1911.06.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 118.

Τῆς 20ῆς Ἰουνίου 1911.

(Δευτέρα).

Προεδρία κ. Νικολάου Ἀ. Στράτου.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ περὶ ὥραν 11 π. μ. παρόντων 129 Βουλευτῶν. Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς 17 Ἰουνίου).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλήν: 1) Ὁ Γ. Οἰκονόμου κατάδικος Παλαμηδείου ζητεῖ βασιλικὴν χάριν· 2) Ὁ σύνδεσμος καπνεργατῶν Βόλου ζητεῖ, ὅπως τεθῇ φόρος 40 δραχ. κατὰ ῥόλον σιγαροχάρτου· 3) Κτηματίαι, συντεχνίαι καὶ λαὸς Λαρίσης ζητοῦσιν, ὅπως μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐπαναφορᾶς τοῦ νόμου ΧΜΒʹ ὡς ἐπιζήμιον εἰς τοὺς γεωργοὺς καὶ κτηνοτρόφους· 4) Οἱ καφεμαγειροϋπάλληλοι Λαρίσης ζητοῦσιν, ὅπως κανονισθῶσι καὶ αἱ ἐργάσιμοι ὧραι αὐτῶν· 5) Οἱ καπνεργάται Λαρίσης ζητοῦσιν, ὅπως τεθῇ φόρος 40 δρ. ἐφ’ ἑκάστου ῥόλου σιγαροχάρτου· 6) Ὁ σύνδεσμος σιγαροδετῶν Λαμίας παρακαλεῖ, ὅπως αὐξηθῇ ὁ φόρος ἐπὶ τῶν μηχανοποιήτων σιγαρέττων ἀπὸ 25 δρ. εἰς 40. 7) Ὁ ἐξ Ἀστακοῦ Καροῦσος παρακαλεῖ, ὅπως τεθῇ φόρος 40 δρ. ἐφ’ ἑκάστου ῥόλου σιγαροχάρτου· 8) Κάτοικοι Ἰθάκης αἰτοῦνται, ὅπως ταχέως ὑπαχθῇ αὕτη εἰς τὴν Ἐπισκοπὴν Κεφαλληνίας· 9) Διάφοροι συντάκται ἐφημερίδων ζητοῦσιν, ὅπως ὁ περὶ κυριακῆς ἀργίας νόμος ἐφαρμοσθῇ καὶ διὰ τὰς ἐφημερίδας· 10) Τὸ σωματεῖον τῶν ἀποστράτων ὑπαξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς ζητεῖ αὔξησιν τῆς συντάξεως τῶν μαχίμων ὑπαξιωματικῶν· 11) Οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Μηλεῶν ζητοῦσι τὴν μεταρρύθμισιν τοῦ ͵ΓΧΘʹ νόμου περὶ συνενοικιάσεως τοῦ δημοσίου καὶ δημοτικοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἐλαιῶν. Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Κορομηλᾶς ὑποβάλλει συγκριτικὴν διασάφησιν τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης μηνιαίως καὶ ἐτησίως πρὸς μισθοδοσίαν τοῦ πρὸς διδασκαλίαν προσωπικοῦ τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς. Ὁ βουλευτὴς κ. Τ. Παπαδὰμ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ». Ἐπὶ τοῦ ἰδίου νομοσχεδίου ὑποβάλλει τροπολογίαν ὁ κ. Κ. Ἀλαβάνος. Ὁ κ. Ν. Πετροπουλάκης ὑποβάλλει τροπολογίας ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων «περὶ συμπληρωματικοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος» καὶ «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων πρωσόδων καὶ τῶν ἀφορώντων τὴν ταμιακὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους». Ἐπίσης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου ͵ΓΤΛΑʹ (3331) ὡς πρὸς τὴν διαδικασίαν τῆς ἐκδικάσεως τῆς ἀνακοπῆς κατὰ δικηγορικοῦ πίνακος ἐκκαθαρισθέντος ὑπὸ εἰρηνοδίκου». Ὁ κ. Γ. Παπακυριακόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀπαγορεύσεως τρόπου τινὸς τῆς πωλήσεως σταφιδοκάρπου». Ὁ κ. Ἀ. Καφετζόπουλος ὑποβάλλει τὰς κάτωθι προτάσεις νόμων: «περὶ ἐργατικῆς διαιτησίας». 2) «περὶ ἐργατικῶν ἑνώσεων ἀλληλοβοηθείας καὶ περὶ ἀποζημιώσεως τῶν παθόντων ἐν ἐργοστασίοις ἐργατῶν», 3) «περὶ συστάσεως τμήματος ἐργασίας καὶ κοινωνικῆς προνοίας ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Γεωργίας, Ἐμπορίου καὶ Βιομηχανίας» καὶ 4) «περὶ ἐργατικῆς ἐρεύνης». Θέλουσι πᾶσαι αὗται ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ. Ἀναθ. Βουλῆς, Τεῦχος Αʹ). Σήμερον ἔχομεν τρεῖς Ἡμερησίας Διατάξεις.

§2Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Μίαν καὶ μόνην ἔχομεν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἦτο καλλίτερον νὰ ἀφήνετε νὰ ἐξηγηθῶ ἐγὼ πρὸς τὴν Βουλήν. Ἔχει κανονισθῆ, ὅπως τὸ ἀπόγευμα ὑπάρχει νομοθετικὴ Ἡμερησία Διάταξις, τὴν δὲ πρωίαν, ἀπὸ τῆς παρελθούσης ἑβδομάδος, εἶχεν ἀποφασισθῆ νὰ συζητῶνται προτάσεις νόμων. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν ὅμως τῆς Παρασκευῆς ἀπεφασίσθη, ὅπως κατὰ τὴν πρωίαν τῆς σήμερον διεξαχθῇ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων. Τώρα παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφανθῇ ποία θὰ προταχθῇ.

§4Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τῶν ἐπερωτήσεων.

§5Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ὅπως συζητήσωμεν σήμερον τὰ τοπικὰ νομοσχέδια, δὲν ἤρθη.

§6Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὅτε ἀπεφασίσθη νὰ συζητήσωμεν νομοσχέδια μετὰ μεσημβρίαν τὴν Δευτέραν, ἀπεφασίσθη ἐπίσης, ὅπως ἡ ἐργασία ἡ μεταμεσημβρινὴ τῆς Δευτέρας μετατεθῇ εἰς τὴν πρωίαν, καθόσον αἱ ἐπερωτήσεις ἔχουν μείνει πολὺ ὀπίσω.

§7ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐφ’ ὅσον ἐκδηλοῦται ἐπιθυμία τῆς Βουλῆς νὰ προταχθῶσιν αἱ ἐπερωτήσεις, αὕτη εἶναι σύμφωνος πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Κυβερνήσεως.

§8Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Δὲν ἀφήνετε, διὰ νὰ προχωρήσωμεν;

§9Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Διατί δὲν σπεύδετε νὰ κάμητε τὰς ἐπερωτήσεις;

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρεκάλουν τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸν Πρόεδρον αὐτῆς νὰ ἀποστείλῃ ὅλας τὰς ἀναφορὰς εἰς τὰ οἰκεῖα Ὑπουργεῖα, διότι εἶναι εἷς κατάλογος διακοσίων ἀναφορῶν. Αἱ ἀναφοραὶ θὰ παραπεμφθῶσιν ὅλαι μέχρι τῆς ἑσπέρας εἰς τὰ οἰκεῖα Ὑπουργεῖα. Ὅστις τῶν κυρίων Βουλευτῶν θέλει νὰ παραμείνῃ ἡ ἀναφορά του, ἐπὶ τῆς ὁποίας θέλει νὰ ὁμιλήσῃ πρὸς συζήτησιν, νὰ δηλώσῃ τοῦτο εἰς τὸ Προεδρεῖον καὶ αὐτὴ θὰ κρατηθῇ. Πᾶσαι αἱ λοιπαί, ἐπαναλαμβάνω, θὰ ἀποσταλῶσιν εἰς τὰ ἁρμόδια Ὑπουργεῖα τὴν ἑσπέραν τῆς σήμερον. Ὥστε ἀναμένω δηλώσεις περὶ τούτου. Δέχεται τοῦτο ἡ Βουλή;

§11ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαχελᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§13Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ἀφοῦ εὐχαριστήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τοὺς κόπους, εἰς τοὺς ὁποίους ὑποβάλλεται, καὶ διὰ τὰς μερίμνας, τὰς ὁποίας καταβάλλει διὰ τὴν ὑγείαν τῶν κατοίκων τῶν πόλεων τοῦ Βασιλείου καὶ ἰδίως τῶν πόλεων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ κάμῃ ἕνα μικρὸν περίπατον εἰς τὴν ὁδὸν Δερινύ, ἡ ὁποία δὲν ἀπέχει ἢ ὀλίγα μέτρα τῆς κατοικίας αὐτοῦ, διὰ νὰ ἴδῃ τὴν ἐκεῖ ὑπόνομον. Ἀφοῦ δὲ ἴδῃ αὐτήν, εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι θὰ κάμῃ ὅ,τι δέον πρὸς ἄρσιν τοῦ κακοῦ, τὸ ὁποῖον ἐκεῖθεν ἀπορρέει καὶ ἐκπηγάζει.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαλωνίτσης ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἔχει τὸν λόγον.

§15Π. ΜΑΝΩΛΙΤΣΗΣ. Ἀπὸ τῆς προπαρελθούσης ἑβδομάδος ἐλήφθη ἀπόφασις ὅπως τὴν πρωίαν ἑκάστης Δευτέρας συζητῶνται αἱ προτάσεις νόμων αἱ ἀφορῶσαι τὰ τοπικὰ συμφέροντα. Καὶ τοῦτο ἐγένετο. Προετάχθησαν μάλιστα εἰς αʹ ἀνάγνωσιν· δὲν ἀπῄτησαν δὲ χρόνον ἢ τόσον, ὅσος παρῆλθεν, ὅπου κάμνω αὐτὸν τὸν λόγον· εἶπε δὲ ὁ κ. Πρόεδρος αὐτὰς τὰς δύο λέξεις: «Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη». Αἱ προτάσεις νόμων, τὰς ὁποίας ὑποβάλομεν διὰ τὴν ἐπαρχίαν μας, ἀποτελοῦσι μέρος τοῦ ὅλου εἰς τὰς προσπαθείας τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις ἐπιδιώκει τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματός της καὶ δὲν φέρομεν οὔτε ἐμπόδια, οὔτε κωλυσιεργίαν, οὔτε τίποτε. Ἀλλὰ παρατηρῶ δυστυχῶς, ὅτι ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς αὕτη παρακάμπτεται καὶ σήμερον, καίτοι οὐδὲν παρενεβλήθη παρ’ ἡμῖν ἐμπόδιον εἰς τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως. Παρατηρῶ ὅτι δὲν μᾶς παρέχεται τὸ μέσον αὐτὸ νὰ δώσωμεν εἰς τὰς ἐπαρχίας μας αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ζητοῦσι, τὸ ὁποῖον δὲν ἐμποδίζει οὔτε τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως οὔτε τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς. Δὲν δύναμαι νὰ τὸ ἐννοήσω. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ ὁποίου ἡ γνώμη καὶ ἡ ἀπόφασις βαρύνει, νὰ ἐπεμβῇ ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Ἡ ὥρα, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁμιλοῦμεν, παρῆλθε, χωρὶς νὰ κάμωμεν συζήτησιν· αὐτὴ ἤρκει νὰ ἀναγνωσθῶσιν αἱ προτάσεις νόμων καὶ νὰ εἴπῃ ὁ κ. Πρόεδρος τὰς δύο λέξεις: «Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη». Ἐὰν τὰς ἀποφάσεις ταύτας τὰς μεταβάλῃ καθ’ ἡμέραν ἡ Βουλὴ καὶ ἐὰν καὶ σήμερον τὸ ζήτημα παρακαμφθῇ, νομίζω ὅτι ὑποχρεώνει καὶ ἡμᾶς, νὰ μὴ εἴπω ὅτι θὰ κωλυσιεργήσωμεν, ἀλλὰ νὰ ἀπόσχωμεν.

§16ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ ὁρίσωμεν τὴν Πέμπτην τὸ πρωί, κύριε Πρόεδρε.

§17Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἀφοῦ ἅπαξ ἀπεφασίσθη ἑκάστην Δευτέραν νὰ κάμνωμεν τὰς προτάσεις νόμων, αἱ ἐπαρχίαι ὅλαι ἐπέστησαν τὴν προσοχήν των καὶ ἀναμένουσι τὰς προτάσεις νόμων, αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν ὑποβληθῆ ὑφ’ ἡμῶν. Εἶναι οὐσιωδέστατα πράγματα, δὲν ἐπιβαρύνουσι καθόλου τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους καὶ εἶναι πράγματα, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουσι τὰς ἐπαρχίας σπουδαιότατα. Σᾶς καθικετεύω, κύριε Πρωθυπουργέ, νὰ συναινέσητε εἰς μίαν–δύο–τρεῖς συνεδριάσεις νὰ προταχθῶσι τὰ τοπικὰ νομοσχέδια, νὰ ψηφισθῶσι, διότι εἶναι ἀπαραίτητα καὶ διότι εἶναι ἡ κατάλληλος ὥρα. Προχθὲς ἐμείναμεν καὶ ἐψηφίσαμεν 20–40 προτάσεις. Ἂς κάμωμεν καὶ σήμερον αὐτό, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Ἡμεῖς ψηφίζομεν τὰ νομοσχέδια τῆς Κυβερνήσεως χωρὶς νὰ τὰ ἀναγνώσωμεν, χάριν τῆς Κυβερνήσεως· ἡ Κυβέρνησις δὲν μᾶς κάμνει τὴν χάριν νὰ δεχθῇ ὅπως ψηφισθῶσιν αἱ προτάσεις νόμων τοπικοῦ ἐνδιαφέροντος;

§18ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω ὅτι αὐτοῦ τοῦ εἴδους συναλλαγὴ εἶναι ἀπαράδεκτος. Τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ψηφίζει ἡ πλειονοψηφία, τὰ ψηφίζει στηριζομένη εἰς τὴν μελέτην, τὴν ὁποίαν ἔχει κάμει ἐπ’ αὐτῶν ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως δὲν δύναται νὰ δεχθῇ τὴν ψήφισιν προτάσεων νόμων, τὰς ὁποίας ὑποβάλλει εἷς μόνον Βουλευτής, καὶ αἱ ὁποῖαι δὲν παρέχουσι τὰς αὐτὰς ἐγγυήσεις.

§19Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Σᾶς καθικετεύω, κύριε Πρόεδρε.

§20ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἀρνοῦμαι τὸ δίκαιον τῶν κυρίων Βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦσι νὰ ψηφισθῶσι συγκεκριμέναι προτάσεις νόμων, αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσι τὰς ἐπαρχίας των, οὐδὲ τὴν σκοπιμότητα τῶν νομοθετημάτων, ἀλλὰ προβάλλω τὴν ἐπασχόλησιν τὴν μεγάλην τῶν κυρίων Ὑπουργῶν. Γνωρίζετε πόσον ἀπησχολημένοι εἶναι. Ἀπὸ τὴν ἐπασχόλησιν, τὴν ὁποίαν ἔχετε ὑμεῖς ὅλοι, ὡς Βουλευταί, ἐνοήσατε τί ἔχομεν ἡμεῖς παρακολουθοῦντες καὶ ὡς Βουλευταὶ καὶ ὡς Ὑπουργοὶ πάσας τὰς ἐργασίας τοῦ Κοινοβουλίου. Θὰ προσπαθήσωμεν νὰ μελετήσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον τὰς προτάσεις νόμων καὶ θὰ ὁρίσωμεν εἰδικὴν ἡμέραν διὰ ταύτας.

§21Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα κατέστη ὅλως διόλου ἄχαρι, διότι εἰς τὰ Ὑπουργεῖα περιοδεύομεν μόνον, χωρὶς οὐδὲν νὰ μᾶς κάμνωσι ταῦτα ὑπὲρ τῶν συμπολιτῶν μας. Ἐντὸς τῆς Βουλῆς νὰ μὴ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ὑπερασπίσωμεν τὰ συμφέροντα τῶν συμπολιτῶν μας, κύριε Πρόεδρε;

§22ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι ἁπλούστατον. Ἐὰν νομίζητε ὅτι αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς δὲν διεξάγονται καλῶς, τότε νὰ κάμητε ἄλλην Κυβέρνησιν, διὰ νὰ διαχειρίζηται ταύτας καλῶς.

§23Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Δὲν εἶπον τοιοῦτό τι, κύριε Πρόεδρε. Εἶπον ὅτι πρέπει νὰ εἰσακουώμεθα καὶ ἡμεῖς.

§24ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καλῶς. Δὲν εἶπον τὸ ἐναντίον, ἀλλὰ μέχρι πρὸ 20 ἡμερῶν ἀκόμη ἐψηφίσθη τὸ Σύνταγμα. Ἔκτοτε ἔχομεν τόσον ὄγκον ἐργασίας. Εἶναι φυσικὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ προτιμᾷ τὴν νομοθετικήν της ἐργασίαν, σᾶς λέγω δ’ ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ μελετήσῃ τὸ ταχύτερον καὶ θὰ ὁρίσῃ εἰδικὴν ἡμέραν δι’ αὐτά.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, σᾶς παρακαλῶ· θὰ καταναλώσητε πάλιν τὴν πρωίαν ὅλην περὶ προτάσεων νόμων, καὶ θὰ χαθῇ οὕτως ἡ Ἡμερησία Διάταξις τοῦ ἐλέγχου. Τὴν Πέμπτην θὰ ἔχωμεν ἐπερωτήσεις καὶ θὰ ἔλθωσιν οἱ Βουλευταὶ νὰ ἐλέγχωσι. Καὶ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν ἔκαμα τὴν παρατήρησιν αὐτήν, ὅτι θὰ χαθῇ ἡ συνεδρίασις μὲ τὰς προτάσεις. Δὲν τὸ ἠκούσατε. Ἐχάθη ἡ συνεδρίασις. Τώρα πάλιν ἠρχίσατε τὰ ἴδια!

§26Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Νὰ καθορισθῇ πρὸς τοῦτο τοὐλάχιστον ἡ Πέμπτη ἡ προσεχής.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Πέμπτη.

§28Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Ἐπειδὴ πιστεύω, ὅτι ἡ ἐπιθυμία τῶν πλειοτέρων Βουλευτῶν εἶναι νὰ προταχθῇ σήμερον ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως τῶν νόμων, θὰ παρακαλέσω νὰ γίνῃ αὐτά.

§29ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§30ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν γίνονται αὐτὰ τὰ πράγματα.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν Πέμπτην τὴν πρωίαν θὰ συζητηθῶσιν αἱ προτάσεις νόμων.

§32ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ καλλίτερον εἶναι νὰ τηρῆται ὁ Κανονισμὸς καὶ νὰ μὴ λαμβάνωνται καθ’ ἑκάστην ἡμέραν ἀποφάσεις· νὰ λείψωσιν αὐταὶ αἱ συζητήσεις, αὐταὶ αἱ ταραχαί. Τὴν Δευτέραν καὶ τὴν Πέμπτην ἔχομεν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. Νὰ ἔχωμεν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον, διότι, ἐὰν ἀρχίσωμεν τὴν μίαν ἡμέραν τὴν δεῖνα ἀπόφασιν καὶ τὴν ἄλλην ἡμέραν ἄλλην ἀπόφασιν, θὰ ἔχωμεν νὰ συζητῶμεν «’σὰν τὴς γυναῖκες ποῦ τσακώνονται ’ς τὴς βρύσες».

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κανονισμὸς τηρεῖται, κύριε Βουλευτά, καὶ αἱ ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς λαμβάνονται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Κανονισμοῦ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ ἀποδέχεται, ὅπως κατὰ τὴν Προσεχῆ Πέμπτην συζητηθῶσιν αἱ προτάσεις νόμων τῶν κυρίων Βουλευτῶν;

§34ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. 1) Γενικὴ συζήτησις «περὶ τῆς Ὑπερωκεανείου ἑταιρείας». Ὁ κ. Πετροπουλάκης ἔχει τὸν λόγον.

§36Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Προκειμένου νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν καὶ πάλιν τὴν σχετικὴν μὲ τὰς παραβάσεις τῆς ὑπερωκεανείου ἑταιρείας, καθιστῶ γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ταύτην τὴν στιγμὴν μοὶ ὑπεβλήθη ἡ ἔκθεσις τοῦ τμηματάρχου τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας ἡ ἀφορῶσα καὶ τὸν διοικητικὸν ἔλεγχον τῆς ἑταιρείας αὐτῆς, τὴν ὁποίαν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν, θὰ παρακαλέσω δ’ ὡς ἐκ τούτου, ὅπως καὶ ἡ συζήτησις αὕτη ἀναβληθῇ διὰ τὴν προσεχῆ Πέμπτην, ὁπότε θὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὅσον μέρος τῆς ἐκθέσεως νομίζω ὑποβλητέον, διότι ὁμιλεῖ καὶ περὶ οἰκονομικῶν τῆς ἑταιρείας, τὰ ὁποῖα νομίζω ὅτι δὲν δύναται νὰ μᾶς ἀπασχολήσωσι.

§37Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Κυρίως τὰ οἰκονομικὰ τῆς ἑταιρείας μᾶς ἐνδιαφέρουσιν.

§38ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Βουλευτά, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι οἰκονομικὸς ἔλεγχος διεξάγεται ὑπὸ τοῦ οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ. Ἑπομένως, ὅταν ὑποβληθῇ ἐκεῖνος, θὰ γίνῃ συζήτησις περὶ αὐτοῦ. Ἐπὶ τοῦ παρόντος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ, εἶναι τὸ ζήτημα τῶν παραβάσεων τῶν νόμων, εἰς τὰς ὁποίας ὑπέπεσεν ἡ ἑταιρεία, καὶ τὸ ζήτημα εἶναι, ἂν δύναται νὰ γίνῃ καταδίωξις ποινικὴ δι’ αὐτάς.

§39Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἡμεῖς θέλομεν τὴν διαχείρισιν νὰ ἴδωμεν.

§40ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δι’ ἐκεῖνο θὰ περιμένητε τὴν ἔκθεσιν τοῦ οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ, ὁ ὁποῖος κυρίως διεξάγει αὐτὴν τὴν ἐξέλεγξιν.

§41ΟΘ. ΤΕΤΕΝΕΣ. Αὔριον φθάνει τὸ ἀτμόπλοιον «Ἀθῆναι», ὅπου περιέχεται ἡ δικογραφία ἡ διεξαχθεῖσα ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ, καὶ ἐξ αὐτῆς θὰ φωτισθῶμεν, διότι πρόκειται κυρίως περὶ ὅσων ἐγένοντο ἐν Ἀμερικῇ ἐσχάτως.

§42Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἀκριβῶς δι’ ὃν λόγον εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ δι’ ὃν λόγον ἀνέπτυξεν ὁ κ. Τετενές, διότι ἡ κατηγορία κατὰ τῆς ὑπερωκεανείου δὲν ἐστράφη διὰ τὴν χρηματικὴν διαχείρισιν, ἀλλ’ ἐστράφη κυρίως δι’ ὅσα ἐγένοντο ἐν Ἀμερικῇ ἐσχάτως. Θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ, ὅπως ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης. Ἐκ τῆς δικογραφίας αὐτῆς θὰ πεισθῶμεν διὰ ποίους λόγους κατηγορεῖται ἡ ἑταιρεία καὶ ἂν ἡ ἑταιρεία καὶ οἱ διευθύνοντες τὰ τῆς ἑταιρείας εἶναι ἔνοχοι τῶν ἀποδιδομένων αὐτοῖς πράξεων. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις.

§43ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ νὰ μὴ χάνωμεν τὸν καιρὸν, ἐὰν θέλητε, ἀποσύρω τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς.

§44Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλω νὰ τονίσω, εἶναι ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τῶν ἐν Ἀμερικῇ λαβόντων χώραν, ἀλλὰ περὶ τῆς διαχειρίσεως τῆς ἑταιρείας. Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς ἡμῶν. Κατηγοροῦμεν τὴν διαχείρισιν τῆς ἑταιρείας, κατηγοροῦμεν ὅλα ἐκεῖνα τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἔφερον εἰς πτώχευσιν τὴν ἑταιρείαν, καὶ τὰ ὁποῖα ἐζημίωσαν ἑκατομμύρια δραχμῶν τόσα ἄτομα, διὰ τὰ ὁποῖα ἐνδιαφερόμεθα. Ἡμεῖς κατηγοροῦμεν τὴν διαχείρισιν τῆς ἑταιρείας, τὸ δὲ ζήτημα τῆς Ἀμερικῆς εἶναι παρεμπῖπτον ζήτημα, τὸ ὁποῖον δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει ποσῶς. Ἐγὼ κατηγορῶ τὴν διαχείρισιν τῆς ἑταιρείας, ἐγὼ κατηγορῶ τὸ συμβούλιον τῆς ἑταιρείας, τὸν κ. Τετενέν, τὸν κ. Ἀνδριτσάκην, τὸν κ. Εὐταξίαν, τοὺς διευθυντάς, καὶ ἐν γένει ὅλους αὐτοὺς κατηγορῶ.

§45ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀποσύρω τὴν περὶ ἀναβολῆς πρότασίν μου καὶ παρακαλῶ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν κατ’ οὐσίαν τῆς ἐπερωτήσεως περὶ τῆς ὑπερωκεανείου ἑταιρείας. Ὁ κ. Π. Ἀλεξάκης ἔχει τὸν λόγον.

§47ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι ἀπών.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Κουτούπης ἔχει τὸν λόγον.

§49Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§50ΟΘΩΝ ΤΕΤΕΝΕΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§51ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας τῆς ὑποθέσεως εἰς τὰς ὁποίας εἰσῆλθον οἱ προαγορεύσαντες, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν δικαιολογεῖται ἡ μὴ ἐνέργεια τῆς δικαστικῆς Ἀρχῆς ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε ἐξετέθησαν ἐνώπιον ἡμῶν, εἶναι στοιχεῖα ἀναμφιβόλως παραβιάσεως τῶν διατάξεων τοῦ Ποινικοῦ Νόμου. Διότι, ὅταν ψευδῶς ἀναφέρωνται ὡς κέρδη ποσά, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι κέρδη, ἢ ὅταν παρουσιάζωνται ψευδῶς ὡς ναῦται πρόσωπα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπιβάται, ὅταν ψευδῶς μειῶται τὸ ποσὸν τοῦ ἀντιτίμου τῶν εἰσιτηρίων πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ καταστρατηγηθῇ ὁ νόμος περὶ χαρτοσήμου, ἔχομεν ἀναμφισβητήτως παραβάσεις τῶν διατάξεων τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, πρὸ τῶν ὁποίων δὲν βλέπω διατί φοβεῖται ὁ εἰσαγγελεὺς νὰ προβῇ. Γνωρίζει ὁ κ. εἰσαγγελεὺς ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε συζητήσεως, ὅτι ὡρισμέναι παραβάσεις νόμων κατεγνώσθησαν κατὰ μιᾶς ἑταιρείας, καὶ ἐνῷ γνωρίζει τοῦτο, ἐνῷ ἐφροντίσαμεν νὰ ἔχωμεν τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν ἐντελῶς ἀνεξάρτητον καὶ νὰ τὴν περιβάλωμεν μὲ ὅλον τὸ κῦρος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχῃ, ἐν τούτοις ὁ εἰσαγγελεὺς δὲν ἐνεργεῖ. Ἀπέναντι μικροτέρων παραβάσεων τῶν διατάξεων τοῦ Ποινικοῦ Νόμου βλέπομεν τὸν εἰσαγγελέα νὰ ἐνεργῇ, ὅταν ἀσθενεῖς εἶναι ἐκεῖνοι, κατὰ τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ ἐπιβάλῃ τὴν χεῖρα, καὶ ἀπέναντι ἰσχυρῶν, οἱ ὁποῖοι σήμερον ἔχουν τὸ ἰσχυρότερον μέσον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐπικρατήσῃ, τὸ χρῆμα, βλέπομεν τὸν εἰσαγγελέα ὀρρωδοῦντα.

§52ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχετε δίκαιον καταφερόμενοι ἐναντίον τοῦ εἰσαγγελέως. Καθ’ ἣν στιγμὴν ἦλθεν ἡ ὑπόθεσις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐβεβαίωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὅτι διετάχθη ἡ ἐξέλεγξις τῆς διαχειρίσεως τῆς ἑταιρείας καὶ ἀναμένομεν τὸ συμπέρασμα τῆς ἐξελέγξεως τῆς διοικήσεως, διὰ νὰ συστήσωμεν καὶ τὴν ποινικὴν καταδίωξιν, ἐὰν ὑπάρχῃ περίπτωσις τοιαύτη. Εἶναι φυσικὸν ὁ εἰσαγγελεύς, μαθὼν ὅτι ἡ ἀνωτέρα διοικητικὴ Ἀρχὴ ἔχει κανονίσει τρόπον ἐνεργείας, νὰ θεωρήσῃ, ὅτι δὲν ἐπεβάλλετο νὰ προβῇ εἰς καμμίαν ἐνέργειαν. Θὰ ἦτο δικαιοτέρα, ἐὰν ἡ κατηγορία ἀπηυθύνετο καθ’ ἡμῶν, ἐὰν θέλητε δέ, δύνασθε νὰ ἀπευθύνητε ψῆφον μομφῆς κατὰ τῆς Κυβερνήσεως.

§53Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν ἡ ψῆφος μομφῆς.

§54ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Περιμείνατε λοιπὸν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐξελέγξεως τῆς διαχειρίσεως, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς δικαστικὴν καταδίωξιν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὅσα εἴπετε. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶσθε ἐλεύθερος νὰ προτείνητε ψῆφον μομφῆς. Ἀφήσατέ μας ὅμως νὰ ἐνεργήσωμεν ἀπροσκόπτως. Σᾶς εἶπον, ὅτι ταύτην τὴν στιγμὴν ἐρχόμενος ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν παρέλαβον μαζί μου τὴν ἀπὸ 20 Μαρτίου ἔκθεσιν τοῦ τμηματάρχου. Περιμείνατε λοιπὸν νὰ τελειώσῃ αὐτὴ ἡ ἐργασία.

§55Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ Νομικὸν Συμβούλιον διατελεῖ ἐν γνώσει τῆς ὑποθέσεως τῶν 90.800 δραχμῶν, ἡ ὑπόθεσις δὲ αὕτη δὲν ἔχει οὐδεμίαν σχέσιν μὲ τὰς παραβάσεις τῆς ἑταιρείας.

§56ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶμαι τόσον βέβαιος, ὅτι πρόκειται περὶ ὑπεξαιρέσεως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σᾶς ζητῶ εἶναι νὰ μᾶς ἀφήσητε τὸν ἀναγκαῖον χρόνον, διὰ νὰ μελετήσωμεν καὶ ἡμεῖς ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ συμπεράσματος τοῦ διοικητικοῦ ἐλέγχου, ὁ ὁποῖος γίνεται. Ἀλλ’ ἐὰν θέλητε ἡμεῖς νὰ κανονίσωμεν τὸν τρόπον τῆς ἐνεργείας, νὰ κρίνωμεν καὶ νὰ μορφώσωμεν ὡρισμένην γνώμην περὶ τοῦ ποῦ πρέπει νὰ στραφῇ ἡ ἐνέργεια τοῦ διοικητικοῦ ἐλέγχου ἢ τῆς δικαστικῆς Ἀρχῆς, πρέπει νὰ μᾶς δώσητε τὸν χρόνον τὸν ἀναγκαῖον, ἵνα μορφώσωμεν γνώμην. Ἐφ’ ὅσον δὲ διετάχθη διοικητικὴ ἀνάκρισις καὶ ἔχομεν τὴν ἔκθεσιν τοῦ διεξάγοντος τὰς ἀνακρίσεις τμηματάρχου τοῦ τμήματος τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας, ἵνα κανονίσωμεν τὴν πορείαν ἡμῶν, ἔχομεν τὴν ἀξίωσιν, ὅτι δυνάμεθα νὰ σᾶς εἴπωμεν νὰ περιμένητε μερικὰς ἡμέρας, ὁπότε θὰ ἔχωμεν κανονίσει τὴν πορείαν ἡμῶν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐκθέσεως, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν κρίσιν καὶ τὸν ἔλεγχόν σας, καὶ τότε, ἂν ἴδητέ που προσπάθειαν πρὸς συγκάλυψιν, καθῆκον ἔχετε νὰ ἐλέγξητε.

§57Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀφοῦ ὑπεβλήθη ἡ ἔκθεσις ἡ διοικητικὴ διὰ τὴν ὁποίαν ἐφοβούμην, ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ χρησιμεύσῃ, ὅπως παρελκυσθῇ ἡ ὑπόθεσις, πρέπον εἶναι νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις.

§58ΟΘΩΝ ΤΕΤΕΝΕΣ. Ὑπεβάλετε καταγγελίαν ἐναντίον τῆς ἑταιρείας γραπτήν;

§59Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποβάλωμεν γραπτὴν καταγγελίαν· ὑπεβάλομεν καταγγελίαν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς.

§60ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ μέχρι τοῦδε ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως ὑποθέτω ὅτι σᾶς πείθει, ὅτι δὲν ὑπάρχει φόβος, ἂν εὑρεθῶσιν ὑπεύθυνοι ἰσχυροί, ὅτι θὰ ὑπεκφύγωσι τοὺς ὄνυχας τῆς δικαιοσύνης καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νομίζω ὅτι πρέπει νὰ περιμένητε ὀλίγας ἡμέρας.

§61Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ἀναγνωρίσω ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε ἐνεργείας ὡς προσῆκον τὸ μέρος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ὑμᾶς. Δὲν δύναμαι ὅμως νὰ ἔχω τὴν αὐτὴν ἰδέαν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐνέργειαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὰς ἄλλας παραβάσεις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὸν νόμον περὶ χαρτοσήμου.

§62ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Προκειμένου τοιούτου ἐλέγχου ἡ Κυβέρνησις σεβομένη ἑαυτὴν εἶχε πρώτιστον καθῆκον νὰ διατάξῃ διοικητικὴν ἀνάκρισιν, ὅπως ἐλέγξῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα καὶ ἐδῶ καὶ διὰ τοῦ τύπου κατηγγέλθησαν, ἵνα μὴ προβῇ εἰς καμμίαν ἐνέργειαν παρακεκινδυνευμένην.

§63ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἄν δὲ ἀναμνησθῆτε τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐνήσκησα ἐγὼ τὸν ἔλεγχον, θὰ ἴδητε ὅτι δὲν ἠθέλησα νὰ ἀποδώσω τι πλέον εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§64ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ ἐνθυμοῦμαι.

§65ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις αὐτὰς δὲν μᾶς μένει τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ περιμένωμεν τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως. Μᾶς ἐπιτρέπεται ὅμως νὰ μὴ εἴμεθα ηὐχαριστημένοι ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως.

§66ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Λυπούμεθα, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ εὐχαριστήσωμεν ὅλον τὸν κόσμον.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἀναβάλλεται. Ἕτερον ἀντικείμενον εἶναι: Γενικὴ συζήτησις «περὶ φορολογίας τῆς ῥητίνης». Ἐζητήθη ἡ ἀναβολή.

§68ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀναβληθῇ.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ τρίτου ἀντικειμένου, περὶ τοῦ Ἐπισκόπου Φθιώτιδος, ὁ κ. Συγγούρης.

§70Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Μετὰ τὴν διαβεβαίωσιν, ἣν εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μοὶ παράσχῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ Ἱερὰ Σύνοδος θὰ ἀποστείλῃ Ἔξαρχον, ὅπως ἐξακριβώσῃ τὰ ὑπὸ τῶν ἐπιστημόνων Λαμίας καταγγελλόμενα κατὰ τοῦ σεβασμιωτάτου Ἐπισκόπου Φθιώτιδος, δὲν ἐπιτρέπεται εἰς ἐμὲ νὰ λάβω ἐκ νέου τὸν λόγον ἐπὶ τῆς προκειμένης ἐπερωτήσεως. Τὰ λεχθέντα ὅμως ὑπὸ τοῦ ἀξιτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν μὲ ἀναγκάζουσιν, ὅπως παρέλθω εἰς τὸ βῆμα καὶ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ καταστήσω γνωστὰς εἰς τὴν Βουλὴν μερικὰς ἀνακριβείας, εἰς τὰς ὁποίας περιέπεσεν ἐν τῷ ὑπερβάλλοντι αὐτοῦ ζήλῳ πρὸς ὑπεράσπισιν Ἐπισκόπων μὴ ἀξίων ὑπερασπίσεως. Καὶ δι’ ὅσα μὲν προσωπικῶς εἶπε περὶ ἐμοῦ ὁ κ. Ἀλεξανδρῆς θεωρῶ περιττὸν νὰ ἀπαντήσω, ὅσα δ’ ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κατέστησε γνωστὰ εἰς τὴν Βουλὴν θὰ τὰ διαψεύσω. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ὅτι μετὰ τὴν ἐκδίκασιν τῆς κατὰ τοῦ Ἐπισκόπου μηνύσεως καὶ τὴν λόγῳ ἀμφιβολιῶν ἀπαλλαγὴν αὐτοῦ ἐστάλη Ἔξαρχος ἐκ μέρους τῆς Ἱερᾶς Συνόδου. Λυποῦμαι, Κύριοι, διότι ἀναγκάζομαι νὰ εἴπω πρὸς αὐτόν, ὅτι οὐδὲν τούτου ἀναληθέστερον· δὲν ἐστάλη Ἔξαρχος, ἀναγκάζομαι δὲ δημοσίᾳ νὰ τὸ εἴπω καὶ λυποῦμαι πολύ, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἐν τῷ ὑπερβάλλοντι αὐτοῦ ζήλῳ ὅπως ὑπερασπίσῃ τὸν Ἐπίσκοπον εἶπε πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἀκριβῆ. Εἶπεν ἐπίσης ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι διὰ τὰς κατηγορίας τὰς κατὰ τοῦ Ἐπισκόπου ἀπεφάνθη ἡ δικαστικὴ Ἀρχή. Ἡ δικαστικὴ Ἀρχὴ ἀπεφάνθη μόνον ἐφ’ ὡρισμένων καταγγελιῶν διὰ τοῦ βουλεύματος, διὰ δὲ τὰς λοιπὰς εἶπεν, ὅτι θὰ τιμωρηθῶσιν αὗται πειθαρχικῶς, μέχρι σήμερον ὅμως δὲν βλέπομεν τὴν Ἱερὰν Σύνοδον ἀσκοῦσαν τὸ δικαίωμά της αὐτό. Ἐν τέλει παρακαλῶ καὶ πάλιν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως λάβῃ τὴν δέουσαν πρόνοιαν κατὰ τοῦ Ἐπισκόπου αὐτοῦ, καθ’ οὗ ὑπάρχουσι πλεῖσται ἐκκρεμεῖς μηνύσεις πλὴν τῶν ἄλλων καὶ ἐνώπιον τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, ἐφ’ ὧν αὕτη δὲν ἐνεργεῖ ὡς ἔδει νὰ ἐνεργήσῃ.

§71ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις ἀπήντησεν ἤδη. (Ἀναβάλλονται ἢ διαγράφονται ἐπερωτήσεις τινὲς τῇ αἰτήσει τῶν κ. Βουλευτῶν ἢ ἀπόντων τούτων).

§72ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑποβάλλω ἀπάντησιν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Λαρίσης κ. Οἰκονόμου ἀφορῶσαν τοὺς ὑπαξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι φρονοῦσιν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀμειφθῶσι.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βάρθης.

§74Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ὀλίγας λέξεις ἔχω νὰ εἴπω διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Πρῶτον πρέπει νὰ ὁμολογήσω, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἐπερωτήσεως, ἀλλὰ περὶ συστάσεως, τὴν ὁποίαν θὰ κάμω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸ συμφέρον αὐτοῦ τοῦ στρατεύματος. Ζητῶ νὰ μεταβῇ τάγμα πεζικοῦ καὶ παραμείνῃ ἐν Λευκάδι, ὅπου ὑπάρχουσιν ἄριστοι στρατῶνες, εἰς τοὺς ὁποίους ἄλλοτε δύο χιλιάδες Ἄγγλοι ἐστρατωνίζοντο. Ἡ Κυβέρνησις Δραγούμη εἶχεν ὑποσχεθῆ τὴν ἀποστολὴν τάγματος, συγχρόνως δὲ εἶχε δώσει ἐντολὴν εἰς τὸν δήμαρχον ἐκεῖ νὰ ἐπισκευασθῶσιν ἄνευ ἐξόδων τοῦ Δημοσίου. Πράγματι συνέλεξε δι’ ἐράνου 5000 δραχ. καὶ ἐπεσκεύασε τοὺς στρατῶνας, ἀλλὰ δυστυχῶς τὸ τάγμα δὲν μετέβη. Ἐπεβιβάσθη ἀτμοπλοίου ἐν Πάτραις ἕν τάγμα πεζικοῦ, ἀλλὰ συνεπείᾳ νεωτέρας διαταγῆς ἀπεβιβάσθη πάλιν εἰς τὴν ξηράν. Διὰ ταῦτα θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἐπειδὴ ἡ Λευκὰς εἶναι ἐνδεδειγμένη θέσις πρὸς παραμονὴν στρατοῦ λόγῳ γειτνιάσεως πρὸς τὴν Πρέβεζαν καὶ διότι συνδέεται μέσῳ Ἀκαρνανίας δι’ ἁμαξιτοῦ ὁδοῦ μετὰ τῆς Ἄρτης καὶ παρουσιάζει συνεπῶς τὸ πλεονέκτημα νὰ δύνηται ὁ στρατὸς νὰ μεταβῇ ἐκεῖθεν ἐντὸς ὀλιγίστου χρονικοῦ διαστήματος εἰς Ἄρταν, θὰ παρακαλέσω, λέγω, ἰδίᾳ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅλας αὐτὰς τὰς συστάσεις, αἵτινες πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ στρατεύματος ἐπιβάλλουσι τὴν παραμονὴν ἐκεῖ ἑνὸς τάγματος πεζικοῦ, ἐνῷ ἐξ ἄλλου—καὶ πρέπει νὰ εἶμαι εἰλικρινὴς—ἐπειδὴ ἐνδιαφέρομαι διὰ τὴν πόλιν τῆς Λευκάδος, ἀφοῦ συντρέχουσιν ὅλο αὐτοὶ οἱ στρατιωτικοὶ λόγοι, νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ μεταβῇ τὸ τάγμα εἰς Λευκάδα. Ἡ Λευκὰς πάσχει ἐξ ἄλλου οἰκονομικῶς, ἡ δὲ παρομονὴ ἑνὸς τάγματος πεζικοῦ ἤθελε φέρει μεγάλην ὠφέλειαν εἰς τὸν τόπον, διότι θὰ ἐζωογόνει καὶ τὴν ἀγοράν. Ἐπληροφορήθην, ὅτι καὶ ὁ στρατηγὸς Ἐντοῦ διῆλθεν ἐκεῖθεν καὶ εὗρε πράγματι ὅτι ἡ Λευκὰς ἔχει στρατῶνας ἀρίστους καὶ πρέπει νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἕδρα τάγματος.

§75ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἡ πληροφορία σας αὕτη εἶναι ἀκριβής, μὴ ἔχετε οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι ἡ ἐπιθυμία σας θὰ ἐκπληρωθῇ.

§76Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἂς ἐλπίζωμεν. Ἤδη θὰ παρακαλέσω δι’ ἕν ἕτερον ζήτημα. Συνεπείᾳ ὑπουργικῆς διαταγῆς ἡ διοίκησις τοῦ μηχανικοῦ μεταφέρεται ἐκ Κερκύρας εἰς Μεσολόγγιον· ἐπίσης καὶ ἡ ἐφορεία ὑλικοῦ πολέμου. Ἐπειδὴ ἡ Κέρκυρα ἔχει ἄριστα στρατιωτικὰ καταστήματα, ἡ Κυβέρνησις δὲ σκέπτεται νὰ μεταφέρῃ ὅλα ἐκεῖθεν, θὰ παρεκάλουν νὰ σταλῇ εἰς Κέρκυραν καὶ εἷς ὄρχος μεταγωγικός......

§77ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὰ ζητήματα ταῦτα κανονίζονται ἀκριβῶς κατὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας. Ἡ μεταφορὰ τοῦ ὑλικοῦ πολέμου ἐγένετο εἰς ἀμφιλοχίαν κατ’ ἀπαίτησιν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας.

§78Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Πρέπει ὅμως νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἄλλοτε ἐστρατωνίζοντο ἐν Κερκύρᾳ 5000 ἀνδρῶν ἐν ἀνέσει καὶ ἡ θέσις τῆς Κερκύρας εἶναι σημεῖον στρατηγικόν, κεῖται πλησίον τῆς Κερκύρας καὶ παρουσιάζει ὅλα τὰ πλεονεκτήματα, ἵνα στρατωνίζηται ἐκεῖ ὁ στρατός.

§79ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἁρμοδία ὑπηρεσία διὰ νὰ μοὶ δώσῃ αὐτὰς τὰς πληροφορίας δὲν εἶναι οἱ κύριοι Βουλευταί, ἀλλ’ ἡ ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τερζάκης ἔχει τὸν λόγον «περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ Ἐφετείου Ναυπλίου»· Ἀπών. Ὁ κ. Πετρόπουλος «περὶ συμβάσεως πρὸς κατασκευὴν ὑδραγωγείου ἐν Μεγαλοπόλει». Ἀπών. Ὁ κ. Χριστοδουλιάς «περὶ ἀτασθαλιῶν τοῦ ἀστυνομικοῦ σταθμάρχου Κτημενίων». Ἀπών. Ὁ κ. Τριγώνης ἐρωτᾷ: «Διατί ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν 1) δὲν προσεκάλεσε τοὺς προϋπηρετήσαντας νὰ ὑποβάλωσιν αἰτήσεις περὶ διορισμοῦ ἢ προαγωγῆς διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 22613 προσκλήσεως του· 2) διατί προεκήρυξε διαγωνισμὸν διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 22612 ἐ. ἔ. προκηρύξεώς του πρὸς πλήρωσιν πέντε κενῶν θέσεων γραφέων αʹ τάξεως· 3) ποῖος εἶναι ὁ νόμος ͵ΓΥΟΘʹ καὶ τὸ ἀπὸ 13 Αὐγούστου Β. Διάταγμα· 4) διατί ἐνέκρινε καὶ ἐξετέλεσε τὰς μέχρι τοῦδε ἀποφάσεις τοῦ συμβουλίου τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας, ληφθείσας ἐναντίον τῆς ἐννοίας τοῦ νόμου».

§81ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Ἡ ἐπερώτησις αὕτη ἐγένετο κατὰ τὸν Μάρτιον, ὅτε γενικὸς γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἦτο ὁ κ. Κουμανούδης, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἶχε δύο θέσεις· ἦτο διευθυντὴς τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν καὶ γενικὸς γραμματεύς. Τώρα ἐξέλιπεν ὁ λόγος αὐτός. Ὁ κ. Κουμανούδης, ὁ κ. Βοῦρος καὶ ὁ κ. Χαραλάμπης εἶχον ἀποτελέσει μίαν ἑταιρείαν καὶ ἀπὸ κοινοῦ ἐκανόνιζον τὰ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐνῷ κατὰ τὸν νόμον ἔπρεπε κατὰ προτίμησιν νὰ καλῶνται οἱ προϋπηρετήσαντες, ἵνα ὑποβληθῶσιν εἰς ἐξετάσεις, τὸ συμβούλιον τὸ οἰκονομικὸν ὁδηγούμενον ὑπὸ τῆς ἑταιρείας αὐτῆς, ἣν σᾶς ἀνέφερα, δὲν ἐκάλει αὐτούς, ἀλλ’ ἐκάλει νέους, καὶ ἐκάλει τοὺς νέους πρὸς διαγωνισμόν, διότι εἶχεν ἰδιαίτερα συμφέροντα, εἴτε διὰ νὰ προστατεύσῃ ὡρισμένα πρόσωπα, εἴτε διὰ νὰ λάβῃ καὶ τὰ χρηματικὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα παρέχονται εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Τοιουτοτρόπως ἐκεῖνοι, διὰ τοὺς ὁποίους ἔγινεν ἰδίως τὸ νομοθέτημα, οἱ προϋπηρετήσαντες, ἔμειναν ἔξω. Εὐτυχῶς προκειμένου περὶ ὑπηρεσιῶν ἐκτὸς τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας ἐκαλοῦντο· ἀλλ’ ἦσαν καὶ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν εἰς τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν, οἱ ὁποῖοι ἐδικαιοῦντο νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς αὐτήν, ἀλλὰ δὲν ἐκαλοῦντο εἰς τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν. Κατὰ τὸν νόμον εἶχε τὸ δικαίωμα τὸ συμβούλιον νὰ καλέσῃ καὶ τοὺς μὲν καὶ τοὺς δέ, ἀλλὰ κατὰ τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου ὤφειλε τὸ συμβούλιον νὰ καλέσῃ συγχρόνως καὶ τοὺς προϋπηρετήσαντες, ἐὰν εἶχον τὰ προσόντα. Τώρα κατὰ τὴν διαχείρισιν τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς ἐγένοντο τόσα πράγματα, ὥστε ἡ κοινωνία βοᾷ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ ὅλα τὰ ἔγγραφα, δυνάμει τῶν ὁποίων διωρίσθησαν οἱ νέοι ὑπάλληλοι καὶ δυνάμει τῶν ὁποίων ἀπεκλείσθησαν ὅσοι ἀπεκλείσθησαν, διότι ἐξ αὐτῶν θὰ παρατηρήσῃ ἡ Βουλὴ ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς μετετόπισε τὸ δικαίωμα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν εἰς μίαν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὰ συμφέροντα τῆς Πολιτείας καὶ τῆς κοινωνίας, ἀλλὰ τὰ ἰδιαίτερα αὐτῆς συμφέροντα καὶ τὰς ἰδιαιτέρας της συμπαθείας. Ἐκ τῶν ἐγγράφων αὐτῶν θέλει πεισθῆ ἡ Βουλὴ ὅτι ἐπανῆλθον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἐκκαθαρισθέντες δι’ ἐλαττώματα ὡρισμένα, ἐτέθησαν δ’ ἐκτὸς ὑπηρεσίας ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι οὐδὲν εἶχον ἐλάττωμα. Ἐὰν θέλωμεν νὰ λειτουργήσωσι καλῶς τὰ τῆς ἀποκεντρώσεως, πρέπει νὰ προσέξωμεν πολὺ εἰς τὴν λειτουργίαν αὐτῶν τῶν ἐπιτροπῶν. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. Ὑπουργοὺς νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν τὰ συμβούλια αὐτά, διότι θὰ συμβῇ νὰ συμπληρωθῶσιν αἱ θέσεις ἀπὸ εὐνοουμένους τῶν ἐπιτροπῶν, τῶν νῦν καὶ τῶν κατόπιν, ὅταν ἔλθωσιν ἄλλαι Κυβερνήσεις, θὰ πολλαπλασιάσωσι τὰς ὑπηρεσίας, ἵνα ἐξοικονομήσωσι τὰ ὑπ’ αὐτῶν εὐνοούμενα πρόσωπα.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πατσουράκος «περὶ τῆς διαχειρίσεως τῶν κληροδοτημάτων». Ἀπών. Ὁ κ. Δεμερτζῆς. Ἀπών. Ὁ κ. Ζαβιτσᾶνος. Ἀπών. Ὁ κ. Κουλούμπαρδος. Ἀπών. Διαγράφονται αἱ ἐπερωτήσεις των. Ὁ κ. Θεοδωρόπουλος ζητεῖ τὴν ἀναβολὴν τῆς ἐπερωτήσεώς του «περὶ τῆς ἐνεργείας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τῶν ἐκτελεστῶν τῆς διαθήκης Συγγροῦ, ἀνικάνων δι’ ἐργασίαν ὑπαλλήλων». Ὁ κ. Συγγούρης. Ἀπών. Διαγράφεται. Τοῦ κ. Κανελλοπούλου ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Πολυχρονιάδης: «Διατί ἀνεκλήθη ὁ ἔφορος τῶν ἀρχαιοτήτων κ. Βερσάκης, καὶ τίς ἐστάλη πρὸς ἀντικατάστασιν τούτου διὰ τὰς ἐνεργουμένας ἀνασκαφάς». Νὰ κατατεθῇ δὲ ὁ σχετικὸς φάκελος εἰς τὴν Βουλήν. Ἀπών. Διαγράφεται. Ὁ κ. Κουλουμβάκης. Ἀπών. Ὁ κ. Λαζαρῆς καὶ λοιποὶ «περὶ καταργήσεως τοῦ Βορείου ὑποθηκοφυλακείου Ἀθηνῶν ἀναβάλλουσιν. Ὁ κ. Τάκης. Ἀπών. Διαγράφεται. Ὁ κ. Πετραλιᾶς. Ἀπών. Διαγράφεται. Ὁ κ. Κουτούπης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς του «διατί ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διέταξεν, ὅπως παρεμποδίζηται ἡ συλλογὴ τοῦ ἅλατος ἐν Μάνῃ».

§83Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Πρὸ ἡμερῶν ἐγένετο λόγος, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μίαν αἴτησιν τῶν διαφόρων κατοίκων τῆς Μάνης διὰ τὴν ἐπέμβασιν τῆς ἀστυνομικῆς Ἀρχῆς, λόγῳ τῆς συλλογῆς τοῦ ἅλατος. Καὶ ὑπεστηρίξαμεν κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχουσι πρὸ ἀμνημονεύτων χρόνων οἱ Μανιᾶται, ὅπως συλλέγωσιν ἅλας οὐχὶ πρὸς ἐμπορίαν, ἀλλὰ πρὸς ἰδίαν αὐτῶν χρῆσιν, δικαίωμα τὸ ὁποῖον εἶχον, ὅπως ἐλέχθη, ἀφ’ ὅτου ἡ Μάνη ἦτο ἐλευθέρα. Βεβαίως ὁ νόμος περὶ μονοπωλίου τοῦ ἅλατος οὐδεμίαν κάμνει διάκρισιν μεταξὺ τῶν κατοίκων τῶν διαφόρων μερῶν. Νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ν’ ἀναφέρω ὅτι καὶ εἰς Ἰταλίαν, ὅπου εἰσήχθη μονοπώλιον ἅλατος πολὺ βαρύ, ἐλήφθη πρόνοια, ὅπως ἐξαιρεθῶσιν οἱ κάτοικοι τῶν παραλίων τῆς Σαρδηνίας καὶ τῆς Σικελίας, ἀκριβῶς διὰ τὴν συλλογὴν τοῦ ἅλατος πρὸς ἰδίαν χρῆσιν. Καὶ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργόν, ἐὰν μὲν ὁ νόμος ἐπιτρέπῃ, νὰ συστήσῃ εἰς τὰ ὄργανα τῆς ἐξουσίας, ὅπως μὴ παρακωλύωσι τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς κατοίκους, συλλέγοντας ὀλίγον ἅλας πρὸς ἰδίαν χρῆσιν, ἀλλ’ ἐν πάσῃ ἰδίᾳ περιπτώσει νὰ συστηθῇ εἰς τὰ ὄργανα τῆς ἐξουσίας νὰ μὴ κάμωσι καταχρήσεις. Εἶναι γνωστὸν τί γίνεται εἰς τὰ μέρη, ὅπου συμβαίνει λαθρεμπόριον. Οἱ χωροφύλακες εἰσέρχονται ὡς βασιβουζοῦκοι εἰς τὰς οἰκίας, δῆθεν ὅπως ἀνεύρωσι λαθρεμπόριον, ἀλλὰ κυρίως πρὸς ἀνηθίκους σκοπούς, παρενοχλοῦντες τὰς γυναῖκας. Τοῦτο γίνεται καὶ ἐκεῖ, εἰς δὲ τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου Λεύκτρων παρ’ ὀλίγον συνέβαινε καὶ σύγκρουσις μεταξὺ τῆς ἐξουσίας καὶ τῶν πολιτῶν ἕνεκα τοιούτων λόγων. Τὸ Δημόσιον εἶναι ζήτημα ἂν θὰ ζημιωθῇ ὀλίγας ἑκατοντάδας δραχ., ἐνῷ ἐξ ἑτέρου παρακωλύονται οἱ κάτοικοι εἰς τὴν ἐνάσκησιν ἑνὸς δικαιώματος, τὸ ὁποῖον εἶχον πρὸ ἀμνημονεύτων χρόνων.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Πετραλιᾶς ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν «περὶ παραλείψεών του ὅσον ἀφορᾷ τὴν συμμετοχὴν τῆς Ἑλλάδος ἐν Ῥώμῃ». Διαγράφεται. Ὁ Ἀθ. Τριγώνης: «διατί δὲν ἀπέλυσε τὸν ἐπιμελητὴν τοῦ Ἀρεταιείου νοσοκομείου». Διαγράφεται. Ὁ κ. Θ. Κουτούπης ἐπὶ τηλεγραφήματος, ὅπερ ἔστειλεν ἐκ Λιβόρνου ὁ κυβερνήτης τοῦ θωρηκτοῦ «Ἀβέρωφ» πλοίαρχος Ἰ. Δαμιανός, καὶ ἐπὶ τῶν ἐνεργειῶν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργοῦ, κατόπιν τοῦ τηλεγραφήματος τούτου ἀπευθυνομένου πρὸς τὸν κ. Κυρ. Μαυρομιχάλην, δημοσιευθέντος δὲ εἰς τὸ «Ἐμπρός». Διαγράφεται. Ὁ κ. Θ. Κουτούπης «ἐπὶ τῆς ἀμελείας τῶν ἁρμοδίων Ἀρχῶν πρὸς ἀποπεράτωσιν τῆς διοικητικῆς ἐνεργείας ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν πραγματογνωμόνων διὰ τὴν κατάστασιν τῆς Ἠλεκτρικῆς ἑταιρείας». Διαγράφεται. Ὁ κ. Ἀθ. Χριστίδης «ἐπὶ παρανόμου ἐνεργείας τοῦ ἀστυνόμου Δωρίδος, κακοποιήσαντος τὸν Ἰ. Ἀνδρικόπουλον». Διαγράφεται. Ὁ κ. Ἀθ. Χριστίδης «περὶ παρανόμου συλλήψεως ἐν Γαρδικίῳ ἑνὸς συνταξιούχου ἀστυφύλακος». Διαγράφεται. Ὁ κ. Ἀθ. Χριστίδης «περὶ παρανόμου συλλήψεως ἐν Καρδίτσῃ τῶν Θηβῶν τοῦ Κ. Γκίκα ὑπὸ τοῦ ἀστυνομικοῦ σταθμάρχου». Διαγράφεται. Ὁ κ. Φ. Ζαρζάμπας «περὶ σφραγίσεως τῆς ξυλείας καὶ ἐν γένει ἐμπορίας αὐτῆς». Διαγράφεται. Ὁ κ. Φ. Ζαρζάμπας «περὶ ἀνθρακοποιίας καὶ ἐν γένει περὶ τῆς ἐκπληρώσεως τῶν καθηκόντων ἐνίων Ὑπουργῶν καὶ ποῖα μέτρα ἔλαβεν ὁ κ. Ὑπουργὸς κατὰ τῶν αὐθαιρεσιῶν». Διαγράφεται. Ὁ κ. Φ. Ζαρζάμπας 1) «περὶ τῶν λιμενικῶν ἔργων τοῦ λιμένος Βόλου»· 2) «περὶ τῆς ἐκσκαφῆς τῆς κοίτης τοῦ ποταμοῦ Κραυσίδωνος καὶ ἐπιχώσεως τῶν ἑλῶν ἐν θέσει Παλαιοῦ Βόλου»· 3) «περὶ διαρκείας τῆς ἐπιχώσεως τῆς ἐπεκτάσεως τῆς προκυμαίας Βόλου». Διαγράφεται. Συζήτητις, ὅπως κηρυχθῇ ἔκπτωτος ἡ Προνομιοῦχος ἑταιρεία Ἑνιαία. Διαγράφεται. Ὁ κ. Ἰω. Πατσουράκος «διὰ τίνα λόγον παρῃτήθη ὁ γενικὸς γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν Κουμανούδης καὶ τίνες λόγοι σκοπιμότητος ὑπεχρέωσαν τὸν διορισμὸν εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν τοῦ κ. Καφαντάρη. Διαγράφεται. Ὁ κ. Ἰ. Κασδόνης ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν «διὰ τίνα λόγον δὲν ἐφηρμόσθη ὁ νόμος ͵ΓΧΛΘʹ περὶ μεταφορᾶς τῶν βασιλικῶν στάβλων». Διαγράφεται. Ὁ κ. Βρατσᾶνος «ὅπως ἐλέγξῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὰς λαμβανούσας χώραν ὑπερβάσεις περὶ τὴν εἴσπραξιν τοῦ φόρου τῶν δημοσίων θεαμάτων». Διαγράφεται. Ὁ κ. Ἰ. Τσιγκόλης «ὅπως ὑποβάλῃ πρότασιν νόμου». Διαγράφεται. Ὁ κ. Β. Μιχαλέας «διατί παραμένει ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ὁ ἀποταχθεὶς οἰκονομικὸς ἀξιωματικὸς τοῦ ναυτικοῦ Τ. Κουτσουβέλης». Διαγράφεται. Ὁ κύριος Δ. Πολυζωγόπουλος «διατί δὲν ἐγένετο ἐνέργεια πρὸς σύστασιν τηλεφώνου μεταξὺ Πύργου–Πατρῶν». Διαγράφεται. Ἐπίσης ὁ κ. Πολυζωγόπουλος ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν «διατί κατὰ προφανῆ τοῦ νόμου ͵ΓΨΞΑʹ παράβασιν, καθορίσαντος τὴν ἐπιστροφὴν ἐκ μέρους τῶν σεισμοπαθῶν φόρων μέχρι τῆς ψηφίσεως τοῦ ἄνω νόμου, ἀρνεῖται τὴν ἀπόδοσιν αὐτῶν».

§85Δ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Δυνάμει τοῦ εἰδικοῦ νόμου ͵ΓΨΞΑʹ καθωρίσθη ἡ ἐπιστροφὴ τοῦ φόρου τῶν σεισμοπαθῶν. Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀφορᾷ εἰδικῶς τὴν ἐπαρχίαν μου, διότι ἐψηφίσθη σχετικὸς νόμος περὶ σεισμοπαθῶν, κατὰ τὸν ὁποῖον οἱ πληρώσαντες φόρον, τὸν λαμβάνουσιν ὀπίσω, ἀλλ’ ἤδη τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἀρνεῖται τὴν ἐπιστροφήν. Ἀγνοῶ διατί. Ὑπεβλήθη λοιπὸν τροπολογία τοῦ νόμου αὐτοῦ, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ προτάξῃ ὁ κ. Ὑπουργός.

§86Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ ψηφισθῇ ἡ σχετικὴ τροπολογία διὰ νὰ ἐπιστραφῇ ὁ φόρος εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔπαθον τὴν καταστροφήν.

§87Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ, ὅπως ψηφισθῇ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἀνεγέρσεως δικαστικοῦ μεγάρου ἐν Ἀργοστολίῳ». Δὲν θὰ προκαλέσῃ οὐδεμίαν ἀντίρρησιν.

§88Σ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀνεγέρσεως δικαστικοῦ μεγάρου ἐν Ἀργοστολίῳ». (Ἀναγινώσκεται καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς γʹ ἀνάγνωσιν).

§90Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Ἐκφράζομεν τὴν εὐγνωμοσύνην μας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐκ μέρους ὁλοκλήρου τοῦ λαοῦ τῆς Κεφαλληνίας διὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις, διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ τῇ 5 μ. μ. Μετὰ τὴν διακοπήν.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν νομοθετικῶν ἔργων. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τοῦ Σαββάτου, ἐπειδὴ ἐπῆλθε λύσις τῆς συνεδριάσεως κατόπιν ἐλλείψεως ἀπαρτίας, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ κανονισθῇ ἡ Ἡμερησία Διάταξις. Ἐθεώρησα λοιπὸν καθῆκόν μου νὰ ἐπαναλάβω τὸ περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν σπειρομένων γαιῶν. Ἡ Βουλὴ εἶχεν ἀναγράψει τὸ περὶ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου καὶ διὰ τοῦτο τὸ ἀνέγραψα δεύτερον.

§93Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἡ Βουλὴ προχθὲς συνῄνεσε νὰ προβῇ σήμερον εἰς συζήτησιν νομοθετικῆς ἐργασίας.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ λόγον τοῦ νὰ μὴ μεταβληθῇ ἡ ἀπόφασίς της διὰ τὸ Σάββατον. Ἐπειδὴ ὅμως, ὅταν λύηται ἡ συνεδρίασις ἐλλείψει ἀπαρτίας, εἶναι ὑποχρεωμένον τὸ Προεδρεῖον νὰ ἐπαναλάβῃ τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, ἐπανέλαβον ἤδη ταύτην εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, ἐπὶ τοῦ ὁποίου διακόπτεται ἡ συνεδρίασις. Ἐγὼ ἤθελον προτείνει, ἐὰν δὲν ἔχῃ ἡ Βουλὴ ἀντίρρησιν, νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν αʹ ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου.

§95ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ ἠδύνατό τις νὰ ὑποστηρίξῃ εὐλόγως, ὅτι ἡ Βουλὴ πάντως θέλει νὰ προβῇ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ σχεδίου νόμου περὶ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ διὰ τοῦτο εἶναι ὑπ’ ἀριθμὸν δεύτερον τὸ πανεπιστημιακόν. Λοιπὸν σήμερον ἡ Βουλὴ δύναται νὰ λάβῃ οἱανδήποτε θέλει ἀπόφασιν.

§97Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Προχθὲς εἴχομεν ἀναβάλει τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ Καποδιστριακοῦ, διότι ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς δὲν εἶχεν ἀκόμη διανεμηθῆ. Ἤθελον παρακαλέσει πρῶτον νὰ ψηφισθῇ τὸ Καποδιστριακόν, καὶ κατόπιν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν οἱουδήποτε θέματος.

§98ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ἂς ψηφισθῇ τὸ Καποδιστριακὸν εἰς αʹ ἀνάγνωσιν, διὰ νὰ γίνῃ καὶ αὐτὸ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, ὥστε νὰ δυνηθῶμεν νὰ παρακολουθήσωμεν καὶ τὰ δύο πανεπιστημιακά, καὶ ἐπανερχόμεθα ἔπειτα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, ὅπως ἔχει.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρόταξιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3 ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει νομοσχεδίου «περὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου» παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§100Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Τὸ Καποδιστριακόν;

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Αʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§102Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐπειδὴ προτείνει ἡ ἐπιτροπὴ ἄλλον ἀριθμὸν ἐδῶ, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10, παρακαλῶ νὰ εἴπῃ τώρα ὁ κ. Ὑπουργὸς ἂν θὰ φέρῃ τροποποίησιν· θὰ εἶναι τοῦτο καλλίτερον τώρα διὰ νὰ τελειώσωμεν εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§103Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Μόλις περατωθῇ ἡ ἀνάγνωσις καὶ ψήφισις τοῦ παρόντος καὶ ἄρξηται ἡ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου περὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, θὰ ὁμιλήσω. (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον εἰς αʹ ἀνάγνωσιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐρωτηθείσης ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου δι’ ἀναστάσεως κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τῶν σπειρομένων γαιῶν». Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Κ. Παπακυρίτσης.

§104Κ. ΠΑΠΑΚΥΡΙΤΣΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§105Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Μὲ ὑποχρεοῖ, Κύριοι, ἡ μακρὰ ἀγόρευσις τοῦ προλαλήσαντος νὰ εἶμαι ὅσον τὸ δυνατὸν συντομώτερος. Δύο εἶναι αἱ δικαιολογητικαὶ βάσεις τοῦ νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιβάλλεται ὁ φόρος ἐπὶ τῶν σπειρομένων γαιῶν, κατὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἡ μία εἶναι, ὅτι ποσὸν παραγωγῆς σχετικῶς μέγα, ἀνερχόμενον κατὰ τὴν ἐκτίμησιν αὐτοῦ εἰς 100,000,000 ὀκάδας σχεδόν, εἶναι οὐχὶ σκόπιμον καὶ ἀντιτίθεται πρὸ τὰ δημόσια συμφέροντα νὰ μένῃ ἀφορολόγητον, ἐξ ἄλλου δὲ προκαλεῖ καὶ τὴν ἀνισότητα μεταξὺ τῶν φορολογουμένων, ἡ δὲ δευτέρα βάσις εἶναι, ὅτι τὸ δημόσιον ταμεῖον εὑρίσκεται εἰς ἀνάγκας ἐκτάκτους, ἕνεκα τῶν ὁποίων δὲν δύναται νὰ παραβλέψῃ ἔσοδον, τὸ ὁποῖον ἀφῃρέθη διὰ τῆς καταργήσεως τῆς φορολογίας τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ἀλλ’ ἂς ἴδωμεν ἂν ὑπάρχουσιν ἀκαταμάχητοι λόγοι, ὑποστηρίζοντες τὰς δικαιολογητικὰς αὐτὰς βάσεις. Διότι ἐγὼ τοὐλάχιστον, ἐφ’ ὅσον δὲν εὑρίσκω τοιούτους, δυσκολεύομαι νὰ δώσω ψῆφον ὑπὲρ τῆς φορολογίας ταύτης τοῦ ἀγρότου. Εὑρίσκω πρῶτον, κύριοι Βουλευταί, ὅτι παρ’ ἡμῖν, ὡς εἶναι γνωστόν, ἀσκεῖται ἡ ἐκτατικὴ καλλιέργεια, γνωρίζετε δὲ πάντες, ὅτι ἡ ἐκτατικὴ καλλιέργεια ἀπαιτεῖ μέγα ποσὸν ἡμερομισθίων. Βεβαίως τὸ ἀσφαλέστερον θὰ ἦτο, ἐὰν εἴχομεν ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου στατιστικήν, ἐξ ἧς θὰ ἐγνωρίζομεν ἂν τὸ ποσὸν τῶν 100,000,000, τὸ ὁποῖον ἐπικαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀντιπροσωπεύει ἔσοδον ἀληθές, ἢ ἀντιπροσωπεύει δαπάνας κατὰ τὸ πλεῖστον. Ἀλλὰ τοιοῦτον φῶς δυστυχῶς ἐκ τοιαύτης στατιστικῆς δὲν ἔχομεν, καὶ ἐπὶ τῇ περιστάσει ταύτῃ θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἐκφράσω τὴν εὐχήν, ὅπως τάχιστα ἡ Κυβέρνησις ἐπιληφθῇ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ζητήματος, τοῦ καταρτισμοῦ στατιστικῆς, ἐξ ἧς θὰ ὁδηγώμεθα ἑκάστοτε εἰς τὸ σκόπιμον ἢ μὴ τῆς ἐπιβολῆς οἱασδήποτε φορολογίας.

§106Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι ὑποβεβλημένον νομοσχέδιον.

§107Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Εἶναι, ἀλλ’ οὐχὶ πλῆρες. Ὁ κ. Παπαναστασίου ἔχει κάμει μίαν μελέτην σχετικῶς ἀρτίαν. Ἐν ἐλλείψει λοιπὸν τοιούτου βοηθήματος ἀσφαλοῦς βεβαίως θὰ καταφύγωμεν εἰς τὰ ἐκ τῆς πείρας γνωστὰ καὶ ἐκ τῆς παρατηρήσεως. Εἶναι γνωστόν, ὡς εἶπον, ὅτι παρ’ ἡμῖν — καὶ τοῦτο εἶναι ἀναμφισβήτητον — ἀσκεῖται ἡ ἐκτατικὴ καλλιέργεια κατ’ ἀρχήν, αὕτη δ’ ἀπαραιτήτως ἔχει ἀνάγκην πολλῶν ἡμερομισθίων, ὥστε πρέπει ἀπαραιτήτως ἐκ τῶν 100,000,000 — καὶ σημειώσατε ὅτι δὲν γνωρίζομεν ἀκριβῶς ἂν εἶναι 100,000,000 — ν’ ἀφαιρέσωμεν μέγα ποσὸν ἀνῆκον εἰς τὰ ἡμερομίσθια τοῦ ἀγρότου καὶ τῆς οἰκογενείας αὐτοῦ. Ἀλλὰ δὲν εὑρίσκω ὅτι ὑπάρχει μόνον οὗτος ὁ λόγος. Τὸ Ἑλληνικὸν ἔδαφος, ὄχι βεβαίως κατὰ τὴν γνώμην μου, ἀλλὰ κατὰ τὴν γνώμην ἐκείνων, οἵτινες κατέγιναν εἰς τὴν μελέτην τοῦ ἐδάφους τούτου, εἶναι κατὰ τὸ πλεῖστον ἄγονον. Ὑπῆρξαν μάλιστα καὶ ξένοι σοφοί, οἱ ὁποῖοι μᾶς συνεβούλευσαν νὰ τραπῶμεν ὁριστικῶς πρὸς τὴν θάλασσαν, διότι ἡ Ἑλληνικὴ γῆ, καλλιεργουμένη ἀπὸ χιλιετηρίδων ὅλων, ἐξηντλήθη, εἶναι δὲ πρὸς τούτοις καὶ βεβαιωμένον καὶ ἐκ παρατηρήσεων τῶν ἐχόντων κτήματα καὶ τῶν ἀσχολουμένων εἰς τὴν γεωργίαν, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ γῆ εἶναι ἄγονος, καὶ τοῦτο ἔχει μεγίστην ἐπιρροὴν εἰς τὴν συζήτησιν ἡμῶν, ἂν τὸ ποσὸν τῶν 100,000,000, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ φορολογήσωμεν, εἶναι ἀληθῶς ἔσοδον, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ φορολογηθῇ, διότι καὶ ἡ ἄγονος γῆ ἀπαιτεῖ μεγαλειτέραν προεργασίαν καὶ μεγαλείτερα κεφάλαια καλλιεργείας. Συνεπῶς καὶ ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου πρέπει νὰ ἐκπέσωμεν ἀρκετὸν ποσὸν ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν 100,000,000. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀτυχῶς μόνον οὗτοι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἄγουσι νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι ἴσως ἐλάχιστον ποσὸν ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τῶν 100,000,000 ἀνήκει εἰς τὸ καθαρὸν εἰσόδημα τοῦ γεωργοῦ. Παρατηρήσεις συνεχεῖς ἔπεισαν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦσι τὰ ζητήματα ταῦτα, ὅτι δυσμενεῖς κλιματολογικοὶ ὅροι καὶ συνθῆκαι ἑκάστοτε ζημιοῦσι σπουδαίως τὴν γεωργικὴν τάξιν παρ’ ἡμῖν, εἶναι δὲ παρατηρημένον, ὅτι εἰς ἓξ ἢ ἑπτὰ περιόδους γεωργικὰς ἡ μία ἐξ αὐτῶν συμβαίνει νὰ εἶναι εὐτυχής. Ἀλλὰ θὰ εἴπῃ τις: «τοῦτο ἴσως δὲν σχετίζεται μὲ τὴν φορολογίαν, διότι ἡ φορολογία θὰ πλήξῃ τὴν εὐτυχῆ γεωργικὴν περίοδον». Ἀλλὰ κατ’ ἐμὴν κρίσιν σχετίζεται σπουδαίως, διότι ἡ εὐτυχὴς γεωργικὴ περίοδος εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ καλύψῃ ὅλας τὰς δαπάνας, αἵτινες ὑπερέβησαν πλέον τὰ ἔσοδα τοῦ γεωργοῦ κατὰ τὰς ἀτυχεῖς γεωργικὰς περιόδους. Ὥστε καὶ ὁ λόγος οὗτος πρέπει, νομίζω, νὰ βαρύνῃ σπουδαίως εἰς τὴν σκέψιν ἡμῶν, προκειμένου νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐπιβολὴν φορολογικοῦ μέτρου λίαν ἐπαχθοῦς διὰ τὸν ἀγρότην χωρικόν. Ἀλλὰ μήπως, κύριοι Βουλευταί, ὑπάρχουσι καὶ ἄλλοι ὅροι, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ μᾶς κάμωσιν, ὥστε νὰ σκεφθῶμεν ἀκόμη περισσότερον ἂν πρέπει νὰ καταφύγωμεν εἰς τὴν φορολογίαν ταύτην; Διότι βεβαίως ὅλοι ἐνταῦθα συζητοῦμεν ἀπὸ καλῆς προθέσεως, καὶ οὐδεὶς ὑπάρχει, φρονῶ, ὅστις ἔρχεται νὰ ὁμιλήσῃ ἐξ ἀντιπολιτευτικῆς τοιαύτης. Ὑπάρχουσιν ἀτυχῶς καὶ ἄλλοι λόγοι, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ μᾶς πείσωσιν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ σκεφθῶμεν νὰ φορολογήσωμεν ἐπὶ πλέον τὸν ἀγρότην. Ἐξ ὅλων τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν ὁ ἀγρότης εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος τυγχάνει τῆς μικροτέρας προστασίας ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας. Τοῦτο δ’ ἐξ αὐτῆς τῆς φύσεως τοῦ πράγματος· ἐκτεθειμένος εἰς τὰς ἐργασίας αὐτοῦ ἐν ὑπαίθρῳ εἶναι δύσκολον νὰ προστατευθῇ εἰς πᾶσάν του σχέσιν καὶ εἰς πᾶσάν του ἐνέργειαν ὑπὸ τῆς Πολιτείας. Προσθέσατε δὲ εἰς ταῦτα καὶ τὴν ἀτελῆ διοικητικὴν ὀργάνωσιν παρ’ ἡμῖν, καὶ ἀναμνησθῆτε, ὅτι εἰς ἄλλα Κράτη προηγμένα καὶ πεπολιτισμένα, ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ ἔχει σταθμούς, ἵνα ἀγοράζῃ καὶ αὐτὰ τὰ ᾠὰ τοῦ χωρικοῦ, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν γνωρίζει, ὅτι τοῦτο συμβαίνει ἐν Δανίᾳ, καὶ τὸ ἀναφέρω μόνον, ἵνα δείξω μέχρι ποίου βαθμοῦ προνοίας προέβησαν αἱ Πολιτεῖαι ἑκάστοτε εἰς προστασίαν καὶ ἐξασφάλισιν τῶν συμφερόντων τοῦ ἀγρότου. Ἐὰν ἀναλογισθῶμεν, λέγω, πάντα ταῦτα, θὰ ἴδωμεν ὅτι ὁ ἀγρότης παρ’ ἡμῖν εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος τυγχάνει τῆς ὀλιγωτέρας προστασίας καὶ μερίμνης τῆς Πολιτείας, ἐὰν δὲ τοῦτο βεβαιωθῇ δὲν εἶναι δυνατὸν αἱ ἄλλαι κοινωνικαὶ τάξεις νὰ εἴπωσιν ὅτι ἀδικοῦνται, διότι φορολογοῦνται περισσότερον τοῦ ἀγρότου. Ἄλλως τε εἶναι μία ἰδέα, ὅταν λέγωμεν ὅτι ὁ ἀγρότης δὲν φορολογεῖται, διότι δὲν φορολογεῖται δι’ ἀμέσων φόρων πολλῶν. Ἀτυχῶς εἶπον, ὅτι δὲν ἔχομεν τὸ φῶς τῆς στατιστικῆς, ἵνα ἴδωμεν ἀκριβῶς μέχρι ποίου ποσοῦ φόρον πληρώνει ἑκάστοτε, εἴτε ἄμεσον, εἴτε ἔμμεσον, ἀλλ’ οὐχ ἧττον, ἐὰν σκεφθῶμεν, ὅτι καὶ ὁ γεωργὸς καταναλίσκει, πρέπει νὰ δεχθῶμεν ὅτι καὶ οὗτος φορολογεῖται. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, εἶναι σήμερον ἀφορολόγητος ὁ ἀγρότης; Ὁ νόμος ἀληθῶς, ὁ φορολογῶν τὰ ἀροτριῶντα κτήνη κατηργήθη, ἀλλὰ συγχρόνως κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐψηφίσθη νέος νόμος περὶ φορολογίας τῶν βοσκησίμων γαιῶν, καὶ ἤθελεν εἶσθαι σκόπιμον, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κατέθετεν εἰς τὴν Βουλὴν—καὶ ὁμολογῶ, ὅτι μὲ διέφυγε νὰ ζητήσω τὴν τοιαύτην πληροφορίαν—ποῖον ἐπὶ πλέον ποσὸν παρουσιάζει ἡ φορολογία αὕτη μετὰ τὸ νομοσχέδιον ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ παρελθόν, διότι διὰ τοῦ νόμου τούτου ἐφορολογήθη καὶ ἡ βοσκή, τὸ χορτάρι τοῦ ἀγροῦ τοῦ χωρικοῦ, ὁ ὁποῖος ἐξεμίσθου αὐτὸ καὶ ἐλάμβανεν 20 καὶ 30 δραχμάς. Τοὐλάχιστον εἰς τὸν νομόν, ὅστις μοὶ κάμνει τὴν τιμὴν νὰ μὲ ἀποστέλλῃ ἀντιπρόσωπον ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ, ἐπειδὴ καὶ οἱ ἄνθρωποι ἦσαν ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ νόμου τούτου, ἐκοινοποιήθησαν μυριάδες προσκλήσεων, δι’ ὧν ἐκαλοῦντο οἱ ἀγρόται, ὅπως πληρώσωσι τὸν νέον τοῦτον φόρον μετὰ προστίμων τινῶν. Ὥστε βλέπετε, ὅτι ἡ ἀπαλλαγὴ ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων δὲν ἦτο τελεία, ἀλλ’ ἀντικατεστάθη καὶ διὰ τοῦ φόρου τούτου. Ἀλλ’ ἐγὼ εὑρίσκω ὅτι οὔτε τελείως κατηργήθη ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων· ἐπὶ τῶν μεγάλων ἰδιοκτητῶν, ὅπως ἐμνημόνευσαν οἱ προλαλήσαντες, διετηρήθη· ὥστε οὔτε ὁ λόγος ὅτι τὴν ἐντελῆ κατάργησιν τοῦ φόρου ἐκείνου θέλει νὰ ἀναπληρώσῃ ὁ ἐπιβαλλόμενος φόρος εἶναι ἰσχυρός. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου εὑρίσκω καὶ ἄλλον ἰσχυρότατον λόγον, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ μᾶς πείσῃ, ὅτι μετὰ δισταγμῶν πρέπει ν’ ἀτενίσωμεν εἰς τὴν προτεινομένην φορολογίαν, ὁ λόγος δ’ οὗτος εἶναι ὁ μνημονευθεὶς καὶ ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων προλαλησάντων, ὁ τῆς μεταναστεύσεως. Ἀφοῦ, ἕνεκα διαφόρων δυσμενῶν συνθηκῶν, οὐδ’ αὐτὴ ἡ ἀγάπη πρὸς τὸν πατρικὸν ἀγρὸν κατώρθωσε μέχρι σήμερον νὰ συγκρατήσῃ τὸν ἀγρότην ἐν Ἑλλάδι, φαντασθῆτε πλέον μὲ τὰς δυσχερείας, τὰς ὁποίας δημιουργεῖ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, πόσον θὰ ἐπιταθῇ ἡ μετανάστασις, ἥτις τροφοδοτεῖται ἀκριβῶς ὑπὸ τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ ἀγροτικοῦ. Ἰδοὺ λοιπὸν κατὰ τὴν κρίσιν μου οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐμὲ τοὐλάχιστον πείθουσι νὰ μὴ δώσω τὴν ψῆφόν μου ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἀλλὰ καὶ ἂν δεχθῇ τις, ὅτι κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀνεκτόν, ὑπάρχουσιν ἐν αὐτῷ διατάξεις, αἵτινες τὸ καθιστῶσι τοσοῦτον ἐπαχθές, ὥστε θὰ ἤθελέ τις εὐχηθῇ νὰ μὴ ψηφισθῇ. Ἡ φορολογία ἐπιβάλλεται εἰς εἶδος. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὑπάρχει μία θεωρία, ἡ ὁποία προσπίπτει καὶ εἰς τὴν ἀντίληψιν παντός, ὅτι ἡ εἰς εἶδος φορολογία εἶναι ἡ καλλιτέρα, ἡ ἁπλουστέρα, ὅπως λέγουσιν οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν θεωρίαν ταύτην. Τί ἁπλούστερον νὰ δίδῃ ὁ γεωργὸς ἐξ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον θὰ παράγῃ, ποσοστόν τι ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τοῦ Δημοσίου; Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐκ πρώτης ὄψεως ἡ θεωρία φαίνεται ὀρθή, ἀλλ’ ἐν τῇ πράξει ἀποδεικνύεται τὸ ἀντίθετον. Ἔστω, πρέπει νὰ δίδῃ ὁ χωρικός, ἀλλ’ ὑπάρχει ἀνάγκη καὶ νὰ λαμβάνῃ τις, τοῦτο δὲ εἶναι τὸ μεγαλείτερον ἐλάττωμα τοῦ νομοσχεδίου, ὁ τρόπος, καθ’ ὃν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσπραχθῇ τὸ ποσοστὸν τοῦτο. Διότι εἶναι ἀνάγκη, καὶ ἀνάγκη ἐπιτακτική, νὰ ληφθῶσι μέτρα τινὰ ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας, διὰ νὰ ἀσφαλίσῃ τὸ ποσοστόν, ἀλλὰ τὰ μέτρα ταῦτα εἶναι ἐπὶ τοσοῦτον δυσμενῆ διὰ τὸν ἀγρότην, προσβάλλουσιν ἐπὶ τοσοῦτον καὶ αὐτὰ ταῦτα τὰ αἰσθήματά του, ὥστε ἤθελέ τις εὐχηθῆ, ὅπως, εἰ δυνατόν, ἐκ παντὸς τρόπου τὰ ἀποφύγωμεν. Ὑποχρεοῦται νὰ ἀναγγείλῃ εἰς τὴν ἀρχήν, εἴτε εἰς τὸν βεβαιωτήν, εἴτε δὲν ἠξεύρω εἰς ποῖον ἄλλον πότε θὰ λιχνίσῃ. Ἀλλ’ οἱ πάντες γνωρίζετε, ἀνεξαρτήτως τῆς δυσφορίας, τὴν ὁποίαν αἰσθάνεται κανεὶς νὰ καθιστᾷ γνωστὸν πότε θὰ μετέλθῃ ἐργασίαν τινὰ γεωργικήν, γνωρίζετε, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι καὶ εἰς τὴν διάθεσιν αὐτοῦ. Εἰς πᾶσαν ὥραν, εἰς πᾶσαν στιγμὴν τῆς ἡμέρας ἢ νυκτός, ὅταν πνεύσῃ ὁ εὐνοϊκὸς ἄνεμος, τότε θὰ λιχνίσῃ. Ἰδοὺ λοιπὸν ἀμέσως ἡ δυσκολία ἡ ἐπιβαλλομένη ἐκ τοῦ νόμου, διότι ἔγκειται ἐν τῇ φύσει τῆς φορολογίας ἡ δυσκολία αὕτη. Καὶ μήπως εἶναι μόνον τοῦτο; Ὅταν κατόπιν τόσων μόχθων καὶ κόπων ὁ ἀγρότης σωρεύσῃ εἰς τὸ ἁλῶνί του τὸν καρπόν, ἐνῷ ὑπὸ τὰς συνήθεις περιστάσεις ἀντικείμενον χαρᾶς καὶ εὐθυμίας ἦτο τοῦτο, ἦτο πάντοτε ὁ σωρὸς ἐκεῖνος, τὸ εὐτυχὲς γεγονὸς τοῦ χωρικοῦ, ἤδη κατ’ ἀνάγκην ἐκ τοῦ νόμου θὰ ἐπιβληθῶσι σφραγῖδες. Καὶ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι χωρικός τις μοὶ ἔλεγεν, ἀναμιμνησκόμενος τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, κατὰ τὴν ὁποίαν ἦτο ἐν ἐφαρμογῇ ὁ νόμος τῆς δεκάτης: «μᾶς ἐφαίνετο, ὅτε ἐσφραγίζετο ὁ σωρὸς καὶ τὸν ἐφυλάγαμεν κατὰ τὴν νύκτα, ὅτι ξενυχτάγαμεν νεκρόν». Καὶ εἶναι ψυχολογικῶς ὀρθὸν τοῦτο, κύριοι Βουλευταί· ὁ χωρικὸς νομίζει, βλέπων σφραγιζόμενον τὸ προϊόν τόσων μόχθων καὶ κόπων αὐτοῦ, νομίζει ὅτι δύναμίς τις ἐχθρικὴ ὑπεισῆλθεν εἰς τὴν ἐργασίαν αὐτοῦ. Ἀλλὰ μήπως κατ’ ἀνάγκην εἶναι αὐταὶ αἱ δυσχέρειαι μόνον, τὰς ὁποίας παρεμβάλλει τὸ εἶδος αὐτὸ τῆς φορολογίας; Καὶ εἰς ἐρεύνας εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ὑποκύψῃ λίαν ἐνοχλητικάς, τὰς ὁποίας ἡμεῖς ἐδῶ, θέλοντες νὰ τὰς θεωρήσωμεν ὡς μικράς, λέγομεν ὅτι θὰ περιορισθῶσιν εἰς τὰς ἀποθήκας αὐτοῦ, χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν, ὅτι θὰ ἐκτελεσθῶσι καὶ ἐντὸς αὐτῆς τῆς κατοικίας, διότι εἶναι εὔκολον νὰ νομοθετῶμεν, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀτενίζωμεν, κατ’ ἐμὴν κρίσιν, εἰς τὸ πῶς θὰ ἐφαρμοσθῶσι καὶ ὑπὸ τίνων θὰ ἐφαρμοσθῶσι τὰ ὑφ’ ἡμῶν νομοθετούμενα, εἶναι δὲ ἀδύνατον πρὸ τοῦ συμφέροντος αὐτοῦ ὁ βεβαιωτὴς ἢ ὁ ἐνοικιαστὴς νὰ μὴ εἰσέλθωσιν ἐντὸς τῆς κατοικίας, τὴν ὁποίαν θὰ χαρακτηρίσωσιν ὡς ἀποθήκην, διότι τοιαύτας θὰ σᾶς εἴπωσιν, ὅτι ἔχει ἀποθήκας ὁ γεωργός. Καὶ φθάνομεν, Κύριοι, διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ ἐπιβάλλωμεν καὶ ποινὰς ἐπὶ περιπτώσεων, τὰς ὁποίας δὲν γνωρίζομεν, διότι ὑπάρχει ἄρθρον τι, εἰς τὸ ὁποῖον ὁρίζεται, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ δεῖνα ποινὴ διὰ τὰς περιπτώσεις, τὰς ὁποίας θὰ ὁρίσῃ ἓν Β. Διάταγμα. Σᾶς ἀναφέρω ταῦτα, διὰ νὰ δείξω ὁπόσας ἀκατανικήτους κατ’ ἐμὲ δυσχερείας ἔχει ὁ τρόπος οὗτος τῆς φορολογίας. Ἀλλά, κύριοι Βουλευταί, κατ’ ἐμὴν κρίσιν, εἶναι καὶ ἐντελῶς ἀψυχολόγητον καὶ ἀφιλοσόφητον τὸ νομοσχέδιον. Ὅσοι ἐγεννήθησαν ἢ ἔζησαν εἰς τὰ χωρία, ὅσοι παρηκολούθησαν τὸν ἀγρότην καθ’ ὅλην τὴν δρᾶσιν αὐτοῦ τὴν γεωργικήν, γνωρίζουσι ὅτι, διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τὴν ἐποχὴν τῆς συγκομιδῆς, διῆλθε πολλὰ στάδια φόβων καὶ καρδιοκτυπιῶν· ἑκάστοτε ἐφοβεῖτο, ὅτι αἱ καιρικαὶ μεταβολαὶ θὰ τοῦ καταστρέψωσι τὴν σποράν, θὰ τὸν παρεμποδίσωσι νὰ σπείρῃ ἢ θὰ τοῦ καταστρέψωσι καὶ τὴν σπαρεῖσαν ἀκόμη ἔκτασιν, ὅτι διάφοροι ἄλλοι κίνδυνοι καὶ φόβοι τὸν παρακολουθοῦσιν, οἱ ὁποῖοι εἶναι γνωστοὶ εἰς ὑμᾶς, καὶ εἶναι περιττὸν νὰ τοὺς ἀναφέρω, μέχρι τῆς ἐποχῆς τῆς συγκομιδῆς. Μήπως καὶ κατ’ αὐτὴν τὴν συγκομιδὴν δὲν ἔχουσι τόσους φόβους νὰ ὑποστῶσι καὶ τόσους κινδύνους νὰ διαφύγωσιν; Ἀλλὰ τέλος εὑρίσκεται ὁ γεωργὸς εἰς τὴν εὐτυχῆ ἐκείνην στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ συγκομίσῃ τὸ προϊὸν τῶν κόπων καὶ τῶν ἀγώνων αὐτοῦ· εἶναι ψυχολογικῶς ὀρθὸν νὰ ἐξαπολύητε ἐκείνην τὴν στιγμὴν ἑσμὸν ὁλόκληρον ἐχθρῶν ἐναντίον αὐτοῦ; Ἀφοῦ ὁ ἀγρότης μετὰ δυσφορίας βλέπει καὶ αὐτὸν τὸν ἱερέα, μεταβαίνοντα εἰς τὸ ἁλῶνί του, διὰ νὰ ζητήσῃ τὸ παπαδικό, καὶ οἱ ἱερεῖς σπανιώτατα μεταβαίνουσιν ἐκ τοῦ λόγου τούτου ἀκριβῶς ἐκεῖ, ἀφοῦ λέγω, μετὰ τόσης δυσφορίας βλέπει τὸν ἱερέα, φαντασθῆτε πόσον εἶναι δυσάρεστον, πόσον εἶναι θλιβερὸν δι’ αὐτόν, ὅταν βλέπῃ κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀναμένει νὰ δοκιμάσῃ προσωρινήν τινα εὐχαρίστησιν, ὅταν βλέπῃ πέριξ τοῦ προϊόντος τῶν κόπων αὐτοῦ ἕνα ἑσμὸν βεβαιωτῶν, ἀγροφυλάκων, χωροφυλάκων, δημοτικῶν ἀντιπροσώπων νὰ περικυκλῶσιν ἅπαντες οὗτοι αὐτὸν μὲ διαθέσεις ἐχθρικάς. Μήπως τουλάχιστον εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι οὗτοι ἀκριβοδικαίως θὰ λάβωσι ποσοστόν τι ἐκ τοῦ προϊόντος τούτου; Μήπως δὲν γιωρίζομεν τὸ ποιόν των, καὶ μάλιστα καθ’ ὃν τρόπον ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον, περὶ τῆς διὰ βεβαιωτῶν εἰσπράξεως, μήπως δὲν γνωρίζομεν ποῖα εἶναι τὰ ὄργανα, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἀναθέσωμεν τὸ λεπτεπίλεπτον, δύναμαι νὰ εἴπω, λόγῳ τόσων διατυπώσεων, ἔργον τοῦτο; Δι’ αὐτὸ κύριοι Βουλευταί, διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς, φρονῶ, ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον εἰς ἐμὲ νὰ μὴ φέρω ψῆφον ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἄλλος τις λόγος δικαιολογητικὸς τοῦ νομοσχεδίου, τὸν ὁποῖον ἀναφέρει ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν· ὁ λόγος, ὅτι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους ἔχουσιν ἀνάγκην τοῦ ἐσόδου τούτου. Τὸ ζήτημα βεβαίως σχετίζεται ἐν γένει μὲ τὸ ζήτημα τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ δὲν εἶναι ὁ κατάλληλος χρόνος, ὅπως ἐπακολουθήσῃ ἡ ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησις. Θὰ ἦτο μάλιστα προτιμότερον νὰ προηγεῖτο ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα ἴδωμεν ἂν πράγματι εἶναι ἀπαραίτητον, ὅπως προβῶμεν εἰς φορολογίαν τοιαύτην κατὰ τοῦ ἀγρότου. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτου, κύριοι Βουλευταί, ὅτε βλέπομεν, ὅτι ἀπό τινων ἐτῶν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὑφίσταται διαρκεῖς καταιονισμοὺς φορολογικούς, ὅτι ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν ἐπεισείονται εἰς αὐτὸν διάφοροι ἀνάγκαι ἐθνικῆς ἀμύνης, καὶ δὲν ἠξεύρω ποῖαι ἄλλαι, ὅτε βλέπομεν δὲ παρ’ αὐτά, ὅτι ἀντὶ νὰ στρέφηται ἡ προσοχὴ τῶν Κυβερνήσεων εἰς τὰς κατ’ ἀνάγκην ἐκείνας οἰκονομίας, αἵτινες ἤθελον ἀγάγει εἰς τὴν ἀνακούφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, στρέφεται πρὸς τὴν ἑκάστοτε ἐπαύξησιν τῶν δαπανῶν τοῦ Κράτους, νομίζω, ὅτι καὶ ἐκ τοῦ λόγου τούτου δὲν μοὶ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ φέρω ψῆφον ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. (Χειροκροτήματα).

§108Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Εἶμαι, Κύριοι, ἠναγκασμένος νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ βῆμα, εὐθὺς ὡς ἤκουσα τοὺς λόγους, ἐφ’ ὧν στηρίζεται ὁ κ. Πρωθυπουργός. Μετ’ εὐχαριστήσεώς μου ἤκουσα, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς συνεζήτησεν ἐπιμόνως τὸ ζήτημα μετὰ τῶν φίλων αὐτοῦ, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἐπείσθη. Τρέφω ὅμως τὴν ἐλπίδα, ὅτι δὲν θὰ ἴδῃ δυσαρέστως τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπε πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἐπανέλαβον καὶ ἄλλοι ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ὅτι τίποτε ἄλλο δὲν ἐζήτησε εἰμὴ μόνον μέρος ἐκ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ὠφελοῦνται οἱ καλλιεργηταὶ τῆς γῆς ἐκ τοῦ δασμοῦ τῆς εἰσαγωγῆς. Οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἔθεσαν ἀκριβέστατα τὸ ζήτημα. Ἀναμφισβητήτως οἱ μεγαλοκτηματίαι ὠφελοῦνται ἐκ τοῦ δασμοῦ, καὶ περὶ αὐτοῦ οὐδεὶς ὑπάρχει δισταγμός, ὅτι πρέπει νὰ φορολογηθῶσιν ἅπαντες. Τρόποι φορολογίας αὐτῶν εἶναι πλεῖστοι. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν δύναται νὰ ἀπασχολήσῃ σήμερον τὴν Βουλήν. Ὀφείλομεν τὴν σήμερον νὰ ἐξετάσωμεν τὶ γίνεται διὰ τὸ πλεῖστον τῶν καλλιεργητῶν. Ἀπὸ τοῦ ζητήματος τούτου ἐλέχθη, ὅτι τὸ πλεῖστον τῶν καλλιεργητῶν ἐν Ἑλλάδι, 150 ἢ 200 χιλιάδες οἰκογενειῶν, μόλις ἀποζῶσιν ἐκ τῆς καλλιεργείας. Εἶναι δ’ ἐπίσης γνωστὸν ὅτι, ἂν κατὰ τὸ ἓν ἔτος παραγάγωσι ποσὸν ἀνώτερον τῶν ἐτησίων ἀναγκῶν αὐτῶν, κατὰ τὸ ἑπόμενον θὰ παραγάγωσιν ὀλιγώτερον καὶ οὕτω πως δὲν ἔχουσι νὰ ὠφεληθῶσι τίποτε ἐκ τῆς πωλήσεως τῶν προϊόντων αὐτῶν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον λοιπόν, ὅτι διὰ τὰς τάξεις ταύτας τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ δὲν ἰσχύει, καὶ ἀφοῦ τοῦτο καταπίπτει, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θέλει πεισθῆ...

§109ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠκούσατε τὴν συνηγορίαν τοῦ νομοσχεδίου. Περιμένετε νὰ μὲ ἀκούσητε· μία διακοπὴ ἀποτελεῖ τὴν συνηγορίαν τοῦ νομοσχεδίου δι’ ἐμέ;

§110Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἀλλ’ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ, ὅτι τὴν τάξιν ταύτην εὐνοεῖ τὸ νομοσχέδιον, χορηγοῦν 20 κοιλὰ ἀφορολόγητα. Μὴ νομίζει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι, ἐὰν χορηγηθῶσι τὰ 20 ταῦτα κοιλά, χορηγεῖται ὅ,τι ἀκριβῶς ἀναγκαιοῖ εἰς τὸν καλλιεργητήν; Δὲν χορηγεῖται βεβαίως οὔτε ὅσον ἀρκεῖ διὰ τὴν ἀνάγκην τοῦ ἄρτου, ἀλλὰ πολὺ ὀλιγώτερον καὶ διὰ τὰς ἄλλας ἀνάγκας αὐτοῦ. Οὐδεὶς θὰ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι αἱ ἀνάγκαι τοῦ καλλιεργητοῦ ἀνέρχονται εἰς 35 ἢ 40 κοιλὰ κατ’ ἔτος.

§111Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι οἰκογένειαι, αἱ ὁποῖαι θέλουσι πολὺ περισσότερα, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ οἰκογένεια κυρίως ἄρτον καταναλίσκει.

§112Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ὑπολογίζω 40 κοιλά, κατὰ συγκατάβασιν.

§113Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. 100–150 κοιλά, θέλει ἐν Θεσσαλίᾳ ἑκάστη οἰκογένεια.

§114ΑΛ. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Τὰ 20 κοιλὰ δὲν φθάνουσιν οὔτε διὰ τὸν παπᾶν καὶ διὰ τὰς ἄλλας τροφάς, τὰς ὁποίας κατασκευάζουσιν οἱ χωρικοὶ ἐκ τοῦ σίτου, τραχανᾶν κλπ.

§115Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἂς παραδεχθῶμεν τὰ 40 κοιλὰ ὡς κατώτατον ὅρον.

§116Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον νῦν παρέχει τὸ νομοσχέδιον, δὲν τὸ παρεῖχεν ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν.

§117Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Λοιπὸν διὰ τροφὴν καὶ μόνον ἀπαιτοῦνται 40 κοιλά. Ἐὰν δὲ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι εἰς τὰ πλεῖστα μέρη τῆς Ἑλλάδος ἡ παραγωγὴ εἶναι ἓν πρὸς δύο, διὰ νὰ παραχθῶσι 40 κοιλά, ὑπάρχει ἀνάγκη 20 ἑτέρων κοιλῶν, ὥστε τὸ ὅλον 60. Ἐξ αὐτῶν παραχωρεῖτε 20, δηλαδὴ φορολογεῖτε 40 πρὸς 5%, θὰ εἰσπράξητε 2 κοιλὰ πρὸς 7 δραμὰς τὸ κοιλὸν 14 δραχμάς· μὲ τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων διὰ τὰ 60 κοιλὰ εἰσέπραττε τὸ Δημόσιον 8.70.

§118Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δι’ ἓν ζῷον.

§119ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διὰ τὰ δύο ζῷα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ τὰ 60 κοιλά, 17 δραχμάς.

§120Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἀλλὰ γνωρίζετε πόσοι χωρικοὶ δὲν ἔχουν εἰμὴ ἓν ζῷον καὶ συνεταιρίζονται πρὸς καλλιέργειαν τῶν ἀγρῶν των; Ἀλλὰ τοῦτο τὸ ἀνέφερα ἐν παρόδῳ· ἡ βάσις τῆς ὁμιλίας μου εἶναι ὅτι φορολογεῖτε τὸν ἄρτον τοῦ καλλιεργητοῦ, φορολογεῖτε τὸν σπόρον. Τὸ συμπέρασμα βεβαίως θὰ ἦτο ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος μετὰ τόσης δεξιότητος εἰπὼν ὅτι βεβαίως ἡ Πολιτεία, ὅταν βλέπῃ τοιαύτην κατάστασιν, ἔπρεπε νὰ σταματήσῃ. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νομίζω ὅτι ἦτο εὐκολώτατον νὰ ἔχωμεν τὴν φορολογίαν τῶν μεγάλων καλλιεργητῶν, ἡ ὁποία βεβαίως δύναται νὰ ἀποφέρῃ ποσὸν 500 ἢ 600 χιλιάδων δραχμῶν, ἠδυνάμεθα δὲ νὰ θέσωμεν καὶ φορολογίαν ἐπὶ τῶν βοῶν 5 δραχμῶν κατὰ κεφαλὴν καὶ θὰ εἴχομεν ποσὸν ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἑκατομμυρίου. Βεβαίως θὰ ἐπροτίμων καὶ ἐγὼ ν’ αὐξήσωμεν τὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος καὶ ν’ ἀπαλλάξωμεν τὴν γεωργίαν, ἀλλὰ παραιτοῦμαι τούτου, διότι ἐδήλωσα ὅτι οἱ καλλιεργηταὶ χάριν τῶν δημοσίων ἀναγκῶν δὲν μοὶ ἐξεδήλωσαν τοιαύτην ἐπιθυμίαν, ἀλλὰ μοὶ ἐδήλωσαν τοὐναντίον ὅτι εἶναι πρόθυμοι νὰ καταβάλωσιν ὅ,τι κατέβαλον μέχρι τοῦδε, δηλαδὴ τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Καὶ ἐγείρεται τὸ ζήτημα διατί δὲν στέργουσι τὸν φόρον τῶν σπειρομένων γαιῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν ὅτι δὲν ὑπάρχει καλλίτερος. Καὶ ἐν τούτοις ἔχομεν παραδείγματα ἐκ τοῦ παρελθόντος, τὰ ὁποῖα εἶναι διδακτικώτατα, ὄχι μόνον τὸν φόρον τῆς δεκάτης, ἀλλ’ αὐτὸν τὸν ἔγγειον φόρον ἐπὶ τοῦ οἴνου, τὸν ὁποῖον πολλάκις τὸ Δημόσιον καὶ εἰσέπραττεν ὄχι δι’ ἐνοικιαστῶν ἀλλὰ δι’ ὑπαλλήλων, καὶ βεβαιωθῆτε, ὅτι ἡ πίεσις τῶν κατοίκων εἰς τὴν περίστασιν ταύτην ἦτο πολὺ μεγαλειτέρα. Ὅταν ἔχητε ἔντιμον ἐνοικιαστήν, ἔχει τὸν τρόπον νὰ κερδίσῃ, χωρὶς νὰ ἀδικήσῃ, διότι συνεννοοῦνται ἐκ τῶν προτέρων μετὰ τῶν καλλιεργητῶν καὶ συμφωνοῦσι περὶ τῆς καταβολῆς καὶ τότε πληρώνει ὁ γεωργὸς πολὺ εὐχαρίστως καὶ κάτι περιπλέον καὶ μένει ἐλεύθερος νὰ κάμνῃ ὅτι θέλει. Ἀλλὰ δύναται νὰ πράξῃ τοῦτο μὲ τὸν βεβαιωτήν; Ὄχι· ὁ νόμος δὲν τὸ ἐπιτρέπει. Καὶ θὰ ἔχωμεν τριῶν εἰδῶν βεβαιωτάς, ἢ καταχραστὴν καὶ ἰδιοτελῆ ἢ ἀδέκαστον ἀλλ’ αὐστηρὸν μέχρι τυραννίας ἢ τέλος ἄνθρωπον τοῦ καθήκοντος ζητοῦντα νὰ προστατεύῃ τὸ Δημόσιον, χωρὶς νὰ ἀδικῇ καὶ τὸν καλλιεργητήν. Τὸν ἀκέραιον, ἀλλὰ τύραννον, τὸν θεωρῶ χειρότερον ἀπὸ τὸν καταχραστήν, διότι ὁ καταχραστὴς μὲ ὀλίγα λεπτὰ θὰ μένῃ ηὐχαριστημένος, ἐνῷ ὁ αὐστηρὸς ἀλλὰ τύραννος θὰ εἶναι ἀμείλικτος. Ἀλλ’ ἐρχόμεθα εἰς τὸν δίκαιον τὸν ἐπιθυμοῦντα καὶ τὸ Δημόσιον νὰ ὠφελήσῃ καὶ τοὺς καλλιεργητὰς νὰ μὴ ἀδικήσῃ. Πῶς θὰ δυνηθῇ νὰ συμβιβάσῃ τὰ καθήκοντα ταῦτα; Οἱ καλλιεργηταὶ θὰ εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ περιμένωσιν ὁ εἷς τὸν ἄλλον καὶ τὴν ἑσπέραν θὰ μένωσι πλεῖστοι σωροί, οἱ ὁποῖοι θὰ σφραγίζωνται, ὡς τόσον εὐγλώττως ἐξέθηκεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας συνάδελφος· τὴν νύκτα θὰ ἀναγκάζηται ὁ δυστυχὴς καλλιεργητὴς νὰ μένῃ νὰ φυλάττῃ τὸν σωρόν, ἵνα μὴ ὑπάγῃ, ζῷον, κύων, ἵππος ἢ ὄνος, καὶ καταστρέψῃ τὴν σφραγῖδα, καὶ ἀλλοίμονον, ἂν ὁ σωρὸς ὑποστῇ τοιαύτην βλάβην. Αὐτὰ εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα φοβούμεθα καὶ ἀπὸ τὰ ὁποῖα σᾶς παρακαλοῦμεν νὰ ἀπαλλάξητε τοὺς γεωργούς. Καὶ ἂς ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα· εἶναι ἀληθῶς τόσῳ χειρότερος ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων ἀπὸ τὸν φόρον τῶν σπειρομένων; Σᾶς βεβαιῶ ὄχι· διότι ὁ φόρος τῶν σπειρομένων ἔχει τὸ μεγαλείτερον ἐλάττωμα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἔχῃ φόρος τις, δηλαδὴ αἱ δαπάναι τῆς εἰσπράξεως εἶναι πολὺ μεγάλαι. Εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι εἰς τὴν πολιτικὴν οἰκονομίαν — καὶ τὸ γνωρίζει κάλλιον ἐμοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς — φόρος, ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖ πολλὰ πρὸς εἴσπραξιν, εἶναι ὁ χειρότερος φόρος, καὶ βεβαίως ὁ φόρος ἐπὶ τῶν σπειρομένων θ’ ἀπαιτήσῃ πολλὰ πρὸς εἴσπραξιν. Οὐδεὶς ὑπάρχει ἐν τῇ Βουλῇ, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ φρονῇ ὅτι αἱ δαπάναι τῆς εἰσπράξεως θ’ ἀνέρχωνται εἰς 1,000,000, καὶ τοῦτο βεβαίως εἶναι λυπηρὸν διὰ τὸν φορολογούμενον, νὰ καταβάλλῃ ἓν ἑκατομμύριον οὐχὶ ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τοῦ ἔθνους, ἀλλὰ διὰ τὴν εἴσπραξιν τοῦ φόρου. Οὗτοι εἶναι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι μὲ κάμνουσι νὰ λάβω ἐκ δευτέρου τὸν λόγον, ἵνα παρακαλέσω νὰ μὴ ἐπιμείνητε εἰς τὴν ἐπιβολὴν τοῦ φόρου τούτου.

§121Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐν Κύπρῳ τίθεται τὸ προϊὸν εἰς σάκκους, οἵτινες σφραγίζονται. Αἱ δαπάναι δ’ ἐκεῖ εἶναι 10%.

§122Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Δὲν γνωρίζω, ἀλλὰ φρονῶ ὅτι ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν εἶναι προτιμότερος.

§123Γ. ΜΠΕΝΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἡ ἐπιμονὴ τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἐπιβολὴν καὶ ἐπιψήφισιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου πείθει δυστυχῶς καὶ ἐμὲ καὶ ἅπαντας τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμοὺς εἰς ποίαν πλάνην περιεπέσαμεν πιστεύσαντες εἰς τὰς προεκλογικὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀνὰ τὴν Θεσσαλίαν καὶ Εὔβοιαν, εἰπόντος τότε ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς ἀνορθώσεως θὰ ἄρῃ τὰ βάρη ἐκ τῶν ὤμων τῶν μικρῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν καὶ θὰ μεταφέρῃ ταῦτα εἰς τοὺς ὤμους τῶν πλουτοκρατῶν.

§124ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ αὐτὸ ἔκαμε.

§125Γ. ΜΠΕΝΟΣ. Ἄς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ διαψεύσω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα λέγει διὰ μικρῶν πινάκων, δι’ ἀριθμῶν μικρῶν, διότι ἔχω τὴν ἀξίωσιν ὅτι δύναμαι νὰ ἀντεπεξέλθω διὰ μεγάλων ἀριθμῶν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Καὶ ἂς λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ἕνα γεωργόν, ἕνα καλλιεργητήν, ὁ ὁποῖος ἔχει δύο μόνον βόας, ἓν ζευγάρι, τί ἐπλήρωνε διὰ τὸ ἓν ἐκεῖνο ζευγάρι εἰς τὸ παρελθὸν καὶ τί μέλλει νὰ πληρώσῃ σήμερον. Ὁ γεωργὸς οὗτος, ὁ ἔχων τὴν ἀξίωσιν νὰ καλῆται γεωργὸς μὲ ἓν ζευγάρι κτηνῶν, βεβαίως ὅλοι οἱ ἐκ γεωργικῶν πληθυσμῶν καταγόμενοι γνωρίζετε ὅτι κατ’ ἐλάχιστον ὅρον θὰ δύναται νὰ σπείρῃ εἰς τὴν γῆν σῖτον περὶ τὰ 20 κοιλά, κριθὴν ἰσάριθμα κοιλά, ἀραβόσιτον περὶ τὰ 10 κοιλά, βάμβακα κατ’ ἀναλογίαν κτλ.

§126ΟΘ. ΤΕΤΕΝΕΣ. Μὲ 10 κοιλὰ ἀραβοσίτου σπείρεται ὁλόκληρον τὸ λεκανοπέδιον τῆς Ἀττικῆς.

§127Γ. ΜΠΕΝΟΣ. Ἑκατὸν ὀκάδας ἤθελον νὰ εἴπω. Ἐγὼ γνωρίζω καὶ εἶμαι πεπεισμένος δι’ ὅσα λέγω ἐκ τῆς πράξεως καὶ τῆς ἐφαρμογῆς, διότι κατάγομαι ἐκ χωρίου μικροῦ, εἰς τὸ ὁποῖον βιοῦσι μικροκαλλιεργηταὶ καὶ κυρίως διότι φρονῶ ὅτι τὸ νομοσχέδιον προσκρούει εἰς αὐτοὺς τοὺς μικροκαλλιεργητάς, διὰ τοῦτο δὲ λαμβάνω τὸν λόγον ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καίτοι εἶμαι φίλος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ θέλω πολεμήσει καὶ καταψηφίσει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο μὲ ὅλην τὴν δύναμιν τῶν πνευμόνων μου. Ὁ γεωργὸς λοιπὸν ἐπλήρωνε περὶ τὰς 25 δραχμὰς διὰ τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, διότι εἰρήσθω ἐν παρόδῳ ὅτι ἐκεῖνος ὁ φόρος δὲν ἦτο ἴσος πρὸς ὅλους, ἀλλ’ ἀναλογικός.

§128ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κάμνετε τὴν δήλωσιν ὅτι εἶσθε φίλος τῆς Κυβερνήσεως, ἐν τούτοις ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἀποτελεῖ ζήτημα ἐμπιστοσύνης διὰ τὴν Κυβέρνησιν, σεῖς δὲ ἐννοεῖτε νὰ τὸ καταψηφίσητε.

§129Γ. ΜΠΕΝΟΣ. Μετὰ τὴν δήλωσιν ταύτην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εὑρίσκομαι καὶ ἐγὼ ὁ μικρὸς τὸ σῶμα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δηλώσω ὅτι δὲν μὲ πτοεῖ ἡ τοιαύτη δήλωσις τοῦ κ. Προέδρου, ἐξ ἐναντίας μάλιστα ἐγὼ θὰ ἐξακολουθῶ νὰ ἐμμένω εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ φιλελευθέρου κόμματος, ἀδιαφορῶν ἂν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὸ θέτει ὡς ζήτημα ἐμπιστοσύνης καὶ φρονεῖ ὅτι πρέπει νὰ ψηφίσω ἐναντίον τῆς συνειδήσεώς μου καὶ τῶν συμφερόντων τῶν συμπολιτῶν μου, ἅτινα πρωτίστως τίθημι ὑπεράνω παντὸς ἄλλου συμφέροντος. Νομίζω δὲ ὅτι μοὶ ἐπιβάλλεται νὰ καταψηφίσω τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ ἐξακολουθῶ νὰ εἶμαι φίλος ἀκραιφνὴς καὶ θιασώτης τοῦ κόμματος τῶν φιλελευθέρων, ἔχων ἐμπιστοσύνην ἀκλόνητον πρὸς τὰ λοιπὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα). Καὶ καλὸν ἤθελεν εἶσθαι νὰ ἀπεσύρετο τὸ νομοσχέδιον, διότι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο κατὰ τὴν κρίσιν μου θὰ γίνῃ ὁ νεκροθάπτης τοῦ κόμματος τῶν φιλελευθέρων.

§130ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μὴ λέγετε ὅτι εἶσθε φίλος τοῦ κόμματος τῶν φιλελευθέρων ἀφ’ ἑνός, ἐνῷ πολεμεῖτε τὸ νομοσχέδιον ἀφ’ ἑτέρου, ἐκτὸς ἐὰν νομίζητε ὅτι τὸ κόμμα τῶν φιλελευθέρων δύναται νὰ δώσῃ καὶ ἄλλην Κυβέρνησιν ἐκτὸς τῆς παρούσης εἰς τὸν τόπον· τότε μάλιστα.

§131Γ. ΜΠΕΝΟΣ. Κύριε Πρωθυπουργέ, ἐγὼ ὑπῆρξα φιλελεύθερος πρὶν ἢ κατέλθητε σεῖς εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν φρονημάτων μου εἶχον τὸ θάρρος νὰ ἀντιμετωπίσω καὶ ἀντεπεξέλθω κατὰ τῶν μεγάλων παλαιῶν κομμάτων, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ αὐτῶν τῶν φρονημάτων ὅλων ἡμῶν σᾶς προελείανα τὸ ἔδαφος, ὥστε νὰ τολμήσητε καὶ σεῖς νὰ κατέλθητε ἐκ Κρήτης ἐνταῦθα καὶ νὰ ἀναλάβητε τὸν ἀνορθωτικὸν ἀγῶνα, εἰς τὸν ὁποῖον ἡμεῖς σᾶς ὑποβοηθοῦμεν ἐξ ἐπαρχῆς καὶ ἀπὸ πεποιθήσεως. (Χειροκροτήματα). Συνεχίζων λοιπόν, Κύριοι, γνωρίζω ὑμῖν ὅτι σπείρων τις περὶ τὰ εἴκοσι κοιλὰ σίτου διὰ τοῦ ἑνὸς ζεύγους τῶν ἀροτήρων κτηνῶν, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ γῆ τῆς Ἑλλάδος κατὰ μέσον ὅρον ἔχει ἀπόδοσιν ἓν πρὸς πέντε, θὰ ἔχῃ 100 κοιλὰ σίτου. Ἐκ τῶν 100 κοιλῶν σίτου ἀφαιροῦνται τὰ εἴκοσι κοιλά, τὰ ὁποῖα δὲν φορολογοῦνται διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου· ἐπὶ τοῦ ὑπολοίπου τῶν ὀγδοήκοντα κοιλῶν θὰ ἐπιβληθῇ 5% δημόσιος φόρος καὶ 2% δημοτικός, δηλαδὴ 7%, καὶ οὕτω θὰ ἔχωμεν 7Χ8=56, θὰ λάβῃ δηλαδὴ τὸ Δημόσιον ὡς φόρον 5½ κοιλὰ σίτου. Ταῦτα ἀντιστοιχοῦν πρὸς 8 δραχμὰς κατὰ κοιλόν, ὅπως συνήθως πωλεῖται ὁ σῖτος εἰς τὰ μικρὰ μέρη, ἀντιστοιχοῦν πρὸς δραχμὰς 44, τὰς ὁποίας θὰ λάβῃ τὸ Δημόσιον μόνον ἐκ τοῦ σίτου τοῦ μικροῦ ἐκείνου καλλιεργητοῦ. Ἐρχόμεθα εἶτα εἰς τὴν κριθήν. Ἐπὶ σπορᾶς 20 κοιλῶν κριθῆς θὰ ἔχωμεν ἐπίσης ἀπόδοσιν παραγωγῆς 100 κοιλῶν κριθῆς. Ἀφαιρέσατε τὰ 15, τὰ ὁποῖα δὲν φορολογοῦνται· μᾶς μένουν 85· ἐπὶ τῶν 85 φορολογοῦντες μὲ 7% ἔχετε 6 κοιλὰ κριθῆς, πρὸς 5 δραχμὰς δὲ τὸ κοιλὸν εἶναι 30 δραχμαὶ ἐκ τῆς κριθῆς· ἔχετε 44 ἐκ τοῦ σίτου καὶ 30 ἐκ τῆς κριθῆς, τὸ ὅλον 74. Προσθέσατε τώρα ἀπὸ ῥόβην, ἀραβόσιτον, σανόν, ὀλίγην φακῆν, ἐρεβίνθους, βίκον κτλ. Πόσα θέλετε νὰ προσθέσωμεν; Δὲν εἶναι δυνατὸν ποτε ὀλιγώτερα τῶν 20 δραχμῶν, ὑπερβαίνουν τὰς 20, ἀλλὰ προσθέσατε 20 μόνον δραχμάς. Ἔχετε ἐν ὅλῳ 74+20=94. Λοιπὸν 94 δραχμὰς θὰ πληρώσῃ ὁ μικροκαλλιεργητὴς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος μέχρι σήμερον δι’ ἓν ζεῦγος ἀροτριώντων πληρώνει 28 μόνον δραχμάς. Ποῦ νῦν αἱ φαιδραὶ προεκλογικαὶ ἐπαγγελίαι; Ποῦ τὰ λαμπρὰ ὄνειρα τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν, τὰ ὁποῖα ἔφερον καὶ ἡμᾶς ἐνταῦθα;

§132ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διὰ νὰ πληρώσῃ 94 δραχμάς, θὰ παραγάγῃ 3,000 δραχμῶν περίπου προϊόντα.

§133Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἴκοσι κοιλὰ σίτου εἶναι 40 στρέμματα καὶ εἴκοσι κοιλὰ κριθῆς εἶναι 40 στρέμματα, 100 ὀκάδες ἀραβοσίτου 25 στρέμματα, καὶ ἂν ὑπολογίσωμεν καὶ ἀναλόγως τῶν ἄλλων, τὰ ὁποῖα εἴπετε, αὐτὸς θὰ εἶναι ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἔχει 400 στρέμματα.

§134Γ. ΜΠΕΝΟΣ. Εἴκοσι κοιλὰ σίτου εἶναι εἴκοσι στρέμματα· ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν θέλει νὰ πεισθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς περὶ τοῦ πόσον δυσανάλογος εἶναι ἡ φορολογία ἡ ἐπιβαλλομένη διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, παραβαλλομένη πρὸς τὸ παρελθόν, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τῷ εἴπω τὸ ἑξῆς. Πόσον φόρον εἰσέπραττε τὸ Δημόσιον ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ ἐκ τῆς στρεμματικῆς φορολογίας τῶν ἀμπέλων; Ἐκ τῶν δύο τούτων τάξεων νομίζω ὅτι εἰσέπραττε 3,500,000.

§135Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Μὴ βλέπετε τί εἰσέπραττεν. Ἡ βεβαίωσις ἀνήρχετο εἰς πολὺ μεγαλείτερον ποσόν, καὶ ἂν δὲν ἠδύνατο νὰ καταβάλῃ ὁ φορολογούμενος, θὰ εἴπῃ ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς ἦτο κακός, ἦτο πολὺ κακὸς ὁ φόρος καὶ δι’ αὐτὸ οἱ ἄνθρωποι ἐσύροντο εἰς τὰς φυλακάς. Ἐπλήρωνε δὲ τὰς 30 ἢ 40 δραχμὰς ὁ χωρικὸς δανειζόμενος ἴσως 200 ἀπὸ τὸν τοκογλύφον. Εἶναι εὐεργετικὸς ὁ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιβαλλόμενος φόρος.

§136Γ. ΜΠΕΝΟΣ. Ἐγὼ λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τί εἰσεπράττετο ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ ὄχι τί ἠδύνατο νὰ εἰσπράξῃ, τὸ ἰδανικόν. Διὰ τοῦ συστήματος τούτου θὰ εἰσπράττῃ 5,000,000 κατ’ ἐλάχιστον ὅρον ἐκ μιᾶς καὶ μόνης τάξεως, ἐνῷ τότε δὲν εἰσεπράττοντο 5,000,000 ἀπὸ τὰς δύο αὐτὰς τάξεις τῶν γεωργῶν καὶ ἀμπελοκτημόνων. Εἶναι λοιπὸν ἢ δὲν εἶναι δυσανάλογος πρὸς τὸ παρελθόν;

§137ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ εὐπορωτέρα τάξις τῶν γεωργῶν θὰ πληρώσῃ τὸ περισσεῦον.

§138Γ. ΜΠΕΝΟΣ. Δυστυχῶς ὄχι, ἀλλὰ καὶ πάλιν θὰ προσκρούσητε εἰς τὸ ἄλλο ζήτημα, ὅτι χάριν τῆς φορολογίας τῶν εὐπορωτέρων θὰ ὑποβάλητε τοὺς μικροπαραγωγοὺς εἰς τὰ βασανιστήρια, τὰ ὁποῖα θὰ ὑφίστανται ἀπὸ τοὺς βεβαιωτὰς καὶ εἰσπράκτορας.

§139Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου αὐτοῦ ὀφείλει τὴν ὕψωσιν αὐτοῦ ὁ Τρικούπης. Τί τὰ θέλετε τὰ ἄλλα;

§140Γ. ΜΠΕΝΟΣ. Ἂς ἐξετάσωμεν ὅμως, Κύριοι, τὸ ζήτημα καὶ ἀπὸ ἄλλης τινὸς ἀπόψεως. Ἰσχυρίζονταί τινες, ὅτι οἱ γεωργοὶ δὲν πληρώνουν τίποτε. Ἀπαντῶν πρὸς αὐτοὺς ὑπομιμνήσκω ὅτι δὲν πληρώνουν τίποτε ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀσχολοῦνται καὶ λυμαίνονται τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, καὶ αὐτοὶ τὰ λέγουν αὐτά, ἀλλὰ ποῦ ἦσαν οἱ εὐλογημένοι ἐπὶ τόσα ἔτη, ὅπου ὁ γεωργὸς συνεισέφερε τὸ σύνολον τῶν ἐσόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους; Ἐγώ, Κύριοι, εἶχον πατέρα γεωργόν, ἀγρότην, ὁ ὁποῖος μέχρι σήμερον θὰ ἔχῃ πληρώσει πλείονα τῶν 20,000 δραχμῶν ἐκ δύο γεωργικῶν τάξεων διὰ νόμιστρα, ὡς λέγουν οἱ γεωργοί, καὶ τί ἡ Πολιτεία ὡς ἀντάλλαγμα εἰς τὸν ἀγρότην ἐκεῖνον προσέφερεν, ὁ ὁποῖος τόσους φόρους ἔχει καταβάλει; Τί δὲ συνεισφέρουσιν οἱ λοιποὶ μισθοδοτούμενοι καὶ λοιποὶ συνταξιοῦχοι; Τοῦτο μόνον συνεισφέρουσιν, ὅτι ἐφ’ ὅσον εὑρίσκονται ἐν ὑπηρεσίᾳ μισθοδοτοῦνται μὲ τρακοσάρες καὶ τετρακοσάρες καὶ μὲ τιμὰς καὶ δόξας, ἀπομακρυνόμενοι δὲ τῆς ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας λαμβάνουσι τὰ δύο τρίτα τοῦ μισθοῦ των καὶ ἀποθνήσκοντες λαμβάνουν σύνταξιν τὰ τέκνα των, τὰ ἐγγόνια των καὶ λοιπά. Πλὴν τούτων διὰ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου τούτου φορολογεῖται ἢ ὄχι ἡ προσωπικὴ ἐργασία τοῦ ἀγρότου; Φορολογεῖται ἢ ὄχι αὐτὸς ὁ σῖτος καὶ ὁ ἄρτος, τὸν ὁποῖον τρώγει; Φορολογεῖται ἢ ὄχι αὐτὸς ὁ σπόρος, τὸν ὁποῖον ῥίπτει εἰς τὴν γῆν; Λέγουν τινές, ὅτι ὁ λαός, ὁ πολὺς λαὸς τοῦ Κράτους, πληρώνει πέντε καὶ δέκα λεπτὰ περισσότερον τὸν ἄρτον του χάριν τοῦ γεωργοῦ, λόγῳ τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ σίτου. Ἀλλὰ δὲν μοὶ λέγετε, παρακαλῶ· ἐξαιρεῖται ἆρά γε διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὁ ἀγρότης ἐκεῖνος τῆς πληρωμῆς τούτων τῶν 10 λεπτῶν. Πλὴν τῆς φορολογίας αὐτῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ὑποβάλλεται, ἀπαλλάσσεται ἆρά γε ὁ ἀγρότης τῆς πληρωμῆς τοῦ ἐπιπλέον τούτου φόρου; Ὄχι, Κύριοι, καὶ ἰδοὺ διατί. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀφήνει 20 μόνον κοιλὰ ἀφορολόγητα, ὅσοι ὅμως γιωρίζετε πῶς ἐργάζεται ὁ γεωργὸς καὶ πόσους κινδύνους διατρέχει μέχρις ὅτου ἴδῃ τὸν σωρὸν ἐκεῖνον ἐν τῷ ἁλωνίῳ του, θὰ γνωρίζητε βεβαίως ὅτι τὰ εἴκοσιν ἐκεῖνα κοιλὰ δὲν τὸν ἐπαρκοῦν διόλου, εἶναι σταγὼν ἐν τῷ ὠκεανῷ ἀπέναντι τοῦ σπόρου, τῆς σιταρκείας καὶ τῆς προσωπικῆς του ἐργασίας, ἥν καταβάλλει πρὸς ἀπόκτησιν. Ὑποθέσατε ὅτι παράγει 50 κοιλά· σεῖς τοῦ παίρνετε διὰ τὰ τριάντα φόρον. Εἶναι ἀρκετὰ εἰς ἕνα γεωργὸν οἰκογενειάρχην, ἡ οἰκογένεια τοῦ ὁποίου θὰ ἀπαρτίζηται ἀσφαλῶς ἀπὸ πέντε ἄτομα καὶ ἡ ὁποία τρώγει ψωμὶ μὲ ψωμὶ καὶ ὄχι ψωμὶ μὲ κρέας, ὅπως οἱ συνταξιοῦχοι, εἶναι δυνατόν, λέγω, τὰ 50 κοιλὰ νὰ τῷ ἐπαρκέσωσι δι’ ὁλόκληρον τὸ ἔτος. Ἀκούσατε, Κύριοι· θέλει τουλάχιστον πέντε κοιλὰ σίτου κατὰ μῆνα πρὸς τροφὴν ἑκάστη οἰκογένεια, ἤτοι κατ’ ἔτος 60 κοιλά. Λοιπὸν φορολογοῦνται τὰ 30, τὰ δὲ ὑπόλοιπα, τὰ ὁποῖα ἀγοράζει φυσικά, δι’ αὐτὰ ὑποβάλλεται ἢ δὲν ὑποβάλλεται αὐτὸς εἰς τὸν φόρον τῶν 10 λεπτῶν;

§141ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι γεωργὸς αὐτός, ὁ ὁποῖος παράγει 50 κοιλὰ τὸν χρόνον.

§142Γ. ΜΠΕΝΟΣ. Ἀκριβῶς αὐτὸν τὸν γεωργὸν ὀφείλομεν νὰ προστατεύσωμεν.

§143ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ἀναφέρετε, εἶναι ἐναντίον σας, διότι σήμερον θὰ πληρώσῃ ἐπὶ τῶν 30 κοιλῶν ἓν καὶ ἥμισυ κοιλόν, ἐνῷ μὲ τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων θὰ ἐπλήρωνε πολὺ περισσότερα· θὰ ἐπλήρωνε δύο καὶ ἥμισυ κοιλά, καὶ τὸ ἓν καὶ ἥμισυ κοιλὸν θὰ τὸ πληρώνῃ εἰς εἶδος.

§144Γ. ΜΠΕΝΟΣ. Τὸ ὁποῖον ἓν καὶ ἥμισυ κοιλὸν θὰ τὸ ἀγοράσῃ ὕστερον πρὸς 12 δραχμὰς τὸ κοιλόν, τὸ ὁποῖον δηλαδὴ θὰ τοῦ πάρῃ τὸ Δημόσιον.

§145Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος παράγει 50 κοιλά, δὲν πληρώνει φόρον ἀροτριώντων κτηνῶν, διότι δὲν ἔχει ἀροτριῶντα κτήνη, ἀλλ’ ἐνοικιάζει τοιαῦτα.

§146Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νομίζετε ὅτι ὁ ἐνοικιάζων κτῆνος γεωργικὸν εἶναι εἰς καλλιτέραν θέσιν ἀπὸ τὸν ἔχοντα ἰδιόκτητον;

§147Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι βέβαια, ἀλλὰ δὲν πληρώνει φόρον ἀροτριώντων κτηνῶν.

§148Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πληρώνει ἐνοίκιον.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§150Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ διεκόπην καὶ διὰ νὰ μὴ ὑποτεθῇ ὅτι μοι ἐγένετο ἡ ἀπάντησις, λέγω ὅτι ὁ μικροϊδιοκτήτης φόρον ἀροτριώντων κτηνῶν μέχρι τοῦδε δὲν ἐπλήρωνε διὰ τὴν καλλιέργειαν ἐπλήρωνε καὶ θὰ πληρώνῃ καὶ νῦν· θὰ πληρώνῃ δὲ καὶ τὸν φόρον, ἐνῷ πρότερον δὲν ἐπλήρωνε φόρον ἀροτριώντων κτηνῶν οὔτε ἄλλον τινά, ἐνῷ τώρα θὰ πληρώνῃ τὸν φόρον τῆς δεκάτης.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς εἰδοποιῶ, Κύριοι, ὅτι δὲν θὰ ἐπιτρέψω καμμίαν διακοπήν.

§152Γ. ΜΠΕΝΟΣ. Προχωρῶν, Κύριοι, παρατηρῶ ὅτι ἐν ἄρθρῳ 6 τὸ νομοσχέδιον ἀναφέρει ὅτι πρέπει νὰ εἰδοποιῆται ὁ βεβαιωτὴς ἀπὸ τὸν παραγωγὸν πρὸ τεσσάρων ἡμερῶν τὸ πολὺ ἀπὸ τοῦ λιχνίσματος, καὶ ὅπου μένει. Διὰ τοῦτο ἐγὼ τονίζω ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ θὰ εἶναι καταθλιπτικὸν διὰ τοὺς μικροὺς παραγωγούς, διότι ὅπου ὑπάρχουσιν ἁλωνιστικαὶ μηχαναὶ καὶ ὑπάρχουσι μεγάλα ποσά, τότε βεβαίως ἡ βεβαίωσις καὶ ἡ εἴσπραξις δὲν θὰ ἔχῃ μεγάλην δυσκολίαν. Ἀλλά, ὅταν τις παράγῃ ἐν συνόλῳ 50 μόνον κοιλὰ καὶ θὰ ἁλωνίζῃ μὲ ἵππους, ἐάν, λέγω, δὲν ἐπαρκέσῃ ὁ ἐνοικιαστὴς νὰ ἔλθῃ τὴν πρώτην ἡμέραν, θὰ περιμένῃ καὶ τὴν ἄλλην ἡμέραν ὁ γεωργός. Ἆρά γε τὸν περιμένουσιν αἱ καιρικαὶ περιστάσεις νὰ περιμένῃ ὁ μικρὸς αὐτὸς καλλιεργητής; Ὑφίσταται τόσας καὶ τόσας πιέσεις, ἐκ τῶν καιρικῶν μεταβολῶν, ἐκ τῆς βεβαιώσεως τοῦ βεβαιωτοῦ, τόσους κινδύνους διὰ τὴν ἐσοδείαν, διὰ τὴν ὁποίαν ἀγωνίζεται, Κύριοι, δύο ἔτη γεωργικά; Διότι μὴ λησμονεῖτε ὅτι γεωργικὸν ἔτος εἶναι διετία. Εἶναι ἆρά γε ὀρθόν, εἶναι δίκαιον ἡ Πολιτεία νὰ τυραννῇ τὸν μικροκαλλιεργητὴν ἐκεῖνον καὶ κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, καθ’ ἣν βλέπει καὶ αὐτὸς τὸν ἱδρῶτα τοῦ προσώπου του καὶ ζητεῖ νὰ τὸν ἀπολαύσῃ καὶ νὰ τὸν μεταφέρῃ εἰς τὸν οἶκόν του, διὰ νὰ φάγῃ ἡ οἰκογένειά του τὸν ἄρτον της, νὰ φέρηται, λέγω, τόσον τυραννικῶς ἡ Πολιτεία πρὸς τὸν καλλιεργητὴν ἐκεῖνον; Ἐγὼ ἀπὸ πεποιθήσεως πρὸς τὸ ζήτημα ὁμιλῶν, ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ ἀναγκασθῇ ὁ μικροκαλλιεργητὴς ἐκεῖνος νὰ προστρέξῃ εἰς ἄλλο ἐπάγγελμα παρὰ νὰ καλλιεργῇ μικρὰς ἐκτάσεις, ἢ ἄλλως θ’ ἀναγκασθῇ νὰ κάμῃ μεγάλας ἐκτάσεις, ὁπότε βεβαίως θὰ εἶχε θέσιν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Νομίζω ὅθεν ὅτι οἱ μικροκαλλιεργηταὶ εἶναι ἐκεῖνοι, οἵτινες κυρίως θὰ ὑποστῶσι τὰς συνεπείας τοῦ νομοσχεδίου, διὰ τοῦτο πρωτίστως εἶμαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει οἱ μικροκαλλιεργηταὶ αὐτοί, οἱ παραγωγοὶ μέχρι 50–60 κοιλῶν σίτου ἢ σμιγοῦ, πρέπει νὰ μείνωσιν ἀφορολόγητοι. Δὲν ἔχει τὸ Δημόσιον νὰ ὠφεληθῇ μεγάλα πράγματα ἀπέναντι τῶν πιέσεων, τὰς ὁποίας ἔχει νὰ ὑποστῇ ὁ μικροκαλλιεργητής. Ἔρχεται τὸ νομοσχέδιον ἐν ἄρθρῳ 9 καὶ σᾶς λέγει ὅτι δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν βεβαιωτὴν ἢ οἱονδήποτε δημόσιον ὑπάλληλον νὰ εἰσέρχηται εἰς τὸ πρῶτον τυχὸν ἐμπορικὸν κατάστημα, εἰς τὴν πρώτην τυχὸν οἰκίαν νὰ ἴδῃ μήπως ἔχει κεκρυμμένον σῖτον ἢ καρπὸν ἢ δὲν γνωρίζω καὶ ἐγώ! Ἐνθυμεῖσθε τὸν ἔγγειον φόρον τῶν οἴνων, ὅπου εἰσήρχετο ὁ ἐνοικιαστής. Καὶ ὁ οἶνος τοὐλάχιστον ἦτο εἰς βαρέλια καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀποκρυβῇ, ἀλλ’ ἐδῶ θὰ εὑρίσκῃ εὐκαιρίαν ὁ ἐνοικιαστής νὰ εἰσέρχηται εἰς τὸ ἄσυλον τοῦ γεωργοῦ ἄνευ δικαστικῆς ἐπεμβάσεως καὶ παρὰ τὸν νόμον.

§153Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἐνοικιαστής.

§154Γ. ΜΠΕΝΟΣ. Βεβαιωτής, ἔστω· τὸ ἴδιον εἶναι, κύριε Πρόεδρε. Εἶναι σύστημα παραλλαγῆς. Ἐὰν λάβητε δὲ ὑπ’ ὄψιν τὸ προσωπικόν, τὸ ὁποῖον ἔχομεν δυστυχῶς πρὸς βεβαίωσιν τῶν τοιούτων φόρων, βεβαιωθῆτε ὅτι θὰ εἶναι πολὺ χειρότερον τοῦ ἐνοικιαστοῦ. Περαίνων, Κύριοι, φρονῶ ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πρέπει νὰ καταψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν καὶ ἀπολύτως, ἐὰν δὲ πάλιν ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἀνορθώσεως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, μίαν μόνον παράκλησιν ἔχω νὰ ὑποβάλω αὐτοῖς· νὰ τεθῇ ὡς ἐπικεφαλὶς τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἡ πραγματικὴ ἔννοια, ἤτοι «φόρος ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν πενομένων λαῶν» καὶ οὐχὶ τῶν «σπειρομένων γαιῶν». (Χειροκροτήματα ἐξ ὅλων τῶν ἑδρῶν καὶ ἐκ τῶν θεωρείων).

§155Ι. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§156Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Ὁμολογῶ, κύριοι Βουλευταί, ὅτι μέγιστος δισταγμὸς μὲ κατέχει καθ’ ἣν στιγμὴν καλοῦμαι νὰ ἐκφέρω γνώμην καὶ δώσω ψῆφον ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο οὐδὲν ἄλλο σκοπεῖ, κύριοι Βουλευταί, παρὰ τὴν φορολογίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἰδίως τῶν γεωργικῶν τάξεων κατὰ ποσὸν ἀνώτερον τῶν 5.000.000, διὰ τῶν ὁποίων βεβαίως ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται ν’ ἀντικρύσῃ τὰ ἐλλείμματα καὶ τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔχει. Βεβαίως οὐδεὶς ἀρνεῖται, ὅτι ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ συντρέξωμεν τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα εὕρῃ τοὺς πόρους, διὰ τῶν ὁποίων θὰ καταστῇ δυνατὸν, ἵνα οὕτως ἀντεπεξέλθῃ εἰς τὰς ὑποχρεώσεις τὰς μεγάλας καὶ ἱεράς, τὰς ὁποίας ἔχει ἀπέναντι τῆς Ἱστορίας τῆς χώρας. Ἀλλ’ ὅταν πρόκειται, κύριοι Βουλευταί, περὶ φορολογικοῦ νομοσχεδίου, ἔχομεν καθῆκον, ἔχομεν ὑποχρέωσιν, ἵνα μετὰ πάσης σοβαρότητος ἐξονυχίσωμεν τὰ ζητήματα πάντα, καὶ ὅταν πεισθῶμεν πλέον, ὅτι ὁ λαὸς ἀντέχει, τότε δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν νόμους, διὰ τῶν ὁποίων νὰ ἐπιβαρύνωμεν αὐτόν. Ὅταν ὅμως σχηματίζωμεν τὴν γνώμην, ὅτι ὁ ἐπιβαλλόμενος φόρος εἶναι τοιοῦτος, ὥστε νὰ μὴ ἀντέχῃ ὁ λαός, καὶ ὅταν ψηφίζωμεν νόμους, διὰ τῶν ὁποίων ἐπιβάλλομεν φόρους, διὰ τῶν ὁποίων γινόμεθα ὀχληροὶ εἰς τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν, τότε μετὰ πολλῆς περισκέψεως ὀφείλομεν νὰ προβαίνωμεν. Βεβαίως δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀρνηθῶσι νὰ προσφέρωσι τὴν ψῆφον αὐτῶν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα αὕτη ἐπιτελέσῃ τοὺς σκοποὺς αὐτῆς. Πρῶτος ἐγὼ θὰ ἔδιδον τὴν ψῆφόν μου, ἵνα φορολογηθῇ ὁ λαός· ἤλπιζον ὅμως ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν θὰ παρήρχετο ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ πρὶν ἢ ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἤθελε παρουσιάσει ἄλλο νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐφορολόγει τὸ εἰσόδημα, ἤλπιζον, λέγω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἤρχετο νὰ φορολογήσῃ πρῶτον ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τοσαῦτα ἔτη ἐλυμαίνοντο τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ζῶσι διὰ τοῦ αἵματος καὶ τοῦ ἱδρῶτος τοῦ λαοῦ, ἐκείνους οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε ἐπλήρωσάν τι εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἤλπιζον ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἔθετε χεῖρα ἐπὶ τῶν Τραπεζῶν καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὅλων, οἱ ὁποῖοι δὲν προσφέρουσι τίποτε εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Πρῶτον ἔπρεπε νὰ ὑποβληθῇ τοιοῦτο νομοσχέδιον, καί, ἐὰν ἐβλέπομεν ὅτι φορολογοῦνται ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ζῶσιν ἐν χλιδῇ εἰς τὰ πολυτελῆ μέγαρα, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ζῶσιν ἐκ τοῦ ἱδρῶτος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τότε ἐγὼ πρῶτος θὰ ἔδιδον τὴν ψῆφόν μου, ἵνα φορολογηθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ἀλλ’ ἀφοῦ πρῶτον ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον, περὶ οὗ πρόκειται νῦν, ἔχω καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν νὰ ἐκφέρω τὴν κρίσιν μου ἐπ’ αὐτοῦ. Κηρύσσομαι, Κύριοι, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ γεωργικοῦ λαοῦ, προερχόμενος ἐκ τῶν σπλάγχνων αὐτοῦ, κατὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου· καὶ κηρύσσομαι, κύριοι Βουλευταί, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι τοῦτο εἶναι ἀναχρονιστικὸν καὶ καταπιεστικόν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν εἶναι προωρισμένον νὰ δημιουργήσῃ ἄλλο τι ἢ νὰ ἐπιβάλῃ ὄχι μόνον βαρεῖαν φορολογίαν εἰς τοὺς γεωργικοὺς πληθυσμούς, ἀλλὰ καὶ ἄλλας διατυπώσεις, διατυπώσεις τοιαύτας, αἱ ὁποῖαι θὰ καταστήσωσι τὸν βίον τοῦ ἀτυχοῦς γεωργοῦ ἀνυπόφορον πλέον. Δὲν θέλω νὰ εἴπω περὶ τῶν κολληγῶν τῆς Θεσσαλίας, διότι ἐκεῖνοι ἀρκετὰς ὑφίστανται ἤδη πιέσεις, θὰ ἤθελον ὅμως νὰ μὴ ἔλθῃ ἡ Πολιτεία καὶ παρὰ τὸν ἐνοικιαστὴν τῶν τσιφλικίων τὸν φοβερὸν τοῦτον καταπιεστήν, παρὰ τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ τσιφλικιούχου, θὰ ἤθελον νὰ μὴ ἔλθῃ ἡ ἐπίσημος Πολιτεία νὰ θέσῃ τὸν βεβαιωτήν, τὸν ἀγροφύλακα, τὸν χωροφύλακα, νὰ θέσῃ δηλαδὴ πάντας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦσι τὴν διπλῆν τυραννίαν τῶν γεωργῶν. Δεύτερος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον κηρύσσομαι, Κύριοι, ἀνεπιφυλάκτως κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι τὸ ὅτι τοῦτο στρέφεται κατὰ τῶν παραγωγικῶν τῆς χώρας δυνάμεων. Διότι οὐδεὶς πρέπει ν’ ἀρνηθῇ ὅτι, ἐφ’ ὅσον ὁ φόρος ὁ ζητούμενος νὰ ἐπιβληθῇ εἶναι καταθλιπτικὸς διὰ τὰς γεωργικὰς τάξεις, οὐδεὶς πρέπει ν’ ἀρνηθῇ, ὅτι καὶ οἱ ἀγρόται καὶ οἱ τσιφλικιοῦχοι δὲν εἶναι δυνατὸν μετὰ ἔρωτος καὶ προθυμίας νὰ ἐπιδοθῶσιν εἰς τὴν καλλιέργειαν τῆς γῆς. Ἐφ’ ὅσον ὁ καλλιεργητὴς θὰ αἰσθάνηται πίεσιν ἀπὸ τὴν Πολιτείαν δὲν θὰ ἐπιδοθῇ μετ’ ἀγάπης εἰς τὴν μεγάλην καλλιέργειαν· πάντες θὰ αἰσθανθῶσι τὸν μαρασμόν, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπέλθῃ εἰς αὐτοὺς ἀναγκαίως. Νομίζω δὲ ὅτι πρέπει νὰ καταστήσω προσεκτικὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἐπιθυμῶ, ὅπως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν μοὶ παράσχωσι τὴν εὐμενῆ αὑτῶν ἀκρόασιν εἰς ταῦτα, ἅπερ θέλω ἀναπτύξει. Ἀλλ’ ἀφοῦ μόνον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μοὶ παρέχει τὴν εὐμενῆ ἀκρόασιν, διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς συνομιλεῖ μετὰ τῶν παρακαθημένων Ὑπουργῶν αὑτοῦ, δὲν δύναμαι παρὰ εἰς αὐτὸν μόνον νὰ στραφῶ. Θὰ εἴπω πρὸς αὐτόν, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου παρασκευάζεται μέγα κακὸν εἰς τὴν Θεσσαλίαν, διότι τὸ πρᾶγμα εἶναι φανερόν, ὅτι καὶ οἱ ἐνοικιασταὶ καὶ οἱ ἰδιοκτῆται θὰ παύσωσι νὰ παρέχωσι γαίας εἰς τοὺς γεωργούς, θὰ παύσωσι νὰ καλλιεργῶσι τὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα θὰ τὰ μεταβάλουν εἰς λιβάδια. Ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχει ὑποβληθῇ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ φορολογῆται ἡ γῆ ἐκείνη, κατὰ τοσοῦτον ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω ὅτι μέγιστος κίνδυνος παρασκευάζεται διὰ τοὺς Θεσσαλοὺς ἀγρότας. Γνωρίζομεν τὸ κτῆμα τοῦ Μέκιου πλησίον τῶν Φαρσάλων, τὸ ὁποῖον ἔχει ἔκτασιν 50 χιλ. στρεμμάτων. Εἰς τὰς 50,000 αὐτὰς στρεμμάτων κατῴκουν πρὸ 5 ἢ 10 ἐτῶν ἄνω τῶν 200 οἰκογενειῶν καὶ σήμερον δὲν ὑπάρχει οὔτε μία οἰκογένεια. Ἐξεδιώχθησαν ὅλαι καὶ ἐχρησιμοποιήθη τὸ κτῆμα διὰ τὰ ζῷα καὶ τὰ αἰγοπρόβατα, τὰ ὁποῖα βόσκουσιν οἱ κτηνοτρόφοι.

§157Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἡ φορολογία τῶν λιβαδίων εἶναι βαρυτέρα.

§158Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν εἶναι τὸ μόνον παράδειγμα, τὸ ὁποῖον θὰ φέρω· εἶναι πολλά. Ἑπομένως εἶναι μέγας ὁ κίνδυνος καὶ πρέπει νὰ προσέξωμεν, διότι ἄλλως δὲν γνωρίζω καὶ ἐγὼ ποῖα θὰ εἶναι τὰ ἀποτελέσματα. Ἀλλ’ εἶμαι ἐπίσης κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀπὸ θεσσαλικῆς ἀπόψεως, καὶ ὀφείλω νὰ τὸ εἴπω, διότι τὸ νομοσχέδιον δὲν σκοπεῖ ἄλλο τι ἢ ὡρισμένην ἀπολαβὴν πέντε ἢ ἓξ ἢ ἑπτὰ ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα θὰ ληφθῶσι προσεχῶς καὶ διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἀντικρυσθῶσιν αἱ ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔχει ἡ Κυβέρνησις. Θὰ ληφθῶσι δὲ ἀπὸ ὡρισμένην τάξιν καὶ ἀπὸ ὡρισμένον μέρος καὶ τὰ βάρη δὲν θὰ εἶναι ἰσόρροπα καὶ ἴσα πρὸς τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔχῃ ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διακόπτων τὸν βουλευτὴν Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας κ. Φαρμάκην εἶπεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν σκοπεῖ νὰ φορολογήσῃ τὴν ἔγγειον παραγωγήν, ἀλλὰ ν’ ἀναλάβῃ μέρος τοῦ ποσοῦ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται διὰ τοῦ δασμοῦ εἰς τὸν ἐξωτερικὸν σῖτον. Συμφωνῶ κατ’ ἀρχὴν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ἀλλὰ διαφωνῶ πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργόν, διότι ὁ φόρος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὑπεβλήθη τότε, δὲν ἐπεβλήθη διὰ τὴν παραγωγὴν οὔτε πρὸς προστασίαν αὐτῆς, ἀλλ’ ἐπεβλήθη, διὰ νὰ αὐξήσῃ τὰς προσόδους τοῦ Κράτους καὶ νὰ ὠφελήσῃ ὡρισμένην τάξιν, τὴν τάξιν τῶν τσιφλικιούχων, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ 30 ἔτη κατέστησαν τὸ ἀντικείμενον πάσης ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως μερίμνης, τὴν τάξιν ἐκείνην τῶν τσιφλικιούχων, ἡ ὁποία κατώρθωσε μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης νὰ μεταστρέψῃ ὑπὲρ ἑαυτῆς τὴν Ἑλληνικὴν Πολιτείαν, ἡ ὁποία γνωρίζομεν διὰ ποίων τρόπων καὶ μέσων ἐξηναγκάσθη νὰ ψηφίσῃ τὸν ἀπαίσιον νόμον τῆς φορολογίας τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου σίτου, νόμον ὁ ὁποῖος στοιχίζει εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὸν ἄρτον αὑτοῦ, τὸν ὁποῖον τρώγει φορολογημένον βαρύτατα. Στοιχίζει κατὰ τοσοῦτον ὁ ἡμερήσιος ἄρτος εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὥστε καθίσταται πρόβλημα ἄλυτον εἰς αὐτὸν ἡ ζωή, ἀφοῦ δὲν δύναται νὰ ἐξοικονομήσῃ πολλάκις οὐδὲ καὶ τὸν ἄρτον αὐτοῦ, διότι μόνος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τρώγει ἀκριβότερον τὸν ἄρτον του ἀπὸ πάντα ἄλλον λαὸν τοῦ κόσμου. Ἑπομένως διαφωνῶ πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν φρονοῦντα ὅτι ὁ φόρος οὗτος εἶναι δικαιολογητικὴ βάσις, ἐπὶ τῆς ὁποίας δύναται νὰ στηριχθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ κατ’ ἀρχήν. Θὰ ἠδυνάμην νὰ συμφωνήσω πρὸς αὐτόν, ἐὰν εἶχε τὸ θάρρος καὶ ἀνήρχετο ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ ἔλεγεν ὅτι, ἰδού, ἐξαιρῶ τοὺς καλλιεργητάς, τοὺς μικροϊδιοκτήτας, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι νὰ ὠφεληθῶσι τίποτε, διότι, ὅσον παράγουσι, τόσον καὶ καταναλίσκουσιν· ἐξαιρῶ πάντας τοὺς ἐργαζομένους, τοὺς τρώγοντας τὸν ἄρτον των ἐν τῷ ἱδρῶτι αὐτῶν, καὶ τὸν θέτω ἐπὶ τῶν τσιφλικιούχων· τότε θὰ ηὐχαρίστουν αὐτὸν καὶ θὰ κατηρχόμην τοῦ βήματος· ἀλλά, ἐπειδὴ δὲν ἔχω ὁμολογίαν τοιαύτην, δὲν δύναμαι ἢ νὰ διαμαρτυρηθῶ ὅτι ἡ βάσις, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐστηρίχθη ὁ κ. Πρωθυπουργός, δὲν εἶναι ἀσφαλής, λογικὴ καὶ δικαία. Καὶ ἑπομένως, ἀφοῦ δὲν ἐστηρίχθη ἐπὶ τοιούτων βάσεων, δὲν δύναμαι ἢ νὰ διαφωνῶ πρὸς αὐτόν. Ἀλλά, καὶ ἂν ἀκόμη ἤθελε στηριχθῇ τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τότε δύναμαι νὰ εἴπω πρὸς αὐτόν· διατί, ἀφοῦ πρόκειται νὰ φορολογήσῃ τοὺς πλουσιωτέρους, διὰ τίνα λόγον δὲν στρέφεται ἐναντίον αὐτῶν καὶ νὰ εἰσαγάγῃ τὸν νόμον τῆς στρεμματικῆς φορολογίας, ἀπὸ τὸν ὁποῖον θὰ κερδίσῃ ἀσφαλῶς περισσότερα; Ἢ μήπως δὲν ἔχομεν χρόνον ἀπὸ τῆς σήμερον μέχρι τοῦ ἑπομένου ἔτους, ὁπότε θέλει ἐφαρμοσθῆ ὁ νόμος; Ἢ μήπως τοῦτο δὲν ἐγένετο εἰς τὴν Βουλγαρίαν, εἰς τὴν χώραν ἐκείνην, τῆς ὁποίας οἱ πολιτικοὶ κατώρθωσαν διὰ τῆς πολιτικῆς τῆς φιλελευθέρας καὶ γεωργικὸν νὰ εἰσαγάγωσι νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ὑπεχρεώθησαν οἱ τσιφλικιοῦχοι ὅλοι, διότι ἦσαν τσιφλίκια ὅλα τὰ κτήματα τῆς Βουλγαρίας, ἐνῷ σήμερον διενεμήθησαν εἰς μικροϊδιοκτήτας; Κατὰ τὴν ἐποχὴν λοιπὸν ἐκείνην ὁ δαιμόνιος Σταμπούλωφ εἰσήγαγε νόμον καὶ ὑπεχρέωσε τοὺς τσιφλικιούχους νὰ δηλώσωσι τὰ κτήματά των καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δηλώσεων τούτων εἰσήγαγε τὸν νόμον περὶ στρεμματικῆς φορολογίας, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἡ Βουλγαρία εἰσπράττει σήμερον κολοσσιαῖα ποσά. Διατί νὰ μὴ εἰσαγάγωμεν τὸν νόμον αὐτόν, ἀπὸ τὸν ὁποῖον θὰ εἰσπράξωμεν περισσότερα; Διότι ἡ Θεσσαλία σήμερον κατέχεται ἀπὸ τσιφλικιούχους καὶ ἔχει 6,000,000 στρέμματα πεδινὰς ἐκτάσεις, ἀλλ’ ἐξ αὐτῶν μόνον τὰ ἡμίση καλλιεργοῦνται, τὰ δὲ λοιπὰ δὲν καλλιεργοῦνται καὶ δὲν δύνανται νὰ φορολογηθῶσιν. Ἑπομένως τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ αὐξηθῶσι. Διὰ πάντας τοὺς λόγους τούτους, ἐφ’ ὅσον αἰσθάνομαι ὅτι οἱ συμπολῖταί μου ἰδιαιτέρως, οἱ ὁποῖοι παρὰ τὸν τσιφλικιοῦχον καὶ παρὰ τὰς πιέσεις, τὰς ὁποίας ὑφίστανται ἐκ μέρους τῶν ὀργάνων τῶν τσιφλικιούχων, ἀποτροπιάζονται πρὸ τοῦ κινδύνου τῶν πιέσεων ἐκ μέρους τῶν καλαμαράδων, τῶν βεβαιωτῶν καὶ ἐνοικιαστῶν, οἵτινες θὰ προστεθῶσιν εἰς τὰς πιέσεις σήμερον, εἰς τὰ βάσανα καὶ τὰ μαρτύρια, ἅπερ ὑφίστανται ἐκ μέρους τῶν τυράννων, τῶν λεγομένων τσιφλικιούχων, παρ’ ὅλα ταῦτα δὲν δύναμαι ἢ νὰ διαφωνήσω, διότι αἰσθάνομαι, ὅτι ἐγὼ δὲν πρέπει νὰ εἶμαι ἐκεῖνος, ὅστις θὰ ἀποβῇ τὸ ἀντικείμενον στόχου, κατὰ τοῦ ὁποίου νὰ στρέφωνται αἱ ἀραὶ καὶ αἱ κατάραι, διότι κατάραι θὰ εἶναι ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας θὰ ἐπισύρωμεν πάντες, ὅσοι θὰ συντείνωμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ δηλώσω πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ὅτι, καίτοι κηρύσσομαι κατ’ ἀρχὴν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἐλπίζω ὅμως μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, καθ’ ἣν θέλει ἀρχίσει νὰ ἐφαρμόζηται ὁ νόμος οὗτος, θὰ ἀλλάξῃ ἰδέας, καὶ ὅτι τὸ νομοσχέδιον καίπερ γενόμενον νόμος τοῦ Κράτους δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ, ἀλλ’ ὅτι θὰ λάβῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπ’ ὄψιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προηγουμένως εἶπον, περὶ τῆς στρεμματικῆς φορολογίας, διότι τοῦτο ἀποτελεῖ πόθον ὁλοκλήρου τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ ἀπὸ τοῦ πρώτου μέχρι τοῦ τελευταίου πλὴν τῶν τσιφλικιούχων.

§159Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Ὄχι ὅλου τοῦ Ἑλληνισμοῦ.

§160Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Ἐννοῶ τὴν φορολογίαν....

§161Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Διότι, ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι ἡ γῆ καλλιεργουμένη δὲν παράγει, θὰ πληρώνουν καὶ πρὸ τῆς παραγωγῆς; Ὅπως εἰς τὸν φόρον τῶν ἀμπέλων ἐπλήρωνον καὶ δὲν ἔκαμνον κρασί;

§162Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Ὁ Προϋπολογισμός, κύριε Βουλευτά, προβλέπει ἔσοδα, τὰ ὁποῖα ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὰ ἔσοδα τοῦ προηγουμένου ἔτους. Ἐὰν ἔλθῃ ἡ περυσινὴ ἀφορία, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ χωρικοὶ δὲν εἶχον νὰ πληρώσωσι καὶ ἠναγκάσθησαν νὰ πληρώσωσι τὸν ἄρτον αὑτῶν πρὸς 60 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, τότε τί θὰ εἰσπράξητε;

§163ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τότε θὰ εἰσπράξωμεν ἀπὸ τὸν φόρον τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου τὸ ἔλλειμμα καὶ ἑπομένως ἔρχεται ἰσορροπία.

§164Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Ἀλλ’ ὁ σκοπὸς μιᾶς Κυβερνήσεως, κύριε Πρωθυπουργέ, δὲν πρέπει νὰ εἶναι δημευτικὸς καὶ ἀποταμιευτικός· πρέπει νὰ περιποιῆται τοὺς γεωργοὺς πρωτίστως.

§165ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐγὼ ἠθέλησα νὰ σᾶς ἡσυχάσω ἀπὸ ἀνησυχίας, τὰς ὁποίας ἔχετε διὰ τὸν Προϋπολογισμόν.

§166Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Ἐν τούτοις ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν πρέπει ν’ ἀφεθῇ μὲ τὴν ἀγωνίαν, ὅτι ἐντὸς τοὐλάχιστον εἴτε τῆς παρούσης Συνόδου εἴτε καὶ τῆς ἄλλης δὲν θὰ ἐλαφρυνθῇ ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου. Ἔχει βαρὺ τὸ παράπονον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ τὸ διαβιβάζομεν ἡμεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι οἱ ἀμεσώτερον ἐρχόμενοι εἰς συνάφειαν μὲ ἐκεῖνον, ἡμεῖς οἱ γνωρίζοντες ὁποῖαι εἶναι αἱ ἱκεσίαι του καὶ αἱ εὐχαί του.

§167ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀφήσατε νὰ στερεώσωμεν ἐπὶ στερεῶν βάσεων τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας καὶ κατόπιν νὰ ἐλαττώσωμεν τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου.

§168Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Ἄν ἐπρόκειτο περὶ ἐφημέρου ἐφαρμογῆς, ὁ ἰσχυρισμός σας, τὸν ὁποῖον προεβάλετε, εἶναι εὔλογος· ἀλλ’ ὡς βάσις δικαιολογητικὴ δὲν δύναται νὰ στηριχθῇ ἐπὶ τοῦ ἐπιχειρήματός σας. Ἐν τούτοις δὲν ἔχω βεβαίως οὐδὲ τὴν ἐλαχίστην ἀμφιβολίαν ὅτι θὰ εἰσαγάγητε προσεχῶς νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐλαφρύνητε τὸν ἄρτον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅστις μετ’ ἀγωνίας ἀναμένει τὸν νόμον τοῦτον. Περαίνων τὴν ὁμιλίαν μου θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ φορολογήσωμεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν φορολογοῦνται μέχρι σήμερον, ἐννοῶ τοὺς πλουσίους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὰ μέγαρα καὶ οἱ ὁποῖοι διάγουσι μετὰ χλιδῆς καὶ ἐναντίον τῶν ὁποίων στρέφεται ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ τοὺς ὁποίους ζητεῖ νὰ φορολογήσωμεν, καὶ μετὰ τὴν φορολογίαν ταύτην θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ σπειρομένων γαιῶν, ἵνα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, ἀφοῦ προηγουμένως ἀκουσθῇ ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ὄχι μὲ τὴν φορολογίαν τὴν ἐλαφρὰν τοῦ κεφαλαίου καὶ τοῦ πλούτου, ἀλλὰ μὲ βαρεῖαν τοιαύτην, οἵαν ἀξιοῖ ὁ λαός, τότε θὰ ἠδυνάμην καὶ ἐγὼ πρῶτος, ἐὰν ἔβλεπον νομοσχέδιον φορολογοῦν τοὺς πλουσίους, νὰ μὴ ἔφερον οὐδεμίαν ἀντίρρησιν.

§169Γ. ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, κύριοι Βουλευταί, εἶναι αἰτία νὰ ἀνέλθω ἄκων τὸ βῆμα τοῦτο, ἤτοι τὸ νομοσχέδιόν του, τὸ τῶν σπειρομένων γαιῶν. Κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐκηρύχθησαν πολλοὶ πολεμήσαντες αὐτό, ἐπιστημονικῶς, θεωρητικῶς καὶ ὑπὸ διαφόρους ἐπόψεις· ἐγὼ ὅμως θὰ ἐξετάσω αὐτὸ ὑπὸ γεωργικὴν ἔποψιν μὲ γλῶσσαν διάφορον τῆς ἐν χρήσει. Εἶναι, κατὰ τὴν γνώμην τῶν γεωργῶν, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο κτύπημα φοβερόν.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ὁμιλήσητε πολλὴν ὥραν, κ. Σπυρόπουλε;

§171Γ. ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πέντε λέξεις θὰ εἴπω, διότι δὲν δύναμαι καὶ πολὺ νὰ ὁμιλῶ, ἀλλὰ καὶ διότι εἶναι περασμένη ἡ ὥρα. Τὴν φορολογίαν τῶν σπειρομένων γαιῶν θεωρῶ ἄδικον καθ’ ὁλοκληρίαν, δυναμένην νὰ μειώσῃ τὴν παραγωγὴν ἐν τῷ μέλλοντι σπουδαίως, διότι, ὡς παρατηρῶ ἐν διαμερίσματί τινι τοῦ νομοῦ Τρικκάλων, τὰ καταβαλλόμενα πρὸς παραγωγὴν τῶν φορολογουμένων προϊόντων ποσὰ δὲν καλύπτονται ἀπὸ τὴν ἀξίαν αὐτῶν ὅλων πωλουμένων. Βεβαίως ὁ αἰσιόδοξος κ. Φαρμάκης, βουλευτὴς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, ἀνεβίβασε τὸ ποσὸν τῶν παραγομένων δι’ ἑνὸς ζεύγους ἀροτριώντων κτηνῶν εἰς 300 κοιλά· ἀλλ’ οὐδέποτε θὰ πραγματοποιηθῇ τοῦτο, διότι ἀδύνατον ἡ παραγωγὴ ν’ ἀνέλθῃ ἔστω καὶ εἰς 200 ἀκόμη κοιλά. Διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ ποσὸν τῆς ὅλης παραγωγῆς ἐπὶ 116,000 ζευγῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ὅσα κατὰ μέσον ὅρον τῆς τελευταίας πενταετίας 1906–1910 δηλοῦνται, θὰ ἀνήρχετο εἰς 35,000,000 περίπου κοιλὰ καὶ ὄχι εἰς 18,000,000 ἢ 19,000,000, εἰς ὅσα τὰ ἀναβιβάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ζητεῖ τὴν φορολογίαν των μετά τινας ἐκπτώσεις πρὸς 6%. Κατὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐκπτώσεις ὁρίζονται εἰς 4,650,000 κοιλὰ καὶ φορολογοῦνται 13,800,00 περίπου μὲ 6% = κοιλὰ 820,000 πρὸς 5 δραχμὰς τὸ κοιλόν, ἤτοι δραχ. 4,100,000. Δὲν ἐστήριξε τοὺς ὑπολογισμούς του εἰς τὰ πράγματα ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ θὰ ἀποδείξω τετραγωνικῶς ὅτι ἀπέχουσι τούτων οἱ ὑπολογισμοί του, κατὰ τὰς ἄλλας συζητήσεις. Σήμερον δὲ θὰ ἀναφέρω μόνον ὅτι, διὰ νὰ καλλιεργῇ τις καὶ παράγῃ καρπούς, ἔχει ἀνάγκην αʹ) ἑνὸς ζεύγους κτηνῶν ἀξίας δραχμῶν 400, ἂν μὴ διπλασίας, ὡς γνωρίζει ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἀγοράσασα διὰ τοὺς πρόσφυγας ἀροτριῶντα ἀπὸ 700 μέχρις 800 δραχμῶν! Ἀλλ’ ἔστω, ἂς παραδεχθῶμεν πρὸς 400 δραχμάς· βʹ) ἑνὸς βωδαμαξίου, ἀξίας δραχμῶν 300 καὶ γʹ) ἑνὸς σιδηραρότρου, ἀξίας δραχμῶν 50. Ἀλλά, ἐπειδὴ καὶ ταῦτα διαρκοῦσιν ὀκταετίαν, ὑπολογίζομεν τὸ ὄγδοον τούτων ὡς ἐτήσιον ἔξοδον, ἤτοι 50+37½+6=93.75%, καὶ τοὺς τόκους τούτων πρὸς 12% ἐτησίως κατὰ μέσον ὅρον δρ. 27+20¼+3=50.50, ἐν ὅλῳ τῶν δύο ὁμοῦ δρ. 144.25. δʹ) ἐπακολουθούντων ἑτέρων γεωργικῶν ἐργαλείων οἷον παραβόλων, στρώσεως, ζυγῶν τριῶν εἰδῶν, (βουκέντρου, σκεπαρνίου, λωρίου, ἁλύσεων, ζευγλῶν, ζευκτήρων καὶ σβάρνας, ἀξίας ὅλων ὁμοῦ δραχμῶν 38–40. Ἐκ διατροφῆς τῶν κτηνῶν ἀπὸ 15 Σεπτεμβρίου μέχρι τέλους Μαρτίου ἐπὶ 195 ἡμέρας πρὸς μίαν δραχμὴν δι’ ἕκαστον κτῆνος τὴν ἡμέραν. Ἐνῷ τὸ Δημόσιον πληρώνει δι’ ἱπποφορβὴν δραχμὴν 1 60)00 κατὰ κτῆνος τῶν στρατιωτικῶν κτηνῶν καθ’ ἡμέραν, δρ. 390· ϛʹ) ἐπιμελητοῦ τῶν κτηνῶν ἀπὸ 15 Σεπτεμβρίου ἕως τέλους Μαρτίου πρὸς 60 λεπτὰ τὴν ἡμέραν τροφὴ δρ. 117· ζʹ) τῆς καλλιεργείας 1) διὰ τὴν αʹ ἄροσιν τριάκοντα στρεμμάτων δρ. 30· 2) διὰ τὴν βʹ ἄροσιν δρ. 25· 3) διὰ τὴν γʹ δρ. 20· 4) διὰ σπορὰν 10 στρεμμάτων ἀραβοσίτου δρ. 8· 5) διὰ τὴν σπορὰν 15 κοιλῶν σίτου δρ. 15· 6) διὰ τὴν σπορὰν κριθῆς 4 κοιλῶν δρ. 4· 7) διὰ τὴν τῶν ἐρεβίνθων, ῥόβης καὶ ἄλλων λαχανικῶν δρ. 5· καὶ 8) διὰ τὴν ἀποστράγγισιν τῶν ὑδάτων ἐκ τῶν ἐσπαρμένων ἀγρῶν, τὴν ἀραίωσιν καὶ τὸ σκάλισμα τοῦ ἀραβοσίτου καὶ βοτάνισμα σίτου ἐκ παρασίτων δραχ. 9, ἐν ὅλῳ δρ. 116· ηʹ) τῆς ἀξίας 1) σπόρου ἀραβοσίτου κοιλῶν 2 πρὸς 5 δρ. ἕκαστον δρ. 10· 2) σίτου κοιλῶν 15 πρὸς 8 δρ. ἕκαστον δρ. 120· 3) κριθῆς 4 κοιλῶν πρὸς 3 δρ. ἕκαστον δρ. 12· 4) ἐρεβίνθων κοιλοῦ ἑνὸς δρ. 6· 5) ῥόβης κοιλῶν 2 πρὸς δρ. 4 δρ. ἕκαστον δραχ. 8 καὶ 6) διαφόρων ἄλλων λαχανικῶν δρ. 5· τὸ ὅλον τοῦ κεφαλαίου τούτου δρ. 159· θʹ) τῆς διατροφῆς τοῦ σπορέως ἐπὶ 120 ἡμέρας, καθ’ ἃς θὰ ἀροτριᾷ ἐν καιρῷ χειμῶνος καὶ θέρους καὶ πρὸς σπορὰν πρὸς δραχμὴν μίαν δι’ ἑκάστην ἡμέραν, δραχμ. 120· ιʹ) τοῦ θερισμοῦ 1) τοῦ σίτου 15 κοιλῶν σπόρου πρὸς 4 δραχ. ἕκαστον δρ. 60· 2) κριθῆς 4 κοιλῶν πρὸς 4 δρ. ἕκαστον δρ. 16· 3) ἐρεβίνθων δρ. 4. 4) ῥόβης δρ., 8· 5) συγκομιδὴ ἀραβοσίτου δρ. 10 καὶ 6) λαχανικῶν ἢ ὀσπρίων φασολίων δρ. 5, τὸ ὅλον δρ. 103. Ἐνῷ τὸ ἡμερομίσθιον ἐν Λαρίσῃ τοῦ θεριστοῦ ἀνέρχεται ἀπὸ 6–7 δρ., χωρὶς οὗτος νὰ θερίζῃ τὴν ἡμέραν ἓν κοιλὸν τῶν ἀνωτέρω καρπῶν· ιαʹ) Συγκομιδῆς διὰ τὴν ἐκ τῶν ἀγρῶν εἰς τὸ ἁλώνιον μεταφοράν· 1) τοῦ σίτου δρ. 10· 2) κριθῆς 4· 3) ἐρεβίνθων δρ. 1.50· 4) ῥόβης δρ. 3, τὸ ὅλον δρ. 18· ιβʹ) ἁλωνιστικῶν: 1) διὰ ξύσιμον ἁλωνίου καὶ σκούπισμα δρ. 4· 2) δι’ ἁλώνισμα τῶν δύο τρίτων τῆς παραγωγῆς τοῦ σίτου, ἀνερχομένου κατὰ μέσον ὅρον εἰς τὸ ὀκταπλοῦν, ἤτοι 15 X 8 = 120, ὧν τὰ ⅔ εἰσὶν 80 κοιλά, ἅτινα ἀνήκουσι τῷ καλλιεργητῇ πρὸς 7%, ἤτοι 80 X 7% = κοιλὰ 5.60 0)0 πρὸς ἑπτὰ δρ. κατὰ κοιλὸν δρ. 39 περίπου· 3) ἔξοδα διατροφῆς 7 ἐργατῶν μηχανῆς, δηλαδὴ προσωπικοῦ αὐτῆς δρ. 8· 4) ἑτέρων βοηθῶν δρ. 7· 5) ἀποζημίωσις βοηθῶν δρ. 14· 6) διὰ μεταφορὰν προϊόντων εἰς οἰκίαν καὶ ἀποθήκην δρ. 5, ἤτοι δρ. 77· προσέτι δι’ ἁλωνισμὸν κριθῆς, ἐρεβίνθων καὶ ῥόβης, ἅτινα μὴ ἁλωνιζόμενα διὰ μηχανῆς κατ’ ἀνάγκην ἁλωνίζονται δι’ ἀδοκανῶν καὶ λοιπῶν ἐργαλείων καὶ λιχνίζονται καὶ ὧν 1) ὁ ἁλωνισμὸς δαπανᾷ δρ. 10 κατ’ ἐλάχιστον ὅρον· 2) ὁ λιχνισμὸς δρ. ἑτέρας 10· 3) ἀποφύλλισις ἀραβοσίτου δρ. 10· 4) ἔξοδα φύλακος πρωίμων καὶ ὀψίμων ἐν ἁλωνίῳ δρ. 10· 5) ἐνοίκια ἁλωνιστικῶν ἐργαλείων καὶ λιχνιστικῶν, οἷον ἀδοκανῶν, ἀδοκανοσχοινίων, ζῴων, ζυγῶν, ζευγλῶν, ζευκτήρων, βουκέντρων, διχαλίων, καρπολογίων, πτυαρίων καὶ σκουπῶν καὶ λοιπῶν σάκκων δρ. 15–20. Ἐν ὅλῳ δραχ. 10+10+10+10+15=δρ. 55–60, τὸ ὅλον καὶ τοῦ ιβʹ τούτου κεφαλαίου δρ. 132 ἢ 137 ἢ ἐν ὅλῳ 1337 περίπου, ἀφ’ ὧν ἂς ἀφαιρέσωμεν καὶ 10%, διότι ἡ ἐργασία γίνεται δι’ ἰδίων ἡμῶν ἀνθρώπων, ἤτοι δρ. 133 περίπου, διὰ νὰ μείνῃ τὸ ἀδιαφιλονείκητον ποσὸν ἐξόδων, δρ. 1204. Ἀπέναντι τούτων τῶν χιλίων διακοσίων δραχμῶν ἐξόδων, τὰ ὁποῖα δαπανᾷ ὁ καλλιεργητὴς ἐτησίως διὰ τὴν γεωργικὴν ἐργασίαν, λαμβάνει τὰ δύο τρίτα τοῦ ὀκταπλοῦ τῶν παραγομένων δημητριακῶν καρπῶν, ἅτινα εἶναι 1) 80 κοιλὰ σίτου πρὸς 7 δραχ. ἕκαστον, δραχ. 560, 2) 21 περίπου κοιλὰ κριθῆς πρὸς 3 δρ. ἕκαστον δρ. 64. 3) Ἐρεβίνθων κοιλὰ 5 περίπου πρὸς 6 δρ. ἕκαστον δραχ. 34. 4) Ῥόβης κοιλὰ 12 περίπου δρ. 36. 5) 20–25 κοιλὰ ἀραβοσίτου πρὸς 3½ ἢ 4 δραχ. ἕκαστον, δρ. 80 ἢ 90. 6) Ὄσπρια ἕτερα φασόλια κοιλὰ 6 πρὸς 5 δρ. ἕκαστον, δρ. 30. 7) Σησαμίου καὶ ἀσπροκαλαμπόκου ὁμοῦ δρ. 30, ἐν ὅλῳ δρ. 835 περίπου, εἰς τὰ ὁποῖα δεχόμεθα νὰ προστεθῇ ἓν ἐπὶ τοῖς 10 ἢ 10% λόγῳ ὑπερτιμήσεως τῆς ἀξίας των, ἵνα προσεγγίσωσιν ἡμῖν οἱ ἄκαμπτοι καὶ ἀμετάπειστοι περὶ τῆς ἀληθείας τῶν παριστωμένων, ἤτοι δρ. 83 περίπου, καὶ νὰ ἀνέλθῃ τὸ ποσὸν τούτων εἰς 920 περίπου, τῶν ὁποίων ἀφαιρουμένων ἐκ τῶν ἀνωτέρω ἐξόδων δρ. 1204 μένει ἔλλειμμα δραχ. 280 περίπου, ὅπερ ἔλλειμμα ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος διπλασιαζόμενον ἐπιφέρει τὴν οἰκονομικὴν καχεξίαν τοῦ γεωργοῦ καὶ ἐντὸς ὀκταετίας ἀνέρχεται τὸ ἔλλειμμα τοῦτο εἰς δραχμὰς 2200 περίπου, ἀπὸ τὰς ὁποίας ἂν ἀφαιρέσωμεν τὴν ἀξίαν τῶν γεγηρακότων ἀροτριώντων, ἂν ἐπέζησαν καὶ πωληθῶσιν, ἥτις δὲν δύναται νὰ εἶναι ἀνωτέρα τῶν 100– 150 δρ., ἃς ἀναβιβάζομεν, διὰ νὰ γίνῃ δεκτὸν εὐχερῶς, εἰς δραχμὰς 200, θέλουσι μείνει μετὰ τὴν ὀκταετίαν δραχ. 2000 ὡς χρέος τοῦ γεωργοῦ. Ἐντεῦθεν ἡ πενία τῶν γεωργῶν, τὸ γυμνόν, τὸ ἀνυπόδητον, τὸ δυσχερές, τὸ ἀνοικονόμητον τῆς καταστάσεώς του καὶ τέλος τὸ ἀπελπιστικὸν καὶ ἡ πρὸς μετανάστευσιν ῥοπή. Τὴν ἀλήθειαν τούτων οὐδεὶς δύναται νὰ διαψεύσῃ, καὶ ἂν ἀμφιβάλλῃ τις δεχόμεθα νὰ κάμωμεν τὴν ὅλην παραγωγὴν τοῦ γεωργοῦ εἰς χρῆμα καί, ἀφοῦ πληρώσωμεν τὰ ἀνωτέρω ἀναπόφευκτα ἔξοδα, ὅ,τι ἢ ὅσα μένουν νὰ δοθοῦν εἰς τὸ Δημόσιον. Ἐπὶ τοιούτου ἀκαθαρίστου καὶ ὑπὲρ τὴν ἀξίαν τοῦ βεβαρημένου εἰσοδήματος μέλλει νὰ τεθῇ ἡ μόλις πρὸ ἔτους καταργηθεῖσα φορολογία τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ὡς ἄδικος καὶ θὰ ἐπαυξήσῃ τὴν μετανάστευσιν εἰς τὰς τάξεις τὰς γεωργικὰς ἐν Ἑλλάδι. Ὡς ἄδικον τὸν φόρον τοῦτον κατεδίκασαν ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν οἱ ἀσχολούμενοι μὲ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, μάλιστα καὶ αὐτὸς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ὡς εἰσηγητὴς τῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων καὶ ἐσόδων τοῦ Κράτους ἐπιτροπῆς κατὰ τὸ 1906 εἶχε παραδεχθῆ τοῦτον τὸν φόρον, ἀλλὰ προσωρινῶς καὶ ὡς μεταβατικὸν σταθμόν, ὅντινα ηὐχήθη ν’ ἀντικατασταθῇ ταχέως ἢ μᾶλλον νὰ καταργηθῇ· ὁ δὲ συμπατριώτης αὐτοῦ μακαρίτης Τρικούπης ὑποβάλλων τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους κατὰ τὸ 1890 ἔλεγεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι λυπεῖται πολὺ μὴ δυνάμενος ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ προτείνῃ ἢ εἰσηγηθῇ τὴν κατάργησιν τούτου, ὡς τιθεμένου ἐπὶ προσόδου, ἀλλ’ ἐπὶ ἡμερομισθίου τριακονταλέπτου. Κακῶς λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐσκέφθη νομίσας ὅτι ἡ φορολογία αὕτη εἶναι ἡ δικαιοτέρα καὶ ὅτι τὰ 100.000.000 δραχ., τὰς ὁποίας λαμβάνουσιν οἱ γεωργοὶ καὶ οἱ ἔχοντες ποσοστὸν ἐπ’ αὐτῶν, ἐθεώρησεν ὅτι μένουσιν ἀφορολόγητα καὶ ὅτι ὅλη ἡ ποσότης αὕτη εἶναι καθαρὰ πρόσοδος ἄνευ τινῶν δαπανῶν, ἐνῷ, ὡς ἀπεδείξαμεν, εἶναι ἔξοδα ὑπερβαίνοντα τὰ 120.000.000, ἀλλ’ ἐπλανήθη μεγάλως. Ἐὰν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξεύρῃ πόρους διὰ τὸ ἰσοσκελὲς τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀλλαχοῦ πρέπει νὰ στρέψῃ τὴν προσοχήν του, ἀλλαχοῦ νὰ ζητήσῃ φορολογίαν, ἐὰν θέλῃ νὰ εἶναι πράγματι ὁ Προϋπολογισμὸς ἰσοσκελὴς καὶ ὄχι χωλὸς μὲ τὸν πόδα τῶν ἐσόδων βραχύτερον. Ὑπάρχουσι πόροι ἐν Ἑλλάδι πολλοὶ καὶ ἐκεῖ ἔδει νὰ στραφῇ ἡ φορολογία καὶ καὶ ὄχι εἰς τὴν γεωργίαν, ἥτις ἐγονάτισε, καὶ ὁ γεωργὸς ὁμοιάζει τὸν ψυχορραγοῦντα ἀσθενῆ, ὅστις ἀνάγκην φαρμάκων ἔχει καὶ ὄχι βαρῶν, μέχρις ὅτου ἀναρρώσῃ καὶ τότε θὰ συμμετάσχῃ εἰς τὰ βάρη τοῦ Κράτους ἀγογγύστως, ὄχι δὲ καὶ σήμερον. Σήμερον ὀφείλομεν ἡμεῖς οἱ δυνατοὶ τὰ ἀσθενήματα τῶν ἀδυνάτων βαστάζειν· τούτου ἕνεκα εἶμαι κατὰ πάσης φορολογίας, εἴτε ἀροτριώντων κτηνῶν εἴτε σπειρομένων γαιῶν λεγομένης, διότι δὲν τίθεται ἐπὶ τοῦ κέρδους, ἀλλ’ ἐπὶ τῆς στερήσεως τῶν ἀναγκαίων τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι στεροῦνται καὶ τῆς λιτοτάτης τροφῆς των τρώγοντες ἑκάστην Πασχαλιὰν ὄχι κρέας, ἀλλὰ συκώτια μόνον· ἀφήνω τὰς ὑποτιθεμένας καταπιέσεις, τὰ χάλια, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχωσιν οἱ καλλιεργηταί, καὶ τὸ δόσιμον, πόσον θὰ δώσωσι. Καὶ ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιμένῃ εἰς τὴν φορολογίαν τῶν προϊόντων τούτων, ἂς προτιμήσῃ νὰ ἐπαναφέρῃ τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ὡς μὴ ἔχοντα τόσας καὶ τοιαύτας καταπιέσεις εἰς τοὺς χωρικούς, ἀλλὰ καὶ αὐτὸν μέ τινας τροπολογίας, ἃς θέλω καταθέσει εἰς τὸ Προεδρεῖον, διότι καὶ αὐτὸς ἐνέχει ἀνισότητα φορολογίας, διότι ἐπιβαρύνει πολὺ τὴν φορολογουμένην, τάξιν πάσης ἄλλης τάξεως φορολογουμένης ἐλαφρότερον, τουτέστι τῆς τάξεως τῶν ἰατρῶν, τῶν δικηγόρων καταβαλλόντων πεντήκοντα μόνον δραχμὰς δημόσιον καὶ 4½ δημοτικὸν ἢ ἐν ὅλῳ δρ. 55, ἐνῷ ὁ γεωργὸς πληρώνει δραχ. 80–84. ἤτοι τὸν ἀνώτατον ὅρον τῆς παραγωγῆς, ὡσὰν νὰ παρῆγεν ἄνω τῶν 450 κοιλῶν δημητριακῶν καρπῶν δι’ ἑνὸς ζεύγους ἀροτριώντων κτηνῶν, δημοτικὸν δὲ ἀπὸ 33 ἕως 80 τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ δημοσίου φόρου, διότι ὁ πληρώνων δραχμὰς 30 διὰ δημόσιον φόρον πληρώνει διὰ δημοτικὸν φόρον ἢ 24 ἢ 30 ἐν πολλοῖς δήμοις. Κατὰ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου φορολογοῦνται οἱ αὐτοκαλλιεργηταὶ μικροϊδιοκτῆται φορολογίαν ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος μετ’ ἀφαίρεσιν 20 τοῖς ἑκατόν, ἤτοι ἐπὶ παραγωγῆς 100 κοιλῶν, καὶ ἐξαναγκάζονται νὰ πληρώσωσι δημόσιον φόρον τέσσαρα, ἐνῷ κατὰ τὸ ἄρθρον 5 οἱ μεγαλοϊδιοκτῆται αὐτοκαλλιεργουμένων μεγάλων ἰδιοκτησιῶν φορολογοῦνται μὲ 6% ἐπὶ καθαρᾶς προσόδου, ὅπερ συμβὰν ἀπονέμει εὔνοιαν πρὸς τοὺς φορολογουμένους κατὰ τὸ ἄρθρον 5 καὶ σκανδαλίζει μεγάλως τοὺς μικροϊδιοκτήτας. Κατὰ τὸ ἄρθρον 3 οἱ καλλιεργηταὶ τῶν χωρίων, ὅπου τὸ ἥμισυ τῆς παραγωγῆς δημητριακῶν προϊόντων λαμβάνουσιν ἐπὶ παραγωγῆς 100 κοιλῶν σίτου κοιλὰ 48, ἐξ ὧν ἀφαιρουμένου τοῦ ἐξαιρουμένου ἤθελον μείνει κοιλὰ 38 καὶ 20 φορολογήσιμα, καταβάλλουσιν εἰς τὸ Δημόσιον κοιλ. 1.80)00, ἐνῷ οἱ καλλιεργηταὶ τῶν ἐντριταρίκων διαμερισμάτων μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ σπόρου κοιλὰ 34 καὶ 66)00 καὶ δίδουσιν εἰς τὸ Δημόσιον κοιλὰ 1.87%, ἤτοι ἑπτὰ ἑκατοστὰ περισσότερον τοῦ ὑπὸ τοῦ μισακάρη διδομένου, καὶ εἶναι ἄνισον. Πλὴν τῆς πλημμελοῦς φορολογίας θέλουσι παρεμπέσει κατὰ τὴν βεβαίωσιν τῶν φορολογητέων ποσῶν πολλὰ καὶ ποικίλα προσκόμματα καὶ ἀδικία καὶ ζημία ἀνυπολόγιστος, τὸ μὲν ἕνεκα ἀδυναμίας τῶν βεβαιωτῶν καὶ ἀνεπαρκείας, τὸ δ’ ἕνεκα τῶν συνθηκῶν τῶν καλλιεργουμένων καὶ σπειρομένων γαιῶν, τῆς συγκομιδῆς αὐτῶν καὶ τῆς μὴ συγχρόνου ὡριμάσεως τῶν καρπῶν. Τὰ τοιαῦτα καὶ τοσαῦτα προσκόμματα θέλουσιν ἀναγκάσει τοὺς παραγωγοὺς νὰ τραπῶσιν εἰς ἄλλα ἐπαγγέλματα ἐξασφαλίζοντα εὐχερέστερον τὸν ἄρτον των καὶ ἀπαλλάσσοντα αὐτοὺς ἀπὸ βαρέων ἐνοχλήσεων τῶν διαφόρων ἐκμεταλλευτῶν των καὶ τῶν φυσικῶν, τουτέστιν ἀπὸ τῆς ἀνομβρίας καὶ τῆς πολυομβρίας, τοῦ πάγου, τοῦ λιβός, τῆς ἀκρίδος, τῆς κάμπης, τῶν ἀρουραίων, τῶν σκωλήκων, τῆς χαλάζης, τοῦ περονοσπόρου, τῆς μπάστρας (χολέρας) καὶ πάσης θεομηνίας, προσέτι δὲ θὰ ἐγκαταλείψωσι πάντες τὸ τοῦ γεωργοῦ ἐπάγγελμα, ἵνα ἀποφύγωσι καὶ τοὺς βαρεῖς κόπους καὶ μόχθους, τὸ ἀσύμφορον αὐτοῦ καὶ τὴν περιφρόνησιν τοῦ μέρους τῶν μὴ γεωργῶν ἅπαξ διὰ παντὸς (χειροκροτήματα).

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἠλιόπουλος καθὼς καὶ οἱ κύριοι Τετενές, Τάκης, Κυρέλλος καὶ Σφκκιανάκης ἐδήλωσαν ὅτι θὰ ὁμιλήσωσιν εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν. Ἡ συζήτησις ἑπομένως κηρύσσεται περατωμένη. Ὑπὸ τῶν βουλευτῶν κυρίων Δ. Μπούσδρα, Ν. Γαρδικιώτου, Χρ. Βλατσίου, Δ. Κουκουλέτσου, Ε. Κουλουμβάκη, Ἀ. Βαβυλοπούλου, Ἀ. Τάκη, Γ. Μπένου, Χ. Θεοδοσοπούλου, Κ. Παπακυρίτση, Γ. Ῥάμμου, Π. Ἀποστολίδου, Γ. Σπυροπούλου, Ἀ. Παπαποστόλου, Ἀλκ. Θανοπούλου, Γ. Σχινᾶ καὶ Β. Γρίβα ὑποβάλλεται πρότασις περὶ ἀποφάνσεως τῆς Βουλῆς δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν λέγουσι ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. (Ἐνεργεῖται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν ὡς ψηφολεκτῶν τῶν κυρίων Σ. Ἀγαπητοῦ καὶ Ἀλ. Θανοπούλου κατὰ τὸ ἑξῆς πρωτόκολλον).

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 146 Βουλευταί, ἐξ ὧν 117 εἶπον ναί, 27 ὄχι καὶ 2 ἠρνήθησαν ψῆφον. Ἑπομένως τὸ νομοσχέδιον ἐγένετο δεκτὸν κατ’ ἀρχήν.

§174Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι κάτω τοῦ ἀριθμοῦ τῆς ἀπαρτίας καὶ ἕκαστος θ’ ἀνέμενεν εὐθὺς ἀμέσως δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι εἰς τὸ ναὶ εἶναι ἄνω τοῦ συνταγματικοῦ ἀριθμοῦ.

§176Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Δύο λέξεις.

§177ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐὰν ἐπιμένῃ ὁ κ. Γαρδικιώτης, νὰ ἔλθωμεν μετὰ τὸ φαγητόν.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς τὰς εἴπῃ τώρα.

§179Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Κύριοι, δὲν θέλω ν’ ἀποσχολήσω τὴν Βουλήν, ἀλλ’ ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν θὰ κάμω, ἀφορᾷ τὴν διάταξιν τοῦ ἐδαφίου δευτέρου. Τὴν διάταξιν ταύτην, ὅπως κατηρτίσθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, θεωρῶ ἄσκοπον μὲν ἀπὸ ταμιευτικῆς ἀπόψεως, ὀχληροτάτην δὲ διὰ τὸν παραγωγόν. Πρόκειται περὶ τῶν ὀσπρίων, εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι ἑκάστη γεωργικὴ οἰκογένεια ἢ ἕκαστος μικροϊδιοκτήτης δὲν παράγει ποσόν, τὸ ὁποῖον νὰ ὑπερβαίνῃ τὰς 400 ὀκάδας, καὶ ἂν γίνεται παραγωγὴ γίνεται ἀπὸ μεγάλους ἰδιοκτήτας.

§180ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Γαρδικιώτη, ἑτοιμάζεται ἡ πρότασις πρὸς ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου. Διακόψατε τὴν ἀγόρευσίν σας, ἵνα ἐπανέλθωμεν.

§181Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1. Δὲν γνωρίζω τί γενήσεται κατωτέρω. Εἰς τὸ ἄρθρον 1 δὲν ὑπάρχει τοιαύτη πρότασις καὶ φέρω τὰς παρατηρήσεις μου. Λοιπὸν θεωρῶ τὴν διάταξιν ἄσκοπον ἀπὸ ταμιευτικῆς ἀπόψεως. Ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχομεν παραγωγὸν νὰ φορολογηθῇ, διατί τὰ ὄσπρια νὰ μείνωσιν ἀτελῆ ἐφ’ ὅσον ἐπιτρέπεται ἡ ἀτέλεια ὡς πρὸς τὸ ποσὸν τῶν 400 ὀκάδων; Ἐὰν δὲ ὑπάρχῃ καὶ μεγάλη ὑπερπαραγωγὴ πλέον τῶν 400 ὀκάδων, αὕτη δὲν ἀντισταθμίζει τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἐπιπροσθέτως θὰ βαρύνῃ ἡ ἐργασία καὶ ἡ καλλιέργεια τῶν ἐν λόγῳ δημητριακῶν καρπῶν.

§182Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Πρόκειται περὶ τῆς φορολογίας τῆς μεγάλης καλλιεργείας.

§183Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἕν ἄλλο, κύριε Ὑπουργέ. Ἔχομεν τὰς δαπάνας τὰς ἐπιπροσθέτους, τὰς ὁποίας θὰ ἔχητε διὰ τὴν βεβαίωσιν καὶ τὴν εἴσπραξιν.

§184Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὑπάρχει μεγάλη καλλιέργεια καὶ αὐτὴ θὰ φορολογηθῇ.

§185Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἐὰν ὑπάρχῃ μεγάλη καλλιέργεια, εἶναι ἐλαχίστη ἀπέναντι τῶν δαπανῶν, εἰς τὰς ὁποίας θὰ ὑποβληθῇ τὸ Δημόσιον διὰ τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου τῶν ὀσπρίων.

§186Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν θὰ ὑποβληθῇ εἰς δαπάνας.

§187Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Θὰ ὑποβληθῇ, διότι, ἐὰν ἐξαιρέσητε τὰ ὄσπρια, ἔχετε ἀνάγκην τοῦ βεβαιωτοῦ μόνον ἐπὶ δύο μῆνας, ἐνῷ, ἐὰν τὰ ἔχητε, θὰ ἔχητε ἀνάγκην τοῦ βεβαιωτοῦ ἐπὶ τέσσαρας μῆνας καὶ θὰ πληρώσητε διπλᾶς δαπάνας. Διὰ τοῦτο εἶπον προχθὲς ὅτι δὲν εἶναι σύμφωνον οὔτε ἔχει μελετηθῆ, ὡς πρὸς τὴν πραγματικὴν κατάστασιν τῆς γεωργίας, τὸ νομοσχέδιον. Πρῶτον εἶναι ἡ διάταξις αὐτή. Πρόκειται νὰ εἰσπράξητε ἀπὸ τὴν μεγάλην καλλιέργειαν διὰ τὰ ὄσπρια ὄχι πλέον τῶν 50 χιλιάδων, θὰ πληρώσητε ὅμως πλέον τῶν 600 χιλιάδων μόνον διὰ τὴν βεβαίωσιν.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν). Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται). Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2;

§189Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ἐγώ.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν διακόπτομεν διὰ τὴν ἑνδεκάτην ὥραν. Γνωστοποιῶ εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτάς, ὅτι ὑπάρχει πρότασις ἐπ’ αὐτοῦ ὑποβεβλημένη ὑπὸ 15 Βουλευτῶν περὶ ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. (Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10ῃ μ. μ.) Μετὰ τὴν διακοπήν.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ἀναγινώσκονται τὰ Πρακτικὰ τῆς 18ης Ἰουνίου. Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῶν Πρακτικῶν; Τὰ Πρακτικὰ ἐπικυροῦνται. Ὁ κ. Παπαποστόλου ἔχει τὸν λόγον.

§192ΑΛ. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ἀφοῦ ἡ Βουλὴ ἀπεφήνατο κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον ἔχω νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ ποσότης τοῦ σίτου καὶ τῶν λοιπῶν προϊόντων, ἰδίως τοῦ σίτου, ἡ ὁποία ἐξαιρεῖται τῆς φορολογίας, εἶναι πολὺ σμικρά, διότι πάντοτε τὰ Κράτη τὰ πεπολιτισμένα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἑκάστοτε ἐπιχειροῦμεν νὰ μεταφέρωμεν σχετικὸν σύστημα, πάντοτε ταῦτα ἐφρόντισαν, ὅπως ἐπιβάλωσι φορολογίαν ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος καὶ ὄχι ἐπὶ τῆς ἐσοδείας. Προκειμένου δὲ εἰδικῶς νὰ φορολογήσωμεν τοὺς γεωργοὺς πρέπει νὰ εἴμεθα ἐπιεικέστεροι· πρέπει νὰ ἐξαιρέσωμεν τὸν σπόρον, τοῦ ὁποίου ὑποτίθεται ὅτι ἔχει ἀνάγκην μία πτωχὴ οἰκογένεια γεωργικὴ ἐργαζομένη μὲ ἓν ζεῦγος ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τὸν ἀπαραίτητον σῖτον, τὸν ὁποῖον θὰ θελήσῃ αὐτὴ ἡ οἰκογένεια ὄχι νὰ φάγῃ καθ’ ὅλον τὸ ἔτος, ἀλλὰ μόνον δύο ἕως τρεῖς μῆνας καὶ ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀπαραιτήτους κοινωνικὰς καὶ θρησκευτικὰς ἀνάγκας της, ὡς λ. χ. νὰ στείλῃ εἰς τὴν ἐκκλησίαν εἰς προσφοράς, νὰ κάμῃ τὸν τραχανᾶν, τὸν ὁποῖον μεταχειρίζονται ὡς καλὴν τροφὴν τὸν χειμῶνα, καὶ ἄλλα τοιαῦτα εἴδη, τὰ ὁποῖα κατασκευάζουσιν αἱ γεωργικαὶ οἰκογένειαι ἐκ τοῦ σίτου. Ἑπομένως φρονῶ ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ μὴ ψηφίσῃ τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει, ἀλλὰ τοὐλάχιστον νὰ ἀναβιβάσῃ τὸ ἐξαιρούμενον ποσὸν τοῦ σίτου εἰς τεσσαράκοντα κοιλὰ καθ’ ἑκάστην οἰκογένειαν εἰς τρόπον ὥστε....

§193ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τεσσαράκοντα κοιλὰ νὰ ὁρίσῃ δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν γεωργικὴν ἐκτὸς τῶν 20%; Τότε δὲν ἀφήνει τίποτε εἰς τὰς μικρὰς οἰκογενείας.

§194ΑΛ. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Μάλιστα· δὲν ἀφήνει τίποτε. Ἀφήνει 20% καὶ διὰ μιᾶς ἄλλης φρασεολογίας λέγει ὅτι ἐπὶ 70% δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι κατωτέρα ἡ ποσότης τῶν 20%. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν νὰ ἀφεθῶσι 40 κοιλά, διὰ νὰ μὴ εἴπωμεν περισσότερα καὶ θεωρηθῶμεν ὡς ἀντιδρῶντες κατὰ τρόπον ἀντιπολιτευτικὸν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἐνῷ ἡ ἡμετέρα συμπεριφορὰ ἐπιβάλλεται ἐκ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον ἔχομεν πρὸς τοὺς συμπολίτας μας. Ἡμεῖς οἱ ἐκ Θεσσαλίας Βουλευταὶ καὶ κατ’ ἐξοχὴν οἱ ἐκ Τρικκάλων εἴμεθα πολέμιοι τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι θεωροῦμεν, ὅτι κατ’ ἐξοχὴν πλήττει τὴν γεωργικὴν τάξιν τῆς Θεσσαλίας, ἡ ὁποία ἕνεκα διαφόρων λόγων, τοὺς ὁποίους καὶ ἄλλοτε ἔλαβον τὴν τιμὴν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νὰ ἀναπτύξω, εὑρίσκεται εἰς οὐχὶ καλὴν κατάστασιν. Δι’ αὐτὸ ἐπιθυμοῦμεν, ὅπως ἡ Κυβέρνησις μὴ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον ἢ ὅπως ἀναβάλῃ τὴν ψήφισιν αὐτοῦ διὰ τὸν προσεχῆ Ὀκτώβριον.

§195Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Πόσον θέλετε;

§196ΑΛ. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ἐὰν ἔλεγον πλειότερον, ἴσως θὰ ἔλεγον ὅτι τὰ λεγόμενά μου προέρχονται ἀπὸ ἄλλους λόγους. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι ἐκτὸς πάσης φορολογίας δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν πτωχὴν τεσσαράκοντα κοιλὰ τοὐλάχιστον.

§197Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Τεσσαράκοντα κοιλὰ ἐκ τοῦ σίτου; Ἐκ τοῦ ἀραβοσίτου πόσον;

§198ΑΛ. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ἄλλα τόσα ἐκ τοῦ ἀραβοσίτου.

§199Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Ὀγδοήκοντα κοιλὰ τὸ ὅλον.

§200ΑΛ. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Μάλιστα.

§201Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὀγδοήκοντα κοιλὰ ἀπὸ τὰ δύο εἴδη;

§202ΑΛ. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Μάλιστα, τὰ ὁποῖα χρησιμεύουσι διὰ τροφὴν μιᾶς γεωργικῆς οἰκογενείας.

§203Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Καταναλίσκει μία οἰκογένεια 40 κοιλὰ ἀραβοσίτου;

§204ΑΛ. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Μάλιστα, διότι οἱ γεωργοὶ ἔχουσι ζῷα οἰκόσιτα, εἰς τὰ ὁποῖα δίδουσι διὰ τροφὴν ἀραβόσιτον. Ἑπομένως εἶναι ἀπαραίτητα αὐτὰ τὰ κοιλά. Φρονῶ, ὅτι τοιουτοτρόπως πρέπει νὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλὴ τὸ ἄρθρον αὐτό, νὰ αὐξήσῃ δηλαδή, ὡς προέφην, τὸ ἐξαιρούμενον τῆς φορολογίας ποσόν, διότι, ἐὰν δεχθῇ τὴν φορολογικὴν αὐτὴν μονάδα, τότε θὰ φανῇ, ὅτι ἡ Βουλὴ διαπνέεται ὑπὸ φιλελευθέρων αἰσθημάτων οὖσα κατ’ ἐξοχὴν ὀπαδὸς τοῦ φιλελευθέρου κόμματος καὶ ὁπωσδήποτε θὰ δώσῃ ἕνα δημοκρατικὸν τύπον καὶ ἴσον τύπον εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§205Ν. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Πράγματι, κύριοι Βουλευταί, ἡ σύστασις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Τρικκάλων, εἶναι δικαία. Τοὐλάχιστον δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν νὰ ἀφήσωμεν τὴν τροφὴν ἐκτὸς τῶν 20%, τὸ ὁποῖον ὡρίσθη διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Νὰ ἀφήσωμεν 40 κοιλὰ σίτου εἴτε κριθῆς εἴτε ἀραβοσίτου ἀναλόγως τῆς καλλιεργείας, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὸν τόπον. Διότι πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι εἰς τὰ 20% περιλαμβάνεται καὶ ὁ σπόρος, ὁ ὁποῖος ἐφορολογήθη προγενέστερον, ὥστε εἶναι δίκαιον νὰ ἀφήσωμεν τὰ 40 κοιλά, διότι ὑπάρχουν οἰκογένειαι τρεφόμεναι μόνον δι’ ἀραβοσίτου. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν τσιφλικιούχων, ἀλλὰ περὶ τῶν κολληγῶν καὶ τῶν μικρῶν καλλιεργητῶν. Αὐτὴν τὴν παράκλησιν εἶχον νὰ ὑποβάλω καὶ ἐλπίζω νὰ γίνῃ εὐμενῶς ἀποδεκτή.

§206Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶπον ὅτι ἀφαιροῦνται 20% διὰ τὸν σῖτον καὶ 15% διὰ τὴν κριθήν. Ὥστε βλέπετε ὅτι ὑπάρχει μία ἐλάττωσις ἀρκετὰ σημαντικὴ καὶ νομίζω ὅτι εἶναι ἀρκεταὶ αἱ ἐκπτώσεις αὐταί.

§207Ν. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Τὰ 20% καὶ 15% εἶναι ὁ σπόρος, ὁ ὁποῖος ἐφορολογήθη προγενεστέρως.

§208Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Τὸ 15% τοῦ ἀραβοσίτου δὲν εἶναι καθόλου σπόρος.

§209Ν. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Τοὐλάχιστον νὰ ἀφήσητε 30 κοιλά, τὴν τροφήν, τὴν ὁποίαν χρειάζεται ὁ χωρικὸς διὰ τὴν οἰκογένειάν του. Νὰ εἴπητε ὅτι δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν μικροκαλλιεργητῶν ἀφαιροῦνται 30 κοιλά.

§210Δ. ΚΟΥΚΟΥΛΕΤΣΟΣ. Τὴν ἰδίαν σύστασιν εἶχον νὰ κάμω εἰς τὴν Βουλήν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔκπτωσιν τῆς φορολογίας τοῦ σίτου. Νὰ ἀφαιρεθοῦν 40 κοιλὰ δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν. Ὁ δὲ λόγος εἶναι ὅτι τὰ 20% εἶναι ὁ σπόρος, τὰ δὲ 40 εἶναι ἀκριβῶς διὰ τὰ μέλη μιᾶς γεωργικῆς οἰκογενείας. Φορολογοῦμεν ὁλόκληρον τὸν σπόρον καὶ φορολογοῦμεν δυστυχῶς τὴν ἀκαθάριστον πρόσοδον, ἐνῷ εἰς τὸ ἄρθρον 5ον διὰ τοὺς καλλιεργοῦντας μεγάλους ἰδιοκτήτας φορολογεῖται ἀκριβῶς ἡ καθαρὰ πρόσοδος, εἶναι δὲ ἄδικον διὰ τοὺς μικροϊδιοκτήτας νὰ φορολογῆται ἡ ἀκαθάριστος πρόσοδος. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὴν τροποποίησιν καὶ νὰ ἐκπέσῃ καὶ 40 κοιλὰ δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν, τοὐλάχιστον διὰ τὸν σῖτον.

§211Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ καλλιεργητὴς παράγει καὶ σῖτον καὶ ἄλλους δημητριακοὺς καρπούς, ἀπολαμβάνει 20% ἀπὸ τὸν σῖτον καὶ 15% ἀπὸ τοὺς ἄλλους, ἐνῷ, καθ’ ἣν περίπτωσιν καλλιεργεῖ ἓν μόνον εἶδος, ἀπολαμβάνει μόνον 20%. Φρονῶ ἑπομένως ὅτι θὰ εἶναι σκόπιμον εἰς τὴν ἄνω περίπτωσιν νὰ ἐξαιρεθοῦν 35 κοιλά, εἶναι δὲ λογικωτάτη ἡ πρότασις.

§212Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἂς προβῶμεν τώρα καὶ θὰ λάβω ὑπὸ σημείωσιν τὴν παράκλησίν σας.

§213Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Ὀλίγας μόνον λέξεις θὰ εἴπω εἰς ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταί. Ἐπειδὴ καὶ ἐγὼ κατάγομαι ἀπὸ γεωργικὸν πληθυσμόν, καθόσον κυρία μου πατρὶς εἶναι τὰ Καλάβρυτα, ἔνθα ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ κυριαρχεῖ γεωργικὸς πληθυσμός, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τὴν ἑξῆς πρότασιν: Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβουν ὑπὸ εὐμενῆ ἀκρόασιν τὴν πρότασίν μου ταύτην. Ὑποθέτω ὅτι καθῆκον τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ ἀπαλλάξωμεν τῆς φορολογίας τοὺς μικροκαλλιεργητάς, διότι ὁμολογουμένως οἱ μικροκαλλιεργηταὶ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μὲ ἀγῶνα τῆς ζωῆς των, μὲ τὸ αἷμα αὐτῶν καὶ ὁλοκλήρου τῆς οἰκογενείας των ἐργάζονται ἐπὶ ἓν ὁλόκληρον ἔτος, διὰ νὰ παραγάγουν τὸ πολὺ τὸ ποσὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μόλις θὰ εἶναι ἐπαρκὲς διὰ τὴν συντήρησιν αὐτῶν. Γνωρίζετε δὲ ὅτι οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι δὲν τρώγουν τίποτε ἄλλο παρὰ μόνον τὸν ἄρτον, τὸν ὁποῖον πολλάκις δὲν τὸν ἔχουν μέχρι τέλους τοῦ ἔτους καὶ τὸν ἀγοράζουν. Ἐπειδὴ δὲ ἤκουσα καὶ ἀπὸ πολλοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι παρῆλθον ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ εἶπον ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀδικηθοῦν οἱ μικροκαλλιεργηταὶ πληρώνοντες τὸν φόρον αὐτὸν καὶ ὡς ἐκ τοῦ προσθέτου δασμοῦ, τὸν ὁποῖον ἐπέβαλεν ἡ Πολιτεία ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου ἔξωθεν σίτου, διὰ τοῦτο δύναμαι νὰ εἴπω μετὰ παρρησίας, ὅτι ὀφείλει ἡ Βουλὴ νὰ ἀπαλλάξῃ τοὺς μικροκαλλιεργητὰς ἀπὸ πάσης φορολογίας τῶν δημητριακῶν καρπῶν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐδέχετο, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπείθετο νὰ ἀφεθῇ τὸ ποσόν, τὸ κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον ἐπαρκὲς διὰ τὴν συντήρησιν τῶν μικροκαλλιεργητῶν, διότι ὁμολογουμένως ἡ τάξις αὐτὴ εἶναι ἡ ἀγαθωτέρα κοινωνικὴ τάξις τῆς πατρίδος μας, εἶναι ὁ ἀγαθώτερος ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος οὐδέποτε ἔπραξε κακόν, ὁ ὁποῖος ἔχει τὰ εὐγενέστερα αἰσθήματα, ὁ ὁποῖος εἰς πᾶσαν ἐποχὴν ἐμπνέεται ἀπὸ τὰ ὑψηλότερα ἰδεώδη, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἀπαλλάξωμεν τὴν τάξιν ἐκείνην, καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ζημιωθῇ τὸ Δημόσιον, νὰ τὸ προσθέσωμεν κατά τι εἰς τὴν ἄλλην τάξιν, ἡ ὁποία δύναται ἄνευ μόχθου ν’ ἀνεχθῇ αὐτό. Διότι παρατηρῶ ὅτι ἐν τῇ συνειδήσει πάντων τῶν πολεμούντων τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐπικρατεῖ ἡ ἰδέα ὅτι ἡ φορολογία εἶναι ἄνισος, ἀλλὰ διότι διὰ τοῦ φόρου αὐτοῦ προσβάλλεται ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ὁ κόσμος ὁ πολύς, ὁ ὁποῖος διὰ τοῦ ἱδρῶτός του μόλις ἀποκτᾷ τὸν ἄρτον του. Ἐὰν λοιπὸν ἀπαλλάξωμεν τὴν τάξιν αὐτὴν τῶν μικροκαλλιεργητῶν, ἐπειδὴ τὸ Δημόσιον θὰ ὑποστῇ μίαν ζημίαν, ἡ ὁποία δὲν θὰ εἶναι καὶ πολὺ σοβαρά, τὴν ζημίαν αὐτὴν τὴν λαμβάνομεν ἀπὸ τὴν τάξιν ἐκείνην, ἡ ὁποία ὠφελεῖται ἐκ τοῦ εἰσαγομένου σίτου, ὁ ὁποῖος ἐπιβαρύνεται διὰ μεγάλου δασμοῦ. Ἡ πρότασίς μου λοιπὸν συνίσταται εἰς τοῦτο, νὰ ἀπαλλάξωμεν ὅλους τοὺς μικροκαλλιεργητὰς ἀπὸ τὸ ποσὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι ὁμολογουμένως χρήσιμον καὶ ἀναγκαῖον διὰ τὴν συντήρησιν τῆς ζωῆς αὐτῶν. Νὰ ἀφήσωμεν, Κύριοι, 50 κοιλά, διότι μόλις τὰ 50 κοιλὰ εἶναι ἐπαρκῆ, διὰ νὰ συντηρηθοῦν τὰ μέλη μιᾶς οἰκογενείας, τὰ ὁποῖα κατὰ μέσον ὅρον θὰ εἶναι πέντε, καὶ διὰ τὴν ζημίαν, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστῇ ἐκ τῆς ἀπαλλαγῆς αὐτῆς τὸ Δημόσιον, νὰ αὐξήσωμεν κατά τι τὸ ποσοστόν, ἀντὶ δηλαδὴ νὰ πληρώσωμεν 5%, νὰ αὐξήσωμεν αὐτὸ εἰς 6%. Αὐτὴν τὴν πρότασιν, Κύριοι, εἶχον νὰ ὑποβάλω.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις. Ὑπάρχει πρότασις δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§215ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀποσύρεται.

§216Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὲ ἀκούσῃ δι’ ὀλίγων. Ὅπως τίθεται ἐν τῷ νόμῳ ἡ διάκρισις μεταξὺ τῶν ἐργατικῶν τάξεων τῶν καλλιεργητῶν καὶ τῶν ἰδιοκτητῶν, δὲν ὑπάρχει ἀσφαλὴς ἐγγύησις ὅτι θὰ ἐφαρμοσθῇ, διότι ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι γνωρίζομεν ἐκ τοῦ πλησίον τὰ πράγματα, ἡ πεῖρα μᾶς πείθει ὅτι πολλάκις οἱ ἰσχυροὶ ἰδιοκτῆται ἐπηρεάζουν τοὺς μικροὺς κολλήγας.

§217Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Θὰ ληφθῇ μέτρον περὶ τούτου.

§218Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Φοβοῦμαι πολὺ μὴ συμβῇ τὸ ἑξῆς: Μὴ ὁ ἰδιοκτήτης εἴπῃ εἰς τὸν κολλήγαν· «τὸν φόρον θὰ τὸν μοιράσωμεν». Ἄλλοτε τὸ νομοσχέδιον τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν εἶχεν ἐπιβάλει ποινάς.

§219ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ληφθῇ μέριμνα.

§220Δ. ΚΟΥΚΟΥΛΕΤΣΟΣ. Ἐκτὸς τῶν τριάκοντα κοιλῶν πρέπει νὰ ἀφεθῶσι δι’ ἑκάστην γεωργικὴν οἰκογένειαν τοὐλάχιστον δώδεκα κοιλὰ δι’ ἕκαστον ἄτομον, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ ἀναλογία διὰ τροφὴν ἑκάστου ἀτόμου. Αὐτὸ εἶναι δίκαιον, διότι διὰ τῆς ἐργασίας αὐτοῦ ἐπιβαρύνεται. Πρόκειται περὶ κολληγῶν, δὲν πρόκειται περὶ πλουσίου τινός, διὰ δὲ τῆς δαπάνης τῆς παραγωγῆς ἐπιβαρύνονται μόνον τὰ ⅔, τὸ δὲ ⅓ ἀνήκει εἰς τὸν ἰδιοκτήτην. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπακυρίτσης.

§222Κ. ΠΑΠΑΚΥΡΙΤΣΗΣ. Ὡς πρὸς μὲν τὸ σύστημα, καθ’ ὃ ὁ ἰδιοκτήτης καταβάλλει τὸν φόρον, νὰ ὑπολογισθῇ ἡ ἔκπτωσις διὰ μὲν τὸν ἰδιοκτήτην ὡς ὁρίζει τὸ ἄρθρον 2, ὡς πρὸς τὸν καλλιεργητὴν ὅμως ἡ ἔκπτωσις αὕτη νὰ εἶναι ἀναλόγως μεγαλειτέρα· νὰ ἀνέρχηται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 40%, διότι ἡ ἔκπτωσις αὕτη διὰ τὸν καλλιεργητὴν πρέπει νὰ εἶναι μείζων ὡς ἐπὶ τῆς ἀνεκκαθαρίστου προσόδου, ἐνῷ διὰ τὸν ἰδιοκτήτην εἶναι ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου, καὶ δύναται νὰ αὐξηθῇ διὰ τὸν ἰδιοκτήτην καὶ τὸ ποσοστὸν τὸ ἐκ τοῦ φόρου ἀπὸ 5 εἰς 7%, διὰ δὲ τὸν καλλιεργητὴν νὰ μειωθῇ κατὰ 1%, νὰ φθάσῃ εἰς τὸ 3½%. Ὡς πρὸς δὲ τὸ τριτάριον, ἐπειδὴ ὑπάρχει καὶ σύστημα καλλιεργείας, καθ’ ὃ τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας πάντα ἐπιβαρύνουσι κατὰ τὴν συγκομιδὴν τὸν γεωργόν, ἐνῷ ὑπάρχει καὶ σύστημα, καθ’ ὃ τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας καταβάλλονται ἐξ ἡμισείας ἀπὸ τὸν ἰδιοκτήτην καὶ τὸν καλλιεργητήν, νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὑπάρχει καὶ σύστημα τριτάρι, κατὰ τὸ ὁποῖον τὰ ἔξοδα βαρύνουσι τὴν γεωργικὴν οἰκογένειαν, πρέπει προκειμένου περὶ αὐτοῦ νὰ ἐλαττωθῇ ἔτι πλέον τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου, νὰ κατέλθῃ εἰς 3%, νὰ αὐξηθῇ δὲ κατά τι πλέον διὰ τὸν ἰδιοκτήτην εἰς τὸ ποσὸν τῶν 8%, διὰ δὲ τὸ σύστημα τὸ ἄλλο τῆς ἐξ ἡμισείας καταβολῆς τῶν ἐξόδων ἂς μείνῃ ὡς ἔχει ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου. Αὐτὴν τὴν παρατήρησιν εἶχον νὰ κάμω. (Μεθ’ ὃ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 3 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 4).

§223Δ. ΚΟΥΚΟΥΛΕΤΣΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλλαγῶσιν ἐντελῶς οἱ καλλιεργηταί, διότι, ἀφοῦ φορολογοῦνται οἱ ἰδιοκτῆται, διατί διὰ τὴν ἰδίαν παραγωγὴν νὰ πληρώνωσι διπλοῦν φόρον οἱ ἰδιοκτῆται καὶ οἱ κολλῆγαι; Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν ταύτην. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 4 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 5).

§224ΑΘ. ΒΑΒΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕν ἐκ τῶν μεγαλειτέρων ἐλαττωμάτων, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, εἶναι καὶ τὸ ἐν τῷ ἄρθρῳ 5, κατὰ τὸ ὁποῖον γίνεται διάκρισις μεταξὺ τῶν μεγαλοκτηματιῶν ἀπὸ τοὺς μικροϊδιοκτήτας. Εἰς τοὺς μεγαλοϊδιοκτήτας, τοὺς ἐνεργοῦντας ἐντατικὴν καλλιέργειαν ἄνω τῶν χιλίων στρεμμάτων, ἐπιβάλλεται φορολογία 0,45 καθ’ ἕκαστον στρέμμα, ἐνῷ εἰς τοὺς μικροϊδιοκτήτας τοὺς ἐνεργοῦντας καὶ τούτους ἐντατικὴν καλλιέργειαν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐπιβάλλεται 5% ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος. Εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας ὑμᾶς, ὅτι ἐν Ἑλλάδι, τοὐλάχιστον ἐν Θεσσαλίᾳ, οἱ ἐνεργοῦντες ἐντατικὴν καλλιέργειαν ἄνω τῶν 1000 στρεμμάτων μετροῦνται εἰς τοὺς δακτύλους, δύο ἢ τρεῖς εἶναι, ἐνῷ οἱ μικροϊδιοκτῆται πάντες σχεδὸν ἐνεργοῦσιν ἐντατικὴν καλλιέργειαν, διαφορὰ δὲ μεταξὺ τῶν μὲν καὶ τῶν δὲ εἶναι ὅτι οἱ μεγαλοϊδιοκτῆται μεταχειρίζονται μεγάλας ἁλωνιστικὰς μηχανάς.

§225Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅτι γίνεται χρῆσις τῶν ἁλωνιστικῶν μηχανῶν δὲν θὰ εἴπῃ ἐντατικὴν καλλιέργειαν.

§226ΑΘ. ΒΑΒΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν γένει μηχανήματα γεωργικά, τὰ ὁποῖα μεταχειρίζονται πρὸς καλλιέργειαν, διότι πλὴν αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ἐλαττοῦσι τὴν ἐργασίαν, πάντα τὰ ἄλλα τὰ διακρίνοντα τὴν ἐντατικὴν ἀπὸ τὴν ἐκτατικὴν καλλιέργειαν, λιπάσματα κτλ., τὰ μεταχειρίζονται καὶ οἱ μικροϊδιοκτῆται. Δὲν βλέπω διατί νὰ γίνῃ ἡ διάκρισις αὕτη καὶ νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τοὺς μεγάλους ἰδιοκτήτας φόρος ὀλιγώτερος τοῦ ἐπιβαλλομένου εἰς τοὺς μικρούς.

§227Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐξηγήσω τὸ ἑξῆς. Τί εἶναι ἐντατικὴ καλλιέργεια δὲν δύναται νὰ ὁρισθῇ διὰ μιᾶς λέξεως. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιβάλλεται ἐλάχιστον ὅριον φόρου 0,45 κατὰ στρέμμα ἐπὶ τῆς ὅλης ἐκτάσεως ἄνευ ἀγραναπαύσεως.

§228ΑΘ. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ἐπὶ τῆς καλλιεργουμένης ἐκτάσεως.

§229Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὄχι· ἂν δὲν εἶναι σαφές, δύναται νὰ βελτιωθῇ. Δὲν ὑπάρχει ἀγρανάπαυσις· ὅλη ἡ ἔκτασις περιλαμβάνεται.

§230Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐντατικὴ καλλιέργεια δὲν σημαίνει ἔκτασιν· κυρίως σημαίνει τρόπον καλλιεργείας.

§231Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐντατικὴ καλλιέργεια εἶναι ἐκείνη, καθ’ ἣν δὲν μένει οὐδὲν τεμάχιον γῆς, χωρὶς νὰ δίδῃ εἰσόδημα.

§232Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν συμφέρει νὰ μείνῃ, ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι στοιχεῖον.

§233Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐντατικὴ καλλιέργεια εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία δὲν ἀφήνει τὸ κεφάλαιον τῆς γῆς νὰ κάθηται ἀργόν. Δὲν εἶναι νοητὴ ἡ ἐντατικὴ καλλιέργεια μὲ ἀγρανάπαυσιν. Δὲν εἶναι μόνον τὰ λιπάσματα· εἶναι ἡ κατ’ ἀναλογίαν εἰσφορά, τὰ ἀποστραγγιστικὰ ἔργα, τὸ χλωρολίπασμα κτλ.

§234Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Περίφραξις, ποτισμός...

§235Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Λοιπὸν ἐννοοῦμεν τὸ ὅλον τῆς ἐκτάσεως, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ ἀγρανάπαυσις εἰς καλλιέργειαν ἐντατικήν.

§236Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἀφοῦ ἐννοεῖται αὐτό, τὸ καταστήσωμεν σαφέστερον.

§237Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Δὲν συζητῶ βεβαίως ὅτι πρέπει ἠπιώτερον νὰ φορολογηθῇ ἡ ἐντατικὴ καλλιέργεια, διότι τὸ συμφέρον τῆς Πολιτείας εἶναι νὰ ἐνθαρρύνῃ τὴν καλλιέργειαν αὐτήν. Ἀλλ’ ὅπως τὰ πράγματα διατυποῦνται ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρῳ, παρουσιάζουσι τὴν ἑξῆς ἀνισότητα, ὅτι ἡ ἐντατικὴ καλλιέργεια δὲν φορολογεῖται κατὰ ποσοστὸν καὶ ὀλιγώτερον τῆς μικρᾶς καλλιεργείας τῆς κατ’ ἔκτασιν, διότι λαμβάνω παράδειγμα μίαν ἔκτασιν 100 στρεμμάτων. Τὰ 100 στρέμματα θὰ φορολογηθῶσι πρὸς 0,45 ἀντὶ 45 δραχ., ἐνῷ, ἂν εἷς καλλιεργητὴς καλλιεργήσῃ 100 στρέμματα — δὲν λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τὰ τεχνικὰ μέσα — καλλιεργῶν κατ’ ἔκτασιν θὰ παραγάγῃ 300 κοιλά, ἂν τοῦ ἀφαιρέσωμεν τὰ 60, τῷ μένουσι 240, ἐξ αὐτῶν δὲ θὰ λάβῃ ἡ Πολιτεία 14 πρὸς 7 δραχμὰς 98 δραχμάς.

§238Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὁ παραγαγὼν 200 κοιλὰ ἔχει καλλιεργήσει 200 στρέμματα γῆς· τὰ 100 ἀγραναπαύονται καὶ τὰ ἕτερα 100 παράγουσιν.

§239Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Δὲν εὑρίσκω πολὺ ἐπιεικὲς τὸ ἄρθρον τοῦτο ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἐντατικὴν καλλιέργειαν, διότι εἶναι ἀληθὲς ὅτι μεγάλα κτήματα ἐν Ἑλλάδι καλλιεργούμενα καθ’ ὅλους τοὺς ἐπιστημονικοὺς κανόνας εἶναι πολὺ ἐλάχιστα, ταῦτα δέ, ὡς ἐτέθη αὐτὸ τὸ ὅριον τὸ πρῶτον, καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι φορολογοῦνται εἰς τὸ ἐλάχιστον, δικαιοῦνται ἀπέναντι τῆς Πολιτείας νὰ τύχωσιν αὐτῆς τῆς ἐπιεικείας, διότι μέχρις ὥρας χρησιμεύουσι καὶ ὡς πρότυπα γεωργικῶν σχολείων. Ἀλλὰ τὸ παράπονον καὶ ἡ ἀνισότης, ἡ ὁποία δημιουργεῖται διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου, εἶναι μεταξὺ τῶν μεγαλοϊδιοκτητῶν τῶν καλλιεργούντων κατ’ ἔντασιν καὶ τῶν μικροϊδιοκτητῶν τῶν ἐπίσης κατ’ ἔντασιν καλλιεργούντων. Διότι εἶναι μικροϊδιοκτῆται, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἑκατὸν λ. χ. στρέμματα καὶ τὰ καλλιεργοῦσιν ὅλα ἐξ ὑπαμοιβῆς σῖτον, ἀραβόσιτον, σησάμιον κλπ. Δι’ αὐτοὺς εἶναι βαρυτέρα ἡ φορολογία. Πρέπει δὲ νὰ εἴμεθα ηὐχαριστημένοι, ἂν προχωρήσῃ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἡ καλλιέργεια, διότι ἡ Ἑλλὰς εἶναι προωρισμένη εἰς τὴν ἐντατικὴν καλλιέργειαν ὡς ἐκ τῆς φύσεως τοῦ ἐδάφους της, ἀλλ’ ἰδίᾳ τοῦ σχετικῶς ὀλιγαρίθμου τῶν καλλιεργησίμων ἐκτάσεών της νὰ καταλήξῃ. Διὰ αὐτοὺς τοὺς μικροκαλλιεργητὰς ἡ φορολογία ἡ γενικὴ μὲ τὸ 5% εἶναι βαρεῖα, ἄδικος καὶ ἐπιβλαβής, διότι ἡ μεγάλη ἐπιμέλεια αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, τὰ λιπάσματα, τὰ ὁποῖα μεταφέρουσιν εἰς τοὺς ἀγρούς των, στοιχίζουσι πολὺ περισσότερον παρὰ εἰς τοὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι καλλιεργοῦσι κατ’ ἔντασιν ἑκατὸν στρέμματα τὸ ἓν ἔτος, ἑκατὸν τὸ ἕτερον. Ἐκεῖ, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, συντελεῖ κατὰ πολὺ εἰς τὴν ἀπόδοσιν τῆς προσόδου ἡ φύσις, ἐνῷ ἐξ ἐναντίας εἰς τὴν ἐντατικὴν καλλιέργειαν, τὸ πλεῖστον αἱ δαπάναι καὶ ἡ ἐπιμέλεια τῶν καλλιεργητῶν, οἵτινες εἶναι ἄξιοι ἀκριβῶς διὰ τοῦτο, ὡς προάγοντες τὰς οἰκονομικὰς δυνάμεις τῆς χώρας, μεγαλειτέρας προστασίας καὶ ἐπιεικείας φορολογικῶς ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας, ἥτις ἄλλως πράττουσα φαίνεται οὐ μόνον ἀνακόλουθος ἀλλὰ καὶ ἐντελῶς ἀδαὴς τῶν ὅρων καὶ συντελεστῶν τῆς ἰδίας της προαγωγῆς.

§240Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Αὐτὸ τὸ βλέπομεν εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. Οἱ ὑποβαλλόμενοι εἰς τὸν φόρον τῆς στρεμματικῆς φορολογίας ἔχουσι πολλὰς ὑποχρεώσεις, καὶ πρὸς τοῖς ἄλλοις εἶναι ὑπόχρεοι νὰ ὑποβάλωσι καὶ σχεδιάγραμμα τοπογραφικὸν τῆς ἐκτάσεως, τὴν ὁποίαν καλλιεργοῦσιν. Εἶναι ὑπόχρεοι κατ’ ἔτος νὰ δίδωσιν ἀντίγραφα, σημειοῦντες τί ἔχουσι σπείρει εἰς ἕκαστον σημεῖον τοῦ κτήματος, εἶναι ὑπόχρεοι νὰ δίδωσι λογαριασμὸν περὶ τοῦ εἰσοδήματος, καὶ αὐτὸ ἐξελέγχεται, δηλαδὴ ὑπόκεινται εἰς ἀνακριτικὴν ἔρευναν τοῦ εἰσοδήματος. Ἀλλὰ δύναμαι νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ, ἐνῷ ὑπάρχει ἡ μεγαλειτέρα εἰς πάντα εὐκολία, ὀλίγοι εἶναι ἱκανοὶ ἵνα δώσωσιν εἰς τὰς Ἀρχὰς τὰς τοιαύτας πληροφορίας. Ἀμφιβάλλω πολὺ ἂν θὰ εὑρεθῶσι πολλοὶ νὰ θέλωσι νὰ ὑποβάλωσιν εἰς τὰς Ἀρχὰς τοὺς λογαριασμούς των. Εἶναι δὲ καὶ ἡ δαπάνη μεγάλη διὰ τὴν παρασκευὴν ὅλων αὐτῶν τῶν στοιχείων.

§241Α. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Ὀφείλω νὰ δώσω μερικὰς ἐξηγήσεις σχετικῶς μὲ τὸ ἐγερθὲν ζήτημα περὶ ἐντατικῆς καλλιεργείας. Νομίζω ὅτι τὰ λεγόμενα περὶ ἐντατικῆς καλλιεργείας εἶναι παρ’ ἡμῖν ὄνειρον ἀπραγματοποίητον, ὄνειρον θερινῆς νυκτός. Ὁμιλεῖ τὸ ἄρθρον περὶ λιπασμάτων, ἀλλὰ προκειμένου περὶ λιπασμάτων εἶναι ἀνάγκη πρωτίστως νὰ ἔχωμεν ἀνάλυσιν τοῦ ἐδάφους. Ὑπάρχει παρ’ ἡμῖν λειτουργία τοιαύτη, ἡ ὁποία δύναται νὰ μᾶς παράσχῃ ἀνάλυσιν τοῦ ἐδάφους; Ὄχι. Ἐκτὸς τούτου, ἵνα χρησιμοποιήσωμεν τὰ λιπάσματα, ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν καὶ δοκιμασίας τῶν λιπασμάτων. Εἰς μέρη χέρσα δὲν δύνανται νὰ ἐφαρμοσθῶσι λιπάσματα τεχνητά, οὔτε φυσικά. Παρ’ ἡμῖν λοιπὸν ἐντατικὴ καλλιέργεια δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἀνέφερον. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον, ἵνα ἐφαρμοσθῇ ἡ ἐντατικὴ καλλιέργεια, ἀπαιτοῦνται διπλάσια καὶ τριπλάσια κεφάλαια. Τὸ πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον πρὸς τὸ παρὸν δύναται νὰ γίνῃ, εἶναι δι’ ὅσους ἔχουσι τὸ θάρρος νὰ πληρώνωσι 5 καὶ 6% φόρον ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος.

§242Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν παραδέχομαι ὅσα εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι ἐν Ἑλλάδι δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ μεγάλη καλλιέργεια, διότι ἡ μεγάλη καλλιέργεια ἐφαρμόζεται ἐν Ἑλλάδι, ὅπως καὶ ἀλλαχοῦ, πρὸ ἀμνημονεύτων χρόνων. Ἀλλὰ σχετικῶς πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχω νὰ παρατηρήσω, ὅτι τὰ ἔξοδα αὐτά, εἰς τὰ ὁποῖα ὑποβάλλονται οἱ μεγάλοι γαιοκτήμονες· οἱ ὁποῖοι δὲν φορολογοῦνται εἰς τὴν ἐντατικὴν καλλιέργειαν, καὶ διὰ τὴν ὁποίαν τοσαύτην μέριμναν δεικνύει ὁ κ. Ὑπουργός, ἐὰν προβῶσιν εἰς δαπάνας, θὰ προβῶσι διὰ τὸ ἴδιον αὑτῶν ὄφελος, ὄχι πρὸς ὄφελος τοῦ Δημοσίου. Ἐν Ἀγγλίᾳ δὲν ὑποβάλλονται εἰς δαπάνας οἱ μικροὶ γαιοκτήμονες· ἀφήνω δὲ ὅτι ἐκεῖ ἡ μικρὰ καλλιέργεια εἶναι περιωρισμένη, ἀλλὰ καὶ δὲν φορολογεῖται καθόλου πρόσοδος μέχρις ἑκατὸν ἑξήκοντα λιρῶν κατ’ ἔτος. Ὥστε ἡ μέριμνα αὐτὴ νὰ φορολογῶνται ἐλαφρῶς, διότι ὑποβάλλονται εἰς δαπάνας πρὸς σύνταξιν σχεδιαγράμματος κλπ., εἶναι ἐντελῶς ἀδικαιολόγητος, διότι ἡ δαπάνη εἶναι μᾶλλον ἰδίας ὠφελείας.

§243Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Ἐὰν ζητῶ, ὅπως αὐξηθῇ τὸ ποσὸν τῆς φορολογίας ἐπὶ τῆς μεγάλης ἰδιοκτησίας, τοῦτο τὸ ζητῶ διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Ὡς γνωρίζετε, εἰς τὴν Θεσσαλίαν πρὸ πάντων ὅλοι οἱ μεγάλοι ἰδιοκτῆται ἔχουσι συνήθειαν ν’ ἀποβάλλωσι τοὺς χωρικοὺς καὶ νὰ κάμωσι τὰ κτήματα κουλούκια. Ὁ Χαροκόπος, λ. χάριν, ἐξεδίωξεν ὅλους τοὺς χωρικοὺς καὶ προσέλαβε Τούρκους.

§244Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἡ αὐτοκαλλιέργεια δὲν εἶναι ἐντατικὴ καλλιέργεια.

§245Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Οὕτω τὴν ἐννοῶ ἐγώ. Διὰ νὰ περιορίσω αὐτοὺς τοὺς τσιφλικιούχους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὴν τάσιν ν’ ἀποβάλλωσι τοὺς χωρικούς, λέγω τὸ ἑξῆς: ν’ αὐξηθῇ τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου ἀπὸ 6 εἰς 8.

§246ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δέκα ἕξ, κύριε συνάδελφε.

§247Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Δὲν τὸ κάμνομεν καὶ 36 καὶ 46; Ἐγὼ ζητῶ πράγματα λογικά. Ἀπὸ 6 τὸ κάμνω 8, καὶ οὕτω πως ἴσως ἀναγκάσωμεν τοὺς τσιφλικιούχους, ὥστε νὰ μὴ ἀπολύσωσι τοὺς γεωργούς. Διότι ἐν τοιαύτη περιπτώσει ποῦ θὰ εὕρωσιν ἐργασίαν νὰ ἐργασθῶσιν;

§248ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἴπομεν ὅτι θὰ τὰ μοιράσωμεν;

§249Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Θὰ τὰ πάρωμεν, ἀλλά, ὅπως ἐδήλωσεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, κατόπιν ἀποζημιώσεως.

§250ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατί λοιπὸν θέλετε νὰ ἐπιβαρύνητε τὸν ἑαυτόν σας;

§251Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Δὲν ἐπιβαρυνόμεθα ἡμεῖς· ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ δημοκοπήσουν, διότι τὴν δεκάτην τὴν θεωρῶ νομιμωτάτην καὶ δικαίαν. Ὅταν θὰ πάρω θὰ δώσω. Δὲν δημοκοπῶ ἐγώ.

§252Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Νομίζω, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι τίθεται μία ἀρχή, ἡ ἀρχὴ ὅτι ἐκ τῆς ἐντατικῆς καλλιεργείας ὁ φόρος ἐλαττοῦται κατά τι. Ἀλλά, ἐνῷ τίθεται μία τοιαύτη ἀρχή, τίθεται καὶ μία διαίρεσις, ὅτι ἐκ τῶν κτημάτων, τὰ ὁποῖα συμποσοῦνται εἰς 1000 στρέμματα, ἐπὶ τῶν κτημάτων μόνον αὐτῶν ἰσχύει ἡ μείωσις τῆς φορολογίας. Δὲν τὸ εὑρίσκω ὀρθὸν αὐτό. Φοβοῦμαι μάλιστα μήπως γίνῃ ἀφορμή, ὥστε τὰ μεγάλα κτήματα μὲ τὰ σχεδιαγράμματα καὶ μὲ τὸν ἰσχυρισμὸν ὅτι ἐφαρμόζουν ἐντατικὴν καλλιέργειαν, νὰ ἀπαλλαγῶσι τῆς φορολογίας. Διατί νὰ θέσωμεν ἔκτασιν; Ἐὰν καὶ ἰδιοκτήτης μικροτέρας ἐκτάσεως δυνηθῇ νὰ φέρῃ σχεδιαγράμματα, ν’ ἀπαλλαγῇ.

§253Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ δεχθῶ τὴν ἀρχὴν δι’ ἥντινα θέλει νὰ ὑποβάλῃ σχεδιαγράμματα.

§254Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι τὸ σχεδιάγραμμα εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποφασίζῃ περὶ ἐντατικῆς καλλιεργείας ἢ μή. Τοῦτο εἶναι καὶ τὸ ὀρθότερον, διότι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δὲν βλέπω οὔτε τὸν ὁρισμὸν τοῦ τί ἐστὶν ἐντατικὴ καλλιέργεια. Ποῖος θὰ εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ κρίνῃ ἑκάστοτε ἂν ὑπάρχει εἰς κτῆμά τι ἐντατικὴ καλλιέργεια, ἵνα τῷ χορηγηθῇ τὸ εὐεργέτημα τῆς ἐντατικῆς καλλιεργείας, τὸ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμενον, ἀφοῦ δὲν θὰ γνωρίζῃ νὰ δώσῃ τὸν ὁρισμόν;

§255Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ τὰ λύει ἡ ἐπιστήμη.

§256Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Προκειμένου περὶ νομοσχεδίων δὲν δυνάμεθα νὰ τρέχωμεν εἰς τοὺς ὅρους τῆς ἐπιστήμης.

§257ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὸ θὰ τὸ ὁρίσῃ τὸ ἐκτελεστικὸν Διάταγμα.

§258Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ὡς ἔχει διατυπωθῆ ἡ διάταξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, φαίνεται καθαρῶς προνομιακή. Ἢ πρέπει νὰ διαγραφῇ τὸ ἄρθρον αὐτό, καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ ὀρθότερον, ἢ πρέπει νὰ μείνῃ καὶ νὰ γίνῃ διάκρισις περὶ τοῦ ποσοῦ τῶν στρεμμάτων. Ἐγὼ εἶμαι τῆς γνώμης ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον αὐτό.

§259Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἡ ἐντατικὴ καλλιέργεια πρέπει πάντως νὰ φορολογηθῇ, ἐὰν δὲ θελήσητε νὰ τὴν φορολογήσητε κατὰ τὸ μέτρον τῆς διατάξεως τοῦ νόμου, θὰ παύσῃ πᾶσα ἐντατικὴ καλλιέργεια. Διότι ἡ ἐντατικὴ καλλιέργεια θ’ ἀγωνίζηται νὰ κατορθώσῃ, ὥστε τὸ ἓν νὰ δώσῃ δέκα. Θὰ δαπανήσῃ ἑπομένως μεγάλα κεφάλαια καὶ δὲν δύνασθε κατ’ οὐδένα ἄλλον τρόπον νὰ τὴν φορολογήσητε.

§260Ι. ΠΟΛΙΤΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§261Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ συμφωνῶ πληρέστατα νὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, διότι ἐφαρμοζόμενον θὰ φέρῃ τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα προσδοκῶμεν καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν τὰ νομοσχέδια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. Διότι ἐντατικὴ καλλιέργεια μόνον εἰς τὰ μεγάλα κτήματα δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς διδασκαλία εἰς τὰ μικρά. Δὲν συμφωνῶ δὲ πρὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς Λαρίσης, ὅτι ἐντατικὴ καλλιέργεια σημαίνει ὄλεθρον, διότι, ὡς εἶναι γνωστόν, τὰ λιπάσματα καὶ ἐν γένει ἡ ἐφαρμογὴ τῶν μηχανημάτων δὲν γίνεται, ὅπως εἰς τὸ παρελθόν, ὅπου ἐγίνετο ἀλλοίωσις τοῦ ἐδάφους διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν λιπασμάτων. Ἐφαρμογὴ δὲ δοκιμαστικὴ τῶν λιπασμάτων ὀφείλει νὰ γίνεται, διότι θὰ χρησιμεύσῃ πρὸς διδασκαλίαν τῶν μικρῶν κτημάτων.

§262Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλοι εἴμεθα σύμφωνοι περὶ τῆς ἀναπτύξεως τῆς γεωργίας καὶ ἡ γεωργία προοδεύει, ὅπου εἶναι ἀνεπτυγμένη ἡ κατ’ ἔντασιν καλλιέργεια. Πρὸς τοῦτο πρέπει νὰ δώσωμεν ὤθησιν, ὅπως ἀναπτύξωμεν τὴν τοιαύτην καλλιέργειαν. Ἀναπτυσσομένης τῆς γεωργίας διὰ τῆς τοιαύτης καλλιεργείας ἔχει πολλὰ νὰ ἐλπίσῃ ἡ χώρα ἡμῶν. Δι’ αὐτὸ εἶμαι καὶ ἐγὼ σύμφωνος μὲ τοὺς κυρίους προλαλήσαντας, ὅπως μείνῃ τὸ ἄρθρον αὐτό.

§263Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τείνομεν νὰ ἐξέλθωμεν τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἔχει τὸ νομοσχέδιον. Τὸ νομοσχέδιον δὲν σκοπεῖ νὰ ὑποστηρίξῃ ὡρισμένον εἶδος καλλιεργείας, ἀλλ’ ἔχει σκοπὸν φορολογικόν, νὰ φορολογήσῃ ἐξ ἴσου. Τὰ ἀγαθὰ τῆς ἐντατικῆς καλλιεργείας εἶναι πολὺ μεγάλα, ἀλλὰ δὲν εἶναι περισσότερον σεβαστὰ τῶν δικαιωμάτων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι παράγουσι μόνον πρὸς διατροφήν. Ἀναμφιβόλως ἡ ἐντατικὴ καλλιέργεια πρέπει νὰ ὑποστηριχθῇ. Ἀλλὰ ποῖον εἶναι τὸ μέτρον, διὰ τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ φορολογηθῇ; Διότι εἶναι ἀγρανάπαυσις, δὲν ἕπεται ὅτι πρέπει νὰ μείνῃ καὶ ἄνετον. Ἀναγνωρίζω τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κ. Τετενὲ ὡς πολὺ ὀρθά, ἀλλὰ δέχομαι καὶ τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν εἶπεν, ὅτι θέλει μὲν τὴν διάταξιν αὐτήν, ἀλλὰ μὲ ἓν μέτρον οἱονδήποτε. Ἀλλ’ ἐδῶ εἶναι τὸ ζήτημα, ποῖον εἶναι τὸ μέτρον, μὲ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ φορολογηθῇ ἡ ἐντατικὴ καλλιέργεια, ὄχι διότι εἶναι ἐντατικὴ καλλιέργεια πρέπει νὰ φορολογηθῇ μὲ 10% ἢ 20%. Εἶναι τοῦτο τὸ 6% τῆς καθαρᾶς προσόδου, τὸ ὀρθόν, τὸ δίκαιον; Ἐὰν τοιοῦτον ἔχῃ σκοπὸν τὸ νομοσχέδιον, πρέπει νὰ τὸ δηλώσῃ ὁ κ. Ὑπουργός, καὶ τότε λαμβάνει ἄλλην μορφήν, ὅτι θέλει νὰ βελτιώσῃ τὴν καλλιέργειαν, καὶ βεβαίως πρέπει νὰ προστατεύσῃ τὴν καλλιέργειαν.

§264Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι δὲν θέλει νὰ στραγγαλίσῃ τὴν γεωργίαν ἐν Ἑλλάδι.

§265Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν συγκρίνῃ τις τὸν φόρον τὸν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ μὲ τὸν φόρον, τὸν ὁποῖον ἠθέλησα νὰ ἐπιβάλω ἐπὶ τῶν μεγάλων ἰδιοκτητῶν, πρέπει νὰ σχετίσωμεν τὸ ἄρθρον μὲ τὸν φόρον τὸν ἐπιβαλλόμενον ἐπὶ τῶν τσιφλικιούχων ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου, δηλαδὴ τῶν ἀπολαμβανόντων τὸ ⅓ καθαρόν. Ἐκεῖ, ἐνῷ ὁ ἐπίμορτος καλλιεργητὴς ἔχει παραγωγήν, ἀπὸ τῆς ὁποίας θὰ ἀφαιρέσῃ 30%, ὁ ἀπολαμβάνων καθαρὸν εἰσόδημα ἰδιοκτήτης φορολογεῖται πρὸς 7%, διότι ὑποτίθεται ὅτι εἶναι καθαρὰ πρόσοδος· εἶναι δὲ περίπου καθαρά, ὄχι ἐντελῶς καθαρά, ἀλλὰ περίπου. Πρὸς αὐτὸν τὸν ἰδιοκτήτην πρέπει νὰ παραβάλητε τὸν τῆς ἐντατικῆς καλλιεργείας. Ἐκεῖνον τὸ νομοσχέδιον παραστατικῶς θέλει νὰ εὐεργετήσῃ, τὸν τῆς ἐντατικῆς καλλιεργείας, ἵνα ἐμποδίσῃ τοὺς ἰδιοκτήτας νὰ παύσωσιν ἔχοντες τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ νὰ ἐπιδοθῶσιν εἰς τὴν ἐντατικὴν καλλιέργειαν.

§266Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Τοιουτοτρόπως δὲ θέλετε νὰ ἐνθαρρύνητε αὐτοὺς νὰ ἀποβάλλωσι τοὺς κολλήγας.

§267ΟΘ. ΤΕΤΕΝΕΣ. Διὰ τῆς ἐντατικῆς καλλιεργείας ἐπιδιώκονται καὶ δύο ἄλλοι σκοποί. Οὐδέποτε εἶναι δυνατὸν νὰ μορφωθῇ ὁ χωρικός· διότι πῶς θὰ μορφωθῇ; μὲ λόγους; Πρέπει νὰ ἴδῃ πῶς γίνεται ἡ καλλιέργεια, πῶς γίνεται ἡ σπορά, πῶς ῥίπτεται ὁ σπόρος, πῶς θὰ θερίσῃ ὁ καλλιεργητὴς ὁ μικρός. Κατόπιν ἔρχεται τὸ ἄλλο ζήτημα· ὅταν εἶναι μία μικρὰ καλλιέργεια ἐντεταμένη, δὲν ἀναπτύσσονται ὅλα αὐτὰ τὰ μικρόβια, οἱ ἀρουραῖοι, λόγου χάριν; Ἐὰν ὑπῆρχεν ὅλη ἡ ἔκτασις τῆς Θεσσαλίας καλλιεργημένη, δὲν θὰ ὑπῆρχον ἀρουραῖοι, δὲν θὰ ὑπῆρχον ἀκρίδες, καὶ ὅλα αὐτὰ τὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα καταστρέφουσι τοὺς στάχυς. Λοιπὸν ἡ ἐντατικὴ καλλιέργεια ἔχει καὶ αὐτὸν τὸν σκοπόν, πρῶτον νὰ γίνῃ ὁ καθηγητὴς τοῦ χωρικοῦ, διότι ὁ χωρικός μας δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ καλλιεργήσῃ, κατόπιν δέ, ἀφοῦ παρέλθῃ ὀλίγος καιρός, τρία — τέσσαρα ἔτη, τὸ ἓξ θὰ τὸ κάμνῃ δέκα καὶ τὸ δέκα εἴκοσι καὶ οὕτω καθεξῆς.

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 ὁ κ. Θανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§269Ι. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§270ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προηγεῖται ἄλλος.

§271Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 ἔχω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Εἰς τὸ πρῶτον ἐδάφιον λέγει ὅτι οἱ φορολογούμενοι ὀφείλουσι «νὰ εἰδοποιῶσι τέσσαρας τὸ πολὺ ἡμέρας πρὸ τοῦ λιχνίσματος τὸν βεβαιωτήν». Μοὶ φαίνεται ὅτι ἦτο σκοπιμώτερον νὰ ἀφαιρεθῶσιν αἱ λέξεις «τέσσαρας τὸ πολὺ ἡμέρας» καὶ νὰ εἰδοποιῶσι πρὸ τοῦ θερίσματος, διότι θερίζουν καὶ κατόπιν συλλέγουν εἰς τὰ ἁλώνια τὰ δέματα εἰς σωρόν. Ἐκεῖ δέ, ἀφοῦ τὰ ἁλωνίσουν, τὰ ἀφήνουν, ὁπότε, ἐὰν αἰφνιδίως πνεύσῃ ἄνεμος, ἀρχίζουσι νὰ λιχνίζωσιν· ἄλλοτε πάλιν συμβαίνει, ἐνῷ εἶναι ἕτοιμον τὸ ἁλώνιον, νὰ βρέξῃ, ὁπότε ἀναγκάζονται νὰ συμμαζεύσωσιν ἀμέσως τὸ ἁλώνισμα, διὰ νὰ προλάβωσι πᾶσαν καταστροφήν. Κάμνουν δὲ τοῦτο οὐχὶ τὴν αὐτὴν ἡμέραν, ἀλλὰ πρὸ μιᾶς ἡμέρας, διότι βλέπουν ἀφ’ ἑσπέρας, ὅτι τὴν ἑπομένην θὰ βρέξῃ. Μοὶ φαίνεται λοιπὸν ὅτι εἶναι σκόπιμον....

§272Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Πρέπει νὰ τοὺς εἰδοποιῶσιν ὅτι ἦλθεν ἡ σειρά των νὰ λιχνίσωσι· μόνον διὰ νὰ εἰδοποιηθῇ καὶ νὰ γνωρίζῃ αὐτὸς νὰ παραστῇ. Τίθενται δὲ τέσσαρες ἡμέραι, ἀφοῦ εἶναι ὀκτὼ ἡμέραι, μόνον καὶ μόνον πρὸς εὐκολίαν τοῦ καλλιεργητοῦ, διότι ἐντὸς ὀκτὼ ἡμερῶν αὐτοὶ θὰ λιχνίσωσι. Δὲν εἶναι δυσκολία. Θὰ τὰ λάβω αὐτὰ ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν. Δυνατὸν καὶ πρὸ δύο ὡρῶν νὰ τὸν εἰδοποιῶσιν.

§273Ι. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τὸ ἄρθρον λέγει, «ὡς πρὸς τοὺς ἀραβοσίτους τοὺς τυχὸν μὴ ἐκκοκιζομένους ἐν τοῖς ἁλωνίοις, καθὼς καὶ διὰ τὸν σανὸν θέλει καθορισθῆ διὰ Β. Διατάγματος ὁ τρόπος τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ ἐπ’ αὐτῶν φόρου». Εἰς τὴν ἐπαρχίαν Εὐρυτανίας οἱ ἀραβόσιτοι κόπτονται ἀπὸ τὸν ἀγρὸν πρῶτον, μεταφέρονται εἰς τὰς οἰκίας, ἀποφυλλίζονται, μεθ’ ὃ ἀναρτῶνται εἰς τὸν καπνὸν πρὸς ἀποξήρανσιν. Ἑπομένως θεωρῶ καλὸν νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τοῦτο καὶ νὰ θέσητε ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι ἅμα συλλέγονται οἱ ἀραβόσιτοι νὰ ζυγίζωνται ἀμέσως καὶ νὰ ὑπολογίζηται τὸ ἥμισυ ὡς φορολογητέον, ὅπως ὑπολογίζεται ἤδη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§274Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Μάλιστα. Θὰ τὸ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου.

§275Ι. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ. Καὶ δεύτερον ὡς πρὸς τὰ ξηρὰ ἔχει καλῶς· ἀλλὰ τὰ νωπά, τὰ ὁποῖα συλλέγονται συγχρόνως, οἱ φασίολοι; Πρέπει νὰ ξηραίνωνται αὐτά.

§276ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξαιρεῖται ἡ μικρὰ παραγωγὴ τῶν ὀσπρίων ἐν γένει. Ὁ κ. Συγγούρης ἔχει τὸν λόγον.

§277Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Πάντες, Κύριοι, ἐδυσφορήσαμεν καὶ διότι πᾶς φόρος εἶναι βαρύς, ἀλλὰ πρὸ παντὸς καὶ διότι βεβαίως ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου εἶναι ἐπαχθὴς καὶ πικρὰ παρὰ τῷ Ἑλληνικῷ λαῷ. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου λοιπὸν νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἐπιστήσῃ σύμπασαν τὴν προσοχὴν αὐτῆς, ὅπως ἡ εἴσπραξις καὶ βεβαίωσις τοῦ φόρου γίνηται ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερον ἐπαχθής. Δι’ αὐτό, ἅμα ὑπεβλήθη τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ἔσπευσα νὰ εἰδοποιήσω ἐκείνους, εἰς τὴν ῥάχιν τῶν ὁποίων θέλει ἐφαρμοσθῆ. Οἱ φορολογούμενοι λοιπὸν οὗτοι γεωργοί, τοὐλάχιστον τῆς ἐπαρχίας Φθιώτιδος, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, μοὶ εἶπον ὅτι, ὁσασδήποτε διατάξεις καὶ ἂν θέσητε ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἄρθρου, πᾶσα καταπίεσις ἐκ μέρους τοῦ βεβαιωτοῦ, τὸν ὁποῖον θέλετε νὰ ὀνομάσητε δημόσιον ὑπάλληλον, δὲν δύναται νὰ προληφθῇ. Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν προέλευσιν αὐτῶν, δὲν δυνάμεθα εἰμὴ νὰ ἀποδώσωμεν τὰ κακὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν οἱ ἄνθρωποι οὗτοι. Καὶ μὲ ἐρωτᾷ τις ἐκ τῶν παρακαθημένων δὲν θὰ εἶναι δημόσιοι ὑπάλληλοι οἱ βεβαιωταὶ οὗτοι; Εἶναι γνωστὸν ὅτι, διὰ νὰ διορισθῇ τις δημόσιος ὑπάλληλος μὲ 1½ καὶ 2 δραχμάς, γνωρίζομεν ποίας προελεύσεως θὰ εἶναι. Εἴτε θὰ εἶναι πρώην βλαχοδήμαρχος εἴτε θὰ εἶναι πρώην κατάδικος, δὲν ἠξεύρω καὶ ἐγὼ τί θὰ εἶναι. Πάντοτε ὅμως δὲν θὰ ἀναλαμβάνῃ ἀπὸ χρηστοῦ συνειδότος τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν, θὰ ἀναλαμβάνῃ ταύτην, διὰ νὰ χρηματισθῇ. Ὑποβάλλω τὴν σκέψιν αὐτὴν τῶν φορολογουμένων εἰς τὴν Κυβέρνησιν μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν θὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν. Ὁπωσδήποτε καὶ ἂν καθιερώσητε τὴν βεβαίωσιν, δὲν δύναται εἰμὴ νὰ εἶναι καταπιεστική. Ἡ Φθιῶτις εἶναι κατ’ ἐξοχὴν σιτοπαραγωγὸς χώρα. Λέγουσι λοιπὸν ὅτι εἶναι προτιμότερον νὰ ἐπιβληθῇ φόρος ἐπὶ τοῦ παραγομένου σίτου 8%, νὰ ἀπαλλαγῶσι δὲ ὅλα τὰ ἄλλα προϊόντα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐπιβάλλεται φόρος διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, διότι, ὅσον καὶ ἂν θελήσητε νὰ κανονίσητε διὰ Β. Δ. τὴν φορολογίαν ἐπὶ τοῦ ἀραβοσίτου, δὲν δύνασθε νὰ τὸ ἐπιτύχητε. Ὁ ἀραβόσιτος γίνεται ὥριμος πρὸς συγκομιδὴν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀρχίζουσιν αἱ βροχαί. Ὅσον λοιπὸν ἐπιεικὴς καὶ ἂν εἶναι, πάντοτε ὁ βεβαιωτὴς αὐτὸς θὰ εἶναι τύραννος διὰ τὸν λαόν. Προτείνουσι λοιπὸν ὅτι προτιμότερον νὰ ἐπιβληθῇ φόρος ἐπὶ τοῦ σίτου 8%, νὰ ἀπαλλαγῶσι δὲ ὅλα τὰ ἄλλα προϊόντα, διότι αὐτοὶ μόνον σῖτον παράγουσιν. Εὐλαβῶς ὑποβάλλω αὐτὴν τὴν παρατήρησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§278Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἐπανέρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι, νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργηθῇ μία καταπίεσις. Ὁ ἀγρότης εἰδοποιεῖ πρὸ δύο ὡρῶν τὸν βεβαιωτήν, ὅτι ἔπνευσεν ἄνεμος, ὁ βεβαιωτὴς δὲ δὲν εἶναι ἐκεῖ.

§279Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 7 θὰ ἴδητε, ὅτι ἐν ἀσθενείᾳ τοῦ βεβαιωτοῦ ἀναπληροῦται οὗτος ὑπὸ ἑτέρου. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἷς βεβαιωτὴς νὰ ὑπάρχῃ εἰς ἓν χωρίον.

§280Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι, καὶ δύο βεβαιωταὶ ἂν εἶναι, δύνανται νὰ ἀπουσιάσωσι. Τίνα σκοπὸν ἔχει ἡ διάταξις αὐτή, ὅτι «ἀπαγορεύεται πᾶσα μεταφορὰ καρπῶν ἐκ τῶν ἁλωνίων»;

§281Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Καλὸν εἶναι νὰ εἶναι εἰς γνῶσιν τοῦ βεβαιωτοῦ, διότι, ἐὰν δὲν ὑπάγῃ ὁ βεβαιωτής, θὰ τιμωρηθῇ.

§282Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἀπὸ ποῖον;

§283Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἴσως ἔπρεπε νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας τὰ ταμιακὰ καὶ ἐφοριακὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα θὰ δώσωσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοὺς ἐπιτηρητὰς τῶν βεβαιωτῶν. Οἱ βεβαιωταί, ὅπως καὶ εἰς τὴν Κύπρον, ὅπου ἐφαρμόζεται ὁ νόμος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτελέσωσι τὸ καθῆκόν των. Θὰ ἐπιτηρῶνται ἀπὸ ὑπαλλήλους ὑπ’ εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως, θὰ μεταβαίνωσι δὲ ἀπὸ ἁλωνίου εἰς ἁλώνιον, διὰ νὰ βλέπωσιν ἂν λειτουργεῖ ὁ νόμος.

§284Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Θὰ ηὐχόμην νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος αὐτός, διότι ὁ βεβαιωτὴς εἶναι ἀδύνατον νὰ μεταβαίνῃ ἀπὸ χωρίου εἰς χωρίον.

§285Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Καθ’ ἑκάστην βεβαίως δὲν εἶναι δυνατόν.

§286Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἐγὼ ἀποβλέπων εἰς τὰς συνθήκας, τὰς ὁποίας θὰ ἀπαντήσῃ τὸ νομοσχέδιον, νομίζω ὅτι καλλίτερον θὰ ἦτο ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις.

§287Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Προτιμότερον εἶναι νὰ προλαμβάνωνται τὰ πράγματα.

§288Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Θὰ γίνωνται καταπιέσεις εἰς χωρικούς.

§289Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μπουφίδου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νομίζει, ὅτι τὰ ἁλώνια εἶναι ὅπως καὶ αἱ ἕδραι τῆς Βουλῆς. Τὸ νομοσχέδιον λέγει, ὅτι θὰ μεταβαίνῃ ὁ βεβαιωτὴς ἀπὸ ἁλωνίου εἰς ἁλώνιον· ὡς εἶναι ὅμως γνωστόν, εἰς τὰ χωρία τὰ ἁλώνια ἀπέχουσι δύο καὶ τρεῖς ὥρας, ἰδίως δὲ εἰς τὰ ὀρεινὰ μέρη πλειοτέρας. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὴ ὑποχρεώσῃ τοὺς ἀγρότας νὰ ἀναγγέλλωσιν εἰς τὸν βεβαιωτὴν πότε θὰ θερίσωσι καὶ πότε θὰ ἁλωνίσωσιν. Ἐὰν ἦτο δυνατόν, ἀντὶ τῶν βεβαιωτῶν νὰ ὁρίσῃ τοὺς δημάρχους.

§290Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὁ βεβαιωτὴς θὰ εἶναι ἐν ἑκάστῳ χωρίῳ, ἐνῷ ὁ δήμαρχος θὰ εἶναι πολὺ μακράν. Ὑποστηρίζετε τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μπουφίδου;

§291Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§292Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὁ κ. Μπουφίδης συμφωνεῖ.

§293Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Μπουφίδης εἶπε νὰ ἀπαλειφθῇ ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον ἡ διάταξις αὐτή.

§294Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐκτὸς τῆς δαπάνης, τὴν ὁποίαν συνεπάγεται ὁ θεσμὸς τῶν βεβαιωτῶν, καὶ τῆς δαπάνης, ἡ ὁποία θὰ προκύψῃ, διὰ νὰ δικαιολογηθῇ ἡ αὔξησις τῶν ἐφοριακῶν ὑπαλλήλων θὰ ἦτο καταλληλότατον νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὰς κοινότητας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἱδρυθῶσι, διότι αὗται δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὰ ἁλώνια. Οἱ κάτοικοι τῶν κοινοτήτων, ἐξαιρέσει ἴσως πέντε τοῖς ἑκατόν, θὰ γνωρίζωσι πόσον παράγει ἕκαστος, ὥστε, ἐὰν δὲν παρίσταται ὁ βεβαιωτής, θὰ εἶναι εἰς θέσιν ἡ κοινότης νὰ ἐξελέγχῃ τὸ ποσόν, ἐπειδὴ αἱ κοινότητες θὰ μετέχωσιν εἰς τὴν φορολογίαν, θὰ ἔχωσιν ἐνδιαφέρον νὰ βεβαιώσωσι τὸ ἀκριβὲς ποσόν. Τοῦτο παρατηρεῖται πανταχοῦ, μόνον δὲ ἐν Ἑλλάδι δὲν θέλομεν νὰ ἐφαρμοσθῇ. Μόνον οἱ κάτοικοι εἶναι ἁρμόδιοι νὰ κανονίζωσι τὸ φορολογητέον ποσὸν καὶ οὐχὶ ὁ πρώην ἐνωμοτάρχης, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ γίνῃ βεβαιωτὴς κατὰ τὸ νομοσχέδιον καὶ ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ἐμπνέῃ οὐδεμίαν ἐμπιστοσύνην. Αἱ Κυβερνήσεις τῶν πεπολιτισμένων Κρατῶν εἰς τοιαύτας ἐπιτροπὰς ἐμπιστεύονται τὴν βεβαίωσιν τῶν φόρων. Δι’ αὐτὸ καὶ ἡμεῖς πρέπει ν’ ἀναθέσωμεν εἰς τὰς κοινότητας τὴν βεβαίωσιν τῶν φόρων. Αἱ κοινότητες δὲν δύνανται νὰ βεβαιώσωσι ψευδῆ, διότι ὑπόκεινται ὑπὸ ἕνα ἔλεγχον, ἐνῷ ὁ βεβαιωτὴς ἀμειβόμενος θὰ βεβαιώσῃ ἄλλο ποσὸν ἀπὸ ὅ,τι εἶναι τὸ πραγματικόν.

§295Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ὡς πρὸς τὰ ὄσπρια τὸ νομοσχέδιον λέγει: «Τὰ ξηρὰ ὄσπρια κλπ.».

§296Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Πρόκειται περὶ τῆς μεγάλης καλλιεργείας. Ἡ μεγάλη καλλιέργεια ἔχει τρόπον συλλογῆς ὡρισμένον· ἡ μικρὰ καλλιέργεια εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία δυσκολεύεται.

§297Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἡ συλλογὴ γίνεται δύο ἢ τρεῖς ὥρας τὴν ἡμέραν, κατὰ τὰς ὁποίας τὰ κοράσια συλλέγουσι τὰ ὄσπρια. Ἐκτὸς τούτου ἡ συλλογὴ τῶν ὀσπρίων γίνεται ὁμοῦ μετὰ τοῦ ὅλου καρποῦ.

§298Κ. ΠΑΠΑΚΥΡΙΤΣΗΣ. Ἐδῶ χαρίζομεν εἴκοσι κοιλὰ ὀσπρίων. Δὲν νομίζετε, ὅτι αὐτὸ εἶναι πάρα πολὺ ὑπερβολικόν;

§299Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Εἶσθε ὑπὲρ τῆς φορολογίας τῶν ὀσπρίων;

§300Κ. ΠΑΠΑΚΥΡΙΤΣΗΣ. Μάλιστα. Γίνεται μία ἐξαιρετικὴ εὔνοια ὑπὲρ ὡρισμένης τάξεως.

§301Ι. ΠΟΛΙΤΗΣ. Ἡ ἐξαίρεσις δύναται νὰ γίνῃ εἰς στρέμματα.

§302Κ. ΠΑΠΑΚΥΡΙΤΣΗΣ. Δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ φόρου διὰ τὰ ὄσπρια νὰ ὁρίσῃ εἰδικῶς διὰ τοὺς ἐρεβίνθους καὶ διὰ τοὺς κυάμους, ὅπως ἡ βεβαίωσις καὶ ἡ εἴσπραξις γίνηται ἐν τοῖς ἁλωνίοις, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ ἐκτίμησις τῶν ἐρεβίνθων καὶ τῶν κυάμων ἐπὶ τῶν ἀγρῶν.

§303ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 7 ἕως 18). Ἄρθρον 19 (ἀναγινώσκεται).

§304ΑΘ. ΒΑΒΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν βλέπω τὸν λόγον διατί νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ διάταξις διὰ τοὺς Θεσσαλούς, ἀφοῦ τὸ Θεσσαλικὸν Γεωργικὸν Ταμεῖον δὲν ἔχει νὰ ἐξυπηρετήσῃ εἰμὴ μόνον τοὺς πρόσφυγας τοὺς ἐκ τῆς Ἀνατολικῆς Ῥωμηλίας ἐλθόντας. Δὲν βλέπω λοιπὸν τὸν λόγον διατί νὰ ἐπιβληθῇ ἡ φορολογία αὕτη ἡ πρόσθετος εἰς τοὺς Θεσσαλοὺς καὶ νὰ μὴ ἐπιβληθῇ εἰς ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν.

§305Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Θὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 19–23).

§306ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 24ον (ἀναγινώσκεται).

§307Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Νομίζω ὅτι ἐκ τυπογραφικῆς παραβλέψεως παρελείφθη ὅτι οἱ παραβάντες τὰς κατὰ τὸ ἄρθρον 3 δηλώσεις τιμωροῦνται κλπ., διότι τὸ ἄρθρον 3, τελευταῖον ἐδάφιον, προβλέπει περὶ μιᾶς δηλώσεως τῶν ἰδιοκτητῶν μεγάλων κτημάτων καὶ ἡ διάταξις αὕτη τοῦ ἄρθρου 3 δὲν ἔχει κύρωσιν. Νομίζω ὅτι ὀρθὸν θὰ ἦτο εἰς τὴν αὐτὴν κύρωσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ὑποβάλλονται αἱ ἄλλαι δηλώσεις, νὰ ὑπεβάλλοντο καὶ αἱ δηλώσεις τοῦ ἄρθρου 3.

§308Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Θὰ τὸ λάβω ὑπ’ ὄψιν μου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 24, ἀναγινώσκονται δὲ εἶτα καὶ γίνονται ἐπίσης δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ ἀνάγνωσιν).

§309ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, εἶναι νομοσχέδιά τινα περὶ κυρώσεως συμβάσεως καί τινα ἄλλα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπείγοντα καὶ παρακαλῶ νὰ ψηφισθῶσι.

§310ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ κατ’ ἀρχὴν εἰς αʹ ἀνάγνωσιν τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: 1) «περὶ ἐπιμισθίων θέσεως ἐν τῷ Πολεμικῷ Ναυτικῷ». 2) «περὶ τῆς ἐνεργοῦ δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ κατὰ τὸ ἔτος 1911». 3) «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἑλβετίας συνθήκης περὶ ἀμοιβαίας ἐκδόσεως ἐγκληματιῶν». 4) «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γερμανίας συμβάσεως περὶ κληρονομικῶν τελῶν ἐπὶ κινητῶν περιουσιῶν». 5) «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Μεγάλης Βρεττανίας συνθήκης συνομολογηθείσης τῇ 11)24 Σεπτεμβρίου 1910 καὶ τῆς τηρητέας πρὸς ἔκδοσιν διατυπώσεως». Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ μετὰ τοῦτο κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς αʹ συζήτησιν τὰ νομοσχέδια «περὶ διδακτηρίων τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως» καὶ «περὶ τῆς ἀναδιοργανώσεως τῆς ὑπηρεσίας τῶν φάρων»). Ἡ Ἡμερησία Διάταξις τῆς αὔριον εἶναι πρῶτον: Βʹ συζήτησις τοῦ πανεπιστημιακοῦ καὶ κατόπιν περὶ φόρου τοῦ εἰσοδήματος. Ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Κυκλάδων κ. Κ. Ἀλαβάνου ὑποβάλλεται τροπολογία εἰς τὸ νομοσχέδιον «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου». Ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας κ. Κ. Ῥακτιβὰν ὑποβάλλονται τροπολογίαι ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμβατικοῦ τόκου». Ὑπὸ τῶν βουλευτῶν κυρίων Δ. Γκλαβᾶ, Γ. Συγγούρη καὶ Ἰ. Παπαθανασιάδου ὑποβάλλεται τροπολογία εἰς τὸ νομοσχέδιον «περὶ Ὀργανισμοῦ τοῦ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου». Ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Συγγούρη ὑποβάλλεται τροπολογία εἰς τὸ νομοσχέδιον «περὶ συμβατικοῦ τόκου». Ὑπὸ τῶν βουλευτῶν κυρίων Ν. Βάρθη καὶ Δ. Πλαπούτα ὑποβάλλεται τροπολογία εἰς τὸ πανεπιστημιακὸν νομοσχέδιον. Ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος κ. Χρ. Μεϊτάνη ὑποβάλλεται τροπολογία εἰς τὸ νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ φορολογίας τῶν ἐντὸς τοῦ Κράτους καταναλισκομένων πυρίτιδος κλπ.». Ἅπασαι τυπωθήσονται πρὸς διανομήν. (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, τεῦχος Αʹ.) (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως τοῦ Σαββάτου, 18 Ἰουνίου). Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ ἐπιτροπή, εἰς ἣν θὰ παρεπεμφθῶσι τὰ νομοσχέδια 1) περὶ ἐπιμισθίων θέσεως ἐν τῷ Β. Ναυτικῷ, 2) περὶ τῆς ἐνεργοῦ δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ κατὰ τὸ ἔτος 1911, 3) περὶ τῆς ἀναδιοργανώσεως τῆς ὑπηρεσίας τῶν φάρων, ἐσχηματίσθη ἐκ τῶν ἑξῆς κυρίων βουλευτῶν: Π. Γκίνη, Ἰ. Λεωνίδου, Δ. Κουλουμπάρδου, Θ. Κουτούπη, Ἰ. Κουντουριώτου, Π. Γρυπάρη, Π. Μανωλίτση, Θ. Κοντομιχάλου καὶ Ν. Ῥαφτοπούλου. Ἡ δὲ ἐπιτροπή, εἰς ἣν θὰ παραπεμφθῶσι τὰ νομοσχέδια 1) περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἑλβετίας συνθήκης κλπ., 2) περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γερμανίας συμβάσεως κλπ., 3) περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Μεγάλης Βρεττανίας συνθήκης κλπ., ἐσχηματίσθη ἐκ τῶν ἑξῆς κυρίων βουλευτῶν: Δ. Καλέργη, Σ. Βαφειαδάκη, Ἀ. Βάρβογλη, Κ. Μάνου, Π. Πολυχρονιάδου, Ἰ. Κουντουριώτου, Χ. Βοζίκη, Ἀ. Ῥοντήρη καὶ Ἀ. Διομήδους. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρα 1 καὶ 20′ μετὰ τὸ μεσονύκτιον).