1911.06.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 117.

Τῆς 18 Ἰουνίου 1911.

(Σάββατον)

Προεδρία Ν. Στράτου.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ὥρᾳ 10 καὶ 50′ π. μ.

ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων 123 Βουλευτῶν).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ τὰ ἑξῆς: 1) Ὁ Σ. Νικολαΐδης τεχνίτης τῆς ἑταιρείας τῶν Ἑλληνικῶν σιδηροδρόμων διαμαρτύρεται ἀπολυθεὶς τῆς ὑπηρεσίας, ἐπειδὴ κατὰ τὴν ἑορτὴν τοῦ συνδέσμου τῶν σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων τῆς Ἑλλάδος ἀπουσίασε· 2) Κάτοικοι Θήρας παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπιτρέπηται ἡ διὰ παγίδων θήρα τῶν ἀποδημητικῶν πτηνῶν· 3) Οἱ σιδηροδρομικοὶ ὑπάλληλοι Καλαμῶν αἰτοῦνται, ὅπως, ἐὰν ἡ ὁμὰς τῶν κοινωνιολόγων ὑποβάλῃ πρότασιν περὶ ἀπαλλαγῆς τῶν ἐκ τοῦ ταμείου συντάξεων τοῦ ΣΠΑΠ, ἀποκρουσθῇ αὕτη· 4) Οἱ κάτοικοι Γαστούνης ὑποβάλλουσιν ἀναφορὰν περὶ καθάρσεως τάφρου διερχομένης διὰ τῶν κτημάτων Ζωγράφου· 5) Οἱ σιγαροποιοὶ Πύργου ζητοῦσιν, ὅπως τεθῇ φόρος τοὐλάχιστον 40 δρ. κατὰ ῥόλον 1560 μέτρων εἰς τὰς σιγαροποιητικὰς μηχανάς· 6) Οἱ κάτοικοι Μπρατίου αἰτοῦνται, ὅπως ἡ σιδηροδρομικὴ στάσις Ἀνδραβίδας προαχθῇ εἰς σταθμόν· 7) Οἱ ἱερεῖς τῆς κωμοπόλεως Ζεμενοῦ ὡς καὶ οἱ τοῦ χωρίου Σοφικοῦ ζητοῦσιν ἐφαρμογὴν τοῦ περὶ ἐνοριῶν νόμου· 8) Ὁ καπνεργατικὸς σύλλογος Βόλου εὐχαριστεῖ δι’ ὑποβολὴν ἐργατικῶν νομοσχεδίων· 9) Κάτοικοι Φολεγάνδρου ζητοῦσιν ἀπαλλαγὴν ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν τοῦ ἔτους 1910. Ὁ βουλευτὴς κ. Χρ. Πετρέας ὑποβάλλει προσθήκην ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρωματικοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος». Οἱ βουλευταὶ κύριοι Ν. Σταματιάδης, Ν. Κάραλης, Π. Μαυρίκης, Γ. Γαζέπης, Ι. Μπουρνιᾶς καὶ Γ. Κοσόνας ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαγραφῆς καὶ ἀνανεώσεως τῶν πρὸς τὸ Δημόσιον ὀφειλομένων χρεῶν ἐκ παρελθουσῶν χρήσεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Ἰ. Μαμάης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανώσεως τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου». Οἱ βουλευταὶ κύριοι Δ. Κλάδης καὶ Δ. Κουλούμπαρδος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ θήρας». Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Ἀραβαντινὸς ὑποβάλλει τροπολογίας ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων «περὶ ἀποστολῆς εἰς Ἑσπερίαν ὑποτρόφων πρὸς σπουδὴν δασολογίας» καὶ «περὶ ἱδρύσεως ἐν Ἀθήναις κτηνιατρικοῦ μικροβιολογικοῦ ἐργαστηρίου». Ἅπαντα θέλουσιν ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, τεῦχος Αʹ.) Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§2ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ τύπωσις τῶν ἐργατικῶν νομοσχεδίων.

§3ΑΘ. ΒΑΒΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι ὁ χρόνος τῆς διανομῆς τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως καθιστᾷ τοὺς Βουλευτὰς ἀνικάνους νὰ μελετήσωσι τὰ νομοσχέδια...,

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ· ἀνακοινοῦνται ἀπὸ τῆς ἑσπέρας. Χθὲς πρὸ τῆς λύσεως τῆς συνεδριάσεως ἀνεκοινώθη ὅτι θὰ συνεζητοῦντο τὰ φορολογικά.

§5ΑΘ. ΒΑΒΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκτὸς αὐτοῦ, ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τοῦ εἰσοδήματος τῶν σπειρομένων γαιῶν θὰ προκαλέσῃ εὐρυτάτας συζητήσεις, δὲν πρόκειται δὲ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐντὸς τοῦ ἔτους ὁ φόρος αὐτός, ἀλλ’ ὁ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ μὴ χάνηται χρόνος, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ δι’ ἄλλα νομοσχέδια, νὰ θελήσῃ νὰ ψηφίσωμεν τὴν προσωρινὴν διάταξιν τὴν ἀφορῶσαν τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, νὰ ἀναβληθῇ δὲ διὰ τὸν προσεχῆ Ὀκτώβριον ἡ ψήφισις τῶν ἄλλων διατάξεων, διὰ τὰς ὁποίας ἀπαιτεῖται πολὺς χρόνος πρὸς συζήτησιν.

§6Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συναινέσῃ νὰ προβῶμεν ἀμέσως εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ εἰσοδήματος τῶν σπειρομένων γαιῶν», διότι ἔχει ἀνάγκην νὰ γνωρίζῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι τοῦτο ἐψηφίσθη, διὰ νὰ κανονίσῃ τὴν πορείαν αὐτῆς. Θὰ παρεκάλουν θερμῶς τὴν Βουλὴν, ἂν συναινῇ, νὰ ἀναγνωσθῇ εἰς αʹ ἀνάγνωσιν σήμερον καὶ κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν νὰ διεξαχθῇ ἐν πλάτει ἡ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ.

§7ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀφοῦ δὲν πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ τῷ 1911 ὁ φόρος τῶν σπειρομένων γαιῶν, μοὶ φαίνεται προτιμότερον νὰ καταναλώσωμεν τὸν ὑπολειπόμενον χρόνον διὰ τὰ ἄλλα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἶναι πλέον ἐπείγοντα.

§8Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἀπήντησα ἤδη εἰς τοῦτο, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ ὁ φόρος ἀπὸ τοῦδε καὶ ὅτι συνδέει τὴν λύσιν αὐτοῦ μὲ τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ μὲ τὸ ὅλον αὑτῆς πρόγραμμα.

§9Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Θεωρῶ, Κύριοι, πολὺ πολύτιμον τὸν χρόνον, ὁ ὁποῖος μᾶς ὑπολείπεται, καὶ μᾶλλον ἐπείγοντα θεωρῶ ἄλλα ζητήματα πολὺ σπουδαιότερα, ζητήματα ἀφορῶντα τὴν Θεσσαλίαν ὁλόκληρον, καὶ ἐπ’ ἐκείνων ἔπρεπεν ἡ Βουλὴ νὰ ἀσχοληθῇ. Ὡρισμέναι καὶ σαφεῖς ὑποσχέσεις ἐδόθησαν πρὸς τὸν Θεσσαλικὸν λαόν· ὁ λαὸς ἀναμένει μετ’ ἀγωνίας, ἀλλὰ μέχρι σήμερον δὲν ἐδόθη ἡ προσήκουσα κατεύθυνσις εἰς τὰς ἐργασίας τοῦ σώματος αὐτοῦ, ὥστε νὰ πιστεύσῃ ὁ λαὸς ἐκεῖνος, ὅτι ὄντως αἱ ὑποσχέσεις ἐκεῖναι ἔχουσί τι τὸ εἰλικρινές. Καὶ σήμερον πρόκειται νὰ συζητηθῇ νομοσχέδιον ἐπιβάλλον φόρον· μοὶ φαίνεται ὅτι μᾶλλον ἐπείγοντα εἶναι ἄλλα ζητήματα καὶ ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ παραδεχθῇ τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, διὰ νὰ συζητηθῶσιν ἄλλα κατὰ τὸν ὑπολειπόμενον πολύτιμον χρόνον.

§10ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι Βουλευταί, ἔχει τὴν συναίσθησιν, ὅτι δὲν παρέσχεν οὐδεμίαν ἀφορμήν, ὥστε νὰ ἐκδηλῶνται δυσπιστίαι διὰ τὰς ὑποσχέσεις, τὰς ὁποίας ἔδωκε πρὸς τὸν Θεσσαλικὸν λαόν, ἀλλ’ ἀξιοῖ, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ μέλλουσα νὰ διευθύνῃ τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος ἰδίᾳ ὅσον ἀφορᾷ τὰ οἰκονομικὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι τὴν βάσιν. Οἱ μὴ ἔχοντες ἐμπιστοσύνην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν εἶναι ἐλεύθεροι νὰ καταψηφίσωσιν αὐτῶν, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἔχει δικαίωμα ἀλλὰ καὶ καθῆκον νὰ κανονίσῃ τὰς ἐργασίας κατὰ τρόπον ὥστε νὰ ἔλθωσιν εἰς συζήτησιν τὰ οἰκονομικὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι τὴν βάσιν τῆς πολιτικῆς της, θὰ παρακαλέσῃ δὲ νὰ ἄρξηται ἀμέσως ἡ ἐπ’ αὐτῶν συζήτησις. Εἶναι ἐλεύθεροι οἱ μὴ ἐπιδοκιμάζοντες τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως νὰ καταψηφίσωσι τούτων.

§11Ι. ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης πρὸ πολλῶν ἡμερῶν εἶχεν ἀναγνωρίσει ἐπείγουσαν τὴν ἀνάγκην νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ συμβατικοῦ τόκου καὶ τοκογλυφίας, διότι ἐκ τῆς ἐκκρεμότητος αὐτοῦ προήρχοντο ἀνωμαλίαι ἐπιβλαβεῖς διὰ τὴν κοινωνίαν. Ἡ Βουλὴ συνῄνεσε τότε εἰς τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐψηφίσθη τοῦτο εἰς αʹ ἀνάγνωσιν, παρεκάλεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ψηφισθῇ καὶ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν καὶ ἡ Βουλὴ συνῄνεσεν, ἀλλὰ δὲν ἐψηφίσθη ἀμέσως τότε. Ἔκτοτε οὐ μόνον δὲν ἔλαβε τὴν δέουσαν σειρὰν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, ἀλλὰ κατέρχεται καθ’ ἡμέραν. Δὲν θέλω νὰ παραγνωρίσω τὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν δίδει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια, καὶ συμμεριζόμενος ταύτην δὲν θέλω ζητήσει, ὅπως προταχθῇ τοῦτο τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων, ἀλλὰ παρακαλῶ, ὅπως εὐθὺς ἀμέσως μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τούτων ἔλθῃ ὑπὸ συζήτησιν καὶ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ τοκογλυφίας, διότι, ἐφ’ ὅσον μένει ἐν ἐκκρεμότητι, παραβλάπτονται σπουδαίως τὰ συμφέροντα τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας.

§12Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον, περὶ οὗ ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, εἶναι ἓν ἐκ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις θὰ ζητήσῃ νὰ ψηφισθῶσιν. Ἀλλὰ βεβαίως θὰ προτάξῃ ἐκεῖνα, περὶ τῶν ὁποίων περισσότερον ἐνδιαφέρεται καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζει τὴν ὅλην πολιτικὴν αὑτῆς, καὶ ἔπειτα θὰ ἔλθῃ νὰ ζητήσῃ καὶ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος νομοσχεδίου, περὶ τοῦ ὁποίου μεγάλως ἐνδιαφέρεται ἡ Κυβέρνησις.

§13Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Ὀρθὸν εἶναι νὰ ψηφισθῶσι τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια, ἀλλὰ βεβαιωθῆτε, καὶ ἂς τὸ μάθῃ ἡ Βουλή, ἂν καὶ ἔχω πεποίθησιν ὅτι τὸ γνωρίζει, ὅτι οἱ ἐνδιαφερόμενοι, οἱ κεφαλαιοῦχοι, οἱ τοκογλύφοι προκειμένου νὰ ζημιωθῶσι, βεβαιωθῆτε ὅτι ἀπεγύμνωσαν τὸν κόσμον ὅλον, ὅλην τὴν Πελοπόννησον, ἀπὸ ἁθρόους πλειστηριασμοὺς καὶ κατασχέσεις.

§14ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀφήσατε νὰ ψηφισθῶσι τὰ φορολογικὰ πρῶτον καὶ κατόπιν θὰ ἔλθῃ ἡ σειρὰ καὶ αὐτοῦ.

§15Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Δὲν γνωρίζετε σεῖς τί συμβαίνει εἰς τὸν κόσμον ἔξω. Καὶ οὐ μόνον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἀμέσως, ἀλλὰ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθῶσι καὶ διοικητικὰ μέτρα ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης διὰ τοὺς ἐπισπευδομένους πλειστηριασμούς.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν σπειρομένων γαιῶν». Ὁ κ. Πολίτης, ὡς εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§17Γ. ΠΟΛΙΤΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα.)

§18Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Μετὰ μίαν Ἐπανάστασιν, κύριοι Βουλευταί, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἤλπιζε νὰ ἴδῃ τελείαν ἀνακαίνισιν τοῦ κυβερνητικοῦ συστήματος, τοῦ διοικήσαντος ἐπὶ ὁλόκληρον τριακονταετίαν τὴν χώραν, ἤλπιζε νὰ ἴδῃ τὰς βάσεις μιᾶς νέας δημοσιονομικῆς καὶ οἰκονομικῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία κατὰ τὰς ἀρχὰς τῆς ἐπιστήμης θὰ ἠγγυᾶτο ἰσότητα, δικαιοσύνην καὶ μεθοδικότητα ἐν τῇ φορολογίᾳ καὶ θὰ ἠγγυᾶτο ἐν ταὐτῷ τὴν αὔξησιν τῶν προσόδων καὶ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων τῆς χώρας. Ἀλλὰ τὸ σήμερον ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον πᾶν ἄλλο παρουσιάζει ἢ τὰς ἀρχὰς ταύτας. Εἶναι λείψανον ἀπαισίας δουλείας καὶ βαρβαρότητος χαλεπῶν χρόνων, μᾶς ὑπενθυμίζει δὲ τοὺς ἀπαισίους χρόνους τῶν Σπαχήδων. Ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἠθέλησεν ὁ εἰσηγητὴς αὐτοῦ καὶ ἡ ἐπεξεργασθεῖσα αὐτὸ ἐπιτροπὴ νὰ μεταβάλῃ τοὺς ὅρους καὶ τὴν ὀνομασίαν τοῦ νομοσχεδίου, φέρει τὴν σφραγῖδα τῆς ἀπαισίας ἐκείνης δεκάτης, ἀποτελεῖ ἀκριβῆ ἀντιγραφὴν τοῦ φορολογικοῦ ἐκείνου συστήματος, τὸ ὁποῖον κατεδίκασεν ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ σύμπας ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Καὶ φόρον ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν σπειρομένων γαιῶν ἐὰν τὸ ὀνομάσωμεν, καθαρὰ δεκάτη εἶναι, καὶ ἐὰν τὸ δεκατισθὲν διὰ τοῦ ἐκτιμητοῦ ἀντικαταστήσωμεν, πάλιν εἰς τὴν δεκάτην φθάνομεν, καὶ ἂν τὸν ἐνοικιαστὴν διὰ τοῦ βεβαιωτοῦ ἀντικαταστήσωμεν, πάλιν τὰ ἐλαττώματα τῆς καταπιέσεως καὶ τοῦ ἐκβιασμοῦ δὲν θὰ ἐκλείψωσι. Δὲν ὑπάρχει τις, ὁ ὁποῖος νὰ φρονῇ ὅτι δὲν πρέπει νὰ φορολογηθῇ ἡ ἔγγειος πρόσοδος, καὶ ὀρθῶς πρὸ μηνῶν παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας βουλευτὴν κ. Νέγρην ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀφήσωμεν τὴν γῆν, τὴν κυριωτέραν παραγωγικὴν πηγὴν ἀφορολόγητον. Καὶ δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ ὁ ἐναντιοφρονῶν εἰς τοῦτο, ἀλλ’ ἀποκρούομεν καὶ κατακρίνομεν τὸ παρουσιαζόμενον φορολογικὸν σύστημα, διότι δὲν πρόκειται νὰ φορολογήσῃ μόνον τὴν καθαρὰν ἔγγειον πρόσοδον, ἀλλὰ πρόκειται νὰ φορολογήσῃ καὶ τὰς ἄλλας δυνάμεις τὰς συντελούσας εἰς τὴν παραγωγήν. Κατακρίνομεν καὶ καταδικάζομεν τὸ ὑπὸ συζήτησιν φορολογικὸν σύστημα, διότι δὲν εἶναι ἁπλῆ μεταβολὴ ἑνὸς φορολογικοῦ συστήματος, ἀλλὰ δι’ αὐτοῦ εἰσάγεται καὶ ἐπιβάλλεται καὶ νέα φορολογία εἰς τὴν γεωργίαν, εἰς τὴν βιομηχανίαν ἐκείνην, ἡ ὁποία πρὸ παντὸς ἔχει ἀνάγκην νὰ ἐλαφρυνθῇ τῶν πρὸς τὴν Πολιτείαν βαρῶν. Ἀποκρούομεν τὸ ἐν λόγῳ σύστημα, διότι ἡ ἐπιβαλλομένη δι’ αὐτοῦ φορολογία εἶναι καὶ ἄδικος καὶ ἄνισος· εἶναι δὲ ἄδικος, διότι δὲν πρόκειται νὰ φορολογήσῃ τὴν καθαρὰν πρόσοδον, ἀλλὰ πρόκειται νὰ φορολογήσῃ τὴν καθολικὴν τοιαύτην, ἤτοι ὅλην τὴν ἐσοδείαν τοῦ παραγωγοῦ, νὰ φορολογήσῃ καὶ τὰς δαπάνας τῆς ἀγορᾶς τοῦ σπόρου, νὰ φορολογήσῃ καὶ τὰς δαπάνας τῆς ἀροτριάσεως, νὰ φορολογήσῃ καὶ τὰς δαπάνας τοῦ ἁλωνισμοῦ, νὰ φορολογήσῃ καὶ τὰς δαπάνας τοῦ θερισμοῦ, νὰ φορολογήσῃ καὶ τοὺς τόκους τοῦ κεφαλαίου διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ πάντων τῶν γεωργικῶν ἐργαλείων. Πλὴν δὲ τούτου εἶναι ἄνισος ἡ φορολογία ἡ εἰσαγομένη διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, συγκρινομένη κατὰ ποσοστὸν πρὸς τὰς ἄλλας ἰσχυούσας παρ’ ἡμῖν φορολογίας. Ἔρχεται καὶ φορολογεῖ τὸν γεωργὸν κατὰ ποσοστὸν πρὸς 6% ἐπὶ τοῦ ἀνεκκαθαρίστου εἰσοδήματός του, ἀνερχομένου ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου πρὸς 20%, ἐνῷ ἄλλας ἐπαγγελματικὰς τάξεις φορολογεῖ πολὺ ὀλιγώτερον. Καὶ πρὸς τοῦτο ποιοῦμεν τὴν σύγκρισιν μεταξὺ τοῦ γεωργοῦ καὶ τῆς ἐν ταῖς πόλεσι τάξεως τῶν ἐδωδιμοπωλῶν. Ἔχομεν τὸν γεωργόν, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀνεκκαθάριστον πρόσοδον δύο χιλιάδας δραχμῶν· κατὰ τὸ νομοσχέδιον οὗτος θὰ πληρώσῃ 100–120 δραχμὰς φόρον, ἐνῷ ἔχομεν ἀφ’ ἑτέρου ἕνα ἄλλον ἐπαγγελματίαν, τὸν παντοπώλην δευτέρας κατηγορίας εἰς πόλιν δευτέρας τάξεως, ὁ ὁποῖος πληρώνει φόρον ἐπιτηδεύματος 50–60 δραχμάς. Καὶ ἐρωτῶ: Αὐτὴ εἶναι ἡ ἰσονομία, τὴν ὁποίαν διαβλέπει εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ὁ εἰσηγητὴς αὑτῆς;

§19ΑΘ. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Γνωρίζετε τί πληρώνει τὸ ἔλαιον; 8 καὶ 10%.

§20Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Δὲν ἔχει τὸ ἔλαιον τὰς αὐτὰς πρὸς παραγωγὴν δαπάνας. Σᾶς ἀνέφερον εἰσοδηματίαν, ὁ ὁποῖος ἔχει καθαρὸν εἰσόδημα 4,000 δραχμῶν, τὸν παντοπώλην, ὁ ὁποῖος πληρώνει 60 δραχμάς, ἐνῷ ὁ γεωργός, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀνεκκαθάριστον πρόσοδον 2,000 δραχμῶν, μὲ ὅλας τὰς ἐκπτώσεις, τὰς ὁποίας μοὶ ὑπενθύμισεν ὁ ἐκ Λαρίσης συνάδελφος, θὰ πληρώσῃ 100–120 δραχμάς. Διὰ τοῦτο εὑρίσκω τὸν φόρον ἄδικον καὶ ἄνισον. Ἀλλά, ἂν τὸν εὑρίσκω ἄδικον γενικῶς, τὸν εὑρίσκω περισσότερον ἄδικον ἐπιβαλλόμενον εἰς τὸν ἐπίμορτον καλλιεργητήν, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οὐδὲν ἄλλο πράττομεν παρὰ νὰ φορολογῶμεν τὸ ἡμερομίσθιον αὐτοῦ τὸ γλισχρότατον, διότι σήμερον ὁ γεωργὸς δὲν λαμβάνει πλέον τῆς μιᾶς δραχμῆς ἡμερομίσθιον, ἀποβαίνει ἔτι ἀπανθρωπότερος καὶ σκληρότερος ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ φορολογήσῃ καὶ τὸ εἰκοσάλεπτον ἡμερομίσθιον καὶ αὐτῆς τῆς παιδίσκης τοῦ γεωργοῦ. Καὶ εἶναι ἀπαισιωτέρα φορολογία ἀπ’ αὐτήν, ἡ ὁποία φορολογεῖ τὸ ἡμερομίσθιον τοῦ ἐργάτου καὶ μικρᾶς κόρης τὸ εἰκοσάλεπτον ἡμερομίσθιον; Καὶ διατί νὰ μὴ ἐπιβάλωμεν τότε φορολογίαν εἰς ὅλας τὰς ἐργατικὰς τάξεις καὶ διατί ὁ κ. εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου δὲν ζητεῖ τὴν ἐπιβολὴν φορολογίας καὶ εἰς τὰς ἐν τοῖς ἐργοστασίοις Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς ἐργαζομένας νεάνιδας, αἱ ὁποῖαι λαμβάνουν καὶ τρεῖς καὶ τέσσαρας δραχμὰς ἡμερομίσθιον;

§21ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι τὸ ἴδιον.

§22Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Τὸ ἴδιον εἶναι. Ἀλλὰ καὶ ἐν αὐτῇ τῇ τάξει τῶν γεωργῶν ἐν Θεσσαλίᾳ παρουσιάζεται ἀκόμη ἡ ἀνισότης τῆς φορολογίας, διότι ἔχομεν διάφορα συστήματα καλλιεργείας, ἔχομεν τὸ ἐπὶ μορτῇ, ἀλλὰ καὶ τὸ λεγόμενον κουλοῦκι, δηλ. τὴν αὐτοκαλλιέργειαν ἐνεργουμένην δι’ ἐργατῶν ἐπὶ μισθῷ, οὓς δὲν πρόκειται νὰ φορολογήσωμεν, φορολογοῦμεν μόνον τὴν τάξιν ἐκείνην, ἡ ὁποία λαμβάνει εἰς εἶδος τὰ ἡμερομίσθιά της. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἰσότης, τὴν ὁποίαν μετὰ τόσης ζηλευτῆς προσπαθείας θέλετε νὰ προσδώσητε εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον διὰ τῆς ἐκθέσεώς σας, κύριε εἰσηγητά; Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως εὑρίσκω ἄδικον τὴν φορολογίαν τῶν ἐπὶ μορτῇ καλλιεργητῶν, διότι, ἂν δικαιολογεῖται ἡ ἐπιβολὴ φορολογίας ἕνεκα τῶν ἀγαθῶν, τὰ ὁποῖα ὡς ἀντάλλαγμα παρέχει ἡ Πολιτεία εἰς τὸν φορολογούμενον, ἡ Πολιτεία οὐδὲν ἀντάλλαγμα παρέσχε μέχρι τοῦδε εἰς τὸν γεωργόν, οὔτε συγκοινωνίαν, οὔτε δικαιοσύνην, οὔτε ἀσφάλειαν, ἀλλ’ ἀφήνει αὐτὸν ἐγκαταλελειμμένον εἰς τὴν τύχην του, ν’ ἀποθνήσκῃ καὶ σήπηται εἰς τὰς τρώγλας καὶ τὰ ἕλη τῆς Θεσσαλίας, καὶ σήμερον ἔρχεται νὰ φορολογήσῃ καὶ τὸν ἐπιούσιον αὐτοῦ ἄρτον. Ἀλλ’ ἐλέχθη ὅτι διὰ τοῦ νέου τροποποιηθέντος νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅλαι αἱ καταπιέσεις καὶ αἱ καταθλίψεις, αἵτινες ἦσαν διὰ τοῦ πρώτου νομοσχεδίου, ἤρθησαν. Τοῦτο εἶναι πλάνη, διότι, ὡς σᾶς προέλεγον, οἱασδήποτε μεταβολὰς καὶ ἂν φέρωμεν, τὰ ἐλαττώματα τῆς φορολογίας δὲν ἐξαλείφονται, ταῦτα ἔγκεινται εἰς τὸ εἶδος τῆς φορολογίας καὶ εἶναι συμφυῆ ταύτῃ. Διὰ τοῦ τροποποιουμένου νομοσχεδίου δὲν ἐκλείπει οὔτε τὸ καταθλιπτικὸν οὔτε τὸ ἐκβιαστικόν. Ἔρχεται νὰ ἀντικαταστήσῃ μίαν βεβαιωτικὴν Ἀρχήν, τὴν ὁποίαν εἴχομεν μέχρι τοῦδε πρὸς βεβαίωσιν τῶν φόρων, μίαν ἐπίσημον Ἀρχήν, καὶ νὰ τὴν ἀντικαταστήσῃ μὲ ποῖον νομίζετε; μὲ τὸν ἀγροφύλακα, μὲ τὸν ἄεργον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ἔχῃ οὐδεμίαν ἄλλην ἐργασίαν καὶ θ’ ἀποφασίσῃ νὰ γίνῃ ὁ περίφημος τοῦ νομοσχεδίου βεβαιωτής, διότι οὐδεὶς τίμιος καὶ χρηστὸς πολίτης θὰ ἀπεφάσιζεν ἀντὶ τῆς ἐλαχίστης ἀμοιβῆς τῶν 60 δραχμῶν κατὰ μῆνα ν’ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον τοῦ βεβαιωτοῦ, καὶ νὰ εἶναι ἐκτεθειμένος ἀπὸ πρωΐας μέχρις ἑσπέρας ἐν ὑπαίθρῳ ἐν μηνὶ Ἰουλίῳ καὶ νὰ περιτρέχῃ ἀπὸ ἀγροῦ εἰς ἀγρόν. Πάντως θὰ εἶναι ἐξ ἐκείνων, εἰς τοὺς ὁποίους ἡ Πολιτεία δὲν θὰ δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι «ἀσφαλῶς ἐμπιστεύομαι τὸ ἔργον τοῦτο» καὶ τί τότε θὰ συμβῇ; Θὰ συμβῇ ὥστε ἀπὸ ταμιευτικῆς ἀπόψεως τὸ νομοσχέδιον ὡς τροποποιεῖται νὰ εἶναι χεῖρον τοῦ πρώτου. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἐκβιάσεως καὶ τῆς καταπιέσεως νὰ εἶναι τὸ αὐτό, διότι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπολογίζει ἡ Πολιτεία νὰ εἰσπράξῃ ἐκ τοῦ φόρου τούτου δὲν θὰ τὸ εἰσπράττῃ, θὰ τὸ πληρώνῃ ὁ φορολογούμενος, ἀλλὰ ποῦ; Οὐχὶ εἰς τὸ Δημόσιον θὰ διανέμηται μεταξὺ τοῦ φορολογουμένου, τοῦ βεβαιωτοῦ καὶ τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ δημάρχου καὶ μόλις ἐλάχιστον ποσὸν θὰ εἰσέρχηται εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, καὶ θὰ συμβαίνῃ τοῦτο ἀσφαλῶς, διότι τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θ’ ἀναλάβουν τὸ ἔργον τῆς βεβαιώσεως καὶ τῆς εἰσπράξεως, δὲν εἶναι πρόσωπα τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ μᾶς παρέχωσι πλήρη ἐγγύησιν ὅτι τιμίως θὰ διεξαγάγωσι καὶ τὴν βεβαίωσιν καὶ τὴν εἴσπραξιν τοῦ φόρου. Ἀλλὰ πλὴν τούτου, ἐνῷ ἔχομεν τοιούτου εἴδους πρόσωπα, τὰ ὁπλίζομεν καὶ μὲ ὅπλα λίαν ἐπικίνδυνα, διότι δίδομεν εἰς ἀγροφύλακα καὶ χωροφύλακα τὴν ἐξουσίαν νὰ συντάσσουν πρωτόκολλον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐπιβάλλωνται ποιναὶ χρηματικαὶ μέχρι 300 δραχμῶν, νὰ βεβαιῶνται ἀδικήματα, δι’ ἃ θὰ ἐπιβάλληται ποινὴ φυλακίσεως τοὐλάχιστον τριῶν μηνῶν. Φαντασθῆτε ὁποῖαι πιέσεις καὶ τυραννίαι θὰ γίνωνται εἰς τὸν πτωχὸν γεωργόν, εἰς τὸν ὁποῖον, ὡς νὰ μὴ ἤρκει ὁ ἀγροφύλαξ, τὸν ὁποῖον ἔχει σήμερον μάστιγα ἐπὶ τοῦ τραχήλου, ὡς νὰ μὴ ἤρκει ὁ χαβαλές, ὁ ἰδιοκτήτης, ἔπρεπε νὰ τῷ ἐπιπροσθέσωμεν καὶ τὸν βεβαιωτὴν καὶ καταμετρητήν. Τὸ νομοσχέδιον συνετάχθη ἐπὶ τῆς ὑπουργικῆς τραπέζης χωρὶς νὰ ἐξετασθῇ πρὸς τὰ πράγματα. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀκόμη τούτου τὸν ἀπησχολημένον εἰς τὰ ἔργα του γεωργὸν θέτομεν εἰς καθημερινὴν κίνησιν, διότι ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον πρὸ τοῦ λικνίσματος τέσσαρας ἡμέρας ὀφείλει νὰ εἰδοποιήσῃ τὸν βεβαιωτὴν καί, ὅταν θὰ ἔλθῃ ὁ βεβαιωτής, θ’ ἀρχίσῃ τὸ λίκνισμα, καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι ὅλην τὴν ἐσοδείαν του ὁ γεωργὸς δὲν θὰ τὴν ἁλωνίσῃ συγχρόνως, ἀλλὰ κατὰ διάφορα χρονικὰ διαστήματα, συνήθως δὲ ἐν Θεσσαλίᾳ οἱ γεωργοὶ κάμνουσι δέκα ἁλώνια, διὰ τοῦ νομοσχεδίου καθορίζεται διὰ τὴν βεβαίωσιν μία διαδικασία, ἡ ὁποία θὰ χρειασθῇ πέντε ἡμέρας δι’ ἕκαστον ἁλώνισμα· οὕτως ὁ γεωργὸς ἐν Θεσσαλίᾳ θ’ ἀπασχοληθῇ διὰ τὴν διαδικασίαν αὐτὴν τοὐλάχιστον ἐπὶ 50 ἡμέρας, δηλ. θὰ τοῦ ἀφαιρέσωμεν τὸν χρόνον τῆς ἐργασίας καθ’ ἣν στιγμὴν τῷ εἶναι πολυτιμότατος. Ἔχει καὶ ἄλλας διατάξεις κωλυούσας τὴν ἐργασίαν καὶ παρεχούσας σωρείαν προσκομμάτων εἰς τὴν γεωργίαν. Πλὴν τῶν ἄλλων δὲν τῷ ἐπιτρέπει πρὶν ἔλθῃ ὁ βεβαιωτὴς νὰ μεταφέρῃ τοὺς καρπούς του ἐν τῷ οἴκῳ του, καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς· τί θὰ γίνῃ, ἂν ἐπίκειται βροχή; Θὰ προτιμήσῃ δυοῖν θάτερον ὁ γεωργός, ἢ νὰ ἀφήσῃ τὴν ἐσοδείαν του νὰ καταστραφῇ ἢ νὰ τὴν μετακομίσῃ εἰς τὴν ἀποθήκην του, ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ὑποστῇ δήμευσιν τῆς περιουσίας του καὶ θὰ ἐπισύρῃ ποινὰς βαρυτάτας. Πλεῖστα ὅσα τὸ νομοσχέδιον θὰ γεννήσῃ προσκόμματα εἰς τὴν γεωργίαν, ἐὰν θὰ ἐφαρμοσθῇ ποτε· κατ’ ἀνάγκην ἑπομένως εἰς οὐδὲν ἄλλο θὰ συντελέσωμεν ψηφίζοντες τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἢ νὰ καταφέρωμεν τὸ μεγαλείτερον πλῆγμα εἰς τὴν γεωργίαν, θὰ συντελέσωμεν εἰς τὴν ἐξόντωσίν της καὶ θὰ ἀναγκάσωμεν τὴν γεωργικὴν τάξιν νὰ ἐκπατρισθῇ καὶ νὰ εὕρῃ ἀλλαχοῦ πόρον ζωῆς.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτούπης.

§24Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐάν, κύριοι Βουλευταί, ἐπρόκειτο νὰ φέρω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, βεβαίως θὰ ἐκανόνιζον τὴν ἀγόρευσίν μου κατὰ διάφορον τρόπον εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Ἀλλ’ αἱ ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως κρίσεις ἔχουσαι τὴν θέσιν των περισσότερον κατὰ τὴν ἐπικειμένην συζήτησιν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ μᾶς ἐπιτάσσουν ν’ ἀναβάλωμεν διὰ τότε τὰς κρίσεις ἡμῶν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Ἤδη πρέπει νὰ δεχθῶμεν πρὸς στιγμὴν ὡς ἀπολύτως ἐπιβεβλημένην τὴν ἀνάγκην νὰ δώσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοὺς πόρους, τοὺς ὁποίους ζητεῖ, καὶ ἐπειδὴ διὰ τοῦ ὑπάρχοντος φορολογικοῦ συστήματος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξεύρωμεν τὰ 135 ἑκατομμύρια, τῶν ὁποίων ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀνάγκην διὰ τὴν διοίκησιν τῆς χώρας, νὰ δεχθῶμεν, λέγω, πρὸς στιγμὴν ὡς δεδομένον ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ χορηγήσωμεν τὰ 5.500.000 καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ κρίνωμεν τὸν φόρον οὐχὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ἂν πρέπει ἢ δὲν πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ, ἀλλὰ κατὰ πόσον ἐπιβαλλόμενος εἶναι ἢ δὲν εἶναι δίκαιος, εἶναι ἢ δὲν εἶναι ὀρθός. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1909 προεξοφλήσασα τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ ἑπομένου καὶ μεθεπομένου ἔτους προέβη πολὺ ἀτόπως εἰς τὴν κατάργησιν ἑνὸς φόρου, ἀφοῦ τὰς συνεπείας τῆς τοιαύτης καταργήσεως δὲν θὰ ὑφίστατο ἐκείνη, ἀλλ’ ἄλλη, ἡ ὁποία ἦτο βεβαία ὅτι θὰ διεδέχετο αὐτήν, καὶ ἑπομένως ἐκληροδότησεν εἰς τὴν διάδοχον Κυβέρνησιν μίαν κατάστασιν πραγμάτων δυσάρεστον, διότι, ἐνῷ αἱ ἐπαγγελίαι της περὶ αὐξήσεως τῶν πόρων δὲν ἐπηλήθευσαν, κατὰ φυσικὴν συνέπειαν καὶ αἱ καταργήσεις φόρων, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, ἐπέφερον μείωσιν τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους. Θὰ ἦτο βεβαίως δυνατὸν κατ’ ἄλλον τινὰ τρόπον νὰ πληρωθῶσι τὰ κενὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τὰ ὁποῖα ηὔξησαν διὰ τοῦ γενομένου δανείου, ἀλλ’ ἐπειδή, ἐπαναλαμβάνω, δὲν πρόκειται περὶ τοῦ οἰκονομικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον διέπει ἡμᾶς, ἀλλὰ τῆς ἐξευρέσεως νέου τινὸς πόρου δι’ αὐξήσεώς τινος τῶν ὑπαρχόντων φόρων ἢ δημιουργίας νέου τινὸς τοιούτου, προβαίνω εἰς τὴν κρίσιν τοῦ προτεινομένου φόρου, τὸν ὁποῖον καταλλήλως τροποποιούμενον θὰ ἐδεχόμην μόνον πρὸς ἀντικατάστασιν ἄλλων φόρων πολὺ τούτου χειροτέρων. Ἡ Κυβέρνησις μὴ θελήσασα ἀλλαχοῦ ν’ ἀναζητήσῃ τὸν πόρον πρὸς ἀναπλήρωσιν τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἀφῃρέθη ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον διὰ τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων, ἐπεζήτησε συγγενικόν τινα φόρον, διότι καὶ ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν στηρίζεται εἰς τὴν ἐκ τῆς γῆς πρόσοδον, καὶ ἀντὶ νὰ ἐπαναφέρῃ τὸν καταργηθέντα φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ἐζήτησε νὰ φορολογήσῃ τὴν ἐκ τῆς γῆς πρόσοδον. Κατὰ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως δημοκρατικὸν πνεῦμα ὑπηγόρευσε τόσον τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν σπειρομένων γαιῶν, ὡς καὶ τὴν τοῦ ἑτέρου φόρου, ὁ ὁποῖος ἔχει τεθῇ ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν, τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος. Ἐκίνησεν ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τῆς ἰδέας ὅτι ἡ παρ’ ἡμῖν ἔμμεσος φορολογία εἶναι τόσον βαρεῖα, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπηται καὶ περαιτέρω αὔξησις ταύτης, καὶ ὅτι τοὐναντίον ἔπρεπε δι’ ἀμέσων φόρων νὰ ζητήσῃ ν’ ἀντικαταστήσῃ τὸ κενόν, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ. Γεννᾶται ὅμως τὸ ζήτημα ἂν εἰς τὴν ἀξιέπαινον ταύτην προσπάθειάν της ἡ Κυβέρνησις ἐπέτυχεν ἢ ὄχι. Ὁ φόρος εἰς εἶδος ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος τῶν σπειρομένων γαιῶν μᾶς ἐπαναφέρει εἰς πολὺ μεμακρυσμένην ἐποχήν. Ὁ φόρος αὐτός, λεγόμενος τῆς δεκάτης, διότι οὕτω πως ὀνομάζεται, εἴτε εἶναι 10% εἴτε εἶναι εἰς μικρότερον ποσόν, εἶναι ἐν πάσῃ περιπτώσει φόρος ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου παραγωγῆς τῆς γῆς. Ὁ φόρος αὐτός, ὅστις ἦτο εἰς γενικὴν χρῆσιν, ὅτε τὸ φορολογικὸν σύστημα τῶν διαφόρων Κρατῶν δὲν εἶχεν ἀναπτυχθῆ, ἔχει πολλὰ ἐλαττώματα, εἰς τρόπον ὥστε αἱ Κυβερνήσεις τῶν Κρατῶν, εἰς τὰ ὁποῖα ἰσχύει εἰσέτι ὁ φόρος οὗτος, νὰ σκέπτωνται περὶ ἀντικαταστάσεως αὐτοῦ, ἀντί, ὡς συμβαίνει παρ’ ἡμῖν, νὰ ζητῆται ἡ ἐπιβολὴ αὐτοῦ ἀπὸ τριακονταετίας περίπου καταργηθέντος ὑπὸ τὰς ἀρὰς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Τὸ μεγαλείτερον ἐλάττωμα τοῦ φόρου τούτου εἶναι ὅτι στηρίζεται ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου καὶ εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατον νὰ διακρίνωμεν ποία εἶναι ἡ ἀναλογία μεταξὺ τῆς καθαρᾶς καὶ τῆς ἀκαθαρίστου· εἶναι φόρος, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ ἐμποδίσῃ τὴν παραγωγὴν γενικῶς καὶ νὰ ἐμποδίσῃ εἰδικῶς τὸ εἶδος ἐκεῖνο τῆς παραγωγῆς, τὸ ὁποῖον πλήσσεται ὑπὸ τοῦ φόρου. Λαμβάνεται μικρά τις πρόνοια εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς ἐντατικῆς καλλιεργείας, ἀλλ’ αὕτη εἶναι μόνον ἐπὶ τῶν μεγάλων κτημάτων. Ἡ ἐντατικὴ καλλιέργεια ὅμως παρατηρεῖται παντοῦ καὶ εἰς μικρὰ ἀκόμη κτήματα καὶ ἡ λῆψις τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς γενικῆς προσόδου βεβαίως εἶναι ἓν ἐμπόδιον εἰς τὴν ἐντατικὴν καλλιέργειαν. Γνωρίζετε ὅτι κατὰ τὸν οἰκονομικὸν νόμον τῆς φθινούσης ἀποδόσεως ἡ γῆ δὲν παράγει ἐπ’ ἄπειρον ἀναλόγως τῶν δαπανῶν, τὰς ὁποίας καταβάλλει ὁ καλλιεργητής, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον διὰ τοῦ χρόνου ἐπιτείνονται αἱ δαπάναι, ἐπὶ τοσοῦτον ἡ ἀναλογία τῆς παραγωγῆς πρὸς τὰς δαπάνας εἶναι ὀλιγώτερον ἱκανοποιητικὴ ἐν σχέσει πάντοτε πρὸς τὰ διάφορα συστήματα καὶ τὴν παραγωγικότητα τῶν διαφόρων γαιῶν. Τιθέμενος γενικῶς ὁ φόρος οὗτος πρὸς 5% — ἀδιάφορον ἂν τὰ ἔξοδα καλλιεργείας πολλάκις δὲν καλύπτονται ὑπὸ τῆς παραγωγῆς, εἴτε τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας ἀποτελοῦσι πολλοστὸν μέρος τῆς ὅλης προσόδου — εἶναι φόρος, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι δίκαιος, διότι φορολογεῖ τὸ ἀντικείμενον καὶ ὄχι τὰ πρόσωπα ἐν σχέσει πρὸς τὰ ὑπ’ αὐτῶν παραγόμενα εἴδη, διότι δὲν κάμνει διάκρισιν τῆς ὑπαρχούσης σχέσεως μεταξὺ ἐξόδων πρὸς παραγωγὴν καὶ προσόδου. Ἑπομένως ὁ φόρος τιθέμενος ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου αὐτῆς προσόδου θέτει, ἐπαναλαμβάνω, ἓν ἐμπόδιον πρὸς τὴν ἐν γένει καλλιέργειαν καὶ ἰδιαιτέρως τὴν ἐντατικὴν λεγομένην τοιαύτην, δι’ ἧς τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας αὐξάνουν. Πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἀναγνωρίσας δύο μέγιστα ἐλαττώματα τοῦ φόρου, ὡς εἶχεν οὗτος, ὅτε ὑπέβαλεν αὐτὸν κατ’ ἀρχὰς εἰς τὴν Βουλήν, ἔσπευσε νὰ διορθώσῃ ταῦτα καὶ νὰ καταστήσῃ πράγματι τὸν φόρον πολὺ λογικώτερον, πολὺ δικαιότερον, μᾶλλον ἀνεκτόν, ἐνῷ, ὡς κατ’ ἀρχὰς ὑπεβλήθη, ἦτο ἄδικος, ἦτο βάρβαρος, ἦτο ἀνάξιος οὐχὶ τῆς ἐποχῆς μας, ἀλλὰ καὶ πολὺ προγενεστέρας. Ὁ φόρος εἶχε δύο μεγάλα ἐλαττώματα, ὅτι παρέβαινε δύο θεμελιώδεις νόμους διέποντας πᾶσαν φορολογίαν· ἦτο φόρος ἀντιοικονομικός, ἦτο φόρος ὀχληρός· καὶ ἤδη χωρὶς νὰ ἐλέγχωμεν τὸ σχέδιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πλέον δὲν πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολῇ, δυνάμεθα νὰ ἴδωμεν κατὰ πόσον ὑπελείφθησαν τὰ δύο ταῦτα ἐλαττώματα καὶ εἰς τὸν φόρον, ὅπως τίθεται ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν σήμερον, κατόπιν τῆς τροποποιήσεως, τὴν ὁποίαν ὑπέστη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ φόρος ἦτο ἀντιοικονομικός, διότι ἐστοίχιζε πολὺ εἰς τὸ Δημόσιον διὰ τῆς ἐνοικιάσεως. Ὁ ἐνοικιαστὴς ἐκτὸς τῶν δαπανῶν, τὰς ὁποίας θὰ εἶχε, θὰ ἐσκέπτετο νὰ ἐξασφαλισθῇ καὶ ἀπὸ ὅλας τὰς τυχὸν ζημίας, τὰς ὁποίας θὰ ὑφίστατο, καὶ θὰ ἐκανόνιζε τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἔδιδεν εἰς τὸ Δημόσιον πάντοτε ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ θετικοῦ κέρδους τῆς ἐνδεχομένης ὑπὸ τὰς χειρίστας τῶν περιστάσεων προσόδου, τὴν ὁποίαν θὰ ἐλάμβανεν αὐτός. Σήμερον ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἐννοήσῃ ὅτι εἶναι καιρὸς πλέον ὄχι μόνον νὰ μὴ θέτῃ φόρους, τῶν ὁποίων ἡ εἴσπραξις νὰ γίνηται δι’ ἐνοικιάσεως, ἀλλὰ νὰ φροντίσῃ, ὅπως ἀντικαταστήσῃ καὶ ἐκείνους τῶν φόρων, οἵτινες σήμερον εἰσπράττονται κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὅπως εἶναι ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ ἐλαίου, τῶν ὠνίων, τῶν θεαμάτων καὶ τόσοι ἄλλοι. Κατὰ πόσον τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον προτείνει, ἐξασφαλίζει τὸν σκοπὸν αὐτὸν τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἴδωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ φόρου τούτου εἰς τὰς λεπτομερείας αὐτοῦ. Τὸ ἄλλο ζήτημα, τῆς ὀχληρότητος τοῦ φόρου, καὶ ἐκεῖνο ἐμετριάσθη κατά τι διὰ τῆς γενομένης εἰς τὸ ἀρχικὸν σχέδιον τροποποιήσεως, καθόσον πολὺ εὐκολώτερον ὁ παραγωγὸς θὰ ἴδῃ κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς συγκομιδῆς ἕνα βεβαιωτήν, ὁ ὁποῖος θὰ βεβαιώσῃ τὸ ποσόν, καὶ ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ἔχῃ οἷα ὁ ἐνοικιαστὴς ἐλατήρια νὰ πιέσῃ τὸν παραγωγόν, ἀφοῦ δὲν θὰ εἰσέλθῃ εἰς τὰ θυλάκιά του τὸ ἐκ τούτου κέρδος. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον, καίτοι ὁμολογῶ ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ὀχληρότητος ἐμετριάσθη, τονίζω ὅμως ὅτι δὲν ἐξέλιπε καθ’ ὁλοκληρίαν, ὡς θὰ ἴδωμεν παρακατιόντες. Ἐκ τῶν ἐλαττωμάτων τοῦ φόρου ἀπὸ γενικῆς ἀπόψεως ἔμεινεν ἕν, ὅτι εἰσπράττεται εἰς εἶδος· ἀλλ’ ἡ εἴσπραξις τῶν φόρων εἰς εἶδος εἶναι ἀπὸ πολλοῦ καταδεδικασμένη ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ νομοσχέδιον μεριμνᾷ ὅπως εἶναι δυνατὴ ἡ εἰς χρῆμα εἴσπραξις τοῦ φόρου, ἀλλὰ ἀφήνει τοῦτο εἰς τὰς περιστάσεις, ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ εἶναι δυνατὴ ἢ σύμφορος ἡ πώλησις τῆς ἐκ τοῦ φόρου προσόδου, ὅτε ἀντὶ νὰ παρέχῃ καὶ μερικὰς θυσίας ὑπὲρ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος θὰ πληρώνῃ τὸν φόρον εἰς νόμισμα, ἀπ’ ἐναντίας ἐπιβάλλει καὶ ἓν πρόσθετον βάρος, ἤτοι αὔξησιν εἰς τὸν φόρον κατὰ 6%. Ἡ κυριωτέρα μετατροπή, ἡ ὁποία ἐπηνέχθη εἰς τὸ ἀρχικὸν σχέδιον, εἶναι αἱ ἐκπτώσεις. Ὡς ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, διὰ τοῦ ἀρχικοῦ νομοσχεδίου ἀπηλλάσσοντο τῆς φορολογίας 15 κοιλὰ καὶ ἐγίνοντο ἐκπτώσεις τινὲς ἐπὶ πλέον. Κατόπιν τῆς τροποποιήσεως αἱ ἐκπτώσεις ἠλαττώθησαν, ἀλλά, ἐνῷ τὸ ἀρχικὸν σχέδιον ἀπήλλασσε πᾶσαν παραγωγὴν 15 κοιλῶν, τὸ νέον νομοσχέδιον ηὔξησε τὴν τοιαύτην ἀπαλλαγὴν εἰς 20 κοιλά.

§25Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἀφήρεσεν ὅμως τὴν ὡς πρὸς τὸν σανὸν ἀπαλλαγὴν τοῦ ἀρχικοῦ νομοσχεδίου.

§26Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐπὶ τοῦ σανοῦ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἔχω ἀντίθετον ἰδέαν· ὅταν δὲν πρόκηται περὶ μικρᾶς παραγωγῆς, ἀλλ’ ἐκτεταμένης τοιαύτης, τότε ἡ μέριμνα αὕτη τῆς φορολογίας τοῦ σανοῦ εἶναι δεδικαιολογημένη.

§27Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ὄχι γενικῶς, ὡς διατυποῦται ἐν τῷ νέῳ νομοσχεδίῳ.

§28Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἀσχοληθῶ εἰς τὴν διαίρεσιν τοῦ εἰσοδήματος εἰς κατηγορίας, ὅτε θὰ προσπαθήσω νὰ ἀποδείξω ὅτι, ἐνῷ εἶναι ἄδικος διά τινας κατηγορίας, οὐ μόνον εἶναι δεδικαιολογημένος δι’ ἄλλας, ἀλλ’ εἶναι πολὺ ἐλαφρός. Ἡ ἀπαλλαγὴ λοιπὸν τῶν 15 κοιλῶν εὑρέθη μικρά, καὶ μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ νέα ἀπόφασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι ἀξιέπαινος. Ἀλλὰ δὲν ἔγιναν αὐξήσεις τῶν λοιπῶν ἐκπτώσεων.

§29Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Οὐδεμία. Εἶναι ἄλλος τρόπος ἐκφράσεως.

§30Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὥστε ἔμειναν.

§31Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Μάλιστα. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον οὐδέποτε ἐπιτρέπεται νὰ εἶναι κατωτέρα τῶν 20 κοιλῶν, οἱαδήποτε καὶ ἂν εἶναι ἡ παραγωγή.

§32Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὥστε, ὅταν εἶναι 20 κοιλὰ, ταῦτα ἀπαλλάσσονται. Ἡ ἐπιτροπὴ μάλιστα, ἂν ἐνθυμῶμαι καλῶς, μοὶ φαίνεται ὅτι προτείνει τὴν ἀπαλλαγὴν 25 κοιλῶν. Τώρα γενικῶς διὰ τὴν δικαιολογίαν τοῦ φόρου ἡ Κυβέρνησις ἔχει κατὰ τὴν κρίσιν της τὸ μέγα ἐπιχείρημα ὅτι ἐθνικὴ πρόσοδος 100.000.000 κατ’ ἔτος δὲν πρέπει νὰ μείνῃ ἀφορολόγητος, καὶ ἐνισχύει τὸ ἐπιχείρημά της αὐτό, διότι ἀκριβῶς τὸ εἶδος τοῦτο τὸ νῦν φορολογούμενον τυγχάνει μεγίστης προστασίας ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ἀληθῶς δὲν θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ μείνῃ μία τοιαύτη μεγάλη πρόσοδος ἀφορολόγητος· τοὐναντίον παραλλήλως πρὸς τὴν μεγάλην προστασίαν, τῆς ὁποίας τυγχάνει, δίκαιον εἶναι νὰ ὑποστῇ μίαν θυσίαν. Ἀφήνω κατὰ μέρος τὸ ζήτημα τῆς παραγωγῆς ταύτης ἂν ἀποτελεῖ τὸ ἓν πέμπτον τῆς ὅλης προσόδου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὡς διατείνεται ἡ Κυβέρνησις, διότι εἶναι πολὺ δύσκολον νὰ ὑπολογίσῃ τις πόση εἶναι ἡ ἐτησία πρόσοδος τῆς Ἑλλάδος. Εἷς, τοῦ ὁποίου δὲν ἐνθυμοῦμαι τὸ ὄνομα, ὑπελόγισε τὴν περιουσίαν τῶν Ἑλλήνων εἰς 10.000.000.000 καὶ τὴν ἐτησίαν παραγωγὴν εἰς 500.000.000. Ὁ ὑπολογισμὸς ὅμως οὗτος ἐγένετο πρὸ 15 ἢ 20 ἐτῶν, κατὰ τὰ τελευταῖα ὅμως ἔτη ηὔξησεν ὁ πλοῦτος τῆς Ἑλλάδος, εἶναι δὲ ζήτημα ἐξ ἄλλου ἂν οἱ ὑπολογισμοὶ οὗτοι ἐστηρίζοντο ἐπὶ γεγονότων. Τὰ ἐπιχειρήματα ὅμως, αὐτὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι πρέπει νὰ φορολογηθῇ μία μεγάλη πρόσοδος καὶ μία πρόσοδος προστατευομένη, μοὶ φαίνεται, ὅτι ἔν τισι δὲν στηρίζονται ἐπὶ ἀσφαλοῦς βάσεως. Διὰ νὰ φορολογηθῇ ἡ γῆ, ὑπάρχουσι πέντε τρόποι. Πρῶτον εἶναι ὁ φόρος ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς προσόδου rent δεύτερον εἶναι ὁ φόρος ἐπὶ πάσης γῆς ἀναλόγως τῆς ἐκτάσεως καὶ τῆς ποιότητος, ἤτοι ἡ στρεμματικὴ φορολογία· τρίτον εἶναι ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος· τέταρτον εἶναι ὁ φόρος ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου τῶν ἀγρῶν καὶ πέμπτον ὁ φόρος ἐπὶ τῆς ἐγγείου ἰδιοκτησίας ἢ τῆς ἀξίας τῆς γῆς πρὸς πώλησιν. Ἡ Κυβέρνησις προυτίμησε τὸν τρίτον τρόπον, ἤτοι τὸν τῆς φορολογίας ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ, εἶναι ποῦ θὰ πέσῃ ἐπιβαλλόμενος ὁ φόρος, ποῖοι θὰ καταβάλωσιν αὐτόν. Διότι, ὡς γνωρίζετε, δὲν καταλήγει ὁ φόρος πάντοτε εἰς βάρος ἐκείνου, ὁ ὁποῖος καταβάλλει τοῦτον, ἀλλὰ μεταβιβάζεται πολλάκις ἀπὸ προσώπου εἰς πρόσωπον, ὥστε νὰ καταλήγῃ εἰς βάρος προσώπου, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχε ποσῶς ὑπ’ ὄψει της ἡ Πολιτεία, ὅτε ἐπέβαλε τὸν φόρον. Διὰ νὰ ἴδωμεν ποῦ πίπτει ὁ φόρος, πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν κατὰ τίνα τρόπον, πῶς διεξάγεται ἡ καλλιέργεια ἐν Ἑλλάδι. Συστήματα ἔχομεν ἐν Ἑλλάδι τρία. Ταῦτα εἶναι πρῶτον ἡ καλλιέργεια τῆς μικρᾶς ἰδιοκτησίας, καθ’ ἣν ἕκαστος ἐργάζεται ἐπὶ τῆς ἀνηκούσης αὐτῷ γῆς· δεύτερον σύστημα εἶναι τὸ τῆς καλλιεργείας δι’ ἡμερομισθίων, τὸ ὁποῖον εἶναι σπάνιον παρ’ ἡμῖν· καὶ τρίτον τὸ σύστημα τῆς καλλιεργείας ἀγρῶν διὰ παραχωρήσεως αὐτῶν ἀντὶ μισθώματος κατὰ διαφόρους τρόπους (κολλῆγαι, σέμπροι, colones, menagers κλπ.) Τὰ συστήματα ταῦτα παρατηροῦνται οὐχὶ μόνον παρ’ ἡμῖν, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλα μεγάλα γεωργικὰ Κράτη. Εἰς τὴν Ῥωμουνίαν π.χ.49,31% ἀποτελοῦσι τοὺς μικροκαλλιεργητάς, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται δι’ ἴδιον λογαριασμόν, καὶ 39,40% τοὺς μεγάλους καλλιεργητάς, ὥστε νὰ μένῃ διὰ τοὺς τῆς μέσης τάξεως καλλιεργητὰς 11,19%. Ἡ τιμὴ τοῦ σίτου ἐν Ἑλλάδι, διότι ἡ Ἑλληνικὴ χώρα δὲν εἶναι αὐτάρκης, ἐξαρτᾶται, καθὼς ἐννοεῖτε πάντες, ἐκ τῆς παγκοσμίου ἀγορᾶς, ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν τιμήν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἐν Ῥωσίᾳ σὺν τῇ προσθήκῃ τοῦ ναύλου, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπηρεάζει καὶ πολὺ τὴν τιμὴν τοῦ σίτου. Καὶ ὅταν λέγωμεν τὴν τιμὴν τοῦ σίτου, πρέπει νὰ τὴν ἐννοῶμεν διὰ τὰ μεγάλα κέντρα, διότι, ὡς γνωρίζετε πάντες, εἰς τὰ ἀπόκεντρα μέρη τῆς Ἑλλάδος ἡ τιμὴ τοῦ σίτου δὲν κανονίζεται ἀναλόγως τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως, ἀλλ’ ἀναλόγως τῶν ἰδικιτέρων συνθηκῶν, διότι ἡ πρόσοδος εἶναι μικρὰ καὶ σπανίως οἱ κάτοικοι λαμβάνουσι γνῶσιν ποία εἶναι ἡ τιμὴ εἰς τὴν παγκόσμιον ἀγοράν. Ἀφοῦ λοιπὸν ἡ τιμὴ τοῦ σίτου δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν παραγωγὴν καὶ ἀπὸ τὴν φορολογίαν ἐν Ἑλλάδι, ἀλλ’ ἀπὸ τὴν παγκόσμιον παραγωγήν, εἶναι βέβαιον, ὅτι τὸν φόρον, τὸν ὁποῖον ἐπιβάλλει σήμερον ἡ Κυβέρνησις, δὲν θὰ πληρώσῃ ὁ καταναλωτής, διότι ὁ καταναλωτὴς μετὰ καὶ ἄνευ φόρου εἰς τὴν αὐτὴν τιμὴν θὰ ἀγοράσῃ τὸν σῖτον· ἀλλ’ ὁ φόρος θὰ πέσῃ εἰς βάρος τοῦ παραγωγοῦ, εἴτε οὗτος εἶναι μέγας παραγωγὸς εἴτε μικρός. Ὁ φόρος λοιπὸν δὲν θὰ πέσῃ ἐπὶ τοῦ καταναλωτοῦ, ὁ φόρος δὲν θὰ αὐξήσῃ τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου οὔτε κατ’ ἐλάχιστον, καὶ θὰ πέσῃ καθ’ ὁλοκληρίαν εἰς βάρος τῶν παραγωγῶν. Αὐτὴ εἶναι μία καλὴ ἄποψις τοῦ ζητήματος, τὸ νὰ μὴ πέσῃ ἐπὶ τοῦ καταναλωτοῦ, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ εἶναι πλούσιος, ἀλλὰ δύναται νὰ εἶναι καὶ πολὺ πτωχός. Πρέπει ὅμως νὰ ἐξετάσωμεν κατὰ πόσον ὁ φόρος πίπτει εἰς βάρος τῶν παραγωγῶν. Ὡς γνωρίζετε, Κύριοι, μία Ἑλληνικὴ οἰκογένεια ἀποτελουμένη ἀπὸ πέντε ἢ ἓξ ἄτομα ἔχει ἀνάγκην πρὸς διατροφήν της 35 μέχρι 40 κοιλῶν κατ’ ἔτος καὶ εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο πρέπει νὰ μεριμνήσῃ ὁ μικροκαλλιεργητὴς νὰ προσθέσῃ τὸ ἀπαιτούμενον ποσὸν πρὸς σπορὰν διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος. Ἐπειδή, ὡς ἐλέχθη, ἀπαλλάσσονται οἱ τὰ 20 κοιλὰ παράγοντες παντὸς φόρου, τὰ πέρα τῶν 20 κοιλῶν, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται πρὸς διατροφὴν καὶ σπορὰν τοῦ ἑπομένου ἔτους, φορολογοῦνται διὰ τοῦ νέου φόρου. Ἀκριβῶς ὅμως διὰ τοῦτο εἶναι ἡ φορολογία αὕτη ἄδικος, εἶναι φορολογία ἀγρία, εἶναι φορολογία ἐπιτείνουσα τὴν μέχρι τοῦδε φορολογίαν ἐπὶ τοῦ εἴδους τῆς πρώτης ἀνάγκης, ἐπὶ τοῦ ἄρτου. Δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία, ὅτι ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου σίτου σήμερον καταλήγει εἰς βάρος τῶν καταναλωτῶν. Ὁ φόρος αὐτὸς εἶναι ἄγριος καὶ δι’ αὐτὸ κατέστησε τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου πολὺ μεγάλην, κατέστησε τὴν ζωὴν τοῦ πτωχοῦ χωρικοῦ πολὺ δύσκολον. Ἔρχεται ὁ φόρος διὰ τὴν κατηγορίαν τῶν μικροκαλλιεργητῶν νὰ προσθέσῃ καὶ ἕτερον φόρον ἐπὶ τῆς πρώτης ἀνάγκης. Ἡ γενικότης ὅτι ἐπιβάλλεται μία φορολογία ἐπὶ τῆς ἐν γένει παραγωγῆς, ἡ ὁποία ἀντιπροσωπεύει 100,000,000, δὲν εἶναι οὐδεμία παρηγορία διὰ τὸν χωρικόν, ὁ ὁποῖος ἔχει ὡρισμένον ποσὸν διὰ τὴν διατροφήν του καὶ ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ προσθέσῃ καὶ ἕτερον ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπαιτηθῇ πρὸς ἀγορὰν σίτου ἢ ἀλεύρων, ἐὰν δὲν παράγῃ 60 κοιλά, τὰ ὁποῖα τοὐλάχιστον ἀπαιτοῦνται πρὸς διατροφὴν καὶ σποράν. Ἐὰν π.χ. παράγῃ 50 κοιλά, χρειάζηται δὲ 60, θὰ ἀγοράσῃ μόνον 10, ἀλλὰ διὰ 50 κοιλά, τὰ ὁποῖα θὰ παραγάγῃ, θὰ φορολογηθῇ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν 20, ἑπομένως διὰ 30 κοιλά· καὶ κατὰ συνέπειαν, ἐννοεῖτε πάντες, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ χωρικοῦ, διὰ τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ μεριμνήσῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅπως τὸν ἀπαλλάξῃ τῶν βαρῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀρκετὰ μεγάλα δι’ αὐτόν, λέγω, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ χωρικοῦ θὰ αὐξήσῃ, διότι πρέπει νὰ προσθέσῃ εἰς τὰ ἔξοδά του καὶ τὸν νῦν ἐπιβαλλόμενον φόρον, τὸν ὁποῖον θὰ πληρώσῃ.

§33Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων;

§34Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Κατὰ πόσον ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων εἶναι χειρότερος, τοῦτο εἶναι ζήτημα στατιστικῆς. Μετὰ τὴν κατηγορίαν ταύτην τῶν πτωχῶν ἐκείνων, οἵτινες παράγουσιν ἢ δὲν παράγουσι τὸ ἀπαιτούμενον ποσὸν πρὸς διατροφὴν καὶ σπορὰν διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος, ἔρχεται ἄλλη κατηγορία, ἐκείνων οἱ ὁποῖοι παράγουσι περισσότερον ποσὸν τῶν 60 ἢ καὶ 70 κοιλῶν μέχρις ὡρισμένου ποσοῦ, ὥστε νὰ μὴ θεωρῶνται μεγάλοι γαιοκτήμονες. Βεβαίως ὑπαρχούσης μιᾶς βαρείας φορολογίας εἰς ὅλα τὰ εἴδη ἐν Ἑλλάδι θὰ εἶναι δίκαιον καὶ ἡ πρόσοδος αὐτὴ νὰ φορολογηθῇ ἐν δικαιοσύνῃ καὶ ἰσότητι. Εἶναι δίκαιον ὅμως, ὅπως οἱ παραγωγοὶ τῆς τοιαύτης κατηγορίας ὑποβάλλωνται εἰς φορολογίαν, ἡ ὁποία νὰ εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὴν φορολογίαν τῶν λοιπῶν εἰσοδημάτων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, διότι ὑπάρχει ἀνισότης εἰς τοὺς ἐν ἰσχύϊ φόρους, δὲν δύναταί τις νὰ εἴπῃ ποῖον εἶναι τὸ δίκαιον μέτρον τῆς φορολογίας εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην, διότι, ἐπαναλαμβάνω, οἱ ἐν Ἑλλάδι φόροι πίπτουσιν ἀνίσως ἐπὶ τῶν διαφόρων τάξεων. Μένει ἤδη ἡ τρίτη κατηγορία τῶν μεγάλων γαιοκτημόνων, οἵτινες παράγουσι ποσὸν 400 ἢ 500 κοιλῶν καὶ ἄνω. Διὰ τούτους οἱαδήποτε φορολογία δὲν θὰ ἦτο ἄδικος· διὰ τούτους οἱαδήποτε φορολογία θὰ ἦτο ἀξιοσύστατος, καὶ ἀκριβῶς εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην ἔπρεπε νὰ στραφῇ ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως λάβῃ παρ’ αὐτῆς τὰ 4.000.000, τὰ ὁποῖα χρειάζονται, πρὸς κάλυψιν τῶν κενῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἐὰν δὲ δὲν ἤθελε νὰ εἰσπράξῃ διὰ τοῦ φόρου τούτου τὰ 4.000.000, ἔπρεπε νὰ φροντίσῃ νὰ εἰσπράξῃ ὀλιγώτερα διὰ τοῦ φόρου τούτου καὶ περισσότερα διὰ τοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος, ὅστις ἐπιβάλλεται κατὰ τρόπον μετριώτατον, διότι θὰ τὸν πληρώσωσιν οἱ πλούσιοι.

§35Ν. ΒΑΡΘΗΣ.....

§36Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις ὡς δικαιολογίαν τοῦ ἐπιβαλλομένου φόρου, ἀδιακρίτως τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον παράγει ὁ παραγωγός, παρουσιάζει τὴν προστασίαν, τὴν ὁποίαν παρέχει ἐπὶ τοῦ παραγομένου σίτου. Ἡ προστασία αὐτὴ εἶναι δι’ αὐτούς, οἱ ὁποῖοι θὰ πωλήσωσι μέγα ἢ μικρὸν ποσόν, ἀλλὰ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι παράγουσι μόνον ὅσον ἀπαιτεῖται διὰ τροφὴν καὶ σπορὰν διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος, οὐδεμία ὑπάρχει ὠφέλεια, εἴτε πωλεῖται ὁ σῖτος 50 λεπτὰ εἴτε πωλεῖται 5 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. Τοῦτο εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον διὰ τοὺς παραγωγοὺς τῆς τοιαύτης κατηγορίας.

§37Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Τὸ κέρδος γνωρίζετε ποῦ θὰ ὑπάγῃ; Εἰς τοὺς ζῶντας ἐν Λονδίνῳ, ἐν Κωνσταντινουπόλει κλπ.

§38Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἔχετε δίκαιον· θὰ φυγαδευθῇ ἐκ τῆς χώρας. Λοιπὸν ὁ φόρος ὁ ἐπιβαλλόμενος εἶναι ἄδικος, ἐπαναλαμβάνω, διὰ μίαν κατηγορίαν παραγωγῶν. Εἶναι ὑποφερτὸς διὰ μίαν ἄλλην κατηγορίαν, ἥτις παράγει περισσότερα τῶν ὅσα ἀπαιτοῦνται πρὸς διατροφὴν καὶ σπορὰν διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος, καὶ εἶναι ἐλαφρός, ἐλαφρότατος δι’ ἑτέραν κατηγορίαν, τῶν μεγάλων παραγωγῶν. Δὲν εἶναι παράξενον νὰ κατηγορῶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ἐφρόντισε νὰ φορολογήσῃ ἐλαφρῶς μίαν τάξιν. Αὐτὴ εἶναι κατηγορία, ἡ ὁποία ἀποδίδεται εἰς ὅλους τοὺς Ὑπουργοὺς τῶν ξένων Κρατῶν, οἵτινες φορολογοῦσιν ἐλαφρῶς ἢ παντάπασι τὰς τάξεις ἐκείνας, πρὸς τὰς ὁποίας ἔπρεπε νὰ εἶναι περισσότερον ἄγριοι, ἐννοῶ τὴν τάξιν τῶν πλουσίων.

§39Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Πρέπει νὰ ὑπολογίσητε τί θὰ πληρώσωσιν οἱ μεγάλοι ἰδιοκτῆται μὲ τὸ παλαιὸν νομοσχέδιον καὶ τί μὲ τὸ νῦν νομοσχέδιον. Θὰ ἴδητε, ὅτι θὰ πληρώσωσι τριπλασίως.

§40Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἂς τὸ παραδεχθῶ πρὸς στιγμήν. Ἡ παρατηρουμένη αὕτη καλλιτέρευσις δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἀναγνωρισθῇ ὑπὸ παντὸς καλῆς πίστεως συζητητοῦ. Καὶ ἐγὼ ἐπιφυλάσσομαι νὰ εἴπω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔχει εἴς τινα σημεῖα καλῶς καὶ ἔχει καὶ μίαν βάσιν, ἡ ὁποία εἶναι ἀξιέπαινος, διότι ἐφρόντισε νὰ φορολογήσῃ μίαν κατηγορίαν οὐχὶ μὲ ἴσον μέτρον, ἀλλὰ μὲ μεγαλείτερον. Ἐσχάτως ἔκαμέ τις ἕνα ὑπολογισμόν, ὅτι ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ἡ Ἑλλὰς ἐζημιώθη κατὰ τὴν τελευταίαν τριακονταετίαν διακόσια ἑκατομμύρια δραχμῶν, διότι ἡ μεγάλη παραγωγὴ ἀπηλλάσσετο πάσης φορολογίας, ἰσχύοντος τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι ἀξιέπαινος ἡ φροντὶς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ φορολογήσῃ τὰ μεγάλα εἰσοδήματα μὲ κάποιον μεγαλείτερον μέτρον ἀφ’ ὅ,τι φορολογεῖ τὰ μικρὰ εἰσοδήματα, ἀλλὰ μᾶς ἐπιτρέπεται καὶ πάλιν νὰ μὴ εἴμεθα τελείως ηὐχαριστημένοι ἀπὸ τοῦτο.

§41ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐὰν ἤμεθα τελείως ηὐχαριστημένοι, δὲν θὰ ἐκάμνομεν οὐδεμίαν πρόοδον εἰς τὸ μέλλον.

§42Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀλλ’ ἕως τώρα δὲν προωδεύσαμεν ἢ πολὺ ὀλίγον. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔχει τὰ αὐτὰ ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα ἔχει καὶ ὁ φόρος τοῦ εἰσοδήματος, ὅστις εἶναι ἐλαττωματικός, διότι δὲν εἶναι βαρύς, διότι δὲν φορολογεῖ τοὺς πλουσίους. Τοῦ φόρου τούτου τὸ ἐλάττωμα ἔγκειται εἰς τὸ ὅτι δὲν φορολογεῖ ἐπαρκῶς τοὺς πλουσίους καὶ φορολογεῖ μίαν κατηγορίαν, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε πρὸ παντὸς νὰ ἀπαλλάξῃ, διὰ νὰ εἶναι φόρος δίκαιος. Εἰς τὰς τυχὸν κατακρίσεις μου ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος προσθέτω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἐφρόντισε νὰ εἰσπράξῃ περισσότερα. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐφρόντισε νὰ διακηρύξῃ, ὅτι ἐδέχθη μίαν πρότασιν τῆς μειονοψηφίας, καὶ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἡ μειονοψηφία εἶναι ὁ ἀγορεύων τὴν στιγμὴν ταύτην, τουτέστι νὰ ἐπιβάλῃ τὴν φορολογίαν τοῦ εἰσοδήματος ἀπὸ 4.000 δραχμῶν καὶ ὄχι ἀπὸ 5.000 καὶ ἄνω.

§43Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὥστε εἶσθε χειρότερος φορομπήχτης ἀπὸ τὸν Ὑπουργόν.

§44Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ναί, ἀλλὰ προτείνων τὴν αὔξησιν τῆς φορολογίας δὲν ἐνδιαφέρομαι μόνον, ὅπως αὐξηθῶσιν αἱ πρόσοδοι τοῦ δημοσίου ταμείου, ἀλλ’ ὅπως ῥυθμισθῇ ἐπὶ ἄλλων βάσεων τὸ φορολογικὸν ἡμῶν σύστημα. Μετ’ εὐχαριστήσεως θὰ ἔβλεπον, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐφορολόγει τὸ εἰσόδημα ἀπὸ 2.000 καὶ ἄνω, ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν ἐκ παραλλήλου νὰ ἔβλεπον τὴν κατάργησιν μερικῶν ἄλλων φόρων. Βεβαίως ἀπὸ τὰς ἀρχὰς, αἱ ὁποῖαι διέπουσι τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ἴσως δὲν πρέπει νὰ ἐλπίζωμεν ὅτι προσεχῶς θὰ ἴδωμεν τὸ ἀγαθὸν αὐτὸ καὶ δυνάμεθα νὰ ἀναβάλωμεν τὴν κατ’ αὐτῆς ἐπίθεσιν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ τρέχοντος καὶ ἑπομένου ἔτους.

§45Ι. ΠΟΛΙΤΗΣ. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον πραγματεύεσθε, περὶ τοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος, δὲν τὸ ἔλυσαν ἀκόμη Κράτη πεπολιτισμένα, κατὰ πολὺ περισσότερον ἡμῶν ὠργανωμένα ἀπὸ πολλῶν καὶ μακρῶν χρόνων, δὲν τὸ ἔλυσεν ἀκόμη ἡ Γαλλία ἔνθα συζητεῖται μέν, ἀλλ’ εἰς ἀποτέλεσμα δὲν κατέληξαν, καὶ περιμένετε νὰ λυθῇ τοῦτο εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅπου οἱ ὅροι οἱ οἰκονομικοί, οἱ διοικητικοί, οἱ κοινωνικοί, εἶναι πολὺ δυσμενεῖς;

§46Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν ὡμίλησα περὶ ὅλων τῶν ἰδιοτήτων τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος. Ἔχω πολλὰ νὰ εἴπω περὶ τοῦ ἀρίστου τούτου φόρου, ὁ ὁποῖος συνιστᾶται παρ’ ὅλων ὡς κατάλληλος ν’ ἀντικαταστήσῃ πολλούς, ἂν μὴ ὅλους τοὺς ἄλλους. Ἀλλά, ἐπειδὴ εἴπετε ὅτι ὑπάρχουσι δυσμενεῖς παρ’ ἡμῖν οἱ ὅροι διὰ τοιοῦτον φόρον καὶ ἐμνημονεύσατε τὴν Γαλλίαν, θὰ σᾶς παραπέμψω καὶ ἐγὼ εἰς τὴν Ἰταλίαν, ἡ ὁποία, μόλις ἠλευθερώθη, ἐπέβαλε τὸν φόρον τοῦτον καὶ ἀγριώτατα μάλιστα, μέχρις 20%, εἴς τινας περιστάσεις. Καὶ ἦτο ἡ Ἰταλία εἰς κατάστασιν χειροτέραν ἐκείνης, εἰς ἣν εὑρίσκεται ἡ Ἑλλὰς σήμερον, καὶ ὑπὸ περιστάσεις κατὰ πολὺ δυσμενεστέρας.

§47Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Ἡ Ἰταλία ἔχει 400 ἐτῶν πολιτισμόν.

§48Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡ Ἑλλὰς ἔχει 3,000 ἐτῶν πολιτισμὸν καὶ κατόπιν τῶν ἐν Κνωσῷ γενομένων ἀνασκαφῶν ἀπεδείχθη ὅτι ἔχει 4,000 ἐτῶν πολιτισμόν. Ἡ Ἰταλία εὑρίσκετο εἰς πολὺ χειροτέραν κατάστασιν οἰκονομικήν, ὅτε ἐπέβαλε τὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος· ἀκόμη δὲ καὶ σήμερον εἰς κατηγορίας τινὰς κατοίκων ἡ οἰκονομικὴ θέσις εἶναι χειροτέρα ἀφ’ ὅ,τι εἶναι ἐν Ἑλλάδι. Ἡ κατανομὴ τοῦ πλούτου εἰς τὰς κατωτέρας τάξεις εὑρίσκεται ὑπὸ δυσμενεστέρους ὅρους ἐν Ἰταλίᾳ ἢ ἐν Ἑλλάδι. Ὁ περιφερόμενος εἰς τὴν ξένην μὲ ὄργανον πλανόδιος Ἰταλὸς ἀοιδὸς ἓν ὄνειρον ἔχει καὶ μίαν ἐλπίδα, νὰ ἀποταμιεύσῃ μερικὰ χρήματα καὶ νὰ ὑπάγῃ ἡμέραν τινὰ εἰς τὴν πατρίδα του, ὅπως ἀγοράσῃ ἕνα κῆπον καὶ μίαν καλύβην, διὰ νὰ διέλθῃ τὰ ὑπόλοιπα ἔτη τῆς ζωῆς του, ἐνῷ ὁ Ἕλλην ὁ μεταβαίνων εἰς τὴν Ἀμερικὴν ἐγκαταλείπει ἀγρόν· ὁ Ἕλλην, ὅταν ἀποθνήσκῃ, ἔχει τόπον νὰ τὸν θάψουν. Ἂν ὁ φόρος τοῦ εἰσοδήματος, διὰ νὰ ἐξακολουθήσω ἀπαντῶν εἰς τὴν διακοπὴν τοῦ κ. συναδέλφου, δὲν ἐφηρμόσθη εἰς τὴν Γαλλίαν, εἶναι γνωστὸν ὅτι δὲν ἐφηρμόσθη, ὄχι διότι δὲν ἐπείσθησαν ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ καὶ πρέπει νὰ ἀντικαταστήσῃ ἄλλους φόρους, ἀλλὰ διότι δὲν εὑρίσκουσι τὸ κατάλληλον μέσον, καί, ἂν δὲν ὑπῆρχε τὸ σύστημα τὸ κοινοβουλευτικόν, τὸ ὁποῖον διέπει τὰ ἐν Γαλλίᾳ, θὰ εἶχεν ἐπιβληθῆ ὁ φόρος αὐτός. Καὶ ἂν δὲν ἐπεβλήθη εἰς τὴν Γαλλίαν, ἐπεβλήθη ὅμως εἰς ὅλας τὰς Γερμανικὰς Πολιτείας, πλουσίας καὶ πτωχάς, ὡς ἐπίσης εἰς ὅλα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη. Οὐδεὶς οἰκονομολόγος κατηγορεῖ τὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος, οὔτε πιστεύω ὅτι ἡ Ἑλλὰς εὑρίσκεται ὑπὸ δυσμενεστέρους ὅρους, διὰ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν φόρον αὐτόν. Ἀλλὰ ἂς μὴ ἐξέλθωμεν ἀπὸ τὸ θέμα μας, διότι πολὺ ταχέως θὰ ἔλθῃ ἡ σειρὰ τοῦ φόρου τούτου. Ἐπανέρχομαι εἰς τὰ πρόβατά μας ἢ μᾶλλον εἰς τὰς ἑλληνικὰς γαίας, εἰς τὰς ὁποίας τόσον ὀλίγα πρόβατα βόσκουν. Ἡ γῆ εἶναι γενικῶς ἀκατάλληλον μέσον φορολογίας, εἶναι ἀκατάλληλον εἰς ὡρισμένας κατηγορίας, τὰς ὁποίας εἶναι περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω. Γενικῶς ὅμως ἐπὶ τῆς φορολογίας τῆς γῆς πρέπει νὰ εἴπω ὅτι τάσις μεγάλη εἶναι ὅπως αὕτη φορολογῆται ἐλαφρότερον. Καὶ ἡ Γαλλία εἰσπράττει ὀλιγώτερα ἀπὸ ὅσα εἰσέπραττε πρὸ 100 ἐτῶν, καὶ ἡ Ἰταλία πολὺ ὀλιγώτερα ἀπὸ ὅ,τι εἰσέπραττε κατὰ τὸ 1871, ὅπως ἰσχυρίζεται ὁ διάσημος Ἰταλὸς οἰκονομολόγος Nitti. Νὰ φθάσωμεν εἰς συμπέρασμα κατὰ τίνα τρόπον πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ ὁ φόρος δὲν εἶναι καθῆκον ἰδικόν μου ἀλλὰ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ εἰς ἡμᾶς μένει μόνον τὸ καθῆκον νὰ εὑρίσκωμεν τὰ ἐλαττώματα τῶν φόρων, ὅπως, ἐὰν εἶναι δυνατόν, διὰ τῆς συζητήσεως ἐπέλθῃ τροποποίησίς τις ἢ τοὐλάχιστον λαμβάνηται πρόνοια ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἄλλοι φόροι μὴ παρουσιάζωσι τὸ κακόν, τὸ ὁποῖον χαρακτηρίζει τὸν παρόντα φόρον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει πρόσοδος καθαρά (ἄνευ τοῦ ἀπαιτουμένου ποσοῦ πρὸς σποράν), πρόσοδος 40 ἕως 50 κοιλῶν κατ’ οὐδένα τρόπον πρέπει νὰ φορολογηθῇ ὅπως καὶ ἡ πρόσοδος μέχρι 400 ὀκάδων ὀσπρίων, διότι τοῦτο ἀποτελεῖ ποσὸν ἀπαραίτητον διὰ τὴν διατροφὴν τῶν παραγωγῶν τῆς μικρᾶς καλλιεργείας. Εἰς παραγωγὴν ἀπὸ 60 μέχρι 100 ἢ 200 ἢ 300 κοιλῶν θὰ ἦτο δεδικαιολογημένος μέτριός τις φόρος εἰς ποσὸν ἐξαρτώμενον ἀπὸ τὸ ποσόν, μὲ τὸ ὁποῖον φορολογοῦνται τὰ λοιπὰ εἰσοδήματα. Εἰς ποσὰ δὲ μεγάλα, εἰς παραγωγὴν ἑκατοστύων καὶ χιλιάδων κοιλῶν θὰ ἦτο δίκαιος οἱοσδήποτε φόρος. Βεβαίως δὲν θὰ φθάσω εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι πρέπει ἡ φορολογία νὰ ἐπεκταθῇ μέχρι 40% καὶ 50%, μέχρι δημεύσεως. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει ὁ πλούσιος πρέπει νά φορολογηθῇ περισσότερον, διότι καὶ τὸ νέον Σύνταγμα ἐπιτάσσει ὅτι οἱ Ἕλληνες συνεισφέρουσιν ἀναλόγως τῶν δυνάμεών των.

§49ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κατὰ λόγον τῶν δυνάμεων.

§50Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ ἴδιον εἶναι· ἀλλ’ ὁ πλούσιος, ὁ ἐν Ἑλλάδι γαιοκτήμων ἔχει τὴν πρόσοδόν του καθαράν, ἐνῷ ὁ καλλιεργητὴς ὄχι μόνον πληρώνει ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου, ἀλλὰ πληρώνει ἐπὶ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον δὲν παράγει, διότι ἡ ἀξία τοῦ σπόρου καὶ ἡ ἀξία τῶν ἡμερομισθίων, τὰ ὁποῖα καταβάλλει πρὸς παραγωγὴν ὡρισμένου ποσοῦ, δὲν καλύπτονται διὰ τῆς προσόδου, οὔτε ἐὰν ὑπολογίσωμεν τὸ ἡμερομίσθιον τοῦ ἐνηλίκου ἐργάτου πρὸς 1 δραχμὴν καὶ τοῦ μικροῦ ἐργάτου πρὸς 50 λεπτά. Φορολογεῖται μία τάξις διὰ κάτι, τὸ ὁποῖον δὲν παράγει, καὶ φορολογεῖται φαινομενικῶς μόνον κατά τι περισσότερον ἡ τάξις τῶν πλουσίων διὰ μεγαλειτέρου ποσοῦ, 7%, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ φορολογεῖται ἡ καθαρά του πρόσοδος καὶ πρὸ παντὸς ἡ βεβαία. Ἐὰν παραγάγῃ, θὰ πληρώσῃ· ἀλλ’ ἂν ἀφορία τῆς γῆς δὲν ἤθελε δώσει εἰς αὐτὸν πρόσοδον δὲν ἔχει νὰ πληρώσῃ οὐδένα φόρον.

§51Μ. ΣΦΑΚΙΑΝΑΚΗΣ. Συμβαίνει καὶ ἄλλο τι, νὰ φορολογῆται διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ μόνον ὁ σπόρος.

§52Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡ ἀπαλλαγὴ βεβαίως τῶν 20 κοιλῶν, ὡς ἐπίσης καὶ ἡ ἀπαλλαγὴ 20% ἢ 15% ἐκ τῆς ὅλης παραγωγῆς, αὐτὸν τὸν σκοπὸν ἔχει, ὅπως μὴ φορολογηθῇ ὁ σπόρος τῆς γῆς δίς, διότι, ἀφοῦ ἐφορολογήθη κατὰ τὴν πρώτην παραγωγήν, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ φορολογηθῇ κατὰ τὴν δευτέραν. Καὶ ἡ ἔκπτωσις ὡς τοιαύτη πρέπει νὰ ἐξηγηθῇ καὶ ὄχι ὡς δῶρον γενόμενον εἰς τοὺς παραγωγοὺς τοῦ σίτου. Πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς μέριμνα τῆς Πολιτείας νὰ μὴ φορολογήσῃ δὶς τὸ αὐτὸ εἶδος, διότι, ἂν δὲν ὑπῆρχε καμμία ἔκπτωσις, ὁ φόρος αὐτὸς ὄχι μόνον θὰ ἦτο ἄδικος, ἀλλ’ ἀπαίσιος φόρος, φόρος τυράννου, φόρος κατακτητοῦ.

§53Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἡ Ἀγγλία οὕτω τὸν ἐφαρμόζει ἐν Κύπρῳ, ἀγρίως καὶ τυραννικῶς.

§54Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡ Ἀγγλία, ἡ ὁποία εἶχε τόσον λαμπρὸν φορολογικὸν σύστημα δι’ ἑαυτήν, δὲν διακρίνεται διὰ τὴν καλὴν φορολογίαν της ἐν ταῖς ἀποικίαις. Ἄγγλοι οἰκονομολόγοι ὁμολογοῦσιν ὅτι μόνος κατακτητὴς ἄγριος θὰ ἠνείχετο τὸν φόρον τοῦ ἅλατος, ὁ ὁποῖος ὑπάρχει εἰς τὰς Ἰνδίας.

§55Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι ὑπεσχέθητε εἰς τὸν λαὸν τῆς Λακωνίας νὰ καταργήσητε τὸν φόρον τοῦ σίτου καὶ τοῦ ἅλατος.

§56Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐὰν κληθῶ, πρᾶγμα, ὅπερ δὲν πιστεύω νὰ συμβῇ ποτε, ν’ ἀναλάβω τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, βεβαιωθῆτε ὅτι θὰ σᾶς ἐπιτρέψω ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας νὰ μὲ κατακρίνητε δριμύτατα εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν τὸ πρῶτον μέτρον, τὸ ὁποῖον θὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν, δὲν θὰ εἶναι ἡ κατάργησις τῶν φόρων ἐπὶ τοῦ σίτου, τοῦ ἅλατος, τοῦ πετρελαίου, τῆς σακχάρεως κτλ. Μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἀπὸ τῆς ὁποίας, ἄν ποτε φθάσῃ, ἀπέχομεν πολύ, ἀναβάλετε τὴν ἐπίθεσίν σας.

§57ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αἱ ἀρχαί σας θὰ ἐπικρατήσουν καὶ πολὺ ταχέως.

§58Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἄς τὸ ἐλπίσωμεν. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς τοῦ ἅλατος, ὁ ὁποῖος εἶναι εἰς τὰς Ἰνδίας, χαρακτηρίζεται ὑπ’ αὐτῶν τῶν Ἄγγλων οἰκονομολόγων ὡς φόρος ἀγριώτατος. Ὁ φόρος αὐτὸς ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι ἐν ἰσχύϊ, διότι δὲν εὑρίσκουν, φαίνεται, οἱ ἐν Ἰνδίαις ὀρθὸν νὰ φορολογήσουν κατ’ ἄλλον τρόπον τοὺς προαχθέντας εἰς τὸν πολιτισμὸν κατοίκους, ὡς συμβαίνει καὶ δι’ ἄλλους λαούς, οὓς ἡ Ἀγγλία ἔχει ὑπὸ τὴν κυριαρχίαν της· πιθανόν, ἐὰν κατηργεῖτο ὁ φόρος αὐτὸς καὶ ἀνεπληροῦτο δι’ ἄλλου τινός, θὰ ἐπήρχετο ἐξέγερσις, ἡ ὁποία θὰ ἦτο δυσάρεστος. Μὴ σᾶς φαίνεται παράξενον ἂν ἐφαρμόζεται ὁ φόρος αὐτὸς ἐν Κύπρῳ. Τὸ χαρακτηριστικὸν τῆς Ἀγγλικῆς πολιτικῆς εἶναι νὰ κάμνῃ κάτι τι, τὸ ὁποῖον ἀρέσκει εἰς τοὺς κατοίκους ἑκάστης χώρας. Ἡ ἀγγλικὴ μητρόπολις δὲν κερδίζει οὔτε λεπτὸν ἐκ τῶν ἀποικιῶν. Φροντίζει μόνον νὰ προάγωνται αἱ ἀποικίαι καὶ νὰ τὰς ἐκμεταλλεύηται ἐμπορικῶς. Ὅ,τι εἶναι διὰ τὴν Ἀγγλίαν ἡ Κύπρος εἶναι καὶ αἱ Ἰνδίαι καὶ ὁ Καναδᾶς καὶ αἱ ἄλλαι κτήσεις της. Ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως ὁ Καναδᾶς, ἡ Κύπρος, ἡ Αὐστραλία, αἱ Ἰνδίαι ἀπέναντι τῆς μητροπόλεως εἶναι εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν. Οὐδὲν προσφέρουσιν εἰς αὐτὴν καὶ οὐδὲν λαμβάνουσιν ἐκ τοῦ κοινοῦ ταμείου ἐκτὸς τῆς προστασίας, τὴν ὁποίαν λαμβάνουσι διὰ τοῦ μεγάλου στρατοῦ καὶ τοῦ στόλου, τὸν ὁποῖον διαθέτει ἡ μητρόπολις.

§59Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ Αὐστραλία προσφέρει διὰ τὸν στόλον.

§60Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡ Αὐστραλία προσφέρει, ἐδέχθη νὰ προσφέρῃ 250,000 λίρας ἐτησίως· ἀλλ’ αὕτη ὡς καί τινες ἄλλαι εἶναι ἑκούσιαι εἰσφοραί, ὡς εἶναι καὶ ἡ εἰσφορὰ τῶν ἐν Ἀμερικῇ Ἑλλήνων, ἡ ὁποία διὰ τοῦ ἐθναποστόλου Ματσούκα μᾶς ὑπόσχεται ἓν πολεμικὸν πλοῖον. Ἀλλά, διὰ νὰ μὴ κουράσω τὴν Βουλήν, δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας τοῦ φόρου, ἐπιφυλασσόμενος νὰ πράξω τοῦτο εἰς ἄλλην στιγμήν, ὅταν θὰ ἀναπτύξω τὰς γνώμας μου. Καταλήγων πρέπει νὰ ὁμολογήσω ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς θὰ ἐπιφέρῃ καὶ ἓν ἀγαθόν, διότι φορολογεῖ τοὺς μεγάλους γαιοκτήμονας, ἔστω καὶ ἐλαφρά, τοῦτο δὲ θὰ συμβάλῃ εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῆς ἀξίας τῆς Θεσσαλικῆς γῆς. Βεβαίως ἡ ἀξία παντὸς κτήματος ἐκτιμᾶται ἐκ τῆς καθαρᾶς αὐτοῦ προσόδου, ἑπομένως ὁ ἕως χθὲς μὴ φορολογούμενος Θεσσαλὸς γαιοκτήμων, ὁ ὁποῖος ὑπελόγιζε τὴν ἀξίαν τοῦ κτήματός του εἰς ὡρισμένον ποσόν, σήμερον θὰ τὸ ὑπολογίσῃ εἰς πολὺ μικρότερον, διότι ἡ καθαρὰ πρόσοδος θὰ ἐλαττωθῇ. Ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία, ὅτε ἐπέβαλε τὸν προστατευτικὸν φόρον, τὸ ἔκαμε μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ αὐξήσῃ τὰς προσόδους τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ οὐχί, ὡς ἔλεγεν ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως προστατεύσῃ τὴν ἐγχώριον παραγωγὴν τοῦ σίτου. Ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία, ὅτε ἐφορολόγει τὸν ἔξωθεν εἰσαγόμενον σῖτον, ἔπρεπε νὰ προνοήσῃ νὰ μὴ ὠφεληθῶσι τὸν προστατευτικὸν αὐτὸν φόρον οἱ μεγάλοι γαιοκτήμονες, καὶ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προστατεύσῃ τὴν ἐγχώριον παραγωγὴν εἰς αὐτὸ τὸ ποσὸν καὶ μεγαλείτερον ἀκόμη καὶ ἠδύνατο νὰ εἰσπράξῃ πολὺ μεγαλείτερον ποσὸν ἀπὸ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον εἰσπράττει χάριν τῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπέβαλον τὸν φόρον αὐτόν, ἕνα εἶχον μόνον σκοπόν, πῶς νὰ ἀπατήσωσι τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, καὶ διὰ τῆς φενάκης αὐτῆς κατώρθωσαν νὰ εἰσπράττωσι τὰ ἑκατομμύρια ἐκεῖνα διὰ τὴν πολεμικὴν παρασκευὴν τῆς χώρας ἀπὸ μόνον τὸ αἷμα τοῦ πτωχοῦ λαοῦ. Οἱ πλούσιοι ὄχι μόνον ἔπρεπε κατ’ αὐτοὺς νὰ ἀπαλλαγοῦν ἀπὸ τῶν γενικῶν βαρῶν, ἀλλ’ ἔπρεπε καὶ νὰ κερδίσουν καὶ νὰ γίνουν ἀπαιτητικώτεροι οἱ μεγάλοι γαιοκτήμονες, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν κτημάτων. Οἱ μεγάλοι δὲ γαιοκτήμονες, οἱ ζῶντες εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, λαμβάνουν τὰ εἰσοδήματά των, ἀπηλλαγμένοι παντὸς φόρου, καὶ ὄχι μόνον ἀπαλλάσσονται τοῦ φόρου αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων, τοὺς ὁποίους πληρώνουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ζοῦν ἐν Ἑλλάδι.

§61Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Δύναμαι νὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι δυνάμει τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ οἱ ἀπουσιάζοντες ἰδιοκτῆται θὰ πληρώνουν ὀλιγώτερον φόρον ἀπὸ ὅ,τι πληρώνουν ἤδη.

§62Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μετὰ μεγίστης χαρᾶς θὰ ἀκούσω τὰ ἐπιχειρήματά σας, ἀλλὰ δὲν πιστεύω ὅτι θὰ μὲ πείσητε. Σχετικῶς πρὸς τοὺς ξένους γαιοκτήμονας Κράτος πολὺ γεωργικόν, ἡ Ῥωμουνία, ἐφρόντισε νὰ ἐπιβάλῃ εἰδικὴν φορολογίαν ἐπὶ τούτων, καθόσον ἐκεῖ ἡ φορολογία ἐπὶ τῆς παραγωγῆς τῆς γῆς εἶναι 5½, 6½ καὶ 13½%, 13½% δὲ πληρώνουσιν οἱ ζῶντες ἐκτὸς τῆς Ῥωμουνίας, εἶναι δέ, ὡς σᾶς εἶπον, οἱ τοιοῦτοι μεγάλοι γαιοκτήμονες, οἵτινες ἐπιβαρύνονται διὰ φορολογίας τοιαύτης, ὄχι ὀλίγοι. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω γενικῶς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἐπιφυλάσσομαι δὲ τὰς ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν γνώμας μου νὰ ἀναπτύξω δι’ ὀλίγων εἰς ἄλλα στάδιον τῆς συζητήσεως, ἐκτὸς ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατανοήσῃ ὅτι πρέπει νὰ ἐπιφέρῃ καὶ ἄλλας ἀκόμη τροποποιήσεις. Τὸν προτεινόμενον φόρον, ὡς ἔχει, θέλω καταψηφίσει μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι εἰς τοῦτο ἔχω σύμφωνον τὸν νομόν, τὸν ὁποῖον ἀντιπροσωπεύω, καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἐν γένει. (Χειροκροτήματα).

§63Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ὁμολογῶ ὅτι ἀνέρχομαι τὸ βῆμα μετά τινος ἀνησυχίας, διότι φοβοῦμαι μήπως παρεξηγηθῶ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ μὲ καθοδηγεῖ πνεῦμα ἀντιπολιτεύσεως. Ἀλλὰ τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν, ὅπως ὄχι μόνον ὑπερασπιζώμεθα τὰ συμφέροντα τῶν συμπολιτῶν μας, ἀλλ’ ὅπως διαφωτίσωμεν αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ ζητήματος τοσοῦτον σπουδαίου, ὄχι μόνον χάριν τοῦ καλοῦ τοῦ τόπου, ἀλλὰ χάριν αὐτῆς τῆς ἰδίας, τὴν ὁποίαν ἐπιθυμοῦμεν ἐπὶ πολὺν καιρὸν νὰ ἴδωμεν εἰς τὰ πράγματα, μᾶς ἀναγκάζει νὰ λάβωμεν τὸν λόγον. Κύριοι, ὅτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μᾶς ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ παρουσιασθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ νὰ μᾶς ἐκθέσῃ τὰς γνώμας αὐτοῦ, εἶπον εἰς αὐτὸν ὅτι πάντες οἱ συμπολῖταί μου προτιμῶσι κατὰ πολὺ νὰ ἴδωσι τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων ἐπανερχόμενον ἔστω καὶ ηὐξημένον ἢ νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὸν φόρον τῶν σπειρομένων γαιῶν. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς μοὶ ἀπήντησε τότε ὅτι αὐτὸς ἔχει ἄλλας πληροφορίας καὶ δὴ ἐκ Κρωπίας, καὶ ἀμέσως ἀπήντησα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ γράψω καὶ τῷ φέρω ἐπιστολάς. Τὰς ἐπιστολὰς αὐτὰς ἔφερον σήμερον καὶ θὰ σᾶς τὰς ἀναγνώσω· εἶναι ἐκ προκρίτων τῶν χωρίων Μαρκοπούλου καὶ Κορωπίου (ἀναγινώσκει).... Ἠκούσατε τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους αὐτοὶ οἱ ἴδιοι οἱ ἐνδιαφερόμενοι προβάλλουν, διότι νομίζω ὅτι, οἱοσδήποτε καὶ ἂν ἀγορεύσῃ, δὲν θὰ ἐπιτύχῃ νὰ παρουσιάσῃ τὰ πράγματα ὅπως αὐτὸς ὁ χωρικός. Καὶ ἤδη ἐρωτῶ καὶ ἐγώ· τί θὰ γίνῃ μὲ τὸν βεβαιωτήν; Ὀφείλει ὁ γεωργὸς νὰ εἰδοποιήσῃ αὐτὸν τέσσαρας ἡμέρας πρὶν καί, ἂν ἐν τῷ μεταξὺ πέσῃ βροχή, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, τί δύναται νὰ πράξῃ ὁ γεωργός, ὅπως σώσῃ τὸ προϊὸν αὐτοῦ; Ἐὰν δὲν προφυλάξῃ τὸ πρᾶγμά του, καταστρέφεται· ἐὰν τὸ προφυλάξῃ, παραβλέπει τὸν νόμον· τρέχει ἄλλους κινδύνους ἐκ μέρους τῆς ἐξουσίας.

§64Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὁ ὅρος αὐτὸς ὑπάρχει, διότι, καθὼς γνωρίζετε καλῶς, τὸ λίχνισμα ἔχει ἀνάγκην ἀνέμου. Δὲν δύναται κανεὶς γεωργὸς νὰ εἴπῃ ὅτι αὔριον θὰ λιχνίσω, διότι χρειάζεται κάποιον χρονικὸν διάστημα. Δι’ αὐτὸ εἰδοποιεῖ τὸν βεβαιωτὴν ὅτι ἐντὸς 4–6 ἡμερῶν θὰ λιχνίσῃ.

§65Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἀναμφισβητήτως. Εἶναι ἀδύνατον νὰ κάμητε ἄλλως. Διὰ τοῦτο κατακρίνω τὸ νομοσχέδιον.

§66Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἀλλὰ μὲ συγχωρεῖτε· ἂν βρέξῃ πρὶν καὶ φυσήσῃ ἄνεμος, τί θὰ γίνῃ;

§67Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Σᾶς ἀνέγνωσα ἐκ τῆς ἐπιστολῆς, ὅτι ὅλον τὸν χρόνον ὁ γεωργὸς μὲ τὴν οἰκογένειάν του ὑποβάλλεται εἰς μυρίους κόπους, ὅπως τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἐξ ὑπαιτιότητος αὐτῆς τῆς Πολιτείας ἴδῃ τὸν καρπὸν αὐτοῦ παρασυρόμενον ὑπὸ τοῦ ποταμοῦ.

§68ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἂς εἰδοποιήσῃ πρότερον, ὅταν ὑπολογίσῃ, ὅτι θὰ εἶναι ἕτοιμος νὰ κάμῃ τὸ λίχνισμα, ἂς εἰδοποιήσῃ ἐγκαίρως.

§69Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ὅσους κανονισμοὺς καὶ ἂν θέσητε, δὲν διορθώνεται τὸ κακόν. Ἐλάβετε ὅσας προφυλάξεις ἠδύνασθε, τὸ ὁμολογῶ, πᾶσαν προσπάθειαν κατεβάλετε, τὸ ὁμολογῶ, ἀλλὰ παρ’ ὅλα ταῦτα εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐμποδίσητε τὸ κακόν. Καὶ τοῦτο λέγω, Κύριοι, διότι ὁμολογῶ, καὶ ὁμολογῶ πρὸς ἔπαινον τῶν γεωργῶν, πρὸς ἔπαινον αὐτοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅτι εἶναι ὅλοι πρόθυμοι νὰ πληρώσωσι φόρον, ἔχω ἀντιληφθῆ ὁ ἴδιος μετὰ τὴν πρώτην ἀγόρευσιν, τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ κάμω ἐνώπιον ὑμῶν, καθ’ ἣν εἶχον ζητήσει τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ φόρου, ἐπείσθην, λέγω, συνομιλῶν μετὰ τῶν συμπολιτῶν μου, ὅτι δὲν ζητοῦσιν ἀπαλλαγὴν φόρου, ἀλλ’ ἔχοντες τὸ πατριωτικὸν αἴσθημα, ἐκτάκτως ἀνεπτυγμένον, γνωρίζοντες ὅτι τὸ ἔθνος ἔχει ἀνάγκην προπαρασκευῆς, ὅλοι εἶναι πρόθυμοι νὰ πληρώσωσιν. Ἀκούσατε τί λέγει ἡ ἐπιστολή: «Νὰ διπλασιασθῇ ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων, ἀλλὰ νὰ μὴ τεθῇ ὁ φόρος τῶν σπειρομένων...». Ἰδοὺ τί λέγει ὁ λαός· 4,000,000 θέλετε, 4,000,000 εἶναι πρόθυμος νὰ πληρώσῃ, ἀλλὰ νὰ μὴ τὸν ὑποβάλητε εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα μοιραίως καὶ ἀναποφεύκτως θέλουσι συμβῆ. Καί, ἵνα μὴ μακρηγορῶ τὴν στιγμὴν ταύτην, θέλω μόνον ἐπιστήσει τὴν προσοχήν σας εἰς τοῦτο. Εἶναι βέβαιον ὅτι ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν εἶχε τὰ ἐλαττώματά του, οὐδεὶς θὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ, ἀλλ’ ἦτο φόρος, τὸν ὁποῖον εἶχε συνηθίσει ὁ κόσμος καὶ ἐπεβάρυνεν ὡρισμένην τάξιν, ἡ ὁποία ἐπλήρωνεν ἀγογγύστως. Σήμερον προκειμένου νὰ ἐπιβάλητε φόρον καταθλιπτικὸν εἰς ἄλλην τάξιν, ἐννοεῖται ὅτι τοῦτο θὰ τὸ συναισθανθῇ ὁ λαὸς καὶ θὰ τὸ αἰσθανθῇ βαρέως, ἐὰν δὲ ἐπρόκειτο τῳόντι διὰ τοῦ μέσου τούτου νὰ εἰσπράξητε περισσότερα, θὰ ἔλεγον ὅτι θὰ εἴχετε μίαν δικαιολογίαν, ἀλλὰ κατὰ τὴν γνώμην μου δὲν θὰ εἰσπράξητε περισσότερα, ἀλλὰ μόνον θὰ καταπιέσητε τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐδήλωσεν εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσίν του, ὅτι ἀναμένει ἐκ τοῦ φόρου τούτου 4,000,000· τὸ ἔλεγε πρὶν γίνωσιν αἱ σπουδαῖαι ἐλαττώσεις, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν ἀπὸ 6 εἰς 5%, ὥστε ἀναμφισβητήτως πρέπει οἱ ὑπολογισμοὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ ἐλαττωθῶσιν εἰς 3,500,000. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι αἱ δαπάναι τῆς βεβαιώσεως δὲν θὰ στοιχίσωσι, δὲν θέλω νὰ εἴπω τὰ 2,000,000, εἰς τὰ ὁποῖα τὰ ἀναβιβάζουσιν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, συνεπείᾳ τῶν ὑπολογισμῶν τῶν γενομένων ἄλλοτε ὑπὸ διαφόρων Κυβερνήσεων, ὅτε ἐπρόκειτο νὰ πραγματοποιηθῇ οὕτω πως ἡ φορολογία, δὲν λέγω τὰ 2,000,000, δὲν λέγω 1,500,000, ἀρκοῦμαι εἰς 1,000,000· ἂν ἀφαιρέσητε ἀπὸ τὰ 3,500,000 τὸ 1,000,000, τί σᾶς ἀπομένει; 2,500,000. Αὐξήσατε τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν κατὰ 10% καὶ ἰδοὺ ἔχετε τὸ ποσὸν αὐτὸ καὶ δέχεται εὐχαρίστως τὸν φόρον τοῦτον νὰ πληρώσῃ ὁ λαός, ἀγογγύστως καὶ εὐγνωμονῶν. Ὅταν λοιπὸν βλέπω τὸν λαὸν ζητοῦντα νὰ φορολογηθῇ μέν, ἀλλὰ νὰ φορολογηθῇ, καθ’ ὡρισμένον τρόπον, ὅταν διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ θὰ εἰσπράξητε βεβαίως, ὅ,τι θὰ εἰσπράξητε διὰ τοῦ μέσου τοῦ ὑμετέρου τοῦ καταθλιπτικοῦ, ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ παραβλέψῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπε, καὶ ἂς πεισθῇ, ὅτι τὸν παρακαλῶ, τὸ λέγω καὶ πάλιν, καὶ χάριν τοῦ τόπου, καὶ χάριν τῶν συμπολιτῶν μου, ἀλλὰ καὶ χάριν τοῦ γοήτρου αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα).

§70ΑΡ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὁπότε διὰ πρώτην φορὰν εἰσήχθη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἡ κατακραυγή, ἡ ὁποία ἠκούσθη κατ’ αὐτοῦ, ἦτο τοιαύτη, ὥστε νὰ ὑποθέσῃ τις, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ φέρῃ εἰς πέρας. Εὐτυχῶς οἱ φόβοι, οἱ ὁποῖοι τότε παρουσιάσθησαν, ἡ κατακραυγὴ ἡ ἐγερθεῖσα ἐκόπασε μὲ τὸν καιρὸν ἐνδώσασα εἰς τὴν δύναμιν τῆς ἀληθείας. Διότι, κύριοι Βουλευταί, ἔχω ἀκράδαντον τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν δύναται ἢ νὰ ἐγκλείῃ μίαν δόσιν ἀληθείας, ἀφοῦ ἐπιβάλλει φόρον εἰς μίαν τάξιν εἰσοδήματος, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀφορολόγητον καί, ἀφοῦ ἡ πρώτη βάσις τῆς δημοσιονομίας πρέπει νὰ εἶναι ἡ δικαιοσύνη, ἡ ἰσότης. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ τις πῶς ἓν ὡρισμένον εἰσόδημα θὰ ἔμενεν ἐντελῶς ἀπηλλαγμένον πάσης φορολογίας. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εὑρέθη καὶ πρὸ ἑνὸς ἀληθῶς ἀτυχήματος, ὅτι ἐπανέφερε φορολογίαν, ἡ ὁποία ἀρτίως εἶχε καταργηθῆ καὶ εἶχε καταργηθῆ ὄχι πρὸς θρίαμβον τῆς ἰσότητος, ἀλλ’ ἁπλῶς διότι κατηργήθη. Οἱ ἐνδιαφερόμενοι ὅμως ὑπὲρ τῶν λαϊκῶν συμφερόντων, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἰργάσθησαν ὑπὲρ τῆς πολιτικῆς μεταβολῆς, ὁ λαὸς αὐτὸς ἐν γένει οὐδέποτε ἐζήτησεν ἀσυδοσίαν· ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐζήτησεν, ἦτο ἰσότης φορολογική. Δὲν ἦτο λοιπὸν δυνατὸν ποτε νὰ ἐπικρατήσῃ μόνον διότι ἐλήφθη ἓν μέτρον, τὸ ὁποῖον ἤθελε νὰ ἐξαιρέσῃ ἐντελῶς τῆς φορολογίας, ἓν εἰσόδημα καὶ ποῖον εἰσόδημα; Τὸ εἰσόδημα τῆς γῆς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπετέλεσε τὴν ἀρχικὴν βάσιν τῆς φορολογίας ἀνέκαθεν καὶ διὰ τὸ ὁποῖον λέγουσιν οἱ φυσιοκράται ὅτι εἶναι τὸ μόνον εἰσόδημα, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ φορολογηθῇ. Ἰδοὺ ὁ λόγος, δι’ ὅν, ἅμα μετὰ τὴν πρώτην ἐντύπωσιν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου ἐπεκράτησαν λογικώτεραι σκέψεις, ἦλθεν ἐποχή, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ πράγματα ἐκρίθησαν δικαιότερον, ἡ δὲ παραπομπὴ τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἰς ἐπιτροπήν, ἡ ἐργασία, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ ἐπιτροπή, αἱ τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπήνεγκεν, εἶναι τοιαῦται, ὥστε πολὺ εὐπρόσωπον κατὰ τὴν γνώμην μου φέρουσιν ἐνώπιον ἡμῶν τὸ νομοσχέδιον μὲ τὴν νέαν αὐτοῦ οἰκονομίαν.

§71Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Καὶ αἱ βελτιώσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ γίνωσιν.

§72ΑΡ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Ὡς παρουσιάζεται σήμερον παρουσιάζεται τόσον βελτιωμένον, ὥστε δυσκόλως τις θὰ δυνηθῇ νὰ τὸ πολεμήσῃ, τοὐλάχιστον μὲ ἄλλα ἐπιχειρήματα ἢ τὰ ἐκ τῶν καταχρήσεων τῆς δεκάτης. Καὶ εἶναι, Κύριοι, σᾶς φωνάζουσιν, ἡ δεκάτη ὁλόσωμος, καὶ προσηλώθησαν οὕτως εἰπεῖν εἰς τὴν λέξιν αὐτήν. Ἠκούσαμεν μάλιστα: «ἡ δεκάτη τῆς Τουρκοκρατίας»· δὲν εἶναι δὲ ἀληθὲς ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐφρόντισε μόνον τὸ ὄνομα νὰ ἀφαιρέσῃ, διότι ὄχι μόνον δὲν εἶναι δεκάτη, ἀλλ’ εἶναι ὅλως νέος φόρος τῶν σπειρομένων γαιῶν. Ποῦ, Κύριοι, τὸ σύστημα τὸ ἐπὶ Τουρκοκρατίας κρατῆσαν; Ποῦ ἡ ἀγρία ἐκείνη φορολογία; Ποῦ οἱ σπαχῆδες, οἱ ὁποῖοι θὰ παρίστανται διὰ νὰ φορολογῶσι;

§73ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ ἴδιον σύστημα.

§74Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Τὸ καλλίτερον σύστημα εἶναι τὸ νὰ μὴ ἔχωμεν φόρους· ὁμιλῶ, ὅμως ἐγὼ περὶ τῆς περιπτώσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἀνάγκην φόρων, περὶ τῆς περιπτώσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλα τὰ εἰσοδήματα εἶναι ὡς εἶναι σήμερον βεβαρημένα. Καὶ σᾶς φέρω τὸ παράδειγμα τῆς σταφίδος, τοῦ ἐλαίου καὶ τόσων ἄλλων, τὰ ὁποῖα εἶναι βαρύτατα φορολογημένα.

§75ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὰ γνωρίζομεν.

§76ΑΡ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Δὲν ἀρκεῖ νὰ τὰ γνωρίζητε, ἀλλὰ πρέπει νὰ συμφωνήσητε περὶ τοῦ ὅτι ὑπάρχει ἀναπόδραστος ἀνάγκη νὰ φορολογηθῶσι καὶ αἱ σπειρόμεναι γαῖαι.

§77Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις μᾶς ἔδωκε τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων ὡς ἀντίδοτον τῆς δημεύσεως τῆς περιουσίας, ἡ ὁποία ἐπῆλθε διὰ τῆς καταργήσεως τῶν ἀμβύκων.

§78Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Δὲν ὁμιλῶ περὶ Θεσσαλίας. Τὰ αἰσθήματά μου ὅμως πρὸς τὴν Θεσσαλίαν οἱ κύριοι Θεσσαλοὶ ἀντιπρόσωποι τὰ γνωρίζουσι καλῶς καὶ θὰ ἠδυνάμην νὰ ὁμιλήσω ἐλευθέρως πρὸς τοὺς Θεσσαλοὺς αὐτοὺς καὶ νὰ παρατηρήσω, ὅτι, ἐὰν ἐννοῶσι τὸ συμφέρον των, πρέπει νὰ ὑποστηρίξωσι τὸ ἔργον τῆς Ἀνορθώσεως, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ δυνηθῶσι νὰ ἐπιτύχωσι ζωτικὰ τοπικὰ συμφέροντα, ἐννοῶ τὴν λύσιν μεγάλων κοινωνικῶν ζητημάτων, ὄχι τῶν ἀμβύκων. Ἔπρεπε λοιπόν, Κύριοι, νὰ ἐπανέλθῃ ἓν εἶδος φορολογίας, καὶ τοιαύτη εἶναι ἡ τῶν σπειρομένων γαιῶν. Τὸ ζήτημα ἦλθεν εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ὁ κατελθὼν δὲ τοῦ βήματος πρὸ ὀλίγου διὰ μακρῶν συνεζήτησε τὸ σύστημα τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ ἐκηρύχθη ὁ κ. συνάδελφος ὑπὲρ τοῦ συστήματος αὐτοῦ καὶ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν νομίζω ὅμως ὅτι ἐπιτρέπεται συζητοῦντες τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἐξάρωμεν τὴν τοῦ συστήματος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἀρχὴν καταδικασθεῖσαν πρὸ καιροῦ, ἐκτὸς μόνον ἂν πρόκειται νὰ χρησιμοποιήσῃ τοῦτο ὡς ὅπλον ἀντιδράσεως κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο εἶναι λογικώτερον, περιλαμβάνει μάλιστα μίαν βάσιν σοβαρὰν καὶ ὅλως νέαν διὰ τὴν ἡμετέραν δημοσιονομίαν. Ἐνῷ τοὺς μικροτέρους παραγωγοὺς τοὺς ἐλαφρύνει κατὰ πολύ, ἐπιβαρύνει περισσότερον τοὺς ἔχοντας μεγαλειτέραν παραγωγήν. Κατὰ τοῦ συστήματος τούτου δυνατὸν νὰ διαμαρτυρηθῶσιν οἱ τσιφλικιοῦχοι, ὄχι οἱ γεωργοί, καθόσον εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας, ὅπως π. χ. τὴν Ἀχαΐαν καὶ Ἤλιδα, τὴν Ἀρκαδίαν καὶ ἐν γένει ὅπου δὲν ὑπάρχουσι μεγάλα κτήματα, ἡ νέα ἀρχὴ τοῦ προοδευτικοῦ φόρου θὰ τὰς εὐεργετήσῃ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ αὗται νὰ εὐγνωμονῶσιν. Ὅταν λοιπὸν βλέπω ἓν μέτρον, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐλαφρώσῃ τὸν μικρὸν παραγωγὸν καὶ νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν μεγάλον, ὅταν βλέπω, ὅτι καὶ ὡς πρὸς πολλὰ ἄλλα ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τοῦ συστήματος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὅτι αὕτη εἶναι ὑπὲρ τοῦ τελευταίου, ὡς τοῦτο μάλιστα διερρυθμίσθη, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τὴν νοσταλγίαν πρὸς τὸ παρελθόν, πρὸς τὸ σύστημα τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὸ σύστημα ἐκεῖνο τὸ διετήρησεν ἀληθῶς κατὰ τὸ παρὸν ἔτος, ἐξ ἀνάγκης ὅμως, καὶ ἔπραξε καλῶς. Προκειμένου ὅμως νὰ καθιερώσωμεν ἓν σύστημα φορολογίας τῆς γῆς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμμείνωμεν εἰς ἓν σύστημα, τὸ ὁποῖον οὔτε εἰς τὴν Τύνιδα δὲν ἐφαρμόζεται πλέον, οὔτε εἰς κανὲν ἄλλο μέρος, μόνον διότι ἔτυχε καὶ τὸ ἔφερον καὶ τὸ ἐνεβολίασαν εἰς τὸ ἰδικόν μας σύστημα τῶν ἀμέσων φόρων; Καταφέρονται κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ὡς φορολογοῦντος τὴν ἀκαθάριστον πρόσοδον, καὶ εἶναι τοῦτο ἀληθές, ἀλλ’ εἶναι τὸ γενικὸν ἐλάττωμα τοῦ φορολογικοῦ μας συστήματος. Θὰ ἐπεθύμουν δὲ νὰ μάθω, διότι τὸ ἀγνοῶ· ἀπὸ πότε ἤρχισε νὰ φορολογῆται τὸ καθαρὸν εἰσόδημα; Ἂν ἐξαιρέσητε ἕνα μόνον φόρον, τὸν τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, ὅλοι οἱ ἄλλοι εἶναι ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος. Δὲν βλέπω λοιπὸν διατί αὐτὴ ἡ ἐξαιρετικὴ ἐξέγερσις κατὰ τοῦ φόρου τῶν σπειρομένων γαιῶν ὡς φορολογοῦντος τὸ ἀκαθάριστον εἰσόδημα.

§79ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐκ συνηθείας.

§80ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Οὔτε τὴν ἀκαθάριστον πρόσοδον φορολογεῖ οὔτε τὴν καθαράν. Τὸ νομοσχέδιον ζητεῖ νὰ ἀναλάβῃ ἀπὸ τὸν παραγωγὸν ἓν μέρος τῆς τεχνικῆς αὐξήσεως τῆς ἀξίας τοῦ σίτου, τὴν ὁποίαν φορολογεῖ τὸ Κράτος δι’ ἑνὸς φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου σίτου. Εἰς οὐδεμίαν περίστασιν ὑφ’ οἱουσδήποτε ὅρους τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ πληρώσῃ ὁ παραγωγός, εἶναι ἀνώτερον τοῦ μέρους τῆς τεχνικῆς ἀξίας, τὴν ὁποίαν προσθέτει τὸ Κράτος.

§81ΑΡΙΣΤ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον, ἤθελον ἁπλῶς νὰ εἴπω, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχωμεν φορολογίαν ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος. Ἡ προσπάθεια, ἡ ὁποία γίνεται σήμερον εἰς ὅλον τὸν κόσμον, προκειμένου λόγου περὶ τῶν φόρων τῶν ἀμέσων, ἡ προσπάθεια εἶναι πῶς νὰ φορολογηθῇ τὸ καθαρὸν εἰσόδημα. Εἰς τὴν Γαλλίαν τὸ νομοσχέδιον Καγιὼ τὸ ψηφισθὲν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἀκριβῶς ἐπιδιώκει αὐτὴν τὴν ἀρχήν, νὰ φορολογήσῃ τὰ καθαρὰ εἰσοδήματα ἐν γένει, ὄχι δηλ. μόνον τὰ εἰσοδήματα τῆς γῆς, νὰ φορολογήσῃ τὰ εἰσοδήματα τὰ βιομηχανικά, τὰ ἐμπορικὰ κλπ., ὡς καθαρὰ εἰσοδήματα. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐφηρμόσθη καὶ ἐπὶ τῶν γαιῶν. Τί εἶπον; Θὰ προσπαθήσωμεν νὰ εὕρωμεν τὸ καθαρὸν εἰσόδημα ἑκάστου κτήματος καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ θὰ θέσωμεν 3%. Αὐτὸ εἶναι τὸ ψηφισθὲν ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς νομοσχέδιον. Ἐννοῶ, κύριοι Βουλευταί, νὰ τείνωμεν εἰς τοιοῦτόν τι καὶ πρέπει νὰ τείνωμεν. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον δὲν δυνάμεθα, δὲν εἶναι περίστασις νὰ κάμωμεν τὸ τοιοῦτον, δὲν μένει ἄλλο τι παρὰ νὰ ἐμμείνωμεν εἰς ἓν σύστημα, τὸ ὁποῖον φορολογεῖ ὅσον εἶναι δυνατὸν ἐλαφρότερον καὶ ἀνθρωπινώτερον.

§82ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔχομεν τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν.

§83Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν εὑρίσκω πολὺ ἀνισώτερον ἀπὸ τοῦτον. Αὕτη μάλιστα ἡ ἀνισότης ἦτο ἡ κυρία κατ’ αὐτοῦ καὶ δικαία μομφή.

§84Δ. ΛΑΖΑΡΗΣ. Θέσατε ἄλλον φόρον.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι τρόπος συζητήσεως αὐτός.

§86ΑΡ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον, Κύριοι, λαμβάνει ἰδίαν πρόνοιαν περὶ τῆς φορολογίας τῶν δι’ ἐντατικῆς μεθόδου καλλιεργουμένων γαιῶν, ἐκεῖ δηλαδὴ ὅπου ἡ καλλιέργεια γίνεται διὰ τελειοτέρων μέσων, διὰ λιπασμάτων κλπ., τὸ νομοσχέδιον κάμνει βῆμα πρὸς τὸν φόρον τῆς καθαρᾶς προσόδου. Ἐκεῖ εὑρίσκεται εἷς τρόπος ἐξευρέσεως τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος διὰ δηλώσεων ἐκ μέρους τοῦ καλλιεργητοῦ τοῦ μεγάλου κτήματος, ὅταν πρόκειται νὰ καλλιεργηθῇ ποσὸν ἐκτάσεως ἄνω τῶν 400 στρεμμάτων, διὰ τῶν δηλώσεων αὐτῶν εὑρίσκεται τὸ καθαρὸν εἰσόδημα, τὸ ὁποῖον φορολογεῖται πρὸς 7%, Ἰδού, ὡς εἶπον, ἓν βῆμα πρὸς τὴν φορολογίαν τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος. Κυρίως ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εὐχόμεθα καὶ ἀπαιτοῦμεν ὅλοι, εἶναι ἀρχή, εἶναι ἐξαίρεσις ἀληθῶς, ἀλλὰ δὲν ἔπρεπε, φρονῶ, νὰ καταδικάζηται τόσον ἀμειλίκτως ὡς φορολογοῦν τὴν ἀκαθάριστον πρόσοδον τὸ πρῶτον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀνοίγει τὴν θύραν εἰς τὴν φορολογίαν τῆς καθαρᾶς ἐν τῇ ἐγγείῳ προσόδῳ. Ὅθεν ὑφ’ οἱανδήποτε ἔποψιν καὶ ἂν ἐξετάσητε τὸ νομοσχέδιον αὐτό, δὲν δύνασθε νὰ εὕρητε ἄλλην ἔλλειψιν παρὰ τὴν ἔλλειψιν ὅτι δὲν ἔφθασεν εἰς τὴν τελειότητα νὰ φορολογήσῃ γενικῶς τὴν καθαρὰν πρόσοδον.

§87ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὥστε προτείνετε τὴν φορολογίαν τοῦ βάμβακος;

§88ΑΡ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι.

§89ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πόσον χρόνον καλλιεργεῖται ὁ βάμβαξ;

§90Δ. ΛΑΖΑΡΗΣ. Ὅσον χρόνον καὶ ἂν καλλιεργῆται, εὑρίσκεται ἀκόμη εἰς τὰ σπάργανα.

§91Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἐκ τούτου ὁ κ. συνάδελφος, ὅστις μὲ διέκοψε νὰ δηλώσω ὅτι καὶ ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ βάμβακος, ἐὰν ὑπῆρχε, δὲν θὰ ἐτάρασσε τὰ νεῦρά μου, διότι ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι πρέπει νὰ φορολογηθῶσιν ὅλα τὰ εἰσοδήματα. Δὲν πρόκειται ὅμως νὰ προτείνω νὰ φορολογηθῇ ὁ βάμβαξ. Ἐγὼ συζητῶ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ εὑρίσκω δὲ ἄξιον ὑποστηρίξεως. Ἐξ ἀρχῆς ἤμην ὑπὲρ αὐτοῦ, ὁπότε πολλοὶ ἐφώναζον ἐναντίον του, στηριζόμενος εἰς τὴν ἀρχὴν αὐτὴν τῆς ἰσότητος, ὅτι πρέπει νὰ φορολογῶνται ὅλα τὰ εἰσοδήματα, πολὺ δὲ περισσότερον πρέπει νὰ εἶμαι ἤδη ὑπὲρ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, διότι τὸ βλέπω βελτιωμένον ἐπὶ τὸ λαϊκώτερον, μὲ τὰς ἐλαττώσεις καὶ ἐκπτώσεις, ἃς δέχεται ὑπὲρ τῶν πτωχοτέρων. Δὲν ἀποκρύπτω δὲ ὅτι τὰς ἤθελον μεγαλειτέρας.

§92Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἐπιδέχεται οὐδεμίαν ἄλλην βελτίωσιν.

§93ΑΡ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Μάλιστα. Συμφωνῶ ὅτι, ἂν ἐφρονεῖτε, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ κάμητε μεγαλειτέρας βελτιώσεις, θὰ τὰς ἐκάμνετε. Γνωρίζω ὑπὸ ποίας ἰδέας ὁρμᾶσθε σχετικῶς μὲ τοὺς μικροὺς παραγωγούς. Οἱαδήποτε ὅμως ἐλάττωσις καὶ ἂν γίνῃ ὑπὲρ τῶν μικρῶν παραγωγῶν, ἡ ἐλάττωσις αὕτη εἶναι δικαία, ἴσως μάλιστα καὶ ἐπιβεβλημένη, κατὰ τὸ καλῶς νοούμενον συμφέρον τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται νὰ γνωμοδοτήσωμεν περὶ τούτου· θὰ ηὐχόμην, ἐὰν αἱ περιστάσεις εἶναι τοιαῦται, νὰ ἦτο δυνατόν, ἀφοῦ ἀκουσθῶσι καὶ αἱ γνῶμαι τῶν ἄλλων συναδέλφων, νὰ γίνῃ κάποια βελτίωσις, ἐὰν δὲ τοῦτο πράξητε, κύριε Ὑπουργέ, θὰ αἰσθανθῶ μεγάλην χαράν. Τὸ συμπέρασμα, Κύριοι, εἰς τὸ ὁποῖον καταλήγω, εἶναι ὅτι δὲν πρέπει ἐκ προκαταλήψεως κρίνοντες τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ φαινώμεθα ἀντιδραστικοί. Ἂν μεταχειρίζομαι τὴν λέξιν «ἀντιδραστικοί», δὲν ἐννοῶ τὴν ἀντίδρασιν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ἀκολουθῶ καὶ εἰς τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἐλπίδας καλλιτέρου μέλλοντος, οὔτε ἄλλο τι, ἀλλ’ ἐννοῶ τὸν πόλεμον, ὁ ὁποῖος γίνεται ἐκ προκαταλήψεως. Ἐσχηματίσθη ἓν πνεῦμα ἀντιδράσεως, καὶ τὸ πνεῦμα τῆς ἀντιδράσεως τὸ ἔφερεν ἡ προκατάληψις κατὰ τῆς δεκάτης καὶ ἡ περίστασις ὅτι εἶχε πέρυσι καταργηθῆ ὁ φόρος αὐτός, ὅπερ ἐθεωρήθη ἀτόπως κατ’ ἐμὲ ὡς δῶρον τῆς ἐπαναστάσεως, ἐνῷ ἡ ἐπανάστασις δὲν ἤθελε κατάργησιν φόρων, ἀλλ’ ἤθελεν ἰσότητα. Ἀλλ’ ἤδη ἦλθεν ἡ ὥρα νὰ ἐξετάσωμεν ἀπροσωπολήπτως τὰ πράγματα καὶ νὰ ἴδωμεν ἂν ἡ Κυβέρνησις ζητοῦσα τὸν φόρον αὐτὸν ζητεῖ παράλογα πράγματα. Φρονῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ζητήσῃ. Ἂς ἀφήσωμεν κατὰ μέρος τὸν σπαχῆν· αὐτὸς εἶναι μορμολύκειον πλέον σήμερον.

§94Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Τὴν Κυριακὴν δὲν μεταβαίνετε νὰ τὰ εἴπητε αὐτὰ εἰς τὰ χωρία τῆς ἐπαρχίας σας, διὰ νὰ ἴδητε τί θὰ σᾶς εἴπωσιν οἱ χωρικοί;

§95Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Ἐὰν πρόκειται ν’ ἀκούσωμεν τί θέλουσιν ὄχι αὐτοὶ μόνον, ἀλλὰ πᾶς ὅστις πρόκειται νὰ πληρώσῃ, ὅλοι θὰ μᾶς εἴπωσιν, ὅτι θέλουσι νὰ μὴ πληρώνωσιν· αὐτὸ εἶναι φυσικόν, ἀλλὰ κατισχύει τέλος ὁ ὀρθὸς λόγος, ὅτι ὀφείλομεν νὰ εἰσφέρωμεν. Ἐννοῶ τὴν ἐξέγερσιν, ἡ ὁποία ἐγένετο, ὅτε ἤκουσαν, ὅτι θὰ φορολογηθῇ ἡ ἔγγειος πρόσοδος μὲ τὴν παλινόρθωσιν τοῦ σπαχῆ, ἀλλ’ ἦτο πλάνη, ἥτις δὲν χωρεῖ πλέον, ἀφοῦ εὐτυχῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εὗρε τὸ μέσον νὰ ἄρῃ τὸν σπαχῆν.

§96ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἤλλαξε τὸ φόρεμα.

§97Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Ὄχι δὲν ἤλλαξε τὸ φόρεμα, ἀλλὰ τὴν ὑπόστασιν· τὸ ἀποδεικνύει ἡ ὅλη οἰκονομία τοῦ νομοσχεδίου περὶ τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου, παρέχουσα τόσας εὐκολίας, τόσας προστασίας, τόσα μέσα ὑπὲρ τοῦ φορολογουμένου, ὥστε νὰ μὴ ἀδικηθῇ· ἐννοεῖται, ὄχι νὰ μὴ πληρώσῃ, διότι ἐξ ἀνάγκης θὰ πληρώσῃ, ἀλλὰ νὰ μὴ ἀδικηθῇ, νὰ μὴ καταπιεσθῇ, καὶ τῇ ἀληθείᾳ ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι δὲν θὰ ἀκούσωμεν παράπονα, δὲν θὰ ἀκούσωμεν κατακραυγὰς ψηφίζοντες τὸ νομοσχέδιον, μὲ ὅσας, ἐννοεῖται, τροποποιήσεις ἤθελον ἐπιφέρει οἱ κύριοι συνάδελφοι βελτιοῦντες τὰ καθέκαστα, ὡς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἔχω τὴν ἐλπίδα ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τοὺς μικροὺς θὰ δεχθῇ ἐκπτώσεις τινὰς ἀκόμη καὶ μὲ τὴν ἐλπίδα ταύτην καταλείπω τὸ βῆμα.

§98Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἡ Βουλὴ αἰσθάνηται τὴν ἀνάγκην τῆς ἀμέσου ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοκογλυφίας, δυνάμεθα νὰ τὸ ψηφίσωμεν τώρα εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, ἐὰν δὲν ὑπάρχωσιν ἀντιρρήσεις.

§99Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Εἶναι σοβαρὸν τὸ ζήτημα· θὰ ὁμιλήσω.

§100Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, κύριε Παπαχελᾶ, ὁμιλεῖτε.

§101ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§102Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ἔχει καλῶς. (Διακόπτεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν σπειρομένων γαιῶν»).

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμβατικοῦ τόκου, τοκογλυφίας καὶ αἰσχροκερδείας». (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Κύριοι Βουλευταί, τῇ 5ῃ ἀκριβῶς μετὰ μεσημβρίαν νὰ εἶσθε ἐνταῦθα, διότι τῇ 5ῃ καὶ τέταρτον θ’ ἀρχίσῃ ἡ συνεδρίασις. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις, διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ τῇ 5 μετὰ μεσημβρίαν. Μετὰ τὴν διακοπήν.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως). Ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἀ. Χριστίδου ὑποβάλλεται τροπολογία ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν σπειρομένων γαιῶν», τυπωθησομένη πρὸς διανομήν. (Ὅρα Παράρτημα Β. Ἀναθ. Βουλῆς, Τεῦχος Αʹ). Ἐξακολούθησις τῆς αʹ συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν σπειρομένων γαιῶν». Ὁ κ. Φαρμάκης ἔχει τὸν λόγον.

§105Ι. ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Θὰ θελήσω, κύριοι ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους, νὰ ὑποβάλω ἀπορίας τινὰς ὑποχρεωμένος ἵνα προσπαθήσω ἐκ τῆς γενησομένης συζητήσεως ἐπ’ αὐτῶν ἢ ν’ ἀρθῶσιν ἀπ’ ἐμοῦ αἱ τοιαῦται ἢ τοὐλάχιστον νὰ τύχω τῆς τιμῆς νὰ προκαλέσω τὴν εὐμένειαν ὑμῶν ἐπὶ τούτων. Ὑπολαμβάνω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι εἶναι ὑποχρέωσις ἀπαραίτητος εἰς πᾶσαν Πολιτείαν, ἥτις θέλει νὰ τείνῃ πάσῃ δυνάμει εἰς τὴν πραγμάτωσιν προοδευτικῆς φορολογίας, ἡ ὁποία θὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν γενικωτέραν εὐτυχίαν ἐν τῇ κοινωνίᾳ, πρὶν ἐπιληφθῇ πάσης φορολογικῆς ἐπιβολῆς εἰς οἱανδήποτε κοινωνικὴν τάξιν, νὰ προηγηθῇ ἐπιμελὴς ἔρευνα τῶν ἐν γένει συνθηκῶν αὐτῆς, ἵνα ἐκ τῆς ἐρεύνης ταύτης ἐπιτυγχάνηται ἰσορροπία τῶν ὑποχρεώσεων ἀλλὰ καὶ τῶν δικαιωμάτων τῶν διαφόρων κοινωνικῶν τάξεων ἀπέναντι τῆς ἰδέας τοῦ Κράτους. Καὶ ἐκ τῆς τοιαύτης ἀρχῆς ὁρμώμενος φρονῶ, ὅτι δέον πρὶν ἢ φθάσωμεν εἰς τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν θὰ δώσωμεν ὡς νόμον εἰς τὸ Κράτος τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν ἐκ μέρους τῆς ἀντιπροσωπείας τοῦ ἔθνους νὰ καταβληθῇ πᾶσα δυνατὴ προσπάθεια ἔν τισι σημείοις τοὐλάχιστον νὰ ἐπέλθωσι μεταβολαί, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι σκοπὸν νὰ προσφέρωσι σοβαρὰς εὐκολίας ἐκ τῆς προκειμένης φορολογίας εἰς τὴν γεωργικὴν τάξιν τῆς χώρας. Εἰμὶ ὑποχρεωμένος πρὶν εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ἐν γένει συνθηκῶν τῆς γεωργικῆς κινήσεως ἐν τῇ ἡμετέρᾳ χώρᾳ νὰ κάμω μίαν μικρὰν διάκρισιν, ποίαν ἐννοῶ γεωργικὴν τάξιν. Γεωργικὴν τάξιν ἐννοῶ πάντως τὴν τάξιν ἐκείνην, ἡ ὁποία προσφέρει ἐργασίαν προσωπικὴν ἐν τῇ ἰδέᾳ τῆς παραγωγῆς, διότι τὴν τάξιν τὴν κερδίζουσαν ἐκ τῆς παραγωγῆς ἄλλων, τὴν κερδίζουσαν λόγῳ τῆς ἰδέας τῆς ἰδιοκτησίας δὲν τὴν θεωρῶ κυρίως γεωργικὴν τάξιν, καὶ εἶμαι ὑπόχρεος λόγῳ αὐτῶν τῶν πεποιθήσεων, νὰ χωρίσω τὴν ὁμιλίαν μου σχετικῶς μὲ τὴν ἐκδήλωσιν τῶν γεωργικῶν τάξεων, ὅπως τὰς ἀντιλαμβάνομαι, διότι εἰς τὴν τάξιν, τὴν ὁποίαν ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον, δηλαδὴ τὴν τάξιν τῶν ἀπολαμβανόντων εἴτε ἐξ ἐνοικιάσεως τῶν γαιῶν αὐτῶν ἀπέναντι γεωμόρου εἴτε εἰς χρήματα καὶ εἰς εἶδος, καὶ εἰς τὴν τάξιν, ἡ ὁποία κερδίζει ἐκ τοῦ κολληγικοῦ κόσμου, φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιβαρυντικὴ ἡ φορολογία ἡ ἐπιβαλλομένη διὰ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἑπομένως δὲν ὑπάρχει λόγος ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν εἰσερχόμενος εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν συνθηκῶν τῆς τάξεως αὐτῆς. Φρονῶ ὅμως ἀδιστάκτως ὅτι ἡ ἑτέρα τάξις τῶν μικρῶν καλλιεργητῶν, ἡ τάξις τῶν ἐργαζομένων εἰς τὰ τσιφλίκια ὡς κολληγῶν ἐπιβαρύνεται σχετικῶς μὲ τὰς ὑπαρχούσας προόδους καὶ συνθήκας τῆς γεωργικῆς κινήσεως παρ’ ἡμῖν, καὶ ἐπιβαρύνεται τόσον, ὥστε εἶμαι πεπεισμένος σχεδόν, ὅτι ὄχι μόνον δὲν θὰ κατορθωθῇ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ τάσις τῆς ἡμετέρας Πολιτείας, ἡ ὁποία ἐξεδηλώθη διὰ τῆς ἱδρύσεως τοῦ ὀγδόου Ὑπουργείου, ἀλλὰ τοὐναντίον ἡ ὑπερβολικὴ αὕτη φορολογία ἴσως θὰ ὀπισθοδρομήσῃ εἰς κατώτερον σημεῖον ἀκόμη τὴν ἤδη ὠπισθοδρομημένην κίνησιν τῆς γεωργίας ἐν τῇ ἡμετέρᾳ χώρᾳ. Εἰσερχόμεθα ἑπομένως εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ἐν γένει συνθηκῶν τῆς γεωργικῆς κινήσεως. Ὅπως ἐδήλωσα ἐν ἀρχῇ, διὰ νὰ ἐπέλθῃ κάποια σαφὴς γνώμη, ὁποία θὰ εἶναι ἡ ἀπολύτως ἁρμόζουσα ἢ σχετικῶς ὅσῳ τὸ δυνατὸν φορολογικὴ ἐπιβολή, θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ προηγηθῇ κάποια, ἔστω καὶ βραχεῖα, ἐξέτασις τῶν ἐν γένει συνθηκῶν, ἐκ τῶν ὁποίων ἡ ἀντιπροσωπεία τοῦ ἔθνους θὰ ἔλθῃ ἴσως εἰς ὁριστικὸν συμπέρασμα περὶ τοῦ μέτρου, ὑπὸ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ φορολογηθῇ ἡ τάξις τῶν ἀμέσως καλλιεργητῶν. Θὰ ἦτο ἀνάγκη ν’ ἀρχίσω ἀπὸ τὰς γενικωτέρας συνθήκας τῆς γεωργικῆς ζωῆς ἐν Ἑλλάδι καὶ ἐξεδήλωσα ποίαν ἐννοῶ γεωργικὴν τάξιν. Θὰ ἤθελον νὰ εἰσέλθω πρωτίστως εἰς τὴν μόρφωσιν τῆς γεωργικῆς αὐτῆς τάξεως, διότι καὶ αὐτὴ εἶναι ἀπαραίτητος ὄχι εἰς γεωργικὴν μόρφωσιν ἀλλ’ εἰς τὴν γενικωτέραν μόρφωσιν ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν προσόντων τῶν μορφωτικῶν ἐν γένει. Διότι ἴσως ἐκ πρώτης ὄψεως νὰ φαίνηται ὅτι ἡ ἐξέτασις αὕτη δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ καὶ διότι ἴσως θ’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, ἀλλ’ ὑποθέτω ὅτι εἰς τὸ τέλος θὰ καταδειχθῇ ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ ἐξέτασις δὲν ἦτο περιττή. Ἔχω νὰ συναντήσω ἔλλειψιν πάσης μορφώσεως, ἡ ὁποία συντελεῖ καὶ εἰς τὴν ἔλλειψιν τῆς γεωργικῆς μορφώσεως, ἑπομένως τῆς προόδου τῆς γεωργικῆς, καὶ ἐκ τῆς τοιαύτης ἐλλείψεως δὲν παρουσιάζεται εὐχερὴς ἡ ἐπιτυχία ἐν τῇ ζωῇ οὐδὲ αὐτῶν τῶν κυριωτέρων χρειῶν, διὰ τὰς ὁποίας ἐργάζεται πρωτίστως ὁ ἄνθρωπος. Καὶ ὅταν βεβαίως δὲν κατορθοῦται ἡ ἐπιτυχία τῶν πρώτων χρειῶν ἐν τῇ ζωῇ, δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι ἡ τάξις, εἰς τὴν ὁποίαν πολλάκις, ἂν ὄχι πάντοτε, διακρίνει τις τὰ εὐγενέστερα αἰσθήματα, ἐλλείπει ἡ εὐκαιρία διὰ τὴν πραγμάτωσιν καὶ παντὸς ἄλλου ἀπωτέρου ἰδεώδους, ἀφοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ οὔτε τὸ πρῶτον αὐτό. Εἶναι εἷς λόγος καὶ αὐτός, ὅστις κρατεῖ ὀπισθοδρομικὴν τὴν γεωργικὴν κίνησιν τῆς ἡμετέρας χώρας. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν γεωργικὴν μόρφωσιν τῆς γεωργικῆς τάξεως. Ἂν ἐξαιρέσῃ τις ὀλίγας προσπαθείας ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας ἐκδηλωθείσας ἴσως ἐν Θεσσαλίᾳ ὑπὸ μεγάλων ἰδιοκτητῶν, θὰ ἴδῃ ὅτι ἡ Πολιτεία μέχρι σήμερον εἴτε δὲν ἔσχε τὴν εὐκαιρίαν, εἴτε δὲν γνωρίζω ἐκ ποίας ἀντιλήψεως δὲν προσέφερεν οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν, ὥστε νὰ πραγματωθῇ γεωργικὴ μόρφωσις ἐν τῇ ἡμετέρᾳ χώρᾳ, ἐκ τῆς ὁποίας βεβαίως ἡ κατάστασις τῆς ἐν γένει γεωργικῆς κινήσεως ἀλλὰ καὶ τῆς γενικωτέρας εὐτυχίας παρ’ ἡμῖν θὰ ἦτο πολὺ διαφορετικὴ παρ’ ὅ,τι εἶναι σήμερον, καὶ ἴσως δὲν θὰ ἦτο λόγος νὰ παρουσιάζηται τόσον ἀντίθετος ἀντίληψις ἀπὸ τὴν ἀντίληψιν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἡ συζητουμένη φορολογία εἶναι ἐπαχθής. Ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν, διὰ νὰ καταδείξω ποίαν σχέσιν ἔχουσιν ἐπὶ τῆς γεωργικῆς ἐν γένει κινήσεως καὶ ἐπὶ τῆς γεωργικῆς ἐν γένει προόδου, ν’ ἀναφέρω συγκριτικώτερον μερικὰς ἐλλείψεις, αἱ ὁποῖαι συντελοῦν ἀμεσώτατα εἰς τὴν ὀπισθοδρόμησιν τὴν γεωργικήν. Αἴφνης εἶναι εἷς γεωργός, ὁ ὁποῖος κατορθώνει κατὰ τὸν ἄλφα ἢ βῆτα τρόπον νὰ οἰκονομήσῃ ἓν ζεῦγος ἀροτριώντων κτηνῶν· λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν ὅτι κέκτηται ἓν τεμάχιον γῆς, ἔστω πεντήκοντα στρεμμάτων. Πρόκειται νὰ προβῇ εἰς καλλιέργειαν· συμβαίνει, ἂν ὄχι πάντοτε, συνήθως εἰς τὰς μικρὰς αὐτὰς γεωργικὰς τάξεις νὰ ὑπάρχῃ ἔλλειψις τῶν πρώτων μέσων πρὸς ἐνέργειαν πάσης ἐργασίας διὰ τὴν πραγμάτωσιν τῆς παραγωγῆς. Φυσικὰ θὰ γίνῃ ἡ σκέψις, ὅπως ἐξευρεθοῦν τὰ μέσα διὰ τὴν κίνησιν τῆς ἐν γένει γεωργικῆς ἐργασίας, καὶ ἐνῷ εἰς πᾶσαν ἄλλην χώραν δὲν θὰ ἤθελε χρειασθῆ οὔτε μεγάλη θυσία οὔτε πολὺς κόπος διὰ τὴν ἐξεύρεσιν ὅλων αὐτῶν τῶν μέσων, διότι ὑπάρχουν σχεδὸν παντοῦ Τράπεζαι γεωργικαί, ὑπάρχουν ἀποθῆκαι γεωργικαί, ὑπάρχει συγκοινωνία πολὺ διάφορος τῆς ἡμετέρας, ὑπάρχει ἐμπόριον πολὺ διαφορετικῆς ἀντιλήψεως, μὲ τὴν ὁποίαν παρουσιάζεται τὸ ἐμπόριον, τοὐλάχιστον τῶν πόλεων τῶν μικρῶν καὶ τῶν χωρίων, καὶ θὰ προσήρχετο εἰς τὴν πρώτην εὐκαιρίαν, δηλαδὴ εἰς μίαν Τράπεζαν Γεωργικήν, ν’ ἀναλάβῃ ἓν μέρος χρημάτων μὲ ἕνα τόκον, τὸν ὁποῖον ἐπιβάλλουσιν αἱ ἀντιλήψεις τοῦ σημερινοῦ πολιτισμοῦ, θὰ ἤρχιζε μὲ ἐγκάρδιον προθυμίαν ὅλην τὴν ἐργασίαν, ἡ ὁποία θὰ ἔφερεν ἐν τῇ προόδῳ αὐτῆς τὴν παραγωγήν, καὶ θὰ κατώρθωνεν ἐκ τῆς παραγωγῆς καὶ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν χρειῶν τῶν πρώτων τοὐλάχιστον νὰ πληρώσῃ καὶ τὰς ὑποχρεώσεις, ἃς ἀνέλαβε διὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς παραγωγῆς, νὰ ὑπηρετήσῃ, ἂν ὄχι κατὰ τὸ ὅλον, κατὰ τὸ μέρος, κατὰ τὸ προσῆκον τοὐλάχιστον. Παρ’ ἡμῖν δὲν ὑπάρχουσι μέσα τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα διευκολύνουσι τὴν ἐν γένει οἰκονομικὴν κίνησιν, καὶ ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχουσι τοιαῦτα, εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀναφέρωμεν ἐν ὀλίγοις ποῖα τὰ ὑπάρχοντα καὶ ποίαν ἐπίδρασιν ἔχουσιν ἐπὶ τῆς ἐν γένει ὀπισθοδρομικότητος, τῆς ἐν γένει κινήσεως τῆς ἡμετέρας χώρας, τὰ ὁποῖα, ἐὰν ἐξακολουθήσωσιν ὑπάρχοντα, ἀναμφιβόλως, χωρὶς ἐγὼ νὰ θέλω ποτὲ νὰ χάνω τὴν ἐλπίδα μου, διότι εἶμαι πολὺ αἰσιόδοξος, θὰ εἶναι οὐτοπία ἡ ὅλη ἐλπίς, ἡ ὁποία περιβάλλει τὸ νῦν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως. Εὑρίσκεται ὁ καλλιεργητὴς εἰς τὴν θέσιν αὐτήν, μὴ ὑπαρχόντων ὅλων αὐτῶν τῶν ἱδρυμάτων τῶν οἰκονομικῶν, τὰ ὁποῖα συνδέουσι τὴν ἰδέαν τοῦ κέρδους μὲ ἰδέας γενικωτέρας παραγωγῆς καὶ γενικωτέρου πολιτισμοῦ· θὰ καταφύγῃ εἰς τὸν πρῶτον ἔμπορον λεγόμενον τῆς πόλεως, ὅπου ὑπάγεται τὸ χωρίον· θὰ ζητήσῃ τὴν σύναψιν ἑνὸς δανείου· θὰ συναφθῇ τὸ δάνειον τοκογλυφικῶς κατὰ τὸν α ἢ β τρόπον· θὰ προσέλθῃ εἰς τὴν ἰδέαν τῆς ἐργασίας μὲ πλήρη ἀπογοήτευσιν, διότι ἐκ τῶν ἀφετηριῶν ἀρχίζουσιν οἱ φόβοι τῆς μὴ ἱκανοποιήσεως ἐκ τῆς παραγωγῆς ὅλων τῶν μεγάλων ὑποχρεώσεων. Οὐδεμία γεωργικὴ μόρφωσις. Ὥστε ἡ πρώτη ἐμφανιζομένη νόσος, παρ’ ὅλας τὰς σημερινὰς ἀνακαλύψεις, τὰς σημερινὰς προόδους τὰς γεωργικὰς, θὰ ἐπιφέρῃ καταστροφὴν ἴσως, ἂν ὄχι τελείαν, μερικὴν εἰς τὰ προϊόντα· κατορθώνει τὸ τέλος τῆς παραγωγῆς νὰ μὴ εἶναι ἀρκετόν, συνήθως, ὄχι πάντοτε, οὔτε διὰ τὴν πλήρωσιν τῶν κυριωτέρων ἀναγκῶν. Ἐν ὀλίγοις ἡ γεωργικὴ κίνησις περιβάλλεται ὑπὸ τοιούτων συνθηκῶν, καὶ ἦτο ἀνάγκη νὰ ἐξετάσωμεν ἐν ὀλίγοις τὰς συνθήκας, —διότι εἰσερχόμενός τις εἰς τὰς λεπτομερείας θὰ ἔβλεπεν ὅτι ἔχουσι βαρυτάτην τὴν φύσιν καὶ δὲν κατορθοῦται οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον ἡ πραγμάτωσις τῶν ἀπαραιτήτων ἀναγκῶν ἐκ τῆς ἐπιβεβλημένης θετικῆς προόδου ἐν τῇ κινήσει τῆς γεωργίας— εἶναι ἀνάγκη συγκριτικῶς μὲ τὴν ὑπάρχουσαν ὀπισθοδρόμησιν τῆς γεωργικῆς κινήσεως ἐν τῇ ἡμετέρᾳ χώρᾳ νὰ κρίνωμεν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, νὰ ἴδωμεν μήπως ἆρά γε γινόμενον νόμος τοῦ Κράτους φέρει κλονισμοὺς τοιούτους, ὥστε ὅλη ἡ νεωτέρα προσπάθεια, ὅπως ἔλεγον, πρὸς πραγμάτωσιν γενικωτέρας προόδου ἐν τῇ γεωργικῇ κινήσει νὰ φέρῃ μεγαλειτέραν ὀπισθοδρόμησιν. Ἔρχομαι εἰς τὴν τετάρτην περίοδον τοῦ πρώτου ἄρθρου: «ὁ φόρος καταβαλλόμενος ὑπὸ τῶν φορολογουμένων εἰς εἶδος ὁρίζεται εἰς 5% ἐπὶ τοῦ παραγομένου καὶ συγκομιζομένου ποσοῦ μετὰ τὰς ἐν τῷ ἑπομένῳ 2 ἄρθρῳ καθοριζομένας ἐκπτώσεις». Εἶναι καὶ δύο κοιλὰ ὁ δημοτικὸς φόρος· ἔχομεν ἐν ὅλῳ ἑπτά. Λαμβάνω ἓν παράδειγμα ἐκ τῶν πλέον συνηθεστέρων, λαμβάνω τὸ παράδειγμα τοῦ παραγωγοῦ, ὁ ὁποῖος παράγει 300 κοιλὰ κατ’ ἔτος ὑπὸ σχετικῶς εὐνοϊκὰς συνθήκας τοῦ γεωργοῦ τοῦ φέροντος παραγωγὴν 300 κοιλῶν κατ’ ἔτος, ὁ ὁποῖος, ἐννοεῖται, καλλιεργεῖ ἐπὶ τεμαχίου γῆς ἀνήκοντος εἰς τὴν κυριότητά του· ἔχομεν 300 κοιλὰ μὲ μερικὰς ἀφαιρέσεις, τὰς ὁποίας ἀναφέρει τὸ νομοσχέδιον, θὰ ἔχωμεν 240 κοιλὰ περίπου, τὰ ὁποῖα ὑπόκεινται εἰς τὴν φορολογίαν. Φυσικὰ οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι χρησιμεύουσιν ὡς γεωργοὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, δηλαδὴ οἱ μικροὶ καλλιεργηταί, εἶναι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι οὐδεμίαν ἄλλην κέκτηνται περιουσίαν παρὰ τὴν ἰδιοκτησίαν τῆς μικρᾶς αὐτῆς γῆς, τὴν ὁποίαν καλλιεργοῦσι, καὶ τὴν ἰδιοκτησίαν τοῦ ἀροτριῶντος ζεύγους. Ἔχει 240 κοιλὰ εἰσόδημα. Τὸ εἰσόδημα αὐτὸ φυσικά, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ εἴπω ἐγώ, δὲν εἶναι καθαρὸν εἰσόδημα· ἐν αὐτῷ συμπεριλαμβάνεται τὸ κεφάλαιον τῶν δαπανῶν, συμπεριλαμβάνεται καὶ τὸ κεφάλαιον τῆς ἐργασίας τῆς ἰδίας. Ἔχομεν μίαν φορολογίαν περίπου 20 κοιλῶν, ἐπὶ εἰσοδήματος τριακοσίων, ἀλλ’ ἀκαθαρίστου· εἴκοσι κοιλὰ ἰσοδυναμοῦσιν 120–130 δραχμάς· ἔχομεν 130 δρ. φορολογίαν, σᾶς παρακαλῶ, ἐπὶ παραγωγῆς 300 κοιλῶν ἰσοδυναμούντων μὲ 1800 δραχμάς, ἀλλ’ ἐκ τῶν ὁποίων, μετὰ τὰς ἀφαιρέσεις, τὸ ἥμισυ ἀντιπροσωπεύει ὄχι τὸ κεφάλαιον τῆς ἐργασίας, ἀλλὰ μόνον τὰς καταβαλλομένας δαπάνας· ἐὰν ὑπολογισθῇ τὸ κεφάλαιον τῆς ἐργασίας καὶ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἐπιτυχὴς παραγωγή, θὰ ἔχωμεν τότε τὰ ⅔ τῆς ὅλης παραγωγῆς ἀντιπροσωπεύοντα τὸ κεφάλαιον τῶν δαπανῶν καὶ τὸ κεφάλαιον τῆς ἐργασίας· θὰ ὑπελείπετο τὸ ⅓, δηλ. 600 δραχμαὶ καθαραὶ νὰ φορολογῶνται μὲ 120 δραχμάς· 600 δραχμαὶ εἶναι τὸ ὅλον κεφάλαιον ἐπὶ 300 κοιλῶν· λαμβάνω τὸ ἥμισυ, καίτοι δὲν εἶναι πάντοτε αὐτό.

§106ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὑπολογίζετε παραγωγὴν 300 κοιλῶν.

§107Ι. ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Μάλιστα· 300 κοιλὰ εἶναι ἡ ἐπιτυχὴς παραγωγὴ εἰς τοὺς καλλιεργητὰς τοὺς καλλιεργοῦντας 50 στρέμματα· ἓξ κοιλὰ θὰ λάβητε τὸ στρέμμα· ἔχομεν 300 κοιλὰ ἐπὶ καλλιεργείας 50 στρεμμάτων· ἐγὼ λαμβάνω τὸ maximum, διὰ νὰ μὴ γεννῶνται ἀντιρρήσεις· λοιπὸν ἔχομεν 300 κοιλά· μετὰ τὰς ἀφαιρέσεις ἔχομεν 240· ἐπειδὴ γίνεται ἡ ἀφαίρεσις, λαμβάνω ἐγὼ τὸ ἥμισυ μόνον ὡς κεφάλαιον δαπανῶν καὶ τὸ ἄλλο ἥμισυ ὡς καθαρὸν εἰσόδημα, δηλαδὴ λαμβάνω 120 μόνον κοιλὰ ὡς δαπάνην καὶ ἀφήνω 120, ἐνῷ συνήθως εἰς τὴν γεωργικὴν ἐργασίαν τὸ τρίτον πρέπει νὰ ὑπολογίζηται, καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ ἀληθές, διὰ νὰ εἶσθε ἐν ἀσφαλείᾳ, ἀλλὰ δι’ ἄλλους λόγους θέλω νὰ λαμβάνω τὸ ἀνώτατον· ἔχομεν 120 κοιλά· ἔχομεν 1200 δρ.· ἔχομεν ἄρα 120 δρ. ἐπὶ τῶν 1200 φορολογίαν. Εἶπον πρὸ ὀλίγου ὅτι οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἀσχολοῦνται εἰς τὴν γεωργικὴν ἐργασίαν ἐν Ἑλλάδι, οὐδεμίαν ἄλλην ἐργασίαν ἔχουσι νὰ ἐπιμεληθῶσι, διότι δὲν ἔχουσι καὶ τὸν καιρὸν νὰ ἐπιμεληθῶσι· συνήθως ἔχουσι 2–3 ζῷα, τὰ ὁποῖα εἶναι μόνον διὰ νὰ πληρῶνται ἐλάχισται ἀνάγκαι, καὶ αὐταὶ γεωργικαί. Λοιπὸν μένουσι μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῆς φορολογίας χίλιαι δραχμαὶ μόλις διὰ νὰ πληρωθῶσιν αἱ πρῶται ἀνάγκαι ὁλοκλήρου τῆς οἰκογενείας· ἀλλ’ ὄχι μόνον τοῦτο, διὰ νὰ πληρωθῶσι καὶ ὑποχρεώσεις, αἱ ὁποῖαι ἀνελήφθησαν εἰς τὴν ὁδὸν τῆς ἐπιζητήσεως τῶν πρώτων κεφαλαίων διὰ τὴν δημιουργίαν τῆς παραγωγῆς. Εἴπομεν δὲ πόσον βαρύταται εἶναι λόγῳ τῶν ἡμετέρων ἀντιλήψεων αἱ τοιαῦται ὑποχρεώσεις. Ἀλλ’ ἡ ἐπιτυχία ἐν τῇ γεωργικῇ ἐργασίᾳ, μὲ ὅλας τὰς ἐλλείψεις τῆς γεωργικῆς προόδου, τὰς ὁποίας ἀνέφερον παρ’ ἡμῖν, φρονεῖ τις ὅτι εἶναι πρᾶγμα σύνηθες;

§108ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μοὶ ἐπιτρέπετε μίαν παρατήρησιν εἰς τὴν σειρὰν τῶν συλλογισμῶν σας μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου; Ἐδέχθητε ἕνα παραγωγὸν 300 κοιλῶν σίτου καὶ εὕρετε ὅτι αὐτὸς θὰ φορολογηθῇ μὲ 120 δραχμὰς διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ 1200 δραχμῶν. Τώρα παρακολουθήσατε τὴν ἑξῆς σειράν· θὰ εἶμαι πολὺ σύντομος. Ἀπὸ τὰ 300 κοιλά, τὰ ὁποῖα ἔκαμεν αὐτός, βεβαιότατα δὲν θὰ τῷ χρειασθῶσι περισσότερα ἀπὸ 50 κοιλά, διὰ νὰ τρώγῃ τὸ σπίτι του. Ὥστε τὰ 50 κοιλὰ θὰ χρησιμοποιηθῶσι διὰ τὴν οἰκογένειάν του.

§109Ι. ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἐπῆρα τὸ καθαρόν.

§110ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐγὼ τὸ λαμβάνω ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως. Λοιπὸν ἀφαιρῶ τὰ 50 κοιλά, μένουσι 250 κοιλά, τὰ ὁποῖα θὰ πωλήσῃ.

§111Ι. ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Δὲν θὰ πωλήσῃ.

§112ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διατί;

§113Ι. ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Διότι τὰ 120 εἶναι αἱ δαπάναι.

§114ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀφήρεσα 50 κοιλὰ διὰ τὸ σπίτι του· ἔχομεν καὶ διὰ τὸν σπόρον ἄλλα 50, δηλαδὴ κατὰ τὸν ὑπολογισμόν, τὸν ὁποῖον ἐκάμετε.

§115Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Ἐπὶ 50 στρεμμάτων δὲν εἶναι παρὰ 25 κοιλὰ ὁ σπόρος.

§116ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὥστε 75. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μοὶ δώσῃ ἄλλα 25, διότι θέλω νὰ τὰ χαρίσω, διότι δυνατὸν νὰ μὴ ἦτο τόσον καλὴ ἡ παραγωγή· θὰ πωλήσῃ 200 κοιλά· θὰ κατορθώσῃ νὰ πωλήσῃ ἐπὶ τέλους. Εἶναι 4500 ὀκάδες· αἱ 4500 ὀκάδες σίτου, τὸν ὁποῖον θὰ πωλήσῃ αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ ὅ,τι θὰ καταναλώσῃ καὶ μετὰ τὸν σπόρον, εὐρύτερον ὑπολογιζόμενον, θὰ ἀποδώσωσιν εἰς αὐτὸν ποσὸν περίπου 400 δραχμὰς περισσότερον παρ’ ὅσον θὰ ἀπέδιδεν ὁ σῖτος ὁ προωρισμένος αὐτῷ, ἐὰν τὸ Κράτος δὲν ἐπέβαλλε τὴν φορολογίαν αὐτὴν τὴν τερατώδη τῶν ἐννέα λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν. Λοιπὸν αὐτὸ τὸ ποσόν, κατὰ τὸ ὁποῖον αὐξάνει ἡ παραγωγή του ἐκ τῆς παρεμβάσεως τῆς τακτικῆς τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ τερατώδους αὐτοῦ φόρου κάμνει ὥστε ὁ ἄρτος νὰ εἶναι ἀπρόσιτον εἰς τὸν λαόν, ἐκ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον κερδίζει ἐκ τῆς παρεμβάσεως τοῦ Κράτους ὁ παραγωγός, τῷ λέγει τὸ Κράτος νὰ τῷ δώσῃ τὸ ⅓ καὶ νὰ κρατήσῃ αὐτὸς τὰ ἄλλα ⅔. Τὸ εὑρίσκετε πολύ; Ἰδοὺ καὶ ὁ συλλογισμός μου ἐπίσης χονδρικός, ὡς ὁ ὑμέτερος. Πρόκειται νὰ λάβωμεν ὀπίσω ἓν μέρος ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δίδομεν διὰ τῆς παρεμβάσεώς μας καὶ διὰ τοῦ ὁποίου κατήντησεν ὁ ἄρτος νὰ μὴ εἶναι εὐθηνός.

§117Ι. ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Εἶναι εὐκαιρία νὰ σᾶς εἴπω τινά, τὰ ὁποῖα ἐκράτησα ὑπὸ σημείωσιν. Αὐτὴν τὴν παρατήρησιν τὴν ὑπεβάλετε τὴν πρωίαν, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, εἴς τινα ἐκ τῶν ἀγορευσάντων συναδέλφων. Ἐγὼ ἔλεγον, ὅτι, ὅταν ὁμιλῶ περὶ γεωργικῆς τάξεως ἐν Ἑλλάδι, ἐννοῶ τὴν γεωργικὴν τάξιν τῶν μικρῶν καλλιεργητῶν. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅ,τι ἔλεγον πρὸ μικροῦ, ὑποθέτω δὲ ὅτι δὲν ἦσθε ἐδῶ, ὅτι δηλ. ὁμιλῶν περὶ τῆς ἐν γένει κινήσεως τῆς γεωργικῆς τάξεως ἐν τῇ ἡμετέρᾳ χώρᾳ, ἐννοῶ, ὅταν λέγω τὴν γεωργικὴν τάξιν, ὄχι τὴν τάξιν τῶν μεγάλων ἰδιοκτητῶν, οἵτινες ἀπολαμβάνουσι κατὰ διαφόρους τρόπους ἐκ τῆς παραγωγῆς, ἀλλὰ τὴν τάξιν τῶν ἀμέσων καλλιεργητῶν, καὶ περιορίζομαι νὰ ἐξετάσω αὐτὴν καὶ μόνον καὶ ὑπὲρ αὐτῆς ἔχω νὰ ὑποβάλω γνώμας τινάς, ἵνα γεννηθῇ συζήτησις ἢ τοὐλάχιστον νὰ ἀρθῶσιν αἱ ἀπορίαι μου ἢ νὰ προκαλέσω τὴν εὐμένειαν ἐπὶ τῶν ἀποριῶν μου. Πρέπει νὰ ἀναφέρω, ὅτι σχετικῶς μὲ τὰς συνθήκας, τὰς ὁποίας ἀνέφερον, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ δὲν ἀπολαμβάνουσιν οὐδὲ τὸ ἐλάχιστον ἕνεκα τῆς φορολογίας τοῦ σίτου. Εἴπετε, ὅτι ἔχομεν 200 κοιλὰ καθαρὰ μετὰ τὴν τροφήν, τὴν ὁποίαν θὰ κρατήσωσιν.

§118ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶπον καθαρόν, εἶπον πωλήσιμον.

§119Ι. ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Ἡ γεωργικὴ ἐργασία γίνεται ὡς ἑξῆς. Οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται, εἴτε διὰ νὰ σπείρωσιν, εἴτε διὰ νὰ θερίσωσιν, εἴτε διὰ νὰ ἐκκοκκίσωσι, πληρώνονται εἰς εἶδος συνήθως, διότι δὲν ὑπάρχει χρῆμα εἰς τὸν μικρὸν καλλιεργητήν. Διὰ νὰ προσφέρωσι τὰς τοιαύτας ἐργασίας, δέον νὰ συνεταιρισθῶσι μέχρι τῆς ἀποθηκεύσεως τοῦ προϊόντος, ἑπομένως δὲν γίνεται πωλήσιμον.

§120ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κάμετε καὶ αὐτὸν τὸν ὑπολογισμὸν ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ τοῦ παραδείγματος. Ἐγὼ τὸν ἔκαμα αὐτὸν τὸν ὑπολογισμόν, ὁσάκις δὲ ἐκάθισα νὰ κάμω αὐτὸν τὸν ὑπολογισμὸν κατέληξα πάντοτε εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ζητήσῃ τὸ Κράτος διὰ τοῦ φόρου 5%, πάντοτε εἶναι μικρότερον ἀπ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὠφελεῖται ὁ παραγωγὸς ἐκ τῆς παρεμβάσεως τοῦ Κράτους διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου.

§121Ι. ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Δὲν θέλω νὰ ἐπιμείνω, ὅτι ἀπολύτως δὲν ἔχει τοῦτο οὐδεμίαν σχέσιν.

§122ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι ἀπὸ τὰ 300, τὰ ὁποῖα παράγει ὁ παραγωγός, ἐὰν ἀφαιρέσωμεν τὰ 50 διὰ τὴν τροφὴν καὶ 50 διὰ τὴν σποράν, μένουσι διακόσια· ἐὰν ἀφαιρέσωμεν 100 δι’ ἔξοδα καλλιεργείας, μένουσι μόνον 100, τὰ ὁποῖα στοιχίζουσι 3.200 δραχμάς.

§123Ι. ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Ἐγὼ θὰ σᾶς ἀπαντήσω λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν καὶ τοὺς ἐπιμόρτους καλλιεργητάς, διότι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ περιλαμβάνονται εἰς τὴν τάξιν αὐτήν, ὡς ἐγὼ τὴν ἔχω καθορίσει.

§124Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Τὸ παράδειγμα, τὸ ὁποῖον λαμβάνετε, εἶναι τὸ ἐξαιρετικὸν παράδειγμα τῆς τάξεως ἐκείνης.

§125Ι. ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Μάλιστα, διότι, ἐὰν ἐλάμβανον τὴν πραγματικωτέραν κατάστασιν, φοβοῦμαι μήπως χαρακτηρισθῶ ὡς ὑπερβολικός, φοβοῦμαι μήπως ἀπολέσω καὶ τὸ ἐλάχιστον, τὸ ὁποῖον ἐπιζητῶ, καὶ δι’ αὐτὸ δὲν θέλω νὰ παρουσιάζωμαι ὑπερβολικός, θέλω νὰ εἶμαι εἰς τὴν θέσιν τῶν πραγμάτων. Ἔπρεπε νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν ἐν γένει αἱ συνθῆκαι, τὰς ὁποίας ἀνέφερον. Ποῦ θὰ εὕρωσι νὰ τοποθετήσωσι τὸ προϊὸν αὐτῶν, διὰ νὰ τὸ πωλήσωσιν ἐν καιρῷ; Ὑπάρχουσι τραπεζιτικαὶ ἀποθῆκαι, διὰ νὰ πετάξωσιν ἐντὸς αὐτῶν τὸ προϊὸν καὶ νὰ λάβωσι πεντακοσίας δραχμὰς μέχρις ὅτου ἔλθῃ ἡ κατάλληλος στιγμὴ ὅπως τὸ πωλήσωσι; Γνωρίζετε τί γίνεται; Πρὶν γίνῃ συγκομιδὴ γίνεται προπώλησις εἰς τοὺς παντοπώλας καὶ εἰς τοὺς ἐμπόρους τῆς πόλεως.

§126Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐκεῖ πρέπει νὰ στρέψωμεν τὴν προσοχήν μας καὶ νὰ προστατεύσωμεν τὸν γεωργόν.

§127Ι. ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Μέχρις ὅτου αὐτὰ πραγματοποιηθῶσιν ἔχετε σήμερον τὴν κατάστασιν αὐτὴν νὰ ἐξετάσητε· εἶναι ἡ μεγάλη ἀνάγκη, ἡ ὁποία τὸ ἐπιβάλλει, καίτοι συνήθως ὁ γεωργὸς ἀντιλαμβάνεται αὐτὰς τὰς παγίδας, ἐν τούτοις ὑποπίπτει εἰς αὐτάς. Ὥστε ἐξ αὐτοῦ τοῦ προϊόντος ἀπολαμβάνουσι μόνον οἱ μεγάλοι κτηματίαι, οἱ ὁποῖοι συγκεντροῦσιν εἰς τὰς ἀποθήκας των τὸ προϊόν ἀπέναντι λογαριασμῶν, καὶ κερδοσκοποῦσιν οἱ μεγάλοι κτηματίαι ἐπὶ τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὸν μικρὸν καλλιεργητὴν ἐκ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ δασμοῦ, ὥστε οἱ μικροκαλλιεργηταὶ εἶναι θύματα τῆς ἀνάγκης καὶ τῆς ἀμαθείας. Ἴσως θὰ μοὶ εἴπῃ τις, ὅτι δὲν εἶναι πάντοτε ἡ αὐτὴ τιμή, ὅτι κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς παραγωγῆς ὑποτιμᾶται τὸ προϊόν. Ἀλλὰ λέγω, ὅτι αὐτοὶ δὲν ἔχουσι τὴν οἰκονομικὴν δύναμιν, ὥστε νὰ κρατήσωσι τὸ προϊόν αὐτῶν, διὰ νὰ τὸ πωλήσωσι μὲ μεγαλειτέραν τιμήν, καὶ ἕνεκα τούτου ἐπ’ ἐλάχιστον ἀπολαμβάνουσι τοῦ πλεονεκτήματος αὐτοῦ ἐκ τῆς ἐπιβολῆς τῆς φορολογίας ἐν τῇ εἰσαγωγῇ.

§128ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μήπως καὶ εἰς τὸ ἔλαιον καὶ εἰς τὴν σταφίδα δὲν γίνεται τὸ αὐτό;

§129Ι. ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Ἡμεῖς τώρα συζητοῦμεν περὶ σπειρομένων γαιῶν. Πρόκειται, Κύριοι, περὶ μιᾶς τάξεως, μὲ τὴν πρόοδον τῆς ὁποίας συνδέει τὸ ἔθνος, κατὰ τὴν ἐμὴν τοὐλάχιστον γνώμην, τὴν πραγμάτωσιν τῶν εὐγενεστέρων αὐτοῦ ἰδανικῶν, περὶ μιᾶς τάξεως, τὴν ὁποίαν γνωρίζετε καλλίτερον ἐμοῦ, ὅτι εὑρίσκεται αὕτη εἰς μίαν ὀπισθοδρομικότητα, τὴν ὁποίαν οὐδὲν τῶν πεπολιτισμένων Κρατῶν ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ. Φρονεῖτε, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ συζήτησις εὐρυτάτη περὶ ὅλων αὐτῶν τῶν συνθηκῶν, καὶ νὰ ἔχωμεν αὐτὰς ὑπ’ ὄψει ἐν τῇ ἐπιδιώξει τοῦ καθορισμοῦ τῆς φορολογίας ἐκ μέρους τοῦ Κράτους; Ἐπανερχόμενος λέγω ὅτι εἴχομεν 120 δραχμὰς φορολογίαν ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος, ὅτι δὲν κέκτηται ὁ τοιοῦτος καλλιεργητὴς ἄλλο κεφάλαιον, ἄλλην περιουσίαν, διὰ νὰ ἔχῃ πρόσοδον, καὶ ὅτι εἶναι τὸ μόνον κεφάλαιον, μὲ τὸ ὁποῖον εἶναι ὑποχρεωμένος ἀπαραιτήτως νὰ ἐκπληρώσῃ ὅλας ἐν γένει τὰς χρείας αὐτοῦ, τὰς πρώτας καὶ τὰς δευτερευούσας. Ποτὲ φυσικὰ δὲν γίνεται λόγος περὶ ὑπερβασιῶν, διότι οὔτε ἡ μόρφωσις οὔτε τὸ κεφάλαιον ὑπάρχει. Εὑρίσκω λοιπόν, ὅτι παρακωλύεται ἡ πρόοδος ἐκ τῆς τοιαύτης βαρυτάτης φορολογίας ὅλης αὐτῆς τῆς μεγάλης κοινωνικῆς τάξεως, ἡ ὁποία φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ἀπολαμβάνῃ τῆς εἰλικρινοῦς συμπαθείας περισσότερον ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας, διότι εἶναι ἡ τάξις, ἡ ὁποία δύναται νὰ ὀνομάζηται μεθ’ ὑπερηφανίας, ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ὑπάρχει διάκρισις κοινωνικὴ ἐν πάσῃ Πολιτείᾳ, ὅτι εἶναι ἡ τάξις ἡ ἀντιπροσωπεύουσα τὴν πραγματικὴν ἀριστοκρατίαν. (Εὖγε, εὖγε). Εἶναι ἡ τάξις, ἡ ὁποία δὲν ἀνέχεται νὰ ζῇ εἰς βάρος οὐδεμιᾶς ἄλλης τάξεως, καὶ ὄχι μόνον δὲν δέχεται νὰ ζῇ εἰς βάρος οὐδεμιᾶς ἄλλης τάξεως ἐργαζομένη συνεχῶς καὶ ὑποβαλλομένη μετ’ ἐγκαρδιότητος εἰς ὅλας τὰς θυσίας, τὰς ὁποίας ἐπιζητεῖ τὸ Κράτος διὰ τὴν πραγμάτωσιν τῶν ἰδεωδῶν τοῦ ἔθνους, ἀλλ’ εἶναι ἡ τάξις ἐκείνη, ἡ ὁποία διὰ τοῦ ἱδρῶτός της παρέχει τὴν πλήρωσιν τῶν χρειῶν εἰς τόσας καὶ τόσας ἄλλας τάξεις, εἰς τάξεις αἱ ὁποῖαι δὲν συντελοῦσιν εἰς τὴν πλήρωσιν τῶν καθηκόντων ἐν τῇ ἰδέᾳ τῆς ἀλληλεγγύης ἐν πάσῃ κοινωνίᾳ καὶ εὐρύτερον ἐν τῇ ἰδέᾳ τῆς ἀλληλεγγύης τῆς ἀνθρωπότητος. Δὲν δύναμαι λοιπὸν ἐγώ, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους, νὰ παραδεχθῶ ὡς δικαίαν φορολογίαν τὴν βαρυτάτην ὄντως τοιαύτην διὰ τὴν τελευταίαν λόγῳ δυσμενῶν συνθηκῶν γεωργικὴν τάξιν. Θὰ ἐπεθύμουν, ἂν ἦτο δυνατόν, νὰ μείνῃ ἐντελῶς ἀφορολόγητος· ὄχι μόνον ἐντελῶς ἀφορολόγητος, ἀλλ’ ἐν μέρος μέγα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους νὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ τὴν χειραφέτησιν τῆς τάξεως ἐκείνης καὶ πνευματικῶς καὶ οἰκονομικῶς, διὰ νὰ κατορθωθῇ, ἐπαναλαμβάνω, ἡ χειραφέτησις ἡ πνευματικὴ καὶ οἰκονομικὴ αὐτῆς, διὰ νὰ δύναται ἐγωιστικῶς καὶ δικαίως ἡ Πολιτεία νὰ εἴπῃ ὅτι προσπαθεῖ νὰ φέρῃ μίαν ἰσορροπίαν δικαιωμάτων καὶ ὑποχρεώσεων πραγματικῶν καὶ ὄχι πλαστῶν. Καὶ ὅτι εἶναι βαρυτάτη ἡ φορολογία καὶ ὅτι δὲν ἐχρησιμοποιήθη ποτὲ μετ’ ἐπιμελείας ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας ἓν κεφάλαιον ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους διὰ τὴν χειραφέτησιν τὴν πνευματικὴν καὶ τὴν οἰκονομικήν, δὲν ἔχετε νὰ περιμένητε νὰ σᾶς τὸ εἴπω ἐγώ, ἀλλ’ ἀκριβῶς ἔχετε νὰ κάμητε μίαν παρατήρησιν, διὰ νὰ ἴδητε ὅλας τὰς διαφοράς, εἰς τὰς ὁποίας ὑπόκειται αὕτη. Ἔχομεν μίαν τάξιν καταδυναστευομένην ὑφ’ ὅλας τὰς ἐπόψεις, θὰ ἐφρόνουν δέ, κύριοι ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους, ὅτι ὡρισμένως ἔπρεπεν ἄλλως νὰ ὑπολογισθῇ ἡ φορολογικὴ ἐπιβολὴ βεβαίως διὰ τὴν τάξιν αὐτήν, διότι αἱ 120 δραχμαί, τὰς ὁποίας ἀνέφερον, ἴσως θὰ ἦτο τὸ μόνον κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελε νὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ τὴν πλήρωσιν ἀναγκῶν τινων, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔδιδον τὴν εὐχαρίστησιν καὶ εἰς τὴν Πολιτείαν καὶ εἰς τὴν κοινωνίαν, τὴν καλῶς ἐννοοῦσαν τὸ κοινωνικὸν συμφέρον, νὰ ἴδωσιν ἐπιτυγχανομένην πρόοδόν τινα ἐν τῇ τάξει ταύτῃ πραγματικήν, καὶ μετ’ οὐ πολὺ νὰ ἠδύνατο ἡ Πολιτεία βοηθοῦσα τὴν τάξιν αὐτὴν ἐν τῇ προόδῳ διὰ διαφόρων συμπληρώσεων τῶν κενῶν, τὰ ὁποῖα πρὸ μικροῦ ἀνέφερον, νὰ εἴχομεν τὴν εὐχαρίστησιν, ὥστε νὰ ἴδωμεν τὴν τάξιν αὐτὴν προαγομένην πραγματικῶς καὶ νὰ μᾶς ἐπέτρεπον αἱ τοιαῦται περιστάσεις τῶν προόδων καὶ ἐν μιᾷ ἀνάγκῃ βεβαίως νὰ μὴ ὑπάρχωσιν ἀντιρρήσεις φορολογίας μεγαλειτέρας. Ἐὰν δὲν ἀνέφερον ὅλας τὰς περιστάσεις τὰς δυσμενεῖς, τὰς ὁποίας εἶπον ὅτι ἀποφεύγω νὰ ἀναφέρω, οὐδεμίαν ἔχω ἀντίρρησιν ἐγὼ τοὐλάχιστον ὅτι θὰ ἀπεφάσιζε μετὰ πεποιθήσεως ἡ ἀντιπροσωπεία τοῦ ἔθνους, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἔπρεπε νὰ ἐξαιρέσῃ τὴν τάξιν αὐτὴν τὴν μικρὰν πάσης φορολογίας καὶ νὰ περιορισθῇ εἰς τὴν φορολογίαν τῶν ἀπολαμβανόντων ἐκ τῶν μεγάλων ἰδιοκτησιῶν, ἡ ὁποία εἶναι ὄχι μόνον δικαία, ἀλλὰ καὶ δικαιοτάτη, δὲν λέγω δ’ ὅτι εἶναι ἐλαφρά, διὰ νὰ μὴ παρεξηγῶμαι. Ἀλλ’ αὐτό, τὸ ὁποῖον θὰ εἴπω, δὲν θὰ εἶναι ῥητορικὸν σχῆμα, θὰ εἶναι ἀλήθεια, τὴν ὁποίαν ἔσχον τὴν εὐτυχίαν νὰ γνωρίσω, ὅτε εὑρισκόμην ἐπὶ μακρὸν χρόνον συνεχῶς ἀναστρεφόμενος τὴν τάξιν αὐτήν. Γνωρίζω ὅτι ἡ ὑπερηφάνεια τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τοῦ λαοῦ τοῦ ἐργατικοῦ, τοῦ μικροῦ εἶναι μεγαλειτέρα τῶν δυνάμεών του. Γνωρίζω ὅτι ἡ ἐξυπηρέτησις τῶν ἐθνικῶν ἰδεωδῶν εὑρίσκεται εἰς ἀκμαιότατον σημεῖον, γνωρίζω δ’ ὅτι αἰσθάνεται ὁ μικρὸς λαὸς στιγμὰς ἐξαιρετικῆς εὐτυχίας, ὅταν ὑφ’ ὅλας αὐτὰς τὰς δυσμενείας τῆς ζωῆς εὑρίσκηται εἰς τὴν εὐχάριστον στιγμὴν νὰ προσφέρῃ καὶ αὐτὸς ἐλάχιστα εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον διὰ τὴν πραγμάτωσιν τῶν ἰδεωδῶν τοῦ ἔθνους. Ἀλλὰ δὲν φρονῶ ὅτι ὅλα αὐτὰ ἀκριβῶς τὰ ἐξαιρετικὰ αἰσθήματα εἶναι ἔργον δικαιοσύνης νὰ παραγνωρίζῃ ἡ ἀντιπροσωπεία τοῦ ἔθνους καὶ νὰ μὴ θελήσῃ ἐν βαθυτάτῃ ἐπιμελείᾳ νὰ κρίνῃ ἐν ποιᾷ τινι ἐπιεικείᾳ, ἵνα μὴ εἴπω ἀληθεῖ δικαιοσύνῃ, περὶ τῆς τακτοποιήσεως τῶν σχέσεων αὐτῆς τῆς τάξεως ἀπέναντι τῆς ἰδέας τοῦ Κράτους (χειροκροτήματα). Εἶναι, Κύριοι, εἴπομεν, ἐν ὅλῳ 7, ὄχι 5 κοιλά. 5 κοιλὰ εἶναι ὁ δημόσιος φόρος.

§130ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ δημοτικός.

§131Ι. ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Μήπως ὁ φόρος ὁ δημοτικὸς δὲν εἶναι φόρος; Γνωρίζω τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους: παρακολουθῶ μετ’ εὐλαβείας εἰλικρινοῦς, δύναμαι νὰ εἴπω, ὅλας τὰς προσπαθείας τῆς παρούσης Κυβερνήσεως καὶ αἰσθάνομαι εἰλικρινῆ τιμήν, διότι μοὶ δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ παρέχω ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν τὴν ἐμπιστοσύνην μου διὰ τὴν συντέλεσιν ὅλων τῶν ἰδανικῶν καὶ τῶν εὐγενῶν προσπαθειῶν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη ἀπαραίτητος νὰ μὴ ὀπισθοδρομήσῃ ὅλη ἡ πρόοδος, τὴν ὁποίαν πρώτη ἡ Κυβέρνησις ἀνεγνώρισεν ὅτι ἐπεβάλλετο νὰ συντελεσθῇ εἰς τὴν γεωργικὴν κίνησιν τῆς χώρας, καὶ διὰ τοῦτο, διὰ νὰ μὴ εἴπω περισσότερα, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅτι αὐτὴ ἡ παρατήρησις ἐν τῇ περιπτώσει τῇ γεωργικῇ τῶν καλλιεργητῶν τῶν μικρῶν εἶναι ἀνάγκη ἀπαραίτητος ἄνευ οὐδεμιᾶς κατὰ τὴν γνώμην μου συζητήσεως καὶ ἡ ἀντιπροσωπεία τοῦ ἔθνους καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ συναινέσῃ νὰ τεθῇ ἕν ὅριον πολὺ ὀλιγώτερον ἀπὸ τὸ τιθέμενον. Φρονῶ ὅτι κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην καὶ κατὰ τὰς ἐντυπώσεις τὰς ἀναμφισβητήτως ἀληθεῖς, διότι βεβαίως δὲν θέλω νὰ ἔχω ἐγὼ μεγάλην ἰδέαν διὰ τὴν ἐμὴν πεῖραν, ἀλλὰ προεῖπον ὅτι εὐκαιρία μοὶ ἐδόθη εἰς τὴν ζωὴν εὐτυχὴς κατ’ ἐμέ, νὰ παρακολουθήσω μετ’ ἐπιμελείας ὅλην τὴν ἐξέλιξιν τῆς ἐν γένει γεωργικῆς κινήσεως, τῆς ἐν γένει γεωργικῆς ζωῆς καὶ διὰ τοῦτο θὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶναι ἐλάχιστον, εἶναι τὸ ἀνώτατον ὅριον, τὸ ὅριον τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπουν ἐξαιρετικαὶ ὑποχρεώσεις ἐθνικαί, ἐξαιρετικαὶ οἰκονομικαὶ συνθῆκαι τοῦ Κράτους, καὶ τὸ ὅριον τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπεται λόγῳ τῶν προσπαθειῶν τῶν πραγματικῶν, τὰς ὁποίας ἔχει ὑπ’ ὄψει της ἡ παροῦσα Κυβέρνησις νὰ καταβάλῃ ὑπὲρ τῆς ἀναπτύξεως τῆς τάξεως αὐτῆς. Παραδέχομαι λοιπὸν ὅτι θὰ εἶναι τοὐλάχιστον τὸ πολὺ πολὺ 5 κοιλὰ τὸ μεγαλύτερον ὅριον, δηλ. 3 καὶ 2 διὰ τὴν τάξιν αὐτήν, ἐὰν δὲ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ ἀντιπροσωπεία τοῦ ἔθνους φρονῇ ὅτι ἐλαττουμένου κατὰ τοσοῦτον τοῦ ποσοῦ δὲν συντελεῖται ἡ πραγμάτωσις ὅλων τῶν ὑποχρεώσεων τῶν οἰκονομικῶν καὶ τῶν ἐθνικῶν εὑρίσκεται πρὸ καταστάσεως ἀνάγκης, ἀλλ’ εὑρισκομένη πρὸ καταστάσεως ἀνάγκης ἡ Κυβέρνησις θὰ τείνῃ τὴν χεῖρα τὴν φορολογικὴν εἰς μίαν τάξιν, ἡ ὁποία, ἐὰν καὶ μίαν στιγμὴν ἐγνώριζε τὴν δυστυχίαν της, δὲν θὰ κατώρθωνε νὰ ζήσῃ, ἢ θὰ τείνῃ τὴν χεῖρά της εἰς μίαν τάξιν, ἡ ὁποία ὀχεῖται εἰς ἁμάξας καὶ ἀπολαμβάνει τόσας καὶ τόσας ἄλλας πολυτελείας; Διότι ἐγὼ ἔχω ἀκούσει παραδόξους ἰδέας εἰς τὴν σημερινὴν κοινωνίαν. Ἀκούω ἀνθρώπους πλουσιωτάτους, ἀνθρώπους ἀπολαμβάνοντας ὅλων τῶν εὐμαρειῶν καὶ ὅταν πρόκειται ἐπ’ ἐλάχιστον νὰ θιχθῶσιν ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας διαρκῶς στρέφουσι τὰς προσπαθείας αὐτῶν, ὅπως φορολογηθῇ ἡ τάξις ἐκείνη, ἡ ὁποία δὲν ἔχει πάντοτε τὴν δύναμιν νὰ ὑπερασπίζηται ἑαυτήν. Ἐὰν ἔχωμεν τὴν ἀξίωσιν ὡς Κράτος καὶ ὡς κοινωνία νὰ εὑρίσκωμεν προθυμίαν ἐκ μέρους τῆς ἀμαθεστέρας καὶ τῆς δυστυχεστέρας κοινωνικῆς τάξεως, φρονῶ ὅτι καὶ ὡς Κράτος καὶ ὡς κοινωνία πρέπει νὰ ἔχωμεν τὴν ἀξίωσιν νὰ τὴν συναντῶμεν πρωτίστως εἰς τὴν τάξιν τὴν μὴ στερουμένην οὔτε μορφώσεως οὔτε ὑλικῶν μέσων. Δὲν δύναταί τις νὰ μοὶ εἴπῃ ὅτι ἑνὸς ἕως δύο ἑκατομμυρίων ἐλάττωσις, ἡ ὁποία θὰ ἐπέλθῃ ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ποσοστοῦ, τὸ ὁποῖον ὑποδεικνύει ἡ ἐλάττωσις αὕτη, ἐὰν διοχετευθῇ εἰς βάρος μιᾶς κοινωνικῆς τάξεως, ἡ ὁποία ἀπολαμβάνει τόσην εὐμάρειαν, θὰ εἶναι φορολογία, ἡ ὁποία θὰ κλονίσῃ τὴν τάξιν αὐτήν, ἐνῷ, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἡ ἐπιμονὴ νὰ μὴ γίνῃ ἐλάττωσις, νὰ μείνῃ τὸ ποσοστόν, αὐτὸ τὸ ἕν ἑκατομμύριον, κατὰ τὸ ὁποῖον δὲν θὰ θελήσωμεν νὰ ἐλαττώσωμεν τὴν εἴσπραξιν τὴν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ὑποβάλῃ εἰς τόσας ἀπογοητεύσεις τὴν γεωργικὴν τάξιν καὶ νὰ φέρῃ ὀπισθοδρόμησιν τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀναγνωρίζομεν πάντες ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη μεγάλης ἐπιμελείας, διὰ νὰ συγκρατήσωμεν ἀκριβῶς τὰς ἐλπίδας τῆς τάξεως αὐτῆς καὶ νὰ βαδίσωμεν εἰς μίαν πολιτικὴν γεωργικὴν κυρίως, ἡ ὁποία θὰ χρησιμεύσῃ καὶ διὰ τὴν πραγμάτωσιν τῶν ἐθνικῶν ἰδεωδῶν καὶ διὰ τὴν πραγμάτωσιν νέων ἰδεωδῶν ἀκόμη εὐρυτέρων, ὡς ἐλπίζω. Εἶναι λοιπὸν τὸ πρῶτον σημεῖον, διὰ τὸ ὁποῖον τολμῶ νὰ ὑποβάλω τὴν ἡμετέραν γνώμην ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς ἀντιπροσωπείας τοῦ Ἔθνους, ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας, διότι ἴσως ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν· προτιμῶ ἰδιαιτέρως, διότι πρόκειται περὶ λεπτομερειῶν νὰ θέσω ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τὴν γνώμην μου, ὥστε νὰ μὴ μακρηγορῶμεν· ἐλπίζω ὅμως ὅτι ἡ ἐλάττωσις αὕτη δέον βεβαίως νὰ προεκταθῇ καὶ εἰς τὰ μερίδια τῶν καλλιεργητῶν ἀπέναντι ἐνοικίου πληρωνομένου εἰς γεώμορον ἢ εἰς χρῆμα, ἐννοεῖτε δὲ ποίους ἐννοῶ· τοὺς καλλιεργητάς, τοὺς καλλιεργοῦντας εἰς κτήματα ἀνήκοντα εἰς ἕνα ἰδιοκτήτην μεγάλον ἢ μικρὸν καὶ ὑποχρεουμένους νὰ καταβάλλωσι γεώμορον εἰς εἶδος ἢ χρῆμα· τὸ μερίδιον τὸ ὑπολειπόμενον εἰς αὐτοὺς βεβαίως ἐννοῶ νὰ ὑπαχθῇ εἰς αὐτὴν τὴν ἐλάττωσιν ἐπίσης καὶ διὰ τοὺς ἐπιμόρτους καλλιεργητάς, οἱ ὁποῖοι παρέχουν τὸ ½ καὶ τὸ ⅓. Τὸ ⅓ τὸ παρέχουν, ὅταν, ὡς γνωστόν, καταβάλλωνται ὅλαι αἱ δαπάναι ἐκ μέρους τῶν κολληγῶν καὶ ἑπομένως μένουν τὰ ⅔ ἐκ τῆς ὅλης παραγωγῆς. Λαμβάνομεν τὰ 300 κοιλά, 200 κοιλά· ἐκ τῶν ⅔ ἔχομεν τὰ ἔξοδα καὶ μένει τὸ ⅓ καθαρόν, διότι ἐκεῖ μένει τὸ ½. Φρονῶ ὅτι αὐταὶ αἱ μικραὶ τάξεις αἱ περιλαμβανόμεναι εἰς τὴν τάξιν τῶν κυρίως γεωργῶν, διότι ἐγώ, ἂν καὶ ἔχω κτῆμα, ἢ ἄλλος δὲν δύναται νὰ ὀνομασθῇ γεωργός. Εἶναι ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος φορολογεῖ, λαμβάνει δηλ. μέρος τῆς ἐργασίας τοῦ ἄλλου. Αὐταὶ αἱ τρεῖς τάξεις, ὑποθέτω, πρέπει νὰ ἀπολαύσωσιν ὅλης αὐτῆς τῆς μικρᾶς ἐλαττώσεως καὶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὁμολογῶ τοὐλάχιστον ἐγὼ τὴν πεποίθησίν μου ἐκ τῆς ἐπιμελοῦς ἐρεύνης, τὴν ὁποίαν ἐνήργησα εἰς τὴν τάξιν αὐτὴν σχετικῶς μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ μεγάλη προθυμία, ἀλλὰ συγχρόνως θὰ δύναται νὰ εἴπῃ ἡ ἀντιπροσωπεία τοῦ Ἔθνους, ἡ ἐλθοῦσα νὰ χρησιμοποιήσῃ μίαν ἐπανάστασιν προκληθεῖσαν ἕνεκα βαθυτέρων ἐννοιῶν, ὄχι μόνον ἕνεκα τῶν ἐλλείψεων τῶν συνταγματικῶν, ἴσως καὶ ἐν μέρει ἐκ τούτων, ἀλλ’ ἡ προκληθεῖσα ἐπανάστασις ἦτο ἐπανάστασις, ἡ ὁποία εἶχεν ἐννοίας βαθυτέρας, εἶχε τὴν ἀνισορροπίαν τῶν δικαιωμάτων καὶ ὑποχρεώσεων τῶν ἠθικῶν καὶ ὑλικῶν τῆς ἡμετέρας κοινωνίας, θὰ δύναται, λέγω, νὰ εἴπῃ ὅτι συναισθανομένη πλήρως τῆς ἀποστολῆς αὐτῆς δὲν στέργει νὰ ἐνοχλήσῃ τὴν ὑπάρξασαν πάντοτε εἰς τὴν ἐκπροσώπησιν τῆς Πολιτείας ἀνισορροπίαν τῶν δικαιωμάτων καὶ ὑποχρεώσεων καὶ τῶν διαφόρων κοινωνικῶν τάξεων πρὸς ἀλλήλας, ἀλλὰ καὶ τῶν διαφόρων κοινωνικῶν τάξεων ἀπέναντι τῆς ἰδέας τοῦ Κράτους; (χειροκροτήματα).

§132ΑΛ. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ὅτε, κύριοι Βουλευταί, εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλήσω ἐνώπιον ὑμῶν συζητουμένου τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος περὶ ἰδιοκτησίας ἐχαιρέτισα γηθοσύνως τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐπαναστάσεως, διότι ἐξ αὐτῆς προέκυψε πρωτίστως τὸ ἀγαθόν, ὅτι ἐνεστερνίσθη τὸ Κράτος τὴν γεωργικὴν πολιτικήν, τῆς ὁποίας τὴν ἐφαρμογὴν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις οὖσα καὶ αὕτη προϊὸν τῆς ἐπαναστάσεως ἀνέλαβε νὰ ἐκτελέσῃ, διότι ἔλεγον ὅτι, ἐὰν δὲν προκόψῃ ἡ γεωργία ἐν Ἑλλάδι, οὔτε αἱ ἐπιστῆμαι εἶναι δυνατὸν νὰ προκόψωσιν, οὔτε αἱ τέχναι, οὐδὲ τὸ ἐμπόριον καὶ ἡ βιομηχανία. Καὶ ἐνῷ ἐπίστευον ταῦτα εὑρίσκομαι πρὸ μέτρων τῆς Κυβερνήσεως, τὰ ὁποῖα ὁμολογῶ ὅτι οὐσιωδῶς ὄχι μόνον δὲν συντείνουν εἰς τὴν πρόοδον τῆς γεωργίας, ἀλλ’ ἐξ ἐναντίας παρεμβάλλονται ὡς σοβαρὰ προσκόμματα αὐτῆς. Καὶ ἤκουσα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τὰς δικαιολογητικὰς βάσεις, εἰσηγουμένου τοῦ παρόντος νομοσχεδίου καὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, ἤκουσα δὲ εὐρύτερον ταύτας ἀναπτυχθείσας καὶ ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῆς ἐννοίας ὑπὸ τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως βοηθήσαντος κατὰ τὴν ἑσπέραν ἐκείνην τῆς εἰσηγήσεως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐν τούτοις οὐδόλως ἐπείσθην ὅτι εἶναι ἀρκοῦσαι αἱ δικαιολογητικαὶ βάσεις, ὡς ἀνεπτύχθησαν αὗται, διότι διὰ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ τῆς ἐπιμονῆς τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἐπιψήφισιν αὐτοῦ οὐδὲν ἄλλο πράττομεν παρὰ νὰ παρακολουθῶμεν τὸ σύστημα τὸ παλαιόν, κατὰ τὸ ὁποῖον διῳκήθη τὸ Κράτος ἡμῶν ἀφ’ ὅτου ἐγένετο ἀνεξάρτητον. Ἀλλὰ δὲν διεκρίθη ἐπιστημονικῶς ἡ βάσις ἡ οἰκονομική, ἐφ’ ἧς ἐστηρίζετο ἡ ἐσωτερικὴ οἰκονομικὴ πολιτικὴ τῆς χώρας, ἡ κατ’ αὐτὴν διάγνωσις περὶ τοῦ τίνας παράγοντας πρέπει νὰ προστατεύσωμεν καὶ τίνας νὰ φορολογήσωμεν καὶ κατὰ ποῖον τρόπον νὰ προστατεύσωμεν ἢ φορολογήσωμεν. Οὕτω δὲ δὲν ἐξετάζομεν, ἂν συμφέρον εἶναι νὰ φορολογήσωμεν τὴν γεωργίαν, ἀφοῦ πάντες ἀνομολογοῦμεν ὅτι εὑρίσκεται εἰς τὰ σπάργανα αὐτῆς. Ὅπως ἐβάδιζον αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις, ὅτε παρουσιάζετο ἔλλειμμά τι εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, ἐπιβάλλουσαι ἀμεθόδως καὶ ἄνευ ἐπιστημονικῆς βάσεως ἀμέσως ἕνα φόρον πρὸς κάλυψιν αὐτοῦ. Τὰ ἴδια βλέπω νὰ ἐφαρμόζῃ καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις. Εἶδεν ὅτι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ὑπάρχει ἔλλειμμα· ἀμέσως ἐσκέφθη καὶ ἀπεφάσισε νὰ ἐξαφανίσῃ τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη κατὰ τὴν ἐπανάστασιν ἀκριβῶς εἰς ἐνίσχυσιν καὶ πρόοδον τῆς γεωργίας, ἀφοῦ, ἐννοεῖται, ἡ γεωργικὴ τάξις κατὰ τὸ πλεῖστον περιλαμβάνουσα τὴν τῶν ἀμπελουργῶν ἐφορολογήθη κατὰ τρόπον ἀντισυνταγματικόν, ἐφορολογήθη φοβερά, διότι ἀφῃρέθη ἀπὸ αὐτὴν τὸ δικαίωμα νὰ κερδίζῃ ἀπὸ τὴν κατεργασίαν τῶν στεμφύλων (ἑκάστη οἰκογένεια) 300 ἢ 200 ἢ καὶ τὸ ἐλάχιστον 100 δραχμάς. Καὶ οὐ μόνον εἰς τὴν ἀπόφασιν ταύτην προῆλθεν, ἀλλὰ καὶ τὸ χειρότερον, ἐνῷ, ὡς εἶπον, ἀπὸ τῆς γεωργικῆς τάξεως, ἡ ὁποία ταυτίζεται μὲ τὴν ἀσκοῦσαν τὴν ἀμπελουργίαν, ὡς συμβαίνει τοὐλάχιστον ἐν Θεσσαλίᾳ, κατὰ τὸ πλεῖστον ἀφῃρέθη εἰσόδημα μέγα, ἔρχεται ἤδη καὶ λέγει πρὸς αὐτήν· θὰ σὲ φορολογήσω καὶ θὰ σὲ φορολογήσω ἀπηνῶς κατὰ σύστημα καινοφανές, τὸ ὁποῖον τῷ δίδει ἓν ἔνδυμα κατ’ εὐφημισμὸν δημοκρατικόν. Τὸ σύστημα αὐτὸ ἐφηρμόσθη καὶ ἄλποτε ἐν Ἑλλάδι ὑπὸ ἄλλο ὄνομα καὶ ὑπὸ ἄλλας λεπτομερείας, πάντως ὅμως ὑπὸ τὴν αὐτὴν ἀρχήν, ἥτις καὶ παραμένει, ἀλλ’ ἀφῆκεν ἀναμνήσεις χειρίστας εἰς τὰ πεπολιτισμένα Κράτη κατεδικάσθη τοῦτο κατὰ τὸν 18ον αἰῶνα. Ἡ κυρία δικαιολογητικὴ βάσις τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τὸν ἀξιότιμον κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι θεοκρατική· «ὅτι ἡ γῆ κατ’ ἐξοχὴν οὖσα δῶρον τοῦ Θεοῦ ἀποφέρει καρποὺς τῇ ἐλαχίστῃ ἐργασίᾳ τῶν γεωργῶν». Αὐτὴν ἀνέφερε καὶ κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος περὶ ἰδιοκτησίας. Ἀλλὰ ἂν αὕτη εἶναι ἀληθὴς καὶ προσαρμόζῃ εἰς τὴν νῦν κατάστασιν τῆς γεωργίας μας, τότε καταδεικνύεται ὅτι ἡ γεωργία ἐν Ἑλλάδι εἶναι εἰς τὴν ἀρχέγονον κατάστασιν, εἰς τὴν φυσικήν, καὶ οἱ γεωργοὶ ματαιοπονοῦσιν ἀναμένοντες ὠφέλειαν ἐκ τοῦ εἰσοδήματος, ἀλλ’ ὧν ἕνεκεν ἔχομεν ἀνάγκην ἐπιτακτικὴν νὰ ἐνισχύσωμεν ταύτην κατὰ πολλοὺς καὶ διαφόρους τρόπους καὶ μὲ ἀτέλειαν, ὥστε νὰ φύγωμεν ἀπὸ τὴν πρωτόγονον κατάστασιν καὶ κατορθώσωμεν νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ἀσφαλῆ πρόοδον αὐτῆς, ἐφ’ ἧς στηρίζεται πᾶσα ἄλλη πρόοδον ἐν τῷ Κράτει. Δὲν εἶναι ὅμως ἀληθὴς ἡ διαληφθεῖσα ἀρχή· ἡ γῆ ἀποδίδει φυσικῶς ἐλαχίστους καρποὺς καὶ οἱ γεωργοί μας ἐργάζονται ἐπὶ ὁλόκληρον ἔτος, διὰ νὰ ἀπολαμβάνωσι τὸν ἄρτον των. Ἐπὶ τῆς γῆς οἱ πολλοὶ μὲν ἐργάζονται χωρὶς νὰ ἔχωσι γῆν, ἄλλοι ἔχοντες πλέθρον γῆς, ἄλλοι μεγάλας ἰδιοκτησίας καὶ ἄλλοι ἀπολαμβάνουσιν ἐκ τοῦ ἱδρῶτος τῶν γεωργῶν μόνον καὶ μόνον διότι εἶναι μεγαλοϊδιοκτῆται· ἡ γεωργία ἕνεκα πλείστων συνθηκῶν καὶ λόγων δὲν εὑρίσκεται ἐν ἀκμῇ καὶ οἱ γεωργοὶ φυτοζωοῦσι, μόλις ἐξοικονομοῦντες τὸν ἄρτον των. Ἑπομένως ἡ βάσις, ἡ ὁποία τῳόντι δι’ ἐπιχειρημάτων καὶ ἐξάρσεων παρεστάθη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καταπίπτει. Καὶ ἐνῷ καταπίπτει αὕτη παραμένει κατόπιν τὸ ἐρώτημα, διατί τάχα τόσον ἔσπευσεν ἡ Κυβέρνησις νὰ φορολογήσῃ τοὺς ἐργάτας τῆς γῆς, διότι ὡς καὶ ὁ κύριος προλαλήσας εἶπε κατ’ ἐξοχήν, προκειμένου νὰ κάμωμεν νόμον φορολογικὸν τῆς γεωργίας, πάντες ἀποβλέπομεν εἰς τοὺς γεωργοὺς τοὺς προσωπικῶς ἐργαζομένους τὴν γῆν καὶ ὄχι εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔτυχε νὰ εἶναι πλούσιοι καὶ ἀπολαμβάνουσι τοῦ ἱδρῶτος τῶν γεωργῶν. Ποία εἶναι ἡ ἐπιστημονικὴ βάσις τοῦ νομοθετήματος τούτου, ἡ ὁποία μᾶς ὑπέδειξεν ἢ μᾶς ἠνάγκασε νὰ στρέψωμεν τὰ φορολογικὰ βλέμματα πρῶτον εἰς τὴν γῆν; Μήπως δὲν βαρύνεται ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς φοβερὰ ἐπ’ ὠφελείᾳ ὡρισμένων προνομιακῶν τάξεων; Μήπως ὅλα τὰ ἀναγκαῖα διὰ τὸν βίον δὲν βαρύνονται κατὰ τρόπον ἀπηνῆ, ἐνῷ συγχρόνως αἱ ὗλαι, διὰ τῶν ὁποίων δημιουργοῦνται πάντα ταῦτα, δὲν παράγονται ἐν τῇ Ἑλληνικῇ γῇ; Διατί νὰ μὴ τραβήξωμεν τὸ φορολογικὸν σχοινίον καὶ κατὰ πάσης βιομηχανίας, ἀφοῦ τὸ μοναδικὸν καὶ ἀσφαλὲς ἀποτέλεσμα αὐτῶν εἶναι τοῦ νὰ πλουτῶσι καθημερινῶς οἱ δῆθεν βιομήχανοι εἰς βάρος τοῦ Κράτους καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ; Ἤθελέ τις μοὶ εἴπει ὅτι ἡ βιομηχανία αὕτη συντηρεῖ χιλιάδας τινὰς ἐργατῶν, ἀλλ’ ἡ γεωργία δὲν συντηρεῖ πολλὰς χιλιάδας οἰκογενειῶν γεωργικῶν — πάντως ὑπὲρ τὰς 100.000—; Διατί λοιπὸν ἀμέσως τὸ πρῶτον φορολογικὸν βλέμμα νὰ ῥιφθῇ εἰς τὴν γεωργίαν; Τὴν ἀπάντησιν δίδει ἑτέρα δικαιολογητικὴ βάσις τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἀνεπτύχθη κατὰ τὴν ἱστορικὴν ἑσπέραν τῆς συζητήσεως τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ· εἶναι δ’ αὕτη διπλῆ· ἡ μὲν μία εἶναι ἡ οἱονεὶ τιμωρία τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ ἰδιοκτητῶν, σκοποῦσα μείωσιν ἀξίας τσιφλικίων καὶ ἄγουσαν εἰς πειθαναγκασμὸν αὐτῶν πρὸς ταχεῖαν πώλησιν τῶν κτημάτων των καὶ εἰς λογικὰς καὶ συμφερούσας τιμὰς εἴτε ἀπ’ εὐθείας πρὸς τοὺς γεωργοὺς εἴτε διὰ μέσου τῆς Πολιτείας. Ἐμὲ τοὐλάχιστον ἡ δικαιολογία αὕτη ἐξέπληξε καὶ νομίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἤθελεν ὑπολάβει τόσον ἁπλοϊκοὺς τοὺς ἐκ Θεσσαλίας Βουλευτάς, ὥστε νὰ πιστεύσωσι ταύτην, διότι, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ φορολογίας ἰδιοκτησιῶν τῶν τσιφλικιούχων, ἠδύνατό τις νὰ βασανίσῃ τὴν δικαιολογίαν ταύτην· ἀλλ’ ὅταν πρόκειται περὶ γενικῆς φορολογίας, ἥτις εἰσήχθη ἐπὶ τῆς αὐτῆς βάσεως ἐρειδομένη μὲ μόνον μικρὰν παραλλαγὴν τοῦ ποσοστοῦ τοῦ φόρου, φρονῶ ὅτι ἡ δικαιολογία αὕτη δὲν δύναται νὰ σταθῇ. Ἡ δὲ ἑτέρα βάσις τῆς δικαιολογίας, ἡ ὁποία καὶ σήμερον ἐπανελήφθη, «διότι ὡς εἶπον, αἱ προηγούμεναι δὲν εἶναι ἀκριβεῖς οὐδ’ ἔχουσιν ἐπιστημονικὸν ἔρεισμα οὔτε μᾶς ἀνεπτύχθησαν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ ἐπιστημονικῆς ὄψεως ἢ οἰκονομολογικῆς πολιτικῆς τῆς χώρας, ὥστε νὰ πεισθῶσιν οἱ Βουλευταί, οἵτινες πρόκειται νὰ ἐπιβάλωσι τοιαύτην φορολογίαν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἡ ἑτέρα βάσις, λέγω, εἶναι ὅτι δίκαιον εἶναι οἱ γεωργοί, οἱ ἀληθεῖς παραγωγοὶ δημητριακῶν, οἱ ὁποῖοι ὠφελήθησαν καὶ ὠφελοῦνται ἐκ τοῦ νόμου τοῦ ἐπιβαλόντος δασμὸν ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου σίτου κλπ., ἀπὸ τὴν μεγάλην ὠφέλειαν ν’ ἀποδώσωσιν ἕν ποσοστὸν εἰς τὸ Δημόσιον, καὶ ἡ δικαιολογία αὕτη εἶναι κεκαλυμμένη ἐν τῇ ἐννοίᾳ της. Ἀλλὰ πρὸ παντὸς νομίζω ὅτι, προκειμένου περὶ τοιούτου νομοσχεδίου, δι’ οὗ θὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν μὲ πολλὰ ἑκατομμύρια, ἡ Βουλὴ πρέπει μετὰ ἰδιαζούσης προσοχῆς νὰ τὸ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ πρέπει ἀκόμη νὰ ὑπάρχῃ ἀριθμὸς Βουλευτῶν πλέον τοῦ νομίμου καὶ νὰ μὴ γίνηται ἡ συζήτησις μὲ 100 καὶ 60 Βουλευτάς, θὰ ἤμην δὲ διατεθειμένος, ἐὰν μὲ παρηκολούθουν πέντε συνάδελφοι καὶ ἔνστασιν ἀπαρτίας νὰ προβάλω, διότι φρονῶ ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ εἶναι παροῦσα ἡ Βουλή, διὰ ν’ ἀκούσῃ τέλος πάντων τὰς ἀντιρρήσεις μας καὶ ἐν γνώσει αὐτῶν νὰ ψηφίσῃ τὴν φορολογίαν.

§133Δ. ΑΝΔΡΕΟΥ. Τίς πταίει εἰς τοῦτο;

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀπαρτία, κύριε Βουλευτά.

§135Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Δὲν τὸ γνωρίζω, ἂν ὑπάρχῃ ἀπαρτία.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς βεβαιῶ ἐγώ.

§137Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ἔλεγον, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἡ δικαιολογία τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ παραγωγὴ τῶν δημητριακῶν καρπῶν, ἀπολαμβάνουσα τοῦ εἰσαγωγικοῦ φόρου, ὀφείλει νὰ ἐπιστρέψῃ μικρὸν ποσοστόν, εἶναι ἐν τῇ ἐννοίᾳ της κεκαλυμμένη καὶ παρασύρει εὐκόλως τινὰς εἰς τὴν πίστιν, ὅτι εἶναι δίκαιον οἱ γεωργοὶ μέρος τῆς ὠφελείας, ἧς ἀπολαμβάνουσι διὰ μέσου τῆς Πολιτείας, ν’ ἀποδώσωσιν αὐτῇ, ἐνῷ πράγματι δὲν εἶναι ἀληθὲς τοῦτο, διότι ἔχομεν τὴν μεγάλην τάξιν τῶν γεωργῶν, τὴν πολυπληθεστέραν, — μικροϊδιοκτήτας, κολλήγας καὶ μισθωτάς,—ἡ ὁποία σχεδὸν ἀποτελεῖ τὸ ὅλον τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ, πλὴν δὲν ὠφελεῖται ἐκ τοῦ εἰσαγωγικοῦ τούτου δασμοῦ, ὥστε νὰ δικαιολογῆται ἐπαρκῶς μία τοιαύτη φορολογία. Καὶ δὲν ὠφελεῖται, Κύριοι, διότι κατὰ κανόνα οἱ γεωργοὶ —μικροϊδιοκτῆται καὶ κολλῆγαι— δὲν εἶναι δυνατὸν ἔτος πρὸς ἔτος νὰ ἔχωσι σίτου ἐπάρκειαν καὶ τοιαύτην, ὥστε νὰ πωλῶσιν ἱκανὴν ποσότητα πρὸς ὠφέλειάν των, καθόσον, ἂν ἔτος τι ἐπιτύχωσι κατ’ ἄροτρον 100–150 κοιλῶν παραγωγὴν κατ’ ἀνώτερον ὅρον, τὸ ἄλλο ἔτος ἕνεκα τῶν καιρικῶν μεταβολῶν, αἱ ὁποῖαι κρατοῦσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ κατὰ μείζονα λόγον εἰς Θεσσαλίαν, ἔχουσιν ἀφορίαν καὶ ἀναγκάζονται ν’ ἀγοράζωσι σῖτον πρὸ παντὸς διὰ σπόρον, διότι αὐτοῦ κατόπιν λόγῳ τῆς πενίας των κάμνουσι χρῆσιν πρὸς διατροφήν των, ἀραβοσίτου καὶ ἄλλων εἰδῶν. Καὶ ἵνα σᾶς ἀποδείξω τὴν ἀλήθειαν τῶν λεγομένων, καθιστῶ γνωστὴν ἀσφαλῆ πληροφορίαν μου διὰ τὰ χωρία τῆς Λαρίσης Χατζήμισι καὶ Ῥιζόμυλον ἐνδεικτικὴν τῆς ὠφελείας ἐκ τοῦ περισσεύματος σίτου, τῆς καταστάσεως τῶν γεωργῶν καὶ τῆς δι’ αὐτοὺς ἀπρονοησίας τῆς Πολιτείας. Διότι, ὅπως γνωρίζετε, τὰ ὑπάρχοντα πιστωτικὰ ἱδρύματα καὶ δὴ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα πολύ, παρὰ πολὺ ἀπέχουσιν ἀπὸ τοῦ νὰ συντρέχωσι τοὺς γεωργούς· σχεδὸν εἶναι ἀνωφελῆ εἰς τὸν γεωργικὸν πληθυσμόν, ὡς ἀποκλείοντα εἰς τοὺς γεωργοὺς τὴν ἔγκαιρον βοήθειαν καὶ καταγινόμενα πῶς νὰ ἐξασφαλίσωσι τὰ χρήματά των εἰς τοὺς τσιφλικιούχους, πρὸς οὓς παρέχουσιν οὕτω τὰ μέσα τῆς κατὰ τρόπον καταθλιπτικώτερον διὰ τοὺς κολλήγας ἐκμεταλλεύσεως κτημάτων. Τὸ ὑποκατάστημα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης Καρδίτσης π.χ. ἔχει δανείσει εἰς ἕνα μεγαλοϊδιοκτήτην 800.000 δραχμάς, ἐνῷ ἠδύνατο διὰ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ νὰ δανείσῃ 2,500 οἰκογενείας γεωργικὰς καὶ νὰ τὰς ἐνισχύσῃ, διὰ νὰ προοδεύσωσι καὶ γίνωσι σὺν τῷ χρόνῳ μικροϊδιοκτῆται. Καὶ ἐπανέρχομαι, Κύριοι, εἰς τὴν διαληφθεῖσαν πληροφορίαν, ἣν ἔλαβον παρὰ τοῦ σιδηροδρομικοῦ σταθμάρχου Γκερλῆ διὰ τὰ εἰρημένα χωρία. Εἰς ταῦτα κατὰ τὸν παρελθόντα Ὀκτώβριον οἱ γεωργοί, διότι δὲν εἶχε γίνει σῖτος κατὰ τὸ προηγούμενον ἔτος, ἠναγκάσθησαν μὲ ἕνα Ἰσραηλίτην ἐκ Βόλου νὰ κάμωσι σύμβασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν αὐτὸς μὲν παρέδωκε τὸν ἀπαιτούμενον διὰ σπόρον σῖτον, οὗτοι δὲ ὑπεχρεοῦντο κατὰ τὴν συγκομιδὴν τοῦ σίτου νὰ παραδώσωσι τὸ ἥμισυ τῆς παραγωγῆς των, οἱ περὶ ὧν πρόκειται δὲ γεωργοὶ ἀποτελοῦσιν ὑπὲρ τὰς διακοσίας οἰκογενείας. Ἰδοὺ αἱ ὠφέλειαι καὶ ἡ προκοπὴ τῶν γεωργῶν μας, ἀποκαλυπτικαὶ τῆς πεπλανημένης δικαιολογητικῆς βάσεως νομοσχεδίου, ἥτις τελείως καταπίπτει. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, κύριοι Βουλευταί, ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιστημονικῆς καὶ οἰκονομικῆς πολιτικῆς τοῦ Κράτους ἐξεταζόμενον τὸ ζήτημα παρουσιάζει πρωτοτυπίαν ἀστήρικτον. Δὲν γνωρίζω ξένας γλώσσας, ὥστε νὰ δύναμαι καλῶς νὰ γνωρίζω τὰ συμβαίνοντα εἰς τὰ εὐρωπαϊκὰ Κράτη, τὰ ὁποῖα πάντοτε ἐπικαλούμεθα ὁσάκις μᾶς συμφέρει καὶ εἶναι σύμφωνα μὲ τὰς ἰδέας μας, τὰς ὁποίας ἔχομεν καὶ ὑποστηρίζομεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, διαπυνθάνομαι ὅμως ἀσφαλῶς, ὅτι καὶ εἰς ταῦτα ὑπάρχει ὁ τοιοῦτος εἰσαγωγικὸς δασμός, ὡς π.χ.εἰς τὴν Γερμανίαν, τὴν Γαλλίαν καὶ τὴν Ἰταλίαν καὶ μάλιστα ἡ ὑπ’ αὐτῶν παρεχομένη εἰς τοὺς γεωργοὺς προστασία εἶναι πραγματικὴ τοιαύτη καὶ οὐχὶ οἰκονομικῆς ἀνάγκης τῆς Πολιτείας, ὡς ἡ ἰδική μας, ἥτις, ὅτε ἐψηφίσθη ὁ σχετικὸς νόμος, ὡς πάντες ἀνομολογοῦσι, δὲν ἀπέβλεπεν εἰς τὴν προστασίαν τῆς γεωργίας, ἀλλ’ εἰς ἀνάγκην ἐπιτακτικήν, ἐπιβαλλομένην ἐκ τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, διότι ἀπὸ τὸν φόρον αὐτὸν εἰσπράττει ὑπὲρ τὰ 10.000.000, νομίζω.

§138Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. 15.000.000.

§139Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. 15.000.000, ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ κρυπτώμεθα ὄπισθεν τοῦ δακτύλου μας, ὅτι κατ’ ἐξοχὴν εἶναι οἰκονομικὸν τὸ μέτρον αὐτὸ δι’ ἡμᾶς. Προστίθημι ἀκόμη καὶ τὴν πληροφορίαν, ὅτι εἰς τὰ διαληφθέντα Κράτη οὐδέποτε ἐσκέφθησαν διὰ τὴν προστασίαν, ἣν παρέχουσιν εἰς τοὺς γεωργοὺς νὰ λάβωσιν ὡς ἀντιστάθμισμα μέρος αὐτῆς διὰ φορολογίας αὐτῶν, ἀλλ’ ἐξεναντίας τινὰ τούτων δίδουσι καὶ ἀμοιβὰς εἰς τοὺς γεωργούς, οἱ ὁποῖοι ἐξάγουσι τὰ παραγόμενα εἴδη. Ὥστε βλέπετε, ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιστημονικῆς, τῆς ὁποίας τὴν ἀνάπτυξιν ἡ Κυβέρνησις ἀπέφυγε, παραμένει ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος δικαιολογητικὴ βάσις τοῦ νομοσχεδίου ἐντελῶς ἀδικιολόγητος καὶ ἐναντία τῶν ἀρχῶν τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, ἣν ἀσπάζονται τὰ προηγμένα Κράτη.

§140Ι. ΠΟΛΙΤΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε; Παντοῦ ἐπικρατεῖ ἡ ἔγγειος φορολογία, ἰδίως ἐπὶ τῶν σπειρομένων γαιῶν, γενικῶς ἄνευ ἐξαιρέσεως, διότι ἡ πρόσοδος τῆς γῆς δὲν θεωρεῖται εἰσόδημα· μάλιστα γίνεται καὶ ἔκπτωσις εἰς τὰς προσόδους, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ὡρισμένην παραγωγήν. Δὲν γίνεται ἐξαίρεσις· ἂν ἡ γεωργικὴ παραγωγή, λόγῳ τῆς φύσεως αὐτῆς, διότι εἶναι πλέον ἀσφαλὴς ὁ ἐργαζόμενος αὐτήν, πάντοτε φορολογεῖται, ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ προσφέρῃ τὴν ἐνίσχυσιν καὶ προστασίαν της εἰς τὴν τάξιν αὐτὴν τὴν χρήσιμον δι’ ὅλην τὴν οἰκονομίαν τοῦ Κράτους.

§141Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ὑμεῖς γνωρίζετε κάλλιον ἐμοῦ, ὅτι ἡ φορολογία, τὴν ὁποίαν λέγετε, ἐτέθη πάντοτε ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος, γνωρίζετε δ’ ἐπίσης πολὺ καλῶς, ὅτι ὅπου ἐφορολόγησαν τὴν γεωργίαν ἐκεῖ ἐφρόντισαν πρῶτον καὶ ἐδημιούργησαν τοιαύτην, ἐδῶ ὅμως ἔχομεν πρωθύστερον, διότι ἐδῶ δὲν ἔχομεν γεωργίαν καὶ ἐπιβάλλομεν φόρον παρακωλύοντα πᾶσαν προαγωγὴν αὐτῆς. Εἶχον τὴν ἀξίωσιν, κύριοι Βουλευταί, ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ φέρῃ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος δικαιολογίαν στηριζομένην ἐπὶ βάσεως ἐπιστημονικῆς ἐνδεικνυούσης καὶ ὡρισμένην οἰκονομικὴν ἐσωτερικὴν πολιτικὴν αὐτῆς, ἀλλὰ καὶ ἀποκαλυπτούσης τὰς ἐκ συστηματικῆς μελέτης γνώμας της περὶ τῶν οἰκονομικῶν παραγόντων τῆς χώρας καὶ ὄχι τὴν τῆς καλύψεως τοῦ ἐλλείμματος τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀνάγκην ἣν ἡμεῖς οἱ ἴδιοι προκαλοῦμεν, καὶ δι’ αὐτὸ εἴς τε τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ εἰς ὅλα τὰ ἄλλα νομοσχέδια, διὰ τῶν ὁποίων αὐξάνονται αἱ δαπάναι τοῦ Κράτους, φρονῶ ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ παρουσία πάντων τῶν Βουλευτῶν εἰς ἐμπεριστατωμένην ἐξέτασίν των, πρὸς τούτοις δὲ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἐπίσης ἐπιβάλλεται καὶ ἡ περὶ αὐτῶν ἀπόφασις νὰ λαμβάνηται δι’ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας, ἵνα γνωρίσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ποῖοι εἶναι οἱ Βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἐνασμενίζονται νὰ λέγωνται ἀνορθωταὶ καὶ ψηφίζουσιν ὑπὸ διαφόρους δικαιολογίας νέους φόρους καὶ νέας δαπάνας, καὶ δαπάνας ἀρκετάς, ἄνευ τῶν ὁποίων δὲν θὰ εἴχομεν ἀνάγκην ἴσως νὰ συζητῶμεν καὶ τὸν φόρον τῶν σπειρομένων γαιῶν. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἄλλη δικαιολογία, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι δημοκρατικὸν ὡς ἐπιδιῶκον ἰσότητα ἐν τῇ κατανομῇ τῶν φόρων καὶ ἐπιβολὴν φόρου δικαίου, δὲν εἶναι ἐπαρκής, διότι ὁ ἐπιβαλλόμενος φόρος εἶναι ἄνισος, ἄδικος καὶ καταπιεστικός, ἐφ’ ὅσον δὲ φορολογεῖται ἡ ἐσοδεία καὶ οὐχὶ τὸ καθαρὸν εἰσόδημα, δὲν ἠμπορεῖ ποτε νὰ θεωρηθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δημοκρατικόν. Ἡ Κυβέρνησις ἐννοεῖ βεβαίως, ὅτι φορολογεῖ τὴν ἐσοδείαν καὶ κατόπιν τῶν διαμαρτυριῶν τόσον τῶν μὴ ἀνορθωτῶν Βουλευτῶν, ὅσον καὶ ὁλοκλήρου τοῦ λαοῦ, ἐπέφερε μεταβολάς τινας καὶ ἐδέχθη ἐκπτώσεις, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἱκαναὶ αὗται, νὰ μεταβάλωσι τὴν ἀρχὴν καὶ τὴν μόρφωσιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἄρωσι τὰ φοβερὰ ἐλαττώματά του, διότι τὸ ἐξαιρούμενον ποσὸν τῆς φορολογίας μονονουχὶ τὴν σπορὰν τῶν γεωργῶν καλύπτει, παραμένει ὅμως φορολογουμένη ἡ ἐργασία ὁλόκληρος τῆς οἰκογενείας αὐτοῦ, ἡ ἀξία τοῦ κατατεθειμένου κεφαλαίου (εἰς ἀροτριῶντα καὶ γεωργικὰ ἐργαλεῖα), ἐπίσης δὲ παραμένει καὶ τὸ καταθλιπτικὸν καὶ οἱονεὶ ἀνελεύθερον καὶ ἐπιβλαβὲς εἰς τὴν γεωργίαν, τὸ ἐκ τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ φόρου δημιουργούμενον. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ δημοκρατικὸν τὸ νομοσχέδιον, ἐὰν τῳόντι ἐξευρίσκετο τρόπος νὰ φορολογηθῇ τὸ καθαρὸν εἰσόδημα τῶν γεωργῶν καὶ ἐλαφρότατα, χωρὶς τῆς προτεινομένης βεβαιώσεως κλπ.· Θὰ ἦτο δίκαιον, ἐὰν ἀπέβλεπε μόνον εἰς τὰς τάξεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι πράγματι ὠφελοῦνται σπουδαίως ἀπὸ τὴν γῆν, ἐὰν δὲν ἀφεώρα τοὺς κολλήγας καὶ τοὺς μικροϊδιοκτήτας, οἱ ὁποῖοι ἔχουν 20 στρέμματα γῆς καὶ ποτίζουν τοὺς ἀγροὺς αὐτῶν διὰ τοῦ ἱδρῶτος ὁλοκλήρου τῆς οἰκογενείας των, διὰ νὰ παραγάγωσιν 60–80 κοιλὰ σίτου. Τότε θὰ ἠδύνατό τις νὰ ἔχῃ ἄλλην γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον, ὡς ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου εἶπον, ἡ γεωργικὴ τάξις κατὰ τὸ πλεῖστον ἔχασε καὶ ἓν σπουδαῖον ἔσοδον κατὰ τὴν ἐπανάστασιν, τὸ ἐκ τῶν ἀμβύκων, καὶ τὸ ὁποῖον εἰς πολλὰ μέρη τῆς Θεσσαλίας εἶναι σοβαρόν, ὡς π. χ. εἰς τὴν ἐπαρχίαν Τυρνάβου, καὶ Καλαμπάκας, εἰς τὸ Πήλιον καὶ τοὺς ὀρεινοὺς δήμους Καρδίτσης, Ἰτάμου, Νεβροπόλεως, Ἰθώμης, Γόμφων καὶ Ταμασίου. Ὑπὸ τοιούτους λοιπὸν ὅρους ἐπιχειροῦσα ἐπιβολὴν φόρου ἡ Κυβέρνησις, χωρὶς νὰ θίξῃ τὴν ἀμεθόδως καὶ ὅλως ἀνεπιστημόνως ὑπάρχουσαν φορολογίαν, δὲν δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον καὶ ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ πανταχοῦ ἐξήγγειλε περὶ τῆς ἰσότητος τῆς φορολογίας, ἐφαρμόζει, διότι δὲν δύναται νὰ νοηθῇ ἰσότης, ὅταν ἐμμέσως διὰ προστασίας τῆς δῆθεν βιομηχανίας φορολογῆται μὲν βαρύτατα ὁ λαὸς εἰς ὄφελος μιᾶς ἑταιρείας βιομηχανικῆς ἢ ἑνὸς ἐργοστασιάρχου, ἀποκλείηται δ’ αὐτῷ ἐργασία τις καὶ ἀπαγορεύηται ἡ χρῆσις τῆς περιουσίας του.

§142Ν. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Ὑπεβλήθη νομοσχέδιον.

§143Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Τοῦτο τὸ νομοσχέδιον εἶναι δῶρον ἄδωρον καὶ δι’ αὐτὸ ὁμιλῶ οὕτως, ὅτε μάλιστα καὶ ἡ ῥητὴ ὑπόσχεσις τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης—καὶ καταργήσεως τοῦ ἄμβυκος—καὶ μετὰ κομπορρημοσύνης ἐξενεχθεῖσα, ὅτι δίδει ἀντίδωρον καὶ ἀντιστάθμισμα εἰς τὸν γεωργικὸν πληθυσμόν, ἀφήνουσα ἐλεύθερον πάσης φορολογίας τὴν γεωργίαν, ἀναιρεῖται τελείως διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου.

§144ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὰ τὰ εἶπεν ἄλλη Κυβέρνησις· δὲν ὑπάρχει συνέχεια κυβερνητική.

§145ΑΛ. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Βεβαίως ἄλλη Κυβέρνησις. Τὸ συμπέρασμα λοιπὸν τὸ ἐμόν, κύριοι Βουλευταί, εἶναι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον καὶ ὡς εἰσήχθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τροποποιημένον καὶ συζητεῖται νῦν, οὐδόλως ἀπεμακρύνθη τῆς ἀρχικῆς του μορφῆς καὶ βάσεως καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀποδεκτόν· θὰ ἦτο συζητήσιμον, ἂν ἀνεγνωρίζετο ἡ ἀνάγκη νὰ τροποποιηθῇ κατὰ πολλὰ καὶ οὐσιωδῶς.

§146ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὸ δὲν ἀφορᾷ τὴν ἀρχήν, κύριε Παπαποστόλου· νὰ ἐπιφυλαχθῆτε εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν νὰ φέρητε τὰς παρατηρήσεις σας.

§147Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Κατ’ ἀρχὴν εἶσθε ὑπέρ;

§148ΑΛ. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Μὲ συγχωρεῖτε, δὲν εἶμαι οὐδὲ κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου ἐφ’ ὅσον....

§149ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τουλάχιστον τοὺς τσιφλικιούχους δὲν ἀφήνετε νὰ τοὺς φορολογήσωμεν;

§150Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Οἱ τσιφλικιοῦχοι διὰ τοῦ καταργήσαντος τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων νόμου τοῦ 1910 καὶ ἐπιβαλόντος φόρον ἔμμεσον ἐπὶ τῶν μεγάλων ἀγροτικῶν κτημάτων καὶ μεγάλων τσιφλικίων φορολογοῦνται· ἀλλ’ ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ γεωργίας γενικῶς, διότι ἀποβλέπω εἰς τὴν γεωργίαν περισσότερον ἢ εἰς τὰ πρόσωπα καὶ βεβαίως, ὅταν ἀσκῆται αὕτη—ἀπαιτεῖται νὰ εἶμαι εἰλικρινής—, πράγματι καὶ ὑπὸ τσιφλικιούχου, πρέπει νὰ ἀποβλέψω εἰς τὴν γεωργίαν ὡς εἰς πηγὴν πλούτου τῆς χώρας μας καὶ ὄχι εἰς τὸν τσιφλικιοῦχον, ἀλλ’ ἐννοεῖται ὅτι θὰ ἦτο ἡ ἐκ μέρους ὑμῶν δικαιολογία ὁπωσδήποτε βάσιμος, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον ἀφεώρα τοὺς τσιφλικιούχους· θὰ ἠδύνατο τότε νὰ στηριχθῇ, κύριε Πρωθυπουργέ, ἡ δικαιολογία σας αὕτη, μὲ τὴν ὁποίαν ἠθελήσατε νὰ καλύψητε τὸ ἐπιχείρημά σας, ὅτι διὰ τοῦ φόρου τούτου θὰ ἐλαττωθῇ καὶ ἡ ἀξία τῶν κτημάτων, διὰ νὰ εἴπητε πρὸς τοὺς Βουλευτὰς καὶ πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν—ἰδίᾳ τὸν Θεσσαλικὸν—τὸ παράδειγμα τῆς κακῆς πενθερᾶς, ἥτις ἔλεγε πρὸς τὴν νύμφην της «νὰ τὴν ἴδῃ χήραν»—«μὰ θ’ ἀποθάνῃ τὸ παιδί της» τῇ ἐγένετο ἡ παρατήρησις»—«ἂς ἀποθάνῃ». Νὰ δεχθῶσι τὴν φορολογίαν οἱ γεωργοὶ μὲ μίαν βάσιν καὶ προϋπόθεσιν, ὅτι θὰ φορολογηθῶσι καὶ οἱ τσιφλικιοῦχοι, ἄμεσος συνέπεια τοῦ ὁποίου διὰ τοὺς γεωργικοὺς πληθυσμοὺς Θεσσαλίας τοὺς ἀκτήμονας θὰ εἶναι ἡ ἐλάττωσις τῆς ἀξίας τῶν κτημάτων τῶν τσιφλικούχων.

§151ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἐπιδιώκομεν αὐτό. Παρέργως ἐλέχθη μόνον διὰ τὴν Θεσσαλίαν.

§152Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας τὸ εἶπεν αὐτό.

§153Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Τὴν ἑσπέραν ἐκείνην, καθ’ ἣν συνεζητεῖτο τὸ ἄρθρον 17 τοῦ Συντάγματος περὶ ἰδιοκτησίας, εἴπετε, ὅτι, ὡς ἓν μέτρον οἱονεὶ πειθοῦς διὰ τοὺς ἐν Θεσσαλίᾳ ἰδιοκτήτας, ἵνα πωλήσωσι τὰ κτήματα αὐτῶν εἰς τιμὰς συγκαταβατικὰς πρὸς τοὺς γεωργούς, εἶναι καὶ καὶ τοῦτο, ὁ φόρος σπειρομένων γαιῶν.

§154ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Παπαποστόλου, εἶπον τοῦτο, ὅτι ἦτο μύωψ ἡ πολιτικὴ τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον, ἔχον νὰ λύσῃ τὸ θεσσαλικὸν ζήτημα, προέβη εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ, χωρὶς νὰ φροντίσῃ διὰ τῆς ἄλλης χειρὸς νὰ λάβῃ ἀπὸ τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν κτημάτων ὅ,τι τοῖς ἔδιδε διὰ τῆς αὐξήσεως αὐτῆς, καὶ δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου κατέστησε δυσχερεστέραν τὴν λύσιν τοῦ θεσσαλικοῦ ζητήματος.

§155Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ἡ Πολιτεία, κύριε Πρόεδρε, ἴσως τῆς Κυβερνήσεως ἔδειξε μεγάλην ἀβελτερίαν θέσασα τὸν φόρον ἐκεῖνον, δι’ οὗ ἐκρατήθη ἡ χρεοκοπία της, χωρὶς νὰ λάβῃ καὶ ἀντίδοτον, πλὴν τοῦτο εἶναι ἄλλο ζήτημα, ἀλλ’ ὑμεῖς ἐν τῇ ῥύμῃ τοῦ λόγου σας εἴπετε, ὅτι ἔχετε τὰ μέσα πρὸς ἐξαναγκασμὸν τῶν τσιφλικούχων καὶ ἓν ἐξ αὐτῶν θὰ εἶναι ἡ ἐπιβολὴ τῆς φορολογίας ταύτης, διότι οὕτω θὰ μειωθῇ ἡ ἀξία τῶν κτημάτων.

§156ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸν φόρον τὸν θέτομεν ὡς φόρον δικαιοσύνης, πάρεργον δὲ ἐπακολούθημα τοῦ φόρου εἶναι καὶ τοῦτο.

§157Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Δίδετε τὴν ἐπεξήγησιν, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἡ ἀπειληθεῖσα μείωσις τῆς ἀξίας τῶν κτημάτων ἦτο πάρεργον ἐπακολούθημα, ἀλλ’ ἐγὼ τὸ ἐξέλαβον ὡς ἓν μέσον καὶ τοῦτο, τὰ Πρακτικὰ δὲ τῆς ἑσπέρας τῆς συζητήσεως τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος δὲν μὲ διαψεύδουσιν· ἐν τούτοις δέχομαι καὶ τὴν ἐξήγησιν, τὴν ὁποίαν ὑμεῖς δίδετε. Μὲ διέφυγε νὰ παρατηρήσω καὶ τοῦτο, ὅτι δὲν ἐγείρεται ζήτημα καθόλου ὅτι διὰ τὴν φορολογίαν, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν, δὲν δυνάμεθα νὰ πειθαναγκάσωμεν ἕνα ἰδιοκτήτην νὰ πωλήσῃ τὸ κτῆμά του, ἀφοῦ θὰ τὸν φορολογήσωμεν ἐπὶ πλέον 1000 δραχμὰς τὸ πολύ. Ἄλλως τε δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν ὡς Θεσσαλὸς ἀντιπρόσωπος, ὅτι, ἐὰν θελήσῃ εἷς κακὸς ἰδιοκτήτης, ἀφοῦ τουλάχιστον ἐν τῷ νομῷ Τρικκάλων, εἰς εὐφόρους πεδιάδας Καρδίτσης–Τρικκάλων, ὑπάρχει ζήτησις γαιῶν λόγῳ ἀνεπαρκείας, καὶ ζητοῦνται τοιαῦται παρὰ τῶν καλλιεργητῶν, δύναται εἰς βάρος τοῦ καλλιεργητοῦ νὰ μεταφέρῃ καὶ τὰ νέα φορολογικὰ βάρη, ἐφ’ ὅσον πλήρης ἐλευθερία ἰσχύει ἐν τῇ ἀγροληπτικῇ σχέσει, ἀφίενται δὲ πράγματι ἐλεύθεροι οἱ ἰδιοκτῆται, ἐφ’ ὅσον ἀπὸ πάσης μὲν ἐπισήμου θέσεως ἡ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη ὅτι θὰ λάβῃ μέτρα τοιαῦτα, ὥστε νὰ ἐξασφαλίσῃ τελείως τοὺς κολλήγας ἀπέναντι ἰδιοκτητῶν καὶ δὴ κακῆς πίστεως, ὡς καὶ τοὺς ἰδιοκτήτας ἀπέναντι τῶν κολλήγων κακῆς πίστεως, ἐφ’ ὅσον, λέγω, ἀπὸ πάσης μὲν ἐπισήμου θέσεως ἐπροθυμοποιήθη νὰ διαλαλήσῃ ὑποσχέσεις τοιαύτας, πράγματι δὲ μέχρι τῆς ὥρας, καίτοι παρῆλθε δεκάμηνον χρονικὸν διάστημα ἀφ’ ὅτου ἔχει τὴν τιμὴν νὰ διευθύνῃ τὰς τύχας τοῦ Κράτους ἡ Κυβέρνησις, οὐδὲν ἀπετέλεσεν. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ὑπάρχει ἡ ἐλευθερία τῶν συμβάσεων μεταξὺ τῶν κολληγῶν καὶ ἰδιοκτητῶν, δὲν πιστεύετε ὅτι οἱ κακοὶ ἰδιοκτῆται θὰ ἐπιβάλωσι τοιούτους ὅρους εἰς τοὺς κολλήγας, ὥστε καὶ τὸν φόρον τὸν ὁποῖον ἡμεῖς ἐπιβάλλομεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ μεταφέρωσιν εἰς βάρος ἐκείνων;

§158ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πρέπει νὰ λυθῇ αὐτό.

§159Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τούτου· ἔχετε δίκαιον.

§160ΑΛ. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Παρακαλῶ, καὶ πρέπει νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλὴν ἀκόμη ὅτι ὑπάρχουσι καὶ χωρία ἐν Θεσσαλίᾳ ἀρκετὰ τὸν ἀριθμόν, εἰς τὰ ὁποῖα ἰσχύει μεταξὺ κολληγῶν καὶ ἰδιοκτητῶν συμφωνία ἔγγραφος ἢ ἐθιμική, καθ’ ἣν πᾶς φόρος εἶναι εἰς βάρος τῶν κολληγῶν. Ἐντεῦθεν λοιπὸν καὶ ὁ πάρεργος, ὅπως ὠνομάσθη ἤδη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, λόγος τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου τούτου καὶ ἡ οἱονεὶ φοβέρα κατὰ τῶν ἰδιοκτητῶν ἐλέγχεται κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν ἀβάσιμος τελείως καὶ ἀπραγματοποίητος. Τὸ δεύτερον μέρος τοῦ νομοσχεδίου, κύριοι Βουλευταί, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν βεβαίωσιν καὶ εἴσπραξιν, παραμένει τοιοῦτον, ὥστε δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐνθυμηθῇ τις τὸν σπαχῆν τὸν ἐπὶ Τουρκοκρατίας ῥυθμίζοντα τὸ σύστημα τοῦτο ἐν Θεσσαλίᾳ, τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν ἔφθασα καὶ δὲν γνωρίζω, ἀλλ’ ἀρκεῖ νὰ ἐνθυμηθῇ τὸν Ἕλληνα βεβαιωτὴν καὶ σᾶς ὑπενθυμίζω βεβαιωτὰς ἄλλου συστήματος, τὸ ὁποῖον ἴσχυε ἐπὶ τῶν οἴνων· ἅμα ἐνθυμηθῆτε τοὺς βεβαιωτὰς ἐκείνους, Κύριοι, νομίζω ὅτι ἔχετε ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ἓν κάτοπτρον ἱκανὸν νὰ σᾶς δώσῃ πιστὴν εἰκόνα τοῦ νέου ἀλλ’ ἀποτροπαίου συστήματος, ὅπερ ὑπόκειται εἰς τὴν ψῆφόν μας μὲ ὅλας τὰς διορθώσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Καὶ προκειμένου νὰ παραδώσωμεν τὸν γεωργὸν εἰς τὸν βεβαιωτὴν ἢ εἰς τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ δήμου, ὁ ὁποῖος κατὰ τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως δὲν θὰ ὑπάρχῃ, θὰ τὸν παραδώσωμεν εἰς τὸν διδάσκαλον τοῦ χωρίου, ὅστις κατὰ τοὺς κειμένους νόμους ἔχει διακοπὰς καὶ δικαιοῦται νὰ ἀναπαυθῇ καὶ ἀπουσιάσῃ, ἐκτὸς ἂν δὲν τῷ δημιουργῆται νέα ὑποχρέωσις νὰ παραμένῃ ἐκεῖ ὡς βεβαιωτὴς τοῦ φόρου μετὰ τὰς ἐξετάσεις, εἰς τὸν ἱερέα τοῦ χωρίου, τὸν ὁποῖον ἐν τῇ περὶ κλήρου μερίμνῃ μας ἔχομεν ἐξασφαλίσει τόσον πολὺ καλῶς, ὥστε νὰ τῷ ἀναθέτωμεν ἤδη καὶ ἐργασίαν βεβαιωτοῦ καὶ καταμετρητοῦ.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐταὶ εἶναι λεπτομέρειαι.

§162Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Αἱ λεπτομέρειαι εἶναι τοιαῦται καὶ ἔχουσι καὶ τοιαύτην ἠθοπλαστικὴν δύναμιν ἐπὶ τοῦ λαοῦ—πρωτίστως ἱερέως καὶ διδασκάλου—δι’ ἐπιδράσεως τῆς πληθύος τῶν βεβαιωτῶν κλπ., ὥστε εἶναι ἀνάγκη νὰ τοὺς ὑπενθυμίσωμεν πρὸς τοὺς κ. Βουλευτάς, διὰ νὰ κτυπήσωσι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Παραδίδομεν δέσμιον τὸν γεωργὸν εἰς τὸν βεβαιωτήν, ἀφοῦ τῷ λέγομεν μέχρι τοῦ λιχνισμοῦ ἔχεις τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃς ὅ,τι θέλεις εἰς τὸν σῖτόν σου κλπ. καὶ ὅταν τὸ ἔχῃς ἕτοιμον εἰς λιχνισμὸν ὑποχρεοῦσαι νὰ εἰδοποιῇς τὸν βεβαιωτήν, τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ δήμου, διὰ νὰ μετρήσῃ τὸ ἁλῶνι, καὶ ἄν, Κύριοι, ὅταν θὰ κάμῃ τὴν ἐμφάνισίν του ὁ ἀξιότιμος κ. βεβαιωτής, καθίσταται ἀδύνατον νὰ μετρηθῇ τὸ ἁλῶνι ἕνεκα καιρικῆς μεταβολῆς, τότε ἂς περιμένῃ 10 ἡμέρας, ἵνα καιροῦ εὐδοκοῦντος ἐπιτραπῇ εἰς τὸν γεωργὸν ἡ καταμέτρησις. Μὲ τοιαύτας ἃς ἀνέπτυξα βάσεις τὸ νομοσχέδιον καὶ μὲ τοιαῦτα ἐλαττώματα ἐν ταῖς λεπτομερείαις, δὲν τὸ ἀποδέχομαι παντάπασι καὶ εἶμαι διατεθειμένος νὰ μὴ ἀποδεχθῶ οὐδεμίαν φορολογίαν ἐπὶ τῆς γεωργίας, διότι τὴν θεωρῶ πρώτην πηγὴν πλούτου τῆς χώρας, ἔχουσαν ἀνάγκην ἐνισχύσεως, μέχρις ὅτου ἀνδρωθῇ καὶ καταστῇ ἐπιδεκτικὴ φορολογίας· πρὸς τὸ παρὸν τοιαύτη φορολογία εἶναι ἀσύμφορος, καθόσον, ὅπως σᾶς εἶπον, ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ γεωργικὸς πληθυσμὸς ὁ γεωργῶν τὴν γῆν, ἔδωκε φόρον ἀρκετὸν ἀπολέσας τὸ κέρδος τὸ ὁποῖον ἀπελάμβανεν ἐκ τῶν στεμφύλων τῆς ἀμπέλου του διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1910 περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος, ὅστις ὑπῆρξεν ἀπολύτως ἄδικος, ἄνισος καὶ ἀντισυνταγματικός, καὶ ἐγένετο τοῦτο εἰς ὄφελος ἑταιρείας καὶ τῶν ὄπισθεν αὐτῆς προσώπων, δηλονότι χάριν τῆς πλουτοκρατίας ἔπαθε τὴν ἀδικίαν αὐτὴν ὁ λαός, διότι, ἐὰν τοὐλάχιστον τὴν θυσίαν ταύτην ὑφίστατο ὑπὲρ μονοπωλίου τοῦ Κράτους καὶ εἰς ὄφελος αὐτοῦ, θὰ ἔλεγον ἔστω καὶ κατὰ τρόπον ἀντισυνταγματικόν, ἔστω καὶ κατὰ τρόπον ἄδικον καὶ παράνομον ἂς συμβάλωμεν εἰς ὠφέλειαν τοῦ Κράτους μας, τοῦ εἰσαχθέντος ἤδη νομοσχεδίου φορολογίας οἰνοπνεύματος, καὶ καθισταμένου ποτὲ νόμου, οὐδαμῶς θεραπεύοντος τὴν δικαίαν ἀξίωσιν τοῦ λαοῦ, οὐδὲ ἐπιφέροντος τὴν φορολογικὴν ἰσότητα, ἣν διετυμπάνισεν εἰς ὅλον τὸ Ἑλληνικὸν ἡ Κυβέρνησις. Τὸ νομοσχέδιον λοιπὸν ὑπὸ τοιούτους ὅρους προτεινόμενον δὲν τὸ ἀποδέχομαι κατ’ ἀρχήν, καὶ φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ αὕτη, ἡ μετὰ τὴν ἐπανάστασιν ἀνορθωτικὴ τῶν πραγμάτων τῆς χώρας Βουλή, θὰ προσέξῃ πολύ—, καὶ ἔχει ἱερὰν ὑποχρέωσιν νὰ προσέξῃ—, εἰς τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα καὶ τὴν οἰκονομολογικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ψαλιδίζουσα ὅλας τὰς νέας δαπάνας, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις δημιουργεῖ διὰ νέων θέσεων—λέγω δὲ τοῦτο, κύριοι Βουλευταί, διότι τὴν καλὴν καὶ τὴν δικαίαν εἴσπραξιν τοῦ φόρου τὴν στηρίζει ἡ Κυβέρνησις εἰς δημιουργίαν σμήνους βεβαιωτῶν καὶ εἰς ἄλλα νομοσχέδια, διὰ τῶν ὁποίων ἐπιδιώκεται βελτίωσις τῆς ταμιακῆς καὶ ἐφοριακῆς ὑπηρεσίας, αὐξάνονται ὅμως καὶ αἱ δαπάναι τοῦ Κράτους ὑπεραρκετὰ — δὲν θὰ τὸ ψηφίσῃ, διότι πιστεύω, ὅτι ἡ ἀνορθωτικὴ Βουλὴ θὰ θελήσῃ νὰ ἐφαρμόσῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πάντες ᾐσθάνθημεν ὡς ἀναγκαιότατον, νὰ προσανατολίσῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν πρὸς τὴν γῆν καὶ τὰ θετικὰ ἐπαγγέλματα καὶ οὐχὶ πρὸς τὰ τοιαῦτα ἀρνητικά, δὲν θὰ θελήσῃ δὲ νὰ δημιουργήσῃ καὶ νέας θέσεις καὶ νέους ἀρνητικοὺς παράγοντας ὑπαλληλίσκους καὶ βεβαιωτάς, ὥστε νὰ μεταβάλῃ τὸ Κράτος μας εἰς Κράτος βεβαιωτῶν! Ἀλλά, ὡς εἶπον, θὰ περιορίσῃ τὰς δαπάνας τὰς ζητουμένας ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ὑποδεικνύουσα αὐτῇ τὴν ἄμεσον συνάφειαν τὴν ὑπάρχουσαν μεταξὺ τοῦ πλούτου τῶν πολιτῶν καὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, τοὺς Ἕλληνας δὲ ὁδηγοῦσα καὶ κατευθύνουσα πρὸς θετικὰ ἐπαγγέλματα, πρὸς τὴν γῆν καὶ τὴν γεωργίαν, ἐκ τῆς προόδου τῆς ὁποίας ἐλπίζομεν πᾶσαν ἄλλην πρόοδον. (Χειροκροτήματα).

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Ἀρκαδίας κ. Θ. Πέρρου ὑποβάλλεται πρότασις νόμου «περὶ ἑρμηνείας τοῦ νόμου ͵ΒΧΔʹ τῆς 6 Ἰουλίου 1899 καὶ τοῦ ἀπὸ 14 Ὀκτωβρίου 1900 νομοθετικοῦ Διατάγματος». Ὑπὸ τῶν βουλευτῶν Λαρίσης κυρίων Ἀγ. Σλῆμαν, Γ. Βλάχου, Μ. Φωτιάδου καὶ Π. Ἀγγελίδου ὑποβάλλεται προσθήκη εἰς τὸ «περὶ μεταρρυθμίσεως τῆς ταμιακῆς ὑπηρεσίας νομοσχέδιον. Ὑπὸ τῶν βουλευτῶν κυρίων Λ. Μπέλλου, Σ. Σίμου, Γ. Πολίτου, Γ. Στρατούλη, Π. Λαγοπάτη καὶ Ἀ. Παναγιωτοπούλου ὑποβάλλεται προσθήκη εἰς τὸ πανεπιστημιακὸν νομοσχέδιον. Ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἀ. Καφετζοπούλου ὑποβάλλεται τροπολογία εἰς τὸ νομοσχέδιον «περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν νόμων περὶ εἰσπράξεως δημοσίων προσόδων κλπ». Τυπωθήσονται ἅπασαι πρὸς διανομήν.

§164Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν δύναμαι, Κύριοι, νὰ ἐννοήσω τὸ νομοσχέδιον τοῦτο κεχωρισμένον τῆς ὅλης οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἀπὸ τοιαύτης δ’ ἀφετηρίας ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου κρίνω περιττὸν νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι κηρύσσομαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ἐνῷ κηρύσσομαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἀπὸ τοιαύτης ἀπόψεως καθαρῶς πολιτικῆς, δὲν δύναμαι ὅμως νὰ μὴ ἀποκρούσω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου καὶ προσφιλεστάτου φίλου μου βουλευτοῦ ἐκ Τρικκάλων κ. Γαρδικιώτου, διότι, ὡς εἶναι διατετυπωμένον τὸ νομοσχέδιον, καὶ ὡς ἐλπίζω ὅτι θὰ εὐαρεστηθῇ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ τὸ μεταρρυθμίσῃ ἐν ταῖς λεπτομερείαις αὐτοῦ, δὲν παρουσιάζει ἐκείνην τὴν ἀποτρόπαιον ὄψιν, τὴν ὁποίαν ἠθέλησε ν’ ἀπεικονίσῃ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τρικκάλων Βουλευτής, δὲν ἐνθυμίζει οὐδαμῶς οὐδὲ τοὺς Τούρκους σπαχῆδες οὐδὲ τὰς καταπιέσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐστέναζον ἄλλοτε ἐπὶ τῆς δεκάτης οἱ Ἕλληνες γεωργοί. Ὁμολογῶ, ὅτι εἶμαι κατ’ ἀρχὴν καὶ ἀπὸ θεωρίας ἐναντίον πάσης πληττούσης τὴν γεωργίαν φορολογίας ἀδιακρίτως διά τε τοὺς μικροὺς καὶ τοὺς μεγάλους παραγωγούς, ἀλλ’ ἐνίοτε δυσμενεῖς τῆς χώρας οἰκονομικαὶ συνθῆκαι καθιστῶσιν αὐτὴν ἀπαραίτητον· ἐφ’ ὅσον δὲ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας ἐκλήθημεν βοηθοὶ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματός της, εὑρίσκει ἀπαραιτήτως ἀναγκαίαν τὴν φορολογίαν ταύτην, νομίζω ὅτι ἡ διατύπωσις τοῦ νομοσχεδίου καθιστᾷ αὐτὴν ὅσον τὸ δυνατὸν γλυκυτέραν, ὅσον τὸ δυνατὸν ἠπιωτέραν, διότι βλέπει τις πρόδηλον τὴν τάσιν καθ’ ὅλον τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ἡ φορολογία πλήξῃ, κατὰ τὸ ἐφικτῶς δυνατόν, τὴν καθαρὰν πρόσοδον. Πρὸς τὸν τοιοῦτον δὲ σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου ἀποβλέπουσιν αἱ ἀπαλλαγαὶ αἱ καθιερούμεναι ἐν αὐτῷ, ἂν δὲ δὲν φθάνουσιν εἰς τὴν πραγματικὴν καθαρὰν πρόσοδον, ἂν πλήττει ἔν τισιν ἡ φορολογία καὶ τὸ κεφάλαιον, δὲν ἕπεται ὅμως ἐκ τούτου, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀναγνωρίσωμεν, ὅτι αὕτη εἶναι ἡ διήκουσα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀρχή.

§165Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Οὐδὲν Κράτος κατώρθωσε νὰ ἐπιτύχῃ αὐτό.

§166Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Γνωρίζομεν ὅλοι καλῶς, ὅτι εἶναι τὸ δυσχερέστερον τῶν προβλημάτων. Ἡ τοιαύτη δὲ διατύπωσις τοῦ νομοσχεδίου ἔδωκεν εἰς ἐμὲ καὶ εἰς ἕτερον ἀξιότιμον συνάδελφον ἐν τῇ ἐπιτροπῇ συνεργαζόμενον τὸ ἐνδόσιμον νὰ ὑπολάβωμεν, ὅτι θὰ ἦτο δυνατόν, ἕνεκα τῆς τοιαύτης τάσεως τοῦ νομοσχεδίου, μεταρρυθμιζομένου καὶ ἐν ταῖς κεφαλαιωδεστέραις λεπτομερείαις αὐτοῦ κατὰ τρόπον μὴ ὑπενθυμίζοντα πλέον οὐδὲ εἰς τὸν ἀξιότιμον φίλον ἐκ Τρικκάλων τοὺς σπαχῆδες τοῦ παρελθόντος καὶ τὸν δεκατισμὸν τὸν ἀποτρόπαιον, ἔδωκε, λέγω, τὸ ἐνδόσιμον νὰ ὑπολάβωμεν, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν ἴσως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ν’ ἀπεδέχετο ὡς σύστημα τῆς καθολικῆς ἐπὶ τῶν σπειρομένων γαιῶν βεβαιώσεως τῆς φορολογίας τὸ σύστημα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχει καθιερώσει διὰ τὴν ἐντατικὴν φορολογίαν. Ἐὰν δὲ μὴ εἰσακουσθῶ ὑποβάλλων τὴν παράκλησιν ταύτην, δὲν ἕπεται ὅτι δὲν θὰ ψηφίσω τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου ὡς διατυποῦται, διότι νομίζω, ὅτι καὶ ἐν τῇ διατυπώσει αὐτοῦ λανθάνει ἡ ἀρχή, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὑπεστήριξα ἐν τῇ τροπολογίᾳ τῆς μειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ φορολογία τῆς τροπολογίας ἐκείνης ἀπέβλεπεν εἰς τὴν διὰ δηλώσεων βεβαίωσιν τοῦ φόρου, διὰ δηλώσεων τῶν καλλιεργητῶν γενικῶς. Ἂν λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς εὐαρεστηθῇ ν’ ἀποδεχθῇ τὸν τρόπον ἐκεῖνον, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὑποθέτω ὅτι οὔτε ἐκ τοῦ μέρους ἐκείνου θὰ ὑπάρξῃ ἀντιφωνία.

§167Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Φυσικά.

§168Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἡ ἐξακρίβωσις ποῦ θὰ γίνηται;

§169Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὅπως εἰς τὴν ἐντατικὴν φορολογίαν, διὰ δηλώσεων δηλαδὴ τῶν παραγωγῶν, ἐλεγχομένης τῆς ἀκριβείας αὐτῶν διὰ τρόπου ἐνδεικνυομένου ἐν τῇ τροπολογίᾳ μου. Εἶναι ἀληθές, ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο παρουσιάζει τὴν πλημμέλειαν, καθ’ ἣν ἀφιέμεθα σχεδὸν ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τὴν εὐσυνειδησίαν τοῦ φορολογουμένου. Ἀλλ’ ἐνῷ κατὰ τοῦ τοιούτου κινδύνου δυνάμεθα διὰ νομοθετικῶν μέτρων νὰ προφυλαχθῶμεν, πλεονεκτοῦμεν συνάμα κατὰ τοῦτο, ὅτι τὸ μέσον αὐτὸ τῆς βεβαιώσεως θὰ καταστήσῃ μὲν τὸν φόρον δημοτικὸν διὰ τὴν ἐπιδεικνυομένην πρὸς τὸν φορολογούμενον ἐμπιστοσύνην, δὲν ἀπαιτεῖ δὲ τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας ἀπαιτεῖ ὁ τρόπος τῆς βεβαιώσεως τοῦ νομοσχεδίου ἢ μᾶλλον δὲν ἔχει οὐδεμίαν δαπάνην, διὰ τῶν λελογισμένων δὲ ἀντιρρήσεων τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων θὰ προσηγγίζομεν εἰς τὴν ἀλήθειαν τῆς παραγωγῆς. Ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν προσεγγίσωμεν εἰς τὴν ἀλήθειαν τῆς παραγωγῆς, καὶ ἂν ὑπεκλέπτετο ποσόν τι φόρου τοῦ Δημοσίου ὑπὸ τῶν παραγωγῶν, δὲν ὑποθέτω, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ λείψῃ ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον, θὰ εἶναι μεγαλείτερον τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ δαπανήσῃ τὸ Κράτος πρὸς βεβαίωσιν τοῦ φόρου. (Ἐπιδοκιμασίαι). Ἀπὸ τοιαύτης λοιπὸν ἀπόψεως καθαρῶς οἰκονομολογικῆς, ἐάν, ἐννοεῖται, τύχῃ ἡ ἄποψις αὕτη τῆς ἐγκρίσεως τῆς Κυβερνήσεως, τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἡ μειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς προέτεινε, μὴ ἀποκρούουσα ἄλλως τε, ὡς εἶπον, καὶ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἀφοῦ ἄλλως καὶ ὁ τρόπος τῆς τοιαύτης βεβαιώσεως περιλαμβάνεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ ἐξασφαλίζει τὸν φορολογούμενον ἀπὸ πάσης καταπιέσεως, τὸ σύστημα, λέγω, τὸ ὁποῖον ἐπροτείνομεν, τυγχάνει προτιμητέον. (Χειροκροτήματα καὶ ἐπιδοκιμασίαι). Εἶμαι εὐτυχής, διότι ὑποδέχεται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ Βουλὴ τὴν πρότασίν μου· θὰ συνεπληροῦτο δὲ ἡ εὐτυχία μου, ἐὰν ἀπεδέχετο αὐτὴν καὶ ἡ Κυβέρνησις· εἰς τὸ μειδίαμα δὲ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως βλέπω τὴν ἐλπίδα ὑποφώσκουσαν τῆς ἀποδοχῆς τῆς τοιαύτης προτάσεώς μου. (Χειροκροτήματα).

§170ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐλπίζω, ὅτι τὰ μειδιάματα δὲν θὰ θεωρηθῶσιν ὑποχρεώσεις, οὔτε τὰ ἰδικά μου οὔτε τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§171Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς γελᾷ τόσον εὐχαρίστως, ὥστε θέλγει τὸν θεατὴν πάντοτε.

§172Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι δά!

§173Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Λέγω τὴν ἀλήθειαν, τὴν ὁποίαν ἀντιλαμβάνεσθε συχνότερον σεῖς, διότι συνεργάζεσθε μετ’ αὐτοῦ. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου ταῦτα εἶχον νὰ παρατηρήσω εἰς τὴν Βουλήν· μὴ ἐπιθυμῶν δ’ ἀπὸ τοῦδε νὰ σᾶς ἀπασχολήσω, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰς λεπτομερείας, ἐπιφυλάσσομαι εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν νὰ προτείνω τὰς μικρὰς τροπολογίας μου, τὰς ὁποίας θὰ παρακαλέσω μετ’ εὐλαβείας ὑμᾶς ν’ ἀποδεχθῆτε. (Χειροκροτήματα).

§174Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι δὲν συζητοῦμεν περὶ ἐπιβολῆς νέας φορολογίας, ἀλλὰ περὶ μεταβολῆς συστήματος φορολογικοῦ λειτουργήσαντος κατὰ τὸ παρελθόν, κατὰ τὰ τελευταῖα δὲ ἔτη μὴ κριθέντος πλέον καταλλήλου καὶ ἤδη μεταρρυθμιζομένου διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ, ὅστις μᾶς ἐπαναφέρει εἰς τὸ πρὸ τριακονταετίας καθεστώς. Πρὸ τριάκοντα ἐτῶν, ὅπως οἱ γεροντότεροι μεταξὺ ἡμῶν ἐνθυμοῦνται, τὸ Κράτος, χειροκροτοῦντος καὶ ἐπευφημοῦντος τοῦ λαοῦ, κατήργησε τὸν λεγόμενον φόρον τῆς δεκάτης, μετὰ πολλῆς δὲ χαρᾶς ἀπεδέχθη ὁ λαὸς τὴν ἀντικατάστασιν αὐτοῦ διὰ τοῦ φόρου τοῦ ἐπονομασθέντος «ἐπὶ τῶν ἀροτήρων βοῶν». Κατὰ τὴν συζήτησιν τότε, τὴν ὁποίαν διεξήγαγον οἱ κορυφαῖοι τῆς τότε ἐποχῆς, ὡς πρὸς τὴν διευκρίνισιν καὶ γνῶσιν τῶν οἰκονομικῶν ζητημάτων τῆς χώρας, ὅλοι τότε συνεφώνησαν, ὅτι ὁ προυπάρχων φόρος ἐπὶ τῆς δεκάτης ἔδει νὰ καταργηθῇ, καὶ ὅτι ὁ φόρος τῶν ἀροτήρων βοῶν εἶναι ἐκεῖνος, ὅστις προώρισται ν’ ἀνακουφίσῃ, νὰ ἐπέλθῃ ἀρωγὸς καὶ νὰ βελτιώσῃ ἐν γένει τὴν κατάστασιν τῆς γεωργίας· σημειωτέον δὲ ὅτι τότε ἡ Ἑλλὰς δὲν ἦτο ἡ νῦν Ἑλλάς, δὲν εἶχε συντελεσθῆ τὸ εὐτυχὲς γεγονὸς τῆς προσαρτήσεως τῆς Θεσσαλίας καὶ τοῦ μέρους τῆς Ἠπείρου. Ὁ φόρος οὗτος ἐλειτούργησεν ἐπὶ τριακονταετίαν ὁλόκληρον, τὰ μέχρι τοῦδε δὲ ἀποτελέσματα εἶναι ἀρκούντως γνωστά. Ἤδη ἐθεωρήθη ἐπίκαιρον, ἀφοῦ ἡ ἐπὶ τῆς ἐπαναστάσεως Κυβέρνησις, δὲν ἠξεύρω ποῖον εἱρμὸν λογικῆς ἀκολουθοῦσα, τὸν ἐπὶ τῶν ἀροτήρων βοῶν αὐτὸν φόρον περιώρισεν εἰς ὡρισμένην τάξιν καλλιεργητῶν καὶ οὐχὶ εἰς ὅλους, ὅπως ἦτο πρίν, ἵνα ἡ φορολογία αὕτη ἐπανέλθῃ ὑπὸ τὸν τύπον τῆς δεκάτης, ὅπως φορολογηθῇ πλέον τὸ σύνολον τῶν παραγωγῶν καὶ οὐχὶ μέρος, ὅπως μέχρι τοῦδε ὁ νόμος περὶ ἀροτριώντων εἶχε καθορίσει. Ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἰδίως ἐν αὐτῷ τῷ δεδομένῳ βασιζόμενος εἰσήγαγε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο παρ’ ἡμῖν, καὶ ἐζήτησε τὴν ψήφισιν αὐτοῦ. Νομίζω ὅμως ὅτι, ἂν ὑπῆρχε παρ’ ἡμῖν διωργανωμένη στατιστικὴ ὑπηρεσία ἀκριβὴς καὶ μὲ ὅλα τὰ στοιχεῖα περὶ τοῦ ποσοῦ τῶν σπειρομένων γαιῶν καὶ τῆς συγκομιδῆς αὐτῶν, ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν πιθανώτατα δὲν θὰ προέβαλλε τὴν ψήφισιν τῆς φορολογίας αὐτῆς, ἥτις ἐξ ὅσων ἐγὼ τοὐλάχιστον ὑπελόγισα καὶ γνωρίζω δὲν θὰ ἀποφέρῃ ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου ὅσα προσδοκῶνται ἵνα μὴ εἴπω καὶ ὀλιγώτερα τῶν εἰσπραττομένων ἐκ τοῦ πρώην φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτήρων βοῶν. Ἀφοῦ ὅθεν ἐλλείπει ἡ στατιστικὴ αὕτη καὶ συνεπῶς ὅλα τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὀφείλει νὰ στηρίζηται καὶ νὰ ἐπιβάλλῃ φορολογίαν τινά, βεβαίως ἡ συζητουμένη πρότασις περὶ μεταβολῆς τῆς φορολογίας πιθανῶς νὰ ἦτο ἀποδεκτή, ἢ τοὐναντίον, ἂν ἐστηρίζετο ἐπὶ ὑπολογισμῶν ἀσφαλῶν, διότι οὕτω θὰ ἠδυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι θὰ ἔχωμεν πρόσοδον μείζονα τῆς ἐν τῷ παρελθόντι ἐκ τῆς φορολογίας ταύτης τῆς δῆθεν νέας, τῆς λεγομένης ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν σπειρομένων γαιῶν. Καὶ ναὶ μὲν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐστηρίχθη ἐπὶ ἑνὸς δεδομένου παραγωγῆς ἐτησίας τῶν δημητριακῶν καρπῶν, τὸ ὁποῖον ὅμως ἄς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ διαφιλονεικήσω δι’ ἀριθμῶν καὶ νὰ ἀποδείξω ὅτι τὸ ποσὸν εἶναι ἐντελῶς ἐσφαλμένον καὶ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατὰ βάσιν. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ διεκήρυξεν ὅτι τὸ ὅλον ποσὸν τῆς παραγομένης ἀκαθαρίστου προσόδου τῶν δημητριακῶν καρπῶν ἀνέρχεται εἰς 100,000,000. Πόθεν καὶ ποῦ ἐστήριξε τοὺς ὑπολογισμούς του αὐτοὺς δὲν φαίνεται. Εἶναι ὅμως ἓν δεδομένον, τὸ ὁποῖον παρουσίασεν ὡς προϊὸν τῆς μελέτης του, καὶ οἱ μὲν δυνάμενοι νὰ καταγίνωσιν εἰς τὰς λεπτομερείας τῶν τοιούτων ὑπολογισμῶν, βεβαίως ἐνόμισαν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰσήγαγε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἀφοῦ ἀρκούντως ἐμελέτησε τὸ ζήτημα. Ἀλλὰ κατ’ ἐμὴν γνώμην καὶ κατὰ τὰ δεδομένα, τὰ ὁποῖα ἔχω πρόχειρα, καὶ τὰ ὁποῖα, ὅσον ἀφορᾷ μὲν τὰ τῆς Θεσσαλίας εἰσὶν ἀκριβῆ, ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὰ τοῦ ἄλλου Κράτους πιθανῶς νὰ ὑπόκεινται καὶ εἰς τινας μεταβολάς, ἀλλὰ καὶ αὐτὰ στηρίζονται ἐπὶ δεδομένων, ἂν ὄχι ἄλλων τινῶν, ἀλλ’ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐπαρουσίασαν οἱ ῥήτορες τοῦ 1879, ὅτε συνεζητεῖτο ὁ τρόπος τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ φορολογικοῦ συστήματος τῆς δεκάτης διὰ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἔχομεν τὰ ἀκόλουθα ἀποτελέσματα: ἤτοι ὑπελογίζετο ὅτι τὸ ὅλον ποσὸν τοῦ σπειρομένου σίτου τότε ἐν τῷ Ἑλληνικῷ Κράτει ἀνήρχετο εἰς 800,000 κοιλά, μὲ τὴν προσάρτησιν δὲ τῆς Θεσσαλίας ἔχομεν τὴν προσθήκην 500,000 κοιλῶν ἐπὶ πλέον σπόρου ἐτησίως. Σᾶς ἀναφέρω κατὰ σειρὰν κατ’ ἔτος τὰ ἀποτελέσματα τῆς στατιστικῆς, τὰ ὁποῖα ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Βόλου ἔχει συλλέξει καὶ τὰ ὁποῖα ὁπωσδήποτε δύναται κανεὶς νὰ παραδεχθῇ ὅτι στηρίζονται ἐπὶ τῆς ἀληθείας. Οὕτω κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ Ἐμπορικοῦ συλλόγου Βόλου κατὰ τὸ ἔτος

Ἤτοι κατὰ μέσον ὅρον δὲν δυνάμεθα παρὰ νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι ἔχομεν ποσὸν σίτου ἐσπαρμένον ἐν Θεσσαλίᾳ περὶ τὰ 500,000, τὰ ὁποῖα προστιθέμενα εἰς τὰ 800,000 τοῦ λοιποῦ Κράτους μᾶς δίδουν τὸ ποσὸν τῶν 1,300,000 κοιλῶν σπόρου. Ἡ ἀπόδοσις κατὰ μέσον ὅρον τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ, ὅπως εἶναι γνωστόν, καὶ διότι αἱ γαῖαι τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος δὲν εἶναι τόσον εὔφοροι, ὅσον τῆς Θεσσαλίας, καὶ διότι ἀπὸ τοῦ 1879 μέχρι σήμερον πιθανὸν καὶ νὰ ἠλαττώθη ἡ σπορὰ τῶν δημητριακῶν καρπῶν ἐν Πελοποννήσῳ, διότι ηὔξησαν αἱ φυτεῖαι τῶν σταφιδαμπέλων, ἐν τούτοις παραδεχόμενος ὅτι ὑπάρχει τὸ αὐτὸ ποσὸν σπορᾶς εἰς ὅλον τὸ Κράτος μετὰ τῆς Θεσσαλίας, ἤτοι 1,300,000, λαμβάνω ὡς ἀπόδοσιν ἓν πρὸς πέντε κατὰ μέσον ὅρον καὶ ἔχομεν ἐτησίως ἀπόδοσιν 6,500,000 κοιλῶν, τὰ ὁποῖα ὑπολογιζόμενα πρὸς πέντε δραχμὰς ἕκαστον κοιλὸν φέρουν ἓν κεφάλαιον 32,500,000 δραχμῶν. Εἰς ταῦτα δέον νὰ προσθέσωμεν τὴν ἀξίαν τοῦ ἀραβοσίτου, ἥτις καθ’ ὑπολογισμοὺς βεβαίως ἀνέρχεται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 2 ἑκατομμυρίων κοιλῶν πρὸς 3,50 δραχμὰς ἕκαστον, καὶ ἔχομεν 7,000,000 δραχμῶν. Ἐπίσης τὴν ἀξίαν τῆς κριθῆς 2 ἑκατομμυρίων πρὸς 3 δραχμὰς 6,000,000 καὶ 1,000,000 ἐκ τῶν ὀσπρίων, τὸ ὅλον 46,500,000. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὅλη παραγωγὴ τῆς ἐγγείου ἰδιοκτησίας τῆς χρησιμοποιουμένης εἰς τὴν καλλιέργειαν τῶν δημητριακῶν καρπῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπελόγισε ταύτην εἰς 100,000,000. Ἐὰν ὅμως, κύριε Ὑπουργέ, ἦσαν ἀληθεῖς οἱ ὑπολογισμοὶ ὑμῶν, βεβαιωθῆτε ὅτι ἡ Ἑλλὰς οὐ μόνον δὲν θὰ εἰσῆγεν ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ σῖτον καὶ λοιποὺς δημητριακοὺς καρπούς, ἀλλὰ θὰ εἶχε καὶ περίσσευμα ἵνα ἐξαγάγῃ, διότι, ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι εἴχομεν 18,000,000 κοιλὰ ἐτησίως παραγωγὴν σίτου, ἀξίας 90 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, χρειαζόμεθα δὲ 350 ἑκατομμύρια ὀκάδας ἐξ ὅλων τῶν δημητριακῶν καρπῶν διὰ τὴν ἐπάρκειαν τῆς χώρας ἡμῶν, τότε θὰ εἴχομεν καὶ δύο ἑκατομμύρια κοιλῶν, ἀναλόγως τῶν ἐσοδειῶν, ἐτησίως περίσσευμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξῆγεν εἰς τὸ Ἐξωτερικόν. Ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει ἡ Ἑλλὰς θὰ ἠδύνατο νὰ ὑπολογίζηται μεταξὺ τῶν μᾶλλον οἰκονομικῶς εὐρώστων χωρῶν τῆς ὑφηλίου, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν εἶναι αὐτό, ἀκριβῶς διότι ἡ παραγωγή μας εἶναι ἐλάττων τῆς καταναλώσεως καὶ δι’ αὐτὸ ἔχομεν τὰ ἀποτελέσματα νὰ εἰσάγωμεν ἀπὸ 135 ἑκατομμύρια ἕως 170,000,000 ὀκάδας σίτου, ἐκτὸς τῶν ἄλλων δημητριακῶν καρπῶν ἐτησίως ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ.

§175Ι. ΠΟΛΙΤΗΣ. Ἡ στατιστικὴ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν σημειοῖ ὡς παραγωγὴν ἐν συνόλῳ δημητριακῶν καρπῶν 18 καὶ ἴσως καὶ 20 ἑκατομμύρια, πληροφορία ἡ ὁποία συμβιβάζεται καὶ μὲ ἄλλα σχετικά.

§176Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὑπολογίζει ὅλους τοὺς δημητριακοὺς καρπούς, τὴν κριθήν, τὴν βρόμην, τὸν ἀραβόσιτον.

§177Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Αὐτοὶ εἶναι ἐξηκριβωμένοι ἀριθμοί, τοὺς ὁποίους ἀναφέρω. Ἀλλ’ ἐπὶ τέλους δέχομαι καὶ παραγωγὴν δραχμῶν 50,000,000. Ποῦ εἶναι τὰ 100,000, 000; Ἄρα οἱ ὑπολογισμοὶ τῆς βάσεως εἶναι ἐσφαλμένοι. Αὐτὸ θέλω νὰ ἐξετάσω, καὶ ὅταν ἡ βάσις εἶναι ἐσφαλμένη, ἄρα καὶ ἡ φορολογία τὴν ὁποίαν θὰ ἐπιβάλωμεν, εἶναι ἐσφαλμένη, καὶ δὲν θὰ ἔχωμεν τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ὑπολογίζομεν ὅτι δυνάμεθα νὰ προσδοκῶμεν πρὸς εὐκολίαν τῶν προσόδων τοῦ Κράτους. Κατὰ τὴν στατιστικὴν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἡ ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ εἰσαγωγὴ σίτου κατὰ μὲν τὸ 1906 ἦτο 157,889,034 ὀκάδες, κατὰ τὸ 1907 158,491,571, κατὰ τὸ 1908 141,150,049, κατὰ τὸ 1909 137,990,197, κατὰ τὸ 1910 163,928,147 ὀκάδες, ἐφέτος δέ, ἐὰν αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἔχω εἶναι ἀληθεῖς, ἀνῆλθεν ἡ εἰσαγωγὴ εἰς 200 ἑκατομμύρια, διότι τὸ παρελθὸν ἔτος ἦτο ἔτος σιτοδείας διὰ τὴν Ἑλλάδα, κατὰ δὲ τὸ τρέχον ἔτος ἐλπίζω, κατόπιν τῆς ἀφθονίας τῆς συγκομιδῆς, ἡ ὁποία παρατηρεῖται εἰς ὅλους τοὺς δημητριακοὺς καρπούς; καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, πιθανὸν εἶναι νὰ κατέλθῃ καὶ κάτω τῶν 130,000,000, ὅπως πρό τινων ἐτῶν εἶχε κατέλθει, παρατηρεῖται δέ, ὅτι ἡ ἐσοδεία ἔχει ἐπιρροὴν μεγίστην ἐπὶ τῆς μειώσεως τοῦ ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένου σίτου. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐξ ὅσων τοὐλάχιστον ἐγὼ ἀριθμῶν παραθέτω, δυσκόλως δύναται νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἔφερεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ὅλη ἡ παραγωγὴ τοῦ Κράτους ἀπὸ τοὺς δημητριακοὺς καρποὺς ἀνέρχεται σήμερον εἰς τὸ ποσὸν τῶν 100,000,000. Ἄρα δέον νὰ ἐξετασθῇ κατὰ πόσον, ἐπερχομένης τῆς μειώσεως αὐτῆς κατὰ 50,000,000, πρέπει νὰ εὕρωμεν ἀντάλλαγμα ἴσον, ὥστε νὰ ἐπιβάλλωμεν φορολογίαν, ἡ ὁποία οὔτε ἐπιβαρυντικὴ νὰ εἶναι πρὸς τοὺς παραγωγούς, οὔτε ὅμως καὶ τοιαύτη, ὥστε νὰ στερήσῃ τοῦ Κράτους πρόσοδόν τινα, τὴν ὁποίαν μέχρι τοῦδε εἶχε καὶ τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ ἔχῃ, διότι οἱ πολῖται τοῦ Κράτους ὅλοι, ἁπαξάπαντες, ἀπὸ τοῦ μικροτέρου μέχρι τοῦ μεγαλειτέρου εἴμεθα ὑπόχρεοι νὰ συμβάλλωμεν καὶ νὰ προσπαθῶμεν παντὶ σθένει νὰ ἐνισχύσωμεν τὰς οἰκονομικὰς δυνάμεις τῆς χώρας, διότι ἄνευ τῆς ἐνισχύσεως αὐτῶν δὲν δύναται παρὰ νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀποσύνθεσις ἡ οἰκονομική, ἐπερχομένης δὲ τοιαύτης ἐπέρχεται καὶ ἡ πολιτειακὴ ἀποσύνθεσις. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λακωνίας Βουλευτὴς μὲ τὴν χαρακτηρίζουσαν αὐτὸν εἰδικότητα ἐφ’ ὅλων τῶν ζητημάτων, ὁμιλῶν πρὸ μεσημβρίας ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἀνέφερεν ὅτι ἡ φορολογία τῆς δεκάτης ἔσεται ἀπηνὴς καὶ ἀγρία, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διακόπτων αὐτὸν ἔφερεν ὡς παράδειγμα ὅτι ὁμοία φορολογία ἐπιβάλλεται καὶ εἰς τὴν Κύπρον καὶ Κρήτην. Ἄς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ παρατηρήσω ὅτι, ἐὰν ἡ ὅλη φορολογία ἡ λειτουργοῦσα ἐν Κύπρῳ ἦτο ὁμοία καὶ ἐν τῷ Κράτει ἡμῶν, βεβαίως τὸ ἐπιχείρημά του τοῦτο θὰ εἶχεν θέσιν, ἀλλὰ ἄλλη ἡ λειτουργοῦσα ἐκεῖ φορολογία καὶ ἄλλη παρ’ ἡμῖν, ὅλως διάφορος καὶ δυσανάλογος μὲ ὅσα πληρώνει ὁ καλλιεργῶν λαὸς ἐν τῷ Ἑλληνικῷ Κράτει καὶ μὲ τοὺς φόρους τοὺς ὁποίους πληρώνουν ἐκεῖ. Ἀρκεῖ μόνον νὰ σᾶς ἀναφέρω ὅτι ἐν Κύπρῳ δὲν ὑπάρχει ἡ φορολογία τῶν μονοπωλιακῶν εἰδῶν. Ὁ γεωργὸς ὁ Κύπριος, ἐὰν ὑποθέσητε ὅτι καταναλίσκει δύο κιβώτια πετρελαίου καθ’ ὅλον τὸ ἔτος, πληρώνει μόνον 10 δραχμάς, ἐνῷ ὁ Ἕλλην ἀγρότης, ὁ ὁποῖος βεβαίως καὶ αὐτὸς θὰ καταναλίσκῃ ἴσον ποσὸν πετρελαίου χάριν φωτισμοῦ—διότι εἶναι ἀποδεδειγμένον ὅτι τὸν διὰ τοῦ πετρελαίου φωτισμὸν καταναλίσκουν πλέον οἱ ἀγρόται, διότι οἱ ἀστοὶ ἔπαυσαν νὰ πληρώνουν φόρον φωτισμοῦ πετρελαίου, καὶ ὅστις φόρος ἐπὶ τοῦ πετρελαίου ἐπιβάλλεται ἁπλῶς καὶ ἀποκλειστικῶς πλέον εἰς τοὺς ἀγρότας—, πληρώνει 60 δραχμάς. Ὁποία μεγάλη διαφορὰ μεταξὺ τοῦ φορολογουμένου Κυπρίου ἀγρότου καὶ τοῦ φορολογουμένου Ἕλληνος ἀγρότου ἐκ τοῦ φωτισμοῦ! Ἀλλὰ καὶ ἡ φορολογία τοῦ ἅλατος, τὸ ὁποῖον ὁ μὲν Ἕλλην ἀγοράζει πρὸς 20 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, ὁ δὲ Κύπριος 20 παράδες! Ἐπίσης πολὺ τοιαύτη μεγάλη διαφορὰ φορολογίας ὑπάρχει καὶ εἰς ἄλλα εἴδη, οἷον εἰς τὸν καφέν, εἰς τὴν σάκχαριν καὶ ἐν γένει ἐκεῖ ἰσχύει τὸ τουρκικὸν δασμολόγιον. Πόσον δὲ ὑπερτέρα εἶναι ἡ ἰδική μας φορολογία ἀπὸ τὴν ἰσχύουσαν ἐν Κύπρῳ, ἀρκεῖ νὰ σᾶς ἀναφέρω ὅτι ἐν Κύπρῳ παράγονται χιλιάδες κοιλὰ σίτου, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ μεταποιηθῶσιν εἰς ἄλευρα, τὸ ὁποῖον ὅμως δὲν γίνεται κατορθωτόν, διότι ἔρχεται ὁ ἀνταγωνισμὸς τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορίου μὲ ἄλευρα καλλίτερα καὶ οὕτως ἐν Κύπρῳ δὲν ὑπάρχει οὔτε ἓν βιομηχανικὸν τοιοῦτον κατάστημα, ὅπως ἔχομεν ἡμεῖς ἐδῶ. Ὅλαι λοιπὸν αὗται αἱ συνθῆκαι δὲν εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ μᾶς πείσωσιν ὅτι, ἐπειδὴ ἡ φορολογία τῆς δεκάτης λειτουργεῖ ἐν Κύπρῳ, πρέπει νὰ ἐπανέλθῃ καὶ παρ’ ἡμῖν. Ἀπεναντίας τοῦτο μᾶς ἄγει εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἐντελῶς πρέπει νὰ ἀποκρουσθῇ ἡ πρόσθετος αὕτη φορολογία, ἡ ὁποία ἔχει σκοπὸν μόνον τὴν ἐπιβάρυνσιν τῶν γεωργικῶν τάξεων, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ἐνδυναμώσωμεν, διότι, ἂν ταύτας ἐνισχύσωμεν καὶ ἐνδυναμώσωμεν, νομίζω, ὅτι θὰ λύσωμεν τὸ πρόγραμμα τὸ ἐθνικόν, τὸ πρόγραμμα τὸ οἰκονομολογικόν, τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν παραπαίοντες δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ νὰ ἐνισχύσωμεν διὰ φορολογίας ἐπὶ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου εἴδους. Ἐλέχθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Λακωνίας Βουλευτοῦ, ὅτι ἡ ἔγγειος ἰδιοκτησία ἐν Θεσσαλίᾳ ἀπό τινος ὑπερετιμήθη λόγῳ τῆς φορολογίας τῆς ἐπιβληθείσης ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων δημητριακῶν καρπῶν. Ἂς ἐπιτρέψῃ ὅμως, παρακαλῶ, εἰς ἐμέ, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὁ ὁποῖος πιστεύει ὅτι γνωρίζει πολὺ καλῶς τὰ Θεσσαλικὰ πράγματα ὡς καὶ ὅλας τὰς οἰκονομολογικὰς καὶ στρατιωτικὰς ὑπηρεσίας, νὰ τῷ ἀπαντήσω ὅτι, ἂν ἐπῆλθεν ὑπερτίμησις τῶν κτημάτων ἐν Θεσσαλίᾳ, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν ὅρων τῆς καλλιεργείας. Ἐὰν δὲν ἐπήρχετο ἡ βελτίωσις τῶν ὅρων τῆς καλλιεργείας, ἐὰν δὲν ἐπήρχετο ἡ βελτίωσις τῆς συγκοινωνίας, ἐὰν δὲν ἐπήρχετο ἡ μεταβολὴ ἄλλων τινῶν ὅρων σχετικῶν, μεταλλαγῆς εἰδῶν καλλιεργείας καὶ ἀνατιμήσεις αὐτῶν, βεβαίως τὰ κτήματα θὰ εἶχον τιμὴν πολὺ ἐλάσσονα ἐκείνης, τὴν ὁποίαν εἶχον καὶ ἐπὶ τοῦ παλαιοῦ καθεστῶτος, ὡς ἐκ τῆς προϊούσης ἐκπτώσεως τῆς τιμῆς τῶν δημητριακῶν καρπῶν, ὡς ἐκ τῆς ἐξογκουμένης ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος παγκοσμίου παμμεγίστης καὶ ἰλιγγιώδους σιτοπαραγωγῆς εἰς ποσὰ ὀνειρώδη καὶ πωλούμενα ὡς πρὸς τὸ παρελθὸν τὸ πρὸ τριακονταετίας, εἰς ἀπιστεύτως εὐθηνὰς τιμὰς νῦν.

§178Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀναμφιβόλως ὅλοι αὐτοὶ οἱ λόγοι συντελοῦσιν εἰς τὴν αὔξησιν, δὲν εἶναι δυνατὸν ὅμως νὰ ἀρνηθῇ τις ὅτι ἡ αὔξησις τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ κατὰ ἐννέα λεπτὰ εἰς τοῦτο συνετέλεσε πολύ.

§179Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Ὄχι. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς καθ’ ἣν διεκηρύξατε, ὅτι ἡ αὔξησις αὕτη ὀφείλεται μόνον καὶ μόνον εἰς τὴν ἐπιβολὴν τοῦ δασμοῦ αὐτοῦ τοῦ ταμιευτικοῦ, εἶχον καθῆκον νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εὑρίσκεσθε ἐν τῇ ἀνακριβείᾳ.

§180Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶπον μόνον καὶ μόνον.

§181Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Κύριοι, σᾶς λέγω ὅτι, ἐνῷ ἡ Καρδίτσα εἶναι ἥκιστα σιτοπαραγωγὸς τόπος, ἐκεῖ ὑπάρχει ἀνατίμησις τῶν κτημάτων, διότι ἐκαλλιεργήθη ἄλλο προϊὸν καὶ κερδίζουν περισσότερον παρ’ ὅ,τι θὰ ἐκέρδιζον, ἐὰν ἐκαλλιεργεῖτο ἡ σιτοπαραγωγή. Καὶ εἰς ἄλλα πολλὰ μέρη τῆς Θεσσαλίας πολλαχοῦ ἐγκατελείφθη ἡ σιτοπαραγωγὴ, καὶ ἐπεδόθησαν εἰς τὴν καλλιέργειαν ἄλλων προϊόντων, καὶ σᾶς ἀναφέρω τὰ κτήματα Δερμελῆ, Σιμικλῆ, Ὀρφανὰ καὶ Μποκριλέρ, τέσσαρα κτήματα, τὰ ὁποῖα πρότερον παρῆγον μέγιστον ποσὸν σίτου καὶ τὰ ὁποῖα ὑπεβίβασαν τὴν παραγωγὴν αὑτῶν εἰς τὸ ἐλάχιστον, ὅπερ ἀποδεικνύει, ὅτι ὁ δασμὸς ἐπὶ τῶν δημητριακῶν δὲν τὰ ὠφέλησεν, ὡς ὑμεῖς διατείνεσθε, ἐνῷ, ἐὰν ἦτο ἐπωφελὴς δι’ αὐτά, θὰ ἐξηκολούθουν νὰ καλλιεργοῦν τὰ σιτηρὰ καὶ ὄχι νὰ ἀντικαταστήσουν τὴν καλλιέργειαν αὐτῶν δι’ ἄλλων εἰδῶν. Καὶ εἰς πολλὰ ἄλλα κτήματα τῆς Θεσσαλίας παρατηρεῖται, ὅτι εἴτε λόγῳ ἀβελτερίας τῶν ἰδιοκτητῶν, εἴτε διότι δὲν θέλουν οἱ ἰδιοκτῆται νὰ ἔλθουν εἰς ῥῆξιν μὲ τοὺς κολλήγας, εἴτε διότι εὑρίσκουσι μεγαλείτερον συμφέρον, προτιμῶσι νὰ ἀφήσουν ὀλίγον κατ’ ὀλίγον τὴν καλλιέργειαν τῶν σιτηρῶν.

§182Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μὰ τί θέλετε νὰ εἴπητε, ὅτι δὲν ὠφελήθησαν ἐκ τοῦ δασμοῦ;

§183Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Θέλω νὰ εἴπω ὅτι ὁ δασμὸς ὡς λόγον πρώτιστον ἔχει τὸν ταμιευτικόν. Τώρα κατὰ πόσον ὁ δασμὸς αὐτὸς ἐπηρέασεν ἐπὶ τῆς ἀνατιμήσεως τῆς ἀξίας τῶν κτημάτων, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ τὸ ἀμφισβητήσω, διότι ἐγὼ γνωρίζω ὅτι ἡ ἀνατίμησις τῶν κτημάτων ἐπῆλθε καὶ θὰ ἐπέλθῃ ἐφ’ ὅσον εἰσάγεται ὡς βελτίωσις τῶν μέσων τῆς καλλιεργείας, διότι σήμερον ἡ γεωργία εἶναι ἐπιστήμη. Αὐξάνει ἡ ἀξία τῶν κτημάτων ἐφ’ ὅσον καὶ ἡ καλλιέργια αὐτῶν γίνεται ἐπιστημονικωτέρα. Ἡ καλλιέργεια ἡ ἐπιστημονικὴ ἀπὸ τοῦ 1890 καὶ ἐντεῦθεν ἔκαμε μεγίστας προόδους· ἀλλαχοῦ περισσότερον, ἀλλαχοῦ ὀλιγώτερον ἡ ἐπιστημονικὴ καλλιέργεια ἐπηρέασεν, ὥστε νὰ ὑποστῇ φοβερὸν κλονισμὸν ἡ σιτοπαραγωγή. Ἡ Γαλλία, ἡ ὁποία εἶχε τὰ πρωτεῖα τῆς σιτοπαραγωγῆς ἄλλοτε, σήμερον εὑρίσκεται ἐν τετάρτῃ μοίρᾳ, διότι προηγήθη αὐτῆς ἡ Ἀμερική, ἔπεται ἡ Ῥωσία καὶ τρίτη ἡ Ἀργεντίνη Δημοκρατία. Καὶ ὅμως ἡ Γαλλία ἡ παράγουσα 100,000,000 ἑκατόλλιτρα καὶ ἡ ὁποία πρὸ ὀλίγου ἐξῆγε δημητριακοὺς καρποὺς πολλοὺς εἰς ξένας ἀγοράς, εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ψηφίσῃ τὸν νόμον τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων σίτων, τοῦτο δὲ ὅπως θέσῃ ἓν εἶδος ἀμύνης πρὸς ὑπεράσπισιν τῆς σιτοπαραγωγῆς της, διότι ἐκεῖ ἡ καλλιέργεια τῶν σιτηρῶν θεωρεῖται ὡς ὁ μοχλὸς καὶ ὁ κύριος παράγων τῆς ἐθνικῆς εὐημερίας. Ἀλλὰ μολονότι ἐπέβαλε τὴν φορολογίαν τῶν 7 φράγκων κατὰ 100 χιλιόγραμμα, ἤτοι 80 περίπου ὀκάδας σίτου, τόσον ἐφοβήθη ἐκ τῆς προϊούσης εἰσαγωγῆς τῶν Ἀμερικανικῶν σίτων, οἵτινες ἀποβλέπουσιν εἰς τὴν κατανάλωσιν τῶν Γαλλικῶν ἀγορῶν, ὥστε ἀπὸ τοῦ 1900 καὶ μέχρι τοῦδε ὅσοι εἶχον τὸ ἐνδόσιμον νὰ μελετήσωσι τὰ περὶ αὐτῆς θὰ ἐγνώριζον ὅτι ἡ Γαλλία ὀρρωδοῦσα πρὸ τῆς ἁθρόας καὶ ῥαγδαίας εἰσαγωγῆς ξένων σίτων, διότι, ὅτε ἔγινεν ἡ ἐπανάστασις τελευταίως τῶν σιδηροδρομικῶν της ὑπαλλήλων, εἰς τὴν Χάβρην μόνον συνεσωρεύθη σῖτος 1,000,000 σάκκων, ἤτοι 4,000,000 κοιλῶν Κωνσταντινουπόλεως, ἀπεφάσισε τὴν ἐνίσχυσιν τῆς σιτοπαραγωγῆς δι’ ὅλων τῶν μέσων καὶ διὰ παροχῆς κεφαλαίων καὶ διὰ τῆς τελειοποιήσεως τῶν γεωργικῶν ἐργαλείων καὶ μηχανημάτων, τὰ ὁποῖα δὲν γνωρίζομεν ἡμεῖς νὰ μεταχειρισθῶμεν, διότι, ἂν ἐγνωρίζομεν καὶ ἐφηρμόζομεν τὰ μέσα αὐτὰ, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἡ σιτοπαραγωγὴ θὰ εἶχεν ἀπὸ τοῦδε ἐξασφαλίσει αἴσιον μέλλον, διότι θὰ ἠδύνατο νὰ ἀντεπεξέλθῃ καὶ καλύψῃ τὰ ἔξοδά της. Ἡ Γαλλία λοιπὸν ὀρρωδοῦσα ἀπέναντι τῆς τοιαύτης ἐπιδρομῆς ξένων σίτων ὄχι μόνον ἐψήφισεν, ἀλλὰ καὶ διάφορα βραβεῖα καὶ σχολὰς ἐδημιούργησε μὲ τὴν ἰδέαν ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὸν κίνδυνον, ὁ ὁποῖος καὶ ἐκ δυσμῶν καὶ ἐξ ἀνατολῶν περιβάλλει τὰς ἀγοράς της. Καὶ ὅμως μέγας Γάλλος δημοσιολόγος, οὗτινος τὸ ὄνομα μοῦ διαφεύγει, ἔγραφε τὸ παρελθὸν φθινόπωρον, ὅτι ἡ Γαλλία δὲν δύναται νὰ ἀντεπεξέλθῃ κατὰ τοῦ κινδύνου, ἂν δὲν κατορθώσῃ νὰ λειτουργῶσιν ἐν αὐτῇ ἀκόμη 80,000 ἁλωνιστικαὶ μηχαναί, ὅτι χρειάζονται 200,000 μηχαναὶ θεριστικαὶ καὶ ἄλλαι τόσαι χορτοκοπτικαί. Καὶ παρ’ ἡμῖν, ὅπου μόλις εἰσήχθησαν τινὰ τῶν μηχανημάτων αὐτῶν καὶ ἀκόμη ἔχομεν τὴν πρωτογενῆ καλλιέργειαν, σκεπτόμεθα περὶ φορολογίας τῆς γεωργίας, δηλαδὴ τοῦ μόνου μοχλοῦ, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ κινήσῃ καὶ προαγάγῃ τὴν ἐθνικὴν εὐημερίαν. Ἀλλά, Κύριοι, ἡ φορολογία αὕτη νομίζω ὅτι εἶναι φορολογία ἡ ὁποία ἔχει μόνον σκοπὸν νὰ παρεμποδίσῃ, νὰ παρακωλύσῃ καὶ αὐτὴν τὴν ἰδέαν τῆς γεωργικῆς βελτιώσεως καὶ προόδου ἀντὶ τῆς ὑποστηρίξεως καὶ συνδρομῆς, ἣν ἔχομεν ἐλπίσει ὅτι ἐπὶ τέλους θὰ ἐτύγχανεν αὕτη. Μόνον δὲ διὰ τῆς τοιαύτης ἐνισχύσεως, κατ’ ἐμὲ κριτήν, δύναται αὕτη νὰ ἐπαρκέσῃ καὶ ὁπωσδήποτε ἐνδυναμώσῃ ὅλας τὰς μετ’ αὐτῆς συνδεομένας βιομηχανίας, διότι ἄνευ τοιαύτης προκοπῆς αὐτῆς δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἀκμαίαν σιτηροβιομηχανίαν γεωργικῶν ἐργαλείων εἰς ἐκείνην, ἥτις ἤρχισε δημιουργουμένη ἐν Βόλῳ, Λαρίσῃ καὶ ἀλλαχοῦ τοῦ Κράτους· ἢ νομίζομεν ὅτι καταδικάζοντες αὐτὴν δὲν συγκαταδικάζομεν καὶ τὰς μετ’ αὐτῆς συνδεομένας πλείστας βιομηχανίας καὶ βιομηχανήματα, ὧν ἔνια ἁδρὰ καταβάλλουσι τέλη; Καταργήσατε τὸν φόρον, λέγουσιν· ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὡς ἐπακολούθημα θὰ ἔχωμεν τὴν κατάργησιν τῆς βιομηχανίας τῶν ἀλεύρων, κλάδον βιομηχανικόν, τὸν ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ζητεῖ νὰ ἐνισχύσῃ διά τινος ὑποβληθέντος νομοσχεδίου ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν. Διότι ἡ ἀλευροβιομηχανία εἶναι δύναμις βιομηχανικὴ ὄχι μόνον ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐργατῶν αὐτῆς, ἀλλ’ εἶναι δύναμις κατὰ παντὸς ἀπροόπτου, διότι, ἄν, ὃ μὴ γένοιτο, ἕνεκα καὶ ἄλλων αἰτίων καιρικῶν ἢ καὶ λοιμωδῶν νόσων ἢ ἐν οἱῳδήποτε ἀποκλεισμῷ δὲν ὑπῆρχε, θὰ ἐκινδυνεύομεν νὰ πάθωμεν ἀπὸ λιμόν. Συμφέρει λοιπὸν νὰ καταργήσωμεν τὸν δασμὸν αὐτὸν τοῦ ἐξωτερικοῦ σίτου, ὡς δῆθεν ἀφήνοντα περιθώριον κέρδους εἰς τὴν γεωργικὴν παραγωγήν, μὴ λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν τὴν τοιαύτην ἐπικίνδυνον περίπτωσιν, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἐπέλθῃ, ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν δύναται πάντοτε δέον νὰ προβλέπηται καὶ προνοῆται. Οἱ ἀξιότιμοι ἀλευροβιομήχανοι τοῦ Πειραιῶς, τῶν Πατρῶν, τοῦ Βόλου καὶ τῶν ἄλλων μερῶν τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἱκανοὶ νὰ σᾶς δώσουν πληρεστέρας πληροφορίας παρ’ ἐκείνας τὰς ὀλίγας, τὰς ὁποίας σᾶς δίδω ἐγώ. Εἶπον ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου, ὅτι ὁ φόρος, τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ ἐπιβολή, εἶναι ὁ αὐτὸς τῆς ἄλλοτε λειτουργούσης δεκάτης, ἐξ ἧς δεινῶς ὑπέφερον οἱ παραγωγοί, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ἔρχεται ὑπὸ ἄλλον τύπον. Θεωρῶ καθῆκόν μου λοιπὸν νὰ παραβάλω τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα εἶχε τότε ἀποδώσει εἰς τὸ τότε Κράτος καὶ τὰ πιθανὰ ταμιευτικὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπιφέρῃ ὁ νόμος οὗτος, ἂν ψηφισθῇ, καὶ θὰ ἴδωμεν ἂν θὰ ὑπάρξῃ διαφορά τις ἐπὶ πλέον ἢ ἔλαττον. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει βεβαίως, ἂν ὑπάρξῃ διαφορὰ ἐπὶ πλέον, θὰ ἠδυνάμεθα ἀποβλέποντες εἰς τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, ἔστω καὶ ἐπὶ θυσίᾳ ἀκόμη τῶν συμφερόντων τῶν φορολογουμένων ἐντολέων μας, νὰ τὴν ψηφίσωμεν, ἀλλ’ ἡ φορολογία αὕτη ὄχι μόνον δὲν θὰ βελτιώσῃ τὴν πρόολον, ἀλλὰ πιθανὸν νὰ φέρῃ καὶ ἀντίθετα ἀποτελέσματα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα προσδοκῶνται. Κατὰ τὸν πίνακα τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ 1907 ὅλος ὁ πληθυσμὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου ἀνέρχεται εἰς 2,631,000. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἕκαστον ἄτομον καταναλίσκει ἐτησίως ὡς τροφήν του εἰς δημητριακοὺς καρπούς, ἀλλὰ κυρίως σίτου, τὸ ποσὸν τῶν ὀκάδων 140· αὐτὸς εἶναι ὁ μέσος ὅρος. Ἐντεῦθεν δέ, ἂν πολλαπλασιάσωμεν τὸ ποσὸν τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ Κράτους ἐπὶ 140 ὀκάδας σίτου, ποσὸν καταναλώσεως ἑκάστου ἀτόμου, θὰ μᾶς δώσῃ ὡς γινόμενον τὸ ποσὸν 368,340,000 ἀναλογοῦν πρὸς τὴν ὅλην κατανάλωσιν. Ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸ ποσὸν τὸ εἰσαχθὲν κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος 1910, τὸ ὁποῖον ἀνῆλθεν εἰς 163,928,000 ὀκάδας, ἔχομεν ὡς ὑπόλοιπον 204,412.000 ὀκάδας, τὸ ὁποῖον κατὰ τεκμήριον θὰ παραδεχθῶμεν ὅτι παρήχθη ἐκ τῆς ἐγχωρίου καλλιεργείας τῶν δημητριακῶν καρπῶν. Ἄρα αὐτὸ θὰ ἔχωμεν περίπου ὡς ποσὸν φορολογούμενον. Ἂν ὅμως ἐξ αὐτοῦ ἐκπέσωμεν τὰ 20%, τὰ ὁποῖα προτείνει τὸ νομοσχέδιον, ἔχομεν ποσὸν φορολογήσιμον 163,529,600 πρὸς 5% κατὰ μέσον ὅρον, καίτοι ὑπάρχει καὶ παραλλαγή τις ἐπὶ ἔλαττον, ἐν τούτοις 163,529,600 πρὸς 5%, ποσὸν σίτου φορολογήσιμον 8,176,480 ὀκάδων, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἡ ποιότης τοῦ ἐγχωρίου σίτου εἶναι κατωτέρα τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν καὶ τῆς ἀποστάσεως τῶν μεσογείων χωρίων καὶ τῆς ἐλλείψεως εὐώνου συγκοινωνίας, δὲν δυνάμεθα ἢ νὰ ὑπολογίσωμεν αὐτὸν ἐν συγκρίσει μὲ τὰς τιμὰς τῶν παγκοσμίων ἀγορῶν πρὸς λεπτὰ εἴκοσι πέντε, σὺν τῷ δασμῷ, ἄρα 20,441,20 δραχμάς. Εἰς τοῦτο δέον νὰ προστεθῇ ἡ πρόσοδος τοῦ ἀραβοσίτου, τῆς κριθῆς, τῶν ἄλλων δημητριακῶν ὡς καὶ τῶν ὀσπρίων ποία αὕτη. Δὲν ἔχομεν ἀκριβῆ στατιστικὴν ἢ μόνον τὴν τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Βόλου. Κατ’ αὐτὴν ὅθεν εἴχομεν παραγωγὴν καλαμβοκίου καθ’ ἕκαστον ἔτος ἀπὸ τοῦ 1900–1906 περίπου κατὰ μέσον ὅρον ἑνὸς ἑκατομμυρίου κοιλῶν. Ἐπίσης κριθῆς ἄλλου τόσου ποσοῦ· ἄρα διὰ τὰ δύο ταῦτα προϊόντα θὰ ὑπολογίσωμεν ἀξίαν, ἂν παραδεχθῶμεν, ὅτι καὶ εἰς τὸ ἄλλο Κράτος παράγεται περίπου ἴσον ποσόν, ἤτοι: καλαμβοκίου φορολογησίμου ποσὸν εἰς κοιλὰ ἐπὶ παραγωγῆς 2,000,000 ἔχομεν 1,600,000 ×5=80,000 κοιλὰ×4 δραχ. 320,000 δραχ.· κριθῆς ἐπὶ παραγωγῆς 2,000,000 ἔχομεν 1,600,000×5=80,000 κοιλὰ×3 δραχ.=240,000 δραχμάς. Ἄν εἰς ταύτας προσθέσωμεν καὶ τὴν φορολογίαν τῶν ὀσπρίων, ἥτις ὅμως εἶναι φανταστική, διότι ἀφαιρουμένης τῆς ποσότητος τῶν 400 ὀκάδων κατὰ οἰκογένειαν, καὶ ἂν παραδεχθῶμεν ὅτι ὑπάρχουσι 30,000 οἰκογένειαι καταγινόμεναι διὰ τὴν παραγωγὴν αὐτῶν, φθάνομεν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 12,000,000 ὀκάδων, ἀλλ’ ἐν Θεσσαλίᾳ κατὰ τὴν στατιστικὴν τοῦ Ἐμπορικοῦ συλλόγου παράγονται μόνον 2,000,000 περίπου ὀκάδες ποῦ ὅθεν θὰ εὑρεθῇ τὸ περιπλέον εἰς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα, πολὺ ἄλλως ἀμφίβολον; Ἄρα ἐξ αὐτῶν οὐδεμία πιθανὴ πρόσοδος. Κατὰ συνέπειαν συνοψίζοντες ἔχομεν:

§184Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τῷ 1880, ὅτε εἶχεν εἰσαχθῆ ἡ φορολογία τῆς δεκάτης, ἡ παραγωγὴ τῆς κριθῆς, τοῦ ἀραβοσίτου καὶ τῶν ἄλλων ἦτο περίπου ἡ αὐτὴ μὲ τὴν παραγωγὴν τοῦ σίτου. Ἡ προσάρτησις ὅμως τῆς Θεσσαλίας μετέβαλεν ὀλίγον τὰς ἀναλογίας ταύτας.

§185Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Θὰ σᾶς ἀναφέρω, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ἡ σπορὰ τῆς κριθῆς ἐν Θεσσαλίᾳ κατὰ τὰ 1899– 1900 ἦτο 148,141 κοιλὰ καὶ ἡ παραγωγὴ 1,091,172. Κατὰ τὸ 1900–1901 ἦτο 142,002 κοιλὰ καὶ ἡ παραγωγὴ 819,943, καὶ κατὰ τὸ 1901–1902 ἦτο 121,883 κοιλά, ἡ δὲ παραγωγὴ 821,293 κοιλά. Ὡσαύτως τοῦ καλαμποκίου κατὰ τὸ 1899–1900 ἦτο 143,419 κοιλὰ καὶ ἡ παραγωγὴ 990,331, κατὰ τὸ 1900 –1901 ἦτο 199,933 κοιλὰ καὶ ἡ παραγωγὴ 1,122,980, κατὰ τὸ 1901–1902 ἦτο 169,764 κοιλά, ἡ δὲ παραγωγὴ 699,426 κοιλά. Λοιπὸν ὑποθέτω τὸ ἄλλο ποσὸν δὲν θὰ εἶναι περισσότερον εἰς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα.

§186Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Σᾶς δίδω ἀριθμούς, ὄχι ὑποθέσεις. Σᾶς λέγω ὅτι κατὰ τὸ 1879, ὅτε ἐφορολογήθη ἡ Ἑλλὰς διὰ τῆς δεκάτης, εἶχεν ἴσον ποσὸν σίτου ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἴσον ποσὸν ἐκ τῶν λοιπῶν δημητριακῶν καρπῶν.

§187Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Εἰς τί ποσὸν ἀνέρχεται;

§188Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. 980,000 κοιλῶν ἦτο ἡ φορολογία τοῦ 1879.

§189Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Ἐὰν ὑπάρχῃ σύγχυσις παρ’ ἡμῖν, βεβαίως οἱ ἀριθμοί σας θὰ εἶναι ἡ αἰτία. Ἀλλ’ ἐγὼ ὑποθέτω ὅτι ἐπὶ τῆς παραγομένης κριθῆς ὑπὸ τῆς Θεσσαλίας, ἡ ὁποία ὁπωσδήποτε παράγει τὸ μεγαλείτερον ποσόν, ἔχομεν κατὰ μέσον ὅρον παραγωγὴν ἑνὸς ἑκατομμυρίου κοιλῶν. Ὥστε καὶ τὸ ποσὸν τῶν δύο ἑκατομμυρίων εὑρίσκεται πάλιν ἐν τῇ ἀοριστίᾳ, δι’ ὅλον τὸ Κράτος, διότι, ἀφοῦ ἔχομεν δι’ ὅλον τὸ Κράτος τόσα κοιλὰ σίτου σπειρομένου, πόση θὰ εἶναι ἡ κριθή; Ἢ 200,000 ἢ καὶ 300,000. Ὥστε ἡ ἀπόδοσις καὶ ἐν εὐτυχεῖ συγκομιδῇ δὲν θὰ ὑπερβῇ τὰ δύο ἑκατομμύρια. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μοὶ εἴπητε περισσότερον. Ὁπωσδήποτε, ἐὰν κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην ὁ φόρος οὗτος γίνῃ παραδεκτός, φοβοῦμαι ὅτι τὰ ἀποτελέσματα θὰ ὦσιν ἂν ὄχι ἴσα, ἐλαχίστως διαφορετικά, λαμβανομένου ἀφ’ ἑνὸς ὑπ’ ὄψιν τοῦ σπειρομένου ποσοῦ καὶ ἀφ’ ἑτέρου τῶν πιθανῶν, ἵνα μὴ εἴπω τῶν βεβαίων ἀποτελεσμάτων τῆς ἀποδόσεως.

§190Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Ἐγὼ θέλω στρεμματικὴν φορολογίαν δικαιοτάτην.

§191Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Ἀμέσως θὰ ἀπαντήσω· μὴ νομίσητε ὅτι μὲ θίγει αὐτό. Ἐγὼ εἶμαι ἀνώτερος χρημάτων. Ἐγὼ εἶμαι, ὁ ὁποῖος μετέβαλον τὸ κτῆμά μου εἰς σχολεῖον ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ προκαλῶ οἱονδήποτε νὰ μὲ διαψεύσῃ.

§192Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία περὶ τῶν διαθέσεών σας.

§193Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Δὲν ἀποτείνομαι πρὸς σᾶς.

§194Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, Κύριε. Ἐπανειλημμένως μὲ διακόπτετε ἐν τῇ Βουλῇ.

§195Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι θέλω στρεμματικὴν φορολογίαν δικαιοτάτην. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν ὡμίλησα.

§196Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Εἰς αὐτὸ θὰ καταλήξω. Λοιπὸν ἔλεγον καὶ λέγω, ὅτι ὁ φόρος οὗτος δὲν θὰ ἔχῃ κρείττονα ἀποτελέσματα ὑπὸ τοῦ δημοσίου ταμείου, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐὰν μεταχειρισθῶμεν τὸ ἀρχαῖον ῥητὸν «μὴ θίγε κακὸν εὖ κείμενον», διατί νὰ φέρωμεν ὅλην αὐτὴν τὴν ταραχήν; Διότι καὶ ὁ τρόπος τῆς βεβαιώσεως καὶ ὁ τρόπος τῆς εἰσπράξεως εἶναι ἐλαττωματικός. Ἐπειδὴ ὅμως τὴν πρωίαν, ὅτε ὡμίλει ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λακωνίας Βουλευτὴς ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ τὸν διακόψω, διότι διισχυρίσθη τότε ὅτι οἱ ἰδιοκτῆται, οἱ λεγόμενοι ἰδιοκτῆται, αὐτοὶ οἱ ἐπικατάρατοι, αὐτὸς εἶναι ὁ συνεχῶς φερόμενος ἐκ τοῦ βήματος τούτου ὅρος, θὰ πληρώσωσιν ἀργότερον φόρον, δυστυχῶς εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀποδείξω δι’ ἀριθμῶν, ὅτι, ὅπως τὸ νομοσχέδιον διερρυθμίσθη, καὶ ἐπιφυλάσσομαι νὰ φέρω τροπολογίαν, πραγματικῶς κινδυνεύουσιν οἱ μεγάλοι ἰδιοκτῆται, ὅπως ἀνέφερεν ὁ κ. Γαρδικιώτης, νὰ πληρώσωσι φόρον τὸ ἥμισυ, διότι τὸ νομοσχέδιον ἔχει διάταξιν, καθ’ ἣν οἱ ἰδιοκτῆται οἱ μεγάλοι θὰ πληρώνωσιν ἓξ τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος. Θὰ ἀναφέρω λοιπὸν παραδείγματα, ὅτι ὑπάρχει ὁμογενής, ὁ ὁποῖος ἠγόρασεν ἓν κτῆμα ἀξίας 400 χιλιάδων φράγκων χρυσῶν περίπου καὶ τὸ ἐνῳκίασε διὰ 32,000 δραχ. Οὗτος, ὅταν ζητηθῇ ἀπὸ τὸ Δημόσιον νὰ πληρώσῃ φόρον ἓξ τοῖς ἑκατόν, τί θὰ πληρώσῃ; 1800 δραχμάς. Ἐνῷ ἤδη ὁ ἐνοικιαστὴς πληρώνει 4,000. Ὁ ἀξιότιμος Καραθεοδωρῆς πασᾶς, τὸν ὁποῖον γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀγοράσας ἓν κτῆμα διὰ 18,000 λίρας τὸ ἐνῳκίασεν 900· ἐὰν πληρώσῃ ἓξ τοῖς ἑκατόν, θὰ εἰσπραχθῶσι λῖραι 54 ἢ δραχμαὶ 1242. Ἀναλογοῦσιν αἱ 54 αὗται λῖραι μὲ τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα καταβάλλει σήμερον ὁ ἐνοικιαστὴς διὰ φόρον ἀροτριώντων; Τὰ Ζάππεια ἔχουσιν ἐπίσημα συμβόλαια ἐνοικιάσεως, καὶ βεβαίως τὴν ἐπιτροπὴν δὲν δυνάμεθα νὰ τὴν θέσωμεν ἐν ἀνακριβείᾳ τῶν πράξεών της, ἂν θὰ πληρώσῃ ἓξ τοῖς ἑκατόν. Ἀναλογοῦσι μὲ ὅσα πληρώνει σήμερον; Τὸ Μπακράτσι τῆς Ζαππείου ἐπιτροπῆς, τὸ ὁποῖον ἐνῳκιάσθη ἀντὶ 30,000 δραχμῶν, θὰ πληρώσῃ 1800, ἐνῷ δι’ ἀροτριῶντα κτήνη ἐπλήρωνε μέχρι τοῦδε 5,000 δραχμάς. Ἰδού, Κύριοι, οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους, ὡς διετυπώθη τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ Κράτος θὰ εἰσπράξῃ ὀλιγώτερα. Καὶ διὰ νὰ ἀποδείξω τοῦτο καὶ τὰ ἄλλα τρωτὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω πρὸς τοὺς Κυρίους, οἱ ὁποῖοι μὲ διακόπτουν, ὅτι ἐγὼ δὲν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, διὰ νὰ ὑποστηρίξω ἰδιαίτερα συμφέροντα· εἶμαι ὀπαδὸς τῆς εὐημερίας τοῦ Κράτους καὶ ὑπὲρ αὐτῆς μάχομαι καὶ ὑπὲρ αὐτῆς θὰ πολεμήσω πάντοτε.

§197Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Ὁ πλοῦτος ὅταν εἶναι εἰς ξένας χεῖρας, εἶναι μισητὸς πάντοτε.

§198Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Οἱ πλούσιοι, μοὶ εἶναι συμπαθέστατοι. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἔβλεπον ὅλους τοὺς Ἕλληνας πλουσίους.

§199Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι μὲ τὴν φιλοπονίαν καὶ τὴν ἐπιμέλειαν, ἡ ὁποία σᾶς διακρίνει, θὰ εὕρητε τρόπον νὰ γίνητε πλούσιος. Σᾶς ἀνέφερα ἐν παρόδῳ ἓν μικρὸν παράδειγμα περὶ τῶν ἀτελειῶν, τὰς ὁποίας ἔχει τὸ νομοσχέδιον ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, ἐπιφυλασσόμενος κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἄρθρων νὰ ὑποδείξω τροπολογίας τινὰς εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, τὰς ὁποίας, ἂν θελήσῃ, ἴσως νὰ ἀποδεχθῇ. Δὲν θέλω νὰ εἴπω τίποτε περισσότερον, καταλήγων ὅμως λέγω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι, καὶ ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον ψηφισθῇ λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὰ δεδομένα ταῦτα, μελετῶσα αὐτὰ εὐρύτερον, εὐκρινέστερον, ὁμαλώτερον, πιθανῶς νὰ παραδεχθῇ ὅτι ἡ φορολογία τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν βελτιουμένη κατά τι, ἴσως εἶναι προτιμοτέρα ἐκείνης, τὴν ὁποίαν θέλομεν νὰ εἰσαγάγωμεν διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει μάλιστα δύναμαι νὰ προσθέσω τὸ ἀκόλουθον. Ἐπειδὴ ὑπάρχουσιν ἐν Ἑλλάδι γεωργοί, οἱ ὁποῖοι ἀσχάλλουσι διὰ τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ προτιμῶσι τὸν φόρον τῶν σπειρομένων γαιῶν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν τὴν διάταξιν, ἡ ὁποία ἐψηφίσθη περὶ τοῦ φόρου τῶν ἐλαιῶν, δηλαδή, ὅταν τὰ συμβούλια τὰ δημοτικὰ ἀποφασίσωσι νὰ πληρώσωσι τὸν φόρον κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν καὶ ὄχι εἰς τὰ ἐλαιουργεῖα, ὅπως τοῦτο ἔγινε παραδεκτόν, ἂς ψηφίσωμεν ὁμοίαν διάταξιν ἤτοι, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ διαιρέσωμεν τὸ Κράτος εἰς περιφερείας μὲ τὴν φορολογίαν αὐτὴν τῶν ἀροτριώντων καὶ μόνον ὅταν θέλωσι τὰ δημοτικὰ συμβούλια, ἀφοῦ μάλιστα θὰ ὑποδιαιρεθῶσιν οἱ δῆμοι εἰς τόσας χιλιάδας, ἐκεῖνοι μὲν νὰ πληρώνωσι κατ’ ἀρέσκειαν εἰς εἶδος, οἱ ἄλλοι νὰ πληρώνωσι διὰ τοὺς ἀροτῆρας, οἱ δὲ μεγάλοι ἰδιοκτῆται, οἵτινες τὰ κτήματά των πρέπει νὰ μεταβάλωσιν εἰς διδακτήρια, ἐκ τῶν ὁποίων νὰ ὠφελῶνται καὶ διδάσκωνται οἱ ἀγρόται, οἱ καλλιεργηταὶ ὅλοι γενικῶς. Διότι οἱ μεγαλοκτηματίαι οὗτοι δέον νὰ ἔχωσι καθῆκον διὰ τῶν γνώσεών των, διὰ τῆς πείρας των, τῶν κεφαλαίων των, ν’ ἀναδείξωσι τὰ κτήματά των πρότυπα ἐργασίας, διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν διὰ τῆς τοιαύτης ἐπιμελοῦς καλλιεργείας ἀπομιμούμενοι αὐτὴν οἱ μικροκαλλιεργηταὶ νὰ οἰκονομήσωσι τὸ ἥμισυ τῶν σημερινῶν ἐξόδων, διότι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λακωνίας Βουλευτὴς δὲν δύναται, πιστεύω, νὰ ὀνομάσῃ ἀπηνῆ τύραννον τὸν ἰδιοκτήτην ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος συνεβούλευσε τοὺς χωρικοὺς νὰ ἁλωνίζωσι σήμερον τὸν σῖτόν των δι’ ἁλωνιστικῶν μηχανῶν μὲ ἐλάχιστα ἔξοδα καὶ κατώρθωσε διὰ τὰ ἔξοδα αὐτὰ νὰ τοὺς ἀπαλλάξῃ ἐργασίας πεντήκοντα ἡμερῶν, ἐν ὑπαίθρῳ διαρκῶς ταλαιπωρουμένους καὶ αὐτοὺς καὶ τὰ κτήνη των καὶ τὴν οἰκογένειάν των ὁλόκληρον καὶ μὴ ἔχοντα τὰς δυσχερείας ν’ ἀναμείνῃ πνοὴν ἀνέμου καὶ λίβα ἀκόμη θανατηφόρον, διὰ νὰ λιχνίσῃ ἢ μή, ἐνῷ διὰ τῶν μηχανῶν ἐντὸς τριάκοντα ὡρῶν θὰ ἔχῃ τελειώσει τὸν ὅλον ἁλωνισμόν, δὲν εἶναι ἀπηνὴς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔχει εἰσαγάγει τὰς καλλιεργητικὰς μηχανὰς καὶ κερδίζει σήμερον ὁ χωρικὸς ἐπὶ ἔλαττον ἔξοδα καὶ κόπους καὶ μόχθους καὶ ταλαιπωρίας καὶ ὑγείαν. Εἴθε νὰ ἱκανοποιοῦντο οἱ γεωργικοὶ πληθυσμοὶ μὲ τοιαῦτα εὐεργετήματα. Ἀλλὰ ὅλα τὰ ζητήματα δέον νὰ ἐξετάζωνται μετὰ ψυχραιμίας καὶ ἐν σχέσει καὶ πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους καὶ πρὸς τὰ τῶν ἰδιωτῶν, διότι ὅλα εἶναι ἀλληλένδετα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ἔχομεν εὐημεροῦντας καὶ εὐτυχεῖς ἰδιοκτήτας, ὅταν οἱ μετ’ αὐτῶν ἐργαζόμενοι εἶναι δυστυχεῖς, διότι ἐπικατάρατος θὰ εἶναι ἐκεῖνος ὁ ἰδιοκτήτης, ὁ ὁποῖος ἔχει συνεργάτας πάσχοντας καὶ ὑποφέροντας, ἐνῷ εὐτυχὴς καὶ μακάριος θὰ εἶναι μόνος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ κατορθώσῃ αὐτοὶ νὰ γίνωσιν εὐτυχέστεροι καὶ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου (χειροκροτήματα).

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σχινᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§201Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Ἄς ὁμιλήσῃ ἄλλος τις.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ σᾶς διαγράψω;

§203Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Ἐὰν θέλητε, διαγράψατέ με.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Σᾶς διαγράφω. Ὁ κ. Βλάχος ἔχει τὸν λόγον.

§205Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ καὶ πρὸ πάντων τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ, τοῦ κατ’ ἐξοχὴν φορολογουμένου Θεσσαλικοῦ λαοῦ, τοῦ μὴ ὀφείλοντος οὔτε ὀβολὸν πρὸς τὸ Δημόσιον, τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ τοῦ κατ’ ἐξοχὴν ὑπερηφάνου καὶ ἀριστοκράτου, τοῦ ἐγκαταλιπόντος τὴν περιουσίαν του, ἥτις ἐγένετο λεία τοῦ πρώτου ἅρπαγος κατὰ τὸν ἀφρόνως ἐπιχειρηθέντα πόλεμον τοῦ 1897 καὶ ἐν τούτοις οὐδεμίαν ἀξίωσιν ὑποβαλόντος εἰς τὰ τῆς Πολιτείας, ἔχω δικαίωμα, ὅπως ἐκφέρω τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Τὸ νομοσχέδιον, κύριοι συνάδελφοι, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται ἐνώπιον ἡμῶν, δὲν θέλω κατακρίνει κατ’ ἀρχήν, ἀλλὰ θέλω, ὅπως δι’ αὐτοῦ βελτιωθῇ ἡ θέσις τοῦ ἐπιμόρτου καλλιεργητοῦ, ὡς καὶ τοῦ αὐτοκαλλιεργητοῦ, ἥτις πραγματοποιεῖται διὰ τῆς ἀπαλλαγῆς τοῦ φόρου τούτου. Θὰ παρακαλέσω ὅμως, ἐὰν ἦτο δυνατόν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὴν γεωργίαν τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ, ὅστις εὑρίσκεται εἰς οἰκτροτάτην κατάστασιν, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν ἡ Κυβέρνησις τῆς ἀνορθώσεως, ἡ ὁποία ὑπεσχέθη ἀπὸ τοῦ ἐξώστου τῆς Λέσχης ὅτι θέλει βελτιώσει τὴν τύχην τοῦ γεωργοῦ, ὅτι θέλει ὑποβάλει νομοσχέδια βελτιοῦντα τὴν τύχην τοῦ ἐργατικοῦ λαοῦ, ὅτι θέλει δημιουργήσει Τραπέζας γεωργικάς, πρὶν ἢ ἐφαρμόσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, προβῇ προηγουμένως εἰς τὰ προσήκοντα μέτρα, ἄλλως νὰ ἀποσύρῃ τοῦτο ὡς καταθλιπτικὸν καὶ βαρῦνον τὸν γεωργόν. Καὶ ὅτε, κύριοι συνάδελφοι, ἐξηγέρθησαν οἱ Θεσσαλοὶ ἀγρόται ἐναντίον τοῦ παλαιοῦ καθεστῶτος, ἐξηγέρθησαν ἔχοντες ὡς βάσιν τὴν βελτίωσιν τῆς γεωργίας. Καὶ ἐνῷ περιωρίσθησαν μόνον εἰς διαμαρτυρίας, ἡ τότε Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας προΐστατο ὁ σεβαστὸς γέρων κ. Δραγούμης, ἠθέλησε νὰ καταπνίξῃ εἰς τὸ αἷμα τῶν ἀτυχῶν γεωργῶν τὰς διαμαρτυρίας αὐτῶν καὶ προέταξεν εἰς τὰ στήθη αὐτῶν τὰς σφαίρας καὶ τὰς λόγχας τῶν ἀδελφῶν στρατιωτῶν, ἐπισφραγίσασα οὕτω διὰ τοῦ θανάτου ἀθώων χωρικῶν τὰς ἐνεργείας ἀδικοπραγούσης Πολιτείας.

§206ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τοὺς ἐδολοφόνησεν.

§207Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Ὅτε λοιπὸν ἐξηγέρθη ὁ Θεσσαλικὸς πληθυσμός, ἡ ἐξέγερσις κατεστάλη φαινομενικῶς· διότι ἐπείσθει εἰς τὰς ὑποσχέσεις τῆς ἀνορθωτικῆς Κυβερνήσεως, καὶ εὐτυχῶς ἡ Κυβέρνησις τῆς ἀνορθώσεως πράγματι σκέπτεται νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδια, βελτιοῦντα τὴν τύχην τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς ἀνορθώσεως, ἡ ὁποία ὑπέβαλε τὸ παρὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον πλήττει πρὸ πάντων τὸν γεωργόν, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ τὸ ἐφαρμόσῃ καὶ ἱκετεύω ταύτην ἐκ μέρους τοῦ πενομένου γεωργικοῦ πληθυσμοῦ· ἀλλὰ νὰ καταστρώσῃ νομοσχέδιον στρεμματικῆς φορολογίας δικαιοτάτης καὶ πληττούσης πρὸ πάντων τοὺς πλουτοκράτας, καὶ παρακαλῶ πρὸς τοῦτο τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διότι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου οἱ ἀφεντάδες δὲν ὑπόκεινται εἰς τὴν ἰδίαν φορολογίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπόκειται καὶ ὁ ἁπλοῦς καλλιεργητὴς καὶ ὁ ἁπλοῦς γεωργός. Καὶ εἶναι νόμιμος ἡ ἔγγειος φορολογία, διότι εἶναι ἐφηρμοσμένη καὶ ἀνεγνωρισμένη εἰς ὅλα τὰ Κράτη. Ἀλλὰ καὶ δικαιοτέρα εἶναι ἡ στρεμματικὴ φορολογία, διότι αὐτὴ ἀναγκάζει τοὺς πλουτοκράτας, ὅπως ἑκουσίως προβῶσιν εἰς τὴν ἐκποίησιν τῶν κτημάτων των καὶ ὄχι νὰ ζητῶσιν ὑπερόγκους τιμάς, τὸ τριπλάσιον δηλ. καὶ τετραπλάσιον τῆς πραγματικῆς αὐτῶν ἀξίας, ὅπως εἴδομεν τσιφλίκιον τοῦ Ἁλμυροῦ πρὸς ἐγκατάστασιν τῶν Ἀγχιαλιτῶν, τὸ ὁποῖον κάποιος ἰδιοκτήτης, ἐνῷ πρὸ τριετίας τὸ ἐπώλει 300.000 δραχ., σήμερον ζητεῖ 900.000 δραχμῶν. Ἕνεκα λοιπὸν τούτου εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, θὰ παρεκάλουν ὅμως τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν τροπολογίαν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Λαρίσης κ. Μπουφίδου, καθ’ ἣν ὁ φόρος βεβαιοῦται ἐπὶ τῇ βάσει δηλώσεως, διότι οἱ βεβαιωταὶ θὰ εἶναι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀπόφοιτοι τῶν ποινικῶν φυλακῶν καὶ τύραννοι, καὶ οὕτω θὰ ἐκβιάζωσι τοὺς δυστυχεῖς χωρικοὺς κατὰ τὸν ἁλωνισμόν, ἀφοῦ μάλιστα θὰ τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν καὶ ὁ νόμος περὶ κοινοτήτων, διότι αἱ κοινότητες δύνανται καλλίτερον νὰ βεβαιῶσι τὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος, χωρὶς νὰ διατρέχωμεν τὸν κίνδυνον ὅτι θὰ ζημιωθῇ τὸ Δημόσιον. Συνάμα θὰ παρακαλέσω, ἐὰν δὲν μείνωσιν ἀφορολόγητοι οἱ μικροκαλλιεργηταί, ὡς καὶ οἱ ἐπίμορτοι, ὅπως τότε αὐξηθῇ τὸ ἀφαιρετέον ποσὸν ἀπὸ τοὺς καλλιεργητὰς τοὺς μικροὺς καὶ ἀπὸ τοὺς ἐπιμόρτους καλλιεργητὰς καὶ πρὸς συμψηφισμὸν αὐξηθῇ τὸ ποσοστὸν εἰς τοὺς καλλιεργητὰς μεγάλων ἐκτάσεων (χειροκροτήματα). Τελευτῶν δὲ ἱκετεύω καὶ πάλιν, ὅπως μὴ ἐφαρμόσῃ καί, εἰ δυνατόν, ἀποσύρῃ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, ἀλλὰ προβῇ εἰς τὴν μελέτην νομοσχεδίου στρεμματικῆς φορολογίας δικαιοτάτης καὶ πληττούσης πρὸ πάντων τοὺς ἀφεντάδες.

§208Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Πάντες κατ’ ἀρχὴν εἶναι σύμφωνοι. Ἐπειδὴ δὲ ἔχομεν τρεῖς ἀναγνώσεις, παρακαλῶ, ὅπως ψηφισθῇ εἰς αʹ ἀνάγνωσιν σήμερον τὸ νομοσχέδιον, καὶ εἰς τὴν βʹ καὶ γʹ ἀνάγνωσιν δύνανται οἱ κύριοι Βουλευταὶ νὰ ἐπιφέρωσι τὰς παρατηρήσεις των.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν οἱ κύριοι Βουλευταὶ εἶναι σύμφωνοι, ὅσοι δὲ εἶναι ἐγγεγραμμένοι δὲν θέλωσι νὰ ὁμιλήσωσιν, ἡ συζήτησις δὲν θὰ ἐξακολουθήσῃ. Ἐὰν θέλωσι νὰ ὁμιλήσωσιν, ἡ συζήτησις θὰ ἐξακολουθήσῃ. Ὅσοι ἐκ τῶν κυρίων Βουλευτῶν εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τὴν αʹ ἀνάγνωσιν νὰ ὁμιλήσωσι καὶ ἀναβάλωσι τὰς ἀγορεύσεις των, θὰ προταχθῶσιν εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν κατὰ σειράν. Ὁ κ. Ἀγγελίδης δέχεται τοῦτο;

§210Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Μάλιστα.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σταμούλης δέχεται τοῦτο;

§212Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σταμούλης ἔχει τὸν λόγον.

§214Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§215Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Δι’ ὀλίγων θὰ εἴπω τὴν γνώμην, ἣν ἔχω ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, λυπούμενος πολύ, διότι ἐγώ, φίλος τῆς Κυβερνήσεως, ἀναγκάζομαι ἐπὶ τοῦ προκειμένου νὰ διαφωνήσω πρὸς αὐτήν. Ἤλπιζον ὅτι τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Νέγρη ἤθελον πείσει τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ἐπαχθὲς καὶ διὰ τὸν φορολογούμενον καὶ διὰ τὴν ἐν γένει κοινὴν γνώμην ἐν Ἑλλάδι. Εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις θὰ εὐαρεστηθῇ νὰ μὲ ἀκούσῃ, θὰ εἴπω τί εἶπεν ὁ Ἕλλην συνάδελφος αὐτοῦ κατὰ τὴν 2αν Μαΐου 1835 περὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ εἰσαχθέντος πρὸς ἐπιψήφισιν (ἀναγινώσκει): «Ἀπεφασίσαμεν κλπ. Εἶναι ἡ ἐποχὴ τῆς ἀντιβασιλείας. Αὐτὸ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὁ τότε συνάδελφός σας κατὰ τὸ 1835 ἐκάλει βάρβαρον, φέρετε σήμερον, ὅπως τὸ ψηφίσωμεν. Ἀφοῦ δὲ ἦτο βάρβαρον, κατὰ τὴν τότε ἀντίληψιν τῶν ἀνθρώπων, φαντασθῆτε σήμερον πῶς θέλει γίνει παραδεκτὸν ὑπὸ τῆς κοινῆς γνώμης. Δὲν γνωρίζω διὰ τὰς ἄλλας ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος, ἀλλ’ εἰς τὴν ἡμετέραν, ἐπαρχίαν ὅπου ἔχομεν τοὺς οἰκονομολόγους τοὺς κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη διοικήσαντας τὸν τόπον τοῦτον, οἱ ὁποῖοι, ἀφοῦ ἐπεβάρυναν τὸν ἀτυχῆ λαὸν μὲ τόσους φόρους, ἠδυνήθησαν κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμὴν ν’ ἀπαλλάξωσι τὸν λαὸν ἀπὸ τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, θέλουσιν εἴπει ἐκεῖνοι, ἵνα παραπλανήσωσι τὴν κοινὴν γνώμην τῶν χωρικῶν· ἡμεῖς σὲ ἀπηλλάξαμεν παντὸς ἀμέσου φόρου, ἐνῷ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἦλθον ἐνταῦθα ἐξ ὀνόματος τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἐκεῖνοι εἶναι, οἵτινες σᾶς παρεπλάνησαν καὶ ὄχι τὰ κόμματα. Αὐτὰ θέλουσιν εἴπει πρὸς τοὺς ἁπλοϊκοὺς χωρικούς, καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας. Ἀλλά, ὅπως πείσωσιν ἡμᾶς νὰ ψηφίσωμεν τὸ παρὸν νομοσχέδιον, ἐλέχθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὅτι τοῦτο εἰσήχθη καὶ ἐν Κύπρῳ καὶ ἐν Κρήτῃ. Καὶ τὰ μὲν γενόμενα ἐν Κύπρῳ, ὅπου εἶναι ἡ φιλελευθέρα ἀρχή, νὰ μὴ τὰ λαμβάνωμεν ὑπ’ ὄψιν, διότι ὑπὸ τὰς αὐτὰς φιλελευθέρας ἀρχὰς διετέλει καὶ ἄλλο τμῆμα τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἐλεύθερον ἤδη, ἀλλὰ τὸ τμῆμα ἐκεῖνο ἐπανεστάτησε καὶ ἐγένοντο ἐπίλεκτα μέλη αὐτοῦ ἐξόριστοι, διὰ ν’ ἀπαλλαγῶσι τῆς φιλελευθέρας ἐκείνης διοικήσεως. Ἐφέρατε ὅμως ὡς παράδειγμα καὶ τὴν νῆσον Κρήτην. Ἐν Κρήτῃ εἰσπράττεται φόρος 300.000 δραχ., δηλ. λαμβανομένου τοῦ μέσου ὅρου πρὸς 6% ἔχομεν παραγωγὴν 4.000.000, δηλ. ἔχομεν μίαν φορολογίαν προϊόντος παραγομένου εἰς μικρὰν ποσότητα καὶ εἰς διάφορα μέρη, δηλ. ἔχομεν προϊόν, τὸ ὁποῖον μένει σχεδὸν ἀφορολόγητον εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, συγχρόνως δὲ καὶ λαόν, ὁ ὁποῖος γνωρίζει ν’ ἀνθίσταται κατὰ τῶν λεγομένων βεβαιωτῶν, ὅπως τοὺς ὀνομάζετε ὑμεῖς. Ἡ μακαρῖτις ἡ μάμμη μου μοὶ ἔλεγεν ὅτι ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ Ἀλῆ πασᾶ ἐκαλοῦντο κρισαντάρηδες. Αὐτοὺς λοιπὸν τοὺς κρισαντάρηδες καλὸν θὰ ἦτο νὰ μὴ τοὺς ἔβλεπεν ὁ ἐλεύθερος Ἑλληνικὸς λαός. Λοιπὸν ἐκ λόγων συμφέροντος τῶν ἐκλογέων, τοὺς ὁποίους ἀντιπροσωπεύω, ἀλλὰ καὶ ἐκ λόγων γενικωτέρας ἀπόψεως νομίζω ὅτι τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ἀφοῦ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος δὲν θὰ τεθῇ εἰς ἐφαρμογήν, πρέπει νὰ μὴ καταστῇ νόμος τοῦ Κράτους.

§216Ι. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. Ἐκεῖνος ὁ φόρος, λέγω, κύριοι Βουλευταί, εἶναι ὁ καλλίτερος, ὅστις ἐπιβάλλεται διὰ τῆς μιᾶς χειρὸς καὶ εἰσπράττεται διὰ τῆς ἄλλης. Μέγα μέρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους δὲν ἔσχεν οὐδεμίαν προστασίαν μέχρι τοῦδε, ὁ γεωργικὸς πληθυσμὸς ἐντούτοις ἐπιβαρύνεται μὲ φόρον βαρὺν καὶ ἐπιβαρύνεται μὲ τὴν λεγομένην δεκάτην. Καὶ τοσοῦτον εἶχεν ἀποτύχει ἡ φορολογία ἐκείνη, ὥστε ἡ κατάργησις αὐτῆς καὶ ἡ ἀντικατάστασις διὰ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ἐθεωρήθη ὡς μέγα γεγονὸς διὰ τὸν γεωργικὸν πληθυσμόν. Μετὰ ταῦτα ἐφηρμόσθη ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ἀλλὰ καὶ οὗτος διὰ τὴν ἔλλειψιν πάσης προστασίας τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ ἐθεωρήθη ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ ὡς βαρύς, ὡς ἐπιβαλλόμενος εἰς πληθυσμόν, ὁ ὁποῖος οὐδόλως ἐπροστατεύετο, καὶ σὺν τῷ χρόνῳ παρήχθη παρὰ τῇ κοινῇ γνώμῃ ἡ σκέψις, καθ’ ἣν ἔπρεπε καὶ ὁ φόρος οὗτος νὰ μὴ ἐπιβαρύνῃ τὰς γεωργικὰς τάξεις, καὶ κατὰ τρεῖς περιόδους τῆς Βουλῆς συνεζητεῖτο ἂν δὲν ἔπρεπε νὰ καταργηθῇ ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, καὶ εἰς τὴν τελευταίαν περίοδον τῆς ἐπαναστάσεως συνεζητήθη καὶ ἐθεωρήθη, ὅτι ἔπρεπεν ὁ πληθυσμὸς οὗτος ὁ γεωργικὸς ν’ ἀφεθῇ ἄνευ φόρου τινός, διότι πραγματικῶς δὲν εἶχε καμμίαν προστασίαν πραγματικήν. Κατηργήθη λοιπὸν τότε ὁ φόρος οὗτος, καὶ κατηργήθη ὡς ἀντάλλαγμα τῆς χρήσεως τῶν ἀμβύκων μικρῶν γεωργῶν. Ἐρχόμεθα ἤδη νὰ ἐπαναφέρωμεν ὄχι τὸν φόρον τοῦτον, ἀλλὰ νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τὸν πληθυσμὸν τοῦτον φορολογίαν βαρυτάτην. Εἶναι βαρυτάτη ἡ φορολογία ἡ ἐπιβαλλομένη, Κύριοι, καὶ διὰ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν ἀπὸ τὸν γεωργικὸν πληθυσμόν, ἀλλὰ βαρυτάτη καὶ διὰ τὸν τρόπον, διὰ τοῦ ὁποίου θέλομεν νὰ εἰσπράξωμεν αὐτό. Ἀπὸ τοῦ ἐνοικιαστοῦ τῆς δεκάτης ἔχομεν τὸν μετρητήν, ὁ ὁποῖος συνεννοούμενος μετὰ τοῦ σφραγιστοῦ θὰ καταθλίβῃ τὸν φορολογούμενον λαὸν καὶ πάλιν δὲν θὰ δύνανται οἱ γεωργοὶ νὰ ἔχουν εἰς τὴν διάθεσίν των τὸ εἰσόδημά των, δὲν θὰ δύνανται νὰ διαθέτωσι τοῦτο, νὰ προφυλάξωσι τοῦτο κατὰ τὴν ἐνδεχομένην καιρικὴν περίστασιν. Ὁ γεωργικὸς πληθυσμός, Κύριοι, εἶναι εἷς τῶν ἀρίστων πληθυσμῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, εἶναι πληθυσμός, ὁ ὁποῖος δὲν ἀπέβλεψεν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν ποτὲ τοῦ Κράτους, εἶναι πληθυσμός, ὁ ὁποῖος ἐργάζεται καὶ ὁ ὁποῖος εἴτε διὰ τὴν ἔλλειψιν τῆς προστασίας εἴτε διὰ κλιματολογικοὺς λόγους δὲν ἀπολαμβάνει ἀναλόγως τῆς ἐργασίας, τὴν ὁποίαν καταβάλλει. Ἐὰν παρακολουθήσωμεν αὐτὸν εἰς τὰ ἔτη τῆς εὐφορίας καὶ ἀφορίας, θὰ ἴδωμεν, ὅτι ἐπὶ δεκαετίαν, ὀκτὼ ἔτη ἔχομεν ἀφορίαν καὶ δύο εὐφορίαν, καὶ εἶναι ἐπιβεβαρημένος ὁ γεωργικὸς πληθυσμὸς διὰ χρεῶν καὶ ὁσάκις ἔχει εὐφορίαν τινὰ εἰς τοὺς καρπούς του, δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο ἢ νὰ πληρώνῃ μέρος τῶν χρεῶν του οὐδέποτε δὲ νὰ τῷ μένῃ περίσσευμα εἰς τρόπον, ὥστε νὰ δύναται ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς ὅλας τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ κοινωνικοῦ βίου, ὁ γεωργικὸς πληθυσμὸς ἐξηγέρθη καὶ οὗτος κατὰ τοῦ παλαιοῦ καθεστῶτος καὶ ὑπεστήριξεν ὄχι τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως τῆς ἀνορθώσεως. Βεβαίως δὲν ὑπελόγιζέ ποτε, ὅτι ἀντὶ τῶν ὑποσχέσεων, τὰς ὁποίας ἀνέμενε, θὰ ἐπεβαρύνετο διὰ φορολογίας τοσοῦτον βαρείας. Παρηκολούθει τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως ὁ γεωργικὸς πληθυσμὸς καὶ μετὰ παλμῶν καρδίας ἀνέμενε παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα πραγματοποιήσῃ τὰς ὑποσχέσεις, μόλις δὲ ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον συλλαλητήρια ἀμέσως συνῆλθον καὶ ἔκαμον ἀναφορὰς πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ παρακαλεῖ καὶ ἱκετεύει ὁ γεωργικὸς πληθυσμὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα σκεφθῇ καὶ μὴ θελήσῃ νὰ ἐπιβαρύνῃ τοῦτον διὰ τῆς φορολογίας τῆς τοσοῦτον βαρείας, ἱκετεύει τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα μὴ θελήσῃ ν’ ἀπογοητεύσῃ πληθυσμόν, ὁ ὁποῖος ἐργάζεται καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι χρήσιμος διὰ τὸ μεγαλεῖον τῆς πατρίδος.

§217Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως λαβὼν ἀφορμὴν ἐκ τῶν κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως λεχθέντων ὑπὸ τοῦ ἐκ Τρικκάλων βουλευτοῦ κ. Σταμούλη ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ ἤδη συζητουμένου νομοσχεδίου εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ διακηρύξῃ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τὴν τύχην τοῦ ζητήματος τούτου εἶναι ἠναγκασμένη νὰ τὴν συνδέσῃ ἀναποσπάστως μετὰ τῆς τύχης αὐτῆς ταύτης τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ ζήτημα τοῦτο, τεθὲν ὡς ἐτέθη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἔλαβε πραγματικῶς τὴν διεύθυνσιν, τὴν ὁποίαν ὤφειλε νὰ λάβῃ, διότι ἀληθῶς ζητήματα ἀναγόμενα εἰς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν μιᾶς Κυβερνήσεως δὲν δύνανται ἢ νὰ ὦσιν ἀναποσπάστως συνδεδεμένα μετὰ τῆς τύχης αὐτῆς. Κατόπιν ὅμως τῶν τοιούτων δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἐγεννήθησαν ἐν ἐμοὶ δισταγμοί, ἂν ἔπρεπε νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἐν ᾗ περιπτώσει θὰ συνέβαινεν ἴσως ἐπὶ λεπτεμερειῶν τινων, αἵτινες ἠδύναντο νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἀναγόμεναι εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, νὰ ἔχω γνώμας ἀντιτιθεμένας πρὸς τὰς γνώμας ἐκείνας τῆς Κυβερνήσεως, αἱ ὁποῖαι διήκουν ἐν γένει διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, χωρὶς νὰ θεωρηθῶ πολέμιος τοῦ ἔργου τοῦ κυβερνητικοῦ. Ἀπέβλεψα ὅμως, κύριοι Βουλευταί, εἰς τὴν σκέψιν ὅτι οὐχὶ πάντα τὰ ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τούτου προκύπτοντα πρὸς συζήτησιν σημεῖα καὶ ζητήματα ἐνδιαφέροντα τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ὅτι τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κυρίως ἐνδιαφέρει αὐτὴν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ θεωρήσῃ τὴν τύχην αὐτοῦ ὡς συνδεδεμένην μετὰ τῆς τύχης τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι κατ’ ἐμὲ μόνον ἡ ἐπιβολὴ τοῦ φόρου, τοῦ ζητουμένου διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, διότι προφανὲς εἶναι, ὅτι τὴν ἀρχὴν παντὸς νομοσχεδίου ἀποτελεῖ ὁ σκοπός, ὃν τοῦτο τείνει νὰ πραγματοποιήσῃ. Ὁ σκοπὸς δέ, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, εἶναι ἡ ἐπιβολὴ φορολογίας ἐπὶ τῆς τάξεως τῆς γεωργικῆς, εἶναι ἡ ἐπιβολὴ φορολογίας ἐπὶ τοῦ προϊόντος τῆς γεωργικῆς ἡμῶν παραγωγῆς. Ἔχω λοιπὸν τὴν γνώμην, ὅτι τὴν ἀρχὴν καὶ τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀποτελεῖ τὸ γεγονὸς καὶ μόνον, τοῦ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ φορολογία ἐπὶ τῆς προσόδου, τὴν ὁποίαν μᾶς χορηγεῖ ἡ γῆ, καὶ εὑρισκόμενος σύμφωνος ἀπολύτως ἐπὶ τῆς σκέψεως ταύτης καὶ ἐπὶ τοῦ σκοποῦ τούτου, καθόσον ἐκ λόγων φορολογικῆς δικαιοσύνης ἐπιβάλλεται νὰ μὴ παραμείνῃ ἀφορολόγητος ἡ ἔγγειος πρόσοδος, ἔλαβον τὸν λόγον, ἵνα ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς καὶ ὑπὸ τὴν εὐμενῆ γνώμην τῆς Κυβερνήσεως μερικὰς γνώμας, ἃς ἔχω ἐπὶ τοῦ φορολογικοῦ συστήματος, ὅπερ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καθιεροῖ, καὶ τὰς ὁποίας ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν μετὰ προσοχῆς νὰ ἐξετάσῃ, εἰς τρόπον ὥστε νὰ καταστῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτοῦ ἀνεκτότερον ἀπέναντι τοῦ γεωργικοῦ κόσμου. Ἐξετάζων τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἀκολουθεῖ πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει, εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ πιστεύσω, ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο εἶναι ἀναντιρρήτως πλημμελές. Καὶ εἶναι πλημμελὲς διὰ λόγους πολλούς. Διότι, μολονότι ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἡ ἰδέα, ἡ ὁποία ἤγαγε τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐν τῇ δημιουργίᾳ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὑπῆρξεν ἡ ἰδέα τῆς ἐπιβολῆς φορολογίας κατὰ τρόπον δίκαιον, ἐν τούτοις ὀφείλω πάλιν νὰ ὁμολογήσω, ὅτι τοῦ σκοποῦ τούτου δὲν ἐπιτυγχάνει τὸ νομοσχέδιον· καὶ δὲν ἐπιτυγχάνει αὐτοῦ, διότι ἀναντιρρήτως τὸ νομοσχέδιον παρουσιάζει ἐλαττώματα, αἴροντα πᾶσαν ἰδέαν δικαιοσύνης. Πρέπει νὰ πεισθῆτε, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι, ὅταν φορολογῆτε τὴν ἀκαθάριστον πρόσοδον, φορολογεῖτε αὐτὸ τοῦτο τὸ κεφάλαιον, παραβιάζετε δὲ τοιουτοτρόπως κανόνα ἐκ τῶν κεφαλαιωδεστέρων τῆς οἰκονομικῆς ἐπιστήμης. Ὁ φόρος πρέπει νὰ ἐπιβάλληται ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τοῦ καθαροῦ πάντοτε. Ὅτι δὲ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου φορολογεῖται τὸ κεφάλαιον, εἶναι προφανὲς καὶ θέλω τὸ ἀποδείξει κατὰ τρόπον ἀναμφισβήτητον. Διότι εἶναι βεβαιωμένον ἐκ τῆς πείρας καὶ ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἓν στρέμμα γῆς, σπειρομένης διὰ σῖτον, θὰ ἀπαιτήσῃ δαπάνην πρὸς παραγωγήν, λόγῳ σιτοσπορᾶς, καλλιεργείας, θερισμοῦ, ἁλωνισμοῦ, λιχνίσματος καὶ συγκομιδῆς, ἡ ὁποία θὰ φθάσῃ, κατ’ ἀκριβῆ ὑπολογισμόν, γενόμενον ὑπὸ πάντων τῶν γεωργῶν, θὰ φθάσῃ, λέγω, τὰ δύο κοιλά. Εἶναι ἀφ’ ἑτέρου δεδομένον ἐκ τῆς πείρας, ὅτι ἓν στρέμμα γῆς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδώσῃ κατὰ μέσον ὅρον πλέον τῶν τριῶν κοιλῶν. Ἐὰν λοιπὸν ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μίαν ἔκτασιν γῆς 100 στρεμ. καλλιεργουμένων καὶ σπειρομένων σίτου ὑπὸ τοῦ γεωργοῦ, θέλομεν ἔχει ἀπόδοσιν 300 κοιλῶν. Ἐκ τῶν 300 κοιλῶν ἀναποδράστως πρέπει νὰ ἀφαιρέσωμεν 200 κοιλά, διότι τὰ ⅔ τοῦ παραγομένου ποσοῦ ἀποτελοῦν δαπάνην παραγωγῆς, τὴν δαπάνην, ὡς εἶπον, τὴν ἀπαιτουμένην διὰ τὸ θέρισμα, λίχνισμα καὶ τὴν συγκομιδήν, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐκ τῶν 300 κοιλῶν θὰ ἔχωμεν ἐνώπιον ἡμῶν ἔσοδον φορολογητέον, ὡς ἔσοδον ἀπολύτως καθαρόν, μόνον 100 κοιλῶν σίτου, 100 δὲ κοιλὰ ὑπολογιζόμενα πρὸς 7 δραχ. ἕκαστον θὰ ἀποδώσωσιν εἰσόδημα 700 δραχμῶν. Ἐπὶ τῶν 700 τούτων δραχ. λαμβάνεται φόρος, καθ’ ὃν τρόπον οὗτος ἐπιδιώκεται διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, δραχ. 120. Διότι ἀφαιρουμένων τῶν 20% ἐκ τοῦ ποσοῦ τῆς παραγωγῆς, ἤτοι ἀφαιρουμένου τοῦ ποσοῦ τοῦ ἐξαιρουμένου τῆς φορολογίας καὶ ὑπολογιζομένου πρὸς τῷ φόρῳ τοῦ δημοσίου καὶ τοῦ φόρου τοῦ δημοτικοῦ, ἀναβιβαζομένου δ’ οὕτω τοῦ ποσοῦ τοῦ ὅλου φόρου εἰς 7%, θέλομεν ἔχει ἐπὶ τῶν 300 κοιλῶν τῆς παραγωγῆς φορολογητέα τὰ 240, καὶ ἐπὶ τούτων καταβλητέον φόρον 17 κοιλῶν. Τὰ κοιλὰ ταῦτα ἀποδίδουσι τιμὴν 120 δραχ. Θὰ ἔχωμεν λοιπὸν φόρον ἀπείρως ἄγριον, ἤτοι δρ. 120 ἐπὶ 700, αἱ ὁποῖαι ἀπειλοῦσι τὸ καθαρὸν εἰσόδημα. Ἀποτέλεσμα ἄμεσον τῆς ἀδικίας ταύτης τῆς κατ’ ἐμὲ ἀναμφισβητήτου, τὴν ὁποίαν παρουσιάζει ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης τὸ νομοσχέδιον, εἶναι ἡ ἀνισότης τοῦ φόρου, διότι, ὅταν ἐκ τῶν ὑπολογισμῶν, τοὺς ὁποίους εἶχον τὴν τιμὴν νὰ φέρω ἐνώπιον ὑμῶν, κύριοι Βουλευταί, ἀποδεικνύηται, ὅτι ζητεῖται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου παρὰ τῶν γεωργῶν φόρος ἀνερχόμενος εἰς 20% περίπου ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος, πρέπει νὰ πιστεύσητε ὅτι ὁ φόρος οὕτως εἶναι οὐ μόνον ἄδικος, ἀλλὰ καὶ ἄνισος, διότι ...

§218Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ἕν κοιλὸν σίτου πόσα κοιλὰ ἀποδίδει εἰς τὸν τόπον σας;

§219Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Ἕν στρέμμα καλλιεργούμενον διὰ σίτου ἀποδίδει κατὰ μέσον ἀλλὰ καὶ ὑπέρτατον ὅρον, τρία κοιλά, ἀπαιτεῖ ὅμως δαπάνην λόγῳ σπορᾶς, καλλιεργείας, θερισμοῦ, ἁλωνισμοῦ καὶ συγκομιδῆς δύο κοιλῶν.

§220Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ἐπὶ 700 δραχμῶν πόσαι δραχμαὶ χρειάζονται διὰ δαπάνην;

§221Κ. ΠΑΠΑΚΥΡΙΤΣΗΣ. Ὑπολείπεσθε τῆς ἀληθείας, κύριε Σπηλιώτη, διότι διὰ τὴν καλλιέργειαν ἑνὸς στρέμματος εἶναι πολὺ ὑπερβολικωτέρα ἡ δαπάνη, ἀνέρχεται εἰς 18 ἕως 20 δραχμάς.

§222Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὰς πληροφορίας τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι κατ’ ἐξοχὴν εἰδικοί, ἵνα μοὶ παράσχωσι τοιαύτας. Μοὶ ὡμίλησαν γεωργοί, οἵτινες καλῇ τῇ πίστει μοὶ παρέσχον πληροφορίας. Ἄμεσον ἀποτέλεσμα λοιπὸν τῆς τοιαύτης ἀδικίας τοῦ φόρου ἐν τῷ μεγάλῳ ποσοστῷ, τὸ ὁποῖον ἀξιοῖ ἡ Πολιτεία, εἶναι ἡ ἀνισότης ἐν τῇ φορολογίᾳ, διότι, ἂν ἀποβλέψητε εἰς τοὺς ἄλλους ἀμέσους φόρους, θέλετε ἀνεύρει, ὅτι τὸ καταβαλλόμενον ποσοστὸν ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος εἶναι 2 ἢ 3%. Τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Τρικκάλων κ. Γαρδικιώτης ἀντέταξεν ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι ὁ φόρος εἶναι ἄνισος, εἶναι, νομίζω, ἐπιχείρημα ἄξιον πάσης προσοχῆς. Ἂν ἀποβλέψητε εἰς τὸν φόρον τοῦ ἐπιτηδεύματος, τὸν ὁποῖον καταβάλλουσιν ὅλαι αἱ ἐπαγγελματικαὶ τάξεις τῶν ἐπαρχιακῶν ἰδίως πόλεων, θὰ ἴδητε, ὅτι καὶ ὁ ἰατρὸς καὶ ὁ δικηγόρος καὶ ὁ παντοπώλης καὶ ὁ ἔμπορος δὲν καταβάλλουσι φόρον πλέον τοῦ 2 ἢ 3% ἐκ τοῦ εἰσοδήματός των. Αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον.

§223Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν εἶναι τὸ ἴδιον.

§224Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Ὑπολογίσατε, κύριε Ἀραβαντινέ, πόσα ἀποκερδαίνετε κατ’ ἔτος, τίνα φόρον καταβάλλετε καὶ θὰ πεισθῆτε, ὅτι δὲν φορολογεῖσθε μὲ ποσοστόν, τὸ ὁποῖον ὑπερβαίνει τὸ 3%.

§225Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν θέλω ν’ ἀνατρέψω τὸ ἐπιχείρημά σας, τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ὀρθόν, ἀλλ’ ἤθελον νὰ παρατηρήσω τοῦτο, ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τοῦ φόρου ἐπὶ εἰσοδήματος, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει κεφάλαιον ὄπισθεν αὐτοῦ νὰ τὸ στηρίξῃ καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχει ὄπισθεν αὐτοῦ κεφάλαιον, ἀσχέτως, ἐπαναλαμβάνω, πρὸς τὰ ἐπιχειρήματά σας, τὰ ὁποῖα εἶναι σχετικῶς ὀρθά.

§226Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἀναλογία, ὑπάρχει ταυτότης, διότι ἄμεσος φόρος εἶναι καὶ ὁ εἷς, ἄμεσος δὲ καὶ ὁ ἄλλος. Τρίτον ἐλάττωμα, τὸ ὁποῖον ἀναγκάζομαι νὰ ἀνεύρω, κύριε Ὑπουργὲ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐν τῷ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίῳ, εἶναι τὸ ἐλάττωμα, ὅτι τοῦτο παραβιάζει ὡρισμένον κανόνα τῆς οἰκονομικῆς ἐπιστήμης. Γνωρίζετε ὑμεῖς, κύριε Ὑπουργέ, κάλλιον ἐμοῦ, ὅτι εἷς τῶν κανόνων, τῶν ὁποίων ἡ τήρησις ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ἐπιβολὴν οἱουδήποτε φόρου, εἶναι ἐκεῖνος, κατὰ τὸν ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον καταβάλλει ὁ φορολογούμενος πρὸς τὴν Πολιτείαν, καὶ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον πράγματι περιέρχεται εἰς αὐτήν. Δὲν ἠξεύρω ἂν γίνομαι καταληπτός...

§227Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐντελῶς.

§228Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Θέλω τοῦτο ἀκριβῶς νὰ εἴπω, ὅτι διὰ τῆς ἀκολουθουμένης ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου μεθόδου, διὰ τῆς μεθόδου τῆς ἐνοικιάσεως, ἢ τῆς μεθόδου τῆς βεβαιώσεως ἀπαιτοῦνται κατ’ ἀνάγκην δαπάναι τοσαῦται, ὥστε νὰ ἐλαττῶται οὐσιωδῶς τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον καταβάλλεται, καὶ νὰ περιέρχηται πολὺ ὀλιγώτερον εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Τοῦτο ἀποτελεῖ παραβίασιν κανόνος τῆς οἰκονομικῆς ἐπιστήμης, κανόνος, τὸν ὁποῖον κάλλιστα ὑμεῖς πάντες γνωρίζετε. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον πρέπει κατ’ ἐξοχὴν νὰ τύχῃ τῆς ὑμετέρας προσοχῆς, κύριε Ὑπουργὲ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ὡς παρουσιάζεται, εἶναι νομοσχέδιον κατ’ ἐξοχὴν καὶ ἀναντιρρήτως καταθλιπτικόν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ ὅτι ἁπλῆ προκατάληψις ἦτο ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐξηνάγκασε τὸν γεωργικὸν κόσμον νὰ ἐξεγερθῇ, ὅτε τὸ πρῶτον εἰσηγήσασθε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Δὲν ἦτο προκατάληψις, δὲν ἦτο ἁπλῆ ἀνάμνησις τῆς ἀπαισίας δεκάτης, ἀλλ’ ἦτο βεβαιότης καὶ πεποίθησις, ὅτι ὁ φόρος ἐκεῖνος, εἰσπραττόμενος εἴτε διὰ τοῦ σπαχῆ τῆς Τουρκοκρατίας, εἴτε διὰ τοῦ ἐκμισθωτοῦ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, εἴτε καὶ διὰ τοῦ βεβαιωτοῦ, τὸν ὁποῖον ἀνεῦρεν ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἐπεξειργάσθη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, θὰ εἶναι φόρος εἰσπραττόμενος κατὰ τρόπον τυραννικόν.

§229Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀναντιρρήτως.

§230Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Δὲν θέλω νὰ σᾶς ὁμιλήσω περὶ τῆς τυραννικῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία εἶχε δημιουργηθῆ εἰς βάρος τῶν φορολογουμένων ὑπὸ τῶν ἐνοικιαστῶν, διότι εἶναι πασίγνωστον, ὅτι ἡ κατάστασις ὑπῆρξεν ἐπαχθεστάτη καὶ λίαν τυραννική. Θέλω ὅμως νὰ σᾶς ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ἐπὶ τούτου, ὅτι καὶ οἱ βεβαιωταί, μὲ τοὺς ὁποίους ἀντικαθιστᾷ τὸ νομοσχέδιον τοὺς ἐνοικιαστάς, θὰ λαμβάνωνται ἀπὸ ὑποστάθμην κοινωνικὴν ἀπείρως χείρονα ἐκείνης, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐλαμβάνοντο οἱ ἐνοικιασταί, διότι, ὅταν πρόκειται ν’ ἀναθέσητε τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου εἰς τὰ ὄργανα τῆς ἀστυνομίας καὶ τῆς ἀγροφυλακῆς καὶ εἰς τοὺς διαφόρους ἀέργους τῶν πόλεων, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ εἶναι ἱκανοὶ νὰ ζήσωσιν ἐξ οἱασδήποτε ἐντίμου ἐργασίας, ἀλλὰ θὰ ἐκλιπαρῶσι τοὺς διαφόρους ὑπαλλήλους καὶ τοὺς Βουλευτὰς νὰ προσληφθῶσιν ὡς ὄργανα τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου αὐτοῦ, διότι, ὅταν, λέγω, προσληφθῶσιν ὡς βεβαιωταὶ εἴτε χωροφύλακες ἢ ἀγροφύλακες παραβιάζοντες τὴν συνείδησίν των καθημερινῶς ἀντὶ διφράγκου, εἴτε ἄεργοι, οἵτινες δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὦσι καλοὶ ἀντιπρόσωποι τοῦ Δημοσίου, διότι εἶναι εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου, θέλουσι συνομολογήσει συμβάσεις μετὰ τῶν φορολογουμένων πρὸς τὸ ἴδιον αὐτῶν συμφέρον, εἴτε εἰς βάρος τῶν φορολογουμένων θέλουσιν ἐνασκήσει τὴν μεγαλειτέραν ἐκβίασιν καὶ καταπίεσιν, βεβαίως θὰ ἔχητε σύστημα φορολογίας τυραννικώτατον. Ἡμεῖς οἱ ζήσαντες εἰς τὰς ἐπαρχίας, οἱ γνωρίζοντες ποῖοι εἶναι οἱ χωροφύλακες καὶ οἱ ἀγροφύλακες οἱ ἀντιλαμβανόμενοι καθ’ ἑκάστην ὁποία ἐκβίασις καὶ ὁποία καταπίεσις ἐνασκεῖται ἐκ μέρους τῶν ὀργάνων αὐτῶν τῆς τε χωροφυλακῆς καὶ τῆς ἀγροφυλακῆς, σᾶς παρακαλοῦμεν νὰ πιστεύσητε, ὅτι ἐξ εἰλικρινοῦς ἐνδιαφέροντος πρὸς τὸ νομοσχέδιον καὶ τὸν γεωργικὸν πληθυσμὸν λέγομεν ὅσα λέγομεν καὶ περιγράφομεν καθ’ ὃν τρόπον περιγράφομεν τὴν κατάστασιν. (Χειροκροτήματα). Λέγομεν δὲ πρὸς ὑμᾶς, κ. Ὑπουργὲ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἂν θελήσητε ν’ ἀποφύγητε τὸν τρόπον τοῦτον τῆς βεβαιώσεως, ἀκολουθοῦντες εἴτε τὴν μέθοδον τῆς δηλώσεως τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος, τὴν ὁποίαν ὑπέδειξεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Λαρίσης κύριος Μπουφίδης καὶ τὴν ὁποίαν ἔχετε ἀκολουθήσει διὰ τοὺς μεγάλους καλλιεργητὰς ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς προστασίας τῆς δαπανηρᾶς ἐντατικῆς καλλιεργείας, περὶ τῆς ὁποίας θὰ ὁμιλήσω ἄλλοτε πρὸς ὑμᾶς, προστατεύοντες ἕνεκα τῆς τοιαύτης καλλιεργείας μόνον τὰς εὐπόρους τάξεις, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ δώσωσιν ἐκ τοῦ ἀποθέματος αὐτῶν, κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τὰς τάξεις τὰς ἐργατικάς, παρὰ τῶν ὁποίων ἀξιοῦντες φόρον ἀποκόπτετε αὐτὸν ἀπὸ αὐτὸ τὸ ψωμί των, εἴτε ἀκολουθοῦντες, λέγω, τὴν μέθοδον τοῦ κ. Μπουφίδου εἴτε ἀκολουθοῦντες τὴν μέθοδον τῆς φορολογίας τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος καὶ σεβαστός μοι ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας βουλευτὴς κ. Νέγρης ὑπέδειξεν ἀπὸ εἰλικρινοῦς ἐνδιαφέροντος καὶ πρὸς τὸν τόπον, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, θὰ ἐπιτύχητε μίαν λύσιν, ἡ ὁποία θὰ συνδέσῃ τὸ ὄνομα ὑμῶν μὲ τὰς εὐλογίας καὶ τὰς εὐχαριστίας ἑνὸς κόσμου πενομένου, δυστυχοῦς καὶ ἐργαζομένου διηνεκῶς καὶ ἀξίου πάσης συμπαθείας. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ἐπὶ πᾶσι τούτοις, κύριοι Βουλευταί, ὅτι τὸ σπουδαιότερον ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἀντετάχθη κατὰ τῶν ἐπιχειρημάτων τῶν προβαλλομένων κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι τὸ ἰσχυρότερον ἔρεισμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θεμελιοῦται τὸ νομοθετικὸν αὐτὸ οἰκοδόμημα, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀντέταξεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὸ ὀλίγων ὡρῶν κατὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Φαρμάκη, εἰπὼν ὅτι εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀναλάβῃ ἡ Πολιτεία παρὰ τῶν γεωργικῶν τάξεων ἓν ποσοστὸν τοῦ κέρδους ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἀπολαύουσιν αὗται ἐκ τῆς τεχνητῆς ὑψώσεως τῶν τιμῶν τοῦ σίτου, ἥτις ἐπέρχεται ἐκ τοῦ προστατευτικοῦ δασμοῦ, τὸν ὁποῖον ἐπέβαλεν ἡ Πολιτεία ἐπὶ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου σίτου. Ἀπὸ τοιαύτης ἀπόψεως, ὅταν ζητῆται ὁ φόρος, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι εἶναι δικαία ἡ ἀξίωσις τῆς Πολιτείας, ἀλλὰ θὰ εἶχον ἐν τούτοις ν’ ἀντιτάξω τὸ ἑξῆς, ὅτι οἱ φορολογούμενοι δὲν ἀρνοῦνται θυσίας ὑπὲρ τῆς Πολιτείας, ὅταν δὲ ἔχητε φορολογουμένους, οἱ ὁποῖοι σᾶς λέγουσι νὰ ἀναγνωρίζωμεν τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔχει τὸ Κράτος ἡμῶν, ἔχομεν καὶ ἡμεῖς ὄνειρα εὐγενῆ καὶ ἰδανικά τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ὁποίων ποθοῦμεν καὶ διὰ θυσιῶν, πρὸς τὰς ὁποίας εἴμεθα πρόθυμοι, δὲν βλέπω διὰ τίνα λόγον νὰ ἐπιμένητε εἰς μέθοδον φορολογικήν, ἡ ὁποία εἶναι τυραννικὴ καὶ ἐπαχθής, καὶ νὰ μὴ ἐκλέξητε μέθοδον φορολογικήν, διὰ τῆς ὁποίας θὰ καταλήξητε εἰς τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα, χωρὶς νὰ κατατυραννήσητε τὸν κόσμον. Ἡ τοιαύτη ὅθεν τῶν γεωργῶν ἀξίωσις, ἡ λογικὴ καὶ δικαιοτάτη, αἴρει καὶ αὐτό, τὸ μόνον ἐπιχείρημα τὸ ἄξιον προσοχῆς, τὸ ὁποῖον προέβαλεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δηλαδὴ εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀποδίδωσιν οἱ γεωργοὶ εἰς τὴν Πολιτείαν μέρος ἐκ τοῦ κέρδους ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἀπολαύουσιν αἱ γεωργικαὶ τάξεις καὶ τὸ ὁποῖον δύναμαι ν’ ἀμφισβητήσω προκειμένου περὶ τῆς τάξεως τῶν μικρῶν καλλιεργητῶν, καὶ θὰ τὸ ἀμφισβητήσω.

§231Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἶναι αὐταπόδεικτον.

§232Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Ἔλεγον, κύριοι Βουλευταί, ὅτι, ἐφ’ ὅσον εἶναι ἀνάγκη, δέχομαι ὅτι πρέπει νὰ δώσωσί τι καὶ οἱ γεωργοί, ἀλλὰ πρέπει νὰ δώσωσιν αὐτὸ κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ φέρῃ τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ γογγύζωσι κατὰ τῆς Πολιτείας. Ἤθελον συνάμα νὰ εἴπω, ὅτι κατὰ τοῦ ἰσχυρισμοῦ τοῦ προστατευτικοῦ δασμοῦ ἔχω ν’ ἀντιτάξω ἐπὶ πλέον καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Λακωνίας κ. Κουτούπης, ὅτι διὰ τὰς τάξεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι μικρὰν καλλιέργειαν, ἡ τεχνικὴ ἐπαύξησις τῆς τιμῆς τοῦ σίτου, ἡ ἐπερχομένη ἐκ τοῦ δασμοῦ τοῦ ἐπιβεβλημένου ἐπὶ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου σίτου, δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν, διότι ὁ μικρὸς καλλιεργητὴς παράγει τόσον, ὅσον καὶ μόνον τῷ εἶναι ἀπαραίτητον διὰ νὰ συντηρήσῃ τὴν οἰκογένειάν του καὶ νὰ ἔχῃ σπόρον διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος. Ἑπομένως, εἴτε πρὸς μίαν δραχμὴν κατ’ ὀκᾶν ἀναβιβάσητε τὴν τιμὴν τοῦ σίτου κατὰ τρόπον τεχνητὸν εἴτε πρὸς 5 λεπτὰ τὴν ἀφήσητε, αὐτός, ὁ παράγων μόνον ὅ,τι τῷ χρησιμεύει καὶ μὴ πωλῶν, δὲν ἔχει νὰ κερδίσῃ τίποτε, διότι εἴτε οὕτως εἴτε ἄλλως αὐτὸς 100 κοιλῶν θὰ ἔχῃ ἀνάγκην νὰ σπείρῃ καὶ νὰ συντηρηθῇ, καὶ ὅταν ἔχῃ μίαν δραχμὴν ἡ ὀκᾶ ὁ σῖτος, καὶ ὅταν ἔχῃ 5 μόνον λεπτά· ὡς πρὸς τοὺς καλλιεργητὰς δὲ τῆς μεσαίας τάξεως ἐπὶ τέλους θὰ εἶχον καὶ τοῦτο νὰ παρατηρήσω, ὅτι, ἂν αὐτοὶ ἀποκερδαίνουσι κάτι τι ἐκ τῆς τεχνητῆς αὐξήσεως τῆς τιμῆς τοῦ σίτου δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι ἐκεῖνο τὸ κάτι τι, τὸ ὁποῖον κερδαίνουσιν ἀπὸ τὴν Πολιτείαν, ἀφαιρεῖται ἀπὸ τὴν ἰδίαν Πολιτείαν διὰ τῶν ἐμμέσων φόρων, οἱ ὁποῖοι τέλος πάντων εἶναι ἐπιβεβλημένοι καὶ εἰς αὐτούς.

§233Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἴπετε τόσα σπουδαῖα ἐπιχειρήματα, ὥστε μὴ καταφεύγετε καὶ εἰς αὐτό.

§234Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριε Ὑπουργὲ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, εἶχον καὶ τὸ ἑξῆς νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν: Καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς πλέον ἢ ἅπαξ εὑρέθημεν εἰς τὴν ἀνάγκην, προκειμένου νὰ λάβωμεν οἱαδήποτε μέτρα, νὰ διαρρυθμίσωμεν τὰς σκέψεις καὶ τὰς ἀποφάσεις ἡμῶν κατὰ τὸν γνώμονα τὸν ὑποδεικνυόμενον ὑπὸ τῆς κοινῆς γνώμης· τοῦτο ὀρθῶς κατ’ ἐμὲ ἐπράχθη. Θὰ ἤθελον λοιπὸν νὰ ἐρωτήσω ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργέ, δὲν θὰ ἦτο ἆρά γε ἐπιβεβλημένον τὴν αὐτὴν ἀκολουθοῦντες ἀρχὴν νὰ ἐρωτήσωμεν, καὶ ἐν προκειμένῳ εἰδικῶς, καὶ τὴν γνώμην τὴν κοινὴν τῶν τάξεων ἐκείνων, τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ φορολογήσωμεν;

§235Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Θὰ εἶναι πάντοτε κατά.

§236Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Καὶ ὅταν ἔχητε τὴν κοινὴν γνώμην τῶν φορολογητέων τάξεων, αἱ ὁποῖαι σᾶς λέγουσιν ὅτι εἴμεθα διατεθειμέναι νὰ ὑποστῶμεν πᾶσαν δικαίαν καὶ ἀναγκαίαν φορολογίαν, θέλομεν ὅμως νὰ τὴν ὑποστῶμεν κατὰ τρόπον μὴ ἐκβιαστικόν, μὴ τυραννικόν, δὲν εἶναι ἔργον φιλανθρωπίας, δικαιοσύνης καὶ συμπαθείας πρὸς ἕνα κόσμον τόσῳ πτωχὸν καὶ τόσῳ ἄξιον πάσης συνδρομῆς, νὰ ἀκούσωμεν τὴν εὐχήν, τὴν ὁποίαν ὑπὸ τὸν τύπον τῆς κοινῆς γνώμης μᾶς ὑποβάλλει;

§237Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡ κοινὴ γνώμη, κύριε συνάδελφε, ἔχει μερικὰς ἀδυναμίας, τὰς ὁποίας δὲν πρέπει οἱ πολιτικοὶ νὰ εἶναι πρόθυμοι νὰ κολακεύωσι. Δὲν ἀγνοεῖτε, ὅτι ὁ λαὸς εἶναι πάντοτε ἐναντίον τῶν ἀμέσων φόρων καὶ οὐδέποτε στενάζει διὰ τοὺς ἐμμέσους κακῶς.

§238Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Ἐλησμονήσατε, κύριε συνάδελφε, τὴν βάσιν, τὴν ὁποίαν ἔθεσα εἰπὼν ὅτι πλέον ἢ ἅπαξ ἐθεωρήσαμεν τὴν κοινὴν γνώμην ὡς γνώμονα, ὁδηγὸν καὶ ῥυθμιστὴν τῶν πράξεων τοῦ Κοινοβουλίου, καίτοι ἦτο δυνατὸν αὕτη νὰ ἦτο πεπλανημένη.

§239Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἶπον τοῦτο, διότι πολλοὶ εἶναι ὑπὲρ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι πολὺ χειρότερος.

§240Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Ἐγώ, ἐκφράζων τὴν εὐχὴν ἐμοῦ, ἀλλὰ καὶ τὴν εὐχὴν ὅλων τῶν συμπολιτῶν μου, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦσι κόσμον γεωργικόν, ἀσχολούμενον εἰς τὴν γεωργίαν καὶ συνεισφέροντα εἰς τὸν παραγωγικὸν πλοῦτον τῆς χώρας, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιλέξηται τρόπον ὀλιγώτερον ἐπαχθῆ ἐν τῇ ἐπιβολῇ τῆς φορολογίας, σύστημα φορολογικὸν ὀλιγώτερον τυραννικὸν καὶ ὀλιγώτερον καταθλιπτικόν. Τοῦτο θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον, ἔχω δὲ δι’ ἐλπίδος, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι μελετῶντες καλλίτερον τὰ πράγματα θέλετε καταλήξει εἰς τὸ συμπέρασμα τοῦτο εἰς τρόπον ὥστε ὁ ἀγὼν τῆς ἀνορθώσεως νὰ μὴ προσκόψῃ ἐπὶ ἐμποδίων, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναφανῶσι. Πρέπει νὰ γνωρίζητε, καὶ γνωρίζετε, κύριε Ὑπουργὲ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀνήκω εἰς τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ εἶμαι ἐκ τῶν μᾶλλον ἐνδιαφερομένων διὰ τὴν ἀνόρθωσιν. Βλέπω λοιπόν, ὅτι ὁ κόσμος ὁ γεωργικός, ὁ ὁποῖος μετὰ πολλῆς στοργῆς περιέβαλε τὸν ἀγῶνα ἡμῶν, ἀρχίζει νὰ δυσπιστῇ, καὶ νὰ δυσπιστῇ ἄνευ λόγου.

§241Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ὄχι ἄνευ λόγου, διότι τότε δὲν θὰ ἦσαν βάσιμα αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγετε.

§242Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Βεβαίως ἄνευ λόγου, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν τὸν φόρον δι’ ἄλλου συστήματος μὴ καταθλιπτικοῦ. Εἶναι δὲ ἐνδεχόμενον, κύριε ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργέ, νὰ εὑρεθῶσιν ἄνθρωποι ἐλλοχῶντες, ἄνθρωποι ἐνεδρεύοντες, οἱ ὁποῖοι νὰ ἐκμεταλλευθῶσι τὰς ἀδυναμίας τοῦ λαοῦ, καὶ εἶναι δυνατὸν ὁ λαὸς οὗτος ἀφ’ ἑνὸς μὲν κατατυραννούμενος ἐκ τοῦ φόρου τούτου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ πλανώμενος καὶ νομίζων ὅτι δὲν πρόκειται δι’ ἑτέρου τινὸς μέτρου προστατευτικοῦ τῆς γεωργίας νὰ τύχῃ τῆς στοργῆς καὶ τῆς μερίμνης τῆς Κυβερνήσεως, νὰ προσέλθῃ ἀκατάσχετος εἰς τὰς ἀγκάλας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δυστυχῶς ἀπειργάσαντο τὴν καταστροφὴν καὶ τὸν ὄλεθρον τῆς Πατρίδος ἡμῶν. (Χειροκροτήματα).

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζαφειρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§244ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἡ ὥρα εἶναι 9½, κ. Πρόεδρε.

§245ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὴν Δευτέραν.

§246Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὴ ματαιοπονῶμεν. Δὲν δύναται νὰ ψηφισθῇ σήμερον τὸ νομοσχέδιον.

§247ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Φέρομεν ἔνστασιν ἀπαρτίας.

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ βουλευταί, κύριοι Ἀ. Παπαποστόλου, Κ. Σταμούλης, Ἀλ. Θανόπουλος, Δ. Κουκουλέτσος, Ν. Γαρδικιώτης καὶ Χ. Βλάτσιος ὑποβάλλουσιν ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας· θ’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§249Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος, κ. Πρόεδρε, εἶπον καὶ ἤδη ἐπαναλέγω, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ εἶναι παροῦσα κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ.

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐκτελεσθῇ λοιπὸν ὁ Κανονισμὸς καὶ θ’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. Σεῖς τὴν ἔνστασιν, ἐγὼ τὸν Κανονισμόν. Πρέπει νὰ φανῇ ποῖοι προβάλλουσιν ἔνστασιν ἀπαρτίας, καθ’ ἣν ὥραν συζητοῦνται σπουδαῖα θεσσαλικὰ ζητήματα. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν κυρίων Βουλευτῶν ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν ὡς ψηφολεκτῶν τᾶν κυρίων Κ. Σταμούλη καὶ Ἀ. Σλήμαν).

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9 καὶ 35′ μ. μ.)