1911.06.16

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 115.

Τῆς 16ης Ἰουνίου 1911.

(Πέμπτη).

Προεδρία κ. Νικολάου Ἀ. Στράτου.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ περὶ ὥραν 11 καὶ 15′ π. μ. παρόντων 125 Βουλευτῶν).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν· 1) Οἱ ἔμποροι καὶ παντοπῶλαι ὑποβάλλουσιν ἀναφορὰν περὶ ἀπαλλαγῆς τῶν συνεπειῶν τῆς παραβάσεως τοῦ νόμου ͵ΓΧΜΔʹ τῆς 20 Μαρτίου 1910 περὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν· 2) Οἱ ἱερεῖς Λαρίσης καὶ Πλαταμῶνος ζητοῦσι τροποποίησιν τοῦ περὶ ἐνοριῶν νόμου· 3) Οἱ κάτοικοι Μακρυνίτσης αἰτοῦνται, ὅπως ἀπαγορευθῇ ἡ ὑλοτομία εἰς τὸν διαμφισβητοῦντα τὸ δάσος αὐτῶν· 4) Οἱ ἐν ταῖς φυλακαῖς «Μιλτιάδου» τοῦ Παλαμηδείου κρατούμενοι ὑποβάλλουσιν ἀναφορὰν ὑπὲρ τοῦ ἐκεῖ ἐπιστάτου· 5) Ὁ παναιγειρατικὸς σύλλογος «Πρόοδος» αἰτεῖται, ὅπως υἱοθετηθῇ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἡ πρότασις νόμου τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἀ. Καφετζοπούλου περὶ παροχῆς προνομίου ἐφευρέσεως εἰς τὸν κ, Γ. Τασόπουλον· 6) Οἱ ἱερεῖς Λιγουδίστης, Νεαπόλεως, Στυρέων ζητοῦσιν ἐφαρμογὴν τοῦ περὶ ἐνοριῶν νόμου· 7) Οἱ ἱερεῖς Πύργου ζητοῦσι τροποποίησιν τῶν ἄρθρων 9, 11 καὶ 23 τοῦ περὶ ἐνοριῶν νόμου· 8) Οἱ κάτοικοι Κάτω Ποταμιᾶς αἰτοῦνται, ὅπως ἀποσταλῇ μηχανικὸς πρὸς σύνταξιν σχεδίου καὶ προϋπολογισμοῦ πρὸς ἵδρυσιν τοῦ χωρίου των ἰδίαις δαπάναις· 9) Ὁ ἐν Θήβαις σύλλογος «Ἐπαμεινώνδας» ζητεῖ ἐτήσιον χορήγημα· 10) Ὁ ἐκ Πατρῶν Ἀν. Σακαλίδης ὑποβάλλει ἀναφορὰν περὶ ἀποδόσεως καταχρασθέντων χρημάτων ἀπὸ μέρους τοῦ ταγματάρχου Ἀθ. Μήτσα· 11) Ἰατροὶ καὶ κάτοικοι Ἀθηνῶν οὐδέποτε ἐκτίσαντες στρατιωτικὴν θητείαν ζητοῦσιν, ὅπως ἐν γυμνασίοις καὶ ἐπιστρατεύσει κατατάσσωνται ὡς ἀνθυπίατροι. Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Πετροπουλάκης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νόμου ͵ΓΨΛΕʹ (3735) περὶ τοῦ χρόνου καταβολῆς τῶν κεκανονισμένων κρατήσεων λόγῳ συντάξεως, ὡς πρὸς τοὺς ὑποταμίας. Ὁ βουλευτὴς κ. Ἀ. Κοκκέβης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀναστολῆς τῆς ἐκτελέσεως τῆς ποινῆς. Θέλουσιν ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ.

§2Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑποβάλλω σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος νόμου». (Χειροκροτήματα). Εἶναι ἡ πρώτη φορά, καθ’ ἣν μὲ χειροκροτεῖτε, καὶ ὁμολογῶ ὅτι σπανίως Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν χειροκροτεῖται, διότι ἡ ἐμφάνισίς του ἐπὶ τοῦ βήματος σημαίνει συνήθως αὔξησιν φορολογίας. Εὐτυχῶς αὐτὴν τὴν φορὰν πρόκειται περὶ ἐλαττώσεως. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἡ Κυβέρνησις ἀνῆλθεν ἐπὶ τῆς Ἀρχῆς, εὑρέθη πρὸ δυσφορίας τῶν ἀμπελοκτημόνων, οἱ ὁποῖοι κατήγγελλον τὸν πέρυσι ψιφισθέντα νόμον περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος ὡς πολὺ καταθλιπτικὸν καὶ ὡς δημεύοντα μέρος τοῦ προϊόντος τῆς ἐργασίας τῶν ἀμπελουργῶν. Πράγματι ὁ νόμος ἐκεῖνος ἐστηρίζετο ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ὅτι ἡ φορολογία τοῦ οἰνοπνεύματος, καίτοι δὲν ἦτο ἀπολύτως βαρεῖα, διότι πρώτην φορὰν εἰσήγετο ἐν Ἑλλάδι, εἶναι πολὺ ἐλαφροτέρα παρὰ εἰς ἄλλας χώρας τῆς Εὐρώπης, ἐστηρίζετο ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ ἀσφαλισθῇ, εἰμὴ ἐὰν ἐκλείοντο αἱ χιλιάδες τῶν ἀμβύκων, οἱ ὁποῖοι, ἐὰν ἐξηκολούθουν λειτουργοῦντες, θὰ ἠλάττουν καταπληκτικῶς τὸ ποσὸν τοῦ οἰνοπνεύματος, τὸ ὁποῖον παράγεται ἐκ τῶν μεγάλων οἰνοπνευματοποιείων, ὅπου μόνον ὁ φόρος δύναται νὰ ἀσφαλισθῇ. Καὶ ἄλλα Κράτη ὡρμήθησαν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς αὐτῆς, ὅτι ἡ φορολογία τοῦ οἰνοπνεύματος δὲν δύναται νὰ ἀσφαλισθῇ εἰμὴ ἐπὶ ἐργοστασίων μεγάλης παραγωγῆς, διότι μόνον ἐκεῖ δύναται τὸ Δημόσιον νὰ παρακολουθήσῃ ὅλην τὴν παραγωγὴν δι’ ὅλων τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα τῷ παρέχει ἡ ἐπιστήμη. Ὁ πέρυσι ψηφισθεὶς νόμος, ὁρμηθεὶς ἀπὸ τῆς ἀρχῆς, ὅτι ἔπρεπε πάντως νὰ ἐμποδίσῃ τοὺς μικροὺς ἄμβυκας νὰ λειτουργοῦν, ἔθηκε διατάξεις αὐστηροτάτας, ἀπαγορευτικάς, ὡς ἡ διάταξις, δι’ ἧς ἐτίθετο 500 δραχ. φόρος ἐπὶ τῶν μικρῶν ἀμβύκων, ὡς δικαίωμα καταναλώσεως. Ἀλλὰ πλὴν τούτου ἀπηγόρευε τὴν διάθεσιν τῆς σούμας, ἔθετο δηλαδὴ δικαίωμα καταναλώσεως, τὸ ὁποῖον κακῶς ὀνομάζεται οὕτω, δικαίωμα λειτουργίας ἀμβύκων ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὑπῆγε τὴν σούμαν εἰς τὸν φόρον καταναλώσεως δι’ ἐμμέσου τρόπου· ὑπεχρέου τοὺς ἄμβυκας, ἵνα παραδώσωσι τὸ προϊόν αὐτῶν εἰς τὸν οἰνοπνευματοποιὸν δευτέρας κατηγορίας, ἵνα μὴ ὑποβληθῇ εἰς τὸν φόρον τῆς 1,50 δραχ. Ἐὰν ὑπολογίσητε τὸν φόρον τῶν 500 δραχ. ἐπὶ τοῦ δικαιώματος τῆς λειτουργίας τῶν χιλιάδων ἀμβύκων τῶν λειτουργούντων ἐν Ἑλλάδι, θὰ ἴδητε ὅτι τὸ δικαίωμα αὐτό, τὸ ἐπιβληθὲν ἐπὶ τῶν μικρῶν ἀμβύκων, εἶναι πενταπλάσιον, ὀκταπλάσιον, δεκαπλάσιον τοῦ δικαιώματος τῆς καταναλώσεως τοῦ ἐπιβαλλομένου εἰς τοὺς μεγάλους. Πλὴν τούτου τὸ παραγόμενον προϊόν ἐκ τῶν μικρῶν ἀμβύκων, ἡ σούμα, φορολογεῖται διὰ δικαιώματος καταναλώσεως, ἐνῷ ἡ σούμα ἡ παραγομένη ὑπὸ τῶν μεγάλων ἐργοστασίων δὲν φορολογεῖται παντάπασι, διότι, ἐθεωρεῖτο ὡς βοηθητικὴ συσκευασία καὶ δὲν ἐφορολογεῖτο. Πλὴν αὐτοῦ ἀκόμη ὑπῆρχε δευτέρα ἀπαλλαγὴ τροπολογίας τῆς σούμας διὰ τὰ μεγάλα ἐργοστάσια, διότι πλὴν τῆς ἐπιβαρύνσεως τῆς σούμας εἰς τοὺς μικροὺς ἄμβυκας ἐπεβάλλετο καὶ 1.50 δραχ. φόρος καταναλώσεως εἰς τὴν σούμαν, ὅτε αὕτη ἐλάμβανε τὴν ὁδὸν πρὸς τὰ μεγάλα ἐργοστάσια. Δι’ ὅλα ταῦτα ὑπεβάλλοντο εἰς τὴν Κυβέρνησιν διαμαρτυρίαι κατὰ τοῦ φόρου τοῦ οἰνοπνεύματος. Βεβαίως τὸ ζήτημα ἦτο πολὺ δυσχερὲς νὰ λυθῇ, διότι ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ σκεφθῇ περὶ ἐξασφαλίσεως ἐσόδου μεγάλου τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ αὐξηθῇ καὶ κατασταθῇ ἀξιόλογον. Ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου τοῦ παλαιοῦ ἦτο δύσκολος, διότι ἔλεγεν ὅτι φορολογεῖ πρὸς 500 δραχ. τοὺς μικροὺς ἄμβυκας, διότι ἐπέτρεπε νὰ λειτουργοῦν ἐπὶ δύο μῆνας ἢ καὶ πλειότερον χρόνον, καθόσον ἦτο πολὺ δύσκολον νὰ παρακολουθήσῃ τὴν λειτουργίαν ἐπὶ μακρὸν χρονικὸν διάστημα, δι’ αὐτὸ δὲ ἐτέθη τόση μεγάλη φορολογία, ὥστε νὰ προσεγγίζῃ πρὸς τὴν ὑποτιθεμένην παραγωγὴν τοῦ μικροῦ ἄμβυκος. Ἡ Κυβέρνησις κατέληξε μετὰ μελέτην εἰς τὴν ἑξῆς λύσιν: ἀντὶ τοῦ διπλοῦ δικαιώματος, δηλαδὴ τοῦ δικαιώματος καταναλώσεως καὶ τοῦ φόρου καταναλώσεως, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπέκειτο τὸ προϊόν τῶν ἀμβύκων, προετίμησε νὰ ἐπιβάλῃ ἕνα μόνον φόρον, φόρον ὑπὸ τύπον δικαιώματος καταναλώσεως, δηλαδὴ φορολογεῖ τοὺς ἄμβυκας ἐφάπαξ καὶ ὄχι δίς, διότι ὑποχρεοῖ τὴν σούμαν νὰ τραπῇ πρὸς τὰ οἰνοπνευματοποιεῖα δευτέρας κατηγορίας, ἵνα ὑποστῇ τὸν φόρον καταναλώσεως. Ἡ λύσις αὕτη προυτάθη καὶ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, εἶναι δὲ ἡ μόνη ὀρθή· περιωρίσθη ὁ χρόνος τῆς λειτουργίας τῶν ἀμβύκων εἰς ἕξ ἡμέρας, καθ’ ἃς θὰ λειτουργοῦν οἱ ἄμβυκες, καὶ θὰ πληρώνουν 60 δραχμάς. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προσέξῃ εἰς ὅσα λέγω, διότι δὲν δύνασθε διὰ μιᾶς νὰ κρίνητε ἓν νομοσχέδιον καὶ νὰ εἴπητε ἔπειτα ὅτι δὲν εἶναι μεμελετημένον. Ἡ φορολογία περιωρίσθη εἰς 60 δραχ. δι’ ἄμβυκας 40 ὀκάδων λειτουργοῦντας ἐπὶ 6 ἡμέρας. Εἶναι φορολογία περιλαμβάνουσα ὁλόκληρον τὸν φόρον. Τὸ προϊὸν αὐτῶν τῶν ἀμβύκων τῶν μικρῶν δὲν θὰ ὑπάγηται εἰς ἄλλον φόρον, θὰ δύναται νὰ διατεθῇ ἐλευθέρως. Ἐκεῖ εἶναι ἡ ἀπαλλαγή. Θὰ μελετήσητε, Κύριοι, τὸ νομοσχέδιον καὶ θὰ ἴδητε ἂν ἡ φορολογία εἶναι ἡ προσήκουσα ἢ ὄχι. Ἡ φορολογία αὕτη αὐξάνεται δι’ ἄμβυκας μεγαλειτέρου μεγέθους μέχρις 90 ὀκάδων καὶ ἡ φορολογία διπλασιάζεται εἰς 6 ἡμέρας πάντοτε. Δύνανται οἱ ἄμβυκες νὰ διαθέτωσιν ἐλευθέρως πλέον τὸ προϊὸν αὐτῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ μία διάταξις. Δὲν θὰ ὑπάγηται εἰς δευτέραν φορολογίαν. Ἐὰν μελετήσητε τὰ πράγματα, θὰ ἴδητε ὅτι ἡ φορολογία εἶναι ἐλαφρά, διότι οἱ ἄμβυκες εἶναι ἐλεύθεροι νὰ διαθέτωσι τὸ προϊὸν αὐτῶν. Ἔρχομαι εἰς τὴν δευτέραν κατηγορίαν ἀμβύκων μεγαλειτέρων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι παράγουσι σούμαν καὶ μετατρέπουσιν αὐτὴν εἰς τὸ ποτὸν τὸ λεγόμενον οὖζον. Ἐπιτρέπεται ἡ χρησιμοποίησις τῆς σούμας ὑπὸ τύπον οὔζου. Οἱ μεγαλείτεροι ἄμβυκες οἱ παράγοντες σούμαν, ἵνα μετατραπῇ εἰς οὖζον, οἱ παράγοντες τὸ προϊὸν ἵνα τὸ διαθέτωσι πρὸς ἐμπορίαν, δύνανται νὰ τὸ πράξωσιν, ἐνῷ κατὰ τὸν ὑφιστάμενον νόμον δὲν ἠδύναντο. Ἀπαιτεῖ ὁ νόμος ὅμως ἐκ τῶν μεγαλειτέρων τούτων ἀμβύκων, ἵνα ὑπαχθῇ ἡ σούμα αὐτῶν εἰς τὸν φόρον τῆς καταναλώσεως τὴν ὥραν καθ’ ἣν θὰ διατίθηται. Ἀλλ’ ὁ νόμος περιέχει εὐεργετικὰς διατάξεις διὰ τὴν σούμαν τὴν παραγομένην πρὸς ἐμπορίαν, διότι ὅλον τὸ δικαίωμα τῆς καταναλώσεως, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει εἰς τοὺς ἄμβυκας τοὺς μεγάλους τοὺς παράγοντας σούμαν πρὸς ἐμπορίαν, δύναται νὰ ἀναληφθῇ ὑπὸ τῶν κατόχων τῶν ἀμβύκων, τὴν ὥραν ὅμως κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ κάτοχοι τῶν ἀμβύκων, οἱ ὁποῖοι παράγουσι σούμαν, οὐχὶ οὖζον, τὸ ὁποῖον δύνανται νὰ διαθέτωσι, θέλουσι νὰ τὸ προσφέρωσι πρὸς οἰνοπνευματοποιοὺς δευτέρας κατηγορίας. Ἵνα εὐκολύνω τὴν πώλησιν, δίδω 10 λεπτὰ ὑπὲρ τοῦ ἀνύδρου οἰνοπνεύματος τοῦ προσφερομένου πρὸς ἀνακάθαρσιν εἰς τοὺς οἰνοπνευματοποιοὺς δευτέρας κατηγορίας κατ’ ὀκᾶν, δηλαδή, ἐὰν ἄμβυξ τις θελήσῃ νὰ πωλήσῃ σούμαν 3.000 ἢ 4.000 ὀκάδων ἀντιστοιχοῦσαν πρὸς ἄνυδρον οἰνόπνευμα 1.000 ὀκάδων, θὰ λάβῃ ὀπίσω 100 δραχ. ὑπὲρ αὐτοῦ τὴν ὥραν καθ’ ἣν θὰ πωλήσῃ τὸ ποσὸν εἰς οἰνοπνευματοποιοὺς δευτέρας κατηγορίας, οὕτως ὥστε νὰ δύναται νὰ καταλάβῃ ὅλον τὸν φόρον τῆς καταναλώσεως. Ἐπίσης τὸ αὐτὸ εὐεργέτημα παρέχεται εἰς τοὺς παράγοντας σούμαν πρὸς ἐξαγωγήν. Ὅταν ἐξάγηται ἡ σούμα, θὰ λαμβάνῃ ὀπίσω τὸ δεκάλεπτον αὐτὸ εὐεργέτημα τὸ κατ’ ὀκᾶν ἀνύδρου οἰνοπνεύματος πρὸς ἐξαγωγὴν σούμας, οὕτως ὥστε θὰ δύναται ἡ σούμα νὰ ἀνταγωνισθῇ εὐχερέστερον ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ ἢ ὡς μέχρι τοῦδε ἀντηγωνίζετο.

§3Γ. ΜΠΕΝΟΣ. Μέχρι τίνος ποσοῦ θὰ δύναται νὰ ἐξαχθῇ;

§4Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἡ ἐξαγωγὴ θὰ εἶναι ἐλευθέρα, ἀλλὰ τὸ ποσόν, — τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιστρέφηται εἰς τοὺς παράγοντας τὴν σούμαν πρὸς ἐξαγωγήν, δὲν θὰ δύναται νὰ ὑπερβῇ τὸ δικαίωμα τῆς καταναλώσεως, τὸ ὁποῖον παρείχετο, οὕτως ὥστε χαρίζεται τὸ δικαίωμα τῆς καταναλώσεως εἰς αὐτούς, ὅταν ἐξαγάγωσι σούμαν. Αὐτὰ εἶναι τὰ κυριώτερα τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Τὰ ἄλλα προνοοῦσι περὶ φύρας τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ περὶ τελειοποιήσεως τοῦ φόρου περὶ οἰνοπνεύματος. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλή, ὅταν μελετήσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, θὰ εὕρῃ ὅτι αὐτὸ εἶναι ὄντως εὐεργετικόν, ὅτι οἱ ἄμβυκες θὰ δυνηθῶσι νὰ λειτουργῶσι καὶ νὰ διαθέτωσι τὸ προϊόν αὐτῶν, τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε δὲν ἠδύναντο νὰ διαθέτωσι, καὶ ὅτι οἱ μεγαλείτεροι ἄμβυκες οἱ παράγοντες σούμαν πρὸς ἐμπορίαν θὰ δύνανται νὰ τὴν πωλήσωσιν ὑπὸ μορφὴν οὔζου. Ἐπίσης ὅτι ἡ σούμα εὐκολύνεται ἀπὸ τοῦδε εἰς τὸ νὰ πωλῆται πρὸς ἀνακάθαρσιν, διότι θὰ λαμβάνῃ 10 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν ἀνύδρου οἰνοπνεύματος.

§5Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Διὰ τοὺς νεφτοποιοὺς ἐλήφθη πρόνοια;

§6Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Μάλιστα, ὡς καὶ διὰ τοὺς ἀρωματοποιούς, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ ἀναλάβωσι τὸν φόρον τοῦ οἰνοπνεύματος, καὶ λαμβάνεται μέτρον ὅπως ἡ ὑπηρεσία διεξαχθῇ εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐξασφαλισθῇ τὸ ἔσοδον. Ἐλπίζω ὅτι, ὅταν μελετηθῇ τὸ νομοσχέδιον, θὰ ἐπαναλάβητε τὰ χειροκροτήματα, μὲ τὰ ὁποῖα μὲ ὑπεδέχθητε, ὅτε ἀνῆλθον τὸ βῆμα. Ὑποβάλλω μετὰ τοῦτο σχέδιον νόμου «περὶ παραχωρήσεως προνομίου ἁλιείας ἐκμεταλλεύσεως κοραλλιοφόρων κοιτασμάτων καὶ ἐγκαταστάσεως ἐργαστηρίων ἐπεξεργαζομένων τὰ κοράλλια ταῦτα». Ἡ σύμβασις αὕτη εἶναι ὑπογεγραμμένη μετὰ τοῦ κ. Βελλιανίτου, ὑπεγράφη ὑπ’ ἐμοῦ καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, φροντίζει δέ, ὅπως ἱδρυθῇ ἑταιρεία, ἡ ὁποία θὰ δύναται νὰ ἁλιεύῃ κοράλλια καὶ νὰ ἐγκαταστήσῃ τὰ ἐργαστήρια εἰς τὰς νήσους Κεφαλληνίαν, Ἰθάκην καὶ Λευκάδα, κατὰ προτίμησιν δὲ εἰς τὴν Κεφαλληνίαν. Ὑποβάλλω ἕτερον νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ περὶ φορολογίας τῶν ἐντὸς τοῦ Κράτους καταναλισκομένων πυρίτιδος, σφαιριδίων (σκαγίων) καὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν νόμου». Τὸ νομοσχέδιον προβλέπει πρὸ παντὸς περὶ ἐλαττώσεως τοῦ φόρου τῆς πυρίτιδος τῆς κυνηγετικῆς.

§7Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Εἶναι ἕν ἀπὸ τὰ σοφὰ ἔργα τῆς ἐπαναστάσεως καὶ ἡ φορολογία τῆς πυρίτιδος.

§8Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἡ φορολογία τῆς πυρίτιδος τοῦ κυνηγίου εἶναι βαρυτάτη, διὰ τὴν πυρίτιδα δὲ τῶν ὑπονόμων εἶναι ἐλαφροτάτη, ἡ διαφορὰ δὲ εἶναι τόσον μεγάλη, ὥστε συμβαίνει καταδολίευσις ἄμεσος τοῦ νόμου, διότι δὲν ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τῆς καλῆς πυρίτιδος τῶν ὑπονόμων καὶ τῆς κακῆς κυνηγετικῆς πυρίτιδος. Ἑπομένως ἦτο πολὺ εὔκολον εἰς τοὺς παράγοντας πυρίτιδα ὑπονόμων νὰ τρίβωσιν αὐτὴν καὶ νὰ καθιστῶσι ταύτην ἱκανὴν πρὸς γόμωσιν φυσιγγίων κυνηγίου, οὕτως ὥστε νὰ διαφεύγωσι τὴν μεγάλην φορολογίαν τῶν 3 δραχμῶν καὶ ἐπλήρωνον μόνον 25 λεπτά. Ἡ διαφορὰ μεταξὺ 3 δραχμῶν καὶ 25 λεπτῶν εἶναι μεγάλη, ὥστε ἔφερεν εἰς καταδολίευσιν τοῦ νόμου, ἠλπίζετο δὲ τότε, ὅτε ἐψηφίσθη ὁ νόμος, ὅτι θὰ εἰσεπράττοντο ἐκ τοῦ φόρου τῆς πυρίτιδος καὶ τῶν σκαγίων 740,000, ἀλλ’ εἰσεπράχθησαν μόνον 260,000 ἐπὶ 10 μῆνας, ἑπομένως διὰ τὸ ὅλον ἔτος μόνον 300.000 δρ. Εἶναι βέβαιον ὅτι, ἐὰν ἐλαττωθῇ ὁ φόρος τῆς πυρίτιδος ἀπὸ 3 δρ. εἰς 1, θὰ αὐξηθῇ ἡ κατανάλωσις τῆς πυρίτιδος τῆς κυνηγετικῆς καὶ θὰ λείψῃ ἡ καταδολίευσις τοῦ νόμου. Τὸ νομοσχέδιον ἐν τέλει ἔχει διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας ἀνατίθεται ἡ κατασκευὴ καὶ πώλησις τῶν σφαιριδίων εἰς ἕν μόνον κατάστημα, τὸ ὁποῖον λειτουργεῖ ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν καὶ τὸ ὁποῖον ἀναλαμβάνει νὰ ἀποζημιώσῃ τὰ μικρὰ καταστήματα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν ἐν Ἑλλάδι, καὶ ἅτινα κατασκευάζουσι σκάγια, καὶ νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐργασίαν αὐτῶν καὶ δυνηθῶσιν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ ἐπιδοθῶσιν εἰς ἄλλα ἔργα.

§9Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Αἱ ποινικαὶ διατάξεις αἱ ἀφορῶσαι τὴν πώλησιν μεταβάλλονται;

§10Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐλαφρύνονται, διότι μέχρι τοῦδε ἐπεβάλλετο μεγάλη ποινὴ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἤνοιγον τὰ κυτία.

§11Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ τὰ ὁποῖα ἤνοιγον ἐκ τοῦ βάρους πολλάκις.

§12Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Καὶ τὸ σπουδαιότερον ἐτιμωροῦντο ἄνθρωποι μὴ ὑπεύθυνοι. Ὑποβάλλω ἕτερον νομοσχέδιον «περὶ προσθέτου φόρου ἐπιτηδεύματος τῶν ἰδιοκτητῶν μηχανῶν κατασκευῆς σιγαρέττων (χειροκροτήματα). Χειροκροτεῖτε ἄνευ λόγου διότι δυστυχῶς εἶναι αὔξησις τῆς φορολογίας καὶ οὐχὶ ἐλάττωσις. Ἐπανειλημμένως ἐζητήθη νὰ ληφθῇ μέτρον, ὅπως ἡ ὀλίγον ἀνώμαλος κατάστασις, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη ἕνεκα τῆς εἰσαγωγῆς σιγαροποιητικῶν μηχανῶν, δυνηθῇ κἄπως νὰ διαρρυθμισθῇ. Ὁ προπέρυσιν ἐπιβληθεὶς φόρος καταναλώσεως πρόσθετος ἐπὶ τοῦ καπνοῦ ἤγαγε πολλοὺς τῶν μεγάλων καπνοπωλῶν νὰ σκεφθῶσι νὰ ἐλαττώσωσι τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς, ἡ ὁποία προήρχετο ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ, ὅθεν ἐπενόησαν νὰ φέρωσι μηχανὰς καὶ κατασκευάζωσιν εὐθηνότερα τὰ σιγαρέττα, οὕτως ὥστε οἱ καταναλωταὶ νὰ ἔχωσι καπνὸν ἐπίσης εὐθηνὸν παρὰ τὴν αὔξησιν τῆς φορολογίας. Τοῦτο ὅμως διετάραξε τὰς σχέσεις, ἢ μᾶλλον κατεβίβασε τὸ ἡμερομίσθιον πολλῶν ἐργατῶν ἐργαζομένων ἐν τοῖς καπνεργοστασίοις καὶ ἠγέρθησαν πολλὰ παράπονα ὅτι πολλοὶ τῶν ἐργατῶν ἔμειναν ἄνευ ἐργασίας. Σημειώσατε ὅτι, ἂν ἔμειναν πολλοὶ ἐργάται ἄνευ ἐργασίας, τοῦτο δὲν εἶναι ἀποτέλεσμα μόνον τῆς εἰσαγωγῆς τῶν μηχανῶν, ἀλλὰ καὶ ἀποτέλεσμα τῆς ἐλαττώσεως τῆς καταναλώσεως. Ἡ κατανάλωσις εἶχεν ἀνέλθει εἰς 1,300,000 ὀκάδων καὶ νῦν εὑρισκόμεθα εἰς 1,100,000 ὀκάδας. Εἶναι μία διαφορὰ 200 χιλιάδων ὀκάδων, ἐργασία ἡ ὁποία λείπει 16%, καὶ ἑπομένως 16% ἐκ τῶν ἐργατῶν μένουσιν ἄνευ ἐργασίας καὶ ἄνευ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν σιγαροποιητικῶν μηχανῶν θὰ ἔμενον ἄνευ ἐργασίας ἢ θὰ ἠλαττοῦντο τὰ ἡμερομίσθιά των κατὰ 16%, ἂν ἔμενον ὅλοι.

§13Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μένουσιν 60% ἄνευ ἐργασίας.

§14Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἡ εἰσαγωγὴ τῶν σιγαροποιητικῶν μηχανῶν δὲν εἶναι μόνη ἡ ὠφελήσασα τὴν κατανάλωσιν, ἡ ἐλαφρώσασα αὐτήν, διότι πραγματικῶς ἀφ’ ὅτου εἰσήχθησαν αἱ μηχαναὶ ἡ κατανάλωσις εὗρεν εὐθηνότερα σιγαρέττα. Ἐν τούτοις ὑποφέρουσιν οἱ ἐργάται, διότι ἐλαττοῦνται τὰ ἡμερομίσθια αὐτῶν. Πανταχόθεν ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν παρακλήσεις ὅπως φροντίσῃ νὰ ἐπιβάλῃ φόρον εἰς τὰς μηχανάς, ὥστε νὰ αὐξηθῶσι τὰ ἡμερομίσθια τῶν ἐργατῶν, διότι ἐπιβαλλομένου φόρου εἰς τὰς μηχανὰς θὰ ἠδύναντο οἱ ἐργάται νὰ λαμβάνωσι μεγαλείτερα ἡμερομίσθια. Ἡ δυσκολία τῆς αὐξήσεως τῆς φορολογίας εἶναι σοβαρά, διότι ὁ καπνὸς εἶναι ἐκ τῶν ὑπεγγύων προσόδων καὶ δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸν θίγῃ, χωρὶς νὰ συνεννοῆται μετὰ τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Ἐλέγχου· ὁσάκις δὲ τὸν ἔθιξε τὸ Δημόσιον ἐζημιώθη. Πέρυσιν ἢ προπέρυσιν, ὅτε ηὐξήθη ὁ φόρος τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ, ὅτε προσετέθη δικαίωμα καταναλώσεως καπνοῦ δύο δραχμαί, ὁ Ἔλεγχος ἐζήτησε νὰ ἀσφαλισθῇ κατὰ τῆς ἐνδεχομένης ἐλαττώσεως, ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ προέλθῃ ἐκ τοῦ νέου φόρου, καὶ ἐζήτησε νὰ λάβῃ τὸ ἀνώτατον ὅριον τοῦ καταναλωθέντος καπνοῦ, ἀφ’ ἧς ἱδρύθη ἐδῶ ὁ Ἔλεγχος, καὶ ἡ Κυβέρνησις παρεχώρησε καὶ ἠγγυήθη, ὅτι ὁ καπνὸς θὰ ἔχῃ ἐλάχιστον ὅριον 1.300.000 δρ., τοῦτο δὲ τὸ ποσὸν δίδομεν εἰς τὸν Ἔλεγχον ἀδιαφόρως τοῦ τί εἰσπράττομεν, αὐτὸ δὲ ἀντιστοίχως ἔχει ἀντίκτυπον εἰς τὸ σιγαρόχαρτον, διότι καὶ δι’ αὐτὸ ἠγγυήθημεν τὸ ἀνάλογον σιγαρόχαρτον διὰ κατανάλωσιν 1.300.000 δρ. καὶ ἐκ τούτου ἐζημιώθη σημαντικῶς τὸ Δημόσιον, διότι ὑπελόγισεν ἐπὶ εἰσπράξεως 1.300.000 καὶ ἔχει εἴσπραξιν 1.100.000 ἐκ τοῦ καπνοῦ καὶ ἀνάλογον ἐκ τοῦ σιγαροχάρτου, ἐνῷ ἀποδίδει εἰς τοὺς ὁμολογιούχους τὴν κατανάλωσιν τὴν ὑποτιθεμένην ἐξ 1.300.000. Θὰ ἦτο λοιπὸν δύσκολον νὰ τὸ θίξωμεν, διότι θὰ εἴχομεν ἐκ νέου νέας ἀπαιτήσεις. Διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις ἐδέχθη νὰ ἐπιβάλῃ τὸν φόρον ὄχι ὡς φόρον καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, ὅπως ἐζητήθη καὶ ὅπως ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐπιβληθῇ, ἀλλ’ ὡς φόρον ἐπιτηδεύματος, ὁ ὁποῖος ὑπελογίσθη ἐπὶ τοῦ σιγαροχάρτου τοῦ καταναλωθέντος κατὰ τὴν προηγουμένην ἑξαμηνίαν. Ἂν ἡ μηχανὴ κατηνάλωσε τόσον σιγαρόχαρτον, ἡ μηχανὴ αὐτὴ θὰ πληρώσῃ. Ὁ φόρος εἶναι βαρύς· νομίζω ὅμως ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ δυσκολία νὰ τὸν ἐπιβάλωμεν ἀποφεύγοντες τὴν ἀνάμιξιν τοῦ διεθνοῦς Ἐλέγχου. Τελευταῖον νομοσχέδιον, ὅπερ λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω, εἶναι τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἐμπορίας τῶν οἴνων». Γνωρίζετε πάντες ὅσοι εἶσθε ἐκ τῶν οἰνοφόρων ἐπαρχιῶν ὅτι ὅλα τὰ Κράτη ἐψήφισαν νόμους, δι’ ὧν ἀσφαλίζουσι τοὺς οἴνους ἀπὸ τῶν νοθειῶν, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τῆς νέας ταύτης νομοθεσίας, ἡ ὁποία πρὸ πάντων ἦλθεν ἐξ Ἀμερικῆς, συνῆψαν συμβάσεις ἀμοιβαίας, δυνάμει τῶν ὁποίων δύνανται νὰ εἰσάγωσι τὰ οἰνοφόρα Κράτη οἴνους, εἰς τὰ Κράτη τὰ ὁποῖα καταναλίσκουσιν, ἀλλ’ οἴνους ἔχοντας πιστοποιητικόν, καὶ δύναται οὕτως ἡ κατανάλωσις τῶν οἰνοφόρων Κρατῶν νὰ ἐπεκταθῇ εἰς ὅλα τὰ Κράτη, τὰ ὁποῖα καταναλίσκουσιν οἴνους. Ἡ Ἑλλὰς εὑρίσκεται ἐν ἥσσονι μοίρᾳ, διότι δὲν ἔχει τοιαύτην νομοθεσίαν, δύναται δὲ ἑκάστοτε οἱονδήποτε Κράτος νὰ ἀπαγορεύσῃ τὴν εἰσαγωγὴν οἴνων Ἑλληνικῶν, διότι θεωροῦνται ὡς μὴ γνήσιοι, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει νομοθεσία ἀσφαλίζουσα τοὺς οἴνους ἀπὸ τῆς νοθείας, καὶ διότι οἱ Ἑλληνικοὶ οἶνοι δὲν ἔχουσι κανὲν πιστοποιητικόν, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐξασφαλίζηται ἡ γνησιότης τοῦ οἴνου καὶ ἡ εὐγένεια αὐτοῦ· ἐντεῦθεν ἡ ζημία ἡ δυναμένη νὰ προέλθῃ εἶναι μεγάλη. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀσφαλίζει τὸ οἰνοφόρον μέλλον τῆς Ἑλλάδος κατὰ μέγαν βαθμόν, πρὸ πάντων δ’ ἐν Γερμανίᾳ, ὅπου ἤρξαντο ἀναφαινόμεναι δυσκολίαι κατὰ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν Ἑλληνικῶν οἴνων ἀκριβῶς διότι οἱ ἑλληνικοὶ οἶνοι δὲν ἐξασφαλίζονται νομοθετικῶς κατὰ τῆς νοθείας. (Χειροκροτήματα).

§15Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Κύριε Πρόεδρε, ἤθελον προτείνει, ἂν ἡ Βουλὴ συγκατανεύῃ, νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ τὸ περὶ σιγαροποιητικῶν μηχανῶν, ἵνα παραπεμφθῶσιν ἀμέσως εἰς ἐπιτροπάς.

§16ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὅλα τὰ εἰσαχθέντα.

§17Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Καὶ τὸ ἀφορῶν τὰς οἰνοφόρους ἐπαρχίας.

§18Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ συναινέσῃ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν νομοθετικὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, ἵνα ψηφίσωμεν ταῦτα κατ’ ἀρχὴν καὶ κατόπιν νὰ ἐξέλθωμεν. Τοῦτο δ’ ἄλλως διότι εἶναι καὶ ὀλίγιστα τὰ νομοσχέδια ταῦτα.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Στράτου;

§20ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα τὴν δεχόμεθα.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἑπομένως παρεδέχθη. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τὴν νομοθετικήν. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν.) Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ περὶ φορολογίας τῶν ἐντὸς τοῦ Κράτους καταναλισκομένων πυρίτιδος, ἐκρηκτικῶν ὑλῶν καὶ σφαιριδίων (σκαγίων) νόμου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθέτου φόρου ἐπιτηδεύματος τῶν ἰδιοκτητῶν μηχανῶν κατασκευῆς σιγαρέττων καὶ μηχανοποιήτων σιγαρέττων» (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παραχωρήσεως προνομίου ἁλιείας καὶ ἐκμεταλλεύσεως κοραλλιοφόρων κοιτασμάτων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐμπορίας οἴνων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ. Ἀναθ. Βουλῆς, Τεῦχος Αʹ). Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι κατήρτισα τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος ἐκ τῶν ἑξῆς βουλευτῶν, τῶν κυρίων Ν. Χρυσογέλου, Δ. Ῥούσου, Θ. Γρηγορίου, Σ. Σίμου, Ἀ. Καφετζοπούλου, Ἰ. Μπουρνιᾶ, Σ. Βλαντῆ, Ν. Χαριτάτου, Κ. Ἀλαβάνου, Χρ. Πετρέα, Ἀγ. Σλῆμαν, Π. Ἀγγελίδου, Θ. Κουτσομητοπούλου, Ἀθ. Βαδυλοπούλου καὶ Στ. Σομμαρίπα. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου.

§22Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅτι προχθὲς ὑπεβλήθη μία ἀναφορὰ ἐκ μέρους παθόντων κατοίκων τοῦ δήμου Βουπρασίων, τὴν ὁποίαν δὲν βλέπω κατακεχωρισμένην. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ἵνα συστήσῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ νὰ ἐρωτηθῇ ἂν ἔλαβε γνῶσιν τῶν μεγάλων ζημιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον εἰς τὰ χωρία τοῦ δήμου Βουπρασίων, καὶ δὲν ζητεῖταί τι ἄλλο εἰμὴ ἡ κυβερνητικὴ ἀντίληψις πρὸς βεβαίωσιν τῆς ζημίας καὶ ἂν εἶναι πράγματι οἷα παρίσταται νὰ γίνῃ ὅ,τι ἐπιβάλλει ἡ φιλανθρωπία εἰς τοιαύτας περιστάσεις.

§23Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§24Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Καὶ ὁ δῆμος Τριταίας ἔπαθε.

§25Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Πρὸ δύο μηνῶν ὑπεβλήθη ἀναφορὰ πρὸς τὴν Βουλήν, ἥτις δυστυχῶς δὲν ἀνεγράφη. Πρόκειται περὶ ἀναφορᾶς ἑνὸς ἐργολάβου, ὁ ὁποῖος κατεσκεύασε τὸν ναὸν τοῦ Ξυλοκάστρου «ὁ Ἅγιος Βλάσιος» ἀντὶ 45000 δρ., ἔχει δὲ ὑπόλοιπον νὰ λάβῃ 6000 δρ.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι συζήτησις.

§27Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἀπετάθη πρὸς τὸ Ἐκκλησιαστικὸν Συμβούλιον, ἀλλὰ δὲν εἰσηκούσθη. Τὸν συνεβούλευσε τότε εἷς δικηγόρος νὰ προχωρήσῃ τὴν ὑπόθεσιν δικαστικῶς, θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐπεμβῇ ἀποτελεσματικῶς ὑπὲρ τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ.

§28Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἐπεθύμουν, κύριε Πρόεδρε, νὰ πληροφορήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τίνα μέτρα ἔλαβε διὰ τοὺς σεισμοπαθεῖς Λευκάδος καὶ ἂν ἔλαβε μέτρον τι διὰ τοὺς ἀπορωτέρους τοὐλάχιστον, διότι ἔχω πληροφορίας ὅτι οὐδεμία ἐλήφθη φροντίς.

§29Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνθυμεῖται ὅτι πρὸ μηνὸς ἐγένετο λόγος περὶ τῶν λαβουσῶν χώραν ἀτασθαλιῶν κατὰ τὴν διόρθωσιν τῆς Μονῆς Ὁσίου Λουκᾶ καὶ περὶ τῆς ὁδοῦ τῆς ὁδηγούσης εἰς αὐτήν. Ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσε τότε ὅτι ἐντὸς ὀλίγου θὰ ὑποβάλῃ τὸ πόρισμα τῶν σκέψεών της. Θὰ παρακαλέσω ταύτην νὰ τὸ ὑποβάλῃ.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ὑποβάλητε ἐπερώτησιν. Ὁ κ. Γαλανὸς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ πρώτου θέματος τῆς ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Λαμίας κατὰ τοῦ Σ. Ἐπισκόπου Φθιώτιδος.

§31Μ. ΓΑΛΑΝΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§32Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος εἰς μίαν ἀναφορὰν ἀπευθυνομένην πρὸς τὴν Βουλὴν ἐκ μέρους πολιτῶν ἐκ Λαμίας κατὰ τοῦ Ἐπισκόπου Φθιώτιδος ὅπως εἰσαχθῇ εἰς εἰδικὸν Δικαστήριον εὗρεν εὐκαιρίαν ὅπως μὴ ὁμιλήσῃ περὶ τοῦ Ἐπισκόπου, ἀλλὰ νὰ ἐπικρίνῃ τὴν Ἐκκλησίαν τῆς Ἑλλάδος καὶ τὰς Κυβερνήσεις μέχρι καὶ αὐτοῦ τοῦ μακαρίτου Τρικούπη μὴ ἐξαιρεθέντος δι’ ὅ,τι δὲν ἔπραξαν κατὰ τὸ παρελθόν. Καὶ περὶ τῶν ἄλλων μὲν Κυβερνήσεων δὲν ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ λογοδοτήσω. Ἀλλ’ ἐρωτῶ· πόθεν συνάγει ὅτι εἶναι ἄξιος ἐπικρίσεως ὁ νῦν Ὑπουργός, διότι ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος δὲν ἐτιμώρησε μέχρι τοῦδε διοικητικῶς τὸν Ἐπίσκοπον Φθιώτιδος, ὁ ὁποῖος κατὰ τὸν κ. Βουλευτὴν εἶναι ἄξιος τῆς τιμωρίας ταύτης; Εἶπον πρὸ ἡμερῶν εἰς τὸν κ. Βουλευτήν, ἢ εἰς ἕτερον συνάδελφον, ὁμιλήσαντα περὶ αὐτοῦ, ὅτι ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν ἔλαβε τὰς ἀναφορὰς ἐκείνας, ἔσπευσε ν’ ἀποστείλῃ ἐκκλησιαστικὸν ἐπίτροπον εἰς Λαμίαν, ἵνα μελετήσῃ τὰ τῆς ὑποθέσεως ἐκείνης. Ἀλλά, ὅτε ὁ ἐπίτροπος καὶ ἡ Ἐκκλησία ἐπείσθησαν ἐκ τῶν μαρτυριῶν καὶ τῶν ἐγγράφων τὰ ὁποῖα κατετέθησαν, ὅτι αἱ κατὰ τοῦ Ἐπισκόπου κατηγορίαι εἶχον ποινικὸν χαρακτῆρα, ἀπεφάσισαν ν’ ἀναμείνωσι τὴν ἀπόφασιν τῆς ποινικῆς Δικαιοσύνης, πρὸς ἣν παρεπέμφθη ἡ ὑπόθεσις, μόνον δὲ μετὰ τὸ τέλος τῆς κατηγορίας ἐκείνης, ἐὰν ἐβεβαιοῦτο, θὰ ἐπεβάλλετο ἡ τιμωρία ἡ διοικητική. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἔχομεν γνωστὸν ὅτι μόλις πρὸ δύο ἡμερῶν ἀπεφάνθη ἡ δικαστικὴ Ἀρχή, καὶ ἀπεφάνθη ἀρνητικῶς ἐπὶ τῆς κατηγορίας, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω ποῦ ἐστήριξεν ὁ κ. Βουλευτὴς τὴν γνώμην του ὅτι ὤφειλεν ἡ Πολιτεία νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν διοικητικὴν ἀπόφασιν περὶ τοῦ Ἐπισκόπου τούτου. Διότι ἡ Ἐκκλησία, ὅτε ἔχει ὑπ’ ὄψει αὐτῆς μίαν ἀρνητικὴν ἀπόφασιν τῆς δικαστικῆς Ἀρχῆς, ἦτο ἀνάγκη νὰ γνωρίσῃ ἂν ἡ ἀπόφασις αὕτη εἶναι τοιαύτη, ὥστε ν’ ἀποκλείῃ ἰδικήν της περαιτέρω διοικητικὴν ἐνέργειαν, ἢ εἶναι περίπτωσις νὰ προχωρήσῃ αὕτη διοικητικῶς εἰς τοιαύτην τιμωρίαν τοῦ Ἐπισκόπου. Πρὸς τοῦτο δὲ τρίτον ἤδη ἀπέστειλεν ἐκκλησιαστικὸν ἐπίτροπον. Καὶ ἐνῷ πάντα ταῦτα ἐγένοντο ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἐπικρίνεται ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἐκκλησίας, διότι δὲν ἔσπευσε νὰ ἐνεργήσῃ ὅ,τι δέον, ὅπως ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν πολιτῶν Λαμίας ταχέως ἀποφανθῇ ἡ Ἐκκλησία. Φρονῶ μετὰ τὰ λεχθέντα ὅτι τοιαύτη μομφὴ εἶναι ἀστήρικτος.

§33Μ. ΓΑΛΑΝΟΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§34Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§35Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἡ συζήτησις, κ. Πρόεδρε, ἡ διεξαγομένη δὲν εἶναι σύμφωνος πρὸς τὸν Κανονισμόν, δὲν εἶναι σύμφωνος πρὸς τὸ πολίτευμα ἡμῶν. Κατὰ τὸ πολίτευμα ἡμῶν, Κύριοι, ἡ Ἐκκλησία ἀσκεῖ τὰ δικαιώματά της κυριαρχικῶς· κατὰ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ Συντάγματος ἔχει κυριαρχίαν ἡ Ἐκκλησία.

§36Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ὄχι δά!

§37Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὀφείλετε, κύριε Πρόεδρε, νὰ παρεμποδίσητε τὴν συζήτησιν. Δὲν εἶναι διαγεγραμμένον ὑπὸ τοῦ πολιτεύματος νὰ ἔρχηται ἕκαστος τῶν Βουλευτῶν νὰ ἐλέγχῃ ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑπάρχει στάδιον ἐλέγχου.

§38Μ. ΓΑΛΑΝΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§39Ε. ΜΠΕΝΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Γεωργίας καὶ Βιομηχανίας). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1) «Περὶ συστάσεως κεντρικοῦ ταμείου γεωργικῆς πίστεως, περὶ γεωργικῶν πιστωτικῶν ταμείων καὶ περὶ γεωργικοῦ συνεταιρισμοῦ ἐν γένει»· 2) «Περὶ ὀργανώσεως τοῦ ἐν τῷ τμήματι Ἐμπορίου καὶ Βιομηχανίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, Ἐμπορίου καὶ Βιομηχανίας Γραφείου ἐργασίας»· 3) «Περὶ ἱδρύσεως σταθμῶν ἐπιβητόρων τοῦ Κράτους»· 4) «Περὶ κηλώνων ἵππων, ὄνων κλπ». καὶ 5) «Περὶ Γεωργικῶν ἐπιμελητηρίων καὶ ἀνωτάτου Γεωργικοῦ Συμβουλίου». (Ὅρα Παράρτημα Β. Ἀναθ. Βουλῆς, Τεῦχος Αʹ).

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§41Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δηλώσῃ εἰς ποίας ἐνεργείας προέβη ὁ νομάρχης Κερκύρας διὰ τοὺς σεισμοπαθεῖς Λευκάδος.

§42Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). (Ὅρα Παράρτημα).

§43Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Μίαν λέξιν. Σύγχυσις ὑπάρχει στοιχειώδης, θεμελιώδης, μεταξὺ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου θέματος, διότι δὲν πρόκειται μόνον περὶ ἀμύνης κατὰ τῆς εἰσόδου τῆς χολέρας. Τὰ μέτρα τὰ ὑγειονομικά, περὶ ὧν ὁ λόγος, εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι δὲν ἔχουσι σχέσιν πρὸς τὴν ἄμυναν τοῦ Κράτους κατὰ τῆς χολέρας· λέγω, ὅτι ἔχουσιν ἀμεσωτάτην σχέσιν, διότι ἡ εἰσβολὴ τῆς χολέρας δὲν φέρει κίνδυνον τοσοῦτον, ἀλλ’ ἡ ἔκτασις αὐτῆς. Πρόκειται λοιπὸν περὶ τῆς καταπολεμήσεως αὐτῆς. Τοῦτο εἶναι ἀδύνατον ἀπολύτως νὰ ἐπιτευχθῇ, ἐὰν μὴ ὑπάρχῃ προσωπικόν. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ἔστειλεν ἀπολυμαντικοὺς κλιβάνους, ἔστειλε καὶ χρήματα. Κύριοι, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ πρέπει νὰ φέρῃ τὸν τίτλον «περὶ ὀργανώσεως τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας», δηλαδὴ νὰ γίνῃ φροντὶς περὶ τῶν θεμελίων, ἄνευ δὲ αὐτῶν ἀποβαίνει οὐτοπία, εἶναι φροῦδαι αἱ ἐλπίδες ἡμῶν ὅτι δυνάμεθα ν’ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν χολέραν.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ μέλη τῶν ἐπιτροπῶν.

§45Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Δὲν ὡμίλησα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§46Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ ὁμιλήσητε καθόλου.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰς διαφόρους ἐπιτροπὰς κατήρτισα ὡς ἑξῆς: Τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ Ἐμπορίας τῶν οἴνων ἀποτελοῦσιν οἱ κύριοι Ἰ. Μπακόπουλος, Δ. Ἀνδρέου, Θ. Βουρλούμης, Ν. Κάραλης, Ἀ. Σκιαδαρέσης, Ἀ. Βαλσαμάκης, Ἀλ. Μαλασπίνας, Φ. Βακαλόπουλος, Ἀρ. Σακελλαρίου. Τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθέτου φόρου ἐπιτηδεύματος τῶν ἰδιοκτητῶν μηχανῶν κατασκευῆς σιγαρέττων καὶ περὶ μηχανοποιήτων σιγαρέττων» οἱ κύριοι Ἐπ. Λαμπρακάκης, Π. Ἀραβαντινός, Σπ. Θεοδωρόπουλος, Γ. Λαμπρινόπουλος, Γ. Βλάχος, Δ. Μπούσδρας, Ἰ. Παπαλουκᾶς, Ν. Γιουβρῆς, Πλ. Μαυρίκης. Τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παραχωρήσεως προνομίου ἁλιείας καὶ ἐκμεταλλεύσεως κοραλλιοφόρων κοιτασμάτων» οἱ κύριοι Δ. Κλάδης, Ἀ. Σκιαδαρέσης, Ν. Χαριτᾶτος, Ὄθ. Τετενές, Τ. Παπαδάμ, Ἰ. Κουντουριώτης, Χρ. Μεϊτάνης, Κ. Μᾶνος, Θρ. Πετμεζᾶς. Τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ περὶ φορολογίας τῶν ἐντὸς τοῦ Κράτους καταναλισκομένων πυρίτιδος, ἐκρηκτικῶν ὑλῶν καὶ σφαιριδίων (σκαγίων) νόμου» οἱ κύριοι Θ. Πέρρος, Δ. Γαλαβᾶς, Ν. Συριόπουλος, Φ. Νέγρης, Θ. Κουτούπης, Ἀγ. Σλῆμαν, Ἀ. Ἀναστασιάδης, Δ. Ζαμᾶνος, Ἀ. Διομήδης.

§48Χ. ΚΟΡΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν τὴν Βουλήν, ἐὰν εἶναι δυνατόν, τὰ νομοσχέδια τὰ ἐργατικὰ ὡς καὶ τὰ ὑγειονομικὰ νὰ ψηφισθῶσι κατ’ ἀναλογίαν, ὅπως ἐψηφίσθησαν καὶ τὰ ἄλλα, τὰ οἰκονομικά, ἀπὸ τοῦδε.

§49ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§50Φ. ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ψηφισθῶσιν αὐτά, θὰ παρακαλέσω, κύριε Πρόεδρε, νὰ ψηφισθῇ καὶ τὸ «περὶ συνεργείων».

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§52ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὅλα, ὅλα νὰ ψηφισθῶσι.

§53Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Μόνον κατ’ ἀρχήν.

§54Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νὰ ἀναγνωσθῶσι καὶ οἱ τίτλοι.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ. Ἡ Βουλὴ δέχεται τὸ κατεπεῖγον τῶν ὑποβληθέντων νομοσχεδίων καὶ νὰ ψηφισθῶσι κατ’ ἀρχὴν εἰς αʹ ἀνάγνωσιν ταῦτα;

§56ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ δέχεται τὸ κατεπεῖγον τῶν ὑποβληθέντων ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν νομοσχεδίων, οὕτω δὲ γίνονται δεκτὰ κατ’ ἀρχὴν εἰς αʹ ἀνάγνωσιν τὰ ἑξῆς νομοσχέδια· 1) «Περὶ ὑγιεινῆς καὶ ἀσφαλείας τῶν ἐργατῶν καὶ περὶ ὡρῶν ἐργασίας»· 2) «Περὶ τῶν ὅρων ἱδρύσεως βιομηχανικῶν ἐργοστασίων»· 3) «Περὶ κανονισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν σιδηροδρομικῶν καὶ τροχιοδρομικῶν ὑπαλλήλων»· 4) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ΤΝΗʹ τοῦ 1856 περὶ κατασκευῆς πεζοδρομίων καὶ ὑπονόμων»· 5) «Περὶ συστάσεως ἠλεκτρομηχανολογικοῦ ἐργαστηρίου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς ἔλεγχον τῶν γνωμόνων φωταερίου καὶ ἠλεκτρισμοῦ καὶ πρὸς λοιπὰς ἠλεκτρολογικὰς μετρήσεις»· 6) «Περὶ συγκοινωνίας δι’ αὐτοκινήτων ὀχημάτων»· 7) «Περὶ πληρωμῆς ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου τῆς δαπάνης διὰ τὴν διαπλάτυνσιν τῆς μεγαλειτέρας τῶν μονίμων δεξαμενῶν Πειραιῶς»· 8) «Περὶ ἀναγραφῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πιστώσεως, διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς μεταναστεύσεως»· 9) «Περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ͵ΓΧΙΒʹ (3612) τοῦ 1910, δι’ οὗ μετερρυθμίσθη ὁ νόμος ͵ΓΚʹ τοῦ 1845 περὶ ὑγειονομικῶν Ἀρχῶν ἐν γένει». 10) «Περὶ ὀργανώσεως τοῦ ἐν τῷ τμήματι Ἐμπορίου καὶ Βιομηχανίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, Ἐμπορίου καὶ Βιομηχανίας Γραφείου ἐργασίας». 11) «Περὶ ἱδρύσεως σταθμῶν ἐπιβητόρων τοῦ Κράτους»· 12) «Περὶ κηλώνων ἵππων, ὄνων κλπ.» καὶ 13) «Περὶ Γεωργικῶν Ἐπιμελητηρίων καὶ ἀνωτάτου Γεωργικοῦ Συμβουλίου». 14) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος»· 15) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ περὶ φορολογίας τῶν ἐντὸς τοῦ Κράτους καταναλισκομένων πυρίτιδος, ἐκρηκτικῶν ὑλῶν καὶ σφαιριδίων (σκαγίων) νόμου»· 16) «Περὶ προσθέτου φόρου ἐπιτηδεύματος τῶν ἰδιοκτητῶν μηχανῶν κατασκευῆς σιγαρέττων καὶ μηχανοποιήτων σιγαρέττων». 17) «Περὶ παραχωρήσεως προνομίου ἁλιείας καὶ ἐκμεταλλεύσεως κοραλλιοφόρων κοιτασμάτων. 18) «Περὶ ἐμπορίας τῶν οἴνων». Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις, διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ τῇ 5ῃ μ. μ. Μετὰ τὴν διακοπήν.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Δ. Οἰκονόμου ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ τῆς ἐν Ἀμπελακίοις Μανιαρείου Σχολῆς». Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ. (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρ. Βουλῆς, Τεῦχος Αʹ). Ὁ κ. Μπούσδρας ἐρωτᾷ διατί δὲν ἀπήντησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἰς ἔγγραφον ἐρώτησιν κατὰ τοῦ εἰσαγγελέως Κ. Γεωργιάδου;

§59Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Κατετέθη ἡ ἀπάντησις.

§60Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Εἶναι ἐγγράφως κατατεθειμένη;

§61Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἰδίαν ἡμέραν ἔδωκα διαταγὴν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ κατετέθη. Λάβετε τὴν καλωσύνην νὰ τὴν ἴδητε.

§62Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Νὰ δοθῇ προσωρινὴ ἀναβολή.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ὁ κ. Γ. Σχινᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῶν κατατεθέντων ἐγγράφων διὰ τὸ ζήτημα τῆς Τζόμπας.

§64Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Ἐκ τῆς καταθέσεως, κύριοι Βουλευταί, τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι τὴν διένεξιν μεταξὺ τῶν χωρικῶν τῆς Τζόμπας καὶ τῶν ἰδιοκτητῶν, ἀποδεικνύεται ὅτι ἐνεργεῖται ἄγριος διωγμὸς ἐκ μέρους τοῦ ἰδιοκτήτου τοῦ χωρίου κατὰ τῶν κολληγῶν. Ὄχι μόνον δὲν ἔδωκεν εἰς αὐτοὺς σποράν, ἀλλ’ ἀφήρπασεν ἀπ’ αὐτῶν καὶ τὸ λιβάδιον, τὸ ὁποῖον ἦτο ἀνέκαθεν εἰς αὐτούς, καθόσον τοῦτο ἐπεδικάσθη εἰς αὐτοὺς διὰ δικαστικῆς ἀποφάσεως. Προσέτι ἐξεδίωξε βιαίως τὰ ποίμνια αὐτῶν, ἐσχάτως δὲ ἔφθασεν εἰς τὸ σημεῖον, ὥστε καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ δικαιοσύνη τῆς πατρίδος του τοὺς κατεδίκασεν εἰς ἑνὸς μηνὸς φυλάκισιν, διότι δῆθεν ἐπετέθησαν ἐναντίον τῶν χωροφυλάκων, αὐτὸς ἐπωφελούμενος τῆς τοιαύτης καταδίκης ἔφθασεν εἰς τὸ σημεῖον ὥστε κατὰ τηλεγραφικὰς πληροφορίας δι’ ἰδιωτῶν ὡπλισμένων μετέβη νὰ κατακρημνίσῃ τὰς οἰκίας των. Ἐννοεῖται, ὅτι οἱ χωρικοὶ ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ θὰ στέρξωσι νὰ προσβληθῇ τό τε οἰκογενειακὸν ἄσυλον αὐτῶν ὡς καὶ τὰ δικαιώματα αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν εἰς τὸ ἐν λόγῳ χωρίον. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι κατ’ οὐδένα λόγον θὰ ἀπεμπολήσωσι τὰ δικαιώματα αὐτῶν, ἐν ἀνάγκῃ δὲ θὰ προστρέξωσι καὶ εἰς τὸ φυσικὸν δίκαιον. Ἕνεκα τούτου παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβῃ ὑπὸ σημείωσιν αὐστηρὰν τὰ γινόμενα ἐκεῖ, διὰ νὰ προληφθῶσι ταραχαὶ καὶ ἄλλα γεγονότα, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ διαταράξωσι τὴν δημοσίαν τάξιν. Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῇ ἄλλως τὸ ζήτημα παρὰ διὰ τοῦ κανονισμοῦ τῶν σχέσεων τῶν κολληγῶν καὶ τῶν ἰδιοκτητῶν, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ θέσῃ τὰ πράγματα εἰς μίαν λύσιν, οὐχὶ βεβαίως εἰς ὁριστικὴν λύσιν, ἀλλὰ τοὐλάχιστον θὰ δώσῃ ἀφορμὴν νὰ μὴ διαταράσσωνται εἰς τὸ μέλλον αἱ σχέσεις τῶν κολληγῶν καὶ τῶν ἰδιοκτητῶν, ὅπως διαταράσσονται τώρα. Ἐπίσης παραπονοῦνται κατὰ τῶν ἐκεῖ δικαστικῶν Ἀρχῶν, ὡς καὶ κατὰ τῆς στρατιωτικῆς καὶ διοικητικῆς ἐξουσίας, διότι, ἐνῷ βλέπουσιν, ὅτι τὸ δίκαιον εἶναι ὑπὲρ τῶν χωρικῶν, ἐν τούτοις δὲν ὑποστηρίζουσιν αὐτούς. Ἰδοὺ τί λέγει ἡ ἀπόφασις τοῦ Πρωτοδικείου Λαμίας ὑπ’ ἀριθ. 57 ἐ. ἔτους (ἀναγινώσκει): «Διὰ ταῦτα τὸ Δικαστήριον ἀποφαίνεται ὅτι τὸ λιβάδιον οἱ χωρικοὶ νέμονται οὐχὶ ὡς ἐνοικιασταὶ ἀλλ’ ἐπὶ κολληγικῷ δικαιώματι δυνάμει ἐθίμου». Γνωρίζετε δὲ ὅτι τὸ ἔθιμον, ἰδίᾳ ἐν ταῖς ἀγροτικαῖς σχέσεσιν ἐν Θεσσαλίᾳ, ἀποτελεῖ νόμον. Ἀλλά, ἐνῷ ὅλα ταῦτα λέγουσιν ὑπὲρ τῶν χωρικῶν, τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι, ὅτι τὰ πρόβατα αὐτῶν τὰ ἐξεδίωξαν ἐκτὸς τοῦ χωρίου, τὸ λιβάδιον δὲ τὸ κατέλαβον αὐθαιρέτως καὶ κάμνουσιν ὅ,τι θέλουσι ὡς νὰ μὴ ὑπάρχῃ νόμος οὔτε ἐξουσία. Αὐτὰ εἶναι τὰ παράπονα αὐτῶν τῶν χωρικῶν, ἔχουσι δὲ φθάσει τὰ πράγματα εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε δὲν ἐγγυᾶταί τις διὰ τὸ μέλλον. Συγχρόνως καθιστῶ γνωστὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἀπό τινος ἡ «κτηματικὴ ἕνωσις» ἤρχισε νὰ θέτῃ ὡρισμένον σχέδιον, ἐφ’ ὅσον δὲ δὲν κανονίζονται αἱ σχέσεις κολληγῶν καὶ ἰδιοκτητῶν καταπιέζουσιν οὗτοι τοὺς χωρικοὺς εἰς τοιοῦτον βαθμόν, ὥστε τοὺς ἐξαναγκάζουσι νὰ φεύγωσιν ἀπὸ τὰ κτήματά των, διότι μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς ἀπειράριθμοι ἔχουσιν ἐγερθῆ ἀγωγαὶ περὶ ἐξώσεως. Δὲν γνωρίζω ποῦ θὰ καταλήξῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι ἐφ’ ὅσον ὁ ἰδιοκτήτης ἀποστέλλει ἀγωγὰς περὶ ἐξώσεων καὶ οἱ κολλῆγαι δὲν φεύγουσι δὲν ἐννοῶ πῶς εἶναι δυνατὸν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ ζήσωσι μὲ ἡσυχίαν. Δὲν γνωρίζω πῶς θὰ ὑπάρξῃ ἡσυχία καὶ εὐημερία, ἐφ’ ὅσον γίνεται τόσον ἄγριος πόλεμος ἐναντίον τῶν χωρικῶν. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑποβάλῃ τάχιστα τὸν κανονισμὸν τῶν σχέσεων τῶν καλλιεργητῶν καὶ ἰδιοκτητῶν. Εἰς τὴν Θεσσαλίαν παρατηρεῖται τὸ ἑξῆς. Ὁσάκις μεταβαίνουσιν ὑπάλληλοι δι’ ὑπηρεσίαν, εἴτε δικαστικοὶ εἶναι οὗτοι εἴτε στρατιωτικοί, μὴ γνωρίζοντες τὰ πράγματα ὑποστηρίζουσι πάντοτε τοὺς ἰδιοκτήτας, εἰς δὲ τοὺς καλλιεργητὰς λέγουσι «τί νὰ σᾶς κάμωμεν; Αὐτὸς εἶναι ἰδιοκτήτης». Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐφέρθη καὶ ὁ διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας, ὅστις ἐν συνεντεύξει μοὶ εἶπεν, ὅτι, ἀφοῦ εἶναι ἰδιοκτήτης ὁ Μαραθέας, δικαιοῦται νὰ διώξῃ τοὺς χωρικούς! Εἶναι βεβαίως ἰδιοκτήτης, ἀλλὰ δὲν εἶναι ὅπως εἶναι εἰς ὅλην τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα, διότι ἐν Θεσσαλίᾳ οἱ χωρικοὶ ἐκεῖ ἐγεννήθησαν καὶ ἀνετράφησαν, τὰ δὲ κτήματα ἦσαν ἰδικά των, τὰ ἀφῄρεσε δὲ ὁ χρόνος, ἡ βία καὶ αἱ περιστάσεις αἱ κακαί. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ δίδητε, κύριε Ὑπουργέ, τοιαύτην ἑρμηνείαν εἰς τὰ ὄργανά σας, διότι ἀλλοίμονον, ἐὰν σκεφθῆτε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καὶ ἂν εἴπωσιν ὅλοι, ὅτι ἡ Θεσσαλία εἶναι ἰδιοκτησία μου· καὶ συνεπῶς δὲν ἔχετε οὐδὲν δικαίωμα νὰ κατέχητε τὰς γαίας, σᾶς ἐρωτῶ, τί πρέπει νὰ κάμωσιν οἱ χωρικοί; Ἐὰν μείνωσι, θὰ ἔρχωνται εἰς διενέξεις μὲ τοὺς ἰδιοκτήτας· ἐὰν φύγωσι, ποῦ θὰ ὑπάγωσιν; Ὁ εἰσαγγελεὺς ἐν τούτοις ἐφρόντισε νὰ τοῖς συστήσῃ νὰ ὑπάγωσιν εἰς τὴν Τουρκίαν.

§65Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι τρόπος τοῦ λέγειν.

§66Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Εἶναι τρόπος τοῦ λέγειν, ἀλλ’ ἐκεῖνοι δὲν γνωρίζουσι Συντακτικόν.

§67Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ τὸ πιστεύσητε.

§68Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Τὸ πιστεύω καὶ τὸ βεβαιῶ.

§69Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε ὑμεῖς ὁ ἴδιος ἰδίαν ἀντίληψιν τοῦ πράγματος;

§70Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Ἐγὼ καὶ τὰ ἔμαθον καὶ ἐπιτοπίως ἀντελήφθην τὰ πράγματα.

§71Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Θὰ ἠπείλησαν, ὅτι θὰ ὑπάγωσιν εἰς τὴν Τουρκίαν, καὶ δι’ αὐτὸ τοῖς ἐλέχθη.

§72Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸς εἶναι τρόπος τοῦ λέγειν. Ἐὰν ζητῶσι παράνομα, προτιμότερον εἶναι νὰ ὑπάγωσιν ἐκεῖ.

§73Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν ζητοῦσι παράνομα.

§74Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ζητῶσι.

§75Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Ἐφ’ ὅσον δὲν ζητοῦσι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ λέγωσιν οἱ ὑπάλληλοι εἰς αὐτοὺς νὰ ὑπάγωσιν εἰς τὴν Τουρκίαν, διότι οἱ Θεσσαλοὶ ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ θέλουσι νὰ μεταχειρίζωνται ἐκεῖνα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα μεταχειρίζονται οἱ ἰδιοκτῆται, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουσι τὴν ἄγουσαν εἰς τὴν Τουρκικὴν Πρεσβείαν καὶ ζητοῦσι τὴν ἐπέμβασιν τῆς Τουρκικῆς Πρεσβείας, καὶ τὸ χειρότερον δέ, ὅτι ζητοῦσι νὰ ἀλλάξωσιν ὑπηκοότητα.

§76Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Νὰ τὴν ἀλλάξωσι.

§77Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Προτιμότερον εἶναι νὰ τὴν ἀλλάξωσι, διότι διὰ τὴν Θεσσαλίαν, διὰ τὴν πατρίδα μας, εἶναι ἄνθρωποι βλαβεροί. Δι’ αὐτὸ ἤθελον συστήσει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως δώσῃ τὰς δεούσας διαταγὰς ὅπου πρέπει, διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ δίκαιον, εἰς ἐκείνους δὲ οἱ ὁποῖοι μεταχειρίζονται τὴν βίαν τοῖς συνιστῶ νὰ ἀλλάξωσι τακτικήν, διότι ἄλλως οἱ χωρικοὶ θὰ φερθῶσιν ὅπως πρέπει.

§78Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Ἔχω νὰ ὑποβάλω παράπονά τινα κατὰ τοῦ Προεδρείου, διότι, ἐνῷ εἶμαι ἐγγεγραμμένος νὰ ὁμιλήσω τὴν πρωίαν διὰ τὸν Ἐπίσκοπον Φθιώτιδος, ὁ κ. Πρόεδρος δὲν μοὶ ἔδωκε τὸν λόγον.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡμιλήσατε προχθὲς δὶς ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου.

§80Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Ὡμίλησα ἅπαξ, καὶ κατόπιν ἐγεννήθη προσωπικὸν ζήτημα.

§81Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν κατώρθωσεν ἀκόμη νὰ μεταδώσῃ τὴν μομφὴν κατὰ τοῦ Προεδρείου.

§82Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Τὴν πρωίαν ἤμην ἐγγεγραμμένος ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει τῶν ἐπερωτήσεων, διὰ νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν ἐπιστημόνων Λαμίας κατὰ τοῦ Σ. Ἐπισκόπου των. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς δὲν μοὶ ἔδωκε τὸν λόγον, ἐνῷ παρέσχε τοῦτον, εἰς τὸν δεύτερον ἐγγεγραμμένον κ. Μ. Γαλανόν. Δὲν παραπονοῦμαι διὰ τοῦτο, ἀλλὰ παραπονοῦμαι, διότι, ὅτε κατόπιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ὡμίλησεν ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Γαλανὸν καὶ ἤλεγξε τόσον αὐτὸν ὅσον καὶ ἐμὲ δι’ ὅσα εἴχομεν εἴπει προηγουμένως, ἐγεννήθη προσωπικὸν ζήτημα. Ἕνεκα τοῦ λόγου δὲ τούτου, καὶ ἐπειδὴ εἶχον δικαίωμα ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ ὡς πρῶτος ἐγγραφεὶς διὰ νὰ ὁμιλήσω, ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου, ἐπαναλαμβάνω, ἐζήτησα τὸν λόγον ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος μοὶ εἶπεν, ὅτι δὲν μοὶ τὸν δίδει ὡσανεί, Κύριοι, νὰ μὴ εὑρισκόμεθα ἐν Βουλῇ ἐλευθέρου Κράτους, ἀλλ’ ἐν Δούμᾳ Ῥωσικῇ. Αὐτὸ τὸ παράπονον ἔχω κατὰ τοῦ Προεδρείου.

§83Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ κατέρχηται ἐκ τῆς ἕδρας αὐτοῦ ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς εἰς πᾶσαν στιγμὴν καὶ νὰ δίδῃ ἐξηγήσεις διὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔλαβον χώραν. Οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν, ὡς ἔχοντες δικαίωμα ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ, εἶχον διακόψει τὴν συνεδρίασιν καὶ ὑπέβαλον νομοσχέδια, ἐν τούτῳ δὲ τῷ σημείῳ ἐλύθη ἡ συνεδρίασις ἐλλείψει χρόνου. Ἡ συζήτησις αὕτη νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ κατὰ τὴν ὡρισμένην ἡμέραν τῶν ἀναφορῶν, ἡ δὲ μομφὴ κατὰ τοῦ Προεδρείου εἶναι ἄσχετος καὶ δὲν εἶναι σύμφωνος μὲ τὰ πράγματα.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προχθὲς ἤρξατο ἡ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, καὶ πρῶτος ὡμίλησεν ὁ παραπονούμενος συνάδελφος ἐκ Φθιώτιδος, πρὸς αὐτὸν δὲ ἀπήντησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας. Κατόπιν ἤθελεν ὁ κ. Γαλανὸς νὰ ὁμιλήσῃ, ἀλλά, ὅτε ἤρχετο εἰς τὸ βῆμα, διεκόπη ἡ συνεδρίασις. Εἶσθε βεβαίως ἐγγεγραμμένος, ἀλλὰ εἴχετε ὁμιλήσει δίς, ἀπήντησε δὲ πρὸς ὑμᾶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας. Σήμερον ἦτο ἡ σειρὰ τοῦ κ. Γαλανοῦ καὶ οὐχὶ ὑμῶν. Μετὰ τὸν κ. Γαλανὸν ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, κατόπιν ἐπῆλθεν ἡ ὑποβολὴ τῶν νομοσχεδίων καὶ ἡ συνεδρίασις διελύθη. Μήπως ἠθέλετε μετὰ τὴν πρώτην μετὰ μεσημβρίαν ὥραν νὰ σᾶς δώσω τὸν λόγον;

§85Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἶχε περατωθῆ ἡ συζήτησις;

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι· εἶχε διακοπῆ. Ὅτε ἐλύθη ἡ συνεδρίασις, ἤθελε νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Βουλευτής.

§87Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν γνωρίζω ἂν εἶναι ἐγγεγραμμένος ἄλλος ἐπὶ τοῦ θέματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησε πρὸ μικροῦ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λαρίσης.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι· δὲν εἶναι ἄλλος.

§89Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὄρα Παράρτημα).

§90Γ. ΣΧΙΝΑΣ. (Ὄρα Παράρτημα).

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπούσδρας θὰ ὁμιλήσῃ;

§92Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Μετὰ τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἐξέλιπεν ὁ λόγος τῆς ἐπερωτήσεως.

§93ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ εἰσαγάγω νομοσχέδιον «περὶ ἐγκρίσεως εἰδικῶν προϋπολογισμῶν πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων διὰ τῶν πόρων τοῦ ταμείου Ἀμύνης».

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ. (Ὄρα Παράρτημα Βʹ Ἀναθ. Βουλῆς, Τεῦχος Αʹ).

§95Δ. ΚΟΥΛΟΥΜΠΑΡΔΟΣ (Ὄρα Παράρτημα).

§96Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι μετά τινος δυσφορίας ἀπευθύνω πρώτην φοράν, ἐννοεῖται, ἐπερώτησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, διότι δὲν εὑρίσκω προσῆκον εἰς Βουλευτὰς ἐγγὺς κειμένους πρὸς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀπευθύνωσιν ἐπερωτήσεις, ἀλλ’ εἶμαι ὑποχρεωμένος, εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην νὰ πράξω τοῦτο, διότι πᾶσα ἀνεπίσημος προσπάθεια ἀπέβη ἄκαρπος. Εἰς τὴν πόλιν τοῦ Βόλου ὑπάρχει, ὡς εἶναι γνωστόν, σχέδιον πόλεως καταρτισθὲν εὐθὺς μετὰ τὴν προσάρτησιν τῆς Θεσσαλίας καὶ κυρωθὲν διὰ Βασ. Διατάγματος· δι’ αὐτοῦ ὡρίσθη τὸ πλάτος τῶν ὁδῶν συμφώνως τῷ νόμῳ περὶ ὑγιεινῆς οἰκοδομῆς τῶν πόλεων καὶ κωμῶν. Θὰ σᾶς φανῇ ἴσως παράδοξον, ὅτι ὁ νόμος αὐτός, καίτοι ἐγένετο ἀπὸ τοῦ 1835, ἤτοι ἐπὶ τῆς μοναρχίας, φέρει τὴν ἑξῆς διάταξιν ἐν ἄρθρῳ 6ῳ (ἀναγινώσκει): «Αἱ ὁδοὶ δὲν πρέπει νὰ γίνωνται δυσαναλόγως καὶ ὑπερβολικῶς πλατεῖαι, διὰ νὰ μὴ αὐξάνῃ ὁ καύσων ἀπὸ ἔλλειψιν σκιᾶς». Ἀλλ’ ἐνῷ τοιαύτη εἶναι ἡ ἀντίληψις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸν τόπον τῆς σκιάσεως τῶν ὁδῶν, ἀμέσως κατωτέρω ἀναγράφει ὁ νόμος τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἀλλὰ δὲν συγχωρεῖται πάλιν οὔτε πολὺ στεναὶ νὰ γίνωνται· καὶ αὐτῶν δὲ τῶν μικρῶν ὁδῶν τὸ πλάτος δὲν θέλει εἶναι ὀλιγώτερον τῶν 6 μέτρων». Τοιαύτη λοιπὸν ὅλως νεωτεριστικὴ εἶναι ἡ ἀντίληψις περὶ τῆς οἰκοδομῆς τῶν πόλεων τοῦ 1835, ὁσάκις δὲ ἡ διοίκησις μένει ἐλευθέρα παντὸς ἐπηρεασμοῦ, ἐννοεῖται ὅτι ὁ νόμος ἐφαρμόζεται καὶ τὰ σχέδια τῶν πόλεων, τὰ πρωτογενῆ οὕτως εἰπεῖν, εἶναι σύμφωνα πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἡ διοίκησις δὲν μένει πάντοτε ἀνεπηρέαστος, διότι ἓν σχέδιον πόλεως πλήττει πολλὰ συμφέροντα, πλήττει τοὺς μὴ δυναμένους ἢ νομοταγεῖς καὶ μὴ θέλοντας ν’ ἀντιδράσωσιν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου καὶ ὁ νόμος δὲν κάμπτεται, ἀλλὰ πλήττει πολλάκις καὶ τοὺς ἰσχυρούς, οἱ ὁποῖοι καὶ τὴν δύναμιν ἀλλὰ καὶ τὴν θέλησιν ἔχουσι νὰ ὁμιλήσωσι μετὰ κύρους καὶ ἐπιβληθῶσι παρὰ τῇ Κυβερνήσει, καταπατεῖται δ’ ἀσυστόλως ὁ νόμος. Ἐννοεῖται ὅτι μετὰ ταῦτα τὰ σχέδια τῶν πόλεων, ὅτε τὰ βλέπει τις εἰς τὸν πίνακα φέροντα ὅλας τὰς τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας ὑπέστησαν ἀπὸ τὰς πιέσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐπὶ τῶν Κυβερνήσεων, ἀποτελοῦσιν εἰκόνα ἀξιοθρήνητον τῳόντι. Βλέπει τις στρεβλώσεις ὁδῶν, κατευθύνσεις πρὸς ἄλλα μέρη, πλάτη ὁδῶν ποὺ μὲν δύο, ποὺ δὲ τριῶν μέτρων, ποὺ δὲ ὀκτώ, καὶ ποὺ δέκα, βλέπει καμπτομένην τὴν ὁδὸν εἰς τὸ μέσον καὶ βλέπει τέλος πλήρη τὴν εἰκόνα τῆς ἀθλιότητος τῆς διοικήσεως, διοικήσεως παραλελυμένης καὶ μὴ κατορθούσης ν’ ἀντιστῇ εἰς τὰς πιέσεις τὰς ὁποίας ὑφίσταται. Ἡ ὁδὸς Κωλέττη τῆς πόλεως Βόλου τέμνει ἐγκαρσίως τὴν παράλληλον πρὸς τὴν παραλίαν κατεύθυνσιν τῆς πόλεως τοῦ Βόλου ἥτις, ὡς γνωρίζετε οἱ πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν, κεῖται εἰς τὸν ἐνδότατον μυχὸν τοῦ Παγασιτικοῦ κόλπου καὶ ἐξαπλοῦται παραλλήλως πρὸς τὴν παραλίαν ἐπὶ τοῦ βορειοδυτικοῦ μέρους τοῦ Παγασιτικοῦ κόλπου. Αἱ ὁδοί, ἀρχόμεναι ἀπὸ τῆς πρώτης, τῆς παραλιακῆς, εἶναι παράλληλοι πρὸς τὴν θάλασσαν, κόπτονται δὲ καθέτως σχεδὸν ὑπὸ ἄλλων ὁδῶν διηκουσῶν ἀπὸ τῆς παραλίας πρὸς τὸ βάθος τῆς πόλεως. Μία τῶν τοιούτων ὁδῶν εἶναι καὶ ἡ ὁδὸς Κωλέττη, ἡ ὁποία ἀρχομένη ἀπὸ τῆς παραλιακῆς τέμνει τὴν πρώτην παράλληλον καθέτως, τὴν δευτέραν καθέτως, τὴν τρίτην καθέτως, φθάνει μέχρι τῆς ὁδοῦ Ἑρμοῦ, τῆς τετάρτης ὁδοῦ δηλ., καὶ σταματᾷ μέχρις ἐκεῖ. Τὸ σχέδιον τῆς πόλεως Βόλου τοῦ 1884, ἤτοι τὸ πρῶτον σχέδιον τῆς πόλεως ἀπὸ τῆς προσαρτήσεως τῆς Θεσσαλίας, κανονίζει τὸ πλάτος τῆς ὁδοῦ αὐτῆς ὀκτὼ μέτρα καὶ τὸ σχέδιον αὐτὸ ἐφηρμόσθη ὅσον ἀφορᾷ τὰ σημεῖα, εἰς ἃ τέμνει τὴν πρώτην, τὴν δευτέραν καὶ τὴν τρίτην ὁδόν. Κατὰ τὸ 1895 ὅμως διὰ τῶν μεθόδων, τὰς ὁποίας γνωρίζετε ὅλοι, τὸ σχέδιον τοῦ Βόλου εἰς τὴν ὁδὸν Κωλέττη ἐκρίθη ἀναγκαῖον νὰ μεταρρυθμισθῇ καὶ μετερρυθμίσθη, μετερρυθμίσθη δὲ κατὰ παράβασιν τοῦ νόμου, τοῦ ὁποίου τὸ ἄρθρον 6 πρὸ ὀλίγου ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἀναγνώσω πρὸς ὑμᾶς, μετερρυθμίσθη ὁρισθέντος τοῦ πλάτους τῶν ὁδῶν αὐτῆς εἰς μέτρα τρία, ἤτοι ἐναντίον τῆς διατάξεως τοῦ νόμου, κατὰ τὴν ὁποίαν (ἀναγινώσκει): «Τὸ πλάτος τῶν ὁδῶν τῶν μικρῶν ἀκόμη δὲν δύναται νὰ εἶναι ὀλιγώτερον τῶν 6 μέτρων». Καὶ ἡ μὲν Πολιτεία ἀδιαφορεῖ δυστυχῶς διὰ τὰς τοιαύτας παραβάσεις τοῦ νόμου, ἀλλ’ ἡ παράβασις αὕτη ἔπληξε καὶ ἰδιωτικὰ συμφέροντα. Εἷς δ’ ἐκ τῶν πληγέντων διὰ τῆς παραβάσεως ταύτης τοῦ νόμου ἐποιήσατο παραστάσεις πρὸς τὴν τότε Κυβέρνησιν, δὲν περιωρίσθη ὅμως μόνον εἰς παραστάσεις ἀτελεσφορήτους, ἀφοῦ ὁ ἀδικούμενος δὲν ἦτο ἰσχυρός, δὲν εἶχε δηλ. τὸ μέσον διὰ τῆς ἐξωδίκου, τουτέστι διὰ τῆς νομίμου, ὁδοῦ νὰ ἐπιτύχῃ τὸ δίκαιόν του, ἀλλὰ προσέτι ἠναγκάσθη νὰ ὑποβάλῃ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον αἴτησιν θεραπείας, ἀπειλῶν τὸ Δημόσιον διὰ τῆς ἀποζημιώσεως, τὴν ὁποίαν ἐδικαιοῦτο νὰ αἰτήσηται παρ’ αὐτοῦ ἕνεκα τῆς παραβάσεως τοῦ νόμου. Εἰς τὴν πρώτην ἀναφοράν του, ἡ ὁποία ἀπηυθύνθη τῷ 1907, τὸ Δημόσιον δὲν ἀπήντησεν, ὡς συνήθως, καὶ ἐτέθη αὕτη εἰς τὸ ἀρχεῖον. Ταύτην ὅμως, ὡς εἶπον, ἐπηκολούθησεν αἴτησις θεραπείας, ἀλλὰ καὶ αὕτη ἔλαβε τὴν τύχην τῆς ἀναφορᾶς καὶ ἐτέθη εἰς τὸ ἀρχεῖον. Ἀλλ’ ὁ πολίτης αὐτός, ὅστις δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων τῶν θνητῶν, οἱ ὁποῖοι, διότι δὲν εἶναι ἰσχυροί, ἀπελπίζουσιν, ἀπηύθυνε δευτέραν ἐντονωτέραν αἴτησιν θεραπείας, ἤρξατο δὲ καὶ δημοσιογραφικοῦ ἀγῶνος. Τότε ἀφυπνίσθη τῳόντι ἡ διοίκησις καὶ δι’ ἑνὸς ἐγγράφου τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1907 πρὸς τὸν νομάρχην Μαγνησίας λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Λαβόντες ὑπ’ ὄψιν κλπ. ἐντελλόμεθα ὅπως συστήσητε τῷ δημάρχῳ Παγασῶν, ἵνα προκαλέσῃ καὶ ὑποβάλῃ ὑμῖν ψήφισμα ὡς τάχιστα τοῦ παρ’ αὐτῷ δημοτικοῦ συμβουλίου περὶ τοῦ ὁριστικοῦ πλάτους τῆς ῥηθείσης ὁδοῦ Κωλέττη συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 6 τοῦ ἀπὸ 3 Ἀπριλίου 1835 Β. Δ. περὶ ὑγιεινῆς οἰκοδομῆς τῶν πόλεων καὶ κωμῶν καθιστῶν ἀμερίστως ὑπεύθυνον τὸν δῆμον διὰ τὰς τυχὸν ἐνδεχομένας ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐπιζημίους συνεπείας τῆς ἀπειλουμένης ἀγωγῆς ἀποζημιώσεως διὰ τὴν τυχὸν μὴ ἔκδοσιν καὶ ὑποβολὴν τοῦ ζητουμένου ψηφίσματος πρὸς εὔρυνσιν τῆς ὁδοῦ». Ὅτε τὸ ἔγγραφον αὐτὸ ἐλήφθη εἰς τὴν δημαρχίαν Παγασῶν, θὰ ὑποθέτητε βεβαίως ὅτι τὸ δημοτικὸν συμβούλιον ἔσπευσε νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὸν νόμον καὶ νὰ ὁρίσῃ τέλος πάντων διὰ ψηφίσματός του τὸ κατώτατον ὅριον τοῦ νομίμου πλάτους τῶν ὁδῶν, ἤτοι 6 μέτρα, τὸ δημοτικὸν ὅμως συμβούλιον ἀντὶ τούτου ἐπιμελῶς ἠρνήθη νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὸν νόμον, διότι, ὡς σᾶς εἶπον, ἡ μεταρρύθμισις ἐκείνη ἔπληττεν ἰσχυροὺς τῆς πόλεως Βόλου, ὁ δὲ ζημιούμενος ἐκ ταύτης ἦτο πληβεῖος ἁπλοῦς. Τὸ Ὑπουργεῖον ἀπηύθυνε δεύτερον ἔγγραφον, ἐντονώτερον τοῦ πρώτου, τὸ δημοτικὸν συμβούλιον δὲν ἔδωκε καμμίαν ἀπάντησιν, τὸ Ὑπουργεῖον ἀπηύθυνε τρίτον ἔγγραφον ἔντονον, καὶ τὸ συμβούλιον τέλος πάντων συνέρχεται καὶ ἀποφαίνεται μὴ μεταρρυθμιστέον τὸ σχέδιον τῆς πόλεως Βόλου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐκανονίζετο τὸ πλάτος τῆς ὁδοῦ Κωλέττη κατὰ τὸ τμῆμα αὐτῆς ἐκεῖνο ὅπερ ἀνέφερον ὑμῖν εἰς 3 μέτρα. Τὸ Ὑπουργεῖον ὅμως ἔχον ὑπ’ ὄψει καὶ τὴν γνώμην, φαίνεται, τοῦ νομικοῦ συμβούλου, ἀλλ’ ἰδίᾳ ἀποβλέπον εἰς τοὺς ἐκ τῆς παραβάσεως τοῦ νόμου κινδύνους προυκάλεσε Βασ. Διάταγμα τροποποιήσεως τοῦ σχεδίου τοῦ Βόλου, καίτοι τὸ δημοτικὸν συμβούλιον ἀπεφήνατο κατὰ τῆς τροποποιήσεως καὶ ὥρισε τὸ πλάτος τῆς ὁδοῦ εἰς τὸ ἀρχικὸν πλάτος, διὰ τὸ ὁμοιόμορφον τῆς ὅλης ὁδοῦ, ὡς λέγει τὸ Διάταγμα ἐκεῖνο. Ἠδύνατο δηλ. νὰ τὸ ὁρίσῃ εἰς 6 μέτρα, εἰς τὸ ἐλάχιστον τουτέστι τοῦ νόμου ὅριον, ἀλλὰ τὸ ὥρισεν εἰς 8 μέτρα διὰ τὸ ὁμοιόμορφον τῆς ὁδοῦ, διότι πράγματι θὰ ἦτο ἀσχημία νὰ ἦτο ἡ ὁδὸς μέχρις ἑνὸς σημείου 8 μέτρα καὶ πέρα αὐτοῦ 6. Ἐξεδόθη τὸ Διάταγμα αὐτό, ἀλλά, ὡς σᾶς εἶπον, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον συμφέρον νὰ εἶναι 3 μέτρα τὸ πλάτος τῆς ὁδοῦ, ἤρχισαν νὰ ἐξεγείρωνται, διότι εἶδον τὴν ἰσχὺν αὑτῶν συντριβομένην ἀπέναντι τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου καὶ τοῦ δικαίου πραγματουμένην ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος προΐσταται σήμερον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Δὲν ἔλειψα δὲ νὰ ποιήσωμαι καὶ παραστάσεις πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ νὰ εἴπω πρὸς αὐτὸν ὅτι ἡ ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Κωλέττη ἐνέργεια τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου εἶναι προφανῶς παράνομος, ἂν μὴ σκανδαλώδης. Ὑπέμνησα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν μάλιστα μίαν ἔκθεσιν τοῦ νομομηχανικοῦ Μαγνησίας, ὁ ὁποῖος γράφει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ ῥυμοτομία τῆς πόλεως Βόλου πραγματουμένη κατὰ τὸ ἀπὸ 31 Ἰουλίου 1882 ἐγκεκριμένον σχέδιον καὶ τῶν πολυαρίθμων τροποποιήσεων αὐτοῦ κατὰ τὸ κεντρικὸν αὐτοῦ τμῆμα (ἔνθα καὶ ἡ ὁδὸς Κωλέττη) παρουσιάζει γενικῶς μὲν ἀνακριβείας, δι’ ὧν ὁδοί τινες καθίστανται ὀφιοειδεῖς, καὶ τὸ σπουδαιότερον παρὰ τὸ ἄρθρ. 6 τοῦ ἀπὸ 3 Ἀπριλίου 1835 Β. Δ. περὶ ὑγιεινῆς οἰκοδομῆς τῶν πόλεων, πολλὰς ῥυμοτομίας πλάτους ἐλάσσονος τῶν 6 μέτρων.... Ἐπειδὴ ἡ ἐφ’ ἧς λαμβάνομεν γνῶσιν τοῦ γεγονότος ἔκδοσις ἀδειῶν συνεπάγεται εὐθύνας περὶ ἀποζημιώσεως, ὑποχρεούμεθα τοῦ λοιποῦ ν’ ἀρνηθῶμεν αὐτὰς δι’ ὅλας τὰς ὁδοὺς ταύτας, διὸ παρακαλοῦμεν νὰ ληφθῇ συντονωτάτη πρόνοια καὶ ὑπὸ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου καὶ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου περὶ ἀποκαταστάσεως τοῦ νομίμου πλάτους τῶν ῥυμοτομιῶν τούτων, αἵτινες πᾶσαι περιέχονται μεταξὺ τῶν ὁδῶν Θησέως καὶ Ἰάσονος εἰς τὰ τμήματα Αʹ καὶ Βʹ». Ὁ νομομηχανικὸς ἐδικαιολογεῖτο ἐν τῷ ἐγγράφῳ αὐτῷ διὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν μέχρι τότε ἀδειῶν πρὸς οἰκοδομὴν οἰκιῶν εἰς πλάτος ὁδῶν ὀλιγώτερον τοῦ νομίμου τῶν 6 μέτρων, διότι δὲν ἐγνώριζε τὴν διάταξιν ἐκείνην. Εἶναι ἀνώτερος ὑπάλληλος τοῦ Κράτους καὶ ἐδικαιοῦτο νὰ μὴ γνωρίζῃ διάταξιν ἑνὸς νόμου, καὶ δὴ νόμου ἀφορῶντος εἰδικῶς εἰς τὴν ἐπιτέλεσιν τοῦ καθήκοντός του! Διότι, ὡς γνωρίζετε, οἱ νομομηχανικοὶ εἶναι οἱ ἔφοροι τῆς ἐφαρμογῆς τῶν σχεδίων τῶν πόλεων. Ἀλλ’ ἐπὶ τέλους λέγει ὁ νομομηχανικός, ἤδη, ὅτε ἔμαθον πλέον, ὅτι ὑπάρχει τοιοῦτος νόμος, εἶμαι ὑποχρεωμένος ὄχι μόνον νὰ ἀρνηθῶ τὴν ἔκδοσιν περαιτέρω ἀδειῶν ἀφορωσῶν εἰς ὁδοὺς ἐχούσας πλάτος ὀλιγώτερον τῶν ἕξ μέτρων, ἀλλὰ καὶ τὰς ἤδη ἐκδεδομένας ν’ ἀνακαλέσω. Ἐνόμισα τότε καὶ ἐνόμισεν ὁ παραπονούμενος αὐτὸς πολίτης, ὅτι ἔληξε πλέον ἡ σκανδαλώδης αὐτὴ ὑπόθεσις, ἀλλὰ παρ’ ἐλπίδα, παρὰ τὴν δικογραφίαν αὐτήν, ἡ ὁποία βεβαίως ὑπάρχει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τὸ ἁρμόδιον τμῆμα, παρὰ τὰς ἐντόνους παραστάσεις πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐκδίδεται ἓν νέον Β. Διάταγμα τελευταῖον πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, διὰ τοῦ ὁποίου τροποποιεῖται καὶ πάλιν τὸ σχέδιον τῆς πόλεως Βόλου κατὰ τὸ τμῆμα τῆς ὁδοῦ Κωλέττη, εἰδικῶς δὲ κατὰ τὸ τμῆμα τὸ μεταξὺ τῆς ὁδοῦ Δημητριάδος καὶ τῆς ὁδοῦ Ἑρμοῦ, τροποποιεῖται καὶ ὁρίζεται τὸ πλάτος τῆς ὁδοῦ εἰς τρία μέτρα, ὁρίζεται δηλαδὴ τὸ πλάτος κατὰ παράβασιν τοῦ νόμου, τοῦ ἰσχύοντος ἔτι, τοῦ ἰσχύοντος ὅμως καὶ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν χρειασθῇ σήμερον ὑπὸ τὰς ἀντιλήψεις τὰς νέας περὶ οἰκοδομικῆς τῶν πόλεων νὰ μεταρρυθμισθῇ ὁ νόμος οὗτος, κατὰ τὸν ὁποῖον ῥητῶς, ἐπιτακτικῶς, ἀπαγορευτικῶς λόγῳ τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἔχει ὁ νόμος τῆς δημοσίας ὑγείας, ὁρίζεται τὸ πλάτος τῶν ὁδῶν εἰς ἕξ μέτρα. Μιᾶς τοιαύτης παρανομίας τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, τῆς ὁποίας ἀναμφισβητήτως εἶναι ἀλλότριος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλ’ εἰς τὴν ὁποίαν ἐνέπεσε, κατόπιν τῶν εἰσηγήσεων τοῦ ἁμαρτωλοτέρου τῶν τμημάτων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἂν ἀφαιρέσῃ κανεὶς τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων, τὸ ὁποῖον εἶναι ἴσως ἁμαρτωλότερον καὶ αὐτοῦ ἀκόμη, εἰς τὴν ὁποίαν ἐνέπεσε, λέγω, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐνόμισα ὅτι εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ζητήσω τὴν ἀνόρθωσιν, ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μελετῶν ἐπισταμένως, ὅπως θὰ μελετήσῃ, τὸ ζήτημα θέλει ἐφαρμόσει τὸν νόμον. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, ἐφ’ ὅσον ἰσχύει ὁ νόμος αὐτὸς — καί, ὡς εἶπον, θὰ ἰσχύῃ, καὶ ὅταν ἀκόμη ὑπὸ τὰς νεωτέρας ἀντιλήψεις τῆς οἰκοδομικῆς τῶν πόλεων ῥυθμισθῶσι κατ’ ἄλλον τρόπον τὰ κατ’ αὐτόν —, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐφ’ ὅσον ἰσχύει ὁ νόμος, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ. Οὐδ’ εἶναι εὔλογος ἡ αἰτιολογία, τὴν ὁποίαν ἴσως ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ ἀνέφερε πρὸς τὸν Ὑπουργὸν εἰσηγουμένη τὰ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, ὅτι δηλαδὴ ἡ πόλις τοῦ Βόλου ἦτο Τουρκικὴ πόλις μέχρι τῆς προσαρτήσεως, ὅτι ἐπὶ Τουρκοκρατίας ἐπετρέπετο ἡ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον οἰκοδομὴ τῶν πόλεων, ὅτι ἡ ὁδὸς ἐκείνη ἦτο κεχαραγμένη ἤδη μὲ πλάτος τριῶν μέτρων. Βεβαίως ἦτο κεχαραγμένη τριῶν μέτρων ὁδὸς ἐπὶ Τουρκοκρατίας, ἀλλὰ, ὅτε κατὰ τὸ 1883 ἐφηρμόσθησαν οἱ Ἑλληνικοὶ νόμοι, μετερρυθμίσθη, ἐτροποποιήθη κατὰ τὸ μέρος ἐκεῖνο τὸ σχέδιον τῆς πόλεως συμφώνως πρὸς τοὺς νόμους καὶ ἐφηρμόσθη ὡς πρὸς τὴν ὁδὸν ταύτην ἀλλ’ εἰς ὡρισμένα μέρη αὐτῆς καταπατηθέντος τοῦ νόμου εἰς τὸ περὶ οὗ πρόκειται τμῆμα τῆς ὁδοῦ χάριν τῶν ἐπιτηδείων.

§97Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Εἶναι τὸ τελευταῖον τμῆμα πρὸς τὰ ἄνω;

§98Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Εἰς τὸ βάθος τῆς ὁδοῦ Ἑρμοῦ, ἤτοι τῆς ἐμπορικῆς ὁδοῦ τοῦ Βόλου, εἶναι δύο ἐμπορικαὶ ὁδοί, ἡ ὁδὸς Δημητριάδος ἡ πολὺ εὐρεῖα καὶ ἡ ἀμέσως ἐπάνω μετ’ αὐτὴν πρὸς τὸ βάθος τῆς πόλεως, ἡ ὁδὸς Ἑρμοῦ. Δὲν εἶναι λοιπὸν δυνατὸν παρὰ ὁ νόμος αὐτὸς νὰ ἰσχύσῃ καὶ νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ σήμερον, κατ’ ἐξοχὴν δὲ σήμερον δέον νὰ ἐφαρμοσθῇ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ὑπὸ τόσας ἐλπίδας διέπει τὰ κοινά. Δικαιοῦμαι ἄρα μετὰ ταῦτα νὰ πιστεύω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὰς συστάσεις μου ταύτας ἀφαιρῶν ἀπ’ αὐτῶν πᾶν ὅ,τι δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἔλεγχος. Διότι προσωπικῶς διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἔχει καμμίαν πρόθεσιν ἐλέγχου ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ ταύτην τὴν στιγμὴν πρὸς τὴν Βουλήν.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐζητήθη ἡ γενίκευσις. Ὁ κ. Χρυσοχοΐδης ἔχει τὸν λόγον.

§100Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Ὅπως εἶναι ἐπιβεβλημένον, κύριοι συνάδελφοι, νὰ λαμβάνῃ τις τὸν λόγον, διὰ νὰ ἐλέγχῃ Ἀρχήν τινα, ὅταν πράγματι παρανομῇ, ἐνόμισα ὅτι ἐπίσης εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ λαμβάνῃ τις τὸν λόγον, ἵνα ὑποστηρίξῃ ἐνέργειάν τινα τῆς διοικητικῆς Ἀρχῆς, ἥτις ἐλέγχεται ὡς παρανομοῦσα, ὅταν ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως γνωρίζῃ τὰ πράγματα καὶ δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ καὶ ν’ ἀποδείξῃ ὅτι ἡ ἐλεγχομένη ἐνέργεια τῆς διοικητικῆς Ἀρχῆς ὄχι μόνον δὲν εἶναι παράνομος, ἀλλ’ ἐπανορθοῖ παρανομίαν ἐκτελεσθεῖσαν ὑπὸ προκατόχου Ἀρχῆς.

§101Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν δύναται νὰ γενικευθῇ τοιαύτη συζήτησις.

§102Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπιτρέπετε ν’ ἀπαντήσω ἐγὼ καὶ ἂν θεωρῆτε ἀναγκαῖον ὁμιλεῖτε ὑμεῖς;

§103Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Μάλιστα.

§104Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§105Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ν’ ἀσεβήσῃ πρὸς τὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν βεβαίως οὔτε προσεπάθησεν οὔτε τῷ ἦτο ἐπιτετραμμένον, ἀλλὰ κυριώτατα δὲν προσεπάθησε. Ν’ ἀναστηλώσῃ τὸν νόμον ἠξίωσα καὶ ἡ καλὴ θέλησις δὲν ἔλειπε πρὸς τοῦτο εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ἐγὼ δὲ τοῦτο συνέστησα, τὴν ἀναστήλωσιν καὶ ἐπικράτησιν τοῦ νόμου, εὑρίσκεται δὲ ἐν καιρῷ καὶ τώρα ν’ ἀναστηλώσῃ τὸν νόμον, ἀρκεῖ νὰ τὸν ἑρμηνεύσῃ ὀρθῶς, νὰ τὸν ἑρμηνεύσῃ μὲ τὸ κυριαρχικὸν δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει καὶ ὀφείλει ν’ ἀσκῇ. Εἶναι ἀληθές, ὅτι κατὰ τὸν νόμον περὶ σχεδίου τῶν πόλεων πᾶσα μεταρρύθμισις πρέπει νὰ στηρίζηται εἰς γνωμοδότησιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου. Ὁ νόμος ἐπίσης εἶναι ἀληθὲς ὅτι δὲν ὁμιλεῖ περὶ τῆς δυνάμεως τῆς γνώμης τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, ἂν δηλαδὴ εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὴν διοίκησιν ἢ οὔ. Ἀλλ’ ἐγὼ δέχομαι, ὅτι, ἵνα γένηται μεταρρύθμισις σχεδίου πόλεως, ἡ γνώμη τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου πρέπει νὰ εἶναι σύμφωνος, μολονότι, ὡς σᾶς εἶπον, ὁ νόμος ὁμιλεῖ ἁπλῶς περὶ γνώμης αὐτοῦ, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας γίνεται ἢ δὲν γίνεται ἡ τροποποίησις, ἀλλ’ εἰς τὸ δικαίωμα αὐτὸ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου ὁ νόμος ἔθηκεν ὅρια. Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον δύναται ν’ ἀποφαίνηται περὶ πλάτους εὐρυτέρου τῶν 6 μέτρων, δύναται ν’ ἀποφαίνηται περὶ πλάτους 20 μέτρων, 50 μέτρων, δύναται νὰ καθιστᾷ ὅλας τὰς ὁδοὺς πλατείας καὶ λεωφόρους, ἀλλὰ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ παραβῇ τὸ κατώτατον ὅριον, τὸ ὁποῖον τάσσει ὁ νόμος. Ἐν προκειμένῳ παρεῖδε τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν· δικαίωμα μὲν ἵνα ἐξαναγκάσῃ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον νὰ περιορισθῇ ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ νόμου, καθῆκον δὲ ἵνα ἐπανορθώσῃ τὸ ἄδικον, τὸ ὁποῖον προσεγένετο εἰς ἕνα πολίτην. Ὠρρώδησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπέναντι μιᾶς ἀγωγῆς, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυναν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον συμφέρον νὰ καταστήσωσι δειμαλέον τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, ἀλλὰ δὲν ὠρρώδησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς πρὸ τῆς παραβάσεως τοῦ νόμου, τὴν ὁποίαν εἰσηγεῖτο τὸ τμῆμα, τὸ ὁποῖον εἰσηγήσατο εἰς αὐτὸν τὴν ὑπόθεσιν; Εἶναι ἄκυρον, λέγει ὁ κ. Ὑπουργός, τὸ Διάταγμα, τὸ ὁποῖον μετερρύθμισε συμφώνως πρὸς τὸν νόμον τὸ σχέδιον τῆς πόλεως τοῦ Βόλου, διότι ἐγένετο ἐναντίον τῆς γνώμης τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, ἀλλὰ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ζητήσῃ τὴν γνωμοδότησιν τοῦ νομικοῦ του συμβούλου, ἐὰν πραγματικῶς φρονῇ, ὅτι τὸ Διάταγμα ἐκεῖνο, διὰ τοῦ ὁποίου τὸ σχέδιον τῆς πόλεως ὡρίσθη συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις ἐπιτακτικοῦ νόμου, εἶναι πραγματικῶς ἄκυρον. Καὶ ὅταν εὑρίσκηται τὸ Δημόσιον πρὸ ἑνὸς διλήμματος, διλήμματος τοῦ νὰ ὑποστῇ τὰς συνεπείας ἀγωγῆς περὶ ἀποζημιώσεως ἐκ μέρους ἑνός, ὁ ὁποῖος στηρίζει τὰ δικαιώματά του εἰς παράβασιν τοῦ νόμου, καὶ ἑτέρου ὁ ὁποῖος τὰ δικαιώματά του στηρίζει εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἂν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ τείνῃ τὴν χεῖρα εἰς ἐκεῖνον, ὅστις τὰς πρὸς ἀποζημίωσιν ἀξιώσεις του στηρίζει εἰς κατάφορον παράβασιν τοῦ νόμου ἢ εἰς ἐκεῖνον ὅστις τὰ δικαιώματά του στηρίζει εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου. Ταύτην τὴν ἀξίωσιν εἶχεν ἐκεῖνος, ὅστις ἔχει τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶχε τὴν ἀξίωσιν νὰ ἴδῃ τὸν νόμον ἐφαρμοζόμενον, εἶχε τὴν ἀξίωσιν νὰ ἴδῃ τὸ δίκαιον τοῦ πολίτου ἀναστηλούμενον. Δὲν νομίζω δὲ ὅτι ἡ ἀντίθετος πρὸς τὴν μεταρρύθμισιν γνώμη τοῦ ψηφίσματος τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου δικαιολογεῖ τὴν διοίκησιν παραβιάσασαν τὸν νόμον. Ἡ ἄρνησις τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου ὅπως γνωματεύσῃ συμφώνως πρὸς τὸν νόμον, ἡ ἐπίμονος αὕτη καὶ παρὰ τὸν νόμον ἄρνησις, ἡ ὁποία κρύπτει ὅ,τι ἠδύνατο καὶ ὤφειλε νὰ διαγνώσῃ διὰ μέσου τῶν γραμμῶν ὁ κ. Ὑπουργός, ἡ ἄρνησις αὕτη ἐπέβαλλεν ἄλλην ὑποχρέωσιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς τῇ ὑποχρεώσει τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ οἰκοδομῆς τῶν πόλεων, τὴν ὑποχρέωσιν ν’ ἀσκήσῃ τὰ πειθαρχικά του δικαιώματα ἀπέναντι τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον τόσον ἐπιμόνως καὶ ἀδικαιολογήτως ἀρνεῖται νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον. Νομίζω, ὅτι μετὰ τὰ λεχθέντα, προκαλῶν καὶ τὴν γνώμην τοῦ παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν νομικοῦ συμβούλου ὁ κ. Ὑπουργός, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ἐφαρμόσῃ ἕνα ἐπιτακτικῶς ἀπαγορευτικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀφετηρίαν καὶ σκοπὸν τὴν δημοσίαν ὑγείαν.

§106Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§107Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Δύο ζητήματα ἐκ τῆς διεξαχθείσης συζητήσεως ἀνεφάνησαν, τὸ νόμιμον ἢ μὴ τῆς ἀνακλήσεως διὰ τοῦ τελευταίου Διατάγματος, δι’ οὗ ἀνεκλήθη τὸ Διάταγμα τῆς 9 Ἀπριλίου 1909, καὶ τὸ νόμιμον τῆς ἐνεργείας καὶ τῶν ἀποφάσεων τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Παγασῶν. Καὶ περὶ μὲν τοῦ πρώτου ζητήματος εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὀρθότατα προέβη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς ἀνάκλησιν τοῦ προγενεστέρου Διατάγματος, καθόσον ἐπεξηγήθη ἐνώπιον ὑμῶν καὶ διεπιστώθη, ὅτι τὸ πρῶτον Διάταγμα, μνημονεῦον μάλιστα ὅτι ἐξεδόθη ἐπὶ τῇ βάσει ἀποφάσεως τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, μνημονεύει ψήφισμα δημοτικοῦ συμβουλίου ἀποφαινόμενον τὰ ἀντίθετα. Ἐνῷ δηλ. ἡ πρᾶξις τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου ἔλεγεν, ὅτι δὲν ἐγκρίνει τὴν χάραξιν τῆς ὁδοῦ Κωλέττη εἰς τὸ τμῆμα αὐτό, τὸ Β. Διάταγμα παραδέχεται καὶ ἐγκρίνει τὴν ῥυμοτομίαν τῆς ὁδοῦ ταύτης μὲ πλάτος ὀκτὼ μέτρων. Παράνομος λοιπὸν ἦτο ἡ ἔκδοσις τοῦ Διατάγματος ἐκείνου, τὸ ὁποῖον θὰ εἶχε βαρυτάτας συνεπείας διὰ τὸ Δημόσιον, διότι θὰ ὑπεχρεοῦτο τὸ Δημόσιον εἰς πληρωμὴν πλέον τῶν χιλίων δραχμῶν μηνιαίως, διότι, εἰρήσθω ἐν παρόδῳ, ὅτε ἐξεδόθη τὸ Διάταγμα τοῦτο, ἦτο ᾠκοδομημένον τὸ μέρος ἐκεῖνο καὶ εἶχον ἀνεγερθῆ μαγαζεῖα, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο ν’ ἀποδώσωσι μηνιαίως χιλίας δραχμὰς ἐξ ἐνοικίων, καὶ βεβαίως θὰ ηὐθύνετο τὸ Δημόσιον εἰς πληρωμὴν ἀποζημιώσεων. Ἀλλ’ ἐρχόμεθα εἰς τὸ δεύτερον ζήτημα, ὅτι ἡ ἐνέργεια τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Παγασῶν ἦτο παράνομος καὶ τοῦτο ἐπὶ τῇ πρώτῃ ἐκδοχῇ, ὅτι ἔχομεν τὸ Διάταγμα τοῦ 1836, τὸ ὁρίζον ὅτι ἐν ταῖς πόλεσι, συνεπῶς καὶ ἐν Βόλῳ, οὐδεμία δημοτικὴ ὁδὸς δύναται νὰ ἔχῃ πλάτος ἔλασσον τῶν ἕξ μέτρων. Ἀλλὰ παρέλειψα, κύριοι συνάδελφοι, ν’ ἀναφέρω ἓν γεγονός, ὅτι ἡ πόλις τοῦ Βόλου ἐφήρμοσε τὸ Διάταγμα τοῦτο, ὅτε εἶχε πλέον πλείστας ὁδοὺς ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ὀθωμανικῆς νομοθεσίας, ἡ ὁποία εἰς ἀπόστασιν 18 μέτρων εἶχε καὶ ἀνὰ μίαν ὁδὸν ἐκ τριῶν μέτρων. Βεβαίως δὲν ἠδύνατο ν’ ἀποφανθῇ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον ὅτι θὰ διανοίξῃ ὅλας αὐτὰς τὰς μικρὰς ὁδοὺς καὶ εἰς πᾶσαν τὴν ἔκτασιν, ὁπότε ἀνὰ 18 μέτρα θὰ εἶχε καὶ μίαν κάθετον ὀκτὼ μέτρων. Ὁ νόμος ὁρίζων τὸ πλάτος τῶν ὁδῶν ἐννοεῖ ὅτι θὰ ἀνοίγωνται νέαι ὁδοὶ αἱ ῥυμοτομηθησόμεναι, αἵτινες δέον νὰ ὦσι πλάτους 6 μέτρων τοὐλάχιστον, ἀλλ’ αἱ προϋπάρχουσαι κάθετοι ὁδοὶ τῶν τριῶν μέτρων δὲν ἠδύναντο νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὰς διατάξεις ταύτας, ἐπίσης ὅμως δὲν ἠδύναντο νὰ κλεισθῶσι, διότι ὑφιστάμεναι ἀπὸ παμπαλαίων χρόνων εἶχον δημιουργήσει δικαιώματα τῶν παροδίων. Τούτου ἕνεκα τὸ παλαιὸν σχέδιον τῆς πόλεως, τοῦ 1883, ἀνεγνώρισεν ὡς ὡρισμένας δημοτικὰς ὁδοὺς πλείστας ὅσας, ἐν αἷς καὶ τὴν ὁδὸν Κωλέττη, ἀφεθεισῶν ἑτέρων περὶ τὰς 20 τὸν ἀριθμὸν στενῶν, ὡς εἶχον. Τῷ 1885 τὸ δημοτικὸν συμβούλιον ἀπεφάσισε νὰ κτίσῃ ἐκεῖ δημοτικὴν ἀγορὰν καὶ νὰ ῥυμοτομήσῃ ἐκεῖ ὁδούς, νὰ κατασκευάσῃ δηλαδὴ ὁδοὺς πλάτους 8 μέτρων ἑκατέρωθεν τῆς ἀγορᾶς. Τῷ 1886 τὸ δημοτικὸν συμβούλιον ἀποφασίσαν τὴν μὴ ἀνέγερσιν τῆς ἀγορᾶς ἀποφαίνεται καὶ τὴν κατάργησιν τῶν ὁδῶν Κωλέττη καὶ Ἠπείρου ὡς δημοτικῶν τοῦ προϋπάρχοντος σχεδίου, καταργοῦν δὲ καὶ πᾶσαν ῥυμοτομίαν ἢ διαπλάτυνσιν αὐτῶν ὡς νέων δημοτικῶν ὁδῶν ἀποδέχεται ὅτι θὰ μένωσιν αὗται ὡς ἔχουσιν ἤδη καὶ ὡς εἶχον καὶ πρότερον κατὰ τὸ παλαιὸν καθεστώς. Ἔλαβε δὲ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον τὴν ἀπόφασιν ὅτι δὲν θὰ διανοίξῃ πλέον τὰς ὁδοὺς Κωλέττη καὶ Ἠπείρου, διότι θὰ ἐπεβαρύνετο μὲ μεγάλας ἀποζημιώσεις.

§108ΜΙΛ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν συνέτρεχον οἱ αὐτοὶ λόγοι, ἵνα μὴ εὐρυνθῇ καὶ ἡ ὁδὸς Δημητριάδος; Σεῖς ἦσθε τότε δημοτικὸς σύμβουλος καὶ θὰ γνωρίζητε.

§109Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§110Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Εἶναι φλέγον τὸ ζήτημα διὰ τὴν πόλιν τοῦ Βόλου ὄχι μόνον διὰ τὴν ὁδὸν Κωλέττη, ἀλλὰ καὶ 24 ἄλλας ὁδούς, καὶ ὅλοι οἱ ἰδιοκτῆται ἀναμένουσι τὴν ἐνέργειαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐνδιαφερόμενοι νὰ διανοιχθῶσιν αἱ ὁδοί, ὁπότε τὸ δημοτικὸν ταμεῖον, καὶ 2,000,000 ἂν εἶχε, δὲν θὰ ἐπήρκει διὰ τὰς ἀποζημιώσεις τῶν ῥυμοτομηθησομένων ἰδιοκτησιῶν, θὰ παρουσίαζε δὲ ἡ πόλις τοῦ Βόλου τὸ μοναδικὸν φαινόμενον νὰ ἔχῃ καθέτους οὐχὶ παραλλήλους μὲ 17 μέτρα ἀπόστασιν ἀπ’ ἀλλήλων καὶ οὕτω πᾶσα οἰκία νὰ ἔχῃ καὶ ἕνα δρόμον 8 μέτρων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δεινῶς θὰ πλήξῃ τὰ συμφέροντα τοῦ δήμου.

§111Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Καὶ ὅμως ἐνέκρινε τὸ δημοτικὸν συμβούλιον ἁπάσας, πλὴν τοῦ τμήματος τῆς ὁδοῦ Κωλέττη· αὐτὸ λέγει τὸ ψήφισμά σας.

§112Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Λησμονεῖ ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι πέρα τῆς ὁδοῦ Ἑρμοῦ δὲν πρόκειται νὰ προχωρήσῃ ἡ ὁδὸς Κωλέττη, βεβαίως δὲ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον θὰ ἀπεφάσιζεν ὑπὲρ τοῦ ἀγαθοῦ τῆς πόλεως καὶ ὄχι ὑπὲρ τῶν ἐνδιαφερομένων νὰ διανοιχθῇ τὸ τμῆμα.

§113Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Τὰ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα εἴπετε ὅτι θὰ δαπανηθῶσι, θὰ χρειασθῶσι δι’ ὅλας τὰς ἄλλας, τὰς ὁποίας ἐνεκρίνατε, πλὴν τοῦ τμήματος αὐτοῦ.

§114Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Λυποῦμαι, διότι μὲ ἀναγκάζετε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὡμιλήσατε ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως, χωρὶς νὰ ἔχητε πλήρη γνῶσιν ταύτης.

§115Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Τί νὰ γίνῃ; Ἐνίοτε τὸ παθαίνω καὶ αὐτό! (ἱλαρότης).

§116Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Διότι ἐνεκρίθησαν νὰ ῥυμοτομηθῶσιν αἱ ἤδη ἐγκεκριμέναι, ἀλλὰ σᾶς λέγω ὅτι ἐκτὸς αὐτῶν ὑπάρχουσιν ἄλλαι 24 ὁδοὶ μὲ τὸ αὐτὸ σύστημα τριῶν μέτρων, μὲ κεκτημένα δικαιώματα ἐπὶ Τουρκοκρατίας, τὰ ὁποῖα οὐδεὶς θὰ ἠδύνατο νὰ πλήξῃ ἄνευ ἀποζημιώσεως· διότι ὑπάρχουσι δικαιώματα παροδίων, καὶ ἡ δημοτικὴ Ἀρχὴ καὶ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Παγασῶν, τὸ ὑπευθύνως καλούμενον νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῶν συμφερόντων τοῦ δήμου Παγασῶν, οὐδέποτε ἤθελεν εἴπει, ὅτι διανοίγει ταύτας διὰ νὰ συμμορφωθῇ μὲ τὸν νόμον, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι οὐδεὶς Ὑπουργὸς μελετήσας τὸ ζήτημα θὰ ἔλεγεν ὅτι πρέπει πᾶσα ὁδὸς νὰ ἀνοίξῃ εἰς ἓξ μέτρα. Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον σᾶς εἶπεν ὅτι τὰς εὗρεν ἐπὶ Τουρκοκρατίας· ἂν ἡ διοικητικὴ Ἀρχὴ νομίζῃ ὅτι πρέπει νὰ τὰς ἀνοίξῃ, ἂς ἔλθῃ καὶ ἂς κάμῃ καλὰ μὲ τοὺς ἰδιώτας ὅσον ἀφορᾷ τὰ δικαιώματα αὐτῶν. Ἐγὼ ὅμως, ὁ δῆμος, δὲν θέλω νὰ τὰς ῥυμοτομήσω εἰς νέας ὁδοὺς τῆς πόλεως. Ἡ ὁδὸς Περικλέους ἐνταῦθα, ἡ ὁποία μελετᾶται ἀπὸ τῆς ὁδοῦ Πανεπιστημίου μέχρι τῆς Ἀκροπόλεως, χαράσσεται, ψηφίζεται, ἀλλ’ ἔχει τὸ δικαίωμα τὸ δημοτικὸν συμβούλιον νὰ εἴπῃ «δὲν τὴν διανοίγω, δὲν τὴν ῥυμοτομῶ, δὲν τὴν θέλω ὡς δημοτικήν». Δύνασθε νὰ εἴπητε, ὅτι παρανομεῖ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, ὅταν σᾶς λέγῃ «δὲν θέλω τὴν ὁδὸν Κωλέττη τόσον εὐρεῖαν»;

§117Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον δὲν τὴν θέλω.

§118Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον διὰ μακροτάτου ψηφίσματος ἀπὸ τοῦ 1905 καὶ τὰ μάλα δεδικαιολογημένου καὶ τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἀναφέρῃ ὁ προλαλήσας συνάδελφος, διὰ νὰ ἐλέγξῃ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Παγασῶν, ἀποφαίνεται ῥητῶς, ὅτι ὡς δημοτικὸν συμβούλιον ἀποφαινόμενον πρέπει νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ γενικὸν συμφέρον τοῦ δήμου καὶ νὰ μὴ κανονίζῃ τὰ διανοίγματα τῶν ὁδῶν κατὰ τὸ συμφέρον τοῦ μὲν ἢ τοῦ δὲ τοῦ ἔχοντος παραπλεύρως οἰκόπεδα, ἀκριβῶς δὲ ἐπειδὴ πρότερον ἐγένοντο ἄτοπα πρὸς τιμὴν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου τοῦ 1905, καθιερώθη τοῦτο καὶ ἐγένετο οἰκονομία θετικὴ 150,000 δραχμῶν τοῦ δήμου Παγασῶν καὶ δὲν παρουσίασεν ἡ πόλις τοῦ Βόλου τὸ θέαμα νὰ ὑπάρχῃ ἀνὰ πᾶσαν ἀπόστασιν 15 μέτρων καὶ ὁδός. Ἐθεώρησα, Κύριοι, ἀναγκαῖον νὰ εἴπω ταῦτα ὑπεραπολογούμενος τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι, ὅταν ἔλθῃ ἡ στιγμή, καὶ εὔχομαι νὰ ἔλθῃ ταχέως αὕτη, νὰ ἐπεμβῇ ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ νὰ ἐλέγξῃ, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ δικαιωθῇ ἡ ἐνέργεια τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Παγασῶν καὶ θὰ ληφθῇ γενικωτέρα πρόνοια ὑπὲρ τοῦ ὅλου σχεδίου τῆς πόλεως Βόλου, διότι εἶναι γεγονός, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑποχρεωμένος καὶ ὁ δῆμος καὶ οἱοσδήποτε Ὑπουργὸς νὰ ἀναγνωρίσῃ ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ κεκτημένων δικαιωμάτων τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν οἰκοδομῶν τῶν κειμένων ἐπὶ τῶν ὁδῶν τούτων, αἱ ὁδοὶ δὲ αἱ παρεμφερεῖς πρὸς τὸ τμῆμα αὐτὸ τῆς ὁδοῦ Κωλέττη εἶναι 24 εἰς ἀπόστασιν 15–20 μέτρων ἀπ’ ἀλλήλων καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ κλεισθῶσι λόγῳ τῶν κεκτημένων δικαιωμάτων τῶν ἰδιοκτητῶν οἰκοδομῶν ἐπ’ αὐτῶν, ἀλλ’ ἔτι μᾶλλον ἀδύνατον εἶναι νὰ πλατυνθῶσι διὰ ῥυμοτομίας, διότι, ὅταν γίνῃ τοῦτο, δὲν θὰ ὑφίσταται πλέον οὐδὲν ταμεῖον διὰ νὰ ἀποζημιώσῃ.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Λαρίσης κ. Δ. Οἰκονόμου ὑποβάλλεται πρότασις νόμου «περὶ τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ τῆς ἐν Ἀμπελακίοις Μανιαρείου σχολῆς». Τυπωθήσεται πρὸς διανομήν. Ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας κ. Β. Κυρέλλου ὑποβάλλεται τροπολογία ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναστολῆς τῶν ποινῶν». Τυπωθήσεται πρὸς διανομήν. Ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Λαρίσης κ. Μιχ. Φωτιάδου ὑποβάλλεται τροπολογία ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀνασυστάσεως τοῦ γραφείου τοῦ ὑπομηχανικοῦ Ξηροχωρίου Εὐβοίας». Τυπωθήσεται πρὸς διανομήν. (Ἰδὲ παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρ. Βουλῆς, Τεῦχος Αʹ). Ὁ κ. Μερλόπουλος.

§120Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§121ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§122Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε ἀπὸ τὸ συμβούλιον, τὸ ὁποῖον συνῆλθε κατ’ ἀπόφασιν τοῦ κ. νομάρχου καὶ τὸ ὁποῖον ἐμμένει εἰς τὴν πρώτην ἀπόφασίν του. Ἀσθενὲς εἶναι τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς εὑρίσκῃ κατ’ ἀρχήν, ὅτι παρεβιάσθη ὁ νόμος ὑπὸ τοῦ προκατόχου του ἀπορρίψαντος τὴν ἔφεσιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ν’ ἀνακαλέσῃ τὴν ἀπόφασιν αὐτήν. Νομίζω, ὅτι τὰ λεχθέντα δὲν ἔχουσιν οὐδεμίαν βάσιν καὶ ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι ἀσθενῆ.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ͵ΓΧΙΒʹ (1910), δι’ οὗ μετερρυθμίσθη ὁ νόμος ͵ΓΚʹ (1845) περὶ ὑγειονομικῶν ἀρχῶν τῶν γαιῶν», κατηρτίσθη ἐκ τῶν ἑξῆς κυρίων βουλευτῶν: Περ. Καραπάνου, Χρ. Κυρύλου, Π. Λιβιεράτου, Κ. Δεμερτζῆ, Κ. Λάσκαρι, Δ. Λιμπεροπούλου, Ἐμμ. Κυταριόλου, Κ. Μέρμηγκα, Ἰ. Τσιριμώκου. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων 1) «περὶ ἀναγραφῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πιστώσεως διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς μεταναστεύσεως» καὶ 2) «περὶ κανονισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν σιδηροδρομικῶν καὶ τροχιοδρομικῶν ὑπαλλήλων», ἐκ τῶν ἑξῆς: Χ. Βοζίκη, Θρ. Πετμεζᾶ, Δ. Μπρισιμιτζάκη, Π. Λαγοπάτη, Κ. Γόντικα, Θ. Κουτούπη, Δ. Κλάδῃ, Λ. Ἐμπειρίκου, Ἀ. Κοκκέβη. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων 1) «περὶ ὀργανώσεως τοῦ ἐν τῷ τμήματι ἐμπορίου καὶ βιομηχανίας τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, Ἐμπορίου καὶ Βιομηχανίας Γραφείου ἐργασίας», 2) «περὶ ὑγιεινῆς καὶ ἀσφαλείας τῶν ἐργατῶν καὶ περὶ ὡρῶν ἐργασίας» καὶ 3) «περὶ ἐργασίας γυναικῶν καὶ ἀνηλίκων» ἐκ τῶν ἑξῆς: Ἀ. Παπαναστασίου, Μ. Νεγροπόντη, Σ. Θεοδωροπούλου, Ἰ. Βερροίου, Ν. Πετροπουλάκη, Τ. Παπαδάμ, Δ. Οἰκονόμου, Ἀ. Φωτήλα, Γ. Πολίτου. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων 1) «περὶ τῶν ὅρων ἱδρύσεως βιομηχανικῶν ἐργοστασίων», 2) «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΤΝΗʹ (1856) περὶ κατασκευῆς πεζοδρομίων καὶ ὑπονόμων», 3) «περὶ συγκοινωνίας δι’ αὐτοκινήτων ὀχημάτων», 4) «περὶ συστάσεως ἠλεκτρομηχανολογικοῦ ἐργαστηρίου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς ἔλεγχον τῶν γνωμόνων φωταερίων καὶ ἠλεκτρισμοῦ καὶ πρὸς λοιπὰς ἠλεκτρολογικὰς μετρήσεις», 5) «περὶ πληρωμῆς ὑπὸ τοῦ δημοσίου ταμείου τῆς δαπάνης διὰ τὴν διαπλάτυνσιν τῆς εἰσόδου τῆς μεγαλειτέρας τῶν μονίμων δεξαμενῶν Πειραιῶς», 6) «περὶ κυρώσεως διεθνοῦς συμβάσεως ἀφορώσης τὴν κυκλοφορίαν τῶν αὐτοκινήτων» ἐκ τῶν ἑξῆς: Χ. Βοζίκη, Φ. Νέγρη, Κ. Μάνου, Σ. Ἀγαπητοῦ, Λ. Κογεβίνα, Ἀ. Παπαχελᾶ, Γ. Καζανόβα, Σ. Βαφειαδάκη, Π. Ἀραβαντινοῦ. Καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων 1) «περὶ γεωργικῶν ἐπιμελητηρίων καὶ ἀνωτάτου γεωργικοῦ συμβουλίου», 2) «περὶ ἱδρύσεως σταθμῶν ἐπιβητόρων τοῦ Κράτους», 3) «περὶ συστάσεως κεντρικοῦ ταμείου γεωργικῆς πίστεως, περὶ γεωργικῶν ἑταιρικῶν πιστωτικῶν ταμείων καὶ περὶ γεωργικῶν συνεταιρισμῶν ἐν γένει» ἐκ τῶν ἑξῆς: Ἀ. Βάρβογλη, Ἀ. Ῥοντήρη, Ἀ. Θεοδωρίδου, Μ. Κάραλη, ΟΘ. Τετενέ, Δ. Ζαμάνου, Π. Ἀγγελίδου, Ἀ. Παπαναστασίου καὶ Ν. Ξηροῦ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως «περὶ τῆς Ὑπερωκεανείου Ἑταιρείας». Πρῶτος τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μεϊτάνης.

§124Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Βλέπω, ὅτι ἀπουσιάζει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὁ καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Ἐπίσης βλέπω ὅτι ἡ ἐπερώτησις παρέλκεται, ὡσεὶ νὰ ἐπρόκειτο περὶ ἐπουσιώδους ἀντικειμένου, ὅπερ δὲν εἶναι ὀρθόν. Αὕτη ἔπρεπε νὰ προσελκύσῃ πολὺ τὴν προσοχήν μας.

§125Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἀφοῦ ἀπουσιάζει ὁ κ. Πρωθυπουργός;

§126Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Ἐγὼ πρόκειται νὰ μεμφθῶ τὸν κ. Ὑπουργόν.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ ἀναβληθῇ, ἡ συζήτησις;

§128Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Νὰ ἀναβληθῇ καί, ἐὰν ἐν τῷ μεταξὺ ἔλθῃ ὁ κ. Ὑπουργός, νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις.

§129Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Δὲν μοὶ δίδετε, κ. Πρόεδρε, τὸν φάκελον;

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει φάκελος.

§131Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Ὑπάρχει φάκελος τῆς Ὑπερωκεανείου.

§132Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐὰν δὲν πρόκειται νὰ ὁμιλήσωσι καὶ ἄλλοι, νὰ ἀναβάλωμεν.

§133Σ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Εἴμεθα πολλοὶ διὰ νὰ ὁμιλήσωμεν.

§134Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ φωτισμὸς ἐντὸς τῆς αἰθούσης εἶναι ἀνεπαρκής.

§135Σ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Νὰ ἀναβληθῇ δι’ ὡρισμένην ἡμέραν ἡ ἐπερώτησις.

§136Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Μάλιστα. Καὶ νὰ εἶναι ὁ κ. Ὑπουργὸς παρών, ἐναντίον τοῦ ὁποίου στρέφεται ἡ ἐπερώτησις.

§137Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν ἔχομεν φῶς ἐπαρκές.

§138Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Νὰ ἔλθῃ κατὰ τὴν ἡμέραν τοῦ ἐλέγχου πρώτη ἡ ἐπερώτησις περὶ τῆς ὑπερωκεανείου ἑταιρείας.

§139Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κατὰ τὴν τελευταίαν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης μετεῖχε καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, διότι ἠρωτήθη διατί δὲν ἐπελήφθη ἡ δικαστικὴ Ἀρχή.

§140Σ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἂν θέλει νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἐπερώτησις διὰ τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν.

§141Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Εἶναι ἀρκετὸς ἀριθμὸς Βουλευτῶν καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις, διότι κατόπιν θὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις καὶ θὰ ἐπανέλθωμεν εἰς αὐτὴν μεθαύριον.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε, κ. Φορέστη.

§143Σ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Νὰ ἔχητε σεβασμὸν πρὸς ἐμέ· τί εἶναι αὐτά; Διατί ἀποτείνεσθε πρὸς ἕνα παλαιὸν Βουλευτήν......

§144Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἔχει δίκαιον.

§145Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Ὅστις, κύριοι Βουλευταί, ἀναγνώσῃ τὸν φάκελον τοῦτον, ὁ ὁποῖος πραγματεύεται τὰ τῆς ὑπερωκεανείου, εἴτε Βουλευτὴς εἴτε μὴ Βουλευτής, ἀρκεῖ μόνον νὰ εἶναι γνήσιος Ἕλλην, θὰ αἰσθανθῇ μεγάλην ἐντροπήν, ἡ ψυχή του θὰ αἰσθανθῇ ἄλγος δι’ ὅσα πρὸ δύο μηνῶν συνέβησαν ἐν Ἀμερικῇ. Ἐκεῖ, κύριοι Βουλευταί, ὅ,τι ἅγιον, ὅ,τι ἱερὸν εἶχε τὸ δύσμοιρον τοῦτο Κράτος κατεπατήθη καὶ περιυβρίσθη. Ἀλλ’ ἔχουσι δίκαιον οἱ κ. Βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ζητοῦσι νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις· τριάκοντα Βουλευταὶ εἶναι ἐν ὅλῳ· διπλῆ Βουλὴ εἶναι αὐτή; Νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν.

§146Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι αἱ νέαι μέθοδοι.

§147Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Προχωρῶ, ἀφοῦ τὸ θέλετε. Καὶ ἡ σημαία ἡ Ἑλληνικὴ καὶ ἡ ὑπόληψις ἡ Ἑλληνικὴ κατεπατήθη ἐκεῖ, χωρὶς νὰ κάμῃ τίποτε ἡ Κυβέρνησις. Καὶ ἐνῷ, Κύριοι, τοιαῦτα συνέβησαν πρὸ τριῶν μηνῶν εἰς τὴν Νέαν Ὑόρκην, ἡμεῖς μόλις σήμερον κατὰ τὰς τελευταίας ταύτας ἡμέρας ἐξυπνήσαμεν νὰ τὸ μάθωμεν, καὶ τοῦτο χάρις εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Λακωνίας κ. Β. Μιχαλέα. Εἰς τὸ πεπολιτισμένον αὐτὸ κέντρον, εἰς τὸ μέγα αὐτὸ κέντρον τῆς Ἀμερικῆς, ἡ Ἑλληνικὴ ὑπόληψις ἔπαθε τῶν παθῶν της τὸν τάραχον. Ἡ Ἑλληνικὴ ἀξιοπρέπεια ἐθανατώθη ὑπὸ τὴν χλεύην μυριάδων κόσμου καὶ ὑπὸ τὰς ἰαχὰς ὅλων τῶν ἀγυιοπαίδων τῆς Νέας Ὑόρκης. Ἀφοῦ λοιπὸν συνέβησαν τοιαῦτα πράγματα ἐναντίον τῆς ὑπολήψεως τῆς γενεᾶς μας, ἐναντίον τῆς τιμῆς ἡμῶν καὶ ὡς ἔθνους καὶ ὡς Κράτους, τί ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις; Δὲν ἔπραξεν ἀπολύτως τίποτε. Ἔμαθεν ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν Πρεσβείαν ὅτι συνέβησαν προσβολαὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ εἰς τοὺς Ἕλληνας ἐκεῖ. Καὶ ἐρωτῶ καὶ πάλιν· τί ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτε ἔμαθε ταῦτα; Ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω ὅτι τίποτε δὲν ἔπραξεν, ἐνῷ ἐδικαιοῦτο καὶ ὤφειλε νὰ πράξῃ πολλά. Ἐν πρώτοις ἔπρεπε νὰ δείξῃ, ὅτι μεταξὺ τῶν πεπολιτισμένων Κρατῶν εἶναι καὶ ἡ Ἑλλάς· ἔπρεπε νὰ δείξῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ὅτι, ὅπως τὰ ἄλλα Βασίλεια ἔχουσιν ἐγκληματίας, ἔχει καὶ ἡ Ἑλλὰς τοιούτους, ἡ ὁποία ὅμως δὲν ἐννοεῖ νὰ τοὺς προστατεύῃ, ἀλλὰ νὰ τοὺς τιμωρῇ. Αὐτὸ ἦτο πρώτιστον καθῆκον τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως.

§148Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Εἴδετε τὸν φάκελον;

§149Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Μάλιστα, τὸν εἶδον καὶ τὸν ἐμελέτησα πολύ.

§150Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴδετε τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως;

§151Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Δὲν εἶδον οὐδεμίαν ἐνέργειαν, κ. Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος ἀντιπροσωπεύετε ταύτην τὴν στιγμὴν ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν.

§152Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν βλέπετε οὐδεμίαν ἐνέργειαν;

§153Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Βλέπω ἐνέργειαν ἀναξίαν λόγου.

§154Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διαφωνεῖτε εἰς τὸ εἶδος τῆς ἐνεργείας;

§155Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Μία ἐνέργεια, κ. Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, ἡ ὁποία εἶναι ἀναξία λόγου, δὲν εἶναι ἐνέργεια.

§156Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Καὶ ἐγὼ εἶδον τὸν φάκελον καὶ εὑρίσκω πολὺ καλὴν τὴν ἐνέργειαν.

§157Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Τὸ πρῶτον καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἐπιτελέσῃ ἡ Κυβέρνησις, δὲν τὸ ἐπετέλεσεν ὡς προεῖπον καὶ ἔπειτα παραπονούμεθα ὅτι ἀντὶ οἱ ξένοι λαοὶ νὰ μᾶς ὑπολήπτωνται καὶ νὰ μᾶς ἐκτιμῶσι μᾶς προπηλακίζουσι καὶ μᾶς χλευάζουσιν. Ἡμεῖς πάντοτε δικαιολογούμεθα, διὰ νὰ ἐπαναπαύωμεν τὴν συνείδησίν μας, ὅτι εἴμεθα μικροί, ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές, δὲν εἶναι δικαιολογία, διότι μικρὰ Κράτη εἶναι καὶ ἡ Ἑλβετία καὶ ἡ Δανία καὶ ἐν τούτοις αὐτὰ ἐμπνέουσι σεβασμόν. Ἐὰν ἀναγνώσητε τὸν φάκελον τοῦτον, θὰ ἴδητε, ὅτι καὶ ἄλλοι λαοί, γίγαντες ἀπέναντι ἡμῶν, ἔπραξαν τὰ αὐτά, τὰ ὁποῖα ἐπράξαμεν καὶ ἡμεῖς ἐν Ἀμερικῇ. Καὶ οἱ Γερμανοὶ καὶ οἱ Αὐστριακοὶ ἔπραξαν τὰ αὐτά, ἀλλ’ ἡ Αὐστριακὴ Κυβέρνησις καὶ ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις ἐζήτησαν ἀμέσως νὰ τιμωρήσωσι τοὺς ἐγκληματίας καὶ ἐζήτησαν νὰ ἐγκαλέσωσι τούτους ἐν αὐτῇ τῇ Ἀμερικανικῇ δικαιοσύνῃ καὶ τοὺς παρέδωκαν μάλιστα εἰς αὐτήν, ἐνῷ ἡμεῖς τοιοῦτόν τι δὲν ἐπράξαμεν. Καὶ ἔπειτα δὲν φοβούμεθα τοὺς ἐνδεχομένους κινδύνους, τοὺς ὁποίους εἶναι ἑπόμενον τόσαι χιλιάδες Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐν Ἀμερικῇ, νὰ διατρέξωσι; Θὰ μὲ ἐρωτήσητε διατί ἡ Κυβέρνησις σχεδὸν δὲν ἔπραξε τίποτε; Διότι ἐθεώρησε τὸ γεγονὸς ἀσήμαντον, ἀνάξιον λόγου; Ὄχι, Κύριοι, ἀλλὰ διότι συναισθάνεται ἡ Κυβέρνησις τὴν ἰδίαν αὐτῆς εὐθύνην, διότι ἔχω τὴν γνώμην, καὶ θὰ συμφωνήσητε καὶ σεῖς εἰς τοῦτο, ἂν μελετήσητε τὸν φάκελον, ὅτι αἰτία αὐτῶν τῶν δυστυχημάτων, τὰ ὁποῖα ὑπέστημεν ἐν Ἀμερικῇ, εἶναι αὐτὴ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Αὐτὸ θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω ἐκ τῶν ἐγγράφων. Φρονῶ, κύριοι Βουλευταί, δὲν γνωρίζω δὲ ἂν φρονῆτε καὶ σεῖς τὸ αὐτό, ὅτι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἶναι τεταγμένος ὑπὸ τοῦ νόμου νὰ προλαμβάνῃ τὰ ἐγκλήματα, ὅταν τῷ ὑποδεικνύωνται, καὶ δὲν τὰ προλαμβάνει, ἀλλὰ τὰ ἀφήνει νὰ τελῶνται καὶ νὰ πολλαπλασιάζωνται, ἐκεῖνος εἶναι ἐπίσης ἐγκληματίας ὡς καὶ ὁ ἐπιχειρῶν τὸ ἔγκλημα.

§158Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ εἶπε καὶ ὁ Πλάτων.

§159Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Σεῖς σήμερον πρέπει νὰ τὸ λέγητε· ὁ Πλάτων δὲν ὑπάρχει, σεῖς εἶσθε ἡ ἁρμοδία ἀρχή, ἡ ἔχουσα κῦρος. Ἕξ μῆνας πρὶν μᾶς συμβῶσιν αὐτοὶ οἱ ἐξευτελισμοὶ ὁ λιμενάρχης Πειραιῶς κατήγγειλεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν....

§160Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Ποίαν Κυβέρνησιν;

§161Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν Ἑλληνικήν, κύριε Βέρροιε, ὄχι τὴν Ἰαπωνικήν. Κατήγγειλεν ὅτι αἱ ὑπερωκεάνειοι Ἑλληνικαὶ ἀτμοπλοῖαι παραβιάζουσι τοὺς νόμους τοὺς ἐγχωρίους καὶ τοὺς Ἀμερικανικοὺς περὶ μεταναστεύσεως, καὶ δέον ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ τὰ μέτρα της. Κατόπιν τῆς καταγγελίας αὐτῆς τί νομίζετε ὅτι ἐνήργησεν ἡ Κυβέρνησις;

§162Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Ἡ τότε.

§163Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Ἡ τότε, ἀλλ’ ὅτε ἔφυγεν ἡ τότε δὲν ἐπῆρε καὶ τὰ ἔγγραφα τοῦ Ὑπουργείου μαζί της. Τὰ ἔγγραφα ὑφίσταντο ἐκεῖ καὶ ἔδει νὰ τὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει τοῦ ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Ἀφοῦ ἐγένετο αὐτὴ ἡ καταγγελία, ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις νὰ στείλῃ τὸν ἀνακριτὴν νὰ ἐρευνήσῃ τὰς καταγγελλομένας πράξεις. Τὸ ἔπραξε; Δὲν τὸ ἔπραξε. Ποία δὲ ἦτο ἡ συνέπεια τοῦ νὰ μὴ ἐνεργήσῃ ἡ Κυβέρνησις τότε; Νὰ πολλαπλασιασθῶσι κατόπιν οἱ ἐγκληματίαι, νὰ ἀποθρασυνθῶσι καὶ νὰ πολλαπλασιασθῶσιν αἱ παραβάσεις τῶν νόμων. Ὡς ἦτο ἑπόμενον, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις ἡ Ἑλληνική, τὸ ἔκαμεν ἡ Νέμεσις, διότι ὁ κλέπτης, ὁ ἄδικος, ὁ ἐγκληματίας μόνον τὸν πρῶτον χρόνον χαίρεται. Καὶ αὐτοὶ προσκαίρως ἐχάρησαν, διότι κατόπιν συνελήφθησαν καὶ ἔπαθον ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔπαθον καὶ τὰ ὁποῖα γνωρίζετε. Ἐάν, Κύριοι, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἅμα ἔλαβε τὴν καταγγελίαν τοῦ λιμενάρχου Πειραιῶς, ἐνήργει ὅπως ἔπρεπε νὰ ἐνεργήσῃ, θὰ συνέβαινον αὐτὰ τὰ πράγματα; Καὶ ἔχω ἄδικον νὰ λέγω ὅτι αἰτία ὅλων τῶν κακῶν αὐτῶν εἶναι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις; Σᾶς ἐρωτῶ· ἔχω ἄδικον; Ἐὰν συνελαμβάνοντο οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ τότε, θὰ συνέβαινον αὐτά, τὰ ὁποῖα συνέβησαν εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ τὰ ὁποῖα ἐξευτέλισαν ἐκεῖ τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα; Ἀλλὰ καὶ κατόπιν ὅσων μᾶς συνέβησαν τί ἐνήργησεν ἡ Κυβέρνησις; Τίποτε καὶ πάλιν. Ἔστειλεν ἁπλῶς ἓν ἔγγραφον εἰς τὴν ὑπερωκεάνειον, δι’ οὗ λέγει «μανθάνω ὅτι αὐτὰ καὶ αὐτὰ συνέβησαν». Τί ἀπαντᾷ ὁ διευθυντὴς τῆς ὑπερωκεανείου; Σᾶς εὐχαριστῶ, διότι μοὶ ἐστείλατε τὸ ἔγγραφον αὐτὸ καὶ σᾶς παρακαλῶ τακτικῶς νὰ μᾶς γράφητε! Ἔκαμε καὶ ἓν ἄλλο ἡ Κυβέρνησις· ἔστειλε δύο λογιστὰς νὰ ἐξελέγξουν καὶ νὰ συλλάβουν ἀνθρώπους καταδικασθέντας ἤδη ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν Κυβέρνησιν! Δικαιολογούμενος δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶπεν ὅτι εἶχεν ἀμφιβολίαν ἂν ἠδύνατο νὰ στείλῃ τὸν εἰσαγγελέα ἢ τὸν ἀνακριτήν. Νομίζω ὅμως, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀμφιβολίαν, προστρέχει εἰς τοὺς ἁρμοδίους, ἵνα διαλύσῃ τὴν ἀμφιβολίαν του, καὶ αὐτὸ ἔπρεπε νὰ πράξῃ, ἂν ἦτο διατεθειμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ καταδιώξῃ τοὺς ἐγκληματίας, νὰ ἐρωτήσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, τί τοὺς θέλομεν τοὺς εἰσαγγελεῖς καὶ τοὺς ἀνακριτάς, κύριε Βέρροιε, ὅταν δὲν πρόκειται νὰ τοὺς μεταχειριζώμεθα καὶ κατὰ τῶν ἰσχυρῶν; Ἐνθυμεῖσθε ὡς ὑποψήφιος ἐκεῖ κάτω τί ἐλέγετε; Ἐλέγετε ὅτι ὁ νόμος θὰ κρατῇ ἐπίσης πρὸς ὅλους ἄνευ ἐξαιρέσεως.

§164Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Καὶ αὐτὸ γίνεται.

§165Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Δὲν γίνεται αὐτό. Ἰδοὺ ἡ προφανὴς ἐξαίρεσις. Διατί δὲν στέλλουν τὸν εἰσαγγελέα; Τί φοβοῦνται; Ἡ πρεσβεία μας ἐν Ἀμερικῇ ἐπανειλημμένα ἔγγραφα ἔστειλε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ συνίστα εἰς αὐτὴν νὰ καταδιώξῃ τοὺς ἐγκληματίας, τοὺς ὁποίους καταδιώκει νῦν ἡ Ἀμερικὴ δικαίως. Ἐὰν δὲν δύναται νὰ τοὺς στείλῃ ἐκεῖ, νὰ τοὺς τιμωρήσῃ ἡ Ἑλληνικὴ δικαιοσύνη ἐδῶ.

§166Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Τί παρεβίασαν;

§167Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Τί παρεβίασαν; Παρεβίασαν τὰς ἑξῆς διατάξεις: Οἱ νόμοι τῆς Ἀμερικῆς λέγουν ὅτι ὡρισμέναι τάξεις ἀνθρώπων μὴ ὑγιεῖς, οἱ φθισικοί, οἱ τραχωματίαι, οἱ ἀνήλικοι, ὅπως καὶ ἄλλοι τινὲς δὲν ἐπιτρέπεται νὰ μεταβαίνουν εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν Ὁμοσπονδίαν. Εἰς τὸν Πειραιᾶ διεπράττετο τὸ ἑξῆς: οἱ ἐγκληματήσαντες, τινὲς τῶν ὁποίων, συλληφθέντες ἐτιμωρήθησαν ὑπὸ τῆς Ἀμερικανικῆς δικαιοσύνης, πολλοὶ δὲ καὶ φυγοδικοῦσιν, ἐναυτολογοῦντο παρὰ τὸν νόμον ὡς ναῦται, ἀλλ’ ὅτε μετέβαινον ἐκεῖ ἐδραπέτευον καὶ οὕτως ἀπέφευγον τῶν ἁρμοδίων ἐκεῖ Ἀρχῶν τὰς ἐξετάσεις καὶ ἐρεύνας. Αὐτὸ εἶναι ἀπάτη· τὸ ἐνόησεν ἡ Ἀμερικανικὴ δικαιοσύνη, τοὺς κατεδίωξε, συνέλαβε 35, τοὺς ἔδεσε καὶ τοὺς διεπόμπευσεν ἀνὰ τὰς λεωφόρους τῆς Νέας Ὑόρκης. Αὐτὸ ὑπὸ ἔποψιν ἐθνικὴν εἶναι ὡραῖον πρᾶγμα ἢ μήπως εἶναι ἀνάξιον τῆς προσοχῆς μας; Λοιπὸν ἐπαναλαμβάνω, Κύριοι, ἡ πρεσβεία ἡ Ἑλληνικὴ διὰ διαφόρων ἐγγράφων λέγει «σπεύσατε νὰ ἐξιλεώσητε τὴν Ἀμερικανικὴν δικαιοσύνην, μὴ τὴν ἀφήνητε ἀνικανοποίητον, διότι ἐνδεχόμενον πολλὰ νὰ ὑποστῶσιν ὄχι οἱ ἐκεῖ Ἕλληνες, ἀλλ’ ἐν γένει τὰ Ἑλληνικὰ συμφέροντα. Ἐν τούτοις δὲν ἐγένετο τίποτε. Νομίζω ὅτι διὰ τὴν ἔνοχον αὐτῆς ἀμέλειαν ἡ Κυβέρνησις φέρει ὅλην τὴν εὐθύνην. Ἀλλ’ αἱ τοιαῦται εὐθῦναι σήμερον δὲν ἔχουσι καὶ ἀξίαν τινά. Νομίζω ὅτι εἶναι ὥρα πλέον νὰ ἐργασθῶμεν σπουδαίως, νὰ στείλωμεν τὴν ἁρμοδίαν Ἀρχήν, νὰ τιμωρήσωμεν τοὺς ἐνόχους, ἂν εὕρωμεν τοιούτους, καὶ νὰ ἀναγγείλωμεν τὸ πρᾶγμα εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν Κυβέρνησιν. Χάριν αὐτοῦ τοῦ γοήτρου τῆς ἑταιρείας πρέπει νὰ σταλῇ ὁ εἰσαγγελεύς.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συζήτησις τῆς ὑπερωκεανείου.

§169Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Δύο λέξεις ἀκόμη, κύριε Πρόεδρε. Διατρέχουν τὰ Ἑλληνικὰ συμφέροντα μέγιστον κίνδυνον. Ἠμπορεῖ νὰ μποϊκοτάρουν τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν, ἠμπορεῖ νὰ ἐμποδίσουν τὴν σταφίδα, ὅταν βλέπουν τὴν Κυβέρνησιν νὰ περιθάλπῃ τοὺς ἐγκληματίας ἀντὶ νὰ τοὺς τιμωρῇ. Πρέπει νὰ ἐνεργηθῇ ἀνάκρισις καὶ ἂν δὲν ὑπάρχουν ἔνοχοι τόσον τὸ καλλίτερον· νὰ εἴπωμεν ὅτι εὑρήκαμεν ἀθώους, ἐκείνους οὓς καταδιώκει ἡ Ἀμερικανικὴ δικαιοσύνη, ὄχι ὅμως νὰ ἐνεργῶμεν διὰ τῆς μεθόδου τῆς ἀποστολῆς λογιστῶν. Αὐτὰ εἶναι ἀστεῖα. Διατρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ πάθωμεν χειρότερα· οἱ Ἀμερικανοὶ εἶναι ἄνθρωποι ἰδιότροποι, ἰδίως δὲ δὲν δύνασθε νὰ παίζητε μὲ τὴν φιλοτιμίαν των. Πρέπει νὰ καταδιωχθοῦν οἱ ὑπὸ τῶν Ἀμερικανικῶν Ἀρχῶν κατηγορούμενοι καὶ ἂς ἀθωωθοῦν.

§170Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Παρέβησαν καὶ τοὺς Ἑλληνικοὺς νόμους καὶ ἔπρεπε νὰ εἶχεν ἐπεμβῇ ἡ Ἑλληνικὴ δικαιοσύνη.

§171Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ προσθέσω. Ἀλλ’ ἐπιμένω νὰ νομίζω ὅτι αἰτία τῆς καταστάσεως αὐτῆς εἶναι ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἂν ἐγκαίρως ἐλάμβανεν αὕτη μέτρα μετὰ τὴν εἰδοποίησιν ὑπὸ τοῦ λιμενάρχου Πειραιῶς, δὲν θὰ συνέβαινον ὅσα συνέβησαν. Ἀλλ’ ἀφοῦ συνέβησαν πρέπει νὰ λάβῃ κατὰ τῶν ἐνταῦθα προσφυγόντων μέτρα ἱκανοποιοῦντα τὴν Ἀμερικανικὴν δικαιοσύνην, ἔστω καὶ ἂν εἶναι ἀργὰ πλέον.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ Πρακτικὰ τῆς 14ης καὶ 15ης.

§173Σ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Πολλάκις ἔδωκα σημειώσεις πρὸς διόρθωσιν τῶν Πρακτικῶν, αἱ ὁποῖαι οὐδέποτε ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν. Ἔδωκα σημείωσιν σχετικῶς πρὸς ὅσα εἶπον περὶ τῶν παραιτουμένων πρωτοδικῶν, ἡ ὁποία δὲν ἐγράφη. Ὁ κ. Βαλσαμάκης συνηγόρησεν ὑπὲρ τοῦ Δικδόχου καὶ δὲν ἐγράφη τίποτε οὔτε ὅτι εἶπεν ὅτι ἡ ἐπανάστασις ἔφερε καταστροφήν. Τριάκοντα ἔτη πολιτεύομαι καὶ οὐδέποτε εἶδον τοιαύτην ὑπηρεσίαν πρακτικογράφων.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δώσατε σημείωσιν καὶ θὰ διορθωθοῦν. (Κυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς 14ης καὶ 15ης Ἰουνίου).

§175ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πῶς θὰ καταρτισθῇ ἡ Ἡμερησία Διάταξις τῆς αὔριον;

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον ἀναγράφεται τὸ νομοσχέδιον τὸ πανεπιστημιακόν, κατὰ τὰ ἄλλα δὲ μένει ἡ αὐτή. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9 μ. μ.)