1911.07.11

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 136.

Τῆς 11ης Ἰουλίου 1911.

(Δευτέρα)

Προεδρία κ. Ἰ. Τσιριμώκου.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ περὶ ὥραν 11 καὶ 30′ π. μ. παρόντων 126 Βουλευτῶν).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ Πρακτικὰ τῆς 6ης Ἰουλίου 1911 καὶ δώσατε προσοχὴν μὴ τυχὸν ἔχει διατυπωθῆ τι κακῶς, ὅπως διορθωθῇ. Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς 6ης Ἰουλίου 1911 μετὰ παρατήρησίν τινα τοῦ κ. Νέγρη).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ τὰ ἑξῆς: 1) Οἱ κάτοικοι Παραλογγιῶν τῆς Γορτυνίας ζητοῦσιν, ἀπαλλαγὴν φόρων, καταστραφείσης τῆς παραγωγῆς ὑπὸ θεομηνίας· 2) Ἡ ἀδελφότης τῶν ὑπαλληλοκαφεπωλῶν ζητοῦσιν, ὅπως τὰ γαλακτοπωλεῖα ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν τάξιν τῶν καφενείων καὶ ζαχαροπλαστείων ὡς πρὸς τὴν κυριακὴν ἀργίαν· 3) Ὁ Ἰ. Λευτεριώτης ζητεῖ, ὅπως συσταθῇ ἐπιτροπὴ ἐκ στενογράφων τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ ἐξετάσῃ νέον τελειότατον σύστημά του στενογραφίας· 4) Τὸ Ἐμπορικὸν Ἐπιμελητήριον Πειραιῶς ζητεῖ, ὅπως μὴ τεθῇ διάταξις εἰς τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον περὶ μονοπωλιακῆς πωλήσεως σφαγείων· καὶ 5) Οἱ μαθηταὶ τοῦ Αʹ Βαρβακείου ὑποβάλλουσιν ἀναφοράν. Ὁ βουλευτὴς κ. Ἰ. Κουρκουμέλης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῶν νόμων περὶ στρατιωτικῶν συντάξεων καὶ περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ 12 ἄρθρου τοῦ ΣΕʹ νόμου τοῦ 1852.

§3Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τοῦ παρελθόντος Σαββάτου, ὅτε συνεζητεῖτο ἡ πρότασις τῶν Βουλευτῶν Φθιώτιδος περὶ προσαρτήσεως τῆς ἐπαρχίας Δομοκοῦ εἰς τὴν Λαμίαν, εἶχον ζητήσει, εἰς ἐνίσχυσιν τῶν ἀναπτυσσομένων ἐπιχειρημάτων μου κατὰ τῆς προτάσεως, παρὰ τοῦ Προεδρείου τὸ τηλεγράφημα τῶν κατοίκων Δομοκοῦ, ὅπερ πρὸ δύο ἡμερῶν....

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τίνος θέματος;

§5Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Θὰ μεμφθῶ τὴν ἐνέργειαν τοῦ Προεδρείου.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἡ ὥρα.

§7Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ ἐγγραφῆτε εἰς ἐπερώτησιν.

§8Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Αἱ ἐργασίαι λήγουν καὶ δὲν μοὶ ὑπολείπεται χρόνος.

§9Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ καλλίτερον εἶναι νὰ εἴπητε ὅ,τι θέλετε.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἐκτὸς τοῦ Κανονισμοῦ· ἀλλ’ ἔστω.

§11Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Ὅταν ὑποβάλληται πρότασις κατὰ τοῦ Προεδρείου, δὲν εἶναι ζήτημα ἐκτὸς τοῦ Κανονισμοῦ. Εἶχον ζητήσει παρὰ τοῦ Προέδρου νὰ ἐγχειρίσῃ τὸ τηλεγράφημα τῶν κατοίκων Δομοκοῦ, ὅπερ πρὸ δύο ἡμερῶν εἶχεν ἀναγνωσθῆ εἰς τὴν Βουλήν, κατὰ τῆς προτάσεως περὶ ἀποσπάσεως τῆς ἐπαρχίας ταύτης. Ὁ κ. Πρόεδρος μετ’ ἀναζήτησιν δῆθεν ἐπληροφόρησε τὴν Βουλὴν ὅτι τὸ τηλεγράφημα ἐκεῖνο ἀπεστάλη εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν.

§12Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον μέμφεσθε;

§13Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Τὸ Προεδρεῖον, κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως ἐκείνης συνεκροτεῖτο ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Φθιώτιδος κ. Θ. Παπαϊωάννου ἀντιπροέδρου προεδρεύοντος, καθήκοντα δὲ γραμματέως ἐξετέλει ὁ βουλευτὴς ἐπίσης Φθιώτιδος κ. Ξηρός, ὅστις εἶχεν ὑπογράψει καὶ τὴν πρότασιν ταύτην περὶ ὑπαγωγῆς τῆς ἐπαρχίας ταύτης εἰς Φθιώτιδα, ὁ δὲ Πρόεδρος....

§14Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κακὴ σύνθεσις τοῦ Προεδρείου.

§15Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Πολὺ σπεύδετε, κ. Ὑπουργέ. Ὁ δὲ τακτικὸς Πρόεδρος κ. Τσιριμῶκος ἀπὸ τοῦ βήματος εἶχεν ἀναπτύξει τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν πρὸ ἡμερῶν εἶχεν ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ πληροφορία τοῦ κυρίου Προέδρου, τοῦ προεδρεύοντος ἀντιπροέδρου κ. Παπαϊωάννου, ἦτο ἀνακριβής. Ἀποδεικνύεται δὲ ἡ ἀνακρίβεια ἐκ τοῦ τηλεγραφήματος, τὸ ὁποῖον θέλω ἀναγνώσει πρὸς τὴν Βουλήν, καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ γραφείου τοῦ Προέδρου. Τὸ τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον θέλω ἀναγνώσει, ἀπευθύνεται πρὸς τοὺς βουλευτὰς τοῦ νομοῦ Λαρίσης κυρίους Γεωργιάδην καὶ Ἀβέρωφ, Μπούσδραν καὶ Παπαποστόλου βουλευτὰς Τρικκάλων καὶ δι’ αὐτῶν πρὸς ὅλους τοὺς Βουλευτὰς Λαρίσης καὶ Τρικκάλων. Ἀπεστάλη τῇ 5ῃ Ἰουλίου ἐκ τοῦ Δομοκοῦ, ἑπομένως ἐκ τοῦ τηλεγραφήματος αὐτοῦ ἀποδεικνύονται ἀνακριβεῖς αἱ πληροφορίαι συναδέλφων τινῶν ἐκ Λαρίσης, οἱ ὁποῖοι ἐπληροφόρησαν καὶ διεβεβαίωσαν μάλιστα, ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς τιμῆς των, ὅτι τὸ τηλεγράφημα προέρχεται ἐκ Λαρίσης καὶ οὐχὶ ἐκ Δομοκοῦ. Τὸ τηλεγράφημα τοῦτο ἐνεχειρίσθη πρὸς ἡμᾶς χθές, δηλαδὴ μετὰ τέσσαρας περίπου ἡμέρας. Εἶναι ὑπογεγραμμένον...

§16ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ὑπάρχει καὶ ἀφορμὴ ἐπερωτήσεως διὰ τὴν βραδεῖαν ἐπίδοσιν τοῦ τηλεγραφήματος.

§17Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Τὸ τηλεγράφημα εἶναι ὑπογεγραμμένον ὑπὸ ἐπιτροπῆς τῶν κατοίκων Δομοκοῦ. Σᾶς ἀναγινώσκω τὰ ὀνόματα: «Ζαρίμπας δήμαρχος, Ῥοντήρης κτηματίας, Καρατζᾶς φαρμακοποιός, πρώην δήμαρχος, Γρηγορίου πρώην δήμαρχος, Παπαδημητρίου ἔμπορας καὶ Γκανᾶς ἰατρός, δηλαδὴ ὅλαι αἱ τοπικαὶ ἀποχρώσεις αἱ δημοτικαὶ τῆς ἐπαρχίας ταύτης ἔχουσιν ὑπογράψει τὸ τηλεγράφημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἀναγινώσκω: «Ἀποστέργοντες ὑπαγωγὴν ἐπαρχίας Δομοκοῦ εἰς νομὸν Φθιώτιδος κλπ.». Ἐκ τοῦ τηλεγραφήματος ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ θέλησις τῶν κατοίκων Δομοκοῦ εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ὁ κ. ἀντιπρόεδρος τῆς Βουλῆς καὶ ὁ κ. Γραμματεὺς τοῦ Προεδρείου περὶ προσαρτήσεως τῆς ἐπαρχίας ταύτης εἰς τὴν Φθιώτιδα.

§18Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Οὐδεμία πρότασις ὑπάρχει ὑποβεβλημένη ἐκ μέρους μου· μὴ λέγετε ἀνακριβείας,

§19Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Διὰ τῆς ἀνακριβοῦς ταύτης πληροφορίας ἀπεστερήθη καὶ ἡ Βουλὴ ἑνὸς μέσου διαφωτιστικοῦ, διότι, ἂν ἡ Βουλὴ ἐλάμβανε γνῶσιν ὅτι ἡ βούλησις τῶν κατοίκων ἐκείνων δὲν ἦτο τοιαύτη, οἵα ὑπεδεικνύετο ὑπὸ τῆς προτάσεως καὶ ὑπό τινων Βουλευτῶν, ἐλπίζω ὅτι θὰ ἦτο ἀλλοία ἡ ἀπόφασις τοῦ Σώματος τούτου. Ἐκτὸς δὲ τούτου ἐκ τοῦ τηλεγραφήματος τούτου προκύπτει ὅτι οὐδεὶς ὑπῆρχε λόγος νὰ ἀποσταλῇ ἡ τηλεγραφικὴ παράκλησις τῶν κατοίκων Δομοκοῦ πρὸς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν, διότι τὸ τηλεγράφημα δὲν ἀπηυθύνετο, ἵνα ἐνεργηθῇ πρᾶξίς τις ὑπό τινος Ὑπουργοῦ, ἀλλ’ ἀπηυθύνετο πρὸς τὸν σεβαστὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς καὶ δι’ αὐτοῦ πρὸς τὴν Βουλήν, ἵνα μὴ ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν τῶν κ. Βουλευτῶν. Ὅτι δὲ ἡ πληροφορία τοῦ προεδρεύοντος ἀντιπροέδρου κ. Θ. Παπαϊωάννου ἦτο ἀνακριβής, ἀποδεικνύεται ἐξ αὐτοῦ τοῦ γραφείου τοῦ κ. Προέδρου. Πρὸ ὀλίγων στιγμῶν ἐζήτησα πληροφορίαν παρὰ τοῦ γραφείου, ἔνθα μοὶ ἐπέδειξαν τὸ τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχεν ἐν τῷ γραφείῳ τοῦ Προέδρου. Ἑπομένως ὁ κ. Πρόεδρος, ἂν πράγματι ἠρεύνα καὶ ἀνεζήτει τὸ τηλεγράφημα, ὡς ἐβεβαίωσε τὴν Βουλήν, θὰ ἠδύνατο νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διὰ τῆς προσαγωγῆς τοῦ τηλεγραφήματος ἐκείνου. Μετὰ τὰς παρατηρήσεις ταύτας θεωρῶ ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ εἴπω πρὸς τὸν προεδρεύσαντα κατὰ τὴν συνεδρίασιν τοῦ Σαββάτου βουλευτὴν Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος κ. Παπαϊωάννου ὅτι ἐπεδείξατο πρὸς τὴν Βουλὴν συμπεριφορὰν ἀνευλαβῆ καὶ ἀνάρμοστον.

§20Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Εἶναι ἀνεγνωρισμένον, κύριοι Βουλευταί, τὸ θράσος, μετὰ τοῦ ὁποίου πάντοτε ὁμιλεῖ ὁ κ. προαγορεύσας. Ἐγὼ θὰ ἐξετάσω τὰ γεγονότα πῶς ταῦτα συνέβησαν. Βεβαίως θὰ ἦτο περίεργον νὰ ἀξιοῖ ὁ κύριος Βουλευτὴς νὰ κατέλθω τὴν στιγμὴν ἐκείνην τῆς ἕδρας, νὰ καταφύγω εἰς τὸ γραφεῖον, νὰ ἀναδιφήσω μόνος τὸ ἀρχεῖον καὶ νὰ παρουσιάσω τὸ τηλεγράφημα. Ἐγὼ ἔσπευσα καὶ διέταξα νὰ προσαχθῇ τὸ τηλεγράφημα.

§21Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Παρακαλῶ.

§22Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Κύριε Βουλευτά, παρακαλῶ νὰ μὴ μὲ διακόπτητε. Μοὶ ἐδόθη ἡ πληροφορία ὅτι τὸ τηλεγράφημα ἐστάλη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅπως γίνεται πάντοτε ὁσάκις ἀνακοινοῦνται ἀναφοραὶ καὶ δὲν ζητεῖται ἀπὸ κανένα ὁ λόγος.

§23Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον.

§24Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Δὲν ἐζητήθη ἀπὸ κανένα ὁ λόγος καὶ διὰ τοῦτο διετάχθη νὰ ἀποσταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ἐνόμισα λοιπὸν ὅτι μετὰ τὴν πληροφορίαν ὅτι τὸ τηλεγράφημα ἀπεστάλη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, πρὸς ὃ ἔδει νὰ ἀποσταλῇ, δὲν ἠδύνατο νὰ ὑπάρξῃ εἰς ἐμὲ ἀμφιβολία περὶ τοῦ ἀκριβοῦς τῆς πληροφορίας αὐτῆς. Τώρα, ἂν δὲν ἀπεστάλη τὸ τηλεγράφημα, τὸ πλημμελὲς εὑρίσκεται εἰς τὸ γραφεῖον, διὰ τὸ ὁποῖον ἐγὼ θὰ ζητήσω τὴν ἀναγκαίαν ἐξέτασιν καὶ τὴν τιμωρίαν τοῦ ὑπευθύνου. Ἐπὶ ἑξάμηνον, κύριοι Βουλευταί, ὁσάκις εἶχον τὴν τιμὴν νὰ προεδρεύσω, οὐδέποτε οὐδὲ τὸ ἐλάχιστον ἔδωκα παράπονον, ἐπικαλοῦμαι δὲ τὴν μαρτυρίαν πάντων τῶν κ. Βουλευτῶν, ἂν δὲν ἐξετέλεσα μετὰ πάσης ἀμεροληψίας τὸ καθῆκόν μου, ὥστε νὰ μὴ ἐγερθῇ ἡ ἐλαχίστη διαμαρτυρία, πολὺ δὲ περισσότερον νὰ μοὶ ἀποδίδηται ἡ μομφὴ ὅτι ἐξ ἐνδιαφέροντος ἄλλως ἐνήργησα ἐν τῇ ὑποθέσει ταύτῃ. Οὐδὲν ἐνδιαφέρον ἔχω ἐγώ. Δὲν γνωρίζω ἂν ἐνδιαφέρονται ἄλλοι, πλησίον τοῦ Δομοκοῦ κατοικοῦντες· δι’ ἐμὲ δὲν ὑποθέτω νὰ νομίζῃ τις ὅτι εἶχον λόγον νὰ ἐξετάσω τὴν ἐπέκτασιν τῆς πολιτικῆς μου ἐπιρροῆς μέχρι Δομοκοῦ. Εἴπετε τὴν ἀνακρίβειαν ὅτι ὑπέγραψα τὴν πρότασιν. Δὲν ὑπέγραψα οὐδ’ εἶχον τὸ ἐνδιαφέρον νὰ ὑπογράψω τὴν πρότασιν ταύτην, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ δηλώσητε ὅτι ἐκ πλάνης εἴπετε ὅσα εἴπετε, καὶ νὰ πιστοποιήσητε τὴν καλήν μου πίστιν, διότι οὐδέποτε ἔδωκα τὴν ἐλαχίστην ἀφορμήν, ἵνα ἀμφισβητηθῇ αὕτη. Σᾶς βεβαιῶ ἐπὶ λόγῳ τιμῆς ὅτι μοὶ ἐδόθη ἡ πληροφορία ὅτι ἡ ἀναφορὰ ἀπεστάλη. Κατόπιν αὐτῆς τῆς διαβεβαιώσεως νομίζω ὅτι καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς καὶ ἡ Βουλὴ οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον πρέπει νὰ θέσῃ ἐν ἀμφιβόλῳ τὴν ἐν τῷ Προεδρείῳ ἐνέργειάν μου. (Ἐπιδοκιμασίαι).

§25Δ. ΛΑΖΑΡΗΣ. Ζητῶ νὰ ἐκφρασθῇ ἡ ἐμπιστοσύνη τῆς Βουλῆς εἰς τὸν Ἀντιπρόεδρον κ. Παπαϊωάννου.

§26ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Χειροκροτήματα).

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὰς ἐξηγήσεις τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τὸ ἐπεισόδιον ἔληξεν.

§28Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν βλέπω νὰ ἀναγράφηται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τὸ σχέδιον νόμου περὶ παραχωρήσεως προνομίου ἁλιείας καὶ ἐκμεταλλεύσεως κοραλλιοφόρων κοιτασμάτων.

§29ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὸ ἀπεσύρθη.

§30Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀκριβῶς διὰ τοῦτο ἤθελον νὰ εἴπω ὀλίγας τινὰς λέξεις, διότι ἔχω πληροφορίας ὅτι ἀπεσύρθη, διότι σᾶς διεβεβαίωσαν ὅτι ἤθελεν ὑπάρξει ἀντίδρασις ἐκ μέρους τινῶν Βουλευτῶν.

§31Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καὶ ὑπάρχει ἀντίδρασις. Ἐβεβαιώθη ἀπό τινος τῶν κ. Βουλευτῶν ὅτι, ἂν ἡ ἐκμετάλλευσις τῶν κοραλλιοφόρων κοιτασμάτων ἐξετίθετο εἰς δημόσιον διαγωνισμόν, ὑπῆρχεν ἐλπὶς νὰ παρουσιασθῶσι προτάσεις καλλίτεραι· τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ἐλέχθη τοῦτο, ἐνόμισα ὅτι ἐπεβάλλετο νὰ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§32Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἤμην ἐντελῶς ξένος πρὸς τὴν ὑπόθεσιν, ἀλλὰ σήμερον παρ’ ἐκείνου, ὅστις ἐπρόκειτο νὰ εἶναι ὁ ἀνάδοχος, μοὶ ἐνεχειρίσθη πρῶτον διὰ μολυβδίδος ἓν σχέδιον ἐπιστολῆς, δι’ ἧς ὁ ἀνάδοχος ὑπισχνεῖται μέρος ἐκ τῶν κερδῶν πρὸς μέλος τοῦ Κοινοβουλίου, ὑποθέτω δὲ ὅτι ὁ Βουλευτὴς αὐτὸς εἶναι ὁ εἰπὼν ταῦτα πρὸς ὑμᾶς...

§33Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐλπίζω διὰ τὴν τιμὴν τοῦ Κοινοβουλίου ὅτι τοῦτο δὲν θὰ εἶναι ἀκριβές.

§34Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ πρᾶξις εἶναι καὶ ἀξιόποινος γενομένη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§35Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Νὰ τὸ καταθέσητε εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§36Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Τὸ πρόσωπον νὰ κατονομασθῇ.

§37Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ σημείωμα ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἐν Ἀθήναις τῇ 6 Ἰουνίου 1911. Ὁ βουλευτὴς Διονύσιος Κουλούμπαρδος...

§38Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εὑρέθη εἰς χεῖρας τοῦ κ, Βουλευτοῦ;

§39Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ βουλευτὴς κ. Κουλούμπαρδος ἔχει γράψει διὰ μολυβδίδος τὸ σχέδιον τοῦτο, διὰ νὰ ἀντιγραφῇ ὑπὸ τοῦ ἀναδόχου καὶ τῷ δοθῇ.

§40Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι σχέδιον καὶ πρωτότυπον;

§41Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν ἠδύνατο νὰ ἔχῃ τὸ πρωτότυπον.

§42Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ γραφικὸς χαρακτὴρ τίνος εἶναι;

§43Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τοῦ κ. Κουλουμπάρδου. Νὰ τὸ ἀναγνώσω;

§44Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν ἠξεύρω, ἂν πρέπει νὰ τὸ ἀναγνώσητε, ἀλλὰ νὰ τὸ καταθέσητε εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§45Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δεύτερον καταθέτω ἐπιστολὴν ἐκείνου, ὅστις θὰ ἦτο ἀνάδοχος, πρὸς ἐμὲ μακρὰν ἐπιστολήν, δι’ ἧς μοὶ ἐκθέτει ὅτι ἐγένοντο ὄργια καὶ ἐκβιασμοὶ κατ’ αὐτοῦ. Ἔχει καὶ δήλωσίν τινα ἡ ἐπιστολὴ ἀφορῶσαν τὴν ἐπιχείρησιν. Ἔχω καὶ τρίτην ἐπιστολὴν πρὸς ἐμὲ ἀπευθυνομένην, δι’ ἧς μὲ παρακαλεῖ, ὅπως ληφθῶσι ταῦτα ὑπ’ ὄψιν καὶ ἐνεργηθῶσι τὰ δέοντα.

§46Ε. ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Νὰ τὰ ἀναγνώσητε.

§47Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Βεβαίως ἡ Βουλὴ εἶναι σύμφωνος, ὅπως παρακληθῇ ὁ κ. Πρόεδρος νὰ πέμψῃ ταῦτα εἰς τὸν Εἰσαγγελέα.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σταλῶσιν εἰς τὸν Εἰσαγγελέα, ἵνα ἐξακριβωθῶσι τὰ πράγματα.

§49Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἔχω μίαν μόνον παράκλησιν νὰ κάμω· πρῶτον νὰ ἐξετασθῇ ἂν δύναται νὰ ἔχῃ κῦρος ἡ δήλωσις ἐκείνου, ὅστις θὰ ἦτο ἀνάδοχος, κατὰ τὴν ὁποίαν ἂν ἡ Κυβέρνησις ἤθελε προκηρύξει διαγωνισμόν, εἰς τὸν ὁποῖον ἡμεῖς δηλοῦμεν ὅτι δὲν θὰ μετάσχωμεν, καὶ ἤθελε παρουσιασθῇ ἑταιρεία, ἥτις θὰ παρεῖχεν ἀνώτερα ἢ τὰ αὐτὰ ἀνταλλάγματα, ἅτινα ἡμεῖς ἀνελάβομεν, δωροῦμεν ὑπὲρ τοῦ ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου τὰς 50.000 δραχμῶν, ἃς θὰ κατεθέτομεν ὡς ἐγγύησιν· δεύτερον δέ, ἂν ἤθελε ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, νὰ θέσωμεν διάταξιν, καθ’ ἣν πᾶσα ἐκχώρησις γενομένη θὰ ἦτο ἄκυρος. Καταθέτω λοιπὸν τὸ σχέδιον διὰ μολυβδίδος τῆς ἐπιστολῆς τοῦ κ. Κουλουμπάρδου. Δεύτερον καταθέτω ἐπιστολὴν ἐκ δύο φύλλων χάρτου, καὶ τρίτον ἑτέραν ἐπιστολὴν πρὸς ἐμὲ ἀπευθυνομένην.

§50Δ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἔλαβεν ἀπόφασιν νὰ σταλῶσιν εἰς τὸν Εἰσαγγελέα καὶ δὲν γνωρίζομεν περὶ τίνος πρόκειται.

§51Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ λάβῃ γνῶσιν ἡ Κυβέρνησις καὶ θὰ πράξῃ τὸ καθῆκόν της.

§52Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Εἶχον τὴν τιμὴν καὶ ἐγὼ νὰ ἀποτελέσω μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τῆς ἐπεξεργασθείσης τὸ νομοσχέδιον τὸ ἀφορῶν τὴν παραχώρησιν τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν κοραλλίων, μετὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων κυρίων Ν. Χαριτάτου, Ἀ. Σκιαδαρέση, Κ. Μάνου, Τρ. Παπαδάμ καὶ τοῦ κυρίου Ὄθ. Τετενέ. Κατὰ τὰς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐξ ἀφορμῆς τῆς συμβάσεως, κατελήξαμεν πάντες ἀπὸ κοινοῦ εἰς τὸ νὰ διατυπώσωμεν μικρὰς τροποποιήσεις, τεινούσας νὰ αὐξήσωσι τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ παρεῖχεν ὁ ἀνάδοχος πρὸς τὸ Κράτος. Ἐξ ἄλλου ὁμοφώνως ἀπεφάνθημεν ὅτι θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον, ὅπως γίνῃ δημόσιος διαγωνισμὸς καὶ αὐξηθῇ τὸ ποσὸν πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους. Τὰς σκέψεις ταύτας τῆς ἐπιτροπῆς ἔλαβον ἀφορμὴν κατὰ τὰς γενομένας συζητήσεις νὰ ἀναπτύξω. Νομίζω ὅτι ἡ παρέμβασις αὐτῶν τῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα παρεμβάλλει ὁ ἔντιμος ἐκ Λακωνίας συνάδελφος, ἐπιβάλλει εἰς αὐτὸν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ καθορίσῃ τίνα εἶναι τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὅτι ἐνέχονται εἰς τὰ καταγγελλόμενα.

§53Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ εἶπον· ἓν πρόσωπον ἀφορῶσιν, ἀλλ’ οὐδὲν ἐλέχθη, οὔτε ὑπαινιγμός τις γίνεται περὶ μέλους τινὸς τῆς ἐπιτροπῆς.

§54Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Αἱ ἐπιστολαὶ αὗται, τὰς ὁποίας τώρα διεξέρχομαι, ἀφορῶσι τὸν βουλευτὴν κ. Κουλούμπαρδον καὶ ἄλλον τινὰ κύριον Δενδρινὸν καὶ οὐδένα ἄλλον ἐξ ἡμῶν.

§55Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸν κ. Δενδρινὸν δὲν τὸν ἀφορῶσιν. Ὁ κ. Δενδρινὸς ἁπλῶς μόνον παρεκλήθη ὑπὸ τοῦ γράφοντος νὰ ἀνακοινώσῃ τοιαῦτά τινα διαδιδόμενα πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Οὐδαμῶς θίγεται οὐδὲ πόρρωθεν ὁ κ. Δενδρινός.

§56Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ ἀναγνώσω τὴν ἐπιστολήν (ἀναγινώσκει): «Κύριε Διονύσιε Κουλούμπαρδε, κατόπιν τῶν μεταξὺ μας προφορικῶς λεχθέντων σᾶς ὑπόσχομαι διὰ τῆς παρούσης ὡς ἀμοιβήν σας 2%.....»

§57ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπεφασίσθη νὰ ἀποσταλῶσιν εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν.

§58ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἔχει νὰ ἀπασχολῆται ἡ Βουλὴ μὲ αὐτά.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν Γʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος νόμων». Ὁ κ. Μπουφίδης ἔχει τὸν λόγον.

§60Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἀφορῶντος τὴν φορολογίαν τοῦ οἰνοπνεύματος, αἰσθάνομαι τὸ καθῆκον νὰ ἐκφράσω τὴν διάθερμον εὐγνωμοσύνην τῶν μικρῶν οἰνοπνευματοποιῶν διὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον, ἂν δὲν ἐκπληροῖ καθ’ ὁλοκληρίαν ὅλας τὰς ἀξιώσεις των, εἶναι ὅμως ἐγγὺς ὅτι ἐν προσεχεῖ μέλλοντι θέλει τελείως ἐκπληρώσει αὐτάς. Θὰ παρεκάλουν ὅμως τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅσον ἀφορᾷ εἰδικῶς τὴν διαβάθμισιν, ἡ ὁποία ἀφορᾷ εἰς τοὺς ἄμβυκας χωρητικότητος 40 ὀκάδων, νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ αὐξήσῃ τὴν χωρητικότητα ταύτην μέχρι 45 ὀκάδων, διότι ἡ μεγάλη πληθώρα τῶν ἀμβύκων τῶν ὑπαρχόντων ἐν Πηλίῳ, τὸ ὁποῖον ἐγὼ γνωρίζω εἰδικώτερον, εἶναι ἄνω τῶν 40 καὶ κάτω τῶν 45 ὀκάδων. Λοιπὸν διὰ μίαν μικρὰν διαφορὰν μιᾶς, δύο ἢ τριῶν ὀκάδων νὰ ὑποβληθῶσιν οἱ κάτοχοι τοιούτων ἀμβύκων εἰς τὸν μεγαλείτερον τοῦτον φόρον, θὰ εἶναι ἄδικον.

§61ΑΘ. ΧΡΙΣΤΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι μέγα πρᾶγμα αὐτό.

§62Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι μέγα πρᾶγμα· εἶναι εὐχή, τὴν ὁποίαν θὰ τὴν ὑπέβαλλεν ἡ πλειονότης τῶν κατοίκων ἐκείνων. Θὰ σᾶς παρεκάλουν, κ. Ὑπουργέ, νὰ μὴ δείξητε τὸ σύνηθες ἐπιεικές, ἀλλ’ ἄκαμπτον, τὸ ὁποῖον ἔχετε. Ἐπὶ διαφορᾶς τοσοῦτον μικρᾶς δὲν ἔχει μεγάλην σημασίαν. Προκειμένου περὶ μιᾶς ὀκάδος, περὶ δύο ὀκάδων, θὰ ἀναγκασθῇ ὁ ὑπάλληλος λόγῳ ἐπιεικείας νὰ συντάξῃ πρωτόκολλα ἀνακριβῆ καὶ νὰ λέγῃ, ὅταν εἶναι 40 ὀκάδες καὶ 40 δράμια, ὅτι εἶναι μόνον 40 ὀκάδες. Δὲν τολμῶ νὰ σᾶς ζητήσω τὴν διαφορὰν τῶν διαβαθμίσεων τῶν φορολογουμένων, ἀλλὰ μόνον τὴν διαφορὰν αὐτὴν τῆς χωρητικότητος, ἡ ὁποία εἶναι τόσον μικρά, ὥστε δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θὰ κατέλθω τοῦ βήματος καὶ ἀμέσως θὰ δηλώσητε ὅτι τὴν δέχεσθε.

§63Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριοι Βουλευταί, ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν πάσας τὰς συστάσεις τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἐκ τῶν διαφόρων μερῶν τῆς Ἑλλάδος. Ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν μου τὴν διαβάθμισιν αὐτήν, καὶ ἔπραξα ὅ,τι ἐχρειάζετο. Ὥστε σᾶς παρακαλῶ νὰ ἀφήσητε πᾶσαν ἀντίρρησιν, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§64Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε, δεχόμενος τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὡς ἀπαρχὴν μέλλοντος νὰ ψηφισθῇ τελειοτέρου νομοσχεδίου, ἀποσύρω τὴν πρότασιν.

§65Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Καὶ ἐγὼ παραιτοῦμαι, διότι, μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν ἔχομεν τίποτε ἄλλο νὰ προσθέσωμεν παρὰ νὰ διατρανώσωμεν τὴν εὐγνωμοσύνην ὅλου τοῦ Κράτους διὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ.

§66Γ. ΚΟΣΟΝΑΣ. Τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, κύριοι Βουλευταί, περὶ ἑνὸς μόνον μαρτυρεῖ εὐγλωττότατα, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν συνομολογεῖ τὸ ἄδικον, τὸ ὁποῖον ὁ πέρυσι ψηφισθεὶς νόμος περὶ οἰνοπνευμάτων ἔχει καθιερώσει κατὰ τῆς οἰνοπαραγωγῆς. Συνομολογεῖ τὸ δημευτικὸν ἀποτέλεσμα τοῦ νόμου ἐκείνου, γεγονὸς τὸ ὁποῖον καὶ αὐτὴ ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ἐπίσης συνωμολόγησε, λέγουσα ὅτι ἡ κατάργησις τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων δὲν εἶναι κατάργησις ἄνευ ἀνταλλάγματος, διότι ἀντὶ τούτου ἐτέθη ὁ φόρος τοῦ οἰνοπνεύματος, φόρος, ὁ ὁποῖος μέγα μέρος τοῦ προϊόντος τῆς ἀμπέλου κατέστησεν ἄνευ ἀξίας καὶ ἔθετο ἐκτὸς ἐμπορίας. Ἀλλ’ ἐνῷ ὁ κ. Ὑπουργὸς συνωμολόγησε τὸ δημευτικὸν ἀποτέλεσμα τοῦ νόμου ἐκείνου, καὶ φαίνεται θέλων νὰ προέλθῃ εἰς μίαν βελτίωσιν τοῦ νόμου τούτου, διὰ τῆς ὁποίας ὅμως θὰ ἄρῃ ἐντελῶς ἢ θὰ ἐλαττώσῃ κατὰ τὸ πλεῖστον τὸ ἄτοπον τοῦ νόμου ἐκείνου, ἐν τούτοις φαίνεται ὅτι ὑπὸ τοσαύτης διστακτικότητος ἔχει καταληφθῆ εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὥστε ὄχι μόνον κατ’ οὐσίαν καὶ ἐν τοῖς πράγμασιν οὐδὲν παρέχει εἰς τὴν σταφιδοπαραγωγήν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἄτοπα τοῦ νόμου ἐκείνου καὶ τὸ ἄνισον καὶ τὸ ἄδικον τὰ ἐπαυξάνει, οὕτως ὥστε ὁ νόμος ἐκεῖνος συμπληροῦται ἐπὶ τὰ χείρω κατὰ τῆς οἰνοπαραγωγῆς, κατὰ τῆς οἰνοπαραγωγῆς τῆς ἀληθοῦς, τῆς παραγωγῆς τῶν προστατευόντων καὶ ὄχι ἐκείνης, ἥτις ἔχει τὴν ἄμπελον ὡς πάρεργόν τι καὶ οὐχὶ ὡς κύριον εἰσόδημα καὶ κυρίαν ἐργασίαν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπὶ θυσίᾳ μεγάλῃ τοῦ φόρου περὶ οἰνοπνευμάτων καὶ ἀπωλείᾳ τῶν ἐσόδων τοῦ Δημοσίου τῶν στηριζομένων εἰς τὸν νόμον ἐκεῖνον, θὰ ἐδίσταζε νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν λειτουργίαν εἰς δεκαπεντακισχιλίους καὶ εἰκοσακισχιλίους λεβητίσκους διεσπαρμένους εἰς τὰ πέρατα τῆς Ἑλλάδος καὶ εὑρισκομένους εἰς τὰ μικρότερα χωρία, ὅπου ἡ ἐπίβλεψις δὲν εἶναι εὐχερής. Καὶ ὅμως ἐδείχθη διστακτικὸς μέχρι τοῦ νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὴν τελείαν ἀπαγόρευσιν, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς μεγάλους ἄμβυκας, οἱ ὁποῖοι καὶ μόνοι ἠδύναντο νὰ παράσχωσι συνδρομὴν εἰς τὰς ποσότητας τὰς παραγομένας ἐκ τῆς οἰνοπαραγωγῆς, καὶ οἱ ὁποῖοι κατ’ ἀριθμὸν εἶναι ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ ὀλιγώτεροι τῶν μικρῶν ἀμβύκων, καὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐγγύτατα εἰς τὰς Ἀρχὰς τοῦ Κράτους δυναμένας νὰ τοὺς ἐπιβλέπωσι καὶ νὰ ἐξασφαλίσωσι τὸ δημόσιον ἔσοδον. Ἐνῷ διαβαθμίζει διὰ τοὺς μικροὺς ἄμβυκας καὶ προέρχεται εἰς ὑποχώρησιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, φαίνεται ἄτεγκτος καὶ ἀδυσώπητος ὅσον ἀφορᾷ τοὺς μεγάλους ἄμβυκας. Ἡ μόνη ὑποχώρησις, τὴν ὁποίαν κάμνει, εἶναι τὸ δικαίωμα τῆς καταναλώσεως τῶν 400 δραχμῶν, τὸ βαρύτατον, καὶ εἷς ἄμβυξ μεγαλείτερος τῶν 150 ὀκάδων, διὰ νὰ τῷ ἐπιτραπῇ νὰ ἐργασθῇ καθ’ ὅλον τὸ ἔτος, κατὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν θὰ καταβάλῃ 800 δρχ., δηλαδὴ τὸ ἕν πέμπτον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον καταβάλλει ἕν μέγα ἐργοστάσιον. Ἐπιτρέπεται εἰς πάντα χωρικὸν διὰ μικροῦ λέβητος νὰ κατεργάζηται στέμφυλα καὶ νὰ παράγῃ οἰνόπνευμα πρώτης κατηγορίας, ἀλλὰ δὲν ἐπιτρέπεται, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, εἰς τοὺς μεγάλους λέβητας, ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουν εἰς τοὺς τόπους τῆς μεγάλης παραγωγῆς, δὲν ἐπιτρέπεται ἐμμέσως νὰ ἐργασθῶσι. Μετὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, μετὰ δύο μῆνας οἱ ἀμπελουργοί, οἱ οἰνοπαραγωγοὶ θὰ ἴδωσι καὶ πάλιν καὶ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ὑπὸ τὴν Ἀνόρθωσιν, παρὰ τὰς ἐλπίδας, τὰς ὁποίας στηρίζουν εἰς τὴν διόρθωσιν τῶν κακῶς κειμένων, θὰ ἴδωσι, λέγω, καὶ πάλιν τὰ προϊόντα των ἄχρηστα καὶ καταδικαζόμενα εἰς τὴν χύσιν εἰς τὰς ὁδούς, ὑπ’ αὐτῶν τῶν νόμων τοῦ Κράτους, ἐνῷ ἐξ ἄλλου οὔτε σεισάχθειαν ζητοῦν οὔτε ἐλάττωσιν φόρων, ἀλλὰ ὑπόκεινται εἰς τὸν φόρον, ζητοῦντες ἓν μόνον, αἱ διατυπώσεις νὰ ἀρθῶσιν ἐκ τοῦ μέσου. Τοῦτο ζητοῦσι παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὄχι ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τοῦ οἰνοπνεύματος, ἀλλ’ ἐλάττωσιν τῶν διατυπώσεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι καταδικάζουσι τὸ προϊόν των εἰς ἀχρηστίαν. Ἂν τὸ νομοσχέδιον ἄφηνεν ἔστω τὸ ἐξ 800 δραχμῶν καθωρισμένον δικαίωμα καταναλώσεως διὰ τὴν ἐργασίαν ἑκάστου ἄμβυκος τῶν μεγαλειτέρας χωρητικότητος τῶν 150 ὀκάδων, ἀλλ’ ἀφῄρει διατυπώσεις τινάς, αἱ ὁποῖαι ἀποκλείουν τὴν ἐργασίαν, τὰ πάντα θὰ ἤρχοντο κατ’ εὐχήν, καὶ μέγα μέρος τῶν ὑλῶν ἐκείνων τῆς παραγωγῆς, αἱ ὁποῖαι δημεύονται σήμερον, θὰ ἀπέκτων τὴν ἀξίαν των. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον κατὰ τοῦτο ἐνέμεινεν εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ παλαιοῦ νόμου. Δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ ἐργασθοῦν καθ’ ὁλοκληρίαν οἱ μεγάλοι ἄμβυκες, διότι τοὺς μικροὺς εἰς οὐδεμίαν διατύπωσιν ὑποβάλλει· τοὺς μεγάλους ἄμβυκας ἀκούσατε εἰς ποίας διατυπώσεις ὑποβάλλει ὁ παλαιὸς νόμος, τὰς ὁποίας εὐλαβεῖται τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Ὁ κάτοχος μεγάλου ἄμβυκος εἶναι ὑπόχρεος, ὅταν θὰ ἐπιδώσῃ τὴν δήλωσίν του περὶ ἐργασίας, νὰ καταθέσῃ πρῶτον δραχμὰς 400, ἐκτὸς τούτου νὰ δηλώσῃ τί ποσὸν πρώτης ὕλης κατέχει· εἰς τὴν πρώτην δὲ ταύτην ὕλην, τὴν ὁποίαν κατέχει, πόσον ποσὸν ἀνύδρου οἰνοπνεύματος περιέχεται, διατύπωσις τοῦ νομοθέτου, ἡ ὁποία εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐκτελεσθῇ ἐν τοῖς πλείστοις. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ οἰνοπαραγωγὸς νὰ γνωρίζῃ τὴν ποσότητα τῶν στεμφύλων, τὴν ὁποίαν κατέχει, καὶ πόσον ποσὸν οἰνοπνεύματος περιέχουν ταῦτα. Ἀλλὰ περιπλέον εἶναι ὑπόχρεος νὰ καταθέσῃ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον δρ. μίαν καὶ 50]00 κατ’ ὀκᾶν δι’ ὅλον τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον κατέχει, ἐκτὸς τῶν 400 δραχμῶν, τὰς ὁποίας ἔχει καταθέσει. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ἡ διατύπωσις αὕτη, ἡ ὁποία ἰσοδυναμεῖ πρὸς τελείαν ἀπαγόρευσιν, διότι οὐδεὶς ἐχέφρων ἄνθρωπος θὰ δεχθῇ νὰ ὑπαχθῇ εἰς τοιούτους ὅρους, δὲν εἶναι μόνον, λέγω, αὕτη· τὸ βʹ ἐδάφιον τοῦ νόμου ἐκείνου διατηρεῖται ἐν ἰσχύϊ, διότι δὲν ἐπιτρέπει τὴν τμηματικὴν πώλησιν τοῦ παραχθέντος οἰνοπνεύματος αʹ κατηγορίας. Ὀφείλει οὗτος ὅλην τὴν σούμαν, τὴν ὁποίαν θὰ παραγάγῃ κατ’ ἔτος, νὰ τὴν κρατῇ ἐν τῇ ἀποθήκῃ του καὶ ὅταν κατεργασθῇ ὅλας τὰς ὕλας, τὰς ὁποίας ἔχει, τότε νὰ δηλώσῃ καὶ νὰ εἴπῃ, παρήγαγον τόσον οἰνόπνευμα καὶ θὰ μεταπωλήσω ὅλον εἰς οἰνοπνευματοποιεῖον βʹ κατηγορίας καὶ οὔτε εἰς ποτοποιεῖον, καὶ τότε καὶ μόνον θὰ τῷ ἐπιστραφῇ ἡ ἐγγύησις. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους, Κύριοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐργασθῶσιν οἱ μεγάλοι ἄμβυκες· ὑπὸ τοιούτους ὅρους ἡ οἰνοπαραγωγὴ δὲν ἔχει νὰ ὠφεληθῇ τίποτε καὶ μόνον μειδίαμα πικρίας θὰ συνοδεύσῃ ἐκείνην τὴν τάξιν, ὅταν ἴδωσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγένετο, ὅταν ἴδωσιν ὅτι τὸ ἄδικον τοῦτο δὲν ἤρθη, ἀλλὰ κατέστη μεγαλείτερον ἄδικον. Δὲν εἶναι δὲ μόνον αἱ διατυπώσεις αὐταὶ αἱ ἀνυπέρβλητοι, αἱ δυσχερεῖς, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἄλλαι ἀπαγορεύσεις, αἱ ὁποῖαι δι’ ἐμὲ δὲν εὑρίσκω τίς ὁ λόγος ὁ θέτων εἰς κίνδυνον τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ὥστε νὰ ἐμμένῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἐπιτρέπει εἰς πάντα χωρικὸν νὰ κατεργασθῇ, νὰ κάμῃ σούμαν καὶ νὰ τὴν κάμῃ τὴν σούμαν πρὸς πώλησιν εἰς τὸ ὅλον τὸ Κράτος, τὴν στιγμὴν ταύτην λέγει ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς ποτοποιοὺς νὰ κατασκευάζωσιν ἐκ τῆς σούμας καὶ τοῦ προϊόντος τῶν ἀμβύκων ποτόν, ἐνῷ τοσαύτας διατυπώσεις καθιεροῖ, διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ 1½ δραχμῆς. Καὶ ἀγνοεῖτε ὅτι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν κατέστη ἀνώνυμος ἑταιρεία, καὶ δύνασθε νὰ ἐλπίζητε ὅτι ἡ ἑταιρεία αὕτη...

§67Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Τοῦτο δὲν τὸ γνωρίζω. Λέγω μόνον πρὸς ὑμᾶς ὅτι διὰ τῆς διατάξεως τῆς τιθεμένης ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, δυνατὸν νὰ σχηματισθῶσιν ἐργοστάσια δευτέρας κατηγορίας ἐκτὸς τῶν ὁρίων τοῦ Κράτους, διότι παρέχεται ἡ σούμα εἰς αὐτὰ εἰς εὐθηνοτέραν τιμήν. Τὰ ἐργοστάσια ταῦτα μέχρι τοῦδε ἦτο ἀδύνατον νὰ σχηματισθῶσι, διότι δὲν τοῖς ἔδιδε τὸ τρὰστ σταφίδα. Νῦν δὲ διὰ τοῦ δεκαλέπτου, τὸ ὁποῖον παρέχομεν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωσιν εἰς εὐθηνοτέραν τιμὴν τὴν σούμαν παρὰ τὴν σταφίδα. Ἡ διάταξις λοιπὸν αὕτη εἶναι ἐναντίον τοῦ τράστ, δὲν εἶναι ὑπέρ, καὶ θὰ ἴδητε.

§68Α. ΜΑΛΑΣΠΙΝΑΣ. Ἐὰν δὲν θέλωσι νὰ ἐργασθῶσι τὴν σούμαν;

§69Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν μὲ ἐνοήσατε. Δυνατόν, λέγω, νὰ σχηματισθῶσιν ἀμέσως τοιαῦτα ἐργοστάσια σήμερον, διότι θὰ ἔχωσι τὴν πρώτην ὕλην, ἣν μέχρι σήμερον δὲν ἠδύναντο νὰ ἔχωσι, διότι δὲν ὑπάρχει ἡ πρώτη ὕλη.

§70Α. ΜΑΛΑΣΠΙΝΑΣ. Δὲν θὰ σχηματισθῶσιν ὅμως τοιαῦτα ἐργοστάσια.

§71Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι θὰ σχηματισθῶσι, διότι τοιαύτας ἔχω πληροφορίας.

§72Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σχηματισθῶσι, διότι δὲν δύνανται νὰ ἀνταγωνισθῶσι μὲ τὰ ἐργοστάσια, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν ἐδῶ.

§73Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐὰν ἠξεύρητε νὰ ὑπολογίσητε, θὰ ἴδητε ὅτι διὰ τοῦ δεκαλέπτου ἡ σούμα εἶναι εὐθηνοτέρα ἀπὸ τὴν σταφίδα πρὸς κατασκευὴν τοῦ οἰνοπνεύματος. Ὑπολογίσατέ το καὶ θὰ τὸ ἴδητε. Ἡ σταφὶς θὰ στοιχίσῃ μαζὶ μὲ τὸν φόρον 77 δραχ., ἐνῷ τοιουτοτρόπως θὰ στοιχίζῃ μόνον 75 δραχμάς.

§74Γ. ΚΟΣΟΝΑΣ. Μὴ νομίζετε ὅτι εἶναι δυνατὸν ὑπὸ τοὺς σημερινοὺς ὅρους νὰ γεννηθῇ ἡ βιομηχανία, τὴν ὁποίαν ἐπιδιώκετε. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προκόψῃ ἡ βιομηχανία αὕτη, τοῦτο δὲ συνέβη καὶ κατὰ τὸ παρελθόν, εἶναι δὲ γνωστὸν εἰς τοὺς παροικοῦντας ἐν Ἰερουσαλήμ. Εὐθὺς ὡς, λέγω, ἤθελε παρουσιασθῆ ἐργοστάσιον, τὸ ὁποῖον ἤθελε κατεργασθῆ ἄλλας ὕλας ἐκτὸς τῆς σταφίδος, τότε θὰ ἴδητε ὑποβιβασμὸν καὶ κατρακύλισμα τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος ἐπὶ ἕνα μῆνα, ἐπὶ τρίμηνον καὶ ἐπὶ ἕν ἔτος ἀκόμη, ὥστε ὁ δυστυχὴς ἐκεῖνος ἐπιχειρηματίας, ὁ ὁποῖος θὰ θελήσῃ ν’ ἀντεπεξέλθῃ κατὰ τῆς Ἑνιαίας, θὰ καταστραφῇ. Τοῦτο δ’ ἔχων ὑπ’ ὄψει του πᾶς ἐπιχειρηματίας δὲν θὰ τολμήσῃ νὰ ἐπιληφθῇ τοιαύτης ἐργασίας καὶ διὰ τοῦτον ἀκριβῶς τὸν λόγον σήμερον ἐν Ἑλλάδι εἶναι κλειστὰ τὰ τοιούτου εἴδους ἐργοστάσια. Ἡ σκέψις λοιπὸν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ ἡ ἐλπὶς αὐτοῦ, παρὰ τὴν αἰσιοδοξίαν του, διὰ τῆς τοιαύτης διατάξεως δὲν εἶναι δυνατὸν δυστυχῶς νὰ πραγματοποιηθῇ. Ἡ ἰδέα αὕτη ὅμως οὐδὲν ἔχει νὰ πάθῃ, ἐὰν ἐπιτραπῇ ἡ πώλησις προϊόντος τῆς πρώτης ἀποστάξεως τῆς σούμας καὶ εἰς τοὺς σουματοποιούς, δηλαδὴ εἰς τοὺς ποτοποιούς. Μήπως ἔχουσι νὰ ὑποστῶσι ζημίαν τινὰ οἱ ἄλλοι ἐκ τούτου; Διὰ νὰ εἶμαι εἰλικρινής, θὰ εἴπω ὅτι ὁ μόνος, ὁ ὁποῖος ἔχει νὰ ὑποστῇ ἐλάττωσίν τινα τοῦ προϊόντος του, εἶναι ὁ οἰνοπνευματοποιὸς δευτέρας κατηγορίας. Ἀπαγορεύοντες, κ. Ὑπουργέ, νὰ δίδηται ἡ σούμα εἰς τοὺς ποτοποιούς πράττετε μέγα ἄδικον πρὸς μίαν τάξιν, τὴν ὁποίαν φορολογεῖτε βαρύτατα. Θὰ ἔχητε βεβαίως ὑπ’ ὄψει ὅτι ἀπὸ τὸν ποτοποιὸν εἰσπράττετε χιλίας πεντακοσίας δραχμὰς ὡς δικαίωμα καταναλώσεως ἐτησίως, ὡς καὶ ἄλλον φόρον ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος, καὶ ἔρχεσθε καὶ λέγετε ὅτι ἕκαστος πολίτης ἔχει δικαίωμα νὰ κατασκευάζῃ ποτά, γνωρίζετε δ’ ὅτι τὰ κυριώτερα ποτὰ εἶναι τὸ οὗζον καὶ τὸ κονιάκ, καὶ σήμερον τὸ οὗζον τὸ ἀφαιρεῖτε ἐκ τῶν ποτοποιῶν καὶ καθιστᾶτε πάντα γεωργὸν ποτοποιόν. Ἰδοὺ τὸ μέγα ἄτοπον, τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσάγετε, τὸ ὁποῖον θὰ καταστρέψῃ μίαν ὡρισμένην τάξιν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου δημιουργεῖτε ἀνισότητα μεταξὺ τῶν παραγωγῶν, διότι εἰς μὲν τοὺς μικροὺς παραγωγοὺς παρέχετε ὅλας αὐτὰς τὰς εὐκολίας, τὰς ὁποίας παρέχετε διὰ τοῦ εἰσαγομένου νομοσχεδίου, εἰς δὲ τοὺς παράγοντας μεγάλην ποσότητα, τὴν ὁποίαν δὲν δύνανται νὰ κατασκευάσωσιν οἱ ἄμβυκες, ταύτας τὰς ἀφήνετε εἰς τὴν καταδίκην, δημεύετε δηλ. τὸ προϊόν των, τὸ ὁποῖον θὰ συγκομίσωσι μετ’ ὀλίγον χρόνον. Ἐὰν οἱ μικροὶ παραγωγοὶ ἔχωσι καὶ ἄλλα προϊόντα, εἰς τούτους παρέχετε ὅλας αὐτὰς τὰς εὐκολίας καὶ φαίνεσθε ἑκάστοτε ἐπιεικεῖς, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἀπόλυτος ἀνάγκη· ἐκείνους δέ, τῶν ὁποίων τοῦτο εἶναι τὸ μόνον προϊόν, τὸ ὁποῖον ἐργάζονται καθ’ ὅλον τὸ ἔτος, τούτους τοὺς ἀφήνετε εἰς τὴν καταδίκην, καὶ λέγετε εἰς αὐτοὺς ὅτι τὸ ⅓ ἢ καὶ τὸ ½ τῆς παραγωγῆς σας πρέπει νὰ τὸ ξεγκρίζετε. Ἐάν, κύριε Ὑπουργέ, ἀπαλειφθῇ ἐκ τοῦ 8ου ἄρθρου τοῦ παλαιοῦ νόμου ἡ ὑποχρέωσις τῆς προκαταβολῆς φόρου λόγῳ ἐγγυήσεως, ἀπαγορευθῇ δὲ αὐστηρῶς ἡ μεταφορὰ τῆς παραγομένης σούμας, τοῦ παραγομένου οἰνοπνεύματος πρώτης κατηγορίας ἢ τῆς καταβολῆς τοῦ ἀντιστοίχου φόρου εἰς τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ μεταφερθῇ, κατὰ τί θὰ ἐπέλθῃ μείωσις τῶν ζημιῶν, τὰς ὁποίας ἔχει ἤδη τὸ Δημόσιον διὰ τοῦ ἀπαγορευτικοῦ τούτου ἄρθρου; Ὅταν ὁ σουμαπαραγωγὸς δὲν δύναται νὰ μεταφέρῃ ἐκ τῆς παραχθείσης οὐδὲ ὀκᾶν σούμας, πρὶν μεταβῇ εἰς τὸ ταμεῖον καὶ εἴπῃ ὅτι ἔχει τόσον ποσὸν καὶ καταθέσῃ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον μίαν καὶ 50)00 κατ’ ὀκᾶν ὡς φόρον ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος, πληρώσῃ δὲ καὶ τὸν φόρον ἐπιτηδεύματος καὶ ὅ,τι σχετικόν, τίς λόγος ὑπάρχει νὰ εἶναι ἀδύνατος πᾶσα ἐπιείκεια καὶ νὰ φαίνησθε ἀδυσώπητος εἰς τὴν θέσπισιν τῆς διατάξεως ταύτης, ἡ ὁποία δὲν ἔχει ἄλλον λόγον παρὰ πρόθεσιν τελείου ἀποκλεισμοῦ τῶν ἀμβύκων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἔχετε ὑμεῖς ὑπ’ ὄψει σας; Ἐὰν ὁ παλαιὸς νόμος ἔθετο τοὺς παραλόγους τούτους περιορισμούς, ὑμεῖς οἱ ὁποῖοι θέλετε νὰ διευκολύνητε τὰ πράγματα, ἀναγνωρίζοντες τὸ δίκαιον τῶν ζημιουμένων πληθυσμῶν, διατί δὲν δέχεσθε τὴν μεταβολὴν τῆς διατυπώσεως ταύτης ἐπὶ τὸ δικαιότερον καὶ τὸ ἀσφαλέστερον ἴσως, δύναμαι νὰ εἴπω, διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου; Νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποχωρήσητε εἰς τοῦτο, ὥστε νὰ δεχθῆτε τὴν σχετικὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔχω ὑποβάλει. Πῶς εἶναι δυνατόν, κ. Ὑπουργέ, εἷς δυστυχὴς γεωργὸς νὰ ἔχῃ ἕτοιμον ποσὸν χρημάτων, νὰ μεταβῇ νὰ τὸ καταθέσῃ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον πρὶν ἢ ἀρχίσῃ τὴν ἐργασίαν του; Ποῦ νὰ εὕρῃ τὸν φόρον τῆς καταναλώσεως μίαν καὶ 50)00 δρ. κατ’ ὀκᾶν νὰ τὸν προκαταβάλῃ; Δὲν νομίζετε ὅτι ἡ διάταξις αὕτη καταδικάζει αὐτὸν εἰς τελείαν ἀπαγόρευσιν; Τουλάχιστον, κύριε Ὑπουργέ, ἐὰν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ στέρξητε εἰς τὴν μεταβολὴν τῆς διατυπώσεως ταύτης, εἶναι ἀδύνατον νὰ περιορίσητε τὸ ποσὸν τῆς ἐγγυήσεως ταύτης, — διότι προκαταβάλλεται ὡς ἐγγύησις — νὰ τὸ περιορίσητε εἰς τὸ ⅓ ἢ τὸ ¼ τοῦ μέλλοντος νὰ παραχθῇ ποσοῦ, ἀφοῦ ἑκάστη παραγομένη καθιεροῖ τὸν φόρον τοῦτον πρὸς ἐγγύησιν; Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὰ ἐπιχειρήματά μου ἓν μόνον ἀντιτάσσει, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο τώρα. Ἡμεῖς κατ’ ἐπανάληψιν ἐζητήσαμεν νὰ ληφθῇ τὸ μέτρον τοῦτο, καὶ τὸ μέτρον τοῦτο ἔρχεται πρὸς συζήτησιν τὴν τελευταίαν ἡμέραν. Ὅταν δὲ ὑποβάλλωμεν παρατηρήσεις στηριζομένας εἰς τὴν λογικὴν καὶ τὸ δίκαιον, ὅταν τὰ πράγματα βοῶσιν ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγετε ὅτι παρέχετε εἰς μίαν τάξιν δεινοπαθοῦσαν, δὲν τὸ δίδετε, ἀλλ’ ἀφήνετε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ν’ ἀντιτάσσῃ τὸ ἐπιχείρημα μόνον αὐτό, ὅτι ἕνεκα τοῦ προκεχωρηκότος τῆς ὥρας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ τοιοῦτό τι καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἐξακολουθῇ παραμένον τὸ ἄδικον καὶ ὅτι πρέπει μετὰ δύο μῆνας ποσότητα μεγάλην χρημάτων ν’ ἀπορρίψῃ ὡς ἄχρηστον. Ἀλλά, ἀφοῦ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, μεθ’ ὅλην τὴν ἐπιμονὴν καὶ μεθ’ ὅλους τοὺς ἀερώδεις λόγους, ἐξακολουθεῖ παραμένων ἀδυσώπητος, εἰς ἐμέ, εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ σεβασθῶ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς. Ὀφείλω ὅμως νὰ διαμαρτυρηθῶ, διότι θ’ ἀντιμετωπίσω μετ’ ὀλίγας ἡμέρας πληθυσμόν, ὁ ὁποῖος ἀναμένει κατὰ τὰς ἀρχὰς Σεπτεμβρίου νὰ συγκομίσῃ τὸ μοναδικόν του προϊόν, διότι οὔτε δημητριακοὺς καρποὺς οὔτε ἄλλο τι εἶδος καλλιεργεῖται ἐν Εὐβοίᾳ, ὀφείλω, ἐπαναλαμβάνω, νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὴν ἐπιμονὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὀφείλει αὕτη νὰ γνωρίζῃ ἀπὸ τῆς στιγμῆς ταύτης πρὶν καταστῇ νόμος τοῦ Κράτους ὅτι τὸ νομοσχέδιον οὕτω ψηφιζόμενον οὐδὲν δίδει εἰς τὴν πάσχουσαν οἰνοπαραγωγήν, τὴν κυρίως οἰνοπαραγωγήν, ἀλλὰ τοὐναντίον ἀφαιρεῖ, διότι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν ἀφαιρεῖ τὴν ἀντισυνταγματικότητα τοῦ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ψηφισθέντος νόμου, διότι διαιρεῖ τὰς τάξεις τῶν οἰνοπαραγωγῶν καὶ διότι τὸ νομοσχέδιον ἐπιτείνει τὸ ἀδίκημα τοῦ περυσινοῦ νόμου.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χρυσοστάλης. Ἀπών. Ὁ κ. Σχινᾶς ἐπίσης. Ὁ κ. Μαμάης ἔχει τὸν λόγον.

§76Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Λαμβάνω τὸν λόγον, κύριοι συνάδελφοι, καίτοι εἶμαι τελείως πεπεισμένος ὅτι οὐδὲν θὰ ἐπιτύχω, ἐν τούτοις μοὶ ἐπιβάλλεται νὰ διαμαρτυρηθῶ. Ἡ ἐπανάστασις μᾶς κατεδίκασεν ἐρήμην, ἀλλὰ τότε ἐκρέματο κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὄχι ἡ Δαμόκλειος σπάθη, ἀλλ’ ἡ σπάθη τῆς ἐπαναστάσεως· ἑπομένως δύναταί τις εἰπεῖν ὅτι ἡ ἐπιβληθεῖσα φορολογία κατεδίκασε τοὺς χωρικοὺς νὰ ῥίπτωσιν εἰς τοὺς δρόμους τὰ ὑπολείμματα τῶν σταφυλῶν, μειώσασα προφανῶς οὕτω καὶ τὴν ἀξίαν τῶν κτημάτων των τόσον, ὅσον καὶ τὴν ἀξίαν τοῦ μὴ ἐξαγομένου οἰνοπνεύματος. Ἀλλ’ ἤδη Κυβέρνησις λαϊκή, Κυβέρνησις φιλελευθέρα ἔρχεται νὰ ἐπανορθώσῃ τὸ κατάφωρον ἀδίκημα καὶ λέγει πρὸς τοὺς χωρικούς: «Τὰ ὑπολείμματα τῶν σταφυλῶν σας δὲν θὰ τὰ πετᾶτε, ἀλλὰ θὰ τὰ πωλῆτε, διὰ νὰ δώσητε τὸ χρῆμα εἰς τὸ Κράτος». Καὶ ἐρωτῶ· τί διαφέρει τοῦτο τοῦ πρώτου; Ἔρχεσθε καὶ λέγετε εἰς τὸν χωρικόν: Δὲν θὰ ἐξαγάγῃς οἰνόπνευμα, Κύριε, ἐὰν δὲν πληρώσῃς 30 δραχμάς, δι’ 9 ἡμέρας. Ἀλλὰ 30 δραχμαὶ ἀντιπροσωπεύουσιν 120 ὀκάδας πραγματικοῦ ἐνύδρου οἰνοπνεύματος, ἐνῷ ὁ λέβης τῶν 30 ὀκάδων θὰ δώσῃ κατὰ τὸ διάστημα τῶν 9 ἡμερῶν 45 ὀκάδας οἰνοπνεύματος, τὸ ὁποῖον σχετιζόμενον μὲ τὸ ἄνυδρον ἔδει νὰ πληρώσῃ, πρὸς 30 λεπτά, δραχμὰς 18.

§77Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἄνυδρον παράγει 6½ ὀκάδας τὴν ἡμέραν.

§78Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ἡ πληροφορία σας, κύριε Ὑπουργέ, δὲν εἶναι ἀσφαλής. Ὁ χημικός σας οὐδεμίαν ἔχει, φαίνεται, σχέσιν μὲ τὰ τοπικά μας. Τώρα, ἐὰν οἱ μαθηματικοί του ὑπολογισμοὶ τῷ δώσωσι τὸ ἀποτέλεσμα αὐτό, οἱ ἰδικοί μας ἀποδεικνύουν τὸ ἐναντίον. Ἔστω ὅμως νὰ δώσῃ 6½ ὀκάδας, ἀλλὰ ποῖος λέβης; Ὁ καλός, ὁ ἐπιστημονικός.

§79Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὅστις παράγει περισσότερον.

§80Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ἄλλως τε ὄχι μόνον ὁ ἄμβυξ ἔχει σχέσιν μὲ τὴν ἀπόδοσιν εἰς οἰνόπνευμα, ἀλλὰ καὶ ἡ περιεκτικότης τοῦ ὑπολείμματος, διότι ἄλλα ἀποτελέσματα θὰ δώσουν ὑπολείμματα ἐμπεριέχοντα οἰνόπνευμα 20% καὶ ἄλλα 10%. Ἑπομένως ἡ ἀπόδοσις διὰ τῶν ἀμβύκων τῶν χωρικῶν εἶναι 6 ὀκάδες τὸ εἰκοσιτετράωρον καὶ ἐφορολογήθησαν πρὸς 90 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν.

§81Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Πρὸς 80 λεπτά.

§82Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Φρονῶ, κ. Ὑπουργέ, ὅτι πρέπει νὰ ἐλαττώσητε κατά τι τὴν φορολογίαν ἐπὶ τῶν λεβήτων μικρᾶς περιεκτικότητος, ἀφοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ ἀφήσητε ἐντελῶς ἀτελῆ. Ἤθελον νὰ πληροφορηθῶ, κ. Ὑπουργέ, τί θὰ συμβῇ διὰ τὰ μέρη ὡς ἡ ἰδιαιτέρα μου πατρίς, ὅπου ἐξάγουν μουρρόρακον, τὸ ὁποῖον ὡς γνήσιον προϊὸν ἀποστάξεως πίνεται τὸν μῆνα αὐτόν.

§83Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δι’ αὐτὸ σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ βραδύνητε εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§84Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως εὐαρεστηθῇ καὶ μοὶ ἀπαντήσῃ εἰς τὸ ἑξῆς: Οἱ παραγωγεῖς τοῦ μουρορράκου πληρώνοντες τὸ διπλότυπον τοῦ φόρου των ἕως πότε θὰ δύνανται νὰ ἐξαγάγουν οἰνόπνευμα, ἀφοῦ εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸ μουρόρρακον ἐξάγεται αὐτὸν τὸν μῆνα; Τολμῶ νὰ σᾶς συστήσω, κ. Ὑπουργέ, ὅπως οἱ παραγωγεῖς μουρορράκου πληρώνωσι τὸ ἥμισυ, καθόσον πρόκειται περὶ οἰνοπνεύματος ἐξαγομένου ἀποκλειστικῶς δι’ οἰκιακὴν χρῆσιν.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν Βουλὴν σᾶς παρακαλῶ ὅπως ἀπευθύνησθε, κ. Βουλευτά.

§86Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ μεγαλοφώνως. Δὲν μὲ ἀκούετε, κύριοι Βουλευταί.

§87ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Σᾶς ἀκούομεν.

§88Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Καὶ πάλιν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως προσδιορίσῃ, ἵνα τὸ μουρόρρακον πληρώνῃ τὸ ἥμισυ τῆς φορολογίας, ἄλλως τε ζημιοῖ τοὺς παραγωγεῖς.

§89Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν εἶναι μέγα τὸ ποσόν.

§90Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Διὰ τοὺς δυστυχεῖς χωρικοὺς εἶναι πολὺ βαρύ. Ἐλαττώσατε τοὐλάχιστον τὸν φόρον τῶν μικρῶν ἀμβύκων κατὰ 10 ἢ 15 δραχμάς.

§91Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν ἐλαττώνω τίποτε καὶ τὸ νομοσχέδιον θὰ ψηφισθῇ καὶ τὸ κρῖμα εἰς τὸν λαιμόν μου.

§92Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Τότε ζητῶ τοῦτο ἀπὸ τὸν κ. Πρωθυπουργόν.

§93ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπῆρε τὸ κρῖμα εἰς τὸν λαιμόν του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου πρὸς διανομὴν τῶν Ζαππείων κτημάτων κατήρτισα ἐπιτροπὴν ἐκ τῶν κυρίων Σ. Δραγούμη, Ν. Τριανταφυλλάκου, Ἀ. Παπαναστασίου, Γ. Σπυροπούλου, Ἀγ. Σλῆμαν, Π. Ἀγγελίδου, Κ. Ῥακτιβάν, Μ. Μπουφίδου, Ἀ. Βαδυλοπούλου, Ἰ. Χρυσοβελόνη, Κ. Χρυσοχοΐδου, Ἰ. Ἀθανασάκη, Χ. Βοζίκη, Ε. Κουλουμβάκη, Γ. Τσαξίρη, Δ. Μπούσδρα, Β. Κυρέλλου καὶ Χ. Μεϊτάνη.

§95Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω δύο λέξεις ἐν ὀνόματι τῆς πατρίδος μου. Δὲν ἤμην ἐδῶ, διὰ νὰ γνωρίζω περὶ τίνος πρόκειται, ὥστε νὰ σχηματίσω ἀτομικὴν ἰδέαν δι’ ὅσα κατήγγειλε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Κουλουμβάκης ἐν σχέσει πρὸς τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς ἁλιείας τῶν κοραλλίων. Πρόκειται ὅμως περὶ τῆς ἀξιοπρεπείας τῶν ἀντιπροσώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διεκρίθησαν πάντοτε διὰ τὰ αἰσθήματά των ἐν τῇ ἐκπληρώσει τῶν καθηκόντων των καὶ διὰ τὸν πατριωτισμόν των ἀνέκαθεν, ἀκόμη πρὸ τῆς ἑνώσεως, διεκρίθησαν δὲ πολλοὶ ἐξ αὐτῶν διὰ τὴν ἔντιμον πενίαν των. Παρακαλῶ ὡς ἐκ τούτου νὰ ἐπιταχυνθῇ ἡ διαλεύκανσις τοῦ ζητήματος τούτου.

§96ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πρὶν περατωθῇ ἡ συνεδρίασις ν’ ἀποσταλῶσι τὰ κατατεθέντα πρὸς τὸν εἰσαγγελέα.

§97Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§98Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Εἰς τὴν ἐπιστολήν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Βελλιανίτης, ὑπῆρχον δύο ἐρωτήσεις. Ἐρωτᾷ διατί ἐγὼ ἐνήργησα νὰ γίνω εἰσηγητὴς εἰς τὴν ἐπιτροπὴν πρῶτον, διατί δὲ δεύτερον ἡ Κυβέρνησις ἀπέσυρε τὸ νομοσχέδιον καὶ δὲν ἐπετέθην κατ’ αὐτῆς διὰ τοῦτο. Ἀπαντῶ: Δὲν ἐνήργησα νὰ γίνω εἰσηγητής· ἀλλά, ἐπειδὴ ἐγὼ ἔφερα τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλήν, ἐνόμισαν ὅτι ἐγὼ θὰ ἤμην ὁ καταλληλότερος νὰ κάμω τὴν εἰσήγησιν. Ἀλλὰ μολαταῦτα ἐγὼ δὲν ἔκαμα εἰσήγησιν, διότι μεταξὺ τῶν ἄλλων ἤθελον νὰ γίνῃ τὸ κατάστημα ἐν Λευκάδι καί, ἐπειδὴ ἡ γνώμη μου δὲν ἴσχυσε, δὲν ὑπέγραψα ὡς εἰσηγητής· ἑπομένως δὲν εἶχον τὴν δύναμιν νὰ ἐκβιάσω, ἀφοῦ ἀπεχώρησα ὡς εἰσηγητής. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον ἐρώτημα, διατί δὲν ἐπετέθην κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἐνόμισα ὅτι ἡ Κυβέρνησις καλῶς ἔπραξεν ἀποσύρασα τὸ νομοσχέδιον, μετὰ τὴν κατάθεσιν τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία προτείνει νὰ γίνῃ ἐν Λευκάδι τὸ κατάστημα. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω.

§99Δ. ΚΟΥΛΟΥΜΠΑΡΔΟΣ. Ἐγὼ ἦλθον ταύτην τὴν στιγμὴν καὶ παραδόξως ἀκούω ὅτι κατετέθη μία ἐπιστολὴ ἰδική μου. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν εἶναι ἐπιστολή, εἶναι χαρτὶ γραμμένο, καὶ οὔτε ἔλαβον τὸν καιρὸν νὰ τὸ ἀναγνώσω, οὔτε ἔχω τώρα τὴν δύναμιν νὰ τὸ ἀναγνώσω, ἔπειτα ἀπὸ αὐτὴν τὴν συκοφαντίαν, ἡ ὁποία μὲ βαρύνει. Ἀλλ’ εὐτυχῶς ἔχω ἐδῶ μάρτυρας, τοὺς καλλιτέρους, τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε δὲ νὰ συγκεντρώσω τὰς ἰδέας μου, διότι μὰ τὴν ἀλήθειαν καὶ τοῦτο μοὶ εἶναι ἀδύνατον κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην.

§100ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ καλλίτερον, ὅπερ ἔχετε νὰ κάμητε, εἶναι ν’ ἀναβάλητε, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶσθε εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσητε αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὅτι ὁ γραφικὸς χαρακτὴρ αὐτῆς τῆς ἐπιστολῆς δὲν εἶναι ἰδικός σας.

§101Δ. ΚΟΥΛΟΥΜΠΑΡΔΟΣ. Ὄχι· δὲν εἶναι ἰδικός μου.

§102ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τότε διαφέρει.

§103Δ. ΚΟΥΛΟΥΜΠΑΡΔΟΣ. Πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἠξεύρω, πῶς εἶναι δυνατὸν καλλίτερον νὰ τὸ βεβαιώσω; Ἰδοὺ τί συμβαίνει. Ἐγὼ δὲν ἐγνώριζον ἂν ὑπάρχει τοιαύτη σύμβασις, ὅτε τὴν περασμένην Τετάρτην ἔλαβον μίαν ἐπιστολὴν ἀπὸ τὴν Ἰταλίαν, εἰς τὴν ὁποίαν εἷς συγγενής μου μακρυνὸς μοὶ ἔλεγεν ὅτι κατετέθη μία τοιαύτη σύμβασις καὶ ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ τῷ στείλω ἀντίγραφον, διὰ νὰ λάβῃ γνῶσιν. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν τῷ ἔστειλα ἀντίγραφον, διότι θὰ ἦτο μάταιον τοῦτο, ἀφοῦ ἡ ὑπόθεσις εἶχε τελειώσει. Ἂν σᾶς λέγω ἀλήθειαν, ἠξεύρει τοῦτο ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἐπλησίασα τὸν κ. Πρόεδρον καὶ τῷ εἶπον· ἔχετε σκοπὸν νὰ ψηφίσητε αὐτὴν τὴν σύμβασιν; Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μοὶ εἶπε ν’ ἀποταθῶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἦτο παραπλεύρως του. Ἠρώτησα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος μοὶ εἶπεν ὅτι θὰ ψηφισθῇ, διότι εἶναι συμφέρον τοῦ Δημοσίου. Ἐγὼ ἔφερα μερικὰς ἀντιρρήσεις, ἀλλά, ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπέμεινεν ὑποστηρίζων ὅτι ἡ ψήφισις εἶναι συμφέρον τοῦ Δημοσίου, δὲν εἶπον πλέον λέξιν. Τὴν ἑπομένην ἡμέραν ὁ κ. Πρωθυπουργός, κατιδών, φαίνεται, τὸ πρᾶγμα, μὲ ἐκάλεσεν ἐκεῖ καὶ μοὶ εἶπεν ὅτι θ’ ἀναβάλῃ τὴν ψήφισιν. Δὲν εἴπετε οὕτω, κ. Πρωθυπουργέ;

§104ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα.

§105Δ. ΚΟΥΛΟΥΜΠΑΡΔΟΣ. Κατόπιν εἶδον τὸν κ. Βελλιανίτην, ὁ ὁποῖος, ἀφοῦ μοὶ εἶχεν εἰπεῖ καὶ προηγουμένως ὅτι μίαν τοιαύτην σύμβασιν ἐπεδίωκε, μοὶ εἶπεν ὅτι κάποιος Βουλευτὴς παρέστησεν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἡ σύμβασις αὕτη εἶναι λῃστρική, ἀλλὰ μὲ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον μοὶ τὸ εἶπεν, ἦτο ὡς νὰ μοὶ ὑπεδείκνυεν ὅτι ὁ Βουλευτὴς αὐτὸς ἤμην ἐγώ. Μετὰ τὴν σύστασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμον πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ τὸν Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπηκολούθησεν ἡ ψηφοφορία εἰς βʹ ἀνάγνωσιν. Τῷ εἶπον λοιπὸν ὅτι οὐδεμίαν ἔχει σημασίαν, διότι ἐπηκολούθησε καὶ ἄλλη ψηφοφορία τοῦ νομοσχεδίου. Ὡρισμένως ὅμως αὐτός, ὅτε μοὶ ὡμίλει, ἐφαίνετο ὅτι συνεκρατεῖτο, διὰ νὰ δείξῃ πρὸς ἐμὲ ὅτι ἐγνώριζεν ὅτι μοῦ εἶχεν ἐκφύγει κάποιος λόγος ἐναντίον αὐτῆς τῆς συμβάσεως.

§106ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ παρεμβῶ; Νομίζω ὅτι διερμηνεύω τῆς Βουλῆς τὴν γνώμην, ἂν σᾶς εἴπω ὅτι τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ἀρνεῖσθε τὴν γνησιότητα τοῦ ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον κατετέθη, εἶναι περιττὸν νὰ δίδητε ἄλλας ἐξηγήσεις. Ἀλλά, ἐν ᾗ περιπτώσει ὑποτεθῇ ὅτι τὸ σημείωμα αὐτὸ προέρχεται ἀπὸ σᾶς, θὰ συνομολογήσητε πρῶτος σεῖς ὅτι οὔτε εἰς τὸ Σῶμα τοῦτο θὰ ἦτο ἡ θέσις σας οὔτε εἰς τὸ σῶμα τοῦ Ναυτικοῦ. Ἀλλά, ἐφ’ ὅσον σεῖς βεβαιοῦτε τὸ ἀντίθετον, εὑρίσκεσθε πρὸ μιᾶς συκοφαντίας, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχετε παρὰ νὰ καταγγείλητε.

§107Δ. ΚΟΥΛΟΥΜΠΑΡΔΟΣ. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὲν ἠξεύρω τί λέγει αὐτὸ τὸ ἔγγραφον, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅτι τὸ εἶχον γράψει, πῶς θὰ ἦτο δυνατὸν ν’ ἀφήσω ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον μὲ ἐνοχοποιεῖ;

§108ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀφοῦ ἀρνεῖσθε ὅτι προέρχεται ἀπὸ σᾶς, δὲν ἔχετε νὰ δώσητε λόγον, διατί δὲν τὸ ἐκάματε.

§109ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν γνωρίζετε ἂν ὁ χαρακτὴρ εἶναι ἰδικός σας;

§110Δ. ΚΟΥΛΟΥΜΠΑΡΔΟΣ. Ὄχι δὲν εἶναι ἰδικός μου.

§111Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ γραφικὸς χαρακτὴρ εἶναι τοῦ κ. Κουλουμπάρδου, τότε τὸ πρᾶγμα ἔχει ὡς πᾶς τις ἀντιλαμβάνεται· ἐὰν δὲν εἶναι, τότε σημαίνει ὅτι ἐκεῖνος, ὅστις μοὶ ἔδωκε τὴν ἐπιστολήν, εἶναι εἷς βδελυρὸς καὶ κακοήθης συκοφάντης.

§112Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Θὰ καταθέσω ἓν ἔγγραφον, διὰ νὰ διευκολύνω τὴν διαλεύκανσιν τοῦ ζητήματος. Ἔχω ἐπιστολὴν τοῦ κ. Κ. Βελλιανίτου, ἐν ᾗ οὗτος λέγει ὅτι δέχεται νὰ γίνῃ καὶ εἰς τὴν Λευκάδα κατάστημα.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπανερχόμεθα εἰς τὴν συνέχειαν τῆς συζητήσεως περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος.

§114Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον περὶ συμπληρώσεως τῆς φορολογίας ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, δὲν ἀνταποκρίνεται πληρέστατα εἰς ὅλας τὰς ἀπαιτήσεις, ἐν τούτοις εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ πληροῖ κατὰ μέγα μέρος τοὺς πόθους τῶν γεωργικῶν πληθυσμῶν, οἱ ὁποῖοι δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν ὅτι θὰ σκιρτήσωσιν ἐκ χαρᾶς, ὅταν μάθωσι τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ.

§115ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐὰν ἔχητε ἐναντίαν γνώμην, ὁμιλήσατε· ἄλλως εἶναι περιττὸν νὰ ὁμιλήσητε.

§116Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Μίαν λέξιν ἀκόμη.

§117Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Παρῃτήθημεν ὅλοι.

§118ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κωλυσιεργεῖτε.

§119Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· δὲν κωλυσιεργῶ. Νὰ τεθῇ ἀντὶ «τὸ χρονικὸν διάστημα» «τὰ χρονικὰ διαστήματα».

§120Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι σαφές.

§121Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Ἐπίσης (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἀμοιβὴ τῶν κατὰ τὴν σφράγισιν καὶ ἀποσφράγισιν τῶν ἀμβύκων παρισταμένων ὑπαλλήλων, ἥτις δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὰς δραχμὰς τρεῖς». Θὰ ἐπιβαρυνθοῦν οἱ χωρικοὶ μὲ τὰς τρεῖς δραχμάς;

§122Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, ὄχι.

§123Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω, διὰ νὰ δικαιολογήσω παράκλησιν, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποβάλω πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Οὐδεμίαν ἔχω ἰδιαιτέραν συμπάθειαν διὰ τὸ οἰνόπνευμα καὶ τὰ οἰνοπνευματώδη ποτά· ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ὁ πόλεμος, ὁ ὁποῖος γίνεται πρό τινων ἐτῶν ἐναντίον τοῦ οἴνου καὶ τῶν τοιούτων ποτῶν, ὑπῆρξεν ὑπερβολικὸς καὶ ἐν μέρει ἀδικαιολόγητος. Οὗτος ὀφείλεται βεβαίως εἰς τὰ φοβερὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ὁ ἀλκοολισμὸς ἔχει ἐπιφέρει εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ ἀλλαχοῦ, ἕνεκα τῆς καταχρήσεως, ὄχι τῆς χρήσεως, τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ πρὸ πάντων τοῦ ἀμυλικοῦ πνεύματος, τὸ ὁποῖον εἶναι ὀλέθριον. Παρ’ ἡμῖν ὅμως δὲν συμβαίνει τοιοῦτόν τι, διότι ἡ χρῆσις τοῦ οἰνοπνεύματος εἶναι σπανιωτέρα καὶ κυρίως γίνεται χρῆσις οἴνου. Ὁ οἶνος δὲ σπανίως παράγει ἀλκοολισμὸν παρ’ ἡμῖν, καὶ λέγω ταῦτα, διὰ νὰ δείξω ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν ἠθικαὶ βάσεις, ὅπως φορολογηθῇ ὑπερβαλλόντως τὸ οἰνόπνευμα. Εἰς τὰ μέρη τὰ ἰδικά μας, τὰ ὀρεινὰ ἰδίως, οἱ χωρικοὶ ἐγείρονται τὴν πρωίαν κατὰ τὸν χειμῶνα καὶ μεταβαίνουσιν εἰς τοὺς ἀγροὺς κακῶς ἐνδεδυμένοι καὶ ἀνεπαρκῶς τρεφόμενοι, ἔχουσι δ’ ἀνάγκην ὀλίγου οἰνοπνεύματος, τὸ ὁποῖον εἶναι τροφὴ δι’ αὐτούς. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ στερήσωμεν αὐτοὺς τοῦ ὀλίγου οἰνοπνεύματος, τὸ ὁποῖον παράγουσι διὰ τῶν ἀμβύκων αὐτῶν. Δι’ ὅλα ταῦτα θὰ παρακαλέσω θερμῶς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ φανῇ ἐπιεικὴς εἰς τοὺς μικροὺς παραγωγούς. Ἀντὶ νὰ φορολογηθῶσιν οἱ ἄμβυκες τῶν 20 ὀκάδων διὰ 30 δρ., νὰ φορολογήσῃ αὐτοὺς δι’ 20 μόνον δραχ. Μόνον αὐτὴν τὴν παράκλησιν εἶχον νὰ κάμω.

§124Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Ἄξιον ἀπορίας εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ τὰς ἀνάγκας τῶν ἐπαρχιῶν καλλίτερον ἀπὸ ἡμᾶς καὶ νὰ λέγῃ ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ μεταβάλῃ ὅ,τι ἔχει ἀποφασίσει. Αὐτὸ εἶναι ὡς νὰ εἴπωμεν ἡμεῖς πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς μας: Δίδομεν ἀπολογίαν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ ὄχι πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν τὰς ἑαυτῶν ἀνάγκας. Τί ζήτημα ἔχομεν σήμερον, κύριοι Βουλευταί; Ἔχομεν ζήτημα ἀφορῶν μικροὺς ἐργάτας, πτωχοὺς οἰκογενειάρχας, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται διαρκῶς καὶ τίποτε δὲν ἀπολαμβάνουν εἰμὴ μόνον ὀλίγον οἰνόπνευμα πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ὑγείας των, πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς ζωῆς των, ἡ ὁποία ἀντανακλᾷ εἰς τὸ ὅλον συμφέρον τοῦ Δημοσίου. Καὶ ἐν τούτοις ἔρχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ λέγει: «Παράγει 20 ὀκάδας, πρέπει νὰ πληρώσῃ 30 δραχμάς». Ἡμεῖς εἴμεθα τὸ φιλελεύθερον κόμμα, τὸ ὁποῖον τιμᾷ τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος καὶ τὸν ἀρχηγὸν αὐτοῦ καὶ δὲν δύναμαι νὰ πιστεύσω ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι πρέπει ἕκαστος ἀναλόγως τῶν δυνάμεών του νὰ συνεισφέρῃ —καὶ διὰ τοῦτο τὸν συγχαίρω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου — δὲν δύναμαι νὰ πιστεύσω ὅτι εἶναι δυνατὸν σήμερον ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ πεισθῇ εἰς τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ν’ ἀφαιρέσῃ καὶ τὸ ἐλάχιστον αὐτό, τὸ ὁποῖον μένει, διὰ νὰ δώσῃ ζωὴν εἰς τὸν ἐργατικὸν κόσμον. Ἡμεῖς δὲν εἴμεθα οἱ Βουλευταί, οἱ ὁποῖοι προερχόμεθα ἀπὸ τὰ σπλάγχνα τοῦ λαοῦ καὶ ζητοῦμεν καὶ αὐτὸ τὸ μικρὸν δῶρον νὰ τοῦ τὸ ἀφαιρέσωμεν; Ἐρωτῶ ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταί· ὅταν μεταβῶμεν εἰς τὰς ἐπαρχίας ἡμῶν καὶ εἴπωμεν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔκαμε δήλωσιν τοιαύτην καὶ δὲν δύναται νὰ τὴν ἀποσύρῃ, δὲν πρέπει νὰ εἴπωμεν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δημιουργεῖ νόμους εἰς τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικὸν καὶ ὄχι ἡμεῖς; Λυποῦμαι μόνον, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ὁ λαὸς ἔδωκε πάντοτε προσοχὴν εἰς τὰς Κυβερνήσεις καὶ ὄχι εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους αὐτοῦ, οἱ ὁποῖοι κανονίζομεν τοὺς νόμους τοῦ Κράτους καὶ ἀπὸ ἡμᾶς ἐξαρτᾶται ἡ εὐημερία ἢ ἡ καταστροφὴ τοῦ τόπου. Λοιπὸν νὰ μεταβῶμεν εἰς τὰς ἐπαρχίας ἡμῶν καὶ νὰ εἴπωμεν εἰς αὐτοὺς τοὺς πτωχοὺς τοὺς ἐργάτας· «τί νὰ σᾶς κάμωμεν, ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἤθελε ν’ ἀνακαλέσῃ τὴν ἀπόφασιν του;». Ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν ἐξαρτᾶται νὰ φέρῃ ἀποφάσεις εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλήν. Ἐγὼ περιέμενον, ὅπως συνεχάρην τὸν κ. Πρωθυπουργὸν μόνον καὶ μόνον ὅτι ἤρχισεν ἀπὸ τὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος, νὰ εἴπῃ ὁ ἴδιος καὶ ὅτι δὲν πρέπει πλέον νὰ φορολογῆται ἡ ἐργατικὴ τάξις καὶ τὰ εἴδη τῆς πρώτης ἀνάγκης, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐξαναγκάζονται νὰ ἐκπατρίζωνται ἀπὸ τὸ ἔδαφος τῆς πατρίδος τόσα τέκνα τῆς Ἑλλάδος. Αὐτὸ περιέμενον καὶ ὄχι ν’ ἀφαιρέσωμεν καὶ τὸ τελευταῖον μικρὸν δῶρον, τὸ ὁποῖον ὑπελείφθη εἰς τὸν πτωχὸν λαόν.

§125Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἀνεγνώρισεν ὅτι ὁ ἰσχύων νόμος περὶ οἰνοπνευμάτων εἶναι σκληρός, ἄδικος καὶ ἀντισυνταγματικός, ἐπὶ πλέον ὅτι εἶναι νόμος, ὁ ὁποῖος ἠμπορεῖ νὰ ἐξεγείρῃ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Αὐτὸ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὴν ἔκθεσίν του, ἐντεῦθεν δέ....

§126Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν τὸ εἶπον.

§127Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Δότε μοι τὴν ἔκθεσιν, κ. Πρόεδρε, διὰ νὰ τὴν ἀναγνώσω, ἵνα ἴδῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι δι’ αὐτῆς ταῦτα λέγονται, ταῦτα ἐννοοῦνται. Ἐντεῦθεν δ’ ἀπεφάσισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μεταβάλῃ τὸν νόμον καὶ πράγματι τὸν μετέβαλε καὶ ἐλάφρυνε κατά τι τοὺς παραγωγούς. Ἤθελον τὸν παρακαλέσει ὅμως νὰ εἶναι γενναιότερος, καθόσον οἱ λογαριασμοί, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη, δὲν ἦσαν ὀρθοί. Οἱ ἄμβυκες, οἱ ὁποῖοι θὰ λειτουργοῦν εἰς τὰ χωρία, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραγάγουν τόσον οἰνόπνευμα, ὅσον θὰ παραγάγουν ἀλλαχοῦ οἱ τοιοῦτοι ἄμβυκες εἰς εἰδικὰ ἐργοστάσια, ἐκ τῶν ὁποίων ἐλάβετε σεῖς τοὺς λογαριασμούς σας. Δι’ αὐτὸ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ εἶσθε γενναιότερος καὶ δικαιότερος ἀφήνοντες τοὺς μικροὺς ἄμβυκας τῶν 20 ὀκάδων ἀφορολογήτους καὶ ταυτοχρόνως νὰ αὐξήσητε κατὰ δύο ἡμέρας τὴν προθεσμίαν τῆς λειτουργίας τῶν μεγαλειτέρων ἀμβύκων μὲ τὴν αὐτὴν φορολογίαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὁμόθυμος γνώμη ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς καὶ ὁλοκλήρου τοῦ ἔθνους καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν γνώμην ταύτην, ἥτις εἶναι καὶ θερμὴ παράκλησίς μου.

§128Π. ΜΑΥΡΙΚΗΣ. Ἐγὼ δύο λέξεις ἔχω νὰ προσθέσω. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐπαυξήσῃ, ἐὰν δύναται, τὸ χρονικὸν διάστημα εἰς 12 ἡμέρας, διότι 8 ἡμέραι εἶναι ὀλίγον, καί, ἐὰν δύναται, νὰ αὐξήσῃ μέχρι 50 ὀκάδων, διότι οἱ ὑπάρχοντες ἄμβυκες εἶναι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον τῶν 50 ὀκάδων.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδενὸς ἑτέρου ζητήσαντος τὸν λόγον ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη.

§130Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἐγὼ ἐζήτησα τὸν λόγον.

§131Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἔχομεν καὶ τροπολογίας, δύο μάλιστα.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλὰ σεῖς δὲν εἶσθε ἐγγεγραμμένοι διὰ τὸ πρῶτον ἄρθρον· εἶσθε διὰ τὸ δεύτερον. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ πρῶτον ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται). Αἱ παράγραφοι 1 καὶ 2 τοῦ ἄρθρου 13 τοῦ νόμου ͵ΓΦΚΕʹ τροποποιοῦνται ὡς ἑξῆς: «§ 1. Ἐκτὸς τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 14 τοῦ νόμου ͵ΓΖʹ τῆς 25 Μαρτίου 1904 ἐπιστρεφομένου δικαιώματος καταναλώσεως, εἰς ὃ περιλαμβάνεται τὸ κατὰ τὰ ἐδάφια Αʹ καὶ Βʹ τῆς § 2 τοῦ ἄρθρου 2 καὶ τὸ κατὰ τὸ ἐδάφιον Αʹ τῆς § 2 τοῦ ἄρθρου 3 δικαίωμα καταναλώσεως, ὁ κατὰ τὸν παρόντα νόμον πρὸ τῆς εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν ἐξαγωγῆς φόρος καταναλώσεως, ὑπολογιζόμενος πρὸς δραχμὴν μίαν καὶ λεπτὰ πεντήκοντα ἐφ’ ἑκάστης σταθμικῆς ὀκᾶς ἀνύδρου οἰνοπνεύματος, ἐπιστρέφεται, ὁσάκις ἐξάγεται εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν τὸ παρ’ οἰνοπνευματοποιοῦ βʹ κατηγορίας παραγόμενον οἰνόπνευμα, εἴτε αὐτούσιον εἴτε ἀναμεμιγμένον μετ’ οἴνου ἢ γλεύκους ἢ σταφυλῶν, ἢ τὸ παρὰ ποτοποιοῦ ἀπόσταγμα οἴνου, ἢ ἄλλο διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος ὁρισθησόμενον ποτόν, ἢ τὰ παρ’ ἀρωματοποιῶν παραγόμενα ἀρώματα, κατ’ ἀναλογίαν τοῦ εἰς τὸ ἐξαγόμενον εἶδος περιεχομένου ἀνύδρου οἰνοπνεύματος. Ἐπίσης ἐπιστρέφονται λεπτὰ δέκα δι’ ἑκάστην ὀκᾶν ἀνύδρου οἰνοπνεύματος ἐμπεριεχομένου εἰς τὸ στεμφυλόπνευμα (σούμαν) παραγόμενον παρὰ τῶν ἐν ἐδαφίῳ βʹ καὶ γʹ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ παρόντος νόμου οἰνοπνευματοποιῶν πρώτης κατηγορίας, ὁσάκις τὸ στεμφυλόπνευμα τοῦτο ἐξάγεται εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, ἢ παραδίδεται εἰς οἰνοπνευματοποιοὺς βʹ κατηγορίας, ἐν οὐδεμιᾷ ὅμως περιπτώσει τὸ σύνολον τοῦ ἐντὸς τῆς ἐτησίας φορολογικῆς περιόδου ἐπιστραφησομένου ποσοῦ δύναται νὰ ὑπερβῇ τὸ κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον παρὰ τῶν οἰνοπνευματοποιῶν τούτων καταβληθὲν δικαίωμα καταναλώσεως. Αἱ λεπτομέρειαι τῆς διατάξεως ταύτης κανονισθήσονται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος. § 2 Διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος ὁρίζονται τὰ τελωνεῖα, δι’ ὧν ἐπιτρέπεται ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ οἰνοπνεύματος, εἴτε αὐτουσίου εἴτε ἀναμεμιγμένου μετ’ οἴνου ἢ γλεύκους ἢ σταφυλῶν, τοῦ ἀποστάγματος τῶν ποτῶν, ὡς καὶ τοῦ ἐν καταστάσει ἀρωμάτων ἐξαγομένου οἰνοπνεύματος».

§133Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἄρθρου ἔχω ὑποβάλει τροπολογίαν ἀφορῶσαν τὸν νόμον βεβαίως τὸν ἐψηφισμένον, ἀλλὰ ζητῶ νὰ προστεθῇ παράγραφος εἰς τὸ ἄρθρον 2, καθ’ ἣν τὸ ἄρθρον τοῦτο τροποποιεῖται. Σᾶς παρακαλῶ νὰ διανεμηθῇ ἡ τροπολογία μου ἀπόψε.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δότε μοι τὴν τροπολογίαν σας, ἵνα ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§135Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Καὶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς δώσω τὸν λόγον.

§137Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Εἶναι διαφορὰ 1½ δραχμῆς. Νὰ τροποποιηθῇ, ἐὰν εἶναι δυνατόν. Καταστρέφεται ἡ ποτοποιία.

§138Γ. ΚΟΣΟΝΑΣ. Καὶ ἐγὼ εἶχον ὑποβάλει τροπολογίαν. Φέρει τὴν ὑπογραφὴν τὴν ἰδικήν μου καὶ τοῦ κ. Σλῆμαν.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Πατσουράκου, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν, ἐρωτῶ τὴν Βουλήν: Οἱ παραδεχόμενοι τὴ τροπολογίαν ὅπως προστεθῇ δευτέρα παράγραφος παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§140Γ. ΚΟΣΟΝΑΣ. Ἡ τροπολογία μου, κ. Πρόεδρε;

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Κοσόνα τὴν διανεμηθεῖσαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§142Γ. ΚΟΣΟΝΑΣ. Ἀλλὰ δὲν ἀνεγνώσθη, κ. Πρόεδρε.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διενεμήθη. Δότε μοί την. Ἐπιφυλάσσεται ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Κοσόνα ἡ Βουλή. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται). (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4 ὡς καὶ τὸ ἄρθρον 5). Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται).

§144Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν, ἀφοῦ ἀπέσυρε τὴν πρότασιν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τροπολογίαν μου, δι’ ἧς προτείνω νὰ προστεθῇ παράγραφος εἰς τὸ ἄρθρον 6, καθ’ ἣν: «αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ ἀναφερομένου εἰς τὸ κεφάλαιον Γʹ τοῦ νόμου περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος διὰ τὰς ταινίας τοῦ κονιὰκ καταργοῦνται».

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς διανεμηθείσης τροπολογίας τοῦ κ. Κοσόνα: Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Κοσόνα παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Πατσουράκου, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξε πρὸ ὀλίγου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἐπὶ τοῦ συνόλου ὁ κ. Γκλαβᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§146Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Δύο λέξεις ἐπὶ τοῦ συνόλου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τέλος πάντων ηὐδόκησε νὰ κάμῃ τὰς ὀλίγας παραχωρήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμε — καίτοι κατὰ τὴν ἀσθενῆ μου γνώμην ἔπρεπε τέλος πάντων νὰ φανῇ ἐπιεικέστερος εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐξάγουσι τὴν σούμαν αὐτὴν μόνον διὰ τοπικὴν κατανάλωσιν, δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν, δι’ οἰκογενειακὴν χρῆσιν. — Ἀλλά, ἀφοῦ νομίζει ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς δὲν ἐπιτρέπει νὰ κάμῃ μεγαλειτέρας ὑποχωρήσεις, δὲν ἐπιμένω. — Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει εἶμαι κεκηρυγμένος ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ θὰ παρακαλέσω δὲ μόνον αὐτὸν διὰ τὸ ἑξῆς: Σχετικὴ διάταξις, κ. Ὑπουργέ, λέγει τὸ ἑξῆς εἰς τὸ ἄρθρον 1 § 2. «§ 2 Οἱ οἰνοπνευματοποιοὶ πρώτης κατηγορίας διακρίνονται: αʹ) εἰς τοὺς ἐργαζομένους ἐπὶ χρονικὸν διάστημα οὐχὶ ἀνώτερον τῶν ἐννέα ἡμερῶν ἐτησίως καὶ παράγοντας σούμαν κλπ. καὶ αὐτοὶ ὑποβάλλονται εἰς τὸν κατωτέρω δασμόν». Τὰ χωρία, ὅπως γνωρίζετε, ἔχουσιν ἕνα ἄμβυκα καὶ δι’ αὐτοῦ εἰς ἓν χωρίον ἀπὸ 500–600–700 οἰκογενείας ἢ 2,000 κατοίκων ἐξάγουσι· μόνον ὁ ἄμβυξ αὐτὸς θὰ πληρώσῃ διὰ τὴν διάρκειαν τῶν ἐννέα ἡμερῶν δραχμὰς 30 ἢ 40...

§147Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Βεβαίως.

§148Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. ... ἢ ἑκάστη οἰκογένεια;

§149Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Καὶ ἄλλοι· ὄχι, ὄχι.

§150Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Πρὸς δὲ ἔρχομαι νὰ κάμω καὶ τὴν τελευταίαν ἀπόπειραν συμβιβασμοῦ, ἐὰν εἶναι δυνατόν.

§151ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐψηφίσθη τώρα, κ. Γκλαβᾶ. Δὲν ἐπιτρέπεται μεταβολή. Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον δύνασθε, εἶναι νὰ ζητήσητε νὰ ἀπορριφθῇ τὸ νομοσχέδιον ἐν συνόλῳ.

§152Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν πρόκειται οὔτε περὶ ἀμβύκων οὔτε περὶ οἰνοπνεύματος. Εἰς τὸ ἄρθρον 6 βλέπω παράγραφον τρίτην ἔχουσαν οὕτως: «§ 3. Εἰς τὸν κατὰ τὸ ἐδάφιον 4 τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου ΓΤΠΒʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3382) ἀποθηκάριον τῆς κινίνης τοῦ Κράτους παρέχεται ἐπιμίσθιον ἐκ δραχμῶν τεσσαράκοντα μηνιαίως». Δὲν γνωρίζω τίνα λόγον ἔχει εἰς τοὺς ἄμβυκας καὶ τὸ οἰνόπνευμα τὸ ἐπίδομα ἑνὸς ὑπαλλήλου, ὁ ὁποῖος πωλεῖ κινίνην. Βεβαίως εὑρέθη εὐκαιρία κατάλληλος.

§153Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ποῖος εἶναι ὁ ἀποθηκάριος;

§154Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν τὸν ἠξεύρω. Γίνεται μνεία τοῦ νόμου ΓΤΠΒʹ περὶ συστάσεως παραρτημάτων τοῦ χημικοῦ ἐργαστηρίου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν κλπ., ἡ ὁποία ἔχει σχέσιν μὲ τὸ οἰνόπνευμα! Ὡραιότατον, Κύριοι, καὶ νὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασις!

§155Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ αὐξήσω τὸν μισθόν του, διότι εἶναι ἀνεπαρκὴς ἡ μισθοδοσία.

§156Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ἔχει τὴν θέσιν της ἡ αὔξησις ἐδῶ, διότι ἡ Βουλὴ διατελεῖ ἐν ἀγνοίᾳ πλήρει ὅτι ἐψήφισε 40 δραχμὰς δι’ ἕνα ὑπάλληλον, ὅταν συζητῇ περὶ οἰνοπνεύματος. Εἶναι παρείσακτος διάταξις καὶ κάμνετε μίαν πολὺ κακὴν ἀρχήν, καὶ μὴ νομίζετε ὅτι δικαιολογεῖτε τοὺς ὑπαλλήλους, ὅτε λέγετε ὅτι εἶσθε σεῖς ὁ εἰσηγητής. Πολὺ ἄσχημα κάμνετε, ὅτε εἰς ἓν τοιοῦτον νομοσχέδιον παρεισάγετε μίαν τοιαύτην διάταξιν. Διὰ τοιούτων διατάξεων, Κύριοι, κατωρθώθη, ὥστε διατάξεις περὶ συντάξεως καὶ ἐπιμισθίων καὶ ἀποδοχῶν συγχωνεύονται εἰς νόμους ἄλλους, ὅπως ἡ Βουλὴ ψηφίζῃ ἐκεῖνα τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν γνωρίζει! Καὶ προκαλῶ πάντα ὑμῶν νὰ εἴπῃ ἂν ἀντελήφθη ὅτι ἐψηφίσθησαν 40 δραχμαὶ ὡς ἐπιμίσθιον ὑπαλλήλου. Ὁ νόμος περὶ συντάξεως τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων εἶναι διεσκορπισμένος εἰς ὅλους τοὺς νόμους, καὶ διὰ τοῦτο, ἐὰν ἤθελέ τις τολμήσει νὰ κωδικοποιήσῃ τοὺς νόμους περὶ συντάξεως, θὰ εὑρίσκετο εἰς ἀμηχανίαν. Εἰς ἀρχαιολογικοὺς νόμους, εἰς φορολογικοὺς νόμους, εἰς ἄλλους πλείστους νόμους ὑπάρχουσι διατάξεις περὶ συντάξεως. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ περὶ ἐπιδομάτων. Δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνακαλύψῃ τις ποῦ εἶναι αἱ διατάξεις, ἐφ’ ὧν στηρίζονται τοιαῦτα ἐπιδόματα· προσθήκη δὲ τοιαύτης διατάξεως εἶναι μία κακὴ ἐπανάληψις τοῦ παρελθόντος.

§157Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὀφείλω νὰ καταστήσω γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι εἰς τὸ πρῶτον νομοσχέδιον ὑπῆρχεν ἡ διάταξις, ὅτε ἐπεξειργάσθη αὐτὸ ἡ ἐπιτροπή, ἣν δὲν ἀπήλειψεν αὕτη.

§158Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἔκαμε πολὺ ἄσχημα ἡ ἐπιτροπή.

§159Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θέλω γνωρίσει εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ ποῖον τρόπον τοὐλάχιστον ἐγὼ μελετῶ τὰ νομοσχέδια. Προσέχω εἰς τὰς διατάξεις, αἵτινες περιλαμβάνουσι τὴν ἀρχὴν τῶν νομοσχεδίων· ἀναγινώσκω τὰ ἄρθρα, καὶ συνήθως ἐκ τῆς πρώτης παραγράφου ἀντιλαμβάνομαι, τοὐλάχιστον ἐγὼ, ποῖον εἶναι τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον πραγματεύεται τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο, καὶ βλέπω ἂν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ἀπασχολήσῃ τὸν χρόνον τις εἰς μελέτην τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ φαντασθῶ ὅτι περιείχετο τοιαύτη διάταξις, διότι, ἐὰν ἐλάμβανον γνῶσιν ὅτι τοιαύτη διάταξις περιέχεται, θὰ ἔπραττον ἐγκαιρότερον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐσκόπουν πάντοτε καὶ σκοπῶ καὶ σήμερον νὰ πράξω, νὰ ζητήσω ὅλας τὰς ἀπαιτουμένας πληροφορίας ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, πῶς προμηθεύεται τὸ Κράτος τὴν κινίνην, κατὰ ποίους τρόπους, κατὰ ποίας μεθόδους, εἰς πόσας δαπάνας ὑποβάλλεται, καὶ πόσον τὴν μεταπωλεῖ εἰς τοὺς Ἕλληνας πολίτας.

§160Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Εἶναι σαφῆ τὰ πράγματα ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ.

§161Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι ἐντελῶς σαφῆ. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὲν εἶναι ἐντελῶς σαφῆ, καί, ὅταν κατὰ τὸν Ὀκτώβριον συζητήσωμεν, θέλετε ἰδεῖ ὅτι δὲν εἶναι ἐντελῶς σαφῆ· θέλετε κατορθώσει μέχρι τέλους νὰ πεισθῆτε ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐμπιστεύησθε ὑπερβολικὰ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους ὑμῶν· θέλετε πεισθῆ ἐπὶ τέλους ὅτι ὑποβάλλετε τὸ Κράτος εἰς δαπάνας δυσαναλόγους καὶ ὅτι γίνεσθε θῦμα τῆς ὑπερβολικῆς ἐμπιστοσύνης, τὴν ὁποίαν ἔχετε εἰς τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους. Εἶναι ἀνάγκη, κύριε Ὑπουργέ, νὰ συναινέσητε εἰς τὴν διαγραφὴν τῆς διατάξεως αὐτῆς.

§162Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου;

§163Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν ἐψηφίσθη τὸ σύνολον.

§164ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μόνον νὰ ἀπορριφθῇ δύνασθε νὰ ζητήσητε. Δὲν δύναται νὰ τροπολογηθῇ.

§165Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι νὰ τροπολογηθῇ, ἀλλὰ νὰ διαγραφῇ μία διάταξις ξένη ἐντελῶς, ἥτις εἶναι παρείσακτος.

§166ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐψηφίσθη εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαγραφῇ· τὸ μόνον, ὅπερ δύναται νὰ γίνῃ, εἶναι ν’ ἀπορριφθῇ τὸ ὅλον νομοσχέδιον. Δὲν εἶναι καὶ ἄξιον τοῦ κόπου· πρόκειται περὶ δαπάνης 480 δραχμῶν κατ’ ἔτος.

§167Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἡ παρατήρησις ἐν τῷ συνόλῳ δὲν ἔχει σκοπόν, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὡς γινώσκετε κάλλιστα, μόνον νὰ ἀπορριφθῇ ἢ ὄχι.

§168ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οὐδένα ἄλλον σκοπόν.

§169Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ ἄλλον.

§170ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ποῖον;

§171Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Νὰ ἄρῃ ἀντινομίας, νὰ ἐξοβελίσῃ πλεονασμοὺς καταφώρους καὶ ἐπιμένως νὰ ἐξοβελίσῃ καὶ μίαν διάταξιν, ἥτις ἐν τῇ οὐσίᾳ αὐτῆς εἶναι παρείσακτος εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἡμεῖς δὲ ἤλθομεν ἐνταῦθα ἔχοντες μεταξὺ τῶν ἄλλων μεγάλων σκοπῶν καὶ τὴν ἀποστολὴν νὰ παρεμποδίζωμεν τὰς παρεισάκτους αὐτὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἐνόθευσαν εἰς τὸ παρελθὸν τὴν νομοθεσίαν, ἐξηυτέλισαν τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, κατέρριψαν τὸ Κράτος.

§172ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὀνομάζηται διάταξις περιεχομένη εἰς τὸ νομοσχέδιον ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς παρείσακτος; Ὀνομάζονται παρείσακτοι διατάξεις ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι τὴν τελευταίαν στιγμὴν κρύφα εἰσάγονται. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἀποτελεῖ δαπάνην 480 δραχμῶν κατ’ ἔτος. Κρίνατε περὶ τοῦ ἂν εἶναι πρέπον νὰ κινηθῇ τόσον ἱερὰ ἀγανάκτησις!

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται. Γʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως σταθμῶν ἐπιβητόρων τοῦ Κράτους». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). (Θόρυβος).

§174Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ εἶχον σκοπὸν νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ τελευταίου ἄρθρου, ὥστε νὰ μὴ ὁμιλήσω παρακαίρως, καὶ δὲν ἀντελήφθην, ἀντελήφθην δὲ μόνον τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ψηφίζονται τὰ νομοσχέδια. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει θόρυβος καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ ἀκούσωμεν, νὰ ἀναβάλητε τὴν ψήφισιν.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλὰ τὸν θόρυβον τὸν κάμνετε σεῖς οἱ Βουλευταί. Ἐὰν ὁ θόρυβος προέρχηται ἐκ τοῦ Προεδρείου, τότε μάλιστα.

§176Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μάλιστα. Ὅταν εἴκοσι Βουλευταὶ θορυβῶσιν εἰς βαθμὸν ὥστε νὰ μὴ ἀκούῃ ἡ Βουλή, ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ψηφίσῃ νομοσχέδια.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ εἶτα καὶ τὰ ἄρθρα 1–9 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Γʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Μεγάλης Βρεττανίας συνθήκης συνομολογηθείσης τῇ 11)24 Σεπτεμβρίου 1910 καὶ τῆς τηρητέας πρὸς ἔκδοσιν διατυπώσεως». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Γʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθέτου φόρου ἐπιτηδεύματος τῶν ἰδιοκτητῶν μηχανῆς κατασκευῆς σιγαρέττων καὶ περὶ μηχανοποιήτων σιγαρέττων»

§178Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Οὐδὲν ἔχω νὰ εἴπω σχετικῶς μὲ τὸ νομοσχέδιον παρὰ μόνον ὅτι εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν οἱ ἰδιοκτῆται τῶν μηχανημάτων τῶν τιθεμένων εἰς ἔργον δὲν ἦσαν πτωχοὶ καὶ ἀνυπεράσπιστοι, ἡ Πολιτεία θὰ ἐφρόντιζε περὶ ἀποζημιώσεως αὐτῶν, διότι τὰ μηχανήματα αὐτῶν τίθενται εἰς ἀχρηστίαν. Ἡ Πολιτεία ἐφρόντισε νὰ ἀμείψῃ δι’ 1.000.000 μίαν βιομηχανίαν, ἡ ὁποία ἐζημίωσε τὸ Κράτος ἐπὶ 15 ἔτη κατὰ 8.000.000, καὶ ὡς ἀνταμοιβὴν ἐχορήγησεν 1.000.000 δι’ ἀποζημίωσιν, διότι δυνάμει τοῦ μονοπωλίου τῆς σακχάρεως ἡ βιομηχανία θὰ ἔπαυεν. Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν οἱ δυστυχεῖς ἰδιοκτῆται μικρῶν μηχανημάτων, οἱ ὁποῖοι διὰ στερήσεων ἀπέκτησαν μικρὸν μηχάνημα, ὅπως κατασκευάζωσι σιγαρέττα, θὰ ἴδωσι τὴν περιουσίαν των τὴν μικρὰν καταστρεφομένην, χωρὶς τὸ Κράτος νὰ φροντίσῃ διόλου πρὸς ἀποζημίωσιν αὐτῶν. Θὰ ἐφρόντιζεν, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ κεφαλαιούχων, περὶ ἐκείνων περὶ τῶν ὁποίων τὸ Κράτος οὐδεμίαν θὰ εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ λάβῃ πρόνοιαν.

§179Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν θὰ δημευθῶσιν αἱ μηχαναί.

§180Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Θὰ καταστῶσιν ἄχρηστοι.

§181Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἀπατᾶσθε πολύ.

§182Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Ἐὰν κατηργεῖτο τὸ ἐπιπρόσθετον ἐπιτήδευμα τῶν χιλίων δραχμῶν, ἤθελεν ὠφεληθῆ περισσότερον τὸ Δημόσιον. Ἀλλὰ λέγει τὸ τελευταῖον ἄρθρον ὅτι διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν σιγαρέττων αὐτῶν πρὸς ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν ἀπαιτεῖται πρόσθετον ἐπιτήδευμα χιλίων δραχμῶν.

§183Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ποῖον νόμον;

§184Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Αὐτόν, τὸν ὁποῖον ἐφαρμόζει ἡ ὑπηρεσία περὶ τοῦ νόμου ͵ΒΠΑʹ τοῦ 1892, τὸν ὁποῖον κακῶς ἑρμηνεύει. Πρέπει λοιπὸν νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ Πρακτικὰ τοῦτο, ὅτι, διὰ νὰ κατασκευάσῃ τις σιγαρέττα πρὸς ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν, πληρώνει χιλίας δραχμὰς πρόστιμον.

§185Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἤδη πρόκειται περὶ τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου.

§186Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ δοθῇ ἡ ἐξήγησις αὐτή, ὅτι «ὁσάκις ἐξάγονται εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν μηχανοποίητα σιγαρέττα κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ νόμου ἀποδίδονται εἰς τὸν ἐξάγοντα».

§187Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τοῦ τρίτου ἄρθρου ἀπεδέχθη τὴν τροπολογίαν περὶ ἐπιστροφῆς ὄχι 1,25.

§188Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. 1.25. Ἐδήλωσα ὡρισμένως.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον μὲ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ξηροῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον). Γʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ περὶ φορολογίας τῶν ἐντὸς τοῦ Κράτους καταναλισκομένων πυρίτιδος, ἐκρηκτικῶν ὑλῶν καὶ σφαιριδίων (σκαγίων) νόμου».

§190Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ ἔχω νὰ εἴπω τὴν τελευταίαν διαμαρτυρίαν. Συνετάχθη νομοσχέδιον ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, παρεπέμφθη εἰς ἐπιτροπήν, αὕτη δὲ ἐνέκρινεν αὐτὸ παμψηφεὶ ἐκτὸς μιᾶς ψήφου. Ὅλοι οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἦσαν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ δὲ Κράτος θὰ ἠδύνατο νὰ εἰσπράττῃ τὸν φόρον πολὺ τελειότερον, ἐφ’ ὅσον καὶ τὸ δεύτερον μέρος τοῦ νομοσχεδίου, περὶ μονοπωλίου ἐπὶ μίαν πενταετίαν, ἐψηφίζετο. Δὲν εἰσέρχομαι εἰς τὴν ἐξέτασιν ἂν τὸ μονοπώλιον θὰ ἦτο χρήσιμον. Εἶμαι τῆς ἰδέας ὅτι τὰ μονοπώλια πρέπει νὰ λείψουν· ἀλλ’ εἰς τὴν περίστασιν ταύτην τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους καὶ τῶν ἰδιωτῶν συνέπιπτεν ὑπὲρ τῆς ἱδρύσεως τοῦ μονοπωλίου ἐπὶ μίαν πενταετίαν. Τὸ δεύτερον μέρος ὅμως ἐξηλείφθη κατὰ τὴν τελευταίαν ἀνάγνωσιν μόνον καὶ μόνον διότι ἐνδιεφέρετο εἷς Βουλευτής.

§191Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Νὰ τὸν ὀνομάσητε.

§192Δ. ΜΑΝΘΟΣ. Ἐὰν ἐννοῆτε ἐμέ, δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι ἐμπορεύομαι τὸ εἶδος τοῦτο. Ἀλλ’ ἐδῶ εἶμαι ἀντιπρόσωπος τοῦ ἐμπορικοῦ καὶ βιομηχανικοῦ κόσμου καὶ ἐνδιαφέρομαι διὰ τὴν ἐλευθέραν ἐμπορίαν τοῦ εἴδους.

§193Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Δὲν ἐννοῶ ὑμᾶς.

§194ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις κρίνει περιττὸν νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὸν ὑπαινιγμὸν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Λακωνίας, ὅτι πρὸς τὸ συμφέρον ἑνὸς προσώπου ἐγένετο τοιαύτη ἢ τοιαύτη διατύπωσις τοῦ νομοσχεδίου. Ἐνόμισα ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ ἀναβάλω τὸ δεύτερον μέρος διὰ τὸν Ὀκτώβριον. Καὶ ἐνθυμεῖσθε ὅτι ἐδικαιολόγησα τοῦτο. Ἐὰν δὲ σπεύδουσα ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀποπερατώσῃ τὴν ἐργασίαν αὐτῆς ἤθελε νὰ ἐπιτύχῃ τὸν ὑποβιβασμὸν τοῦ φόρου αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι βαρύτατος καὶ ἐκ τούτου δυσχεραίνει τὰς ἐκ τοῦ φόρου αὐτοῦ εἰσπράξεις τοῦ Κράτους, εἶναι ἐλεύθερος ὁ κ. Βουλευτὴς Λακωνίας νὰ ἐκφέρῃ κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην τοιαύτας φράσεις ὑβριστικάς.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιμένει ὁ κ. Βουλευτὴς εἰς τὰς φράσεις του.

§196Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀλλὰ βεβαίως, οὕτως ὁμιλῶν, θέλει νὰ δημιουργήσῃ ἤδη κατὰ τὸ τέλος τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς σκάνδαλα, διὰ νὰ προξενήσῃ ἐντύπωσιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ αʹ κεφαλαίου τοῦ νομοσχεδίου).

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροφοδοτικῆς μερίδος ἐν τῷ Πολεμικῷ Ναυτικῷ». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Γʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῆς αʹ παραγράφου τοῦ ἄρθρου 41 μέχρι τοῦ αʹ ἐδαφίου αὐτῆς συμπεριλαμβανομένου τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Ιʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαγραφῆς καὶ ἀνανεώσεως τῶν πρὸς τὸ Δημόσιον ὀφειλομένων χρεῶν ἐκ παρελθουσῶν χρήσεων».

§198Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι ηὐχαριστημένος, κύριοι Βουλευταί, διότι δέχεται ἤδη τὸ Κράτος ὅ,τι ὁ λαὸς τῆς Πελοποννήσου ἀνεζήτει. Ἀλλά, μολονότι ὑπεβλήθη πρότασις νόμου περιέχουσα ὅσα ἐν τῷ νόμῳ, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν παρέλειψε νὰ περιλάβῃ ἐξ αὐτῆς οὐσιώδεις διατάξεις καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο διαφέρει τῆς προτάσεως κατὰ τοῦτο, ὅτι ὁρίζει ἐν αὐτῷ ποσοστὰ καὶ δὴ ὑπερβολικὰ περὶ τῶν ὑπαλλήλων, τοὺς ὁποίους, φαίνεται, θὰ ἐθεώρησεν ὡς τυράννους τῆς Ἑλλάδος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§199Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Τοὺς παλαιούς.

§200Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Φοβοῦμαι μήπως δημιουργοῦμεν νεωτέρους.

§201ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θέλετε ν’ ἀπορριφθῇ τὸ νομοσχέδιον;

§202Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν διατρέχομεν αὐτὸν τὸν κίνδυνον.

§203Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι κανονικὴ ἡ συζήτησις, ἀλλά, ἐὰν ἔχητέ τι διὰ τὴν συναρμολόγησιν, νὰ τὸ εἴπητε.

§204Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ μεταβληθῇ.

§205ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀφοῦ ἐψηφίσθη ἤδη τὸ νομοσχέδιον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ μεταβάλωμεν. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ συνόλου γίνεται ἢ νὰ τὸ ἀπορρίψωμεν ἢ νὰ τὸ δεχθῶμεν.

§206Λ. Θ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Πρόκειται περὶ συναρμολογήσεως εἰς τὸ 4ον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 6. Ἐγένετο δεκτὴ ἡ τροπολογία, ἡ ὁποία ὅμως δὲν ἐτέθη ὁλόκληρος ὅπως ἦτο καὶ ὅπου ἔπρεπε.

§207Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ τεθῇ.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμπληροῦται τὸ νομοσχέδιον κατὰ τὴν ὑπόδειξιν τοῦ κ. Ῥούφου. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Γʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσωρινῆς ἀτελείας πρώτων ὑλῶν ἐπὶ ἐξαγωγῇ αὐτῶν μεταποιουμένων εἰς βιομηχανικὰ προϊόντα».

§209Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζετε ὅτι πιθανολογοῦνται ποσὰ κερδῶν τῆς ἑταιρείας αὐτῆς καὶ τῆς ἄλλης μυθώδη. Ἀφοῦ τώρα τῇ παρέχετε εὐκολίας καὶ τὴν ἔχετε ’ς τὸ χέρι, νὰ μὴ ἀφήσητε τὰ πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα ζητεῖ ὁ λαὸς νὰ ἀποκτήσῃ, καὶ νὰ μὴ τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν ἀμέσως ὁ νόμος, μέχρις οὗ δυνηθῇ τὸ Κράτος νὰ ἀποκτήσῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ζητοῦσιν οἱ παραγωγοί.

§210Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Καλλίτερον νὰ τὸ ἠξεύρῃ μόνος ὁ κ. Ὑπουργός.

§211Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Περὶ τούτου πρόκειται. Εἶχε ψηφισθῆ ἄρθρον δεύτερον κατὰ τὴν γʹ συζήτησιν, ὅτι ἡ ἔναρξις τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου θὰ γίνῃ τότε, ὅταν θελήσωμεν.

§212ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶχε μάλιστα ψηφισθῆ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Γʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναγραφῆς πιστώσεως δραχμῶν 30,000 ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τοῦ ἔτους 1911 ὑπὲρ τῶν ἐκ σεισμῶν κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ ἐνεστὼς ἔτος παθόντων κατοίκων Λευκάδος, Λεχαινῶν, Βαρθολομιοῦ καὶ λοιπῶν τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας παθόντων ἐκ τῶν σεισμῶν χωρίων».

§213Ν. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΣ. Εἶπον καὶ ἄλλοτε, ἐπαναλαμβάνω δὲ καὶ ἤδη, ὅτι οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Συκιᾶς τῆς Κορινθίας κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἔπαθον καταστροφὴν ἔκ τινος συμβάσης ἐκεῖ πλημμύρας. Ἡ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως διορισθεῖσα ἐπιτροπὴ δι’ ἐκθέσεώς της ἀπεφήνατο ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ εἰς αὐτοὺς μικρὸν βοήθημα ἐκ 17,000 καὶ ὑπεσχέθη διὰ δηλώσεώς του κατόπιν ἐπερωτήσεως ὁ Ὑπουργὸς ὅτι θὰ ἐγκρίνῃ τὴν πίστωσιν· πλὴν οὐδὲν μέχρι σήμερον ἔπραξεν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ δὲ τῆς ὑποβολῆς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ὑπέβαλον τροπολογίαν, δι’ ἧς αἰτεῖται τὸ ἓν τρίτον, ἤτοι 7000, ἵνα προστεθῶσιν εἰς τὰς 30,000 τῶν σεισμοπαθῶν καὶ διανεμηθῶσι μεταξὺ τῶν παθόντων κατοίκων Συκιᾶς ἀναλόγως τῆς ζημίας, ἣν ἕκαστος ὑπέστη, καὶ ἐλπίζω ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ δεχθῶσι τὴν τροπολογίαν. Περὶ τούτου συνηγορεῖ καὶ ὁ κ. Χριστόπουλος.

§214Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Κύριε Ὑπουργὲ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔχω μίαν σύστασιν. Πᾶσαι αἱ ἐκθέσεις τῶν μηχανικῶν αἱ ἀποβλέπουσαι εἰς τὰ σεισμοπαθῆ μέρη ἀποφαίνονται ὅτι ὅλαι αἱ ζημίαι ὑπερβαίνουσι τὰς 75.000 δραχμῶν. Τὸ σχετικὸν ὅμως νομοσχέδιον περιλαμβάνει ποσὸν 25,000, διότι τὸ ἄλλο ἔχει προορισθῆ διὰ τὴν Λευκάδα. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ αὐξήσητε τὴν πίστωσιν ταύτην, ἥτις εἶναι ἀνεπαρκής, καὶ ἀποτελεῖ εἰρωνείαν ἀπὸ μέρους τῆς Πολιτείας διὰ τὰ μέρη αὐτά. Πρέπει νὰ αὐξηθῇ ἡ πίστωσις, διότι οὕτω θὰ ἐξυπηρετήσητε τὸν λαὸν αὐτὸν χωρὶς σκώμματα καὶ εἰρωνείας πρὸς τὴν δεινοπάθειαν αὐτοῦ.

§215ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ ἂν κατ’ ἀρχὴν ἐδεχόμην ὡς ὀρθὴν τὴν παρατήρησιν, καὶ πάλιν δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δεχθῶ τὴν τροπολογίαν, διότι θὰ ἐματαιοῦτο ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου.

§216Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἠδύνατο καὶ τώρα νὰ σταλῇ εἰς τὸ Τυπογραφεῖον.

§217ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἀλλά, ἂν τὸ ποσὸν τοῦ συνόλου τῶν ζημιῶν ἀνέρχεται εἰς 70.000 δραχμῶν, δὲν πρέπει νὰ λησμονῆτε ὅτι ἐκεῖ ὑπελογίσθησαν αἱ ζημίαι, τὰς ὁποίας ὑπέστησαν πάντες οἱ κάτοικοι τῶν σεισμοπαθῶν μερῶν ἀνεξαρτήτως τῆς περιουσίας των, διὰ δὲ τοῦ νομοσχεδίου πρόκειται νὰ ἔλθωμεν ἐπίκουροι εἰς τοὺς ἔχοντας ἀνάγκην τῆς συνδρομῆς τοῦ Κράτους καὶ ὄχι εἰς ὅλους τοὺς ζημιωθέντας, ὅπερ θὰ ἦτο ἀσύγγνωστον εἰς πᾶν Κράτος καὶ δὴ εἰς τὸ Ἑλληνικόν. Ἐννοεῖται ὅμως ὅτι, ἂν ἀποδειχθῇ ἡ πίστωσις ἀνεπαρκής, ἔχομεν καιρὸν νὰ λάβωμεν κατόπιν νέαν.

§218Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Ἀρκούμεθα εἰς αὐτήν.

§219Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ φροντίσῃ νὰ ἱκανοποιηθῶσιν αἱ ἀξιώσεις καὶ νὰ μὴ περιορισθῇ εἰς τὸ ἐλάχιστον αὐτὸ ποσόν. (Μεθ’ ὃ ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον, ἀπορριφθεισῶν πασῶν τῶν τροπολογιῶν).

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως τοῦ οἰκοπέδου, ἐφ’ οὗ ἵδρυται ἡ Πολικλινικὴ Ἀθηνῶν». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Συζήτησις τοῦ ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τῶν ἀπὸ 23 Σεπτεμβρίου 1910 δύο διεθνῶν συμβάσεων ναυτικοῦ δικαίου τῶν Βρυξελλῶν». (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Γʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποστολῆς φοιτητῶν τῆς Ἰατρικῆς πρὸς ἐκπαίδευσιν εἰς τὴν Στρατιωτικὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν τῆς Γαλλίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Γʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποστολῆς ἀνθυπιάτρων εἰς τὴν Στρατιωτικὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν ἐφαρμογῆς τοῦ Val de Grâce ἐν Παρισίοις».

§221Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἂν ἔλαβε γνῶσιν τῆς τροπολογίας μου ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, δι’ ἧς προσετίθεντο εἰς τοὺς ἀπεσταλμένους καὶ οἱ ὑπίατροι, καὶ ἂν ἡ ὑπηρεσία ἐνέκρινε τὴν προσθήκην αὐτήν, ὑπὲρ ἧς συνηγορῶ, καὶ τοῦτο, ὅτι κατὰ νόμον πέρυσι ψηφισθέντα οἱ ὑπίατροι δύνανται νὰ ἀποσταλῶσι διὰ διαγωνισμοῦ εἰς τὴν ἀλλοδαπήν. Ἤδη, ὅτε ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συστάσεως τῆς ξένης ἀποστολῆς ἔλαβε τὸ ἀξιέπαινον μέτρον νὰ ἀποστέλλωνται εἰς ὡρισμένην Σχολήν, ὥστε νὰ ἐπανέρχωνται εἰδικῶς κατηρτισμένοι περὶ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀποκλεισθῶσιν οἱ ὑπίατροι, οἱ ὁποῖοι εἶναι νεαρᾶς ἡλικίας καὶ εἶχον ἀποκτήσει ὄχι βεβαίως δικαίωμα ἀλλὰ μίαν ἐλπίδα μὲ τὸν περυσινὸν νόμον, τῆς ὁποίας ἤδη στεροῦνται.

§222Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Θὰ συνίστων καὶ ἐγὼ τοῦτο, διότι προβιβάζονται μετὰ διετίαν ἀπὸ τῆς εἰσαγωγῆς καὶ ἑπομένως εἶναι πολὺ νεαροί.

§223Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ συστήσω νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία, διότι εἶναι πολὺ δικαία.

§224Δ. ΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τοὺς προβιβασμοὺς τοὺς τελευταίους τῶν ἀνθυπιάτρων, οἱ ὁποῖοι θὰ γίνωσι, διότι αὐτοὶ μετ’ ὀλίγον καιρὸν θ’ ἀποκλεισθῶσι.

§225ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν τοῖς ἀρκεῖ ὁ προβιβασμός, ἀλλὰ θέλουν καὶ Εὐρώπην! (Γέλωτες).

§226Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἄν εἶναι δυνατόν, νὰ τεθῇ «τῶν ὑπιάτρων τῶν μὴ συμπληρωσάντων διετίαν». Αὐτοὶ εἶναι νεαροί.

§227Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἴσως καὶ αὐτὴ ἡ προσθήκη νὰ εἶναι σκόπιμος, νὰ ἀποστέλλωνται οἱ ἔχοντες τοὐλάχιστον ἐνιαυσίαν ὑπηρεσίαν.

§228ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὰ εἶναι ζητήματα τῆς διοικήσεως. Ἄς τροποποιηθῇ λοιπὸν τὸ ἄρθρον προστιθεμένων καὶ τῶν ὑπιάτρων καὶ ἂς ἀλλάξῃ καὶ ὁ τίτλος τοῦ νομοσχεδίου. (Μεθ’ ὃ ψηφίζονται τὰ ἄρθρα, ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου τῆς ἐπιτροπῆς «περὶ τῆς ἐξελέγξεως τῶν αἰτήσεων ἀδείας μεταλλευτικῶν ἐρευνῶν τῶν στηριζομένων εἰς τὸ πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου ͵ΓΦΚΔʹ (ὑπ’ ἀριθμὸν 3524) περὶ μεταλλείων ὑποβεβλημένας αἰτήσεις παραχωρήσεως μεταλλείων». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον μόνον καὶ τὸ σύνολον). Συζήτησις ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπαναδιορισμοῦ τῶν προϋπηρετησάντων ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν διανομέων». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Συζήτησις ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως ἠλεκτρομηχανολογικοῦ ἐργαστηρίου τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικοῦ Ὑπουργείου πρὸς ἔλεγχον τῶν γνωμόνων φωταερίου καὶ ἠλεκτρισμοῦ». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Γʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθήκης διατάξεων εἰς τοὺς νόμους ͵ΓΥΝΕʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3455) τῆς 3 Δεκεμβρίου 1909, ͵ΓΦΝΔʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3544). τῆς 22 Ἰανουαρίου 1910 καὶ ͵ΓΧΙϚʹ (ὑπ’ ἀριθμ. 3616) τῆς 11 Μαρτίου 1910 «περὶ κυριακῆς ἀργίας καὶ ἑορτῶν» καὶ τροποποιήσεως αὐτῶν».

§230Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις ὡς ἐπὶ τὸ πολύ, ὡς ἐκ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, αἱ ὁποῖαι βαίνουσι πρὸς τὸ τέρμα, παρουσιάζει τὰ νομοσχέδιά της ἡμαρτημένα ἐνώπιον ἡμῶν, ἡμεῖς δέ, ἀντὶ νὰ τὰ τροποποιῶμεν ἐπὶ τὰ βελτίω, τοὐναντίον τὰ τροποποιοῦμεν ἐπὶ τὰ χείρω. Καὶ θὰ ἀναφέρω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤλεγξεν ὁ ἀξιότιμος κ. Κουτούπης, εἰπὼν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐχαρίσθη εἰς πρόσωπα καὶ ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν. Καὶ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον μετὰ σπουδῆς ἐψηφίσθη χθὲς τὴν πρωίαν καὶ ἑπομένως δὲν ἐγένετο τέλειον, ἀλλὰ παρενεβλήθη καὶ ἡ διάταξις, ὅπως εἰσαχθῇ ἡ κυριακὴ ἀργία καὶ εἰς τὰ φαρμακεμπορεῖα καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν ἐδέχθη.

§231ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· δὲν τὴν ἐδέχθην ἐγώ, διότι ἐγὼ ἀντεῖπον εἰς τὴν διάταξιν αὐτήν, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ τὴν ἠθέλησε σύσσωμος καὶ ἐγνώριζον ὅτι θὰ προκαλέσῃ ὅ,τι προυκάλεσεν. Ἀλλά, ὅταν ἡ Βουλὴ δὲν ἀκούῃ τοὺς εἰσηγουμένους τὰ νομοσχέδια καὶ νομίζῃ ὅτι δύναται ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ μεταρρυθμίζῃ, τὸ ἀποτέλεσμα ποῖον ἄλλο δύναται νὰ εἶναι; Φέρομαι ὡς ἐκ τούτου εἰς τὴν ἀνάγκην σήμερον νὰ εἴπω· κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου. (Χειροκροτήματα).

§232Γ. ΣΤΡΑΤΟΥΛΗΣ. Πρέπει νὰ ψηφισθῇ, ὅταν θὰ ὑπάρχουν καὶ πολλοὶ Βουλευταί.

§233Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Ὅλοι εἴμεθα ἐδῶ καὶ ὅλοι ὀφείλουν νὰ εἶναι ἐδῶ.

§234Γ. ΣΤΡΑΤΟΥΛΗΣ. Γίνεται μία ἀδικία εἰς τοὺς ἐργάτας φαρμακεμπορείων, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται ἀπὸ πρωΐας μέχρις ἑσπέρας.

§235Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀνεβλήθη τὸ σύνολον.

§236Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐὰν ἀνεβλήθη, ζητῶ τὸν λόγον.

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίσατε.

§238Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι ἐξάγεται ἐκ τῆς διατάξεως τῶν φαρμακείων ὅτι συμπεριλαμβάνονται καὶ τὰ φαρμακεμπορεῖα. Λέγω δὲ ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνέβη, διότι ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε μόνον περὶ φαρμακείων καὶ οὐχὶ περὶ φαρμακεμπορείων, δὲν εἶναι δυνατὸν δὲ νὰ γίνῃ ἡ προσθήκη αὐτή.

§239Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει.

§240Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Οὔτε νὰ σημειωθῇ ὅτι εἶναι γνώμη τῆς Βουλῆς.

§241ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οὔτε προσθήκη θὰ γίνῃ οὔτε ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἐλήφθη, διότι δὲν ἐζητήθη ἡ γνώμη αὐτῆς. Μόνον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐρωτηθεὶς εἶπε τὴν γνώμην του, διότι εἶχε δικαίωμα νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην του, ἀλλὰ οὔτε ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ὑπάρχει οὔτε τίποτε ἄλλο.

§242Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ναί· ἀλλ’ ἡ γνώμη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δύναται νὰ ἀποτελέσῃ ἑρμηνείαν.

§243ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔχει ἀξίαν ἐπιστημονικήν, ἀλλὰ δὲν ἀποτελεῖ αὐθεντικὴν ἑρμηνείαν.

§244Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Νὰ σημειωθῇ τοῦτο. Λέγω δὲ ταῦτα, διότι ἐπεμβαίνοντες οἱ φαρμακέμποροι θὰ παρανομῶσι τὴν διάταξιν αὐτήν, ἡ ὁποία κακῶς ἐψηφίσθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου δι’ ἀναστάσεως).

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τῶν ἄρθρων 4–15 παραγρ. 2 τοῦ ὑπὸ στοιχ. ᾼΧΛΘ νόμου τῆς 24 Δεκεμβρίου 1889».

§246Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, αἱ ὑποθέσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐκκρεμεῖς ἐνώπιον τοῦ διαιτητικοῦ Δικαστηρίου, πρέπει νὰ ἐκδικασθῶσιν ὑπὸ τοῦ Δικαστηρίου τούτου.

§247Ε. ΚΥΤΑΡΙΟΛΟΣ. Ὁ κ. Μιχαλακόπουλος ἔχει ἴδια συμφέροντα· δι’ αὐτὸ ἐνδιαφέρεται.

§248Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ προσέχητε πολύ, ὅταν ὁμιλῆτε περὶ ἐμοῦ.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προκειμένου περὶ συναδέλφων σας, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐκφράζησθε διὰ τῆς γλώσσης αὐτῆς.

§250Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἀποκρύπτω ὅτι παρεκλήθην ὑπὸ τῶν συναδέλφων, τῶν ὑποβαλόντων τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔχετε ὑπ’ ὄψει ὑμῶν, νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ αὐτῆς. Μοὶ εἶναι τελείως ἀδιάφορον ποίαν ἀπόφασιν θὰ λάβῃ ἡ Βουλή, διότι εὐτυχῶς οὔτε ἡ ἐπαρχία, ἐξ ἧς ἐκλέγομαι, ἔχει ὑπόθεσίν τινα ἐκκρεμῆ. Συνηγορῶ δὲ ὑπὲρ τῆς τροπολογίας μόνον διὰ τὸν λόγον ὅτι ἐκ τῶν γενικῶν ἀρχῶν τοῦ δικαίου τὴν εὑρίσκω δεδικαιολογημένην. Ἐκεῖνοι, οἵτινες συνεβλήθησαν ὁπωσδήποτε καὶ συνυπέγραψαν σύμβασιν ἐργολαβίας, ἐγνώριζον ὅτι καθ’ ἣν ἐποχὴν ὑπέγραφον τὴν σύμβασιν αὐτὴν ἔπρεπε νὰ δικασθῶσιν ἐνώπιον τοῦ διαιτητικοῦ Δικαστηρίου διὰ πᾶσαν διαφοράν, ἡ ὁποία θὰ ἐγεννᾶτο. Κατὰ συνέπειαν εἶχον ὑπ’ ὄψει των ὅτι πᾶσα διαφορὰ θέλει τερματισθῆ τὸ ταχύτερον. Σήμερον καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἤδη περὶ τὸ πέρας τὰς διαφορὰς αὑτῶν, παραπέμπονται νὰ ἀρχίσωσι διαδικασίαν ἀπὸ τῆς πρώτης βαθμίδος τῶν συνήθων Δικαστηρίων. Εὑρίσκω λοιπὸν ὅτι ἡ τροπολογία, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, εἶναι τροπολογία σύμφωνος μὲ τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου, κατὰ τὰς ὁποίας δὲν πρέπει, ἄνευ δεδικαιολογημένης αἰτίας, νὰ καταστρέφωνται δικαιώματα κεκτημένα.

§251Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι Βουλευταί, νὰ πιστεύσῃ τις ὅτι Ἀνορθωτικὴ Βουλὴ καὶ Ἀνορθωτικὴ Κυβέρνησις θὰ ἀνεχθῇ τὴν ἐξακολούθησιν τῆς καταστάσεως τῶν διαιτητικῶν Δικαστηρίων ἐν Ἑλλάδι. Ἡ κοινὴ συνείδησις πρὸ πολλοῦ ἔχει ἐξεγερθῆ κατὰ τοῦ τρόπου καὶ τοῦ συστήματος τῆς λειτουργίας καὶ τῶν ἀποφάσεων ἀκόμη τῶν διαιτητικῶν Δικαστηρίων. Εἶναι γνωστὰ τὰ σκάνδαλα, τὰ ὁποῖα συνοδεύουσι τὴν διαδικασίαν τῶν διαιτητικῶν Δικαστηρίων. Εἶναι ἀδύνατον νὰ παρουσιάσητε ἀπόφασιν διαιτητικοῦ Δικαστηρίου μὴ δικαιολογοῦσαν ἐργολάβους δημοσίων ἔργων, αἱ δὲ ἀποφάσεις αἱ ἐκδικάζουσαι τὰ ποσὰ ταῦτα ὑπὲρ τῶν ἐργολάβων ἀνέρχονται εἰς ποσὰ ὁλοκλήρων ἑκατομμυρίων. Ἔχω πλεῖστα παραδείγματα: Κατεσκευάζετο ὁδὸς δημοσία εἰς τὰ Μαγουλιανὰ καὶ δύο ὑπάλληλοι, ἐπιτετραμμένοι τὴν πιστοποίησιν τῶν ἔργων, πιστοποιοῦσιν ἐπιχωμάτωσιν 400–600 κυβ. μέτρων, ψευδῶς. Ἡ ὑπηρεσία προέβη εἰς τὴν ἀπόλυσιν τῶν ὑπαλλήλων, ἀλλ’ ὁ ἐργολάβος διαφωνεῖ ὡς πρὸς τὴν ἐξέλεγξιν καὶ ἔρχεται τὸ διαιτητικὸν Δικαστήριον καὶ ἐπιδικάζει 100 κυβ. μέτρ. πλέον τοῦ ποσοῦ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον εἶχον πιστοποιήσει ψευδῶς οἱ ὑπάλληλοι ἐκεῖνοι. Κατεσκευάζετο ἡ ὁδὸς Σκοπανακίου, κατὰ τὴν ὁποίαν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατασκευὴν τῆς σκιρροστρώσεως, ὁ μηχανικὸς ἐζήτησεν ἀπὸ τὸν ἐργολάβον νὰ μὴ ὑπερβῇ τὰ 150 μέτρα. Ὅτε ἦλθεν ἡ παραλαβὴ τῆς ἐργασίας, ὁ ἐργολάβος ἠξίωσεν ὅτι εἶχε σκιρροστρώσει 600 μέτρα. Προσάγεται ἡ διαταγὴ τοῦ μηχανικοῦ ῥητῶς ἀπαγορεύσαντος εἰς αὐτὸν νὰ ὑπερβῇ τὰ 150 μέτρα, διαφωνεῖ ὅμως καὶ ἐδῶ ὁ ἐργολάβος, ἡ ὑπόθεσις παραπέμπεται εἰς τὸ διαιτητικὸν Δικαστήριον, καὶ τὸ διαιτητικὸν Δικαστήριον ἐπιδικάζει εἰς τὸν ἐργολάβον 600 μέτρα. Εἶναι λοιπὸν ὄργια, Κύριοι, τὰ συντελεσθέντα καὶ συντελούμενα ὑπὸ τῶν διαιτητικῶν Δικαστηρίων, αἱ δὲ ἐκκρεμεῖς ὑποθέσεις ἐνώπιον αὐτῶν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀνέρχονται εἰς ποσὰ ὁλοκλήρων ἑκατομμυρίων. Αὐτὰ εἶναι τὰ κόλλυβα, ὧν ἕνεκα ἐξεστράτευσαν ἐξ ὅλων τῶν ἄκρων τοῦ Κράτους διάφοροι, ἵνα ἐπιζητήσωσι τὴν ματαίωσιν τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Οὔτε οὐσιαστικὸς οὔτε δικαστικὸς λόγος συνηγορεῖ ὑπὲρ τῆς τροπολογίας ταύτης· διαδικαστικὸς δὲν συνηγορεῖ, διότι δὲν εἶναι ἀκριβὲς τὸ ἀναπτυχθὲν ἐνταῦθα, ὅτε πάντες γνωρίζομεν ὅτι ἐπὶ δεκαετίαν ὅλην ἐκκρεμοῦσιν ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων αὐτῶν ὑποθέσεις. Τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Πολιτεία ἀναγνωρίζει τὴν ἀνάγκην τῆς ἀφαιρέσεως τῶν ὑποθέσεων τούτων ἀπὸ τῶν ἐκτάκτων τούτων Δικαστηρίων, ἡ Βουλὴ ἤθελε φανῆ εἰς ἀντίφασιν ν’ ἀφήσῃ εἰς αὐτὰ τὰ ἁμαρτωλὰ Δικαστήρια τὰς ἐκκρεμούσας ὑποθέσεις. Καὶ ἂν ὑπεβλήθη τοιοῦτον νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ αὐτό, τοῦτο ἐγένετο, διότι ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὑποθέσεις πολλῶν ἑκατομμυρίων ἐκκρεμοῦσιν ἐνώπιον τῶν ἐκτάκτων τούτων Δικαστηρίων. Εἶναι γνωστόν, Κύριοι, ὅτι κατὰ κανόνα οἱ διαδικαστικοὶ νόμοι κατὰ φύσιν ἔχουσιν ἀναδρομικὴν δύναμιν καὶ μόνον κατ’ ἐξαίρεσιν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι πρέπει νὰ δικασθῶσιν αἱ ἐκκρεμεῖς ὑποθέσεις κατ’ ἰδίαν διαδικασίαν καὶ αἱ μὴ ἐκκρεμεῖς κατ’ ἄλλην διαδικασίαν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ κρίνῃ ὅτι εἶναι τὰ διαιτητικὰ Δικαστήρια καταδικαστέα, πρέπει νὰ καταδικάσῃ αὐτὰ διὰ παντὸς καὶ διὰ πᾶσαν ὑπόθεσιν. Ἀλλ’ ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν ν’ ἀπορρίψῃ τὸ νομοσχέδιον, νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ νὰ γίνῃ τοῦτο νόμος τοῦ Κράτους. Εἶναι παράδοξον πῶς εὑρίσκονται ἄνθρωποι νὰ ἐκφράζωσι δυσπιστίαν διὰ τὴν κοινὴν διαδικασίαν καὶ τὰ κοινὰ Δικαστήρια, τὰ ὁποῖα παρέχουσι τόσας ἐγγυήσεις διὰ τὴν καλὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης.

§252Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, πρόκειται νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις.

§253ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§254ΕΜ. ΚΥΤΑΡΙΟΛΟΣ. Ἐὰν ἐπεζητήσαμεν νὰ τροποποιηθῇ τὸ 2 ἄρθρον, τὸ ἐζητήσαμεν δι’ ἐκείνους τοὺς ἐργολάβους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἐκκρεμεῖς ὑποθέσεις ἐνώπιον τῶν διαιτητικῶν αὐτῶν Δικαστηρίων. Βεβαίως πάντες γνωρίζομεν ὅτι τὰ διαιτητικὰ Δικαστήρια δὲν ἐφάνησαν ἀντάξια τῆς ἀποστολῆς των, ἀλλὰ παρεκαλέσαμεν νὰ μὴ ἀδικηθῶσιν οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τεσσάρων καὶ πέντε ἐτῶν ἔχουσιν ἐκκρεμεῖς ὑποθέσεις ἐνώπιον τῶν διαιτητικῶν αὐτῶν Δικαστηρίων.

§255Γ. ΙΑΤΡΙΔΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§256Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἂν εἶναι ἀκριβὴς ἡ ἀντίληψίς μου, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑπεβλήθη, ὄχι ἵνα προστατεύσῃ τοὺς ἐργολάβους, ἀλλ’ ἵνα περιφρουρήσῃ τὰ δικαιώματα τοῦ Δημοσίου. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν κατ’ αὐτοῦ προσάγονται ἐπιχειρήματα ἀφορῶντα τὸ συμφέρον τῶν ἐργολάβων, τὰ ἐπιχειρήματα ταῦτα νομίζω ὅτι ἀντίκεινται πρὸς τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλουν τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἐφ’ ὅσον, λέγω, ζητεῖται εἴτε ἡ ἀπόρριψις τοῦ νομοσχεδίου εἴτε ἡ παραδοχὴ τροπολογίας τινὸς ἐκ τοῦ συμφέροντος τῶν ἐργολάβων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ τοῦτο ὑπ’ ὄψιν, διότι ἀντίκειται, λέγω, εἰς τὰ πράγματα, τὰ ἐπιβλητικά, ἅτινα συνέτειναν εἰς τὸ νὰ ἔχωμεν ἐνώπιον ἡμῶν καὶ ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Βεβαιότατα, κ. συνάδελφε, ὅστις πρὸ ὀλίγου ἐλάλησας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, τὸ νομοσχέδιον ὑπεβλήθη διὰ νὰ περιφρουρηθῶσι τὰ δικαιώματα καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου ἐναντίον τῶν ἐργολάβων. Τούτου δοθέντος, ἡ τροπολογία ἡ προταθεῖσα, ὅπως μείνωσιν ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου ἐκείνου αἱ ἐκκρεμεῖς ὑποθέσεις, κρημνίζει τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἀκρωτηριάζει τὸ νομοσχέδιον. Λοιπὸν ἀπὸ πραγματικῆς ἀπόψεως τὸ νομοσχέδιον εἶναι παντελῶς δεδικαιολογημένον, διότι πάντες ἀνεγνωρίσαμεν ὅτι τὰ πράγματα ἐπιβάλλουν τὴν κατάργησιν τοῦ Δικαστηρίου ἐκείνου. Ἀπὸ νομικῆς ἀπόψεως θὰ ἐδικαιολογεῖτο τὸ πρᾶγμα μόνον ἐκ τῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος, εἰς τὸ νὰ γίνῃ δηλαδὴ δεκτὴ ἡ τροπολογία. Ἐπειδή, ἐὰν γίνῃ δεκτή, τὸ Σύνταγμα λέγει ὅτι οὐδεὶς στερεῖται τοῦ φυσικοῦ αὐτοῦ δικαστοῦ, τοῦ ὁριζομένου ὑπὸ τοῦ νόμου, φυσικὸς δὲ δικαστὴς εἶναι ὁ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμενος πρὸ τῆς θέσεως τοῦ Συντάγματος, ἀκόμη καὶ εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἤθελεν ἔλθει Σύνταγμα καταργοῦν ἓν δικαστήριον προϋπάρχον τοῦ Συντάγματος, τὸ δικαστήριον ἐκεῖνο θὰ ἐδίκαζε τὰς ἐκκρεμεῖς ἐνώπιον αὐτοῦ διαφοράς. Ἀλλὰ κατὰ τὸ τοῦ 1864 Σύνταγμα ὡσαύτως, φυσικὸς δικαστὴς εἶναι κατὰ κανόνα ὁ τακτικός, κατ’ ἐξαίρεσιν δὲ ὁ δικαστὴς ὁ διαιτητικός. Ἑπομένως οἱ ἐργολάβοι πάντοτε εἶχον ὑπ’ ὄψει των ὅτι κατὰ κανόνα φυσικὸν δικαστὴν θὰ ἔχωσι τὸν τακτικὸν δικαστήν, μόνον δὲ κατ’ ἐξαίρεσιν τὸν διαιτητικόν. Ἑπομένως οὔτε ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης ὑπάρχει αἰτιολογία ὅπως γίνῃ δεκτὴ ἡ ὑποβληθεῖσα τροπολογία, ἥτις, ἐπαναλαμβάνω, αὐτόχρημα ἀκρωτηριάζει τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἥτις ἔγκειται εἰς τὸ νὰ προστατεύσῃ τὸ Δημόσιον ἐναντίον ἐργολάβων.

§257Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ διαιτητικὸν Δικαστήριον εἶναι εἰδικὸν Δικαστήριον, τὸ ὁποῖον ἱδρύθη εἰς ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Δικαστήριον ὡς μὴ εἰδικὸν ἔδιδε τὴν ὑπόθεσιν εἰς τοὺς διαφόρους ἐμπειροτέχνας, ὅπως καταστήσωσιν αὐτὸ Δικαστήριον ἐνήμερον εἰς τὰς ἐν γένει μηχανικάς, ἀρχιτεκτονικὰς καὶ πρακτικὰς σχέσεις τῆς ὑποθέσεως. Ἐπειδὴ λοιπὸν εἶχε καταστῆ μία πληγὴ ἀπὸ τοὺς διαφόρους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι διωρίζοντο ἀπὸ τὸν Α καὶ Β δικαστήν, ὁ ὁποῖος διώριζε τοὺς εὐνοουμένους του, ἀδιάφορον ἂν ἦσαν ξυλοσχίσται, ὅτε ἦλθεν ἡ πραγματικὴ τοῦ Κράτους δύναμις, οἱ μηχανικοὶ ἐζήτησαν νὰ λύσωσι τὸ ζήτημα αὐτό, τὸ ὁποῖον ἔκαμνε τὸ Δημόσιον νὰ χάνῃ πολὺ περισσότερα ἀπὸ ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ χάσῃ μὲ τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους, τοὺς ὁποίους αὐτὸ τὸ Κράτος εἶχεν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ του. Τί λοιπὸν συνέβη; Διὰ νὰ ἐξομαλύνωνται αἱ ὑποθέσεις καλλίτερον, ἔγινεν ἓν διαιτητικὸν Δικαστήριον, τὸ ὁποῖον ὤφειλεν ὄχι μόνον εἰς τὰς πράξεις τοῦ Δημοσίου νὰ λαμβάνῃ μέρος, ἀλλὰ καὶ εἰς πᾶσαν διένεξιν καὶ ἰδιωτικὴν ἀκόμη, διότι πολλοὶ τῶν ὁποίων ἐκτελοῦν ἔργα ὡς ἐργολάβοι, δυστροποῦντες νὰ πληρώσωσι, δὲν ἔχουν ἄλλο δικαστήριον προσφυγῆς. Καταργουμένου λοιπὸν σήμερον τοῦ διαιτητικοῦ Δικαστηρίου τί θὰ γίνῃ; Τί θὰ ἐπέλθῃ; Ὁ δικαστὴς θὰ λάβῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς χεῖράς του, θὰ φθάνῃ εἰς τὸ πρακτικὸν τῆς οἰκονομικῆς ἐξελέγξεως τῶν πραγμάτων καὶ θὰ λέγῃ: Τὸ ῥεῖθρον πρέπει νὰ ἔχῃ πλάτος τόσον, ἡ πλακόστρωσις ἔπρεπε νὰ εἶναι 0,10 καὶ αἱ πλάκες ἐκ τῶν λατομείων δεῖνα καὶ δεῖνα. Σᾶς παρακαλῶ, τί γνωρίζει ὁ ἄνθρωπος αὐτός; Τότε θ’ ἀναγκασθῇ πάλιν νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ πρώην καθεστώς. Φροντίσατε λοιπὸν ἡ δευτέρα πλάνη νὰ μὴ εἶναι χείρων τῆς πρώτης καὶ δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ ν’ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον.

§258ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη.

§259Γ. ΙΑΤΡΙΔΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει νὰ μὴ γίνῃ ἡ συζήτησις κατὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν.

§260Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Ὄχι· θὰ μᾶς ἀναγκάσητε νὰ ἐκθέσωμεν τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους λέγετε τοῦτο. Δὲν σᾶς συμφέρει καθόλου.

§261Γ. ΙΑΤΡΙΔΗΣ. Νὰ τοὺς ἐκθέσητε. Εἶσθε ἀπρεπέστατος.

§262Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Βεβαιότατα θ’ ἀναγκασθῶμεν νὰ τοὺς ἐκθέσωμεν.

§263Γ. ΙΑΤΡΙΔΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει πάντα συνάδελφον καὶ οἱονδήποτε ἄλλον ἐξ ὅλων ὅσοι ἔχουσι τὴν ἰδέαν ὅτι ὑπάρχει ἄλλο τι ἐλατήριον εἰς τὰς βλέψεις τὰς ἰδικάς μου (θόρυβος) νὰ ἔλθῃ νὰ τὸ εἴπῃ ἀπροκαλύπτως καὶ εἶμαι πρόθυμος νὰ δώσω πᾶσαν ἀπάντησιν.

§264ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Οὐδεμίαν ἔχετε ἀνάγκην νὰ δικαιολογήσητε τὴν γνώμην σας.

§265Γ. ΙΑΤΡΙΔΗΣ. Ἔχω ἀνάγκην, διότι εἶπον ὅτι γνωρίζουσι τὰ ἐλατήρια, ἐκ τῶν ὁποίων ἄγομαι.

§266ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι σᾶς ἐπεβάλλετο νὰ προβῆτε εἰς τοιαύτην δήλωσιν.

§267Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι καλόν, μοὶ φαίνεται, τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας, νὰ λυθῇ δι’ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς διὰ τὸ μέλλον, ὥστε νὰ μὴ γεννῶνται αἱ παρεξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἐγέννησεν ἡ διακοπὴ ἄλλου συναδέλφου. Τὸ βῆμα αὐτὸ εἶναι ἐλεύθερον. Πᾶς τις ἐντεῦθεν δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν γνώμην του, εἰς οὐδένα δὲ ἐπιτρέπεται ἐκ τῶν συναδέλφων ν’ ἀπευθύνῃ πρὸς τὸν συνάδελφόν του ὑπαινιγμούς, οἱ ὁποῖοι νὰ θέτουν ἐν ἀμφιβολίᾳ τὴν γνώμην του. Τὴν γνώμην δύναται ν’ ἀντικρούσῃ, ἀλλὰ δὲν δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ τὴν καλὴν πίστιν τοῦ ῥήτορος.

§268Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι ἀρκεταὶ αἱ κείμεναι διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ.

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται ἐπίσης δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου). Ἐπειδὴ ἐγένοντο δεκταὶ τροπολογίαι, θ’ ἀνατυπωθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἵνα ψηφισθῇ τὸ σύνολον αὐτοῦ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκκαθαρίσεως τῆς ἑταιρικῆς περιουσίας τῆς Ἀσφαλιστικῆς ἑταιρείας ζωῆς καὶ προνοίας «Ἀμοιβαία».

§270Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Τέλος πάντων, Κύριοι, καλούμεθα νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκκαθαρίσεως τῆς «Ἀμοιβαίας» εἰς γʹ ἀνάγνωσιν. Ἐπὶ τούτου ὑπέβαλον σχετικὴν τροπολογίαν καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν διὰ γενικῶν γραμμῶν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ν’ ἀναπτύξω ταύτην. Διὰ τῆς τροπολογίας μου προσθέτω ἄρθρον 21 δὶς ἔχον οὕτως (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἐκκαθαριστικὴ ἐπιτροπὴ ἅμα τῇ ἀναλήψει τῶν καθηκόντων της ὑποχρεοῦται νὰ πληρώσῃ εἰς ἕκαστον τῶν ὑπαλλήλων τῆς «Ἀμοιβαίας» ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διετέλουν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ της κατὰ Μάρτιον 1911, ἀποζημιώνοντα ἑνὸς ἔτους μισθῶν εἰς ἀκέραιον». Ἴσως, κύριοι Βουλευταί, φανῇ πρὸς στιγμὴν ὑπερβολικὴ ἡ προκειμένη διάταξις καὶ ἴσως ἀντιτάξουν οἱ ἔντιμοι συνάδελφοι ὅτι, ἐφ’ ὅσον οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι ἀπελύθησαν ἀπὸ μέρους τῶν διευθυντῶν αὐτῆς τῆς ἑταιρείας καὶ ἤδη εἶναι ἐκτὸς ὑπηρεσίας, δὲν εἶναι ἄξιοι τοιαύτης πληρωμῆς. Θὰ εἶναι, ἔντιμοι κύριοι συνάδελφοι, πολὺ λυπηρόν, λυπηρότατον, ἐὰν 25 ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον διετῆ καὶ τριετῆ καὶ τετραετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῆς «Ἀμοιβαίας» διὰ μιᾶς μονοκονδυλιᾶς, καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ ἑταιρεία αὕτη ἀπέτυχεν, ἕνεκα τῶν διευθυντῶν αὐτῆς, νὰ ἀφεθῶσιν εἰς τοὺς δρόμους καὶ νὰ εἶναι μάλιστα καὶ οἰκογενειάρχαι οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν. Τοῦτο δὲ μάλιστα, ἀφοῦ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ ἑξῆς περιστατικόν. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν πάντες ὅτι, ὅτε κατελύθη τὸ ἀπολυταρχικὸν καθεστὼς εἰς τὴν ὅμορον Ἐπικράτειαν καὶ καθιερώθη τὸ Σύνταγμα, ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη εἰς τοὺς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ἀπελύθησαν, ἀπένειμεν ἑνὸς ἔτους μισθοὺς εἰς ἀκέραιον, ἀκριβῶς ἵνα μὴ τοὺς πετάξῃ εἰς τοὺς πέντε δρόμους. Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἔχει ὁρισθῆ ποσὸν 150.000 δραχ. ἀκριβῶς διὰ τοὺς ἐκκαθαριστάς, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκκαθαριστέων εἶναι τόσος, ὥστε ὑφίστανται μίαν ζημίαν 75% ἕκαστος, θὰ εἶναι βεβαίως ἀπὸ μέρους τῆς Βουλῆς τόλμημα ἴσως νὰ δεχθῇ ν’ ἀπορριφθῇ ἡ προκειμένη πρότασις καὶ νὰ ῥιφθῶσιν εἰς τοὺς δρόμους 25 οἰκογενειάρχαι. Δὲν εἶναι, φρονῶ, ἐπιτετραμμένον νὰ μακρηγορήσω ἐπὶ πλέον, διότι θὰ ὑπετίμων σοβαρῶς τὴν ἀντίληψιν τῆς Βουλῆς διὰ τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὡς καὶ ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δὲν ἤθελον υἱοθετήσει ἀπολύτως τὴν πρότασίν μου ταύτην, οὕτως ὥστε νὰ λάβωσιν οἱ δυστυχεῖς αὐτοὶ ὑπάλληλοι ἑνὸς ἔτους ἀκόμη εἰς ἀκέραιον τὸν μισθὸν αὐτῶν, πάντως εἶναι ἔργον φιλανθρωπίας, ἀπορρέον ἐκ τῶν στοιχειωδῶν κανόνων τῶν ἠθικῶν καὶ κοινωνικῶν, νὰ υἱοθετήσωσι μίαν ἑξαμηνίαν τοὐλάχιστον. Πέπεισμαι ἀδιστάκτως ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ σύμπασα θὰ υἱοθετήσῃ τὴν πρότασιν ταύτην ἐκτελοῦσα ἔργον φιλανθρωπίας, ἀλλὰ καὶ καθῆκον ἐπιβεβλημένον διὰ τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς βιοπαλαιστάς.

§271Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς αὐτὸν τὸν φόβον εἶχον, Κύριοι, ὅτι ἡ ἐκκαθάρισις θὰ ζητήσῃ ν’ ἀπορροφήσῃ ὅλα σχεδὸν τὰ κεφάλαια, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλήσω περὶ τούτου. Γνωρίζετε τὸν θόρυβον, τὸν ὁποῖον ἐγέννησεν ἡ συζήτησις τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου. Εἶναι στοιχειῶδες καθῆκον τοῦτο τῆς Πολιτείας, Κύριοι, ἀπέναντι τῶν ἐντοπίων μετόχων καὶ τῶν ξένων ἰδίως, διότι ἄνω τῶν 20.000 μετόχων εὑρίσκονται ἐν τῇ ξένῃ, καὶ δέον νὰ ληφθῇ ἐπὶ τέλους πρόνοια περὶ αὐτῶν. Διὰ νὰ ἄρωμεν ὅλα ἐκεῖνα τὰ τρωτά, τὰ ὁποῖα εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ὑπέπεσαν εἰς τὴν ἀντίληψίν μου, συνετάχθη τὸ ὑπόμνημα, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον ἀπὸ τῆς 19 Μαρτίου, καὶ ἐν τῷ ὁποίῳ ὑποδεικνύω τὸν τρόπον, καθ’ ὃν δέον νὰ γίνῃ ἐπ’ ὠφελείᾳ ὅλων τῶν μετόχων ἡ ἐκκαθάρισις. Φρονῶ ὅτι μόνον διὰ τοῦ ἁπλοῦ τρόπου, ὃν ὑποδεικνύω, θὰ κατορθωθῇ νὰ ἐπιτευχθῇ, ὥστε νὰ μείνῃ κάτι τι καὶ διὰ τοὺς μετόχους. Ἐὰν δεχθῆτε ἄλλο σύστημα, βεβαιωθῆτε ὅτι ὅλα τὰ κεφάλαια θὰ τὰ ἀπορροφήσῃ ἡ ἐκκαθάρισις καὶ εἰς τὸ ταμεῖον τῶν μετόχων καὶ ἰδίως τῶν ξένων, δὲν θὰ μείνῃ τίποτε. Φρονῶ λοιπὸν ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅτι ἡ ἐκκαθάρισις δέον ν’ ἀνατεθῇ εἰς τὸ Ἐφετεῖον Ἀθηνῶν.

§272Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Δὲν θὰ εἴπω, κύριοι Βουλευταί, πράγματα ἄγνωστα, ἂν εἴπω ὅτι ἡ ὑπόθεσις, ἣν ἔρχεται νὰ τακτοποιήσῃ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, συνεκλόνισεν οὐ μόνον τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν, ἀλλὰ καὶ τὸν ἔξω Ἑλληνισμόν. Τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν παρηκολούθησα ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου ἤδη, καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρετήρησα, εἶναι ὅτι οἱ πρῶτοι ἱδρυταὶ τῆς ἑταιρείας αὐτῆς ὑπῆρξαν δόλιοι, διότι οὗτοι ἀπέκρυψαν εἰς τὰ ἀποσπάσματα, τὰ ὁποῖα διένειμαν εἰς τοὺς μετόχους, τὰ ἄρθρα ἐκεῖνα τοῦ Καταστατικοῦ, τὰ ὁποῖα ἤθελον ἀποτρέψει πάντα νὰ γίνῃ μέτοχος. Δὲν δέχομαι οὐδὲ πιστεύω ὅτι μόνον ἀτυχήματα συνετέλεσαν εἰς τὸ νὰ μὴ προκόψῃ ἡ ἑταιρεία αὕτη, ἀλλ’ ὑπῆρξαν καὶ οἱ ὑπαίτιοι, ἂν οὐχὶ δολίως, ἀλλὰ πάντως ἐκ κακῆς προθέσεως. Ἡ ἐπιθυμία ὅλων τῶν μετόχων εἶναι νὰ δοθῇ πέρας εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν καὶ δεδικαιολογημένως ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλε τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Ἀλλὰ τοῦτο ἤθελον συστήσει πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τὸν ὁποῖον ἀπείρως ἐκτιμῶ καὶ ὑπολήπτομαι, νὰ δώσῃ προσοχὴν καὶ νὰ προφυλάξῃ ἑαυτὸν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ὥστε οἱ ἄνδρες ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διῴκησαν τὴν ἑταιρείαν καὶ οἱ ὁποῖοι ἔβλαψαν αὐτήν, αὐτοὶ νὰ μὴ διορισθῶσιν ἐκκαθαρισταὶ αὐτῆς. Λέγεται τοῦτο· δὲν τὸ λέγω ἐγώ. Θὰ ἦτο ἐπιθυμητόν, θὰ ἦτο προσῆκον, θὰ ἦτο ἐπωφελές, ἐὰν οἱ ἐκκαθαρισταὶ διωρίζοντο κατ’ ἄλλον τρόπον, τουτέστι διὰ ψηφοφορίας, διὰ διαγωνισμοῦ ἢ δι’ ἑνὸς τρόπου τέλος πάντων οἱουδήποτε ἐξασφαλιστικοῦ.

§273Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ διορισθῶσιν ὑπὸ τοῦ Ἐφετείου. Θὰ κάμῃ μεταρρύθμισιν ὁ κ. Ὑπουργός.

§274Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Οὐδεμίαν προθεσμίαν πρὸς ἀποπεράτωσιν τῆς ἐργασίας αὐτῆς δίδετε.

§275Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ εἶναι ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν εἰσηγητοῦ δικαστικοῦ, ἐφέτου. Ἡσυχάσατε.

§276Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Τότε ἤθελον προτείνει τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. Εἰς τὸ ἄρθρον 2, εἰς τὸ ὁποῖον μεταξὺ ἄλλων λέγομεν «καὶ οἱ ὑπάλληλοι Τραπεζῶν», θὰ ἦτο ὠφέλιμον, θὰ ἦτο οἰκονομικώτερον, ἐὰν ὡρίζετο νὰ περιληφθῶσι καὶ πολιτικοὶ λογισταὶ συνταξιοῦχοι.

§277Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφήσατε ν’ ἀκούσητε τὴν τροπολογίαν· θὰ μείνητε ηὐχαριστημένος.

§278ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Θεοδωρόπουλος.

§279Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποστηρίζω τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Γκλαβᾶ.

§280Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ ὑποβάλητε τροπολογίαν;

§281Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 2. Ἀφήσατε τὴν ἀρχήν.

§282Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦτο μόνον ἔχω νὰ εἴπω. Ἔχω τηλεγραφικὴν ἐντολὴν ἀπὸ τοὺς συμπολίτας μου, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι καταθέσει χρήματα, νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα προστατεύσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πρὸς σωτηρίαν τῶν συμφερόντων αὐτῶν. Ἐκείνη ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ὑπέβαλεν ὁ κ. Γκλαβᾶς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτή, διότι δὲν δυνάμεθα διὰ τῶν χρημάτων τῶν μετόχων νὰ μισθοδοτῶμεν ὑπαλλήλους. Ἐὰν πρόκειται νὰ δώσωμεν ψωμὶ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους αὐτούς, ἂς κάμωμεν ἐράνους νὰ τοῖς δώσωμεν, ἀλλὰ διὰ τῶν χρημάτων αὐτῶν δὲν ἐπιτρέπεται νὰ μισθοδοτηθῶσιν οὗτοι. Ἐπιφυλάσσομαι διὰ τοῦτο νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 μετὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§283Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Τὸν λόγον.

§284Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶσθε κατὰ ἢ ὑπέρ;

§285Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς. Παραιτοῦμαι.

§286ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν).

§287ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§288Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ὅτι: «οἱ διορισθησόμενοι ἐκκαθαρισταὶ δέον νὰ μὴ μετέχωσι τῆς διοικήσεως ἄλλων ἀσφαλιστικῶν ἑταιρειῶν;».

§289ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐὰν θέλητε τὴν τροπολογίαν αὐτήν, τὴν δέχομαι. Οὐδεμίαν ἔχω δυσκολίαν.

§290ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ ἄλλην μίαν φοράν, κύριε Ὑπουργέ, ἀλλ’ εὐκρινῶς.

§291ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἰδού: «Κεφ. Βʹ. Διορισμὸς ἐκκαθαριστῶν. Ἄρθρ.2.— Ἐντὸς προθεσμίας ὁρισθησομένης διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος τὸ Ἐφετεῖον Ἀθηνῶν, αἰτήσει τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, θέλει διορίσει τρεῖς ἐκκαθαριστάς, ὧν τὸν ἕνα ὀνομάζει πρόεδρον καὶ ἓν ἐκ τῶν μελῶν αὐτῶν ὡς εἰσηγητήν. Οἱ διορισθησόμενοι ἐκκαθαρισταὶ δέον νὰ μὴ μετέχωσι τῆς διοικήσεως ἄλλων ἀσφαλιστικῶν ἑταιρειῶν. Ἐκκαθαρισταὶ δύνανται νὰ διορισθῶσι νομικοὶ σύμβουλοι καὶ δικασταί, ἀνώτεροι διοικητικοὶ ὑπάλληλοι, τραπεζῖται καὶ ὑπάλληλοι Τραπεζῶν. Τὰ καθήκοντα τοῦ εἰσηγητοῦ καὶ τῶν ἐκκαθαριστῶν ῥυθμίζονται κατ’ ἀναλογίαν ὑπὸ τῶν διατάξεων τοῦ νόμου περὶ πτωχεύσεων, ἐφ’ ὅσον δὲν τροποποιοῦνται διὰ τοῦ παρόντος».

§292ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§293ΔΙΟΝ. ΚΛΑΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργόν, ὅπως εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τεθῇ ὅτι ἐξαιροῦνται νὰ συμμετάσχωσι τῆς ἐκκαθαρίσεως ἐκεῖνοι, ὧν τὰ ἀσφαλιστήρια συμβόλαια εἶναι ἤδη ἠκυρωμένα διὰ πράξεως τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου.

§294ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Βεβαίως.

§295Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ἤθελον ἐπιστήσει τὴν προσοχήν σας καὶ εἰς τὸν χρόνον, μήπως ἦσαν οὗτοι ἐντὸς τῆς ζώνης τῆς κακῆς πίστεως.

§296ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὄχι.

§297Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Αὐτὸ νὰ προσέξητε.

§298ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τὸ ἔχομεν ὑπ’ ὄψει.

§299Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Νὰ μὴ εἶναι εἰς τὴν διακεκαυμένην ζώνην, ὅπως λέγει ὁ κ. Σλῆμαν! (Ἰλαρότης).

§300ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ ἄρθρα 4, 5 καὶ 6 δι’ ἀναστάσεως). Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκεται).

§301Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Ἀφοῦ δεχόμεθα τὴν ἀρχὴν τοῦ νόμου περὶ πτωχεύσεως, νομίζω ὅτι ὁ πίναξ τῶν ἀπαιτήσεων τῶν διαφόρων ὀφειλετῶν δέον νὰ βεβαιωθῇ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ πτωχεύσεων.

§302Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει διάταξις.

§303Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Εἰς τὸ 2 ἄρθρον.

§304ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἶναι εἰδικὴ διάταξις.

§305Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Τοῦτο δέ, διότι οἱ ἐκκαθαρισταὶ πιθανὸν νὰ βεβαιώσωσιν ἀπαιτήσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ὀρθαί. Ἀφοῦ ἅπαξ δεχόμεθα τὴν βάσιν τοῦ νόμου περὶ πτωχεύσεως, εἶναι ἀπαραίτητος ἡ ἔνορκος ἐπαλήθευσις τῆς πιστώσεως.

§306Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐξάγεται ἐκ τῶν βιβλίων. Δὲν δύναται νὰ προσκληθῇ ὅλος ὁ κόσμος νὰ ὁρκισθῇ.

§307ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Βλέπετε ὅτι πρόκειται περὶ ἀνθρώπων ἄλλων εὑρισκομένων πολὺ μακράν. Ἄρα ὑποχρεοῦται ἡ ἐπιτροπὴ εἰς δημοσίευσιν τοῦ πίνακος, ὅπως λάβωσι γνῶσιν πάντες οἱ εἰς τὰ διάφορα μέρη εὑρισκόμενοι μέτοχοι.

§308ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 7 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ ἄρθρα 8,9 καὶ 10 δι’ ἀναστάσεως). Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται).

§309Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω ἐδῶ, κ. Ὑπουργέ, νὰ τεθῇ διάταξις, ὥστε νὰ μὴ ἔχωσι τὸ δικαίωμα νὰ ἀνοίξωσι δικαστικοὺς ἀγῶνας οἱ ἐκκαθαρισταὶ πρὶν ἢ διανεμηθῶσι τὰ χρήματα τὰ ὑπάρχοντα ἐν ταῖς Τραπέζαις ἀμέσως.

§310Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ἐὰν κερδίσῃ τις, ὁ ὁποῖος εἶναι παραπονούμενος, μὲ τί κεφάλαια θὰ πληρωθῇ; Πρέπει νὰ κρατηθῇ ἕν ποσόν.

§311Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἄς κρατηθῇ ἐπαρκές τι ποσόν.

§312Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Πολὺ ὡραῖα.

§313Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Πολὺ ὡραῖα. Ἀλλὰ δὲν μὲ ἀκούει ὁ κ. Ὑπουργός!

§314Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Ἄς κρατηθῇ ἓν ποσοστὸν ἐκ τῶν χρημάτων, τὰ δὲ λοιπὰ νὰ διανεμηθῶσιν.

§315Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Αὐτὸ λέγω. Ὄχι νὰ περιμένωμεν τὸ τέλος τοῦ δικαστικοῦ ἀγῶνος. Νομίζω ὅτι εἶναι πολὺ λογικόν.

§316Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Εἶναι τρία ἑκατομμύρια.

§317ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Νομίζετε ὅτι ἡ προσωρινὴ διανομὴ θὰ γίνῃ ἐντὸς 15 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως;

§318Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἐντὸς τριῶν μηνῶν.

§319ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐντὸς τριῶν μηνῶν θὰ εἴμεθα ἐδῶ καὶ δυνάμεθα νὰ λάβωμεν ἄλλα μέτρα.

§320Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Εἶναι ἓν ζήτημα σπουδαιότατον αὐτό, κ. Ὑπουργέ. Τὸ ἀπαιτεῖ ὅλος ὁ κόσμος, ὅλη ἡ κοινὴ γνώμη, τὰ χρήματα τὰ εἰς τὰς Τραπέζας νὰ διανεμηθῶσι. Σᾶς παρακαλῶ, κ. Ὑπουργέ, νὰ τὸ προσθέσητε αὐτό. Εἶναι θέλησις ὅλου τοῦ ἔθνους, ὅλων τῶν μετόχων, οἱ ὁποῖοι μετέχουσι.

§321Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Κύριε, Ὑπουργέ, δὲν πρόκειται περὶ θελήσεως μετόχων ἢ ἔθνους ἢ ἄλλου τινός....

§322Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὁ εἰσηγητὴς μετὰ τῶν ἐκκαθαριστῶν δύναται νὰ ὁρίσῃ ποσὸν διανεμητέον καὶ μὴ διανεμητέον.

§323Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Ἀκριβῶς. Διότι γνωρίζομεν τὴν τύχην τῶν διαφόρων πτωχεύσεων. Γνωρίζομεν ὅτι εἰς τὸ τέλος ἀκριβοπληρώνονται οἱ διάφοροι διαχειρισταὶ καὶ εἰσηγηταὶ καὶ πληρεξούσιοι, εἰς δὲ τοὺς ἀτυχεῖς δανειστὰς δὲν περισσεύει τι. Διὰ νὰ προλάβωμεν λοιπὸν τὴν κατάχρησιν ταύτην, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἐξαιρετικῆς περιπτώσεως, νομίζω ὅτι δέον ἐκ τοῦ μεγάλου αὐτοῦ ποσοῦ νὰ ἀφαιρεθῇ ἓν ποσοστόν, ἔστω ἑκατόν, ἔστω διακοσίων χιλιάδων, αἱ ὁποῖαι ὑπεραρκοῦσι, νομίζω, διὰ τὰς ἀμοιβὰς αὐτῶν τῶν διαφόρων διαχειριστῶν, τὸ δὲ ὑπόλοιπον ποσὸν τῶν 2.800.000 νὰ διανεμηθῇ.

§324Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τόσον πολλά!

§325Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Γνωρίζομεν τὴν τύχην τῶν διαφόρων πτωχεύσεων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 12).

§326Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον, διὰ νὰ μὴ πάθωμεν ὅ,τι ἐπάθομεν μὲ τὰς μετοχὰς τῆς σταφιδικῆς Τραπέζης, αἱ ὁποῖαι ἐξεποιήθησαν πρὸς βλάβην ἐν γένει τῶν μετόχων τῆς σταφιδικῆς Τραπέζης. Παρόμοιόν τι ἔχει καὶ ἡ ἔννοια τοῦ ἄρθρου τούτου. Παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ἡ δέουσα πρόνοια.

§327ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὅταν ἀναθέτωμεν εἰς δικαστικὰ πρόσωπα τὴν ἐκκαθάρισιν, δὲν ἔχομεν ἐμπιστοσύνην;

§328Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐπεζήτησα νὰ προσληφθῶσι πρόσωπα δικαστικά· ἀλλ’ ἔχομεν καὶ πρόσωπα τοῦ χρηματιστηρίου καὶ δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ προσέξῃ ἡ Κυβέρνησις.

§329ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἡ πώλησις πάντως θὰ γίνῃ καθ’ ὃν τρόπον εἶναι ἐνδεδειγμένη σήμερον.

§330Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἀφοῦ οἱ ἐκκαθαρισταὶ θὰ τεθῶσιν ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ εἰσηγητοῦ, κατ’ ἀνάγκην τὰ τῆς ἐκποιήσεως τῶν μετοχῶν θὰ εἶναι ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς δικαστικῆς Ἀρχῆς.

§331Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Δὲν ὁρίζεται χρόνος τῆς ἐκκαθαρίσεως ταύτης.

§332Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Κατωτέρω ὁρίζεται.

§333Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Δὲν ὁρίζεται χρονικὸν ὅριον.

§334Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Παρακαλῶ νὰ προσδιορισθῇ τὸ ἀνώτατον ὅριον, τὸ ὁποῖον θὰ λάβωσιν οἱ ἐκκαθαρισταὶ λόγῳ ἀμοιβῆς, διότι θὰ μᾶς τὰ φάγωσιν.

§335Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὁ εἰσηγητὴς καὶ τὸ δικαστήριον θὰ τὰ κανονίσωσι.

§336Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Νὰ ὁρισθῇ ὅριον ἑνὸς μηνός.

§337ΗΡ. ΒΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ὁρισθῇ ὁ χρόνος, ἀφοῦ θὰ ἔχωσι δικαίωμα νὰ διορίζωσιν ὑπαλλήλους.

§338Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὑπάρχει εἰσηγητής, ὁ ὁποῖος θὰ διευθύνῃ τὴν ἐκκαθάρισιν.

§339ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζωμεν ἐντὸς πόσου χρονικοῦ διαστήματος θὰ γίνῃ ἡ ἐκκαθάρισις.

§340Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Διατί ἐφωνάζετε ὅτι πρέπει νὰ ἀναθέσωμεν τὴν ἐκκαθάρισιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὸν κ. Βενιζέλον; Σήμερον διατί πάλιν φωνάζετε ὅτι δὲν ἔχετε ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν Βενιζέλου;

§341ΗΡ. ΒΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἔχομεν ἐμπιστοσύνην καὶ εἰς αὐτὴν ἀποτεινόμεθα. Πρέπει νὰ τεθῇ ἕν ὅριον, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ διαρκέσῃ ἐπὶ τέσσαρα ἔτη ἡ ἐκκαθάρισις.

§342ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἀλλοίμονον, ἐὰν φαντάζησθε ὅτι θὰ ἀφήσωμεν τοὺς ἐκκαθαριστὰς νὰ ῥοκανίζωσιν ἐπ’ ἄπειρον.

§343Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Θὰ ἐλέγξωμεν μεθαύριον. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 12 καὶ τὸ ἄρθρον 13). Ἄρθρον 14 (ἀναγινώσκεται).

§344Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Κρατοῦνται 750.000 ἐκ τῶν 3.000 000 δραχμῶν. Ἡ διάταξις αὐτὴ ἄρα εὑρίσκεται εἰς ἀνακολουθίαν πρὸς τὰ πρὸ ὀλίγου λεχθέντα.

§345ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 14 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 15 (ἀναγινώσκεται).

§346Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Διατί νὰ τεθῇ προθεσμία;

§347ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Νὰ διαγραφῇ τὸ τελευταῖον ἐδάφιον.

§348ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Μετὰ τὴν παρέλευσιν τῶν ἕξ μηνῶν»;

§349ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα.

§350ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαγράφεται. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 15 μὲ τὴν διαγραφὴν τῆς προτελευταίας παραγράφου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§351ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. (Ὅρα Παράρτημα.

§352Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἶναι ἐντελῶς ἀνεξήγητος ἡ ὀργὴ τοῦ κ. Βουλευτοῦ καὶ ὁ τόνος, μὲ τὸν ὁποῖον ἔφερε τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Δὲν εἰσέρχομαι εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος· ὀφείλω ὅμως, πρὶν ἢ ἀπαντήσω εἰς τὴν πρόκλησιν, νὰ εἴπω ὅτι ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἡ γνώμη του περὶ ὑποστηρίξεως τοῦ μονοπωλίου ὄχι μόνον δὲν ἐκρίθη ἄστοχος, ἀλλ’ ἀρκετὰ συζητήσιμος. Ἀλλ’ ἀντετάχθη ὑπὸ τῶν ἄλλων μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι, καίτοι ἡ ἰδέα τοῦ μονοπωλίου δὲν ἠδύνατο νὰ ἦτο ἀξιοσύστατος, εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν δύναται νὰ εἶναι τοιαύτη ἐξαιρετικῶς. Ἐγὼ ὁμιλῶν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ἤλεγξα τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν τελευταίαν στιγμὴν νὰ ἀποκόψῃ μέγα μέρος ἀδιακρίτως πρὸς τὸ χρήσιμον ἢ μή. Προσέθηκα μάλιστα ὅτι ἡ ἰδέα τοῦ μονοπωλίου δὲν εἶναι χρήσιμος πάντοτε. Δὲν βλέπω κατὰ τί ἡ δήλωσίς μου ὅτι τῇ αἰτήσει ἑνὸς Βουλευτοῦ ἀπεφάσισε τοῦτο ἡ Κυβέρνησις, δύναται νὰ πειράξῃ τὸν κ. Βουλευτὴν Λαρίσης, καὶ δὲν βλέπω διὰ τίνα λόγον δύναται νὰ ὑποτεθῇ εἰς τὴν δήλωσίν μου ταύτην ὅτι ἐνέχεται προσβολή τις. Μοὶ δίδεται εὐκαιρία νὰ δηλώσω ὅτι ἐλέγχων διαφόρους πράξεις ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης δὲν εἶμαι ὑποχρεωμένος οὐδεμίαν νὰ κάμω ἄλλην δήλωσιν πλὴν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἐνέχουσιν αἱ λέξεις μου.

§353ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Εἴπετε εἷς Βουλευτής. Ποῖον ἐννοεῖτε; Ἐὰν ἔχητε τὸ θάρρος, νὰ εἴπητε αὐτόν.

§354Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἶπον εἷς Βουλευτής, καὶ ἂν εἶσθε σεῖς, δὲν βλέπω κατὰ τίνα λόγον θεωρεῖτε ὅτι πέρα τῆς λέξεως ταύτης ὑπάρχει ἄλλο τι.

§355ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ἀνωνύμως νὰ μὴ λέγητέ τι κατ’ οὐδενός. Νὰ εἴπητε ποῖος Βουλευτής.

§356Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὰ ὅσα εἶπον εἶναι τόσον ἐν τάξει, ὥστε εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ λεγόμενά μου ἠδύναντο νὰ θεωρηθῶσιν ὅτι καὶ πόρρωθεν θὰ ἔθιγον τὴν ὑπόληψιν ἑνὸς συναδέλφου, βεβαίως πρωτίστως θὰ προεκάλουν τὴν προσοχὴν τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς. Ὁ ἔλεγχος περιωρίσθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Εἴτε εἶπον ὅτι ὑπεχώρησεν εἰς τὰς ἀπαιτήσεις ἑνὸς Βουλευτοῦ εἴτε εἰς ὁμάδα πολλῶν Βουλευτῶν, μοὶ εἶναι ἀδιάφορον, ποῖα εἶναι τὰ ἐλατήρια οὔτε μὲ ἀπησχόλησαν οὔτε μὲ ἀπασχολοῦσι ταῦτα.

§357Α. ΣΛΗΜΑΝ. Ὥστε ἐννοεῖτε ἀνωνύμως νὰ συκοφαντῆτε;

§358Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὅταν ὀνομάζητε συκοφαντίαν τοῦτο, δὲν φρονῶ ὅτι κρίνετε καλῶς τοὺς λόγους μου.

§359ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ἐδῶ ἀντιπροσωπεύονται συμφέροντα τοῦ λαοῦ καὶ μόνον τούτου.

§360Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἠθέλετε κάμει καλῶς νὰ παρίστασθε εἰς τὴν συνεδρίασιν, διότι, ἐὰν ἔλεγον ὅτι ἐνδιαφέρεσθε, θὰ ἦτο ἄλλο ζήτημα. Εἶπον ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀπεκόπη, περιορίζων οὕτω τὸν ἔλεγχον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τῇ ἀπαιτήσει ἑνὸς Βουλευτοῦ, καὶ ἐτερμάτισα τὸν λόγον μου μηδὲν προσθέσας, μηδὲ ἐξελθὼν τῆς ἀνωνυμίας, ἡ ὁποία εἶναι χαρακτηριστικὴ τῆς κοινοβουλευτικῆς εὐπρεπείας. Ἐὰν θέλητε σεῖς νὰ τὸ κάμητε ἀνώνυμον καὶ νὰ προσδώσητε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὑπαινιγμός, ἀδικεῖτε τὸν ἑαυτόν σας. Ἐναντίον σας δὲν δύναμαι νὰ ἔχω τι, διότι διετέλεσα μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, ἤκουσα τὰς γνώμας σας καὶ δὲν τὰς εὗρον τόσον ἀτόπους, ὥστε νὰ τὰς ἀποκρούσω καὶ νὰ τὰς χαρακτηρίσω ὡς ἐχούσας ἄλλα ἐλατήρια. Ἀναγκάζομαι δὲ νὰ δηλώσω ὅτι, ὁσάκις ὁμιλῶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, αἱ λέξεις μου δὲν ἀποβλέπουσιν ἀλλοῦ ἢ εἰς τὰς ἐννοίας τοῦ νομοσχεδίου καὶ εἰς τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου καὶ οὐδεμίαν ἄλλην ἐξήγησιν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἀντιλαμβάνεται ἡ Βουλὴ δύναμαι νὰ δώσω ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης.

§361ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὰς ἐξηγήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Λακωνίας τὸ ἐπεισόδιον θεωρεῖται λῆξαν. Ἄρθρον 15 (ἀναγινώσκεται).

§362ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἀπαλείφεται τὸ ἐδάφιον. Ἀπομένει ἓν ζήτημα τοῦ τί θὰ γίνωσι τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ προσέλθωσι νὰ παραλάβωσιν οἱ μέτοχοι μετὰ ἕξ μῆνας. Ποία θὰ εἶναι ἡ τύχη τῶν χρημάτων τούτων; Εἰς τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου ὁρίζεται ὅτι τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα δὲν προσέρχονται νὰ τὰ παραλάβωσι μετὰ ἓξ μῆνας, ἀπομένουσιν ὑπέρ τινος».

§363Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Ὑπὲρ τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου.

§364ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Πρέπει πρὸ παντὸς νὰ ἀντιληφθῶ ποία εἶναι ἡ γνώμη ὅλων τῶν συναδέλφων· εἶναι ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ὑπέδειξεν ὁ κύριος Πετμεζᾶς, ὅτι προτιμότερον εἶναι νὰ διατεθῶσιν ἄλλως; Ἐγὼ ἐπειδὴ τὴν στιγμὴν ταύτην δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποφασίσωμεν ὁριστικῶς, σκέπτομαι νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ ἐδάφιον, ὅτε ἀπομένει εἰς τὴν ἐξουσίαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι δικαίωμα νὰ τὰ καταλάβωσι.

§365ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§366Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Τοῦτο ἀκριβῶς ἔπρεπε νὰ δηλώσῃ ὁ κ. Ὑπουργός.

§367ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπαλείφεται ὁλόκληρον τὸ τελευταῖον ἐδάφιον. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 15, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ψηφίζεται τὸ 15 ἄρθρον τροποποιημένον, ἐπίσης τὸ 16 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 17).

§368ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τὸ δεύτερον ἐδάφιον λέγει: «Ὁ πίναξ οὗτος θέλει συνταχθῆ τῇ ἐπιμελείᾳ τῶν ἐκκαθαριστῶν ἐκ συνεννοήσεως μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ», ἐν ᾧ ὀρθότερον θὰ ἦτο «ὁ πίναξ θέλει συνταχθῆ ἐπιμελείᾳ τῶν ἐκκαθαριστῶν καὶ ὑποβληθῆ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας πρὸς ἔγκρισιν κλπ.».

§369ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 17 τροποποιημένον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ψηφίζεται τὸ 17 ἄρθρον οὕτω τροποποιημένον ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 18 καὶ 19, καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 20).

§370Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐνταῦθα ἡ τροποποίησις τοῦ δευτέρου ἄρθρου συνεπάγεται τὴν διάταξιν ὅτι «τὴν ἐκκαθαριστικὴν ἐπιτροπὴν ἐκπροσωπεῖ ἐνώπιον τρίτου ἢ πάσης δικαστικῆς ἀρχῆς ἢ ἄλλης Ἀρχῆς ὁ Πρόεδρος, ἐκλεγόμενος μεταξὺ τῶν μελῶν αὐτῆς» διότι ὡρίσθη ἐν τῷ δευτέρῳ ἄρθρῳ ὅτι ἐκλέγεται ὑπὸ τοῦ Ἐφετείου. Τὸ δὲ δεύτερον ἐδάφιον θὰ γίνῃ οὕτω· «πρὸς νόμιμον παράστασιν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐπιτροπῆς ἀπαιτοῦνται αἱ ὑπογραφαὶ δύο ἐκκαθαριστῶν πρὸς παραλαβὴν χρημάτων καὶ ἀξιῶν, ἑνὸς ἐκκαθαριστοῦ καὶ τοῦ εἰσηγητοῦ».

§371Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Αἱ πληρωμαὶ νὰ γίνωνται διὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης.

§372ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 20 οὕτω τροποποιημένον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 20, ὡς ἐτροποποιήθη, καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 21).

§373Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Ἀφοῦ δὲν ὁρίζεται χρόνος τῆς ἐκκαθαριστικῆς ἐπιτροπῆς, ἑπομένως δὲν ὁρίζονται καὶ αἱ ἀμοιβαί, ἂς ὁρισθῇ τοὐλάχιστον ἀριθμὸς ὑπαλλήλων.

§374ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν· πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει ὅτι, ἀφοῦ ἀπευθυνόμεθα εἰς τὸ Ἐφετεῖον καὶ ζητοῦμεν εἰσηγητὴν ἐφέτην, μοὶ φαίνεται ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἐμπιστοσύνη, ὥστε νὰ μὴ ταρασσώμεθα. Εἰς τὸ ἄρθρον νὰ προστεθῇ «ἡ ἐκκαθαριστικὴ ἐπιτροπὴ δικαιοῦται νὰ προσλάβῃ βοηθοὺς ὁρίζουσα ἐγκρίσει τοῦ εἰσηγητοῦ καὶ τὰς ἀμοιβὰς», ὥστε νὰ ἔχωμεν πανταχοῦ τὸν ἐφέτην.

§375ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 21 ἄρθρον τροποποιημένον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ψηφίζεται οὕτω τροποποιημένον τὸ ἄρθρον 21, ἐπίσης τὸ 22 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 23).

§376Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Πρὸς ἀποφυγὴν πάσης παρεξηγήσεως πρέπει νὰ προστεθῇ ὅτι καὶ τὰς ἀμοιβὰς τῶν ὑπαλλήλων θέλει ὁρίσει Βασιλικὸν Διάταγμα.

§377ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἴπομεν ὅτι εἶναι ἀρκετὴ ἐγγύησις ἡ ἔγκρισις τοῦ ἐφέτου. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 23 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 24).

§378ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἀντὶ τοῦ διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος δύναται νὰ τεθῇ τὸ ἑξῆς· «τὸ Ἐφετεῖον δύναται κατ’ αἴτησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ ἀντικαθιστᾷ τοὺς ἐκκαθαριστάς, ἐὰν οὗτοι κωλύωνται ἢ παραμελῶσι τὰ ἑαυτῶν καθήκοντα ἢ προβαίνωσιν εἰς ἐνεργείας ἐπιβλαβεῖς εἰς τὰ συμφέροντα τῶν μετόχων, ἢ ἀποδειχθῶσιν ἀνίκανοι κλπ.».

§379Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄν εἶναι δυνατὸν νὰ προστεθῇ καὶ τελευταῖον ἄρθρον, ὅτι αἱ παραστάσεις τῶν δικηγόρων νὰ ἀπαλλάσσωνται τῶν ἐνσήμων. (Ἀπορρίπτεται ἡ πρότασις αὕτη τοῦ κ. Ἠλιοπούλου· ἐπίσης ἀπορρίπτεται καὶ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Γκλαβᾶ καὶ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ).

§380ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται, ὅπως συναρμολογηθῇ.

§381ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασις νόμου ἡ ἀφορῶσα τὸν κανονισμὸν τῶν σχέσεων μεταξὺ ἰδιοκτητῶν καὶ καλλιεργητῶν.

§382ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ κανονισμοῦ διαδικασίας ἐπὶ τῶν διαφορῶν μεταξὺ ἰδιοκτητῶν τσιφλικίων καὶ ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν». Ὁ κ. Ῥακτιβὰν ἔχει τὸν λόγον.

§383Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ὑπεβλήθη πρότασις νόμου, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖται νὰ ἐξαιρεθῶσι τῶν διατάξεων τοῦ περὶ ἐξώσεως δυστροπούντων ἐνοικιαστῶν νόμου, αἱ διαφοραὶ μεταξὺ ἰδιοκτητῶν τσιφλικίων καὶ ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς, εἰς ἣν παρεπέμφθη ἡ πρότασις αὕτη, κρίνει ταύτην δεδικαιολογημένην τελείως, τοῦτο μὲν ἐκ τοῦ ἰδιορρύθμου χαρακτῆρος ἐν γένει τῆς ἐπιμόρτου καλλιεργείας, ἥτις δὲν εἶναι καθαρὰ μίσθωσις, τοῦτο δέ, κατ’ ἰσχυρότερον λόγον, ἕνεκα τῶν ἰδιαιτέρων περιστάσεων, ὑπὸ τὰς ὁποίας διατελεῖ ἡ ἐπίμορτος καλλιέργεια τῶν τσιφλικίων. Ἡ ἐπιτροπὴ συνεφώνησε πρὸς τὴν πρότασιν· φρονῶ ὅμως ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ καὶ ἰδιαιτέρα διάταξις διὰ τὰς ἐνώπιον τῶν προέδρων ὑπαρχούσας αἰτήσεις, αἵτινες δὲν ἔφθασαν μέχρις ἐκτελέσεως, διότι νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀφαιρεθῇ ἐξ αὐτῶν τὸ κῦρος, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐξετελέσθησαν μέχρι τοῦδε. Στηρίζει δὲ τὴν γνώμην αὐτῆς ταύτην ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν ἔφεσιν τῶν τοιούτων ἀποφάσεων, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸν εἰδικὸν νόμον περὶ ἐξώσεως τῶν δυστροπούντων ἐνοικιαστῶν ἀποτελοῦσιν ἁπλῶς προσωρινὸν μέσον, μὴ προδικάζον τὴν οὐσίαν, ἥτις εἰσέρχεται εἰς τὸ Δικαστήριον. Προκειμένου λοιπὸν περὶ προσωρινοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον μάλιστα δὲν ἐξετελέσθη καὶ τὸ ὁποῖον κρίνεται ἀσύμφορον, διὰ τὸ μέλλον ἡ ἐπιτροπὴ φρονεῖ ὅτι πρέπει νὰ μὴ ἔχῃ ἰσχὺν καὶ παραπέμπωνται αἱ τοιαῦται διαφοραὶ εἰς τὰ τακτικὰ Δικαστήρια.

§384Ε. ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν οὕτω προχωροῦντες, οὐδεμία ἀπόφασις θὰ σταθῇ, διασαλεύεται δὲ καὶ ἡ πεποίθησις τοῦ κόσμου πρὸς τὴν δικαιοσύνην. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἐρχώμεθα ἐνταῦθα καὶ νὰ λέγωμεν ὅτι αὐτὴ ἡ ἀπόφασις δυνατὸν νὰ ἰσχύῃ εἰς τὸ μέλλον; Προχθὲς ἀκόμη διὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοκογλυφίας, περιωρίσαμεν μερικὰς ἀποφάσεις καὶ ἐρχόμεθα σήμερον νὰ περιορίσωμεν καὶ ἄλλας. Ὅταν μεταβαίνω εἰς τὸ Δικαστήριον, ἔχω πεποίθησιν ὅτι θὰ ἐκδώσῃ τοῦτο ἀπόφασιν, ἡ ὁποία θὰ ἐκτελεσθῇ· ἀλλ’ ὅταν ἔρχηται ἡ Βουλὴ καὶ ἀναιρῇ τὴν ἀπόφασιν, τότε δὲν ὑπάρχει δικαιοσύνη.

§385ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἴπετε κάτι τι ἀνακριβές· εἴπετε ὅτι διὰ τοῦ νόμου περὶ τοκογλυφίας ἐκλονίσαμεν τὸ κῦρος τῶν ἀποφάσεων. Σᾶς ἀπαντῶ ὄχι.

§386Ε. ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Δὲν εἶπον αὐτό· εἶπον ὅτι ὀλίγον κατ’ ὀλίγον προχωροῦμεν καὶ φθάνομεν νὰ καταργήσωμεν τὸ κῦρος τῶν ἀποφάσεων.

§387Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπιβάλλει ἄλλην εὐρυτέραν διαδικασίαν· μόνον ἡ διατύπωσις δύναται νὰ μὴ εἶναι ἀκριβὴς καὶ θὰ φέρουν δυσκολίαν τὰ δικαστήρια νὰ ἐφαρμόσουν τὸν νόμον. Διὰ τοῦτο δύναται νὰ προστεθῇ ἐν παρενθέσει ἡ λέξις κολλῆγαι, ὁπότε εἶναι σαφὴς ἡ διάταξις.

§388Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ποία εἶναι ἡ ἔννοια τῆς λέξεως κολλήγας;

§389Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι γνωστή.

§390Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐπιχειρεῖται διὰ τῆς διατάξεως ταύτης, τῆς τόσον ἁπλῆς καὶ τόσον κατὰ τὸ φαινόμενον δεδικαιολογημένης, νὰ κανονισθῶσιν αἱ σχέσεις μεταξὺ ἰδιοκτητῶν καὶ καλλιεργητῶν ἐν Θεσσαλίᾳ. Τὴν ἀνάγκην ταύτην τὴν ἀναγνωρίζω καὶ ἐγώ, ἀλλὰ φοβοῦμαι μή, καθ’ ὃν τρόπον ἐπιχειρεῖτε νὰ κανονίσητε τὰς σχέσεις ἐμμέσως καὶ οὐχὶ ἀμέσως, φέρητε βλάβην εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας καὶ γεννήσητε ζητήματα μεγαλείτερα καὶ χειρότερα ἀπὸ τὰ γεγεννημένα μέχρι τοῦδε. Ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία υἱοθετεῖ τὴν πρότασιν καὶ ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην, ἂς λύσῃ τοὺς λογαριασμούς της. Κανονίσατε τὰ ἐν Θεσσαλίᾳ ὡς θέλετε σεῖς καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἂς φέρῃ ἡ Κυβέρνησις τὰς εὐθύνας· ἀλλ’ ὁρίσατε ποῖοι εἶναι αὐτοὶ οἱ ἐπίμορτοι καλλιεργηταί. Ὁρίσατε ποῖοι εἶναι οἱ κολλῆγαι, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κ. Παπαγαστασίου καὶ περιορίσατε τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου αὐτοῦ εἰς τὴν Θεσσαλίαν. Αἱ σχέσεις μεταξὺ ἰδιοκτητῶν καὶ καλλιεργητῶν ἐν τῇ λοιπῇ Ἑλλάδι, δὲν ἔχουσι τίποτε τὸ προσομοιάζον πρὸς τὰς σχέσεις μεταξὺ ἰδιοκτητῶν καὶ καλλιεργητῶν ἐν Θεσσαλίᾳ.

§391ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νομίζω ὅτι μένομεν ὅλοι σύμφωνοι ὅτι κολλήγας ἐν τῇ ἐννοίᾳ τῆς προτάσεως, καθόσον υἱοθετεῖ αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις, εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος στερούμενος ἰδίας οἰκήσεως κατοικεῖ ἐν τῷ κτήματι εἰς οἴκημά τι, τὸ ὁποῖον τῷ παρέχει ὁ ἰδιοκτήτης. Ἐὰν τοιαύτη σχέσις ὑπάρχῃ καὶ ἀλλαχοῦ, θὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ἀλλαχοῦ.

§392Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Προκειμένου περὶ τῆς ἀρχῆς, δὲν δύναται νὰ γεννηθῇ ἀμφιβολία ὅτι οὕτω πρέπει νὰ γίνῃ, νὰ μὴ δύναται νὰ γίνῃ ἔξωσις.

§393ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἠξεύρετε ὅτι εἰς τὴν Θεσσαλίαν, ὁσάκις ἐξώνουν τινὰ ἀπὸ τὸν ἀγρόν, τὸν ἐξώνουν καὶ ἀπὸ τὴν οἰκίαν.

§394Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἢ μᾶλλον τὸ ἀντίθετον· ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον θέλω νὰ καθαρίσω.

§395Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἀφήσατε νὰ σᾶς εἴπω...

§396Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Παρακαλῶ· εἶσθε ἀνυπόμονος πολύ. Λοιπὸν ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἀνθρώπων κατοικούντων εἰς τὸ κτῆμα, ἀφήνω τὸ πρᾶγμα εἰς τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως τῆς υἱοθετούσης τὴν πρότασιν. Προκειμένου περὶ ἄλλων ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει νὰ κάμῃ ἐξαίρεσιν. Ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ κάμω αὐτὴν τὴν παρατήρησιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ προκαλέσω τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, ὅτι ὁσάκις πρόκειται περὶ καλλιεργητῶν ὁμοίων, κατοικούντων ἐν τῷ κτήματι, θὰ ἐφαρμόζηται.

§397ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα· θὰ ἐφαρμόζηται «Κολλήγας ἐν τῇ ἐννοίᾳ τῆς προτάσεως αὐτῆς, καθ’ ὅσον τὴν υἱοθετεῖ ἡ Κυβέρνησις, εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος στερούμενος ἰδίας κτήσεως κατοικεῖ ἐν τῷ κτήματι τοῦ ἰδιοκτήτου».

§398Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Παρακαλῶ αὐτὸ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ Πρακτικά.

§399ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὑπάρχουν σχέσεις καλλιεργητῶν καὶ ἰδιοκτητῶν κανονισθεῖσαι διὰ συμβολαίων, αἱ ὁποῖαι διὰ συμφωνίας ὑπάγονται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ ἐξώσεως τῶν δυστροπούντων ἐνοικιαστῶν· ταύτας τὰς σχέσεις τὰς καταργοῦμεν, δηλ. ὄχι τὰς καταργοῦμεν, τὰς ὑποβάλλομεν εἰς τὴν συνοπτικὴν διαδικασίαν.

§400Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἔχω καὶ τὴν ἑξῆς ἀπορίαν καὶ ἐπικαλοῦμαι καὶ τὴν γνώμην τῶν προτεινάντων τὴν πρότασιν: δίδομεν τὴν ἰδιότητα τοῦ κολλήγου εἰς πάντα, ἐφ’ ὁσονδήποτε χρόνον κατοικήσαντα εἰς τὸ κτῆμα; Ἀπαιτεῖται δηλαδὴ νὰ εἶναι κάτοικος ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἢ ἀρκεῖ κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου νὰ εὑρεθῇ ἐν τῷ κτήματι;

§401ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα· ἀρκεῖ νὰ εὑρεθῇ.

§402ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη μετὰ τῆς ἑρμηνευτικῆς δηλώσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅτι «κολλήγας εἶναι ἐκεῖνος, ὅστις, στερούμενος ἰδίας οἰκήσεως, κατοικεῖ ἐν τῷ κτήματι καὶ εἰς οἴκημα, τὸ ὁποῖον τῷ παρέχει ὁ ἰδιοκτήτης καὶ προσέτι ὅτι καὶ κολλῆγαι θεωροῦνται καὶ οἱ κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος νόμου εὑρεθέντες τοιοῦτοι», παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὑπάρχει τροπολογία τῆς ἐπιτροπῆς περὶ προσθήκης ἄρθρου 2ου (ἀναγινώσκεται).

§403Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐγὼ υἱοθέτησα τὸ πρῶτον, τὸ ὁποῖον ἐγνώριζον· αὐτὸ δὲν τὸ υἱοθετῶ μέν, ἀλλὰ δὲν τὸ ἀποκρούω. (Μεθ’ ὃ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 2, ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§404ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν διὰ τὴν 10 καὶ 30′ μ. μ. (Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9 καὶ 20′ μ. μ.). Μετὰ τὴν διακοπήν. (ὥρᾳ 10 καὶ 40′ μ. μ.)

§405ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Γʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαρρυθμίσεως τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους».

§406Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι, Κύριοι, θιασώτης τῆς γεωργικῆς πολιτικῆς· ὤθησιν πρὸς τὴν τοιαύτην ἐργασίαν ἔδωκε παρ’ ἡμῖν ἐσχάτως τὸ Πανελλήνιον Γεωργικὸν Συνέδριον, εὐτυχὴς δ’ εἶναι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅστις πρῶτος μετὰ τὸν ἀοίδιμον Καποδίστριαν ἔρχεται νὰ δώσῃ τοιαύτην γεωργικὴν ὤθησιν. Ὅταν σπουδαίως μεριμνήσωμεν περὶ τῆς γεωργίας, πᾶσα ἄλλη προσπάθεια θέλει ἀποβῆ ὅλως δευτερευούσης ἀξίας. Ἐγὼ γενικῶς εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. Μίαν ὅμως ἔλλειψιν παρατηρῶ ἐν τῷ πρώτῳ αὐτοῦ ἄρθρῳ. Ἐνῷ εἶναι γνωστὸν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν Βουλήν, ὁπόσα εἰσφέρει ἡ ἐπαρχία τῆς Ἠλείας εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἀνταλλάγματα· ἐν τούτοις ἐκτοπίζεται ἐκεῖθεν ὁ γεωργικὸς σταθμὸς Γαστούνης.

§407ΕΜ. ΜΠΕΝΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν θὰ καταργηθῇ.

§408Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μνημονευθῇ ἐν τῷ ἄρθρῳ ὅτι θὰ μείνῃ γεωργικὸς σταθμός.

§409ΕΜ. ΜΠΕΝΑΚΗΣ. Θ’ ἀλλάξῃ τὸ σύστημα· ἄλλως εἰς οὐδὲν δύναται νὰ ὠφελήσῃ, θὰ ἱδρυθῇ δ’ ἐκεῖ καὶ σταθμὸς ἐπιβητόρων.

§410Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ εἶναι γεωργικὸς σταθμός.

§411ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ οὐδεμίαν πρέπει νὰ ἔχητε ἀμφιβολίαν ὅτι εἰς τὴν Ἠλείαν θὰ ὑπάρχῃ ὁ αὐτὸς σταθμός, μὲ διαφορὰν ὅμως ὅτι θὰ λάβῃ ἕτερον ὄνομα.

§412Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ν’ ἀναγραφῇ ὅμως ἐν τῷ πρώτῳ ἄρθρῳ, ἵνα μὴ θεωρωθῇ ὅτι καταργεῖται.

§413ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς σᾶς βεβαιοῖ ὅτι ἕν ἐκ τῶν προτύπων ἀγροκηπίων θὰ ἱδρυθῇ ἐν Ἠλείᾳ, διατί ἐπιμένετε;

§414Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ λόγος, κύριε Πρόεδρε, διὰ τὸν ὁποῖον μέχρι τοῦδε ἀπέτυχον οἱ γεωργικοὶ σταθμοί, εἶναι ὅτι, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς τοὺς ἐπεφορτίσαμεν μὲ πλείστους ὅσους σκοπούς, ἀφ’ ἑτέρου μὲ τὸ ὑπάρχον προσωπικὸν δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἀποτέλεσμα. Ἤδη δὲ βλέπω ὅτι καὶ τὰ ἀγροκήπια, τὰ ὁποῖα διαρρυθμίζονται διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, ἀντὶ νὰ εἶναι δι’ εἰδικὸν σκοπὸν προωρισμένα, πάλιν ἐπιφορτίζονται μὲ τὴν ὅλην τὴν γεωπονικὴν ἐνασχόλησιν καὶ μὲ τὰς αὐτὰς ἀσχολίας, δι’ ὧν ἦσαν ἐπιπεφορτισμένα καὶ πρότερον. Ὅτε λοιπὸν οὐδεμία οὐσιαστικὴ μεταβολὴ γίνεται, τὸ προσωπικὸν δὲ εἶναι πάλιν ἀνεπαρκὲς καὶ ἀνεπαρκέστερον ἀπὸ τὸ προσωπικὸν τῶν γεωργικῶν σταθμῶν, διότι, ἐνῷ οἱ γεωργικοὶ σταθμοὶ διηυθύνοντο ὑπὸ ἀποφοίτων τῶν ἐν Εὐρώπῃ γεωργικῶν σχολῶν, ἤδη θὰ διευθύνωνται τὰ ἀγροκήπια ὑπὸ ἀποφοίτων τῶν ἐν Ἑλλάδι γεωργικῶν σταθμῶν, δὲν βλέπω τίνα σκοπὸν δύναται νὰ ἐκπληροῖ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Νομίζω ὅθεν ὅτι πρέπει νὰ ἀποσυρθῇ τοῦτο ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ἄλλως δὲ βλέπω ἐν αὐτῷ καὶ διατάξεις ἀντιτιθεμένας πρὸς ἀλλήλας. Ἐνῷ τὸ κύριον πρόσωπον θὰ εἶναι ὁ διευθυντὴς τοῦ ἀγροκηπίου, κατὰ παράδοξον τρόπον ὁ διευθυντὴς τοῦ ἀγροκηπίου θὰ ἐκλεχθῇ μεταξὺ τῶν ἀποφοίτων τῶν ἐν Ἑλλάδι Σχολῶν. Τὰ καθήκοντα τοῦ νομογεωπόνου εἶναι νὰ περιοδεύῃ καὶ νὰ διδάσκῃ, ἀλλὰ τὰ καθήκοντα ταῦτα ἀνατίθενται εἰς κατώτερα τοῦ νομογεωπόνου πρόσωπα. Ἐξ ἄλλου, ἐνῷ εἰς τὸν νομογεωπόνον ἀνατίθεται ἡ ὑποχρέωσις αὕτη, εἰς τὸν διευθυντὴν τοῦ ἀγροκηπίου ἀνατίθενται ἡ ἐκτέλεσις πειραμάτων, ἡ διδασκαλία ἐν τῷ ἀγροτικῷ σταθμῷ καὶ ἡ καλλιέργεια πρωτοτύπων ἀγροτικῶν σταθμῶν.

§415ΕΜ. ΜΠΕΝΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἡ διδασκαλία τώρα θὰ γίνεται διὰ πειραμάτων καὶ ὄχι διὰ λέγων μόνον.

§416Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὰ πειράματα δύναται νὰ τὰ κάμῃ καὶ ὁ ἔχων ἀνωτέραν γεωπονικὴν μόρφωσιν. Εἶναι ἀτελεστάτη ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι ἐντελῶς σόλοικος. Δι’ ὃν λόγον ἀπέτυχον οἱ γεωργικοὶ σταθμοὶ ἐν τῷ παρελθόντι, διὰ τὸν αὐτὸν λόγον θ’ ἀποτύχωσι καὶ σήμερον,

§417ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει ὅτι εἶναι δέκα θέσεις νομογεωπόνων;

§418Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Λέγω ὅτι τὸ κύριον πρόσωπον εἶναι ὁ διευθυντὴς τοῦ ἀγροκηπίου.

§419ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὰ καθήκοντα τοῦ νομογεωπόνου εἶναι κατώτερα τῶν διευθυντῶν τῶν ἀγροκηπίων; Δέκα νομογεωπόνοι δι’ ὅλον τὸ Κράτος δὲν εἶναι ὀλίγοι:

§420Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι οὕτω πως συντεταγμένον τὸ νομοσχέδιον, ὥστε δὲν δύναται νὰ διευθύνῃ ὁ νομογεωπόνος.

§421ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὸς θὰ ἐπιθεωρῇ.

§422Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄλλο ἐπιθεώρησις καὶ ἄλλο διεύθυνσις. Ἐγὼ δι’ οὓς λόγους ἀνέπτυξα κηρύσσομαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§423ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§424Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μετὰ τὰς παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος, τὰς ὁποίας καὶ ἐγὼ συμμερίζομαι, βλέπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένει. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἰς τὰ ἑξῆς. Βλέπω ὅτι διά τινος φράσεως ἀποκλείεται εἰς τὴν γεωργικὴν περιφέρειαν, ἐπὶ παραδείγματι τῆς Κορινθίας, νὰ ἱδρυθῇ ἀγροκήπιον. Λέγει π. χ. τὸ νομοσχέδιον «ἢ ἐν ἄλλοις κέντροις τοῦ νομοῦ, ἐν οἷς...».

§425ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ τροποποιηθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§426Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Νὰ γίνῃ ἡ δήλωσις ὅτι τὸ «ἢ ἐν ἄλλοις» δὲν ἐννοεῖ τὸ «τῶν νομῶν», ἀλλὰ «τὰ κέντρα».

§427ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω ἂν εἶναι προσῆκον νὰ δώσωμεν αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν.

§428Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἰς τὴν Ἠλείαν διατηρεῖται, ἐνῷ εἶναι καὶ εἰς τὰς Πάτρας, διότι εἶναι γεωργικὴ περιφέρεια.

§429ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μᾶλλον φαίνεται ὅτι ἐννοεῖ «τὰ κέντρα» δηλαδὴ «ἐν οἷς κέντροις ἱδρύονται γεωργικοὶ σταθμοί». (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2–20).

§430ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται διὰ τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν. Τώρα ἔρχεται τὸ περὶ πληρώσεως τῶν πανεπιστημιακῶν ἑδρῶν νομοσχέδιον.

§431Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπειδὴ τοῦτο εἶναι τὸ τελευταῖον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ, πρὸ αὐτοῦ παρακαλῶ νὰ ψηφισθῶσι μερικαὶ προτάσεις νόμων, αἱ ὁποῖαι εἶναι εἰς γʹ ἀνάγνωσιν. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 5 π. χ. περὶ τῆς ὁδοποιίας τῆς Δωρίδος.

§432ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ διαθέσεως δραχ. 3,942 ἐκ τῶν κεφαλαίων τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιίας τῆς ἐπαρχίας Δωρίδος πρὸς κατασκευὴν ὑδραγωγείου τῆς κωμοπόλεως Γρανίτσης τοῦ δήμου Ὑαίας». (Γίνεται δεκτὴ κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον μόνον καὶ σύνολον ἡ πρότασις νόμου). Γʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τῆς διοικήσεως τοῦ Ἀχιλλοπουλείου νοσοκομείου ἐν Βόλῳ».

§433Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ μείνῃ αὐτό.

§434ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Γʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ συνόλου τῆς προτάσεως νόμου «περὶ προσθήκης καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 2ου τοῦ νόμου ͵ΒΡϚʹ τοῦ 1893 περὶ τῶν προσόντων δικαστικῶν κλητήρων». (Γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον τῆς προτάσεως νόμου). Γʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ διαθέσεως δραχμῶν 13.053 καὶ 33 0)0 τῆς δημοτικῆς ὁδοποιίας τοῦ δήμου Τρικκαίων πρὸς κατασκευὴν ὁδοῦ ἀπὸ τοῦ σιδηροδρομικοῦ σταθμοῦ Μεγάλων Καλυβίων μέχρι Πηνειοῦ ποταμοῦ ἐν τῷ χωρίῳ Μεγάλοις Καλυβίοις τοῦ δήμου Τρικκαίων». (Γίνεται δεκτὴ κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον μόνον καὶ σύνολον ἡ πρότασις νόμου). Βʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τοὺς ὑποδιδασκάλους».

§435Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Δὲν τὸ δέχομαι· παρακαλῶ νὰ μὴ ψηφισθῇ.

§436Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Εἶναι ἔργον φιλανθρωπίας, κ. Ὑπουργέ.

§437ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποσύρεται. Γʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ πληρώσεως τῶν ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ καὶ Καποδιστριακῷ Πανεπιστημίῳ ἑδρῶν».

§438Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἐπὶ τῆς ὑπὸ κρίσιν προτάσεως νόμου, κύριοι Βουλευταί, ἐπὶ τῆς ὁποίας, κατ’ ἐμὴν ἀντίληψιν, σύμπασα ἡ Βουλὴ ἔχει ἤδη σχηματίσει γνώμην, σαφῶς ταύτην ὑποδηλώσασα ἐσκόπουν καὶ ἐπεθύμουν νὰ μὴ λάβω τὸν λόγον καὶ ἀπασχολήσω ὑμᾶς, διότι ἡ Βουλὴ εἶναι τόσον κεκμηκυῖα καὶ ἡ λῆξις τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς τόσον ἐπιθυμητή. Πλὴν ἡ συζήτησις ἐξετράπη τέλεον τοῦ σχετικοῦ θέματος τοῦ ἀναγεγραμμένου ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, καὶ ἀντὶ νομοθετικῆς συζητήσεως παρέστημεν μάρτυρες εἰς ἀγρίαν καὶ ἐμπαθῆ προσωπικὴν ἐπίθεσιν καθ’ ὡρισμένων προσώπων ἀπόντων καὶ μὴ δυναμένων συνεπῶς νὰ ὑπερασπίσωσιν ἑαυτά. Κατὰ τῆς τοιαύτης τακτικῆς διεμαρτυρήθην ἐντόνως ἀπὸ τῆς θέσεώς μου κατὰ τὴν νυκτερινὴν συνεδρίασιν τῆς παρελθούσης Παρασκευῆς καὶ προσεπάθησα νὰ καταστήσω προσεκτικόν, διακόψας ἐπανειλημμένως τὸν ἀγορεύοντα τότε ἀξιότιμον ἐξ Εὐβοίας συνάδελφον, καὶ ἕνεκα τούτου, ὅ τε ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ τῆς Βουλῆς τοιοῦτος ἐν τῇ μερίμνῃ των ὑπὲρ τῆς εὐκοσμίας καὶ τάξεως τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος μοὶ ἀπέτειναν παρατηρήσεις, ὧν ἕνεκα καὶ ἐξ εὐλαβείας καὶ μόνης πρὸς αὐτοὺς ἐσίγησα ἔκτοτε. Ἀλλὰ σιωπήσας ἀπέκτησα καὶ ἐγὼ δικαιώματα νὰ ὁμιλήσω κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον.

§439Ν. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Βλέπετε ὅτι σᾶς ἀφήνομεν νὰ ὁμιλήσητε καὶ δὲν σᾶς διακόπτομεν.

§440ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ῥήτωρ οὐδεμίαν ἐπιτρέπει διακοπήν.

§441Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Τοὐναντίον, κύριε Πρόεδρε, ἐπιτρέπω καὶ δέχομαι πᾶσαν διακοπήν, πρὸς ἣν εὐχαρίστως θ’ ἀπαντῶ.

§442ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε δηλῶ ὅτι οὐδεμίαν ἐγὼ ἐπιτρέπω διακοπήν.

§443Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἐφρόνουν πάντοτε, κύριοι συνάδελφοι, καὶ φρονῶ καὶ τώρα ὅτι οἱ διεκδικοῦντες καὶ κατέχοντες ὕπατα ἀξιώματα ἐν τῇ Πολιτείᾳ, οἷον εἶναι τὸ ἀξίωμα τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τοῦ Βουλευτοῦ, πρέπει ἐκτὸς τῶν ἄλλων προσόντων νὰ ἐμφορῶνται καὶ ὑπὸ αἰσθημάτων καὶ συναισθημάτων εὐπρεπείας καὶ ἀξιοπρεπείας καὶ γενναιοφροσύνης καὶ ἀνδρισμοῦ καὶ ἀρχῶν στοιχειώδους ἀνθρωπίνου δικαίου, ὅπερ ὁρίζει ὅτι εἰς οὐδεμίαν ὑπόθεσιν δύναταί τις νὰ εἶναι εἰσαγγελεὺς ἢ δικαστὴς ἢ καὶ ἁπλοῦς μάρτυς νὰ παραστῇ, ὅταν ἐκ τῆς τοιαύτης ἢ τοιαύτης ἐκβάσεως τῆς ὑποθέσεως προσδοκᾷ συμφέρον ἢ ἔχῃ ἔχθραν πρός τινα ἢ ἀμφοτέρους τοὺς διαδίκους. Καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς ἐν προκειμένῳ· τίνες εἶναι ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐναργέστερον ἀνεμίχθησαν εἰς τὸ προκείμενον ζήτημα; Τίνες εἶναι ἐκεῖνοι οἱ καὶ μόνοι ἐπιτεθέντες λαύρως κατὰ τῶν προγραφέντων καθηγητῶν; Εἶναι ἀκριβῶς ἐκεῖνοι, οἵτινες προσδοκῶσι συμφέρον ἐκ τῆς κακῆς ἐκβάσεως τῆς ὑποθέσεως τῶν παραγραφέντων τούτων· εἶναι ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔχθιστα διάκεινται πρὸς αὐτούς, ὡς λόγου χάριν συμβαίνει μὲ τὸν πρὸ μικροῦ διακόψαντά με ἔντιμον συνάδελφον, ὅστις ἐπιδιώκων τὴν ἕδραν τῆς Μαιευτικῆς ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ καὶ συμφέρον ἔχει ἀλλὰ καὶ ἔχθραν θανάσιμον πρὸς τὸν προγραφέντα διαπρεπῆ τέως καθηγητὴν τῆς ἕδρας ταύτης.

§444Ν. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Θανάσιμον εἶναι ὑπερβολικὴ λέξις.

§445Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Εἶναι ἡ μετριωτέρα ἔκφρασις. Οἱ προγραφέντες καθηγηταί, κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἔχουσι βεβαίως ἀνάγκην συνηγόρου, διότι, ὡς γνωστόν, ὄχι μόνον οὐδαμῶς οὐδέποτε ἡ ἐπιστημονικὴ καὶ κοινωνικὴ αὐτῶν ἀξία καὶ ὑπόληψις ἐμειώθη ἐν τῇ συνειδήσει παντὸς ἐκ τοῦ τελεσθέντος ἀνοσιουργήματος, ἀλλὰ καὶ σύμπαν τὸ Πανελλήνιον ἐξηγέρθη ὑπὲρ αὐτῶν ἐκ τοῦ προσγενομένου αὐτοῖς ἀδικήματος· ἐγὼ ὅμως θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, ἵνα μοὶ ἐπιτρέψητε εὐγενῶς νὰ ἀναιρέσω ἐπιστημονικάς τινας....

§446Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πλάνας.

§447Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. ... ἀνακριβείας ἐπὶ τὸ κυριολεκτικώτερον, ἀνακριβείας, λέγω, ἐξενεχθείσας ἐντεῦθεν περὶ τῶν σοφῶν διδασκάλων μου κυρίων Λούρου καὶ Κατσαρᾶ, καὶ νὰ ἐπιτελέσω οὕτως ἐπιβεβλημένον μοι καθῆκον, ὄχι μόνον ὡς Βουλευτὴς ἀλλὰ καὶ ὡς μαθητὴς εὐγνωμόνως ἔχων πρὸς αὐτούς. Εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Εὐβοίας ὅτι ἤλεγξε τὰ συγγράμματα τοῦ κ. Λούρου, καὶ ὅμως ἄλλος ἐδῶ (δεικνύει συγγραφὴν ἰατροῦ τινος) ξετινάζει αὐτὸν τοῦτον. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τῷ εἴπω ὅτι ὄχι μόνον αὐτός, ἀλλ’ οὐδεὶς εἶναι ἄξιος ἐνταῦθα νὰ ἐλέγξῃ τὸν καθηγητὴν κύριον Λοῦρον.

§448Ν. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Γνώμη σας εἶναι.

§449Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Βεβαίως γνώμη μου εἶναι σὺν τῇ διαφορᾷ ὅτι ἡ γνώμη μου αὕτη εἶναι ἀμερόληπτος, ἐνῷ ἡ ἰδική σας, τὴν ὁποίαν εἴπετε προχθές, δὲν εἶναι τοιαύτη. (Θόρυβος).

§450ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχίαν, παρακαλῶ. Δὲν ἐπιτρέπονται διακοπαί.

§451Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Μὴ ἀπαντᾶτε, κύριε Γρηγορίου.

§452Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἐγὼ ἐπαναλαμβάνω ὅτι εὐχαρίστως δέχομαι πᾶσαν διακοπὴν καὶ εἶμαι ἕτοιμος ν’ ἀπαντήσω εἰς οἱανδήποτε τοιαύτην.

§453ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ μὴ προκαλῆτε, σᾶς παρακαλῶ, διακοπάς, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν θὰ τελειώσῃ ποτὲ ἡ συζήτησις.

§454Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Τῆς τοιαύτης μου δὲ γνώμης ἔρχονται ἐπίκουροι καὶ ἐπικυρωταὶ διάφορα ξένα ἐπιστημονικὰ περιοδικὰ καὶ ἐπιστήμονες διεθνοῦς φήμης, οἷοι εἶναι ὁ Friz, ὁ Pose...

§455Ν. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ποῖος εἶναι αὐτὸς ὁ Pose;

§456Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Τὸν γνωρίζετε ὑμεῖς;

§457Ν. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὸν γνωρίζω προσωπικῶς.

§458Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ τὸν γνωρίζω προσωπικῶς, διότι ἐσπούδασα εἰς Γαλλίαν τοῦτο ὅμως δὲν σημαίνει τίποτε προκειμένου περὶ τῆς γνώμης, ἣν ἔχει ἐκφράσει περὶ τοῦ κ. Λούρου. Καὶ αὐτὸς ὁ πολὺς Laveran λίαν εὐφήμως καὶ ἐνθουσιωδῶς ὁμιλεῖ περὶ τοῦ κυρίου Λούρου. Κρίνω περιττὸν νὰ σᾶς ἀναφέρω καὶ πληθὺν ἄλλων γνωμῶν περὶ τῆς ἐπιστημονικῆς αὐτοῦ ἀξίας καὶ εἰσέρχομαι εἰς τὸ δεύτερον μέρος τῆς κατηγορίας, ἣν ἀνέπτυξεν ὁ ἐξ Εὐβοίας συνάδελφος, ὅτι ὁ κ. Λοῦρος διαμέρισμά τι ἐν τῷ ἰσογείῳ τοῦ οἰκήματος τοῦ Μαιευτηρίου μετεχειρίζετο δι’ ἰδίαν του χρῆσιν. Μέγαν λόγον ἔκαμε περὶ τούτου ὁ κ. συνάδελφος, ἀλλ’ εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ εἴπω πρὸς αὐτὸν ὅτι ἀναμφισβητήτως θὰ ἔλεγεν ὁ ἔντιμος ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος βουλευτὴς καὶ ἀγαπητός μου φίλος κ. Γκλαβᾶς ὅτι δηλαδὴ ὤδινεν ὄρος καὶ ἔτεκε μῦν. Διότι κύριοι Βουλευταί, ἀνεξαρτήτως ὅτι τοῦτο διεψεύσθη εὐθὺς ἀμέσως καὶ ἐπισήμως, ἀλλ’ ἐπρόκειτο περὶ πεντήκοντα δραχμῶν κατὰ μῆνα, ποσοῦ λίαν εὐτελοῦς καὶ ἀναξίου λόγου διὰ καθηγητὴν κερδίζοντα χιλιάδας δραχμῶν κατὰ μῆνα ἐκ τῆς ἰατρικῆς ἐργασίας του. Καὶ εἰς ταῦτα μὲν τὰ ὀλίγα περιορίζομαι ὅσον ἀφορᾷ τὸν καθηγητὴν κ. Λοῦρον. Ἀλλ’ ἀπετολμήθη, κύριοι συνάδελφοι, ἵνα εἴπω τὴν ἐπιεικεστέραν καὶ μετριωτέραν λέξιν, ἣν γνωρίζω, ἀπετολμήθη, λέγω, νὰ ἐκτοξευθῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ κατηγορία καθ’ ἑτέρου προγραφέντος, ἐπιστήμονος διεθνοῦς, ῥήτορος γλυκυφθόγγου, σοφοῦ διδασκάλου καὶ καλλιεποῦς συγγραφέως, τοῦ κ. Μ. Κατσαρᾶ. Καὶ εἶπον ὅτι ὁ κ. Κατσαρᾶς ἐξετέλεσεν ἐπιστημονικὰς παρατηρήσεις ἐπί τινος λέμβου. Ὅσον ἁπλῆ καὶ ἀφελὴς φαίνεται ἡ κατηγορία αὕτη ἐκ πρώτης ὄψεως, κύριοι Βουλευταί, βεβαιωθῆτε ὅτι λίαν πονήρως ἐρρίφθη, διότι πᾶς τις καὶ ἰατρὸς ἀκόμη θὰ παραξενευθῇ ἀκούων ὅτι ἐγένοντο παρατηρήσεις ἐπί τινος λέμβου, ἂν δὲν γνωρίζῃ ἐπακριβῶς πῶς ἔχουσα τὰ πράγματα.

§459Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἶναι γνωστὸν διατί ἐδολοφονήθη ὁ Κατσαρᾶς.

§460Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Βεβαίως εἶναι γνωστὴ ἡ δολοφονία, ἀλλ’ ἐγὼ περιορίζομαι ν’ ἀναιρέσω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐξετοξεύθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Τούτου ἕνεκα, καίτοι αἰσθάνομαι πόσον εἶναι ὀχληρὸν ν’ ἀναπτύξω πρὸς ὑμᾶς μάθημα ἰατρικῆς...

§461Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ψυχιατρικῆς.

§462Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. ... εἶμαι ἐν τούτοις ἠναγκασμένος νὰ πράξω τὸ ἀνιαρὸν τοῦτο ἔργον καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε τοῦτο καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν ὑμῶν τε καὶ τῆς Κυβερνήσεως· εἶναι ἄλλως τε μάθημα ἐνδιαφέρον, ὡς ἔχον σχέσιν μὲ τὴν ἐργασίαν πολλῶν Ἑλλήνων πολιτῶν, καὶ συνεπῶς ἐνδιαφέρει καὶ ἡμᾶς καὶ τὴν Κυβέρνησιν. Πάντες γνωρίζετε ὅτι σπογγαλιεῖς μεταβαίνοντες πρὸς ἁλιείαν τῶν σπόγγων καὶ ἐξαγωγὴν αὐτῶν ἐκ τοῦ βυθοῦ τῶν θαλασσῶν, εἰς τὰ παράλια πρὸ πάντων τῆς Ἀφρικῆς, ἐπανέρχονται ἐκεῖθεν πάσχοντες δεινήν τινα νόσον, ἥτις νόσος τῶν δυτῶν ἀποκαλεῖται, καὶ ἥτις πρὸ πάντων ἐκδηλοῦται διὰ διαφόρων παραλύσεων. Ἀποκτῶσι δὲ τὴν νόσον ταύτην οἱ ἀτυχεῖς ἐκεῖνοι ἄνθρωποι, διότι κατερχόμενοι εἰς βάθος πολλῶν ὀργυιῶν εὑρίσκονται ὑπὸ μεγίστην πίεσιν, πέντε περίπου ἀτμοσφαιρῶν, καὶ ὁ πεπιεσμένος ἀὴρ διὰ τῶν πνευμόνων διερχόμενος διαλύεται κατά τινα νόμον φυσικὸν ἐν τῷ αἵματι, ἀπαράλλακτα ὅπως τὸ ἀνθρακικὸν ὀξὺ εὑρίσκεται διαλελυμένον ἐν τῇ λεμονάδι. Ὅταν δ’ εἶτα ὁ δύτης ἀνέρχηται, ἡ ἐπερχομένη ἀπότομος ἄρσις τῆς πιέσεως προκαλεῖ ἔκλυσιν τῶν ἀερίων καὶ ἰδίως ἀζώτου, ὡς συμβαίνει καὶ εἰς τὴν λεμονάδα, ὅταν ἀνοίξωμεν τὴν φιάλην, ἄρωμεν δηλ. τὴν πίεσιν. Ἐκ τῆς ἐκλύσεως δὲ ταύτης γίνονται ἐμβολαὶ εἰς τὰ ἀγγεῖα καὶ ἀναλόγως τῆς ἕδρας αὐτῶν ἔχομεν καὶ τὰς σχετικὰς παραλύσεις. Τῆς νόσου λοιπὸν ταύτης τὴν αἰτίαν ἠθέλησε νὰ σπουδάσῃ ὁ κ. Κατσαρᾶς ἐν ἀνοικτῷ πελάγει διὰ ζῴων, ἀπομιμούμενος τοὺς δύτας. Διὰ νὰ μεταβῇ δὲ εἰς τὴν θάλασσαν, ἔπρεπε νὰ ἐπιβῇ ἢ σκαφάνδρου ἢ λέμβου ἢ ἀτμοπλοίου, διότι τὸ ὑδροπλάνον τοῦ κ. Ἀρνιώτου δὲν εἶχε τότε ἐφευρεθῆ, ἵνα μεταβῇ δι’ αὐτοῦ καὶ εὐχαριστηθῶσιν οἱ κατήγοροί του. Καὶ ὄντως μετέβη καὶ κατεβίβασε κύνας εἰς βάθος πολλῶν ὀργυιῶν καὶ πειραματιζόμενος ἐβεβαίωσεν ὅτι, ἐὰν οἱ κύνες ἀνέρχωνται βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον, ἐὰν δηλ. ἡ ἄρσις τῆς πιέσεως γίνηται βαθμιαία καὶ ἂν γίνωνται στάσεις κατὰ διαστήματα καὶ δίδηται οὕτω καιρός, ἵνα τὰ ἐκλυθέντα τυχὸν ὀλίγα ἀέρια διαλύωνται πάλιν ἐν τῷ αἵματι, αἱ ἐμβολαὶ προλαμβάνονται καὶ μετ’ αὐτῶν καὶ ἡ φοβερὰ νόσος. Περὶ τούτων τῶν παρατηρήσεων ἠθέλησα νὰ ὁμιλήσω, καὶ ὑμεῖς δύνασθε τώρα νὰ σταθμίσητε ὄχι μόνον τὸν κατηγορούμενον, ἀλλὰ καὶ τοὺς κατηγόρους. Διὰ τῆς ἀνακαλύψεως ταύτης κύριοι Βουλευταί, ὁ σοφὸς οὗτος καθηγητὴς ὄχι μόνον ἐτίμησε τὴν Ἑλληνικὴν ἐπιστήμην, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀνθρωπότητα μεγάλως εὐηργέτησεν. Ὅτι δὲ πρῶτος οὗτος ἔκαμε τὰς σπουδαίας ταύτας παρατηρήσεις, ἐπιβεβαιοῦσι τοῦτο πολυπληθεῖς διάσημοι ἐπιστήμονες καὶ καθηγηταὶ τῆς Ἑσπερίας, καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναφέρω τινὰς ἐκ τούτων αἰτούμενος συνάμα τὴν ἐπιείκειαν τοῦ ἐξ Εὐβοίας ἀξιοτίμου συναδέλφου διὰ τὴν κακὴν τυχὸν ἀνάγνωσιν τῶν Γερμανικῶν ὀνομάτων, διότι δὲν εἶμαι γερμανομαθής.

§463Ν. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Οὔτε ἐγώ, κ. συνάδελφε.

§464Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ὁ ἔξοχος νευρολόγος καὶ ψυχίατρος Camuset γράφει· «ἡ πρώτη παρατήρησις τοῦ Κατσαρᾶ εἶναι τελείως ἀποδεδειγμένη· οὕτω δ’ ἔχει καὶ διὰ πάσας τὰς ἄλλας». Ὁ καθηγητὴς Bondet ἐπεβεβαίωσε καὶ αὐτὸς τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Κατσαρᾶ διὰ τῶν ἑξῆς: «ἐκ τῆς σπουδῆς τῶν νευρικῶν φαινομένων τοῦ ἀσθενοῦς ἡμῶν, ὅστις ἀνταποκρίνεται ἀκριβῶς πρὸς τὴν κλινικὴν μορφὴν τὴν συχνότερον παρατηρουμένην, τὴν κεντρικὴν πλαγίαν νωτιαίαν τοῦ κ. Κατσαρᾶ, θὰ ἐννοήσωμεν καλλίτερον τὰς συνηθεστέρας μορφὰς τῆς νόσου τῶν δυτῶν». Ὁ Mager, ὁ Heller καὶ ὁ Schroter θαυμάζουσι τὴν ἀκρίβειαν καὶ σπανίαν εὐσυνειδησίαν τῶν ἐρευνῶν τοῦ κ. Κατσαρᾶ καὶ ἀποκαλοῦσιν αὐτὸν μὲν ἐρευνητὴν ἀπείρους προσενεγκόντα ὑπηρεσίας, τὸ δὲ βιβλίον αὐτοῦ wertvollen πολύτιμον. Ὁ καθηγητὴς Hoche λέγει ἐπίσης, «ὡς ἀρίστη τῶν νεωτέρων ἐργασιῶν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος δέον νὰ θεωρῆται ἀναμφισβητήτως ἡ ὑπὸ Κατσαρᾶ». Ὁ Γερμανὸς Mes Mede λέγει ὅτι αἱ ἐργασίαι τοῦ Κατσαρᾶ ἔχουσιν ὅλως ἰδιάζουσαν ἀξίαν καὶ πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὡς βάσις νομοθετικῶν μέτρων πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς ζωῆς τῶν ὑπὸ ἀτμοσφαιρικὴν πίεσιν ἐργαζομένων. Τὰ αὐτὰ περίπου λέγουσι καὶ οἱ καθηγηταὶ Debore καὶ Acchard εἰς τὴν παθολογίαν αὐτῶν. Ἐπίσης οἱ καθηγηταὶ Leyden καὶ Coldscheider. Ἔχω ἐδῶ νὰ σᾶς ἀναφέρω, κύριοι Βουλευταί, πληθὺν ἀκόμη συγχαρητηρίων καὶ γνωματεύσεων διαφόρων καθηγητῶν τῆς Ἑσπερίας· φειδόμενος ὅμως ὑμῶν, λόγῳ τοῦ κόπου, ὅστις σᾶς κατέχει κατὰ τὰς ὥρας ταύτας, δὲν θὰ ἐπεκταθῶ περισσότερον. Τοιοῦτοι ἦσαν οἱ καθηγηταί, τοὺς ὁποίους ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου κατηγόρησαν πρὸς ὑμᾶς. Ἀλλ’ ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἴπω ἤδη ὅτι δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, διότι ἐνταῦθα δὲν πρόκειται νὰ διορίσωμεν τὸν Α ἢ τὸν Β καθηγητήν, ἀλλ’ ἁπλῶς νὰ δώσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα ν’ ἀναθεωρήσῃ καὶ ἐκκαθαρίσῃ τὴν ἀπόφασιν ἐκείνην καὶ νὰ διορίσῃ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἤθελε κρίνει ἱκανούς. Τί ζητεῖ λοιπὸν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐβοίας συνάδελφος, ὁ ὁποῖος μάλιστα βεβαιοῖ ὅτι ἔχει ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν;

§465Ν. ΠΕΤΣΑΛΗΣ....

§466Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Περίεργον πρᾶγμα! Ἀντιφάσκετε πρὸς ἑαυτόν. Λέγετε ὅτι ἔχετε ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ διστάζετε νὰ δώσητε εἰς αὐτὴν τὸ δικαίωμα, ἵνα διορίσῃ οἵους ἐκείνη ἤθελε κρίνει ἱκανούς.

§467Ν. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἐζήτησε νὰ φωτισθῇ.

§468Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Λυποῦμαι ἂν νομίζετε ὅτι ἡ Κυβέρνησις περιμένει νὰ φωτισθῇ ἀπὸ ὑμᾶς. Δὲν ἔχω δυστυχῶς ὑπ’ ὄψει μου τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργός, διότι δὲν διενεμήθη ἄχρις ὥρας, θὰ παρακαλέσω ὅμως αὐτὸν νὰ μὴ μεταχειρισθῇ δύο μέτρα καὶ δύο σταθμά· φρονῶ ὅτι πρέπει ν’ ἀναθεωρηθῇ γενικῶς ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως ἡ ἀφορῶσα τούς τε ἀπολυθέντας καὶ τοὺς διορισθέντας, διότι, ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι κακῶς τις ἀπελύθη, ἡ δ’ ἕδρα συνεπληρώθη, τότε πρέπει καὶ οὗτος ἀναμφισβητήτως νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν θέσιν του καθ’ οἱονδήποτε τρόπον. Τοῦτο πρὸ πάντων θέλω παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του, ἵνα τὸ γόητρον τοῦ ἐθνικοῦ ἡμῶν ἱδρύματος τελείως ἀναστηλωθῇ (ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐξ ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων).

§469ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σκάσης ἔχει τὸν λόγον.

§470Ν. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ προσωπικοῦ ζητήματος, προηγοῦμαι.

§471ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι προσωπικὸν τὸ ζήτημα, κύριε Βουλευτά.

§472Ν. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅλα μαζί.

§473Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαικαιοσύνης). Ἐπιστημονικὸς ἀνταγωνισμὸς εἶναι αὐτός. Δὲν ἔχει προσωπικότητα.

§474Ν. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Εὐλαβούμενος τὴν ἱερότητα τοῦ βήματος δὲν διέκοψα τὸν ῥήτορα. Θὰ ἀπαντήσω καὶ ἐγώ, διὰ νὰ κρίνῃ ἡ Βουλή.

§475Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ἡ ὑπὸ συζήτησιν πρότασις νόμου, κύριοι Βουλευταί, περιλαμβάνει δύο κυρίως ζητήματα· διὰ τοῦ πρώτου παρέχεται τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως συμπληρώσῃ τὰς ἕδρας ἐκείνας τοῦ Πανεπιστημίου, αἵτινες κεναὶ οὖσαι ἐλειτούργησαν μέχρι τοῦδε· ἐξαιρεῖ ὅμως ἡ πρότασις αὕτη τὰς τακτικὰς ἐκείνας ἕδρας, αἵτινες διὰ τοῦ νέου ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου πρόκειται νὰ καθορισθῶσι. Δὲν ἐννοῶ, Κύριοι, τὸν περιορισμὸν τοῦτον, δὲν ἐννοῶ πρὸς Κυβέρνησιν, πρὸς τὴν ὁποίαν ἐπιμόνως καὶ ὁμοφώνως ὑπὸ τῆς Βουλῆς παρέχεται ἢ ἐπιζητεῖται ὅπως ἀναλάβῃ τὴν πλήρωσιν τῶν κενῶν ἑδρῶν, πρὸς Κυβέρνησιν, λέγω, τοιαύτην, ἥτις οὐδὲν ζητεῖ, ἀλλ’ ὑπὸ τῆς ὁποίας ἐπιμόνως ἀπαιτεῖται παρὰ τῆς Βουλῆς, ὅπως ἀναλάβῃ τὸ δικαίωμα τοῦτο, δὲν ἐννοῶ, λέγω, διατί τίθενται οἱ περιορισμοὶ οὗτοι. Ἡ πίστις ἡμῶν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ταύτην ὅτι συναισθανομένη τὰς μεγάλας αὐτῆς ὑποχρεώσεις θὰ σπεύσῃ τὸ ταχύτερον νὰ ἀποκαταστήσῃ τὸ Πανεπιστήμιον εἰς τὸ ἐμπρέπον αὐτοῦ κῦρος καὶ γόητρον, εἶναι ἄνευ ὁρίων. Διὰ τοῦτο προτείνω εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως χορηγήσῃ τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς τὴν Κυβέρνησιν οὐχὶ μόνον διὰ τὰς κενὰς ἐκείνας ἕδρας, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς τυχὸν κενωθησομένας, καθόσον εἶναι πολὺ πιθανὸν τινὲς τῶν νῦν καθηγητῶν, οἵτινες ἔχουσι βλέψιν πρὸς ἄλλας θέσεις, δι’ ἃς αἰσθάνονται τὰς δυνάμεις αὑτῶν ἀκμαιοτέρας, νὰ διαγωνισθῶσιν εἰς κενὰς ἕδρας. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θὰ ὑπάρξῃ μόνον δυνατὸν νὰ συμπληρωθῶσιν αἱ νῦν κεναὶ ἀλλὰ καὶ αἱ τυχὸν κενωθησόμεναι καὶ αἱ τυχὸν διὰ τοῦ νέου ὀργανισμοῦ μέλλουσαι νὰ καθορισθῶσι.

§476ΠΕΡ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι μάλιστα καὶ ἐπιστήμονες, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἄριστοι νὰ καταλάβωσι τὰς κενωθησομένας θέσεις.

§477Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Φρονῶ δὲ ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει τὸ ταχύτερον νὰ προβῇ εἰς τὴν πλήρωσιν τῶν ἑδρῶν τούτων, ἵνα οἱ μέλλοντες νὰ διορισθῶσι καταστῶσιν ἱκανοὶ ν’ ἄρξωνται τῶν μαθημάτων αὐτῶν ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ πανεπιστημιακοῦ ἔτους. Διὰ τῆς δευτέρας παραγράφου, κύριοι Βουλευταί, τῆς ὑπὸ συζήτησιν προτάσεως νόμου χορηγεῖται εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα τῆς ἐνάρξεως τῆς ἀποφάσεως τῆς ἐκκαθαρίσεως. Κύριοι Βουλευταί, δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, καθ’ ἣν παρεμπιπτόντως ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου ἐπὶ τῆς γενομένης ἐκκαθαρίσεως· ἀνέκαθεν ἐφρόνουν ὅτι βιαία ἐκκαθάρισις δὲν ἦτο ἡ ἁρμόζουσα πρὸς ἀνύψωσιν τοῦ γοήτρου τοῦ Πανεπιστημίου, ἐφρόνουν ὅτι διὰ τοῦ καθορισμοῦ χαμηλοῦ ὁρίου ἡλικίας καὶ διὰ τοῦ θεσμοῦ τῶν ἐκτάκτων καθηγητῶν ἐν βραχυτάτῳ χρονικῷ διαστήματι, ἤθελεν ἐγχυθῆ νέον πανεπιστημιακὸν αἷμα καὶ τὸ γόητρον αὐτοῦ καὶ ὁ προορισμὸς αὐτοῦ ἤθελεν οὕτως ἄριστα ἐκπληρωθῆ. Ὁλόκληρον τὸ θέρος ἐκεῖνο, Κύριοι, καθ’ ὃ συνεζητεῖτο ἡ ἐκκαθάρισις καὶ κατὰ τὸ ὁποῖον τὰ πάθη ἐμαίνοντο, καταγγελίαι δὲ βάσιμοι καὶ ἀβάσιμοι ἐπεδίδοντο ἀνωνύμως καὶ ἐνυπογράφως, ἤμην μακρὰν τῆς πρωτευούσης· ἐπιστρέφων τοῦ ταξειδίου μου ἐκείνου εὑρέθην ἀκριβῶς ἐν Χανίοις, ὁπότε ἐκ τῶν ἐφημερίδων ἀνέγνωσα τὸ πρακτικὸν τῆς ἐκκαθαρίσεως. Ἡ λέξις κατάπληξις εἶναι ἡ μόνη ἁρμοδία, ἵνα ἐκφράσῃ τὰ πλημμυρήσαντα τὴν στιγμὴν ἐκείνην αἰσθήματα τὴν ψυχήν μου, κατάπληξις, τὴν ὁποίαν μετ’ ἐμοῦ ὁλόκληρος ὁ ἐπιστημονικὸς ἰατρικὸς κόσμος συνεμερίσθη. Περιορίζομαι δὲ εἰς τὴν ἐξέτασιν μόνον τῶν συμβάντων ἐν τῇ Ἰατρικῇ Σχολῇ, διότι μόνον περὶ ταύτης αἰσθάνομαι τὰς δυνάμεις μου, ὅπως ἐγκύρως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀποφανθῶ.

§478Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Διὰ τὴν Νομικὴν δὲν κατεπλάγη ὁ κ. Δεμερτζῆς!

§479Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Εἶμαι δὲ εὐτυχής, Κύριοι, διότι αἱ περιστάσεις μοὶ ἐπέτρεψαν, ἵνα καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐκδηλώσω τὸ φρόνημά μου τοῦτο, εἶμαι δ’ ἔτι εὐτυχέστερος, διότι ἐκφράζω τὸ αἴσθημα τοῦτο ἐνώπιον Βουλῆς, ἥτις διὰ τῶν 190 ὑπογραφῶν αὐτῆς ἀπέδειξεν ὁποίαν γνώμην ἔχει ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Παραλείπω, Κύριοι, φειδόμενος τοῦ χρόνου, τὰ ἐπισυμβάντα σκάνδαλα κατὰ τὴν ἐκκαθάρισιν ἐκείνην, διότι ταῦτα εἶναι κοινὰ τοῖς πᾶσιν· εἶναι σκάνδαλα ἐπισημοποιηθέντα διὰ τῆς ἐνυπογράφου δηλώσεως τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Μαυρομμάτη, ὅστις ἐν τῇ δηλώσει του ἐκείνῃ λέγει ὅτι καὶ τὸ Πανεπιστήμιον ἐγένετο θῦμα μιᾶς ἐμπαθοῦς, ἀδίκου ἐκκαθαρίσεως.

§480Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Διατί δὲν τὸ ἔλεγεν αὐτό, ὅτε ἦτο Ὑπουργός, καὶ δὲν παρῃτεῖτο, διεμαρτυρήθη δὲ μετὰ μῆνας ὁ κ. Μαυρομμάτης, ὁ ἠθικός, ὁ διαμαρτυρηθεὶς διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν καὶ προγραφήν; Ἢ ἦτο κοπέλλι τοῦ κ. Δραγούμη; Δὲν εἶχεν ἀνεξαρτησίαν; Δὲν εἶχεν ἀτομικότητα; Εἶναι ἐντροπὴ νὰ λέγωνται αὐτὰ ἀπὸ τοῦ βήματος (Θόρυβος).

§481ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ γίνῃ ἡσυχία, Κύριοι. Ἐξακολουθήσατε τὴν ἀγόρευσίν σας, χωρὶς ν’ ἀπαντᾶτε.

§482Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Εἶναι ἑπομένως ἔργον δικαιοσύνης, εἶναι καθῆκον τῆς Βουλῆς, κύριοι Βουλευταί, ἵνα ἐκκαθάρισις γενομένη ὑπὸ τοιούτους ὅρους, ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, ἐκκαθάρισις, ἥτις ἀπετέλεσε ἀληθῶς σκάνδαλον, ἐπανορθωθῇ διὰ νομοθετήματος. Ἀλλά, κύριοι Βουλευταί, παρῆλθον ἐπὶ τὸ βῆμα τοῦτο συνάδελφοί τινες, εὐτυχῶς ἐλάχιστοι, τρεῖς ἕως τέσσαρες, οἵτινες μετὰ παρρησίας ὑπερημύνθησαν τῆς ἐκκαθαρίσεως, καὶ οἱ συνάδελφοι οὗτοι ἀποτελοῦσιν ἐπίλεκτα μέλη τοῦ Κοινοβουλίου. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ ὅμως νὰ φρονῶ ὅτι ἡ γνώμη αὐτῶν στερεῖται τοῦ κύρους ἐκείνου, τὸ ὁποῖον θὰ εἶχεν ὑπὸ ἄλλας περιστάσεις· ἡ γνώμη αὐτῶν δὲν εἶναι ἐκείνη, παρὰ τῆς ὁποίας ἀναμένει ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ νὰ μορφώσῃ πεποιθήσεις, οὔτε τὰς ἐλαχίστας, καὶ στερεῖται τοῦ ἀπαιτουμένου κύρους ἡ γνώμη αὐτῶν, κύριοι Βουλευταί, διότι, ὡς οἱ ἴδιοι ὡμολόγησαν, εὐθὺς ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας τῆς ἐκκαθαρίσεως ἐπέπεσαν λαῦροι οὐχὶ κατὰ τῆς ἰδέας τῆς ἐκκαθαρίσεως ἐν γένει, ἀλλὰ καθ’ ὡρισμένων ἀτόμων, καθ’ ὡρισμένων καθηγητῶν, καὶ τὴν γνώμην αὐτῶν ἐνυπογράφως ἐξεδήλωσαν. Στερεῖται ἑπομένως κύρους ἡ γνώμη αὕτη, διότι, ὅσον καὶ ἂν εἶναι καλὴ πρόθεσις, ἡ πρόθεσις αὕτη εἶναι ἀδύνατον νὰ στερῆται τῆς προκαταλήψεως, ἡ γνώμη αὕτη μετὰ τοσαύτης ἐπιμονῆς ὑπεστηρίχθη ἔξω τῆς Βουλῆς, ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀλλάξῃ τις πεποίθησιν καὶ γνώμην καὶ νὰ ὑποστηρίξῃ τὰ ἀντίθετα. Δὲν ἐπιτρέπεται ἑπομένως εἰς δικαστάς, διότι, κύριοι Βουλευταί, εἴμεθα δικασταὶ τὴν στιγμὴν ταύτην ὡρισμένων ἀνθρώπων, δὲν ἐπιτρέπεται, λέγω, νὰ ἀποφαίνωνται γνώμην ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τοιαύτην. Ἀλλ’ ἡ γνώμη αὕτη στερεῖται καὶ δι’ ἄλλον λόγον κύρους, καὶ οὐδεμιᾶς εἶναι δυνατὸν νὰ τύχῃ ἐνταῦθα εὐμενοῦς ἀπηχήσεως, διότι τὰ λεχθέντα ἐνταῦθα δὲν συμβάλλουσιν εἰς τὴν ἀνύψωσιν τοῦ γοήτρου τοῦ Πανεπιστημίου. Ὁποία τις ἡ ἀνάγκη, κύριοι Βουλευταί, νὰ θιχθῶσιν ἐνταῦθα καὶ πρόσωπα, περὶ τῶν ὁποίων ἡ συζητουμένη πρότασις νόμου οὐδόλως διαλαμβάνει; Ὁποία τις ἡ ἀνάγκη νὰ διασυρθῶσιν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐπιστημονικαὶ ὑπολήψεις καὶ ἄτομα καὶ καθηγηταί, περὶ τῶν ὁποίων οὐδένα λόγον εἶχεν ἡ συζήτησις ἐνταῦθα;

§483Ν. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Ἡ ἀνάγκη τῆς ἀληθείας, κ. συνάδελφε, καὶ ἡ ἀνάγκη τῆς ἀνορθώσεως τοῦ Πανεπιστημίου.

§484Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Μὴ ἤλπισάν ποτε εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ Πανεπιστημίου;

§485Ν. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Ἄν θέλωμεν ἀνόρθωσιν, πρέπει νὰ τὴν κάμωμεν. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§486Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὸ «κόσμο ἀκούω καὶ κόσμο δὲν βλέπω» καὶ ἐγὼ «ἀνόρθωσιν ἀκούω καὶ ἀνόρθωσιν δὲν βλέπω».

§487Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Μὴ νομίζουσιν ὅτι Κυβέρνησις καὶ Βουλὴ θὰ προέβαινον εἰς νέον πραξικόπημα; Καὶ δὲν ἤκουσαν τὰς ἀποφάσεις τῆς Κυβερνήσεως, ὅτε συνεζητεῖτο ἡ ἐκκαθάρισις τοῦ δικαστικοῦ κλάδου; Δὲν ἤκουσαν τὴν γνώμην τότε τῆς Κυβερνήσεως; Καὶ πότε, κύριοι Βουλευταί, ζητοῦσι τοῦτο; Ὁπότε τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου μετέχουσιν ἄνδρες νομομαθεῖς, οἵτινες δύνανται νὰ ἔχωσιν ἀκριβῶς ἰδέας καὶ γνώμας περὶ ὅλων τῶν δικαστικῶν προσώπων, ὅταν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης προΐσταται ἀνήρ, ὅστις εἶναι τὸ καύχημα τῆς Ἑλληνικῆς Νομικῆς ἐπιστήμης, ὅτε τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου προΐσταται ἀνήρ, ὅστις εἶναι ἡ λατρεία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅτε τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου προΐσταται ἀνήρ, τοῦ ὁποίου πᾶσαν πρᾶξιν μετὰ τυφλῆς ἀφοσιώσεως καὶ ἐμπιστοσύνης ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀπεδέξατο. Καὶ ὅμως Κυβέρνησις καὶ Βουλή, διὰ λόγους γενικωτέρους, διὰ λόγους ἀποβλέποντας πρὸς αὐτὸ τὸ γόητρον τῆς Δικαιοσύνης, ἀπέστερξαν τοιαύτην ἐκκαθάρισιν· καὶ ὅτε τοιαῦτα εἶχον προηγούμενα, ἐπετρέπετο εἰς αὐτοὺς νὰ ἀνέλθωσιν ἐπὶ τὸ βῆμα τοῦτο καὶ νὰ θέλωσι νὰ διασύρωσι τὰς ἐπιστημονικὰς ὑπολήψεις τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου; Καὶ ἦτο ἄρα πρᾶξις αὕτη, ἀποβλέπουσα πρὸς τὴν ἀνύψωσιν τοῦ γοήτρου τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου; Οἱ τοιαῦτα λέγοντες, κύριοι Βουλευταί, προέτεινον πράγματα ὠφέλιμα εἰς τὴν πατρίδα; Δὲν εἶναι οἱ νόμοι, οἱ ὁποῖοι θὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ἀνύψωσιν τοῦ γοήτρου τοῦ Πανεπιστημίου, ἀλλ’ εἶναι οἱ καθηγηταὶ αὐτοὶ καὶ ὁ σεβασμὸς πρὸς αὐτούς. Ὅταν θέλωμεν νὰ διασύρωμεν ὑπολήψεις, τίποτε ἄλλο δὲν ἐπιδιώκομεν ἢ νὰ μειώσωμεν τὸ γόητρον καὶ τὸ κῦρος τοῦ Πανεπιστημίου. Λυποῦμαι, κύριοι Βουλευταί, καὶ λυποῦμαι ὁλοψύχως, διότι ἀναγκάζομαι νὰ κατέλθω ἀπὸ τοῦ ὕψους καὶ τῆς ἐθνικῆς σκοπιᾶς, ἀπὸ τῆς ὁποίας ἐξήτασα τὸ ζήτημα τοῦτο, ἀπὸ τῆς ἐθνικῆς σκοπιᾶς, εἰς τὴν ὁποίαν ἔθηκεν αὐτὸ ἡ ἀριστοτεχνικὴ ἀγόρευσις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Πατρῶν συναδέλφου κ. Μιχαλακοπούλου, λυποῦμαι, λέγω, ὅτι ἀναγκάζομαι νὰ κατέλθω εἰς τὸ ἐπίπεδον τῶν προσωπικῶν, ἐκδηλῶν τὴν ἐμὴν πεποίθησιν καὶ ἐκπληρῶν τὸ καθῆκον τοῦτο, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν ὅτι ἐννοεῖ νὰ μορφώσῃ γνώμην ἐκ τῶν ἀγορεύσεων ἡμῶν.

§488Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι ἐδῶ δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ μορφώσῃ γνώμην.

§489Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Κατηγορήθη, κύριοι Βουλευταί, ἀπὸ τῆς ἕδρας ταύτης καθηγητής τις τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, οὐχὶ παρείσακτός τις, τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς, οὐχὶ ἄσημος καὶ ἄγνωστος παθολόγος, ἀλλ’ ἐκεῖνος ὅστις ὁμοῦ μετὰ τοῦ ἀειμνήστου Γαλβάνη, ἐκείνου τοῦ ὁποίου τὴν μνήμην ἐκτιμᾷ ὁ κατηγορήσας συνάδελφος, ἐκείνου, κύριοι συνάδελφοι, τοῦ μακαρίτου Γαλβάνη, τοῦ οὐδὲν μὲν γράψαντος, ἀλλ’ ἐν τούτοις τιμήσαντος τὴν Ἑλληνικὴν ἐπιστήμην....

§490Ν. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Τοῦ γράψαντος σπουδαίας συγγραφάς, δημοσιευθείσας ἐν περιοδικοῖς.

§491Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω, τοῦ οὐδὲν μὲν συγγράψαντος ἀλλὰ τιμήσαντος τὴν Ἑλληνικὴν ἐπιστήμην, ὅστις ὁμοῦ μετὰ τοῦ ἀειμνήστου Γαλβάνη ἐξύψωσε τὴν κλινικὴν τοῦ «Εὐαγγελισμοῦ» εἰς τὴν περιωπὴν τῆς πρώτης κλινικῆς τῆς Ἀνατολῆς, κατηγορήθη, κύριοι Βουλευταί, ὁ καθηγητὴς ἐκεῖνος, εἰς τὸν ὁποῖον ἀπὸ πάσης γωνίας τῆς Ἀνατολῆς καὶ τῆς Ἑλλάδος προστρέχουσι καὶ συρρέουσιν εἰς τὴν κλινικήν του, ὅπως τύχωσι θεραπείας οἱ ἀσθενεῖς, κατηγορήθη ὡς οὐδὲν συγγράψας. Δὲν εἶναι ἀληθὲς τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι· ὁ καθηγητὴς οὗτος πλείστας πραγματείας συνέγραψεν καὶ εἰς τὸν καθηγητὴν τοῦτον ὀφείλεται ὁ ἰατρικὸς ὅρος ὁ παγκοσμίως γνωστός, ὁ ὅρος τοῦ τυφοειδοῦς πυρετοῦ.

§492Ν. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Σπουδαῖος ὅρος καὶ τίτλος αὐτός.

§493Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Πολλάκις περιοδικὰ ἀναγράφουσι περὶ αὐτοῦ πολλά, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ θεωρηθῶσι πρότυπα διδασκαλίας. Εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, ὁ εὐγενέστατος τὸ ἦθος καθηγητής, ὁ διατελέσας ἐπὶ πολλὰ ἔτη πρόεδρος τῆς ἰατρικῆς ἑταιρείας, τοῦ μόνου ἰατρικοῦ σωματείου.

§494Ν. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Δὲν θὰ κριθῇ ὡς ἄνθρωπος, κ. συνάδελφε, ἀλλ’ ὡς ἐπιστήμων (θόρυβος).

§495ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ μὴ διακόπτωσιν.

§496Ν. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε, ἐδεχόμην ὅλων τὰς διακοπάς.

§497ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ οὐδεμίαν διακοπὴν ἐπιτρέπω.

§498Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ἦτο, ἐπαναλαμβάνω, κύριοι συνάδελφοι, πρόεδρος τοῦ μόνου ἰατρικοῦ σωματείου, τῆς ἰατρικῆς ἑταιρείας Ἀθηνῶν, εἶναι δὲ νῦν πρόεδρος τοῦ Πανελληνίου ἰατρικοῦ συνδέσμου.

§499Ν. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Οὐδεμίαν σημασίαν ἔχει τοῦτο.

§500Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Εἶναι ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον πρὸ ὀλίγου τετρακόσιοι ἰατροὶ τοῦ Πανελληνίου ἐψήφιζον πρόεδρον τοῦ μέλλοντος ἰατρικοῦ συνεδρίου. Τοιαύτη εἶναι ἡ πρὸς αὐτὸν ἐκτίμησις τοῦ Πανελληνίου, κύριοι Βουλευταί, τοιοῦτος ἀποδίδεται πρὸς αὐτὸν σεβασμός, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ κατηγορῆται ὡς ἀστοιχείωτος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Δὲν ἔχει βεβαίως νὰ ἐπιδείξῃ μεγάλα ἰατρικὰ συγγράμματα· ἀλλὰ μὴ λησμονῆτε, κύριοι Βουλευταί, ὅτι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λακωνίας συνάδελφος κ. Μέρμηγκας ἀνέφερε τὸ παράδειγμα τοῦ καθηγητοῦ Στρίμπελ, ὅστις ἔλεγε πρός τινα διάσημον ἰατρόν, «δὲν σὲ κάμνομέν ποτε καθηγητὴν παρ’ ὅλας τὰς σοφὰς ἰατρικὰς συγγραφάς σου, διότι δὲν ἔχεις τὸ προσὸν τῆς διδασκαλίας»· ἀλλὰ καὶ τὸ προσὸν τοῦτο ὑπὲρ πάντα ἄλλον ἔχει ὁ καθηγητὴς οὗτος, καὶ οἱ φοιτηταὶ μετὰ μεγάλου σεβασμοῦ παρακολουθοῦντες τὰ κλινικὰ μαθήματα, ἀναγνωρίζουσι τὴν σοφίαν τοῦ καθηγητοῦ, ἀναγνωρίζουσι τὴν ἐπιστημονικὴν ἐντιμότητα τοῦ ἀνδρὸς τὴν συμβαδίζουσαν μετὰ τῆς ἐπιστημονικῆς διδασκαλίας.

§501Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Κύριε Βουλευτά, δὲν πρόκειται νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ περὶ καθηγητῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ νῦν.

§502Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ἔντιμε ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργέ, εἶναι καλὸν αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον κατηγορήθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καθηγητής, αἱ δὲ κατηγορίαι διεσπάρησαν εἰς τὰ πέρατα τοῦ κόσμου, καὶ ἐφ’ ὅσον ἐπεχειρήθη νὰ μειωθῇ τὸ κῦρος ἑνὸς καθηγητοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ θὰ εἶναι ἐπιστημονικὴ κορυφή, διαμαρτύρομαι καὶ θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ διαμαρτυρηθῶ, διότι νομίζω ὅτι διὰ τῆς ὁμιλίας μου ταύτης συντελῶ εἰς τὸ γόητρον τοῦ Πανεπιστημίου, ὅπερ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ διὰ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἐψήφισε, θέτει πολὺ ὑψηλά, ἐκεῖ ὅπου τὸ ὠνειροπόλησεν ἡ Ἑλλάς. Ἐκ τοῦ παραδείγματος τούτου δύνασθε νὰ πεισθῆτε μετὰ πόσης εὐκολίας ἐκρίθησαν καὶ οἱ λοιποὶ καθηγηταί. Ἐπειδὴ δὲ ὡμίλησα περὶ τοῦ καθηγητοῦ κ. Ν. Μακκᾶ, ὡς δὲν διέλαθεν ὑμᾶς τοῦτο, καὶ ἐπειδὴ αἱ αὐταὶ κατηγορίαι ἠκούσθησαν καὶ περὶ ἑτέρου καθηγητοῦ, τοῦ κ. Καλλιοντζῆ, ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι καὶ οὗτος εἶναι εἷς τῶν διαπρεπεστέρων καθηγητῶν τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς· ὀφείλω δὲ νὰ δηλώσω ἀκόμη πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι ἐγὼ ὁ ἴδιος κατὰ τὸ 1905 εὑρισκόμενος ἐν Παρισίοις, ἤκουσα ἀπὸ τοῦ στόματος Γάλλου καθηγητοῦ ὅτι ὁ καθηγητὴς Καλλιοντζῆς εἶναι ἐκ τῶν ὀλίγων διαπρεπῶν Ἑλλήνων ἐπιστημόνων. Κατηγορήθη ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Εὐβοίας ὁ τέως καθηγητὴς κ. Λοῦρος ἐπὶ ἐπιστημονικῇ ἀνεπαρκείᾳ καὶ ἰδιοτελείᾳ. Δὲν φαντάζομαι ὅτι συνάδελφος, ὡς ὁ ἔντιμος ἐξ Εὐβοίας Βουλευτής, τὸν ὁποῖον διακρίνει ὀξεῖα ἀντίληψις, ὅτι θὰ ἐξικνεῖτο μέχρι τοιαύτης τόλμης, ὥστε νὰ ἀνέλθῃ ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου καὶ νὰ κατηγορήσῃ καθηγητὴν τῆς κοινωνικῆς ὑποστάσεως καὶ ἐπιστημονικῆς ἀξίας τοῦ κ. Λούρου ἐπὶ ἰδιοτελείᾳ, χωρὶς νὰ προσαγάγῃ ἐνταῦθα ἁπλᾶ δείγματα τῶν κατηγοριῶν του τούτων εἴτε δικαστικὰς ἀποφάσεις εἴτε βουλεύματα. Δὲν ἐπετρέπετο εἰς αὐτὸν νὰ θίξῃ τὴν τιμὴν ἀνθρώπου τοιούτου ἐντεῦθεν, ἄνευ ἐπισήμων ἐγγράφων.

§503Ν. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὰ ἀντίγραφα τῶν συμβολαίων δὲν εἶναι ἐπίσημα ἔγγραφα;

§504Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ταῦτα ἐξετινάχθησαν κυριολεκτικῶς, ὅτε ἔχομεν τὴν ἐπιστολὴν τοῦ ἰδίου κ. Μπαλτατζῆ λέγοντος (ἀναγινώσκει): «Καὶ ὅσον ἀφορᾷ μὲν τὴν προσωπικὴν ἐπίθεσιν... κλπ.». Καὶ ἤδη ἀπομένει ἡ ἑτέρα κατηγορία κατὰ τοῦ τέως καθηγητοῦ κ. Λούρου. Ὁ κ. συνάδελφος ἐδήλωσεν ὅτι ὁ κ. Λοῦρος εἶναι ἀστοιχείωτος εἰς τὴν Μαιευτικὴν καὶ τὴν Γυναικολογίαν. Καὶ ὅτε λίαν ἐπικαίρως ὑπὸ συναδέλφου ἐκεῖθεν καθημένου ἠρωτήθη· ποῖος εἶπε ταῦτα; Ἀπήντησεν· ἐγώ. Προκειμένου περὶ τοιαύτης ἐπιστημονικῆς κρίσεως, τὰ ἐγὼ δὲν τὰ λέγουσιν οἱ προσενεγκόντες ἴσως συμβολάς τινας εἰς τὴν ἐπιστήμην, οἱ δημοσιεύσαντες πραγματείας τινὰς ἐπιστημονικάς, ἀλλ’ οἱ προσενεγκόντες ὀγκολίθους εἰς τὸ οἰκοδόμημα τὸ ἐπιστημονικόν. Καὶ ἐφ’ ὅσον τοιαύτην ἐργασίαν δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπιδείξῃ ὁ κ. συνάδελφος, δὲν τῷ ἐπετρέπετο νὰ λέγῃ ἐγώ, διότι πρὸς τὰ ἐγὼ αὐτοῦ ἀντιτίθενται τὰ ἐγὼ τῶν ἐγκρίτων καὶ ἀνεγνωρισμένων καθηγητῶν. Ἰδού, κύριοι Βουλευταί, τί, καθηγητὴς ξένος, ἔλεγε περὶ τοῦ κυρίου Λούρου μεταξὺ τῶν ἄλλων (ἀναγινώσκει): «Βραδύτερον ὁ κ. Λοῦρος... κλπ.». Τὰ αὐτὰ ἐπαναλαμβάνει καὶ ἕτερος διαπρεπὴς καθηγητὴς τῆς ἐν Μονάχῳ κλινικῆς. Τὰ αὐτὰ λέγει παρόμοιος αὐτῷ καθηγητὴς τῆς Βιέννης, παραλείπω δὲ καὶ τὴν ἄλλην ἐπιστημονικὴν δρᾶσιν τοῦ καθηγητοῦ κ. Λούρου, τὴν δρᾶσιν ἐν τῇ ἀναδιοργανώσει τοῦ Μαιευτηρίου καὶ τῇ μορφώσει τῶν μαιῶν. Ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι μόνον ἐσχάτως ἤρχισαν ἐξερχόμεναι τοῦ Μαιευτηρίου μαῖαι δυνάμεναι νὰ ἐκπληρῶσι τὸν προορισμόν των. Ὁ κ. Λοῦρος εὗρε στάβλον καὶ ἔκαμε Μαιευτήριον καὶ Κλινικήν, διὰ τὴν ὁποίαν ὁ καθηγητὴς κ. Ῥόζε τῆς Ἀμερικῆς ἐπισκεπτόμενος αὐτὴν μετ’ ἐνθουσιασμοῦ ἐξεφράσθη. Τοιαύτη εἶναι ἡ δρᾶσις τοῦ καθηγητοῦ τούτου, ὅστις προεγράφη ὑπὸ τῆς ἐπαναστάσεως διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους πάντες εὐκόλως ἐννοεῖτε. Ἀλλὰ καὶ ἕτερος καθηγητής, ὁ κ. Κατσαρᾶς, διεβλήθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Δὲν μακρηγορῶ ἐπιχειρῶν νὰ ἀνασκευάσω ὅσα κατὰ τοῦ καθηγητοῦ τούτου ἐλέχθησαν. Ὁ συνάδελφος κ. Γρηγορίου ἀπέδειξε δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων ὅτι ἡ ἐπιστημονικὴ ἐργασία, διὰ τὴν ὁποίαν προσβάλλεται, ἡ ἐργασία, ἡ ὁποία ἐπεχειρήθη νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς πλαστή, εἶναι ἐργασία, ἡ ὁποία κατέστησε τὸν κ. Κατσαρᾶν παγκοσμίου φήμης.

§505Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἶναι γνωστὴ ἡ ἐργασία τοῦ κ. Κατσαρᾶ.

§506Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω, κύριοι συνάδελφοι, ἀρκούμενος δὲ κατέρχομαι.

§507Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, δὲν ἀνῆλθον τὸ βῆμα, ὅπως διαφωτίσω τὴν Βουλήν, καθόσον ἡ Βουλὴ κρατοῦσα τὴν δᾷδα κατ’ ἐξοχὴν τοῦ προσωπικοῦ συμφέροντος ὁμιλεῖ, ἀποφασίζει, ψηφίζει. Ἴσως οἱ λόγοι οὗτοι εἶναι πικροί· ἀλλ’ ἡ ἀλήθεια εἶναι πικρά, καὶ ἡ ἀλήθεια πρέπει νὰ λέγεται κατ’ ἐξοχὴν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, διότι ἡ ἀλήθεια καὶ μόνη σώζει.

§508Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Σύμπασα ἡ Βουλὴ ψηφίζει οὕτω;

§509Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ὄχι. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σήμερον εἶναι περίεργον, εἶναι ὅτι οἱ πλεῖστοι τῶν ἑταίρων εἶναι μύσται τῆς τοῦ Ἀσκληπιοῦ τέχνης, καὶ ἀντὶ τὸ ζήτημα νὰ τὸ ἐξετάσωμεν, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ φράσις, ὡς ἔπρεπεν, ἐζητήσαμεν τὴν θεραπείαν τῆς νόσου διὰ τῶν συμπτωμάτων καὶ ὄχι διὰ τῆς φυσιολογίας. Δὲν δύναμαι, κύριοι Βουλευταί, νὰ ἀνεύρω τοὺς λόγους, οἵτινες ὤθησαν τοὺς διαφόρους ῥήτορας, τοὺς μὲν νὰ συνηγορήσωσι, τοὺς δὲ νὰ ἐπιτεθῶσι κατὰ προσώπων. Καὶ ἐντὸς τοῦ Πανεπιστημίου εἶναι ἱκανοὶ καὶ ἀνίκανοι, καὶ ἐκ τῶν ἐκκαθαρισθέντων εἶναι ἱκανοὶ καὶ ἀνίκανοι, καὶ ἐκ τῶν μνηστήρων εἶναι ἱκανοὶ καὶ ἀνίκανοι. Ἔχομεν τὴν ἀξίωσιν, ὅπως οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου μας εἶναι αἱ κορυφαὶ τῆς ἐπιστήμης ὁλοκλήρου· ἀλλ’ ἐρωτῶ τοὺς εἰς τὰς Εὐρώπας διατρίψαντας: εἶναι ὅλοι οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου πρώτης τάξεως ἐπιστήμονες; Εἰς ὅλην τὴν Εὐρώπην δύο ἕως τέσσαρας ἐπιστημονικὰς κορυφὰς ἔχομεν, πάντες δ’ οἱ ἄλλοι εἶναι μετριότητες, ὅπως καὶ ἡμεῖς. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Ἀλλὰ καὶ δὲν ἦτο δυνατόν, κύριοι Βουλευταί, τὸ Πανεπιστήμιον νὰ ἔχῃ ἀλλοίαν θέσιν ἀφ’ ὅ,τι ἔχει, ἀφοῦ ὁλόκληρος ἡ Πολιτεία ἦτο ξεχαρβαλωμένη, ἀφοῦ τὸ Κράτος διέρρεε καὶ κατέρρεε πανταχόθεν καὶ ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ μία ἐπανάστασις νὰ σώσῃ αὐτό, ἐὰν τὸ ἔσωσε. Κατόπιν λοιπὸν μιᾶς τοιαύτης καταστάσεως τοῦ Κράτους καὶ τῆς Πολιτείας, ἦτο δυνατόν ποτε τὸ Πανεπιστήμιον νὰ παρουσιάσῃ καλλίτερον θέαμα; Ἀπαντῶ· ὄχι. Ἔπρεπε νὰ ὑποκύψῃ καὶ αὐτὸ εἰς τοὺς νόμους τῆς φθορᾶς. Ἔπειτα, κύριοι Βουλευταί, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω τι, καὶ συγχωρήσατέ μοι, διότι εἶμαι ἐνίοτε ἐκκεντρικὸς εἰς τὰς σκέψεις μου, νὰ εἴπω ὑμῖν τὸ ἑξῆς: ἂν τὸ Πανεπιστήμιον δὲν εὑρίσκεται, ὡς ἰσχυρίζονταί τινες, εἰς τὸ ὕψος τῆς θέσεώς του, τοῦτο δὲν ὀφείλεται εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, καθόσον «φιλεῖ τὸ ὑπήκοον μιμεῖσθαι τοὺς ἄρχοντες». Ἄρχοντες διερχόμενοι τὸν βίον ἐν μέσῳ ἀπολαύσεως, ἄρχοντες ὡς μόνον σκοπὸν καὶ ἀποστολὴν τοῦ βίου ἔχοντες τὴν ἀπόλαυσιν καὶ τὴν ἁρπαγὴν τοῦ χρυσοῦ, δὲν ἦτο δυνατὸν ἡ τοιαύτην νὰ διαμορφώσωσι Πολιτείαν καὶ τοιούτους νὰ διαμορφώτωσιν Ὑπουργοὺς καὶ ὑπαλλήλους. Ἂν θέλωμεν νὰ κρίνωμεν καὶ νὰ ἐπικρίνωμεν καὶ νὰ συγκρίνωμεν δικαίως, καὶ νὰ ἴδωμεν εἰς ὁποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται τὸ Κράτος τὸ ἡμέτερον καὶ εἰς ὁποίαν κατάστασιν τὰ Κράτη τὰ ἄλλα, πρὸς τὰ ὁποῖα θέλομεν νὰ συγκριθῶμεν, καὶ ὁπόσον βίον ἐλεύθερον ἀριθμοῦσιν ἐκεῖνα καὶ ὁπόσον ἡμεῖς, δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν καὶ κατ’ ἐξοχὴν τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ ἐπιστήμη δὲν ὑστερεῖ τόσον, ὅσον ἠθέλησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ παραστήσωσί τινες τῶν προαγορευσάντων συναδέλφων. Καὶ ἂν ἡ ἰατρικὴ ἐπιστήμη ἐν Ἑλλάδι δὲν ἠδυνήθη νὰ παρουσιάσῃ τοιαύτην ἐργασίαν, οἵαν ἀπῄτησαν οἱ προλαλήσαντες, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ ἐπιστήμη εἶναι ἀκόμη ἐν τῷ γίγνεσθαι καὶ μόναι αἱ Σχολαὶ ἐκεῖναι αἱ Ἰατρικαὶ τῆς Εὐρώπης παρουσιάζουσι πραγματικὴν ἐργασίαν, αἱ ὁποῖαι ἀριθμοῦσι βίον ἑκατοντάδων ὅλων ἐτῶν. Ὅλαι αἱ ἄλλαι Σχολαὶ δὲν εὑρίσκονται ποσῶς εἰς ἀνώτερον σημεῖον τῆς ἡμετέρας. Ὀφείλω δέ, διὰ νὰ τελειώνω, νὰ ὑπαινιχθῶ καί τι, τὸ ὁποῖον ἀξιότιμος συνάδελφος ὑπηνίχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἔψεξε τὴν ἐπανάστασιν· ἀλλ’ ἡ ἐπανάστασις πιθανὸν νὰ προσομοιάζῃ πρὸς θύελλαν, ἥτις ἐπιφέρει μεγάλας καταστροφάς, ἀλλ’ ἐξυγιάζει τὴν ἀτμόσφαιραν καὶ τονώνει τὸ ἔδαφος. Εἶναι φυσικὸς νόμος, εἶναι ἀποδεδειγμένον τοῦτο, καὶ ἀντί, κύριε Πρωθυπουργέ, νὰ στραφῆτε πρὸς τὸ Πανεπιστήμιον, ἀκούσατε ἐμὲ τὸν νεοσσὸν τῆς πολιτικῆς, στραφῆτε πρὸς τὴν μέσην καὶ κατωτέραν ἐκπαίδευσιν καὶ ζητήσατε νὰ θέσητε τὴν βάσιν καὶ τὸ θεμέλιον τῆς Μεγάλης Ἑλλάδος. Δύνασθε νὰ φέρητε τοὺς κορυφαίους τῆς Ἑλληνικῆς ἐπιστήμης· ἐφ’ ὅσον ὅμως δὲν στρέφετε τὴν προσοχήν σας εἰς τὴν βάσιν, εἶναι ὅπως νὰ ἤρχησθε νὰ οἰκοδομήσητε ἐπὶ ἐδάφους οὐχὶ ἀσφαλοῦς καὶ ἡ οἰκοδομὴ θὰ καταρρεύσῃ. Ἄς στρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν προσοχὴν αὑτοῦ κατ’ ἐξοχὴν ὄχι πρὸς τοὺς μᾶλλον μεμορφωμένους, ἀλλὰ πρὸς ἐκείνους, οἵτινες ἔχουσι χαρακτῆρα ἐνάρετον καὶ παρελθὸν ἀκηλίδωτον. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δικαίως ἐπανεστάτησε καθ’ ἑνὸς καθεστῶτος, τὸ ὁποῖον τὸν ἐξηυτέλιζε καὶ τὸν ἐνέκρωνε, ἀλλ’ ἔστειλε τὴν νέαν αὑτοῦ ἀντιπροσωπείαν, ἡ ὁποία ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐνισχύσῃ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τῆς σημερινῆς, διότι μία Κυβέρνησις, οἱαδήποτε καὶ ἂν εἶναι, εἶναι ἀδύνατον νὰ εἶναι πανταχοῦ παροῦσα καὶ τὰ πάντα νὰ ἐπιβλέπῃ· καὶ ὅταν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ἢ καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης ἡ ἐμπάθεια καὶ τὰ προσωπικὰ συμφέροντα ἐντείνωνται, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ ἡ Κυβέρνησις ὑφισταμένη τὰς ἐπιδράσεις, νὰ παρεκκλίνῃ τῆς ἀληθοῦς αὑτῆς πορείας. Τελευτῶν τὸν λόγον μου μίαν ἔχω ν’ ἀπευθύνω παράκλησιν πρὸς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, τὴν παράκλησιν ὅπως λησμονοῦσα πάντα τὰ λεχθέντα ἐντεῦθεν, αὐτὴ καὶ μόνη ἡ Κυβέρνησις τῆς ἐπαναστάσεως καὶ τοῦ ἔθνους ὁλοκλήρου ν’ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην νὰ ἐκλέξῃ τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα αὐτὴ θὰ θεωρήσῃ καλά, στρέφουσα τὴν προσοχὴν αὑτῆς κυρίως πρὸς τὴν μέσην καὶ κατωτάτην ἐκπαίδευσιν εἰς εὐόδωσιν τοῦ μεγάλου ἔργου, διὰ τὸ ὁποῖον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τὴν ἀπέστειλεν ἐνταῦθα.

§510Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Δὲν θὰ ὁμιλήσω, κύριοι Βουλευταί, οὔτε περὶ τῆς ἐκκαθαρίσεως οὔτε περὶ τῶν ἐκκαθαρισθέντων προσώπων. Περὶ αὐτῶν, ἐφ’ ὅσον ἠδυνάμην, ἐξέφερα κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν τὴν γνώμην μου. Ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ἡ ὁποία πρὸ ὀλίγου διενεμήθη, θὰ ἤθελον νὰ ἐπιφέρω παρατηρήσεις τινάς. Κατ’ ἀρχὴν εἶμαι τελείως σύμφωνος πρὸς τὴν γνώμην ὅτι τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον πρέπει προηγουμένως ν’ ἀκούσῃ τὴν γνώμην τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, διότι τοιουτοτρόπως θὰ ἐπέλθῃ τέλος ἐξεύρεσις τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ παρακαμφθῇ καὶ ἡ ἀνεπάρκεια τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅπως ἐξεύρῃ τοὺς καταλλήλους ἐπιστήμονας, τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου μὴ ἔχοντος τὰς ἀπαιτουμένας ἐπιστημονικὰς γνώσεις, καὶ ἡ ἀνεπάρκεια τῶν Σχολῶν, ὅπως προτείνῃ ἰδίους ὑποψηφίους.

§511Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν ἔχει γνῶσιν ἡ Βουλὴ τῆς τοιαύτης τροπολογίας.

§512Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Τὸ ἀληθὲς εἶναι ὅτι διενεμήθη τροπολογία φέρουσα τὴν ὑπογραφήν μου. Τὸ πρᾶγμα ἐγένετο κατὰ λάθος. Ἡ Κυβέρνησις θὰ ὑποβάλῃ τὴν τροπολογίαν της, ὅταν πεισθῇ ἐκ τῆς συζητήσεως ποία θὰ εἶναι ἡ ὀρθοτέρα, ἀλλ’ ἀκόμη μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης δὲν ἀπεφάσισε.

§513Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Βέβαια ἡ κοτσομπολιὰ δὲν ἐτελείωσεν ἀκόμη.

§514Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν, πλὴν τῶν ὑποβαλόντων τὴν πρότασιν, ἡ ὁποία συζητεῖται, ἔλαβε τὸν λόγον, ὅπως ἀποκρούσῃ τὴν πρότασιν ταύτην, ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Κεφαλληνίας κ. Ἀλιβιζᾶτος, ὑποστηρίξας ὅτι ἔδει ν’ ἀπολυθῶσι πάντες οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, ἡ δὲ Κυβέρνησις ν’ ἀναλάβῃ ὑπὸ ἰδίαν εὐθύνην τὴν ἐκλογὴν τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, ἐγὼ δὲ ὁμιλήσας περὶ τῆς ἐκκαθαρίσεως, καὶ ἐκφράσας ὡρισμένην γνώμην περὶ τῶν ἐκκαθαρισθέντων προσώπων, κατέληξα εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ναὶ μὲν ἔδει ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀναλάβῃ τὴν τοιαύτην εὐθύνην, ἀλλ’ ὅτι προηγουμένως ἔδει νὰ εἰσακούσῃ τὴν γνώμην τῶν ἐπιτροπῶν, αἵτινες δὲν θὰ ἐξέφερον τὴν γνώμην αὑτῶν ὑποχρεωτικῶς, ἀλλ’ αἱ ὁποῖαι θὰ ἦσαν ἁρμόδιαι νὰ ἐκφέρωσι γνώμην ἐπὶ τῶν εἰδικῶν ζητημάτων καὶ ἐπιστημονικῶν θεμάτων. Μετ’ ἐμὲ παρῆλθεν ἀπὸ τοῦ βήματος ὁ ἔντιμος φίλος μου καὶ βουλευτὴς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος κ. Μιχαλακόπουλος, ὁ ὁποῖος κατέληξεν εἰς τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα, εἰς ὃ κατέληξα καὶ ἐγώ, ἀλλὰ κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα τοῦτο διελθὼν δι’ ἀτραπῶν καὶ συλλογισμῶν, οἱ ὁποῖοι ὤφειλον νὰ ὁδηγήσωσιν αὐτὸν εἰς τὴν ἀποδοχὴν τῆς προτάσεως τοῦ διορισμοῦ τῶν ἐκκαθαρισθέντων προσώπων. Παρακολουθήσας τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος εἶδον μετὰ καταπλήξεως, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ μετ’ ἀγανακτήσεως, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἀπέδωκεν εἰς ἡμᾶς τὰ ταπεινότερα ἐλατήρια καὶ ὅτι διὰ πᾶν ὅ,τι πράττομεν ἐλαυνόμεθα ὑπὸ τοιούτων ἐλατηρίων. Ἀλλ’ ὀφείλω, Κύριοι, νὰ ὁμολογήσω ὅτι συνησθάνθην ἀκόμη μεγαλειτέραν ἀγανάκτησιν ἀκούων τὸν κ. Βουλευτὴν Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, ὁ ὁποῖος ἔλεγεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι ἡ συντελεσθεῖσα ἐν Ἑλλάδι ἐπανάστασις οὐδὲν ἄλλο ἦτο ἢ λαῖλαψ ἐνσκήψασα εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἥτις, ἀφοῦ κατέστρεψεν ὅ,τι ἱερὸν ὑπῆρχεν, ἀπῆλθεν ἐκεῖ ἔνθεν ἐξεπορεύθη. Ἀπεγοητεύθην, Κύριοι, ἰδὼν ὅτι ἀνήρ, ὁ ὁποῖος ἀξιοῖ ὅτι ἵσταται εἰς πολιτικὴν περιωπήν, ὅτι ὁ ἀνὴρ οὗτος ἐκ τῆς ἐπαναστάσεως οὐδὲν ἄλλο διεῖδε καὶ οὐδὲν ἄλλο διαβλέπει εἰμὴ μόνον τὴν ἐπανάστασιν, τὴν στάσιν, δύναμαι νὰ εἴπω, τοῦ Γουδῆ, καὶ δὲν εἶδε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀληθῶς συνετελέσθη, τὴν λαϊκὴν ἐπανάστασιν, τὴν μεταβολὴν ὁλοκλήρου τοῦ πολιτικοῦ φρονήματος τῆς Ἑλλάδος, δὲν εἶδεν ὁ κ. Βουλευτὴς ταῦτα, τὰ ὁποῖα κατέστρεψαν τὸ παρελθόν, ταῦτα, τὰ ὁποῖα δίδουσιν ἡμῖν τὸ δικαίωμα σήμερον νὰ λεγώμεθα Κράτος κάπως ἐλεύθερον, κάπως εὐνομούμενον, κάπως δυνάμενον νὰ καταλέγηται μεταξὺ τῆς χορείας τῶν πεπολιτισμένων Κρατῶν (παρατεταμένα χειροκροτήματα). Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος ἐξακολουθεῖ ἐμμένων εἰς τὴν ἀφορμὴν τῆς ἐπαναστάσεως καὶ παραγνωρίζει, Κύριοι, τελείως τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐπαναστάσεως. Κατὰ τὴν φαντασίαν του οὐδὲν ἄλλο διαβλέπει εἰμὴ ὅτι ἐπανεστάτησεν ἡ ἄχρηστος Ἑλλὰς κατὰ τῆς χρηστῆς Ἑλλάδος, ἡ στρατιωτικὴ Ἑλλὰς κατὰ τῆς λαϊκῆς Ἑλλάδος, καὶ ὅτι ἐπῆλθον τὰ φαῦλα στοιχεῖα, ὅπως ἐκδιώξωσι διὰ τῆς ἐπαναστάσεως τὰ τίμια στοιχεῖα! Ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ἐκφράσω τὴν βαθυτάτην μου θλῖψιν ὄχι διὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. συναδέλφου, ἀλλὰ διότι εὑρίσκονται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ διακεκριμένοι ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι, καίτοι δι’ οὐδενὸς συνδέονται δεσμοῦ μετὰ τοῦ παρελθόντος, ἀνέλαβον τὴν ὑπεράσπισιν αὐτοῦ, γενόμενοι ἀπολογηταί, καθ’ ἣν στιγμὴν θὰ ἀνέμενέ τις ὅτι λόγῳ τῶν ἐξαιρετικῶν περιστάσεων θ’ ἀνέβαλλον τὴν ὑπεράσπισιν τοῦ παρελθόντος δι’ ἄλλην εὐθετωτέραν στιγμήν.

§515Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Θέλετε νὰ μὴ διαμαρτυρώμεθα διὰ τὸ στίγμα τῆς ἐκκαθαρίσεως τοῦ Πανεπιστημίου;

§516Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Κατηγόρησεν ἡμᾶς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος ἐπὶ προσωπικῇ ἐμπαθείᾳ καὶ πολιτικῇ ἢ προσωπικῇ δειλίᾳ, ἐμὲ δὲ ἰδιαιτέρως, τὸν μόλις κατελθόντα τοῦ βήματος, καθ’ ἣν στιγμὴν οὗτος ἀνῆλθε, διότι δὲν τολμῶ νὰ ὑποθέσω ὅτι δὲν ἐνεπνεύσθη ἐκ τῆς ἀγορεύσεώς μου ὁ κύριος συνάδελφος, καὶ ὅτι ἦλθεν ἐκ τοῦ οἴκου του ἵνα ὁμιλήσῃ, καθ’ ὃν τρόπον ἐνταῦθα ὡμίλησεν, ὅτι ἔχω τὸ μειονέκτημα τοῦτο. Ἀλλὰ θὰ τῷ ἀπαντήσω ὅτι δειλοὶ δὲν εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐζήτησάν ποτε τὴν ἐπιδοκιμασίαν οὔτε τὰ χειροκροτήματα τῆς Βουλῆς, καὶ οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε προσεπέλασαν τοὺς ἰσχυροὺς πρὸς πολιτικὴν αὐτῶν ἀνάδειξιν· δειλοὶ δὲν εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε ἐπολέμησαν ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης ὑπὲρ τῶν προσωπικῶν συμφερόντων· δειλοὶ δὲν εἶναι ἐκεῖνοι, τῶν ὁποίων τὰ πρακτικὰ τῶν ἐπιτροπῶν οὐδαμῶς ἀναφέρουσιν ὅτι ἀπέσχον τῶν ψηφοφοριῶν, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπρόκειτο νὰ λυθῶσι διὰ τῆς ψήφου αὐτῶν ζητήματα σοβαρώτατα, διὰ τὰ ὁποῖα ἐνδιεφέρετο ὁλόκληρος ἡ Ἑλλάς· δειλοὶ δὲν εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐκτιθέμενοι καὶ ἐκφράζοντες τὴν γνώμην των ἐφ’ ὅλων τῶν ζητημάτων ἐξετέθησαν μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε νὰ χλευασθῶσιν ὡς περιφρονηταὶ καὶ τῆς γλώσσης καὶ τῆς θρησκείας καὶ τῆς δικαιοσύνης· δὲν εἶναι δειλοὶ οὗτοι· δειλοὶ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐνδεχομένως ἔπραξαν τὰ ἐναντία (χειροκροτήματα). Ὅσον δ’ ἀφορᾷ, Κύριοι, τὴν κατηγορίαν τῆς προσωπικῆς ἐμπαθείας θ’ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος Βουλευτὴν καὶ θ’ ἀποδώσω εἰς αὐτὸν τὴν αὐτὴν κατηγορίαν. Ἀλλ’ ὀφείλω ὡς δίκαιος νὰ ὁμολογήσω, Κύριοι, ὅτι ἀναγνωρίζω εἰς τὴν προσωπικὴν ἐμπάθειαν αὐτὴν ἓν ἐλαφρυντικόν, ὅτι οὗτος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πάντοτε ὡμίλησεν οὐχὶ κατά, ἀλλ’ ὑπὲρ ὡρισμένων ἀτόμων, τῶν ὁποίων ἐγένετο ὑποστηρικτὴς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ (διαμαρτυρίαι). Ἄνευ πάθους, Κύριοι, καὶ ἄνευ προσωπικῆς προκαταλήψεως εἰσῆλθον εἰς τὴν πολιτικήν.

§517Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Διατί ἤλθετε ἐδῶ; Διὰ νὰ ὑβρίσητε ἀπόντα τὸν συνάδελφόν σας κ. Μιχαλακόπουλον; Πρέπει νὰ περιμείνητε νὰ ἔλθῃ.

§518Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Εἶναι ἀπὼν ὁ συνάδελφός σας· δι’ αὐτὸ λέγετε πάντα ταῦτα.

§519ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπονται διακοπαί.

§520Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἔπρεπε νὰ περιμένητε νὰ σᾶς ἀκούσῃ ὁ κ. Μιχαλακόπουλος.

§521Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Ἀλλ’ οὐδέποτε, Κύριοι, θὰ ὀκνήσω νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου, ὁσάκις ἔχω ὡρισμένην γνώμην, καὶ οὐδέποτε θὰ ἐπιδιώξω τὴν ἐπιδοκιμασίαν τῶν πολλῶν, τῶν ὁποίων αἱ γνῶμαι ἀλλάσσουσι μὲ τοὺς ἀνέμους τῆς ἡμέρας.

§522Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἴμεθα διατεθειμένοι ν’ ἀκούσωμεν ὕβρεις ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς.

§523Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Δὲν εἶπόν τι κατὰ τῆς Βουλῆς.

§524Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Θέλετε νὰ ἐπιβάλητε τὴν γνώμην σας εἰς ἓν ὁλόκληρον Σῶμα.

§525Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Προσβάλλετε ὁλόκληρον τὸ Σῶμα.

§526Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Δὲν προσέβαλον, Κύριοι, τὴν Βουλὴν οὐδὲ θὰ ἤμην τοσοῦτον τολμηρός, ὥστε δι’ ὅσων εἶπον νὰ ἐννοῶ τὸ Σῶμα τοῦτο. Γνωρίζω τὴν εὐπρέπειαν τοῦ βήματος.

§527Ν. ΞΗΡΟΣ. Δυστυχῶς τὴν ἐλησμονήσατε.

§528Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Τὴν γνωρίζω περισσότερον ἀπὸ σᾶς, ἀλλ’ ἐννοῶ, Κύριοι, ν’ ἀκολουθῶ τὰς γνώμας τῶν ὀλίγων, ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι καὶ μόναι δίδουσι διαρκῆ ἀναγνώρισιν ἢ διαρκῆ καταδίκην. (Χεροκροτήματα ἔκ τινων ἑδρῶν καὶ διαμαρτυρίαι ἐξ ἑτέρων).

§529Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Καὶ πάλιν εἶμαι ἠναγκασμένος, κύριοι συνάδελφοι, νὰ τονίσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι εἰς τὸν Ἑλληνισμὸν ὁλόκληρον ἀπὸ μακροῦ χρόνου εἶχον καταστῆ αἰσθητὰ τὰ ἀποτελέσματα τῆς οἰκτρᾶς ἐκείνης πολιτικῆς καταστάσεως, τὴν ὁποίαν πάντες γνωρίζομεν καὶ τῆς ὁποίας τὰ ἀποτελέσματα ἐξηνάγκασαν πάντας ἡμᾶς, καὶ ἐν τῷ Ἐσωτερικῷ καὶ ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ νὰ ζητήσωμεν θεραπείαν ὁθενδήποτε, διότι διέβλεπεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, καὶ ἐν τῇ ἔσω καὶ ἐν τῇ ἔξω Ἑλλάδι, ὅτι τὰ κύματα ἐκείνης τῆς καταστροφῆς ὁσημέραι ὀγκούμενα ἠπείλουν καὶ αὐτὴν ταύτην τὴν ὑπόστασιν τοῦ Ἑλληνισμοῦ καὶ ἔπρεπε νὰ ληφθῶσι μέτρα. Ἐπίσης εἶμαι ἠναγκασμένος, κύριοι συνάδελφοι, νὰ τονίσω ὅτι ὁ Ἑλληνισμὸς ὁλόκληρος τῆς οἰκτρᾶς ἐκείνης πολιτικῆς καταστάσεως αἰτίαν ταύτης ἐθεώρησε τὴν συναλλαγήν, τὴν ἀπεμπόλησιν τουτέστι τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων ἀπέναντι τοῦ προσωπικοῦ πολιτικοῦ συμφέροντος. Ἐπειδὴ ὁ λόγος ἐνταῦθα ἐγένετο περὶ ἐπαναστάσεως, καὶ πάλιν ἀναγκάζομαι νὰ τονίσω ὅτι μόνον καὶ μόνον ταύτην ἐνετάλη ἡ ἐπανάστασις ἐκείνη νὰ πλήξῃ, τὴν συναλλαγήν, καὶ μόνην τὴν συναλλαγήν ἐνετάλη ἡ ἐπανάστασις νὰ πλήξῃ ὁπουδήποτε εὑρισκομένην καὶ ὁσονδήποτε ὑψηλὰ ἱσταμένην. Δυστυχῶς ὅμως ἡ ἐπανάστασις ἐκείνη ἐν τῷ μέρει τούτῳ τοὐλάχιστον, ἀφοῦ ἔκαμε κατάχρησιν τῆς ἐντολῆς της, ἔπληξε τὸ ἐθνικὸν ἡμῶν ἵδρυμα κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ἀπ’ αὐτοῦ οὐδὲν ἄλλο ν’ ἀναμένῃ ὁ Ἑλληνισμὸς εἰμὴ στίγμα διὰ τὸ Ἐσωτερικόν, καταστροφὴν δὲ ἀνεπανόρθωτον διὰ τὸ Ἐξωτερικόν. Ἀλλά, Κύριοι, ἐξαιρετικῶς ἐτόνισα καὶ προχθές, ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ πανεπιστημιακοῦ ζητήματος, ὅτι τὸ Πανεπιστήμιον ἡμῶν δὲν εἶναι τὸ ἵδρυμα ἐκεῖνο μόνον, τὸ ὁποῖον εἶναι προωρισμένον νὰ καταρτίσῃ ἐπιστήμονας, οἱ ὁποῖοι θὰ πληρώσωσι ταύτας ἢ ἐκείνας τὰς ἀνάγκας τῆς παρ’ ἡμῖν Πολιτείας καὶ κοινωνίας, ἀλλὰ τὸ Πανεπιστήμιον εἶναι τὸ ἵδρυμα ἐκεῖνο, ἀπὸ τοῦ ὁποίου θὰ λάβωσι τὸ φῶς καὶ οἱ ἐν τῇ ἔξω καὶ οἱ ἐν τῇ ἔσω Ἑλλάδι, ὅπως προαχθῶσι καὶ ἐκεῖνοι καὶ προαγάγωσι καὶ τοὺς λοιποὺς καὶ τοὺς συγκρατήσωσιν ἐν τοῖς ἐθνικοῖς ἰδεώδεσιν. Ἀλλ’ ἐξεταστέον, Κύριοι, τί ἔπραξεν ἡ ἐπανάστασις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου εἰδικῶς, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπησχόλησε καθ’ ὅλην τὴν ἡμέραν σήμερον καὶ θὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ καθ’ ὅλην τὴν ἑσπέραν τῆς σήμερον; Τὸ Πανεπιστήμιον, Κύριοι, δὲν εἶναι σχολεῖον ἁπλοῦν, τοῦ ὁποίου τοὺς διδασκάλους δύναται ἡ ἐπανάστασις νὰ διαθέσῃ ὅπως αὕτη ἐνόμισεν ὅτι ἦτο συμφέρον δι’ αὐτήν, διότι περὶ οὐδενὸς ἄλλου πρόκειται παρὰ περὶ μόνου προσωπικοῦ συμφέροντος, τὸ ὁποῖον ἐπεδίωξε καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἡ ἐπανάστασις ἐκείνη, ἡ ὁποία ἔπληξε τὸ ἐθνικὸν ἡμῶν ἵδρυμα, δὲν ἔπληξεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐξεκαθαρίσθησαν, ἀλλ’ ἔπληξε καὶ αὐτὰς τὰς χιλιάδας τῶν ἐπιστημόνων ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι εἴχομεν λάβει τὰ διπλώματα ἀπὸ τοῦ Πανεπιστημίου. Κατήντησαν νὰ θεωρῶνται οἱ ἐπιστήμονες, οἱ λαβόντες τὸ δίπλωμα ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ ἡμῶν, ὡς ξυλοσχίσται, ὡς ἀγύρται, καὶ αἰτία ὅλων τούτων εἴμεθα ἡμεῖς διὰ τῆς ἐκκαθαρίσεως.

§530ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εὖγε!

§531Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Γνωρίζετε πάντες, κύριοι συνάδελφοι, ποίους ἐχθροὺς ἔχομεν καὶ ποῦ ἔχομεν τούτους, καὶ ποῦ ἔχομεν ἄμεσα συμφέροντα καὶ τί προσεγένετο εἰς τὸν Ἑλληνισμὸν διὰ τῆς πράξεως ταύτης, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ἡ ἐπανάστασις. Ἀλλ’ ὁ ἐξευτελισμός, Κύριοι, τοῦ Πανεπιστημίου δὲν περιωρίσθη μόνον εἰς τοὺς ἐκκαθαρισθέντας, ἀλλ’ ἀνεξαιρέτως εἰς πάντας τοὺς καθηγητάς· διότι δὲν ἀγνοεῖτε βεβαίως, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐκ τῶν 57 καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου τρεῖς ἐξεβιάσθησαν νὰ παραιτηθῶσι προτοῦ νὰ ἐκκαθαρισθῶσιν, εἷς παρῃτήθη, διὰ νὰ λάβῃ ἄλλην θέσιν, 17 δὲ εὑρέθησαν ἀνίκανοι. Καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς: Ποῖος ἐξ ὑμῶν ἀγνοεῖ τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα διετίθεντο κατὰ τὰς ἡμέρας ἐκείνας, ποῖος ἐξ ὑμῶν ἀγνοεῖ ὅτι ἡ ἀξία τῶν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ καθηγητῶν ἀνήρχετο καὶ κατήρχετο δίκην χρεογράφων ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ; (Εὖγε, εὖγε, χειροκροτήματα). Δὲν ἐπλήγη, κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἐθνικὸν ἡμῶν ἵδρυμα, ἀλλ’ ἐπλήγη αὐτὸς οὗτος ὁ Ἑλληνισμός, ἰδίως ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δι’ αὐτοῦ καὶ μόνου συνεκρατεῖτο καὶ συγκρατεῖται, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατόν, μέχρι τῆς σήμερον, ἐν τῇ ἰδέᾳ τοῦ ἐθνισμοῦ ἡμῶν. Ἀλλ’ ἐξεταστέον καὶ τοῦτο ἀκόμη· περιωρίσθη ἡ ἐπανάστασις εἰς τοὺς ἀνικάνους, περιωρίσθη ἡ ἐπανάστασις εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἄξιοι ἀπολύσεως, ἐὰν ὑπῆρξαν τοιοῦτοι; Βεβαίως δὲν ἐλησμονήσατε ὅτι ὁ εἰσηγηθεὶς τὴν γνώμην τῆς ἐκκαθαρίσεως Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἐν τῷ εἰσηγητικῷ αὐτοῦ λόγῳ ποιούμενος λόγον περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἐκκαθαρίσεως τοῦ Πανεπιστημίου ἐτόνισε τοῦτο εἰδικῶς, ὅτι ὑπῆρξε καθηγητὴς ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, ὁ ὁποῖος ἀντέγραψεν ἄλλου ἔργον καὶ περιωρίσθη εἰς τὸ νὰ θέσῃ μόνον τὴν ὑπογραφήν του. Τί νομίζετε δὲ ὅτι συνέβη κατὰ τὴν ἐκκαθάρισιν; Ἀκριβῶς ὁ καθηγητὴς ἐκεῖνος, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλει ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει καὶ ἔκαμε λόγον ἐν τῇ προφορικῇ εἰσηγήσει του τότε ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ, τῷ ἀσχολουμένῳ διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν, ὁ καθηγητὴς ἐκεῖνος δὲν ἀπεπέμφθη δυστυχῶς. Ἀλλ’ ἐξεταστέον ἤδη καὶ πῶς οἱ καθηγηταὶ ἐκεῖνοι ἐξεκαθαρίσθησαν. Οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν, κύριοι συνάδελφοι, διότι πολὺς ἐν τῷ τύπῳ ἐγένετο λόγος, οὐδείς, λέγω, θὰ λησμονῇ ὅτι τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον εὑρέθη ἐν διαφωνίᾳ πολλάκις μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ὅστις καὶ ἐξεβίαζε τοῦτο, ἵνα προβῇ εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν διὰ τοῦ φάσματος τῆς παραιτήσεώς του. Οὐδεὶς ἀγνοεῖ ὅτι ὑπῆρξεν Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος τῷ ἐτόνισε κατὰ πρόσωπον ὅτι μᾶς ἐκβιάζεις, κύριε Ὑπουργέ, διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ Α ἢ τοῦ Β καθηγητοῦ. Τί δὲ ἀπήντησε, νομίζετε, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας πρὸς τὸν οὕτως ὁμιλήσαντα Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν; Παραιτοῦμαι, Κύριε· καὶ ἔλαβε τὸν πῖλόν του νὰ ἀναχωρήσῃ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Πρὸ τῆς ἀνάγκης ἐκείνης ἠναγκάσθησαν νὰ ὑποχωρήσωσι καὶ ἐτόνισαν ὅτι ἐξεβιάσθησαν καὶ ἐγένοντο καὶ ἀνακοινώσεις εἰς τὸν τύπον ὅτι εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν ἐξεβιάσθησαν πρὸ τῶν ἀπειλῶν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας περὶ παραιτήσεώς του. Ἀλλ’ ἐξεταστέον καὶ τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι· τὸ Πανεπιστήμιον κατεστράφη· τοῦτο εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ἡ ἐκκαθάρισις ἔπληξε μεταξὺ τῶν πολλῶν καὶ τὰς κορυφὰς ἐν τῇ παρ’ ἡμῖν ἐπιστήμῃ, ἔπληξεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι, ὡς καὶ ἄλλοι ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐτόνισαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, εἶχον διεθνῆ φήμην. Καὶ ποῖον τὸ ἀποτέλεσμα τῆς καταστροφῆς ἐκείνης; Εἶναι ἡ τελεία καταστροφὴ καὶ αὐτοῦ τοῦ Κράτους ἀκόμη, οὐχὶ μόνον τοῦ Πανεπιστημίου. Δὲν ἐλησμονήσατε ὅτι ὁ ἴδιος Ὑπουργὸς, εἰσηγούμενος τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν καθηγητῶν, ἐτόνισεν ὅτι ἔχει ἐπιστολὰς τῶν ἐν τῇ Ἑσπερίᾳ διδασκόντων, οἱ ὁποῖοι ἐζήτουν νὰ καταλάβωσι τὰς θέσεις ἐκείνας· ἀλλ’ ἄλλοι μὲν ἠρνήθησαν νὰ ἔλθωσιν, ἄλλοι δὲ ὑπέβαλον τοιούτους ὅρους, ὥστε ἦτο ἐξευτελιστικὸν διὰ τὸ Κράτος νὰ τοὺς δεχθῇ. Ἐπιτρέψατέ μοι δὲ νὰ σᾶς εἴπω καὶ τοῦτο· ἐὰν ἐγένετο ἐκκαθάρισις εἰς ἄλλους κλάδους, ὡρίσθησαν πρὸς τοῦτο πρόσωπα εἰδικὰ ἐκ τοῦ εἰδικοῦ κλάδου, τὰ ὁποῖα ἀπεφάσισαν τὴν ἀπόλυσιν τούτου ἢ ἐκείνου. Ἀλλ’ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ ποῖοι ἦσαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προέβησαν εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν, ποία ὑπόστασις τοὺς ἐχαρακτήριζεν; Ἦσαν εἰς θέσιν οἱ Ὑπουργοὶ ἐκεῖνοι πάντες νὰ ἀποφανθῶσιν ἂν ὁ Α καθηγητὴς ἢ ὁ Β καθηγητὴς ἦσαν ἱκανοί; Ἀλλ’ ἂς ἐξετάσωμεν καὶ τὰ ἐλατήρια, τὰ ὁποῖα ὑπηγόρευσαν τὴν ἐκκαθάρισιν. Ὑπῆρξαν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν νὰ ἐκκαθαρίσωσιν ἐκείνους, ἵνα ἀναζήσωσιν αὐτοί, γνωρίζω δὲ κατὰ ποῖον τρόπον ἐγένετο ἡ ἐκκαθάρισις καὶ ποῖοι ἦσαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι συνετέλεσαν εἰς ταύτην. Ἔχω περὶ τούτου ἀνὰ χεῖρας ἐπιστολὴν χαρακτηριστικωτάτην.

§532Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ποῖος τὴν ἔγραψεν;

§533Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Διευθυντής τις Νομικοῦ Φροντιστηρίου καλούμενος Σταύρου. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἀναγνώσω εὐχερῶς τὰ γράμματα· εἶναι φωτογραφημένη.

§534Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ τὴν ἀναγνώσω ἐγώ.

§535Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Μάλιστα.

§536Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. (Ἀναγινώσκει:) «Ἀγαπητέ Παναγῆ. Πρέπει νὰ γνωρίζεις ὅτι κλπ...».

§537ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποῖα ὀνόματα ἀναφέρονται;

§538Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ὀνόματα τῶν κυρίων καθηγητῶν ἂς τὰ ἀναφέρῃ ὁ κ. Πατσουράκος. (Ἱλαρότης).

§539Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἡ ἐπιστολὴ ἐγράφη ἀπὸ φροντιστὴν ἐνταῦθα πρὸς μαθητήν του ἐν Χαλκίδι· λέγει δὲ οὗτος σαφῶς καὶ ἀπεριφράστως: «ἐγὼ συνετέλεσα εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ Πολυγένους, παραστήσας ἐπιτηδείως εἰς τὸν μαθητήν μου υἱὸν τοῦ κ. Δραγούμη ὅ,τι ἐχρειάζετο. Εἶναι δὲ καλὸν νὰ φροντίσητε ἐκεῖ, διότι μὲ τοὺς ὑποψηφίους καθηγητάς, οἱ ὁποῖοι θὰ καταλάβωσι τὰς θέσεις ταύτας, συνδέομαι στενώτατα καὶ φαντάζεσθε ὁποῖα κέρδη καὶ ὁποίας ὠφελείας θὰ ἔχω».

§540ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὰ ὀνόματα, τὰ ὀνόματα.

§541Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Πρὸ τῆς ἀξιώσεως τῆς Βουλῆς δὲν δύναμαι ἢ νὰ ὑποχωρήσω· ἡ ἐπιστολὴ λέγει: «μὲ τοὺς ὑποψηφίους καθηγητὰς Ἀραβαντινόν, Τριανταφυλλόπουλον, Πετμεζᾶν».

§542Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Εἶναι ψευδέστατον δι’ ἐμέ. Ἐγὼ οὔτε τὸν γνωρίζω αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον.

§543Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Βεβαίως ἡ ἐπιστολὴ αὕτη ἀφορᾷ τὸν κύριον αὐτὸν Σταύρου καὶ τὰς σχέσεις του. Ἐπειδὴ ὅμως λέγει ὅτι συνδέεται μαζί μου, ὅτι ἦλθεν εἰς συνεννόησιν μαζί μου καὶ μὲ τὸν κ. Πετμεζᾶν, καὶ ἐπειδὴ εἶναι πολὺ ἐξευτελιστικὸν νὰ κατέλθω ἐγὼ εἰς συνεννόησιν μὲ οἱονδήποτε Κύριον, ὡς τὸν κ. Κωστάκην καὶ ἄλλους, αἱ ἀναγραφόμεναι δὲ ἐν τῇ ἐπιστολῇ ταύτῃ ὡς γενόμεναι μετ’ ἐμοῦ συνεννοήσεις εἶναι ὄχι μόνον ἐξευτελιστικαὶ δι’ ἐμέ, ἀλλὰ καὶ ψευδέσταται, παρακαλῶ νὰ παραδοθῇ ἡ ἐπιστολὴ αὕτη εἰς τὸ Προεδρεῖον, ἵνα προβῶμεν εἰς καταδίωξιν αὐτοῦ τοῦ Κυρίου, ὁ ὁποῖος κάμνει τοιαύτην χρῆσιν τοῦ ὀνόματος ἡμῶν. Εἶναι δὲ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἄριστα εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ ποίαν σχέσιν εἶχον ἐγὼ μὲ τὸν κύριον Σταύρου, ὥστε, ὅτε μοὶ ἐγένετο πρότασις περὶ προσλήψεως αὐτοῦ εἰς τὸν συνδυασμόν, ἐγὼ ἐδήλωσα ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσληφθῇ εἰς τὸν συνδυασμὸν τοιοῦτος ἄνθρωπος.

§544ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἐπεθύμουν τὸ παράπαν νὰ ἀναμιχθῶ εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν· προκαλούμενος ὅμως ὑπὸ τοῦ κυρίου συναδέλφου εἶναι ἀνάγκη νὰ δηλώσω τοῦτο, ὅτι, ὅτε ὁ Νομάρχης Κορινθίας μοὶ ἀνέφερε τὸ ὄνομα τοῦ κυρίου Σταύρου ἐπιθυμοῦντος νὰ περιληφθῇ εἰς τὸν συνδυασμὸν Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, διεβίβασα τοῦτο εἰς τὸν κύριον Ἀραβαντινὸν καὶ εἶπον ὅτι, ἂν ὄντως εἶναι οὗτος ὡς τὸν συνιστᾷ ὁ κ. Νομάρχης, καλὸν εἶναι νὰ προσληφθῇ εἰς τὸν συνδυασμόν, ὁ δὲ κύριος Ἀραβαντινὸς ἠρνήθη.

§545Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἀνεμίχθη καὶ τὸ ἰδικόν μου ὄνομα, κ. Πρόεδρε....

§546Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Παντάπασι, παντάπασιν.

§547Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. .. καὶ ἐπειδὴ προηγήθη δήλωσις τοῦ Ὑπουργοῦ κ. Ῥέπουλη, ὅτι ὁ κ. Ἀραβαντινὸς ἠρνήθη τὴν πρόσληψιν τοῦ κ. Σταύρου εἰς τὸν συνδυασμόν, ἔχω, λέγω, τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δηλώσω ὅτι ὁ κ. Ἀραβαντινὸς ἦτο ἀναρμόδιος νὰ ἀποφανθῇ διὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ συνδυασμοῦ Κορινθίας.

§548ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γνωστοποιῶ εἰς τὸν κ. Ἀραβαντινὸν ὅτι ἡ ἐπιστολὴ κατετέθη εἰς τὸ Προεδρεῖον· εὑρίσκεται εἰς τὴν διάθεσίν του καὶ θὰ ἀποσταλῇ εἰς τὸν εἰσαγγελέα.

§549Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐρωτῶ λοιπὸν τὴν Βουλήν, ποῖοι ἦσαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προέβησαν εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν καὶ τίνα ἰδιότητα εἶχον; Μήπως ἦσαν ἀκαδημαϊκοί; Μήπως ἦσαν ἀντιπρόσωποι τῶν Σχολῶν; Μήπως εἶχον συνεργασθῆ μὲ τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους καὶ ἐγνώριζον τὸ ποιόν των; Ἐξεταστέον δὲ καὶ τοῦτο ἀκόμη: ποῖος ἐχρησίμευσεν ὡς εἰσηγητὴς εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν ἢ μᾶλλον εἰς τὸ στίγμα τοῦ Πανεπιστημίου; Δὲν θὰ θελήσω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω παρουσιάζων τὸν ἄνθρωπον αὐτόν, διότι θεωρῶ ἀνάξιον διὰ τὴν Βουλὴν νὰ γίνηται λόγος ἐνώπιον αὐτῆς διὰ τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἐξ ἐμπαθείας προέβη εἰς ὅ,τι προέβη περὶ τοῦ Πανεπιστημίου. Ἀλλ’ ἐξεταστέον διὰ τὸν κ. συνάδελφον ἐκ Θεσσαλίας. Δὲν ἀγνοεῖ βεβαίως ὁ κ. συνάδελφος ὅτι καὶ εἰς αὐτοὺς ἀκόμη, οἱ ὁποῖοι ἐγνωσμένως βαίνουσι πρὸς τὸν θάνατον, διότι εἶναι ἐπικεκηρυγμένοι, ἐὰν δὲν ἔχωσι τὰ μέσα νὰ ὑπερασπίσωσιν ἑαυτούς, τὰ πολιτικὰ δικαστήρια αὐτεπαγγέλτως διορίζουσι δικηγόρον, ἵνα ὑπερασπίσῃ αὐτούς. Ἀλλ’ οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, οἱ ὁποῖοι βεβαίως δὲν εὑρίσκοντο εἰς τὴν τοιαύτην θέσιν, αὐτοὶ ἐκρίθησαν καὶ ἀπελύθησαν καὶ ἐστιγματίσθησαν καὶ ἠτιμάσθησαν ἀναπολόγητοι! Ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἀκόμη ἐξεταστέον· τίς εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ προβῇ εἰς τὴν διόρθωσιν τοῦ γενομένου ἐκείνου κακοῦ; Ὁ τρώσας καὶ ἰάσεται, λέγει ἓν γνωμικόν. Ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν ἡμεῖς, Κύριοι, νὰ λάβωμεν μέτρα, ὡς ἐκπροσωποῦντες τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὡς ἐλθόντες ἐν τῇ ἐκπροσωπήσει μιᾶς ἐπαναστάσεως, ἡ ὁποία δὲν δύναταί τις νὰ ἀρνηθῇ, οὐδ’ εἶναι καὶ ἐπιτετραμμένον φυσικῶς, νὰ μὴ προέβη καὶ εἰς ἀδικήματα. Δὲν ἐζήτησαν οἱ ἐκκαθαρισθέντες, κύριοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρεσθε νὰ μείνῃ ἡ ἀπόφασις ἐκείνη ὡς ἔχει, ἀλλ’ ἐζήτησαν τὴν ἐπανόρθωσιν τοῦ ἀδικήματος ἐζήτησαν αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναλάβῃ πλήρη τὴν εὐθύνην τῆς ἐπαναφορᾶς ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἤθελον κριθῇ ἱκανοί. Ὀφείλομεν λοιπὸν ἡμεῖς αὐτοὶ νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ οἱ ἔχοντες εἰς ταύτην ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην καὶ οἱ ἔχοντες εἰς ταύτην σχετικήν, νὰ δώσωμεν εἰς αὐτήν, λέγω, τὸ δικαίωμα νὰ ἐπανορθώσῃ ἓν ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον ἐγένετο οὐχὶ καθ’ ὡρισμένον μόνον ἀτόμων, ἀλλὰ κατ’ αὐτοῦ τούτου τοῦ ἔθνους, ἓν ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον ἀκριβῶς ἔπληξε τὸ ἐθνικὸν ἡμῶν ἵδρυμα. Τίνες εἶναι οἱ ἐκκαθαρισθέντες, ἕκαστος ἐξ ὑμῶν γνωρίζει. Δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω εἰδικῶς ἐξετάζων τὴν ἀξίαν αὐτῶν· ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ σᾶς εἴπω, εἶναι ὅτι ἀπελύθη ἢ μᾶλλον ἐξεκαθαρίσθη ἐκ τοῦ Πανεπιστημίου ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐτύγχανε καθηγητὴς διεθνοῦς φήμης, καὶ διωρίσθη ἄλλος ἀντ’ αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος εἶχε δὶς ἀπορριφθῆ, τὴν πρώτην φορὰν ὡς ἀνίκανος ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου κατόπιν καταγγελίας τοῦ συμβουλίου, τὴν δευτέραν δὲ φορὰν ὡς ὑποψήφιος ἅτε ἀνικάνως κατασχὼν καὶ τὴν πρώτην φορὰν τὴν θέσιν. Ἐπίσης διωρίσθη ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος εἶχε διαγωγὴν οὐχὶ σύμφωνον καὶ πρὸς τὸν τελευταῖον νόμον τὸν ψηφισθέντα ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἐπίσης γνωρίζετε πάντες ὅτι διωρίσθη ἄλλος καθηγητὴς εἰς ἕδραν, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη μόνον καὶ μόνον χάριν αὐτοῦ. Ἀλλ’ εἰδικῶς θὰ ἐρωτήσω τὸν ἔντιμον ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας συνάδελφον, ὅπως καὶ προχθὲς ἠρώτησα πάλιν αὐτόν. Κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαπενταετίαν, ἐν τῇ Νομικῇ Σχολῇ, ὄχι ποῖος ἀνίκανος εἰσήχθη, ἀλλὰ ποῖος ἱκανὸς ἔμεινεν ἔξω τοῦ Πανεπιστημίου.

§550Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Ἐὰν πραγματικῶς θέλητε ἀπάντησιν χάριν τῆς ἀντικειμενικῆς ἀληθείας, ἔχει καλῶς· ἐὰν πρόκειται νὰ ἀπαντήσω, ἵνα τεθῇ τὸ ζήτημα πλέον προσωπικῶς, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ἀπαντῶ.

§551Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι δὲν ἐπιδιώκω ἐγὼ ἕδραν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ.

§552Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Ἐδήλωσα ἤδη καὶ ἐγὼ δὶς ὅτι δὲν ἐπιδιώκω ἕδραν. Τώρα, ἐφ’ ὅσον ἔχετε πεποίθησιν εἰς τὴν στοιχειώδη ἀξιοπρέπειάν μου ὡς συναδέλφου, σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ μοῦ τὴν ἀρνηθῆτε. Ὑποθέτω ὅτι οὐδεμίαν ἔχω ἀξίωσιν καὶ προτεινόμενος νὰ μὴ ἀποδεχθῶ τὴν ἕδραν ταύτην. Μὲ ἐρωτᾶτε ποῖος ἀνίκανος εἰσῆλθεν εἰς τὴν Νομικὴν Σχολήν. Ἐγὼ ἐναντίον τῶν προσώπων, διὰ τὰ ὁποῖα ὡμίλησα, δὲν προσάπτω ἐπιστημονικὴν ἀνεπάρκειαν. Διὰ μὲν τὸν καθηγητὴν Δαμασκηνόν, αὐτὸς ἤδη ἀπέθανεν. Ἔρχονται ἤδη οἱ καθηγηταὶ Πολυγένης καὶ Γουναράκης. Καὶ εἰς μὲν τὸν Γουναράκην δὲν ἀναγνωρίζω ἐπιστημονικὴν ἀνεπάρκειαν, ὄχι διότι δι’ αὐτοῦ σκοπῶ νὰ εἴπω ὅτι εἶναι ἐπαρκὴς ὡς καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου, ἀλλὰ σκοπῶ νὰ εἴπω τὸν μέσον ὅρον τῆς ἐπιστημονικῆς ἐπαρκείας, ἵνα μὴ ἐκκαθαρισθῇ, ἀφοῦ διωρίσθη. Ἀλλὰ διὰ τὸν Πολυγένη, τὸν ὁποῖον δὲν θέλω νὰ θίξω προσωπικῶς, νομίζω καὶ πιστεύω ὅτι πανεπιστημιακῶς εἶναι οὐ μόνον ἄχρηστος, ἀλλὰ καὶ ἐπιβλαβής. Δὲν ἀντιλαμβάνομαι τὸν καθηγητὴν τοῦ Πανεπιστημίου πάντοτε ὡς τὸν ἐπιστημονικῶς ἐπαρκέστερον.

§553Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Τὸν εἴπετε ἐπιστημονικῶς ἐπαρκῆ· τώρα προσπαθεῖτε νὰ ἀποδείξητε τοῦτον ὡς μὴ ἐπαρκῆ.

§554Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ καὶ σᾶς παρακαλῶ ἐπὶ τῇ τιμῇ σας νὰ μὴ μὲ διακόπτητε.

§555Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Θὰ μὲ ἀναγκάσητε νὰ προβῶ καὶ ἐγὼ εἰς προσωπικά.

§556Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἡ ἀνοχὴ τοῦ κ. συναδέλφου συνεβλήθη, ἵνα τῷ εἴπω ἰδιαιτέρως τὴν γνώμην μου· δὲν θέλω νὰ θίξω τινὰ προσωπικῶς. Ἄν θέλητε, κ. συνάδελφε, ἀφήσατέ με νὰ τελειώσω.

§557Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Εἴπετε προχθὲς ὅτι εἶχε κατάστημα ἐμπορικόν! Ἐάν, κύριοι συνάδελφοι, δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς κατηγορία τοῦτο, διότι οὗτος εἶχε τὸ ἀτύχημα νὰ ἔχῃ πατέρα ἔμπορον καὶ νὰ εἶναι ἀδιαίρετος ἡ περιουσία του, καὶ διὰ τοῦτο τὸν λέγουν μπακάλην....

§558Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Δὲν ἔθιξα καθόλου τὸν Πολυγένη καὶ δὲν θεωρῶ τοῦτο ἀτύχημα.

§559Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν ὑπάρχει καθηγητὴς ἔχων τὴν διδακτικὴν ἱκανότητα τοῦ κ. Πολυγένους.

§560Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Γνωρίζετε ἄλλως τε ὅτι κατὰ τὸ σύστημα τῆς διδασκαλίας εἶναι εἷς ἐκ τῶν κορυφαίων ἐπιστημόνων ἐν Ἑλλάδι, τῶν ἀπολαυόντων ἐπιστημονικῆς φήμης. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ κ. Γουναράκης εἶναι ἀξία. Ἀμφισβητεῖτε δὲ τοῦ Στρέϊτ ἢ τοῦ Σαριπόλου τὴν ἱκανότητα; Ἀμφισβητεῖτε τοῦ Ἀραβαντινοῦ τὴν ἱκανότητα; Γουναράκης, Στρέϊτ, Σαρίπολος, Ἀραβαντινὸς εἰσῆλθον εἰς τὸ Πανεπιστήμιον χωρὶς νὰ ὦσιν ἱκανοί; Καὶ ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔμειναν ἐκτὸς τοῦ Πανεπιστημίου; Ἐλέχθη ὅτι ἡ ἐκκαθάρισις δὲν ἐγένετο ἀληθῶς· ἀλλ’ ἂς πληρώνουν ἤδη ἀπ’ ἀρχῆς τοὺς μισθοὺς τοῦ Καββαδίου, ὅπως θὰ πληρώσωσιν αὔριον καὶ ὅλων τῶν ἄλλων.

§561Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Καὶ ἂς μὴ καρπῶνται τὴν ἱκανότητα τοῦ Καββαδίου!

§562Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Βεβαίως· τόσῳ τὸ χειρότερον διὰ τὸ Κράτος. Ἂς ἔλθωμεν ἤδη καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῆς προτάσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Παιδείας, ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου δηλονότι περὶ πληρώσεως τῶν ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ καὶ τῷ Καποδιστριακῷ Πανεπιστημίῳ ἑδρῶν.

§563ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὴν ἀνεκάλεσεν.

§564Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Θέλω νὰ ἐρωτήσω τοῦτο: ὁρίζεται τριμελὴς ἐπιτροπή, ἵνα εἴπῃ ὁποῖοι εἶναι ἱκανοί, ἵνα καταλάβωσι τὴν θέσιν.

§565Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Ἀπεσύρθη ἡ τροπολογία.

§566Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν: θὰ ἀναλάβῃ ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην τοῦ διορισμοῦ τῶν καθηγητῶν;

§567Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ εἴπῃ τὴν γνώμην της.

§568Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἀλλ’ ἠκούσατε, κύριοι συνάδελφοι, καὶ προχθὲς λέγοντος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως: παρακαλῶ, κύριοι Βουλευταί, νὰ ἀφήσητε τοὺς ἀγορεύοντας νὰ ὁμιλήσωσιν, ἵνα σχηματίσῃ ἡ Κυβέρνησις γνώμην! Ἐπὶ τούτου ἐπιτρέψατέ μοι, κύριοι συνάδελφοι, νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς: Οἱ Ἀσσύριοι, ὅτε εἶχον ἀσθενῆ, διότι ἡ ἰατρικὴ ἐπιστήμη δὲν εἶχε φθάσει εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, ὥστε καὶ ἐντὸς τῆς Βουλῆς νὰ βλέπωμεν συγκρουομένους τοὺς ἰατροὺς πρὸς ἀλλήλους...

§569Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Εἶναι πρόοδος τῆς ἐπιστήμης αὐτό;

§570Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Βεβαίως.

§571Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Εἶναι νόσος.

§572Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Δὲν εἶναι νόσος. Οἱ Ἀσσύριοι, λέγω, ἔφερον τὸν ἀσθενῆ εἰς τὴν κεντρικωτάτην πλατεῖαν καὶ προσεκάλουν πάντας τοὺς πολίτας διὰ κήρυκος νὰ ἐκφέρωσι γνώμην περὶ τῆς νόσου καὶ τῆς θεραπείας τοῦ ἀσθενοῦς. Τοιοῦτόν τι πράττει καὶ νῦν ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ζητεῖ γνώμας, ἵνα σχηματίσῃ καὶ μορφώσῃ τὴν ἰδίαν αὐτῆς γνώμην, ἐνῷ πράγματι ἔχει ἐσχηματισμένην τοιαύτην, ὅτι εἶναι καθῆκον αὐτῆς, ἵνα ἀναλάβῃ πλήρη τὴν εὐθύνην καὶ ἀποκαταστήσῃ πλήρως εἰς τὴν προτέραν θέσιν οὐ μόνον τοὺς ἀδικηθέντας, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τοῦτο τὸ Πανεπιστήμιον. Διότι ἐνθυμεῖσθε ὅτι σᾶς εἶπον ὅτι καὶ οἱ ἀπομείναντες δὲν εἶναι εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς των ἀκριβῶς ἕνεκα τῶν ἐκκαθαρίσεων, διότι, ὅπως σᾶς εἶπον, ὁ μὲν εἷς ἐσώθη διὰ μιᾶς, ὁ δὲ ἕτερος διὰ δύο ψήφων, καὶ ἡ ἀξία αὐτῶν ἀνήρχετο καὶ κατήρχετο ὡς ἀξία χρεογράφων. Καὶ περὶ τῶν ἐλατηρίων ἐγένετο περισσὸς λόγος, καὶ προσωπικὸς ἀτυχῶς, καὶ δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐγώ, κύριοι Βουλευταί. Ἤδη ἔρχομαι νὰ τονίσω ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἐπανόρθωσιν τοῦ προσγενομένου κακοῦ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, διότι εἶναι πλῆγμα, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπέστη τὸ Πανεπιστήμιον, δὲν ὑπέστησαν ἄτομα, ἀλλ’ ὑπέστη ὁ Ἑλληνισμὸς ὁλόκληρος, ἐπλήγη δὲ ἀτυχῶς καὶ αὐτὸς ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ ὁποῖος δὲν ἔπρεπε νὰ ὑποστῇ τοιοῦτον πλῆγμα. Δὲν θὰ ἀμφισβητήσω τὴν καλὴν πίστιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπεδίωξαν τὴν ἐκκαθάρισιν κατ’ ἐπίφασιν, ἀλλὰ παρατηρῶ μετὰ θλίψεως καὶ ἐπιτρέψατέ μοι, κύριοι συνάδελφοι, νὰ τὸ εἴπω, ὅτι ἄνθρωποι κατασχόντες μίαν κοινωνικὴν θέσιν πρωτίστης τάξεως, ἄνθρωποι ἀνεπτυγμένοι, τοὐλάχιστον ὅπως πρέπει τις νὰ πιστεύῃ ὅτι ἀνεπτύχθησαν, ἔρχονται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ ἐκτὸς αὐτῆς ἀκόμη, καὶ δίδουσι τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἀγορεύοντας καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἀκολούθως νὰ τοῖς εἴπῃ κατὰ πρόσωπον: Κύριοι, ὅ,τι πράττετε, δὲν τὸ πράττετε ἀπὸ ἀγαθοῦ τοῦ συνειδότος. Ἔχω τὸ δικαίωμα καὶ ἐγὼ νὰ τὸ τονίσω, ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ τοῖς εἴπῃ κατὰ πρόσωπον: δύνασθε νὰ καταλάβητε οἱανδήποτε θέσιν ἐπιδιώκετε· ἀλλὰ τὸ προτιμότερον εἶναι μετὰ παρρησίας νὰ τὸ εἴπητε. Ἠκούσατε δέ, κύριοι συνάδελφοι, προχθές, γενομένου λόγου ἐνταῦθα περὶ τῆς ἱκανότητος ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔμειναν ἐκτὸς τοῦ Πανεπιστημίου, ὅτι ἀνέφερον τὸν κ. Ῥακτιβὰν καὶ τὸν κ. Δημητρακόπουλον. Ἀλλὰ φαίνεται ὅτι ἠθέλησαν νὰ μὴ ἔχωσι γνῶσιν οἱ κύριοι συνάδελφοι ὅτι πρὸ ὀκταετίας προυτάθη ὁ κ. Δημητρακόπουλος, ὅπως καταλάβῃ θέσιν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, ἀλλ’ ἠρνήθη. Τὸ ἴδιον συνέβη καὶ διὰ τὸν κ. Ῥακτιβάν. Ὥστε, καὶ ἂν ὑπῆρχον μία ἢ δύο ἱκανότητες, αἱ ὁποῖαι ἔμειναν ἐκτὸς τοῦ Πανεπιστημίου, αὗται ἐκλήθησαν, ἵνα μετάσχωσι τῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ ἐθνικῷ ἐκείνῳ ἱδρύματι, ἀλλ’ ἠρνήθησαν διὰ λόγους, οἱ ὁποῖοι ἐνδιέφερον αὐτὰς ἀμέσως. Ἀλλ’ ἐλησμόνησαν ὡσαύτως οἱ κύριοι συνάδελφοι, ὅτι, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, καὶ ἐν τῷ Ἀγγλικῷ Κοινοβουλίῳ, ὁσάκις πρόκειται νὰ γίνῃ ψηφοφορία, ζητεῖται ὑπὸ τῶν Βουλευτῶν νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν ὅτι δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ μετάσχωσι ταύτης ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται ἀμέσως. Αὐτό, Κύριοι, μὲ ἀναγκάζει νὰ συμφωνήσω καὶ ἐγὼ μετὰ τοῦ ἐντίμου ἐκ Λακωνίας συναδέλφου καὶ φίλου ὅτι καλὸν θὰ ἦτο ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡμεῖς οἱ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ θεσπίσωμεν ἕδρας ἐντὸς ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος. Δὲν θὰ θελήσω, Κύριοι, νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τῶν ἐλατηρίων, διὰ νὰ κάμω εὐρὺν λόγον ἐπ’ αὐτῶν, διότι, ὑποθέτω, θὰ δοθῇ καὶ δευτέρα ἀφορμὴ διὰ τῆς ἀπαντήσεώς τινος ἤ τινων ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων· ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ τονίσω ἐνώπιον ὑμῶν, εἶναι τοῦτο· οἱ πάντες γνωρίζετε ἂν συνδέομαι ἢ μὴ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τίνες αἱ σχέσεις μου πρὸς ταύτην· δὲν λησμονεῖτε ὅμως ὡσαύτως ὅτι ἐγὼ εἶμαι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐτόνισα, καὶ εἰδικῶς ἀσχοληθεὶς καὶ παρὰ τὸν Κανονισμὸν ἡμῶν, ὅπως ἔλθῃ πρὸς ψήφισιν ἐνώπιον ἡμῶν ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου, καὶ τοῦτο, διότι ἀπέβλεψα εἰς ἕνα καὶ μόνον σκοπόν, ἀπέβλεψα εἰς τὸ γενικὸν ἐθνικὸν συμφέρον, διότι γνωρίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις —ἂν καλῶς ἢ κακῶς ἀδιάφορον—ἵσταται ὑψηλὰ ἐν τῇ συνειδήσει τοῦ ἔξω Ἑλληνισμοῦ· γνωρίζω ὡσαύτως—ἂν καλῶς ἢ κακῶς ἀδιάφορον—ὅτι ἔχει οὗτος ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην πρὸς ταύτην· ἐκεῖνοι λοιπὸν πᾶσαν πρᾶξιν προερχομένην ἐντεῦθεν καὶ ἀφορῶσαν τὸ ἐθνικὸν ἡμῶν ἵδρυμα θὰ τὴν θεωρήσωσιν ὡς τοιαύτην, ὥστε νὰ ἐμπνευσθῇ εἰς αὐτοὺς ἡ πεποίθησις ὅτι ἐπῆλθε τοιαύτη διόρθωσις, ἂν μὴ καθόλου, τοὐλάχιστον κατὰ μέρος (ἐπιδοκιμασίαι). Ἔχουσι πεποίθησιν οἱ ἐκεῖ, λέγω, ὅτι πᾶσα πρᾶξις, ἡ ὁποία θὰ προέλθῃ ἐκ τῆς Βουλῆς ταύτης καὶ τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἐπανορθώσῃ ἂν ὄχι, ἐπαναλαμβάνω, καθόλου, τοὐλάχιστον κατὰ μέρος, τὸ ἄδικον, τὸ ὁποῖον προσεγένετο εἰς τὸ ἐθνικὸν τοῦτο ἵδρυμα. Ποῖον εἶναι λοιπὸν τὸ καθῆκον ἀπέναντι μιᾶς τοιαύτης γνώμης ἐσχηματισμένης καὶ παρ’ ἐκείνων ἀκόμη, οἱ ὁποῖοι νομίζουσι πᾶσαν πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως κατακριτέαν, τὴν ὁποίαν ἐξηνέγκομεν πολλάκις καὶ δριμύτερον τοῦ δέοντος; Καθῆκον ἡμῶν, Κύριοι, εἶναι νὰ συμφωνήσωμεν μετὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐν μιᾷ καὶ τῇ αὐτῇ γνώμῃ πάντες, ὅπως ἐπιβάλωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀναδεχθῇ τὸ βάρος τῆς διορθώσεως τοῦ προσγενομένου κακοῦ εἰς τὸ ἐθνικὸν ἵδρυμα, διότι διὰ τῆς ἐπανορθώσεως αὐτοῦ δὲν ἐπανορθοῦται κακόν, τὸ ὁποῖον ἐγένετο εἰς ἄτομα, ὡς ἐνθυμεῖσθε ὅτι ἐγὼ ἀγορεύων ἐτόνισα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου περὶ τῆς ἐκκαθαρίσεως, δὲν ἐπανορθοῦται κακόν, τὸ ὁποῖον ἐγένετο μόνον πρὸς τὸ Πανεπιστήμιον, ἀλλὰ ἐπανορθοῦται κακόν, τὸ ὁποῖον ἐγένετο πρὸς αὐτὸν τοῦτον τὸν Ἑλληνισμὸν ὁλόκληρον, καὶ τὸν ἔσω, ἀλλὰ καὶ τὸν δοῦλον. (Ἐπιδοκιμασίαι καὶ ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§573Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, ἔντιμοι κύριοι συνάδελφοι, ἐτόνισα ὅτι πᾶς πολιτευτής, ὁ ὁποῖος ἤθελε τυχὸν ἀποτύχει κατὰ τὰς πολιτικὰς αὑτοῦ ἐπιχειρήσεις, ἀπαραιτήτως πρέπει νὰ ἀπόσχῃ ἐκ τῆς ἐνεργοῦ πολιτικῆς. Εἶπον ἄλλοτε, τονίζω, ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, ὅτι ὁ Ὀλιβιὲ μετὰ τὸν Γαλλογερμανικὸν πόλεμον ἀποτυχὼν τῆς ἐνεργοῦ πολιτικῆς ἀπέσχεν, ὁ δὲ Κρίσπης μετὰ τὴν ἧτταν τῆς Σαδόβας ἐν τῇ Ἀβυσσηνίᾳ ἔκαμεν ὡσαύτως τὸ ἴδιον. Ἐνθυμοῦμαι, ἔντιμοι συνάδελφοι, ὅτι, ὅτε τὸ πρῶτον εἰσῆλθον ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ, καὶ ἵστατο ἀφ’ ἑνὸς ἐν τῇ πτέρυγι ἐκείνῃ ὁ ἐκ Κερκύρας πολιτευτής, ἐξ ἄλλου δὲ ἐν τῇ ἑτέρᾳ ἐκείνῃ πτέρυγι ὁ ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας πολιτευτής, εἶπον πρὸς αὐτοὺς μετὰ παρρησίας ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἔχομεν ὡς δεδομένον ὅτι ἀπέτυχον τῆς ἐνεργοῦ αὐτῶν πολιτικῆς, ἔπρεπεν ἀναμφισβητήτως νὰ ἀπόσχωσι ταύτης. Τοῦτο θὰ ἔλεγον καὶ διὰ τὸν πολιτευτὴν Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας κ. Δραγούμην. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως εἶχε πάντως ἐπιδείξει τὴν πολιτικὴν αὑτοῦ ζωήν· συνεπῶς κληθεὶς νὰ διευθύνῃ τὰ τῆς ἐπαναστάσεως δὲν εἶχε νὰ προσθέσῃ τι οὔτε κἂν νὰ ἐξυπηρετήσῃ ποσῶς τὸν τόπον, ἐφ’ ὅσον ἔχομεν ὡς δεδομένον ὅτι καὶ ἡ ἡλικία αὐτοῦ ἦτο μακρά, ἀλλὰ καὶ ἡ πολιτικὴ αὐτοῦ ζωὴ ἀσφαλῶς εἶχεν ἐξαντληθῆ. Ὅτε, Κύριοι, ἐκλήθη νὰ δώσῃ ὡρισμένην πολιτικὴν κατεύθυνσιν εἰς τὰ πολιτικὰ πράγματα τῆς ἡμετέρας χώρας, εἶπον ἀναντιρρήτως τόσον διὰ τοῦ λόγου μου, ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς γραφίδος μου τῆς δημοσιογραφικῆς ὅτι ὁ ἀνὴρ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δώσῃ ὡρισμένην πολιτικὴν κατεύθυνσιν, διότι ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἐβίωσεν ἐν παλαιαῖς πολιτικαῖς μεθόδοις καὶ ἕξεσιν, ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος συνέβαλεν ὁπωσδήποτε εἰς τὴν κακοδαιμονίαν τοῦ τόπου τούτου, ἀσφαλῶς δὲν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀποβλέψῃ εἰς νέους πολιτικοὺς ὁρίζοντας καὶ νὰ δώσῃ ὑγιᾶ πολιτικὴν κατεύθυνσιν εἰς τὰ πράγματα τῆς χώρας. Καὶ ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς εἶπον: δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προκύψῃ σπουδαῖον καὶ σοβαρόν τι ἐκ τῆς ἐπαναστάσεως,—ὄχι βεβαίως διότι δὲν ἤμην ὑπὲρ τῆς ἐπαναστάσεως, διότι δὲν εἶναι ἐγωισμὸς ἂν εἴπω ὅτι ὑπῆρξα θιασώτης αὐτῆς παιδιόθεν, στρατιώτης αὐτῆς ἔκπαλαι, πάντοτε κῆρυξ ὑπὲρ τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ τόπου, ὑπῆρξα διώκτης ἀμείλικτος τοῦ παρελθόντος, — εἶπον κατ’ ἐμαυτὸν ὅτι οἱ ἐπαναστάται δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργήσωσι νέαν ἀνωτέραν κοινωνίαν καὶ πολιτείαν, διότι ἀνέθεσαν τὴν δημιουργίαν μιᾶς νεωτέρας πολιτείας εἰς τοὺς δημιουργοὺς τοῦ παρελθόντος, καὶ ἀκριβῶς διότι οἱ ἐπαναστάται τὴν ἑπομένην ἡμέραν ὠρρώδησαν ἄτολμοι καὶ ὠχροὶ ἐπιζητοῦντες ἀμνηστίαν ἀπὸ τὰς ἐξουσίας ἐκείνας, καθ’ ὧν ἔστρεψαν τὰ τηλεβόλα των καὶ τὰς λόγχας των. Πάντως ὅμως ἐπῆλθον τὰ γεγονότα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπῆλθον, καὶ πάντες ἐζητοῦμεν τοὺς ὑπευθύνους διὰ τὴν κακοδαιμονίαν τοῦ τόπου. Ἡ Κυβέρνησις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, συρομένη δίκην ῥάκους ἀπὸ μέρους τοῦ Στρατιωτικοῦ Συνδέσμου, ἀπεφάσισε νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ Πανεπιστημίου. Ἀλλ’ ὅταν αἱ Κυβερνήσεις πάσης χώρας ἀποφασίζωσι περὶ τῆς ἐκκαθαρίσεως παντὸς κλάδου καὶ μάλιστα προκειμένου περὶ τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, ὡς ἐνταῦθα, ἐὰν δὲν ἦσαν εἰς θέσιν, ἔπρεπε νὰ μιμηθῶσι τοὐλάχιστον καὶ νὰ συμβουλευθῶσι τὴν ἱστορίαν τῶν ἄλλων Κρατῶν. Ἄλλοτε, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἐπανεστάτησαν οἱ καθηγηταὶ ἐν Βουλγαρίᾳ διὰ λόγους πολιτικούς, καὶ ἡ Κυβέρνησις τῆς χώρας ἐκείνης προέβη ἅμ’ ἔπος ἅμ’ ἔργον εἰς τὸ κλείσιμον τοῦ Πανεπιστημίου καὶ εἰς τὴν παῦσιν πάντων τῶν καθηγητῶν αὐτῶν. Ἔπρεπε λοιπὸν καὶ ἡ Κυβέρνησις αὕτη νὰ μὴ προβῇ εἰς ἀδικήματα καθ’ ὡρισμένων προσώπων, νὰ μὴ πλήξῃ ἐπιστήμονας — εἴτε καλοὺς εἴτε κακούς, διότι αὐτοὺς τέλος πάντων ἔχομεν — ἔπρεπε προγενεστέρως, ἐὰν ἤθελε, νὰ λάβῃ μέτρα ῥιζικά, ἀποτελεσματικά, τελεσφόρα, ἔπρεπεν ἀναντιλέκτως νὰ προβῇ εἰς τὴν γενικὴν ἀπόλυσιν πάντων τῶν καθηγητῶν, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον δὲν προέβη ἔπρεπε τέλος πάντων νὰ τηρήσῃ τὰς θεμελιώδεις τυπικὰς ἀρχὰς τὰς ὑπαγορευομένας ἀπὸ τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου· ἔπρεπε πάντως πρὶν ἢ προβῇ εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν αὐτῶν ν’ ἀπαγγείλῃ εἰς τοὺς μέλλοντας νὰ ἐκκαθαρισθῶσι καθηγητὰς ὡρισμένας κατηγορίας, νὰ καλέσῃ τούτους εἰς ἀπολογίαν, καί, ἂν δὲν ἤθελε κρίνει ταύτας ἐπαρκεῖς, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ προέβαινεν εἰς τὴν ἀπόλυσιν αὐτῶν. Ἐάν, Κύριοι, οἱ ἐπαναστάται προέβαινον εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν παντὸς κλάδου ἄνευ τῆς λεγομένης κοινοβουλευτικῆς ὁδοῦ, βεβαίως εἰς οὐδένα εἶχον νὰ δώσωσι λόγον, διότι αἱ ἐπαναστάσεις διὰ τὰς πράξεις αὐτῶν λογοδοτοῦσι μόνον πρὸς Θεὸν καὶ τὴν Ἱστορίαν.

§574Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Καὶ εἰς τὸν λαόν.

§575Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἀπεφασίσθη νὰ γίνῃ ἡ ἐκκαθάρισις αὕτη διὰ τῆς λεγομένης κοινοβουλευτικῆς ὁδοῦ, ἔπρεπεν ἀναντιλέκτως νὰ τηρηθῶσι πᾶσαι αἱ διατάξεις ἐκεῖναι, αἵτινες παρέχουσι τὰς ἀληθεῖς ἐγγυήσεις πρὸς ἀποσόβησιν πάσης τυχὸν ἀδικίας. Ἡ Κυβέρνησις, ἐπαναλαμβάνω, τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἐνόμισεν, ἐν τῇ κακῇ αὐτῆς πάντως ἀντιλήψει, ὅτι ἔπταιον πάντες οἱ κλάδοι τοῦ ἡμετέρου πολιτειακοῦ μηχανισμοῦ καὶ πρὸ παντὸς ὑπέθεσεν ὅτι ἐνόσουν πάντες οἱ κλάδοι. Ὁ ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, ὁ ὁποῖος καὶ λόγῳ τοῦ γήρατος καὶ λόγῳ ἰδιοσυγκρασίας ἀπὸ τῶν πρώτων βημάτων τῆς πολιτικῆς αὑτοῦ ζωῆς πάντοτε ἐσημείωσε, Κύριοι, τὴν ἀπαισιοδοξίαν. Καὶ ἠκούσθησαν, ἂν ἡ μνήμη δὲν μὲ ἀπατᾷ, ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης καὶ δάκρυα Κασάνδρας, ὡς αὐτὸς ἀπεκάλεσεν ἐνταῦθα, ὡς πάντες ἐνθυμεῖσθε· τόσον ἀπαισιόδοξος ἐφάνη, καὶ ἡ ἀπαισιοδοξία αὐτοῦ ἔφθασε μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε νὰ τονίσῃ μὲ τὰ τρέμοντα αὐτοῦ γεροντικὰ χείλη ὅτι ἡ Ἑλλὰς θὰ μεταβληθῇ εἰς Πολωνίαν. Ἐὰν βεβαίως ὁ ἐξ Ἀττικῆς πολιτευτὴς ὡς ἀρχηγὸς Κράτους ἔλεγεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔλεγε, βεβαίως δὲν ἦτο δυνατὸν ἢ νεκρὸς νὰ ἐξήρχετο ἐκ τῆς αἰθούσης τῶν συνεδριάσεων τοῦ Κοινοβουλίου. Ἀλλὰ τέλος πάντων εἰς τὸ Κράτος αὐτὸ ἀκούομεν μετὰ πάσης ἀπαθείας, μετὰ στωϊκῆς φιλοσοφίας πάντα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα οἱ ἀπαισιόδοξοι καὶ οἱ διάφοροι μοιρολάτραι μᾶς λέγουσιν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου! Καὶ προέβη εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ Πανεπιστημίου, καὶ οὐδεὶς βεβαίως θὰ ἀρνηθῇ, διότι καὶ δευτέρα γνώμη περὶ τούτου δὲν χωρεῖ, ὅτι ἐν τῇ ἐξελίξει τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν διαφόρων κλάδων, ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἐν τῇ ἐξελίξει τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου ἔλαβον χώραν ἀδικίαι, αἱ ὁποῖαι ἠμαύρωσαν καὶ ὑπολήψεις, ἐστιγμάτισαν καὶ ἐπιστημονικὰς κορυφάς, ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἔπληξαν τὸ ἐθνικὸν αὐτὸ ἵδρυμα, διότι ἐκ τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν καθηγητῶν ἐπιστεύθη εἰς τὸν ἔξω καὶ ἔσω κόσμον, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐδίδαξαν μέχρι τῆς χθὲς τοὺς ἐπιστήμονας, δὲν ἵσταντο εἰς τὸ ὕψος αὐτὸ καὶ συνεπῶς τυγχάνουσιν ἄχρηστοι καὶ ξυλοσχίσται. Διότι, ὅταν βεβαίως ἐπέρχηται ἐκκαθάρισις ἑνὸς κλάδου, κατὰ τεκμήριον πιστεύεται ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐδιδάχθησαν ὑπ’ αὐτῶν, δὲν ἐδιδάχθησαν καλῶς. Ἀλλὰ δὲν ἦτο ἡ συμφορὰ μόνον, διότι ἐπλήγησαν ὀλίγοι καθηγηταί, ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πλήττει πάντα Ἕλληνα καὶ πρὸ παντὸς ἀντιπρόσωπον τοῦ λαοῦ, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συμπιέζει πρὸ παντὸς τὰ στήθη παντὸς πονοῦντος τὸν τόπον, εἶναι ὅτι πῶς εἶναι δυνατὸν οἱ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος Ἕλληνες νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν χώραν ἡμῶν, ὅτε γνωρίζουσιν ὅτι ἐξεκαθαρίσθησαν ἀκριβῶς ἐκεῖνοι, διὰ τοὺς ὁποίους εἶχεν ἐμπιστευθῆ ὅτι ἦσαν εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς των. Ἀλλ’ ἔπραξε καὶ ἕτερον ἀδίκημα ὁ ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας πολιτευτής. Δὲν ἐσκέφθη, ὅπως θὰ ἐσκέπτοντο οἱ κοινότεροι τῶν ἀνθρώπων. Αὐτὸς προέβη εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ Πανεπιστημίου πρὶν ἢ προγενεστέρως προσπαθήσῃ νὰ ἐξεύρῃ τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἤθελον ἀντικαταστήσει τοὺς ἐκκαθαρισθέντας καθηγητάς. Ὅτε προέβη εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ Πανεπιστημίου, μεθυσθεὶς ἐκ τῆς ἐπαναστάσεως ὁ λευκὸς γέρων, ἀκριβῶς τὴν ἑπομένην ἡμέραν ἐξήρχετο ἀνὰ τὰς τριόδους καὶ ἀνὰ τὰς ἀγυιὰς τῆς πόλεως ζητῶν διάφορα πρόσωπα, διὰ νὰ περιβάλῃ αὐτοὺς μὲ τοὺς μανδύας τοῦ καθηγητοῦ, ὅπως οὗτος συμπληρώσῃ τὸ Πανεπιστήμιον. Δὲν εἶναι, Κύριοι, ἴδιον τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν νὰ προβαίνωσιν εἰς ἀποφάσεις ῥιζικὰς πρὶν σκεφθῶσι προγενεστέρως πῶς δύνανται νὰ συμπληρώσωσι τὰ κενά. Καὶ ὅμως; ὁ ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας συνάδελφος λησμονήσας τὴν ἀντίληψιν τοῦ στοιχειωδεστέρου καθήκοντος προέβη εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν καὶ κατόπιν ἤρχισε νὰ ζητῇ ἐκ τῆς ξένης διαφόρους Ἕλληνας ἐπιστήμονας μὲ ὀγκώδεις μισθούς, διὰ νὰ συνεισφέρωσι τὰς ὑπηρεσίας των πρὸς τὴν πατρίδα, ἐνῷ τὸ ἀντίθετον ἔπρεπε νὰ συμβῇ. Καὶ οὕτω τὸ Πανεπιστήμιον ἐξευτελίζεται.

§576ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εὕρῃ καλλιτέρους.

§577Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Καὶ ἤδη ἐφθάσαμεν, Κύριοι, εἰς τὸ ἀπροχώρητον. Ἔλαχεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας ὁ κλῆρος νὰ συμπληρώσῃ τὸ Πανεπιστήμιον. Βεβαίως ὁ κλῆρος εἶναι βαρύς· ἀλλὰ προκειμένου περὶ τοιούτου καθήκοντος πρέπει ἅπαξ ἅπαντες, καὶ οἱ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εὑρισκόμενοι καὶ οἱ ἐκτὸς αὐτῆς, νὰ ἐνισχύσωμεν καὶ νὰ τονώσωμεν τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας πρὸς ἐξεύρεσιν τῶν μᾶλλον καταλλήλων πνευματικῶν στοιχείων πρὸς τόνωσιν τοῦ ἐξ ἀτροφίας πνευματικῆς κινδυνεύοντος νὰ πάθῃ Πανεπιστημίου. Δὲν θὰ ἀρνηθῶ ἐγώ, διότι, ἐὰν ἀρνηθῶ ἐγώ, ἤθελον μὲ διαψεύσει τὰ πράγματα, ὅτι καὶ ἐκ τῶν νῦν ὑπαρχόντων καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ἐκ τῶν ἐκκαθαρισθέντων, δὲν θὰ ἀρνηθῶ ὅτι μεταξὺ αὐτῶν ὑπάρχουσι καὶ οἱ πνευματικῶς εὔρωστοι καὶ οἱ ἀπὸ ἀτροφίαν πάσχοντες. Δὲν θὰ εἶναι ἁμαρτία διὰ τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας, ἐὰν νομίσῃ πρὸς στιγμὴν ὅτι ἠδικήθησάν τινες καὶ ἐν ταὐτῷ ἠδικήθη τὸ Πανεπιστήμιον, νὰ στρέψῃ τὴν προσοχὴν αὐτῆς καὶ εἰς τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐξεκαθαρίσθησαν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Δὲν θὰ συνίστων βεβαίως εἰς τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀρκεσθῇ εἰς μίαν ἁπλῆν σύστασιν ἀπὸ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς, διότι κακῶς ἐλέχθη ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ὅτι δὲν εἶναι εἰς θέσιν ἡ Κυβέρνησις τῆς χώρας νὰ γνωρίζῃ τὰ πρόσωπα, διὰ νὰ περιβάλῃ αὐτὰ διὰ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς καθηγητικῆς ἕδρας. Ἐφ’ ὅσον ἀνεθέσαμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας πᾶν ὅ,τι τίμιον καὶ ἱερὸν ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ ὁ τόπος ἡμῶν, θὰ εἶναι ἀνευλαβὲς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ τόπου νὰ μὴ ἐμπιστευθῶμεν πρὸς αὐτὴν τὴν ἐκλογὴν πέντε ἢ δέκα, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, διδασκάλων. Ἄλλως τε πᾶσα κοινοβουλευτικὴ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἀναλαμβάνῃ εὐθύνην διὰ πᾶσαν πρᾶξιν αὐτῆς. Θὰ ἦτο, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀρχηγὸς τῶν φιλελευθέρων νὰ εἴπω, θὰ ἦτο τοῦτο ξένον πρὸς τὸν τολμηρὸν χαρακτῆρά του, νὰ ἀναμένῃ τὴν σύστασιν διαφόρων καθηγητῶν ἐκ μέρους διαφόρων ἐπιτροπειῶν, διότι πάντες πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ὅτι ἐκληρονομήσαμεν τὰς ἀνθρωπίνους ἀδυναμίας, οὐδεὶς δὲ δὲν πρέπει ν’ ἀρνηθῇ ὅτι καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀναλάβωσι τὴν ὑπόδειξιν καὶ τὴν σύστασιν τῶν καθηγητῶν, δὲν θὰ ἔχωσι τὰς εὐνοίας καὶ τὰς δυσμενείας των καὶ τὰς ὑποχρεώσεις των διὰ τοὺς μέλλοντας ὑποψηφίους. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἰς ἐμὲ ἀπομένει, εἶναι ὅτι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις τῆς χώρας, εἰς τὴν ὁποίαν παρέχω ἀμέριστον τὴν ἐμὴν ἐμπιστοσύνην, δὲν ἤθελε φανῆ ἀνταξία τῆς ἐκλογῆς τῶν μᾶλλον εὐυπολήπτων, ἀλλὰ καὶ τῶν μᾶλλον πνευματικῶς μεμορφωμένων προσώπων, θὰ ἔχω ἐν καιρῷ τὸ δικαίωμα τοῦ ἀμειλίκτου ἐλέγχου ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης. Ποῦ νὰ εὕρω ἐγὼ τὰς ἐπιτροπὰς; Αἱ ἐπιτροπαὶ θὰ ὑποδείξωσι καὶ θὰ ἀπέλθωσιν. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης πιστεύω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει δείξει τάσεις λιποψυχίας, δὲν θέλει δείξει τρόπους συμβιβαστικούς, ἀλλὰ θέλει φανῆ ἀνταξία τῆς μεγάλης αὐτῆς ἀποστολῆς (χειροκροτήματα).

§578Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, κ. Πρόεδρε, νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Χωρὶς νὰ φαντασθῶ ὅτι ἦτο δυνατὸν, μετὰ τὴν ἐγγραφὴν εἴκοσι ῥητόρων, ἐγγεγραμμένων ἀπὸ προχθές, νὰ λάβῃ σειράν, ἣν δὲν εἶχεν, ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας συνάδελφος, ἀπήντησεν εἰς ὅσα προχθὲς ἐγὼ εἶπον. Ἐγὼ κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του ἀπουσίαζον, ἔμαθον ὅμως ἀπὸ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους ὅτι ἡ ἀπάντησίς του δὲν ἦτο ἀπάντησις γενική, ἀλλ’ ἦτο ἀπάντησις προσωπικῶς θίγουσα ἐμέ, τοσοῦτο μᾶλλον καθ’ ὅσον ἐγένετο καὶ μνεία ὡρισμένων περιστατικῶν ἀφορώντων εἰς τὴν ἐμὴν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ δρᾶσιν, ὅπως εἶναι τὸ περιστατικὸν τῆς ἀποχωρήσεως ἐκ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς συνταγματικῆς καθ’ ὃν χρόνον ἐπρόκειτο νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἀναστολῆς τῆς ἰσοβιότητος καὶ προγραφῆς ὡρισμένων δικαστῶν. Τοῦτο ἀποτελεῖ καθαρῶς προσωπικὸν ζήτημα καὶ κατὰ συνέπειαν ἔχω τὸν λόγον πρὸ παντὸς ἄλλου καὶ παρακαλῶ νὰ μοὶ δοθῇ οὗτος.

§579ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§580Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Λύεται τὸ ζήτημα, διότι εἶναι τοῦτο προσωπικόν. Ἀλλ’ ὁ ἤδη ἐπὶ τοῦ βήματος εὑρισκόμενος ἀξιότιμος συνάδελφος προχθὲς ἐγέννησε προσωπικὸν ζήτημα καὶ νομίζω ὅτι ὁ κ. συνάδελφος πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν ὑπομονήν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν ὅλοι· πρέπει ὁ κ. συνάδελφος νὰ ἀναμείνῃ νὰ ἔλθῃ ἡ σειρά του. Προσωπικὸν ζήτημα δὲν ἐτέθη.

§581Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἂν αὐτὸ τὸ ζήτημα δὲν εἶναι προσωπικόν, δὲν γνωρίζω ποῖον ἄλλο ζήτημα εἶναι προσωπικόν.

§582ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ προχθές, ἂν ἐγεννᾶτο προσωπικὸν ζήτημα, θὰ ἔδιδον τὸν λόγον. Ἐφ’ ὅσον ὁ ῥήτωρ λέγει ὅτι ἐθίγη προσωπικὸν ζήτημα, ἔχει τὸν λόγον, ὑποθέτω δὲ ὅτι καὶ ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς θέλει εἶναι σύμφωνος εἰς τοῦτο.

§583ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§584ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μιχαλακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§585ΑΝΔΡ. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, λυποῦμαι πολύ, διότι ἀπουσίαζον βεβαιωθεὶς ἐκ τοῦ καταλόγου ἀπὸ τῆς προχθὲς ποῖοι ἦσαν μεταξὺ τῶν ἐγγεγραμμένων ῥητόρων καὶ ἰδὼν ὅτι ἦσαν περὶ τοὺς εἴκοσιν ἐγγεγραμμένοι, οἵτινες οὐδὲν εἶχον νὰ ἀπαντήσωσιν εἰς ἐμέ, καὶ πεισθεὶς ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν οἱ εἴκοσιν ἐκεῖνοι ῥήτορες νὰ ἀγορεύσωσιν εἰς διάστημα ὀλιγώτερον τῆς μιᾶς ὥρας, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἀπουσίαζον, μὴ ὑποπτεύσας δὲ ποσῶς ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἤθελεν ἐπωφεληθῆ τῆς ἀπουσίας μου, ὅπως ἐπιτεθῇ κατ’ ἐμοῦ προσωπικῶς· χωρὶς νὰ ὀπισθοχωρήσῃ μετὰ τὴν γνῶσιν τῆς ἀπουσίας μου. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας μετέτρεψε τὸ ζήτημα ἀπὸ τοῦ γενικοῦ, τοῦ γενικωτάτου χαρακτῆρος, εἰς τὸν ὁποῖον προσεπάθησα ἐγὼ νὰ τοποθετήσω αὐτὸ ἀνταξίως τῆς πολιτικῆς καὶ ἐθνικῆς αὑτοῦ ἀπόψεως, εἰς ζήτημα καθαρῶς προσωπικὸν καὶ εἰς ἐπίπεδον ταπεινόν. Δὲν θέλω, Κύριοι, νὰ ὁμιλήσω καὶ νὰ εἴπω πάλιν ὅτι ἡ ἀνανδρία ἡ πολιτικὴ πολλάκις ἐπιδιώκει τὴν ἐπίθεσιν, καθ’ ἣν ὥραν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἄμεσος ἡ ἀπάντησις. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα). Ἐγὼ θέλω νὰ εἴπω μόνον τοῦτο, ὅτι ἐγὼ ὁσάκις ἀπαντῶ καὶ ὁσάκις ἐκφέρω γνώμας τὰς ἐκφέρω μετὰ θάρρους.

§586Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐφύγετε προχθές, κ. συνάδελφε. (Θόρυβος).

§587ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος οὐδεμίαν νὰ ἐπιτρέψω διακοπήν, διὰ νὰ μὴ γεννῶνται διαρκῶς ζητήματα.

§588Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὡμίλησα καὶ ἐγὼ προχθὲς καὶ ἀνέφερα τὸν κ. Βουλευτήν· ὤφειλεν ὁ κ. συνάδελφος νὰ παραμείνῃ μέχρι τέλους τῆς συνεδριάσεως. Τοῦτο ἀπαιτεῖ τὸ καθῆκον.

§589Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Πρὸ ὀλίγου ἠγέρθη ζήτημα προσωπικόν, διότι ἐλέχθη ὑπὸ τοῦ ἐκ Λακωνίας συναδέλφου κ. Θ. Κουτούπη ὅτι ἀπηλείφθη ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν καὶ τοῦτο χάρις εἰς τὸν συνάδελφον κ. Σλῆμαν. Ὁ κ. Σλῆμαν λαβὼν τὸν λόγον εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος ὅ,τι δύναται νὰ εἴπῃ εἷς φαῦλος.

§590Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐάν, Κύριοι, οἱ ῥήτορες οἱ εὐθὺς ἐγγεγραμμένοι...

§591Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν ἐννοεῖτε ἐμέ;

§592Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐννοῶ ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον ἐννοῶ.

§593Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν θέλω νὰ μείνῃ ἡ Βουλὴ ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν χαρακτηρισμοῦ τοιούτου.

§594Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐάν, Κύριοι, οἱ ἐγγεγραμμένοι προχθὲς ὅπως λάβωσι τὸν λόγον ἤθελον ἀπαντήσει εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐγὼ εἶπον, καὶ ἤθελον μετατρέψει τὸ ζήτημα εἰς προσωπικόν, δὲν θὰ ἠδυνάμην βεβαίως ἐν εὐθείᾳ τῇ πίστει ν’ ἀποδώσω εἰς αὐτοὺς ὅτι ἔδειξαν πολιτικὴν ἀνανδρίαν, ὅτι ἐπωφελήθησαν τῆς ἐμῆς ἀπουσίας, ἵνα ὁμιλήσωσι, διότι βεβαίως θὰ ἠδύνατό τις νὰ ἀντιτάξῃ κατ’ ἐμοῦ ὅτι ἔλαβον ἐκεῖνοι τὸν λόγον ἐν τῇ σειρᾷ των· ἀλλ’ οἱ μὴ λαβόντες τὸν λόγον ἐν τῇ σειρᾷ των δύνανται νὰ δεχθῶσι παρ’ ἐμοῦ τοῦτον τὸν χαρακτηρισμὸν κατὰ πρόσωπον, διότι οὗτοι ὄντως ἐπωφελήθησαν τῆς ἐμῆς ἀπουσίας, ἵνα λάβωσι σειράν, ὅτε δὲν εἶχον τοιαύτην.

§595Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές.

§596Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἦσαν εἴκοσιν ἐγγεγραμμένοι.

§597Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ ὡμίλησα κατόπιν· ποῖον ἐννοεῖτε;

§598Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπον δι’ ὑμᾶς. Τούτου τεθέντος ἐζήτησα νὰ λάβω πληροφορίας περὶ τῶν λεχθέντων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, πληροφορίας τὰς ὁποίας ὑπέβαλον ὑπὸ τὴν βάσανον πολλῶν ἐκ τῶν ἀκουσάντων, διὰ νὰ δυνηθῶ νὰ σχηματίσω ἐν ἐμοὶ τὸν εἱρμὸν τῶν σκέψεων τοῦ ὁμιλήσαντος κατ’ ἐμοῦ.

§599ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἱρμὸν δὲν θὰ εὕρητε.

§600Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εὗρον λοιπὸν λεχθέντα πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ἐγέννησαν παρ’ ἐμοὶ θλῖψιν βαθυτάτην, οἵαν ἐγέννησαν παρὰ τῷ εἰπόντι ἐκεῖνα, διότι τὸ πολὺ τῆς θλίψεως εἶναι γνωστὸν ὅτι γεννᾷ ὅ,τι εἶναι εὐχῆς ἔργον νὰ μὴ γεννᾶται, παρὰ τῷ προλαλήσαντι, ἀλλὰ μοὶ προυξένησαν κατάπληξιν, ἀληθῆ κατάπληξιν καὶ δικαίως παρεστάθησαν ὡς συνήγοροι τῆς ἐπαναστάσεως οὐχὶ τῆς στρατιωτικῆς, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρίσκηται ἄνθρωπος, ὅστις ὀρθῶς καὶ εὐθέως καὶ πολιτικῶς σκεπτόμενος δὲν θέλει εἴπει ὅτι ἀδιακρίτως προθέσεων ἀγαθῶν ἢ μή, τὰς ὁποίας οὐδεὶς εἶναι διατεθειμένος νὰ διαφιλονεικήσῃ, ἐξ ἀπειρίας ἢ ἄλλων λόγων ὅτι ἀπέτυχον οἱ διευθύναντες τὰ τῆς ἐπαναστάσεως ἐκείνης.....

§601Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἶναι νωπὰ τὰ γεγονότα.

§602Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ εἶναι διὰ τοῦτο δυνατόν, κ. συνάδελφε, ν’ ἀριθμήσῃ πᾶς τις τὴν σειρὰν τῶν ὑποσχεθέντων καὶ τὴν σειρὰν τῶν πεπραγμένων καὶ νὰ ἔχῃ καλὴν πίστιν ὡς ἐφόδιον, ἵνα κρίνῃ ἂν ἐπέτυχον οἱ αὐξήσαντες τὰς δαπάνας καὶ τοὺς φόρους. Εἶπον λοιπὸν ὅτι παρεστάθησαν πολλοὶ καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ὡς συνήγοροι οὐχὶ τῆς στρατιωτικῆς ἀλλὰ τῆς λαϊκῆς ἐπαναστάσεως καὶ ἔσχον τὸ θάρρος νὰ εἴπωσιν ὅτι παρεῖδον ἐγὼ τὴν λαϊκὴν ἐπανάστασιν, τὴν ὁποίαν δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ ὁπλισθῶσι διὰ διπλῶν καὶ τετραπλῶν ὀφθαλμῶν, ἵνα ἴδωσιν ὅτι, ἐὰν τὴν ἐτίμησεν ὁ λαὸς ἐν γένει, τὴν ἐτίμησεν ὁ λαὸς τῆς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος ὑπὲρ πάντα ἄλλον. Καὶ ὅτι ἐκεῖνος, ὅστις εἶχε τὸ θάρρος πρῶτος νὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τοῦ λαοῦ καὶ νὰ ἡγηθῇ τῆς ἐκεῖ ἐπαναστάσεως, εἶναι ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ ἐνώπιον ὑμῶν ταύτην τὴν στιγμήν, ὅστις ἀκολουθούμενος, οὐχὶ ἀκολουθούμενος, ἀλλὰ συμμαχῶν μετ’ εὐαρίθμων ἑτέρων προσώπων ἐπολέμησε μετὰ θάρρους κατὰ τριάκοντα δύο ὑποψηφίων, τριάκοντα δύο κομματαρχῶν παλαιῶν ἡνωμένων ἁπάντων καθ’ ἣν στιγμὴν οἱ ἄλλοι, οἱ ψέγοντες τωρινοὶ ἐπαναστάται, δὲν εἶχον τὸ θάρρος νὰ ἐμφανισθῶσι κἂν ἐνώπιον τοῦ λαοῦ. Ταύτην τὴν λαϊκὴν ἐπανάστασιν ἐκεῖνος, ὅστις πράγματι ἀγαπᾷ τὸ πολίτευμα τὸ κοινοβουλευτικὸν καὶ τὰς ἐλευθερίας τὰς λαϊκάς, ταύτην ὀφείλει καὶ μόνην νὰ σέβηται. Ἀλλοίμονον εἰς τὰ Κράτη, τὰ ὁποῖα μόνον ἐκ τοῦ λαοῦ δὲν θέλουσι νὰ ἀντλήσωσι τὴν δύναμιν αὐτῶν. Αἱ λαϊκαὶ ἐπαναστάσεις μόναι καὶ ὄχι τὰ κινήματα τείνουσιν εἰς τὴν ἠθικοποίησιν διὰ μέσου τῆς λειτουργίας τοῦ πολιτεύματος. Ταύτην τὴν λαϊκὴν ἐπανάστασιν ὁ λαὸς τῆς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, ὁ ὁποῖος εἶδε καὶ ᾐσθάνετο ὅτι τὰ κοινὰ ἐπρόκειτο ν’ ἀνορθωθῶσι διὰ τῆς εὐθείας ὁδοῦ, διὰ τῆς τιμίας καὶ τῆς κανονικῆς ὁδοῦ, τὴν λαϊκὴν ταύτην ἐπανάστασιν ἐτίμησε καὶ ἐτίμησε καὶ ἡμᾶς ἐν τῷ προσώπῳ τῆς λαϊκῆς ἐπαναστάσεως, ἀπὸ τῆς ὁποίας ἀπορρέει ἡ ἰσχὺς ἡ ἔντιμος καὶ ἱερὰ τοῦ θάρρους, ἡ ἰσχὺς τῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ γνωμῶν καὶ ἰδεῶν καὶ οὐχὶ ἡ ἰσχὺς ἡ μυσαρὰ τῶν παρασκηνίων, ἡ ἰσχὺς τῶν ῥαδιουργιῶν, ἡ ἰσχὺς τῶν ἀσφαλῶν συκοφαντιῶν, ἡ καθιστῶσα κατάπτυστον τὴν Ἱστορίαν παντὸς ἔθνους. (Χειροκροτήματα καὶ εὖγε). Δὲν εἶδον μεταξὺ ἐκείνων τῶν μαχητῶν τῆς 8ης Αὐγούστου τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, ὥστε νὰ δύναται νὰ εἴπῃ πρὸς ἐμὲ ὅτι ὑπερεμάχησε τῆς λαϊκῆς ἐπαναστάσεως.

§603Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Στρατιωτικὴ ἦτο ἡ ἐπανάστασις καί, ἂν δὲν προηγεῖτο ἡ στρατιωτική, δὲν θὰ ἐπήρχετο ἡ λαϊκή. (Θόρυβος).

§604Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Τὸν Κατσαρᾶν πρέπει νὰ φέρωμεν ἐδῶ!

§605Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶδον μεταξὺ ἐκείνων τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὁ ὁποῖος δὲν ἔπρεπε νὰ εἴπῃ ὅτι ἡμεῖς δὲν εἴχομεν τὸ θάρρος νὰ ἀντιταχθῶμεν κατὰ τῶν παλαιῶν κομμάτων, διότι ἔσχομεν τὸ θάρρος καὶ τὸ ἀπεδείξαμεν ἐμπράκτως· ἐπὶ τέλους ἡμεῖς δὲν ἀνεμείναμεν, ὡς ἐκεῖνοι, νὰ εἰσέλθωμεν εἰς ἀσφαλῆ συνδυασμόν, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐπιτύχωμεν, ἀλλ’ ἐπολεμήσαμεν καθ’ ἣν ἐποχὴν οἱ πάντες προσέτρεχον εἰς τοὺς συνδυασμούς. Ἴσως ἀγνοεῖ τὰ λαβόντα χώραν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, διότι δὲν εἶχε δώσει οὐδὲ τὸ παραμικρὸν δεῖγμα πολιτικῆς δράσεως. Ἴσως ἀποδίδων εἰς ἐμέ, ὡς ἔμαθον, ὅτι εἶμαι στενῶς συνδεδεμένος πρὸς τὸ παρελθὸν ἐνόμισεν ὅτι ἔχω στενοὺς συγγενικοὺς δεσμοὺς πρὸς τὸ παρελθὸν καὶ εἶμαι συνημμένος πρὸς αὐτό....

§606Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Δὲν εἶπον οὔτε αὐτό.

§607Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δεσμοὺς ὅμως πρὸς τὸ παρελθὸν ἐγὼ οὐδέποτε ἔσχον. Δὲν ἔπρεπε λοιπὸν νὰ εἴπῃ ὅσα εἶπε, διότι τὴν λαϊκὴν ἐπανάστασιν, ἥτις ἠδυνήθη νὰ ἀγάγῃ εἰς τὰ ἀγαθὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα βλέπομεν καθημερινῶς, πάντες τὴν ἐτιμήσαμεν. Τὴν λαϊκὴν ἐπανάστασιν, καλῶς καὶ ἐντίμως διευθυνομένην, τὴν βλέπομεν βαίνουσαν πρὸς τὴν πρόοδον τοῦ ἔθνους. Βλέπομεν πάντες ὅτι μέχρι τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἤρξατο ἡ λαϊκὴ ἐπανάστασις νὰ διευθύνηται δεξιῶς, μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης τὰ πάντα ἐφέροντο ὡς σκάφος ἄνευ πηδαλίου φέρεται ἐπὶ τοῦ τρικυμιώδους πελάγους, ὅταν ἀνοιχθῶσιν οἱ ἀσκοὶ τοῦ Αἰόλου εἰς τὴν θάλασσαν. Καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ διαμφισβητήσῃ ὅτι, ἂν δὲν συνέβαινον τὰ πράγματα ὅπως κατὰ σύμπτωσιν συνέβησαν, κατ’ εὐτυχῆ διὰ τὴν Ἑλλάδα σύμπτωσιν, ὁ Θεὸς ἤθελε μόνος γνωρίζει ὁποῖον θὰ ἦτο τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος. Ὅτε ἐγὼ λοιπὸν ἔσχον τὸ θάρρος νὰ ἔλθω ἐπὶ τὸ βῆμα τοῦτο καὶ νὰ ψέξω τὰς γενομένας καταχρήσεις καὶ νὰ ψέξω ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔλεγον ὅτι δύνανται νὰ ἐξυπηρετήσωσι τὴν πατρίδα των, χωρὶς νὰ ἔχωσιν ἀκριβῆ συνείδησιν καὶ γνῶσιν τῶν πραγμάτων, οὐδὲ τὴν δύναμιν νὰ διορθώσωσι τὰ κακῶς κείμενα, εἶπον τὰ δίκαια καὶ τὰ ἀκριβῆ, καὶ ἡ ἱστορία ἀπέδειξεν ὅτι δὲν ἠδυνήθησαν νὰ πραγματοποιήσωσιν ὅ,τι ἐπηγγέλθησαν. Καὶ δὲν εἶδον οὐδὲ σεῖς εἴδετε ἀληθῶς τινα ἐκ τῶν ἐπαγγελθεισῶν περιφήμων οἰκονομιῶν ἢ περικοπῶν φόρων ἐκπληρουμένην. Τοὐναντίον καθημερινῶς ὑμεῖς αὐτοὶ καταδικάζετε τὴν ἐπανάστασιν, ὅτε διορθώνετε νόμους ψηφισθέντας ὑπὸ τὸ κράτος τῆς βίας καὶ τῆς ἰδιοτελείας καὶ τῶν προσωπικῶν πόθων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπέκυπτον εἰς προσωπικὰ συμφέροντα.

§608Λ. Θ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Αὐτὴ δὲν ἦτο ἡ ἰδέα τῆς ἐπαναστάσεως.

§609Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἰδέα ὅμως πρέπει νὰ μένῃ λευκή, διότι πᾶς ῥύπος ἐπὶ τῆς ἰδέας καθίσταται ἐπὶ μᾶλλον ἐμφανής, ὡς εἰς τὸ λευκὸν ἄγαλμα αἱ κηλῖδες. Ἤλθομεν ἐνταῦθα, ἵνα ἀποτερματίσωμεν τὴν κατάστασιν ἐκείνην τὴν ἀντικοινοβουλευτικήν, ἤλθομεν ἐνταῦθα, ἵνα ὁδεύσωμεν τὴν ὁδὸν τὴν εὐθεῖαν, ἐν τῇ ὁποίᾳ δὲν εἶναι δυνατόν, δὲν εἶναι θεμιτόν, οὐδὲν ἐκ τοῦ πλαγίου οὔτε ἐκ τῶν παρασκηνίων νὰ γίνεται καὶ νὰ ἐπιτυγχάνηται. Καὶ ἐλθόντες δὲν δυνάμεθα, φαίνεται, νὰ ἀποστῶμεν τῶν ἰδίων ἡμῶν ὀρέξεων καὶ τῶν ἰδίων ἡμῶν παθῶν, καὶ ἐλθόντες ἐνομίσαμεν ὅτι εὕρομεν τὸν χρόνον καὶ τὸν περίβολον τοῦτον κατάλληλον, ἵνα λύσωμεν προσωπικῶν πόθων καὶ χαμηλῶν συμφερόντων ζητήματα. Πάντες εἶναι δυνατὸν νὰ ἔσχομεν ζητήματα οἱαδήποτε, πάντες εἶναι δυνατὸν νὰ ἔσχομεν τὴν τοιάνδε ἢ τοιάνδε γνώμην, ἀλλὰ διὰ τὸν ὁμιλοῦντα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδώσωσι συμφέροντα οἱαδήποτε, ὄχι μόνον εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, ἀλλ’ οὐδὲ εἰς τὴν ἄλλην, τὴν τῶν ἀξιωματικῶν, τὴν ὁποίαν ὑπηνίχθησαν. Προκαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ εἴπῃ καὶ νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἄν ποτε ἐπέτρεψα εἰς ἐμαυτόν, ὡς φίλος αὐτοῦ, νὰ ὁμιλήσω εἰς αὐτὸν ἰδιαιτέρως ἔστω καὶ μίαν λέξιν διὰ τὸ ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον συνέβη εἰδικῶς εἰς στενώτατα συνδεδεμένον πρὸς ἐμὲ πρόσωπον ἐκ τῆς ἐπαναστάσεως.

§610Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνῷ λοιπὸν ἐδείχθην ἀνώτερος παντὸς ἀτομικοῦ συμφέροντος, ἵνα ἀπορρίψω πᾶσαν συκοφαντίαν, ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ ῥιφθῇ κατ’ ἐμοῦ, πρῶτος ἐγὼ ἐδήλωσα καὶ εἶπον ὅτι δὲν ἐπιθυμῶ τὴν ἐπανέλευσιν τῶν ἀνθρώπων τῶν ἀδικηθέντων καὶ παθόντων, ἀλλ’ ἠθέλησα ν’ ἀκουσθῇ ἡ φωνή μου, ἡ φωνὴ τοῦ δικαίου. Καὶ εἶπον ὅτι δὲν ζητῶ τὴν ἐπανέλευσιν αὐτῶν καὶ ἔθεσα τὸ ἴδιον συμφέρον εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν κατὰ μέρος, καὶ κατ’ εὐθύτητα τοῦτο ἔπραξα, διότι ἐνόμιζον ὅτι ὁ πολιτικὸς ἀνὴρ δὲν πρέπει νὰ εἶναι μόνον, ἀλλὰ καὶ νὰ θεωρῆται πάντοτε ὑπέρτερος παντὸς ἀτομικοῦ συμφέροντος. Ἐνῷ δὲ τοῦτο ἔπραξα δι’ ἐκείνους, διὰ τοὺς καθηγητὰς ὅμως ὤφειλον νὰ εἴπω ὅτι πρέπει οἱ ἀδικηθέντες διὰ ῥαδιουργιῶν καὶ διαβολῶν νὰ ἐπανέλθωσι, κατὰ τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως. Αὐταὶ εἶναι αἱ ἀρχαί, αἱ ὁποῖαι μὲ ἐνέπνευσαν, καὶ δὲν μὲ ἀπέλιπέ ποτε τὸ θάρρος τῆς γνώμης μου. Τοῦτο μόνον θέλω, ὅπερ παρετήρησα καὶ ἄλλοτε εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Λακωνίας Βουλευτήν, ὅτι, ἐν περιπτώσεσι, καθ’ ἃς ἔστω καὶ ἀπωτέρα συκοφαντία θελήσῃ ν’ ἀποδώσῃ πρὸς ἐμὲ συμφέρον τι ἴδιον, θέλει μὲ ἴδει πλειότερον παντὸς ἄλλου τεταραγμένον κατὰ τὴν ὑποστήριξιν τῆς γνώμης μου. Εἶναι ἴσως ἐλάττωμα, ἀλλ’ εἶναι ἴσως καὶ προτέρημα μέγα τοῦτο, διότι γνωρίζω καλῶς ὅτι, καὶ ὅταν ἡ συκοφαντία ἀποδειχθῇ ἀναληθής, ἐν τούτοις κάτι ἀπομένει εἰς βάρος τοῦ συκοφαντουμένου, καὶ δὲν θὰ ἐπιτρέψω ποτέ, ὅπως συκοφαντικόν τι μείνῃ ἐπ’ ἐμοῦ. Τὰς γνώμας μου περὶ τῶν ἀδικιῶν τῆς στρατιωτικῆς ἐπαναστάσεως καὶ τῆς ἀποτυχίας αὐτῆς ἀείποτε ὑπεστήριξα μετὰ θάρρους καὶ πρὸ τῆς 8 Αὐγούστου, ὅτε ἐζήτησα τὰς ψήφους τῶν συμπολιτῶν μου, καὶ μετ’ αὐτήν. Καὶ ἐν συνοχῇ παρατηρούμενος ὁ βίος ὁ ἐμός, ὁ πολιτικὸς ἀλλὰ καὶ ὁ ἐπαγγελματικὸς καὶ ὁ ἰδιωτικός, οὐδὲν τὸ ἀνώμαλόν ποτε θέλει παρουσιάσει. Ὡμίλησεν ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας συνάδελφος καὶ περὶ ἄλλου τινός. Ὡμίλησεν ὅτι αὐτὸς μόνος ἔσχε τὸ θάρρος, ἵνα ἐν τῇ συνταγματικῇ ἐπιτροπῇ ὑποστηρίξῃ τὴν ἀναστολὴν τῆς ἰσοβιότητος, ἐγὼ δὲ δὲν ἔσχον τὸ θάρρος νὰ παραστῶ κατὰ τὰς συζητήσεις αὐτῆς. Ἐλησμόνησεν ὅτι ἐγὼ ὑπεστήριξα τὴν γνώμην μου εὐθὺς ἀπὸ τῆς συζητήσεως τῶν πρώτων δικαστικῶν νομοσχεδίων, ὅτε ἐρρίφθη ἡ ἰδέα τῆς ἐκκαθαρίσεως, καὶ εἶπον ὅτι ἐκκαθάρισις οἱουδήποτε ὀργανισμοῦ δὲν πρέπει νὰ ἐπέρχηταί ποτε διὰ βιαίων μέτρων, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν συκοφαντίαν καὶ τὴν ἐμπάθειαν νὰ δουλεύσωσιν, ἀλλὰ διὰ κανονικῶν μέτρων. Εἶπον ὅτι ὑγιὴς πολιτικὸς ὀργανισμὸς δὲν δύναται νὰ ἐννοηθῇ, ἂν δὲν εἶναι διηνεκὴς καὶ φυσιολογικὴ ἡ ἐκκαθάρισις τῶν ἀτάκτων καὶ ἐπιβλαβῶν στοιχείων. Εἶπον ἐξ ἀρχῆς, ἀπὸ τῶν πρώτων συνεδριάσεων, ὅτι εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο, ἐὰν ἐβλέπομεν καθημερινῶς τὴν ἐκκαθάρισιν, εἰς τὴν ὁποίαν ὅμως θὰ ἐπετρέποντο ὅλα τὰ ἀνεγνωρισμένα ὡς δίκαια μέσα τῆς ὑπερασπίσεως, διότι ἄλλως τὴν ἐκκαθάρισιν ἐθεώρουν κατάπτυστον καὶ μὴ δυναμένην νὰ διαπραχθῇ ἢ εἰς χρόνους μόνον βαρβαρότητος καὶ τυραννίας. Ἀπέσχον λοιπὸν τῶν συνεδριάσεων τῆς ἐπιτροπῆς, διότι εἶχον δηλώσει τὴν γνώμην μου εὐθὺς ἅμα τῇ συζητήσει τῶν πρώτων δικαστικῶν νομοσχεδίων, καὶ εἶναι ἔναυλος ἡ φωνή μου εἰς τὰ ὦτα τῶν κυρίων συναδέλφων. Ἂν δὲ ἀπέσχον εἰδικῶς τῆς συζητήσεως ἐκείνης, ἀπέσχον, διότι δὲν ἠδυνάμην, ὡς εἶπον πρὸς τὸν κ. πρόεδρον τῆς ἐπιτροπῆς τότε, νὰ παρίσταμαι εἰς ἐκεῖνο τὸ ἀνιαρὸν θέαμα καὶ διότι ἐφρόνουν ὅτι δὲν ἐπετρέπετο εἰς πολιτικοὺς ἄνδρας νὰ θελήσωσι νὰ ἐκκαθαρίσωσιν ἄνευ δικαιολογίας καὶ ἐκ λόγων προσωπικῶν ἀνθρώπους ὑπηρετήσαντας ἐπὶ μακρὰ ἔτη τὴν πατρίδα των. Καὶ ἂν ἀπέσχον τῆς συζητήσεως ἐκείνης, ἀπέσχον, διότι ἡ ἐμὴ ψυχὴ δὲν ἠδύνατο νὰ μὴ ἀντιστῇ κατὰ τοιαύτης ἐκκαθαρίσεως προσώπων, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἐπετρέπετο ἀπολογία. Ἰδοὺ διατί ἀπέσχον, ἀφοῦ ἐξέφρασα τὰς γνώμας μου. Ἰδοὺ διατί ἔπειτα πλέον ἐνόμισα ὅτι δὲν πρέπει νὰ παρίσταμαι μάρτυς εἰς σκηνήν, δι’ ἧς ἐπεδιώκετο ἡ ἀποπομπὴ ὡρισμένων προσώπων ἐξ ὡρισμένων προσωπικῶν λόγων, χωρὶς νὰ δίδηται κἂν εἰς τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα τὸ μέσον κἂν ν’ ἀμυνθῶσι. Διότι, ἐὰν ἐγίνοντο τὰ πράγματα ὡς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ κ. συνάδελφος ἠξίωσε, θὰ ἐπήρχετο τὸ ἀποτέλεσμα ὅτι 4 ἢ 5 ἢ 6 Βουλευταὶ ἔχοντες πεπλανημένας γνώμας ἢ προσωπικοὺς λόγους θὰ ἠδύναντο ν’ ἀποβάλωσιν ὑπαλλήλους δικαστικούς, θὰ ἠδύναντο νὰ παραγάγωσι κατάστασιν πραγμάτων σύμφωνον πρὸς τὰς γνώμας αὐτῶν, χωρὶς νὰ δύνανται οἱ ἀδικούμενοι οὐδὲ μίαν λέξιν νὰ εἴπωσι πρὸς αὐτοὺς καὶ πρὸς τὴν Πολιτείαν. Τοῦτο δὲν θὰ ἦτο θαρραλέον, δὲν θὰ ἦτο ἀνδρικόν, οὐδὲ εὐθύ. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς, κύριοι συνάδελφοι, εἰς ἀπάντησιν τῶν ὅσα εἶπεν ἐν ἀπουσίᾳ μου ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας Βουλευτής (χειροκροτήματα).

§611Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Θέλω νὰ δώσω τὴν πληροφορίαν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἐνεγράφην εἰς τὸν κατάλογον νὰ ὁμιλήσω ἀμέσως μόλις ἤρχισεν ἡ συνεδρίασις καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος ἦτο παρών, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐνεγράφην.

§612Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, καὶ θὰ τὴν παρακαλέσω μετὰ θέρμης, ὅπως εἴπῃ τὴν γνώμην της ἐπὶ τῆς διεξαγομένης συζητήσεως. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ παράτασις τῆς συζητήσεως δὲν ἀνύψωσε τὸ Σῶμα ἡμῶν κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας. Προκειμένου περὶ τῆς ἀναδιοργανώσεως τοῦ ἀνωτάτου ἐκπαιδευτικοῦ ἱδρύματος, προκειμένου περὶ τῆς ἀνορθώσεως ἀδικήματος, τὸ ὁποῖον ἰσχυριζόμεθα ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζομεν τὴν εἰσαγομένην πρότασιν, ἀδικήματος προσγενομένου εἰς πλείονας ἐπιστήμονας τῆς πατρίδος ἡμῶν, ἥρμοζε, κατὰ τὴν γνώμην μου, νὰ εἶναι βραχεῖα ἡ συζήτησις, καὶ ἥρμοζε, νομίζω, ἵνα ἡ Βουλὴ αὐτή, ἡ ὁποία ἐκλήθη νὰ ἐνεργήσῃ ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς πατρίδος, ὄχι τυπικῶς ν’ ἀναθεωρήσῃ διατάξεις τινὰς τοῦ Συντάγματος, ἀλλὰ καὶ νὰ προικίσῃ τὸ Κράτος μὲ νομοθεσίαν σταθεράν, ἥρμοζε, λέγω, ὅτε πανταχόθεν ἠκούσθη ἡ φωνὴ ὅτι ἠδικήθησαν διακεκριμένοι ἐπιστήμονες τῆς πατρίδος ἡμῶν, ὅτι ἠδικήθη ἡ νεολαία τῆς Ἑλλάδος καὶ ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνισμοῦ, στερουμένη διδασκάλων ἐπαξίων αὑτῆς, ἥρμοζε νὰ σπεύσωμεν νὰ ἄρωμεν τὸ ἄδικον, νὰ τὸ ἄρωμεν δὲ μετὰ γενναιότητος μὴ ἀποβλέποντες εἰς πρόσωπα, μὴ ἀποβλέποντες ἔστω εἰς ἐλαττωματικότητά τινα τῶν ἀπολυθέντων. Ἡ Βουλὴ δ’ αὕτη ἥρμοζε, περατοῦσα τὴν πρώτην περίοδον τῶν ἐργασιῶν της, νὰ δώσῃ ψῆφον ἀληθείας. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ δώσῃ τέρμα εἰς τὴν συζήτησιν, νὰ σπεύσῃ νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην της, καὶ ἔχω πεποίθησιν ὅτι θὰ εἴπῃ γνώμην σύμφωνον μὲ τὴν συζητουμένην πρότασιν. Ἡ πρότασις εἶναι διφυής· τὸ μὲν οἱ προτείνοντες καὶ συντασσόμενοι μὲ αὐτοὺς παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἔσχε μέχρι τοῦδε τὸ θάρρος τὸ ἐπαινετὸν καὶ γενναῖον ν’ ἀντιμετωπίσῃ καὶ νὰ μὴ ἀποδυσπετήσῃ πρὸ τόσῳ μεγάλων δυσχερειῶν, ν’ ἀναλάβῃ καὶ τὴν λύσιν αὐτῆς τῆς μικρᾶς σχετικῶς δυσχερείας καὶ ν’ ἀναλάβῃ ἐπὶ ἰδίᾳ εὐθύνῃ τὸν διορισμὸν τῶν καθηγητῶν εἰς τὰς κενὰς ἕδρας. Ἀλλ’ ἡ πρότασις ἔχει καὶ δεύτερον μέρος· προκειμένου περὶ τῆς πληρώσεως τῶν κενῶν ἑδρῶν οἱ προτείνοντες λέγουσι νὰ μὴ περιορισθῇ ἡ Κυβέρνησις ἐνεργοῦσα τοὺς διορισμοὺς εἰς ὡρισμένον κύκλον, ἀλλὰ ν’ ἀποβλέψῃ τόσον εἰς τοὺς ἀπολυθέντας ἀδίκως κατὰ τὴν κρίσιν τινῶν, οὐχὶ ἀπολύτως ἀδίκως κατὰ τὴν κρίσιν ἄλλων, ὅσον καὶ εἰς πάντα ἄλλον κύκλον ἐπιστημονικὸν ἐντὸς τοῦ Κράτους ἢ καὶ ἐκτός. Ἡ ἐλευθερία αὕτη, Κύριοι, θ’ ἀποβῇ ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ Πανεπιστημίου, ἐλπίζω δ’ ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὐτὴν τὴν λύσιν θὰ δώσῃ καὶ ὅτι συνεπῶς αὐτὴ ἡ γνώμη θὰ ἐπικρατήσῃ, γνώμη δικαία, γνώμη ἐπωφελὴς εἰς τὴν πατρίδα (χειροκροτήματα).

§613Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Εἶμαι πρόθυμος νὰ κατέλθω ἀμέσως τοῦ βήματος, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας ἀποφασίσῃ νὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην της καὶ δὲν ὁμιλήσῃ ἄλλος.

§614ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δότε ὑμεῖς τὸ παράδειγμα καί, ἂν δὲν σᾶς ἀκολουθήσουν οἱ ἄλλοι, τότε λαμβάνετε τὸν λόγον.

§615Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Εἰμὶ ἕτοιμος νὰ ὑπακούσω εἰς τὴν παρότρυνσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ παρατηρῶ ὅτι ἕτερος συνάδελφος, ὁ κ. Μέρμηγκας, ἔρχεται νὰ μὲ διαδεχθῇ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσω, καὶ πράττω τοῦτο. Μακράν, Κύριοι, τῶν προσωπικῶν ζητημάτων· οὔτε δίκαιον βεβαίως ἦτο οὔτε ὀρθόν, ἀλλ’ οὔτε καὶ πατριωτικόν, νὰ λεχθῶσιν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ὅσα ἐλέχθησαν περὶ τοῦ Πανεπιστημίου τῆς πατρίδος ἡμῶν. Δὲν ἔπρεπε βεβαίως νὰ παραταθῇ ἐπὶ τοσοῦτον ἡ συζήτησις, ἵνα, κατερχόμενοι εἰς προσωπικὰ ζητήματα, ἐξευτελίζωμεν τὸ μόνον ἵδρυμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἐξυπηρετεῖ μόνον τὰ συμφέροντα τοῦ ἐλευθέρου Βασιλείου, ἀλλὰ καὶ τῆς ὅλης Ἑλληνικῆς φυλῆς. Ἡ ἀνώμαλος βεβαίως κατάστασις τῶν πραγμάτων τοῦ Πανεπιστημίου ἡμῶν δὲν ἦτο φυσικὸν νὰ ἦτο ἀλλοία ἐκείνης, ἡ ὁποία ὑπῆρξεν ἀπὸ δύο δεκαετηρίδων καὶ ἐντεῦθεν. Οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίζῃ ὅτι ἡ κατάστασις αὕτη ἔπρεπε νὰ εἶναι καλλιτέρα ἐκείνης, ἡ ὁποία ὑπῆρχε. Δὲν εἶναι δυνατόν ποτε, ὑφ’ ἃς συνθήκας καὶ ὑφ’ οὓς ὅρους διωκεῖτο ὁλόκληρον τὸ Βασίλειον, ν’ ἀποτελέσῃ ἐξαίρεσιν μόνον τὸ Ἐθνικὸν Πανεπιστήμιον. Ἦτο φυσικῶς ἀδύνατον νὰ μὴ ὑποστῇ καὶ τὸ Πανεπιστήμιον τὸν ἐπηρεασμὸν ἐξ ὅλου τοῦ περιβάλλοντος, καὶ ἦτο φυσικὸν νὰ βαδίσῃ καὶ αὐτὸ τὴν ὁδόν, τὴν ὁποίαν εἶχε χαράξει ἡ πολιτικὴ ἐν γένει κατάστασις τῆς πατρίδος ἡμῶν. Δὲν δύναμαι, Κύριοι, νὰ δεχθῶ ὅτι ὅλη ἡ αἰτία τῆς κακοδαιμονίας τοῦ Πανεπιστημίου ὀφείλεται ἀποκλειστικῶς εἰς τὸ διδακτικὸν προσωπικὸν αὐτοῦ, οὐδὲ δύναμαι νὰ δεχθῶ ποτε ὅτι εἰς τὰς Σχολὰς τοῦ Πανεπιστημίου ἡμῶν ὑπῆρξαν πάντοτε μετριότητες, διότι οἱανδήποτε προσωπικότητα ἐξέχουσαν καὶ ἂν ἐδημιούργησεν ἡ πατρὶς ἡμῶν, ἡ ἐξέχουσα αὕτη προσωπικότης εἰσῆλθεν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. Ἄν ποτε, Κύριοι, κατωρθώθη νὰ εἰσέλθωσι καὶ μετριότητές τινες, ἦτο δυνατὸν τοῦτο νὰ γίνεται, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ ὅτι καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ἀνωμάλου αὐτῆς καταστάσεως ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ δὲν κατώρθωσε τὸ Πανεπιστήμιον νὰ παραγάγῃ προϊόντα ὁπωσοῦν ὠφέλιμα καὶ χρήσιμα ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ. Πάντες ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι παρακαθήμεθα ἐνταῦθα καὶ οἱ ὁποῖοι ἐκφέρομεν τόσας καὶ τόσας μομφὰς κατὰ τοῦ Πανεπιστημίου, πάντες ἡμεῖς ὑπήρξαμεν τρόφιμοι αὐτοῦ· ἐκεῖ ἀνεπτύχθημεν, ἐκεῖ ἐμορφώθημεν καί, ἂν ἠδυνήθημεν νὰ συμπληρώσωμεν τὴν ἀνάπτυξιν ἐπὶ πλέον τῶν πνευματικῶν ἡμῶν δυνάμεων, τοῦτο δὲν ὀφείλεται ἀποκλειστικῶς ὅτι ἐξήλθομεν τῶν ὁρίων τοῦ Βασιλείου· τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι εἴχομεν τὰς βάσεις ἐκ τοῦ Πανεπιστημίου μας. Ἄλλως δὲ καὶ ἡ ὅλη κατάστασις τῆς μέσης καὶ κατωτέρας ἐκπαιδεύσεως ἦτο φυσικῶς καὶ αὕτη τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ δύναται καὶ τὸ πανδιδακτήριον νὰ παρουσιάσῃ προϊόντα κρείσσονα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἕως τώρα ἐπαρουσίασε. Διότι ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει ἐν γένει δὲν ἀρκεῖ νὰ ἔχωμεν εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς αὐτοῦ μόνον τὸ Πανεπιστήμιον, ἀλλὰ καὶ τὸ κατώτερον διδασκαλικὸν προσωπικὸν δέον νὰ εἶναι ἀρτιώτερον κατηρτισμένον. Καὶ νομίζω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν δύναται ν’ ἀντείπῃ ὅτι τὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως ἡμῶν ἐν γένει, τῆς μέσης καὶ κατωτέρας, δὲν εὑρίσκονται βεβαίως εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ εἶναι. Ἐγένετο ἡ ἐπανάστασις, ἡ ὁποία ἐζήτησε τὴν ἐκκαθάρισιν διαφόρων κλάδων· ἐπῆλθεν ἡ ἐκκαθάρισις τοῦ Πανεπιστημίου· πάντες κατέκριναν τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐγένετο ἡ ἐκκαθάρισις, διότι ἐξ ὅλων τῶν Σχολῶν ἂν ἀπεμακρύνθησαν καὶ ἀνικανότητές τινες, πάντως ὅμως ἀπεμακρύνθησαν καὶ ἐξέχουσαι προσωπικότητες, αἱ ὁποῖαι τιμῶσι τὰ γράμματα καὶ τὴν ἐπιστήμην. Καὶ ἂν βεβαίως ἦσαν μόναι αἱ ἀνικανότητες ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ καὶ ἐζητήθη ἡ ἐκκαθάρισις, ἔπρεπεν ἡ ἐπανάστασις, ἡ ὁποία ἐζήτει ν’ ἀναδιοργανώσῃ καὶ τὸ Πανεπιστήμιον, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἀπεμάκρυνε τοὺς ἀνικάνους καὶ ἀχρήστους ἀμέσως νὰ εὕρῃ τοὺς ἀντικαταστάτας των. Τίς ἐξ ὑμῶν, οἱ ὁποῖοι ἐμέμφθητε ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀπεβλήθησαν, τίς ἐξ ὑμῶν, οἱ ὁποῖοι κατηγορήσατε πάντας αὐτούς, κατώρθωσε νὰ ὑποδείξῃ ὅτι ἔξω τοῦ Πανεπιστημίου ὑπάρχει ὁ ἐπαρκὴς ἀριθμός, ἵνα ἀντικαταστήσῃ τοὺς ἀπολυθέντας; Καὶ ἐνῷ ἡ ἐπανάστασις ἐπεζήτει ν’ ἀπομακρύνῃ δι’ οἱουδήποτε τρόπου οἱονδήποτε ἤθελεν, οὐδεμίαν πρόνοιαν ἔλαβεν, ἵνα ἀντικαταστήσῃ ἐκείνους χάριν τοῦ Πανεπιστημίου, χάριν τοῦ ἐθνικοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον τοῦτο ἐπιδιώκει. Καὶ διὰ τοῦτο βλέπομεν ὅτι ἐπὶ δύο ὁλόκληρα ἔτη μένουσι κεναὶ αἱ ἕδραι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι θὰ ἠδύναντο νὰ συντηρήσωσι καὶ συγκρατήσωσιν αὐτὸ καὶ τοῦτο ἐπὶ βλάβῃ καὶ τοῦ ἐλευθέρου Βασιλείου καὶ τοῦ ἀλυτρώτου Ἑλληνισμοῦ. Εἶναι βεβαίως εὐχερὲς νὰ κατεδαφίζῃ τις ἓν οἰκοδόμημα, ἀλλὰ δὲν εἶναι πάντοτε εὔκολον καὶ νὰ τὸ ἀνεγείρῃ, πολὺ περισσότερον μάλιστα, ὅταν πρόκειται περὶ πνευματικῆς δυνάμεως καὶ ἐργασίας. Καὶ ἐνθυμεῖσθε πάντες ὅτι, καθ’ ἣν στιγμὴν ἀπεβάλλοντο οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, ἐπεζητεῖτο ἡ ἀντικατάστασις αὐτῶν οὐχὶ ἐκ τῶν ἐντὸς τοῦ Βασιλείου ἐπιστημόνων, ἀλλ’ ἐκ τῶν ἔξω. Ὅτε δὲ τοῦτο εἶναι ἀνεγνωρισμένον, ὅτε καὶ σήμερον τοῦτο ἐπιζητεῖται, ποῖος θὰ διαφιλονεικήσῃ ὅτι δὲν ἔχομεν τὸ κατάλληλον προσωπικόν, διὰ ν’ ἀντικαταστήσωμεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀπεμακρύνθησαν ἐκ τοῦ Πανεπιστημίου; Εἶναι ἀληθῶς ἄσκοπον νὰ μακρηγορήσῃ τις ἐπὶ πλέον μετὰ τόσον μακρὰν συζήτησιν· ἀλλ’ ἔχω καὶ ἐγὼ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, προκειμένου περὶ τῆς συμπληρώσεως τῶν ἤδη κενῶν ἑδρῶν καὶ ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι θὰ κενωθῶσι, ν’ ἀναλάβῃ αὐτὴ ὑπὸ ἰδίαν αὐτῆς εὐθύνην τὴν συμπλήρωσιν τῶν ἑδρῶν τοῦ Πανεπιστημίου, διότι νομίζω ὅτι πᾶσα ἄλλη μέθοδος, πᾶς ἄλλος τρόπος πρὸς συμπλήρωσιν τῶν ἑδρῶν τοῦ Πανεπιστημίου θ’ ἀποτύχῃ. Καὶ ἂν ἀκόμη γίνωσι καὶ σφάλματά τινα ἐκ πλάνης, οὐχὶ πάντοτε ἐκ προαιρέσεως, τὰ σφάλματα ταῦτα, τὰ ἐκ τῆς ὑπευθύνου Κυβερνήσεως προερχόμενα, θὰ εἶναι πάντως ὀλιγώτερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θὰ διαπραχθῶσιν, ἂν ἄλλη τις μέθοδος κατισχύσῃ πρὸς πλήρωσιν τῶν ἑδρῶν τοῦ Πανεπιστημίου. Θὰ αἰσθανθῶμεν, κύριοι Βουλευταί, ὅλοι, ὄχι ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἀντιπροσωπεύομεν σήμερον τὸ ἔθνος, ἀλλ’ ὁλόκληρος ἡ Ἑλληνικὴ φυλή, μεγαλειτέραν ἀγαλλίασιν, ὅταν ἴδωμεν ὅτι τὸ Ἐθνικὸν ἡμῶν Πανεπιστήμιον ἀναδιοργανοῦται καὶ φθάνει εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὠνειρεύθησαν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς ἱδρύσεως αὐτοῦ οἱ μεγάλοι αὐτοῦ ἱδρυταὶ καὶ εἰς τὸ ὁποῖον ὀνειρεύονται νὰ τὸ ἴδωσι πᾶσαι αἱ Ἑλληνικαὶ ψυχαί. Πρέπει νὰ καταστήσωμεν αὐτὸ ἑστίαν τῶν γραμμάτων καὶ τῶν ἐπιστημῶν καὶ ἐπὶ τοῦ ἀετώματος αὐτοῦ νὰ κυματίζῃ πάντοτε ἡ σημαία τοῦ Ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ (χειροκροτήματα).

§616Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, εἶναι ἀληθὲς ὅτι κατὰ τοιαύτην μεταμεσονύκτιον ὥραν συζητοῦμεν ὑπὸ τὴν ἐπήρειαν δύο δυνάμεων. Ἡ πρώτη εἶναι ἡ τῆς μέθης ἐκ τῆς ἀϋπνίας, ἡ δὲ δευτέρα ἡ διέγερσις τοῦ νευρικοῦ συστήματος, ὡς ἐκ τῆς δεκατετραώρου συνεχοῦς ἐργασίας ἐν τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ καὶ τῆς σοβαρότητος τοῦ θέματος ὑπό τε ἐπιστημονικὴν καὶ ἐθνικὴν ἔποψιν. Οἱ πλεῖστοι τῶν παρελθόντων τὸ βῆμα συναδέλφων ἐπραγματεύθησαν τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος ζήτημα μᾶλλον ὑπὸ προσωπικὴν ἔποψιν παρὰ ὑπὸ ἐπιστημονικὴν καὶ ἐθνικήν, διότι ἐκ τῶν προτέρων, δύναταί τις εἰπεῖν, εἶχον ὡρισμένα σημεῖα ἐναντίον τῶν καθ’ ὧν ἔβαλον, καὶ ὡς τοιαῦτα κατὰ πρῶτον καὶ κύριον λόγον τὴν ἐπανάστασιν, κατὰ δεύτερον δὲ τὴν Κυβέρνησιν τῆς ἐπαναστάσεως, ἄλλοι δ’ ἐναντίον ὡρισμένων προσώπων, ὅπως κολακεύσωσιν, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ τὸ εἴπω, ἄλλα, εἴτε ἕνεκα συμπαθείας εἴτε ἕνεκα ἄλλου τινὸς λόγου μᾶλλον ψυχολογικοῦ (ψίθυροι). Θὰ ἐξετάσω λοιπὸν λίαν συντόμως τὰ οὐσιωδέστερα σημεῖα. Ἐρωτῶ τοὺς ἐναντίον τῆς ἐπαναστάσεως ὁμιλήσαντας· δὲν εἶναι αὐτοί, οἵτινες διεμαρτύροντο ἐναντίον τῆς πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως καταστάσεως καὶ διελάλουν ὅτι τὸ ἔθνος ἔβαινε πρὸς τὴν καταστροφήν; Δὲν εἶναι οἱ ἴδιοι, οἵτινες ἔλεγον, ἂν δὲν ἐνήργουν, ὅτι μόνον μία ἐπανάστασις δυνατὸν νὰ μᾶς ἔσωζε; Πῶς ἐφαντάζοντο τὰ ἀποτελέσματα αὐτῆς, ὅτι θὰ ἔρριπτε τὸ μάννα; Δὲν ἐχαιρέτισαν εὐφροσύνως τὴν 15 Αὐγούστου 1909; Ἀλλὰ ποσάκις καὶ ἐκ τῆς θέσεως αὐτῆς δὲν ἐβροντοφώνησαν ὅτι τὸ φαῦλον παρελθὸν δὲν θὰ ἐπανέλθῃ καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐπανέλθῃ πλέον; Ἐὰν τὸ παρελθὸν ἦτο φαῦλον καὶ δὲν πρέπῃ νὰ ἐπανέλθῃ πλέον, δὲν εἶναι ἡ ἐπανάστασις, ἥτις τὸ ἐπάταξε καὶ τὸ ἐξεδίωξε διὰ παντός; Κατ’ ἐμὴν πεποίθησιν πρεσβεύω—καὶ οἱ προλαλήσαντες τὴν αὐτὴν γνώμην ἔχουσι, διότι δὲν εἶναι μονομερής, ἀλλ’ ἐπικρατεῖ εἰς ἅπαντα τὰ εὐνομούμενα καὶ προοδευτικὰ ἔθνη,—ὅτι, ὅταν καὶ ὅπου ὑπάρχει ἐλλιπές, ἐλαττωματικόν, ἀνεπαρκές, ἐγκληματικὸν κλπ., πρέπει νὰ ἔρχηται εἰς φῶς. Τὰ ἔθνη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα, ὅταν ἀποκαλύπτωσι πᾶν ὅ,τι συντελεῖ ἢ θὰ συντελέσῃ εἰς βλάβην ἢ διατάραξιν καὶ τὸ περιορίζωσι καὶ τὸ ἐξαφανίζωσι, τὰ τοιαῦτα ἔθνη μικρὸν καὶ κατ’ ὀλίγον ἀνυψοῦνται, εὐημεροῦσι καὶ διαπρεπῆ ἐθνικὴν καὶ διεθνῆ θέσιν καταλαμβάνουσι. Δὲν ἔπαθε τίποτε, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐξετιμήθη περισσότερον ἡ Γαλλία, ὅτε ἡ πολιτεία αὐτῆς κατὰ τὸ 1887, ἀφοῦ ἀνεκάλυψεν ὅτι ὁ γαμβρὸς τοῦ τότε προέδρου τῆς Γαλλικῆς Δημοκρατίας, Wilson, ἀνώτερος ἀξιωματικός, ἐπώλει παράσημα, τὸν ἔδραξεν ἀπὸ τὸ ὠτίον καὶ τὸν ἐπέταξεν, ὁ δὲ τότε Πρόεδρος τῆς Γαλλικῆς Δημοκρατίας ἀμέσως παρῃτήθη. Δὲν ἐθίγη ποσῶς ἥ τε ἐθνικὴ καὶ διεθνὴς φήμη τῆς Γερμανίας ἐκ τῆς ἀποκαλύψεως καὶ αὐστηρᾶς τιμωρίας τῶν τῆς «Στρογγύλης Τραπέζης», ἀλλὰ τοὐναντίον ἐξεκαθαρίσθη ἀπὸ τὰ τοιαῦτα ὄντα. Οὔτε ἡ Βουλγαρία ἔπαθέ τι, διότι ἀπεκάλυψε τὰς καταχρήσεις τοῦ ἄλλοτε Ὑπουργοῦ καὶ τὸν κατεδίωξεν αὐστηρῶς κατὰ τοὺς διέποντας τὴν χώραν νόμους· τοὐναντίον ἀπὸ τὴν στιγμὴν ἐκείνην εἰσῆλθε στερρότερον εἰς τὴν τάξιν τῶν πεπολιτισμένων ἐθνῶν. Ἐκεῖνα δὲ τὰ ἔθνη, τῶν ὁποίων ἡ ἐπίσημος πολιτεία ὑπὸ τὸ πρόσχημα τοῦ νὰ προφυλαχθῇ ἀπὸ δυσφημήσεις, καλύπτει, ἂν ὄχι ὑποστηρίζει, τὰ παραπτώματα, τὰς καταχρήσεις, τὰς ἀνεπαρκείας, τὰς ἀνηθικότητας κατὰ τὰ ἤθη καὶ ἔθιμά των, ἐνίοτε αὐτὰ τὰ ἐγκλήματα βαίνουσιν εἰς τὸν ὄλεθρον. Τοῦτ’ αὐτὸ παρατηρεῖται καὶ διὰ τὰς ἐν γένει Σχολὰς τῶν τε γραμμάτων, τῶν ἐπιστημῶν καὶ τῶν τεχνῶν. Δὲν ἔπαθε τίποτε ἡ Ἰατρικὴ Σχολὴ τοῦ Λονδίνου, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐξετιμήθη περισσότερον, διότι συνέλαβε καὶ ἐτιμώρησε κατὰ τὸ 1897 τὸν διασημότερον Ἄγγλον καθηγητὴν τῆς Μαιευτικῆς Plaiffer, ὁ ὁποῖος ἐγνώσθη ὅτι ἔλαβε μέρος πρὸς ἔκτρωσιν ἐκ κλεψιγαμίας, καίτοι καὶ ἐπιστημονικὴν ἀξίαν εἶχε καὶ ὑπὸ τῆς βασιλικῆς εὐνοίας καὶ ἀπεριορίστου ἐκτιμήσεως περιεβάλλετο, ὁ ἀδελφικός του δὲ φίλος καὶ συνάδελφος Williams, καθηγητὴς ἐπίσης τότε τῆς Γυναικολογίας, παρηγγέλθη καὶ ἔκαμε τὴν αὐτοψίαν ἀκριβῶς καὶ αὐστηρῶς κατὰ τοὺς διέποντας νόμους, χωρὶς νὰ ἐπηρεασθῇ οὔτε ἀπὸ φιλίαν οὔτε ἀπὸ ἐπιστημονικὴν καὶ συναδελφικὴν —ὡς λέγομεν καὶ πράττομεν ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες— δυσφήμησιν, ἀλλ’ οὔτε καὶ ἀπὸ τὰ λεγόμενα ἀνθρώπινα συναισθήματα καὶ φιλανθρωπίας πρὸ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ καθήκοντος, καὶ μόνον τοῦ καθήκοντος, ἐντὸς ἔτους παρουσιάσθη εἰς τὸ Κακουργιοδικεῖον καὶ ὡς μάρτυς, ἀλλὰ καὶ ὁ κατηγορούμενος μετὰ ἀνδρικοῦ θάρρους εἶπε: «Ναί, ἔπραξα παρὰ τοὺς διέποντας νόμους τῆς πατρίδις μου· ἡ δικαιοσύνη πρέπει νὰ μὲ τιμωρήσῃ, καὶ νὰ μὲ τιμωρήσῃ αὐστηρῶς» καὶ τὸ Δικαστήριον ἐτιμώρησεν αὐτόν: «Ὁ τέως καθηγητὴς Plaiffer τιμωρεῖται μὲ τὸ ἀνώτατον ὅριον τῆς ποινῆς, ἀνάλογον πρὸς τὰ ἀξιώματα, τὰ ὁποῖα ἡ Πολιτεία τῷ εἶχεν ἐμπιστευθῆ»· τὸ δ’ ἀκροκτήριον, μέγιστον μέρος τοῦ ὁποίου ἐδάκρυεν ἐκ τῆς τοιαύτης ἀποφάσεως, ἐπεδοκίμασεν ἐν τούτοις τὴν ἀπόφασιν. Ὁ Γάλλος Λεσέψ, μία δόξα τῆς Γαλλίας, ἓν πνεῦμα, διὰ τὸ ὁποῖον ὑπερηφανεύεται ἡ ἀνθρωπότης ἐν γένει, ὡς ἡ Ἰατρικὴ διὰ τὸν Παστέρ, διὰ τὴν ἀποτυχίαν του εἰς τὸ ζήτημα τοῦ Παναμᾶ, καὶ εἰς ἡλικίαν 90 περίπου ἐτῶν, κατεδικάσθη εἰς φυλάκισιν ὑπὸ τῆς δικαιοσύνης τῆς Γαλλικῆς Δημοκρατίας καὶ ἀπέθανεν ὡς τοιοῦτος, χωρὶς οὔτε χάριτος νὰ τύχῃ. Ἡ Ἀκαδημία τῶν Ἐπιστημῶν κατ’ ἐλάχιστον δὲν ἐδυσφημήθη. Οὕτω διοικοῦνται τὰ ἔθνη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τήν τε εὐδαιμονίαν καὶ ὑπερηφάνειαν, ἣν ἔχουσι, τηροῦσι καὶ τὴν αἰωνίαν δόξαν θηρεύουσι πάντοτε καὶ ἀποκτῶσι. Προλαλήσαντες συνάδελφοι κατήγγειλαν ὡρισμένα γεγονότα διά τε τοὺς ἀπολυθέντας καί τινας μὴ ἀπολυθέντας καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου. Ἐὰν εὑρίσκωνται ἐν τῇ ἀληθείᾳ, νὰ τιμωρηθῶσιν οἱ ἔνοχοι, ἐὰν δὲ μή, νὰ τιμωρηθῶσιν οἱ κατήγοροι ὡς συκοφάνται (εὖγε, εὖγε). Οὕτω καὶ μόνον τήν τε Ἑλληνικὴν ἐπιστήμην θὰ ὑψώσωμεν καὶ ἐπιβάλωμεν καὶ τὸ Πανεπιστήμιόν μας διαπρεπῆ θέσιν θὰ καταλάβῃ. Ἂς παύσωμεν τὰς προσωπολατρείας, ἂν θέλωμεν νὰ κάμωμεν καὶ ἐπιτύχωμέν τι, διότι ἄλλως, ἂν εἴμεθα μοιρολάτραι καὶ προσωπολάτραι, εἶναι ὅλως περιττὸν νὰ συζητῶμεν καὶ νομοθετῶμεν. Συνάδελφός τις εἶπεν ὅτι «οἱ νεώτεροι ἐπιστήμονες σήμερον εἶναι καλλίτεροι τῶν παλαιοτέρων». Ἐννοεῖ βεβαίως τοὺς διδάσκοντας, ὡς πάντες ἐννοοῦμεν, διότι περὶ τῶν καθηγητῶν πρόκειται. Ἂν ἐκτὸς τοῦ Πανεπιστημίου ἄλλοι ὑπερέχουσι κατὰ πολύ, ἐγὼ τὸ βεβαιῶ μὲ ὅλην τὴν δύναμιν τῶν πνευμόνων μου. Ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ τῷ εἴπω ὅτι ἡ τοιαύτη παραβολὴ εἶναι ἄστοχος, διότι δὲν γίνονται αἱ κατὰ περιόδους ἐπιστημονικαὶ συγκρίσεις ἐν τῷ στενῷ χώρῳ μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς ἐθνικότητος. Ὄντως οἱ σήμερον Ἕλληνες ἐπιστήμονες ὑπερέχουσι τῶν πρὸ 30 ἐτῶν συναδέλφων των, ἀλλὰ δὲν τοὺς ὑπερέχουσι τόσον, ὅσον ὑπερεῖχον οἱ πρὸ 30 ἐτῶν τοὺς πρὸ 20 ἐτῶν. Ἡ ἀλήθεια εἶναι ἡ ἑξῆς· οἱ ἐν γένει καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου ἐν δράσει μέχρι τοῦ 1883, συγκριτικῶς πρὸς τὴν τότε συγκοινωνίαν, πρὸς τὰς προόδους τῶν γραμμάτων, τῶν ἐπιστημῶν καὶ τῶν τεχνῶν, πρὸς τὰ μέσα, ἅτινα εἶχον, εὑρίσκοντο ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἐπιπέδου ἐν ᾧ καὶ οἱ τότε ἐπιστήμονες τῆς Γαλλίας καὶ τῆς Γερμανίας, ὑπέρτεροι δὲ τῶν τῆς Ἰταλίας· ἀναμφισβήτητον γεγονὸς εἶναι ὅτι οἱ ἐκ Γερμανίας διδάκτορες, ἐπιστρέφοντες, πολὺ ἐσυλλογίζοντο τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν ἤθελον ὑποστῆ τὴν δοκιμασίαν τῶν διὰ τὰς πρακτικάς των ἐξετάσεις, ἐνῷ σήμερον πολὺ τὸ συλλογίζονται οἱ καθηγηταί, ὅταν πρόκειται νὰ ἐξετάσωσιν ἕνα διδάκτορα, οὑτινοσδήποτε ἄλλου Πανεπιστημίου. Μὴ δυσφορεῖτε, Κύριοι, πρὸ τῆς ἀληθείας· εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι διδάκτορες τότε τῶν Σχολῶν τῆς Γερμανίας ἀπεδεικνύοντο κατώτεροι τῶν τοῦ ἡμετέρου Πανεπιστημίου, σήμερον δέ.... Δὲν γίνονται, ἐπαναλαμβάνω, τοιαῦται, κατὰ τὰς χρονικὰς περιόδους, παραβολαὶ τῆς προόδου τῶν ἐπιστημῶν κατὰ χώρας, διότι γνωρίζομεν ὁπόσαι ἡμέραι ἢ ἑβδομάδες ἀπῃτοῦντο πρὸς ἐπιστημονικὴν συγκοινωνίαν τῶν Ἀθηνῶν πρὸς τὰ διάφορα κέντρα τῆς Εὐρώπης, ἐνῷ σήμερον λεπτὰ μόνον τῆς ὥρας μᾶς χωρίζουσιν ἀπὸ τὰ κέντρα τῆς Ἀμερικῆς καὶ συνεπῶς, ἐὰν δὲν δυνάμεθα νὰ ὑπερέχωμεν, δὲν ἔπρεπε καὶ νὰ ὑστερῶμεν τῆς τῶν χωρῶν ἐκείνων. Ἀμφιβάλλετε, Κύριοι; Σᾶς βεβαιῶ ὅτι, ὅτε ὁ ἀοίδιμος Péan ἐπεσκέφθη τὰ νοσοκομεῖα Ἀθηνῶν, ἔκαμεν ἐν αὐτοῖς πολλὰς εὐγενεῖς παρατηρήσεις· εἰς ἐμπίστους του εἶπεν «εἶναι λυπηρόν, διότι ὑστεροῦσι ταῦτα κατὰ πολύ», καὶ ὅμως αἱ Ἑλληνικαὶ ἐφημερίδες διεφήμισαν ὅλως τὰ ἐναντία. Ἐπιστρέψας ὁ πατὴρ οὗτος τῆς νέας χειρουργικῆς εἰς Παρισίους ἀπέστειλε πλεῖστα χειρουργικὰ ἐργαλεῖα εἰς τὰ νοσοκομεῖά μας, οὐδεμιᾶς δὲ ἠξιώθη εὐχαριστηρίου ἐπιστολῆς. Ἕτερος τοιοῦτος, ὁ Trélat, καίπερ ἐπισκεπτόμενος τὴν Ἀκαδημίαν, εἶπε: «Τί ὡραία Ἀκαδημία, ἀλλ’ ἄνευ ἀκαδημαϊκῶν! κλπ.», ἡ δὲ ἐφημεριδογραφία καὶ πάλιν τὰ ἐναντία διελάλει καὶ καθηγητῶν τὴν ὁδὸν προελείαινε. Δύναμαι νὰ πολλαπλασιάσω εἰς τὸ ἄπειρον τὰς τοιαύτας εὐγενεῖς παρατηρήσεις, ἄνευ ἀποτελέσματος, ἀλλ’ αἱ δύο νομίζω ὅτι εἶναι ἀρκεταί. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ συζητήσω μίαν πρὸς μίαν τὰς ἰδέας τοῦ σεβαστοῦ συναδέλφου κ. Βερροίου, ἃς δύναμαι δι’ ἀναμφισβητήτων ἐπιχειρημάτων νὰ καταρρίψω τὴν μίαν κατόπιν τῆς ἄλλης ἄνευ τῆς ἐλαχίστης δυσκολίας, διότι ἡ ὥρα εἶναι ἀκατάλληλος καὶ ἡ Βουλὴ κεκμηκυῖα· ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ὅμως νὰ τῷ παρατηρήσω ὅτι ἀσαφῆ ἰδέαν ἔχει περὶ τῶν ἐπιστημόνων ἰατρῶν ἐν Ἑλλάδι, νὰ τὸν βεβαιώσω δὲ ὅτι, ὡς καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἐπιστήμας, ἐπὶ παραδείγματι εἰς τὴν Νομικήν, οὕτω καὶ εἰς τὴν Ἰατρικὴν ὑπῆρχον καὶ ὑπάρχουν οἱ σοβαροί, κατὰ πολὺ ὑπέρτεροι πολλῶν, ἵνα μὴ εἴπω ἁπάντων, τῶν ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος· καὶ δὲν εἶναι οἱ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ μόνον καὶ οἱ ἐκκαθαρισθέντες, ὡς ἰσχυρίσθη, ἀλλὰ δυστυχῶς διότι καὶ ἡ Ἀκαδημία τὰς θύρας της ἔχει κεκλεισμένας καὶ οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου δὲν κατώρθωσαν, ἵνα μὴ κάμω χρῆσιν ἄλλης λέξεως, νὰ συμπήξωσι καὶ συγκρατήσωσιν ἓν ἰατρικὸν κέντρον σοβαρόν, ἄξιον τῆς ἰατρικῆς ἐπιστήμης, ὡς ἁπανταχοῦ, οἱ σοβαροὶ ἐπιστήμονες ἐν Ἑλλάδι εἰσὶν ἀπομεμονωμένοι καὶ κεκλεισμένοι ἔν τε τοῖς γραφείοις καὶ τοῖς ἐργαστηρίοις των. Δὲν πιστεύω δὲ νὰ ἐλησμονήσαμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πλειστάκις κατηγόρησε τοῦ παρελθόντος, οὔτε ὅσα ποτὲ εἶπεν εἰς τὸν Πανελλήνιον ἰατρικὸν σύλλογον, οὔτε ὅσα ἐν συναναστροφαῖς, ὅτι δηλαδὴ «ἡ τότε ἐπίσημος Πολιτεία τήν τε σοβαρὰν ἐπιστήμην καὶ τὴν ἀρετὴν παρημέλει καὶ κατεδίωκε, τὴν δὲ κολακείαν περιεποιεῖτο, τὴν δὲ ἀγυρτείαν καὶ νωθρότητα ἤμειβεν». Ἡ μέχρι σήμερον διεξαχθεῖσα συζήτησις ἐπὶ τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος θέματος μοὶ ἐγέννησε καὶ τὰς ἑξῆς ἀπορίας: Οἱ περισσότεροι προλαλήσαντες, ὡς ὑπερασπισταὶ τῶν ἐκκαθαρισθέντων, εἰσὶ πλεῖστοι, εἰσὶν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως, παντοῦ ὅπου εὕρισκον εὐκαιρίαν, καὶ τοιαύτην παρεσκεύαζον ὅπου καὶ ἂν ἵσταντο, ἔλεγον «δὲν βαίνομεν καλῶς, δὲν ἔχομεν δικαιοσύνην, ἀσφάλειαν, ὑπαλλήλους, στρατόν, ναυτικόν· οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου εἰσὶν ἀγράμματοι, νωθροί, ἔμποροι, χρηματίζονται κλπ... Οὐδὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διορθώσῃ ταῦτα πάντα παρὰ μία ἐπανάστασις, νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὰ πάντα...». Σήμερον λέγουσιν ὅτι ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἐπαναστάσεως κατεστράφη τὸ πᾶν, καὶ ἰδοὺ περίοδος τῆς ἀγορεύσεως ἑνὸς τῶν καλλίστων συναδέλφων τῆς Συμπολιτεύσεως... «καὶ ἡ ἐπανόρθωσις τοῦ ἀδικήματος εἰς τοὺς ἀπολυθέντας καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου, ἥτις ἀποκαθιστᾷ τὴν κηλιδωθεῖσαν τιμὴν τῆς Ἑλληνικῆς ἐπιστήμης. Ἐὰν ἡ ἀνεπάρκεια ὑπῆρξεν ἡ μόνη ἀφορμὴ τῆς ἀγρίας ταύτης προγραφῆς, ἡ Πολιτεία ἀνωμολόγησε μόνη τὸ σφάλμα της, ἀφήσασα ἐπὶ ὁλόκληρον ἔτος τὰς χηρευούσας ἕδρας κενάς»· μὲ τὸ τελευταῖον μέρος φαίνεται ὅτι ἐλησμόνησε τί ἐκ τῆς ἡμέρας τῆς ἐκκαθαρίσεως μέχρι σήμερον συνέβη εἰς τὸ Κοινοβούλιον καὶ ὅτι δὲν ὑπῆρχε νόμος πρὸς πλήρωσιν τῶν ἑδρῶν, ὡς καὶ κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του εἶπεν ὅτι «οἱ νεώτεροι ἐπιστήμονές εἰσι καλλίτεροι τῶν παλαιοτέρων». Τότε ἆρά γε ὡμίλουν ἐν πεποιθήσει πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως ἢ σήμερον; Μὰ τὴν ἀλήθειαν ἐγὼ οὐδὲν συμπέρασμα δύναμαι νὰ ἐξαγάγω ἐκ τῆς κινηματογραφικῆς ἐπισκοπήσεως τῆς περιόδου τῶν τελευταίων ἐτῶν. Ἐὰν δὲν εἴχομεν καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου, καὶ συνεπῶς Πανεπιστήμιον πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως, τί κακὸν διέπραξεν ἡ ἐπανάστασις διὰ τῆς μερικῆς ἢ ὄχι καθολικῆς ἐκκαθαρίσεώς του, ἴσως συνεπείᾳ κατηγοριῶν τινῶν τῶν προαγορευσάντων; Πῶς ὁ «μαῦρος γέρων» τὸ κατέστρεψε; Ἡ ἐπανάστασις καὶ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις κατασυνέτριψαν τὸ Πανεπιστήμιον ἢ ἡμεῖς ἐδῶ μὲ τὰς ἐπὶ τόσας ἡμέρας προσωπικάς μας συζητήσεις καὶ τὰς ἐκστομουμένας λέξεις καὶ φράσεις, αἵτινες δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἐξέρχωνται τοῦ ἕρκους τῶν ὀδόντων, οὔτε ἀπὸ τοὺς τῆς τελευταίας τάξεως; Πῶς οἱ λέγοντες τὴν ἀλήθειαν καὶ οἱ καταγγέλλοντες γεγονότα εἰσὶν οἱ δυσφημοῦντες καὶ καταστρέφοντες τὸ Πανεπιστήμιον, ἐνῷ τοῦτο πρὸ ἐτῶν, τόσον δημοσίᾳ, ὅσον καὶ κατ’ ἰδίαν, διεκωμῳδεῖτο καὶ ἐγελωτοποιεῖτο; Ἐλησμονήσαμεν ὅτι πρό τινων ἐτῶν κατὰ τὰς ἑορτὰς τῶν ἀπόκρεων παριστάνετο τὸ ἐθνικὸν τοῦτο ἵδρυμα ἐπὶ τετρατρόχου φορτηγοῦ ἁμάξης παρελαυνούσης πρὸς κοινὴν θέαν τὰς κεντρικὰς ὁδοὺς καὶ πλατείας, ὡς παμμεγέθης κλίβανος, καὶ εἰς τὸ ἓν τῶν στομίων αὐτοῦ εἰσῆγον ἄρτους ἐκ τοῦ ἑτέρου δ’ ἐξῆγον τοὺς τοιούτους εἰς κούτσουρα, παριστάνοντες οὕτω τοὺς εἰσερχομένους καὶ ἐξερχομένους φοιτητάς; Ἐλησμονήσαμεν ὅτι ἅπασα ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία ἐπεδοκίμαζε τότε τὴν παρέλασιν καὶ ἐχειροκρότει, καθηγηταὶ δὲ ἦσαν κατενθουσιασμένοι ἐκ τῆς τοιαύτης ἐπιτυχίας καὶ ἐπὶ μακρὸν μετὰ θαυμασμοῦ καὶ ἀγαλλιάσεως ἀφηγοῦντο τὴν τοιαύτην παρέλασιν; Ἡ ἐπανάστασις κατερράκωσε τὰς Ἑλληνικὰς ἐπιστήμας καὶ τοὺς ἐπιστήμονας, ἢ ὑμεῖς μὲ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ἄρθρου 8 § 3, ὅπου ἀναγνωρίζετε πλέον, ὅλως ἀβασανίστως, ὅτι οἱ ἐν Ἑλλάδι ἐπιστήμονες βιοπαλαισταὶ εἴμεθα ἀνεπίδεκτοι ἐπιστημονικῆς μορφώσεως καὶ μόνον οἱ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος Ἕλληνες οἱ ἀνίκανοι νὰ διδάξωσιν εἰς τὴν μητρικήν μας γλῶσσαν, οὐδόλως δὲ οἱ ἐν Ἑλλάδι τοιοῦτοι ὑπερέχοντες καὶ ὑπὸ ἐπιστημονικὴν ἔποψιν πλείστους τῶν ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, καὶ τοῦτο ἀποδεικνύει οὐ μόνον ἡ κατὰ καιροὺς δειλία των τοῦ νὰ διαγωνισθῶσιν ἀλλὰ καὶ ἡ ὑστέρησίς των κατὰ ἐπιστημονικὰς παρατηρήσεις καὶ ἔργα σοβαρά; Ἰδοὺ π.χ. τί περὶ Ἑλλήνων ἐν ἄρθρῳ 8 § 1 στήλῃ 3ῃ καὶ 4ῃ λέγεται· «δημοσιεύσας ἀξίας λόγου πραγματείας, ὧν τοὐλάχιστον μία πρωτότυπος κλπ.», ἐν δὲ τῷ ἄρθρῳ 11 περὶ ὑφηγητῶν § 1 στήλῃ 3ῃ «δημοσιεύσας πρωτότυπον διατριβήν....», ἐνῷ διὰ τοὺς ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ ἐν ἄρθρῳ 8 § 3ῃ καὶ 4ῃ τάδε καὶ μόνον «... καὶ συγγράψας ἔργα ἐπιστημονικῆς ἀξίας...». Ἀλλά, Κύριοι, οἱονδήποτε ἐπιστημονικὸν ἔργον δέον νὰ ἔχῃ μικρὰν ἢ μεγάλην ἐπιστημονικὴν ἀξίαν, ἄλλως δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε κἂν νὰ ὀνομασθῇ καὶ οὔτε ὀνομάζεται ἔργον παρὰ ἐπιστημονικὴ ἀλληλογραφία. Ἐκ τούτων προκύπτει ὅτι τοὺς Ἕλληνας, τοὺς ὁποίους ἀφ’ ἑνὸς ἐπισήμως ἀνεγνωρίσατε ὡς ἀνεπιδέκτους ἐπιστημονικῆς μορφώσεως, ἀφ’ ἑτέρου ἐπίσης ἐπισήμως τοὺς ἀναγνωρίζετε ἀξίους εἰς τὸ συγγράφειν πρωτοτύπους πραγματείας καὶ διατριβάς, τοὺς δὲ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ Ἕλληνας, οὕς θεωρεῖτε σοφούς, κρίνετε ἱκανοὺς μόνον εἰς τὸ συγγράφειν ἔργα ἀξίας καὶ ἀνικάνους τοῦ κάμνειν μίαν παρατήρησιν πρωτότυπον, ἔστω καὶ μίαν πρωτότυπον διατριβήν. Κατὰ τοὺς κανόνας τοὺς ἐπιστημονικούς, ὅσον ἀξίζει ἔστω καὶ μία ἁπλῆ πρωτότυπος παρατήρησις ἀναγνωρισθεῖσα ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης, δὲν ἀξίζει τρίτομον ὀγκῶδες ἐπιστημονικὸν σύγγραμμα. Τὸ πρῶτον εἶναι ἀνίχνευσις, τὸ δεύτερον ἕξις Π. χ. ὁ ἀείμνηστος ἰατρὸς Ἀντώνιος Καλλιβωκᾶς ἦτο συγγραφεὺς τάχιστος, ἀλλὰ παρατηρητὴς καὶ ἀνιχνευτὴς οὐδόλως, διὸ οὐδὲν ἠδυνήθη νὰ πράξῃ οὔτε ὡς διδάσκαλος οὔτε ὡς ἰατρός. Ἕτερος συνάδελφος ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τὰ ἑξῆς μᾶς εἶπε: «Πῶς δὲν συναισθάνεσθε τὴν θέσιν τοῦ Πανεπιστημίου; Πῶς μέμφεσθε τοὺς τοιούτους ἄνδρας; Δὲν ἐννοεῖτε ὅτι οὗτοι δέον νὰ ἔχωσιν ἐπιβολήν;». Πιστεύει ὅτι τὴν θέσιν καὶ ἐπιβολήν τινος δύναται νὰ στηρίξῃ καὶ κρατήσῃ ἔστω καὶ κοινωνία ὁλόκληρος, ὅταν ὁ ὁπωσδήποτε ἀπαιτήσας αὐτὴν δὲν εἶναι ἱκανός, δὲν εἶναι ἄξιος τῆς τοιαύτης θέσεως, δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ τὴν τηρῇ, εἰς οἷον ὕψος τῇ ἀνήκει; Πιστεύει ὅτι ὑπάρχει που κοινωνία ἀνεκτικωτέρα καὶ ἥτις νὰ σέβηται τὰ ἀξιώματα καὶ συγχωρῇ τὰ σφάλματα, ὅσον ἡ Ἑλληνική; Πῶς εἶναι δυνατὸν καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου νὰ ἔχωσιν ἐπιβολήν, ἐνῷ ἐν τοῖς σιδηροδρομικοῖς σταθμοῖς ἀλληλοέθραυσαν τὰς κεφαλάς των μὲ τὰς ῥάβδους των καὶ ἀλληλοκαταδιωκόμενοι ἐφώναζον «σκοτῶστέ τον, σκοτῶστέ τον τὸν κακοῦργον»!; Καὶ εἶναι δυνατὸν παντοδυναμία νὰ τοὺς κρατήσῃ εἰς τὴν θέσιν των καὶ νὰ τοὺς ἐπιβάλῃ, ὅτε εἰς διάφορα κέντρα τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐκτὸς αὐτῆς ἔχουσι πράκτορας πρὸς ἄγραν πελατείας μὲ τὴν προσυμφωνίαν τῶν τόσα ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν ἐκ τῶν εἰσπράξεων; ὅτε αἰλουροειδῶς μετεπήδων ἀπὸ ἕδρας εἰς ἕδραν, ἵνα δευτέραν ἄλλην λάβωσι πρὸς ἀργυρολογίαν; ὅτε πρὶν ἢ εἰσέλθωσιν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, προεξώφλουν τυφλὴν ἀφοσίωσιν καὶ ὑπακοὴν ἐφ’ ὅρου ζωῆς εἰς πᾶσαν ἀπαίτησιν πρὸς τοὺς ἰσχυρούς, οἵτινες τοὺς εἰσήγαγον; Ποῖος παρεβίασε περισσότερον τοὺς τὸ Πανεπιστήμιον καὶ τὴν πατρίδα διέποντας νόμους παρὰ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου; Δὲν εἶναι αὐτοὶ οὗτοι, οἵτινες οὐδέποτε ὑπέβαλον ἠτιολογημένας προτάσεις πρὸς διορισμὸν νέων καθηγητῶν, ὡς ὁ νόμος κελεύει; Δὲν διεστρέβλωσαν καὶ κατερράκωσαν τὸν νόμον περὶ ἐπιμελητείας; Δὲν ἐξηυτέλισαν τὸν θεσμὸν τῆς ὑφηγεσίας; Ἀπὸ ποῦ ν’ ἀρχίσῃ τις καὶ ποῦ νὰ καταλήξῃ; Συνάδελφοί τινες ἰσχυρίσθησαν ὅτι καὶ ἡ κατάστασις τοῦ Πανεπιστημίου φυσικῶς παρηκολούθει τὴν πολιτειακὴν ἐξέλιξιν. Δὲν ἀμφισβητῶ ῥιζικῶς τὴν ἰδέαν των αὐτήν· ἂς μοὶ ἐπιτρέψωσιν ὅμως νὰ πρεσβεύω τοὐναντίον, ἤτοι ὅτι, ἂν οἱ «καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὡρκίζοντο εἶχον ὡς καὶ οἱ μέχρι πρὸ 30ετίας ἀκριβῆ συναίσθησιν τοῦ καθήκοντός των πρὸς τὸν Ἑλληνισμὸν καὶ πρὸς τὴν θέσιν καὶ τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Ἐθνικοῦ ἡμῶν Πανεπιστημίου», ἤτοι ἂν ὑπὸ ἔποψιν χαρακτῆρος καὶ ἠθικῆς ἵσταντο εἰς τὴν θέσιν των, τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος θὰ κατεῖχε τὴν ἐμπρέπουσαν αὐτῷ θέσιν, ἀντὶ τῆς ἐμπαικτικῆς, εἰς ἣν εὑρίσκεται σήμερον. Ἀλλ’ ἐνῷ παρεβίαζον καταφανῶς τοὺς διέποντας νόμους πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν τῶν φοιτητῶν, καὶ τοῦτο εὐφυΐαν ἐξελάμβανον καὶ οὕτως ἀνυψοῦντο, ἀντὶ νὰ παταχθῶσιν, ὁποία ἐθνικὴ καὶ ἠθικὴ ἀγωγή, ἔμμεσός τε καὶ ἄμεσος, ἐδίδετο εἰς τὸν πρὸς ἐκπαίδευσιν ἀθῷον καὶ εὔπιστον φοιτητὴν εἰσερχόμενον εἰς τὸ ἱερὸν ἐκεῖνο τέμενος; Οὐδεμία ἄλλη παρὰ νὰ διαστρεβλώνῃ καὶ παραβιάζῃ καὶ αὐτὸς ὅπου καὶ ὅπως θὰ ἠδύνατο τοὺς διέποντας νόμους. Οὕτως ἡ ἀνομία, ἡ ψευδορκία, ἡ ἀνηθικότης, ἡ ἀγυρτεία κλπ. μικρὸν καὶ κατ’ ὀλίγον ἐκ τοῦ κέντρου πρὸς ἅπασαν τὴν περιφέρειαν τῆς Ἑλλάδος διεσπάρησαν. Δὲν ἐνθυμοῦμαι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου νὰ εἶδον ἢ ἤκουσα καθηγητὴν παρακινοῦντα φοιτητὰς ὅπως ἀποδοκιμάσωσι συνάδελφόν των, οὔτε παροτρύνοντα αὐτοὺς νὰ μὴ φοιτῶσιν εἰς τὰς παραδόσεις συναδέλφου των, ἀλλὰ τοὐναντίον· τὰς τελευταίας ὅμως 10ετίας τὰ τοιαῦτα ἦσαν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἐπὶ τῇ ὑποσχέσει ὅτι αὐτὸς θὰ τοῖς ἔδιδε τὸ διδακτορικὸν πτυχίον. Ὁποῖοι δ’ ἐξήταζον τὰ διάφορα μαθήματα; Ἀκούσατε: κλινικὸς ἐπὶ παραδείγματι ἐξήταζεν Ἰατροδικαστικήν, ὁ παιδίατρος Φαρμακολογίαν, ὁ ὀφθαλμολόγος Μαιευτικήν, ὁ φυσιολόγος Χειρουργικήν, ἐνίοτε δὲ εἷς καὶ ὁ αὐτὸς δύο καὶ τρία μαθήματα. Τελειόφοιτός τίς ποτε, ὃν ἐγνώριζον ὡς ἀπαράσκευον πρὸς διδακτορικὰς ἐξετάσεις, μοὶ εἶπεν ὅτι εἶχεν ἀποφασίσει νὰ προσέλθῃ εἰς τὴν δοκιμασίαν· τὸν ἀπέτρεψα ὅσον μοὶ ἦτο δυνατὸν καὶ οὕτως ἐπί τινας ἡμέρας ἔπαυσε νὰ ἔρχηται εἰς τὸ γραφεῖόν μου, ὅτε ἑσπέραν τινὰ κατενθουσιασμένος μοὶ εἶπεν ὅτι ἐξητάσθη καὶ ἔλαβε τὸν βαθμὸν ἄριστα. Ἐξεταζόμενός τίς ποτε ἠρωτήθη πῶς διαγιγνώσκεται ἡ ἐγκεφαλονωτιαία μηνιγγῖτις ἀπήντησε «διὰ τῆς ἐπικρούσεως καὶ ἀκροάσεως» (γέλωτες) καὶ ὅμως ἔλαβε τὴν ἄδειαν τοῦ θεραπεύειν Ἕλληνας πάσχοντας! Πλεῖστοι ὅσοι ἐμέμφθησαν καὶ ἐπέκριναν πλέον ἢ τραχέως τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν, διότι, ὡς λέγουσι, δὲν πιστεύω δὲ καὶ νὰ τὸ πρεσβεύωσιν, ἠδίκησέ τινας. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι δὲν ἐμέτρησε μὲ τὸ αὐτὸ μέτρον τοὺς πάντας, καὶ τοῦτο, διότι ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ξένος ὢν τῆς πανεπιστημιακῆς καὶ ἐπιστημονικῆς ἐξελίξεως καθὸ μαθητὴς εἰσέτι τοῦ Γυμνασίου, ἐρρυμουλκήθη μᾶλλον ἢ ἀπὸ σκοποῦ ἔπραξεν ὅ,τι ἔπραξεν ἀπὸ τοὺς τότε ἐμπίστους του, οἷος ὁ Βυζαντηνός, εἰς δὲ τὰς πρώτας του εἰσηγήσεις, ὡς ἦν φυσικόν, ὑπήκουσεν ἡ τότε Κυβέρνησις, καὶ οὕτως ἄλλους μὲν ἔκρινεν ἄγαν ἐπιεικῶς, ἄλλους δὲ ἄγαν αὐστηρῶς.

§617Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μηδὲν ἄγαν.

§618Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐν ὁμαλαῖς πάντοτε περιστάσεσιν· εἰς τὴν περὶ οὗ ὁ λόγος ὅμως τὸ ἄγαν αὐστηρῶς ποσῶς δὲν ἔβλαψεν οὔτε ἐδυσφήμησε τὸ Πανεπιστήμιον ἀλλὰ τὸ ἄγαν ἐπιεικῶς εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καὶ ἔβλαψε καὶ ἐδυσφήμησε καὶ δυσφημεῖ εἰσέτι.

§619ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἔπρεπεν οὔτε ἡ ἐπανάστασις οὔτε ὁ τότε Πρωθυπουργὸς νὰ δεχθῶσι καὶ ἀνεχθῶσι τοιοῦτον Ὑπουργόν.

§620Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν γνωρίζω, ἂν ὑμεῖς ἦσθε εἰς τὴν θέσιν των, τί θὰ ἐπράττετε. Κατὰ τοῦτο καὶ μόνον συμφωνῶ πρὸς ὑμᾶς, ὅτι ἀφ’ ἧς ἐνοήθη ὡς κακῆς πίστεως ἔπρεπε νὰ πεταχθῇ, ὡς ἐπετάχθη καὶ ἐπὶ τῆς πρωθυπουργίας τοῦ κ. Ἀλ. Ζαΐμη, ἐπιπροσθέτω δὲ ὅτι ἡ Ἱερὰ Σύνοδος ἦτο ἡ ἁρμοδιωτέρα νὰ μὴ θελήσῃ νὰ συνεργασθῇ μὲ τοιοῦτον Ὑπουργόν, ἀλλ’ ἂς μὴ κρίνωμεν ἐκ τῶν ὑστέρων. Καὶ ἂν ἡ ἐκκαθάρισις ἠστόχησεν, αὐτοὶ οὗτοι οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου πταίουσι, διότι ἡ τότε Κυβέρνησις παρήγγειλεν εἰς τὰς Σχολάς, ὅπως ἐκλέξωσι μικτὴν ἐπιτροπείαν, ἥτις καὶ ἐξελέγη· ἐρωτηθεῖσα δὲ ἂν ὑπάρχουσιν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ ἀνεπαρκεῖς, ἀνίκανοι καὶ τοιοῦτοι καθηγηταὶ ὁποῖοί εἰσιν οἱ τοιοῦτοι ἀπήντησεν: ὑπάρχουσι μέν, ἀλλὰ δὲν γνωρίζομεν ὁποῖοί εἰσιν οἱ τοιοῦτοι, ἵνα τοὺς ὑποδείξωμεν. Πῶς εὑρίσκετε τὴν τοιαύτην ἀπάντησιν; Εἰλικρινῆ, συνᾴδουσαν εἰς τὴν ἀναδιοργάνωσιν καὶ ἀνύψωσιν τοῦ τε Πανεπιστημίου καὶ τῶν ἐπιστημῶν; Βεβαίως ὄχι. Ἡ τοιαύτη πρᾶξις χαρακτηρίζεται μὲ πολυμελῆ οἰκογένειαν, ἐν ᾗ νὰ ὑπάρχωσι μέλη τινὰ ἄτακτα, ἀνήθικα, νωθρά, κλέπται ἴσως, ἡ δὲ Πολιτεία λαβοῦσα γνῶσιν ὅλων τούτων, καὶ ὡς ἔχουσα τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐπεμβῇ καὶ τιμωρήσῃ τὰ τοιαῦτα, ἀλλὰ μὴ ἐπιθυμοῦσα καὶ νὰ δυσφημήσῃ τὴν ἐν γένει οἰκογένειαν ἐρωτᾷ τοὺς γονεῖς καί τινα ἀπὸ τὰ πρεσβύτερα μέλη ἂν ὄντως τοιαῦτα ὑπάρχουσι καὶ ὁποῖά εἰσιν. Οἱ γονεῖς καὶ ἄλλοι ἀπαντῶσι, ναί, ὑπάρχουσι τοιαῦτα, ἀλλὰ δὲν γνωρίζομεν ὁποῖα ἐξ ὅλων. Ἡ Πολιτεία τότε ἀντιλαμβανομένη τὸν δόλον καὶ τὴν ἀπάτην ἐκ μιᾶς τοιαύτης ἀπαντήσεως ἐπεμβαίνει ὡς ὀφείλει νὰ ἐπεμβαίνῃ, συλλαμβάνει καὶ τιμωρεῖ τοὺς πάντας, τοὺς μὲν πρώτους διὰ τὰ παραπτώματά των, τοὺς δὲ δευτέρους διὰ τὴν δολίαν των προαίρεσιν καὶ ἀνυπακοὴν εἰς τοὺς νόμους τῆς Πατρίδος. Ἐκ τῆς ἐλλείψεως τοιούτου θάρρους ἡ τότε Κυβέρνησις διέπραξε μέγιστον σφάλμα, διότι δὲν ἔπρεπε νὰ λιποψυχήσῃ πρὸ τοῦ συνόλου τῶν τοιούτων, ἀλλ’ ἔπρεπε τοὺς πάντας νὰ παύσῃ, ἀκολούθως δὲ νὰ ἐκλέξῃ τόσον ἀπὸ αὐτούς, ὅσον καὶ ἀπὸ τοὺς ἐκτὸς τοῦ Πανεπιστημίου, οὐ μόνον κατὰ τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου ἀλλὰ καὶ τοὺς μᾶλλον ἠθικούς, τοὺς μᾶλλον ἀνεπιλήπτου διαγωγῆς, καὶ οὕτως, ἐντὸς τοῦ ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος νὰ συμπληρώσῃ τὰ κενά. Ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ, ὡς καὶ πᾶς τις ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ, ὅτι εἰς τὰ Sport καὶ τὰς ἐπαύλεις ποτὲ σοφία δὲν ὑπάρχει, συνήθως δὲ οὔτε χαρακτῆρες, καὶ ἔπρεπε νὰ τοὺς ἀποφύγῃ. Ἀλλ’ ὃ γέγονε γέγονε. Ἡμεῖς ὀφείλομεν νὰ τὸ διορθώσωμεν. Ἐτονίσθη κατ’ ἐπανάληψιν ὅτι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις προέβη εἰς ἀδίκους ἀπολύσεις καθηγητῶν καὶ σήμερον δέον νὰ διορθώσῃ τὰ τοιαῦτα ἀδικήματα διὰ τῆς ἀμέσου ἐπαναφορᾶς ἐκείνων. Ἀλλά, ἐὰν δεχθῶμεν ὅτι τινὲς κρινόμενοι αὐστηρῶς καὶ οὐχὶ ἐπιεικῶς ὡς οἱ μείναντες ἀπελύθησαν, ἐξεταστέον: Δέον ἄνευ νέου ἐλέγχου νὰ ἀναδιορισθῶσι καὶ δέον νὰ κριθῶσιν ἐπιεικέστερον ἀπὸ τοὺς ἄλλους ὑποψηφίους οἱ χρηματίσαντες καθηγηταί; Τὸ ἐπιστημονικὸν μέρος ἔχομεν πλέον ψηφίσει καὶ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐπανέλθωμεν, ἀλλὰ μένει ἕτερον, τὸ ἑξῆς: Οἱ πάντες ἀνεγνώσαμεν, ὁποίου εἴδους δημοσιεύσεις καὶ ὁποίου εἴδους γλώσσης χρῆσιν ἔκαμον μετὰ τὴν ἀπόλυσίν των εἰς διαφόρους τότε καθημερινὰς ἐφημερίδας ἐναντίον τῆς τότε Κυβερνήσεως καὶ δὴ τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ· ἐὰν ἐξ ἐκείνων θελήσωμεν νὰ τοὺς κρίνωμεν, ὅσον ἐπιεικῶς καὶ ἂν πράξωμεν τοῦτο, δὲν πρέπει νὰ ἐπαναδιορισθῶσι, διότι ἐφάνησαν ἐγωισταί, κακεντρεχεῖς καὶ οὐχὶ ἄξιοι πλέον τοῦ νὰ φέρωσιν ἓν τόσον ὑψηλὸν ἀξίωμα· ἀλλὰ συγγνωστέοι εἴπη τις ἴσως διότι τότε ἐκ τοῦ παθήματος διετέλουν ἐν διανοητικῇ θολώσει. Ἀλλ’ ἔκτοτε διέρρευσεν ἔτος καὶ πλέον καί, ἀντὶ νὰ συνέλθωσι, τοὐναντίον ἡ θόλωσίς των κατέστη ἐντονωτέρα καὶ ἰδοὺ τί δημοσιεύεται κατ’ αὐτὰς εἰς τὰς ἐφημερίδας: «Σκρὶπ» τῆς 9 Ἰουλίου, ἤτοι τὸ παρελθὸν Σάββατον, ἐν κυρίῳ ἄρθρῳ «....αἱ ἀποφάσεις τῆς ἐπαράτου ἐκείνης ἐκκαθαριστικῆς Κυβερνήσεως εἶναι καὶ ἄτοποι καὶ παράλογοι καὶ ἔκνομοι...»· «...ἂν ἑπομένως ἐκρίθη καὶ εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ἀνατραπῶσιν αἱ ἀποφάσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης ὡς ἄδικοι, παράνομοι καὶ πολιτικῶς ἀνήθικοι....» Ἐν τῇ αὐτῇ ἐφημερίδι ὑπὸ σημερινὴν ἡμερομηνίαν τὰ ἑξῆς: «...ἐνεκόλαψεν εἰς τὸ Ἐθνικὸν Πανεπιστήμιον ὁ σαρδανάπαλος ἐκεῖνος τῆς Παιδείας διαφθορεύς...», «τὰς ἀποφάσεις τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸ Πανεπιστήμιον διηύθυνε μόνον ἡ ἰδιοτέλεια, ἡ ἐμπάθεια καὶ ἡ πολιτικὴ συναλλαγή, ἡ παραφροσύνη καὶ ἡ πολιτικὴ ἀσχημοσύνη ἑνὸς καταδίκου σήμερον εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν Ὑπουργοῦ...». Ἑτέρα ἐφημερίς, ἡ «Ἑσπερινή», τάδε λέγει κατ’ αὐτάς· «....τὸ ἔγκλημα ὅπερ διέπραξεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἀπαισίου γέροντος εἰς βάρος τοῦ Πανεπιστημίου». Οὕτω λοιπὸν κρίνεται ἀπὸ πρώην καθηγητὰς — διότι τῇ ἐμπνεύσει τῶν τοιούτων δημοσιεύονται τὰ τοιαῦτα— τοῦ Πανεπιστημίου, μία Κυβέρνησις ὁλόκληρος πεπολιτισμένου λεγομένου Κράτους, ἥτις ἀνέλαβε τὴν διεύθυνσιν αὐτοῦ, ξεχαρβαλωμένου κατὰ τὴν θυελλώδη ἐκείνην στιγμήν, καὶ ἔπραξεν ὅ,τι ἠδυνήθη νὰ πράξῃ! Λέγων ταῦτα δὲν ἐννοῶ ὅτι δὲν ὑπέπεσεν ἐν ἀρχῇ εἰς πλάνας τινὰς ἐκ κακῶν εἰσηγήσεων τοῦ ῥυμουλκηθέντος ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, συνεπείᾳ τῆς ἀγραμματωσύνης καὶ τοῦ ἐκτάκτως κούφου ἐγωισμοῦ του· ἀλλὰ τὸ νὰ δημοσιεύωμεν καὶ νὰ λέγωμεν τὸν σεβαστὸν ἐκεῖνον γέροντα, τὸν ἐπὶ ἥμισυ περίπου αἰῶνα τιμήσαντα καὶ τιμῶντα τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον διὰ τῆς παρουσίας του ἀπαίσιον, κακοῦργον, μαῦρον κλπ. εἶναι ἐντροπή! ἐντροπή!

§621Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§622Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Γνωρίζω, κύριε συνάδελφε, ὅτι δὲν συναντώμεθα εἰς τὰς τοιαύτας ἰδέας, καίτοι ὁ ὁμιλῶν ἔχει ἴσως λόγους ἰδίους, οἵτινες ὅμως δὲν τὸν κυριεύουν νὰ συμφωνῇ μὲ ἡμᾶς. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιδοκιμάζῃ τὴν τοιαύτην στάσιν καὶ διαγωγὴν τῶν πρώην τοιούτων καθηγητῶν, ἡ Βουλὴ ἂς ψηφίσῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἂς τοὺς ἐπαναφέρῃ. Τούτων οὕτως ἐχόντων, δέον ἤδη νὰ ἐξετάσωμεν καὶ τοὺς ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, ὅπως μὴ καὶ ἡμεῖς κρίνωμεν μὲ δύο μέτρα καὶ μὲ δύο σταθμά. Συνάδελφός τις εἶπεν ὅτι «ὑγιὴς ὀργανισμὸς πρέπει νὰ καθαίρηται ἀφ’ ἑαυτοῦ μικρὸν καὶ κατ’ ὀλίγον». Ὅταν εἷς ὀργανισμὸς εἶναι ὑγιής, καθαίρεται ἀφ’ ἑαυτοῦ, ἀλλά, ὅταν νοσῇ, δέον ν’ ἀρθῇ τὸ αἴτιον τὸ τὴν νόσον προκαλέσαν, συγχρόνως δὲ νὰ γένηται διαιτητικὴ ἐφαρμογὴ καὶ χρῆσις φαρμακευτικῶν μέσων ἀναλόγων τῆς φύσεως, τῆς ἐντάσεως τῆς νόσου, καὶ τῆς ἀντιδράσεως τῶν ἱστῶν. Ὅταν ἑστία τις νοσώδης ἔχῃ σχηματισθῆ, εἶναι ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ οὐ μόνον ἡ ταχεῖα καὶ ἐπιμελὴς ἐκκαθάρισις αὐτῆς διὰ τῆς χειρουργικῆς μαχαίρας, ἀλλὰ καὶ τὰ τοιχώματα νὰ θιχθῶσι μὲ ἀντισηπτικὰς ἰσχυρὰς οὐσίας ἢ καὶ μὲ πεπυρακτωμένον σίδηρον, ἄλλως πᾶσα ἄλλη ἐπέμβασις, πᾶσα ἄλλη μέθοδος εἶναι ἐπικίνδυνος, δολοφόνος. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας, ἀλλ’ ἀμέσως εἰς ὅσα κατ’ αὐτὰς γράφονται εἰς ἐφημερίδας καὶ δημοσιεύουσι τελειόφοιτοι. Οὕτω ἡ «Ἑσπερινή», 7 Ἰουλίου 1911. Δήλωσις 1η... «Φεῦ παρῆλθον οἱ χρόνοι ἐκεῖνοι, καθ’ οὕς ἡ δρᾶσίς σου ἡ φοιτητικὴ περιωρίζετο εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν ἀγαθῶν φοιτητῶν πρὸς ἰδιοτελεῖς σκοποὺς καὶ διαφόρους ἐκβιασμούς.... Εὐτυχῶς διὰ τὸ Πανεπιστήμιον καὶ τοὺς φοιτητὰς ἡ δρᾶσίς σου καὶ αἱ ἰατρικαί σου γνώσεις περιωρίσθησαν εἰς τὸ γνωστότατον εὐαγὲς μέγαρον τὸ ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Πανεπιστημίου... Ἐννοούμεθα, ὑποθέτω. Μετὰ μεγάλης ἀπορίας εἴδομεν τὸν σεβαστὸν καθηγητήν... Γ. Α. Τρ. Τελειόφοιτος τῆς Ἰατρικῆς». Ἀπάντησις εἰς τὸ κατόπιν φύλλον τῆς ἰδίας ἐφημερίδος. Ἀκούσατε καὶ μὴ φρίττετε! «....βοηθοῦ τοῦ κυρίου...ἐν τῇ οἰκείᾳ αὐτοῦ κλινικῇ, διὰ τοῦ κ. Ἰ....ἐσωτερικοῦ βοηθοῦ ἐν τῷ Νοσοκομείῳ.... καὶ διά τινος Τρ.... ἐσωτερικοῦ ὑποβοηθοῦ καλλιπαρείου μὲν καὶ εὐμελοῦς νεανίσκου, γνωστοτάτου παιδὸς καὶ ἐφήβου ἀκόμη, ἐντελῶς ὅμως ἀκαταλλήλου νὰ ὑπεισέρχηται εἰς μεταξὺ ἀνδρῶν συζητήσεις. ...οὐδ’ ἐγὼ θὰ ἤμην τόσον ἀνόητος νὰ προσδοκῶ ἀπὸ δύο ἀνθρώπους ἐν τοιαύτῃ σχέσει ἐξαρτήσεως πρὸς τὸν κύριον.... Μ. Ι. Κ. Τελειόφοιτος τῆς Ἰατρικῆς». Οἱ δυστυχεῖς γονεῖς ἀποστέλλουσι τὰ τέκνα των πρὸς ἐκμάθησιν τοιούτου εἴδους ἐπιστημῶν! Καὶ δύναταί τις ν’ ἀμφιβάλῃ ὅτι τὰ τοιαῦτα δημοσιεύματα δὲν ἐγένοντο ἀπὸ τοὺς κυρίους τοιούτους καθηγητάς;

§623Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Δὲν μᾶς μέλει τί γράφουν αἱ ἐφημερίδες.

§624Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν τὰ γράφουν αἱ ἐφημερίδες· τὰ ὑπογράφουσι τελειόφοιτοι τῆς Ἰατρικῆς ὑπὸ τὰς προτροπὰς καὶ ἐμπνεύσεις τῶν καθηγητῶν των, καὶ πρέπει νὰ μᾶς μέλῃ καὶ νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ σοβαρῶς, διότι λαμβάνουσι γνῶσιν τῶν τοιούτων 10.000.000 Ἑλλήνων καὶ ἄλλοι τόσοι ἐχθροὶ τοῦ Ἑλληνισμοῦ καὶ διότι οἱ τοιοῦτοι νέοι θὰ δράσωσιν αὔριον ἐν μικρᾷ ἢ μεγάλῃ Ἑλληνικῇ κοινωνίᾳ.

§625ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τίνος καθηγητοῦ;

§626ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τώρα εἰς τὰς τρεῖς τὸ πρωὶ θὰ εὕρωμεν ποῖος εἶναι ὁ καθηγητής;

§627Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Φοβεῖσθε μὴ τοὺς ὀνομάσω; Ἀναγνώσατέ τους εἰς τὰς ἐφημερίδας. Ἀλλά, πλὴν τῶν ὅσα δημοσιεύονται εἰς τὰς ἐφημερίδας, μελετήσατε, ἀλλὰ μελετήσατε τὸ ὑπόμνημα τῶν Σχολῶν, ὅπερ ἀπέστειλαν εἰς τὰς προϊσταμένας των Ἀρχὰς καὶ εἰς ἡμᾶς τοὺς Βουλευτὰς καὶ ἐκεῖ θὰ ἴδητε τὰς προδιαθέσεις καὶ τῶν ὀλιγίστων· ἐν αὐτῷ θὰ εὕρητε, τίποτε ἄλλο, παρὰ ἐγωισμόν, ἰδιοτέλειαν, ἀνευλάβειαν πρὸς τὰς προϊσταμένας των Ἀρχάς, παραβίασιν τοῦ χθὲς εἰσέτι ψηφισθέντος 107 ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, ὁμολογίαν εἰς τὸ ὅτι δὲν εἶναι ποσῶς ἀφωσιωμένοι εἰς τὸ καθῆκόν των καὶ οὐδὲν ἄλλο ἰδεῶδες παρὰ τὸ χρηματίζεσθαι καὶ τὰ παρόμοια. Αἴ! Κύριοι, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἀναγνώσω τήνδε τὴν περίοδον τοῦ Ἀδαμαντίου Κοραῆ: «Τί ὠφελοῦσι τὸν νέον αἱ διδαχαί, ὅταν, ὅπου στρέψῃ τις τοὺς ὀφθαλμούς του, οὐδὲν ἄλλο βλέπει παρὰ φθοράν, ἀπώλειαν, ἀνομίαν, ἀνθρώπους ἀπανθρώπους καὶ ἀνδραποδώδεις, κολακεύοντας καὶ κολακευομένους, τὸν πλοῦτον τιμώμενον καὶ τὴν ἀρετὴν καταφρονουμένην, τὴν ἀδικίαν τρυφῶσαν καὶ τὴν δικαιοσύνην λιμοκτονουμένην; Πιθανώτατον εἶναι ὅτι τοιαῦτα παραδείγματα θέλουσι τὸν διδάξει ἐκείνην τοῦ βίου διαγωγήν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκει τὰ μέσα νὰ βόσκῃ τὸ κτηνῶδές του σῶμα καὶ νὰ θεραπεύῃ τῆς κτηνωδεστέρας αὐτοῦ ψυχῆς τὰ πάθη» (χειροκροτήματα). Περαίνων, Κύριοι, τὴν ὁμιλίαν μου ταύτην δηλῶ ὅτι δὲν συμφωνῶ ποσῶς μὲ τοὺς προλαλήσαντας, ὅτι ἡ ἐπανάστασις ἐγέννησε πολλὰ τὰ κακά, ὅτι κατέστρεψε τὴν χώραν κλπ., ἀλλὰ πρεσβεύω τἀναντία. Δὲν συμμερίζομαι ὡσαύτως τὰς ἰδέας τῶν προλαλησάντων περὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ἀλλ’ οὔτε πρὸς τὰς τῶν ἐπιθυμούντων διὰ λόγους δῆθεν ἀξιοπρεπείας νὰ μὴ φέρωμεν καὶ νὰ μὴ ἔρχωνται εἰς φῶς τὰ κακῶς ἔχοντα καὶ κάκιστα λειτουργοῦντα. Εἰς ἡμᾶς ἔλαχεν ὁ τόσον εὐγενής, ὅσον καὶ βαρὺς κλῆρος τοῦ νὰ δώσωμεν κατεύθυνσιν τόσον εἰς τὰ ἐπὶ τοσαύτας δεκαετηρίδας παραπαίοντα τῆς χώρας συμφέροντα, ὅσον καὶ εἰς τὰ ἐκ τῆς ἐπαναστάσεως κατὰ φυσικὸν λόγον διασαλευθέντα, κατὰ τοὺς διέποντας πάντοτε νόμους. Ἐπὶ τῇ στερρᾷ ἐλπίδι ὅτι ἡ σήμερον Κυβέρνησις ἐμφορεῖται ὑπὸ τοιούτων φιλοπατρικῶν αἰσθημάτων καὶ προδιαθέσεων, ἑνώνω κἀγὼ μετὰ τῶν ἄλλων συναδέλφων τὴν παράκλησίν μου πρὸς αὐτὴν καὶ δὴ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὅπως ἀναλάβωσι τὸ βαρὺ καὶ ὄντως δυσχερὲς ἔργον, τὸ ὁποῖον τοῖς ἀναθέτομεν, ὑπὸ ἰδίαν των εὐθύνην, νὰ προβῶσι μετὰ θάρρους εἰς τὴν δικαίαν ἐκκαθάρισιν τοῦ Πανεπιστημίου, τὴν τελειοτέραν ἀναδιοργάνωσιν αὐτοῦ, πληρώσωσι δὲ τὰς ἕδρας ἀπὸ κατόχους οὐ μόνον ἐπιστημονικῶν γνώσεων, ἀλλ’ ἔχοντας χαρακτῆρα καὶ ἐθνισμόν, διότι αἱ ἐπιστημονικαὶ γνώσεις εἰς ἐγκέφαλον καὶ δὴ Ἕλληνος, στερούμεναι τῶν δύο ἄλλων κτητῶν ἐντυπώσεων — χαρακτῆρος καὶ ἐθνισμοῦ—, συντελοῦσιν ἀσυναισθήτως εἴς τε τὴν διαφθορὰν καὶ τὴν καταστροφήν (χειροκροτήματα).

§628Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Ὀλίγα, ἐλάχιστα, κύριοι συνάδελφοι, θὰ εἴπω, καθόσον ἡ ὥρα μοὶ ἐπιβάλλει νὰ εἶμαι σύντομος. Θὰ εἶχον πολλὰ νὰ εἴπω, διότι ὑπεβιβάσθη ὑπὸ τῶν προαγορευσάντων, καὶ παρενοήθη ἡ φύσις καὶ ἡ δρᾶσις τῆς στρατιωτικῆς ἰδίᾳ ἐπαναστάσεως· παρενοήθη, διότι ἐγένετο σύγχυσις τῆς αἰτίας, ἕνεκα τῆς ὁποίας ἐγένετο ἡ ἐπανάστασις. Ἡ αἰτία, ἕνεκα τῆς ὁποίας προῆλθεν ἡ στρατιωτικὴ ἐπανάστασις, εἶναι αὐτὴ ἐκείνη, ἥτις συνήγειρε καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν σύμπαντα εἰς τὸ πεδίον τοῦ Ἄρεως τῇ 14ῃ Σεπτεμβρίου, ἡ ὁποία καθωδήγησεν αὐτὸν εἰς τὰς κάλπας τῇ 8ῃ Αὐγούστου καὶ τῇ 28ῃ Νοεμβρίου, ἡ ὁποία μέχρι τοῦ νῦν κρατεῖ αὐτὸν ἄγρυπνον, τουτέστιν ἡ διάγνωσις ὅτι τὰ πάντα ἔβαινον κατὰ κρημνῶν καὶ ἡ ἀνάγκη, τὴν ὁποίαν πάντες αἰσθανόμεθα, νὰ βελτιώσωμεν τὰ κακῶς ἔχοντα. Ἀλλ’ ἡ ἐξέγερσις τῆς στρατιωτικῆς ἐπαναστάσεως δὲν ἐπέτυχεν· ἡ ἐπανάστασις δὲν ἐστράφη κατ’ οὐδενός, διότι ἐστρέφετο καθ’ ὅλων καὶ ἐνῷ κατίσχυσε δὲν ἐδημιούργησεν ἓν καθεστώς, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἐνεπιστεύετο τὴν καθ’ οἱονδήποτε τρόπον βελτίωσιν τῶν κακῶς ἐχόντων, ἀλλ’ ἐκράτησε τὸ Κράτος ἐν ἐπαναστάσει. Ἐνῷ λοιπὸν ἡ ὕπαρξις τῆς ἐπαναστάσεως ὑποθέτει πάντοτε ὑπάρχουσαν ἀντίδρασιν, κατὰ τῆς ὁποίας ἀντιφέρεται, παρ’ ἡμῖν ἡ ἐπανάστασις ἐγένετο κυρία τοῦ παντὸς καὶ ἐν τούτοις ὑπῆρχεν ἐπανάστασις, τουτέστιν ἀγών, ἔλλειψις σκοποῦ, καταστροφή, τὴν ὁποίαν μόλις ἠδυνήθημεν νὰ προλάβωμεν. Καὶ ἔδωκαν εἰς ἑαυτοὺς τὸ δικαίωμα νὰ νομίσωσιν ὅτι αὐτοὶ εἶναι ἁρμόδιοι νὰ θεραπεύσωσι πάντα τὰ κακῶς ἔχοντα· εἴδομεν καὶ ἀγαθούς, ἐντιμοτάτους καὶ χρηστοὺς τὴν προαίρεσιν καὶ τὸ ἦθος κυρίους ἀξιωματικούς, νομίσαντας ὅτι ἦσαν κατάλληλοι νὰ ἐπιβάλωσι μὲ τὴν ῥήτραν «ἀνάγκη εἰλικρινείας» νομοσχέδια περὶ βελτιώσεως τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, νομοσχέδια περὶ βελτιώσεως τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, μεθόδους περὶ ἐκκαθαρίσεων! Μεθόδους εἶπον; Ὕβρισα τὴν λέξιν. Ἐπέβαλον τὴν ἐκκαθάρισιν, τὴν ὁποίαν ᾐσθάνοντο ὄχι ἔκ τινος αἰτίου, ἀλλ’ ἁπλῶς διότι κατίσχυσαν καὶ διότι ἤθελον νὰ ἔχωσι σημεῖα τῆς ὑπάρξεώς των. Ἡ ἐκκαθάρισις εἶχε καταστῇ μία λέξις μόδας, εἶχε καταστῇ μία παθολογικὴ κατάστασις καὶ ἀπέβη παθολογικωτέρα ἐκ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐνήργουν αὐτήν. Ὅσῳ μία δύναμις εἶναι μείζων, τόσῳ πρέπει νὰ εἶναι διαγεγραμμένη ἀκριβέστερον ἡ τροχιὰ ἐπὶ τῆς ὁποίας βαίνει, τόσῳ ἀκριβέστερον πρέπει νὰ εἶναι διαγεγραμμέναι αἱ προϋποθέσεις, τῶν ὁποίων συντρεχουσῶν δύναται νὰ δρᾷ. Θὰ ἦτο τελειότης καὶ ἐν πολιτεύματι καὶ ἐν κοινωνίαις καὶ ἐν ὁμάσιν, ἐὰν ἤθελεν εἶσθαι δυνατὸν νὰ εὑρίσκετο εἷς σώφρων, εἰς τὴν σωφροσύνην καὶ τὴν σύνεσιν τοῦ ὁποίου νὰ ἦτο ἐμπεπιστευμένη ἡ διοίκησις τῶν κατ’ αὐτάς. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἀδύνατον καὶ διὰ τοῦτο ἐχρειάσθη νὰ ἔχωμεν Συντάγματα, νόμους, κανονισμούς. Τί εἶναι ταῦτα πάντα; Εἶναι περιορισμοί, ὑπὸ τοὺς ὁποίους πᾶσα δύναμις δρᾷ· ἂν οἱ περιορισμοὶ λείψουν, θὰ ἔχωμεν τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα παρετηρήθησαν εἰς τὰς διαφόρους ἐκκαθαρίσεις, θὰ ἔχωμεν τὰς ἀδικίας, αἱ ὁποῖαι βεβαίως ἐγένοντο, ἀλλ’ ἐξ ἀντιθέτου εἴμεθα καὶ ἡμεῖς ἄδικοι, ὅταν ἀφιλοσόφητοι ἀποδίδωμεν τὰ πάντα εἰς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἡ συγκυρία τῶν περιστάσεων ἐφόρτωσε μὲ τὸ δυσχερέστατον τῶν καθηκόντων, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ διεγείρῃ θυέλλας. Ἀνέθεσαν εἰς τὴν κατ’ ἐξοχὴν ἐκείνην Κυβέρνησιν τὸ μέτρον τῆς ἐκκαθαρίσεως. Ἀλλ’ ἐν τίνι μέτρῳ θὰ ἐγίνετο ἡ ἐκκαθάρισις; Ἐάν, ᾧ μέτρῳ ἕκαστος τῶν κυρίων Ὑπουργῶν ἐφρόνει προσῆκον, ἦτο διατεθειμένη ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη νὰ μὴ κρίνῃ μὲ τὴν ἐπιστημονικὴν ἐπάρκειαν τῶν καθηγητῶν, —διότι περὶ τούτου ἐπεθύμουν νὰ ἐντοπίσω τὸν λόγον—, ἀλλὰ νὰ κρίνῃ καὶ τὸ ἦθος αὐτῶν καὶ τὴν χρηστότητα. Ἀλλ’ ἐρωτῶ· ἐν τίνι μέτρῳ ἠθικῆς; Ἕκαστος ἔχει μίαν ἰδιαιτέραν ἀντίληψιν τῶν ὅρων τῆς ἠθικῆς. Εἶναι πολλοί, οἱ ὁποῖοι τὴν ἠθικὴν τὴν περιορίζουν εἰς τὴν σχέσιν τῶν φύλων πρὸς ἄλληλα, εἰς τὴν ταπεινοτάτην ἀντίληψιν τῆς ἠθικῆς, ἕκαστος δὲ δὲν εἶναι ἀρκούντως ἀνεπτυγμένος, ἵνα γνωρίζῃ ὅτι ἄλλη ἐστὶν ἡ κατ’ ἐξοχὴν ἠθική. Ἄλλοι ἐφρόνουν ὅτι μέτρον ἐκκαθαρίσεως πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν ἐπιστημονικὴν ἐπάρκειαν. Ἀλλ’ οἱονδήποτε μέτρον καὶ ἂν ἐφηρμόζετο, καὶ οἱονδήποτε μέτρον καὶ ἂν κατίσχυε, θὰ ὑπῆρχε καὶ ἄλλη τις γνώμη ἀντίθετος, ἡ ὁποία καὶ ἐκείνη θὰ εἶχε τὸ δίκαιον. Ἂν ἐγὼ π. χ. δὲν παρηρχόμην μετὰ περιφρονήσεως ἀπέναντι ἑνὸς ἀτυχήσαντος εἰς τοὺς ἔρωτάς του, ὅτε τοῦτον εὕρισκον σοφόν, ὅτε τοῦτον εὕρισκον ὠφέλιμον, ὅτε τοῦτον εὕρισκον προάγοντα τὴν Ἑλληνικὴν ἐπιστήμην, θὰ ἠδύνατο οἱοσδήποτε πανοσιολογιώτατος ἀρχιμανδρίτης νὰ μὲ ἤλεγχε διὰ τὸ τοιοῦτόν μου μέτρον, καὶ θὰ εἶχε δίκαιον ὁ ἅγιος ἀρχιμανδρίτης· θὰ εἶχον ὅμως δίκαιον καὶ ἐγώ. Εἴμεθα ἀφιλοσόφητοι καὶ ἄδικοι, ὅταν δὲ βλέπωμεν τὴν φύσιν τῶν πραγμάτων, ἀλλὰ βλέπωμεν τὰ σφάλματα καὶ ἀναζητοῦμεν ἐν αὐτοῖς τούτοις τοῖς σφάλμασι νὰ ἀνευρίσκωμεν τοὺς ὑπαιτίους. Καὶ φοβοῦμαι, κύριοι Βουλευταί, μὴ καὶ ἡ διέξοδος, τὴν ὁποίαν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δώσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα ἀποκαταστήσωμεν τὴν τάξιν τῶν πραγμάτων, μὴ καὶ αὕτη, καθ’ οἱονδήποτε τρόπον καὶ ἂν ἐνασκηθῇ, μὴ καὶ αὕτη, λέγω, προκαλέσῃ παράπονα, καὶ διὰ τοῦτο θὰ ἐπεθύμουν, καὶ ἂν θὰ ἐκινδύνευε τὸ Πανεπιστήμιον νὰ στερηθῇ τῶν φώτων, τὰ ὁποῖα δὲν βλέπομεν καὶ περισσεύοντα πολὺ τῶν διαφόρων σοφῶν, θὰ ἐπεθύμουν, λέγω, νὰ διεγράφετο ἡ πορεία καὶ ἡ διέξοδος τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία θὰ ἐκαλεῖτο ν’ ἀποκαταστήσῃ τὴν τάξιν. Λέγων ταῦτα δὲν λησμονῶ πρὸς ποίους ἄνδρας θὰ ἐμπιστευθῶμεν τὸ ἔργον τοῦτο, ἀλλ’ ἔχω πάντοτε ὑπ’ ὄψει μου ταύτην τὴν ἀρχήν, ὅτι, ἐφ’ ὅσον μία δύναμις δρᾷ ἄνευ προδιαγεγραμμένης δικαιοδοσίας καὶ ἄνευ κανόνων ἐκ τῶν προτέρων ῥητῶς διαγεγραμμένων, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ γεννήσῃ παράπονα, καὶ παράπονα, τὰ ὁποῖα ἐξ ὑποκειμένου, πολλάκις δὲ καὶ ἐξ ἀντικειμένου θὰ ἔχωσι σχέσιν τινὰ πρὸς τὸ δίκαιον. Ὁ πρὸ ὀλίγου ἀγορεύσας ἀγαπητὸς φίλος καὶ συνάδελφος ὡμίλησε περὶ νοσημάτων, τὰ ὁποῖα εἰς ὅλους τοὺς ὀργανισμοὺς τοῦ Κράτους ἀπήντων. Εἶναι ἀληθὲς τοῦτο· ἀλλ’ ἓν λησμονεῖ, ὅτι τὰ νοσήματα ταῦτα δὲν ὠφείλοντο εἰς τὰ πρόσωπα, ἀλλ’ εἰς τὸν ὀργανισμόν, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἐνήργουν αὐτὰ τὰ πρόσωπα. Ἐλέχθη μία ἀλήθεια ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ὀφείλω νὰ τὴν ἐπαναλάβω. Ἂν ὑπῆρξαν οἱ ἀδικηθέντες ἐν τῇ ἐπιλογῇ διὰ τὴν θέσιν τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου, βεβαιωθῆτε ὅτι ἡ ἀδικία ἐπῆλθε μεταξὺ τῶν μετριοτήτων ἐν πάσῃ περιπτώσει, καὶ ὅτι δὲν θὰ εἶχε ν’ ἀνυψωθῇ ἡ Ἑλληνικὴ ἐπιστήμη, ἐὰν ἀντὶ τῶν μετριοτήτων τούτων προήρχετο κενόν. Ἀλλὰ πάντες οὗτοι θὰ ἠδύναντο νὰ ὠφελήσωσιν ὁπωσδήποτε, ἐὰν ἤθελον ἔχει ἕνα ἄγρυπνον ὀφθαλμόν, ὁ ὁποῖος νὰ ἐφορᾷ ἐπὶ τῶν καθηκόντων αὐτῶν, καὶ ἑπομένως θὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς τὸν πατριωτισμὸν τῆς Κυβερνήσεως μετ’ ἄλλων ἐμπεπιστευμένων αὐτῇ τὸν διορισμὸν διδασκάλων, διοικήσεως στρατοῦ, πολιτικῶν ἐξουσιῶν, τῶν πάντων. Ἐγένετό ποτε μάθημα τακτικὸν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον; Πταίουσι τὰ πρόσωπα ἢ ἡ κατάστασις ἡ δημιουργήσασα τὴν ἀφελῆ ταύτην ἀντίληψιν τοῦ καθήκοντος; Τὸ πῦρ τῶν παθῶν καὶ τῶν πόθων, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὠργίασε καὶ ἀπὸ τῶν παρασκηνίων καὶ ἀπὸ τοῦ ἐμφανοῦς, ὅτε εἴχομεν περιέλθει εἰς τὴν κατάστασιν ἐκείνην τῆς ἀναρχίας, κατὰ τὴν ὁποίαν πάντες ἐνομίζομεν ἑαυτοὺς ἁρμοδίους νὰ ἔχωμεν γνώμην περὶ τῆς βελτιώσεως τῶν κακῶς ἐχόντων, τὸ πῦρ, λέγω, τοῦτο τῶν παθῶν καὶ τῶν πόθων φοβοῦμαι μὴ ὑπεξέκαυσεν ἡ παρανοηθεῖσα δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως ὅτι θ’ ἀνέμενε νὰ ἐφωτίζετο ἐκ τῶν ἐντεῦθεν λεγομένων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως βεβαίως ἐνόει ὅτι ἀνέμενε νὰ ἐφωτίζετο περὶ τῶν γενικῶν ἀρχῶν, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ἀκολουθήσῃ, καὶ ὄχι βεβαίως περὶ τῆς ποιότητος τῶν προσώπων, διότι δὲν γνωρίζω τίς εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι ἔχει μίαν ἀκριβῆ συναίσθησιν καθηκόντων καὶ ὑποχρεώσεων, ὅταν ὁμιλῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅταν ἐπιτρέπῃ εἰς ἑαυτὸν ν’ ἀποφαίνηται γνώμην δημοσίᾳ περὶ ἠθικῆς καὶ περὶ χρηστότητος ἀνθρώπων, κατὰ τῶν ὁποίων οὐδὲν ἔχει μεμαρτυρημένον ν’ ἀποδώσῃ. Διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, Κύριοι, ὅτι ζῶμεν ἐν κοινωνίᾳ στενῇ κατ’ ἀριθμόν, εἰς τὴν ὁποίαν κατ’ ἐξοχὴν ἀναφαίνεται ἡ κακολογία, ἡ μικρολογία· ζῶμεν εἰς κοινωνίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Πρωθυπουργὸς τοῦ Κράτους ἐψέγετο, διότι ἐπρομηθεύετο τὰ ὑποκάμισα αὑτοῦ δὲν ἠξεύρω ἀπὸ τίνος, καὶ εὐτυχῶς μέχρις ὑποκαμίσων περιωρίσθησαν. Δὲν πρέπει νὰ εἶναί τις ἀφιλοσόφητος ν’ ἀποδώσῃ τοῦτο εἰς ἔλλειψιν χρηστότητος, εἶναι ἡ μοιραία ἀνάγκη τοῦ μικροῦ ἀριθμοῦ. Ὁ μικρὸς ἀριθμὸς ἐντοπίζει πολὺ τὸ ἐνδιαφέρον εἰς τὰς παρατηρήσεις τῶν καθέκαστα. Ἐὰν μεταβῆτε εἰς μικροτάτην πόλιν, θὰ εἶναι γνωστότατον παρὰ τίνος προμηθεύεσθε τὰ ὑποδήματά σας καὶ πόσης διαρκείας εἶναι παρ’ ἡμῖν ταῦτα. Ἀλλ’ ὁλόκληρος ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι παρὰ μία πόλις εὐρωπαϊκή. Δὲν πρέπει νὰ ἐκπλησσώμεθά ποτε διὰ τὴν μικρολογίαν, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ δίδωμεν δικαιοδοσίαν εἰς τὴν μικρολογίαν ν’ ἀνάγηται μέχρι τοῦ βήματος καὶ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλῇ ἐπὶ δημοσίων ζητημάτων, λησμονοῦσα πᾶσαν εὐπρέπειαν καὶ ἴσως καὶ πᾶσαν ἠθικήν. Δὲν θὰ εἶμαι μικρὸς μέχρι τοῦ νὰ φέρω τὸν λόγον περὶ τῶν καθέκαστα προσώπων· ἀλλ’ ἐν τῷ συνόλῳ ὁμιλῶν πρέπει καὶ ἐγὼ νὰ δεχθῶ ὅτι ὑπῆρξαν ἀδικίαι, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως, ὅτε ἐδημιουργήθη μία κατάστασις ἀναρχίας, μία κατάστασις ἔκτροπος, ἡ ὁποία τάχιστα πρέπει νὰ διορθωθῇ ἀποκαθισταμένου τοῦ δικαίου. Θὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀποκατάστασιν τῶν πραγμάτων, καὶ εἴμεθα βέβαιοι, καὶ πρέπει νὰ εἴμεθα βέβαιοι ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὐ μόνον διὰ τὰ πρόσωπα, ἐκ τῶν ὁποίων ἀποτελεῖται, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἐκ τῶν πραγμάτων διδασκαλίαν, διὰ τὴν ἐπίγνωσιν δηλαδὴ τῶν σφαλμάτων τοῦ παρελθόντος, θὰ κάμῃ πᾶν τὸ ἀνθρωπίνως δυνατόν, ἵνα τὸ ἔργον αὐτῆς ἐπιτελέσῃ ἐν πάσῃ δικαιοσύνῃ, ἐν πάσῃ ἀμεροληψίᾳ, ὑπερτέρα τῶν μικρολογιῶν, αἱ ὁποῖαι καθ’ ἑκάστην θὰ βομβῶσι περὶ τὰ ὦτα τῶν μελῶν αὐτῆς, ὑπερτέρα τῶν ἐλεεινοτήτων, αἱ ὁποῖαι θὰ εὑρίσκωσιν ἀπήχησιν εἰς διατριβὰς ἐπὶ πληρωμῇ. Δὲν εἶναι τοῦτο τόσον εὔκολον διὰ κοινωνίαν μικράν. Εἷς κακὸς λόγος εὑρίσκει πάντοτε μίαν ζωηρὰν ἀπήχησιν ἐν τῇ ψυχῇ, διαθέτει λεληθότως εἰς δυσμενῆ ἀποδοχὴν καὶ τῶν ἀρετῶν, ὡς ἐπίσης εἷς συστηματικὸς θαυμασμὸς διαθέτει καὶ πάλιν κατὰ ἕνα τρόπον, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι πάντοτε δυνατὸν κατ’ ἀποτέλεσμα νὰ εἶναι σύμφωνος πρὸς τὸ δίκαιον. Ἀλλ’ ὑπεράνω ὅλων τούτων τῶν ἀδυναμιῶν ἀναμφισβητήτως ἡ ἐξέτασις ἡ δημοσία τῶν πραγμάτων θὰ ἀποκαταστήσῃ κατὰ τὸ δυνατὸν ἀνθρωπίνως τὸ δίκαιον. Ἐλέχθη πολλάκις, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἀνάγκη νὰ τὸ ἐπαναλάβω, ὅτι ἡ ἀνθρωπίνη κρίσις εἶναι ἀρκετὰ πεπερασμένη, ὥστε κατὰ κανόνα νὰ ὑποκαθίσταται ἐν αὐτῇ τὸ συμπέρασμα, δηλαδὴ ἡ διάθεσις, τὴν ὁποίαν ἐκ τῶν προτέρων ἔχει τις, καὶ τῆς ἀδυναμίας ταύτης οὐδεὶς εἶναι ὑπέρτερος. Ἀλλ’ εὐτυχῶς ἐγνωρίσθη ἀρκετὰ καλά, ἀλλ’ ἀκόμη εὐτυχῶς ἐνώπιον ἡμῶν δὲν κεῖνται δυστυχῶς ἐξοχότητες, τὰς ὁποίας θὰ διατρέξωμεν τὸν κίνδυνον νὰ παραγνωρίσωμεν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ δύναμαι νὰ ἐννοήσω τὴν ἔννοιαν τῶν δηλώσεων ἀξιοτίμων προαγορευσάντων, οἱ ὁποῖοι μεγαλοφρόνως διεκήρυξαν ὅτι παραιτοῦνται τῶν ἀξιώσεων τῆς καταλήψεως τῶν πανεπιστημιακῶν ἑδρῶν. Φοβοῦμαι ὅτι ἐκ τῆς παραιτήσεως ταύτης δὲν θὰ τρομάξῃ ἡ Ἑλληνικὴ ἐπιστήμη, ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης βέβαιον ὅτι καὶ ἡ ἐπιλογὴ ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν προέβησαν εἰς ὁμοίας δηλώσεις, καὶ πάλιν δὲν θὰ σώσῃ τὴν Ἑλληνικὴν ἐπιστήμην, διότι μέχρι τοῦ νῦν ἀτυχῶς Ἑλληνικὴν ἐπιστήμην δὲν ἔχομεν. Ταύτην προσπαθοῦμεν νὰ δημιουργήσωμεν ἀπὸ σήμερον. Κατ’ ἀκολουθίαν, κατ’ ἀποτέλεσμα, πᾶσα ἐπιλογὴ ἀντικειμενικῶς κρινομένη δὲν εἶναι πολὺ καλή· θὰ ἀδικήσῃ ἴσως ἀξιώσεις ἐξ ὑποκειμένου εὐλόγους, θὰ ἀδικήσῃ γενομένην προκατάληψιν. Τὸ κακὸν δὲν θὰ εἶναι μέγα. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι ταχέως ἀπαιτητόν, εἶναι ἡ ἀποκατάστασις τῶν πραγμάτων, καὶ ταύτην ἀπεκδέχομαι πεποιθότως παρὰ τῆς Κυβερνήσεως.

§629ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λιβιερᾶτος ἔχει τὸν λόγον.

§630Π. ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ. Τὴν ὑπὸ συζήτησιν πρότασιν νόμου ἢ τροπολογίαν θεωρῶ ἐπίκαιρον καὶ λυσιτελῆ, ἐπειδὴ θεωρῶ καὶ ἐγὼ ὅτι ἡ πλήρωσις τῶν κενῶν ἑδρῶν ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ ἐπείγει. Διὰ τοῦτο πρὸ δύο μηνῶν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ προτείνω πρὸς τὴν διπλῆν Βουλὴν σχετικὸν νομοσχέδιον. Ὁ ψηφισθεὶς ὀργανισμός, καὶ οἱοσδήποτε ὀργανισμός, ὅσον τέλειος καὶ ἂν ὑποτεθῇ, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ φέρῃ τὰ ποθούμενα ἀποτελέσματα ὑπὸ τὰς συνθήκας, ὑφ’ ἃς εὑρίσκονται αἱ Σχολαὶ τοῦ ἡμετέρου Πανεπιστημίου. Ὁ ὀργανισμὸς εἶναι ὡς σχέδιον κατασκευῆς μηχανῆς καὶ ὁδηγιῶν τῆς λειτουργίας αὐτῆς. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀρκεῖ. Εἶναι ἐπάναγκες νὰ τοποθετήσωμεν τὰ διάφορα τεμάχια καὶ τοὺς τροχοὺς κατὰ τὸ σχέδιον, καὶ τότε νὰ καταστήσωμεν ἱκανὴν τὴν λειτουργίαν τῆς μηχανῆς. Αἱ Σχολαὶ τοῦ Πανεπιστημίου εἶναι σήμερον τοιαῦται, οἵας παρέστησαν. Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη νὰ τὰς συμπληρώσωμεν, κατόπιν δίδοντες αὐταῖς τὸν ὀργανισμόν, ἵνα καταστήσωμεν αὐτὰς ἱκανὰς νὰ λειτουργήσωσι, νὰ καλλιτερεύσωσι καὶ νὰ προοδεύσωσι. Θὰ ἦτο δύσκολον, διὰ νὰ μὴ εἴπω παράδοξον, ἂν αἱ Σχολαὶ τοῦ Πανεπιστημίου, ὡς νῦν ἔχουσι, θὰ ἐφρόντιζον αὐταὶ περὶ τῆς πληρώσεως τῶν ἑδρῶν διὰ καταλλήλων προσώπων. Τοῦτο θὰ ἦτο παρόμοιον πρὸς ἄρρωστον, παρ’ οὗ ὁ ἰατρὸς ζητεῖ τὴν γνώμην του περὶ τῆς θεραπείας τῆς καταλλήλου. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ διορίσῃ εἰς τὰς κενὰς ἕδρας τοῦ Πανεπιστημίου ἐπιστήμονας ἀναμφισβητήτου καὶ ἀνεγνωρισμένης ἀξίας καὶ ἔχοντας τὰ προσόντα, τὰ πρὸς τοῦτο ἐπιστημονικὰ ἔργα καὶ ἐπιστημονικὴν δρᾶσιν. Φρονῶ καὶ ἐγὼ λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχω πλήρη ἐμπιστοσύνην, καὶ ἐν τῇ ἐμπιστοσύνῃ ταύτῃ περιλαμβάνεται καὶ ἡ βεβαιότης ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ ὅλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα εἶναι κατάλληλα πρὸς διαφώτισιν αὐτῆς. Τὸ δικαίωμα δὲ τοῦτο τὸ παρεχόμενον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, θὰ χρησιμεύσῃ ἀκόμη πρὸς ἐπανόρθωσιν ἀδικημάτων. Βεβαίως κατὰ τὴν ἐκκαθάρισιν ἐγένοντο ἴσως ἀσύγγνωστοι ἐπιείκειαι, σφάλματα καὶ ἀδικήματα. Θὰ ἐπεθύμουν διακαῶς νὰ ἴδω τὴν ἐπανόρθωσιν πάντων τούτων· θὰ ἐπεθύμουν ὡς ἰατρὸς νὰ καθαρίσωμεν τὸν πανεπιστημιακὸν ὀργανισμὸν πάσης ἑστίας γαγγραινώδους εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ μείνῃ σπέρμα, τὸ ὁποῖον ν’ ἀπειλήσῃ εἰς τὸ μέλλον ὁμοίαν γάγγραιναν· θὰ ἐπεθύμουν ἅπαξ ἐπιληφθέντες τοῦ πανεπιστημιακοῦ ζητήματος νὰ ἐπιλύσωμεν αὐτό, ὅπως ἐκλείψῃ τοῦ λοιποῦ τοῦτο· θὰ ἐπεθύμουν τὸ Ἐθνικὸν Πανεπιστήμιον νὰ μείνῃ ναὸς ἐπιστήμης, ὑπεράνω πάσης βεβήλου συζητήσεως, πρὸς τὸ ὁποῖον ν’ ἀτενίζωμεν μετὰ σεβασμοῦ, ἀλλὰ καὶ μετὰ πεποιθήσεως. Διὰ νὰ κατορθώσωμεν τοῦτο, ἓν μόνον μέσον εὑρίσκω: νὰ παυθῶσι πάντες οἱ καθηγηταὶ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, καὶ ν’ ἀναδιορισθῶσι καὶ διορισθῶσιν οἱ ἱκανοί. Τοῦτο ἀνθρωπίνως εἶναι λυπηρόν, ἀλλὰ παραφράζων τὸ salus archigymnasii suprema lex λέγω ὅτι κατὰ τὸν διορισμὸν τῶν καθηγητῶν πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ συμφέρον καὶ μόνον τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τῆς σπουδαζούσης νεολαίας. Πρέπει νὰ ἐξασφαλισθῇ, Κύριοι, ἡ καλλιέργεια τῆς ἐπιστήμης ἐν Ἑλλάδι, ἐν ᾗ δὲν σπανίζουσιν ἄνδρες ἱκανοὶ νὰ καταστῶσιν ἄριστοι καλλιεργηταὶ αὐτῆς. Πρὸς τοῦτο ἐπάναγκες νὰ συγκεντρώσωμεν ἐν τῷ ἡμετέρῳ Πανεπιστημίῳ πάσας τὰς ἐπιστημονικὰς ἡμῶν ἱκανότητας, εἴτε ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος εὑρισκομένας εἴτε ἐντός. Ἂς μὴ θελήσωμεν νὰ μετρηθῶμεν ἕκαστος μὲ μόνον τὸ ἀνάστημα αὑτοῦ· θὰ πλανηθῶμεν νομίζοντες ὅτι ἔχομεν ὑψηλὸν ἀνάστημα, ἐὰν δὲ τυχὸν ἴδωμεν τὴν σκιὰν τοῦ σώματος ἡμῶν φωτιζομένην ὑπὸ πλαγίων ἀκτίνων φωτός, θὰ φαντασθῶμεν ἡμᾶς αὐτοὺς ὑψηλούς· ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶναι καλὸν ν’ ἀποφεύγωμεν τὰς σκιάς. Πρέπει νὰ μεταγγίσωμεν, Κύριοι, νέον αἷμα καὶ νὰ εἰσαγάγωμεν νέα μέτρα· ἐκ τούτου θὰ ὠφεληθῶσιν ἅπαντες, ὄχι δὲ ὀλιγώτερον οἱ ἀντιφρονοῦντες καὶ θὰ γίνωσι κρείσσονες ἑαυτῶν. (Εὖγε, εὖγε, καὶ χειροκροτήματα).

§631Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἡ σκοπιμότης, Κύριοι, τῆς προτάσεως νόμου τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων κυρίων Κουλουμβάκη καὶ Λαμπρινοπούλου εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν λῆψιν νομοθετικῆς μερίμνης διὰ τὴν πλήρωσιν τῶν ἤδη κενῶν ἑδρῶν τοῦ Πανεπιστημίου, μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν δύναται ν’ ἀμφισβητηθῇ ὑπὸ οὐδενός. Ἡ ἐψηφισμένη ἤδη διάταξις ἡ σχετικὴ ἐν τοῖς νομοσχεδίοις τοῦ Ἐθνικοῦ καὶ τοῦ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου, ἀναγράφει διαδικασίαν, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖ τρίμηνον διάστημα διὰ τὴν πλήρωσιν ἑκάστης ἕδρας, ἀπαγορεύεται δὲ κατὰ τὸ αὐτὸ διάστημα ἡ πλήρωσις πλειόνων τῆς μιᾶς ἕδρας· ἐὰν ἠθέλομεν ἀκολουθήσει τὴν διαδικασίαν ταύτην, θὰ ἤμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ἀφήσωμεν τὸ Πανεπιστήμιον ἄνευ καθηγητῶν εἰς πλείονας τοῦ ἑνὸς ἐνιαυτοῦ, διότι αἱ ἤδη κεναὶ ἕδραι εἰς ἑκάστην Σχολὴν τοῦ Πανεπιστημίου εἶναι περισσότεραι τῆς μιᾶς. Εἶναι λοιπὸν ἀναμφισβήτητον ὅτι νέα νομοθετικὴ μέριμνα δέον νὰ ληφθῇ διὰ τὴν πλήρωσιν τῶν ἤδη κενῶν ἑδρῶν, διότι νομίζω ὅτι εἶναι μακρὰν τῆς σκέψεως καὶ τῶν πόθων πάντων ἡμῶν νὰ ἴδωμεν τὴν ζημίαν τὴν ἀνυπολόγιστον, τὴν ὁποίαν θέλει ὑποστῆ ἐκ τούτου τὸ Πανεπιστήμιον, τὸ μέχρι σήμερον ἐπὶ μακρὸν χρόνον εὑρισκόμενον ἐν στερήσει τῶν καθηγητῶν αὐτοῦ. Κατ’ ἀρχὴν ἄρα ἡ πρότασις τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων γίνεται ἀποδεκτὴ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ πρότασις αὕτη ἀναγράφει ὡς δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως—καὶ μόνον δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως—τὴν πλήρωσιν τῶν ἤδη κενῶν ἑδρῶν, ἐπὶ πλέον δὲ καθορίζει τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔχωσιν ἐκεῖνοι, οἵτινες θὰ ἐκλεχθῶσι καθηγηταὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου. Ἀλλὰ πρότασις, ἥτις ἀναθέτει εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἐκλογὴν τῶν καθηγητῶν, δὲν εἶναι μόνον αὕτη. Καὶ οἱ 190 συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἀρχικῶς ὑπέβαλον πρότασιν περὶ διορισμοῦ καθηγητῶν εἰς τὰς κενὰς ἕδρας, ταύτην ἠκολούθησαν τὴν δικονομίαν, καὶ ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἐπεξειργάσθη τοὺς δύο ὀργανισμοὺς τοῦ Πανεπιστημίου, ταύτην ἠκολούθησεν ἐπίσης τὴν δικονομίαν, ἀναθέτουσα εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ μόνον τὴν ἐκλογὴν τῶν καθηγητῶν. Εἰμί, Κύριοι, ὑποχρεωμένος, ἀφοῦ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην μου ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν ὁμοψηφίαν ταύτην τῆς Βουλῆς διὰ τὴν ἀπεριόριστον ἐκτίμησιν, τὴν ὁποίαν δεικνύει διὰ τῆς τοιαύτης διατάξεως εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ γνωρίσω πρὸς ὑμᾶς ὅτι εὑρίσκεται αὕτη ἐν πλήρει ἀδυναμίᾳ νὰ ἀποδεχθῇ τὸν τρόπον τοῦτον τῆς πληρώσεως τῶν κενῶν ἑδρῶν.