1911.07.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 135.

Τῆς 9ης Ἰουλίου 1911.

(Σάββατον)

Προεδρία κ. Ἰωάννου Τσιριμώκου.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ὥρᾳ 6 μ. μ. ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων 125 Βουλευτῶν).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν: 1) Οἱ ἁπανταχοῦ μέτοχοι τῆς «Ἀμοιβαίας» ἀναφέρουσιν ὅτι τὸ ἀνακοινωθὲν ψήφισμα τῶν μετόχων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς συνετάχθη ὑπὸ ὑπαλλήλων τῆς «Ἀμοιβαίας». 2) Οἱ σκαγιοποιοὶ Σύρου παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπιψηφισθῇ τὸ ἀφορῶν αὐτοὺς νομοσχέδιον. 3) Πολῖται Ἀθηνῶν ζητοῦσι ψήφισιν τοῦ «περὶ συμβατικοῦ τόκου» νομοσχεδίου. 4) Ἡ βακουφικὴ ἐπιτροπὴ Καρδίτσης καταγγέλλει τὸν δήμαρχον ὡς ἀδικαιολογήτως καταλαβόντα οἰκόπεδον πέριξ τοῦ Τζαμίου· 5) Ἡ δεσποινὶς Σεβαστὴ Καλλισπέρη ὑποβάλλει πόρισμα τῆς ἀνὰ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας περιοδείας της, ὑπὸ τὸν τίτλον «Ὑποθῆκαι εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν μεταναστεύσεων». Ὑπὸ τῶν βουλευτῶν Κυκλάδων κυρίων Τρ. Παπαδάμ, Δ. Μάνθου καὶ Θ. Σκάση ὑποβάλλεται τροπολογία ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου περὶ προσθήκης καὶ τροποποιήσεως διατάξεων εἰς τὸν νόμον ͵ΕΨΚʹ. Τὰ Πρακτικὰ δὲν εἶναι ἕτοιμα πρὸς ἐπικύρωσιν. Ἐν τῷ μεταξὺ θὰ φθάσωσι καὶ θὰ ἐπικυρωθῶσι διαρκούσης τῆς συνεδριάσεως. Πρὶν ἢ ἡ Βουλὴ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, ἀνακοινῶ ὅτι εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Προεδρείου ὑπάρχει μικρὰ πίστωσις, ἥτις ὅμως δὲν εἶναι ἐπαρκής, διὰ νὰ πληρωθῇ ὁ καλλιγραφήσας τὸ Σύνταγμα ἐπὶ παπύρου καὶ τὸ λοιπὸν κατώτερον προσωπικὸν τῆς Βουλῆς. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ, ὅπως προστεθῇ πίστωσις 2,000 δραχμῶν, διὰ νὰ ἐπαρκέσῃ τὸ Προεδρεῖον εἰς τὴν ἄνω ὑποχρέωσιν.

§2Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ δίκαιον εἶναι νὰ λάβωσι καὶ οἱ κλητῆρες μικράν τινα ἔκτακτον ἀμοιβήν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ καὶ τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων τῆς Βουλῆς, οἵτινες δὲν περιελήφθησαν εἰς τοὺς χθὲς λαβόντας ἓν ἐπιμίσθιον ὑπαλλήλους.

§4Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ ὅτι ἡ ἐργασία τῶν ὑπαλλήλων τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν Σύνοδον αὐτὴν ἦτο διπλῆ, ὡς διπλῆ ἦν καὶ ἡ Βουλή, τὸ ποσὸν δὲ τὸ ὁποῖον ἤκουσα, τῶν 2,000 δραχμῶν, εἶναι μικρὸν δι’ ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀδιάθετος πίστωσις 2,000 δρχ. καὶ ζητῶ πρόσθετον 2,000, ἥτις νὰ καταμερισθῇ εἰς ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους.

§6ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Δίκαιον νὰ λάβῃ καὶ τὸ κατώτερον προσωπικὸν ἀμοιβήν.

§7ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὅλων τῶν συστάσεων αὐτῶν ἀποτέλεσμα εἶναι νὰ δεχθῶμεν τὴν πρότασιν περὶ προσθέτου πιστώσεως καὶ νὰ ἐξουσιοδοτήσωμεν τὸ Προεδρεῖον νὰ διανείμῃ τὸ ποσόν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀποφασίζει τὴν παροχὴν τῆς ζητηθείσης προσθέτου πιστώσεως;

§9ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τὴν νομοθετικήν. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναγραφῆς πιστώσεως δραχ. 30,000 ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τοῦ ἔτους 1911 ὑπὲρ τῶν ἐκ σεισμῶν κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ ἐνεστὼς ἔτος παθόντων κατοίκων Λευκάδος, Λεχαινῶν, Βαρθολομιοῦ καὶ λοιπῶν τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας παθόντων ἐκ τῶν σεισμῶν χωρίων».

§11Ν. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΣ. Ὀρθῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀπεφάσισε νὰ δοθῇ βοήθημα εἰς τοὺς κατοίκους τῶν σεισμοπαθῶν μερῶν· ἀλλὰ πλὴν τούτων ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔπρεπε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τοὺς κατοίκους τῆς Συκιᾶς τῆς Κορινθίας. Οἱ ἄνθρωποι ἔπαθον μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε κατηδαφίσθησαν αἱ οἰκίαι των, αἱ δὲ ἐπιτροπαὶ ἐπανειλημμένως μεταβᾶσαι ἐκεῖ—ὑπὸ τοῦ εἰρηνοδίκου, τοῦ νομάρχου καὶ τῶν ἄλλων—συνέταξαν μίαν ἔκθεσιν διὰ 17,000 δρχ., ἀλλ’ ἐγὼ διὰ τροπολογίας τινός, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, ἐκανόνισα μικρὸν ποσόν, ἑπτὰ χιλιάδων δραχμῶν, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι ἱκανὸν νὰ ἀνακουφίσῃ κατά τι αὐτοὺς τοὺς δυστυχεῖς, καὶ παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτή. Ὑποθέτω ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ δεχθῶσι τὴν τροπολογίαν αὐτήν, ὅπως δοθῇ μία ἀρωγὴ εἰς αὐτούς. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 καὶ ἀναγιγνώσκεται τὸ ἄρθρον 2).

§12Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 2 παρακαλῶ νὰ περιληφθῇ ἐν τῷ νόμῳ μετὰ τὸ «Βαρθολομιοῦ» καὶ ἡ φράσις «καὶ λοιπῶν χωρίων τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας».

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα· εἶναι προφανὲς αὐτό.

§14Ν. ΣΥΡΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τῶν τελευταίων σεισμῶν νὰ λέγῃ τὸ ἄρθρον.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ λέγει. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, ὡς καὶ τὸ ἄρθρον 3, ἐπίσης δὲ καὶ τὸ σύνολον). Γʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγκρίσεως πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 1500 δι’ ἔξοδα τοῦ μετακληθέντος ἐνταῦθα Ἰταλοῦ ἀρχιτέκτονος κ. Κουαρλιέρη πρὸς ἐκπόνησιν μελέτης διαρρυθμίσεως τοῦ τελωνείου Πειραιῶς». Ἄρθρον μόνον (ἀναγιγνώσκεται).

§16Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἶναι 15,000 ἢ 1500;

§17ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Χίλιαι καὶ πεντακόσιαι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον καὶ τὸ σύνολον).

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τῶν δύο διεθνῶν συμβάσεων ναυτικοῦ δικαίου τῶν Βρυξελλῶν τοῦ 1910». (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2 δι’ ἀναστάσεως, ἄνευ ἀντιρρήσεως). Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§19ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Θὰ ἐπεθύμουν ἐπὶ τῇ ἐπιψηφίσει ταύτῃ νὰ παρατηρήσω τὸ ἑξῆς, ὅτι ἐκτὸς τῶν διατάξεων, τὰς ὁποίας περιλαμβάνει τὸ νομοσχέδιον τὸ κυροῦν τὴν σύμβασιν, εἶναι ἀνάγκη νὰ μελετηθῶσι καὶ μεταρρυθμίσεις τοῦ ἐμπορικοῦ δικαίου ἀναλόγως πρὸς τὰς διὰ τῆς διεθνοῦς ταύτης συμβάσεως ἐπερχομένας ἀλλοιώσεις μερῶν τινων τοῦ ναυτικοῦ δικαίου. Ἐννοεῖται ὅτι διὰ τοῦτο ἔχει ἡ Κυβέρνησις καιρὸν τὸν προσεχῆ Ὀκτώβριον.

§20ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα.

§21Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Καὶ ὄχι μόνον δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ἀλλὰ καὶ διότι ἡ πέρυσι ψηφισθεῖσα μεταρρύθμισις ἔμεινε τοσοῦτον ἀσυναρμολόγητος πρὸς τὰ κείμενα, ὥστε παρέσχε πολλὴν δυσκολίαν πρὸς τὴν ἐφαρμογὴν καὶ εἶναι ἀνάγκη καὶ ἐκεῖναι αἱ δυσχέρειαι νὰ ἀρθῶσι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3 ὡς καὶ τὸ σύνολον εἰς βʹ συζήτησιν). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποστολῆς σπουδαστῶν τῆς Ἰατρικῆς πρὸς ἐκπαίδευσιν εἰς στρατιωτικὴν Ἰατρικὴν Σχολήν». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§22Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἡ ὑποβολὴ τοῦ νομοσχεδίου τούτου παριστᾷ πρᾶξιν συνεπῆ πρὸς τὴν πρόσκλησιν τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς. Καίτοι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει ν’ ἀκολουθῇ τὸ πρόγραμμα τὸ καταρτιζόμενον ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, οὐχ ἧττον ὀφείλω νὰ προσθέσω τινά. Κατ’ ἀρχὴν τὸ σύστημα τοῦτο τοῦ ἐκπαιδεύειν φοιτητὰς τῆς Ἰατρικῆς πρὸς σκοπὸν στρατιωτικὸν δύναται νὰ θεωρηθῇ ναυαγῆσαν. Δὲν θεωρεῖται κἂν ὀρθὸν ὅπως οἱ φοιτηταὶ ἀπ’ ἀρχῆς τῶν σπουδῶν αὐτῶν ἀποστέλλωνται εἰς τὰς στρατιωτικὰς Ἰατρικὰς Σχολάς· θὰ ἦτο πολὺ προτιμότερον ὅπως, μετὰ τὸ πέρας τῶν ἰατρικῶν των σπουδῶν, ἐκλέγωνται οἱ κατάλληλοι διὰ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἔπειτα νὰ ἀποστέλλωνται εἰς τὰς στρατιωτικὰς Σχολὰς πρὸς ἐκπαίδευσιν. Ἂν παρατηρεῖται ἔλλειψίς τις εἰς τοὺς στρατιωτικοὺς ἰατρούς, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι οὐδεὶς ἐφρόντισε διὰ τὴν τελείαν αὐτῶν ἐκπαίδευσιν. Ἐκτὸς αὐτοῦ ἡ δαπάνη πρὸς ἐκπαίδευσιν εἶναι πολὺ μεγάλη. Ἴσως διὰ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ θὰ ἠδύναντο περισσότεροι νὰ ἐκπαιδευθῶσιν, ἀποσπῶμεν δὲ ἀπὸ τοῦ ἡμετέρου Πανεπιστημίου φοιτητάς, ἵνα σπουδάσωσιν ἐν Λυῶνι, χωρὶς νὰ ἔχωμεν τὴν ἀπαιτουμένην ἐγγύησιν ὅτι ἡ ἐκπαίδευσις αὐτῶν ἐκεῖ θὰ εἶναι μεγαλειτέρα ἐκείνης, ἣν προσδοκῶμεν μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου. Καλὸν θὰ ἦτο νὰ ἀποστέλλωνται μετὰ τὰς γενικὰς ἐξετάσεις.

§23ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ψηφίζεται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἰσχύοντος νόμου περὶ Πανεπιστημίου. Τὰ καθέκαστα θὰ κανονισθῶσι διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος.

§24Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Πόσοι θὰ ἀποσταλῶσιν;

§25ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω πόσους ἡ ὑπηρεσία θὰ ἀποστείλῃ. Τὸ περὶ ἐξετάσεων δύναται νὰ διαγραφῇ καὶ νὰ γραφῇ ὅτι στέλλονται κατόπιν διαγωνισμοῦ.

§26Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὲ πληροφορήσῃ, ἂν εἰς τοὺς μέλλοντας νὰ ἀποσταλῶσιν εἰς τὴν Γαλλίαν δαπάναις τοῦ Κράτους ἐπανερχομένους παρέχεται ἀσφάλεια ὅτι θὰ μείνωσιν εἰς τὸ στράτευμα...

§27ΕΜ. ΚΥΤΑΡΙΟΛΟΣ. Ἐξασφαλίζεται δωδεκαετὴς ὑπηρεσία.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 ὑπάρχει τροπολογία.

§29ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα· ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1. Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ τῶν ἄρθρων «περὶ ἀποστολῆς ἀνθυπιάτρων εἰς τὴν στρατιωτικὴν Σχολὴν ἐφαρμογῆς τοῦ val de Grâce ἐν Παρισίοις». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§31Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Δὲν ὁρίζεται ποῖοι θὰ ἀποσταλῶσι· θὰ ἀποσταλῶσι κατόπιν διαγωνισμοῦ ἢ κατ’ ἀρχαιότητα;

§32ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὰ θὰ κανονισθῶσι διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος. Τὸ νομοσχέδιον συνετάχθη ἐσπευσμένως. Τὰ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ νόμου θὰ κανονισθῶσι διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑποδείξεων τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 μετὰ τὰς ἐξηγήσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§34Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Αἱ τετρακόσιαι δραχμαὶ δι’ ἔξοδα μεταβάσεως ἢ ἐπανόδου πρέπει νὰ γραφῶσι «δι’ ἔξοδα μεταβάσεως καὶ ἐπανόδου». Ἔπειτα αἱ 200 δραχμαὶ εἶναι ὀλίγαι.

§35ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῶσι περισσότεραι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2). Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§36ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ τεθῇ ἡ φράσις «πρὸ τῆς παρελεύσεως ὀκταετοῦς ὑπηρεσίας ἐν τῷ στρατεύματι ἀπὸ τῆς ἐπιστροφῆς».

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3). Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§38ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μετὰ τὸ «διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος» νὰ τεθῇ ἡ φράσις «ἐφάπαξ ἐκδοθησομένου κανονισθήσονται τὰ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ νόμου τούτου».

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4). Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Γʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῆς ἐν τῷ Πολεμικῷ Ναυτικῷ ἐκπαιδεύσεως». (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 1, 2 καὶ 3). Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§40ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ διαγραφῇ ἡ λέξις «καὶ ἀπολύονται».

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ ἄρθρον 4. Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Γʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῆς ὀργανώσεως τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ». (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 1 ἕως 11). Ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκεται).

§42ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Γίνονται ὡρισμέναι θέσεις, ἀλλ’ ἐπιτρέπεται, ὅπως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐκθέσεων τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς γίνῃ μεταρρύθμισις.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 12 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 12, 13 καὶ 14). Ἄρθρον 15 (ἀναγινώσκεται).

§44Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τοῦ ἄρθρου 15 λαμβάνεται πρόνοια περὶ τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, καὶ ὁρίζεται περὶ αὐτῶν ὅτι ὅλοι μετατίθενται εἰς ἓν τῶν τριῶν ἄλλων Ὑπουργείων, Οἰκονομικῶν, Ἐκκλησιαστικῶν καὶ Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Τὸ δῶρον τοῦτο εἶναι δῶρον ἄδωρον, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι αἱ θέσεις των εἶναι κατειλημμέναι. Ἔχω λοιπὸν νὰ ὑποβάλω τὸ ἑξῆς.

§45ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ μετατεθοῦν ἐκεῖ ὡς ὑπεράριθμοι. Τὸ ζήτημα εἶναι τοῦτο, ὅτι θὰ ἐπέλθῃ οἰκονομία διὰ τῆς ἀπομακρύνσεως ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν πολιτικῶν τινων ὑπαλλήλων. Θὰ ἦτο σκληρὸν βεβαίως αὐτοὺς νὰ τοὺς ἀφήσωμεν ἔξω· νὰ εἰσέλθουν λοιπὸν εἰς ἄλλα Ὑπουργεῖα, ὅπου ἠμποροῦν νὰ χρησιμεύσωσι διὰ τὸ μέλλον, καὶ ἂς εἶναι ὑπεράριθμοι.

§46Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Λέγω τοῦτο: ἐφ’ ὅσον αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐργασθῆ καλῶς, ἐκεῖ θὰ ἠδύναντο νὰ καταταχθῶσι μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπολογιστοῦ.

§47ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀλλὰ καὶ ἐξ αὐτῶν ἔχομεν ἀρκετούς.

§48Π. ΓΚΙΝΗΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο ἐτέθη ἐπὶ τῇ προβλέψει ὅτι θὰ ἐψηφίζετο ὁ νόμος περὶ φάρων. Ἑπομένως, ἐὰν δὲν ψηφισθῇ ὁ νόμος οὗτος κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον, νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ δηλωθῇ ὅτι δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο.

§49ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καθ’ ὅσον δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ, δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ.

§50Π. ΓΚΙΝΗΣ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ Πρακτικά.

§51ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη. (Γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ ἄρθρα 15, 16 ὡς καὶ τὸ σύνολον).

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως σταθμῶν ἐπιβητόρων τοῦ Κράτους».

§53ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ· ἀναβάλλεται διὰ τὴν Δευτέραν.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀδείας συνομολογήσεως χρεολυτικοῦ δανείου δραχμῶν 3.200.000 ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου καὶ περὶ μεταρρυθμίσεως, συμπληρώσεως καὶ προσθήκης διατάξεων ἐν τοῖς νόμοις ͵ΓΣΒʹ τῆς 7 Ἀπριλίου 1907, ͵ΓΤΘʹ τῆς 14 Μαΐου 1908, ͵ΓΤΞΘʹ τῆς 6 Ὀκτωβρίου 1909, ͵ΓΦΚΑʹ τῆς 9 Ἰανουαρίου 1910 καὶ ͵ΓΦϞΑʹ τῆς 6 Μαρτίου 1910 περὶ συνοικισμοῦ καὶ διανομῆς γαιῶν ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ περὶ ὀργανώσεως καὶ διοικήσεως τοῦ Θεσσαλικοῦ Γεωργικοῦ Ταμείου». (Γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Ιʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἱδρύσεως ἐν Ἀθήναις κτηνιατρικοῦ μικροβιολογικοῦ ἐργαστηρίου». (Γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Ιʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσωρινῆς βεβαιώσεως τῶν φόρων οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων μέχρις ὁριστικότητος τῶν οἰκείων φορολογικῶν καταλόγων». (Γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Γʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως τοῦ ἐν τῷ τμήματι Ἐμπορίου καὶ Βιομηχανίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Γραφείου ἐργασίας». (Γίνεται δεκτὸν δι’ ἀναστάσεως τὸ νομοσχέδιον ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ). Γʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ αὐξήσεως κατὰ δραχ. 15,000 τοῦ πρὸς τὸ εἰδικὸν ἀρχαιολογικὸν Ταμεῖον χορηγουμένου ποσοῦ ἐκ τῶν εἰσπράξεων τοῦ ὑπὲρ τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου καὶ τῶν ἀρχαιοτήτων τῆς Ἑλλάδος λαχείου». (Γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Γʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Μεγάλης Βρεττανίας συνθήκης συνομολογηθείσης τῇ 11]24 Σεπτεμβρίου 1910 καὶ τῆς τηρητέας πρὸς ἔκδοσιν διατυπώσεως».

§55ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ ἀναβληθῇ διὰ τὴν Δευτέραν, διότι δὲν κατωρθώθη νὰ ἐπέλθῃ ἀκόμη συνεννόησις.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται διὰ τὴν Δευτέραν. Γʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης ἑτέρων 2 παραγράφων εἰς τὸ ἄρθρον 6 τοῦ νόμου ͵ΓΥϠʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3490) τοῦ 1910) περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου ͵ΒΨΞΘʹ περὶ ταχυδρομικῶν ἐνσήμων καὶ ταχυδρομικοῦ μονοπωλίου». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§57Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἔχει καθιερωθῆ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, ὅπως ὁ εἰδικὸς ὑπάλληλος ἐπὶ τοῦ καταλογισμοῦ τῶν ποσοστῶν τῶν ἐνσήμων λαμβάνῃ καὶ αὐτὸς ἀμοιβήν τινα. Ὅπως τὸ πρᾶγμα νομιμοποιηθῇ, ὑποβάλλω τροπολογίαν, διὰ τῆς ὁποίας χορηγεῖται ἐπιμίσθιόν τι, διὰ τοῦ ὁποίου δὲν ἐπηρεάζεται ὁ Προϋπολογισμός, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι τοῦτο θὰ προέρχηται ἐκ τοῦ ποσοστοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀσήμαντον· νομιμοποιεῖται μόνον διὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς τὸ μέχρι τοῦδε λαμβανόμενον.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου τοῦ νομοσχεδίου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Κουρκουμέλη, καθ’ ἣν «εἰς τὸν ἐν τῇ Γενικῇ Διευθύνσει τῶν Ταχυδρομείων ὑπάλληλον τὸν ἐπὶ τοῦ καταλογισμοῦ τῶν ποσοστῶν τῶν ἐνσήμων χορηγεῖται ἐπιμίσθιον δρ. 60 μηνιαίως».

§59Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ λαμβάνει καὶ τώρα.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Αʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῆς ἐξελέγξεως τῶν αἰτήσεων ἀδείας μεταλλευτικῶν ἐρευνῶν τῶν στηριζομένων εἰς πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου ͵ΓΦΚΔʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3524) «περὶ μεταλλείων» ὑποβεβλημένας αἰτήσεις παραχωρήσεως μεταλλείων». Θὰ ψηφισθῇ μόνον ἡ μεταβατικὴ διάταξις, ἡ ὁποία ἔχει οὕτως (ἀναγινώσκει): «Ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 47 τοῦ νόμου ͵ΓΦΚΔʹ τῆς 13 Ἰανουαρίου 1910 «περὶ μεταλλείων» προθεσμία πρὸς ἐκδίκασιν τῶν αἰτήσεων ἀδειῶν μεταλλευτικῶν ἐρευνῶν, τῶν στηριζομένων εἰς πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου τούτου ὑποβεβλημένας δηλώσεις μεταλλείων, παρατείνεται μέχρι τῆς 30 Ἰουνίου 1912».

§61Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Συνέστη ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς καὶ ἐμελέτησε τὸ ζήτημα, ἐκανόνισε διαδικασίαν καὶ ὑπέβαλε τὸ σχέδιόν της. Αὐτὸ δὲν τὸ δέχεται ἡ Κυβέρνησις;

§62ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ δέχεται, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει καιρὸς νὰ ψηφισθῇ. Κατ’ οὐσίαν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει ἀντίρρησιν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ προκαλεῖται συζήτησις, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διεξαχθῇ τὰς τελευταίας ταύτας ἡμέρας. Ὥστε διὰ τοῦτον τὸν λόγον εἴπομεν νὰ ψηφισθῇ μόνον ἡ διάταξις αὕτη καὶ νὰ παραπεμφθῇ διὰ τὸν Ὀκτώβριον τὸ νομοσχέδιον ὅπως τὸ ψηφίσωμεν ὁλόκληρον.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ὁ ἔχων νὰ κάμῃ παρατηρήσεις τινὰς σχετιζομένας πρὸς τὸ νομοσχέδιον ἀπουσιάζει.

§64Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτής, ὁ ὁποῖος ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς ἔμαθε πολλὰ σχετικὰ πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἔχει νὰ παρακαλέσῃ τὴν Βουλὴν μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὄχι νὰ συστήσῃ νέαν ἐπιτροπήν, ἀλλὰ νὰ ἐπιφορτίσῃ τὴν ἰδίαν ἐπιτροπὴν τὴν ἐξετάσασαν τὸ θέμα, νὰ ἑτοιμάσῃ σχέδιον νόμου περιλαμβάνον καὶ τὰ τῆς δικονομίας τοῦ νόμου περὶ μεταλλείων καὶ τὰ τῆς τροποποιήσεως ἄλλων διατάξεων, ἐὰν θεωρηθῶσι τροποποιητέαι, τὸ ὁποῖον νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν, ἐὰν αὕτη συνέλθῃ τὸν Ὀκτώβριον, διότι τὸ θέμα εἶναι ἀληθῶς σοβαρὸν καὶ αἱ ἀτέλειαι τοῦ νόμου τοῦ κειμένου ἐπίσης σοβαραί.

§65ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οὐδεμίαν ἔχω δυσκολίαν, ὅπως ἀποφάσει τῆς Βουλῆς παραπεμφθῇ καὶ πάλιν τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν αὐτὴν ἐπιτροπήν, τὸ νομοσχέδιον τὸ ἀρχικῶς ὑποβληθὲν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπεξεργασθὲν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ὅπως καὶ πάλιν μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ τὸ φέρῃ τὸν Ὀκτώβριον.

§66Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἡ μελέτη καὶ τοῦ οὐσιαστικοῦ μεταλλευτικοῦ δικαίου, ὄχι μόνον τοῦ δικονομικοῦ δικαίου.

§67ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καὶ αὐτὸ ἂς τὸ κάμῃ ἡ ἐπιτροπή.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον ἐκ νέου εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ νὰ τὸ φέρῃ τὸν Ὀκτώβριον;

§69ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τώρα ἐπὶ τῆς διατάξεως: Οἱ δεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανώσεως τῆς ὑπηρεσίας τῆς γεωργικῆς στατιστικῆς».

§71ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὸ ἔχει ἀντιρρήσεις. Παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ.

§72Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Δὲν ἔχει. Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ, θὰ ἦτο νὰ ἀναβληθῇ ἡ σειρὰ τῆς ψηφίσεώς του.

§73ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πολὺ καλά.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθέτου φόρου ἐπιτηδεύματος τῶν ἰδιοκτητῶν μηχανῆς κατασκευῆς σιγαρέττων καὶ περὶ μηχανοποιήτων σιγαρέττων». Ὁ κ. Θεοδωρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§76Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ὁμιλῶν διὰ μακρῶν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὡς εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξηγήσω τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἡ ἐπιτροπὴ πρότεινε μερικὰς τροποποιήσεις. Ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου ἔχει παρεξηγηθῆ· ὑποτίθεται ὅτι πρόκειται νὰ καταδιώξωμεν καὶ ἐξώσωμεν τὰς μηχανάς, ἐνῷ οὐδεὶς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιζητήσῃ νὰ φέρῃ ἀντίδρασιν εἰς τὴν πρόοδον τὴν διὰ τῶν μηχανῶν. Τὸ νομοσχέδιον δὲν πρόκειται νὰ κάμῃ τοῦτο, πρόκειται νὰ φορολογήσῃ τὸ κολοσσιαῖον εἰσόδημα, τὸ ὁποῖον ἔχουσιν οἱ κάτοχοι μηχανῶν, καὶ στηρίζεται ἐπὶ τῆς βάσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ εἰσοδήματος, ἀναλόγως τῶν κερδῶν ἑκάστου καὶ τῆς γενικῆς δημοσιονομικῆς ἀρχῆς. Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπός· νὰ πλήξωμεν τὰ μεγάλα κέρδη, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν οἱ κάτοχοι μηχανῶν ἔχοντες προνόμιον ἐπὶ τῶν ἄλλων παραγωγῶν σιγαρέττων. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ὑπολογισμῶν, τοὺς ὁποίους ἔκαμεν ἡ ἐπιτροπή, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ἐπιτοπίου ἐξετάσεως τῶν μηχανῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς ἐπροτείναμεν αὔξησιν τοῦ ποσοῦ τοῦ φόρου εἰς 40 δραχ. ἀντὶ 25. Εἶναι δίκαιον τὸ ποσὸν τοῦ φόρου τούτου, διότι τὰ κέρδη τὰ ὁποῖα πραγματοποιοῦνται, εἶναι παμμέγιστα. Ἀρκεῖ νὰ ἀναλογισθῆτε ὅτι διὰ πέντε ἐργατῶν παράγεται τὸ αὐτὸ ποσὸν εἰς τὸν αὐτὸν χρόνον, τὸ ὁποῖον παρήγετο δι’ 75 ἐργατῶν· ἔχει λοιπὸν ὁ ἰδιοκτήτης μηχανῆς σπουδαίαν οἰκονομίαν ἡμερομισθίων. Ἐπίσης ἀκόμη ἔχει οἰκονομίαν 40 λεπτῶν ἀπὸ τὴν σφράγισιν τῶν σημάτων τῶν σιγαρέττων ἐπὶ τῶν σιγαροχάρτων, ἐπίσης 40 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν ἀπὸ τὸ ψαλίδισμα, καὶ δὲν ἔχει ἀπέναντι τούτων ἢ τὸν τόκον καὶ τὴν ἀπόσβεσιν τῶν 40.000 δραχμῶν τοῦ κεφαλαίου, τὸ ὁποῖον στοιχίζει ἡ μηχανή, καὶ 7 δρ. διὰ καύσιμον ὕλην, τὴν ὁποίαν καταναλίσκει καθημερινῶς αὕτη. Φορολογοῦντες τὰς μηχανάς, Κύριοι, προστατεύομεν ἀκόμη τὴν δημοσίαν ὑγείαν. Ἐν Αἰγύπτῳ τὰ σιγαρέττα τὰ μηχανοποίητα καταναλίσκονται μεταξὺ τῶν ἐγχωρίων, ὡς δύναται νὰ μᾶς βεβαιώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀπαγορευομένης τῆς ἐξαγωγῆς των εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, ἵνα μὴ καταστραφῇ τὸ ἐμπόριον τῶν χειροποιήτων αἰγυπτιακῶν σιγαρέττων. Ἐξ ἄλλου ἡ ἐπιτροπὴ προέτεινεν, ὅπως ληφθῶσι προστατευτικὰ μέτρα κατὰ τῆς ἀπάτης, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὸ ἐμπόριον, διότι ἐντὸς κυτίων, φερόντων τὴν ἐπιγραφὴν χειροποίητα σιγαρέττα, τίθενται καὶ μηχανοποίητα τοιαῦτα ἐπὶ βλάβῃ τοῦ καταναλωτοῦ. Ἐζήτησε λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ νὰ προστατευθῇ ἡ κατανάλωσις τῶν χειροποιήτων, καὶ πρὸς τοῦτο νὰ τεθῇ ἐπιγραφὴ κατὰ μῆκος ἑκάστου σιγαρέττου, διὰ νὰ φαίνηται ὅτι εἶναι μηχανοποίητον. Ἐπίσης ἔξωθεν ἑκάστου κυτίου νὰ τεθῇ εἰδικὴ ταινία, ὅπως γίνεται καὶ ἐν Γερμανίᾳ, ἡ ὁποία νὰ δηλοῖ ὅτι τὰ σιγαρέττα εἶναι μηχανοποίητα. Ἐπίσης ἐζητήσαμεν δι’ εἰδικοῦ ἄρθρου νὰ προστατευθῇ καὶ αὐτὸ τὸ Δημόσιον ἀπὸ τὴν κατάχρησιν, ἡ ὁποία γίνεται, τοῦ σιγαροχάρτου. Σήμερον παρέχονται 1560 μέτρα σιγαροχάρτου δι’ εἴκοσιν ὀκάδας καπνοῦ, ἀλλὰ τὸ σιγαρόχαρτον αὐτὸ ἐπαρκεῖ εἰς 23 ἢ καὶ 24 ὀκάδας καπνοῦ, τὸ ὑπόλοιπον δὲ χρησιμεύει πρὸς κατασκευὴν καταχρηστικῶς μηχανοποιήτων σιγαρέττων, ἐνῷ τὸ ἄλλο πωλεῖται κατὰ φυλλάδια ἀντὶ πέντε λεπτῶν πρὸς ὑποβοήθησιν τοῦ λαθρεμπορίου. Διὰ τοῦτο ἐζητήσαμεν νὰ ὁρισθῇ εἰς 23 ὀκάδας ὁ καπνὸς ἐφ’ ἑκάστου κυλίνδρου τῶν 1560 μέτρων, ποσὸν τὸ ὁποῖον ἀρκεῖ, ἵνα οὕτως ἐμποδισθῇ τὸ λαθρεμπόριον τὸ ὁποῖον γίνεται. Ἐπίσης ἄλλο σπουδαιότατον, τὸ ὁποῖον ζητεῖ ἡ ἐπιτροπή, εἶναι νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως· καὶ στηρίζεται ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος, διὰ τοῦ πρώτου ἄρθρου, τὸ ὁποῖον μένει ἀμετάβλητον, ὁρίζει ὅτι ἡ φορολογία θὰ γένηται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς καταναλώσεως τοῦ προηγουμένου ἑξαμήνου. Ἀλλ’ ἤδη ἔχομεν δύο ἑξάμηνα ἐργασίας· ἑπομένως οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος, ἀφοῦ ἔχομεν τὸ μέτρον τῆς φορολογίας, ν’ ἀναβάλωμεν τὴν φορολογίαν καὶ ν’ ἀφήσωμεν τὴν βιομηχανίαν τῶν χειροποιήτων σιγαρέττων νὰ καταστραφῇ.

§77Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριοι Βουλευταί, τὸ νομοσχέδιον εἶναι συνετεταγμένον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑπολογισμῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι κατώτεροι τῶν ὑπολογισμῶν τοῦ κ. Θεοδωροπούλου. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑπολογισμῶν τούτων προέτεινα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τὴν ἐπιβολὴν φόρου ἐπὶ τῇ βάσει τῆς καταναλώσεως 1560 μέτρων σιγαροχάρτου καὶ 25 δρχ. ἐπὶ 1500 κυτίων. Οὐδεμίαν ἄλλην τροπολογίαν δύναμαι νὰ ἐπιφέρω. Τὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Θεοδωρόπουλος, νὰ τεθῇ κατὰ μῆκος ταινία καὶ λοιπά, αὐτὰ εἶναι ζητήματα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας καὶ ἑπομένως δύνανται νὰ κανονισθῶσι διὰ Β. Διαταγμάτων, ὡς ἐπίσης ζήτημα Βασιλικοῦ Διατάγματος εἶναι καὶ ὁ καθορισμὸς τῆς τιμῆς. Ἀναμφισβητήτως δὲ ἡ ταινία τῶν 1560 μέτρων σιγαροχάρτου ἐπαρκεῖ δι’ εἴκοσιν ὀκάδας. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι μετὰ τὰς δηλώσεις ταύτας δὲν θὰ ἀπολέσωμεν ἐπὶ ματαίῳ χρόνον καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ἐὰν θέλῃ, νὰ προβῶμεν εἰς ἐπιψήφισιν, νὰ δεχθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει.

§78Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἐπεθύμουν νὰ δηλώσῃ ὁ κ. Ὑπουργός, ἐὰν θέλῃ, ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου νὰ ἄρξηται ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως αὐτοῦ.

§79Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἡ μόνη δυσκολία τούτου εἶναι ὅτι δὲν ἔχομεν στατιστικὰ στοιχεῖα, διὰ νὰ ἐπιβάλωμεν ἀμέσως τὸν φόρον ἐπὶ τῇ βάσει τῆς καταναλώσεως. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν, ἀλλὰ θὰ γίνωσι πολλαὶ ἀδικίαι.

§80ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δηλώσεων νὰ γραφῇ ὅτι ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος νόμου ὁρισθήσεται διὰ Β. Διατάγματος. Αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη τροποποίησις, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ δεχθῇ τὸ νομοσχέδιον. Θὰ παρακαλέσω τοὺς ἐνδιαφερομένους διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου νὰ μὴ ἀπασχολήσωσι τὴν Βουλὴν ἐπὶ πλέον, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ νὰ ἀπασχοληθῇ ἡ Βουλὴ ἀπὸ τοὺς θέλοντας τὴν ψήφισίν του, διότι θὰ τὸ ἀποσύρω· οἱ μὴ θέλοντες δύνανται νὰ πολεμήσωσι τὸ νομοσχέδιον καὶ ἡμεῖς εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τοὺς ἀκούσωμεν.

§81Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ παραιτοῦμαι τοῦ λόγου μετ’ ἐπιφυλάξεως.

§82Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Ἐγὼ παραιτοῦμαι.

§83Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Τὸ θέμα δὲν εἶναι τόσον ἁπλοῦν, ὅσον φαίνεται. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ὡμίλησα καὶ ἄλλοτε καὶ ἔκτοτε προσεπάθησα νὰ εὕρω τὴν ὀρθοτέραν γνώμην. Δὲν πολεμῶ τὴν τάξιν τῶν ἐργατῶν, ἀλλὰ πρόκειται νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν παραγωγὴν καὶ πρέπει νὰ μὴ σπεύδωμεν, ἀλλὰ νὰ βασανίσωμεν τὸ πρᾶγμα, διότι πρὸ παντὸς πρέπει νὰ ἐνισχυθῇ ἡ παραγωγή, χωρὶς βεβαίως νὰ μείνωσιν ἀπροστάτευτοι οἱ ἐργάται. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι τόσον ἁπλοῦν, ὅσον νομίζεται ὑπό τινων, ἐπαναλαμβάνω καὶ παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω δύο λέξεις. Ὅπως κατήντησε σήμερον, κινδυνεύει νὰ γίνῃ μονοπώλιον ἡ ἀγοραπωλησία τοῦ καλοῦ καπνοῦ ὑπὸ ὀλίγων καὶ ἰσχυρῶν τινων. Ὁ καπνὸς εἶναι τὸ δεύτερον προϊὸν μετὰ τὴν σταφίδα. Εἶναι δὲ προϊόν, τὸ ὁποῖον ἐπιβαρύνεται μὲ μέγαν φόρον, καὶ εἰσπράττει πολλὰ τὸ Δημόσιον καὶ ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ τὸ προστατεύσῃ. Τελευταῖον δὲ τὸ ἐβάρυνε καὶ μὲ 2 δρχ. ἀκόμη κατ’ ὀκᾶν καὶ ἡ φορολογία αὐτὴ ἐπέφερε τὴν στασιμότητα τῆς ἐργασίας τοῦ καπνοῦ. Ἐρχόμεθα τώρα νὰ ἐπιβάλωμεν καὶ ἄλλην φορολογίαν, ἐνῷ εἶναι γνωστὸν ὅτι πᾶν προϊόν, ὅσον περισσότερον φορολογεῖται, τόσον περισσότερον μειοῦται ἡ κατανάλωσίς του. Θὰ τὸ ἐπιβαρύνωμεν μὲ μίαν δραχμὴν καὶ 25 ο)ο κατ’ ὀκᾶν. Νομίζω ὅτι θὰ ἐξευρίσκετο μέση ὁδός, ἐὰν διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀπηλλάσσετε τοὺς κατασκευάζοντας μηχανοποίητα σιγαρέττα τοῦ χιλιοδράχμου αὐτοῦ τοῦ ἐπιβαλλομένου ὡς προσθέτου τέλους ἐπιτηδεύματος. Οὕτω θὰ δώσωμεν τὴν ἐλευθερίαν καὶ εἰς τοὺς καπνοπώλας τοὺς κατασκευάζοντας μηχανοποίητα σιγαρέττα, καὶ εἰς τοὺς κατασκευάζοντας χειροποίητα. Καὶ ὡς ὑποστηρίζετε, καὶ περὶ τούτου δὲν ἔχετε ἀσφαλῆ πεποίθησιν ὅτι τὰ μηχανοποίητα εἶναι ἐπιβλαβῆ, τότε θὰ εἶναι προτιμότερα τὰ χειροποίητα καὶ ἡ κατανάλωσίς των συνεπῶς μεγαλειτέρα. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, διὰ νὰ μὴ ἀπασχολῶ τὴν Βουλήν, νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ταῦτα, καὶ ἐπειδὴ νομίζω ὅτι ἔχετε μελετήσει τὸ ζήτημα, νὰ ἀπαλλαγῶσι τοῦ τέλους τοῦ χιλιοδράχμου ἐπιπροσθέτου τέλους ἐπιτηδεύματος οἱ ζητοῦντες νὰ κατασκευάσωσι μηχανοποίητα σιγαρέττα. Τὸ Δημόσιον ἐξ αὐτοῦ τοῦ φόρου δὲν εἰσπράττει ἢ 8.000 ἕως 10.000 δραχμῶν. Ἔχω πρόχειρον τὸν νόμον αὐτόν, ἐὰν θέλητε νὰ τὸ προσθέσητε, διότι ἐν τοιαύτη περιπτώσει θὰ δύναται νὰ ζητηθῇ χωριστὴ ἄδεια διὰ τὸ Ἐξωτερικὸν καὶ χωριστὴ διὰ τὸ Ἐσωτερικόν. Χίλιαι δραχμαὶ διὰ τὸ Ἐξωτερικὸν καὶ χίλιαι πάλιν διὰ τὸ Ἐσωτερικὸν δὲν εἶναι δίκαιον· ὁ φόρος αὐτὸς οὔτε εἰσπράττεται οὔτε νόμιμος εἶναι. Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε ἄλλο, διότι δὲν εἶμαι βέβαιος ἂν ὁ φόρος αὐτὸς θὰ ὠφελήσῃ τὸν παραγωγὸν ἢ θὰ τὸν βλάψῃ ἢ θὰ αὐξήσῃ τὴν κατανάλωσιν ἢ ὄχι. Ἐὰν θέλῃ ὁ κ. Ὑπουργός, δύναται νὰ ἀφαιρέσῃ τὸ πρόσθετον τέλος. Τότε θὰ δύναται πᾶς τις νὰ μὴ εἶναι ὑποχείριος τῶν ἐργατῶν· θὰ δύναται νὰ κατασκευάζῃ μηχανοποίητα σιγαρέττα μὲ πρόσθετον φόρον ἐπιτηδεύματος.

§84Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Βραδύτερον θὰ φροντίσω περὶ τούτου· τὸ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου.

§85Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ τονίσω, εἶναι τοῦτο, ὅτι κινδυνεύει τὸ δεύτερον πλουτοπαραγωγικὸν προϊὸν ἐν τῷ Κράτει.

§86Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὄχι τὸ δεύτερον· τέλος πάντων.

§87Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Τὸ δεύτερον μετὰ τὴν σταφίδα εἶναι ὁ καπνός. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ διαπιστώσω, εἶναι ὅτι σήμερον ἡ καλὴ παραγωγὴ ἐτέθη ἐν ἀμφιβόλῳ, μὲ τὴν μονοπωλιακὴν οὕτως εἰπεῖν ἀγοραπωλησίαν τοῦ καπνοῦ, τὴν ὁποίαν οἱ κάτοχοι τῶν σιγαροποιητικῶν μηχανῶν καθιέρωσαν, καὶ ἤρχισαν οἱ παράγοντες τὸν καλὸν καπνόν, τὸν ἐν τῷ Κράτει καὶ ἔξω καταναλισκόμενον, νὰ σκέπτωνται ἂν πρέπει νὰ τὸν καλλιεργῶσιν ἢ νὰ παράγωσιν οἱονδήποτε καπνὸν θὰ παρῆγε τὸ ἔδαφος. Δι’ αὐτὸ ἀρχικῶς ὑπεστήριξα ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ φορολογία ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν προστασίαν τῆς παραγωγῆς. Καὶ ἐπειδὴ δὲν δύναται ἐκ τῶν προτέρων, ἀπὸ τοῦδε, νὰ εἴμεθα βέβαιοι ἂν τὸ μέτρον αὐτὸ θὰ ὠφελήσῃ τὴν παραγωγὴν ἢ θὰ τὴν βλάψῃ, δι’ αὐτὸ σᾶς συνιστῶ καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὰς παρατηρήσεις μου, διότι τίποτε σχεδὸν δὲν πρόκειται νὰ ζημιωθῇ τὸ Δημόσιον.

§88Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Θὰ φροντίσω περὶ τούτου· ὑπεσχέθην.

§89Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Νὰ περιληφθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις 8 ἢ 10.

§90Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Εἶπον ὅτι οὐδεμίαν δέχομαι μεταβολὴν εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ σᾶς ἀπήντησα ὅτι γνωρίζω τὸ ζήτημα καὶ θὰ τὸ λάβω ὑπ’ ὄψιν. Σκοπεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ προστατεύσῃ τὴν παραγωγὴν τοῦ καπνοῦ διὰ τῆς ἱδρύσεως ἑταιρειῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ δίδωσι δάνεια, δι’ ἱδρυμάτων δηλαδή, τὰ ὁποῖα θὰ προαγάγωσι τὴν ἐμπορίαν τοῦ καπνοῦ.

§91Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Αἱ ἑταιρεῖαι αὐταὶ σκοπὸν ἔχουσι νὰ ἐξάγωσι καπνόν· ἀλλ’ ὁ καταναλισκόμενος ἐν τῷ Κράτει καπνὸς εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δίδει καὶ εἰς τὸ Κράτος μεγάλην ζωὴν καὶ εἰς τὸ Δημόσιον μέγα ἔσοδον.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Χθὲς παρεπέμφθη εἰς ἐπιτροπὴν πρότασις νόμου περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Β. Διατάγματος τῆς 30 Μαρτίου 1835 «περὶ πωλήσεως ἰατρικῶν» ἐψηφισμένην κατ’ ἀρχὴν εἰς αʹ ἀνάγνωσιν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἀπετελέσθη ἐκ τῶν κυρίων Φ. Βακαλοπούλου, Ἀ. Ζησιμοπούλου, Δ. Ῥούσου, Ἰ. Βερροίου, Δ. Γκλαβᾶ, Ν. Γαρδικιώτου, Κ. Γόντικα, Π. Πολυχρονιάδου καὶ Γ. Σιμοπούλου. Ὁ κ. Κουλουμβάκης ἔχει τὸν λόγον.

§93ΕΥΣΤ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὑπάρχουσι, Κύριοι, ἔμποροι καὶ μεγαλέμποροι καπνοῦ, ἐργοστασιάρχαι σιγαρέττων, καπνοπῶλαι, καπνεργάται, ἐργάται σιγαροποιοὶ καὶ δὲν ἠξεύρω πόσοι ἄλλοι, ἐργαζόμενοι ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, ἀλλὰ πάντες οὗτοι, ὑποθέτω, διότι ὑπάρχει καπνός, καὶ ἑπομένως δύναταί τις νὰ βεβαιώσῃ ὅτι, ἂν δὲν ὑπῆρχε καπνός, δὲν θὰ ὑπῆρχον πάντες οὗτοι. Ἂν ἐλαττωθῇ ἡ ποσότης τοῦ καπνοῦ, θὰ ἐλαττωθῇ ὁ ἀριθμὸς πάντων τούτων. Τοιουτοτρόπως σκεπτόμενος, Κύριοι, δικαιοῦμαι νὰ ἰσχυρισθῶ ἐπίσης ὅτι εἶναι προτιμότερον νὰ εἶναί τις ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν παρὰ νὰ καλῆται προστάτης τῶν ἐργατῶν. Νομίζω ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι προτιμότερον τοῦ ὀνόματος. Ἡ φορολογία ἡ τιθεμένη φοβοῦμαι μὴ εἶναι κατὰ πάντων ὅσους ἀνέφερα, ὡσαύτως δὲ καὶ κατὰ τῶν κατασκευαστῶν χειροποιήτων σιγαρέττων. Πρῶτον ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ κατὰ τὴν γνώμην μου τὸ νομοσχέδιον, θὰ εἶναι τοῦτο: νὰ ἀποκλείσῃ τὰς μικροτέρας μηχανὰς κατασκευῆς σιγαρέττων, διότι ὡς πρὸς αὐτὰς εἶναι ἀπαγορευτικὸς ὁ φόρος, δηλαδὴ τὰς μηχανὰς ἐκείνας τὰς παραγούσας 40 ἕως 50 χιλιάδας σιγαρέττων, αἵτινες ὑποβάλλονται ἤδη εἰς φόρον χιλίων δραχμῶν. Δὲν θὰ ἀποκλείσῃ ὅμως, δὲν θὰ ἀπαγορεύσῃ τὰς μηχανάς, διὰ τῶν ὁποίων κατασκευάζονται 200,000 σιγαρέττων, δηλαδὴ τετραπλάσιον καὶ πλέον ποσόν, καὶ ἑπομένως ὑποβαλλομένας εἰς φόρον τετραπλασίως ὀλιγώτερον. Δὲν θὰ ἀπαγορεύσῃ μηχανάς, αἵτινες ἠδύναντο νὰ ἀνταγωνισθῶσι πρὸς τοὺς κατασκευαστὰς χειροποιήτων σιγαρέττων. Ποῖον ἑπομένως θὰ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα; Ὅλοι οἱ ἔχοντες μικρὰς σιγαροποιητικὰς μηχανάς, ἔντιμοι βιοπαλαισταί, θὰ ἴδωσιν ἀπολλύμενον ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τὸ διὰ τὰς μηχανὰς αὐτὰς διατεθέν, θὰ ἴδωσι πενόμενα τὰ τέκνα των, θὰ ἴδωσι κυριαρχοῦντας τοὺς κατόχους μεγάλων μηχανῶν, διὰ νὰ μὴ εἴπω τὸν κάτοχον μηχανῶν, τὸν μέγαν κεφαλαιοῦχον μένοντα ἀπόλυτον κύριον τῆς σιγαροποιΐας ἐν Ἑλλάδι. Ποῖον δὲ ἀκόμη θὰ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα; Ν’ ἀποκλεισθῇ ἡ κατασκευὴ εἰς τὰ χειροποίητα σιγαρέττα, διότι πρὸς αὐτὸν δὲν θὰ δύνανται ν’ ἀνταγωνισθῶσι, διότι θὰ φέρῃ οὗτος δύο, τρεῖς καὶ τέσσαρας ἐν ἀνάγκῃ μηχανάς. Δυνάμενοι δὲ νὰ φέρωσι καὶ δύο καὶ τρεῖς καὶ τέσσαρας μηχανάς, ἀφοῦ ἤδη θὰ ἔχωσιν ἀποκλείσει τὰς μικροτέρας σιγαροποιητικὰς μηχανάς, θὰ ἀποκλείσωσι καὶ τοὺς ἐργάτας σιγαροποιοὺς τοὺς κατασκευάζοντας χειροποίητα σιγαρέττα. Ποῖον θὰ εἶναι τὸ μεγαλείτερον ἀποτέλεσμα; Ὡς συνέπεια τούτου θὰ εἶναι νὰ μειωθῇ ἡ κατανάλωσις τοῦ καπνοῦ, καὶ ταύτης δὲ μειουμένης νομίζω ὅτι θὰ ἔχωμεν ἀποτέλεσμα νὰ μειωθῇ ἡ παραγωγὴ τοῦ καπνοῦ, ἀφοῦ μάλιστα ἤρχισε μειουμένη ἡ κατανάλωσις. Τοῦτο ἀποδεικνύει ἡ μείωσις τῶν εἰσπράξεων. Ἡ μείωσις τῶν εἰσπράξεων νομίζω ὅτι ἀποδεικνύει ἀσφαλῶς καὶ ἀναμφισβητήτως τὴν μείωσιν τῆς καταναλώσεως. Ἔχομεν ὑποχρέωσιν, Κύριοι, κατὰ τὴν γνώμην μου, νὰ ὑποστηρίξωμεν μίαν ἀρξαμένην βιομηχανίαν, ἐκ τῆς προαγωγῆς τῆς ὁποίας θὰ ὑποστηριχθῇ μεγαλείτερος ἀριθμὸς ἐργατῶν, διότι ὑπάρχουσι σιγαροποιοί, ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ καπνεργάται.

§94ΣΠ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ εἶναι σοφίσματα.

§95Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν βιομηχανίαν ἐκείνην, ἥτις δύναται νὰ αὐξήσῃ τὴν κατανάλωσιν τοῦ καπνοῦ εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, διότι, τό γε νῦν ἔχον, δύνανται νὰ ἀνταγωνισθῶσιν εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν σιγάρα εὐθηνὰ Ἑλληνικῆς παραγωγῆς, οὐχὶ σιγάρα κυρίως ποιότητος ἐκλεκτῆς καὶ κατασκευῆς τεχνικωτάτης, ἀλλὰ σιγάρα εὐθηνά· σιγάρα δὲ εὐθηνὰ εἶναι δυνατὸν νὰ δώσωσι μόνον αἱ μηχαναί, διότι τὰ χειροποίητα σιγαρέττα οὐδεμίαν ἔχουσι κατανάλωσιν εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν οὐδὲ δύνανται νὰ ἔχωσιν ἀνταγωνισμὸν ἐπιτυχῆ. Ἑπομένως ἡ εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν κατανάλωσις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ αὐξήσῃ διὰ τῶν χειροποιήτων σιγαρέττων καὶ δι’ ἄλλους λόγους καὶ διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι εὐθηνά, ἀλλὰ καὶ διότι ὁ κόσμος σήμερον ὁ προσκεκολλημένος εὐτυχῶς περισσότερον εἰς τὰ διδάγματα τῆς ὑγιεινῆς ἀποφεύγει τὰ χειροποίητα σιγαρέττα, τὰ ἀποφεύγει δέ, διότι ἔχει ὑπ’ ὄψει ὅτι εἶναι πιθανὸν νὰ μὴ εἶναι ἐντελῶς καθαραὶ αἱ χεῖρες αἱ κατασκευάζουσαι αὐτά, διότι ἔχει ὑπ’ ὄψει ἀκόμη περισσότερον ὅτι πιθανὸν νὰ μὴ εἶναι ἀκίνδυνοι οἱ παντὸς εἴδους σίαλοι, οἱ πάσης χημικῆς συνθέσεως σίαλοι οἱ ἐπὶ τῶν χειροποιήτων σιγαρέττων.

§96Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Μὴ δυσφημεῖτε μίαν βιομηχανίαν τοιαύτην, διότι τὰ σιγαρέττα δὲν γίνονται μὲ σίαλον.

§97Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, Κύριοι, ἀφοῦ δὲν πρόκειται ἀμέσως νὰ τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν ὁ νόμος, εἶναι ταῦτα ζητήματα σπουδαῖα, καὶ θὰ ἔπρεπεν ἴσως νὰ μελετηθῶσι, διότι ἤρχισαν ἤδη νὰ μειῶνται, ὡς εἶπον, αἱ εἰσπράξεις τοῦ Δημοσίου ἐκ τοιούτου τινὸς μέτρου· φοβοῦμαι δὲ μὴ μειωθῶσι περισσότερον, καὶ θὰ μειωθῶσι περισσότερον, διότι, ἂν μείνῃ κύριος τοῦ πεδίου εἷς ἐργοστασιάρχης, θὰ κερδίσῃ μὲν αὐτὸς ἀμύθητα ποσά, ἀλλὰ θὰ περιορισθῇ ἡ κατανάλωσις. Ἂν δὲ δὲν μείνῃ κύριος τοῦ πεδίου αὐτός, ἀλλὰ μείνωσιν οἱ κατασκευάζοντες χειροποίητα σιγαρέττα, θ’ ἀρχίσωσι ζητοῦντες ἡμερομίσθια ὑπέρογκα, καὶ ὄχι μόνον δὲν θὰ εὑρίσκωνται δύο σιγάρα ἀντὶ ἑνὸς πενταλέπτου ὑπὸ τῶν πτωχῶν ἀνθρώπων, ἐνῷ σήμερον διὰ τῶν μηχανῶν εὑρίσκονται πέντε καὶ ἕξ ἀντὶ ἑνὸς δεκαλέπτου, ἀλλ’ ἴσως οὔτε ἕν, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ μειωθῇ ἀκόμη περισσότερον ἡ κατανάλωσις, θὰ μειωθοῦν ἀκόμη περισσότερον αἱ εἰσπράξεις τοῦ Δημοσίου καὶ ἑπομένως ἀκόμη περισσότερον θὰ κινδυνεύσῃ ἡ παραγωγή. Τὸ γενικώτερον ἀποτέλεσμα πάντων τούτων θὰ εἶναι ν’ ἀπομιμηθῶσι τὸ παράδειγμα τῶν ἐργατῶν σιγαροποιῶν, δυναμένων νὰ ἐκβιάζωσιν ἐκείνους, κατ’ ἐντολὴν τῶν ὁποίων ἐργάζονται, καὶ ἄλλοι ἐργάται, καὶ ὑποθέτω ὅτι καὶ τὴν ἄποψιν ταύτην τὴν γενικωτέραν πρέπει νὰ τὴν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν. Τὸν Ὀκτώβριον δυνάμεθα νὰ εἴμεθα ὥριμοι, ἐν πάσῃ περιπτώσει, νὰ συζητήσωμεν τὸ ζήτημα αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶναι σοβαρώτατον, ἀφορῶν ἓν ἀπὸ τὰ σπουδαιότερα προϊόντα τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς καὶ ἕνα ἀπὸ τοὺς σπουδαιοτάτους πόρους τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§98Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Καίτοι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδήλωσεν ὅτι δὲν ἐννοεῖ νὰ φέρῃ οἱανδήποτε τροποποίησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἡμεῖς ἐν τούτοις ἔχομεν ὑποχρέωσιν χάριν τῆς ἐκτελέσεως τῶν καθηκόντων μας νὰ εἴπωμέν τινα πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι ἐλεύθερος νὰ δώσῃ ἢ οὐ προσοχὴν καὶ ν’ ἀπορρίψῃ τὰ λεγόμενά μας. Ὁ ἀγὼν στρέφεται κυρίως καθ’ ἑνὸς σιγαροποιοῦ, τοῦ κ. Βάρκα. Πρόκειται ὅμως διὰ τῆς τακτικῆς αὐτῆς, τὴν ὁποίαν τινὲς ἐξ ἡμῶν διεξερχόμεθα, ν’ ἀφήσωμεν εἰς τοὺς δρόμους δύο ἕως τρεῖς οἰκογενείας, αἵτινες ἀκόμη χθὲς ἦλθον πρὸς ἀντάμωσίν μου καὶ δακρυρροοῦσαι μοὶ παρέστησαν τὰ πράγματα καὶ μοὶ εἶπον ὅτι ἕξ παιδιά, τὰ ὁποῖα ἔχουν, θὰ μείνουν εἰς τὸν δρόμον. Δὲν τοὺς ἤκουσα μόνον, ἀλλ’ ἔκρινα, ἐσκέφθην, ἐσχολίασα τὰ λεγόμενά των καὶ ἀφοῦ ἐπείσθην, ἔρχομαι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ἐκθέσω δι’ ὀλίγων πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ συμπεράσματά μου. Βεβαίως ἔχουσι δίκαιον οἱ ἐργάται, ἀλλ’ ἔχουσι δίκαιον καὶ ἐκεῖνοι οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν γλίσχρα κεφάλαια, βιοπαλαισταί, καὶ θέλουν ν’ ἀγοράσουν μερικὰς μηχανάς, διὰ τῶν ὁποίων ὄχι νὰ κερδίζουν, ἀλλὰ νὰ συντηρῶσι τὴν οἰκογένειαν αὐτῶν.

§99Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Οὐδεὶς τοὺς ἀδικεῖ. Ἡμεῖς ζητοῦμεν ἐξίσωσιν τῶν δαπανῶν τῶν χειροποιήτων σιγαρέττων καὶ τῶν ἐκ μηχανημάτων.

§100Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ὁ πρὸ ὀλίγου καταβὰς τοῦ βήματος ἀνέπτυξεν ὅσα ἤθελον ἐγὼ ν’ ἀναπτύξω· κατὰ συνέπειαν δύο ἀκόμη λέξεις καὶ τελευτῶ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συνέστησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, εἰ δυνατόν, ν’ ἀφαιρέσῃ τὸ χιλιόδραχμον, διότι διὰ τοῦ μέσου τούτου καὶ ἡ παραγωγὴ καὶ οἱ κατασκευασταὶ τῶν σιγαρέττων ἔχουν νὰ ὠφεληθῶσιν. Ἐὰν δὲ θελήσητε νὰ κωφεύσητε εἰς τὰς φωνάς μας αὐτάς, βεβαιωθῆτε ὅτι, ἀντὶ νὰ ἐξυπηρετήσητε τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους καὶ τοῦ λαοῦ, ἀσφκλῶς καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους καθὼς καὶ τὰ συμφέροντα αὐτῶν τῶν ἰδίων ἐργατῶν θέλετε παραβλάψει, οἱ ὁποῖοι ἀπό τινος χρόνου, μὴ συναισθανόμενοι τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον διατρέχουσιν αὐτοὶ καὶ μετ’ αὐτῶν ἡ Πολιτεία, σκέπτονται ὅπως σκέπτονται καὶ πράττουσιν ὅπως πράττουσι.

§101Ν. ΚΑΡΑΛΗΣ. Ἄν καλῶς ἀντελήφθην, τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ἀφορᾷ τὴν προστασίαν ἐργατῶν, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν ν’ ἀπαγορευθοῦν τὰ μηχανοποίητα σιγαρέττα, διότι δὲν δύνανται νὰ ἀνταγωνισθοῦν πρὸς τὰς μηχανάς. Ὑπὸ τὴν ἔποψιν αὐτὴν ἤθελον ἐξετάσει τὸ ζήτημα καὶ θὰ ἐπεθύμουν ν’ ἀπασχολήσω ἐπὶ πολὺ τὴν Βουλὴν, καθόσον τὸ θεωρῶ σοβαρώτατον. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ ἐποχὴ ἔχει προχωρήσει καὶ μετὰ τὰς κατηγορηματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ὅτι τὸ νομοσχέδιον θὰ ψηφισθῇ, δὲν θέλω ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ πολὺ καὶ θ’ ἀρκεσθῶ μόνον εἰς τὸ νὰ ὑποδείξω ὅτι χρήζει μεγίστης προσοχῆς καὶ μεγίστης συζητήσεως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο· ἐὰν καθιερώσωμεν ἀρχὴν τοιαύτην, δι’ ἧς, διὰ νὰ προστατεύσωμεν μίαν ὁμάδα ἐργατῶν, νὰ καταργῶμεν τὰς νέας ἐφευρέσεις, φοβοῦμαι μήπως φθάσωμεν εἰς ἄτοπον μέγιστον. Καθ’ ἣν στιγμὴν συνομολογεῖται μία σύμβασις ἀφ’ ἑνὸς περὶ αὐτοκινήτων καὶ δίδομεν τὸ δικαίωμα νὰ λειτουργῶσιν αὐτοκίνητα, ἀφ’ ἑτέρου πλήττομεν μίαν ἐφεύρεσιν, συλλογισθῆτε μήπως δὲν εἶναι καθόλου παράδοξον νὰ ἴδωμεν αὔριον ἐξέγερσιν τῶν ἁμαξηλατῶν κατὰ τῶν αὐτοκινήτων καὶ σημειώσατε ὅτι οἱ ἁμαξηλάται θὰ ἔχουν περισσότερον δίκαιον, διότι ἐργάζονται ἐπὶ ἔτη πολλά, ἔχουν δὲ διαθέσει καὶ κεφάλαια. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως λοιπὸν ταύτης χρήζει μεγίστης προσοχῆς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον· ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι μετὰ τὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι περιττὸν νὰ ἐκταθῶ περισσότερον· θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον διὰ τοῦτο, ἐὰν ἀνεβάλλομεν διὰ τὸν Ὀκτώβριον τὸ ζήτημα, διὰ νὰ τὸ συζητήσωμεν κατὰ μῆκος, πλάτος, βάθος καὶ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα ὁριστικὸν καὶ θετικόν.

§102Ν. ΞΗΡΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὅ,τι μὲ φέρει εἰς τὸ βῆμα δὲν εἶναι βεβαίως ἡ ἰδέα ὅτι θέλω μεταβάλει τὰς ἰδέας τῆς Κυβερνήσεως σχετικῶς μὲ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν, ἐνόμισα ὅμως, καίτοι ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ Κυβέρνησις, προβᾶσα εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, εἶχεν ὑπ’ ὄψει της ὅλα τὰ ὑπὲρ καὶ τὰ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποδείξω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἐπιτήδειαι εἰσηγήσεις κατώρθωσαν νὰ παραπείσωσι τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως εἰσηγηθῇ τοῦτο ὑπὲρ μιᾶς μερίδος κοινωνικῆς τάξεως ἐπὶ ζημίᾳ ὄχι μόνων ἑτέρων τάξεων, ἀλλ’ ἐπὶ ζημίᾳ αὐτῶν τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους. Τὸ ἐπ’ ἐμοί, Κύριοι, ἡ παραγωγὴ τοῦ καπνοῦ εἶναι τὸ τρίτον προϊὸν εἰς τὴν συνεισφορὰν τῶν δημοσίων βαρῶν, μετὰ τὴν σταφίδα καὶ τὸν σῖτον.

§103ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ πρῶτος εἶναι ὁ καπνός.

§104Ν. ΞΗΡΟΣ. Εὐχαριστῶ πολὺ τὸν κ. συνάδελφον, διότι μοὶ ὑπέδειξεν ὅτι ἔρχεται πρῶτος ὁ καπνός, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω ἂν εἶναι ἐν τῇ ἀκριβείᾳ, διότι, ἐὰν ἐνθυμῶμαι καλῶς, ἐκ τοῦ φόρου καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ καὶ τοῦ σιγαροχάρτου εἰσπράττονται 11.000.000 δραχ. Ἡ τάξις, ὑπὲρ τῆς ὁποίας θεσμοθετεῖται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, εἶναι ἡ τάξις τῶν ἐργατῶν τῶν χειροποιήτων σιγαρέττων, εἶναι μία τάξις ἀνθρώπων 1000 περίπου· ἀλλὰ τὸ παρὸν νομοσχέδιον πλήττει τάξιν πολυπληθεστάτην, τὴν γεωργικήν, πλήττει τάξιν ἐργαζομένην πλειότερον αὐτῶν, πλήττει τάξιν συνεισφέρουσαν εἰς τὸ Δημόσιον κατὰ τρόπον ἐξοντωτικόν.

§105Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Καὶ τὴν πρόοδον.

§106Ν. ΞΗΡΟΣ. Βεβαίως τὴν πλήττει καὶ αὐτήν, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει πλήττει πρωτίστως αὐτὴν τὴν γεωργίαν. Αἱ ἐπαρχίαι δὲ αἱ καπνοπαραγωγικαί, μεταξὺ τῶν ὁποίων συγκαταλέγονται καὶ αἱ ἐπαρχίαι Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος, πλήττονται εἰς τὰ καιριώτατα. Εἶναι στοιχειώδης, Κύριοι, ὁ λόγος, καθ’ ὃν ἡ τιμὴ ἑνὸς προϊόντος, ἐφ’ ὅσον τοῦτο βαρύνεται περισσότερον μὲ τὰ ἔξοδα τῆς συσκευῆς πρὸς κατανάλωσιν, ἐπὶ τοσοῦτον θὰ ἐκπίπτῃ. Εἶναι τόσον στοιχειῶδες τοῦτο, ὥστε δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφισβήτησις καὶ δευτέρα γνώμη. Πλήττει δὲ τὴν τάξιν αὐτὴν τὴν γεωργικὴν κατὰ τρόπον ὥστε νὰ παραβλάπτηται καὶ νὰ ἔχωμεν τὰ ἀποτελέσματα τῆς παραβλάψεως ταύτης κατόπιν διὰ τῆς μειώσεως τῶν εἰσπράξεων ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ. Διότι ἐκτὸς τῶν ἄλλων λόγων, οἱ ὁποῖοι ἐπηρέασαν τὴν καπνοπαραγωγήν, ἔχομεν δὲ καὶ ἀζητησίαν τοῦ καπνοῦ, ἔρχεται καὶ τοῦτο ὕστατον πλῆγμα κατὰ τῆς καπνοπαραγωγῆς. Τοῦτο θέλει ἐπιτείνει τὴν ἀζητησίαν καὶ θέλει ἐπιφέρει καταστροφὴν τῆς καπνοπαραγωγῆς διὰ τῆς μειώσεως τῆς τιμῆς του διὰ τοὺς παραγωγούς. Ἐκ τῆς καπνοπαραγωγῆς δὲ εἰσπράττονται ἐκ τοῦ νομοῦ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος πλέον τῶν 3,000,000 ἐτησίως· ἐὰν πλήξητε λοιπὸν τὴν καπνοπαραγωγήν, ἡ ὁποία ἔχει τόσας ἄλλας πληγάς, βεβαίως θὰ καταστρέψητε μίαν γεωργικὴν τάξιν μεγίστην, ἡ ὁποία εἰσφέρει πολλαπλᾶ καὶ εἶναι πολυπληθεστάτη ἀφ’ ὅσα εἰσφέρουν καὶ εἶναι κύριοι οἱ ἐργάται. Ἀλλὰ μήπως εἶναι τοῦτο μόνον; Τὸ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον τῶν σιγαρέττων δὲν θέλει βλαφθῆ ἐκ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου αὐτοῦ; Εἶναι βεβαίως ἐν γνώσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι ἤρξατο ἐσχάτως διεξαγόμενον ἐμπόριον εἰς τὴν Γαλλίαν σιγαρέττων, τὸ ὁποῖον θέλει πολλὰ ποικιλοτρόπως ὑπὲρ τῶν γεωργῶν εἰσφέρει. Τοὐλάχιστον ἂν ἤθελεν ἡ Κυβέρνησις ἂς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν τροποποίησιν ταύτην, ὥστε τὰ πρὸς ἐξαγωγὴν σιγαρέττα ν’ ἀπαλλαγῶσι τοῦ φόρου τούτου, διὰ νὰ ἐνισχυθῇ ἡ παραγωγή, ἡ ὁποία ἀνοίγει μίαν θύραν, διὰ νὰ καταναλίσκῃ τὸν καπνὸν αὐτῆς, ὁ ὁποῖος λόγῳ τῆς ἀζητησίας δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον νὰ πωληθῇ εἰς τὴν πρώτην αὐτοῦ μορφὴν καὶ πρέπει τοὐλάχιστον νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ πωληθῇ μεταποιούμενος εἰς μορφὴν ἄλλην. Ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου Βουλευτὴς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ἔθηκεν ὡς βάσιν τῶν σκέψεων αὐτοῦ ὅτι πρέπει ὁ νόμος οὗτος νὰ πλήξῃ τὰ μεγάλα κέρδη τῶν ἐμπόρων καὶ τοῦτο ἐθεώρησεν ὡς δικαιολογητικὴν βάσιν, ἱκανὴν νὰ καταστρέψῃ μίαν μεγάλην τάξιν καπνοπαραγωγῶν, διὰ νὰ πλήξῃ ὡρισμένα πρόσωπα, διότι ὁ φόρος αὐτὸς μόνον τοῦτον τὸν λόγον ἔχει, νὰ πλήξῃ ὡρισμένον πρόσωπον καὶ νὰ ὠφελήσῃ δημοκοπικῶς ὡρισμένα ἄλλα πρόσωπα. Ἀλλὰ τοιαύτη βάσις καὶ ἄδικος καὶ ἀνεπιστήμων εἶναι.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀραβαντινός.

§108Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένει εἰς τὰς δηλώσεις της, παραιτοῦμαι.

§109Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγώ.

§110ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Ἐκτὸς τῶν καπνεργατῶν, οἱ ὁποῖοι τῳόντι ἔχουσιν ἀνάγκην προστασίας, ὑπάρχει καὶ ἄλλη τάξις, πολὺ μεγάλη, τῆς καπνοπαραγωγῆς, ἡ ὁποία πρέπει νὰ προστατευθῇ ἐξ ἴσου. Ἐὰν ἑπομένως φανῶμεν σήμερον εὐμενεῖς ὑπὲρ μιᾶς τάξεως, ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπεκτείνῃ τὴν εὐμένειάν της εἰς τὴν τάξιν ἐκείνην τὴν πολυπληθεστέραν. Αἱ μηχαναὶ φορολογοῦνται ἀφ’ ἑνός, ἀλλὰ καὶ ἀφ’ ἑτέρου ηὔξησαν τὴν κατανάλωσιν· ἡ αὔξησις ὅμως εἶναι κατ’ ἐμὲ προσωρινή. Συμβαίνει τὸ ἑξῆς εἰς τὰς μηχανὰς αὐτάς· καταναλίσκεται καπνὸς τελευταίας τάξεως καὶ δευτέρας τάξεως. Πρώτης τάξεως καπνὸς σπανίως τίθεται εἰς αὐτὰ τὰ σιγαρέττα. Σήμερον γίνεται αὐτὴ ἡ μεγαλειτέρα κατανάλωσις· ἀλλὰ κατ’ ὀλίγον ὁ κόσμος θ’ ἀπομάθῃ τὴν ἕξιν τοῦ καπνίζειν, διότι δὲν εὑρίσκει καπνὸν κατάλληλον πρὸς τοῦτο. Τοῦτο εἶναι αὐτόδηλον, κύριε Ὑπουργέ, διότι ὁ καπνὸς τῆς πρώτης ποιότητος ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ταῖς ἰδικαῖς μας, ὅπου παράγεται ἐν ἀφθονίᾳ, μένει ἀπώλητος, διότι συνήθισεν ὁ κόσμος σήμερον ἕνεκα τῆς εὐθηνίας τῶν σιγαρέττων ν’ ἀπολαμβάνῃ τὸν καπνὸν τῶν σιγαρέττων τούτων εὐθηνότερον καὶ οἱ κατασκευασταὶ ἀφήνουσι κατὰ μέρος τὸν ἄλλον καπνόν.

§111Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Ἐὰν θέλητε νὰ προστατεύσητε τὴν παραγωγήν, ζητήσατε τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου.

§112ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Αὐτὸ θὰ ζητήσω. Ἐὰν ἐλαττωθῇ ὁ φόρος, θὰ προστατευθῇ ἡ παραγωγή, διότι θὰ αὐξήσῃ ἡ κατανάλωσις, καθόσον οἱ καπνίζοντες δὲν θὰ χάσωσι τὴν ἕξιν· ἀλλ’ ὑμεῖς, διὰ νὰ προστατεύσητε μίαν τάξιν, ἐγκαταλείπετε τὴν ἄλλην τάξιν τὴν πολυπληθεστέραν, καὶ θὰ ἔχητε πολὺ λυπηρὰς συνεπείας εἰς τὸ μέλλον, διότι ἡ κατανάλωσις θὰ ἐλαττωθῇ καὶ τὸ ταμεῖον θὰ μείνῃ ἔρημον χρημάτων.

§113Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, τέκνον τοῦ λαοῦ, ἐγὼ καθ’ ἑαυτό, ἐκ τῶν σπλάγχνων τοῦ ἐργάτου, βιοπαλαιστὴς ἐκ τῶν πλειότερον βιοπαλαιστῶν, συμπαθῶ, καὶ συμπαθῶ μεγάλως πρὸς τὸν ἐργαζόμενον κόσμον καὶ τοὺς ἐργάτας. Ἀπόδειξις ὅτι μόλις ἐκλήθην συνεισέφερα καὶ ἐγὼ τὴν συνδρομήν μου εἰς τὸ ἐργατικὸν ταμεῖον. Ἀλλὰ δὲν βλέπω τί ἔχει νὰ ὠφεληθῇ ἐκ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ὁ γεννήτωρ αὐτοῦ καὶ προαγορεύσας. Εἶπεν ὁ κ. Θεοδωρόπουλος ὁ γεννήτωρ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὁ υἱοθετήσας αὐτὸ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι θὰ πλήξωσι τοὺς κατόχους τῶν σιγαροποιητικῶν μηχανῶν. Κατ’ ἐμὲ κριτήν, Κύριοι, δὲν θὰ πλήξωσι τοὺς κατόχους τῶν μηχανημάτων, ἀλλὰ θὰ πλήξωσι πρωτίστως τὴν πρόοδον, περὶ τῆς ὁποίας ἡ ἀνθρωπότης τοὐλάχιστον ἰδανικῶς πρέπει νὰ ἐνδιαφέρηται· κατὰ δεύτερον δὲ λόγον θὰ πλήξωσι τὰς εἰσπράξεις καὶ κατὰ τρίτον λόγον τὰ θυλάκια τῶν καπνιζόντων, διότι τὰ σιγαρέττα, τὰ ὁποῖα σήμερον πωλοῦνται ἀντὶ πεντήκοντα λεπτῶν τὸ κυτίον, αὔριον ὁ κ. Βάρκας θὰ πωλῇ αὐτὰ ἀντὶ πεντήκοντα πέντε λεπτῶν· ἄρα ὁ λαὸς θὰ πληρώνῃ ἐπὶ πλέον διὰ τὰ σιγαρέττα του μίαν δραχμὴν καὶ 50 ο)ο κατὰ μῆνα, ὁ δὲ κ. Βάρκας δὲν ἔχει νὰ χάσῃ τίποτε. Θὰ τῷ καταστήσητε μάλιστα μονοπώλιον τὴν κατασκευὴν τῶν μηχανοποιήτων σιγαρέττων, διότι οὐδεὶς ἕτερος θὰ φέρῃ μηχανὰς καὶ αὐτὸς ἀπὸ ὅ,τι εἶναι μέγας θὰ γίνῃ μεγαλείτερος· ὁ Βάρκας θὰ γίνῃ θωρηκτόν (ἱλαρότης). Δὲν βλέπω λοιπὸν τί ἔχουσι νὰ ὠφεληθῶσιν οἱ ἐργάται ἐπὶ τοῦ προκειμένου, καὶ μάλιστα ὅταν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ θ’ ἀναγκασθῶσιν οἱ ἐργοδόται νὰ καταφερθῶσι κατὰ τῶν ἐργατῶν, καὶ τότε θὰ προσλάβωσι κοράσια διὰ τὴν ἐργασίαν καὶ οἱ ἐργάται θὰ χάσωσι καὶ αὐτὸν τὸν πόρον ζωῆς. Βεβαίως τὰ χρήματα θὰ τὰ λαμβάνῃ πάλιν ὁ λαός· ἀλλ’ οἱ ἐργάται, οἱ ὁποῖοι προκαλοῦσιν ὅλας αὐτὰς τὰς ἱστορίας...

§114ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τί προτείνετε;

§115ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖον τὸ συμπέρασμά σας;

§116Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Τὸ συμπέρασμά μου εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Συγγούρης· ν’ ἀφεθῶσι τοὐλάχιστον τὰ εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν ἐξαγόμενα μηχανοποίητα σιγαρέττα ἀφορολόγητα.

§117ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ἐγὼ πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν γνωμῶν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος κ. Ξηροῦ εἶμαι σύμφωνος ὡς πρὸς τὸ δεύτερον μέρος τῆς ὁμιλίας του, ὅτι εἰς τὰ σιγαρέττα, τὰ ὁποῖα ἐξάγονται εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, ὅπου δὲν ὑπάρχει ὁ ἀνταγωνισμός, νὰ μὴ πληρώνηται ὁ φόρος, δηλ. νὰ ἐπιστρέφηται ὁ καταβαλλόμενος φόρος. Ὑπὸ τὸν τύπον αὐτὸν ὑποβάλλομεν τροπολογίαν μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Ξηροῦ, τὴν ὁποίαν παρακαλοῦμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ.

§118Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς πρὸς τὴν τροπολογίαν ταύτην φρονῶ ὅτι θὰ ἦτο προτιμότερον ν’ ἀπηγορεύετο διὰ νόμου ἡ κατασκευὴ μηχανοποιήτων σιγαρέττων.

§119Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δέχομαι τὴν τροπολογίαν τῶν κυρίων Ξηροῦ καὶ Σλῆμαν ὡς ἑξῆς: «Εἰς τοὺς ἐξάγοντας μηχανοποίητα σιγαρέττα ἐργοστασιάρχας ἐπιστρέφεται 1 δραχμὴ καὶ 25)00 κατ’ ὀκᾶν ἐκ τοῦ δυνάμει τοῦ παρόντος νόμου εἰσπραττομένου φόρου ἐπιτηδεύματος».

§120Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Ὅπως ὁρίζετε ὅτι θὰ ἐπιστρέφηται ὁ φόρος 1.25 διὰ τοὺς ἐξάγοντας μηχανοποίητα σιγαρέττα, νὰ προστεθῇ ὅτι χαρίζεται ὁ φόρος καὶ εἰς τοὺς ἐξάγοντας χειροποίητα σιγαρέττα.

§121Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Οἱ ἐξάγοντες χειροποίητα σιγαρέττα ἀπαλλάσσονται παντὸς φόρου.

§122Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Ὀφείλομεν, κ. Πρόεδρε, ὅπως προστατεύσωμεν τοὺς ἐργάτας τοὺς ἐργαζομένους εἰς τὰ σιγαρέττα, τοὺς ὁποίους αὔριον θὰ στείλωμεν εἰς τὰ σύνορα, ἵνα ὑπερασπίσωσι τὴν πατρίδα. Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη νὰ ἐπιβάλωμεν μεγαλείτερον φόρον. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἔχει μάθει, φαίνεται, ἀκόμη τί ἐστὶ χρῆμα. Διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω καὶ ἐπιμένω, ὅπως τεθῇ σχεδὸν ἀπαγορευτικὸς φόρος διὰ τὰς μηχανὰς ταύτας. Ἀρκετὰ ἐπλούτησαν οἱ κύριοι Βάρκας καὶ λοιποί. Ζητοῦμεν προστασίαν διὰ τοὺς ἐργάτας.

§123Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἀφοῦ ἐλήφθη πρόνοια ἀποκλειστικὴ διὰ τὴν διάδοσιν τῶν σιγαρέττων, θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ ἐπεκταθῇ αὕτη καὶ εἰς τὰ χειροποίητα σιγαρέττα, διότι ὑπάρχει εἷς νόμος περὶ ἐπιτηδευμάτων, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς καπνοπώλας, κατὰ τὸν ὁποῖον οἱ καπνοπῶλαι ὅλων τῶν ἄλλων πόλεων πλὴν τῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, προκειμένου νὰ κάμωσιν ἐξαγωγὴν σιγαρέττων, εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ πληρώνωσι φόρον ἐπιτηδεύματος 1000 δραχ. Τὸ τοιοῦτον εἶναι ἄδικον καὶ ἄνισον καὶ εἶναι μέτρον μὴ ὑποστηρίζον τὴν καπνοπαραγωγὴν καὶ τὴν διάδοσιν τῶν σιγαρέττων μας, ἀφοῦ πλέον τὰ μηχανοποίητα σιγαρέττα, προκειμένου νὰ ἐξαχθῶσι, θ’ ἀπολαμβάνωσιν ἓν ποσοστὸν ἐκ τοῦ φόρου, τὸν ὁποῖον θὰ καταβάλλωσι. Διατί νὰ μὴ λαμβάνωσι τοιοῦτον ποσοστόν, προκειμένου διὰ τὴν ἐξαγωγήν, καὶ οἱ καπνοπῶλαι ὅλης τῆς Ἑλλάδος, ἰδίᾳ δὲ τῶν καπνοπαραγωγικῶν μερῶν, ὅταν πρόκειται νὰ κάμωσιν ἐξαγωγὴν χειροποιήτων σιγαρέττων, ἀφοῦ τοιούτου προνομίου κατὰ τὸν νόμον περὶ ἐπιτηδευμάτων ἀπολαμβάνουσιν οἱ καπνοπῶλαι Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς;

§124Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν ἀρνοῦμαι νὰ λάβω πάντα ταῦτα ὑπ’ ὄψιν· ἀλλὰ δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ θέσω κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμὴν τοιαύτην διάταξιν.

§125Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Διατί νὰ μὴ δοθῇ τὸ εὐεργέτημα τοῦτο καὶ εἰς τοὺς καπνοπώλας τῶν ἐπαρχιῶν, οἵτινες κατασκευάζουσι χειροποίητα σιγαρέττα; Ἐὰν δοθῇ αὐτοῖς τὸ προνόμιον τοῦτο, θὰ ἔχωσιν αὐτὸ ὡς ἀντισήκωμα τοῦ ἐπιτηδεύματος· τοιουτοτρόπως δὲ θὰ μετριασθῇ καὶ τὸ κακόν, τὸ ὁποῖον γίνεται ἐκ τοῦ νόμου.

§126Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι θὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα καὶ θὰ ληφθῇ πρόνοια.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον ὡς καὶ τὸ ἄρθρον 1ον αὐτοῦ). Ἄρθρον 2ον (ἀναγινώσκεται). Ἐνταῦθα ὑπάρχει ἡ τροπολογία τῶν βουλευτῶν κυρίων Ν. Ξηροῦ καὶ Ἀγ. Σλῆμαν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§128ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ν’ ἀναβληθῇ διὰ τὴν Δευτέραν.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται. Ἐρχόμεθα ἤδη εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 15 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Γʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Μεγάλης Βρεττανίας συνθήκης συνομολογηθείσης τῇ 11]24 Σεπτεμβρίου 1910 καὶ τῆς τηρητέας πρὸς ἔκδοσιν διατυπώσεως».

§130ΙΩ. ΓΡΥΠΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). (Ὅρα Παράρτημα) (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου λόγῳ τῶν ἐπενεχθεισῶν μεταβολῶν).

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. ΙΓʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως ἠλεκτρομηχανολογικοῦ ἐργαστηρίου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς ἔλεγχον τῶν γνωμόνων φωταερίου καὶ ἠλεκτρισμοῦ καὶ λοιπὰς ἠλεκτρολογικὰς μετρήσεις). Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ὑπάρχουσι τροπολογίαι διαφόρων Βουλευτῶν, τῶν ὁποίων πρέπει νὰ λάβῃ γνῶσιν ἡ Βουλή.

§132ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ὑπέβαλε καὶ ἡ ἐπιτροπὴ παρατηρήσεις τινάς, πλὴν δὲ τούτων μοὶ ἐγένετο γνωστὴ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος κ. Κουτούπης. Ἡ τροπολογία τοῦ ἐντίμου συναδέλφου εἶναι σκοπιμωτάτη, ἀλλὰ τὴν στιγμὴν ταύτην δὲν δυνάμεθα νὰ τὴν δεχθῶμεν διὰ τὸν λόγον ὅτι δὲν διατελοῦμεν ἐν γνώσει τῶν ὅρων τῶν συμβάσεων, τὰς ὁποίας ἔχουσι συνομολογήσει διάφοροι δῆμοι περὶ ἠλεκτροφωτισμοῦ, θὰ ἐκινδυνεύομεν δέ, ψηφίζοντες τοιαύτην διάταξιν, νὰ ὑπεισέλθωμεν εἰς καθορισμὸν ὅρων, τοὺς ὁποίους δὲν γνωρίζομεν, τουτέστι νὰ θίξωμεν συμφωνίας συνωμολογημένας. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἀκριβῶς ἡ ὑπηρεσία τοῦ ἐλέγχου ἀναγνωρίζουσα τὴν ἀνάγκην τῆς λήψεως μέτρων συναφῶν πρὸς τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Κουτούπης, ἔχει ἀπὸ μακροῦ ἤδη ζητήσει πληροφορίας περὶ τῶν συνωμολογημένων ἤδη συμβάσεων, τὰς ὁποίας καὶ συγκεντρώνωμεν διὰ νὰ γνωρίζωμεν ὑπὸ τίνας ὅρους λειτουργεῖ ὁ φωτισμὸς εἰς τὰς ἐπαρχίας, νὰ εἴμεθα δὲ εἰς θέσιν τὸν προσεχῆ Ὀκτώβριον νὰ λάβωμεν πᾶν δυνατὸν μέτρον. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον θὰ παρεκάλουν τὴν ἐπιτροπὴν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ, σήμερον τουλάχιστον, εἰς τὴν συζήτησιν τῶν τροπολογιῶν, τὰς ὁποίας προέτεινε, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν ὅτι σήμερον κυρίως πρόκειται περὶ ὀργανώσεως αὐτῆς τῆς ὑπηρεσίας τῆς ἀπαραιτήτως ἀναγκαίας, καὶ ἐλπίζω ὡς εἶπον νὰ εἴμεθα εἰς θέσιν μεθαύριον τὸν Ὀκτώβριον νὰ διορθώσωμεν πᾶσαν ἔλλειψιν.

§133Α. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Δίδω τὴν πληροφορίαν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι αἱ συμβάσεις ὅλων τῶν πόλεων τοῦ Κράτους εἶναι ἀντιγραφὴ τῆς συμβάσεως τῶν Ἀθηνῶν.

§134Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κύριον Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος εὐμενῶς ἐξήτασε τὴν ὑποβληθεῖσαν τροπολογίαν μου. Αἱ ἑταιρεῖαι δυνάμει τῆς συμβάσεως κατορθώνουσιν ἐπὶ ἀπειλῇ διακοπῆς τοῦ ῥεύματος καὶ ὡς ἔχουσαι μονοπώλιον, νὰ ἐξαναγκάζωσι τοὺς καταναλωτὰς ν’ ἀγοράζωσι τὰ εἴδη τοῦ φωτισμοῦ παρ’ αὐτῶν καὶ ἑπομένως ἔχουσιν ἓν δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔδωκεν εἰς αὐτάς, διότι ἡ Κυβέρνησις ἔδωκε μονοπώλιον ῥεύματος καὶ οὐχὶ φωτιστικῶν ὀργάνων. Αἱ ἑταιρεῖαι παρέχουσι τοὺς γνώμονας ἐπὶ ἐνοικίῳ, ἐπὶ μισθώματι, τὸ δὲ μίσθωμα κατ’ ἔτος ἰσοδυναμεῖ πολλάκις πρὸς τὴν ἀξίαν τοῦ ὅλου μηχανήματος. Ὡς ἐκ τούτου δύνανται νὰ κερδίζωσι καταπληκτικῶς αἱ ἑταιρεῖαι, διότι καὶ πάλιν δὲν δέχονται νὰ τεθῇ γνώμων ἄλλος παρὰ ὁ προερχόμενος ἐξ αὐτῶν. Ἑπομένως ἐνεργοῦσι μίαν δευτέραν φορολογίαν, οὕτως εἰπεῖν, εἰσερχόμεναι εἰς τὰ δικαιώματα τοῦ Κράτους. Ἀλλά, ἀφοῦ μόνος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνέλαβε νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα καὶ προσεχῶς νὰ ζητήσῃ τὴν διόρθωσιν, πρέπει ν’ ἀρκεσθῶμεν.

§135Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ καθ’ ὃ εἶχε καθῆκον προσεπάθησε νὰ διορθώσῃ τὰς διαφόρους διατάξεις, ἀλλ’ ἐννοεῖται ὅτι οὐδένα ἔχει λόγον νὰ ἐπιμείνῃ.

§136ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἐκ τῆς ἀφορμῆς τῆς μελέτης, τὴν ὁποίαν θὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις, θὰ παρεκάλουν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα ἐν γένει τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐξηλέγχθη ἡ σύμβασις αὕτη ἐκ μέρους τῆς ἑταιρείας, διότι ὁ τρόπος αὐτὸς εἶναι ἄντικρυς ἀντικείμενος πρὸς τοὺς ὅρους τῆς καλῆς πίστεως. Περὶ αὐτοῦ ὑπάρχει ὑπόμνημα τοῦ συνδέσμου τῶν συντεχνιῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι λεπτομερὲς καὶ τὸ ὁποῖον, ἐὰν μελετήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός, δύναται νὰ ἐξακριβώσῃ ὅλα αὐτά, τὰ ὁποῖα καταγγέλλονται.

§137ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἀκριβῶς ὅτε εἰσῆλθον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἕν ἐκ τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα μὲ ἀπησχόλησαν, ἦτο καὶ τοῦτο. Ἐκάλεσα ὡς ἐκ τούτου τὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἠξίωσα, ὅπως κατὰ τὸ ἐνὸν ληφθῇ μέριμνα περὶ τοῦ παρόντος, ἐὰν δὲ δὲν θεωρηθῇ ἐπαρκὲς τὸ ληφθὲν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ μέτρον, νὰ ἐπεκταθῇ. Νὰ εἶναι δὲ βεβαιότατος ὁ κ. συνάδελφος ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ Ὑπουργὸς ἀρνούμενος τὴν ὑποχρέωσιν αὐτὴν κατόπιν ἐπανειλημμένων διαμαρτυριῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι θεωροῦσιν ὅτι ἀδικοῦνται. Θὰ παρακαλέσω μόνον, κ. Πρόεδρε, μίαν τελευταίαν διάταξιν νὰ περιλάβητε, τὴν ἑξῆς, ἡ ὁποία θὰ δώσῃ μεγαλειτέραν κύρωσιν. Νὰ τεθῇ ὡς τελευταῖον ἄρθρον τὸ ἑξῆς: Ἄρθρον 4. «Τὰ τῆς ἀσφαλείας, ἀστυνομίας καὶ λειτουργίας ἐν γένει τῶν ἠλεκτρικῶν ἐγκαταστάσεων κανονισθήσονται διὰ Β. Διατάγματος.—Αἱ τοιαῦται ὑποθέσεις διεξάγονται ὑπὸ τοῦ Δʹ τμήματος τῶν Δημοσίων ἔργων, ὁ δὲ ἔλεγχος τῶν ἐγκαταστάσεων τούτων ἀνατίθεται εἰς τὴν κατὰ τὸ ἄρθρον 26 τοῦ ͵ΓΦΜΒʹ (1910) νόμου ὑπηρεσίαν, ἧς οἱ ὑπάλληλοι ἀσκοῦντες ἀστυνομικὰ καθήκοντα βεβαιοῦσι τὰς γενομένας παραβάσεις. Οἱ παραβάται τῶν κανονισθησομένων διατάξεων τιμωροῦνται διὰ χρηματικῆς ποινῆς δραχμῶν 25–500, ἐν ὑποτροπῇ δὲ ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ ἔτους τὸ Πλημμελειοδικεῖον δύναται ἐκτὸς τῆς χρηματικῆς ποινῆς νὰ ἐπιβάλῃ φυλάκισιν μέχρις ἑνὸς μηνός».

§138Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω, κύριε Πρόεδρε, ἂν διὰ τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως, δι’ ἧς παρεχωρήθη εἰς τὴν ἀνάδοχον ἑταιρείαν τὸ δικαίωμα τῆς ἐγκαταστάσεως φωτισμοῦ δι’ ἀεριόφωτος ἐν Ἀθήναις, ἀνεγνωρίσθη καὶ παρεχωρήθη εἰς αὐτὴν καὶ τὸ προνόμιον ν’ ἀρνῆται τὸν φωτισμὸν εἰς τοὺς ἔχοντας ἀνάγκην τοιούτου πολίτας, ἂν μὴ συναινέσωσιν εἰς τὴν ἐνοικίασιν ἰδίου τῆς ἑταιρείας γνώμονος. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ὅτι ἡ ἑταιρεία, εἴτε ἔχουσα τοιοῦτο δικαίωμα εἴτε ὄχι, ἀρνεῖται νὰ διοχετεύσῃ φωταέριον, ἂν μὴ ὁ ζητῶν τοῦτο δεχθῇ ὑπὸ ἐνοίκιον ἁδρότατον γνώμονα τῆς ἑταιρείας, καὶ μάλιστα ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀνεξέλεγκτον, τὸν ὁποῖον ἡ ἑταιρεία ἐγκαθιστᾷ. Τὸ μηνιαῖον ἐνοίκιον τῶν γνωμόνων τῆς ἑταιρείας ποικίλλει μεταξὺ μιᾶς καὶ περισσοτέρων δραχμῶν καὶ οὕτως ἡ ἑταιρεία εἰς διάστημα μιᾶς εἰκοσαετίας, καθ’ ἣν ὁ γνώμων δύναται νὰ λειτουργήσῃ, ἀπολαμβάνει τὸ πολλαπλάσιον τῆς ἀξίας αὐτοῦ, διότι οἱ γνώμονες δὲν στοιχίζουσιν εἰμὴ μεταξὺ 48 ἕως 200 φράγκων οἱ μεγαλείτεροι. Ἐπαναλέγω λοιπὸν ὅτι, ἂν τοιοῦτο δικαίωμα δὲν ἔχῃ ἀναγνωρισθῆ εἰς τὴν ἑταιρείαν, ὡς πιστεύω — διότι τὸ ἐναντίον ἤθελεν εἶναι παραλογώτατον —, ἀνάγκη εἶναι νὰ ληφθῇ πρόνοια διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὥστε νὰ παύσῃ εἰς τὸ μέλλον αὐτὴ ἡ ἄδικος φορολογία τῶν πολιτῶν ὑπὸ τῆς ἑταιρείας καὶ ν’ ἀναγνωρισθῇ εἰς τὸν Ὑπουργὸν ἡ ἐξουσία νὰ ἐπιβάλῃ τὴν χεῖρά του πρὸς καταστολὴν τῆς διαπραττομένης καταχρήσεως.

§139Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Νομίζω ὅτι ἀντὶ τοῦ Διατάγματος, τὸ ὁποῖον θὰ δημοσιεύσῃ ὁ Ὑπουργὸς περὶ τῆς ἐγκαταστάσεως τοῦ ἠλεκτρισμοῦ, προτιμότερον νὰ φέρῃ νομοσχέδιον.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκω τὸ ἄρθρον 4ον, τὸ προταθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὸ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἑπομένως τὸ νομοσχέδιον ἐγένετο δεκτόν. Τοῦ συνόλου ἡ ψήφισις ἀναβάλλεται, προστεθέντος ἄρθρου ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμβατικοῦ τόκου, τοκογλυφίας καὶ αἰσχροκερδείας». Ὁ κ. Φαρμάκης ἔχει τὸν λόγον.

§141Ι. ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Ἀναγνωρίζω, κύριοι ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους, ὅτι εἶναι ἴσως ὀχληρὸν νὰ συζητῇ τις εὐρέως ταύτην τὴν ὥραν· ἀλλὰ θὰ ἦτο στοιχειώδης παράλειψις, ἐὰν δὲν ἐλέγοντο ὀλίγαι λέξεις ἐπὶ ὑποθέσεως, ἥτις συνεκλόνησε βαθύτατα τὴν νεωτέραν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὁμιλήσω διὰ μακρῶν, διότι πρόκειται σχέδιον νόμου, μέλλον νὰ κρίνῃ ζωτικώτατα τῆς χώρας συμφέροντα καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ἐν ἡσυχίᾳ νὰ μὲ ἀκούσῃ. Εἶχεν ἀναγνωρισθῆ πανταχόθεν ὅτι μία ἐκ τῶν ἐννοιῶν, ἡ ὁποία εἶχεν ὠθήσει σύμπασαν τὴν ψυχὴν τοῦ ἔθνους εἰς τὸ νὰ συμμερισθῇ ὅλους τοὺς κλονισμοὺς τῆς 15ης Αὐγούστου, ἦτο ἡ ἔννοια τῆς ἐκδηλώσεως τοῦ κεφαλαίου ἐν τῇ ἰδέᾳ τῆς ἐπιζητήσεως τῆς ἀντιπαροχῆς τοῦ τόκου ἐν ὑπερβολῇ, συγκλονήσασα βαθύτατα πᾶσαν ἐργατικὴν ἰδέαν ἐν τῇ ἡμετέρᾳ χώρᾳ. Ὅτε ἐπήρχετο ὁριστικὴ ἡ λύσις ὅλων τῶν κλονισμῶν διὰ τῆς προσκλήσεως τῆς Συνελεύσεως τοῦ ἔθνους, ἠτένιζεν ὅλη ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία μὲ πεποίθησιν, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἤθελε τεθῆ τέρμα εἰς μίαν κοινωνικὴν δυσαρμονίαν ἐπελθοῦσαν ἕνεκα διαφόρων ἐννοιῶν, ἀλλὰ καὶ ἰδιαίτατα ἕνεκα τῆς ἐννοίας τῆς ὑπερβολικῆς ἐπιζητήσεως τῆς ἀντιπαροχῆς τοῦ τόκου. Εἰσερχόμενός τις εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς ἐπιδράσεως, ἣν ἔσχεν ἐπὶ τῆς ἐν γένει κινήσεως τῆς χώρας ἡ ἐξακολούθησις τῆς προρρηθείσης ὑπερβολῆς, ἔχει νὰ συναντήσῃ ὅτι ἐπέφερε πᾶσαν παρακμὴν ἐν τῇ ἰδέᾳ τῆς γεωργίας, ἐν τῇ ἰδέᾳ τῆς κτηνοτροφίας καὶ ἐν τῇ ἰδέᾳ τῆς βιομηχανίας, παρημπόδισε δὲ πᾶσαν προσπάθειαν πρὸς ἠθικὴν καὶ οἰκονομικὴν χειραφέτησιν τῶν κατωτέρων τάξεων τῆς κοινωνίας. Καὶ ἔχω ἐνώπιόν μου ἀκόμη τὴν εἰκόνα τοῦ Ἕλληνος γεωργοῦ, ὁ ὁποῖος ἔχασε τὴν μικρὰν κτηματικὴν περιουσίαν του ἀντὶ δανείου ἐλαχίστου, περίπου 200 ἢ 300 δραχμῶν, διὰ τῆς μεθόδου τοῦ ὑπερόγκου τόκου, παρὰ τὸν ἠθικόν, ἀλλὰ καὶ τὸν θετὸν νόμον· καὶ ἐπηκολούθησεν ἡ φυγὴ πάσης τάξεως ἐργατικῆς πρὸς συνάντησιν τῆς ἐλευθερίας, ἣν παρέχει τὸ δικαίωμα τῆς ἐργασίας. Καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς τακτοποιήσεως τῶν σχέσεων αὐτῶν φρονῶ ὅτι δὲν οἰκειοποιεῖται τὸ παράπαν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Λέγων ὅσα ὑποστηρίζω, Κύριοι, δὲν πρόκειται ν’ ἀρνηθῶ τὰ δικαιώματα τοῦ κεφαλαίου, ἀλλὰ θὰ προσπαθήσω νὰ πείσω ὑμᾶς ὅτι παρέχονται ἀσφαλεῖς ἐγγυήσεις, ἀλλ’ ἐντὸς τῶν ὁρίων, ἐν οἷς δικαιοῦται τὸ κεφάλαιον· ἀλλὰ διὰ νὰ καταδείξω τὰ δικαιώματα τοῦ κεφαλαίου ἐκείνου, ὅπερ δρᾷ ἐντὸς τῶν ὁρίων, τὰ ὁποῖα διαγράφει ἡ ἐπιστημονικὴ ἔρευνα τῶν σημερινῶν ἀντιλήψεων, καὶ ἐκτὸς τῶν ὁρίων τῶν δικαιωμάτων τῆς ἐργασίας, φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι ὁ ἄνισος τόκος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος παρέχει πραγματικὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν ἰδέαν τοῦ κεφαλαίου, καθόσον ἡ ἐπιζήτησις τοῦ ὑπερόγκου τόκου φέρει ἀκριβῶς σοβαρωτέρους κλονισμοὺς εἰς τὴν ἰδέαν τοῦ κεφαλαίου, διότι γεννᾷ τὴν ἀδυναμίαν εἰς τὸν ζητοῦντα νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὸ κεφάλαιον, εἰς τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας ἔχει ἀνάγκην νὰ παρέχῃ εἰς τὸν παρέχοντα τὸ κεφάλαιον, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων τῶν ἀτομικῶν, διὰ τὰς ὁποίας εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπιζητήσῃ τὸ κεφάλαιον διὰ τόσου ὑπερόγκου τόκου.

§142Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Αὐταὶ εἶναι θεωρίαι. (Θόρυβος)

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχίαν, παρακαλῶ.

§144Ι. ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Ἀπορῶ πῶς δυσανασχετεῖτε, λησμονοῦντες ὅτι πρωτίστην ὑποχρέωσιν ἐλθόντες ἐνταῦθα ἔχομεν τὴν ἐπιδίωξιν τῆς ἐπαναφορᾶς εἰς τὴν ἰσορροπίαν τῶν δικαιωμάτων τῶν διαφόρων κοινωνικῶν τάξεων. Δύνασθε νὰ γνωρίζητε τὰς θεωρίας, ἀλλ’ ἡ ἰδέα τῆς τοκογλυφίας εἶναι ἰδέα, ἡ ὁποία προσέφερε μεγάλα δυστυχήματα εἰς τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν. Τοῦτο τὸ ἀνεγνώρισεν ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῷ πολιτικῷ αὑτοῦ προγράμματι διεκήρυξεν ὅτι θέλει ἐπαναφέρει εἰς τὴν τάξιν ὅλους τοὺς κλονισμούς, τοὺς ὁποίους εἶχεν ἐπιφέρει ἡ τοκογλυφία. Εἰς τὴν Βουλὴν ἔπρεπε νὰ γνωρίζητε ὅτι αἱ συζητήσεις δὲν δύνανται νὰ διεξαχθῶσιν ὅπως διεξήχθησαν καὶ εἰς ἄλλα κέντρα. Πρέπει νὰ εἴπῃ τις πρῶτον τὰς θεωρίας καὶ ἔπειτα νὰ ὑποστηρίξῃ τὰ πράγματα.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ὅλαι αἱ γνῶμαι ὅμοιαι.

§146Ι. ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Εἶμαι τῆς γνώμης, Κύριοι, ὅτι, διὰ νὰ ἐκδηλωθῇ ἐν δικαιοσύνῃ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ κατέλθῃ ὁ τόκος μέχρις 8% τὸ πλεῖστον.

§147ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὀρθά, ὀρθότατα.

§148Ι. ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Ἡ ἐλάττωσις τοῦ τόκου εἶναι ἰδέα, ἡ ὁποία ἔχει ὡριμάσει εἰς ὅλας τὰς κοινωνίας, ὅτε δὲ ἀπεφάσισα νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἰδέαν τῆς ἐλαττώσεως μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου, ἠθέλησα νὰ ἔχω καὶ τὰς πληροφορίας τὰς ἐπισήμους τοῦ ὁρίου τούτου καὶ εἰς τὰς διαφόρους ἄλλας Πολιτείας. Ἐζήτησα πληροφορίας περὶ τοῦ ποσοστοῦ τοῦ τόκου ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἔλαβον τὴν ἀπάντησιν ὅτι ὑπάρχει τόκος 4% εἰς τὰς πολιτικὰς δικαιοπραξίας καὶ 5% εἰς τὰς ἐμπορικάς. Ἐζήτησα πληροφορίας διὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ τόκου εἰς τὸ Βέλγιον καὶ ἔμαθον ὅτι ἐκεῖ ὑπάρχει 4½% συμβατικὸς τόκος διὰ τὰς πολιτικὰς πράξεις καὶ 5% διὰ τὰς ἐμπορικάς. Εἰς τὴν Οὑγγαρίαν ἐπίσης ὑπάρχει 5% συμβατικὸς τόκος δι’ ὅλας τὰς πράξεις ἀπολύτως, τάς τε ἐμπορικὰς καὶ τὰς πολιτικάς. Ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὰς συνθήκας, ὑφ’ ἃς δύναται νὰ ἐκδηλωθῇ τὸ κεφάλαιον ἐν τῇ ἡμετέρᾳ χώρᾳ, καὶ βεβαίως δὲν εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐλαττωθῇ ὁ τόκος μέχρι τοῦ σημείου, μέχρι τοῦ ὁποίου ἔχει ἐλαττωθῆ εἰς διαφόρους ἄλλας χώρας. Φρονῶ ὅμως ὅτι μέχρι τοῦ ποσοστοῦ τῶν 8% εἶναι τὸ σημεῖον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ δυνηθῇ ἡ Πολιτεία νὰ προσφέρῃ ὑπηρεσίας ὄχι μόνον εἰς τὰς τάξεις τὰς κοινωνικάς, αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν ἀνάγκην νὰ ἐπιζητήσωσι τὸ κεφάλαιον πρὸς ἐργασίαν, ἀλλὰ νὰ προσφέρῃ ὑπηρεσίας πραγματικὰς καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ἰδέαν τοῦ κεφαλαίου, διότι διὰ τοῦ μικροτέρου τόκου δύναται νὰ δώσῃ περισσοτέρας ἀσφαλείας διὰ τὸ κεφάλαιον καὶ νὰ καταστῇ εὐκολωτέρα ἡ ἀποτίμησις τόσον τοῦ τόκου, ὅσον καὶ τοῦ κεφαλαίου. Ἀλλ’ αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ποσοστοῦ τοῦ τόκου μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου μέν, ἀλλὰ μὲ τὴν ἰσχὺν τὴν ὀπισθοδρομικήν, ὅπως ἦτο τὸ πρῶτον σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑποβάλει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Ἐκ πρώτης ὄψεως δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι ἡ τοιαύτη δύναμις γεννᾷ ἀδίκημα, διότι πρόκειται νὰ περικόψῃ κεκτημένα δικαιώματα ἀνεγνωρισμένα διὰ προηγουμένου νόμου. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἐξετάσῃ τις ἀσφαλῶς, ἂν πράγματι προέρχεται ἀδίκημα, πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ἐπιζήτησις τῆς ἀληθείας ἐπὶ εὐρυτέρου ὁρίου τάξεως. Δὲν δύναταί τις νὰ ἀρνηθῇ ὅτι ἔχει ἐπέλθει ἀδίκημα μέγα διὰ τῆς παροχῆς κεφαλαίου εἰς τόκον μέχρις 20%, μέχρις 24% καὶ 30%, τόκον ὅστις εἰσεπράχθη, εἰσεπράχθη δὲ καὶ τὸ κεφάλαιον ἐξ ὁλοκλήρου. Θὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν μίαν τάξιν, τὴν τάξιν τὴν δανειζομένην, θὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν τάξιν τοῦ κεφαλαίου, καὶ ἐν τοιούτῳ παραλληλισμῷ θὰ κριθῇ ἀσφαλῶς ποία ἡ κυρίως ἀδικηθεῖσα τάξις.

§149Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἄλλη ἐλάττωσις τοῦ τόκου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ. Ἐπίσης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ ἀναδρομικὴ ἰσχύς, ὡς ὑμεῖς ἰσχυρίζεσθε. Ἐὰν τὰ δύο αὐτὰ σημεῖα εἶναι σπουδαῖα, καταψηφίσατε τὸ νομοσχέδιον, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν συμπέρασμα.

§150Ι. ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Δὲν δύνασθε νὰ μοῦ ἀφαιρέσητε τὸν λόγον.

§151Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν σᾶς ἀφαιρῶ τὸν λόγον.

§152Ι. ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Ἐνδεχόμενον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζω, νὰ εἶναι ἐσφαλμένον, εἶναι ὅμως ἀπόρροια τῶν πεποιθήσεών μου, ἐὰν δὲ καταψηφίσω τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, εἶναι ζήτημα τῆς συνειδήσεώς μου καὶ τῶν ἐκλογέων μου, εἰς οὓς θὰ λογοδοτήσω.

§153Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ εἶπον ποία εἶναι ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως.

§154Ι. ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως εἶναι γνωστή. Ἔχω ὅμως ὑποχρέωσιν καὶ ἐγὼ νὰ ἐκδηλώσω τὴν γνώμην μου.

§155Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν θέλητε, συντομεύετε τὴν ἀγόρευσίν σας.

§156Ι. ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Ἐγὼ γνωρίζω ὅτι δὲν ἀκούομαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ προσπαθῶ νὰ συντομεύσω τὴν ἀγόρευσίν μου, διακρίνω δὲ ἐντελῶς ὅτι εὑρίσκομαι ἐν πλήρει διαφωνίᾳ καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω τὰς σκέψεις μου, τὰς ὁποίας αἰσθάνομαι. Ἔλεγον, Κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι πραγματικὸν ἀδίκημα, διότι ἡ τάξις αὐτὴ δανειζομένη ἔχει προσφέρει τόκους εἰς τὴν τάξιν τὴν παρέχουσαν τὸ κεφάλαιον 20%, 24% καὶ 30%, πολλάκις δὲ καὶ πλεῖον τούτων, ὥστε, ἐὰν ἤθελεν ἐλαττωθῇ ἓν μέρος τοῦ ποσοστοῦ, ἐλάχιστον ἐκ μέρους τοῦ κεκτημένου δικαιώματος, ἐκ μέρους τῆς τάξεως, ἡ ὁποία παρέχει τὸ κεφάλαιον ὡς δάνειον, θὰ ἦτο τὸ ἐλάχιστον ἀντιστάθμισμα ἀπέναντι τοῦ ὑπερτέρου ποσοστοῦ, τοῦ ὑπὲρ τὸν νόμον τὸν ἠθικόν, τοῦ ὑπὲρ τὸν νόμον τὸν θετικόν, καταβληθέντος ἐκ μέρους τῆς τάξεως τῆς δανεισθείσης πρὸς τὴν τάξιν τὴν παρέχουσαν τὰ δάνεια. Διὰ νὰ κρίνῃ τις περὶ ἀδικήματος κοινωνικοῦ, δὲν δύναται νὰ λάβῃ ἓν μέτρον, τὸ ἐλάχιστον, μιᾶς τάξεως ἐν μιᾷ Πολιτείᾳ. Θὰ λάβῃ τὸ μέτρον τὸ πλεῖστον καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ὑπολογισμοῦ, ὡς προεῖπον, θὰ καθορισθῇ τὸ μέτρον τοῦ ἀδικήματος. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ ὑποβάλω εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον. Θὰ ἐφρόνουν ὅτι θὰ ἦτο δίκαιον ἐπὶ τῶν δεδικασμένων ἀποφάσεων....

§157Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν θὰ φθάσωμεν εἰς αὐτὸ τὸ ἄρθρον, τότε τὰ λέγομεν.

§158Ι. ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Ἂς τὰ εἴπωμεν τώρα καὶ ἂν θέλητε τὰ λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι θὰ ἦτο δίκαιον ἐπὶ τῶν δεδικασμένων ἀποφάσεων, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι δικάσει 20% καὶ 24%, τὸ πλέον τοῦ 12% νὰ καταργηθῇ.

§159Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Εἶναι κατηργημένον.

§160Ι. ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Ὑπάρχουσι δικαστικαὶ ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι πρὸ τοῦ νόμου τοῦ 1910 ἐπεδίκασαν 20% καὶ 24%. Νὰ ἐλαττωθῇ μέχρι τοῦ 12%, διότι εἶναι σκληρόν, καθ’ ἣν ἐποχὴν θὰ λέγῃ τις ὅτι θέτομεν φραγμὸν εἰς τὴν τοκογλυφίαν, νὰ ἐξακολουθῶμεν σήμερον διὰ δικαστικῶν ἀποφάσεων νὰ ζητῶμεν πλέον τῶν 12% καὶ πολλάκις μέχρι τοῦ 24%.

§161Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Πρέπει νὰ ληφθῶσι ῥιζικὰ μέτρα. Νὰ δημεύηται ἡ περιουσία τῶν τοκογλύφων καὶ ὄχι ἡμίμετρα, διότι τὰ ἡμίμετρα εἶναι καταπλάσματα.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε τὸν λόγον, κ. Βάρδη.

§163Ι. ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Ἐπὶ τῶν ἄρθρων 434 καὶ 435, εἰς τὰ ὁποῖα γίνεται λόγος γενικὸς περὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα θεωροῦνται ὡς ὑπερβασίαι τοῦ νόμου, ἤθελον ὑποβάλει ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν νὰ συμπεριληφθῇ, ἐπειδὴ γίνεται γενικὸς λόγος, μία συγκεκριμένη περίπτωσις, ἡ ὁποία ἀπαντᾷ συνηθέστατα εἰς τὰς συναλλαγὰς παρ’ ἡμῖν καὶ ἰδιαίτατα εἰς ἐκείνας τῶν γεωργικῶν τάξεων. (Ἀναγινώσκει). «Τὰ παρεχόμενα δάνεια εἰς εἶδος δέον νὰ ὑποσημειῶνται εἰς χρῆμα». Θὰ σᾶς εἴπω τί γίνεται. Μεταβαίνει εἷς γεωργὸς νὰ ζητήσῃ σπόρον καὶ τὸν ζητεῖ εἰς εἶδος. Τῷ λέγει «Δὲν παρέχω τὸ δάνειον· θὰ σᾶς δώσω 150, 200, 300 δρ. καὶ θὰ μοὶ δώσητε μετὰ ἓν ἑξάμηνον ἢ τρίμηνον, ἀφ’ ὅτου θὰ συντελεσθῇ ἡ παραγωγὴ τὸ ½ ὡς τόκον.

§164Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Πλήττεται αὐτὴ ἡ σύμβασις. Τὸ ἄρθρον προνοεῖ καὶ περὶ τῆς περιπτώσεως, περὶ ἧς ὁμιλεῖτε. Μείνατε ἥσυχος καὶ εἶναι μελετημένον.

§165Ι. ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Εἰς τὸ ζήτημα τῶν δικαστικῶν ἀποφάσεων ὑπάρχει ὁ νόμος τοῦ 1910.

§166Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἐξ οἱουδήποτε τίτλου καταβληθέντες ὑπέρμετροι τόκοι ὑπολογίζονται εἰς τὸ κεφάλαιον.

§167Ι. ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Διότι μόνος σας εἴπετε ὅτι δὲν τὸ λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν.

§168Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ μετερρύθμισα. Ἀφήσατε νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν καὶ θὰ δώσω ἐξηγήσεις.

§169Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν θὰ κάμω τὴν ἑξῆς δήλωσιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ὑπερβολικά, ὑπερβολικά, ὑπερβολικὰ ὑπερβολικόν, καὶ ἑπομένως, ἐνῷ ἡ πρόθεσίς του εἶναι νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν κοινωνίαν, θὰ τὴν βλάψῃ, διότι θὰ ἐπιφέρῃ ὑπερβολικὰς ζημίας εἰς τὰς συναλλαγάς.

§170Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§171Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφήσατε νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§172Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὅταν διανυκτερεύωμεν, πρὸς ἐπανόρθωσιν τῆς φανταστικῆς ἀδικίας δύο ἢ τριῶν καθηγητῶν, εἶναι ὀρθὸν νὰ εἴπωμεν καὶ περὶ αὐτοῦ κάτι.

§173Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ εἶναι κοινὸν συμφέρον καὶ πρέπει νὰ τὸ ψηφίσωμεν.

§174Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀναμφιβόλως· κάμνει ἀρίστην ἐντύπωσιν ὁ καθορισμὸς τοῦ τόκου. Ἀλλά, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἐσκέφθη νὰ λάβῃ τοιοῦτον μέτρον, νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ λάβῃ ἐκ παραλλήλου πρὸς τοῦτο καὶ σειρὰν νομοθετικῶν μέτρων, ὅπως διορθώσῃ ἄλλα κακά. Ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις λέγει ὅτι (ἀναγινώσκει) «Ἡ ἐλευθερία ἐν ταῖς συμβάσεσι καὶ συναλλαγαῖς καθίσταται ἐπικίνδυνος καὶ βλαβερά». Ἀλλ’ ἐκμετάλλευσις τῶν ἀδυνάτων ὑπὸ τῶν ἰσχυρῶν γίνεται καθ’ ἑκάστην καὶ πρόνοια περὶ τούτου δὲν ἐλήφθη ὑπὸ τῆς Πολιτείας. Συνετάχθησαν μερικὰ ἐργατικὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπισχνοῦντο τὴν ὑποστήριξιν τῶν ἀδυνάτων, ἀλλὰ ταῦτα δὲν ἐψηφίσθησαν. Ἐὰν ὅμως ἔπρεπε νὰ ληφθῶσι μέτρα κατὰ τῆς τροπολογίας, ἔπρεπε νὰ ληφθῶσι μέτρα καὶ κατὰ τῶν κερδῶν, τὰ ὁποῖα πραγματοποιοῦν διάφοροι ἑταιρεῖαι λόγῳ τῶν προνομίων, τὰ ὁποῖα ἔχουν καὶ τὰ ὁποῖα ἠδύνατο νὰ καταργήσῃ ἡ Πολιτεία. Ἔχομεν ἑταιρείας, αἱ ὁποῖαι πραγματοποιοῦν εἰς βάρος τοῦ πτωχοῦ λαοῦ ἀθέμιτα κέρδη καὶ δύναμαι νὰ φέρω ὡς παράδειγμα τὴν ἑταιρείαν Ἀεριόφωτος, ἡ ὁποία κατώρθωσε νὰ λάβῃ ἀνανεώσεις συμβάσεων.

§175Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τίνα σχέσιν ἔχουν αὐτά;

§176Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἔχουσι σχέσιν, διότι καὶ ὁ τόκος εἶναι δικαίωμα· ὅταν καταργῇς τὸ δικαίωμα καὶ δίδῃς ἀναδρομικὴν δύναμιν, ἔχει ἡ Πολιτεία δικαίωμα νὰ ἀνατρέψῃ καὶ τὰ δικαιώματα ἐκεῖνα τὰ μεγάλα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον αἱ ἑταιρεῖαι.

§177Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε ὄχι ὅτι εἴμεθα κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ θέλομεν καὶ ἄλλα δικαιώματα νὰ καταργηθῶσι.

§178Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Θὰ ἴδητε ὅμως ὅτι κάτι ἄλλο εἶναι ἀπαραίτητον νὰ προηγηθῇ. Ἐὰν οἱ τοκογλύφοι ἐν Ἑλλάδι εἶχον τὴν πρόνοιαν νὰ συνάψωσι μίαν ἀνώνυμον ἑταιρείαν, ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἐτόλμα νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον. Ἰσχυροὶ καὶ πανίσχυροι τοκογλύφοι, ἀλλ’ ἐσκορπισμένοι εἰς ὅλα τὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβάλωσι τὴν θέλησίν των. Ἐναντίον τῶν ἄλλων αὐτοὶ μένουν ἀνίσχυροι. Αὐτὸ εἶναι εὐτύχημα. Ἀλλὰ θέλω νὰ εἴπω ὅτι, ὁσάκις μία ἑταιρεία διαφόρων τοκογλύφων ὑπὸ διαφόρους μορφὰς κατώρθωσε νὰ συγκροτήσῃ ἀνώνυμον ἑταιρείαν, ἡ Κυβέρνησις ὄχι μόνον ἦτο ἀνίκανος νὰ πλήξῃ αὐτούς, ἀλλὰ καὶ πρόθυμος νὰ τοῖς παράσχῃ ὑποστήριξιν καθ’ οἱονδήποτε τρόπον, ὥστε νὰ πραγματοποιῶσι διάφορα κέρδη.

§179Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐννοεῖτε τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν.

§180Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Οὐδεμίαν ἐξαιρῶ, διότι ἡ Κυβέρνησις ἡ παροῦσα οὐδεμίαν διαφορὰν ἔδειξεν.

§181Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Ἕν παράδειγμα.

§182Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Σᾶς παραπέμπω εἰς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς Ἑλλάδος. Ἐὰν νομίζητε ὅτι δὲν ὑπάρχει τίποτε, ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ σᾶς δώσω παράδειγμα. Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ ὅριον τοῦ τόκου. Ὅτε ἡ Κυβέρνησις ἐφρόντισε νὰ περιορίσῃ τὸν τόκον εἰς 10%, ἔπρεπε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της ὅτι ὁ τόκος κατὰ κανόνα ἀπαράβατον πρέπει νὰ περιορίζηται εἰς τὸ ἀνώτατον σημεῖον ἀπὸ ὅ,τι ὑπάρχει εἰς τὴν ἀγοράν. Διὰ νὰ ἴδωμεν ποῖος ὁ τόκος τῆς ἀγορᾶς, θὰ λάβω τὸ ἀνώτατον πιστωτικὸν κατάστημα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Αὕτη λέγεται Ἐθνική, ἀλλ’ ὀρθότερον θὰ ἦτο νὰ εἶχε πρόθεσίν τινα πρὸ τοῦ Ἐθνική. Τοκίζει ἡ Τράπεζα πρὸς 8%, ἀλλά, ἐπειδὴ προεξοφλεῖ τὸν τόκον καὶ ἔχει καὶ χαρτόσημον καὶ ἔχει καὶ ἄλλας δαπάνας, καταντᾷ ὁ τόκος 9½%.

§183Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Τοκίζει πρὸς 6½%.

§184Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δανείζει ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα πρὸς 9½%. Αἱ προεξοφλήσεις εἶναι μόνον 6½%, πολλαὶ ὅμως εἶναι 7½%. Ἂς λάβωμεν τὸν μέσον ὅρον, τὸν τόκον 8%. Εἶναι ἑπομένως ἀπαραίτητον νὰ συνταχθοῦν καὶ μερικὰ ἄλλα νομοσχέδια, διότι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν θὰ φέρῃ τὰ ἀγαθά, τὰ ὁποῖα προσδοκῶμεν. Ἀφοῦ ἡ Τράπεζα τοκίζει, ὡς εἶπον, πρὸς 9½%, δὲν θὰ καταβῇ ὁ τόκος εἰς 10%, ἀλλὰ θὰ λείψῃ ἡ πίστωσις. Τὸ κεφάλαιον δὲν θὰ δίδηται πρὸς 10% εἰς ἰδιωτικὰ δάνεια, διότι ὁ τοκιστὴς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προστατεύηται ὅσον ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα· ἑπομένως θὰ εἶναι ὑποχρεωμένος, διὰ νὰ μὴ ἀφήσῃ νεκρὰ τὰ κεφάλαιά του, ἢ νὰ τὰ ἐνδύσῃ εἰς γῆν καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἔχωμεν μεγάλους γαιοκτήμονας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ προλάβωμεν, καὶ τὸ νομοσχέδιον θὰ γίνῃ ἀφορμὴ νὰ συγκεντρωθῇ μέγας ἀριθμὸς κτήσεων γαιῶν εἰς τὰς χεῖρας ὀλίγων, ἢ θὰ μείνῃ τοκιστὴς ἢ θὰ καταθέσῃ τὰ χρήματά του εἰς τὴν Τράπεζαν, καὶ ἡ Τράπεζα λαμβάνουσα καταθέσεις πρὸς 3%, τοκίζουσα δὲ πρὸς 8% θὰ κερδίσῃ ἐξ αἰτίας τοῦ νόμου τούτου τὴν ἐκ τούτου διαφοράν.

§185Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ λαὸς θὰ κερδίσῃ.

§186Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὁ λαὸς δὲν κερδίζει εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν συγκεντροῦται ἀδίκως εἰς ὡρισμένον μέρος τὸ κέρδος. Γίνεται κακὴ κατανομὴ τοῦ κέρδους καὶ τοῦ πλούτου. Λοιπὸν τὸ χρῆμα θὰ λάβῃ τὴν ἄγουσαν πρὸς τὰς Τραπέζας. Θὰ ἦτο λαμπρὸν τὸ νομοσχέδιον, ὅτε θὰ ἐλάμβανε πρόνοιαν ἡ Κυβέρνησις νὰ τροποποιήσῃ τὴν σύμβασιν μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ νὰ τὴν ἐξαναγκάσῃ εἰς σύναψιν δανείου πρὸς 6%. Τοιουτοτρόπως ὑπεχρεώθη, ὅτε ἔλαβε τὴν ἄδειαν τῆς ἐκδόσεως τῶν λαχειοφόρων τῶν 20.500.000, ὅτε ὅμως, ἀντὶ νὰ δώσῃ ὀλίγα ἑκατομμύρια πρὸς 6%, ἔκρινε συμφορώτερον νὰ συμπληρώσῃ τὸ ποσὸν μὲ ἐπισφαλεῖς τινας ἀπαιτήσεις, τὰς ὁποίας εἶχεν ὅπως καταστρατηγήσῃ τὸν ὅρον τοῦτον. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐφρόντιζε νὰ τροποποιήσῃ τὴν σύμβασιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἢ νὰ συστήσῃ Γεωργικὴν Τράπεζαν, βεβαίως τὸ νομοσχέδιον θὰ ἦτο ἄξιον λόγου. Ἀφοῦ ὅμως ταῦτα δὲν γίνονται, ἠμπορεῖ νὰ περιμένῃ τις μεγαλείτερα κακὰ διὰ τὸ μέλλον. Ἀλλὰ πρέπει τὸ νομοσχέδιον νὰ ἔχῃ ἀγαθοποιὸν ἀναδρομικὴν δύναμιν, διὰ νὰ ἐπέλθῃ τὸ ποθούμενον ἀποτέλεσμα.

§187Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε ἀφήσατέ το νὰ ψηφισθῇ.

§188Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ναί, ἀλλὰ πρέπει νὰ ληφθοῦν μέτρα κατὰ τῶν ἄλλων ἑταιρειῶν.

§189Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ληφθοῦν.

§190Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν ἔλαβε μέτρα ἡ Κυβέρνησις κατὰ τῶν ἄλλων ἑταιρειῶν.

§191Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ τὰ λάβωμεν· ἀφήσατε νὰ ἀρχίσωμεν.

§192Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν θὰ τὰ λάβητε, διότι τὸ πνεῦμα τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔχει τοιαύτην κατεύθυνσιν.

§193Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφήσατε τὸ πνεῦμά της.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Παπαχελᾶς, Ξηρός, Βουρλούμης, Δαζέας, Κλάδης, Ἀραβαντινός, Μαμάης, παραιτοῦνται ὅλοι τοῦ λόγου;

§195Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ἐγὼ ὄχι.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίσατε.

§197Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ συμβατικοῦ τόκου· τοῦτο εἶναι σοβαρώτατον ζήτημα, διότι πρόκειται περὶ αὐτῆς τῆς ὑπάρξεως τῆς Πολιτείας, πρόκειται νὰ διαρρυθμισθῶσιν ἅπαξ διὰ παντὸς—ἀφοῦ ἔβαλε τὴν χεῖρά της ἡ ἐπανάστασις—αἱ σχέσεις τοῦ κεφαλαίου καὶ τῆς ἐργασίας. Ὑπάρχουσι δύο ἀντίθετα στοιχεῖα βαδίζοντα ἀντιθέτως. Τὸ κεφάλαιον τὸ καλόν, τὸ ἅγιον, τὸ ἁγνόν, τὸ δυνάμενον νὰ προστατεύσῃ τὴν πατρίδα μας, λαφυραγωγεῖται ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διὰ τοῦ τόκου ζητοῦσι πολλά. Ὁ τόκος ὁ ὑπέρμετρος δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ δημιουργῇ ἀέργους. Σᾶς παρακαλῶ τὴν συζήτησιν νὰ τὴν ἀναβάλητε διὰ τὸν Ὀκτώβριον, διὰ νὰ κανονισθῶσιν αἱ σχέσεις, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ὑπάρχωσι, καὶ νὰ μὴ πιστεύητε ὅτι ἐθεραπεύσατε δῆθεν μίαν πληγήν. Δὲν τὴν θεραπεύετε, ἀλλὰ ἀπ’ ἐναντίας, τὴν ὑποβοηθεῖτε, ἵνα παραταθῇ μερικὰ ἔτη ἀκόμη, ἐνῷ εἶναι δυνατὸν νὰ κοπῇ ἅπαξ διὰ παντός. Ἐγὼ συγχαίρω τὸν Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος ἐτόλμησε...

§198Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Σεῖς προέρχεσθε ἀπὸ τὴν ἐργασίαν καὶ ἀπορῶ πῶς εἶσθε ὑπὲρ τοῦ κεφαλαίου.

§199Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Θὰ ἴδητε εἰς τὴν συνέχειαν τοῦ λόγου μου περὶ τίνος κεφαλαίου ἐνδιαφέρομαι. Ὡς πρὸς τὴν ἐργασίαν δὲ νομίζω ὅτι τὴν ἀντιπροσωπεύω περισσότερον ὑμῶν, διότι ἐγὼ εἶμαι ἡ ἐργασία. Ἔπρεπεν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας καὶ τῆς Βιομηχανίας νὰ ἦτο εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου, νὰ ἔλθῃ νὰ ἐξετάσῃ τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους θὰ δυνηθῇ νὰ βελτιώσῃ τὴν βιομηχανίαν, τὴν ὁποίαν ἀνέλαβε νὰ βελτιώσῃ διὰ τοῦ συσταθέντος Ὑπουργείου. Ἡ ἐργασία ἔχει ἕνα σκοπόν, εἰς τὸ νὰ ἐργάζηται, καὶ ὁ ἐργάτης, ὁ ὁποῖος ἀπολαμβάνει κάτι τι, νὰ κατορθώνῃ νὰ βελτιώνῃ τὴν ἐργασίαν του. Τὸ καλὸν κεφάλαιον δὲν ἔχει ἀντιμέτωπον τίποτε· τὸ κακὸν κεφάλαιον καταστρέφει τὴν Πολιτείαν· καὶ ἐξηγοῦμαι.

§200Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφήσατε νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὸ 1 ἄρθρον καὶ τὰ λέγετε αὐτά.

§201Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ἐγὼ δὲν ὁμιλῶ διὰ σημειώσεων· ἡ πεῖρα μὲ ἔχει διδάξει ὡς βιομήχανον νὰ γνωρίζω τὰ πράγματα καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Βιομηχανίας νὰ μᾶς εἴπῃ καὶ ποία βιομηχανία ἐν Ἑλλάδι δανειζομένη πρὸς 10% δύναται νὰ ὑπάρξῃ, ποία ἐργασία εἶναι αὐτὴ εἰς τὸν τόπον μας, ἡ ὁποία δύναται νὰ δώσῃ ἕνα τοιοῦτον τόκον. Ἐπεθύμουν λοιπὸν νὰ ἦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης τολμηρότερος καὶ νὰ καταβιβάσῃ τὸν τόκον, ὡς ἐν τῇ τροπολογίᾳ μου ἀναγράφω.

§202Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξακολουθήσατε.

§203Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Μὲ ἀναγκάζετε νὰ ἐξακολουθήσω τὴν ἀγόρευσίν μου καὶ ἐντρέπομαι νὰ ἔλθω εἰς περισσότερα. Ἐὰν νομίζητε ὅτι θὰ ἀγοράσητε πλοῖα καὶ θὰ προοδεύσητε καὶ θὰ μεγαλώσητε μὲ τὸ νὰ κάμητε στρατοὺς καὶ στόλους, πολὺ ἀπατᾶσθε. Ἐργασίαν θὰ κάμητε, διὰ νὰ ζήσητε. Ὁμιλῶ περὶ τῶν ἐν γένει κεφαλαιούχων καὶ ἰδίως περὶ τῶν ἐπαρχιωτῶν. Διότι ἐξησφάλισαν ἕνα τόκον τοιοῦτον, ἐγκαταλείπουσι τὰς ἐργασίας των ἀποζῶντες διὰ τοῦ τόκου καὶ ἀφήνοντες εἰς τὰς ἐπαρχίας των τοὺς φελλάχους νὰ ἐργάζωνται καὶ οὕτω πλημμυροῦσιν, ὡς εἶπον, οἱ ἄεργοι καὶ ἐλαττοῦνται οἱ ἐργαζόμενοι. Ὁ ἐργάτης, ὁ ὁποῖος ἐργάζεται, διὰ ν’ ἀποδώσῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ζητεῖ ὁ ἄλλος, τὸ κερδίζει; Ὄχι. Εἶναι εἵλωτες οἱ ἐργαζόμενοι ἐκείνου, ὁ ὁποῖος δὲν κάμνει ἐργασίαν, ἀλλὰ περιμένει νὰ ζήσῃ ἐκ τοῦ τόκου. Ἡ Τράπεζα ὡς κρατοῦσα τὸ ἀγαθὸν κεφάλαιον προσπαθεῖ διὰ παντὸς τρόπου νὰ σώσῃ τὸν ἐργάτην, ἀλλ’ ἀδύνατον νὰ τὸν σώσῃ ἀπὸ τὸν Σάϋλωκ καὶ οὕτω καταστρέφεται τὸ κεφάλαιον τῆς Τραπέζης καὶ τὸ φαῦλον κεφάλαιον καταστρέφει τὸ ἀγαθόν. Ὁμιλῶ ἐπὶ τῆς καταστάσεώς μας καὶ βλέπω ὅτι, ἐὰν πρόκειται νὰ προοδεύσωμεν, πρέπει νὰ δέσωμεν τὰς χεῖρας ἡ ἐργασία καὶ τὸ κεφάλαιον καὶ νὰ βαδίζωμεν μαζὶ καὶ νὰ εἶσθε καὶ σεῖς καὶ ἡμεῖς ἐν καλῇ πίστει καὶ τότε θὰ προοδεύσωμεν, διότι ἄλλως εἶναι ἀδύνατον. Ἐν τῇ τροπολογίᾳ μου ζητῶ, ὅπως τεθῇ ὅρος τῇ Τραπέζῃ, ἵνα μὴ δανείζηται μὲ τόκον πλέον τῶν 3% ἀπὸ τὰ τρία ἔτη καὶ ἄνω, καὶ 1½% κάτω τῶν τριῶν ἐτῶν, καὶ οὕτως οἱ κεφαλαιοῦχοι, οἱ ὁποῖοι τοποθετοῦντες τὰ χρήματά των ἐν τῇ Τραπέζῃ δὲν θὰ δύνανται νὰ ζήσωσιν, ἐὰν ἔχωσιν 100 ἢ 150 χιλιάδας δραχμῶν, θὰ στραφῶσι καὶ αὐτοὶ εἰς τὸν βίον τῆς ἐργασίας καὶ οὐχὶ εἰς τὸν βίον τοῦ ἀέργου. Καὶ ἡ μὲν Τράπεζα θὰ εὑρίσκῃ τότε κεφαλαιοῦχον δανειζόμενον, τὸ δὲ κεφάλαιον τὸ ἁγνὸν θὰ προοδεύῃ, διότι ὅλοι ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες τοῦτο πράττομεν, δηλαδὴ μεταβαλλόμεθα εἰς ἀέργους μόλις ἀποκτήσωμεν ὀλίγα χρήματα καὶ φροντίζομεν, ὅπως ὁ τόκος μᾶς ἐπαρκῇ νὰ ζήσωμεν, καὶ καθήμεθα, ἐγκαταλείποντες καὶ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον μᾶς ἔδωκε τὸ χρῆμα, καὶ ἐκ τούτου καὶ αἱ πτωχεύσεις καὶ τὰ ἄλλα. Ἀδιαφοροῦσι περὶ τοῦ ἠθικοῦ μέρους, ἀφοῦ ἐξασφαλίζουσι τὸν βίον των, καὶ ἡ ἀφορμὴ εἶναι ὁ μέγας τόκος, μένει δὲ ὁ μικροκεφαλαιοῦχος νὰ κάμνῃ τὸν βιομήχανον, τὸν ὁποῖον δὲν βραδύνει ἡ τυραννία τοῦ τόκου νὰ τὸν καταστρέψῃ καὶ οὐδεμίαν ἔχομεν οὕτω βιομηχανίαν μὲ ζωήν, οὐδένα ἄνθρωπον σπουδάζοντα τὸν υἱόν του εἰς ἐργασίαν παρὰ εἰς τόκον. Ἐπίσης δὲ πρέπει αἱ Τράπεζαι νὰ παρέχωσι πρὸς τὰς ἐπαρχίας τὸ ἀναλογοῦν εἰς ἑκάστην ποσόν, οὕτως ὥστε ἡ προσφορὰ τοῦ κεφαλαίου νὰ εἶναι μεγαλειτέρα, διὰ νὰ μὴ δύνανται ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους μόνον διὰ τοῦ νόμου ζητεῖ νὰ ἀποκλείσῃ, νὰ εὑρίσκωσι τὴν ἔλλειψιν αὐτήν, τὴν ὁποίαν ἐκμεταλλεύονται, καὶ τὴν ἐκμεταλλεύονται κατὰ τρόπον ὥστε ὁ νόμος νὰ μὴ τοὺς ἐμποδίζῃ. Νομίζω ὅτι πολλοὶ τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἔχουσι πεῖραν τῆς καταστάσεως αὐτῆς, καὶ προέβην εἰς αὐτὴν τὴν τροπολογίαν, διότι ἐξ αὐτῆς θὰ προκύψῃ τὸ ἀγαθὸν τῆς πατρίδος. Νομίζω δ’ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἐν συντόμῳ νὰ εἴπῃ τις ὅσα πρέπει καὶ διὰ νὰ μὴ ἀπασχολῶ τὴν Βουλὴν ἀναγκάζομαι νὰ μὴ εἴπω περισσότερα, ἀλλὰ ἐξ ὅσων εἶπον νομίζω ὅτι ἡ βάσις τῆς συζητήσεως ἐπέτυχε, καὶ νομίζω ὅτι καλῶς ἀπησχόλησα τὴν Βουλὴν ἐπί τινα λεπτά, διότι, ἐὰν σεῖς, κύριε Ὑπουργέ, ἐκ τῶν καρπῶν τῆς ἐργασίας σας ἐπείσθητε ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ θέσητε χεῖρα ἐπὶ τοῦ συμβατικοῦ τόκου, ἐγὼ τὸ ἐφανταζόμην πρὸ πολλοῦ. Ἐπειδὴ δὲ ἡ θέσις ὑμῶν ὡς Ὑπουργοῦ δύναται νὰ φέρῃ ταῦτα εἰς ἁρμογήν, ἐνῷ ἐγὼ δὲν εὑρίσκομαι εἰς τὸ ἐπίπεδον τοῦ Ὑπουργοῦ, διὰ νὰ εἰσαγάγω τὰς σκέψεις μου, πρέπει νὰ πεισθῆτε ὑμεῖς, διότι αἱ σκέψεις αὗται ἀπορρέουσιν ἐκ τῆς πείρας. Διακρίνω ὅμως, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι βαρύνεσθε εἰς τὰς συζητήσεις ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων σας, ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ἀσχολῆται ἡ Βουλὴ εἰς τοιαύτας πρακτικὰς συζητήσεις ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον. (Ἐπιδοκιμασίαι).

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ πλεῖστοι τῶν Βουλευτῶν παραιτοῦνται. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§205Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Τὸν λόγον. Δὲν παραιτοῦμαι ἐγώ.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅλοι συνήνεσαν. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται, ὡς ἐτροποποιήθη).

§207Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ μικροδάνεια, διὰ τὰ ὁποῖα κάμνω τὴν διάκρισιν, ἵνα διευκολύνω ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀνάγκην συντόμου προθεσμίας, διὰ νὰ λάβωσι καὶ ἐπιστρέψωσι τὰ ἀναγκαιοῦντα αὐτοῖς χρήματα, κάμνω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν· πρῶτον μόνον εἰς «200 δρ. καὶ ὄχι 300», δεύτερον εἰς «12%», τρίτον λέγω «ἀποδιδομένων» καὶ ὄχι «ἀποδοτέων μετὰ 6 μῆνας». Ἑπομένως εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἤθελεν ἀποδοθῆ ἐντὸς 6 μηνῶν, ἀλλὰ δὲν ἐξωφλήθησαν, ἀκολουθεῖ ὁ κανὼν τῶν 10%. Καὶ διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὴν καταστρατήγησιν, ἐθέσαμεν διάταξιν ἔχουσαν ὡς ἀκολούθως: «Πλείονα δάνεια ὑπερβαίνοντα ἐν συνόλῳ τὰς διακοσίας δραχμὰς καὶ ἐντὸς ἔτους συναπτόμενα μεταξὺ τῶν αὐτῶν προσώπων λογίζονται εἰς ἓν ὡς πρὸς τὸ θεμιτὸν ὅριον τοῦ τόκου. Ἐν Ἑπτανήσῳ παραμένουσιν ἐν ἰσχύϊ τὰ ἄρθρα 1759, 1760 τοῦ Ἰονίου Κώδικος, ὡς ἐτροποποιήθησαν διὰ τοῦ ΨΛΕʹ νόμου τοῦ 1878».

§208Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἶναι εὐτύχημα ὅτι ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς εἶναι διατεθειμένη νὰ δεχθῇ νὰ γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις καινοτομοῦσα δέχεται ὅτι ἡ ἀρχὴ τῆς ἐλευθερίας τῶν συναλλαγῶν προκειμένου περὶ προστασίας τῶν ἀπορωτέρων τάξεων ὤφειλε νὰ ὑποχωρήσῃ, ἡ ἀρχὴ ἡ πρὸ χιλιετηρίδων ὑπάρχουσα εἰς τὸ ἡμέτερον δίκαιον καὶ ἔχουσα ἱστορικὰ σημεῖα τὴν διάκρισιν τῶν ἀνθρώπων εἰς ἐλευθέρους καὶ δούλους. Ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας, ἵνα μὴ καταναλίσκω χρόνον. Ἡ ἀρχὴ αὕτη καταλύεται. Αἱ δηλώσεις τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης αἱ πρὸ ὀλίγου γενόμεναι δεκταὶ βελτιοῦσι κατὰ πολὺ τὸ 1 ἄρθρον εἰς τρόπον ὥστε νὰ παρίσταται περιττὴ ἡ ἐνδιατριβὴ εἰς αὐτό, ἔχω ὅμως ὑποχρέωσιν νὰ εἴπω ὅτι κατ’ ἐμὲ καὶ τὸ ὅριον τῶν 10% εἶναι ὑπερβολικόν.

§209Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ὁρίσωμεν 9%, ὡς εἶναι καὶ ἐν Κρήτῃ.

§210Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Πρέπει νὰ μεταβληθῇ ἡ ἐπικεφαλὶς τοῦ νόμου. Ἔχω περὶ τούτου ὑποβάλει τροπολογίαν.

§211Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἶναι ἄξιος συγχαρητηρίων ὁ κ. Ὑπουργὸς δεχθεὶς τὴν ἐλάττωσιν. Νομίζω ὅμως ἀκόμη ὅτι δάνεια μακρᾶς διαρκείας 200 δρ. δὲν εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα κάμνουσιν οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοί, καὶ θὰ ἤθελον νὰ ἐξαιρεθῶσι ταῦτα τοῦ ὁρίου τῶν 12%. Αὐτὰ τὰ μικροδάνεια τὰ κάμνουν συνήθως οἱ ἀστοί.

§212Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Κύριοι Βουλευταί, τὸ ζήτημα τοῦ τόκου ἀπησχόλησε τὴν νομικὴν ἐπιστήμην καὶ τὴν πολιτικὴν οἰκονομίαν ἀπὸ πολλῶν ἑκατονταετηρίδων, ἡ πεῖρα δὲ ἀπέδωκε τὸ ἀσφαλέστερον συμπέρασμα ὅτι ὁ τόκος κανονίζεται, ὅπως καὶ ὅλα τὰ λοιπὰ οἰκονομικὰ ζητήματα, κατὰ τοὺς νόμους τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως. Ὅπου ἐλήφθησαν μέτρα περιοριστικὰ τοῦ τόκου ἔφεραν ταῦτα εἰς τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα, διότι καθιστῶσι τὰ κεφάλαια σπανιώτερα καὶ μᾶλλον περιζήτητα, ὥστε ν’ ἀμείβωνται ἐκ παντὸς τρόπου καὶ ἁδρότερα οἱ κεφαλαιοῦχοι. Ἀλλ’ ὅπου αἱ νέαι κοινωνίαι καὶ Πολιτεῖαι ἠσπάσθησαν τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἀσπάζεται καὶ ἡ Κυβέρνησις, «περὶ ὁρίου τοῦ τόκου», ἐκεῖ ἔλαβον ὅλα τὰ κατάλληλα μέτρα, οὐσιαστικὰ καὶ οἰκονομικά, τὰ ὁποῖα ἔχουν ὡς ἀποτέλεσμα τὸ νὰ εἶναι ἡ προσφορὰ τῶν χρημάτων ἐκ μέρους τῶν ἰδιωτῶν κεφαλαιούχων πρὸς τοὺς ἔχοντας ἀνάγκην χρημάτων ὑπερτέρα τῆς ζητήσεως αὐτῶν. Ἑπομένως φρονῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ὑποχρέωσιν, πρὶν εἰσαγάγῃ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, νὰ προεισαγάγῃ τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔφερον τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο. Ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα καὶ νὰ κακίσωμεν τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἀκόμη τὰς ἐπαγγελίας της περὶ ἱδρύσεως Τραπεζῶν ἀγροτικῶν καὶ κτηματικῆς πίστεως δὲν ἠδυνήθη νὰ πραγματοποιήσῃ, ὥστε οἱ ἰδιῶται νὰ καταφεύγουν πρὸς τὰ ἱδρύματα ταῦτα καὶ συνεπῶς τὰ κεφάλαια τῶν ἰδιωτῶν νὰ μένωσιν ἀζήτητα καὶ οὕτω ν’ ἀναγκάζωνται οὗτοι νὰ προσφέρωσι ταῦτα καὶ μὲ τόκον ὄχι μόνον σύμφωνον μὲ τὸ ὅριον, τὸ ὁποῖον ψηφίζομεν σήμερον, ἀλλὰ καὶ μὲ 9% καὶ 8% καὶ 7%, καὶ τοῦτο διότι ἴσως εἶναι ὀλιγοχρόνιος ἡ περίοδος, ἡ ὁποία παρῆλθεν ἀφ’ ὅτου ἀνέλαβε τὴν διοίκησιν τοῦ Κράτους. Ἠδυνάμεθα ὅμως νὰ λάβωμεν μέτρα οὐσιαστικὰ καὶ σκόπιμα, ὥστε νὰ καταστήσωμεν τὸ παρὸν νομοσχέδιον οὐσιαστικώτερον καὶ ὠφελιμώτερον εἰς τὴν κοινωνίαν, ὑπὲρ τῆς ὁποίας ὅλοι κοπτόμεθα. Ἔπρεπεν αὐτὴ ἡ Πολιτεία νὰ δώσῃ τὸ παράδειγμα παραιτουμένη τῶν ὑπὸ τύπον τελῶν προσθέτων (προστίμων) ἀσκουμένης τοκογλυφίας, διότι ὑπὸ τὸ πρόσχημα προσθέτων τελῶν εἰσπράττει τὸ Δημόσιον ἀπὸ ὅλους τοὺς φορολογουμένους, οὐδὲ τῶν γεωργῶν ἐξαιρουμένων, 20%. Μόλις παρέλθῃ μία ἡμέρα ἀπὸ τὴν προθεσμίαν εἶσθε ὑπερήμερος καὶ αὐξάνει ἡ ὀφειλή σας ὑπὸ τύπον προσθέτων τελῶν κατὰ 20% καὶ κατόπιν πληρώνετε 8% διὰ τὸν σύνολον τόκον.

§213Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἀπορρίψωμεν τὸ 1ον ἄρθρον, θὰ ὠφελήσωμεν τὸν κόσμον; Ἀφήσατε νὰ ψηφίσωμεν αὐτὸ καὶ ἔπειτα φέρομεν ἄλλην πρότασιν καὶ λέγομεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ εἶναι ἐν συνεπείᾳ πρὸς ἑαυτήν, ἐὰν δὲν κάμῃ καὶ τοῦτο.

§214Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ἀφήσατέ με νὰ ὁμιλήσω, διότι δὲν ἐπιδιώκω τὴν ἀπόρριψιν τοῦ 1ου ἄρθρου, ἀλλὰ ἐξ ἐναντίας θέλω νὰ συμπεριληφθῶσιν ἐν αὐτῷ καὶ ἄλλοι περιορισμοί, ὥστε νὰ καταστῇ τοῦτο πράγματι ὠφέλιμον εἰς τὴν κοινωνίαν. Ἔχω τροπολογίαν, δι’ ἧς ἐπεκτείνεται τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ εἰς τὸν νόμιμον καὶ τὸν τῆς ὑπερημερίας τόκον καὶ τὰ ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου πρόσθετα τέλη 20%.

§215Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ τὰ ἀφήσαμεν δι’ ἄλλο νομοσχέδιον.

§216Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ἀφοῦ τώρα νομοθετοῦμεν, πῶς θὰ τὰ ἀφήσωμεν;

§217Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα ἔχωμεν συμβατικὸν τόκον· τὸν δέχεσθε ἢ ὄχι;

§218Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Εἶναι πολὺ σχετικὸν τὸ θέμα, κύριε Ὑπουργέ, καί, ἂν δὲν δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν μου, τὸ νομοσχέδιόν σας θὰ καταστῇ ἐλάχιστα ὠφέλιμον, ἀφοῦ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἀπὸ τοὺς γεωργοὺς λαμβάνει τόκον πάντοτε 8% ἢ 9%, καὶ γνωρίζετε πῶς τὰ λαμβάνει; Λαμβάνει τὸν νόμιμον πρῶτον τόκον προκαταβολικῶς καί, ἐπειδὴ δὲν εἶναι εὔκολον οἱ γεωργοὶ νὰ πληρώνουν τὰ δάνεια εἰς τὴν προθεσμίαν, συναινεῖ εἰς ἀνανέωσιν αὐτῶν μὲ τόκον ὑπερημερίας 8%, ὃν προκαταβολικῶς λαμβάνει· ἑπομένως ἡ Τράπεζα λαμβάνει ἀπὸ τὸν γεωργὸν 9–10%.

§219Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Αὐτό, τὸ ὁποῖον γίνεται, εἶναι παρανομώτατον καὶ πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν καὶ ἑρμηνείαν τοῦ νόμου.

§220Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Κατὰ τοιοῦτον τρόπον λαμβάνουσι χρήματα οἱ γεωργοὶ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ ὁ τόκος τοῖς στοιχίζει πλέον τῶν 10%. Ἀφοῦ λοιπὸν στοιχίζει ὁ τόκος τόσον εἰς τοὺς γεωργοὺς καὶ ἄλλους ἐπαγγελματίας, πῶς εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποσπάσωμεν τοὺς ἀνθρώπους τοὺς ἔχοντας ἀνάγκην δανείων ἀπὸ τοὺς ἰδιώτας, διὰ ν’ ἀναγκάσωμεν αὐτοὺς — τοὺς κεφαλαιούχους — νὰ προσφέρωσι τὰ χρήματά των μὲ τόκον, οὗ τὸ ὅριον ὁρίζομεν ἤδη εἰς 9% ἐτησίως, ἀφοῦ νομίμως εἰσπράττεται τόσος τόκος ἀπὸ τὰς Τραπέζας; Κατὰ τὸν αὐτὸν νόμιμον δῆθεν τρόπον ἐπιτρέπεται εἰς τὸ Δημόσιον νὰ τοκογλυφῇ μὲ 28%, ἐνῷ αὐτὸ — τὸ Δημόσιον — πρὸ ὀλίγου χρόνου ἔκαμεν εἰδικὸν νόμον καὶ εἶπεν· εἰς ὅντινα ὀφείλω θὰ πληρώνω νόμιμον καὶ ὑπερημερίας τόκον 6% ἐτησίως, ἀλλ’ ἐξακολουθεῖ νὰ ἐπιμένῃ εἰς λίαν καταπιεστικὸν νόμον, δι’ οὗ διατάσσει ὅστις τῷ ὀφείλει νὰ πληρώνῃ λόγῳ ὑπερημερίας πρόσθετον τόκον 28%; Ὅτε λοιπὸν ἔχομεν τοιαύτην πολιτικήν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ φέρωμεν αὐτὴν τὴν ἰσορροπίαν, τὴν ὁποίαν ἀπαιτοῦν αἱ οἰκονομικαὶ ἀρχαί, τουτέστι τὸ νὰ ὑπερτερῇ ἡ προσφορὰ κεφαλαίων τῆς ζητήσεως αὐτῶν, τὸ νὰ ζητῶσιν οἱ δανεισταὶ ὀφειλέτας καὶ οὐχὶ οἱ ὀφειλέται δανειστάς, ὥστε οὐσιαστικῶς νὰ ὠφελήσωμεν τὴν κοινωνίαν; Τὸ συμπέρασμα ὅθεν εἶναι ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία μου ἐπὶ τοῦ σχετικοῦ πρώτου ἄρθρου, ὁριζομένου τόκου ὑπερημερίας 6%, ὡς καὶ ἐπὶ τῶν ἄρθρων 6 καὶ 7 τοῦ νομοσχεδίου· ἐὰν δὲ τροποποιηθῇ ὁ νόμος περὶ τόκου ὑπερημερίας, φρονῶ ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ συμπεριλάβωμεν καὶ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, διότι αὕτη δὲν ἔχει προνομιακὴν σύμβασιν διὰ τὸν τόκον ὑπερημερίας, οὗ ἕνεκα δὲν ἔχομεν ἀνάγκην καμμίαν νὰ ἔλθωμεν εἰς συνεννοήσεις μὲ τὴν αὐτήν, καὶ οὕτως πως καθίσταται πράγματι τὸ νομοθέτημα ἡμῶν οὐσιαστικὸν καὶ ὠφελοῦμεν καὶ τὴν κοινωνίαν. Ἐν ἐναντίᾳ δὲ περιπτώσει θὰ παραμείνῃ τοῦτο τυπικὸν καὶ δημοτικότητα μόνον θὰ προσδώσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐπίσης δὲ νὰ καταργήσωμεν καὶ τὸν νόμον τὸν ἐπιβάλλοντα ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου πρόσθετα τέλη 20% εἰς βάρος τῶν ὀφειλετῶν λόγῳ ὑπερημερίας [ἄρθρον 6 νόμου ᾼΚΣΕʹ τοῦ 1885 καὶ ͵ΥΛΣΖʹ τοῦ 1871].

§221Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Καλαὶ εἶναι, Κύριοι, αἱ ἰδέαι αἱ σοσιαλιστικαὶ καὶ αἱ θεωρίαι, τὰς ὁποίας ἀκούομεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀλλ’ αἱ θεωρίαι αὗται δὲν ἐρριζοβόλησαν ἐν τῇ συνειδήσει τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἐλπίζω ὅτι οὔτε θὰ ῥιζοβολήσουν. Οὔτε ποτὲ ἀπὸ Κυβέρνησιν συντηρητικωτάτην.....

§222Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι φιλελευθέρα ἡ Κυβέρνησις.

§223Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. ... ἀπὸ Κυβέρνησιν φιλελευθέραν, ὡς κυριώτατον πρόγραμμα ἔχουσαν τὴν ἐνίσχυσιν τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων τοῦ τόπου, ὡς κυριώτατον πρόγραμμα ἔχουσαν τὴν ἀνακούφισιν τοῦ πτωχοῦ λαοῦ, νὰ θέλῃ νὰ ἐπιβαρύνῃ ἔτι περισσότερον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Δι’ αὐτό, Κύριοι, ὅτε ὁ τόκος προσδιωρίσθη διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου εἰς 10%, ἐν συνεργασίᾳ μετ’ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου, τοῦ κ. Παπανδρέου, ὑπεβάλομεν ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς τὴν τροπολογίαν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου οὗτος ἀνέπτυξεν, ἐλπίζω δ’ ὅτι ἡ τροπολογία αὕτη εὐμενῶς θέλει γίνει δεκτὴ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, διότι τὰ ἐν αὐτῇ ἐκτιθέμενα ἐπιχειρήματα ἤθελον πείσει τοῦτον περὶ τῆς λογικότητος τῆς προτεινομένης τροπολογίας. Δὲν εἶναι νομοθεσίαι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἐλαττοῦσι τὸν τόκον, ἀλλ’ αἱ συνθῆκαι τοῦ κοινωνικοῦ βίου. Κατορθώσατε ν’ ἀποκαταστήσητε τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν, ν’ ἀποδώσητε εἰς τοὺς χωρικοὺς τὰς εὐκολίας ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἔχουσιν οἱ πολῖται εἰς τὰ ἄλλα μέρη, καὶ τότε ἐλαττώσατε τὸν τόκον.

§224Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶσθε ἐναντίον τῆς ἐλαττώσεως;

§225Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Μάλιστα. Ἡ τροπολογία μας λέγει ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ περιθώριον μεταξὺ τοῦ συμβατικοῦ τόκου καὶ τοῦ νομίμου. Ἐνόσῳ ὁ ἰδιώτης δὲν εὑρίσκει εἰς τὴν Τράπεζαν τόκον κατὰ πολὺ ὀλιγώτερον τοῦ συμβατικοῦ δὲν δύναται νὰ ἐλαττωθῇ ὁ συμβατικός. Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἐπαρκὲς περιθώριον καὶ οὐχὶ ἐκεῖνο, ὅπερ προσδιορίζεται, διότι, ἐνόσῳ ἔχομεν δεδομένον ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δανείζει μὲ 9% εἰς τὰς ἐπαρχίας, δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι καὶ τὸν συμβατικὸν τόκον τῶν ἰδιωτικῶν τὸν περιορίζομεν εἰς 9%. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, Κύριοι, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένῃ εἰς τὸ 9%, νομίζω ὅτι πρέπει τὰς εἰδικὰς καὶ ἐξαιρετικὰς ἐκείνας διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἰσχύουσιν ὑπὲρ τῶν Τραπεζῶν, νὰ τὰς ἐπεκτείνῃ καὶ διὰ τοὺς ἰδιώτας δανειστάς.

§226Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μεταρρυθμισθῶσιν αἱ διατάξεις τῆς ἐκτελέσεως.

§227Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Ὅταν μεταρρυθμισθῶσιν αὗται, τότε νὰ ἔλθητε νὰ κανονίσητε καὶ τὸ ποσὸν τοῦ τόκου, διότι ἄλλως καθιερώνετε δυσαναλογίαν μεταξὺ τοῦ ἰδιωτικοῦ κεφαλαίου καὶ τοῦ κεφαλαίου τῶν Τραπεζῶν.

§228Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι διὰ τῶν νέων νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖα εἰσήχθησαν καὶ ἐψηφίσθησαν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, προστατεύονται τὰ κεφάλαια ὅσον δὲν ἐπροστατεύοντο πρίν, θὰ ἐνθαρρυνθῶσι δὲ καὶ οἱ δειλοί, οἱ ὁποῖοι τὰ ἔθετον εἰς τὰ χρηματοκιβώτιά των διὰ τῆς προστασίας αὐτῆς, τῆς ὁποίας τὸ συμπλήρωμα θὰ εἶναι τὸ κατὰ τῶν κακοπίστων καὶ στρεψοδίκων ὀφειλετῶν νομοσχέδιον. Διὰ τοῦτο σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ παρεμβάλητε δυσχερείας εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§229Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Νὰ μείνῃ 10%.

§230ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. 9%.

§231Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. 9%.

§232Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Πρόκειται περὶ τῆς Ἑπτανήσου, κύριε Ὑπουργέ. Διὰ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ διατηροῦνται ἐν ἰσχύϊ αἱ εἰδικαὶ διατάξεις, δι’ ὧν ὁρίζεται ὁ συμβατικὸς τόκος.

§233Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τροπολογίαν, διότι δὲν εἶμαι ἐνήμερος.

§234Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλούστατον. Ἤδη εἰς τὴν Ἑπτάνησον ὁ τόκος εἶναι 10% καὶ 8%, ὅταν ἐξασφαλίζηται δι’ ἐνεχύρου καὶ ὑποθήκης· ἀφοῦ γίνεται δεκτὸν τὸ 9%, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ μείνῃ εἰς τὴν Ἑπτάνησον τὸ 10%, ἀλλὰ νὰ γίνῃ καὶ αὐτὸς 9%.

§235Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφήσατε νὰ μελετήσω τὸ πρᾶγμα, διότι δὲν εἶμαι ἐνήμερος.

§236Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Δὲν ἔχει ἀνάγκην μελέτης.

§237Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ προτεινομένη τροπολογία φαίνεται εὔλογος, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι παρεσκευασμένη διὰ νὰ τὴν δεχθῇ, διότι δὲν γνωρίζει προχείρως ποῖον τὸ νομοθετικὸν καθεστὼς ἐν Ἑπτανήσῳ. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν ν’ ἀναβληθῇ διὰ τὸν Ὀκτώβριον· δὲν πειράζει διὰ τρεῖς μῆνας ἂν θὰ πληρώσωσι 10%. Ἂν προετείνετο τοῦτο εἰς τὴν αʹ ἢ τὴν βʹ συζήτησιν, θὰ ὑπῆρχε καιρὸς νὰ μελετηθῇ.

§238Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Εἰς τὴν αʹ καὶ βʹ συζήτησιν ὑπῆρχε τὸ 10% καὶ ἑπομένως δὲν ὑπῆρχε διαφορά.

§239Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Ἐδῶ ἦτο 12% καὶ γίνεται 9%· εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ὅπου ἦτο μόνον 10%, νὰ μείνῃ 10%.

§240Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἀφοῦ ἔγινε δεκτὸν τὸ 9%, νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον πλέον κατ’ ἀναλογίαν νὰ καταβιβασθῇ καὶ τὸ 12% τὸ ἐπὶ τῶν δανείων τῶν μικροτέρων τῶν 200 δραχ. εἰς 11 ἢ καὶ 10%.

§241ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν πειράζει αὐτό.

§242Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δὲν ἀνῆλθον ὅμως ἐπὶ τούτῳ εἰς τὸ βῆμα. Ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, διὰ νὰ ὑποστηρίξω τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔχω ὑποβάλει μετὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος. Ἡ τροπολογία δὲ εἶναι ἡ ἑξῆς, ὅτι, ὅταν οἱ τόκοι διπλασιάζωσι τὸ κεφάλαιον, ὁ τόκος παύει. Δὲν πρόκειται βεβαίως περὶ τροπολογίας, ἥτις πρόκειται νὰ εἰσαγάγῃ σήμερον νέαν διάταξιν, ἀλλὰ περὶ διατάξεως ἰσχυούσης παρ’ ἡμῖν, ἀλλά, ἐπειδὴ ὑπάρχει διαφωνία περὶ τῆς ἰσχύος τῆς Ῥωμαϊκῆς ταύτης διατάξεως καὶ σήμερον, διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι εἶναι ἐπίκαιρον νὰ λεχθῇ τοῦτο ὡς τελευταία διάταξις.

§243Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ κάμω δημεύσεις· τὴν ὑπεβάλετε, συνεζητήθη, σᾶς εἶπον ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν δεχθῶ.

§244Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Περὶ δημεύσεως δὲν πρόκειται. Ἔχομεν ἀπόφασιν τοῦ Δικαστηρίου τῶν ἐν Πάτραις Ἐφετῶν τοῦ τελευταίου ἔτους, ἥτις ἀναγνωρίζει τὴν διάταξιν ἐκείνην ὡς ἰσχύουσαν.

§245Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀρκεσθῆτε τότε εἰς τὴν ἑρμηνείαν αὐτήν.

§246Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Νομίζω ὅτι ἔχομεν καθῆκον, ἂν πρόκειται νὰ γίνῃ θεραπεία τις εἰς τὸν λαὸν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος κατ’ ἐξοχὴν ἔπαθεν ἐκ τῶν τοκογλύφων καὶ πάσχει· δὲν ἀρκεῖ μόνον ἡ θεραπεία, ἥτις θὰ ἐπέλθῃ εἰς τὸ μέλλον, ἀλλὰ ἐπιβάλλεται καὶ ἡ διόρθωσις τῶν μέχρι τοῦδε κακῶν.

§247Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Δὲν εἰσάγεται νόμος σεισαχθείας.

§248Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Εἰς ἐποχήν, καθ’ ἣν κατηργήσατε τὸν Ἀναστασιανὸν νόμον, ἔπρεπε νὰ μάθητε ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας σας, ὅπως καὶ ἐγὼ ἐπληροφορήθην ἐκ τῆς ἰδίας μου ἐπαρχίας, ὅτι τρέχουσι τοκογλύφοι καὶ κατορθώνουσι νὰ τοῖς μεταβιβάζωνται ἀπαιτήσεις εἰς εὐτελεστάτην τιμήν.

§249Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ πλήττονται διὰ τοῦ νόμου τοῦ περὶ τῶν αἰσχροκερδῶν συμβάσεων προνοοῦντος.

§250Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Πρέπει νὰ προσφεύγωσιν εἰς τὰ δικαστήρια, τὰ ὁποῖα ὅμως δὲν εἶναι προσιτὰ εἰς πάντας. Ἀλλά, ἀφοῦ ὑπάρχει διάταξις, ἡ ὁποία ἦτο πρὸ χιλιετηρίδων ἀνεγνωρισμένη καὶ ἰσχύουσα, νομίζω καθῆκόν μου, καθόσον ἔχω καὶ ἐπιτακτικὴν ἐντολὴν νὰ ὑποστηρίξω τὸ τοιοῦτον, νὰ τὸ ὑποστηρίξω. Δὲν πρόκειται περὶ σεισαχθείας. Σήμερον διὰ τῶν νέων νόμων οἱ τόκοι παραγράφονται μετὰ πενταετίαν, ἐκεῖνα δὲ τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα δὲν κατώρθωσαν νὰ εἰσπράξωσι μέχρι σήμερον, κατὰ τὸ πλεῖστον εἶναι κεφάλαια νεκρὰ εἴτε ἐξ ἀπορίας τελείως τοῦ ὀφειλέτου ἢ εἰσεπράχθησαν καὶ δὲν ἔχουσιν ἀποδείξεις. Εἶναι γνωστὸν πῶς εἰσέπραττον οἱ τοκογλύφοι καὶ εἰσπράττουσιν ἰδίως μικροδάνεια 500 καὶ χιλίων δραχμῶν. Ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι διὰ τοῦτο προστατεύεται ὁ τόπος καὶ ἂν πράγματι πρόκειται νὰ προστατεύσητε ἀδικηθέντας ὀφειλέτας εἶναι πρέπον νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία. Βεβαίως ἐκ τῶν προτέρων γνωρίζω ὅτι δὲν θὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία, καθῆκον ὅμως καὶ ὑποχρέωσιν εἶχον νὰ εἴπω ὅσα εἶπον, διότι δὲν ὁμιλεῖ τις διὰ τὸ παρόν, ὁμιλεῖ καὶ διὰ τὸ μέλλον.

§251Γ. ΙΑΤΡΙΔΗΣ. Δὲν θὰ εἶχον ἀντίρρησιν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἰδίως δὲ εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ τόκου εἰς 10, εἰς 9 καὶ εἰς 8 ἀκόμη τοῖς ἑκατόν· θὰ ἤμην ἐντελῶς σύμφωνος, ἂν ὁ περιορισμὸς αὐτὸς ἐπρόκειτο νὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου.

§252Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τῆς ἰσχύος θὰ ἀρχίσῃ.

§253Γ. ΙΑΤΡΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι μόνον ἡ περίπτωσις, περὶ τῆς ὁποίας προνοεῖτε. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη περίπτωσις. Ἔχετε ὅλοι ὑπ’ ὄψει σας τοὺς τοκογλύφους, ἀλλὰ δὲν λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν καὶ ἄλλους ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἐδανείσθησαν καὶ δανείζουσιν ἐν ταὐτῷ, εἶναι χρεῶσται καὶ εἶναι καὶ δανεισταί. Ἡ τάξις τῶν ἀνθρώπων τούτων, οἵτινες ἔχοντες μικρὰν περιουσίαν ἐκπληροῦσιν ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις καὶ ἐξεπλήρωσαν αὐτάς...

§254Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὸ μέλλον εἶναι.

§255Γ. ΙΑΤΡΙΔΗΣ. Ἐξεπλήρωσαν καὶ ἐξώφλησαν ὅλας τὰς ἐκ τοῦ τόκου ὑποχρεώσεις, ὑποχρεώσεις πρὸς 12%, καὶ ἐξεπλήρωσαν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἐκεῖνα μὲν τὰ ὁποῖα ὤφειλον μὲ τὸ μέτρον τοῦ τόκου 12%, ἐκεῖνα δὲ τὰ ὁποῖα εἶχον νὰ λάβωσι διὰ τοῦ νομοσχεδίου θὰ τὰ λάβωσι πρὸς 10%.

§256Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸς 12%.

§257Γ. ΙΑΤΡΙΔΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Τοῦτο δὲν ἐξάγεται ὅπως εἶναι διατετυπωμένον τὸ νομοσχέδιον. Οἱ καθυστερούμενοι τόκοι τοῦ δανειστοῦ τούτου, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐν ταὐτῷ καὶ ὀφειλέτης, τὸ μικτὸν αὐτὸ πρόσωπον τοὺς καθυστερουμένους τόκους κατὰ τὸ νομοσχέδιον θὰ τοὺς εἰσπράξῃ πρὸς 10%.

§258ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι· πρὸς 12%.

§259Γ. ΙΑΤΡΙΔΗΣ. Ἐὰν εἶναι πρὸς 12%, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§260ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Τὰ νομοσχέδια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἔχουσι κάτι τι τὸ ἐξαιρετικόν. Οὐδὲν ἐξ αὐτῶν ἐπῆγεν εἰς καμμίαν ἐπιτροπήν. Εἰς αʹ καὶ βʹ συζήτησιν ψηφίζονται, χωρὶς νὰ ὑπάρξῃ συζήτησις, ἔρχεται δὲ εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν καὶ μᾶς πιέζει νὰ τὰ περάσωμεν ὅπως τὰ θέλει.

§261Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπορρίψατέ τα.

§262ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Ὅλοι οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ δέχονται τροποποιήσεις, καὶ ὅλοι δέχονται νὰ συμμετέχωσιν τῶν διαφόρων ἐπιτροπῶν. Σεῖς κατ’ ἐξαίρεσιν δὲν δέχεσθε. Ὑπὲρ τῶν δανειστῶν, Κύριοι, ἐλήφθησαν αὐστηρότατα μέτρα. Ἦλθεν εἷς νόμος περὶ ἐκτελέσεως δρακόντειος· δὲν ἔφθασεν αὐτὸς καὶ ἦλθε τελευταῖον εἷς νόμος, δι’ οὗ τῶν γραμματίων εἰς διαταγὴν δὲν ἐπιτρέπεται εἴσπραξις. Ὅ,τι ἠδύνατο νὰ ληφθῇ ὑπὲρ τῆς προστασίας τῶν δανειστῶν ἐλήφθη· οἱ ὀφειλέται εἶναι ἐκτεθειμένοι εἰς τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ, καὶ ἔχουσιν ἀξίωσιν οἱ κύριοι πλουτοκράται καὶ τοκογλύφοι νὰ πιέσωσιν ἀκόμη τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἡ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη πανδήμως ὅτι θὰ λάβῃ μέτρα κατὰ τῆς τοκογλυφίας· δὲν ἐννοῶ διὰ τὸ μέλλον, ἀλλὰ διὰ τὸ ἐνεστὼς καὶ τὸ παρελθόν, εἰς τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ κακοδαιμονία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Τώρα ἔρχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ διὰ μιᾶς τροπολογίας ἀφαιρεῖ ὅλας τὰς εὐεργετικὰς διατάξεις, καὶ τὰς ἀφήνει, λέγει, διὰ τὸ μέλλον. Τὸ μέλλον τὸ οἰκονομεῖ ὁ χρόνος. Σήμερον εἰς τὸν Πειραιᾶ δανείζουν 5 καὶ 6%.

§263Ι. ΒΑΒΒΑΝΑΚΟΣ. 8%.

§264ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Ἔστω καὶ 8%. Ἡ Τράπεζα δανείζει πρὸς 6½% δυνάμει συμβάσεως.

§265Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἀντικείμενον συζητήσεως ὁ νόμιμος τόκος, οὔτε δύναται νὰ ἔχῃ καμμίαν σημασίαν ἑρμηνεία διδομένη ὑφ’ ἡμῶν· εἶναι ἀντικείμενον ἄλλης νομοθετικῆς προνοίας. Σήμερον κανονίζομεν τὸ ζήτημα τοῦ συμβατικοῦ τόκου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου βλέπω ὅτι εἶσθε σύμφωνος. Διὰ τὸν νόμιμον τόκον θὰ λάβωμεν ἄλλην πρόνοιαν· θὰ κάμωμεν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ παραπεμφθῇ καὶ εἰς ἐπιτροπὴν πλέον.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται εἶτα δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2). Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§267Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Διὰ τὴν παραγραφήν, κύριε Ὑπουργέ, ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι ἡ προθεσμία ἡ διατυπουμένη τῆς πενταετίας διὰ τὴν ἀγωγὴν περὶ ἀκυρώσεως τῆς συμβάσεως πρέπει νὰ λείψῃ, διότι πᾶς δύναται νὰ ἀφήνῃ νὰ παρέρχηται πενταετία, ἵνα ἐπιδιώξῃ κατόπιν τὰς ἀπαιτήσεις του.

§268Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι δά· ἅμα τὴν ἀφήσῃ, θὰ παραγραφῶσιν αἱ ἀπαιτήσεις του.

§269Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Ἀλλ’ ἡ περὶ ἀκυρώσεως τῆς συμβάσεως ἀγωγὴ ζῇ ὅσον καὶ ἡ περὶ ἀκυρότητος τῆς ἀπαιτήσεως.

§270Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Διατί νὰ ζῇ;

§271Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Θὰ ὑπάρχῃ λόγος.

§272Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· μὴ ἐπιμένετε.

§273Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Ἐπιμένω εἰς τὸ ἄλλο. Εἶναι ἀνάγκη ἀπαραίτητος νὰ ληφθῇ πρόνοια διὰ τὴν παραγραφὴν τῆς ποινικῆς ἀγωγῆς, διότι ἀφορᾷ τὸ δικαίωμα τοῦ πρώτου νόμου· τὸ προβλέπετε, ἐνῷ ἐκ τῶν κατ’ ἔγκλησιν παραγράφεται ἡ ποινικὴ ἀγωγὴ μετὰ ἕν ἔτος.

§274Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ὅλαι κατ’ ἔγκλησιν· εἶναι καὶ ἐξ ἐπαγγέλματος.

§275Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Ἔστω καὶ τοῦτο ἀκόμη. Πρέπει νὰ καθιερωθῇ, κατ’ ἐξαίρεσιν τῶν ποινικῶν ἀρχῶν τοῦ νόμου, παραγραφὴ διαρκεστέρα.

§276Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί;

§277Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Διὰ τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον σᾶς εἶπον, διότι οἱ δανεισταὶ θέλουσιν ἀδρανεῖ ἕως ὅτου ὑποκύψωσιν αἱ ἐναντίον των ἀγωγαὶ εἰς τὰς συντόμους παραγραφὰς καὶ τοιουτοτρόπως ἐνασκήσωσι κατόπιν ἀφόβως ὅλας τὰς ἀπαιτήσεις των.

§278Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν τοῦτο.

§279ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§280Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, εἰς τὸ ἄρθρον 4 θὰ ἐπεθύμουν νὰ διαγραφῶσι μερικαὶ περιπτώσεις, εἰς τὰς ὁποίας ἐπιτρέπεται ὅπως ὁ τόκος μὴ προσδιορίζηται παντάπασι καθ’ ὅριον νόμιμον, ἀλλ’ ἀφίηται ἡ κρίσις τῶν συμβάσεων τούτων εἰς τὴν γενικὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 2. Τοιαῦται συμβάσεις εἶναι αἱ ἀναφερόμεναι εἰς τὴν σπογγαλιείαν. Εἶναι ἔναυλοι ἀκόμη εἰς τὰ ὦτά μας αἱ φωναὶ τῶν δύο θυμάτων τελευταίως ἀκόμη τοῦ πλοιάρχου...

§281Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἀποδέχομαι τελείως τὰς παρατηρήσεις σας καὶ ἀφαιρῶ τὴν φράσιν ἐκείνην, τὸ ἄρθρον δὲ διαρρυθμιζόμενον μέ τινα προσθήκην, τὴν ὁποίαν μοὶ ἔδωκεν ὁ κ. Ῥακτιβάν, ἔχει οὕτως: «Ἐπὶ ἐμπορικῶν δικαιοπραξιῶν, ἐν αἷς ἀμφότεροι οἱ συμβαλλόμενοι εἶναι ἔμποροι, ὡς καὶ ἐπὶ ναυτοδανείων, τῶν ἐπὶ ναυτικῇ ὑποθήκῃ δανείων, δὲν ἔχουσιν ἐφαρμογὴν αἱ διατάξεις τῶν προηγουμένων ἄρθρων».

§282Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4, ἵνα κάμω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Τὸ ἄρθρον 4 ἐξαιρεῖ τὰ ἐμπορικὰ δάνεια, ὅταν ἀμφότεροι οἱ συμβαλλόμενοι εἶναι ἔμποροι. Κατὰ τὴν γνώμην μου νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐμποδίσωμεν τὸν ἔμπορον νὰ συναλλάσσηται ἐλευθέρως καὶ μετὰ τοῦ μὴ ἐμπόρου, τοῦ ἰδιώτου.

§283Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μὴ τὸ λέγετε· δὲν πρόκειται οὔτε περὶ τοῦ ἀληθοῦς ἐμπόρου, ἀλλὰ πρόκειται περὶ καπήλων ἐμπόρων, οἱ ὁποῖοι εἰς τὰ διάφορα χωρία δίδουν ὀλίγον σῖτον, ἵνα λάβουν ὑπέρογκα ποσά.

§284ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5). Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται).

§285Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου φέρουσι χαρακτῆρα ἀπαγορευτικόν· ἑπομένως εἶναι ὀρθὸν νὰ ἔχωσι τουλάχιστον ἀναδρομικὴν ἰσχὺν ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἀποτελέσματα τῶν προϋπαρχουσῶν συμβάσεων διὰ τὸ μέλλον. Ὡς ἔχει ἡ τροπολογία, ἣν ἔφερεν ὁ κ. Ὑπουργός, κατὰ τὴν τελευταίαν ταύτην συζήτησιν ἐπὶ συμβάσεων, αἵτινες συνωμολογήθησαν πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου, θὰ ἐξακολουθῇ τόκος 12%...

§286Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἐννοῶ πολὺ καλὰ τὴν παρατήρησίν σας, ἀλλὰ δὲν μοὶ ἀρέσκει νὰ προβῶ τόσον γενναίως, διότι φοβοῦμαι συνεπείας χειροτέρας. Ὑπάρχει ἕν καθεστώς, πρὸς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ βαίνωμεν μετά τινος σεβασμοῦ.

§287Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἐννοῶ τὸν τοιοῦτον σεβασμὸν διὰ τὸ παρελθόν.

§288Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὰς συντετελεσμένας συμβάσεις, τινὲς τῶν ὁποίων δύνανται νὰ ὦσιν ἀπότοκοι ἐκχωρήσεως, ἀποτελεῖ μορφήν τινα δημευτικήν, τὴν ὁποίαν δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ, διότι φοβοῦμαι μεγαλείτερον κλονισμόν.

§289Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἔχετε μέγιστον δίκαιον διὰ τὸν μέχρι σήμερον χρόνον.

§290ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀλλά, ἐὰν θέλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ εἰς τὴν περίστασιν ταύτην νὰ χειροκροτήσω καὶ ἐπευφημήσω τὸ ἔργον του, ὀφείλει νὰ μὴ καταργήσῃ τὸ ζήτημα τῆς ἀναδρομικότητος. Πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ἀφ’ ὅτου κατήργησε τὸ ζήτημα τῆς ἀναδρομικότητος κατέστησε τὸ νομοσχέδιον ἀδιάφορον διὰ τὸν πτωχὸν τῆς Ἑλλάδος κόσμον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης μὲ γνωρίζει ἀπὸ εἰκοσαετίας καὶ δύναται νὰ γνωρίζῃ ὅτι τὴν ἔντιμον πλουτοκρατίαν τὴν θέλω καὶ τὴν θαυμάζω ὡς ζείδωρον, ὄχι τὴν ἄτιμον. Ἐρωτῶ ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης· πότε ἦτο σοφώτερον τὸ νομοσχέδιόν σας, ὅτε μόνος σας διὰ τῶν δυνάμεών σας τῶν ζωτικῶν τὸ κατηρτίσατε καὶ τὸ εἰσηγάγετε εἰς τὴν Βουλὴν ἢ ὅτε ἐδέχθητε εἰς αὐτὸ τὰς ὑποβαλλομένας τροπολογίας, τὰς ὁποίας σᾶς ὑπέβαλον τέκνα τοῦ λαοῦ;

§291Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Καὶ τὰ Δικαστήρια ἐπ’ ἐσχάτων εἶχον δεχθῆ ὡς νόμιμον μέτρον τόκου τὸ 12% καὶ πέρυσιν ἐψηφίσθη νόμος ὁρίζων τὸν νόμιμον τόκον εἰς 12%, Οἱοσδήποτε ἄρα συνῆψε σύμβασιν ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ παλαιοτέρου νόμου ἐγκαίρως συνεβλήθη καὶ δικαιοῦται εἰς τὸν συμφωνηθέντα τόκον οὐχὶ ἀνώτερον τοῦ 12% καὶ νομίμως λαμβάνει τοῦτον διὰ τὸ παρελθόν. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὅμως κρίνομεν ὅτι τὸ μέγιστον θεμιτὸν μέτρον τοῦ τόκου δύναται νὰ φθάσῃ μόνον εἰς 9% δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀπαιτήσωμεν τόκον ἀνώτερον ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ. Διὰ τοῦτο διετύπωσα τροπολογίαν ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Αἱ διατάξεις τῶν ἄρθρων 1 καὶ 3 ἐφαρμόζονται καὶ ἐπὶ τῶν ὑφισταμένων ἤδη συμβάσεων διὰ τοὺς ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου καὶ ἐφεξῆς τόκους, περιοριζομένους εἰς τὸ μέτρον τῶν 9%, εἰς οἱονδήποτε τίτλον καὶ ἂν στηρίζωνται καὶ ἐὰν ἤθελον ὑπάρχει τελεσίδικος ἀπόφασις ἐπιδικάζουσα μεῖζον ποσοστόν. Διὰ τὸ παρελθὸν δὲ ἰσχύει τὸ μέτρον τῶν 12% καὶ αἱ διατάξεις τοῦ ͵ΓΚΗΔʹ νόμου τῆς 27 Φεβρουαρίου 1910».

§292Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ ἐπιμένετε.

§293ΑΘ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Περιλαμβάνει καὶ τὰ χρέη τὰ συνομολογηθέντα πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου καίπερ στηριζόμενα ἐπὶ ἀποφάσεων;

§294Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως· περιλαμβάνει καὶ τὰς τελεσιδίκους ἀποφάσεις.

§295Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Μέχρι τοῦδε ἐψηφίσθησαν οὐχὶ ὀλίγα νομοσχέδια ὑποβληθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, καὶ εἰς οὐδὲν ἐξ ἐκείνων ἐδέχθη τροπολογίας καὶ ἐπὶ τούτου δέχεται. Διατί τοῦτο; Ἐδέχθητε τροπολογίας, διότι ἁθρόαι ἔρχονται ἡ μία μετὰ τὴν ἄλλην αἱ τροπολογίαι, καὶ ἡμεῖς ἀντὶ νὰ πλειοδοτήσωμεν εἰς τὰ καλὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, εἰργάσθημεν ὅσον ἠδυνήθημεν ἐναντίον τῶν διατάξεων τῶν ὑποβληθεισῶν κατὰ τῆς τροπολογίας. Ἐὰν δὲν ἔχῃ ἀναδρομικὴν δύναμιν τὸ νομοσχέδιον ὑμῶν, σᾶς τὸ χαρίζομεν· εἶναι δῶρον ἄδωρον διὰ τὸν πτωχὸν λαόν. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, ἂς λείψῃ τὸ νομοσχέδιόν σας, ἂν πρόκειται νὰ γίνῃ ὅπως προσπαθοῦν οἱ Κύριοι νὰ τὸ κουτσουρέψουν. Ἐλπίζω ὅτι ὁ Θεὸς τῆς Ἑλλάδος θ’ ἀπαλλάξῃ τὸν πτωχὸν κόσμον ἀπὸ τοὺς αἰσχροὺς αὐτοὺς τοκογλύφους· ἐὰν δώσῃ ἀκόμη μίαν ἢ δύο ἐσοδείας ὡς τὴν ἐφετινὴν καὶ ἐξακολουθήσῃ καὶ τὸ χρυσίον τὸ εἰσαγόμενον ἀπὸ τὴν Ἀμερικήν, τότε θὰ ἴδητε ὅτι ὁ τόκος θὰ κατέλθῃ εἰς 7%, ὅπως καὶ τώρα εἶναι εἰς πολλὰ μέρη.

§296Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δύναται πᾶς τις μὲ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ τόκου νὰ δανεισθῇ ἄλλοθεν καὶ ἐπιστρέψῃ τὰ χρήματα εἰς τὸν ἀπαιτοῦντα τὸ ἀνώτερον μέτρον τοῦ νομίμου τόκου.

§297ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν θέλητε νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον, νὰ παύσωσιν αἱ συζητήσεις.

§298ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἂς προχωρήσωμεν.

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἀκόμη ἐγγεγραμμένοι. Ὁ κ. Παπαναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§300ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑποστηρίζω καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην τοῦ κ. Ῥακτιβάν.

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δαζέας ἔχει τὸν λόγον.

§302Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Ὅτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὥριζεν ὅτι ὁ συμβατικὸς τόκος τῶν συμβάσεων τῶν συναφθεισῶν πρὸ τοῦ νόμου δὲν δύναται νὰ ὑπερβαίνῃ τὸ ποσοστὸν τοῦ 10%, κατόπιν δὲ πολὺ ὀρθῶς διεῖδεν ὅτι ἐπεκράτει δυνάμει ἐκχωρήσεων ἢ ἀνανεώσεων τόκος ἄνω τοῦ 12%, εὑρέθη πρὸ μιᾶς δυσχερείας καὶ ἐσκέφθη ὅτι δὲν πρέπει νὰ κάμῃ μίαν δήμευσιν. Αὐτὸ τὸ ἀναγνωρίζω. Ἀπὸ τῆς ἰσχύος ὅμως τοῦ νόμου καὶ ἐντεῦθεν νὰ εἰσπράξωμεν τόκον 12%, ἐνῷ τὸν νόμιμον τόκον τὸν καταβιβάζομεν εἰς 9% καὶ τὸν λαμβάνοντα μεγαλείτερον τόκον τὸν καταδικάζομεν ἐπὶ τοκογλυφίᾳ, δὲν τὸ ἐννοῶ...

§303Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ ἐπιμένετε. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 6 καὶ τὸ ἄρθρον 7 τοῦ νομοσχεδίου).

§304Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δυνάμεθα νὰ χαιρετίσωμεν αὐτὴν τὴν ἡμέραν, διότι ἐπετεύχθη βελτίωσις μεγάλη εἰς τὴν νομοθεσίαν μας. Δὲν ἱκανοποιεῖ ὅμως καθ’ ὅλα ἡμᾶς, διότι δὲν ἐδόθη ἀναδρομικὴ δύναμις εἰς αὐτόν.

§305ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πάντες, χειροκροτούντων τῶν πλείστων). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις, ἵνα ἐπαναληφθῇ τῇ 10ῃ καὶ ἡμισείᾳ). Μετὰ τὴν διακοπὴν.

§306ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§307Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 36, κ. Πρόεδρε, περὶ τῆς Πολικλινικῆς.

§308ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως τοῦ οἰκοπέδου, ἐφ’ οὗ ἵδρυται ἡ Πολικλινικὴ Ἀθηνῶν». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). Ὑπάρχει ἡ ἑξῆς τροπολογία: «Συνορευόμενον ἀνατολικῶς μὲ οἰκίαν καὶ οἰκόπεδον κληρονόμων Μουρούζη, δυτικῶς μὲ ὁδὸν Σωκράτους, ἀρκτικῶς μὲ ὁδὸν Πειραιῶς καὶ μεσημβρινῶς μὲ οἰκόπεδον κληρονόμων Γιαγλοπούλου, κείμενον ἐν τῇ πόλει Ἀθηνῶν». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§309Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ποῖον συζητεῖται, κ. Πρόεδρε;

§310ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 36.

§311Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Τί εἶναι τὸ ὑπ’ ἀριθ. 36;

§312ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ Πολικλινικῆς. Ὑπάρχει καὶ μία τροπολογία: «Ὡς καὶ οἱ κατασχόντες».

§313ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δεκτὴ ἡ τροπολογία.

§314ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν).

§315ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ σύνολον νὰ ἀναβληθῇ.

§316ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται. Γʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παραχωρήσεως προνομίου ἁλιείας καὶ ἐκμεταλλεύσεως κοραλλιοφόρων κοιτασμάτων». Διαγράφεται.

§317ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Διαγράφεται τὸ ὑπ’ ἀριθ. 26;

§318ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα.

§319ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ φορολογίας τῶν ἐντὸς τοῦ Κράτους καταναλισκομένων πυρίτιδος, ἐκρηκτικῶν ὑλῶν καὶ σφαιριδίων (σκαγίων)».

§320Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἐπὶ τοῦ δευτέρου κεφαλαίου τὸν λόγον.

§321ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§322Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Διεγράφη τὸ δεύτερον κεφάλαιον.

§323ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ μὴ διαγραφῇ. Νὰ τὸ ἀναβάλωμεν διὰ τὸν Ὀκτώβριον.

§324ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πολὺ καλά.

§325Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Μὲ τὴν διαγραφὴν τὸ ζήτημα δὲν λύεται, διότι ἠμπορεῖ νὰ ἐπανέλθῃ κατόπιν· ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκει ἡ Κυβέρνησις, εἶναι νὰ ἐλαττώσῃ τὸν φόρον τῶν σκαγίων καὶ τῆς πυρίτιδος.

§326Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἂς μείνῃ τὸ δεύτερον μέρος.

§327ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν δυνάμεθα σήμερον νὰ τὸ λύσωμεν. Ἀλλὰ νὰ ἐλαττωθῇ ἐν τῷ μεταξὺ ὁ φόρος. Ἔχει περιληφθῆ ἡ διάταξις.

§328ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἐζήτησα ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τὸν λόγον. Ἠθέλησα νὰ ἐρωτήσω ἂν ἡ τροπολογία τοῦ κ. Μεϊτάνη ἐγένετο δεκτή.

§329ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ὡς γνωστόν, κατὰ τὸ Σύνταγμα, ἡ συζήτησις εἶναι κατ’ ἄρθρον. Ἡ ἀρχὴ ἐψηφίσθη εἰς τὴν αʹ ἀνάγνωσιν. Αὐτῆς τῆς ἰδέας εἶσθε σεῖς εἰσηγητής. Κεφάλαιον Αʹ. «Περὶ ἐλαττώσεως τῆς φορολογίας τῆς μελαίνης πυρίτιδος καί τινων ἄλλων τροποποιήσεων τοῦ νόμου». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν). Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§330Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μεϊτάνη τὴν ἔχω δώσει· εἶναι ἔντυπος.

§331ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Εἶναι ἐδῶ. Γίνεται δεκτή;

§332Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐγένετο δεκτὴ προχθές, ἀπὸ τῆς δευτέρας συζητήσεως.

§333ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3.

§334Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Μάλιστα.

§335ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§336Ι. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΑΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐπιτραπῇ τὸ ἄνοιγμα ἀνὰ ἓν δοχεῖον ἑκάστου ἀριθμοῦ καὶ ποιότητος, διότι εἶναι διάφορα μεγέθη.

§337Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Εἶναι ὀρθὸν αὐτό.

§338ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ἑκάστου μεγέθους.

§339Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἓν δοχεῖον ἑκάστου ἀριθμοῦ.

§340ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται). Προστίθεται ἐδάφιον δεύτερον κατὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μεϊτάνη, ὡς ἑξῆς: «Παρατείνεται ἐπὶ δύο μῆνας ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου ἡ προθεσμία τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ ΓΧΜΔʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3644) τῆς 19 Μαρτίου 1910 νόμου, καὶ ἀπαλλάσσονται τῶν συνεπειῶν τῶν ἄρθρων 9, 10, 12, 13 τοῦ αὐτοῦ νόμου οἱ ἐπὶ παραβάσει τῶν ἄρθρων τούτων καταδικασθέντες διὰ ποινικῆς ἀποφάσεως, μὴ καταστάσης ἔτι ἀμετακλήτου, ἢ καταλογισθέντες διοικητικῶς εἰς πρόστιμον ἢ χρηματικὴν ποινὴν διὰ τοιαύτας παραβάσεις». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Μεϊτάνη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§341ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ κεφάλαιον Βʹ ἀποσύρεται παραπεμπόμενον διὰ τὸν Ὀκτώβριον.

§342ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ δεύτερον μέρος ἀποσύρεται.

§343ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἰς ἴδιον νομοσχέδιον παραπέμπεται.

§344ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τοῦ συνόλου ἡ ψήφισις ἀναβάλλεται. Γʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναγραφῆς ἐτησίας πιστώσεως ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς περίθαλψιν τῶν προσφύγων». (Ψηφίζεται τὸ πρῶτον ἄρθρον). Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§345Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὑπάρχει ἐπιτροπὴ διὰ νόμου. Τώρα ἀναγνωρίζετε, τί γίνεται;

§346Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν πρόκειται περὶ ἀναγραφῆς νέας πιστώσεως, ἀλλὰ περὶ μεταφορᾶς πιστώσεως, ἥτις παρελείφθη δι’ ἀβλεψίαν τοῦ νόμου τοῦ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ψηφισθέντος, δι’ οὗ μόνον ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν παρέχονται βοηθήματα. Ἐκ τῆς ἀφορμῆς ταύτης ὡσαύτως δηλῶ τὴν προσωπικήν μου γνώμην ὅτι τὰ τῶν πιστώσεων ἄλλως δέον νὰ κανονισθῶσι.

§347Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δεχθῶ τὰς ἐξηγήσεις ταύτας καὶ εἰς αὐτὰς ἀρκοῦμαι· ἀλλ’ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν δίδομεν ἐκ τοῦ νόμου κῦρος.

§348Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ εἶναι διὰ Διατάγματος διωρισμένη.

§349Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Φοβοῦμαι μήπως κυροῦντες αὐτὴν διὰ τοῦ νόμου τούτου δὲν δυνηθῶμεν νὰ τὴν μεταβάλωμεν ἐν τῷ μέλλοντι.

§350Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ληφθῶσι ῥιζικώτερα μέτρα περὶ τῆς πιστώσεως αὐτῆς· ἡ δὲ διάθεσις τῆς πιστώσεως αὐτῆς ἀφορᾷ γεγενημένα ἤδη παρὰ γενησόμενα.

§351ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Γʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναγραφῆς ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πιστώσεως διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς μεταναστεύσεως». (Ψηφίζεται τὸ πρῶτον ἄρθρον). Ἄρθρον 2ον (ἀναγινώσκεται).

§352Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Πρόκειται περὶ δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἢ θὰ γίνωσι.

§353Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Κυροῦνται αἱ γενόμεναι ἤδη δαπάναι.

§354Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὅσα ἐδαπανήθησαν θεωροῦνται καλῶς δαπανηθέντα.

§355Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει νὰ ἔχωμεν ἕνα πίνακα.

§356Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δύνασθε νὰ τὸν ἴδητε ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ.

§357ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον τὸ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας.

§358Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τὸ ποσὸν διὰ τὴν μετανάστευσιν ἔχει δαπανηθῆ· φυσικὰ λοιπὸν εἶναι δαπάνη γενομένη. Τὸ ἄλλο ποσὸν ἀποβλέπει εἰς εἰδικὴν ἀποστολὴν εἰς Ἰταλίαν πρὸς μελέτην τῶν πραγμάτων τῆς μεταναστεύσεως καὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἔχει ἐκεῖ ὀργανωθῆ ἡ μετανάστευσις.

§359Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ποῖον εἶναι τὸ ποσόν;

§360Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ.

§361Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Γνωρίζω τὰ τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἤμην μέλος τῆς ἐπιτροπῆς. Τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον δίδεται εἰς τὸν ὑπάλληλον πρὸς μελέτην ἐν Ἰταλίᾳ τῆς μεταναστεύσεως, ἀνέρχεται εἰς 2500 δραχμῶν. Ἐξ ὅσων δὲ ἀντελήφθην καὶ ἐκ τῆς μακρᾶς ἐκθέσεως, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ διοικητικοῦ αὐτοῦ ὑπαλλήλου, τὸ ποσὸν αὐτὸ δικαιολογεῖται.

§362Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Νομίζω ὅτι τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον διατίθεται, διατίθεται ἀσκόπως, διότι ὁ ἀποσταλεὶς εἰς Ἰταλίαν ὑπάλληλος οὐδὲν ἄλλο ἔκαμε παρὰ μίαν μετάφρασιν, διότι δὲν εἶναι ἱκανὸς νὰ κάμῃ περισσότερον. Τὸ κακὸν εἶναι ὅτι ἀποστέλλονται οὐχὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι κατάλληλοι.

§363Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸν Ὀκτώβριον, ὅταν θὰ ἔλθωμεν, μᾶς ἐλέγχετε.

§364Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ οὐδέποτε ἔκαμα ἔλεγχον κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε μοὶ ἀρέσκει νὰ κάμω τοιοῦτον. Μοὶ ἀρέσκει μόνον νὰ μὴ γίνωνται τοιαῦται πράξεις. Ὁ ἔλεγχος οὐδένα πολλάκις ἔχει λόγον.

§365Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τί ἄλλο ἀποτελεῖ αὐτὸ παρὰ ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως; Ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς μετέβη εἰς τὴν Ἰταλίαν, ἐμελέτησε τὴν ὑπόθεσιν καὶ ἔφερε τὰ στοιχεῖα πρὸς σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου.

§366Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ πρόσωπον εἶναι ἀκατάλληλον, ἐπληρώθη δὲ ὡς πρεσβευτής. Οὔτε μὲ τὸ ⅓ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ δὲν ἔπρεπε νὰ πληρωθῇ.

§367Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐθεώρησα ὅτι εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ ὑποβάλω τὴν ἔκθεσιν, ὁ τρόπος δέ, καθ’ ὃν μοῦ ἐζητήθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἡ ὑποβολὴ τῆς ἐκθέσεως, ἦτο ἀρκούντως ἔντεχνος.

§368Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Οὐδεμίαν τέχνην μετεχειρίσθη ἡ ἐπιτροπή.

§369Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Οὐχ ἧττον μετὰ τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα εἰς τὸν κ. Βοζίκην, εἶπον ὅτι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἔφερα τὴν ἔκθεσιν εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἦτο διότι κατά τινα ἐπερώτησιν ἀπωλέσθη ὁ φάκελος ὁ προσκομιζόμενος μεταξὺ Ὑπουργείου καὶ Βουλῆς, ὁ ὁποῖος καὶ δὲν εὑρέθη. Ἕνεκα τῆς ἀπωλείας λοιπὸν αὐτοῦ τοῦ φακέλου δὲν ἐκόμισα τὴν ἔκθεσιν, οἱοσδήποτε δὲ συνάδελφος, ἐὰν θέλῃ, δύναται νὰ ἔλθῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἀναγνώσῃ τὴν ἔκθεσιν. Ὅταν δὲ ἀναγνώσῃ ταύτην καὶ ὅταν ἴδῃ μὲ ποῖα πρόσωπα ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς ἦλθεν εἰς ἐπικοινωνίαν καὶ εἰς ποῖα μέρη μετέβη, τότε θὰ πεισθῇ περὶ τῆς ἐργασίας.

§370Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἰς τὸ μέλλον θὰ ἀποδείξω ὅτι δὲν ἔκαμεν ἄλλο τίποτε παρὰ μίαν μετάφρασιν, διότι οὐδὲν ἄλλο προσὸν ἔχει παρὰ τὸ προσὸν τῆς Ἰταλομαθείας.

§371Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐμὴ ἦτο ἡ ἰδέα νὰ ἀποσταλῇ ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς εἰς τὴν Ἰταλίαν. Ὅτε διωρίσθην πρέσβυς ἐν Ἀμερικῇ, ὑπέδειξα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, πρὶν ἢ ἀναχωρήσω ἐντεῦθεν, νὰ ἀποστείλῃ ἕνα ὑπάλληλον εἰς τὴν Ἰταλίαν πρὸς μελέτην τῆς μεταναστεύσεως, διότι εἶχον μελετήσει τὴν μετάφρασιν τοῦ Ἰταλικοῦ νόμου περὶ μεταναστεύσεως καὶ εἶχον ἰδεῖ ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τίποτε ἀπολύτως δὲν εἶχεν ἐννοήσει. Δὲν εἶχεν ἐννοήσει τίνα ἐργασίαν ἔκαμον οἱ ὑπάλληλοι οἱ Ἰταλοί. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἔγραψα ἐξ Ἀμερικῆς ὅτι τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς ἦτο ἀτελές, ὑπέβαλον δὲ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν μελέτην τὴν ἰδικήν μου ἐκ τῶν πραγμάτων τὴν γενομένην ἐν Ἰταλίᾳ καὶ ἐν Ἀμερικῇ, μετέπειτα δὲ ἔφερα τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας ἐθεώρουν ἀναγκαίας, ὅπως εἰσαχθῶσιν εἰς τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς, προέτεινα δὲ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, προτοῦ συνταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταναστεύσεως, νὰ μεταβῇ κατάλληλον πρόσωπον εἰς τὴν Ἰταλίαν καὶ νὰ ἴδῃ εἰς διαφόρους λιμένας πῶς λειτουργεῖ ὁ νόμος, πῶς γίνεται ἡ ἐξέλεγξις, πῶς γίνεται ἡ ἀποβίβασις, ἡ ἐπιβίβασις καὶ τὰ τοιαῦτα. Ὄντως μετέβη ὑπάλληλος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὴν Ἰταλίαν καὶ ἐμελέτησε τὰ τοῦ νόμου περὶ μεταναστεύσεως πλέον τοῦ μηνός, ὑπέβαλε δὲ ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς τὴν ἔκθεσίν του, ἡ ὁποία εἶναι ἀξία παντὸς λόγου.

§372Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Πρὸ παντὸς πρέπει νὰ δηλωθῇ ὅτι ἐδῶ δὲν ἔχομεν μετάφρασιν Ἰταλικήν. Ἡ ἐπιτροπή, ἧς πρόεδρος ἦτο ὁ κ. Δ. Γούναρης καὶ ἐγὼ μέλος αὐτῆς, ἀνεγνώρισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀποσταλῇ εἷς ὑπάλληλος εἰς τὴν Ἰταλίαν, ὁ ὁποῖος ἐπιτοπίως νὰ μελετήσῃ τὰ τῆς μεταναστεύσεως, ἡ ἔκθεσις δ’ αὐτοῦ νὰ τυπωθῇ. Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ δημοσιεύσῃ συγχρόνως τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἐν Ἀμερικῇ Πρέσβεως τῆς Ἑλλάδος τὴν ἀφορῶσαν τὴν μετανάστευσιν, διὰ νὰ ἴδωμεν καὶ τὴν ἐξ Ἀμερικῆς ἀντίληψιν τῶν πραγμάτων, σχετίζοντες δὲ αὐτὴν πρὸς τὰ ἐν Ἰταλίᾳ καὶ τὰ παρ’ ἡμῖν συμβαίνοντα νὰ δυνηθῶμεν ἐν καιρῷ νὰ ἀποφανθῶμεν.

§373ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ δεύτερον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 3 καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Οἱ βουλευταὶ κύριοι Γ. Βλάχος, Ἀθ. Βαβυλόπουλος, Ν. Γαρδικιώτης, Λ. Φλαμῆς, Δ. Γκλαβᾶς καὶ Κ. Γόντικας ζητοῦσιν, ὅπως προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος».

§374Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Οὐδεμίαν ἀντίρρησιν θὰ φέρωμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ κατόπιν τῶν τροπολογιῶν, τὰς ὁποίας ἐπέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχετε δὲ τὸν λόγον τῆς τιμῆς μας ὅτι οὐδέποτε....

§375Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Τῆς τιμῆς σου.

§376Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Δὲν δέχεσαι δι’ ὅλου; Ἐπειδὴ δύο συνάδελφοί μου ἐκ Λαρίσης δὲν συμμερίζονται τὴν γνώμην μας, δι’ αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον;

§377ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐξακολουθήσωμεν κατὰ σειράν.

§378Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα. Κατὰ σειράν.

§379ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ͵ΓΨΒʹ (3702) τῆς 31 Μαρτίου 1910 περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, τῶν Νομαρχιῶν καὶ τῶν Ἀρχειοφυλακείων». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§380Γ. ΤΣΑΞΙΡΗΣ. Νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἔρχεται νὰ τροποποιήσῃ τὸν νόμον ͵ΓΨΒʹ, εἶναι τελείως ἀντίθετον πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου αὐτοῦ. Οἱ ὑπάλληλοι, οὓς θέλει νὰ καταστήσῃ τοῦτο μονίμους, οὐδεμίαν ἔχουσιν ὀργανικὴν θέσιν. Ὁ νόμος τοῦ 1910, θέλων νὰ ἀνακαινίσῃ τὸ προσωπικὸν διὰ τοῦ θεσμοῦ τῶν ἀκολούθων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν.

§381Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐὰν ἔχωσι νὰ ὁμιλήσωσι πολλοὶ συνάδελφοι, παρακαλῶ νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον.

§382Γ. ΤΣΑΞΙΡΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν.

§383Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἀναγγέλλετε ὅσας τροποποιήσεις δέχεσθε, διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὴν συζήτησιν;

§384Γ. ΤΣΑΞΙΡΗΣ. Νομίζω ὅτι προκειμένου νὰ διατηρηθῶσιν οἱ ὑπολογισταί, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ παραγκωνίζωνται οἱ ἀκόλουθοι, δι’ αὐτούς.

§385Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἔχει ὑποβληθῆ ὑποτροπολογία· ἐπὶ τῆς ὑποβεβλημένης τροπολογίας ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 13 τοῦ νομοσχεδίου, ἀντὶ τῆς φράσεως «25ετοῦς διοικητικῆς ὑπηρεσίας», νὰ τεθῇ «25ετοῦς δημοσίου ὑπηρεσίας».

§386ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τροπολογίαν, τῆς ὁποίας δὲν γνωρίζω τὰς συνεπείας. Ὑποβάλλετε τὴν τελευταίαν στιγμὴν τροπολογίαν ἐπὶ διατάξεως τοῦ ἀρχικοῦ νόμου, τὴν ὁποίαν δὲν εἶχεν ὑπ’ ὄψει του ὁ Ὑπουργὸς κατὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου.

§387Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ ἐν τούτοις τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλούστατον.

§388ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§389Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. συνάδελφος ὡμίλησε περὶ ὑπαλλήλων πολλῶν, οἵτινες πιθανὸν νὰ μὴ ἔχωσιν ἐπαρκῆ ὑπηρεσίαν, δύναμαι νὰ γνωρίσω ὅτι, ἵνα διατηρηθῶσιν αὐτοί, πρέπει νὰ ἀποφανθῇ τὸ συμβούλιον τῆς διοικητικῆς ὑπηρεσίας, διότι ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ τοὺς διατηρήσῃ.

§390Γ. ΤΣΑΞΙΡΗΣ. Ὁ νόμος τοῦ 1910 προβλέπει τοῦτο.

§391Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὸ μᾶς ἐνθαρρύνει, ἂν θέλωμεν νὰ τοὺς μονιμοποιήσωμεν. Τὸ ἄρθρον λοιπὸν αὐτὸ μεταρρυθμίζεται οὕτω (ἀναγινώσκει): «κατὰ τὸ προηγούμενον ἐδάφιον δοκιμασθέντες κλπ.».

§392Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Προκειμένου περὶ δημολογιστῶν δὲν δικαιολογεῖται νὰ ἔχωσι δίπλωμα Νομικῆς Σχολῆς, ἀφοῦ εἶναι ἑκατοντάδραχμοι. Δι’ αὐτοὺς ἀρκεῖ ἀπολυτήριον τοῦ Γυμνασίου καὶ πενταετὴς ὑπηρεσία.

§393Γ. ΤΣΑΞΙΡΗΣ. Ἡ θέσις δὲν εἶναι ὀργανική, ἀλλὰ προβλέπεται ὑπὸ τοῦ νόμου τοῦ 1910. Θὰ τὴν καταλάβωσι γραμματεῖς βʹ τάξεως. Δὲν πρέπει νὰ μονιμοποιηθῶσιν ὑπάλληλοι μὴ ἔχοντες ὀργανικὴν θέσιν.

§394Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἀνθρώπων, οἵτινες εἰσῆλθον εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν, οἵτινες κατόπιν τοῦ νόμου περὶ μονιμότητος ὑπεβλήθησαν καὶ εἰς δοκιμασίαν ἐνώπιον τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον ἀπεφάνθη ὅτι εἶναι διατηρητέοι, πῶς δύναται σήμερον ἡ Πολιτεία νὰ μὴ τοὺς μονιμοποιήσῃ;

§395Γ. ΤΣΑΞΙΡΗΣ. Ἡ θέσις διατηρεῖται δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἦσαν μέχρι σήμερον. Νομίζω δὲ ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ μέριμνα καὶ περὶ τοῦ τρόπου τῶν ἐξετάσεων ὡς τῶν γραμματέων βʹ τάξεως. Πρέπει νὰ γίνῃ διὰ τοὺς ἀκολούθους ὅ,τι καὶ διὰ τοὺς γραμματεῖς βʹ τάξεως, διότι ὑποβάλλονται εἰς τριπλᾶς ἐξετάσεις καὶ πολλαπλᾶ ἔξοδα, ἐρχόμενοι εἰς Ἀθήνας.

§396Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὅταν ὑποβάλλω νομοσχέδιον τροποποιοῦν νόμον τινά, ἴσως ἐπιτρέπεται κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμὴν τροποποίησις τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ τροποποίησις τοῦ ἰδίου τοῦ νόμου βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, διότι οὕτω δυνάμεθα νὰ καταλύσωμεν καὶ αὐτὸν τὸν νόμον.

§397Γ. ΤΣΑΞΙΡΗΣ. Εἶναι τόσον σαφής.

§398ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν, Ὑπάρχει ὅμως καὶ τροπολογία τοῦ κ. Παπαναστασίου προστιθεμένη ὡς βʹ παράγραφος.

§399Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τὴν δέχομαι. (Ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία αὕτη καὶ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον μετ’ αὐτῆς καὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ).

§400ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§401Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ ἄρθρον 13 τοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον τροποποιεῖται, ἔχει οὕτως· «οὐδεὶς τῶν διατελούντων ἢ διατελεσάντων ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ διοικητικῶν ὑπαλλήλων δύναται νὰ προαχθῇ εἰς θέσιν κεντρικὴν ἐφ’ ὅσον δὲν κέκτηται δίπλωμα Πανεπιστημίου». Ἀντὶ «διοικητικῆς ὑπηρεσίας» πρέπει νὰ τεθῇ «δημοσίου».

§402Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἔστω· δημοσίου ὑπηρεσίας. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 3 οὕτω τροποποιημένον. Γίνεται ἐπίσης δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4ον τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ).

§403ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ 30ὸν ἀναβάλλεται.

§404ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. 31ον. Γʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συνδρομῶν καὶ ἑτέρων δαπανῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν». (Γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ ἀνάγνωσιν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§405ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ 32ον περὶ ναυτικῆς Στρατολογίας ἀναβάλλεται.

§406ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. 33ον. Γʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροφοδοτικῆς μερίδος ἐν τῷ Πολεμικῷ Ναυτικῷ». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§407ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔχω τροπολογίαν τινὰ ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου.

§408ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1ον, ὡς ἐτροποποιήθη· ἐπίσης καὶ τὰ ἄρθρα 2–5).

§409ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6ον, ὡς ἐτροποποιήθη, ἐπίσης δὲ καὶ τὸ ἄρθρον 7ον· ἀναβάλλεται ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου). 1η συζήτησις κατ’ ἄρθρον τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπαναδιορισμοῦ τῶν προϋπηρετησάντων ταχυδρομικῶν διανομέων». Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§410Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Εἶναι δίκαιον, κ. Ὑπουργέ, νὰ περιλάβητε καὶ τοὺς τηλεγραφικοὺς διανομεῖς, οἱ ὁποῖοι εἶναι τῆς αὐτῆς ὑπηρεσίας.

§411ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐφ’ ὅσον ἀπελύθησαν, μάλιστα.

§412ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τότε πρέπει καὶ ἡ ἐπιγραφὴ τοῦ νόμου νὰ περιλάβῃ τὸν τίτλον.

§413Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐπίσης τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας 45 ἐτῶν εἶναι μικρόν.

§414ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὄχι, ὄχι.

§415Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Τινὲς τῶν ἀπολυθέντων λόγῳ τοῦ περιορισμοῦ εἶναι τόσον καλοί, ὥστε ἡ ὑπηρεσία ζητεῖ νὰ τοὺς κρατήσῃ εἰς ἄλλην θέσιν. Δι’ αὐτοὺς τοὺς ὑπαλλήλους εἶναι δίκαιον νὰ ληφθῇ ὡς συνεχὴς ἡ ὑπηρεσία των καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ τροπολογία μου αὕτη.

§416ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τοῦτο, διότι αὐτὸ δύναται νὰ θίξῃ ἄλλων ὑπαλλήλων τὰ δικαιώματα. Ὑπάρχουσιν ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν συνεχῆ ὑπηρεσίαν δέκα καὶ δεκαπέντε ἐτῶν καὶ δὲν γνωρίζω ποίους ἐξ αὐτῶν ἐκτοπίζουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θ’ ἀνακτήσουν δικαιώματα δι’ αὐτῆς τῆς τροπολογίας. Προκειμένου περὶ τοιούτων τροπολογιῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται συζήτησις κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμήν. Ἐπίσης βλέπω καὶ ἄλλας τροπολογίας περὶ μισθοῦ, περὶ ταξινόμων, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἄσχετοι πρὸς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον καὶ δὲν δύναμαι νὰ τὰς δεχθῶ. (Ἀπορρίπτονται πᾶσαι αἱ τροπολογίαι πλὴν τῆς τοῦ κ. Μπουφίδου περὶ τηλεγραφικῶν διανομέων, γενομένης δεκτῆς· εἶτα ψηφίζεται καὶ τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ ἀνάγνωσιν).

§417ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται. Γʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναγραφῆς πιστώσεως ἐν τῷ εἰδικῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1911 ἐκ δραχ. 5.500 πρὸς πληρωμὴν ὀφειλομένης ἀποζημιώσεως διὰ τὴν σύνταξιν μελέτης διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς σιδηρᾶς στέγης κλπ. τοῦ ἐκ τῆς πυρκαϊᾶς καταστραφέντος μέρους τῶν Ἀνακτόρων». (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον καὶ τὸ σύνολον εἰς γʹ ἀνάγνωσιν).

§418ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθήκης διατάξεων εἰς τὸ ἄρθρον 47 τοῦ νόμου περὶ Δημοσίου Λογιστικοῦ» (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον καὶ τὸ σύνολον εἰς γʹ ἀνάγνωσιν). Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προμηθείας ὑπὸ τοῦ Κράτους καὶ παροχῆς εἰς τοὺς χωρικοὺς γεωργικῶν εἰδῶν». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον). Γʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῆς αʹ παραγράφου τοῦ ἄρθρου 41 μέχρι τοῦ αʹ ἐδαφίου αὐτοῦ συμπεριλαμβανομένου τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§419Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν § τὴν ὑπὸ στοιχεῖον αʹ παρακαλῶ νὰ γίνῃ ἡ ἑξῆς μεταβολή: «Εἰς τοὺς φοιτητὰς τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, εἰς τοὺς τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ Πανεπιστημίων ἢ ἐμπορικῶν καὶ γεωργικῶν ἀνεγνωρισμένων ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ Σχολῶν».

§420ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται γενομένης δεκτῆς τῆς τροπολογίας.

§421ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 39.

§422ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναγραφῆς πιστώσεως ἐν τῷ εἰδικῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας διὰ τὴν δαπάνην συστάσεως καὶ ὀργανώσεως γεωργικῶν ἐν γένει ἐκθέσεων καὶ ἱπποδρομιῶν». Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§423Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ προστεθῇ εἰς τὸ τέλος: «Διὰ Β. Διατάγματος κανονισθήσεται ὁ τρόπος τῆς διαθέσεως τῆς πιστώσεως ταύτης». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον μόνον, ὡς ἐτροπολογήθη).

§424ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται.

§425ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 43 «περὶ στρατιωτικῶν συντάξεων» τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἀποσύρεται. Τὰ ὑπ’ ἀριθ. 45 καὶ 46 «περὶ βοσκῆς ζώων καὶ ἀγροφυλακῆς ἀναβάλλονται. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 47 νὰ συζητηθῇ.

§426ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαγραφῆς καὶ ἀνανεώσεως τῶν πρὸς τὸ Δημόσιον ἐκ παρελθουσῶν χρήσεων ὀφειλομένων χρεῶν». (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 1–4 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 5).

§427Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ περιληφθῇ καὶ τὸ 1908.

§428Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Πολὺ καλά· δέχομαι καὶ τὸ 1908 (χειροκροτήματα). (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἐτροπολογήθη). Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται).

§429ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουρλούμης ἔχει ὑποβάλει τὴν ἑξῆς τροπολογίαν: «Ἐν τῇ τελευταίᾳ ταύτῃ περιπτώσει μεταβιβάζεται τοῖς ὀφειλέταις τοῦ Δημοσίου ἄνευ συγχύσεως τῆς ἰδιότητος ὀφειλέτου καὶ δανειστοῦ τὸ ἐμπράγματον αὐτοῦ δικαίωμα τὸ ὑφιστάμενον ἐπὶ σταφιδαμπέλων, διὰ τὸ ποσοστόν, ὅπερ περιέρχεται αὐτῷ μετὰ τὴν ἐκρίζωσιν τῶν σταφιδαμπέλων τούτων, γενομένην κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ΓΧΟΔʹ (3674) νόμου, ἀπαγορευομένης πάσης κατασχέσεως».

§430Λ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ἡ τροπολογία αὕτη ἔχει τὸν ἑξῆς λόγον: Ἀφοῦ γίνεται δωρεὰ ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, τὴν δωρεὰν αὐτὴν νὰ τὴν ἐπωφεληθῶσιν οἱ ὀφειλέται, διότι αὐτὴν τὴν δωρεάν, ὅπως εἶναι σήμερον ἡ κατάστασις τῶν κτημάτων εἰς ὁλόκληρον τὴν Πελοπόννησον, θὰ τὴν ὠφεληθῶσι μόνον καὶ μόνον οἱ δανεισταί. Πρόκειται λοιπὸν ἐξ αὐτῆς νὰ ὠφεληθῶσιν οἱ ὀφειλέται, ἀφοῦ κάμνει δωρεὰν τὸ Κράτος.

§431ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία.

§432ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βουρλούμη, ὑποστηριχθεῖσαν ὑπὸ τοῦ κ. Ῥούφου Κανακάρη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἐτροπολογήθη). Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκεται). (Ψηφίζεται, ἀπορριπτομένης τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Βουρλούμη, ὡς καὶ τὰ ἑπόμενα ἄρθρα).

§433ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ σύνολον, καίτοι ἠδυνάμεθα νὰ τὸ ψηφίσωμεν, παρακαλῶ νὰ μείνῃ διὰ τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν.

§434ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου.

§435ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 48 περὶ σίτου καὶ βάμβακος νὰ ψηφισθῇ ὀλίγον βραδύτερον καὶ ἤδη νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ περὶ τελωνειακῆς ἀστυνομίας.

§436ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως, προορισμοῦ καὶ ὀργανώσεως τῆς τελωνειακῆς ἀστυνομίας»· (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 1–8 τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 9).

§437Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὁρίζει ὅτι (ἀναγινώσκει): «Οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς κατὰ θάλασσαν δυνάμεως τῆς τελωνειακῆς ἀστυνομίας λαμβάνονται ἐκ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ μαχίμων ἀξιωματικῶν τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ, ἀποσπῶνται δὲ καὶ τοποθετοῦνται εἰς αὐτὴν διὰ Β. Διατάγματος προκαλουμένου ὑπὸ τῶν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ναυτικῶν Ὑπουργῶν· ἐν ἐλλείψει ὅμως ἐπαρκοῦς ἀριθμοῦ κατωτέρων τοιούτων διορίζονται ἐκ τῶν ἐν ἐφεδρείᾳ ἢ ἀποστρατείᾳ μαχίμων ἀξιωματικῶν τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν ἐκ τῶν μαχίμων κλάδων τῶν πληρωμάτων τοῦ στόλου προερχομένων ὑποπλοιάρχων καὶ ἀνθυποπλοιάρχων ἢ ἐκ τῶν κεκτημένων δίπλωμα ἐμποροπλοιάρχου». Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει ὅτι ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν δὲν θὰ παρουσιασθῇ ἔλλειψις ἀξιωματικῶν. Ἡ διάταξις λοιπὸν «ἐν ἐλλείψει ἐπαρκοῦς ἀριθμοῦ κατωτέρων τοιούτων, διορίζονται κλπ.» πρέπει νὰ λείψῃ· καὶ διότι μέγας ἀριθμὸς ἀξιωματικῶν ἐν ἐνεργείᾳ δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν, ἀλλὰ καὶ διότι, ὅταν ἀκόμη δὲν ὑπάρχῃ, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀδύνατον, δὲν εἶναι ὀρθὸν ν’ ἀναθέσωμεν τὴν ὑπηρεσίαν εἰς τοιούτους ἀξιωματικούς, διότι θὰ πάθωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπάθομεν, ὅτε ἴσχυεν ὁ νόμος περὶ ἀτμοτελωνίδων, ὅτε οἱ κυβερνῆται τῶν ἀτμοτελωνίδων διετήρουν τὸ μεγαλείτερον λαθρεμπόριον. Φρονῶ ἐπίσης ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην νὰ διαθέσωμεν ὡρισμένα πρόσωπα. Καλλίτερον νὰ ὑπάρχῃ ἐλευθερία ἐκλογῆς μεταξὺ ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἵνα οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι γυμνάζωνται καὶ διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν περισσοτέρας δαπάνας.

§438Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐν ἀρχῇ ἐπρόκειτο περὶ ἀξιωματικῶν τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ ἀποσπωμένων ἐπὶ διετίαν καὶ ἐπανερχομένων, ἀλλ’ ἀφ’ ὅτου ἦλθεν ἡ Ἀγγλικὴ ἀποστολὴ ἐσκέφθημεν ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ θελήσῃ νὰ ὀργανώσῃ ἄλλως τὰ τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ καὶ διὰ τοῦτο ἐτέθη ἡ δυνητικὴ αὕτη διάταξις.

§439Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Οἱανδήποτε ἐφαρμογὴν καὶ ἂν θελήσῃ νὰ κάμῃ ὁ Ἄγγλος ὀργανωτής, ὑπάρχουσιν ἑκατὸν ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι δὲν κάμνουν τίποτε. Ἔχομεν τὴν γνώμην τῶν μελῶν τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἔκρινεν ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν εἶναι ἐπαρκής, ἵνα ἐξασφαλισθῶσιν ὅλα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα διέθετεν ἡ Ἑλλὰς ὑπὲρ βωμῶν καὶ ἑστιῶν· δὲν ἔχει θέσιν ἡ ὑπηρεσία, ἵνα τοποθετήσῃ τὸν κολοσσιαῖον ἀριθμὸν τῶν 420 ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ. Ἡ διάταξις ἡ τιθεμένη εἶναι πολὺ ἐπικίνδυνος.

§440Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Μὴ ἔχετε καμμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι τὸ πρᾶγμα θὰ διορθωθῇ τάχιστα. Τώρα εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ζητήσωμεν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§441Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἔχω καὶ ἄλλο ἐπιχείρημα, ὅτι σήμερον ἡ καταδίωξις τῶν ἀτμοτελωνίδων ἐνεργεῖται διὰ πληρωμάτων τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ, ὥστε ἔχομεν καὶ ἄλλην ἀπόδειξιν ὅτι τὸ προσωπικόν μας δὲν εἶναι ἀνεπαρκές.

§442Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὑπάρχουσιν ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ τοῦ Ναυτικοῦ ἢ ἀπόστρατοι;

§443Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μάλιστα. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 9 ἕως 53). Ἄρθρον 54 (ἀναγινώσκεται).

§444Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου χορηγεῖται μισθοδοσία αὐξάνουσα κατὰ πενταετίαν εἰς τοὺς ὁπλίτας τῆς τελωνειακῆς ἀστυνομίας. Δὲν νομίζετε ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ γίνῃ τοῦτο καὶ διὰ τοὺς ἤδη ὑπηρετοῦντας;

§445Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ δὲν εἶναι νομοσχέδιον περὶ τελωνοφυλακῆς, εἶναι περὶ τελωνειακῆς ἀστυνομίας, ὅλοι δὲ ὅσοι εἶναι καλοὶ θὰ μετατεθῶσιν εἰς τὴν τελωνειακὴν ἀστυνομίαν, ἐὰν προσέλθωσι νὰ διαγωνισθῶσιν.

§446ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 54 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 55 (ἀναγινώσκεται).

§447Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Δὲν δικαιοῦνται πρὸς σύνταξιν, ἀφοῦ καταβάλλουσι;

§448Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Αὐτὸ εἶναι κεκανονισμένον διὰ τοῦ ὑπάρχοντος νόμου. (Γίνεται μετὰ τοῦτο δεκτὸν τὸ ἄρθρον 55, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 56 ἕως 67).

§449ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 68 (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν). Ἄρθρον 69 (ἀναγινώσκεται).

§450Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Νὰ ληφθῇ προσοχὴ εἰς τὸ ἄρθρον 69. Ἀπαλείφεται ἡ τελευταία περίοδος, ἡ ὁποία λέγει: «Αἱ θέσεις τῶν εἰς τὴν τελωνειακὴν ἀστυνομίαν ἀποσπωμένων ἀξιωματικῶν τῆς Χωροφυλακῆς θεωροῦνται κεναὶ ἐν τῷ σώματι τῆς Χωροφυλακῆς». Αὐτὴ ὅλη ἡ φράσις ἀπαλείφεται.

§451Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὄχι μόνον νὰ μὴ ἀπαλειφθῇ ἡ φράσις, ἀλλὰ καὶ νὰ συμπληρωθῇ. Λέγει: «Αἱ θέσεις τῶν εἰς τὴν τελωνειακὴν ἀστυνομίαν ἀποσπωμένων ἀξιωματικῶν τῆς Χωροφυλακῆς θεωροῦνται κεναί». Πρέπει νὰ τεθῇ: «δὲν θεωροῦνται κεναί».

§452Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἀκόμη καλλίτερα. Θὰ προστεθῇ τὸ «δὲν» τότε. «Δὲν θεωροῦνται κεναί».

§453ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγνωσθέντα γίνονται δεκτὰ δι’ ἀναστάσεως καὶ τὰ ἄρθρα 70 ἕως 79). Ἄρθρον 80 (ἀναγινώσκεται).

§454Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ Πολιτεία δὲν πρέπει νὰ φανῇ τόσον σκληρὰ εἰς τοὺς ὑπάρχοντας. Δύναται νὰ ἐφαρμόσῃ νόμον βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον, ἀλλ’ οἱ ὑπάρχοντες πρέπει νὰ διατηρηθῶσι καὶ διὰ τὴν πεῖραν, τὴν ὁποίαν ἔχουσι.

§455Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Θὰ μείνωσι καὶ οἱ ὑπάρχοντες. Διατηροῦνται, Κύριε. Βραδύτερον θὰ ἴδητε τὴν διάταξιν, δι’ ἧς διατηροῦνται. Αὐτὸ εἶναι, διὰ νὰ εἰσαχθῶσι. Διατηροῦνται ὡς τελωνοφύλακες οἱ ὑπάρχοντες.

§456Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐὰν ἔχωσιν ὑπερβῆ τὸ 45ον ἔτος τῆς ἡλικίας—καὶ ὅλοι τὸ ἔχουσιν, εἶναι ὑπὲρ τὰ 40—, εἶναι παρηκμακότες.

§457Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὄχι, ὄχι. Διατηροῦνται. Μέχρι ποσοῦ 155 διατηροῦνται.

§458Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐδῶ βλέπω ὡρισμένα τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα οἱ ὑπάρχοντες δὲν ἔχουσι.

§459Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὅσοι δὲν δύνανται νὰ εἰσέλθωσι διατηροῦνται ὡς τελωνοφύλακες.

§460Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Ἐκ τῶν 155 τελωνοφυλάκων, οἱ ὁποῖοι θὰ μείνωσι καὶ οἱ ὁποῖοι θὰ ἐκτελῶσι τὰ χρέη τῆς ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας τοῦ τελωνείου, ἐξ αὐτῶν τούτων διὰ διαγωνισμοῦ νὰ καταλάβωσι τὰς θέσεις τῶν δεκαρχῶν.

§461Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐξ αὐτῶν θὰ γίνωσι. Διότι ἄλλη εἶναι ἡ τελωνοφυλακὴ καὶ ἄλλη ἡ τελωνειακὴ ἀστυνομία.

§462ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 80 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ ἄρθρα 81 ἕως 84 δι’ ἀναστάσεως). Τοῦ συνόλου ἡ ψήφισις ἀναβάλλεται, γενομένης τροπολογίας ἐφ’ ἑνὸς ἄρθρου.

§463Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐπὶ τοῦ πίνακος ἔχω παρατήρησιν.

§464ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ συνόλου, ὅταν θὰ συζητήσωμεν, τὴν λέγετε.

§465ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ σύνολον;

§466ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνεβλήθη, διότι ἐτροπολογήθη.

§467ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἐτροπολογήθη τίποτε. Μόνον ἓν τυπογραφικὸν λάθος ἦτο. Ἕν «δὲν».

§468ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν νομίζητε ὅτι δὲν εἶναι τροπολογία...

§469ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Βεβαίως. Ἦτο τυπογραφικὸν λάθος.

§470ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ συνόλου τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Κουτούπης.

§471Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Προσεθέσαμεν 500 δασοφύλακας. Ἴσως αὐτὸ εἶχε περισσοτέραν σχέσιν πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλά, ἐπειδὴ ἔχομεν πρόσφατον ἐδῶ αὐτό, προστίθενται 536, ἐκ τῶν ὁποίων 87 ὑπαξιωματικοὶ τοῦ ναυτικοῦ, οἱ ὁποῖοι κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θὰ διορισθῶσιν, ἂν ὄχι ἐπὶ τοῦ παρόντος Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, βραδύτερον ὅμως ἀσφαλῶς, χωρὶς νὰ γίνῃ ἀπόσπασις, καὶ οὕτω πως, ἐνῷ ἔχομεν 950 ὑπαξιωματικοὺς εἰς τὸ Β. Ναυτικόν....

§472Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. 500. Δὲν θὰ συμπληρωθῶσι παρὰ μετὰ 4–5 ἔτη. Σήμερον δὲν ὑπάρχουσι καὶ πρέπει νὰ γίνωσι.

§473Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀφήνω τοὺς δασοφύλακας. Λέγω ὅτι ἔχομεν 950 ὑπαξιωματικοὺς ἀπέναντι τῶν 1250, τοὺς ὁποίους εἴχομεν καὶ τοὺς ὁποίους ἠλάττωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ νὰ φαντασθῆτε μόνον πόσον ὑπέρογκος εἶναι ὁ ἀριθμός, ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὸ Σουηδικὸν ναυτικὸν—τετραπλάσιον, πενταπλάσιον τοῦ Ἑλληνικοῦ— ἔχει 490 ὑπαξιωματικούς.

§474Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Πρὶν λάβητε τὸν λόγον, εἶναι «κατώτεροι ἀξιωματικοί», ὄχι «ὑπαξιωματικοί». Εἶναι σαφὲς τὸ πρᾶγμα. Οἱ ὑπαξιωματικοὶ θὰ εἶναι ὅλοι τοῦ ναυτικοῦ, ὅλοι ὑπαξιωματικοί.

§475ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Καὶ οὕτως ἐψηφίσθη καὶ τὸ σύνολον. Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναδιοργανώσεως τῶν Οἰκονομικῶν Ἐφοριῶν τοῦ Κράτους». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§476Γ. ΚΟΣΟΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δύο λέξεις.

§477Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν προτάσσετε τὸ ὑπ’ ἀριθ. 34, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ προκαλέσῃ καμμίαν συζήτησιν ὑπὸ τὸν τίτλον «περὶ μεταρρυθμίσεως διατάξεων τοῦ νόμου ͵ΒΥΒʹ τῆς 5 Ἀπριλίου 1896 περὶ ἀμέσων φόρων τῶν δήμων τῶν ἐπαρχιῶν Γυθείου καὶ Οἰτύλου»;

§478Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Αἱ προτάσεις νόμου θὰ ἀρχίσωσιν ἀπὸ τὸ τέλος.

§479ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τὸ ψηφίσωμεν, κ. Πατσουράκε. Ὁ κ. Κατριβᾶνος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ περὶ Ἐφοριῶν.

§480ΑΘ. ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§481ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§482Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἔχω τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἀναγινώσκω: «Ἐν ἄρθρῳ 2, στίχῳ 14 ἀντὶ τῶν λέξεων 5 ὑπογραμματέων τίθεται 6 ὑπογραμματέων», διότι προστίθεται εἷς ὑπογραμματεὺς ἐν τῇ Οἰκονομικῇ Ἐφορίᾳ Πειραιῶς.

§483Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἡ Ἐφορία Ἁλμυροῦ εἶναι κατὰ τὸν ἐξηρτημένον πίνακα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ Ἐφορία τετάρτης τάξεως. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι διὰ πέντε ἢ ἓξ χιλιάδας ἀνθρώπων δὲν δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ ἡ Ἐφορία αὐτή.

§484Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἡ Καλαμπάκα εἶναι τριπλασία.

§485Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι τριπλασία.

§486Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐγὼ ἔκαμα τὴν κατάταξιν καὶ γνωρίζω.

§487Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Φυσικὰ δὲν ἦτο δυνατὸν ἡ εἴσπραξις νὰ εἶναι ἄλλη. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας οὔτε τῆς Εὐξεινοπόλεως οὔτε τῆς Ἀγχιάλου τὴν αὔξησιν.

§488Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὅλα τὰ ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν.

§489Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Παρακαλῶ νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μπουφίδου.

§490Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Εἶναι πολὺ δικαία.

§491Α. ΣΛΗΜΑΝ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ αὐτὴν ὑπ’ ὄψιν.

§492Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Καὶ ἡμεῖς παρακαλοῦμεν νὰ μὴ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν.

§493ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται). Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἐπίσης ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Κουλουμπάρδου ἡ διανεμηθεῖσα ἐντύπως. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Κουλουμπάρδου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§494ΗΡ. ΒΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ τοὺς διευθυντὰς τῶν Καπνεργοστασίων.

§495Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν δύναμαι εἰς νομοσχέδιον περὶ Οἰκονομικῶν Ἐφοριῶν νὰ λάβω μέτρα περὶ ὑπαλλήλων τοῦ Καπνεργοστασίου.

§496ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 4 καὶ 5.) Ἄρθρον 6ον (ἀναγινώσκεται). Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Ἰ. Τσιριμώκου, ἥτις ἔχει οὕτω: «Νὰ διαγραφῇ ἡ τελευταία § τοῦ ἄρθρου 6, εἰς δὲ τὴν 7 § τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου νὰ προστεθῇ τὸ ἑξῆς· «ὁ μὴ κεκτημένος δίπλωμα τῶν ἀνωτέρω Σχολῶν κλπ».

§497Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν δέχομαι τίποτε ἄλλο.

§498ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Τσιριμώκου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 6ον). Ἄρθρον 7ον (ἀναγινώσκεται).

§499Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ λέγει ὅτι (ἀναγινώσκει)· «ἐντὸς τριετίας ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου κλπ.». Ἡ ὅλη οἰκονομία τοῦ νομοσχεδίου ἔγκειται εἰς τὸ δίπλωμα τῆς Νομικῆς Σχολῆς διὰ τοὺς κατωτέρους βαθμούς. Καὶ προκειμένου περὶ τῶν ἐφόρων δύνασθε νὰ προστρέξητε εἰς τοὺς ἔχοντας ὑπηρεσίαν μὲ ἀπολυτήριον Γυμνασίου, ἐνῷ θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ἐλέγετε (ἀναγινώσκει)· «Ἐντὸς τριετίας κτλ». Ὅσοι προϋπηρέτησαν καὶ ἔχουσι δίπλωμα Νομικῆς Σχολῆς βεβαίως νὰ ἀναδιορισθῶσι κατόπιν προτάσεως τοῦ συμβουλίου, ἀλλὰ νὰ εἰσέλθωσιν ὑπάλληλοι ὅσοι προϋπηρέτησαν δύο καὶ τρία ἔτη ἐκ τῶν παλαιῶν ὑπαλλήλων δὲν τὸ εὑρίσκω καλὸν οὔτε συμβιβάζεται μὲ τὴν ὅλην οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου.

§500ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Κανναβοῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 6–13.) Ἄρθρον 14ον (ἀναγινώσκεται).

§501Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Τὸ ἄρθρον 14 ἄρχεται οὕτως: «Οἱ τὸ πρῶτον εἰσερχόμενοι εἰς τὴν ἐφοριακὴν ὑπηρεσίαν δέον κλπ. νὰ μὴ ἔχωσιν ὑπερβῆ τὸ 32 αὐτῶν ἔτος κλπ. Οἱ δικηγόροι ἐν τούτοις δύνανται νὰ εἰσέλθωσιν, ἐὰν εἶναι ὀλίγον γεροντότεροι.

§502ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κανναβὸς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ 14ου ἄρθρου.

§503Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Καὶ κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου παρεκάλεσα νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ σύστασις, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὑποβάλει ὁ συμπολίτης μου κ. Φαρμάκης, προκειμένου περὶ ἀπονομῆς διατάξεως μετὰ 15 ἔτη εἰς τοὺς εὑρισκομένους ἐκτὸς ὑπηρεσίας ἕνεκα σωματικῆς ἀνικανότητος. Δὲν φρονῶ ὅτι εἶναι δίκαιον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διατελοῦσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ καταλαμβάνονται ὑπὸ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας μετὰ 15 ἔτη, νὰ χάνωσι τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως, ἐνῷ οἱ ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας νὰ ἀποκτῶσι τὸ δικαίωμα αὐτό. Τοῦτο εἶναι ἄδικον. Ὅσοι εἶναι ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας νὰ εἶναι προνομιοῦχοι, οἱ δὲ ἄλλοι ὄχι, καὶ μάλιστα ὅταν συμπέσῃ νὰ πάθωσιν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω πολύ, διότι εἶναι ἔργον δικαιοσύνης, ἄλλως τε πρόκειται περὶ ἀνθρώπου ἔχοντος ὑπερδεκαοκταετῆ ὑπηρεσίαν παθόντος ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἀφοῦ κάμνετε τὴν ἐπέκτασιν τῆς διατάξεως αὐτῆς, νὰ τὴν ἐπεκτείνετε περισσότερον.

§504Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι θὰ ληφθῇ πρόνοια ἰδιαιτέρως. Εἶναι προσωπικὴ διάταξις.

§505Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Περὶ προσώπου πρόκειται.

§506Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὡς ἔχει ἡ διάταξις εἶναι παραγωγική, ὄχι προσωπική.

§507Π. ΜΑΝΩΛΙΤΣΗΣ. Τὴν αὐτὴν παράκλησιν ἔχω νὰ κάμω καὶ ἐγὼ περὶ αὐτοῦ τοῦ προσώπου, τὸ ὁποῖον, ὡς γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργός, ἔπαθεν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ πρέπει νὰ τῷ δοθῇ σύνταξις. Νομίζω λοιπὸν ὅτι, ἀφοῦ ἔπαθε μετὰ παρέλευσιν δεκαπενταετοῦς ὑπηρεσίας καὶ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς, πρέπει νὰ συμπεριληφθῇ καὶ αὐτὸς εἰς τὴν εὐεργετικὴν διάταξιν.

§508Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Κατὰ τοὺς κειμένους νόμους δύναται νὰ λάβῃ σύνταξιν, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον παρέλειψε νὰ ζητήσῃ τὴν σύνταξίν του ἐντὸς τριμήνου προθεσμίας ἀπεκλείσθη.

§509Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμπεριλάβω αὐτὸν εἰς αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον.

§510Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Φρονῶ ὅτι καὶ δίκαιον ἔργον εἶναι καὶ τιμῆς ἄξιος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν πράξῃ τοιοῦτον εὐεργέτημα εἰς ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἔπαθεν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ὑπηρετήσας ἐπὶ δέκα καὶ ὀκτὼ ἔτη τὴν πατρίδα του. Δὲν ζητεῖ λοιπὸν τίποτε περιπλέον ἢ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κατέθεσε, καθ’ ἣν στιγμὴν λαμβάνεται ἀπόφασις, ἵνα οἱ ὑπηρετήσαντες ἐπὶ 15 ἔτη λαμβάνωσιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα κατέθηκαν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν δὲν υἱοθετήσῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν πρότασιν ἡμῶν, νὰ διαγραφῇ καὶ διὰ τοὺς ἄλλους καὶ νὰ ληφθῇ οὕτω γενικὸν μέτρον.

§511Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ πρότασις, ἡ ὁποία ὑποβάλλεται, καθαρῶς καὶ ἀπροκαλύπτως εἶναι πρότασις προσωπική. Ἡ πρότασις πρέπει νὰ ἔλθῃ ὑπὸ τὸν τύπον νομοσχεδίου ὑποβαλλομένου ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν ἤθελεν εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην ὑποβολῆς νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ζητῆται νὰ ἀπονεμηθῇ σύνταξις εἰς τὸ πρόσωπον αὐτό. Καὶ ἡ πρότασις αὐτὴ θὰ ἐψηφίζετο διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας εἰς τρεῖς ἀναγνώσεις. Πῶς λοιπὸν εἶναι δυνατὸν κατὰ τὴν γʹ συζήτησιν νὰ γίνῃ δεκτὴ τροπολογία τοιαύτη, ἡ ὁποία ῥίπτεται ὑπὸ ἄλλον τύπον καὶ νὰ ψηφισθῇ δι’ ἀναστάσεως, πόσον δὲ θὰ ἦτο ἄτοπον νὰ δεχθῇ ἡ Κυβέρνησις τοιαύτην πρότασιν; Προσθέτω δ’ ἀκόμη καὶ τοῦτο, ὅτι, ἐφ’ ὅσον δὲν λαμβάνεται πρόνοιά τις παρὰ μελῶν καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν Βουλευτῶν, ὥστε νὰ μὴ ἀνοίγωμεν τὰς θύρας εἰς πᾶσαν στιγμὴν πρὸς ἀπονομὴν συντάξεως εἰς πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν δικαιοῦνται συντάξεως ἐπὶ τῇ βάσει νόμου, ἀφοῦ δυστυχῶς οἱ κείμενοι νόμοι ἀνοίγουσιν εὐρεῖαν τὴν θύραν τῆς ἀπονομῆς τῶν συντάξεων, θὰ κινδυνεύσωμεν νὰ ἔχωμεν τὸ ἥμισυ τοῦ Προϋπολογισμοῦ διὰ συντάξεις καὶ τὸ ἄλλο ἥμισυ διὰ τὰς ἄλλας ὑποχρεώσεις. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους δὲν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν τὴν πρότασιν. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἐξαιρετικὴ περίπτωσις ἀπονομῆς συντάξεως, πρέπει νὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον καὶ διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας νὰ ψηφισθῇ αὕτη, ὡς τὸ Σύνταγμα ὁρίζει.

§512Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Ἡ 5η παράγραφος τοῦ ἄρθρου 14 ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἐφοριακοὶ ἐν γένει ὑπάλληλοι καταλαμβανόμενοι κατὰ τὸ διάστημα τῆς πρώτης πενταετίας ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου ὑπὸ τοῦ ἐν τῷ παρόντι ἄρθρῳ ὁριζομένου ὁρίου ἡλικίας καὶ ἀποχωροῦντες τῆς ὑπηρεσίας, ἐὰν ἔχωσι δεκαπενταετῆ συντάξιμον ὑπηρεσίαν, ἀπολαύουσι τοῦ δικαιώματος τῆς συντάξεως κλπ.».Εἶναι εἰδικὴ διάταξις περὶ συντάξεως ἐδῶ, διότι ἀφορᾷ δύο ὑπαλλήλους γνωστοὺς ἔχοντας 15ετῆ ὑπηρεσίαν. Τοῦτο εἶναι προσωπικόν.

§513Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Θέλετε 20ετῆ; Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν.

§514Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μάλιστα· εἰκοσαετίαν.

§515ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Κανναβοῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 14ον, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ μὲ 20ετῆ ἀντὶ 15 ἐτῶν ὑπηρεσίαν, τὸ ἄρθρον 15 καθὼς καὶ τὰ λοιπὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον).

§516ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σχέδιον νόμου «περὶ ἀπαλλοτριώσεως καὶ διανομῆς τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ ἀγροτικῶν κτημάτων τῆς Ζαππείου περιουσίας» καὶ παρακαλῶ, ὅπως ἐξουσιοδοτηθῇ ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς νὰ συστήσῃ ἐπιτροπήν, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον, διὰ νὰ ἐπεξεργασθῇ κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν διακοπῶν, καὶ καταστῇ δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ κατὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν ἡμῶν κατὰ τὸ φθινόπωρον. Διὰ τῆς διανομῆς τῶν ἐν λόγῳ κτημάτων θέλει γίνει σπουδαῖον βῆμα ἐν τῇ ὁδῷ τῆς βαθμιαίας ἐπιλύσεως τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν εἰς μικροὺς ἰδιοκτήτας.

§517ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εὖγε.

§518Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶχον ὑποσχεθῆ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι θὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον περὶ διακανονισμοῦ τῶν σχέσεων τούτων, ὡς περιελαμβάνετο καὶ εἰς τὸ πρόγραμμά μου, τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξα πρὸς τὸν Θεσσαλικὸν λαὸν ἀπὸ τῶν Θεσσαλικῶν πόλεων. Μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ ὑποβληθῇ τοιοῦτον νομοσχέδιον, καὶ οἱ Βουλευταὶ Θεσσαλίας γνωρίζουσι τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν κατέστη εὔκολος ἡ ὑποβολή. Ἐν τούτοις, ὅπως ἐπαρκέσωμεν εἰς τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας ἐπρόκειτο νὰ θεραπεύσῃ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, ὑπεβλήθη κατόπιν συνεννοήσεως τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τῶν Βουλευτῶν Θεσσαλίας πρότασις νόμου, διὰ τῆς ὁποίας ἡ ἐκδίκασις τῶν ἐρίδων μεταξὺ ἰδιοκτητῶν καὶ καλλιεργητῶν ἀφαιρεῖται τῆς δικαιοδοσίας τῆς βραχείας ἐνώπιον τοῦ Προέδρου καὶ παραπέμπεται εἰς τὰ κοινὰ Δικαστήρια, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι θὰ εἶναι ἱκανῶς συντελεστικὸν εἰς τὴν ἀνακούφισιν τῆς τάξεως τῶν καλλιεργητῶν. Ἐλπίζω ὅτι μέχρι τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν ἡμῶν, κατὰ τὸ φθινόπωρον, θὰ ἔχωσι παραμερισθῆ αἱ δυσκολίαι, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐπιτρέπουσι νὰ ὑποβληθῇ καὶ ψηφισθῇ σήμερον τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον. Ὅ,τι δύναμαι νὰ βεβαιώσω καὶ πάλιν, εἶναι ὅτι ἐνδελεχὴς μέριμνα τῆς παρούσης Κυβερνήσεως θὰ εἶναι ἡ λύσις τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος κατὰ τρόπον, ὡς βλέπετε, ῥιζικώτατον παρ’ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ὑπεσχέθην εἰς τὸν Θεσσαλικὸν λαόν, ὅτε διετύπουν ἐκεῖ τὸ πρόγραμμά μου, διότι, ὡς ἐξέθηκα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐνόμιζον τὸ πρᾶγμα εὐκολώτερον ἢ ὅτι ἐγγυτέρα μελέτη μὲ ἔπεισε βραδύτερον. Αὐτὴ ἡ λύσις τοῦ Θεσσαλικοῦ ζητήματος δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἀπὸ μιᾶς ἡμέρας εἰς ἄλλην· εἶναι ἔργον ἱκανοῦ χρόνου, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἀρκέσῃ μόνον ἡ ἀγαθὴ θέλησις τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀγαθὴ θέλησις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἐξασκήσωσιν ἐπίδρασιν ἐπὶ τῶν προσώπων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρονται περὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Δὲν διστάζω δὲ νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν συνδρομὴν καὶ συνεργασίαν ὅλων τῶν Θεσσαλῶν Βουλευτῶν καὶ ὅλων τῶν ἀνεπτυγμένων προσώπων τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ πρὸς τοῦτο. Εἶναι ἀνάγκη ὅλοι νὰ συμπράξωμεν εἰς τὴν λύσιν αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, ἵνα κατορθωθῇ νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτελέσματα καὶ ὅλοι νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει ὅτι τὸ ζήτημα πρέπει νὰ ἐξετάζηται εἰς πᾶσαν περίστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνοίγεται ἄποψις λύσεως, ἄποψις πρακτικὴ εἴτε θεωρητική, ὄχι κατὰ τὸ τέλειον, ἀλλὰ κατὰ τὸ πρακτικῶς δυνατόν, καὶ τοῦτο νὰ ἐπιζητῆται. Οἱ Θεσσαλοὶ Βουλευταὶ ἐλπίζω ὅτι ἐνόησαν ὅτι ἀπευθυνόμεθα πρὸς πολίτας, τῶν ὁποίων θέλομεν πραγματικῶς νὰ βελτιώσωμεν τὴν θέσιν. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§519ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος νόμων»

§520ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ὡς εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς πρὸς ἐπεξεργασίαν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου λαμβάνω τὴν τιμὴν δι’ ὀλιγίστων νὰ ἀναπτύξω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἐθεώρησεν ἀναγκαίας νὰ ἐπιφέρῃ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ αἱ ὁποῖαι ἐν λεπτομερείᾳ διετυπώθησαν εἰς τὴν δικαιολογητικὴν ἔκθεσιν. Βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἦτο ἄξιος τῶν χειροκροτημάτων, διὰ τῶν ὁποίων ὑπεδέχθη αὐτὸν ἡ Βουλή, ὅτε ὑπέβαλλε τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ φορολογίας τῶν ἀμβύκων, τὸ ὁποῖον κυρίως ἔχει ὑπ’ ὄψει τὴν ἐκ νέου λειτουργίαν τῶν ἀμβύκων, τὴν καταργηθεῖσαν διὰ τοῦ δημοτικοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη ὑπὸ τὰς γνωστὰς συνθήκας, καὶ περὶ τῶν ὁποίων βεβαίως δὲν εἶναι ἤδη ὁ χρόνος νὰ ἀσχοληθῶμεν. Ἤθελον ὅμως νὰ παρατηρήσω ὅτι τὰ χειροκροτήματα ἦσαν διὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὄχι διὰ τὰς λεπτομερείας. Ἐχειροκρότησεν ἡ Βουλὴ τὸ ἄνοιγμα τῶν ἀμβύκων, ἀλλὰ τὰ χειροκροτήματα ἠκούσθησαν πρὶν ἢ ἀκούσωμεν τὰς λεπτομερείας. Ἡ μελέτη λοιπὸν ἐπὶ τῶν ἀριθμῶν ἀπέδειξεν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργός, διατυπώσας ὡς διετύπωσε τὸ νομοσχέδιον, ἐσεβάσθη τὴν ἀρχὴν τῆς λειτουργίας τῶν ἀμβύκων, ἀλλ’ ἐσεβάσθη ταύτην μόνον καὶ μόνον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ὅτι εἰς τὸ μέλλον οἱ ἄμβυκες δύνανται νὰ λειτουργήσωσι, πληρωνόντων τῶν κατόχων αὐτῶν τὸν αὐτὸν φόρον, τὸν ὁποῖον πληρώνουσι καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀποστάζουσι διὰ τῶν μεγάλων ἐργοστασίων. Δῆλον ὅτι ὁ ἀκριβέστατος καὶ σκληρότατος ὑπολογισμὸς — ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν διακρίνεται διὰ τοὺς αὐστηροὺς ὑπολογισμούς — ἀποδεικνύει ὅτι οὐδὲν ἀπολύτως δίδεται εἰς τοὺς κατόχους ἀμβύκων, διότι ὁ ὑπολογισμὸς οἱ ἀποστάζοντες διὰ τῶν μικρῶν ἀμβύκων νὰ πληρώνωσι 1.50 ἐγένετο ἐπὶ τῇ προϋποθέσει λειτουργίας ἀμβύκων ἐπὶ ἕξ ἡμέρας συνεχῶς καὶ ἀδιαλείπτως ὑπὸ συνθήκας ἐντελῶς εἰδικάς, αἱ ὁποῖαι δὲν ὑπάρχουσιν ἐν τῇ πράξει, καὶ ὑπὸ τὸν ὅρον οἱ ἄμβυκες νὰ εἶναι πάντοτε πλήρεις ἐκ στεμφύλων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἀντιπροσωπεύει τὴν ἀλήθειαν τῶν πραγμάτων ἐν τῇ πράξει. Ἀλλὰ καὶ ἄλλο τι δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργός· δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὸ δικαίωμα τῶν μικρῶν ἀποστακτῶν, τὸ προνόμιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐσεβάσθησαν τὰ ἄλλα ἔθνη. Πάντα τὰ ἔθνη ἐσεβάσθησαν τὰ δικαιώματα τῶν μικρῶν ἀποστακτῶν, ἡ δὲ ἱστορία τῆς Γαλλικῆς νομοθεσίας εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι εὐφραδεστάτη. Ἡ ἀπόσταξις δι’ οἰκείαν χρῆσιν εἶναι ἐλευθέρα. Πρὸ ὀλίγων δὲ ἀκόμη ἡμερῶν εἰς τὸν νόμον περὶ σπειρομένων γαιῶν ἐψηφίσαμεν διάταξιν, δι’ ἧς ἀφαιρεῖται ἀπὸ τὸ φορολογήσιμον ποσὸν ἐκεῖνο τὸ μέρος, τὸ ὁποῖον καταναλίσκει ὁ παραγωγός. Τοιουτοτρόπως νομίζω ὅτι ἔπρεπεν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἁπανταχοῦ κρατούντων, ἐπὶ τῇ βάσει καὶ αὐτοῦ τοῦ δικαίου, νὰ δοθῇ ποσόν τι, τὸ ὁποῖον νὰ ἀποστάζωσιν οἱ μικροὶ ἀποστάκται, χωρὶς νὰ πληρώνωσι τὸν φόρον. Διότι πρέπει νὰ σημειωθῇ, καὶ εἶναι γνωστὸν τοῦτο καὶ ἀποδεδειγμένον, ὅτι ἡ κατανάλωσις τοῦ οἰνοπνεύματος εἶναι ἀναγκαία. Τὸ οἰνόπνευμα παρ’ ἡμῖν διὰ τοὺς ἐργάτας εἰς τὰ ὀρεινὰ μέρη εἶναι εἶδος πρώτης ἀνάγκης. Ἐπὶ τῇ βάσει τούτων ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ αὐξήσῃ τὰς ἡμέρας εἰς 12. Βεβαίως αὐτό, τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν, δὲν ἀντιπροσωπεύει τοὺς πόθους ὁλοκλήρου τοῦ ὀρεινοῦ πληθυσμοῦ. Βεβαίως οἱ πληθυσμοὶ οὗτοι δὲν θὰ εἶναι ηὐχαριστημένοι, ἀλλὰ βεβαίως ἐνομίσαμεν καὶ ἡμεῖς ὅτι ἔπρεπε νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ δημόσιον ταμεῖον καὶ νὰ περιφρουρήσωμεν τοῦτο, νομίζω δὲ ὅτι διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῆς φορολογίας ταύτης, ἡ ὁποία γίνεται ἐμμέσως διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν ἡμερῶν, δὲν θέλει ἐλαττωθῇ τὸ εἰσπραχθησόμενον ποσὸν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, καθόσον τὸ ποσὸν τῆς ἀποστάξεως θέλει αὐξήσει. Ταῦτα μὲν δι’ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα νομίζω ὅτι ἐδικαιούμεθα νὰ ζητήσωμεν. Ἀλλ’ ἤδη, διὰ τὴν ἀπονομὴν τῆς στοιχειώδους δικαιοσύνης, νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ προτείνωμεν τὴν τροπολογίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ ῥακοκάζανα, οἱ ἄμβυκες, κατατάσσονται εἰς διαφόρους κλάσσεις, εἰς μίαν κλίμακα μὲ περισσοτέρας διαβαθμίσεις· δῆλον ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν, ὡς διατυποῖ ὁ κ. Ὑπουργός, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔχει 45 ἄμβυκας π. χ., νὰ πληρώσῃ ἀκριβῶς τὸ ἴδιον ποσὸν μὲ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἔχει 90. Ἑτέρα τροπολογία εἶναι ἡ ἑξῆς, καὶ ὑποθέτω ὅτι ὁ κ, Ὑπουργὸς θὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, διότι ἐδήλωσεν ὅτι ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὰς τροπολογίας τῆς ἐπιτροπῆς· ζητοῦμεν νὰ περιληφθῶσι καὶ τὰ μῆλα καὶ τὰ σῦκα εἰς τὰ προϊόντα, διὰ τῶν ὁποίων γίνεται ἡ ἀπόσταξις. Ἐπίσης ζητεῖται καὶ διὰ τοὺς ἐργαζομένους ἐπὶ χρονικὸν διάστημα ἀνώτερον τῶν δύο μηνῶν ἡ ἐλάττωσις τῆς φορολογίας. Νομίζομεν ἐπίσης ὅτι εἶναι ζήτημα δικαιοσύνης, ἵνα ἐπιτραπῇ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀποστάζοντες τὴν σούμαν δι’ ἀμβύκων ἐργάζονται ὁλόκληρον τὸ ἔτος, νὰ ἐπιτραπῇ εἰς αὐτοὺς νὰ πωλῶσι τὴν σούμαν ταύτην εἰς τοὺς οἰνοπνευματοποιοὺς καὶ ποτοποιούς. Νομίζω ὅτι διὰ τούτου οὐδὲν ἔχει νὰ ζημιωθῇ τὸ δημόσιον ταμεῖον καὶ ὅτι διὰ τοῦ ἀνταγωνισμοῦ, ὁ ὁποῖος θέλει ἀναπτυχθῆ, θέλουσιν ἀφ’ ἑνὸς μὲν βελτιώσει ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀποστάζουσι τὴν σούμαν, τὰ προϊόντα αὑτῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι σήμερον κατέχουσιν ἀδίκως, παρανόμως, ἀνηθίκως, νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω τὴν λέξιν, τὰ ὀφέλη ὡρισμένων μονοπωλίων καὶ οἱ ὁποῖοι σήμερον καταπιέζουσι τοὺς ποτοποιούς καὶ ἐν γένει τὸ ἐμπόριον, διὰ τῆς ἀσφαλιστικῆς δικλεῖδος, τὴν ὁποίαν θέλομεν ἀνοίξει, θέλουν ἐξαναγκασθῆ νὰ φανῶσι δικαιότεροι πρὸς τὸ ἐμπόριον καὶ τοὺς ποτοποιούς. Τελευταίως ὡς εὐχήν, καὶ γνωρίζει ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν πρὸς τὸ παρὸν νὰ συμπεριληφθῇ ἐν τῷ σχεδίῳ τούτῳ, ἀλλ’ ἵνα ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχῃ τοῦτο ὑπ’ ὄψει ἐν τῷ μέλλοντι, προτείνει ἡ ἐπιτροπή, ἵνα ἡ φορολογία τοῦ οἰνοπνεύματος ἐλαττωθῇ κατὰ 50 λεπτά.

§521Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον εἶχε τὴν λέξιν μοῦρα εἰς τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ 1 ἄρθρου, ἀλλὰ πρέπει νὰ τεθῇ εἰς τὸ αʹ ἐδάφιον τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ 1 ἄρθρου. Εἶναι πολὺ μικρότερος ἀπὸ τὸν φόρον τὸν νῦν ὑφιστάμενον.

§522ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Μίαν παρατήρησιν, κύριε Ὑπουργέ, ἔχω νὰ ὑποβάλω. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν διαβαθμίσεων βεβαίως δὲν εἶναι στιγμὴ νὰ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ· θὰ σᾶς παρακαλέσω ὅμως, ἵνα συναινέσητε νὰ ὁρισθῇ ἐν τῷ νόμῳ ὅτι διὰ Β. Διατάγματος θὰ κανονισθῶσιν αἱ διάφοροι διαβαθμίσεις, ἵνα ἔχητε τὸν καιρὸν νὰ κρίνητε καὶ ἂν εἶναι δίκαιον νὰ ὑπάρξωσι καὶ ἄλλαι διαβαθμίσεις νὰ τὸ κάμητε μέχρι τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν θὰ ἀρχίσῃ ἡ ἀπόσταξις.

§523Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν.

§524Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριε Ὑπουργέ, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ αὐξήσητε κατὰ μίαν ἡμέραν, καὶ τὰς ὀκτὼ νὰ τὰς κάμητε ἐννέα ἡμέρας.

§525ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δέκα, δέκα.

§526Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Διὰ νὰ παύσωσιν αἱ συζητήσεις, δέχομαι ἐννέα ἡμέρας.

§527ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δέκα, δέκα.

§528Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Τὸν λόγον.

§529ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καλὸν εἶναι νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις διὰ τὴν Δευτέραν, νὰ μελετηθῶσιν αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ νὰ ἀποφύγωμεν μακρὰς συζητήσεις.

§530ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἂς ψηφισθῇ· δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις. (Διάλογοι).

§531Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Νὰ εἶναι πρῶτον τὴν Δευτέραν.

§532ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά· ἀπεφασίσθη νὰ εἶναι πρῶτον τὴν Δευτέραν. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθήκης διατάξεων εἰς τοὺς νόμους ͵ΓΥΝΕʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3455) τῆς 3 Δεκεμβρίου 1909, ͵ΓΦΝΔʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3554) τῆς 22 Ἰανουαρίου 1910 καὶ ͵ΓΧΙϚʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3616) τῆς 11 Μαρτίου 1910 «περὶ κυριακῆς ἀργίας καὶ ἑορτῶν καὶ τροποποιήσεως αὐτῶν».

§533ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου προβλέπω μακρὰν συζήτησιν. Μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ καὶ ἄλλοτε νὰ δηλώσω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι ὁ νόμος τῆς κυριακῆς ἀργίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνῃ ὡς ἔχει. Ἐπειδὴ ὅμως προνοοῦμεν δι’ ἄλλου νομοσχεδίου περὶ συμβουλίου παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Γεωργίας τῆς ἐργασίας, τὸ ὁποῖον εἶναι ἁρμόδιον, ὅπως ὁριστικῶς διαρρυθμίσῃ τὰ πράγματα, διὰ τοῦτο περιωρίσθημεν εἰς μικρὰς τροποποιήσεις τοῦ ὑφισταμένου νόμου. Ἔχω ἐνώπιόν μου σωρείαν ἀναφορῶν, αἵτινες κατοπτρίζουσι συγκρούσεις συμφερόντων, ἐξ ὧν προάγονται εἰς ταύτας οἱ ὑποβαλόντες αὐτάς, φυσικώτατον δ’ εἶναι οἱ διευθύνοντες τὰς ἐργασίας νὰ ἔχωσιν ἀπαιτήσεις ὀλιγωτέρων ἡμερῶν ἀργίας, ἐνῷ τοὐναντίον ὁ ἐργαζόμενος κόσμος νὰ ἔχῃ ἀξιώσεις περισσοτέρων τοιούτων. Αἱ ἀναφοραὶ θὰ διαβιβασθῶσιν εἰς τὸ συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ὁριστικῶς θὰ κανονίσῃ τὰ τοῦ νόμου. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου συμβαίνουσιν ἄτοπα πολλά, διὰ τοῦτο δὲ τὸ νομοσχέδιον περιορίζεται εἰς τὴν κατὰ τὸ ἐνὸν ἄρσιν τῶν ἀτόπων διὰ τῶν τεσσάρων διατάξεων, τὰς ὁποίας περιλαμβάνει. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν τὴν Βουλήν, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ τροποποιήσεων συμφώνων πρὸς τὰς διατάξεις τὰς περιλαμβανομένας ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, νὰ τὰς ἀκούσωμεν καὶ νὰ ἀποφασίσωμεν. Ἂν ὅμως πρόκειται περὶ εἰσαγωγῆς ἄλλων διατάξεων μεταρρυθμιζουσῶν τὸν κείμενον νόμον, τότε προβλέπω ἐκ τῆς συγκρούσεως, ὡς εἶπον, τῶν διαφόρων ἀξιώσεων καὶ ἀναφορῶν ὅτι θὰ κινδυνεύσωμεν νὰ φθάσωμεν εἰς κυκεῶνα, ἀποτέλεσμα τοῦ ὁποίου θὰ εἶναι ἡ ἀναβολὴ τοῦ νομοσχεδίου. Παρακαλῶ λοιπὸν καὶ πάλιν τοὺς κ. συναδέλφους νὰ περιορισθῶσιν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐν ὀλίγοις νὰ διατυπωθῶσιν ἐπ’ αὐτοῦ αἱ παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ διατυπωθῶσι.

§534ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Τὸ ἄρθρον 2 θὰ παραμείνῃ;

§535ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τὸ πρῶτον ἄρθρον, διότι ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ ζαχαροπλαστείων, καφενείων καὶ γαλακτοπωλείων ἐκ τοῦ κειμένου νόμου, ἡ ὁποία ἀποβαίνει εἰς βάρος μιᾶς τάξεως ἐπ’ ὠφελείᾳ ἄλλης, θὰ διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς: «Τὰ ζαχαροπλαστεῖα καὶ γαλακτοπωλεῖα μένουσιν ἀνοικτὰ τὴν Κυριακὴν ἀπὸ τῆς 9 ὥρας π. μ....». Εἶτα δὲ «Κατὰ τὰς ἄλλας ὁριζομένας ὑπὸ τοῦ νόμου ͵ΓΥΝΕʹ ἑορτασίμους ἡμέρας τὰ ἀνωτέρω καταστήματα μένουσιν ἀνοικτὰ ἀπὸ τῆς 9 π. μ. ἕως 1 μ. μ. καὶ ἀπὸ τῆς 6–10 μ.μ.ὥρας». Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει μία σοβαρὰ τροποποίησις, ἡ προτείνουσα ὅπως μὴ ἐργάζωνται τὰ ἐργαστήρια τῶν ζαχαροπλαστείων κατὰ τὰς Κυριακάς. Ἡ τοιαύτη ἀργία, κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην, θὰ καταστήσῃ σχεδὸν ἢ τοὐλάχιστον κατὰ τὸ πλεῖστον ἄχρηστον τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον παρέχεται διὰ τῆς τροποποιήσεως εἰς τὰ ζαχαροπλαστεῖα, ὅπως ἐργάζωνται τὴν ἡμέραν τῆς Κυριακῆς, διότι μὴ ἐργαζομένων τῶν ἐργαστηρίων ἡ ὠφέλεια θὰ εἶναι ἐλαχίστη. Ἡ βʹ διάταξις τῶν ὀπωροπωλείων ἀνεγράφη, διότι εἶχε προβληθῆ ὑπὸ τῶν λαχανοπωροπωλῶν. Μετὰ τὴν ὑποβολὴν ὅμως τοῦ νομοσχεδίου οἱ ἴδιοι λαχανοπωροπῶλαι ἐδήλωσαν ὅτι εἶναι ἐναντίον τῆς διατάξεως αὐτῆς καὶ δι’ αὐτὸ ἐγὼ δηλῶ ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ ἀποσύρεται. Ἡ γʹ δὲν δίδει ἀφορμὴν εἰς διαφωνίαν, ὑπάρχει δὲ μικρὰ τροποποίησις, δι’ ἧς ἀπαλείφονται οἱ δύο τελευταῖοι στίχοι. Διὰ τῆς δʹ διατάξεως λαμβάνεται πρόνοια ὅπως οἱ διευθυνταὶ τῶν καταστημάτων ὁρίσωσιν ἡμέραν ἀναπαύσεως διὰ τοὺς ἐργάτας καὶ τοὺς ὑπαλλήλους αὐτῶν, ἐφ’ ὅσον τὰ καταστήματά των μένουσιν ἀνοικτά. Νομίζω ὅτι πρέπει οἱ κ. συνάδελφοι νὰ ἀρκεσθῶσιν εἰς ταῦτα καὶ νὰ μὴ ζητήσωσι νὰ παρεντεθῇ καὶ ἄλλη διάταξις περὶ ἀργίας ἄλλης ἐργατικῆς τάξεως, ἀφοῦ πρόκειται περὶ νόμου προσωρινοῦ.

§536Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ παντὸς πρέπει νὰ καταργηθῇ ἡ κυριακὴ ἀργία τῶν φαρμακείων.

§537ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἔχω περὶ τούτου ἀναφορὰν τῶν ὑπαλλήλων τῶν φαρμακείων· ἀλλὰ νομίζω ὅτι, ἂν θίξωμεν τὸ καθεστὼς καὶ ὡς πρὸς ἄλλην τάξιν πέρα τῶν θιγομένων διὰ τοῦ νομοσχεδίου, θὰ φθάσωμεν εἰς ἀδιέξοδον, ἀποτέλεσμα τοῦ ὁποίου θὰ εἶναι νὰ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§538Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Προκειμένου περὶ φαρμακείων εἶναι τόσον ἐπιτακτικὴ ἡ ἀνάγκη, ὥστε δὲν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ἀντίθετος γνώμη.

§539ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ζῆλος, τὸν ὁποῖον δεικνύει εἷς ἕκαστος τῶν κυρίων Βουλευτῶν νὰ προσφέρῃ ὑπηρεσίας, θὰ κατορθώσῃ νὰ μὴ ψηφισθῇ οὔτε αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, διότι θὰ ἀναγκάσητε τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ τὸ ἀποσύρῃ.

§540Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ἢ νὰ ψηφισθῇ καθὼς πρέπει ἢ νὰ μὴ ψηφισθῇ ποσῶς.

§541Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ καὶ τὸ πρόγραμμα τῶν φιλελευθέρων, ὡς ἐπανειλημμένως ἐδήλωσεν ὁ κ. Πρωθυπουργός ...

§542ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ πολιτικὸν πρόγραμμα πρὸς τὸν λαὸν δὲν λέγει τίποτε.

§543Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ ἀναγκασθῇ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ κάμῃ ὑποχωρήσεις καὶ ἀπὸ τὰς γνώμας, τὰς ὁποίας εἶχε, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ πλέον Βουλὴ ἔχουσα ὑπ’ ὄψει διαρκῶς ὅτι θὰ ἔχῃ τοὺς διαφόρους προστάτας.

§544Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη σας· ἄλλοι ἔχουσιν ἀντίθετον γνώμην.

§545ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ὄχι· θὰ ἔχωμεν τοὺς προστάτας τῶν φαρμακοποιῶν.

§546Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἐργαστήρια θὰ παρασκευάζωσιν ἀπὸ τῆς προηγουμένης ἡμέρας ὅ,τι ἀπαιτεῖται.

§547ΧΡ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Καὶ τὸ παγωτό;

§548Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ πάντων τὸ παγωτό. Ἀλλά, ἀφοῦ ἐγένετο ἡ ἀρχὴ ν’ ἀκούωνται οἱ ἐνδιαφερόμενοι δι’ ἕκαστον τῶν καταστημάτων, πρέπει ν’ ἀκουσθῶσι καὶ οἱ ἐργάται.

§549ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δι’ αὐτούς, ἀφοῦ μεταβάλλεται ἡ κυριακὴ ἀργία εἰς ἑβδομαδιαίαν, δὲν εἶναι τὸ αὐτό;

§550Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ, διότι εἶναι δύσκολος ἡ ἐπίβλεψις τῆς Ἀρχῆς.

§551ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ, τὸ ἀποδεικνύετε καὶ ὑμεῖς ὁ ἴδιος διὰ τῶν τροπολογιῶν, τὰς ὁποίας ἔχετε ὑποβάλει· διότι εἰς τὸ ἄρθρον 4 ἔχετε προσθέσει «μετὰ προηγουμένην βεβαίωσιν τοῦ Συμβουλίου ἐργασίας»· ἐὰν πρόκειται νὰ προστεθῇ ἡ τροποποίησις ἡ ἰδική σας, τὴν ὁποίαν προτείνετε, οὐδένα λόγον ἔχει πλέον τὸ νομοσχέδιον νὰ ψηφισθῇ· θὰ ἀποσυρθῇ.

§552Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Ἀπορῶ πῶς ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, ὀπαδὸς τῆς ἰσότητος, ζητεῖ τὴν ἀνισότητα. Πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι τάξεις πολλαὶ ἐπαγγελμάτων ἀκριβῶς τὰς Κυριακὰς ἐργάζονται. Ἐὰν κλείσητε τὸ κατάστημα τῶν ἐπαγγελματιῶν τούτων τὴν Κυριακήν, πότε τότε θὰ ἐργασθῶσιν οὗτοι; Θέλετε νὰ κλείσωσι τὰ καταστήματα ἐντελῶς; Ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν ἤλθομεν ἐνταῦθα νὰ καταστρέψωμεν· ἤλθομεν νὰ διορθώσωμεν. (Χειροκροτήματα).

§553ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἐδηλώθη ὑπὸ τοῦ κυρίου ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ ὅτι ὁ θεσμὸς τῆς κυριακῆς ἀργίας ἐν τῇ ἐφαρμογῇ αὐτοῦ κατέδειξεν ἀτελείας, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ γίνωσιν ἀντικείμενον ἐξαιρετικῆς μελέτης. Ὁμολογῶ καὶ ἐγὼ ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ θεσμοῦ τούτου κατεδείχθη, τοὐλάχιστον ἐν Ἀθήναις, ὀχληρὰ διὰ τὰ πρώτης τάξεως γαλακτοπωλεῖα καὶ ζαχαροπλαστεῖα. Κατεδείχθη δὲ ὀχληρά, λόγῳ τῆς ἀνισότητος, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῶν καταστημάτων τούτων καὶ ἄλλων καταστημάτων, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ ἀνταγωνισθῶσι πρὸς αὐτά. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας καὶ ἄλλοι τῶν κυρίων συναδέλφων ὑπέβαλον μίαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν ὁριστικὴν διαρρύθμισιν, διότι δύνανται νὰ εὕρωσι σήμερον οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ὅτι τὰ ζαχαροπλαστεῖα δὲν δύνανται νὰ ἐργασθῶσι τὴν Κυριακήν, τοῦτο ὅπερ δὲν εἶναι δυνατόν. Εἶναι δυνατὸν νὰ πεισθῶσιν οἱ ἐργοστασιάρχαι εἰς μίαν ὑποχώρησιν, συνεπείᾳ προτάσεως τοῦ Συμβουλίου ἐργασίας, ἀλλὰ πέρα τούτου δὲν δύναται νὰ συμβῇ ἄλλο τι. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διατύπωσιν τῆς διατάξεως, ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὁρίζει ὅπως τὰ ζαχαροπλαστεῖα καὶ γαλακτοπωλεῖα μένωσιν ἀνοικτὰ ἀπὸ τῆς 9 πρωινῆς ὥρας, ὥστε ἐπέρχεται ἰσότης. Θὰ εἶναι πάντες ηὐχαριστημένοι.

§554ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἔφερα εἰς ἀντιπαράστασιν ἐνταῦθα τοὺς μὲν πρὸς τοὺς δέ.

§555ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Πρέπει ὅμως νὰ ὁρισθῇ ὅτι ἡ δευτέρα ἡμέρα δὲν θὰ εἶναι ἐργάσιμος· θὰ εἶναι Κυριακή.

§556Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πρέπει νὰ εἶναι Κυριακή.

§557ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Παρατηρῶ ὅμως ὅτι τὸ νομοσχέδιον οὐδὲν προσθέτει διὰ τὰ πρόσωπα τὰ μὴ ἔχοντα δικαίωμα.

§558ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὁ νόμος ἐκεῖνος δίδει τὸ δικαίωμα ὅπως διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος ὁρίζηται μία ἄλλη ἡμέρα, ἀναφέρει ὅμως περιπτώσεις ὡρισμένας, διότι πλεῖσται τάξεις, αἱ ὁποῖαι ἐργάζονται κατὰ τὴν Κυριακήν, θὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα ὅπως διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος λάβωσιν ἑτέραν ἡμέραν.

§559ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Τελευτῶν ὀφείλω νὰ παρατηρήσω τὸ ἑξῆς. Ἀναγνωρίζω καὶ ἐγὼ τὸ σκόπιμον καὶ λυσιτελὲς τῆς ἀξιώσεως τῶν ὑπαλλήλων τῶν φαρμακείων· δυστυχῶς ὅμως εἴπετε ὅτι δὲν θέλετε νὰ θίξητε τὸν θεσμόν.

§560Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐὰν ἦτο ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔγγαμος καὶ πατὴρ τέκνων συνέπιπτε δὲ νὰ εἶχον ἀσθενήσει τὰ τέκνα του καὶ ἠναγκάζετο ὡς τρελλὸς νὰ τρέχῃ εἰς τὰς ὁδοὺς τῶν Ἀθηνῶν, ἵνα εὕρῃ φαρμακεῖον, δὲν θὰ ἦτο τόσον ὑποχωρητικὸς ἀπέναντι τῶν προστατῶν τῆς ἐργατικῆς τάξεως.

§561Δ. ΑΝΔΡΕΟΥ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω θερμότατα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως δεχθῇ νὰ τεθῇ ἡ λέξις «φαρμακείων», διότι πολλάκις ἐν τῇ ἐργασίᾳ μου παρετήρησα νὰ τρέχῃ ὁ πελάτης μου ἀπὸ φαρμακείου εἰς φαρμακεῖον καὶ νὰ μὴ γνωρίζῃ ποῖον εἶναι ἀνοικτὸν καὶ πολλάκις πρόκειται περὶ ἐπειγούσης ἀνάγκης.

§562Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι ἐπείγουσα ἀνάγκη νὰ ληφθῇ μέριμνα περὶ τούτου. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν πείθεται, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅμως, ὁ ὁποῖος εἶναι πατήρ, βεβαίως ἐκλονίσθη.

§563Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐὰν ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς εἶναι ὁμόφωνος ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν φαρμακείων, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§564ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§565Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δύναται νὰ τηρηθῇ μία μέση ὁδός. Νὰ μὴ ὑποχρεωθῶσιν οἱ ὑπάλληλοι νὰ μένωσιν ὁλόκληρον τὴν ἡμέραν ἐν τοῖς καταστήμασι, νὰ ἔχωσι τὴν ὑποχρέωσιν καθ’ ὡρισμένας ὥρας νὰ παραμένωσιν ἐν αὐτοῖς οἱ κύριοι τῶν φαρμακείων.

§566ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποδέχεται ἡ Βουλὴ νὰ μένωσιν ἀνοικτὰ φαρμακεῖα;

§567ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§568ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ναί, ναί.

§569Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει καὶ πρότασις περὶ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§570ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, νομίζω ὅτι ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἐτονίσθη ὅτι εἶναι πλημμελὴς ἡ διάταξις ἡ ἐπιβάλλουσα κυριακὴν ἀργίαν εἰς τὰ φαρμακεῖα, καὶ ὅτι καὶ ἄλλας δυσχερείας παρουσιάζει αὕτη δεδομένου ὅτι εἶναι κατ’ ἀρχὴν ἀνοικτὰ φαρμακεῖα κατὰ τμήματα, νομίζω ὅτι τὸ κακὸν πρέπει νὰ τὸ δεχθῶμεν ἀκόμη παρὰ νὰ ἐπιχειρήσωμεν μεταρρύθμισιν, τὴν ὁποίαν δὲν εἶχεν ὑπ’ ὄψει τὸ νομοσχέδιον.

§571ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω τὸ ἐρώτημα· οἱ παραδεχόμενοι νὰ μείνωσιν ἀνοικτὰ τὰ φαρμακεῖα παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§572Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν, κ. Πρόεδρε, νὰ ψηφισθῇ οὕτω τὸ νομοσχέδιον (θόρυβος). Ὑποβάλλω ἔνστασιν ἀπαρτίας (θόρυβος).

§573ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θ’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. Κύριε Κλάδῃ, ἐπιμένετε εἰς τὴν ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας;

§574Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ὄχι.

§575ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε δὲν ὑπάρχουσι πέντε ὑπογεγραμμένοι, καὶ συνεπῶς δὲν ὑπάρχει πρότασις περὶ μὴ ἀπαρτίας. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Ἄρθρον 2.

§576Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ὡς πρὸς μὲν τὰ καταστήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν εἴδη τῆς πρώτης ἀνάγκης, δικαίως ἐπετράπη εἰς αὐτά, ὅπως ἀνοίγωσιν ἐπί τινα χρόνον κατὰ τὰς Κυριακάς, ἵνα κάμῃ ὁ κόσμος τὴν ἐργασίαν του, ἵνα ψωνίσῃ ὁ ἐργάτης, ὁ ὁποῖος δυστυχῶς πληρώνεται τὴν Κυριακήν. Αὐτὸ ὀφείλουν νὰ κανονίσουν οἱ κύριοι κοινωνιολόγοι. Ἀλλὰ τώρα πρόκειται περὶ ὀλίγων ἐμπορίσκων, οἱ ὁποῖοι πωλοῦν καπνά, χαρτί, πέννας καὶ ζαχαράτα. Αὐτοὺς οὐδαμοῦ τοὺς συγκαταλέγετε. Αὐτοὶ δὲν ἔχουν οὔτε ὑπηρεσίαν οὔτε ἄλλας δαπάνας. Ἐργάζονται προσωπικῶς διὰ τὸν ἄρτον των.

§577Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι 50 αἰτήσεις, κύριε Μαμάη.

§578Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Μεταξὺ τῶν καπνοπωλῶν συγκαταλέγετε καὶ αὐτούς; Μεταξὺ τῶν ζαχαροπλαστῶν; Ποῦ τοὺς συγκαταλέγετε; Νὰ δηλώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς ποίαν κλάσσιν καταλέγει αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους.

§579ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τὸ ἄρθρον 2 ἀπηλείφθη, τὸ δὲ ἄρθρον 3 λαμβάνει ἀρίθμησιν 2 καὶ τροποποιεῖται ὡς ἀναγινώσκεται.

§580Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ. Μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ἄρθρου, καθ’ ὃ τὰ φαρμακεῖα θὰ μένωσιν ἀνοικτὰ κατὰ τὰς Κυριακάς, νομίζω ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ προτείνω μίαν προσθήκην εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ψηφίζομεν. Ὡς γνωρίζετε, τὰ περισσότερα φαρμακεῖα ἐν Ἀθήνας ἔχουσι ἕνα ὑπάλληλον, αὐτὸς δὲ ὁ ὑπάλληλος ἐργάζεται 24 ὥρας κατὰ συνέχειαν. Ὡς ἐκ τούτου προτείνω τὴν ἑξῆς προσθήκην (ἀναγινώσκει): «Ἕκαστον φαρμακεῖον ὑποχρεοῦται νὰ ἔχῃ δύο σειρὰς ὑπαλλήλων, ἑκατέρα τῶν ὁποίων κλπ...».

§581Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἔχετε μίαν παράλειψιν. Δὲν ὁρίζετε καὶ πόσον θὰ τοὺς πληρώνουν.

§582ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Νομίζω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι δὲν εἶναι πρέπον νὰ ψηφίζωνται νομοθετικαὶ διατάξεις κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ἀφ’ ἑνὸς νὰ ἔχωμεν τὴν ἀντιδιαβεβαίωσιν τῆς Κυβερνήσεως ὅτι θὰ εἰσαγάγῃ μέτρα πρὸς βελτίωσιν τῆς τύχης τῶν ἐργατῶν, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀφήνῃ νὰ ἀφαιρῶνται ἀπὸ τὰς ἐργατικὰς τάξεις κεκτημένα δικαιώματα. Ἐγὼ ἀνεγνώρισα ὅτι τὰ φαρμακεῖα εἶναι δίκαιον νὰ ἐργάζωνται κατὰ τὰς Κυριακάς, ἀλλὰ τότε καὶ μόνον, ὅταν δικαίως συγχρόνως ἐξασφαλίζηται εἰς τοὺς ἐργαζομένους ἡ ἀνάπαυσις, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἐξασφαλίζηται, ἡ ἀνάπαυσις δὲ αὕτη ἐξασφαλίζεται μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§583Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐκμεταλλευόμεθα καὶ τὰ ἱερώτερα, καὶ αὐτοὺς τοὺς ἐργάτας ἀκόμη.

§584ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι προσήκοντα αὐτά. Ἡμεῖς ἀνεγνωρίσαμεν τὴν ἀνάγκην νὰ μένωσιν ἀνοικτὰ τὰ φαρμακεῖα, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι προσῆκον νὰ ἐπιβάλλωμεν ἐνταῦθα τὴν θέλησίν μας κατὰ τοιοῦτον τρόπον καὶ μάλιστα ἐν Βουλῇ μὴ κατηρτισμένῃ ἤδη ἐν ἀπαρτίᾳ.

§585ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὡς πρὸς τὰ φαρμακεῖα νομίζω ἢ μᾶλλον δέχομαι νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ διάταξις ὅτι, ἐὰν μὲν ἔχωσι πλείονας τῶν δύο ὑπαλλήλων, ἐφαρμόζεται ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 4, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑποχρεωτικῶς θὰ παρέχωσι μίαν ἡμέραν καθ’ ἑβδομάδα· ἀλλ’ ὡς πρὸς τὰ φαρμακεῖα τὰ ἔχοντα ἕνα ὑπάλληλον δὲν ἐφαρμόζεται ἡ διάταξις αὕτη.

§586Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§587Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μὴ ἀντιστῆτε κατ’ αὐτῆς τῆς προτάσεως, διότι εἶναι δικαιοτάτη.

§588Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπέβαλε τὴν στιγμὴν ταύτην, παρουσιάζει ἀληθῆ ἀνισότητα μεταξὺ τῶν διαφόρων φαρμακείων, διότι θὰ ὑπάρχωσι φαρμακεῖα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ εἶναι κεκλεισμένα λόγῳ τοῦ ὅτι εὐποροῦσιν. Ἔχουσι μεγαλειτέραν ἴσως πελατείαν καὶ δύνανται νὰ διατηρήσωσι δύο ὑπαλλήλους. Ἐκεῖνα δέ, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ διατηρήσωσι δύο ὑπαλλήλους, θὰ εἶναι κλειστά. Ἑπομένως δέχομαι ὡς ὀρθὴν τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὡς πρὸς τὸ πρῶτον μέρος, ἀλλ’ ὡς πρὸς τὸ δεύτερον μέρος προτείνω, ὅπως τροποποιηθῇ ὅτι διὰ τὰ φαρμακεῖα τὰ ἔχοντα ἕνα ὑπάλληλον ὑποχρεοῦται ὁ ἰδιοκτήτης νὰ παραμένῃ ἐν τῷ φαρμακείῳ του.

§589Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι ὑποχρεοῦται, ἀλλὰ δικαιοῦται.

§590ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§591Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ προέτεινον εἰς τὴν Βουλὴν νὰ διακοπῇ ἡ περαιτέρω συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διὰ νὰ διατυπωθῇ ἡ τροπολογία, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ παρεντεθῇ, καὶ νὰ προχωρήσωμεν ἐν τῷ μεταξὺ εἰς ἄλλην ἐργασίαν.

§592ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§593Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τώρα ἔρχεται τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀτελείας τοῦ εἰσαγομένου πρὸς μεταποίησιν σίτου.

§594Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§595ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπειδὴ ὑπάρχει ἀντίρρησις, ἂς μείνῃ, κ. Πρόεδρε. Τὸ ὑπ’ 52 τότε, «περὶ διαφωνιῶν μεταξὺ ἐργοδότου καὶ ἐργολάβου».

§596ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τῶν ἄρθρων 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14 καὶ 15, παραγράφου 2 τοῦ ὑπὸ στοιχ. ᾼΧΛΘʹ νόμου τῆς 24 Δεκεμβρίου 1887». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον κηρυχθὲν κατεπεῖγον).

§597Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὰ ὑπ’ ἀριθ. 53–59 ἀναβάλλονται διὰ τὸν Ὀκτώβριον. Κατόπιν ἔρχεται τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 60, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ἐκκαθάρισιν τῆς «Ἀμοιβαίας». Ἄν συναινῇ ἡ Βουλή, δύναται νὰ ψηφισθῇ τοῦτο εἰς βʹ ἀνάγνωσιν, ὑπάρχει δὲ καὶ μία τροπολογία, κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς τὸ Ἐφετεῖον δέον νὰ ἀνατεθῇ ὁ διορισμὸς τῆς ἐκκαθαριστικῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἴσως αὕτη εἶναι ἡ καλλιτέρα λύσις, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ δεχθῶμεν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει νὰ ψηφισθῇ εἰς βʹ ἀνάγνωσιν.

§598ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκκαθαρίσεως τῆς ἑταιρικῆς περιουσίας τῆς Ἀσφαλιστικῆς Ἑταιρείας Ζωῆς καὶ Προνοίας «Ἀμοιβαία». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§599ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπανερχόμεθα εἰς τὸ περὶ κυριακῆς ἀργίας. Τὸ ἄρθρον 1ον τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Ζαχαραπλαστεῖα, φαρμακεῖα καὶ γαλακτοπωλεῖα μένουσι τὴν Κυριακὴν ἀνοικτὰ ἀπὸ τῆς 9 π. μ. πλὴν τῶν φαρμακείων τῶν ἀπασχολούντων ἕνα μόνον ὑπάλληλον, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἰσχύει ἡ ἐξαίρεσις, ἅτινα ὅμως δύνανται νὰ εἶναι καὶ αὐτὰ ἐπίσης ἀνοικτά, ἐὰν ἀντὶ τοῦ ὑπαλλήλου παραμένῃ ἐν αὐτοῖς ὁ ἰδιοκτήτης». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2ον (ἀναγινώσκεται).

§600Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Ὑποβάλλω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ τροπολογίαν ἀποβλέπουσαν εἰς τὴν ὑγείαν τῶν κατοίκων, ἀπέναντι τῆς ὁποίας καὶ ὁ ἐργάτης καὶ ὁ ἐργοδότης ὀφείλουσι νὰ ὑποχωρήσωσιν. Εἶναι αὕτη ἡ ἑξῆς: Κατὰ τοὺς θερινοὺς μῆνας νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς κρεοπώλας νὰ ἔχωσιν ἀνοικτὰ μέχρι τῆς ἐνάτης τῆς πρωΐας.

§601ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τὸ ἐφετινὸν θέρος σχεδὸν παρῆλθε, διὰ δὲ τὰ ἑπόμενα θὰ ληφθοῦν ἄλλα μέτρα.

§602Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Πρέπει νὰ τρέφηται ὁ κόσμος μὲ ἀποσυντεθειμένα κρέατα; Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ σκεφθῆτε τοῦτο.

§603Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸν Ὀκτώβριον, ὅταν ἐπανέλθωμεν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2ον ὡς καὶ τὸ 3ον).

§604ΣΠ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦ νόμου τῆς κυριακῆς ἀργίας τὰ παντοπωλεῖα μένουσιν ἀνοικτὰ τὴν Κυριακὴν ἀπὸ τῆς 9ης πρωινῆς μέχρι τῆς 2ας μετὰ μεσημβρίαν, καὶ ἀπὸ τῆς 5ης μέχρι τῆς νυκτός. Νομίζω ὅτι ἡ ἀργία, ἡ ὁποία παρέχεται εἰς τοὺς ὑπαλλήλους, τῶν 3 ὡρῶν, εἶναι ἀνεπαρκής.

§605Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ τὸ ἀφήσωμεν διὰ τὸν Ὀκτώβριον, διὰ νὰ τὸ ἐξετάσωμεν καλλίτερον.

§606Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ εἴπω δύο λέξεις, ἵνα ὑποστηρίξω μίαν προσθήκην, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐν διπλῇ ὑποτροπῇ νὰ ἐπιβάλληται καὶ κράτησις μέχρι δέκα ἡμερῶν.

§607ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα.

§608ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Θεοδωροπούλου ἠκούσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Πρόκειται νὰ προστεθῇ ἡ διάταξις αὐτή, καὶ ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, ἂν τὴν παραδέχεται.

§609ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ ἔχει λόγον, διότι, ἐφ’ ὅσον θέλετε νὰ ὑπάρξῃ κυριακὴ ἀργία, πρέπει ὁ νόμος νὰ ἔχῃ κῦρος. Προκειμένου περὶ τοῦ προστίμου, δεδομένου ὅτι ὑπάρχουσι καὶ ἐπαγγέλματα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι κέρδη πολὺ μεγαλείτερα τοῦ προστίμου, τὸ ὁποῖον θὰ ὑποστῶσι. Θεωρῶ λοιπὸν τὴν διάταξιν σκόπιμον.

§610Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου ἀπέδειξεν ἐκ τῶν Πταισματοδικείων ὅτι οἱ περισσότεροι, οἱ ὁποῖοι κατεδικάσθησαν, ἔπαθον τοῦτο συνεπείᾳ πλαστῶν πρωτοκόλλων τῶν χωροφυλάκων ὅτι παρέβησαν δῆθεν τὴν κυριακὴν ἀργίαν.

§611Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Εἶναι τρίτη καταδίκη.

§612Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Πολλοὶ θὰ ὑφίστανται ἀδίκως στέρησιν τῆς ἐλευθερίας των.

§613ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς προσθήκης: Οἱ παραδεχόμενοι τὴν προσθήκην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονταί τινες). Θὰ ἐρωτήσω ἀντιθέτως: Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν προσθήκην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται.

§614Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 61 ἕως 64.

§615Ν. ΡΑΦΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὑπαγωγῆς τῆς νήσου Ἰθάκης εἰς τὴν Κεφαλληνίαν.

§616Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον προκαλεῖ ἀντίρρησιν, καὶ συνεπῶς ἀποσύρεται. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 65.

§617ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταβολῆς ἀποζημιώσεως τοῦ λόγῳ δημοσίας ἀνάγκης ἀπαλλοτριωθέντος μέρους τοῦ παρὰ τὸ Λυσσιατρεῖον κτήματος Ἀ. Κοκκώνη». Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§618Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Διὰ ποῖον γίνεται ἡ ἀπαλλοτρίωσις καὶ ἡ θυσία αὕτη;

§619Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Λόγῳ δημοσίας ἀνάγκης, καὶ ὀφείλεται τὸ ποσόν....

§620Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ποία ἀνάγκη;

§621Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ γνωρίζει ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Τώρα θὰ ἔλθῃ καὶ σᾶς δίδει πληροφορίας. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 6 ἀναβάλλεται, διότι ἀπαιτεῖ μακρὰν συζήτησιν. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 67.

§622ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσωρινῆς ἀτελείας πρώτων ὑλῶν ἐπὶ ἐξαγωγῇ αὐτῶν μεταποιουμένων εἰς βιομηχανικὰ προϊόντα». Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§623Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ἄρθρον μόνον θὰ γίνῃ ἄρθρον 1, θὰ προστεθῇ ἄρθρον 2 ἔχον οὕτως: «Ἄρθρον 2. Ἡ ἔναρξις τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου ὁρισθήσεται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος».

§624Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Θεωρῶ ὅτι νέα προνόμια παραχωρεῖτε εἰς τὴν Ἑνιαίαν.

§625ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ἐνδεχόμενον κέρδος.

§626ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οὐδὲν προνόμιον.

§627Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ δοθῇ ἡ ἀνάλογος προσοχή.

§628ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ποῖον προνόμιον;

§629Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ τὸ ἴδητε ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς.

§630ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ὠφεληθῇ ἡ ἑταιρεία.

§631Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ὠφεληθῇ ἡ ἑταιρεία. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κ. Ὑπουργέ, νὰ φροντίσητε παρέχοντες τὰ προνόμια, ὥστε νὰ μὴ ζημιωθῶσιν οἱ παραγωγοί.

§632Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δι’ αὐτὸ ἐτέθη «διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος».

§633Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ σᾶς τὸ λέγω νὰ τὸ ἔχητε ὑπ’ ὄψει. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι ἔλεγον ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν τίποτε κατὰ τῆς ἑταιρείας. Σήμερον παρέχοντες προνόμια εἶναι κατάλληλος περίστασις νὰ λάβωμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔλαβε παρ’ ἡμῶν ἡ ἑταιρεία.

§634ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον, ὡς ἐτροπολογήθη, γενόμενον ἄρθρον 1, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται ἐπίσης δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2). Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται, διότι προσετέθη δεύτερον ἄρθρον.

§635ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 68.

§636ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὑγιεινῆς καὶ ἀσφαλείας τῶν ἐργατῶν καὶ περὶ ὡρῶν ἐργασίας». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν). Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§637ΤΡ. ΠΑΠΑΔΑΜ. Νὰ ἀναβληθῇ, κ. Πρόεδρε. Αὐτὰ τὰ νομοσχέδια εἶναι μεγίστης σημασίας καὶ σοβαρώτατα. Νὰ τὰ ἀναβάλωμεν.

§638ΣΠ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν, Κύριε, λέγετε αὐτά;

§639ΤΡ. ΠΑΠΑΔΑΜ. Διατί δηλαδή;

§640ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἔχομεν πολλὰ καὶ δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν.

§641ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κ. Παπαδὰμ παραιτεῖται τοῦ λόγου. (Γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ ἄρθρα 3 ἕως 9 ὡς καὶ τὸ σύνολον).

§642ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 70, κ. Πρόεδρε, «περὶ γεωργικῆς ὑπηρεσίας».

§643Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κατὰ τὸ ψηφισθὲν ἄρθρον 57 τοῦ Συντάγματος: «Ἄν κατὰ τὴν τελευταίαν συζήτησιν ἐγένοντο δεκταὶ τροπολογίαι, ἡ τοῦ συνόλου ψήφισις ἀναβάλλεται μέχρις οὗ τὸ ψηφισθὲν τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ, ὡς ἐτροπολογήθη». Ἐὰν τυχὸν ἡ πρότασις ὑπέστη τροποποίησιν, πρέπει νὰ τηρηθῶσιν αἱ διατάξεις τοῦ Συντάγματος.

§644ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ εἶναι τυπωμένη μεθαύριον, ὅπως θὰ ὑποστηριχθῇ. Ὥστε, ἀφοῦ ψηφισθῇ, θὰ τὸ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, καὶ θὰ διακόψωμεν τὴν δωδεκάτην, διὰ νὰ ἀρχίσωμεν μετὰ τὸ μεσονύκτιον, διὰ νὰ ψηφισθῇ καὶ τὸ σύνολον.

§645ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ διατάξεις τοῦ Συντάγματος τηροῦνται ἀπαρεγκλίτως. Νὰ εἶσθε βέβαιος. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαρρυθμίσεως τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους». (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον). Ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου λόγῳ τροπολογιῶν ἐπενεχθεισῶν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς ψηφίσεως τῶν προτάσεων νόμων. Γʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ κανονισμοῦ διαδικασίας ἐπὶ τῶν διαφορῶν μεταξὺ ἰδιοκτητῶν τσιφλικίων καὶ ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν».

§646ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀναβάλλεται διὰ τὴν Δευτέραν. Ἡ συζήτησις λοιπὸν περὶ τῶν καλλιεργητῶν μένει διὰ τὴν Δευτέραν. (Θόρυβος).

§647Δ. ΛΑΖΑΡΗΣ. Διατί;

§648ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διότι ὑπάρχει μία προσθήκη.

§649ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, καθίσατε εἰς τὰς θέσεις σας. Προτιμήσεις δὲν θὰ γίνωσιν.

§650ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 1 λοιπὸν περὶ ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν μένει διὰ τὴν Δευτέραν. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 2 πρότασις νόμου «περὶ ἀπαγορεύσεως τρόπου τινὸς πωλήσεως σταφιδοκάρπου» δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ, διότι εἶναι ἐκ τῶν ἀμφισβητουμένων. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 3, κ. Πρόεδρε, ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἀμφισβήτησις μεγάλη.

§651ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ὑπαγωγῆς διοικητικῶς τῆς ἐπαρχίας Δομοκοῦ εἰς τὸν νομόν Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§652ΑΘ. ΒΑΒΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω τὸν λόγον.

§653Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχομεν τὸν λόγον, ἐκτὸς ἂν δὲν μᾶς ἐπιτρέψωσι νὰ ὁμιλήσωμεν. (Ἐνταῦθα τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου καταλαμβάνει ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Θεμ. Παπαϊωάννου).

§654ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσιριμῶκος ἔχει τὸν λόγον.

§655Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὴν πρότασιν αὐτὴν εἰσήγαγον μετ’ ἄλλων συναδέλφων ἐκ Λαρίσης. Εἶναι γνωστόν, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἡ ἐπαρχία Δομοκοῦ, ἐφ’ ὅσον δὲν ἀπετέλει μέρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, ὑπήγετο εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς Θεσσαλίας, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάγηται εἰς τὰ φυσικά της ὅρια. Μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Θεσσαλίας τὸ πρῶτον αἴτημα, τὸ ὁποῖον ἡ Δημαρχία Δομοκοῦ ὑπέβαλεν, ἦτο νὰ ὑπαχθῇ διοικητικῶς καὶ δικαστικῶς εἰς τὸν νομὸν Φθιώτιδος καὶ εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Λαμίας. Τοῦτο ἐπετεύχθη μετ’ ἀγῶνα μακρόν, παρέμενε δὲ διοικητικῶς εἰς τὸν νομὸν Φθιώτιδος καὶ δικαστικῶς εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Λαμίας. Ἀλλά, ὅτε κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους ἐγένετο ἡ ἐκ νέου μεταβολὴ τοῦ διοικητικοῦ συστήματος, ἀπεφάσισεν ἡ τότε Κυβέρνησις νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τοὺς ἀρχικοὺς νομούς, οὕτω δὲ ἐπανῆλθεν ἡ ἐπαρχία Δομοκοῦ διοικητικῶς εἰς τὸν νομὸν Λαρίσης, καθόσον πρὸ τῆς προσαρτήσεως τῆς Θεσσαλίας ἐκεῖ ὑπήγετο φυσικῶς, ἀφοῦ καὶ ἡ ἐπαρχία Δομοκοῦ ἀπετέλει μέρος τῆς Τουρκικῆς Αὐτοκρατορίας. Διεμαρτυρήθημεν τότε, ἀλλὰ δὲν εἰσηκούσθημεν, διότι ἰσχυρὸς πολιτευτὴς ἠξίωσε τὰ Κύθηρα νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸν νομὸν Ἀργολίδος καὶ νὰ μὴ ὑπάγωνται εἰς τὸν νομὸν Λακωνίας. Ἑπομένως ἡ ἐπαρχία Δομοκοῦ ἐθυσιάσθη χάριν τῶν Κυθήρων καὶ ἐπανῆλθε διοικητικῶς εἰς τὸν νομὸν Λαρίσης, ἐνῷ δικαστικῶς ἐξηκολούθησε μέχρι τοῦ νῦν νὰ ὑπάγηται εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Λαμίας. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ὡς πολῖται ἐλεύθεροι διὰ μυρίων ψηφισμάτων, δι’ ἀναφορῶν ἀλλεπαλλήλων, διὰ συλλαλητηρίων ἐζήτησαν νὰ ὑπαχθῶσι διοικητικῶς ἐκεῖ ὅπου φυσικῶς ὑπάγονται, ἐκεῖ ὅπου ὑπάγονται καὶ δικαστικῶς καὶ εἰς τὴν πόλιν, μεθ’ ἧς συναλλάσσονται ἐμπορικῶς. Λοιπὸν ταύτην τὴν πρότασιν ὑποβάλλομεν καὶ νῦν· νὰ ὑπαχθῇ ἡ ἐπαρχία αὐτὴ συμφώνως τῇ θελήσει τῶν κατοίκων αὐτῆς καὶ διοικητικῶς εἰς τὸν νομὸν Φθιώτιδος. Ὑποθέτω δὲ ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀντιπροσωπεύουσι νομίμως τοὺς κατοίκους Δομοκοῦ, καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς Δομοκοῦ ἀλλὰ καὶ οἱ Βουλευταὶ Λαρίσης, ἅπαντες θὰ συμφωνήσωσι μετ’ ἐμοῦ. Ἐὰν ὑπάρξῃ ἀντίρρησίς τις, αὕτη δὲν προέρχεται ἀπὸ τῶν φυσικῶν ἀντιπροσώπων τῆς ἐπαρχίας Δομοκοῦ. Τοιαύτη δὲ ἀντίρρησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γένηται ἀποδεκτὴ οὔτε ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως οὔτε ἀπὸ μέρους τῆς Βουλῆς, διότι ἡ ἀντίρρησις αὕτη δύναται νὰ ἔχῃ πάντα ἄλλον λόγον, οὐχὶ ὅμως τὴν προστασίαν τῶν συμφερόντων τῆς ἐπαρχίας Δομοκοῦ.

§656ΑΘ. ΒΑΒΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία ἀντίρρησις ἐκ μέρους τῶν ἐκ Λαρίσης Βουλευτῶν κατὰ τῆς προτάσεως ταύτης τοῦ νόμου φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι ἱκανός, ὥστε νὰ ἐπιβάλῃ ἡμῖν τὴν ψήφισιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Ἐπίσης, διότι ἴσως οἱ ἐκ τῆς ἐπαρχίας Δομοκοῦ Βουλευταὶ θέλουσι νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸν νομὸν Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος, ὁ λόγος αὐτὸς δὲν εἶναι ἱκανός, ὥστε νὰ πείσῃ ἡμᾶς νὰ δεχθῶμεν τὴν πρότασιν. Ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχουσι προτάσεις τῶν ἁρμοδίων δημοτικῶν συμβουλίων, δι’ ὧν νὰ ἐκδηλοῦται ἡ θέλησις τοῦ λαοῦ ἐκείνου, δὲν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις.

§657Σ. ΣΟΜΜΑΡΙΠΑΣ. Πλεῖσται καὶ κατ’ ἐπανάληψιν.

§658ΑΘ. ΒΑΒΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχουσι. Τοὐναντίον ὁ δήμαρχος ἦτο ἐνταῦθα καὶ διισχυρίσθη ὅτι δὲν ὑπάρχει τοιαύτη πρότασις καὶ ὅτι δὲν θέλει τοῦτο ὁ λαὸς ἐκεῖνος καί, ἐπειδὴ θέλει ὁ κ. Φωτιάδης νὰ ὑπαχθῇ ἡ ἐπαρχία Δομοκοῦ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Φθιώτιδος, δὲν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ἡμεῖς νὰ δεχθῶμεν μίαν τοιαύτην πρότασιν. Ἐφ’ ὅσον μονομερῶς πρόκειται νὰ γίνῃ νέα δημοτικὴ μεταρρύθμισις, ἡμεῖς δὲν θὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Ἐὰν ἐκτὸς τοῦ Δομοκοῦ εἶναι καὶ ἄλλαι ἐπαρχίαι, αἱ ὁποῖαι διοικητικῶς κακῶς ὑπάγονται, ἐὰν καθιερωθῇ τοιαύτη ἀρχή, τότε θὰ ὑποβάλωσι καὶ τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων οἱ ἀντιπρόσωποι προτάσεις παρομοίας, καὶ τότε θὰ ἔχωμεν νέαν διοικητικὴν διαίρεσιν καὶ νέαν συζήτησιν ἐν τῇ Βουλῇ. Δὲν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν μίαν τοιαύτην πρότασιν προνομιακῶς τινῶν ἐκ τῆς Λαρίσης Βουλευτῶν καὶ τῆς Φθιώτιδος.

§659Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἡμεῖς μετὰ λύπης ἀποσπώμεθα αὐτῆς, ἀλλά, ἀφοῦ τὸ θέλει ὁ λαός, δὲν δυνάμεθα νὰ ἀντιστῶμεν.

§660ΑΘ. ΒΑΒΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τὴν γνώμην τοῦ λαοῦ ἐκείνου δὲν δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν πρότασιν νόμου.

§661ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Πάντων τῶν Βουλευτῶν Λαρίσης, καὶ τῶν δύο συνδυασμῶν, καὶ τῶν ἀνεξαρτήτων.

§662ΑΘ. ΒΑΒΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διαβεβαιώσῃ ἂν ὑπάρχουσι ψηφίσματα τῶν δημοτικῶν συμβουλίων τῆς ἐπαρχίας Δομοκοῦ ἀποφαινόμενα ὑπὲρ τῆς προσαρτήσεως τῆς ἐπαρχίας των εἰς τὸν νομὸν Φθιώτιδος. Ἐὰν δὲν ὑπάρχωσι τοιαῦτα ψηφίσματα, φρονῶ ὅτι ἡ θέλησις τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης δὲν εἶναι ὑπὲρ τῆς προσαρτήσεως· πιθανὸν οἱ ἀξιότιμοι ἐκ Λαρίσης νὰ δύνανται νὰ ἀντιπροσωπεύωσι τὸν λαὸν ἐκεῖνον· ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχομεν τεκμήρια βεβαιοῦντα τὴν θέλησιν αὐτοῦ νὰ προσαρτηθῇ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Φθιώτιδος, δὲν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν τὴν πρότασιν, τὴν προερχομένην μονομερῶς ἐξ ἐνίων τῶν Βουλευτῶν Λαρίσης.

§663ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φωτιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§664Μ. ΦΩΤΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ βεβαιῶ ὅτι ὁλόκληρος ἡ ἐπαρχία Δομοκοῦ ζητεῖ τὴν προσάρτησιν διοικητικῶς εἰς τὴν ἐπαρχίαν Φθιώτιδος.

§665Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§666ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη ἔνστασις ἀπαρτίας. Θ’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. Παρακαλοῦνται νὰ προσέλθωσι ψηφολέκται οἱ κύριοι Παπακυρίτσης καὶ Παπαποστόλου.

§667Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἀποσύρεται, κ. Πρόεδρε, ἡ ἔνστασις.

§668ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§669Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§670Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, δὲν γνωρίζω ποία εἶναι ἡ θέλησις τῆς ἐπαρχίας Δομοκοῦ, διότι εἰς ἐμέ, ὡς ἀντιπρόσωπον, δὲν ἐγένετο γνωστή. Ὁ κ. δήμαρχος, τὸν ὁποῖον συνήντησα προχθές, μοὶ εἶπεν ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν ἀπαίτησιν νὰ μεταβῇ εἰς τὴν Λαμίαν. Ἐν τούτοις ἐφ’ ὅσον οἱ λοιποὶ συνάδελφοι ἐκ Λαρίσης ἔχουν εἰς χεῖράς των ἔγγραφα, ἐξ ὧν ἀποδεικνύεται ὅτι θέλουν νὰ ὑπαχθοῦν εἰς Λαμίαν, ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ δεχθῇ μίαν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔχω ὑποβάλει. Εἶναι τρία χωρία, τὰ ὁποῖα ἀπέχουν πολὺ ὀλιγώτερον ἀπὸ τὰ Φάρσαλα, ὥστε θὰ εἶναι ἄδικον νὰ ἀναγκάσωμεν τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς νὰ ἀνέρχωνται εἰς τὰ ὄρη καὶ μεταβαίνουν εἰς τὸν Δομοκόν. Γνωρίζω δὲ καὶ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως ὅτι οἱ κάτοικοι τῶν τριῶν χωρίων, περὶ τῶν ὁποίων ἔχω ὑποβάλει τροπολογίαν, ζητοῦσι νὰ ὑπαχθῶσι διοικητικῶς καὶ δικαστικῶς εἰς τὴν Λάρισαν. Ἑπομένως φρονῶ ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν ὅτι πρέπει νὰ μεταβῇ ὁ Δομοκὸς εἰς τὴν Λαμίαν, διότι τὸ θέλουν οἱ κάτοικοι, ἐὰν ἀπεδείχθη ὅτι τὸ θέλουν, ἐπὶ τοσοῦτον πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὰ χωρία αὐτὰ πρέπει νὰ προστεθῶσιν εἰς τὰ Φάρσαλα, διὰ νὰ δοθῇ εἰς αὐτοὺς μία διευκόλυνσις. Ἔχω τὴν ἐλπίδα ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ θελήσῃ νὰ κάμῃ τὴν συγκατάβασιν ταύτην, ἀφοῦ εἶναι δίκαιος πόθος τῶν χωρίων τούτων.

§671Α. ΣΛΗΜΑΝ. Καὶ ἐγὼ συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. συναδέλφου, διότι, ἐφ’ ὅσον ζητοῦμεν νὰ ἀποσπασθῇ ὁ Δομοκὸς εἰς τὴν Φθιώτιδα, βασιζόμενοι εἰς τὴν ἐπιθυμίαν τῶν κατοίκων, ἀναγκαίως πρέπει νὰ ἀναγνωρίσωμεν ὅτι κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν τῶν χωρίων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. συνάδελφος, πρέπει ταῦτα νὰ μείνωσιν εἰς τὴν Λάρισαν. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία.

§672Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§673ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδαμῶς εὑρίσκω δικαίαν τὴν αἴτησιν περὶ ἀναβολῆς. Θὰ ἠδυνάμην νὰ τὴν ἀκούσω, ἐὰν ὑπεβάλλετο κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς συζητήσεως, ἀλλὰ κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν σαφῶς ἐφάνη ἡ διάθεσις πρὸς κωλυσιεργίαν, καθ’ ἣν στιγμὴν τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα προσάγει ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν εἶναι ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ μὲ συγκινήσωσι, διότι οὐδεὶς ἀνέμενεν ὅτι ἡ σύγκρουσις τῶν Βουλευτῶν Λαρίσης πρὸς τοὺς ἄλλους παρεμβαλλομένη εἰς τὴν αἴτησιν θὰ ἠδύνατο νὰ ἀφήσῃ ἓν σύνολον ἐπιχειρημάτων στηριζομένων εἰς τοῦτο, ὅτι «ἡμεῖς οἱ Θεσσαλοὶ θεωροῦμεν ὅτι εἴμεθα Κράτος ἰδιαίτερον», κατὰ τὴν στιγμὴν λέγω ταύτην, οὐδεμίαν δύνανται νὰ μοὶ κάμωσιν ἐντύπωσιν ταῦτα· παρακαλῶ ἑπομένως καὶ τὸν κ. Μπούσδραν νὰ μὴ ἐπιμένῃ λέγων ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅλα αὐτά, τὰ ὁποῖα κατ’ ἐπανάληψιν ἠκούσαμεν.

§674Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τὴν δύναμιν, ὥστε νὰ κανονίζωμεν τὰς ἀποφάσεις τοῦ Σώματος τούτου. Ἁπλοῖ ὄντες Βουλευταὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἔχομεν καθῆκον νὰ ἐκφέρωμεν τὴν γνώμην ἡμῶν. Συνηγορήσαμεν ὑπὲρ τῆς ἀκεραιότητος—ἂς εἴπω οὕτω—τοῦ νομοῦ τῆς Λαρίσης· εἴπομεν τοὺς λόγους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἀναγκάζουσι νὰ συνηγορήσωμεν ὑπὲρ τῆς ἀπορρίψεως τῆς προτάσεως ταύτης. Ἑπομένως τὸ καθῆκον ἡμῶν ἐξετελέσαμεν καὶ ἀπέναντι ἡμῶν αὐτῶν καὶ ἀπέναντι τῶν ἐκλογέων ἡμῶν καὶ ἀπέναντι τοῦ λαοῦ τῆς ἐπαρχίας Δομοκοῦ. Ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἴτε διὰ τὸν ἕνα εἴτε διὰ τὸν ἄλλον λόγον ἄλλως ἀντιλαμβάνεται τὸ πρᾶγμα, ἡμεῖς δὲν εἴμεθα ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δυνάμεθα νὰ μετατρέψωμεν τὰς σκέψεις αὐτοῦ. Θὰ σημειωθῇ ὅμως καὶ τὸ γεγονὸς τοῦτο ὅτι εἶναι μία ὑπηρεσία πρὸς πρόσωπα ὡρισμένα καὶ οὐχὶ πρὸς τὰ πράγματα.

§675ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις περὶ ἀναβολῆς μὴ ὑποστηριζομένη ὑπὸ 10 Βουλευτῶν ἀπορρίπτεται.

§676Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Διαδίδεται, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἐγὼ ἀντιτίθεμαι εἰς τὴν προσάρτησιν τῆς ἐπαρχίας ταύτης. Ἐπειδὴ εἶναι γνωστὸν ὄχι βεβαίως εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ἀλλ’ εἰς τοὺς κατοίκους τῆς ἐπαρχίας Δομοκοῦ, ὅτι ἐκτὸς τῶν γενικῶν συμφερόντων συντρέχουσι καὶ ἰδιωτικὰ συμφέροντα ἰδικά μου ὑπὲρ τῆς προσαρτήσεως ταύτης, διὰ τοῦτο ἀναγκάζομαι καὶ ἐγὼ νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ αὐτῆς.

§677ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 ὡς καὶ τὸ ἄρθρον 3, ἀπορριπτομένης τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Μπουφίδου. Ἐπίσης γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τῆς προτάσεως ταύτης νόμου). Γʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ὑπαγωγῆς τῶν δήμων Πτελεατῶν καὶ Ἀμαλιαπόλεως διοικητικῶς εἰς τὸν νομὸν Λαρίσης καὶ τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν τῆς ἐπαρχίας Ἁλμυροῦ, οἰκονομικῶς καὶ δασικῶς εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ἁλμυροῦ, ἐκκλησιαστικῶς εἰς τὴν Ἐπισκοπὴν Δημητριάδος καὶ δικαστικῶς εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Βόλου».

§678Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Δὲν θὰ κάμωμεν τὴν διοικητικὴν διαίρεσιν τοῦ Κράτους μὲ αὐτὰς τὰς προτάσεις.

§679Ι. ΧΡΥΣΟΒΕΛΟΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ δῆμοι Πτελεατῶν καὶ Ἀμαλιαπόλεως εἶναι ἐντὸς τοῦ κόλπου τοῦ Βόλου καὶ ἔχουσι τὰ συμφέροντά των ὅλα ἐκεῖ.

§680Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Οἱ δῆμοι οὗτοι, Κύριοι, εὑρίσκονται εἰς τὸν κόλπον τοῦ Βόλου· ἡ μὲν Ἀμαλιάπολις ἀπέχει ἀπὸ τοῦ Βόλου 1 ὥραν καὶ 30′, τὰ δὲ χωρία τοῦ δήμου Πτελεατῶν ἀπέχουσι τὸ αὐτὸ διάστημα, συγκοινωνοῦσι δὲ μετὰ τοῦ Βόλου τακτικῶς δὶς τῆς ἡμέρας ἀτμοπλοϊκῶς. Ἐννοεῖτε ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ τις ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάγωνται διοικητικῶς, δικαστικῶς καὶ ἐκκλησιαστικῶς εἰς τὴν ἐπαρχίαν Βόλου τοῦ νομοῦ Λαρίσης. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως καὶ αὐτοῦ τοῦ λόγου ἀκόμη διάπυροι εἶναι αἱ εὐχαὶ τῶν συμβουλίων τῶν δήμων τούτων, αἱ ὁποῖαι ἐπανειλημμένως ἐξεφράσθησαν ἀπὸ ἐτῶν πρὸς τοῦτο.

§681Ι. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΑΣ. Διαμαρτύρομαι. Νὰ μᾶς παρουσιάσητε τὰ ψηφίσματα.

§682Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Τὸ μὲν τῆς Ἀμαλιαπόλεως ψήφισμα διεβιβάσθη πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν καὶ ἀνεκοινώθη ὑπὸ τοῦ Προεδρείου· τοῦ δὲ δήμου Πτελεατῶν ἔχομεν τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα καὶ ἀκούσατε αὐτό, ἵνα πεισθῆτε περὶ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐπιθυμοῦσιν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν ἐπαρχίαν Βόλου (ἀναγινώσκει): «Εὐσεβάστως παρακαλῶ ἀνακοινώσητε κλπ.». Εἰς τὴν ἀντίδρασίν σας, κύριε συνάδελφε, δυστυχῶς ἀπαντᾷ τὸ τηλεγράφημα, καὶ ἀπαντᾷ κατὰ τρόπον, τὸν ὁποῖον ἐγὼ δὲν συμμερίζομαι. Λοιπὸν εἰς οὕτω πως ἐκδεδηλωμένον πόθον ἑνὸς λαοῦ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀντιταχθῶμεν, ὅταν μάλιστα ἔχωμεν καὶ τὸν σπουδαιότατον λόγον νὰ ὑπαγάγωμεν τὰ χωρία αὐτὰ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Βόλου, ἤτοι τὸν λόγον τὸν γεωγραφικόν· τὸ ν’ ἀναγκάζωνται αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι νὰ μεταβαίνωσιν εἰς Λαμίαν, ὅπου σήμερον ὑπάγονται, φαντάζονται ὅτι εἶναι κάτι τι τερατῶδες! Ὄχι δὲν εἶναι τερατῶδες, εἶναι εὐρύτερον καὶ τοῦ τερατώδους, διότι, ἐνῷ μετὰ μίαν ὥραν ἀτμοπλοϊκῶς εὑρίσκονται εἰς Βόλον, διὰ νὰ ὑπάγωσιν ὅμως εἰς Λαμίαν, χρειάζονται 24 ὁλοκλήρους ὥρας. Λέγετε λοιπὸν ὑμεῖς ὅτι πρέπει αὐτὸς ὁ λαὸς νὰ μὴ ὑπαχθῇ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Βόλου; Παρ’ ὅλην τὴν θέλησιν τοῦ κ. Γραμματίκα ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ δεχθῇ τὴν γνώμην του. Ἄλλως τε δὲ εἶναι δεδηλωμένη καὶ ἡ γνώμη τῶν ἀντιπροσώπων.

§683Ι. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΑΣ. Ἐγὼ ὡς ἀντιπρόσωπος διαμαρτύρομαι κατὰ τούτου.

§684Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Πλὴν ὑμῶν.

§685ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. (Γίνεται δεκτὴ κατ’ ἀρχὴν ἡ πρότασις νόμου ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 1–4). Προστίθεται εἰς τὸ ἄρθρον 5 ἡ ἑξῆς διάταξις: «Ἡ ἔναρξις τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου ὁρίζεται ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει διὰ Β. Διατάγματος». (Γίνεται εἶτα δεκτὸν καὶ τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἐτροπολογήθη, ὡς καὶ τὸ σύνολον τῆς προτάσεως νόμου). Βʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ διαθέσεως δρ. 13.053 καὶ 33|00 τῆς δημοτικῆς ὁδοποιίας τοῦ δήμου Τρικκαίων πρὸς κατασκευὴν ὁδοῦ ἀπὸ σιδηροδρομικοῦ σταθμοῦ Μεγάλων Καλυβίων μέχρι Πηνειοῦ ποταμοῦ ἐν τῷ χωρίῳ Μεγάλοις Καλυβίοις τοῦ δήμου Τρικκαίων». (Γίνεται δεκτὴ κατ’ ἀρχὴν ἡ πρότασις κατ’ ἄρθρον μόνον ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτῆς). Γʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ προσθήκης καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου ͵ΒΡΖʹ τοῦ 1893 περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν κλητήρων». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν τὸ ἄρθρον μόνον τῆς προτάσεως, ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§686ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτὴ κατ’ ἀρχὴν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 9, ἥτις νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν.

§687ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ πληρωμῆς τῶν ἡμερομισθίων τῶν ἐργατῶν καὶ περὶ διαδικασίας τῶν ἐξ ἡμερομισθίων ἀξιώσεων». (Γίνεται δεκτὴ κατ’ ἀρχὴν καὶ παραπέμπεται εἰς ἐπιτροπήν). Γʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀναστολῆς τῆς ἐκτελέσεως μέρους τῆς ποινῆς τῶν καταδίκων».

§688ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§689Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ὡς ἐτροποποιήθη, κ. Πρόεδρε, ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ;

§690ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§691Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μίαν λέξιν μόνον. Εἰς τὸ ἄρθρον 1 τῆς προτάσεως λέγει ὅτι δύνανται ν’ ἀνασταλῶσιν αἱ ποιναί. Ὑποθέτω ὅτι ἡ ἔννοια τοῦ «δύνανται» εἶναι ὅτι ὑπαρχούσης περιπτώσεως ἐκ τοῦ νόμου.

§692Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Εἶναι δυνητικόν.

§693Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι δυνητικόν;

§694Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δηλαδὴ ὑπὸ τοὺς ὅρους, εἰς τοὺς ὁποίους παραπέμπει.

§695Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸν νόμον περὶ λῃστείας;

§696Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· πρόκειται περὶ ποινῶν.

§697Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐγκληματικὰς ποινάς, ὅπου δὲν ἔχουσι πλέον θέσιν οἱ νόμοι ἐκεῖνοι;

§698Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχουσι δυνάμει αὐτοῦ τοῦ νόμου καὶ ἐκεῖνοι. Ἐπεκτείνεται ὁ νόμος.

§699Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἰδοὺ τί θέλω νὰ ἐρωτήσω. Τὸ Πλημμελειοδικεῖον θὰ εἶναι ὑποχρεωμένον ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ δεχθῇ ὅτι ἀναστέλλεται ἡ ποινὴ ἢ θὰ ἐξετάσῃ;

§700Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἐξετάσῃ.

§701Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τί θὰ ἐξετάσῃ; Ἂν ὑπάρχωσιν οἱ ὅροι τοῦ νόμου τούτου;

§702Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ὅροι τοῦ νόμου τούτου καὶ ἐκεῖνοι, εἰς τοὺς ὁποίους παραπέμπει.

§703Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Θὰ ἀφήνηται εἰς τὴν ἐλευθέραν κρίσιν τῶν Πλημμελειοδικείων ὅτι συντρέχουσιν αἱ περιστάσεις αὐταὶ ὄχι μόνον τοῦ νόμου, ἀλλὰ καὶ ἄλλαι.

§704Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦ νόμου πάντοτε.

§705Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ ἐπιτραπῇ τὸ ἔνδικον μέσον τῆς ἀναιρέσεως, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι δὲν ἐφήρμοσαν τὸν νόμον αὐτὸν οἱ δικασταί.

§706Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνοίξωμεν διαδικασίαν τώρα εἰς τὸν νόμον; Καίτοι τὸ νομοσχέδιον ἔχει συνταχθῆ, κατὰ τὴν τελευταίαν αὐτοῦ τοὐλάχιστον δικορρύθμισιν, ὑπὸ πάσας τὰς προφυλάξεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας θὰ ἠδύνατο ἐπαρκῶς νὰ προστατευθῇ ἡ δημοσία τάξις, διὰ νὰ μὴ κλονισθῇ τὸ κοινὸν συμφέρον, τὸ ἐπ’ ἐμοὶ δὲν ἔχω παρὰ νὰ δηλώσω ὅτι ἐνδοιασμοὺς αἰσθάνομαι περὶ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ διὰ τοῦτο ἐπιφυλάττων τὴν ἐμὴν ψῆφον θέλω καταψηφίσει κατ’ ἀρχήν. Εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλή, ἡ ὁποία εἶναι ἐλευθέρα νὰ κρίνῃ ἄλλως, ἤθελε δεχθῇ τὴν ἀρχήν, νομίζω ὅτι αἱ διατάξεις κεῖνται καλῶς ἐν τοῖς καθ’ ἕκαστα καὶ ἴσως εὐκόλως δύναται νὰ ἐμμένῃ εἰς ταύτας. Κατ’ οὐδένα ὅμως λόγον νομίζω ἐνδεδειγμένον νὰ γίνῃ ἀπόπειρα μεταβολῆς αὐτοῦ, διότι τοῦτο θὰ ἀποβῇ ἀναμφιβόλως ἐπὶ κινδύνῳ τῆς δημοσίας τάξεως.

§707ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκτὸς ἂν ἐν ταῖς λεπτομερείαις δεχθῆτε τροπολογίας τινάς.

§708Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι, τὸ ὁποῖον θὰ δώσῃ τὸ σύνθημα νὰ μεταρρυθμισθῇ.

§709ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§710Γ. ΚΟΣΟΝΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, νομίζω ὅτι εἰς τὸ 2ον ἐδάφιον τοῦ 2ου ἄρθρου, μετὰ τὴν πρώτην παράγραφον, δηλαδὴ μετὰ τοὺς συμπληρώσαντας τὸ 70 ἔτος, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἀπαλλαγῶσι τοῦ ἑνὸς τρίτου τῆς ποινῆς, ἐὰν ἐξέτισαν ἢ ἐκτίσωσι τὰ δύο τρίτα, νὰ προστεθῇ καὶ δεύτερον ἐδάφιον: «οἱ δὲ συμπληρώσαντες τὸ 75 ἔτος τῆς ἡλικίας — οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐρείπια πλέον — ἐὰν συγχρόνως ἔχωσιν ἀποτίσει ἢ ἅμα ὡς ἀποτίσωσι τὸ ἥμισυ τῆς καταγνωσθείσης αὐτοῖς ποινῆς».

§711Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν φωτογραφίαν, κύριε Πρόεδρε, τοῦ ἀναθεωρηθέντος Συντάγματος!

§712Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Ὁμοίας φύσεως τροπολογίαν θὰ ἀξιώσω καὶ ἐγώ, κ. Ὑπουργέ. Εἰς τὸ ἐδάφιον τέταρτον γίνεται τοιαύτη πρόβλεψις, ὥστε ἀπαλλάσσονται, ἐὰν ἡ ἐξακολούθησις τῆς ἐκτελέσεως τῆς ποινῆς ἤθελε φέρει βλάβην ἀνήκεστον εἰς τὴν ὑγείαν αὐτῶν. Νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ λάβωμεν πρόβλεψιν καὶ διὰ τὴν ὑγείαν τῶν ἄλλων, οἱ ὁποῖοι πάσχουσιν ἐντὸς τῶν φυλακῶν.

§713Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ μείζονα λόγον εἶναι ἡ διάταξις αὐτή.

§714Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Λοιπὸν νομίζω ὅτι δύναται νὰ γίνῃ μία διάταξις εὐεργετικωτέρα. Αὐτοὶ εἶναι ἑτοιμοθάνατοι καὶ θὰ ἐξέλθωσι πτώματα.

§715Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ μὴ ἀνάψωμεν πυρκαϊάν!

§716Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Μὴ βαίνετε πολὺ ἁλματικῶς. Εἶναι ἀρκετὸν βῆμα.

§717Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν.

§718Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Ἐπίσης φρονῶ ὅτι, τῶν εὐεργετημάτων αὐτῶν ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ τύχωσι, πρέπει νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ φράσις: «Ἐξαιροῦνται τῆς διατάξεως ταύτης οἱ εἰς ἰσόβια δεσμὰ καταδικασθέντες ὡς καὶ οἱ ἐπικεκηρυγμένοι λῃσταὶ καὶ οἱ ἐπὶ παραβάσει τοῦ περὶ ζωοκλοπῆς καὶ λῃστείας νόμου, εἰς οἱανδήποτε ποινὴν καταδικασθέντες». Αἱ τελευταῖαι αὗται φράσεις, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ ἀφαιρεθῶσι.

§719Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, ὄχι. Ἐννοεῖ νὰ ἐκφράσῃ ἡ Πολιτεία τὴν ἀγανάκτησιν αὑτῆς καθ’ οἱονδήποτε τρόπον. Ἐννοεῖ νὰ λείψῃ αὐτὴ ἡ λέπρα. Πρέπει νὰ ἐκδηλώσῃ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον τὴν ἀγανάκτησίν της ἡ Πολιτεία κατ’ αὐτῶν.

§720Α. ΒΑΒΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξαιρεῖται διὰ τοὺς καταδικασθέντας εἰς ἰσόβια δεσμὰ, ἐὰν ἔχωσι πρότασιν. Ἐὰν δὲν ἔχωσι τοιαύτην, δὲν τυγχάνουσι τοῦ εὐεργετήματος;

§721Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως.

§722Α. ΒΑΒΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί αὐτὴ ἡ ἀνισότης μεταξὺ τῶν καταδίκων;

§723Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀνισότης αὐτὴ διὰ τοὺς εἰς ἰσόβια δεσμά;

§724Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Τί ἰσόβια δεσμά; Εἰς τὸ δεύτερον ἐδάφιον, κ. Ὑπουργέ, λέγεται: «ὡς καὶ οἱ τυχόντες προτάσεως τοιαύτης περὶ μετριασμοῦ τῆς ποινῆς, ἂν ἐν τῇ τελευταίᾳ ταύτῃ περιπτώσει ἀπέτισαν τὸ διὰ τῆς προτάσεως τοῦ Δικαστηρίου ἢ τοῦ εἰσαγγελέως καθορισθὲν μέτρον τῆς ἐπιβεβλημένης ποινῆς».

§725Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως. Ὑποθέσατε ὅτι ἡ πρότασις εἶναι ἡ ποινὴ τῶν ἑπτὰ ἐτῶν τῆς εἱρκτῆς νὰ μετριασθῇ εἰς πέντε ἔτη. Μόνον εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἀποτίσῃ τὰ πέντε ἔτη, δύναται νὰ λάβῃ ἀναστολὴν τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ὑπολοίπου.

§726Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἄλλως δὲν ἔχει τὸ εὐεργέτημα αὐτό;

§727Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· αὐτὸ εἶναι ἐξαιρετικὸν μέτρον.

§728Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Εἶναι γνωστὸν πῶς ἐγένοντο αἱ δίκαι. Ἔχομεν παραδείγματα ἀναμφισβήτητα ὅτι παρεπέμφθησαν ἐπὶ λῃστείᾳ καὶ κατεδικάσθησαν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι οὔτε κἂν μετέσχον.

§729ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἆ! ἆ!

§730Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, Κύριοι. «Οἱ εἰς ἰσόβια δεσμὰ» δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ μὴ τύχωσι τοῦ εὐεργετήματος. Ἐπὶ λῃστείᾳ ναί.

§731Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἐπικίνδυνον μέτρον. Πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἦσαν ἄνθρωποι, τῶν ὁποίων ἔπρεπε νὰ πέσῃ ἡ κεφαλή, καὶ ἡ ἐπιείκεια τῶν ἐνόρκων καὶ αἱ ἀτέλειαι τῆν θανατικῆς ποινῆς τοὺς ἀφῆκαν.

§732Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ὥστε ἀπολύτως ἀποκρούεται νὰ μὴ περιληφθῶσιν εἰς τὴν διάταξιν.

§733Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Περιλαμβάνονται εἰς τὸ τέταρτον ἐδάφιον τῶν ἀσθενῶν αὐτοί.

§734ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἔχει τὸν λόγον. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§735Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἡ ἀναστολὴ δὲν γίνεται μόνον μὲ τοὺς ὅρους τοῦ νόμου, ἀλλ’ ἀφήνεται εἰς τὴν ἐλευθερίαν τοῦ Δικαστηρίου.

§736Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ τοὺς ὅρους τοῦ νόμου τούτου καὶ τοῦ ἄλλου· ὁ δὲ προγενέστερος νόμος, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν, ἀφήνει τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὴν ἐκτίμησιν τῶν πραγματικῶν γεγονότων τοῦ Δικαστηρίου.

§737Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἀφοῦ ἔχουσιν οὕτω τὰ πράγματα, θὰ ἔβλεπον ὅτι προτιμότερον νὰ κρίνῃ τὸ τῶν Πλημμελειοδικείων, τὸ ὁποῖον ἐξέδωκε τὴν ἀπόφασιν τὴν καταδικαστικὴν προκειμένου περὶ φυλακίσεως.

§738Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, ὄχι.

§739Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Διότι ἔχω ὑπ’ ὄψει αὐτό· ἔχω ἕνα κατάδικον ἐκ Τρικκάλων καὶ εὑρίσκεται εἰς τὰς φυλακὰς Λαρίσης· θὰ κριθῇ ἀπὸ τὸ συμβούλιον τῶν Πλημμελειοδικῶν ἐκεῖνο. Δὲν γνωρίζει οὔτε τὰς περιστάσεις οὔτε τὸν χαρακτῆρα οὔτε τὴν ῥοπήν του.

§740Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς εἴπω ἀμέσως ποῖαι σκέψεις ὑπηγόρευσαν αὐτό. Αὐτὸ εἶναι ἀπόλυσις ὑπὸ ὅρον, θεσμὸς εἰσαγόμενος ἤδη παρ’ ἡμῖν τέλος πάντων, ἔστω καὶ μερικῶς. Λοιπὸν εἶναι ἀνάγκη ὁ δικαστής, ὁ ὁποῖος θὰ διατάξῃ αὐτὴν τὴν ὑφ’ ὅρον ἀπόλυσιν, νὰ μελετήσῃ αὐτὸς κυρίως τὰς περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐγένετο τὸ ἀδίκημα, καὶ τοῦτο ἠδύνατο νὰ τὸ κάμῃ λαμβάνων τὴν δικογραφίαν· ἡ τοπικὴ ψυχολόγησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸν βοηθήσῃ, ἀλλὰ κυρίως ἡ διαγωγή, τὴν ὁποίαν ἔδειξεν ἐν τῇ φυλακῇ. Αὐτὸ εἶναι τὸ κυριώτερον σημεῖον. Διὰ τοῦτο δὲ λέγει ὅτι οἱ εἰς τὴν φυλακὴν εὑρεθέντες «κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου», διὰ νὰ μὴ ἀρχίσωσι κατόπιν αἰτήσεις περὶ μεταγωγῆς καὶ ζητεῖ ἕκαστος τὸ μέρος, τὸ ὁποῖον θέλει. Λοιπὸν παρακαλῶ νὰ μείνητε εἰς αὐτό.

§741ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ὡς καὶ τὸ ἄρθρον 5).

§742Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ τὸ σύνολον.

§743Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τὸ σύνολον.

§744Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐψηφίσθη τὸ σύνολον;

§745ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ τὸ σύνολον. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Παρακαλῶ δύο προτάσεις ἀκόμη. Βʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ διαθέσεως δραχμῶν 3,942 ἐκ τῶν κεφαλαίων τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας τῆς ἐπαρχίας Δωρίδος πρὸς κατασκευὴν ὑδραγωγείου τῆς κωμοπόλεως Γρανίτσης τοῦ δήμου Ὑαίας». (Γίνεται δεκτὴ ἡ πρότασις εἰς βʹ συζήτησιν). Συζήτησις κατ’ ἀρχὴν τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἐξασκήσεως τοῦ ἰατρικοῦ ἐπαγγέλματος ἐν Ἑλλάδι». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν). (Ψηφίζονται εἶτα καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα ὡς καὶ τὸ σύνολον τῆς προτάσεως ταύτης νόμου).

§746Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Νὰ ψηφισθῇ εἰς αʹ ἀνάγνωσιν ἡ πρότασις νόμου περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τοὺς ὑποδιδασκάλους.

§747Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εὐχαρίστως.

§748ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τοὺς ὑποδιδασκάλους». (Ψηφίζεται ἡ πρότασις νόμου κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§749Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὴν προσεχῆ Δευτέραν νὰ συνεδριάσωμεν τῇ 4 μετὰ μεσημβρίαν, διὰ νὰ ἔχωμεν χρόνον νὰ περατώσωμεν τὴν ἐργασίαν ἡμῶν.

§750ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Νὰ μὴ γίνῃ συνεδρίασις πρὸ μεσημβρίας.

§751Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κατὰ τὴν 3½ μετὰ μεσημβρίαν τὴν προσεχῆ Δευτέραν.

§752ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ τῇ 3ῃ μετὰ μεσημβρίαν ὥραν τῆς προσεχοῦς Δευτέρας. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 4 καὶ 30′ τῆς πρωΐας).