ὑπὸ σύστημα ἐντελῶς διάφορον, ὑπὸ σύστημα πληροῦν ἐντελῶς τοὺς ὅρους τῆς συμβιώσεως εἰς μέρη τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι ἱκανὰ εἰς τὴν ἐξάσκησιν τοιούτων ἐπαγγελμάτων. Τοῦτο εἶναι τὸ πρῶτον κατὰ τὰς βάσεις αὐτοῦ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα σήμερον εἰσηγούμεθα. Τὸ δεύτερον νομοσχέδιον προνοεῖ περὶ τύπου καὶ ἐξυβρίσεως ἐν γένει. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν προβλέπονται μόνον τὰ διὰ τοῦ τύπου τελούμενα ἀδικήματα. Πρόκειται περὶ πλήρους συστήματος, τὸ ὁποῖον εἰσάγεται εἰς ἀντικατάστασιν ὁλοκλήρου τοῦ νόμου περὶ ἐξυβρίσεως καὶ τύπου τοῦ ἔτους 1863, ὁ ὁποῖος δὲν προβλέπει μόνον διὰ τὰ ἀδικήματα τοῦ τύπου, ἀλλὰ διὰ πάσας ἐν γένει τὰς προσβολὰς κατὰ τῆς τιμῆς καὶ τὰς συναφεῖς πρὸς ταύτας ἀδικοπραγίας. Τὸ εἰσαγόμενον νομοσχέδιον ἀποτελεῖ, σχεδὸν εἰπεῖν, κώδικα ὁλόκληρον· διότι ἀποτελεῖται ἐξ ἄρθρων 84, μετὰ τῆς αἰτιολογικῆς δὲ ἐκθέσεως καταλαμβάνει σχεδὸν ἐνενήκοντα σελίδας ἐντύπους. Βεβαίως δὲν ἀναμένει ἡ Βουλὴ τὴν στιγμὴν ταύτην ἀνάλυσιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου· ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὡρισμέναι ὑποδείξεις εἶναι ἀναγκαῖαι, ὑποδείξεις ἀναγόμεναι εἰς τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους κατηρτίσθη τὸ νομοσχέδιον, καὶ εἰς τὰς βάσεις, ἀπὸ τῶν ὁποίων ἀφορμᾶται. Κατὰ τὴν τελευταίαν 15ετίαν, Κύριοι, τὰ ζητήματα τῆς ἐξυβρίσεως ἐν γένει, ἰδιαίτατα δὲ τὰ διὰ τοῦ τύπου συντελούμενα ἀδικήματα, ἐμελετήθησαν παρ’ ἡμῖν μετ’ ἐξαιρετικῆς ἐνδελεχείας ἀπὸ θεωρίας καὶ πράξεως. Συνέβησαν ἐθνικαὶ περιπέτειαι καὶ ἄλλα γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἐξέθεσαν τὸν τύπον εἰς ὑπερβασίας, αἱ ὁποῖαι προυκάλεσαν τὴν προσοχὴν τῶν Κυβερνήσεων καὶ τῶν δικαστικῶν Ἀρχῶν· ἐξ ἄλλου δὲ ὑπῆρξαν Κυβερνήσεις ἐπιλαθόμεναι τῆς ἀποστολῆς τοῦ τύπου καὶ ἐκτραπεῖσαι πολλάκις εἰς ἀδίκους καταδιώξεις. Ἐκ τῶν ἀμοιβαίων τούτων ὑπερβασιῶν ἐδημιουργήθησαν δίκαι κατ’ ἐξοχὴν πεισματώδεις, εἰς τὰς ὁποίας διώκοντες καὶ διωκόμενοι ὑπῆρξαν πρόσωπα, ἐκ τῶν ὁποίων ἀνεμένετο φυσικὴ ἡ ἐξονύχισις τῶν ζητημάτων τούτων καὶ ἡ ἀνένδοτος ἄμυνα ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων. Ἕνεκα τῶν λόγων τούτων ὑπῆρξεν ἀνάγκη ἐπὶ περίοδον παραταθεῖσαν ἐπὶ ἑξαετίαν περίπου νὰ μελετηθῶσι τὰ ζητήματα ταῦτα μετ’ ἐξαιρετικῆς ἐνδελεχείας, ὑπῆρξε δὲ Κυβέρνησις ἐν τῷ μεταξὺ, ἡ ὁποία ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀξιώσεις τῆς δημοσίας γνώμης ἀξιούσης τὸ μὲν ὑπὲρ τοῦ τύπου, τὸ δὲ ἐναντίον αὐτοῦ ἀναλόγως τῶν ὑπερβασιῶν, αἵτινες ὑπεδείχθησαν εἴτε ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως εἴτε ἐκ μέρους τοῦ τύπου, καὶ κατηρτίσθησαν ἐπιτροπαί, εἰς τὰς ὁποίας ἔλαβον μέρος ἀντιπρόσωποι τῶν καταδιωκτικῶν Ἀρχῶν καὶ ἄλλοι νομομαθεῖς, οἱ ὁποῖοι ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων εἶχον κληθῆ, ἵνα πρωταγωνιστήσωσιν εἰς τὰς δίκας ἐκείνας, καὶ εἰδικῶς ἠσχολήθησαν εἰς τὰ συναφῆ ζητήματα. Ἐκεῖθεν συνεκομίσθη ὕλη ἐπιστημονικὴ πολύτιμος μετὰ μακρὰν ἐργασίαν, δὲν κατωρθώθη δ’ ὅμως νὰ ἔλθῃ αὕτη εἰς φῶς, διότι οἱ τότε ἐργασθέντες, ἄλλοι ἐξ ἄλλων ὁρμώμενοι ἀρχῶν, δὲν κατέληγον εἰς σύμφωνον ἀποτέλεσμα. Ἐν τούτοις ἐξ ὅλης τῆς ἐργασίας ἐκείνης συνεκομίσθη κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου πολύτιμος ὕλη, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τοῦ ἤδη εἰσαγομένου νομοσχεδίου. Ἡ ἐργασία ἐκείνη συνεπληρώθη, ἐννοεῖται, μὲ τὰ ἔκτοτε ἐπιστημονικὰ καὶ πρακτικὰ ἐφόδια, ἀλλὰ καὶ μὲ τὰς νομοθετικὰς ἀντιλήψεις, αἱ ὁποῖαι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐπεκράτησαν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ 14ου ἄρθρου τοῦ Συντάγματος. Θεμελιώδης χαρακτὴρ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ὁποῖον συνετάχθη ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Γαλλικοῦ νόμου, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς Γαλλικῆς Ἐπιστήμης καὶ Νομολογίας, ἀλλ’ εἰς ἐπικουρίαν τοῦ ὁποίου ἐκλήθη καὶ ἡ Γερμανικὴ Ἐπιστήμη, ἡ Γερμανικὴ Νομολογία, θεμελιώδης χαρακτὴρ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ὅτι πλεονεκτοῦσι κατ’ αὐτὸ αἱ χρηματικαὶ ποιναὶ καὶ τὰ πρόστιμα, σπανίζουσι δὲ αἱ ποιναὶ αἱ περιοριστικαὶ τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας. Ἀλλά, καὶ ὅπου αὗται αἱ ποιναὶ καθιεροῦνται, διαβαθμίζονται μετριώτερον οὐ μόνον τοῦ νόμου τοῦ 1836, ἀλλὰ καὶ ἐκείνων τῶν ποινῶν, τὰς ὁποίας εἰς ἀντιστοίχους περιστάσεις ἀπαγγέλλουσιν οἱ ἀλλοδαποὶ νόμοι. Τὴν τοιαύτην διαρρύθμισιν ἐθεώρησα πολλαχόθεν ἐπιβαλλομένην. Διότι, ἂν πάντοτε εἶναι μελετητέος ὑπὸ τοῦ νομοθέτου ὁ χαρακτὴρ τοῦ λαοῦ, δι’ ὃν νομοθετεῖ, τοῦτο κρατεῖ κατ’ ἐξοχὴν εἰς τοιαῦτα ἀδικήματα, εἰς τὰ ὁποῖα, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, παίζει μέγαν ῥόλον ἡ ἰδιοσυγκρασία καὶ τὸ κλῖμα. Ἐπὶ τοιαύτης ἑπομένως νομοθετικῆς ὕλης ἡ σπουδὴ τοῦ ἡμετέρου χαρακτῆρος ἦτο ἰδιαιτέρως ἐνδεδειγμένη. Τὸ νομοσχέδιον καταλύει ἀδικήματά τινα, τὰ ὁποῖα ἀναγνωρίζει ὁ ἰσχύων ἤδη περὶ τύπου νόμος τοῦ 1863. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον ἐξ ἄλλου θεμελιοῖ ἄλλα ἀδικήματα, τὰ ὁποῖα ἠγνόει ὁ νόμος τοῦ 1836. Ἀνιδρύει ἀδικήματα αἴφνης, καθ’ ἃ ψευδεῖς δημοσιεύσεις, δημοσιεύσεις ψευδῶν εἰδήσεων ἐν γένει καὶ κακοβούλως γενομένων, δημοσιεύσεις πλαστῶν ἐγγράφων, ἐν γνώσει καὶ κακοβούλως γινόμεναι, ἐπάγουσαι δὲ διατάραξιν τῆς δημοσίας ἡσυχίας ἀποτελοῦσιν ἀδικήματα. Σειρὰ ὁλόκληρος διατάξεων καὶ ἄρθρων ἀναγορεύει εἰς ἀδικήματα ὡρισμένας δημοσιεύσεις· δημοσιεύσεις ὡρισμένων ἐγγράφων, πρακτικῶν, δικῶν περὶ διαζυγίου, βουλευμάτων κλπ.· δημοσιεύσεις, αἵτινες μέχρι τοῦδε ἐγίνοντο οὐδενὸς ὑπάρχοντος νόμου κωλύοντος ταύτας. Πρακτικὰ Δικαστηρίων ἐπὶ ὡρισμένων δικῶν, οἷαι αἱ δίκαι περὶ διαζυγίου, βουλεύματα ἢ ἄλλα ἔγγραφα ἐπὶ ὑποθέσεων ποινικῶν, αἱ ὁποῖαι κεῖνται ὑπὸ τὴν κρίσιν τῶν Ἀρχῶν, δημοσιεύσεις, αἵτινες ἀπέδειξεν ἡ πεῖρα πόσον ὀλεθρίως ἐπέδρασαν ἐπὶ τὴν διεξαγωγὴν τῶν ὑποθέσεων καὶ τὸ κῦρος τῆς δικαστικῆς Ἀρχῆς, καὶ τὴν ὀρθὴν ἀντίληψιν καὶ κρίσιν αὐτῆς, ἀπαγορεύονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀποτελοῦσαι αὐτοτελῆ ἀδικήματα, συμφώνως καὶ πρὸς τὰ ἀλλαχοῦ ἐπὶ τούτου κρατοῦντα. Ἀνεξαρτήτως ὅμως αὐτοῦ διὰ σειρᾶς διατάξεων ἐπιβάλλεται ὑπὸ τὴν ἀπαγγελίαν ὡρισμένων ποινῶν ἡ ἐπανόρθωσις οὐχὶ ἁπλῶς τῶν ὕβρεων καὶ προσβολῶν, ἃς εἴτε δημόσιος ὑπάλληλος ἢ ἰδιώτης θὰ ἠδύνατο νὰ ἴδῃ εἰς βάρος του ἀναγραφομένας ἐν τῷ τύπῳ, ἀλλὰ δι’ οἱασδήποτε αἰτιάσεις καὶ γεγονότα ἢ ἀνακοινώσεις ψευδεῖς. Κατὰ πάσας τὰς περιπτώσεις ταύτας παρέχεται τὸ δικαίωμα εἰς τὸν πολίτην καὶ ἐπιβάλλεται ἀντίστοιχος ὑποχρέωσις εἰς τὸν δημοσιογράφον νὰ δημοσιεύσῃ τὴν διδομένην αὐτῷ ἐπανόρθωσιν εἰς ὡρισμένον φύλλον, εἰς τὴν αὐτὴν σελίδα, εἰς τὴν αὐτὴν στήλην, ὑπὸ τὴν αὐτὴν ἔκτασιν καὶ ὑπὸ τὰ αὐτὰ τυπογραφικὰ στοιχεῖα, ὑπὸ τὰ ὁποῖα ἐδημοσιεύθη καὶ τὸ γεγονὸς τὸ ἀφορῶν τὸν δημόσιον ὑπάλληλον ἢ ἰδιώτην. Ἀντιστοίχως εἶπον ὅτι πλεῖστα ὅσα ἀδικήματα, πλεῖσται πράξεις, τὰς ὁποίας ἐθεώρει ὁ περὶ τύπου νόμος ὡς ἀδικήματα, καί τινες νομοθεσίαι θεωροῦσι τοιαῦτα, αἴρονται ἐκ τοῦ μέσου διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον ἡμῶν ὑπὸ τὴν ἔποψιν ἰδίᾳ τοῦ ἐλέγχου τοῦ δημοσίου βίου καὶ τῆς ἐπιθέσεως, δύναμαι νὰ εἴπω, κατὰ τῶν δημοσίαν ἐξουσίαν ἀσκούντων ἀφορμᾶται ἀπὸ ἀρχῶν ἀκράτως φιλελευθέρων. Ἐκ τοῦ φόβου μήπως καὶ ὁ κολασμὸς ὑπερβασίας τινὸς δύναται νὰ δώσῃ ἀφορμὴν ἐν δεδομένῃ περιστάσει εἰς Κυβέρνησιν ἀνελευθέραν νὰ βλάψῃ τὰς ἀληθεῖς ἐλευθερίας τοῦ τύπου καὶ νὰ πνίξῃ τὸν ἔλεγχον τοῦ δημοσίου βίου παρεσχέθη ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην ἐλευθερία ἄκρατος. Ἀφωρμήθημεν ἐν τῇ σκέψει ταύτῃ ἀπὸ τῆς ἐκδοχῆς ὅτι εἶναι προτιμότερον νὰ στέρξῃ τις ὑπερβασίαν τινὰ ἀποτελοῦσαν κατὰ τὴν κοινὴν συνείδησιν ἀδίκημα ἢ νὰ ἀνοίξῃ τὴν θύραν, ἧς θὰ ἠδύνατο ἴσως ἐν δεδομένῃ περιστάσει Κυβέρνησις ἀνελευθέρα νὰ ἐπωφεληθῇ ἐπὶ βλάβῃ τῆς ἐλευθερίας τοῦ τύπου. Αὐτὴ εἶναι ἡ κυριαρχοῦσα ἀντίληψις εἰς ὅλας τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου. Εἰδικώτερον ἐπὶ παραδείγματι δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι, ἐνῷ προστατεύονται προσηκόντως οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι ἀπέναντι τῶν ὑπερβασιῶν τοῦ τύπου, εἰσάγονται διατάξεις καθιστῶσαι ἀπολύτως δυνατὸν καὶ εὐχερῆ καὶ ἄφοβον τὸν ἔλεγχον καθ’ ὅλην τὴν προσήκουσαν ἔκτασιν. Ἀρκοῦμαι νὰ σημειώσω διάταξιν ἄρθρου τινός, καθ’ ἣν ὁ δημόσιος ὑπάλληλος, καθ’ οὗ ἡ προσβολὴ ἢ ἐξύβρισις ἐγένετο, δὲν δύναται νὰ προσφύγῃ εἰς Ἀρχάς, διότι ἡ προσβολὴ ἢ αἱ ὕβρεις δὲν ἀποτελοῦσιν ἀδίκημα, ὅτε προεκάλεσε ταύτας ἢ διὰ παραλείψεις τῶν καθηκόντων του ἢ δι’ ὑπερβασίας τῶν ὁρίων τῶν καθηκόντων αὐτοῦ. Ἐκτὸς τούτου ὡρισμένη ἀρχὴ κυροῦσα τὰς ὑποσχέσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ τὰς ἀντιλήψεις, αἱ ὁποῖαι ἐφάνησαν ἐπικρατοῦσαι καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ 14ου ἄρθρου τοῦ Συντάγματος ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν Δικαστηρίων εἰσάγεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, διότι δὲν ἐπαναλαμβάνεται ἁπλῶς ἡ συνταγματικὴ Ἀρχή, καθ’ ἣν ἐξυβρίσεις καὶ προσβολαὶ ἀφορῶσαι τὸν δημόσιον βίον δικάζονται ὑπὸ τῶν ἐνόρκων, ἀλλ’ ἐκτείνεται καὶ περαιτέρω καθοριζομένης σαφέστερον τῆς διατάξεως ταύτης καὶ κυρουμένων τῶν ἀντιλήψεων τῶν ἐπικρατουσῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ διὰ διατάξεων, αἵτινες θὰ καταστήσωσιν ἀδυνάτους ἐφεξῆς τὰς παρατηρηθείσας ὑπερβασίας. Εἶναι γνωστὸν εἰς ὑμᾶς, Κύριοι, καὶ ἡμεῖς δὲ ἐθίξαμεν κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην τὸ γεγονὸς ὅτι συνέβη πολλάκις, εἴτε ἁπλῶς ἐκ πεπλανημένης εἴτε ἐξ ἄλλης ἀντιλήψεως μὴ προσκειμένης εἰς ἀκραιφνῆ δικαστικὴν κρίσιν, ἐξυβρίσεις ἢ προσβολαί, αἱ ὁποῖαι πράγματι ἀνήγοντο εἰς τὸν δημόσιον βίον, διότι ἀνευρέθη νὰ περιέχωσι μίαν μόνον φράσιν μὴ ἁπτομένην ἀμέσως τοῦ δημοσίου βίου, κατωρθώθη νὰ χωρισθῶσιν ἡ μία τῆς ἄλλης, καὶ νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς Πλημμελειοδικεῖον δημοσιογράφοι λόγῳ μὲν ὅτι ὕβρισαν ἢ προσέβαλον ἐξελέγχοντες τὸν ἰδιωτικὸν βίον, πράγματι δέ, διότι ἔπληξε τοὺς ἐλεγχομένους ὁ ἔλεγχος τοῦ δημοσίου βίου. Εἰσηγούμεθα ἑπομένως διάταξιν, καθ’ ἣν εἰς περίστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν διὰ τοῦ αὐτοῦ μέσου καὶ κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον καὶ τρόπον ἐγένετο ἐξύβρισις ἀφορῶσα εἴς τε τὸν δημόσιον βίον καὶ εἰς τὸν ἰδιωτικόν, ἡ τοιαύτη ἐξύβρισις, ἡ τοιαύτη προσβολὴ ἀποτελεῖ πάντοτε ἀδίκημα δικαζόμενον πάντοτε ὑπὸ τῶν ἐνόρκων. Ἀνεξαρτήτως τούτου ἀδικήματα ἐναντίον ὡρισμένων προσώπων, ἅτινα κατὰ τὴν ἡμετέραν ἀντίληψιν δὲν ἔχουσιν ἰδιωτικὸν βίον μὴ ὑπαγόμενον εἰς τὸν δημόσιον ἔλεγχον, προσβολαὶ καὶ ἐξυβρίσεις οἱαιδήποτε ἐναντίον τοιούτων προσώπων ἄνευ τινὸς ἐρεύνης, ἐὰν ἡ ὕβρις ἀνάγηται εἰς τὸν δημόσιον βίον ἢ τὸν ἰδιωτικόν, προσῆκον εἶναι καὶ κατὰ τὴν ἐνταῦθα πεῖραν καὶ κατὰ τὰ ἀλλαχοῦ διδασκόμενα νὰ ὑπαχθῶσι, καὶ ὑπάγονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν ἐνόρκων. Τοιοῦτον εἶναι, Κύριοι, κατὰ τὰς κυριωτέρας αὐτοῦ βάσεις τὸ περὶ ἐξυβρίσεως καὶ τύπου νομοσχέδιον. Δὲν εἶναι ἀνάγκη βεβαίως νὰ ὑποδείξω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἐξαιρετικὴν αὐτοῦ σπουδαιότητα· πρέπει νὰ σημειώσῃ ὅμως ὅτι ἡμεῖς ἀφωρμήθημεν ἀπὸ τῆς ἐκδοχῆς νὰ προστατεύσωμεν τὰ δικαιώματα τῆς κοινωνίας ἀπέναντι τῶν ὑπερβασιῶν τοῦ τύπου, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς ἐκδοχῆς ἡ προστασία αὕτη νὰ μὴ ἐκταθῇ εἰς σημεῖον πλῆττον τὴν ἐλευθερίαν τοῦ τύπου, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν πρόκειται νὰ πληγῇ, ὡς κακῶς ὑπολαμβάνεται, τάξις ὡρισμένη προσώπων, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐξ ἄλλης πλευρᾶς, ἐξ ἄλλης θύρας πρόκειται νὰ παραβιασθῶσιν ἐπίσης τιμιώτερα δικαιώματα αὐτῆς ταύτης τῆς κοινωνίας προστατευόμενα διὰ τοῦ τύπου. Νομίζομεν ὅτι ἐν τῇ δυσχερείᾳ τῆς ἐκλογῆς τοῦ σημείου, εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ συμπέσῃ ἡ προστασία τῶν δικαιωμάτων καὶ τοῦ μὲν καὶ τοῦ δέ, ἐτύχομεν τοῦ ὀρθοῦ καὶ τοῦ προσήκοντος. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι τὸ ζήτημα ἔχει ἐξαιρετικὴν σπουδαιότητα καὶ ἡ ἐπιτροπὴ δέ, εἰς ἣν θὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἡ Βουλὴ θέλει ἐμπεριστατωμένως ἀσχοληθῆ καὶ δώσει τὴν προσήκουσαν λύσιν. Τρίτον ἐν τῇ σειρᾷ τῶν νομοσχεδίων εἶναι τὸ περὶ φυγοδικίας. Ἡ ἐξάλειψις τῆς φυγοδικίας βεβαίως δὲν εἶναι προσῆκον ὑπὸ ἔποψιν θεωρητικὴν καὶ ἐπιστημονικὴν νὰ ἐπιδιωχθῇ διὰ μέτρων τοσοῦτον ὀξέων, οἷα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἰσηγοῦμαι διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ ὑμεῖς εἶσθε τελείως πεπεισμένοι ὅτι μετὰ πάροδον χρόνου οὐχὶ μακροῦ διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων, τοὺς ὁποίους ἐψήφισεν ἤδη ἡ Βουλὴ αὕτη, τοῦ νόμου κατὰ τῆς προφυλακίσεως, ὅστις κατέστησε τὴν προσωρινὴν δι’ ἐγγυήσεως ἀπόλυσιν καὶ ἐπὶ κακουργημάτων δυνατήν, τοῦ νόμου κατὰ τῶν ἐρημοδικιῶν, δι’ οὗ ἐπλήγησαν αἱ ἀναβολαὶ καὶ αἱ ἐρημοδικίαι αἱ διαιωνίζουσαι τὰς δίκας καὶ πολλαπλασιάζουσαι τὰς φυγοδικίας, διὰ τοῦ συστήματος τῶν φυλακῶν καὶ τῆς καθόλου λειτουργίας τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ἐνημερότητος τῶν Δικαστηρίων, θὰ ὑποστῇ καίριον καὶ οὐσιαστικὸν τραῦμα ἡ φυγοδικία καὶ θὰ ἐπέλθῃ φυσιολογικὴ ἡ θεραπεία τῆς πληγῆς ταύτης. Ἐν τούτοις ἐνεστώτως τὰ πράγματα περιῆλθον εἰς σημεῖον δυσάρεστον, ἰδιαίτατα δὲ εἰς ὡρισμένα μέρη τῆς ὑπαίθρου χώρας ἡ φυγοδικία σοβεῖ κατὰ τρόπον δεινόν, εἶναι δ’ ἀνάγκη βεβαίως ὀξέων μέτρων, ἵνα τεθῇ εἰς ταύτην ἄμεσον τέρμα. Τὰ μέτρα ταῦτα, ὁσονδήποτε καὶ ἂν εἶναι αὐστηρά, εἶναι ἐν τούτοις τὰ προσφορώτερα τῶν μέτρων ἐκείνων, εἰς τῶν ὁποίων τὴν λῆψιν καταφεύγει κατ’ ἀναπόδραστον ἀνάγκην ἡ Πολιτεία, ἵνα προστατεύσῃ τὴν δημοσίαν τάξιν. Βεβαίως εἰς τὴν μνήμην ὑμῶν τὴν στιγμὴν ταύτην ἔρχεται ὁ θεσμὸς τῆς ἐπικηρύξεως ὁ λειτουργῶν παρ’ ἡμῖν, ὅστις ἀποτελεῖ ἄρνησιν δικαιοσύνης καὶ ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὴν ἐσχάτην, ἀλλὰ δυστυχῶς ἀναπόδραστον εἰς ὡρισμένας περιστάσεις, καὶ τὴν μᾶλλον ὀδυνηρὰν ἄμυναν τῆς Πολιτείας κατὰ τοῦ ἀτόμου. Τὸ νομοσχέδιον τίθησι τὰς ἑξῆς βάσεις. Ἐν πρώτοις ἡ φυγοδικία ἀναγορεύεται εἰς ἰδιώνυμον ἀδίκημα. Αὐτὸ τοῦτο τὸ φυγοδικεῖν ἀποτελεῖ ἴδιον ἀδίκημα, κολαζόμενον αὐτοτελῶς, ἀναλόγως τῆς διαρκείας τῆς φυγοδικίας καὶ ἀναλόγως τῆς συμπεριφορᾶς, τῆς τακτικῆς, τὴν ὁποίαν κατὰ τὸν χρόνον τῆς φυγοδικίας ἐτήρησεν ὁ φυγοδικῶν. Πλήττοντες ὡρισμένας συνηθείας σταθερῶς ὑπὸ παντὸς φυγοδίκου ἀκολουθουμένας ἀπαγγέλλομεν ἀκυρότητα ὅλων τῶν πράξεων τῶν μεταβιβαστικῶν τῆς περιουσίας, τὰς ὁποίας κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς φυγοδικίας του συνάπτει ὁ φυγοδικῶν. Τρίτον καθιεροῦμεν σύστημα καταδιώξεως τῶν φυγοδίκων κατά τινα τρόπον παρεμφερὲς ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπόδειξιν, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀμοιβάς, τὰς συνεργίας καὶ καθεξῆς πρὸς τὸν νόμον περὶ ληστείας. Ὄχι βεβαίως μὲ τὰς βαρύτητας ἐκείνας καὶ τὰς ἀκρότητας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ἀναγκαῖαι, ἀλλὰ καθ’ ὑπόδειγμα καὶ σύστημα, τοῦ ὁποίου ἡ τελεσφόρησις εἶναι ἐκ τῶν προτέρων ἠγγυημένη· καὶ ἐν τέλει διὰ καταληκτικῆς διατάξεως τιθέμεθα προθεσμίαν μηνὸς ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου εἰς τοὺς διατελοῦντας ἐν φυγοδικίᾳ, ὅπως προσέλθωσιν εἰς τὰς Ἀρχάς, ὅπως μὴ ὑποβληθῶσιν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νέου νόμου. Τέταρτον ἐν τῇ σειρᾷ ταύτῃ ὑποβάλλεται νομοσχέδιον προνοοῦν οὐχὶ πλέον περὶ τῆς ὑπαίθρου χώρας, ἀλλὰ περὶ ἀναλόγου πληγῆς καὶ μάστιγος πληττούσης τὰ κέντρα τὰ ἀστικά. Πρόκειται περὶ ἀπαγορεύσεως τῶν τυχηρῶν παιγνίων. Ποία ἡ κατάστασις εἰς τὰ κέντρα, ἰδιαίτατα δ’ ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ, εἶναι περιττὸν ἴσως νὰ ὑποδείξω εἰς τὴν Βουλὴν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου· δὲν δύναμαι ἐν τούτοις νὰ παραλίπω ἀπὸ τοῦ νὰ γνωρίσω εἰς αὐτὴν ἀπόσπασμα ἐκθέσεως προσφάτως ὑποβληθείσης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὑπὸ τοῦ ἐνταῦθα διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας, εἰς τὴν ὁποίαν μετ’ ἐμπεριστατωμένης ἀκριβείας τιμώσης αὐτὸν γίνονται γνωστὰ καὶ πράγματα, τὰ ὁποῖα τὸ ἐπ’ ἐμοὶ ἐτύγχανον ἐν ὅλῳ τῷ πλάτει αὐτῶν ἄγνωστα. Ὁμιλῶν περὶ τῆς δημοσίας τάξεως καὶ ἀσφαλείας ἐν Ἀθήναις ἰδιαίτατα καὶ ἐν Πειραιεῖ τονίζει σημεῖα σκοπητέα, ἐν σχέσει δὲ πρὸς τὸ ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον, παρατηρεῖ ταῦτα, ὅτι «Ὑπάρχουσιν ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ ἑκατοντάδες ὁλόκληροι ἐντοπίων, ἀλλὰ πρὸ παντὸς ξένων ἀποζώντων ἐκ τῶν χαρτοπαιγνίων, ἀπογυμνοῦντες δι’ ἀπάτης ἐνίοτε καὶ διὰ τῆς βίας τοὺς εἰς τὰ χαρτοπαίγνια συστηματικῶς καὶ μεθοδικῶς παρασυρομένους ἀγαθοὺς πολίτας, ἀναγκαζομένους κατόπιν ἐνδείας νὰ τραπῶσιν εἰς ἀδικήματα, καὶ πρόθυμοι νὰ τραπῶσιν εἰς οἱανδήποτε κλοπὴν ἢ ἀπάτην, ὅταν δὲν εὑρίσκωσι θύματα ἐν τοῖς χαρτοπαιγνίοις ἢ ἀτυχήσωσιν εἰς αὐτά». Ἡ καταδίωξις τῶν χαρτοπαιγνίων, ἰδιαίτατα δὲ τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα τροφοδοτοῦνται ἐξ αὐτῶν, ἀπετέλεσε τὸ ὀνειροπόλημα, δύναμαι νὰ εἴπω, πλείστων Κυβερνήσεων· ὁμιλῶν δ’ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου δὲν δύναμαι νὰ παραλίπω νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Βουλὴν φωτεινήν τινα περίοδον, καθ’ ἣν ἡ φιλοδοξία τοῦ κ. ἐκ Καλαβρύτων πολιτευτοῦ ὡς Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης εἶχεν ὑπαγορεύσει σύντονα μέτρα μετ’ ἐμπεριστατωμένης μελέτης καὶ σπουδῆς καὶ ἐνδελεχείας πρὸς καταδίωξιν τῶν χαρτοπαιγνίων ἐν Ἀθήναις. Δυστυχῶς ἡ ἀτέλεια τῆς νομοθεσίας κατέστησεν ἀδρανῆ πᾶσαν ἐνέργειαν καὶ ματαίας πάσας αὐτοῦ τὰς ἀγαθὰς προθέσεις καὶ προσδοκίας. Εἶναι δ’ ἐντελῶς ἀνεπαρκής, Κύριοι, ἡ ἰσχύουσα νομοθεσία. Εἶναι ἀνεπαρκὴς ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ οὐσιαστικοῦ νόμου, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ δικονομικοῦ δικαίου, ὑπὸ τὴν ἔποψιν δηλαδὴ τῶν ὅρων καὶ τοῦ τρόπου τῆς καταδιώξεως. Τὸ νομοσχέδιον προνοεῖ περὶ ἀμφοτέρων τῶν σημείων. Καὶ ἐνταῦθα κατὰ τὸ ὑπόδειγμα τῶν ἀλλαχοῦ κρατούντων περὶ τῆς καταδιώξεως τῶν χαρτοπαιγνίων εἰσηγούμεθα σύστημα οὐσιαστικοῦ καὶ δικονομικοῦ δικαίου, τὸ τελευταῖον τοῦτο ἰθαγενὲς ἐκ τῶν ὅρων τῶν παρ’ ἡμῖν ὑπαγορευόμενον. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὑπὸ οὐσιαστικὴν ἔποψιν καταδιώκονται οἱ ἱδρυταὶ καὶ διατηροῦντες ἐν γένει ἀπηγορευμένα τυχηρὰ παίγνια εἰς δημοσίους τόπους, ἀλλ’ οὐχὶ μόνον εἰς δημοσίους, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς τόπους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι μὲν ἰδιωτικοί, ἀλλὰ προσιτοὶ εἰς τὸ κοινόν. Ἐπίσης μεταξὺ τῶν ὑπευθύνων καὶ καταδιωκομένων συνεπῶς εἶναι καὶ οἱ παίζοντες εἰς τοιαῦτα ἀπηγορευμένα τυχηρὰ παίγνια. Οὐσιωδέστατοι ὅμως εἶναι οἱ δικονομικοὶ ὁρισμοὶ οἱ εἰσαγόμενοι, οἱ ὁποῖοι ἐγγυῶνται πλήρη καὶ ἄμεσον τὸν τερματισμὸν τῆς καταστάσεως. Κατὰ τὸ εἰσαγόμενον σύστημα πᾶσα παράβασις ἐντὸς πέντε ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἀνακαλύψεως αὐτῆς δέον νὰ δικασθῇ ἐνώπιον τοῦ Πλημμελειοδικείου. Οἱ ἐπ’ αὐτοφώρῳ συλλαμβανόμενοι, συμφώνως πρὸς τὰς ἰσχυούσας διατάξεις τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, προσάγονται ἐντὸς 24 ὡρῶν τὸ βραδύτερον ἐνώπιον τοῦ Εἰσαγγελέως. Ὁ Εἰσαγγελεύς, ὑπαρχουσῶν ἀποχρωσῶν ἐνδείξεων παραβάσεως τοῦ νόμου, διατάσσει τὴν κράτησιν αὐτῶν, ὑποχρεωτικῶς δ’ ἐντὸς πέντε ἡμερῶν ὁρίζεται ἡ δίκη. Ἀναβολὴ δὲν δύναται νὰ δοθῇ παρὰ μόνον εἰς περίπτωσιν ἐξαιρετικὴν κατ’ αἴτησιν τοῦ κατηγορουμένου καὶ μόνον ἐφάπαξ καὶ μόνον ἐπὶ ὀκτὼ ἡμέρας. Ἀλλὰ συγχρόνως τὸ Δικαστήριον ἀποφαινόμενον τὴν ἀναβολὴν ἠτιολογημένην διατάσσει τὴν προφυλάκισιν τοῦ κρατηθέντος. Τοιαῦται περίπου εἶναι αἱ βάσεις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταδιώξεως τῶν ἀπηγορευμένων παιγνίων. Πέμπτον εἰς τὴν σειρὰν ταύτην εἰσάγεται νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον μετὰ τῶν λοιπῶν ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς παρούσης Βουλῆς εἴχομεν προαναγγείλει. Εἶπον ἔκτοτε ὅτι πρόκειται νὰ εἰσαγάγωμεν νομοσχέδιον περὶ αὐτοκινήτων, νομοσχέδιον ἀνταποκρινόμενον εἰς τὰς νέας ἀνάγκας, τὰς ὁποίας τὸ νέον τοῦτο μέσον τῆς συγκοινωνίας ἐδημιούργησε, νομοσχέδιον, προνοοῦν καὶ ὑπὸ ἔποψιν ποινικὴν καὶ ὑπὸ ἔποψιν ἀστικοῦ δικαίου. Εἶναι γνωστὸν ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν ἰδίᾳ δεκαετίαν σπουδαιότατον μέλημα καὶ τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς νομοθεσίας τῆς ἀλλοδαπῆς ἀπετέλεσεν ἡ νομοθετικὴ πρόνοια περὶ εἰσαγωγῆς εἰδικῆς νομοθεσίας διὰ τὰ αὐτοκίνητα. Ἡ φύσις αὐτῶν, οἱ ὅροι τῆς λειτουργίας αὐτῶν, ἡ τάξις ἀκόμη, εἰς τὴν ὁποίαν ταῦτα ἀνήκουσι, προεκάλεσαν ζωηροτάτην ἐπιστημονικὴν συζήτησιν· ἐπειδὴ δὲ καὶ παρ’ ἡμῖν παρετηρήθησαν δυστυχῶς καὶ ὁσημέραι παρατηροῦνται λάθη τινὰ ἢ ὑπερβάσεις τινές, κατὰ τὰς ὁποίας ἄοπλος εἶναι ἡ κοινωνία καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν ποινικὴν καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν ἀστικήν, εἶναι καιρὸς νὰ προνοήσωμεν, ὑπόδειγμα ἔχοντες καὶ παράδειγμα ἔχοντες τὰ ἀλλαχοῦ διδασκόμενα καὶ γενικῶς σχεδὸν ἐφαρμοζόμενα νὰ προνοήσωμεν περὶ τῶν ἀναγκῶν τούτων. Τὸ νομοσχέδιον προνοεῖ περὶ δύο σημείων. Ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν ποινικὴν ὁρίζεται ὡς αὐτοτελὲς ἀδίκημα ἡ φυγὴ τοῦ ὁδηγοῦ αὐτοκινήτου εὐθὺς μετὰ τὸ ἐπελθὸν ἀτύχημα· ὑπεστηρίχθη ἀλλαχοῦ ὅτι ὁ ὁδηγὸς μετὰ τὸ συμβὰν ἀτύχημα ὁπωσδήποτε, εἴτε ἐξ ὑπαιτιότητος αὐτοῦ, εἴτε ἐκ τύχης, εἴτε ἐξ ὑπαιτιότητος τοῦ θύματος, ὀφείλει νὰ παραμένῃ εἰς τὴν θέσιν του. Διότι λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ αὐτοκίνητον μετὰ τὸ ἀτύχημα ἐξαφανίζεται, ἐσχάτως δὲ τοιαύτη ἐξαφάνισις πρὸ ἡμερῶν καὶ παρ’ ἡμῖν παρετηρήθη καὶ διὰ τῶν ἐφημερίδων ἀνεκοινώθη, γεννᾶται διὰ τῆς ἐξαφανίσεως αὐτοῦ διπλοῦν ἀτόπημα· πρῶτον ὅτι ἡ καταδιωκτικὴ Ἀρχὴ ἀποβαίνει ἄοπλος εἰς συλλογὴν τῶν ἐνδείξεων πρὸς καταδίωξιν τοῦ τυχὸν ὑπάρξαντος ἀδικήματος, ἐξ ἄλλου δὲ καὶ τὸ θῦμα τοῦ αὐτοκινήτου εὑρισκόμενον ἴσως εἰς μέρος, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ ἄμεσος βοήθεια εἶναι ἀδύνατος, μένει ἐκτεθειμένον καὶ ἀπροστάτευτον. Ἑπομένως καὶ αἱ ἀνάγκαι τῆς καταδιωκτικῆς Ἀρχῆς καὶ αἱ ἀνάγκαι τοῦ θύματος, ἀλλὰ καὶ αἱ ὑπαγορεύσεις τῆς φιλανθρωπίας πρὸς προστασίαν τοῦ θύματος ὑπηγόρευσαν τὴν ἀρχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνηγορεύθη εἰς ἀδίκημα αὐτὴ καὶ μόνον ἡ μετὰ τὸ ἀτύχημα φυγὴ τοῦ αὐτοκινήτου. Ἐξ ἄλλου ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν ἀστικὴν ἐλήφθησαν εἰδικαὶ πρόνοιαι, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἄρχον καὶ κύριον χαρακτηριστικὸν εἶναι τοῦτο, ὅτι ὑποχρέωσις πρὸς ἀποζημίωσιν ὑφίσταται ἀνεξαρτήτως πάσης ὑπαιτιότητος καὶ εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν τυχαῖον ἦτο τὸ ἀδίκημα, ἀρκεῖ ὅτι δὲν ἦτο ὑπαίτιον τὸ θῦμα. Ἐκρίθη ὡς ὀρθὸν καί, ἐπαναλαμβάνω, γενικῶς διδάσκεται καὶ νομοθετεῖται ὅτι ἐξαιρετικῶς εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην λόγοι φιλανθρωπίας ἐπιβάλλουσι τὸ βάρος τῶν τυχηρῶν εἰς τὸν ὁδηγὸν ἢ ἰδιοκτήτην καθ’ ὡρισμένας περιπτώσεις. Μετὰ τὰ νομοσχέδια ταῦτα, Κύριοι, ἐπακολουθεῖ σειρά τις νομοσχεδίων συμπληρωματικῶν ὑποβληθέντων ἤδη ἄλλων δικονομικῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα θεραπεύουσιν ὡρισμένας τινὰς ἀτελείας τῆς Ποινικῆς ἢ τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας. Ἐν πρώτοις νομοσχέδιον, δι’ οὗ μεταρρυθμίζεται τὸ ἄρθρον 251, παράγραφος δευτέρα τῆς Ποινικῆς Δικονομίας. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καταργεῖται ἡ τάξις τῶν βουλευμάτων τῶν παυόντων πρὸς καιρὸν τὴν καταδίωξιν. Οἱ παρακολουθοῦντες τὰ δικαστηριακὰ ἡμῶν πράγματα γνωρίζουσιν ὅτι αἱ νομοθετικαὶ ἀντιλήψεις, αἱ ὁποῖαι ἐστηρίχθησαν εἰς τὴν τάξιν ταύτην τῶν βουλευμάτων, δὲν ἔτυχον τοῦ σκοποῦ. Σχεδὸν πάντοτε εἰς τὰ βουλεύματα ταῦτα ἐζήτησαν προσφυγὴν δι’ ἀσθένειαν χαρακτῆρος πολλοὶ δικασταὶ πρὸς ἀποφυγὴν τῆς παραπομπῆς τῶν κατηγορουμένων καὶ ὅτι βουλεύματα παύοντα πρὸς καιρὸν τὴν καταδίωξιν καὶ αἱ σχετικαὶ δικογραφίαι ἐβάρυναν καὶ βαρύνουσι τὰ ἀρχεῖα τῶν καταδιωκτικῶν Ἀρχῶν, σπανιώταται δὲ εἶναι αἱ περιπτώσεις ἐκεῖναι, καθ’ ἃς ἐπηκολούθησαν νέα γεγονότα, ἵνα ἀκολουθηθῇ ἡ διαδικασία ἡ προβλεπομένη ὑπὸ τοῦ νόμου πρὸς συνέχισιν τῆς καταδιώξεως. Ἀνεξαρτήτως δὲ τούτου καὶ διὰ τοὺς διαδίκους ἀποτελοῦσι τὰ βουλεύματα ταῦτα πληγὴν ἀνίατον, διότι ἀφήνουσι στίγμα τι, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀδύνατον εἰς ταῦτα καὶ ἕνεκα τῆς ἑρμηνείας, ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τινας διατάξεις τῆς Δικονομίας, νὰ θέσωσιν ἐκποδών. Ἕτερον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλω, ὑπέδειξαν ἀνάγκαι τινές, ἀνακύψασαι ἐν τῇ ἐφαρμογῇ, τὰς ὁποίας ὁμολογῶ ὅτι δὲν εἶχον προΐδει. Μέγα μέρος τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας οὐσιωδέστατα στηρίζεται πολλάκις εἰς τὰς ἀνωμότους πιστοποιήσεις τῶν ἰατρῶν. Προσελεύσεις ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων, ἄδειαι δικαστῶν καὶ ἄλλων δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ ἄλλα δικαστικὰ μέτρα στηρίζονται ἀναγκαίως εἰς τὰς πιστοποιήσεις τῶν ἰατρῶν, τὰς ἀνωμότους. Συνέβη ὅμως δυστυχῶς αἱ ἀνώμοτοι αὗται πιστοποιήσεις νὰ ἀφίστανται τοσοῦτον τοῦ ἀληθοῦς, ὥστε ἰατροὶ νὰ εὑρεθῶσιν εἰς ἀντίθεσιν καὶ νὰ πιστοποιήσωσι καὶ πρὸς ἐμὲ αὐτὸν ὅτι ἦτο ἀπολύτως ἀδύνατον πιστοποίησις τοιαύτη νὰ ὑποβληθῇ ἀπὸ χρηστοῦ συνειδότος καὶ εὐθείας θελήσεως. Εἰς τοιαύτην ἀνάγκην περιελθὼν προεκάλεσα τὴν ἐνέργειαν τῶν καταδιωκτικῶν Ἀρχῶν ἐπὶ τῇ βάσει προχείρου ἑρμηνείας, τὴν ὁποίαν ἔδωκα εἰς τὸ ἄρθρον 271 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου. Δυστυχῶς καὶ ἡ ἑρμηνεία ἡ γενομένη ὑπὸ τῶν Ἀρχῶν καὶ ἡ ἐμὴ μελέτη παρήγαγον τὴν πεποίθησιν ὅτι ἔπρεπε πολὺ νὰ πιεσθῇ τὸ κείμενον τοῦ νόμου, διὰ νὰ κατασταθῇ δυνατὸν νὰ στηριχθῇ δημοσία κατηγορία. Αὐτὰ μὲ ἤγαγον περαιτέρω καὶ κατὰ τὸ ὑπόδειγμα καὶ τῆς Γαλλικῆς καὶ Ἰταλικῆς ἰδίᾳ νομοθεσίας συνέταξα νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου τὰ ἀνώμοτα ταῦτα πιστοποιητικὰ ὑφ’ ὡρισμένας περιπτώσεις ἀποτελοῦσιν ἴδιον ἀδίκημα κολαζόμενον καὶ καταδιωκόμενον ποινικῶς. Ἕτερον νομοσχέδιον ἀφορᾷ τὴν μεταρρύθμισιν ὡρισμένων διατάξεων τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας. Οἱ ἀσχολούμενοι εἰς τὰ δικαστικὰ πράγματα γνωρίζουσιν, ὅτι ὑπάρχουσι δευτερεύουσαί τινες δίκαι, διὰ τὰς ὁποίας ἡ προσφυγὴ ἐνώπιον ὁλοκλήρου Δικαστηρίου ἀποτελεῖ πολυτέλειαν ἀσυμβίβαστον πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτῶν. Αἰτήσεις περὶ παρατάσεως προθεσμίας, αἰτήσεις περὶ διορισμοῦ εἰσηγητοῦ, περὶ ἀντικαταστάσεως εἰσηγητοῦ, σκοπιμώτερον θὰ ἦτο ἐὰν εἰσήγοντο ἐνώπιον τοῦ προέδρου ἢ ἐνώπιον τοῦ εἰρηνοδίκου. Εἰς τοιαύτην τινὰ ἀντίληψιν στηρίζεται τὸ νομοσχέδιον καὶ παρέχει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν καὶ τὸν εἰρηνοδίκην νὰ ἀποφαίνηται ἐπὶ τῶν τοιούτων αἰτήσεων. Εἰς περίπτωσιν δέ, κατὰ τὴν ὁποίαν εἴτε κατὰ τὴν πρώτην εἴτε κατὰ τὴν δευτέραν φορὰν ἤθελεν ἀπορριφθῇ ἡ αἴτησις, ἡ ὑπόθεσις εἰσάγεται πρὸς περαιτέρω συζήτησιν κατ’ οὐσίαν ἐνώπιον ὁλοκλήρου τοῦ Δικαστηρίου δικαιουμένου τούτου νὰ κρίνῃ κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς οὐσίας τῆς ὑποθέσεως, ἂν κακῶς ἀπερρίφθη ἡ αἴτησις, καὶ νὰ παρατείνῃ ταύτην, ἐὰν νομίζῃ τοῦτο προσῆκον. Ἕτερον νομοσχέδιον προβλέπει καὶ κανονίζει τὰς μεταξὺ διαδίκων καὶ δικηγόρων κοινοποιήσεις τῶν διαδικαστικῶν ἐγγράφων, ἰδιαίτατα δὲ τῶν προτάσεων. Πρὸς νομικοὺς κατὰ τὸ πλεῖστον ὁμιλῶν δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑποδείξω τίνα ἀνάγκην σκοπεῖ νὰ θεραπεύσῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ πρὸς ποῖον κακὸν νὰ ἀνταποκριθῇ, κακὸν τὸ ὁποῖον ὑποθάλπει πολλάκις τὴν κακὴν πίστιν, ὅπου ὑφίσταται, κακὸν τὸ ὁποῖον, ἀνεξαρτήτως τῆς κακῆς πίστεως, καθιστᾷ ἀδύνατον τὴν ἄνετον ἀπὸ μέρους τῶν δικηγόρων ἀνασκευὴν τῶν ἐναντίων ἰσχυρισμῶν. Ἄλλαι τινὲς μεταρρυθμίσεις, τὰς ὁποίας ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλομεν, ἀφορῶσι σημεῖά τινα τοῦ νόμου περὶ χαρτοσήμου· εἶναι μεταρρυθμίσεις κυρίως, αἱ ὁποῖαι αἴρουσιν ἐκ μέσου ἀμφισβητήσεις τινὰς εἴτε δικαστικάς τινας πολυτελείας. Αἴφνης πολυτέλειαν θεωροῦμεν τὴν σύνταξιν τριῶν πρακτικῶν, πρακτικοῦ συνεδριάσεως, διασκέψεως καὶ δημοσιεύσεως, πολυτέλεια ἡ ὁποία αὐξάνει τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ τὴν ἐργασίαν. Ἡ εἰσαγομένη μεταρρύθμισις ὁρίζει ἓν καὶ μόνον πρακτικόν. Ἐπίσης μικρὰ βεβαίως εἶναι ἡ παρατήρησις τοῦ ὅτι πολλάκις ἡ ἀνεπάρκεια τῆς προκαταβολῆς καθιστᾷ ἐκ τῶν ὑστέρων ἀδύνατον τὴν κατάρτισιν τῆς ἀποφάσεως. Προνοεῖ καὶ περὶ τούτου τὸ νομοσχέδιον ὡς καὶ ἐπὶ ἄλλων σημείων τοιαύτης περίπου φύσεως ἀναγομένων εἰς τὸν νόμον περὶ χαρτοσήμου καὶ τούτων ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὰς διατάξεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας. Ἀλλὰ καὶ ἕτερον νομοσχέδιον ὑποβάλλομεν· τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶχον προαναγγείλει εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἶχον ὑποδείξει τὰς βάσεις αὐτοῦ ἀκριβῶς τὴν ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνεγινώσκετο καὶ συνεζητεῖτο ἐνταῦθα τὸ νομοσχέδιον περὶ τοκογλυφίας καὶ αἰσχροκερδῶν συμβάσεων. Εἶπον τότε, ὅτι μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου συμπλήρωμα ἀπαραίτητον θὰ εἶναι νομοσχέδιον προνοοῦν καὶ προστατεῦον καὶ τὰ συμφέροντα τῶν δανειστῶν ἀπέναντι τῶν κακοπίστων ὀφειλετῶν. Τὸ νομοσχέδιον περὶ τοκογλυφίας καὶ αἰσχροκερδῶν συμβάσεων ἐντὸς τῶν ὅρων τοῦ προσήκοντος ἐπροστάτευσε τοὺς ὀφειλέτας ἀπέναντι αἰσχροκερδῶν δανειστῶν καὶ τοκογλύφων, καθώρισεν ὅρια καὶ ἐφρούρησε ταῦτα διὰ διατάξεων ὡρισμένων καὶ αὐστηρῶν, δεόντως αὐστηρῶν. Καθώρισε, λέγω, ὅρια τῶν νομίμων δικαιωμάτων τῶν δανειστῶν. Ἀλλὰ συνεπὲς εἶναι καὶ φυσικὸν νὰ ἀξιώσωσιν οἱ δανεισταί, ὅπως εἰς τὰ ὅρια ἐκεῖνα, ἐν οἷς ἡ Πολιτεία περιώρισε τὴν ἐνάσκησιν τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν, προστατευθῶσι τοὐλάχιστον ἀπέναντι τῆς κακῆς πίστεως. Πρέπει δὲ νὰ δεχθῶμεν, ὅτι, ὅσον ἡ τοκογλυφία καὶ ἡ αἰσχροκέρδεια τῶν δανειστῶν ἐσόβει πρὸ τοῦ νόμου αὐτοῦ, κατ’ ἴσον σχεδὸν λόγον ἐλυμαίνετο τὴν δημοσίαν πίστιν καὶ ἡ κακοπιστία τῶν ὀφειλετῶν. Δύναταί τις εἰπεῖν, ὅτι ἡ πρώτη παρῆγε καὶ ἐγέννα τὴν ἄλλην καὶ ἴσως ἴσως ἡ μία καθίστα ἀναπόδραστον τὴν ἄλλην. Διότι οἱ καταδιωκόμενοι ὀφειλέται εἶχον ὑπὲρ ἑαυτῶν ἓν ἐπιχείρημα μέγα, συνηθέστατα δὲ καὶ ἀληθές, ὅτι ἠμύνοντο ἐναντίον τοκογλύφων καὶ αἰσχροκερδῶν δανειστῶν. Ἐξώθουν δὲ τὰ σημεῖα τῆς ἀμύνης μέχρις ὁρίου, τὸ ὁποῖον ἠδίκει τοὺς αἰσχροκερδοῦντας δανειστάς, διότι δὲν ἠδύναντο νὰ λάβωσιν οὔτε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ λάβωσιν, ἀλλὰ δὲν ἐκέρδαινον ἐξ ἄλλου ἐκ τῆς τακτικῆς ταύτης οἱ ὀφειλέται, διότι ὅ,τι ὤφειλον νὰ δώσωσιν ἢ θὰ ἔδιδον, ἂν ὑπῆρχε προστατευτικὸς νόμος δι’ ἑαυτοὺς καὶ τοὺς πιστωτάς, τὸ ἐδαπάνων εἰς τὰ Δικαστήρια, τὸ ἐδαπάνων στρεψοδικοῦντες χωρὶς οὐδὲν νὰ κερδίσωσιν. Ἡ κατάστασις αὐτὴ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν δανειστῶν ἀναμφισβητήτως θὰ εὕρῃ τὸν θάνατον καὶ τὸ τέρμα αὐτῆς διὰ τοῦ ψηφισθέντος νόμου, ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔλθῃ προστάτις ἡ Πολιτεία τῶν δικαιωμάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα αὐτὴ ἀπένειμεν ἤδη εἰς τοὺς δανειστάς, ἀπέναντι τῶν κακοπίστων ὀφειλετῶν. Ἐν πρώτοις ἡ ἀπόκρουσις ἢ ἡ ψευδὴς καὶ εἰκονικὴ μεταβίβασις τῆς περιουσίας ἀπαγορεύεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ εἰς εἰδικὸν ἀδίκημα ποινικῶς καταδιωκόμενον καθορίζεται. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτων τὸ οὐσιωδέστερον εἶναι, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰσάγομεν τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον εὐδοκιμεῖ καὶ ἐν Γερμανίᾳ καὶ ἐν Αὐστρίᾳ, τοῦ λεγομένου βεβαιωτικοῦ ὅρκου περὶ τῆς περιουσίας τοῦ ὀφειλέτου. Εἰς περίπτωσιν τουτέστι, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ δανειστής, ἐπιδιώκων τὴν εἴσπραξιν τῶν ἀπαιτήσεών του, ἤθελεν ἴδει, ὅτι ἐκ τῆς φαινομένης περιουσίας τοῦ ὀφειλέτου του δὲν ἱκανοποιεῖται ἡ ἀπαίτησις, δικαιοῦται νὰ καλέσῃ τὸν ὀφειλέτην καὶ νὰ προσφύγῃ ἐνώπιον τοῦ ἁρμοδίου προέδρου καὶ ἀπαιτήσῃ παρ’ αὐτοῦ τὴν ὑποβολὴν σημειώσεως πλήρους περὶ τῶν στοιχείων τῆς περιουσίας αὐτοῦ, περὶ τῶν ἀπαιτήσεων, τὰς ὁποίας ἔχει κατὰ τρίτων, περὶ τῶν τίτλων, εἰς τοὺς ὁποίους στηρίζονται αἱ ἀπαιτήσεις, καὶ περὶ τῶν ἀποδεικτικῶν στοιχείων τῶν ἀπαιτήσεων αὐτοῦ, καὶ νὰ ἀξιώσῃ, ὅπως ὀμόσῃ ὁ ὀφειλέτης, ὅτι ἡ σημείωσις εἶναι εἰλικρινὴς καὶ ἀδολίευτος. Ἡ ἄρνησις ὑποβολῆς τοιαύτης σημειώσεως ἢ ἡ ἄρνησις δόσεως ὅρκου περὶ τῆς εἰλικρινείας, τῆς ἀληθείας καὶ τοῦ ἀδολιεύτου αὐτῆς ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα τὴν προσωπικὴν κράτησιν τοῦ ὀφειλέτου, προσωπικὴν κράτησιν, ἡ ὁποία λήγει ἅμα τῇ στιγμῇ, καθ’ ἣν ἤθελε πεισθῇ οὗτος νὰ δώσῃ τὸν ὅρκον, ὅτι ἡ περιουσία αὐτοῦ τοιαύτη καὶ μόνη εἶναι. Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει παρατείνεται κατ’ ἀνώτατον ὅρον ἡ προσωπικὴ κράτησις ἐπὶ ἑξάμηνον. Ὁ ὅρκος οὗτος, τοιαύτην ἔχων δικαιολογικὴν βάσιν καὶ πρόληψιν τρόπον τινὰ περιέχουσαν τῆς ὑπάρξεως ἀδικήματος, ἀποκρύψεως περιουσίας, ὁ ὅρκος αὐτὸς ἐπιβάλλεται καὶ κατὰ τῶν ἀντιπροσώπων νομικῶν προσώπων, διότι καὶ οὗτοι ἔχουσι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παράσχωσι σημείωσιν εἰς τὸν πιστωτὴν καὶ νὰ βεβαιώσωσι ταύτην ἐνόρκως. Τοῦτο γίνεται καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν ὡρισμένον κινητὸν διεκδικεῖται, τὸ ὁποῖον δὲν εὑρίσκεται εἰς τὴν κατοχὴν τοῦ ὀφειλέτου. Καὶ τότε ἔχει ὑποχρέωσιν ὁ ὀφειλέτης νὰ ὀμόσῃ, ὅτι δὲν κατέχει τοῦτο καὶ ὅτι ἀγνοεῖ τίς κατέχει τοῦτο. Τοιαῦται, Κύριοι, περίπου εἰσὶν αἱ βάσεις τοῦ ἑνδεκάτου νομοσχεδίου. Τὸ δωδέκατον νομοσχέδιον ἀφορᾷ τὸν ὀργανισμὸν τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης. Ἴσως Κύριοι, τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης εἶναι τὸ μόνον Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον ἐξακολουθεῖ ἤδη νὰ διέπηται λόγῳ μὲν ὑπὸ τοῦ Διατάγματος περὶ Γραμματειῶν τοῦ ἔτους 1833, πράγματι δὲ ὑπ’ οὐδενὸς νόμου, ἀλλ’ ὑπὸ ἐθίμων τινῶν καὶ συνθηκῶν, αἱ ὁποῖαι εἰσήχθησαν ἐκ τῆς ἀνάγκης καὶ τῆς βίας τῶν πραγμάτων ἄνευ προσωπικοῦ σχεδὸν ὑφισταμένου διὰ νόμου ὡρισμένου ἢ διὰ Διατάγματος, ἀλλὰ διὰ προσωπικοῦ δανείου. Διότι εἶναι ἄξιον πολλῆς περιεργείας, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ἐν πολλοῖς ἀπὸ μακρῶν ἐτῶν διεξάγεται σχεδὸν διὰ δανείου προσωπικοῦ. Ὑπάλληλοι τοῦ Πρωτοδικείου Ἀθηνῶν καὶ ὑπάλληλοι τοῦ Ἐφετείου Ἀθηνῶν, μετακαλούμενοι ἐκεῖ, εἰργάζοντο, ἵνα ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπηρεσίας, συνέβη δ’ ἅπαξ κατὰ τὰς πληροφορίας μου καὶ τὸ περίεργον γεγονὸς γραμματέως τοῦ Πρωτοδικείου Ἀθηνῶν, προστασίαν ἔχοντος ἐν τῷ κέντρῳ, ἀντιτιθεμένου δὲ πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, γραμματέως ὁ ὁποῖος δι’ ἐγγράφου του ἀνεκάλεσεν ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τοὺς ἐκεῖ ὑπηρετοῦντας ὑπαλλήλους καὶ περιήγαγε τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν εἰς δυσκολίαν, ἡ ὁποία, ἂν δὲν παρενέβαινεν ἡ εὐμένεια τοῦ γραμματέως, θὰ ἠπείλει τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Ὑπουργείου. Ἂν τοιαύτη ἦτο ἡ κατάστασις, Κύριοι, τῆς ὑπηρεσίας καὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης μέχρις ἐσχάτων, ἐννοεῖ τις πόσον πολλαπλαῖ καὶ πόσον μεγάλαι καὶ πόσον βαρεῖαι εἶναι αἱ δυσχέρειαι, κατὰ τῶν ὁποίων ἤδη παλαίει, ἤδη, ὅτε αἱ ἐργασίαι τοσοῦτον ῥιζικῶς ἐπολλαπλασιάσθησαν. Διότι καὶ προσετέθησαν νέαι σημαντικαὶ ὑπηρεσίαι, οἷαι αἱ ὑπηρεσίαι τῆς στατιστικῆς, καὶ ἐδιπλασιάσθησαν ἄλλαι, οἷον αἱ ὑπηρεσίαι αἱ ἀναγόμεναι εἰς τὴν ἐπίβλεψιν καὶ τὴν πειθαρχικὴν δίωξιν τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν, ἡ ὑπηρεσία τῶν προσφυγῶν καὶ ἀναφορῶν τῶν πολιτῶν καὶ τῆς ἀνταποκρίσεως τῆς πλήρους πρὸς τὰς προσφυγὰς καὶ τὰς ἀναφορὰς ταύτας καὶ καθεξῆς. Εἶναι ἀνάγκη ἤδη εἴπερ ποτὲ καὶ ἄλλοτε ὀργανισμοῦ πλήρους τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ἐκ βάθρων ἀνατρέποντος τὰ νῦν κατ’ ἔθιμον ἢ κατ’ ὀργανισμὸν κρατοῦντα, καὶ διοργανοῦντος καὶ διαιροῦντος τὴν ὑπηρεσίαν κατὰ τὰς ἀνάγκας τὰς ὑπ’ αὐτῆς ὑποδεικνυομένας. Εἰς ταύτας τὰς ἀνάγκας σκοπεῖ νὰ ἀνταποκριθῇ τὸ ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον. Σημεῖον σημαντικὸν τούτου ἀνεξαρτήτως τῶν ἄλλων εἶναι καὶ ἡ ἵδρυσις συμβουλευτικοῦ Σώματος, ἐκ τῆς γνώμης τοῦ ὁποίου θὰ ἐξαρτηθῇ ἐφεξῆς ἡ τύχη καὶ τῶν ὑπαλλήλων τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου, ἀλλὰ καὶ ἄλλων διοικητικῶν ὑπαλλήλων ἐξαρτωμένων ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, μὴ προστατευομένων δὲ ὑπὸ τῆς συνταγματικῆς ἰσοβιότητος ἢ μονιμότητος, ὡς εἶναι οἱ ὑπάλληλοι τῶν φυλακῶν καὶ ἄλλοι τινὲς δευτερεύοντες ἐξαρτώμενοι ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης. Δέκατον τρίτον καὶ τελευταῖον εἶναι τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶχε προαγγελθῆ ἔκτοτε ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ὑπὸ τὰς αὐτὰς δὲ βάσεις τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων κατὰ 50% εἰς διάστημα τριετίας ἀπὸ τοῦ προσεχοῦς ἔτους. Μία καὶ μόνη τάξις ἐνομίσθη προσῆκον νὰ ἐξαιρεθῇ ἐκ τῶν εὐεργετημάτων τοῦ νόμου, καὶ ἡ τάξις αὐτὴ εἶναι ἡ τῶν ἐμμίσθων παρέδρων, διὰ τοὺς ὁποίους καθ’ ὅλον τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ὑπερβαίνῃ τὴν διετίαν ἢ τριετίαν τὸ πολύ, ἐκρίθη ἐπαρκὴς ἡ ὑφισταμένη καὶ νενομοθετημένη ἤδη μισθοδοσία. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως αὐτῶν ἡ κλῖμαξ τῆς τριετοῦς αὐξήσεως, τὴν ὁποίαν εἰσηγούμεθα, δὲν ἐκρίθη σκόπιμον νὰ τύχῃ ἐφαρμογῆς καὶ ἐπὶ τῶν πρωτοδικῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι συμπληρώσει ἐν τῷ βαθμῷ τούτῳ πενταετῆ τοὐλάχιστον ὑπηρεσίαν. Ἑπομένως διὰ μὲν τοὺς ἐμμίσθους παρέδρους δὲν ἔχει ἐφαρμογὴν τὸ νομοσχέδιον, διὰ δὲ τοὺς πρωτοδίκας ἄρχεται ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ χρονικοῦ σημείου τῆς συμπληρώσεως τῆς πενταετίας καὶ περιλαμβάνει κατὰ τὰ λοιπὰ πάντας ἐν γένει τοὺς δικαστικοὺς ὑπαλλήλους ἀπὸ τοῦ Ἀνωτάτου μέχρι τοῦ κατωτάτου. Δὲν νομίζω ἀναγκαῖον νὰ ὑποβάλω παρατηρήσεις τινὰς καὶ κρίσεις δικαιολογητικὰς τοῦ μέτρου τούτου τῆς Κυβερνήσεως. Ἴσως εἶναι εὔλογον ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ νὰ παρατηρηθῇ, ὅτι ἐν γένει οἱ μισθοὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων δὲν εὑρίσκονται εἰς τὸ προσῆκον σημεῖον καὶ ὅτι ἀνάγκη ἀναπόδραστος πρὸς τὴν διεξαγωγὴν τὴν προσήκουσαν τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας εἶναι ἡ αὔξησις ἐν γένει τῶν μισθῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἀλλ’ ἴσως δὲν θὰ ἦτο περιττὸν νὰ ὑποδείξω, ὅτι ἡ ἀρχὴ αὕτη οὐδέποτε ἐσχετίσθη καὶ οὐδέποτε συνεδέθη πρὸς τοὺς μισθοὺς τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων καὶ ὅτι ἐν γένει ἄλλη ἀρχὴ ἐτηρήθη σχέσιν ἔχουσα πρὸς τὴν ἰδιότητα τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, πρὸς τὴν ἰδιάζουσαν φύσιν τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν καὶ τὴν ἐξαιρετικὴν λεπτότητα τῆς ἀποστολῆς των. Πάντοτε δὲ καὶ πανταχοῦ τὰ στοιχεῖα ταῦτα ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν πρὸς καθορισμὸν τῶν μισθῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὸν καθορισμὸν τῶν μισθῶν τῶν λοιπῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἐν τούτοις δὲν θὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν ἀντίληψιν καὶ τὴν παρατήρησιν ταύτην· δὲν θὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ τὴν ἑτέραν, ὅτι ἡ αὔξησις θὰ γίνῃ ἤδη χωρὶς οὐδόλως οὐδὲ τὸ παράπαν νὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους. Καὶ μόνοι ἐκεῖνοι οἱ νόμοι, τοὺς ὁποίους ἐψήφισεν ἤδη ἡ παροῦσα Βουλή, καὶ ταῦτα τὰ εἰδικὰ μέτρα τὰ πρὸς ἀνόρθωσιν τῆς δικαιοσύνης ἀποσκοποῦντα, ἐκεῖνοι ἀκριβῶς καὶ μόνοι ἀκόμη ἂν πρόκειται νὰ μείνωσι, παρέχουσι τὰ ἐφόδια, διὰ τῶν ὁποίων ἄνευ ἐπιβαρύνσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὴν προτεινομένην αὔξησιν.

§10Γ. ΠΩΠ. Πόσην ὑπολογίζετε τὴν αὔξησιν;

§11Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. 50%.

§12Γ. ΠΩΠ. Εἰς τὸ σύνολον τοῦ προσωπικοῦ.

§13Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὸ τρέχον ἔτος περὶ τὰς 300,000.

§14Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μετὰ τὸ 1914;

§15Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὸ 1914 θὰ εἶναι 800,000.

§16Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Καὶ μετὰ τὴν ὁλοσχερῆ ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ προσόντων;

§17Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως.

§18Δ. ΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ συζητηθῇ ἄλλως τε.

§19Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως ὅλα θὰ συζητηθῶσιν.

§20Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. 915000 ἀναγράφετε εἰς τὴν ἔκθεσίν σας.

§21Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἔστω· 800,000 εἶπον; Εἶναι 915,000. Αὐτὸ βεβαίως εἶναι τὸ ἀκριβές. Ὁ νόμος περὶ καταψηφίσεως τῶν δικαστικῶν ἐξόδων εἰς τοὺς ψευδεῖς μηνυτάς, ὁ νόμος περὶ ἀνακλήσεως τῶν μηνύσεων, ὁ νόμος περὶ μετατροπῆς τῶν μικρῶν ποινῶν φυλακίσεως ἢ κρατήσεως εἰς χρηματικὰς καὶ ὁ νόμος κατὰ τῶν ἐρημοδικιῶν, κατὰ τὰ μέχρι τοῦδε στατιστικὰ δεδομένα ἐπὶ τῇ βάσει τῆς γεγενημένης ἤδη ἐφαρμογῆς, θὰ εἶχον καὶ μόνοι ἀρκετὴν δύναμιν, ἀνεξαρτήτως ἄλλων διαρρυθμίσεων ἐντελῶς ἀσχέτων πρὸς οἱανδήποτε τάξιν, νὰ ἀντιμετωπίσωσι τὴν δαπάνην, διότι ἀποδίδουσι ποσὰ ἀνερχόμενα κατ’ ἐλάχιστον ὅρον εἰς 650 ἢ 700 χιλιάδας δραχμῶν κατ’ ἔτος. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τῶν ἀντιλήψεων τούτων τοῦτο καὶ μόνον περιορίζομαι νὰ τονίσω ὑπὲρ τῆς προτεινομένης αὐξήσεως. Παραλείπω πάντα ταῦτα καὶ ἀποβλέπω εἰς ἓν καὶ μόνον σημεῖον, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν τῶν δικαστῶν καὶ ἐν γένει τὸ ζήτημα τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων εἶναι ζητήματα ἐξαρτώμενα πάντοτε ἐκ τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, παρατηρῶ ὅμως ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ σκέψις σπουδαία περὶ ἀνορθώσεως τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, περὶ βελτιώσεως τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους ἄνευ προηγουμένης ἀνορθώσεως καὶ βελτιώσεως τῆς δικαιοσύνης. Δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ ἐλπίσωμεν σπουδαίως, ὅτι θὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν διατήρησιν εἰς τὸν δικαστικὸν κλάδον τῶν ὑπαρχόντων ὑγιῶν στοιχείων καὶ τὴν προσέλκυσιν νέων στοιχείων ἀξίων τῆς ἀποστολῆς των ὑπὸ τοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς ἤδη ἡ Πολιτεία ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ἀνάγκας αὐτῶν. Ἂν δὲ δὲν δυνάμεθα βασίμως νὰ ἐλπίσωμεν ἐπὶ τὴν ἀναδιοργάνωσιν τὴν προσήκουσαν ἄνευ τοιούτων θυσιῶν, εἶναι εὔκολον νὰ ἐννοήσῃ τις, ὅτι ὁ οἰκονομικὸς λόγος εἶναι ὁ κυρίως, ὁ πρωτίστως ἐπιβάλλων τὸ μέτρον τοῦτο. Ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην δύναμαι θαρρούντως νὰ εἴπω, εἰδωλοποιῶν καὶ ἐξωτερικεύων κατ’ ἄλλον τρόπον τὰς ἰδέας μου, δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἀκριβῶς τὸ πρῶτον μέτρον πρὸς αὔξησιν τῶν μισθῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἐν γένει, τὸ πρῶτον μέτρον εἶναι ἡ αὔξησις τῶν μισθῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Ταῦτά εἰσι, Κύριοι, τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἶχον νὰ ὑποβάλω σήμερον εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, εἶπον δὲ προλαβόντως καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι διὰ τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν συμπληροῦται τὸ ἐπηγγελμένον καὶ προεπηγγελμένον ἤδη ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς παρούσης Βουλῆς σύστημα ἡμῶν πρὸς ἀναδιοργάνωσιν τῆς δικαιοσύνης τῆς χώρας. Ἁπλῆ ἀντιπαραβολὴ τῶν νομοθετικῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην εἰσηγούμενοι τὸ νομοθετικὸν ἡμῶν πρόγραμμα ὑπεσχέθημεν, πρὸς τὰ ἔκτοτε τμηματικῶς ὑποβληθέντα ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, πείθει πάντα ὅτι οὐ μόνον οὐδὲν ἀπολύτως ἐξ ἐκείνων παρελίπομεν, ἀλλὰ καὶ ἔτι πλέον, αἱ τότε γενόμεναι ἐπαγγελίαι ἡμῶν ὑπολείπονται ἐν πολλοῖς τῶν πράγματι συντελεσθέντων. Ἀλλὰ καὶ αἱ προβλέψεις ἡμῶν αἱ τότε διατυπωθεῖσαι πρὸς τὴν Βουλὴν ἐν σχέσει πρὸς τὴν σκοπιμότητα τῶν νομοθετικῶν μέτρων καὶ ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἐπιρροήν, τὴν ὁποίαν καλοῦνται ταῦτα νὰ ἀσκήσωσιν ἐπὶ τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης, μέχρι κεραίας ἐπληρώθησαν. Τὸ δημοσιευθὲν ἤδη πρῶτον τεῦχος τῆς ἐπετηρίδος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης περιέχει στοιχεῖα κυροῦντα ἐπαρκῶς τοὺς λόγους μου. Ἀλλὰ κυρίως τὸ κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας δημοσιευθησόμενον δεύτερον τεῦχος τῆς ἐπετηρίδος, τὸ περιέχον τὴν καθόλου δικαστηριακὴν κίνησιν καὶ πάσας τὰς πληροφορίας τὰς ἀφορώσας τὴν δευτέραν τριμηνίαν ἐνεστῶτος ἔτους, περιέχον δὲ καὶ τὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων τῶν νέων τῶν ψηφισθέντων κατὰ τὸ βραχὺ τοῦτο χρονικὸν διάστημα, θὰ παράσχῃ, οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν, εἰς πάντας οὐχὶ ἁπλῆν ἀνακούφισιν, ἀλλ’ αἴσθημα ὑπερηφανίας διὰ τοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς λειτουργοῦσι τὰ Δικαστήρια. Θὰ πεισθῇ πᾶς τις καὶ θὰ ἴδῃ ὀφθαλμοφανῶς ἀναφαινομένην πανταχόθεν τὴν νέαν δικαστηριακὴν ζωήν, θὰ ἴδῃ τὸν δικαστικὸν κλάδον καὶ τὴν δικαστικὴν ζωὴν ἀνακαινιζομένην ὁσημέραι, θὰ ἴδῃ ἐνημερότητα, ἡ ὁποία προαγγέλλει ὅτι τάχιστα ἡ δικαιοσύνη τῆς χώρας θὰ εὑρίσκηται εἰς τὴν θέσιν καὶ τὴν ἀποστολήν, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ φύσις αὐτῆς καὶ ὁ προορισμός της τὴν θέλουσιν. Ἀλλὰ αἱ προβλέψεις ἡμῶν καὶ αἱ ἐπαληθεύσεις τούτων δὲν περιωρίσθησαν εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο· ἐξετάθησαν καὶ ἀλλαχοῦ. Εἰσηγούμενοι τὸ πρόγραμμα τῆς δικαστικῆς ἡμῶν ἀναδιοργανώσεως ἐξεφράσαμεν τότε τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ Βουλὴ ἤθελε συγκεντρώσει πᾶσαν αὑτῆς τὴν ἀγαθὴν πρόθεσιν, ἤθελε συγκεντρώσει τὴν δρᾶσιν καὶ τὴν ἐνέργειαν αὑτῆς εἰς τὸ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς δικαστηριακὰς ἀνάγκας, ὑπερψηφίζουσα τῶν εἰσηγουμένων νομοθετικῶν μέτρων, ἐξελέγχουσα καὶ συμπληροῦσα ταῦτα. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι μυστικὸν πόσον τελείως ἡ Βουλὴ ἀνταπεκρίθη καὶ εἰς τὰς προσδοκίας ἡμῶν ταύτας. Παρὰ τὰ μεγάλα καὶ σοβαρὰ αὑτῆς ἔργα, τὰ κύρια, εἰς τὰ ὁποῖα ἐκαλεῖτο τὸ Σῶμα, τὰ ἔργα τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος καὶ τῆς θεμελιώσεως ἐπὶ ἀσφαλεστέρων βάσεων τοῦ πολιτεύματος, κατώρθωσε νὰ εὕρῃ καιρόν, ἡμέρας καὶ νυκτὸς ἐργαζόμενον, κατὰ τρόπον, δύναμαι νὰ εἴπω ἀσφαλῶς καὶ ἄνευ φόβου διαψεύσεως, πρωτοφανῆ εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ χρονικά, ἠδυνήθη, λέγω, νὰ εὕρῃ καιρὸν νὰ ἐπιψηφίσῃ μεταξὺ ἄλλων σπουδαίων νομοθετικῶν μέτρων ὁλόκληρον σχεδὸν τὸ δικαστικὸν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, ἐξελέγχουσα τὰ ὑποβεβλημένα μέτρα καὶ βασανίζουσα πάσας τὰς διατάξεις αὐτῶν, συμπληροῦσα τὰ ἀτελῆ, διορθοῦσα τὰ ἡμαρτημένα, παρέδωκε δὲ εἰς τὸ Κράτος νόμους, τῶν ὁποίων ἡ ἐφαρμογή, ὡς θέλετε ἰδεῖ καὶ ὡς θὰ ἀντιληφθῇ ἕκαστος ἐξ ὑμῶν ἐκ τῶν ἐπισήμων δεδομένων, τὰ ὁποῖα θὰ προέλθωσι τὰς ἡμέρας ταύτας εἰς φῶς, παρέδωκε, λέγω, νόμους, τῶν ὁποίων ἡ ἐφαρμογὴ ἐγγυᾶται τὴν πλήρη διοργάνωσιν τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας. Ὑπολείπεται νὰ συνεχίσῃ ἡ Βουλὴ τὴν μέριμναν αὐτῆς, τὴν τόσῳ ἐναργῶς δηλωθεῖσαν ὑπὲρ τῆς δικαστικῆς ἀναδιοργανώσεως, νὰ συνεχίσῃ ταύτην καὶ εἰς τὰ σήμερον ὑποβαλλόμενα νομοσχέδια, ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι εἰς τὴν καθολικὴν ἀνάπλασιν καὶ τὴν ἀναγέννησιν τῆς χώρας θὰ προσφέρῃ τοιουτοτρόπως ἕνεκα τῆς ἰδιαιτέρας φύσεως καὶ τῆς ἰδιαιτέρας ἀποστολῆς τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας τὸν πρώτιστον παράγοντα καὶ τὸν κυριώτατον συντελεστήν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν ἀκροατηρίων).

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν ἡ Βουλὴ στέργῃ, ἐπειδὴ διενεμήθησαν ἤδη τὰ νομοσχέδια, νὰ καταρτίσω τὰς ἐπιτροπὰς καὶ νὰ παραπέμψω εἰς αὐτὰς τὰ νομοσχέδια.

§23ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων αʹ) «περὶ φυγοδικίας» καὶ βʹ) «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ ἄρθρου 271 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου» ὁρίζονται οἱ κύριοι Χ. Δικαῖος, Ἰ. Καναβός, Ἀ. Καφετζόπουλος, Ἰ. Ἀκρίδας, Ἰ. Σομμαρίπας, Κ. Λιδωρίκης καὶ Ν. Γαρδικιώτης. Ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων αʹ) «περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν ἄρθρων 198 καὶ 249 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας», βʹ) «περὶ κοινοποιήσεως τῶν διαδικαστικῶν ἐγγράφων» καὶ γʹ) «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ τελῶν χαρτοσήμου» οἱ κύριοι Κ. Ῥακτιβάν, Γ. Νέζος, Γ. Πολίτης, Ἰ. Χρυσοβελόνης, Ἰ. Παπαλουκᾶς, Π. Κασίμης καὶ Π. Ἰατρόπουλος. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προστατευτικῶν μέτρων ὑπὲρ τῶν δανειστῶν» οἱ κύριοι Ἀ. Θεοδωρίδης, Κ. Δεμερτζῆς, Κ. Γόντικας, Κ. Χρυσοχοΐδης καὶ Δ. Δεδούσης. Ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων αʹ) «περὶ αὐτοκινήτων» καὶ βʹ) «περὶ καταδιώξεως τῶν ἀπηγορευμένων τυχηρῶν παιγνίων» οἱ κύριοι Μ. Μπουφίδης, Θ. Πετμεζᾶς, Π. Καραπᾶνος, Μ. Νεγροπόντης καὶ Ἰ. Μᾶνος. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τύπου» οἱ κύριοι Τ. Ἠλιόπουλος, Γ. Πὼπ, Σ. Σῖμος, Στ. Γρανίτσας, Χ. Βοζίκης, Ἰ. Μπακόπουλος, Σ. Τσαγκάρης, Κ. Ζαβιτσᾶνος καὶ Εὐστρ. Κουλουμβάκης. Ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων αʹ) «περὶ ὀργανώσεως τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους», βʹ) «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης» καὶ γʹ) «περὶ αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων» καὶ δʹ) «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ ἄρθρου 251 § 2 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας» οἱ κύριοι Ἀνδρ. Μιχαλακόπουλος, Ἀ. Ῥοντήρης, Σ. Λάσκαρις, Τ. Ἠλιόπουλος, Π. Λαγοπάτης, Εὐάγ. Γεωργιάδης καὶ Ν. Ξηρός.

§25Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἀνεξαρτήτως τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλον, εἰσάγω καὶ ἕτερα δύο νομοσχέδια, περὶ τῶν ὁποίων ἤθελον προκαλέσει τὴν ταχεῖαν πρόνοιαν τῆς Βουλῆς· νομοσχέδιον περὶ προπληρωμῆς ἐξόδων διατροφῆς τῶν ὑποδίκων καὶ καταδίκων, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλω ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ νομοσχέδιον περὶ προαγωγῆς ἐμμίσθων παρέδρων εἰς θέσιν πρωτοδίκου. Ἐκ διαφόρων περιστάσεων ἐσημειώθησαν οὐσιώδη κενά, εἶναι δ’ ἀνάγκη κατεπείγουσα νὰ ληφθῇ ἄμεσος πρόνοια. Ἤθελον παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ κηρύξῃ τὰ νομοσχέδια ταῦτα κατεπείγοντα, νὰ ψηφισθῶσι σήμερον κατ’ ἀρχήν, τὴν δὲ ἑπομένην ἑβδομάδα τὰ ψηφίζομεν εἰς δευτέραν καὶ τρίτην ἀνάγνωσιν.

§26Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν διενεμήθησαν.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ ὑπάρχει ἀντίρρησις..... Ταύτην τὴν στιγμήν, Κύριοι, μοὶ ἀνηγγέλθη ὁ θάνατος συναδέλφου, τοῦ σεβαστοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, καὶ ἐπιφανεστάτου πολίτου Παναγῆ Χαροκόπου. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ὅπως μοὶ ἐπιτρέψῃ, ἐὰν συναινῇ, ἵνα καταθέσω στέφανον ἐπὶ τῆς σοροῦ τοῦ θανόντος, νὰ ἐκφράσω δὲ τὰ συλλυπητήρια Αὐτῆς εἰς τὴν οἰκογένειαν τοῦ μεταστάντος καὶ λύσω τὴν συνεδρίασιν εἰς ἔνδειξιν πένθους.

§28ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 6 μ. μ.).