1911.03.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 50.

τῆς 15ης Μαρτίου 1911.

(Τρίτη)

Προεδρία κ. Νικολάου Α. Στράτου.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ὥρᾳ 5 καὶ 15′ μ. μ. ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων 196 Βουλευτῶν.

Ἀναγιγνώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως συμφώνως πρὸς παρατήρησιν τοῦ κ. Ἰ. Μπακοπούλου).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν: 1) Ἀναφορὰν τῶν ἱερέων Καστρίου τοῦ δήμου Τανίας τῆς Κυνουρίας, παρακαλούντων νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἱεροῦ κλήρου, νὰ ἐφαρμοσθῇ δὲ καὶ εἰς τὰς κωμοπόλεις ὁ περὶ Ἐκκλησιαστικοῦ Ταμείου νόμος· 2) Ψήφισμα τοῦ Κτηματικοῦ Συλλόγου Μηλεῶν «Δήμητρα» περὶ συμπεριλήψεως εἰς τὸ νομοσχέδιον καὶ φορολογίας ἐπὶ τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν ἐλαιῶν· 3) Ἀναφορὰν τῶν χωρίων τοῦ δήμου Κορινθίων περὶ ἀναστολῆς τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων ἐπὶ 3 μῆνας ἕνεκα ἐξαιρετικῆς ἀφορίας· 4) Ὑπὸ πολλῶν Βουλευτῶν ὑποβάλλεται πρότασις νόμου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 10, ἐδαφίου γʹ τοῦ «περὶ συντάξεως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων ΧΛΒʹ νόμου» τυπωθησωμένη πρὸς διανομήν· 5) Ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος κ. Χρ. Μεϊτάνη ὑποβάλλεται προσθήκη εἰς τὸ 18 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, τυπωθησομένη πρὸς διανομήν· 6) Ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος κ. Χρ. Κορύλου ὑποβάλλεται τροπολογία ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐξήσεως τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου» τυπωθησομένη πρὸς διανομήν. (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς). Κατόπιν τῆς δοθείσης μοι χθὲς ἐντολῆς ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἀπηύθυνα πρὸς τὴν Ἰταλικὴν Βουλὴν τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα: Ἐξοχώτατον Πρόεδρον τῆς Ἰταλικῆς Βουλῆς Ῥώμην Τὴν πεντηκονταετηρίδα τῆς Ἰταλικῆς παλιγγενεσίας, ἀνακαλοῦσαν εἰς τὸν θαυμασμὸν τοῦ κόσμου τοὺς ἡρωικοὺς ἀγῶνας ἑνὸς μεγάλου καὶ εὐγενοῦς ἔθνους, συνεορτάζει μεθ’ ὑμῶν τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος, ὑπὲρ τῶν ἰδανικῶν τοῦ ὁποίου ἔρρευσεν ἐν τοῖς πεδίοις τῶν ἀγώνων τὸ πολύτιμον αἷμα τῶν Ἰταλῶν φιλελλήνων, δημιουργῆσαν ἀϊδίους δεσμοὺς ἀδελφότητος δύο λαῶν, οὓς διέκριναν ἐνάμιλλοι φιλελεύθεροι παραδόσεις καὶ ἐθνικὴ ἰδεώδη. Ἡ Ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων ἐνετείλατό μοι, ὅπως διαβιβάσω πρὸς τὴν ὑμετέραν ἐξοχότητα, καὶ δι’ αὐτῆς πρὸς τὰ ἔντιμα μέλη τῆς Ἰταλικῆς Βουλῆς τὰ θερμότατα συγχαρητήρια ἐπὶ τῇ πανιταλικῇ ἑορτῇ καὶ τὰς ἀδελφικὰς καὶ ἐγκαρδιωτάτας εὐχὰς ὑπὲρ τοῦ μεγαλείου καὶ τοῦ κλέους τοῦ Βασιλείου τῆς Ἰταλίας καὶ τοῦ Ἰταλικοῦ ἔθνους. Ὁ Πρόεδρος τῆς Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων Νικόλαος Στράτος (Παρατεταμένα καὶ παταγώδη χειροκροτήματα.). Πρὸ ὀλίγης δὲ ὥρας ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ἰταλικῆς Βουλῆς ἀπήντησεν εὐχαριστῶν ὡς ἑξῆς: Α. Ἐξοχότητα Τὸν Πρόεδρον τῆς Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς Ἀθήνας Ἀπὸ τὴν Ῥώμην, τὴν συνδεομένην μετὰ τοῦ πολιτισμοῦ τῆς Ἑλλάδος δι’ ἀθανάτων ἱστορικῶν ἀναμνήσεων, ὁ Ἰταλικὸς λαὸς διὰ τῶν ἀντιπροσώπων αὐτοῦ, τῶν ὁποίων καθίσταμαι διερμηνεύς, ἀνταποδίδει τὸν χαιρετισμὸν τῆς Ἑλλάδος τῆς ἐνδόξου ταύτης προδρόμου τῆς Ἰδέας τῶν ἐθνικοτήτων, τῆς ἐπαληθευσάσης τὴν ὑπεροχὴν τοῦ δικαίου ἐπὶ τῆς ἰσχύος, εὐχαριστῶν τὴν Ἀναθεωρητικὴν Βουλὴν ἐπὶ τῇ τόσον πρόφρονι καὶ εὐγενεῖ συμμετοχῇ αὐτῆς εἰς τὰς ἑορτὰς τῆς ἡμετέρας πεντηκονταετηρίδος. Ἐν ὀνόματι ἐπίσης τῶν συναδέλφων μου ἐκφράζω τὰς θερμοτέρας εὐχάς, ὅπως τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἀείποτε ἐνάμιλλον πρὸς τὸ μεγαλεῖον τῶν παραδόσεών της. Ὁ Πρόεδρος Μάρκορα (Παρατεταμένα καὶ παταγώδη χειροκροτήματα καὶ ζητωκραυγαὶ ὑπὲρ τῆς Ἰταλίας).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τὴν νομοθετικήν. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Χρυσοστάλης.

§3Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Πρό τινων ἡμερῶν ἔλαβον τὸν λόγον ἐκ τῆς θέσεως ταύτης καὶ εἶπον ὅτι εἰς πολυμελῆ, ὡς ἡ παροῦσα Βουλή, Σώματα ἀπαρτιζόμενα ἐξ ἐκλεκτῶν ἀνδρῶν, ἀλλὰ μὴ μεμυημένων εἰς τὰ τῆς τάξεως τῶν κοινοβουλευτικῶν συζητήσεων τοιοῦτος ἥρμοζε Πρόεδρος, οἷος ὑμεῖς. Ἀλλὰ σεῖς....

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ πάλιν εἶσθε ἐκτὸς τοῦ Κανονισμοῦ· Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ σᾶς ἀφαιρέσω τὸν λόγον, διότι ἐπί τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως λαβόντες τὸν λόγον ὁμιλεῖτε περὶ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς. Ἐὰν θέλητε νὰ ψέξητε αὐτόν, δύνασθε ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ, ἀλλὰ νὰ τὸν ἐπαινέσητε ὄχι.

§5Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἀκριβῶς χθές, ἐνῷ σᾶς ἐζήτησα τὸν λόγον, δὲν μοὶ τὸν ἐδώκατε, ὥστε τολμῶ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἠδικήθην παρ’ ὑμῶν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω δέ, ὅπως εὐαρεστούμενος προέλθητε εἰς ἐξηγήσεις ἐπὶ τοῦ ἐπεισοδίου αὐτοῦ.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Χθὲς τὴν ἑσπέραν δὲν σᾶς ἔδωκα τὸν λόγον, διότι, ὅτε συνεζητεῖτο τὸ ζήτημα τῆς λίμνης Τάκας, σᾶς ἠρώτησα ἂν θὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ καὶ μοὶ εἴπετε ὄχι, ἀλλὰ περὶ λίμνης τῆς Καρυστίας. Σᾶς εἶπον ὅτι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι σχετικὸν καὶ δὲν δύναμαι νὰ σᾶς δώσω τὸν λόγον. Ἐφαρμόζω τὸν Κανονισμὸν μετὰ τῆς αὐστηρότητος τῆς συνήθους, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται διὰ τὴν τάξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἐπειδὴ δὲ λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν ὅτι πολλοὶ τῶν κ. κ. συναδέλφων, πρώτην φορὰν εἰσελθόντες εἰς τὴν Βουλήν, δὲν δύνανται ἀμέσως νὰ λάβωσι πλήρη γνῶσιν τοῦ Κανονισμοῦ, διότι δὲν ἔχουσι ζυμωθῆ μετ’ αὐτοῦ, ἁπλῆ δὲ ἀνάγνωσις αὐτοῦ δὲν δύναται νὰ τοὺς καταστήσῃ ἐνημέρους τῶν λεπτομερειῶν αὐτοῦ, διὰ τοῦτο δὲν προέβην εἰς ἀναγραφὴν τῶν χθὲς γενομένων σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο εἰς τὰ Πρακτικά. Τοῦτο εἶναι ἐπαρκές.

§7Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Εὐχαριστῶ.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπιδόσεως τῶν ποινικῶν δικογράφων καὶ τῶν κατὰ τὰς ποινικὰς δίκας ἐρημοδικιῶν». Ὑπάρχει ἐκκρεμὴς ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§9Γ. ΠΩΠ. Νὰ μὴ γίνῃ. Ἐφ’ ὅσον ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς γενομένης ψηφοφορίας εἶναι ἐμφανὲς τὸ σημεῖον, ἐφ’ οὗ θὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή, εἶναι περιττὸν νὰ προβαίνωμεν εἰς ἄλλην ὀνομαστικὴν κλῆσιν καὶ νὰ καταναλίσκωμεν ἀδίκως χρόνον.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ νὰ εἶμαι ἐν τάξει, πρέπει νὰ ἐρωτήσω τοὺς ὑποβαλόντας τὴν πρότασιν, ἂν παραιτοῦνται. Εἶναι οἱ κ.κ. Γαρουφαλλιᾶς, Πὼπ, Βοζίκης, Μπακόπουλος...

§11Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παραιτούμεθα ὅλοι.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν προβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν.

§13Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Προτίθεμαι νὰ παράσχω ἐξηγήσεις τινὰς εἰς τὴν Βουλὴν σχέσιν ἐχούσας πρὸς τὰς ἀντιρρήσεις τὰς διατυπωθείσας κατὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου· εἰδικῶς δὲ τὰς διατυπωθείσας κυρίως ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου, διότι εὑρισκόμεθα ἤδη εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, καὶ δὲν δικαιοῦμαι νὰ ἐκταθῶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν ἄρθρων. Αἱ ἀντιρρήσεις ὑπῆρξαν δριμεῖαι καὶ αὐστηραί, ἀνάλογοι ὁμολογουμένως πρὸς τὴν σπουδαιότητα τοῦ νομοσχεδίου, πρὸς τὴν σπουδαιότητα τοῦ ἀντικειμένου, εἰς τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ, καὶ φυσικῷ τῷ λόγῳ πρὸς τὰς προσπαθείας τῶν κ. κ. Βουλευτῶν, ὅπως προασπίσωσι τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν τῶν κατηγορουμένων καὶ τὰ δικαιώματα τῆς πλήρους αὐτῶν ὑπερασπίσεως. Ἔχω τὴν γνώμην ἐν τούτοις ὅτι αἱ ἀντιρρήσεις αἱ διατυπωθεῖσαι πᾶσαι οὐδαμῶς εἶναι βάσιμοι· ὅτι οἱ κίνδυνοι, οἱ ὁποῖοι προεβλήθησαν ὑφιστάμενοι ὡς πρὸς τὴν ἀρτίαν ὑπεράσπισιν τῶν κατηγορουμένων, δὲν εἶναι σπουδαῖοι· ὅτι δὲ κυρίως αἱ ἀντιρρήσεις αἱ σπουδαιότεραι ἀφορμὴν καὶ ἀφετηρίαν ἔχουσι πεπλανημένας τινὰς προϋποθέσεις. Ἐὰν αἱ προϋποθέσεις αὗται ἀρθῶσι διὰ τῶν ἐξηγήσεων, τὰς ὁποίας θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ παράσχω εἰς τὴν Βουλήν, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ὄχι μόνον ἡ Βουλὴ κατὰ τὸ λοιπὸν αὐτῆς μέρος, ἀλλὰ καὶ οἱ Βουλευταὶ οἱ διατυπώσαντες τὰς ἀντιρρήσεις δὲν θὰ πείσωσιν ἑαυτούς, ὅπως ἐμμείνωσιν εἰς ταύτας. Ἡ κυριωτέρα πασῶν τῶν διατυπωθεισῶν ἀντιρρήσεων, ἀλλὰ καὶ ἡ σπουδαιοτέρα εἶναι ἐκείνη, τῆς ὁποίας ὑπέρμαχοι ἐτάχθησαν οἱ ἀξιότιμοι ἐξ Ἀρκαδίας Βουλευταί· ἡ ἀντίρρησις ὅτι κίνδυνος ὑπάρχει μέγιστος νὰ μὴ περιέλθωσιν αἱ κλήσεις εἰς γνῶσιν τῶν κατηγορουμένων, πλεῖστοι δὲ τοιοῦτοι νὰ δικασθῶσιν ἐρήμην, τιθέμενοι δὲ ὑπὸ τὰς αὐστηρὰς διατάξεις τῆς ἀνακοπῆς νὰ εὑρεθῶσιν εἰς κίνδυνον ἀναπολόγητοι νὰ καταδικασθῶσιν. Εἰς ὑπεράσπισιν δὲ τῆς ἀντιρρήσεως ταύτης τῆς σπουδαιοτάτης ἐτονίσθη κατ’ ἐπανάληψιν, ὁ ἕτερος δὲ τῶν ἐξ Ἀρκαδίας κ. κ. Βουλευτῶν εἰς τρεῖς ἢ τέσσαρας ἀγορεύσεις του κατὰ διαφόρους συνεδριάσεις ἐπέμεινεν εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, ὁ κίνδυνος ὁ ἀναφαινόμενος εἰς τὰς περιστάσεις ἐκείνας κυρίως, καθ’ ἃς γίνεται ἡ ἐπίδοσις εἰς τὴν κατοικίαν, ἐνῷ ὁ καλούμενος εὑρίσκεται εἰς ἄλλην πόλιν, δυνατὸν δὲ νὰ εὑρίσκηται καὶ εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, ἔτι δὲ καὶ εἰς ἐκείνας, καθ’ ἃς ὁ καλούμενος τυγχάνει νὰ εἶναι ἀγνώστου διαμονῆς. Εἰς πάσας ταύτας τὰς περιστάσεις, εἶπον οἱ ἀντιλέγοντες, ὁ καλούμενος τρέχει τὸν κίνδυνον νὰ εὑρεθῇ ὑπὸ τὸ Κράτος αὐστηρῶν διατάξεων καὶ νὰ δικασθῇ ἀναπολόγητος. Ἀντιληφθεὶς τὴν πλάνην, ἀπὸ τῆς ὁποίας ἀφωρμῶντο οἱ οὕτω συζητοῦντες, καὶ προτιθέμενος νὰ διαγνώσω τὴν ἔκτασιν αὐτῆς ἀπεφάσισα νὰ διακόψω τοὺς ὁμιλοῦντας καὶ ἐρωτήσω αὐτούς: Εἶναι δυνατὸν οἱ οἰκεῖοι, πρὸς τοὺς ὁποίους γίνεται ἡ ἐπίδοσις, νὰ μὴ γνωρίζωσι τὴν διαμονὴν τῶν καλουμένων; Καὶ ἔλαβον τὴν ἀπάντησιν, ὅτι καὶ τοῦτο δυνατὸν εἶναι· ὅτι ἠδύναντο ἄριστα εἰς πλείστας περιστάσεις νὰ εἶναι ἀγνώστου διαμονῆς καὶ πρὸς τοὺς οἰκείους αὐτῶν οἱ καλούμενοι καὶ νὰ τρέχωσι τὸν κίνδυνον νὰ ὑποστῶσι τὰς συνεπείας τῶν αὐστηρῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου. Εἶναι ῥιζική, Κύριοι, ἡ πλάνη καὶ ἀπολύτως ψευδὴς ἡ προϋπόθεσις, ἀπὸ τῆς ὁποίας ἀναχωροῦσιν οἱ οὕτω σκεπτόμενοι. Ὁμολογῶ δὲ ὅτι, ἂν ἡ προϋπόθεσις αὕτη ἦτο ἀκριβής, ἂν ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους οὑτωσὶν ἀγωνίζονται εὐλόγως νὰ προστατεύσωσιν, ἔκειντο ὑπὸ τὸ κράτος τῆς διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου, οἱ κίνδυνοι θὰ ἦσαν σοβαροί, ἡ πολεμικὴ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου δεδικαιολογημένη, ἀδικαιολόγητος δὲ ὁ Ὑπουργὸς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἤθελεν ἐπιμείνει εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοιούτου νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ὁλόκληρος αὐτὴ ἡ πολεμικὴ στηρίζεται εἰς μίαν ῥιζικὴν καὶ πεπλανημένην προϋπόθεσιν. Τὴν προϋπόθεσιν ὅτι τὸ νομοσχέδιον προβλέπει καὶ κανονίζει ἐπιδόσεις εἰς τὴν κατοικίαν τοῦ νοουμένου ὑπὸ τοὺς ὅρους τοῦ Ἀστικοῦ Δικαίου· εἰς τὴν κατ’ αὐτὸν κατοικίαν, τουτέστιν εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον, ὅπου ὁ καλούμενος ἔχει τὸ κέντρον τῶν ὑποθέσεών του. Ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ταύτην θὰ ἦτο δυνατὸν, νὰ ἐπηκολούθουν αἱ συνέπειαι αὐταὶ αἱ αὐστηραί, εἰς τὴν περίστασιν, καθ’ ἣν εἶχε μὲν τὸ κέντρον τῶν ὑποθέσεων ὁ καλούμενος εἰς τὴν Α πόλιν, οὗτος ὅμως διέμενεν εἰς ἄλλην πόλιν, διέμενεν εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, ἢ οὗτος ἦτο ἀγνώστου διαμονῆς. Ὅμως ἐλησμονήθησαν δύο τινὰ θεμελιώδη· δύναμαι δὲ νὰ ἐκφράσω τὴν ἀπορίαν πῶς ἄνδρες ἔμπειροι, ὡς εἶναι ἀναμφιβόλω; ὅσοι ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην ὡμίλησαν, κυριώτατα δὲ πάντων οἱ ἀξιότιμοι ἐξ Ἀρκαδίας Βουλευταί, περιέπεσον εἰς πλάνην, τὴν ὁποίαν δικαιοῦμαι νὰ θεωρήσω ἀδικαιολόγητον. Ἐλησμόνησαν ἐν πρώτοις ὅτι διὰ τοὺς ἀγνώστου διαμονῆς, διὰ τοὺς κατηγορουμένους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι παρόντες, ἵνα μεταχειρισθῶ τὴν ἔκφρασιν τῶν κειμένων διατάξεων τῆς Ποινικῆς Δικονομίας τῶν μὴ μεταβληθεισῶν, διὰ τοὺς κατηγορουμένους τῶν ὁποίων ἀγνοεῖται ὁ τόπος τῆς διαμονῆς, οὐδεμίαν ἔχουσιν ἐφαρμογὴν οὔτε τὰ ἄρθρα τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, τὰ ὁποῖα μεταρρυθμίζονται διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου οὔτε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Εἶναι ἆρά γε ἀνάγκη νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι εἰδικὴ διαδικασία, οὐδόλως θιγομένη διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὑπάρχει κατὰ φυγοδίκων καὶ ἀπόντων, ἄσχετος ἐντελῶς πρὸς τὸ ἀντικείμενον τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ πρὸς τὰς συνεπείας αὐτοῦ; Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπητε· ἀπομένει ἡ περίπτωσις, καθ’ ἣν ἡ ἐπίδοσις γίνεται εἰς τὴν Α πόλιν, εἰς τὴν κατοικίαν—κατοικίαν νοουμένην κατὰ τὸ Ἀστικὸν Δίκαιον—, εἰς τὴν πόλιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ κέντρον τῶν ὑποθέσεων αὐτοῦ ὁ καλούμενος, ἐνῷ εὑρίσκεται οὗτος εἰς ἄλλην πόλιν ἢ εἰς τὴν ἀλλοδαπήν. Οὐδὲν τούτων ὅμως συμβαίνει. Καὶ δὲν συμβαίνει διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν προβλέπει περίστασιν κατοικίας οὑτωσὶ νοουμένην· ἀλλ’ ἀναφέρεται εἰς τὴν διαμονήν, εἰς τὴν οἰκίαν, εἰς τὸ μέρος, ὅπου πράγματι διαμένει ὁ καλούμενος καὶ οὐχὶ ἐκεῖ, ὅπου κατὰ νομικὸν πλάσμα κατοικεῖ. Καί, ἵνα γνωσθῇ τοῦτο, θὰ ἤρκει ἁπλῶς καὶ μόνον νὰ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον· Θὰ ἤρκει ἴσως καὶ ἀνεξαρτήτως τούτου νὰ μνησθῇ τις τῶν ἰσχυουσῶν διατάξεων τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, νὰ μνησθῇ τις τῆς ἑρμηνείας, ἡ ὁποία ἐδόθη σταθερῶς καὶ παγίως ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς νομολογίας εἰς ταύτας· καὶ θὰ ἤρκει πάντα ταῦτα νὰ συνδυάσῃ μὲ ἓν βλέμμα ἄνευ σπουδῆς πολλῆς, ἄνευ μελέτης πολλῆς πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, διὰ νὰ διαγνώσῃ ὅτι ἦτο τελείως ἀδικαιολόγητος ἡ πλάνη, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπέπεσον οἱ κ. συνάδελφοι οἱ οὑτωσὶν ὁμιλήσαντες. Εἶναι ἀνάγκη τάχα νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι αἱ διατάξεις τῆς ἰσχυούσης Δικονομίας ὁμιλοῦσι περὶ ἐπιδόσεως διὰ τῆς ἀφέσεως τῆς κλήσεως εἰς τὸν οἶκον τοῦ καλουμένου; Εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπομνήσω ὅτι ἔρις ἐγεννήθη ἑρμηνευτικὴ τί ἆρά γε ἐννοεῖ ἡ Ποινικὴ Δικονομία ὑπὸ ταύτην τὴν διατύπωσιν; Ἐννοεῖ τάχα τὸ μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον πράγματι διαμένει ὁ καλούμενος ἢ μήπως ἐννοεῖ τὴν κατοικίαν ὑπὸ τοὺς ὅρους τοῦ Ἀστικοῦ Δικαίου νοουμένην; Εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπομνήσω ὅτι σταθερῶς καὶ ἀνέκαθεν καὶ ἡ ἐπιστήμη καὶ ἡ νομολογία εἶπον ὅτι οὑτωσὶ νοεῖται οὐχὶ ἡ κατοικία τοῦ Ἀστικοῦ Δικαίου, ὁ τόπος, ὅπου ἔχει τὸ κέντρον τῶν ὑποθέσεων αὑτοῦ ὁ καλούμενος, ἀλλ’ ἐννοεῖται ἡ διαμονή, ὁ οἶκος, εἰς τὸν ὁποῖον πράγματι αὐτὸς παραμένει; Τοῦτο ἔχων ὑπ’ ὄψει ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου καὶ εἰσηγητὴς αὐτοῦ διετύπωσε τὸ πρᾶγμα κατὰ τρόπον ἀνεπίδεκτον οἱασδήποτε παρερμηνείας καὶ ἀμφισβητήσεως. Καὶ ἐκύρωσε διὰ τῶν διατάξεων αὑτοῦ ἐκείνην τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ἔδωκε καὶ δίδει σταθερῶς ἡ ἐπιστήμη ἡ κρατοῦσα παρ’ ἡμῖν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ἡ νομολογία αἴρουσα τὰς ἀμφιβολίας, αἱ ὁποῖαι ἐγεννήθησαν ἐκ τῆς ἀμφιβόλου πως ἐκφράσεως τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας. Καὶ εἶπεν ὁ συντάκτης καὶ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου: τὸ δικόγραφον παραδίδεται εἰς χεῖρας τοῦ καλουμένου. Ἀλλ’ εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν τοῦτο εἶναι ἀδύνατον, εἶναι ἀδύνατος τουτέστιν ἡ ἐγχείρισις εἰς αὐτὸν τοῦτον, τί γίνεται; Τὸ νομοσχέδιον ἀπαντᾷ, ἀπαντᾷ δὲ κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος, ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἐπέτρεπε τὴν ἀμφιλογίαν εἰς τὴν ἀπασχόλησιν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν πολεμικὴν ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου· καὶ λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἐὰν ὁ κλητὴρ δὲν εὑρίσκῃ τὸν καλούμενον ἐν τῷ τόπῳ τῆς διαμονῆς ἢ τῆς κατοικίας του, ἐγχειρίζει τὸ ἔγγραφον πρός τινα τῶν συνοίκων αὐτοῦ ἢ ὑπηρετῶν...» Ποῦ; «τῆς οἰκίας ἔνθα διαμένει...» Τί προϋποθέτει τοῦτο; Εἶναι ἀνάγκη ἆρά γε νὰ ἀπαντήσῃ τις; Καί, ἂν ἀπαντήσῃ τις, δὲν θὰ εἶναι ἠναγκασμένος ὑπὸ τῆς βίας τῶν πραγμάτων νὰ ἐπαναλάβῃ τὰς λέξεις τοῦ νομοσχεδίου «τῆς οἰκίας ἔνθα διαμένει...»;

§14ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖον ἄρθρον, κύριε Ὑπουργέ;

§15Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ πρῶτον ἄρθρον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἠσχολήθητε τόσον! «τῆς οἰκίας ἔνθα διαμένει». Ὅτε τοῦτο εἶναι δεδομένον, Κύριοι, ἐρωτῶ· τίνα ἐφαρμογὴν ἔχει ἡ περίπτωσις, τὴν ὁποίαν τοσοῦτον εὐγλώττως ἐτόνισεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας Βουλευτής, ἡ περίστασις, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ καλούμενος εὑρίσκεται εἰς ἄλλην πόλιν ἢ εἰς τὸ Ἐξωτερικόν; Ἀλλ’ ἂν εἰς ἄλλην πόλιν εὑρίσκηται, ἂν εἰς ἄλλην πόλιν διαμένῃ, εἰς ἐκείνην τὴν πόλιν πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ἐπίδοσις· καὶ ἂν γίνῃ ἡ ἐπίδοσις εἰς τὴν κατοικίαν κατὰ τὸ Ἀστικὸν Δίκαιον νοουμένην, εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἡ κλῆσις εἶναι ἄκυρος καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ εἰσαγωγὴ δίκης. Θὰ ἀπετέλει δὲ τοῦτο παράβασιν τοῦ κλητῆρος, ὁ ὁποῖος εἶναι ὑποχρεωμένος εἰς τὴν οἰκίαν, ἐν ᾗ διαμένει ὁ καλούμενος, νὰ ἐνεργήσῃ τὴν ἐπίδοσιν. Θὰ παρεπλανήθησαν πάντες ἀδικαιολογήτως οἱ οὕτω κρίνοντες ἐκ τοῦ βʹ ἐδαφίου, εἰς τὸ ὁποῖον λαμβάνεται πρόνοια διὰ τὴν περίστασιν ἐκείνην, καθ’ ἣν δὲν ἤθελε κανεὶς εὑρεθῇ ἐν τῇ οἰκίᾳ τοῦ καλουμένου. Ἀλλ’ ἐρωτῶ· εἶναι ἀνάγκη τάχα νὰ συμπεράνῃ τις ἐντεῦθεν ὅτι τοῦτο δύναται νὰ συμβῇ μόνον ὅταν εὑρίσκηται διαμονὴ καὶ κατοικία εἰς ἄλλην πόλιν ἢ εἰς τὴν ἀλλοδαπήν; Καὶ δὲν εἶναι δυνατόν, δὲν εἶναι εὔλογον νὰ στραφῇ ἡ προσοχὴ τοῦ μελετῶντος εἰς τὴν αὐτονόητον περίστασιν, καθ’ ἣν διαμένει ὁ καλούμενος ἐν τῇ πόλει, εἰς ἣν ἡ ἐπίδοσις, διαμένει ἐν τῇ οἰκίᾳ, τὴν στιγμὴν ὅμως ἐκείνην, τὴν ὥραν ἐκείνην, τὴν ἡμέραν ἐκείνην, καθ’ ἣν γίνεται ἡ ἐπίδοσις, οὐδείς, οὔτε ὁ καλούμενος οὔτε οἱ οἰκεῖοι οὔτε οἱ σύνοικοι εὑρίσκονται εἰς τὴν οἰκίαν; Εἶναι τοῦτο ἀδύνατον εἰς τοὺς ἀστικοὺς πληθυσμούς; Δὲν εἶναι δὲ συνηθέστατον εἰς τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμούς; Ἰδοὺ ἡ περίστασις, τὴν ὁποίαν προεῖδε τὸ βʹ ἐδάφιον. Μετὰ τὰς ἐξηγήσεις ταύτας, αἱ ὁποῖαι ἦσαν περιτταὶ διὰ τοὺς θέλοντας νὰ ἀναγνώσωσι τὸ νομοσχέδιον, ἐρωτῶ· ἀφοῦ αἱ προϋποθέσεις, ἀπὸ τῶν ὁποίων ἀνεχώρησαν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, αἱ ὁποῖαι, ἂν ἦσαν ἀληθεῖς, θὰ ἐδικαιολόγουν τὰ συμπεράσματα, ἀφοῦ αἱ προϋποθέσεις, λέγω, ἤρθησαν, δὲν νομίζετε ὅτι κατέπεσον κατὰ τρόπον ὀδυνηρὸν ὅλα τὰ συμπεράσματα καὶ ὅλοι οἱ φόβοι τῶν ἀντιφρονούντων;

§16ΕΥΑΓ. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§17Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ἐπιτρέψω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ταράττει τὴν τάξιν τῶν συζητήσεων.

§18ΕΥΑΓ. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Σᾶς ἐπέτρεψα ἐγὼ προχθές· πρέπει νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε καὶ σεῖς.

§19Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς ἀκούω.

§20ΕΥΑΓΓΕΛ. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Ἂν ὁ δικαστικὸς κλητὴρ συντάξῃ ἐπιδοτήριον καὶ βεβαιώσῃ ἐν αὐτῷ ὅτι ἐκοινοποίησεν ἢ ἐτοιχοκόλλησε τὸ κλητήριον θέσπισμα εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ κατηγορουμένου, ἐνῷ ὁ κατηγορούμενος δὲν εὑρίσκεται ἐν τῷ τόπῳ αὐτῷ, ἀλλ’ εὑρίσκεται εἰς ἄλλον τόπον.....

§21Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς ἐνόησα.

§22Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Παρακαλῶ.

§23Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ ἐρωτᾶτε ἂν ὑπ’ αὐτὸ τὸ ἐπιδοτήριον θὰ δικασθῇ ἐρήμην ἢ ὄχι.

§24Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Περιμείνατε νὰ τελειώσω. Αὐτὴ ἡ ἐξήγησις, τὴν ὁποίαν δίδετε, ἀφορᾷ τὴν ἑρμηνείαν ὅτι εἶναι δυνατὸν ἢ μᾶλλον ὑποχρεοῦται ὁ κλητὴρ νὰ μὴ κοινοποιήσῃ τὸ κλητήριον θέσπισμα ἐν τῇ κατοικίᾳ, ἀλλ’ ὀφείλει πλέον, ἐὰν δὲν εὑρίσκηται ἐκεῖ ὁ κατηγορούμενος, νὰ τὸ κοινοποιήσῃ εἰς τὸν τόπον τῆς διαμονῆς του. Ἀλλὰ τοῦτο τί πρακτικὸν ἀποτέλεσμα θὰ ἔχῃ, ἀφοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ αὐτοῦ νόμου ἀπαγορεύεται ἡ ἀνακοπὴ καὶ ἐπιτρέπεται εἰς δύο περιπτώσεις;

§25Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡσυχεῖτε καὶ θὰ ἴδητε ὅτι θὰ ἀρθῶσι καὶ αὐταὶ αἱ ἀντιρρήσεις σας. Διότι ἀγωνιζόμενοι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ στηρίζοντες συλλογιστικὴν διαδικασίαν οὐχὶ ἐπὶ τηρήσεως τούτου, ἀλλ’ ἐπὶ παραβάσεως τοῦ κλητῆρος, σφάλλεσθε κατὰ βάσιν. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν συλλογισμὸς κατὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ θεμελιωθῇ ἐπὶ παραβάσεως αὐτοῦ. Ὅταν ὁ νόμος διατάσσῃ νὰ γίνηται ἡ κοινοποίησις εἰς τὴν οἰκίαν, εἰς τὴν ὁποίαν μένει ὁ καλούμενος, ἔρχεσθε καὶ μοὶ λέγετε ὅτι δὲν θὰ ἐνεργῇ ἐκεῖ τὴν κοινοποίησιν. Σᾶς ἀπαντῶ· αὐτὸ εἶναι μία παράβασις. Προστίθημι ὅμως ὅτι καὶ ἡ παράβασις αὕτη, ἡ πάντοτε καὶ εἰς πᾶσαν περίστασιν δυνατή, ἡ παράβασις ὅμως ἡ οὐχὶ πιθανή, ἡ ἐπαγομένη κινδύνους διὰ τοὺς κλητῆρας, εἶναι παράβασις ἀκίνδυνος διὰ τὸν καλούμενον· διότι εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἤθελεν ἀποδειχθῆ ὅτι οὑτωσὶν ἀκύρως ἐγένετο ἡ κοινοποίησις, ὄχι μόνον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καθίσταται γνωστὸν τοῦτο κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν καταδιωκτικὴν ἀρχήν, ὥστε νὰ μὴ εἰσάγηται ἡ ὑπόθεσις καὶ προκαλῆται ἐρημοδικία, ἀλλὰ πάντως θὰ εἶναι δυνατὸν ἀποδεικνυομένου τοῦ πράγματος νὰ λάβῃ χώραν κατὰ τὰς διατάξεις αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου ἀνακοπή.

§26Γ. ΠΩΠ. Πῶς θὰ ἀποδειχθῇ;

§27Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς ὁμολογῶ τὴν ἀδυναμίαν μου νὰ ἐξακολουθήσω συζητῶν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, κύριε Βουλευτά. «Πῶς θὰ ἀποδειχθῇ»! Κατέπεσον ἑπομένως, Κύριοι, κατέπεσον τελείως αἱ αἰτιάσεις κατὰ τοῦ νομοσχεδίου διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, καὶ δὲν ἀδικῶ ὑπὸ ταύτην τὴν ἔποψιν τοὺς ἀξιοτίμους ἀντιλέγοντας, ὅτι ἀφωρμήθησαν, ἐπαναλαμβάνω, ἀπὸ πεπλανημένης ἀφετηρίας. Τοῦτο ἦτο τὸ σφάλμα των. Ἄν ἡ ἀφετηρία των ἦτο ἀκριβής, ἂν αἱ προϋποθέσεις, ἀφ’ ὧν ἀνεχώρησαν, ἦσαν ἀσφαλεῖς, καὶ τὰ συμπεράσματα θὰ ἦσαν ἀσφαλῆ, οἱ κίνδυνοι εὔλογοι καὶ αἱ αἰτιάσεις κατὰ τοῦ νομοσχεδίου σπουδαῖαι. Ἀλλ’ οὕτω τιθεμένων τῶν πραγμάτων ἂς προχωρήσωμεν εἰς τὰς ἄλλας αἰτιάσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπηυθύνθησαν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ τοιαύτη αἰτίασις ἀπηυθύνθη ἀπὸ ἀξιότιμον συνάδελφον, ὅστις ἀγνοῶ πῶς συλλογισθεὶς καὶ κατὰ τίνα τρόπον σκεφθείς, ἀγνοῶ, διατί ἀμνήμων γενόμενος τοῦ συνεδρίου, πρὸς τὸ ὁποῖον ἀπηυθύνετο, εἶπε πρὸς ὑμᾶς: Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ νομοσχέδιον τοιοῦτο; Πῶς εἶναι δυνατὸν αἱ ἀποστάσεις αἱ γιγάντειαι, αἱ ὁποῖαι χωρίζουσι τὴν κατοικίαν τῶν προσώπων τῶν ἐπιτετραμμένων τὴν ἐπίδοσιν, ἀπὸ τῶν πρὸς οὓς ἡ ἐπίδοσις, νὰ μηδενισθῶσι διὰ τοιούτων ἀμοιβῶν, τὰς ὁποίας δίδετε πρὸς τοὺς κλητῆρας; Καὶ ὡμίλησεν—ὁ ὁμιλῶν ἴσως ἦτο ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας—καὶ ὡμίλησε περὶ Μεσολογγίου καὶ εἶπε: πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ κλητὴρ νὰ διανύῃ 35 ὁλοκλήρους ὥρας, νὰ φύγῃ ἀπὸ τὸ Μεσολόγγιον καὶ νὰ μεταβῇ εἰς τὰ ἀκρότατα μέρη τοῦ νομοῦ, διὰ νὰ ἐνεργήσῃ τὴν ἐπίδοσιν μιᾶς κλήσεως; Τοιαύτην τινὰ ἐρώτησιν ὑπέβαλεν, ὑποβάλλω δὲ καὶ ἐγὼ ἀντὶ ἀπαντήσεως ἐρώτησιν: Εἶναι σπουδαῖον νὰ γίνῃ εἰδικὴ ἀνασκευὴ τούτου, δὲν θὰ εἶναι δ’ ἀνευλαβὲς διὰ τὴν ἀντίληψιν τοῦ Σώματος νὰ ἀσχοληθῇ εἰς ἀνασκευὴν τοιούτων ἰσχυρισμῶν, ὅτε εἶναι πασίδηλον εἰς πάντας, ἔχει δὲ βεβαίως ὑπ’ ὄψει του καὶ ὁ χθὲς ἀγορεύσας ἢ προχθές, ὅτι κλητῆρες ἔμμισθοι θὰ ὑπάρχωσι πλείονες, ὑπάρχουσι δὲ καὶ ἐνεστῶτως ἱκανοὶ εἰς πάντα τὰ Εἰρηνοδικεῖα, πολλὰ δὲ τοιαῦτα ὑπάρχουσιν εἰς τὸν νομόν, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν; Προέρχομαι εἰς ἄλλην ἀντίρρησιν, τῆς ὁποίας γεννήτωρ καὶ πατὴρ καὶ ἔνθερμος ὑποστηρικτὴς ὑπῆρξε καὶ πάλιν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας πολιτευτής. Τὴν ἀντίρρησιν, ἡ ὁποία ἔδωκεν εὐκαιρίαν εἰς τὸ εὔθυμον πνεῦμά του νὰ προξενήσῃ ἱλαρότητα πρὸς τὴν Βουλήν. Καὶ εἶπεν ὁ κ. Βουλευτής· βλέπω εἰς τὸ τέλος τοῦ αʹ ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 145 ὅτι τὸ νομοσχέδιον λέγει «.... ἐγχειρίζει τὸ ἔγγραφον πρός τινα τῶν συνοίκων αὐτοῦ ἢ ὑπηρετῶν τῆς οἰκίας ἔνθα διαμένει, ἐξαιρουμένων ἐκ τούτων τῶν παίδων ἡλικίας κατωτέρας τῶν 16 ἐτῶν κατὰ τὴν ἀνεξέλεγκτον τοῦ δικαστικοῦ κλητῆρος ἀντίληψιν· καὶ εἶπεν ὁ κ. Βουλευτής: Καὶ λοιπὸν ὁ κλητὴρ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ κυττάζῃ εἰς τὰ δόντια τοὺς συνοίκους ἢ τοὺς ὑπηρέτας, διὰ νὰ ἀνακαλύψῃ τὴν ἡλικίαν αὐτῶν; Καὶ ἀπαντῶν εἰς τὴν ἐρώτησιν ὑποβάλλω καὶ ἐγὼ ἐρώτησιν. Ἀγνοεῖτε ἆρά γε, ὅτι ἡ ἀντίστοιχος διάταξις τῆς ἰσχυούσης Πολιτικῆς Δικονομίας περὶ ἐπιδόσεων, μὴ περιέχουσα τοιαύτην περὶ τῆς ἡλικίας τῶν συνοίκων καὶ ὑπηρετῶν ῥῆσιν, ἡρμηνεύθη οὕτως ἀκριβῶς ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης καὶ ὑπὸ τῆς νομολογίας; Ἀγνοεῖτε ὅτι, ἐνῷ ἡ διάταξις ἐκείνη τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας ἡ ἀνάλογος λέγει, ὅτι ἡ ἐπίδοσις γίνεται πρὸς τοὺς συνοίκους ἢ ὑπηρέτας, ἡρμηνεύθη ὅτι πάντως, καίπερ τοῦ νόμου οὐδὲν λέγοντος, πρέπει τὰ πρόσωπα ταῦτα νὰ ἔχωσι τοιαύτην ἡλικίαν, ὥστε νὰ ἔχωσι συνείδησιν τῶν πραττομένων καὶ νὰ ἐκπληροῦται ὁ σκοπὸς τῆς πρὸς αὐτοὺς ἐγχειρίσεως; Καὶ τί εὐλογώτερον, τί πρακτικώτερον παρὰ τὸ πόρισμα ἐκεῖνο τῆς ἐπιστήμης, τὸ πόρισμα τῆς νομολογίας νὰ ἀποκρυσταλλωθῇ ἐν τῇ διατάξει ταύτῃ καὶ ἀνατεθῇ, ὡς ἦτο εὔλογον, εἰς τὴν ἀνεξέλεγκτον τοῦ δικαστικοῦ κλητῆρος κρίσιν; Καί, ἐνῷ τοῦτο ἀποτελεῖ μείζονα ἐγγύησιν, ἔρχεσθε καὶ ὁμιλεῖτε περὶ ὀδόντων· ὄχι διότι πιστεύετε εἰς τὴν σοβαρότητα τῆς ἀντιρρήσεως, ἀλλὰ μόνον ἵνα δείξητε τοὺς ὀδόντας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. (Ἱλαρότης).

§28Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν ἔχει τώρα ὀδόντας.

§29Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδέποτε εἶχεν ἐπικινδύνους. Ἀλλ’ ἤκουσα καὶ ἄλλας κατὰ τοῦ νομοσχεδίου αἰτιάσεις εἰς τὴν ἐπίδοσιν ἀναγομένας. Μοὶ φαίνεται δέ, ὅτι καὶ ἐν τούτῳ παρηρμηνεύθη τὸ νομοσχέδιον καὶ παρωράθησαν αἱ δι’ αὐτοῦ εἰσαγόμεναι ἐγγυήσεις. Ὑπομιμνήσκω ὑμῖν, ὅτι κατὰ τὰ νῦν κρατοῦντα ἡ κλῆσις ἀφήνεται εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ προσκαλουμένου ὑπὸ τοῦ κλητῆρος, συντάσσεται δὲ περὶ τούτου ἐπιδοτήριον, ὅπερ ὑπογράφεται ὑπὸ μόνου τοῦ κλητῆρος, ὄχι δὲ καὶ ὑπὸ τοῦ προσκαλουμένου. Ἀρκεῖ νὰ ῥίψῃ τις βλέμμα εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἵνα ἴδῃ τίνες ἐγγυήσεις εἰς ὅλην τὴν τοιαύτην ἐπίδοσιν λαμβάνονται ἤδη. Λαμβάνονται ἐγγυήσεις οὐ μόνον ἀνάλογοι πρὸς τὰς ἐπιδόσεις, τὰς κατὰ τὴν Πολιτικὴν Δικονομίαν, ἀλλ’ ἐν πολλοῖς καὶ πληρέστεραι τούτων· διότι βαρύτερα δύνανται νὰ εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀτελοῦς κλήσεως, προκειμένου περὶ προσωπικῆς ἐλευθερίας. Ἀλλ’ ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου ἐνόμισεν, ὅτι καὶ πέρα τῶν ἐγγυήσεων τούτων, καὶ πέρα τῶν διατυπώσεων, δι’ ὧν θεωρεῖται συντετελεσμένη ἡ ἐπίδοσις, εἰσάγει καὶ πρόσθετόν τινα διαδικασίαν, χρησίμην κυρίως διὰ τὴν καθοδήγησιν τῶν καταδιωκτικῶν ἀρχῶν, ὅπως εἰσάγωσιν ἢ μὴ εἰσάγωσιν ἐν δεδομένῃ περιστάσει, ἔστω καὶ μετὰ προσήκουσαν κλῆσιν, τὰς ποινικὰς δίκας. Καὶ εἰς τὴν ἀντίληψιν ταύτην ὀφείλεται τμῆμά τι τῆς διατάξεως τοῦ δευτέρου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 145. Ἀλλ’ ἐξετάσωμεν ἐν γένει τὰς κατὰ τοῦ ἐδαφίου τούτου ἀντιρρήσεις. Κατ’ αὐτὸ ἀντίγραφον τοῦ κοινοποιουμένου ἐγγράφου παραδίδει ὁ κλητὴρ εἰς τὴν ἀστυνομικὴν ἀρχήν, ἢ εἰς τὸν διδάσκαλον, ἢ εἰς τὸν εἰδικὸν πάρεδρον, ἢ εἰς τὸν πρόεδρον τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου, ἢ εἰς τὸν ἱερέα τοῦ τόπου τῆς ἐπιδόσεως. Ἡ διάταξις αὕτη, Κύριοι, πολλαπλῶς κατεκρίθη· ὑπῆρξαν δὲ οἱ ὑποστηρίξαντες ὅτι ὑπάρχουσι καὶ χωρία, εἰς τὰ ὁποῖα οὐδὲν τῶν προσώπων τούτων εὑρίσκεται, καὶ συνεπῶς ἀδύνατος ἀποβαίνει τοῦ νόμου ἡ ἐφαρμογή. Τοσοῦτον δ’ ἐπέδρασεν ἐπὶ τὴν συνείδησιν πολλῶν ἐκ τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἡ διαβεβαίωσις αὕτη, ὥστε ὑπῆρξέ τις τούτων, ὁ ὁποῖος μὲ ἐπλησίασεν ἔντρομος καὶ μὲ ἐβεβαίωσεν ὅτι εἰς τὴν ἐπαρχίαν του ὑπάρχουσι χωρία τινά, εἰς τὰ ὁποῖα ὄντως δὲν ὑπάρχει οὔτε ἀστυνομικὴ ἀρχή, οὔτε διδάσκαλος, οὔτε εἰδικὸς πάρεδρος, οὔτε πρόεδρος κοινοτικοῦ συμβουλίου, οὔτε ἱερεύς. Καὶ μὲ ἠρώτησε· τί θὰ γίνῃ εἰς τὰ χωρία ἐκεῖνα; Θὰ εἶναι ἀνάγκη ἀπὸ τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου νὰ φέρωμεν ἱερέα, ἵνα ἐνεργηθῇ ἡ διατύπωσις αὕτη; Καὶ ὅμως θὰ ἤρκει ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ διάταξις αὕτη, νὰ γίνῃ πρόχειρος ἐπ’ αὐτῆς σκέψις, ἵνα καταστῇ νοητὸν ὅτι ἡ διάταξις ἐφαρμόζεται μόνον εἰς τὰς περιστάσεις ἐκείνας, κατὰ τὰς ὁποίας εἶναι δυνατὴ ἡ ἐφαρμογὴ αὐτῆς· διότι ἡ διάταξις λέγει «ἢ εἰς τὸν ἱερέα κλπ. τοῦ τόπου τῆς ἐπιδόσεως», ἐὰν ἑπομένως ὑφίσταται τοιοῦτος εἰς τὸν τόπον τῆς ἐπιδόσεως. Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπῃ τις· ἂν δὲν ὑφίσταται; Ἡ ἀπάντησις εἶναι πρόδηλος. Ἡ ἐπίδοσις θεωρεῖται συντετελεσμένη διὰ τῆς θυροκολλήσεως, ἀφοῦ ἀδύνατος ἀποβαίνει ἡ διατύπωσις τῆς παραδόσεως ἀντιγράφου εἰς τὸν ἱερέα κλπ. καὶ ἡ σύνταξις ἐκθέσεως περὶ τούτου. Προφανὲς εἶναι βεβαίως ὅτι ἐλάχιστα θὰ εἶναι τὰ μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχει ἱερεύς, οὔτε διδάσκαλος, οὔτε ἀστυνομικὴ ἀρχή, οὔτε εἰδικὸς πάρεδρος, οὔτε πρόεδρος τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου, καὶ εἰς τὰ ὁποῖα ἑπομένως δὲν θὰ γίνῃ ἡ τοιαύτη διατύπωσις. Ἡ χρησιμότης ὅμως τῆς διατυπώσεως εἶναι σπουδαία κατὰ τοῦτο, ὅτι ὁ διδάσκαλος καὶ τὰ ἄλλα πρόσωπα, εἰς τὰ ὁποῖα παραδίδεται τὸ ἀντίγραφον τοῦ ἐπιδοτηρίου, ὑποχρεοῦνται νὰ εἰδοποιήσωσι τὸν κληθέντα ἀμελλητὶ καὶ νὰ ἀναφέρωσι τὰ τῆς εἰδοποιήσεως ταύτης εἰς τὴν καλέσασαν ἀρχήν. Ἡ ἀναφορὰ δὲ αὕτη, τὴν ὁποίαν θὰ στείλῃ ἓν τῶν προσώπων τούτων πρὸς τὴν καταδιωκτικὴν ἀρχήν, ἡ ἔκθεσις, διὰ τῆς ὁποίας θὰ εἰδοποιῆται ἡ καταδιωκτικὴ ἀρχή, ἂν καὶ κατὰ πόσον εἰδοποιήθη ὁ καλούμενος, θὰ χρησιμεύσῃ ὡς πολύτιμος ὁδηγία, ἵνα εἰσαγάγῃ ἢ μὴ εἰσαγάγῃ ἡ καταδιωκτικὴ ἀρχὴ τὴν δίκην εἰς τὸ ἀκροατήριον. Εἰς τὰς περιστάσεις ἐκείνας, κατὰ τὰς ὁποίας τὸ πρόσωπον τὸ ἐπιφορτιζόμενον διὰ τὴν εἰδοποίησιν τῶν καλουμένων ἤθελεν ἀναφέρει εἰς τὴν καταδιωκτικὴν ἀρχὴν ὅτι ἀδύνατος κατέστη ἡ εἰδοποίησις, βεβαίως ἡ καταδικαστικὴ ἀρχὴ δὲν θὰ εἰσαγάγῃ τὴν ποινικὴν δίκην καὶ δὲν θὰ ἐπακολουθήσῃ ἐρημοδικία. Ἀλλά, καὶ ἂν τοῦτο συμβῇ, ὑπάρχει τις ὁ ἀμφιβάλλων ὅτι εἰς τὴν περίστασιν ταύτην, περίστασιν καθ’ ἣν ἡ κλῆσις οὐδαμῶς περιῆλθεν εἰς τὸν καλούμενον, εἶναι ἕτοιμον τὸ ἔδαφος, ἵνα γίνῃ δεκτὴ ἡ ἀνακοπή; Ὑπάρχει λόγος πρὸς ἀπουσίαν μᾶλλον ἀνυπέρβλητον ἐκείνου, καθ’ ὃν δὲν εἰδοποιήθη τις, ὅπως παρασταθῇ; Ἀλλὰ δὲν κατεκρίθη μόνον διὰ τοῦτο ἡ διάταξις. Ἠκούσατε ὅτι διὰ τῆς διατάξεως ταύτης εἰσάγεται ἀγγαρεία εἰς βάρος ὡρισμένων προσώπων. Καὶ ἔλεγον οἱ ὑποστηρίζοντες τοῦτο· ἠγγαρεύσατε πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσιν ὑποχρέωσιν νὰ σᾶς ὑπηρετήσωσιν. Ἠγγαρεύσατε, ἔλεγεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας συνάδελφος, καὶ ἀπομακρύνετε τούτους ἀπὸ τὰ θρησκευτικὰ αὐτῶν καθήκοντα. Καὶ ὁ ἕτερος δὲ ἀξιότιμος Βουλευτής, πάντοτε ἐξ Ἀρκαδίας, προεῖδεν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς διατάξεως τρομερὸν καὶ φοβερὸν κίνδυνον! Ἐφαντάσθη ἐκ τῆς ἀπασχολήσεως τῶν ἱερέων ἄταφα πτώματα νεκρῶν. Διότι, ἐσκέφθη, ὁ ἱερεὺς ὁ συνοδεύων τὴν ἐκφορὰν τοῦ νεκροῦ θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ καταλίπῃ τὸ φέρετρον, ν’ ἀνασύρῃ τὰ κράσπεδα τοῦ ἱματίου του καὶ νὰ σπεύσῃ νὰ εἰδοποιήσῃ τὸν καλούμενον (ἱλαρότης). Ἐὰν ἀπὸ τῆς εὐθυμίας ἠδύνατό τις νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν σοβαρότητα, ἠδύνατο ν’ ἀπαντήσῃ ἐπὶ τῇ αἰτιάσει ταύτῃ ὅτι ἀντιρρήσεις τοιαῦται ἀποδεικνύουσι κατὰ βάσιν πλημμελῆ τὴν ἔννοιαν καὶ τὴν ἀντίληψιν τῆς σχέσεως τοῦ πολίτου πρὸς τὴν Πολιτείαν, ἀποτελοῦσιν ἔλλειψιν προσηκούσης διαγνώσεως καὶ αὐτῶν ἀκόμη τῶν ἀρχῶν τῆς κρατούσης παρ’ ἡμῖν νομοθεσίας, εἰς τὴν ὁποίαν οὐδαμῶς εἰσιν ἄγνωστοι τοιαύτης φύσεως καὶ τοιούτου καθολικοῦ χαρακτῆρος διατάξεις. Λησμονοῦσιν ὅτι ἀνάλογος, τὴν αὐτὴν κατὰ θεωρίαν ἔχουσα δικαιολογητικὴν βάσιν, εἶναι ἡ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν καλεῖταί τις ὡς μάρτυς καὶ ποιναὶ ἀπαγγέλλονται κατ’ αὐτοῦ, ἵνα βοηθήσῃ τὴν Πολιτείαν εἰς τὴν ἀπονομὴν τῆς Δικαιοσύνης; Καὶ δὲν εἶναι ὁμοία ἡ δικαιολογητικὴ βάσις τοῦ θεσμοῦ τῶν ἐνόρκων, εἰς τὸν ὁποῖον καλεῖται ὁ πολίτης καὶ ποιναὶ ἀπαγγέλλονται κατ’ αὐτοῦ ἀρνουμένου νὰ προσέλθῃ, ὅπως συνδράμῃ τὴν Πολιτείαν ἐν τῷ δικαιονομικῷ αὐτῆς ἔργῳ; Ἀλλὰ παραβλέπων πρὸς στιγμὴν τὰ ἀναμφισβήτητα ταῦτα καὶ παρακολουθῶν τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀρκαδίας πολιτευτὴν εἰς τὰς εὐθύμους σκέψεις του σᾶς ὁμολογῶ ὅτι ὑπὸ τὴν αὐτὴν σειρὰν σκέψεων καὶ ὑπὸ τὴν αὐτὴν συλλογιστικὴν διαδικασίαν ἀναζῶ τὴν στιγμὴν ταύτην εἰς τὰς ἡμέρας τῆς συζητήσεως τοῦ νῦν ἰσχύοντος νόμου περὶ ἐνόρκων, καὶ φαντάζομαι ἀγορητὴν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁμοίως ἀγορεύοντα ἀπὸ τοιούτων ὁρμώμενον ἰδεῶν, κρούοντα τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου ἐκ τῆς ἐπιψηφίσεως τοιούτου νόμου, καὶ βοῶντα καὶ κεκραγότα καὶ λέγοντα (ἱλαρότης): Πῶς, Κύριοι, τολμᾶτε νὰ ψηφίσητε νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιβάλλεται ἀγγαρεία, ἐργασία ἄνευ τινὸς ἀμοιβῆς, εἰς πρόσωπα ξένα πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τὴν δικαστικήν, εἰς ἐμπόρους, εἰς ἰατρούς; Πῶς τολμᾶτε ν’ ἀπασχολήσητε ἀπὸ τοῦ ἰδιαιτέρου αὐτοῦ ἔργου τὸν ἰατρόν; Δὲν φαντάζεσθε ὅτι θ’ ἀναγκάσητε τοῦτον νὰ ἐγκαταλίπῃ εἰς κίνδυνον θανάτου τοὺς ἀσθενεῖς αὐτοῦ, ἵνα σπεύσῃ εἰς τὸ ἀκροατήριον; Δὲν φαντάζεσθε ἰατρὸν χειρουργοῦντα, ἠναγκασμένον νὰ ἐγκαταλίπῃ τὴν χειρουργικὴν μάχαιραν καὶ τὴν ἀνατομικὴν λαβίδα, ἵνα προσέλθῃ εἰς τὸ Δικαστήριον, ὅπως μετάσχῃ εἰς τὴν δίκην ὡς ἔνορκος δικαστής; Δὲν σκέπτεσθε τὸν ἐπακολουθήσοντα θάνατον τοῦ ἐγχειρουμένου, δὲν λυπεῖσθε τὰ ὀρφανά, τὰ ὁποῖα θὰ μείνωσιν ἀπροστάτευτα; (ἱλαρότης). Ἀλλά, Κύριοι, ὑπῆρξε καί τις ἐκ τῶν ἀξιοτίμων Βουλευτῶν, ὁ ὁποῖος εἰς ἄλλο ἐδάφιον ἐστήριξε τὴν πολεμικήν του εἰς τὸ ἐδάφιον ἐκεῖνο, διὰ τοῦ ὁποίου ἡμεῖς προβλέπομεν τὴν περίστασιν τῆς ἐπιδόσεως τοῦ δικογράφου εἰς φυλακισμένον. Καὶ εἶπεν ὁ κύριος Βουλευτής: ἡ ὀνομασία τῶν συγκρατουμένων καὶ τοῦ ἐπιστάτου ὡς συνοίκων τοῦ καλουμένου εἶναι ἄτοπος, ἀφοῦ ὁ φυλακισμένος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπουσιάζῃ ἐκ τῆς φυλακῆς. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως ἄλλων, δι’ ὧν ἠδύνατο νὰ ἐλεγχθῇ τὸ ἄστοχον τῆς παρατηρήσεως, θὰ ἤρκει νὰ σημειωθῇ ὅτι πᾶν ἄλλο ἢ ἀδύνατον εἶναι νὰ ἀπουσιάζῃ ἐκ τῆς φυλακῆς ὁ εἰς ταύτην κρατούμενος. Λησμονεῖ τάχα ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ὅτι καὶ αὐτοὶ οἱ φυλακισμένοι οὐχὶ σπανίως ἀπουσιάζουσι νομίμως; Ὅτι οὐχὶ σπανίως λ. χ. καλοῦνται, ὅπως ἐξετασθῶσιν ὡς μάρτυρες εἰς διαφόρους δίκας; Ἄλλο ἐδάφιον ἔτυχεν ἀναλόγου πολεμικῆς· τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 146, κατὰ τὸ ὁποῖον κατὰ τῶν ἀρνουμένων νὰ παραλάβωσι τὸ κοινοποιούμενον ἔγγραφον ἢ νὰ ὑπογράψωσι τὸ ἀποδεικτικὸν ἀπαγγέλλεται χρηματικὴ ποινὴ μέχρι 50 δραχμῶν. Καὶ ἠρωτήθην· τίς θ’ ἀπαγγείλῃ τὴν χρηματικὴν ποινὴν ταύτην; πῶς θ’ ἀποδεικνύηται ἡ παράβασις, ὅ ἐστὶν ἡ ἄρνησις τῆς παραλαβῆς; μόνον ἐκ τοῦ ἐπιδοτηρίου καὶ τῆς βεβαιώσεως τοῦ κλητῆρος ἢ θὰ ἀπαιτῆται καὶ ἄλλο ἀποδεικτικὸν μέσον; Καὶ ἐπὶ τῆς τοιαύτης ἢ τοιαύτης ἐκδοχῆς ἐτονίσθησαν σκέψεις διάφοροι, ἐδημιουργήθησαν κίνδυνοι καὶ ἐπὶ πᾶσιν ἐθεωρήθη τὸ νομοσχέδιον ὡς οὐδὲν προϊόν. Ἀλλ’ ἠναγκάσθην νὰ διακόψω, τὴν ἄδειαν λαβών, τὸν ῥήτορα καὶ εἶπον ὅ,τι καὶ ἤδη ἐπαναλαμβάνω. Εἶναι ἆρά γε τοσοῦτον δύσκολον νὰ κατανοηθῇ ὅτι τὸ νομοσχέδιον θεμελιοῖ ἁπλῶς τὸ ἀδίκημα ἀπαγγέλλον καὶ τὴν ποινήν, οὐδὲν περαιτέρω ὁρίζον καὶ συνεπῶς καταλεῖπον τὰ τῆς διαδικασίας πρὸς κολασμὸν τούτου εἰς τὰς γενικὰς διατάξεις τῆς ποινικῆς δικονομίας; Τελευταία παρατήρησις, ἡ ὁποία συνήνωσεν ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἀδιαλλάκτους πολλοὺς τῶν κυρίων Βουλευτῶν, εἶναι ἡ διάταξις ἡ λέγουσα, ὅτι ἡ προσβολὴ τῆς ἐπιδόσεως ὡς πλαστῆς δὲν ἐμποδίζει τὴν πρόοδον τῆς ποινικῆς δίκης, ἐφ’ ὅσον κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ Δικαστηρίου δύναται αὕτη νὰ προχωρήσῃ. Καὶ εἶπον πρὸς ὑμᾶς καὶ ἐκεῖθεν καὶ ἐκεῖθεν καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου· πῶς εἰσάγεται τοιαύτη ἐπικίνδυνος διάταξις καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν τὸ Δικαστήριον, εἰς τοῦ ὁποίου τὴν κρίσιν ἀνατίθεσθε τὰ πάντα, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζῃ ἂν εἶναι ἢ δὲν εἶναι πλαστὸν τὸ ἐπιδοτήριον καὶ πῶς ἐν τῇ ἐρημίᾳ τοιούτων ἀποδείξεων ἐξαρτᾶτε τὸ πᾶν ἐκ τῆς κρίσεως αὐτοῦ καὶ ἐπιτρέπετε νὰ διατάξῃ τοῦτο ἢ μὴ διατάξῃ τὴν πρόοδον τῆς δίκης; Ἐπὶ τῶν παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας πρὸς ὑποστήριξιν τῆς διατάξεως ἔφερεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος Βουλευτής, ἰσχυρισθεὶς ὅτι πλεῖσται ὑπάρχουσι περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ προσβολὴ τῆς ἐπιδόσεως ἐπὶ πλαστότητι γίνεται μόνον πρὸς στρεψοδικίαν, ἠγέρθησαν ζωηραὶ ἀντιρρήσεις, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἐν πᾶσιν ἀκριβὲς ἢ ὅτι σπανιώτατα συμβαίνει. Δὲν προτίθεμαι νὰ παρεμβῶ εἰς τὰς ἔριδας τῶν ἐναντιοφρονούντων· δύναμαι ὅμως ἄνευ περαιτέρω ἐξηγήσεως νὰ εἴπω ὅτι συντάσσομαι μὲ τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος Βουλευτοῦ. Δύναται νὰ ὑπάρχῃ ποικιλία ἀντιλήψεως ἐκ τῆς ποικιλίας τῶν μερῶν, εἰς τὰ ὁποῖα ἀσκεῖ τις τὸ δικηγορικὸν ἐπάγγελμά του. Φρονῶ ὅμως ὅτι δύσκολον εἶναι νὰ ἀμφισβητήσῃ τις τὴν ἀλήθειαν τὴν πάντοθεν πιστουμένην, ὅτι ἡ ἐπὶ πλαστότητι προσβολὴ χάριν ἁπλῆς στρεψοδικίας οὐχὶ σπανίως λαμβάνει χώραν καὶ ἐν ταῖς ἀστικαῖς καὶ ἐν ταῖς ποινικαῖς δίκαις. Ἀλλὰ θὰ ἦτο ἆρά γε ἀνάγκη, ὅπως ἀνευρεθῇ ἡ προσήκουσα δικαιολογικὴ βάσις ταύτης τῆς διατάξεως, ἵνα εἰς τοιαύτην τινὰ ἐπικίνδυνον καὶ ἀμφισβητουμένην καταφύγωμεν ἐκδοχήν; Θὰ ἦτο ἆρά γε ἀνάγκη νὰ καταφύγωμεν εἰς τοιαῦτά τινα ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα δύνανται καὶ νὰ διαιρέσωσιν ἡμᾶς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ; Καὶ δὲν ὑπάρχει ἄλλο ἔδαφος θεμελιοῦν τὴν διάταξιν, ἔδαφος, εἰς τὸ ὁποῖον δυνάμεθα πάντες νὰ συναντηθῶμεν, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εὑρεθῶμεν σύμφωνοι; Ὑπάρχει, Κύριοι· καὶ τὸ ἔδαφος ἐκεῖνο ἀκριβῶς εἶναι τὸ σπουδαιότερον πάντων, τὸ ὁποῖον ἔσχεν ὑπ’ ὄψει της ἡ διάταξις, καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου κυρίως ἐθεμελιώθη. Διότι οἱ ὁπωσδήποτε οἰκείως ἔχοντες πρὸς τὰ δικαστικὰ ἡμῶν πράγματα δὲν ἀγνοοῦσιν ὅτι πλειστάκις ὑποβάλλονται ἐνστάσεις ἐπὶ πλαστότητι, ἀληθεῖς κατὰ τὴν δικονομικὴν αὐτῶν βάσιν, ἀκίνδυνοι ἄρα διὰ τὸν προτείνοντα· ἀλλ’ ἐνστάσεις πλαστότητος, αἱ ὁποῖαι παρὰ τὴν τυπικὴν αὐτῶν ἀλήθειαν ἀποτελοῦσι παγίδα ἐπικίνδυνον διὰ τὰ κρινόμενα δίκαια· παγίδα τῶν οὐσιαστικῶν δικαίων οὐδὲν ἔχουσαν τὸ σκόπιμον διὰ τὸν προτείνοντα, οὐδὲν προτιθεμένην νὰ προστατεύσῃ οὐσιαστικὸν δίκαιον αὐτοῦ, οὐδένα ἔχουσαν λόγον. Εἶναι ἀνάγκη τάχα νὰ ὑπομνήσω ὅτι πολλάκις συμβαίνει ἐν ταῖς ἀστικαῖς δίκαις τοιοῦτόν τι, τὸ ὁποῖον βεβαίως ἐξήγειρε τὴν ἀγανάκτησιν πάντων ἡμῶν; Εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπω λ. χ. ὅτι πλειστάκις παρουσιάζεται διάδικος προσβάλλων τὰ ἐπιδοτήρια ὡς πλαστὰ καὶ ἰσχυρίζεται ὅτι δὲν ἐκοινοποιήθη εἰς αὐτὸν ἡ ἀγωγὴ ἢ ἄλλο τι δικόγραφον, ἐνῷ τὸ δικόγραφον αὐτὸ φέρει ἐν τῷ φακέλῳ αὐτοῦ καὶ παρουσιάζει πλήρη τὴν ὑπεράσπισίν του; Ὅτι ἁπλῶς καὶ μόνον στηριζόμενος ἐπὶ τῆς ἐνστάσεως ταύτης διεξάγει ἀγῶνα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δικονομικῶν ἀξιώσεων, καὶ προκαλεῖ τὴν διάταξιν ἀποδείξεων, καὶ διαιωνίζει τὴν δίκην καὶ κρατεῖ οὕτω τὸ Δικαστήριον δέσμιον καὶ δοῦλον ὑπὸ τὸ δεσποτικὸν σύστημα τῶν δικονομικῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας τοῦτο εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ ἀκολουθήσῃ, καίτοι ἔχει πλήρη τὴν συνείδησιν ὅτι ἐμπαίζει οὗτος τὸ Δικαστήριον καὶ ποδοπατεῖ τὸ κατ’ οὐσίαν δίκαιον; Ἐσχάτως μόλις, Κύριοι, ἐνώπιον τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ βήματος, ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου, δὲν ὑπῆρξε δισταγμὸς κανεὶς τοιαύτη τις ἔνστασις πλαστότητος νὰ ὑποβληθῇ· καὶ ὅτε ἐρώτημά τι ἀπότοκον καθολικῆς ἀγανακτήσεως Δικαστηρίου καὶ ἀκροατηρίου ὑπεβλήθη ἀπὸ τῶν δικαστικῶν ἑδρῶν, ἐρώτημα ἔχον σχέσιν πρὸς τὸ συμφέρον, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος τὴν ἔνστασιν ταύτην προέβαλλεν, ὅτε, λέγω, ἐρώτημά τι τοιοῦτον ὑπεβλήθη, ἠκούσθη ξηρὰ καὶ ἀπτόητος ἡ ἀπάντησις: ἡ Δικονομία μοὶ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ὑποβάλω τὴν ἔνστασιν. Καὶ τὸ Δικαστήριον, ὡς ὤφειλε, δουλεῦον εἰς τὰς ἐπιταγὰς τῆς Δικονομίας, δουλεῦον εἰς τὰς δεσποτικὰς αὐτῆς τυπικὰς διατάξεις, ἤνοιξεν ἰδίαν ἀποδεικτικὴν διαδικασίαν ἄσκοπον· καὶ παρῆλθον τρία ὁλόκληρα ἔτη, ἐπανειλημμέναι ἐξεδόθησαν δικαστικαὶ ἀποφάσεις, καὶ δὲν κατώρθωσεν εἰσέτι τὸ Δικαστήριον νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν οὐσίαν τῶν ἐπιμάχων ζητημάτων, εἰς τὴν ὁποίαν ἦτο ἐνδεδειγμένον ἐκ στοιχειώδους δικαιολογικῆς ἀντιλήψεως νὰ εἰσέλθῃ ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς. Εἶναι ἆρά γε τὰ παραδείγματα ταῦτα σπάνια; Καὶ ἦτο ὀρθὸν νὰ κατακριθῇ ἡ διάταξις αὕτη τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, ἡ κεκλημένη τοιαύτας κυρίως περιστάσεις νὰ κανονίσῃ; Καὶ ἐρωτῶ τοὺς ἀντιλέγοντας κυρίους συναδέλφους: Τί θὰ συμβῇ εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὄντως ὁ κλητὴρ ὑποχρεωμένος ἐκ τοῦ νόμου νὰ κοινοποιήσῃ πρὸ ὀκτὼ λ. χ. ἡμερῶν ἐκοινοποίησε τὸ δικόγραφον πρὸ ἑπτὰ ἡμερῶν ἐξ οἱουδήποτε λόγου; Διότι δὲν ἐκοινοποίησε τοῦτο πρὸ ὀκτὼ ἡμερῶν, καὶ πιστοποιεῖ ψευδῶς τὸ ἀντίθετον, βεβαίως ὁ κλητὴρ πρέπει νὰ τιμωρηθῇ, ἵνα ἀποκατασταθῇ ἡ ἰσχὺς τοῦ προσβληθέντος νόμου. Ἀλλ’ ἐὰν τὸ Δικαστήριον βλέπῃ ὅτι οὗτος, καίπερ κατὰ μίαν ἡμέραν βραδύτερον κληθεὶς προσῆλθεν ἔχων ἀρτίαν ἐν πᾶσι τὴν ὑπεράσπισιν αὑτοῦ, διὰ τίνα λόγον νὰ μὴ διατάξῃ τὴν πρόοδον τῆς δίκης; Καὶ ἐὰν ὁ κλητήρ, ὑποχρεωμένος νὰ κάμῃ τὴν ἐπίδοσιν εἰς τὴν κατοικίαν, καθ’ ὃν τρόπον διαλαμβάνει τὸ νομοσχέδιον, ἐπέδωκεν ὅμως ἀλλαχοῦ, οὐχὶ εἰς τὴν κατοικίαν, ἀκύρως δὲ καὶ πλαστῶς ἐβεβαίωσε τὸ ἀντίθετον, ἐν τούτοις ἐκεῖθεν, ὅπου ἔκαμε τὴν ἐπίδοσιν, ἡ κλῆσις διεβιβάσθη εἰς τὸν καλούμενον, οὗτος δὲ προσέρχεται ἔχων ἐν πᾶσι πλήρη καὶ ἄρτια τὰ μέσα τῆς ὑπερασπίσεως καὶ ὑποβάλλῃ ἔνστασιν πλαστότητος, ἐρωτῶ· τίς λόγος προστασίας τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας δύναται νὰ κωλύσῃ τὸ Δικαστήριον ἀπὸ τοῦ νὰ διατάξῃ τὴν πρόοδον τῆς δίκης, καὶ ἐὰν ἀκόμη τὸ ἐπιδοτήριον εἶναι πλαστόν; Ἰδού, Κύριοι, περιστάσεις ἐφαρμογῆς τῆς διατάξεως, περιστάσεις ἐξεγείρουσαι τὴν κοινὴν συνείδησιν ὅλων ἡμῶν, περιστάσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων οὐδένα βεβαίως ἔχω ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἀντιλέγοντα. Ἰδοὺ ὅτι ὑπάρχουσι περιστάσεις, αἵτινες ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ὑπαρχούσης Ποινικῆς Δικονομίας, ἄνευ τῆς εἰσαγομένης μεταρρυθμίσεως δύνανται νὰ ἀποτελματώσωσι τὰς ὑποθέσεις, ἵνα μεταχειρισθῶ καὶ ἐγώ, κύριε συνάδελφε, τὴν φράσιν σας.

§30Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλο τι εἶπον ἐγώ.

§31Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μεταχειρίζομαι τὴν φράσιν σας.

§32Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Εἴπετε ὅτι, ἐὰν προσβληθῇ τὸ ἐπιδοτήριον ὡς πλαστόν, τοῦτο δὲν ἐμποδίζει τὴν πρόοδον τῆς δίκης.

§33Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ Δικαστηρίου.

§34Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Μάλιστα. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω πρῶτον ἂν ἓν ἐπιδοτήριον προσβαλλόμενον ὡς πλαστὸν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ νομικὴν ὑπόστασιν, νομικὴν ὕπαρξιν· καὶ δεύτερον ἐπεθύμουν νὰ μάθω· ἂν ἐπιτρέπεται δυνητικῶς εἰς τὸ Δικαστήριον κατὰ τὴν κρίσιν αὐτοῦ νὰ διατάσσῃ τὴν πρόοδον τῆς δίκης, τότε ποῖον τὸ πρακτικὸν ἀποτέλεσμα, ποῖον τὸ πρακτικὸν ὄφελος διὰ τὸν κατηγορούμενον τὸν προσβάλλοντα τὸ ἐπιδοτήριον ὡς πλαστὸν καὶ νὰ δημιουργῇ δίκην ἐπὶ πλαστότητι ἄνευ πρακτικοῦ ἀποτελέσματος, τῆς ὁποίας αἱ συνέπειαι θὰ εἶναι βαρύταται διὰ τὸν κατηγορούμενον, διότι, ἐὰν ἀποδειχθῇ ὅτι ἡ πλαστότης εἶναι ψευδής, θὰ καταδιωχθῇ ἐπὶ ψευδεῖ καταμηνύσει, καί, ἐνῷ ὁ δυστυχὴς πρόκειται νὰ ἀπολογηθῇ δι’ ἓν πταῖσμα καὶ νὰ τιμωρηθῇ μόνον μὲ ποινὴν 10 ἡμερῶν, θὰ κινδυνεύῃ νὰ ὑποστῇ ποινὴν πέντε ἐτῶν; Ποῦ εἶναι ἡ πρακτικότης;

§35Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀμφιβάλλω ἂν ὁ κύριος Βουλευτὴς θὰ πεισθῇ νὰ παράσχῃ εἰς ἑαυτὸν συγγνώμην, ὅταν κατανοήσῃ τὸ ὀλίσθημα, εἰς τὸ ὁποῖον περιέπεσεν. Εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος: Εἰς ποῖον νομικὸν κανόνα στηρίζεται ἡ διάταξις, καθ’ ἥν, ἐνῷ εἶναι πλαστὸν τὸ ἐπιδοτήριον, παρέχεται ἐν τούτοις εἰς τὸ Δικαστήριον τὸ δικαίωμα νὰ διατάσσῃ τὴν πρόοδον τῆς δίκης; Καὶ ποῖον τὸ ἐντεῦθεν πρακτικὸν ἀποτέλεσμα; Ποῖον ἄλλο παρὰ αὔξησις τῶν κινδύνων διὰ τὸν κατηγορούμενον; Ἡ ἀπάντησις, Κύριοι, εἶναι πρόχειρος. Ἡ διάταξις στηρίζεται εἰς τοῦτον τὸν νομικὸν κανόνα, τὸν ὁποῖον ἤδη εἰσάγομεν. Ἡμεῖς δὲν ἑρμηνεύομεν ἐδῶ κειμένην νομοθεσίαν. Ἐλησμόνησεν ὁ κ. συνάδελφος ὅτι δὲν εὑρισκόμεθα ἐνώπιον Δικαστηρίου; Ἐξ ἄλλου ἄπορον εἶναι πῶς παραβλέπει τὴν πρακτικὴν χρησιμότητα τῆς διατάξεως, ἀφοῦ δι’ αὐτῆς ἀποτρέπεται ἡ διάταξις ἀποδείξεων ματαίων διὰ τὴν δίκην καὶ ἡ διαιώνισις ταύτης. Λησμονεῖ ὅτι πολλάκις ἡ πρακτικὴ τῶν Δικαστηρίων ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν ἀκόμη τῶν ἰσχυουσῶν διατάξεων τῆς Δικονομίας, ἀφορμωμένη ἀπὸ γενικωτέρας ἀφετηρίας καὶ ἀρχῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν οὐδεμία ἔνστασις ὑποβάλλεται ἄνευ ἐννόμου συμφέροντος καὶ εἰς τὴν οὐσίαν τῶν ὑποθέσεων προσέχουσα, ἀπέρριψεν ἐνστάσεις ἀναλόγους ὡς στρεψοδίκους; (Χειροκροτήματα).

§36Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Χειροκροτήσατε! (Ῥαγδαῖα χειροκροτήματα ἐπακολουθοῦσιν). Αὐτὰ ὀφείλονται εἰς ἐμέ.

§37Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ δευτέρα, κύριοι Βουλευταί, παρατήρησις τοῦ διακόψαντός με κ. συναδέλφου, ἡ εἰς ταύτην τὴν διάταξιν ἀναγομένη, ὑπῆρξεν ἐρώτησίς τις τρομακτικὸν ἔχουσα τὸ περιεχόμενον. Καὶ δὲν συλλογίζεσθε, εἶπε, ποῖαι περιπέτειαι καὶ τίνες ποιναὶ θὰ ἐπακολουθήσωσιν ἐναντίον ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ὑπέβαλε τοιαύτην ἔνστασιν, τοιαύτην ἐπὶ πλαστότητι προσβολήν; Ἡ ἀπάντησις δὲν εἶναι βεβαίως δυσχερής. Συλλογιζόμεθα πάντα ταῦτα· καὶ χωρίζομεν τὰς δύο περιπτώσεις· τὴν περίπτωσιν τῆς διώξεως τοῦ ἀδικήματος, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπέπεσεν ὁ κλητήρ, διότι ἐπλαστογράφησε, καὶ διὰ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ καταδιωχθῇ, ἵνα ἀνορθωθῇ τὸ κράτος τοῦ προσβληθέντος νόμου, καὶ τὴν περίστασιν τῆς προόδου τῆς ποινικῆς δίκης, δι’ ἣν ἐγένετο τὸ πλαστὸν ἐπιδοτήριον. Καὶ λέγομεν: ἐὰν εἰς τὴν πρόοδον τῆς ποινικῆς ταύτης δίκης οὐδὲν ἀπολύτως συμβάλλῃ τὸ γεγονὸς ἂν εἶναι ἢ δὲν εἶναι πλαστὸν τὸ ἐπιδοτήριον, ἡ δίκη πρέπει νὰ προχωρήσῃ, νὰ ταμῇ κατ’ οὐσίαν ἡ ἐκκρεμὴς διαφορὰ καὶ νὰ τερματισθῇ· νὰ παραμείνῃ ἡ κατὰ τοῦ κλητῆρος ποινικὴ δίκη, ἵνα ἀκολουθήσῃ τὴν ὁδὸν ἐκείνην, ἡ ὁποία σκοπὸν θὰ ἔχῃ νὰ συνεπιφέρῃ κατὰ τοῦ παραβάτου τοῦ νόμου τὴν ἐπιβολὴν τῶν προσηκουσῶν ποινῶν. Ἐπεράτωσα, κύριοι συνάδελφοι, ὅσας εἶχον νὰ ὑποβάλω σκέψεις ἐπὶ τῶν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου παρατηρήσεων τῶν κυρίων Βουλευτῶν. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι πάντες οἱ ἀντειπόντες—δὲν ἐξαιρῶ δὲ οὐδὲ τὸν μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ἐπιμένοντα κύριον συνάδελφον—θὰ ἀναγνωρίσωσιν ὅτι, ἴσως ἐν πολλοῖς εὐλόγως διὰ τὴν ἔλλειψιν τῶν ἐξηγήσεων, τὰς ὁποίας ἤδη ἔδωκα, κατεκρίθη δεινῶς τὸ νομοσχέδιον καὶ κατεδικάσθη ἀναπολόγητον· κατεδικάσθη ἐρήμην τοῦ εἰσηγητοῦ αὐτοῦ. Ἤδη ὅμως, ὅτε ὁ εἰσηγητὴς ἀνέπτυξε τοὺς συνηγοροῦντας ὑπὲρ τῶν διατάξεων αὐτοῦ λόγους, ἤδη, ὅτε διετυπώθη ἡ ἀπολογία τοῦ κατηγορουμένου, θὰ θελήσωσιν οἱ κύριοι Βουλευταὶ οἱ ἀντιδοξοῦντες νὰ ἀναγνωρίσωσι τὸ ἀβάσιμον τῶν κατ’ αὐτοῦ αἰτιάσεων. Αὐτοὶ μάλιστα οἱ τοσοῦτον εὐνοοῦντες τὴν ἀνακοπήν, οἱ τοσοῦτον ἐπιεικεῖς εἰς τὴν ἀναγνώρισιν τῶν λόγων τῆς ἀνακοπῆς, θὰ θελήσωσιν ἤδη νὰ ἀναθεωρήσωσι τὰς ἐρήμην καταδικαστικὰς ἀποφάσεις των καὶ νὰ ὑπερψηφίσωσι τοῦ νομοσχεδίου. (Χειροκροτήματα).

§38Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ζητῶ, ὅπως ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἀναγραφῇ εἰς τὰ ἐπίσημα Πρακτικά, λαμβανομένης πρὸς τοῦτο τῆς γνώμης τῆς Βουλῆς, ἥτις θέλει θεωρηθῆ ὡς ἐπίσημος ἑρμηνεία τοῦ νόμου αὐτοῦ.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ συναινεῖ εἰς τοῦτο;

§40ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§41ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Οἱ ἔχοντες ἀντιρρήσεις κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ἔχουσι κυριωτέραν ἀντίρρησιν νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἑρμηνεία τοῦ νόμου αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός.

§42Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὁ ζητήσας νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ Πρακτικὰ ἡ ἀγόρευσις ἄλλο τι θὰ ἐνόει, καὶ ὄχι τοῦτο, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ συμβῇ ἐκ τῆς ἀναγραφῆς. Ἐάν, ἀποφάσει τῆς Βουλῆς, ἀναγραφῇ εἰς τὰ Πρακτικὰ ὡς ἐπίσημος ἑρμηνεία τοῦ νόμου ἡ ἀγόρευσίς σας, τοῦτο ἐγένετο δεκτόν· ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐψηφίσαμεν ἀπὸ τοῦδε καὶ τὰ ἄρθρα καὶ τὴν ἔννοιαν αὐτοῦ. Λοιπὸν νὰ γίνῃ ἡ ἐξήγησις αὕτη.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις αὕτη ἔχει τὴν θέσιν της μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ οἰκείου ἄρθρου. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐγκρίνῃ ἀναγκαῖον νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ δήλωσις, τότε ἀντὶ δηλώσεως δύναται νὰ δημοσιευθῇ ἡ ὅλη ἀγόρευσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ κατόπιν ἀποφάσεως αὐτῆς.

§44Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§45Λ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΥ. (Ὅρα Παράρτημα).

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Λαμπρακάκης.

§47ΕΠΑΜ. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν θὰ ὡμίλουν, κύριοι Βουλευταί, ἐπὶ τῆς συζητουμένης διατάξεως ἐκ νέου, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἐλάμβανε τὸν λόγον νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς παρατηρήσεις του. Πολλά, Κύριοι, παράδοξα συζητουμένου τοῦ νομοσχεδίου, ἐλέχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, πολλαὶ παραδοξολογίαι, αἱ ὁποῖαι δυνατὸν νὰ συμβιβάζωνται μὲ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον, οὐδέποτε ὅμως μὲ τὴν ὀρθότητα καὶ τὴν ἀλήθειαν. Δὲν γνωρίζω, διότι ἡ κατάστασις τῆς ὑγείας μου δὲν μοὶ ἐπέτρεψε νὰ παρακολουθῶ τὰς συνεδριάσεις, τί οἱ ἀξιότιμοι Βουλευταὶ ἐξ Ἀρκαδίας ἐξέθεσαν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτε συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον· ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γνωρίζω, εἶναι, κύριοι Βουλευταί, τί εἶπον ἐγώ, καὶ ἐκ τῆς ὁμιλίας μου ἐκείνης, διὰ τῆς ὁποίας ἓν καὶ μόνον σημεῖον ἐτόνισα, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀνῆλθε σήμερον τὸ βῆμα καὶ ἔθιξεν ἓν μόνον σημεῖον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχε παντάπασι σχέσιν πρὸς ὅσα ἐγὼ εἶπον. Ἐγὼ ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου περὶ ἀποστάσεων καὶ ἐρημίας χωρίων εἶπον ὅτι ἀπὸ τῆς ἕδρας τοῦ Πρωτοδικείου Μεσολογγίου μέχρι τοῦ ἀπωτάτου χωρίου τῆς δικαιοδοσίας τοῦ Δικαστηρίου αὐτοῦ ἔχομεν ἀποστάσεις 35 ὡρῶν. Ἀληθῶς τὸ εἶπον αὐτό. Οὐδέποτε ὅμως εἶπον ἐγώ, ὅτι ἐκ τῆς ἕδρας τοῦ Δικαστηρίου ὁ κλητὴρ θὰ παραλαμβάνῃ τὰ δικόγραφα, ἵνα μεταβαίνῃ εἰς τὰ ἀπώτατα σημεῖα τῆς περιφερείας τοῦ Δικαστηρίου καὶ ἐκεῖ αὐτὸς νὰ ἐνεργῇ τὴν ἐπίδοσιν· διότι ἐγὼ κάλλιον ἴσως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης γνωρίζω ὅτι ὑπάρχουσι διάμεσα Εἰρηνοδικεῖα, καὶ ὅτι ὑπάρχουσι κλητῆρες ἐκεῖ ἔμμισθοι, καὶ ἐκεῖνοι ἀναλαμβάνουσι τὰς ἐπιδόσεις, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἀληθῶς εἰς μικροτέραν ἀπόστασιν. Αὐτὸ τὸ ἔφερα, ἵνα παραστήσω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ μέγεθος τῶν ἄνευ συγκοινωνίας ἀποστάσεων, καὶ ἰδίως τῶν ἀποκέντρων ἐπαρχιῶν, καὶ ὄχι ὅτι ἐκεῖθεν ὁ κλητὴρ θὰ λαμβάνῃ τὸ δικόγραφον, ἵνα τὸ μεταφέρῃ εἰς τὰ ἄκρα τῆς περιφερείας τοῦ Δικαστηρίου καὶ τὸ ἐπιδώσῃ. Ἀλλ’ ἐνῷ ἔλεγον τοῦτο, κύριοι Βουλευταί, ἐγνώριζον τί εἶπον εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι καὶ ἐκ τῆς ἕδρας τῶν Εἰρηνοδικείων μέχρι τοῦ ἀπωτάτου χωρίου τῆς δικαιοδοσίας τοῦ Εἰρηνοδικείου εἶναι μακραὶ αἱ ἀποστάσεις· καὶ ὡς παράδειγμα ἀναφέρω τὴν ἐπαρχίαν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Βουλῆς· ἔχει ἓν καὶ μόνον Εἰρηνοδικεῖον· ἔχει τοῦτο ἕνα καὶ μόνον κλητῆρα ἀλκοολικὸν καὶ ἀνάπηρον, ἵνα ἐπιδίδῃ ποινικὰ ἔγγραφα· ἀπὸ τῆς ἕδρας τοῦ Εἰρηνοδικείου αὐτοῦ μέχρι τῶν τελευταίων χωρίων τοῦ δήμου εἶναι ἀπόστασις δωδεκάωρος καὶ πλέον. Εἶπον τότε ἐγώ, ὅτι οἱ κλητῆρες αὐτοί, ζητηθέντες, ὅτε πέρυσιν ἐψηφίσθη καὶ πάλιν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τὸ διὰ βοῆς καταργηθέν, οἱ κλητῆρες αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἐλάμβανον μισθοδοσίαν 40 δραχ. κατὰ μῆνα, ἀπήντησαν εἰς τοὺς Εἰσαγγελεῖς ὅτι «εἴμεθα ἀνεπαρκεῖς· τοιαύτην ὑπηρεσίαν δὲν ἀναλαμβάνομεν· παραιτούμεθα». Μὲ αὐτοὺς τοὺς κλητῆρας, οἱ ὁποῖοι πάντοτε ἐθεώρησαν ὡς ἔργον πάρεργον τὴν ἐπίδοσιν τῶν ποινικῶν δικογράφων, οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε ἐξῆλθον τῆς ἕδρας τοῦ Εἰρηνοδικείου, ἵνα ἐπιδώσωσι ποινικὰ δικόγραφα, ἀλλὰ ταῦτα δίδουσιν εἰς διαφόρους χωρικούς, ἵνα τὰ δώσωσιν εἰς τὰ διάφορα χωρία—καὶ οὕτω γίνεται ἡ ἐπίδοσις—, μὲ αὐτοὺς τοὺς κλητῆρας, καὶ μὲ ἄλλους ὁμοίους αὐτῶν, αὐτοὺς τοὺς ὁποίους θέλετε νὰ κάμητε μὲ 60 δραχμὰς μηνιαῖον μισθόν, νομίζετε, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι θὰ ἐξασφαλίσητε τὴν ἐπίδοσιν τῶν ποινικῶν δικογράφων; Δὲν ἐτόνισα λοιπὸν αὐτό. Ἁπλῶς τὸ ἀνέφερα ὡς ἀπόστασιν σημαντικὴν τῶν 35 ὡρῶν· ἀλλ’ ἐτόνισα καὶ τονίζω καὶ ἐπιμένω ὅτι μὲ τοὺς κλητῆρας αὐτοὺς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς τὴν ἐπίδοσιν τῶν ποινικῶν δικογράφων, τεραστίως αὐξανομένων μὲ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, καὶ εἶπον μάλιστα, ὅτι, ἐὰν φρονῇ ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι οἱ κλητῆρες αὐτοὶ δύνανται νὰ ἐπαρκέσωσιν, ἂς ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον. Ἡμεῖς ἔχοντες ἐναντίαν ἰδέαν καὶ καταψηφίζοντες τὸ νομοσχέδιον οὐδεμίαν ὑπέχομεν εὐθύνην· ἡ εὐθύνη θὰ ἀνήκῃ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ψηφίσωσι τὸ νομοσχέδιον, διότι θὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς μὲ 110,000 δρχ. ἐπὶ πλέον χωρὶς νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἐπίδοσιν τῶν ποινικῶν δικογράφων. Τοῦτο εἶπον, κύριε Ὑπουργέ, τὸ ὁποῖον δὲν ἐνδιαφέρει καὶ πολύ, καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἀνῆλθον τὸ βῆμα, ἵνα ὁμιλήσω κυρίως ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου, διότι τὸ ἐνδιαφέρον ζήτημα εἶναι ἐν τῷ δευτέρῳ ἄρθρῳ τοῦ νομοσχεδίου.

§48ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς παρακαλέσω, ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον ἄρθρον, νὰ ἐπιφυλαχθῆτε κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ δευτέρου ἄρθρου.

§49ΕΠ. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν φεύγω ἀπὸ τὸ ἄρθρον. Καὶ εἶπον προχθὲς εἰς ὑμᾶς, καὶ δὲν ἀπαντᾷ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, πῶς διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐξάνουσι τὰ ποινικὰ δικόγραφα· εἶπον ὅτι τριπλασιάζονται καὶ τετραπλασιάζονται. Ἐπεκαλέσθην τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Ζαβιτσάνου, διότι ἤμην ἐδῶ, ὁ ὁποῖος ὑπελόγισε δυνάμει τοῦ νόμου τοῦ ἰσχύοντος, ὅτι 80–100 ἐπιδοτήρια καθ’ ἑκάστην ἡμέραν θὰ ἀναλογῶσιν εἰς ἕκαστον κλητῆρα. Ἐὰν λοιπὸν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν τεραστίαν αὔξησιν, τὴν ὁποίαν δημιουργεῖ τὸ νομοσχέδιον διὰ τοῦ σώματος αὐτοῦ τῶν δικαστικῶν κλητήρων, τουτέστι διὰ τῆς αὐξήσεως κατὰ 20 δραχμὰς κατὰ μῆνα τῶν παλαιῶν κλητήρων καὶ 60 ἢ καὶ 70 δρχ. τῶν νέων, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἐπίδοσιν τῶν ποινικῶν δικογράφων. Πῶς δὲ εἶπον ὅτι αὐξάνουσι τὰ ποινικὰ δικόγραφα; Διότι τὸ νομοσχέδιον εἰς τὰς περιπτώσεις τῆς τοιχοκολλήσεως, αἱ ὁποῖαι περιπτώσεις θὰ εἶναι περισσότεραι, ἂν ὄχι τὰ ¾, ἀξιοῖ ἐπιδοτήριον διὰ τὴν τοιχοκόλλησιν, ἀξιοῖ ἀντίγραφον τοῦ θυροκολλωμένου δικογράφου.

§50ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Θὰ εἶναι ἔντυπα.

§51ΕΠ. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν θὰ εἶναι ἔντυπα· δὲν δύνανται νὰ εἶναι ἔντυπα. Ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἔντυπα τὰ τυπικά, ἤτοι τὸ Δικαστήριον, τὸ συμβούλιον καὶ λοιπά. Τὰ ἄλλα, τὰ ἀφορῶντα τὴν οὐσίαν, ὄχι· ἀπολύτως ἀδύνατον. Διότι ὁ κλητὴρ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ περιγράψῃ τὴν ἡμέραν, τὴν αἰτίαν τῆς πράξεως καὶ τὰ λοιπά. Θὰ εἶναι λοιπὸν ἔντυπα ἐλάχιστα πράγματα, ἐνῷ ἐν αὐτοῖς πρέπει νὰ συμπεριληφθῶσι τόσα, ὥστε παρὰ πολὺ νὰ ἀπασχολήσωσιν ἕνα δικαστικὸν κλητῆρα. Ποῖος ἐκδίδει ἀντίγραφον τῆς ἀποφάσεως ἢ τοῦ βουλεύματος; Ὁ δικαστικὸς κλητήρ· καὶ αὐτὸ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ ἐπιδώσῃ εἰς τὸν πάρεδρον ἢ τὸν διδάσκαλον ἢ τὸν ἱερέα, εἰς ἕνα ἐξ ὅλης αὐτῆς τῆς σωρείας τῶν προσώπων τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἐνεργῶν τὴν ἐπίδοσιν εἰς αὐτοὺς εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ συντάξῃ ἐπιδοτήριον· καὶ ποῦ νὰ εὕρῃ αὐτούς; Νομίζετε ὅτι ὁ ἱερεύς, ὁ πάρεδρος παρευρίσκονται εἰς τὸ χωρίον; Θὰ μεταβαίνῃ πρὸς ἀναζήτησιν αὐτῶν· ἀλλ’ ἔστω, καὶ ἂν ἀνευρίσκῃ αὐτούς, τοῦτο εἶναι μία ἐνασχόλησις δι’ αὐτόν, διότι πάντοτε θὰ συντάξῃ ἐπιδοτήριον. Εἶπον λοιπὸν αὐτὸ ὡς λόγον αὐξήσεως τῶν ποινικῶν δικογράφων, καὶ εἶπον ὡς λόγον αὐξήσεως ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ ἡ διαδικασία εἰς τὰς ποινικὰς δίκας. Καλεῖ τὸν κατηγορούμενον, ἵνα ὑποστηρίξῃ τὴν ἀνακοπήν, ὁ ὁποῖος δὲν ἐκαλεῖτο μέχρι τοῦδε· ὁ κατηγορούμενος, ὁ ἀνακόπτων, ἤρχετο εἰς τὴν ἀμέσως ἑπομένην συνεδρίασιν, ἀνέκοπτεν ἄνευ κλητεύσεως. Θέλω νὰ παραστήσω τὴν αὔξησιν τῶν ποινικῶν δικογράφων. Τί εἶπον ἐγὼ ἐντεῦθεν; Καλεῖ τὸν μηνυτὴν καὶ τὸν παθόντα, ἵνα παρίστανται εἰς τὴν πρώτην δίκην, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον εἰς τὴν πρώτην δίκην τὴν τυπικὴν νὰ ἐκδικασθῇ καὶ ἡ κατ’ οὐσίαν ὑπόθεσις, παραβιαζομένης τῆς ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀναγράψει ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει, ὅτι πρέπει πάντοτε νὰ καταδικάζηται ὁ κατηγορούμενος κατ’ ἀντιπαράστασιν. Διότι ἔχει τοιαύτην διάταξιν, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἀμέσως νὰ γίνῃ ἐκδίκασις τῆς ὑποθέσεως, συναινούντων ὅλων τῶν διαδίκων, ἤτοι κατὰ παράβασιν τῆς ἀρχῆς ὅτι ὁ κατηγορούμενος καταδικάζεται κατ’ ἀντιπαράστασιν. Λοιπὸν ἐνεργεῖ τρεῖς κλητεύσεις, καὶ συνεπῶς τρία ἐπιδοτήρια, τὰ ὁποῖα δὲν εἶχε μέχρι τοῦδε. Ἔχομεν, Κύριοι, τὴν δευτέραν δίκην τὴν κατ’ οὐσίαν· καὶ ἀκούσατε ποίαν αὔξησιν δημιουργεῖ τὸ νομοσχέδιον ποινικῶν δικογράφων. Ὁ κατηγορούμενος δὲν καλεῖται, ἀλλὰ εἰδοποιεῖται διὰ τῆς ἀποφάσεως· ἐν τῇ ἀποφάσει ἀναγράφεται ὅτι τὴν δεῖνα ἡμέραν ὁ κατηγορούμενος θὰ προσέλθῃ. Αὐτὸ λέγει τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλὰ καλοῦνται, Κύριοι, ὁ παθών, ὁ μηνυτὴς καὶ δύο μάρτυρες οὐσιώδεις τῆς κατηγορίας. Δηλαδὴ τέσσαρες κλητεύσεις διὰ δίκην, ἡ ὁποία δὲν ὑπῆρχε δυνάμει τοῦ ὑφισταμένου νόμου. Αὔξησις λοιπὸν τῶν ποινικῶν δικογράφων καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Πῶς λοιπὸν θὰ ἐπαρκέσωσιν οἱ κλητῆρες αὐτοὶ νὰ κοινοποιήσωσιν αὐτὴν τὴν πληθώραν τῶν ποινικῶν δικογράφων; Ἐγὼ αὐτὸ εἶπον. Μάλιστα καταλήγων ἔλεγον, ὅτι, ἂν ἡ Κυβέρνησις φρονῇ, ὅτι αὐτοὶ εἶναι ἐπαρκεῖς, ἂς προχωρήσῃ, ἀλλὰ πρὸς Θεοῦ νὰ σταματήσῃ μέχρις αὐτοῦ. Διότι, ἐὰν ἐξασφαλισθῇ ἡ ἐπίδοσις τῶν ποινικῶν δικογράφων, θὰ ἔχωμεν ἓν μέγιστον καλόν, τὸν περιορισμὸν τῶν ἀναβολῶν τῶν δικῶν, καὶ τότε βλέποντες ὅτι ὁ κόσμος συνήθισε νὰ προσέρχηται, καὶ ὅτι πραγματικῶς αἱ ἐπιδόσεις γίνονται ἀσφαλῶς, δυνάμεθα νὰ λάβωμεν καὶ μέτρα αὐστηρά, ἔστω καὶ δρακόντεια, κατὰ τῆς ἐρημοδικίας. Αὐτά, Κύριοι, εἶπον περίπου ἐν συντομίᾳ εἰς τὴν προηγουμένην ὁμιλίαν μου. Ἀλλ’ εἰς αὐτὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἀπήντησεν. Ἐγὼ ἁπλῶς μόνον εἶπον περὶ μιᾶς ἀποστάσεως μεγάλης, διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι ὑπάρχουσι χωρία, τὰ ὁποῖα κεῖνται εἰς ἀπεράντους ἀποστάσεις ἀπὸ τῆς ἕδρας τοῦ Δικαστηρίου ἄνευ οὐδεμιᾶς συγκοινωνίας. Ἀλλὰ σᾶς εἶπον, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἐλέχθησαν πολλαὶ παραδοξολογίαι. Ἐλέχθη ἀπὸ τὸν ἔντιμον ἐξ Ἀχαΐας βουλευτὴν κυρίου Μιχαλακόπουλον, ὅτι μέχρι τοῦδε δὲν ἐγένετο τίποτε ἄλλο εἰς τὰ ποινικὰ Δικαστήρια παρὰ ὅτι προσεβάλλοντο τὰ ἐπιδοτήρια ὡς πλαστά.

§52Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποτέ.

§53Ε. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Διότι δὲν ἦτο δυνατόν, ὅσοι δὲ ἀγνοοῦσι, δύνανται νὰ ὑποστηρίξωσιν ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο καὶ ὅτι ἐγένετο τοιοῦτόν τι. Ἐλέχθη ὅτι εἰς τὰ κατώτερα ποινικὰ Δικαστήρια, διότι περὶ τῶν κατωτέρων ποινικῶν Δικαστηρίων πρόκειται, τὰ ἐπιδοτήρια προσεβάλλοντο καθ’ ἡμέραν ὡς πλαστά, καὶ εἰς ἐμὲ θελήσαντα νὰ διακόψω τὸν ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος συνάδελφον ἀπήντησε: Πῶς ἀγνοεῖτε αὐτά; δὲν γνωρίζετε τί ἐγένετο μέχρι τοῦδε; Ἐγὼ εἶπον ὅτι σπανιώτατα γίνεται τοῦτο εἰς τὰ ποινικὰ Δικαστήρια. Ἀκούσατε, Κύριοι, τί γίνεται διὰ βραχέων, διότι ἡ ὑπομονή σας ἐξηντλήθη ἀπὸ τὰς μακρὰς συζητήσεις, καὶ ἡ συζήτησις κατέστη ἀνιαρά. Ὅσοι δὲν ἔχετε δικηγορήσει εἰς ποινικὰς ὑποθέσεις καὶ δὲν εἶσθε εἰς κατάστασιν νὰ γνωρίζητε τὰς λεπτομερείας τῆς διαδικασίας τῶν ποινικῶν Δικαστηρίων, βεβαίως δὲν γνωρίζετε τί γίνεται. Ἐγὼ λέγω ὅτι δὲν ὑπάρχει παράδειγμα προσβολῆς ποινικῶν δικογράφων ἐν τοῖς Πλημμελειοδικείοις. Γνωστοῦ ὄντος, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1887 περὶ ἐρημοδικιῶν ἐφηρμόσθη, ὡς ἐφηρμόσθη, δηλαδὴ τὰ Δικαστήρια κατ’ ἀρχὴν νὰ δέχωνται τὰς ἐκπροθέσμους καὶ τὰς δευτέρας ἀνακοπάς, οὐδεὶς λόγος ἠδύνατο νὰ γεννηθῇ οὔτε ἐγεννήθη ποτέ, ὥστε ἐπιδοτήριον νὰ προσβληθῇ ὡς πλαστόν. Διατί; Ὑπῆρχε καμμία ἀντίρρησις, ἡ δευτέρα ἀνακοπὴ ἢ ἐκπρόθεσμος νὰ μὴ γίνῃ δεκτή; Οὐδεὶς λόγος βεβαίως ὑπῆρχε. Τὰ Δικαστήρια τὰς δέχονται χωρὶς ἀντιρρήσεις. Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει, κ. Ὑπουργέ, παράδειγμα τοιοῦτον.

§54Ι. ΓΙΑΜΑΡΕΛΟΣ. Ὑπάρχει καὶ παράδειγμα.

§55Ε. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Εἰς τὴν ἀνωτέραν δικαιοσύνην ὑπάρχει παράδειγμα, ἀλλὰ περὶ αὐτῆς δὲν πρόκειται σήμερον. Γνωρίζετε τὸ παράδειγμα, καὶ ἴσως ἀφορμὴ ἐξ αὐτοῦ ἐδόθη, διὰ νὰ συνταχθῶσι τὰ νομοσχέδια ταῦτα. Σᾶς ἐρωτῶ· ὑπάρχει λόγος, κύριοι Βουλευταί, ἀφοῦ αἱ ἀνακοπαὶ ἦσαν δεκταὶ κατ’ ἀρχήν, ἡ πρώτη καὶ ἡ δευτέρα, νὰ προσβληθῇ ἐπιδοτήριον ὡς πλαστόν; Οὐδεὶς βεβαίως ὑπάρχει λόγος. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐγὼ δικηγορῶν ἐπὶ μίαν εἰκοσαετίαν οὐδέποτε συνέβη νὰ ἴδω τοιοῦτον παράδειγμα, διότι δὲν ὑπῆρχε λόγος νὰ συμβῇ. Τί νὰ προσβάλῃ εἷς δικηγόρος, διὰ νὰ σταματήσῃ τὴν δικαιοσύνην; Θὰ προσβάλῃ τὸ ἐπιδοτήριον, ὅταν θὰ ἐμφανισθῇ ὁ κατηγορούμενος πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἀνακοπῆς του· διὰ νὰ ἀποφύγῃ τὴν δικαιολογίαν τῆς ἀδυναμίας τοῦ κατηγορουμένου νὰ ἀνακόψῃ ἐμπροθέσμως ἢ νὰ προσέλθῃ πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἀνακοπῆς του. Τοιοῦτον παράδειγμα κατὰ τὸν νόμον τὸν ἰσχύοντα ἐπὶ τριάκοντα ἔτη καὶ κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1910 δὲν ὑπάρχει σήμερον, διότι ὁ ἰσχύων νόμος ἀπὸ τοῦ 1910 μέχρι σήμερον καθιεροῖ τὴν ἀρχήν, ὅτι δέχεται κατ’ ἀρχὴν τὴν δευτέραν ἀνακοπὴν ἐπὶ προκαταβολῇ παραβόλου δέκα δραχμῶν, τὴν δὲ ἐκπρόθεσμον ἐπὶ προκαταβολῇ παραβόλου πέντε δραχμῶν. Δηλαδὴ δὲν ἀξιοῖ τίποτε ἄλλο ἀπὸ τὸν κατηγορούμενον· ἐὰν καταβάλῃ δέκα δραχμάς, ἡ ἀνακοπὴ γίνεται δεκτή· ἐὰν καταβάλῃ πέντε δραχμάς, ἡ ἀνακοπὴ γίνεται πάλιν δεκτή. Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει λόγος, καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν ὑπάρχει παράδειγμα. Δὲν εἶχε δὲ διόλου δίκαιον ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κύριος Μιχαλακόπουλος, ὅτε ἔλεγε χαριεντιζόμενος, ὅτι ἐγὼ αὐτὰ τὰ ἀγνοῶ. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν παράδειγμα εἰς τὰ κατώτερα Δικαστήρια· εἰς τὰ ἀνώτερα Δικαστήρια ὑπάρχει παράδειγμα. Ἐγὼ τοὐλάχιστον γνωρίζω ἓν μεμονωμένον παράδειγμα, τὸ ἑξῆς. Πρὸ πενταετίας δύο μαθηταί, ἡλικίας ὁ εἷς δέκα τεσσάρων ἐτῶν καὶ ὁ ἄλλος δέκα πέντε ἐτῶν, ἐξ ἐπισήμων ἐγγράφων βεβαιουμένης τῆς ἡλικίας των, ἐφόνευσαν τὸν καθηγητήν των, διότι ὁ καθηγητής των ἀπέβαλεν αὐτοὺς ἐκ τοῦ Γυμνασίου δι’ ἓν μικρὸν παράπτωμα. Οἱ παῖδες αὐτοὶ ἐξερεθισθέντες ἐφόνευσαν τὸν ἀτυχῆ καθηγητήν των. Ἡ ἐντύπωσις ὑπῆρξε σπαρακτική, ἡ ἀνάκρισις ἐγένετο ταχύτατα, τὸ βούλευμα ἐξεδόθη μετὰ πέντε ἡμέρας καὶ μετὰ πάροδον εἰκοσιπέντε ἡμερῶν οἱ μαθηταὶ αὐτοὶ εἰσήχθησαν, ἵνα δικασθῶσιν εἰς τὸ Κακουργιοδικεῖον Πατρῶν. Ἡ ὑπεράσπισις ἀνετέθη εἰς τοὺς ὑπερόχους δικηγόρους κ.κ. Δ. Γούναρην, Α. Μιχαλακόπουλον καὶ Δ. Μάρκου. Ἡ ἐκ τῆς ἐντυπώσεως προκατάληψις ὅλης τῆς κοινωνίας κατὰ τῶν μαθητῶν ἐκείνων ἦτο τοιαύτη, ὥστε ἐθεώρησεν ἡ ὑπεράσπισις ἀντιπροσωπευομένη ἀπὸ τοιούτους συνηγόρους ἐπιβεβλημένον αὐτῆς καθῆκον, ἵνα μὴ ἡ ὑπόθεσις δικασθῇ ὑπὸ τὸ κράτος τῶν ἐντυπώσεων αὐτῶν. Συγκίνησις φοβερὰ κατεῖχε τοὺς ἐνόρκους· ἐκινδύνευσαν νὰ πέσωσι δύο κεφαλαὶ παίδων ἐκ τῆς ἐντυπώσεως αὐτῆς, ἐὰν δὲ ἔπιπτον αἱ κεφαλαὶ τῶν παίδων αὐτῶν, κατὰ τί οὗτοι θὰ διέφερον ἀπὸ τοὺς χειρίστους κακούργους; Ἐὰν λοιπὸν ἡ ὑπεράσπισις ἀντιπροσωπευομένη καὶ ὑπό τινος νεκροῦ δικηγόρου ὀνομαζομένου Μαυρομμάτη δὲν μετήρχετο αὐτὸ τὸ μέσον, νὰ προσβάλῃ τουτέστι τὰ ἐπιδοτήρια ὡς πλαστὰ καὶ παρέλθῃ ἡ ἐντύπωσις, ἂν καὶ τὰ ἐπιδοτήρια δὲν ἦσαν πλαστά, ἡ ὑπόθεσις δὲν θὰ ἀνεβάλλετο, ὅπως ἐκδικασθῇ μετὰ δύο μῆνας καὶ νὰ καταδικασθῶσιν οἱ δύο παῖδες εἰς ἰσόβια δεσμά. Αὐτὸ τὸ παράδειγμα μόνον, Κύριοι, γνωρίζω ἐκ τοῦ δικηγορικοῦ μου βίου, καὶ παρακαλῶ ὑμᾶς, ἰδίως τοὺς δικηγοροῦντας εἰς ποινικὰς ὑποθέσεις, ἐὰν γνωρίζωσιν ἄλλο παράδειγμα, νὰ ἀναφέρωσι τοῦτο. Ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι εἰς τὰς ποινικὰς δίκας ἡ τοιαύτη στρεψοδικία ἔχει τὴν θέσιν της.

§56ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἑκατέρωθεν ἡ στρεψοδικία ἔχει τὴν θέσιν της, καὶ ἐκ τῆς ὑπερασπίσεως καὶ ἐκ τῆς κατηγορίας.

§57Ε. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω καὶ ἓν ἄλλο παράδειγμα. Εἰς ἐμὲ προσῆλθέ ποτε νὰ τὸν ὑπερασπίσω εἰς τὸ Κακουργιοδικεῖον εἷς δασοκόμος ἐκ τῶν μερῶν τῆς Ἠλείας, ὁ ὁποῖος ἐκατηγορεῖτο ὅτι συνέταξεν ἓν πλαστὸν πρωτόκολλον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐβεβαιοῦτο ὅτι εἷς χωρικὸς ἔκοψε τέσσαρα ἕως πέντε δένδρα, καὶ προσῆλθον ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου καὶ ἐξητάσθησαν οἱ μάρτυρες, οἵτινες εἶπον, ὅτι, ὅτε ἐξεδόθη τὸ πρωτόκολλον, αὐτὸς εἶχεν ὑπάγει εἰς γάμον. Τὸ Δικαστήριον κατεχόμενον ἐκ προκαταλήψεως κατὰ τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν τὸν παρέπεμψεν εἰς τὸ Κακουργιοδικεῖον, καὶ τὸ Δικαστήριον τῶν ἐνόρκων τὸν ἀπήλλαξε, θεωρῆσαν ἀρκετὴν ποινὴν τὴν δίμηνον προφυλάκισίν του. Οὐδέποτε εἰς τὸν βίον μου προσεβλήθη δικόγραφον ποινικὸν ὡς πλαστόν. Δι’ αὐτὸ ἐξανέστην διὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔδωκεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ ἐκ Πατρῶν συνάδελφος, καὶ δι’ αὐτὸ ἐξανίσταμαι διὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας δίδει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἀκολουθῶν τὴν γνώμην τοῦ ἐκ Πατρῶν συναδέλφου. Ἀλλὰ θὰ εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργός· ἀφοῦ, Κύριοι, μέχρι τοῦδε δὲν συνέβη, διατί θὰ συμβῇ εἰς τὸ μέλλον, διὰ τοῦ μέλλοντος νὰ ἰσχύσῃ νόμου; Ἔχω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ δι’ αὐτὸ ἀντέστην εἰς τὴν παράγραφον τοῦ ἄρθρου, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀφήνεται ὁ δικαστὴς εἰς τὴν κρίσιν του, ὅταν προσβάλλωνται τὰ ἐπιδοτήρια ὡς πλαστά, νὰ προχωρῇ ἢ νὰ σταματᾷ ἡ δίκη· τῷ εἶπον, ὅτι θὰ γεννήσῃ κινδύνους, διότι δὲν ἔχει ὁ δικαστὴς στοιχεῖα νὰ κρίνῃ καὶ ἐκτιμήσῃ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπήντησεν, ὅτι ὁ δικαστὴς σήμερον δύναται νὰ ἐκτιμήσῃ. Οἱ δίδοντες, κύριοι Βουλευταί, τοιαύτας πληροφορίας καὶ ἐξηγήσεις πρὸς τὴν Βουλὴν ἀγνοοῦσιν ἐν γένει τὸν τρόπον τῆς διαδικασίας. Πότε ἔχει συμφέρον, Κύριοι, ὁ κατηγορούμενος νὰ προσβάλῃ τὰ ἐπιδοτήρια ὡς πλαστά; Ὁποία εἶναι ἡ περίπτωση; Ἡ μόνη περίπτωσις εἶναι, ὅταν εἰς τὸν κατηγορούμενον κοινοποιηθῇ ἡ κλῆσις πρὸς ἐμφάνισιν, διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἀνακοπήν του, καὶ αὐτὸς δὲν προσέρχηται παρὰ προσέρχηται διὰ τῆς δευτέρας ἀνακοπῆς καὶ λέγῃ εἰς τὸ Δικαστήριον: Κύριοι, κακῶς ἀπερρίψατε τὴν ἀνακοπήν, διότι τὸ δικόγραφον εἰς ἐμὲ δὲν ἐκοινοποιήθη. Ἡ μόνη περίπτωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ κατηγορούμενοι ἔχουσι συμφέρον νὰ προσβάλωσι τὸ ἐπιδοτήριον ὡς πλαστόν, εἶναι αὐτή. Οὐδεμία ἀπάντησις μᾶς δίδεται· μόνον μᾶς δίδουσιν αὐτὰς τὰς ἐξηγήσεις, καὶ εὑρίσκονται Βουλευταί, οἱ ὁποῖοι λέγουσιν ὅτι αὐταὶ αἱ ἐξηγήσεις νὰ ἀναγραφῶσιν εἰς τὰ Πρακτικὰ ὡς ἑρμηνεία τοῦ νόμου. Ἐγὼ σᾶς ἐρωτῶ· ὁποία εἶναι ἡ περίπτωσις; Τότε καὶ μόνον ἔχει συμφέρον ὁ κατηγορούμενος, ὅταν τῷ κοινοποιήσωσι τὴν κλῆσιν πρὸς ἐμφάνισιν, καὶ προσέρχηται καὶ ὑποστηρίζῃ τὴν ἀνακοπὴν καὶ λέγῃ οὐδεμίαν εὐθύνην ὑπέχω διὰ τὰ ἀδύνατα καὶ προσβάλλω τὰ ἐπιδοτήρια ὡς πλαστά. Ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει, ὅτι αὐτὴν τὴν ἐξαιρετικὴν περίπτωσιν τὴν δέχομαι καὶ διὰ τοῦτο ἀφίεται εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Δικαστηρίου νὰ προχωρήσῃ ἢ νὰ σταματήσῃ. Καὶ προχωροῦν τὸ Δικαστήριον τί θὰ κάμῃ; Θὰ ἀπορρίψῃ τὴν ἀνακοπήν. Εἰς ποίαν δίκην θὰ προχωρήσῃ τὸ Δικαστήριον; Φαίνεται, ὅτι ἀγνοοῦσι τὰς λεπτομερείας τῆς ποινικῆς διαδικασίας. Δι’ αὐτὸ εἶπον ὅτι ἡ διάταξις αὕτη εἶναι σφαλερά, διότι εἰς τὸν δικαστὴν δὲν δίδει τὰ στοιχεῖα νὰ κρίνῃ καὶ διότι μία καὶ μόνη ἐξαιρετικὴ περίπτωσις προσβολῆς ποινικοῦ δικογράφου ὑπάρχει, ἡ περίστασις αὕτη· οὐδὲ δύναται δικαστὴς ἄλλως ἐκτιμῶν τὰ πράγματα νὰ εἴπῃ ὅτι εἰσέρχεται εἰς τὴν οὐσίαν. Θὰ ἀπορρίψῃ ὁριστικῶς τὴν ἀνακοπήν, καὶ ὁ κατηγορούμενος θὰ ἐκτίσῃ τὴν ποινήν, ἥτις τῷ ἐπεβλήθη ἄνευ ἀπολογίας. Ἐλέχθη καὶ ἄλλη παραδοξολογία. Εἰς ἀγορεύσαντα συνάδελφον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶπεν ὅτι καὶ δευτέρα καὶ τρίτη ἀνακοπὴ δύναται νὰ γίνῃ. Καὶ ὁ κ. συνάδελφος μὴ ὢν ἕτοιμος τὴν στιγμὴν ἐκείνην δὲν ἀπήντησε καίπερ ἐμπνεόμενος ἀπὸ ἓν αἴσθημα εὐγενὲς καὶ ὑψηλόν, τοῦ ὅτι οὐδεὶς δικάζεται ἀναπολόγητος. Ἐπίσης ὁ κ. Μιχαλακόπουλος ἀπὸ τοῦ βήματος ὡμίλησε περὶ τρίτης ἀνακοπῆς.

§58Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν νομίζετε ὅτι αὐτὰ ἀνάγονται εἰς τὸ δεύτερον μέρος;

§59Ε. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Ναί, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐλέχθησαν ἐντεῦθεν. Ἄλλη περίπτωσις ἀνακοπῆς δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ. Αἱ ὁριστικαὶ ἀποφάσεις εἴτε ἀπορριπτομένων τῶν ἀνακοπῶν εἴτε καθισταμένων τῶν ἀποφάσεων ἐκπροθέσμων, διότι δὲν ἐγένετο ἐγκαίρως ἡ ἀνακοπή, ἵνα ἀνακοπῶσι κατὰ τὸν νόμον, πρέπει νὰ ἐκτελεσθῶσιν, ἐκτελουμένων δὲ ὁ κατηγορούμενος εἰσέρχεται εἰς τὰς φυλακάς, ὁπόθεν θὰ ἀνακόψῃ καὶ συνοδείᾳ χωροφυλάκων θὰ μεταχθῇ εἰς τὸ Δικαστήριον, ἵνα κατ’ ἀντιμολίαν πλέον δικασθῇ. Καὶ ἐρωτῶ· πῶς θὰ ὑπάρξῃ τρίτη ἀνακοπή, ἀφοῦ κατ’ ἀντιμολίαν δικάζεται;

§60Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Ἐὰν δὲν παρουσιασθῇ εἰς τὸ ἀκροατήριον;

§61Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ εἶναι εἰς τὰς φυλακάς.

§62Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν κάμῃ τὴν ἀνακοπὴν διὰ πληρεξουσίου;

§63Ε. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Ἀπαράδεκτος. Οὔτε ἀναστέλλει τὴν ἐκτέλεσιν.

§64Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ τὴν εἰσαγάγῃ ὁ Εἰσαγγελεύς;

§65Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι καταδιωκτέος ὁ ὑπάλληλος, ὅστις θὰ δεχθῇ κατάδικον νὰ ἀπολογηθῇ.

§66Ε. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Ὁ κατηγορούμενος λοιπὸν προσάγεται εἰς τὸ Δικαστήριον. Ἐκεῖ τὸν ἐρωτᾷ ὁ δικαστής· τὸ γραμμάτιον; Ἐὰν τυχὸν δὲν ἔχῃ, ἴσως διότι δὲν ἔχει χρήματα, ὁ Εἰσαγγελεὺς τὴν ἀποσύρει ἢ τὸ Δικαστήριον ἀπορρίπτει τὴν ἀνακοπὴν τυπικῶς, ἵνα συνταχθῇ νέα, διότι ὁ δικαστὴς κρίνων ἐπιεικῶς δὲν θέλει νὰ στερήσῃ αὐτὸν τοῦ δικαιώματος νὰ δικασθῇ δι’ 11 δραχμάς, ἀφοῦ εἶναι ἐν ταῖς φυλακαῖς.

§67Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ ἐκτιμᾶται συνήθως ἡ ἐξωτερικὴ παράστασις.

§68Ε. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Διότι δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ κατηγορούμενος νὰ κάμῃ ἀνακοπὴν ἢ ὁπόταν θέλῃ, δεδομένου ὅτι δὲν τῷ ἀρέσκει τὸ Δικαστήριον, ὅτι δὲν εἶναι παρὼν προστάτης, ὅστις θέλει νὰ τὸν ὑπερασπίσῃ κ.τ.λ.

§69Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι συζήτησις ὡς περὶ διατάξεως ἤδη εἰσαγομένης δὲν δύναται νὰ γίνῃ, διότι καὶ ἡ ἰσχύουσα δικονομία λέγει ὅτι δευτέρα ἀνακοπὴ εἶναι ἀπαράδεκτος. Λοιπὸν τὰς αὐτὰς διατάξεις περιλαμβάνει τὸ νομοσχέδιον, τὰς ὁποίας τὰ Δικαστήρια ἐπιεικῶς ἔκρινον.

§70ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἴμεθα εἰς αὐτὸ τὸ ἄρθρον. Ἐπιτρέψατέ μοι δὲ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι, ἐὰν πρόκειται νὰ διεξαχθῇ κωλυσιεργικὴ συζήτησις, δὲν θὰ τελειώσωμεν οὔτε αὔριον οὔτε μεθαύριον. Καίτοι φρονῶ ὅτι οὐδαμῶς σεῖς πρὸς κωλυσιεργίαν συζητεῖτε. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ἐπανέλθετε εἰς τὸ ἄρθρον.

§71Ε. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Βεβαίως οὐδὲ πόρρωθεν ἀποβλέπω εἰς κωλυσιεργίαν. Εἶναι μία παρέκβασις εἰς ἀπάντησιν παρατηρήσεων καὶ ἄλλων κυρίων Βουλευτῶν καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ὅταν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς δευτέρας διατάξεως, ἐν πεποιθήσει —καὶ μὴ θαυμάζετε ἐκείνους, οἵτινες διὰ ῥητορικῆς δεινότητος παρασύρουσι τὴν Βουλήν, διότι ἐγὼ δὲν εἶμαι θαυμαστὴς τῶν λόγων, ἀλλὰ τῆς ἀληθείας, τὴν ὁποίαν εἰς μέγαν βαθμὸν κέκτηται εἰς τοὺς λόγους του ὁ κ. Πρωθυπουργός— θὰ κατηγορήσω τὸ νομοσχέδιον διὰ τὴν πολυτέλειαν, τὴν ὁποίαν εἰσάγει εἰς τὴν διαδικασίαν τῶν ποινικῶν ὑποθέσεων, τὴν ὁποίαν καθιστᾷ εἰς ἄκρον δαπανηράν. Θὰ μάθητε, ὅταν ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ 2ου ἄρθρου, ὅτι τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα θὰ βαρύνωσι τοὺς κατηγορουμένους ἐν καταδίκῃ, θὰ ἀνέρχωνται εἰς 135 δρ., προστιθέμενα δὲ εἰς τὰ τακτικὰ θὰ ἀποτελέσωσι ποσὸν 200 δ. Καὶ ἂν ὁ κατηγορούμενος ἀθῳωθῇ πληρώνων μόνον 40 δρ., τὰ ὑπόλοιπα θὰ βαρύνωσι τὸ Δημόσιον. Καὶ νομίζετε ὅτι ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβαρύνωμεν οὕτω καὶ στραγγαλίσωμεν οὕτω τὸν λαόν;

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁμιλεῖτε πάλιν ἐπὶ τοῦ 2ου ἄρθρου.

§73Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν ἐφαρμόζετε τὸν Κανονισμὸν προσηκόντως.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατί;

§75Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Διότι ἐπιτρέπετε εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἀναφέρῃ δόγματα καὶ συστήματα καὶ συγγραφεῖς καὶ νομολογίας προκειμένου περὶ τῆς φιλοπονήσεως ἑνὸς ἐπιδοτηρίου.

§76Ε. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Τὴν διαδικασίαν τοῦ νομοσχεδίου θεωρῶ ἐπιβλαβῆ καὶ νομίζω ὅτι δὲν δικαιούμεθα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν λαόν.

§77ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πρόκειται, Κύριοι, περὶ τοῦ ἄρθρου πρώτου τοῦ νομοσχεδίου καὶ φθάνομεν εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην μετὰ γεγονότα πρώτην φορὰν λαβόντα χώραν ἐν Κοινοβουλίῳ, καὶ φθάνομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου τούτου καὶ παριστάμεθα μίαν ἔτι φορὰν πρὸς ταῖς χιλίαις θεαταὶ λόγων καὶ ἀκροαταὶ πραγμάτων καὶ ἀκούομεν περὶ τῆς ἐπιστήμης, περὶ τῆς νομολογίας, περὶ τῶν συγγραφέων, περὶ τῶν συστημάτων, περὶ τῶν δογμάτων, περὶ τῶν πλανῶν, περὶ τῶν προϋποθέσεων, περὶ τούτων καὶ ἐκείνων καὶ ἄλλων πολλῶν, προκειμένου περὶ τίνος; Περὶ θυροκολλήσεως ἐπιδοτηρίου τινὸς ποινικῆς ὑποθέσεως, περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν θέλει ἀπευθυνθῆ πρὸς ἕνα ἱερέα ἢ εἰδικὸν πάρεδρον εἷς δικαστικὸς κλητήρ, περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν εἷς χωροφύλαξ θέλει συντάξει ποινικὸν ἐπιδοτήριον! Αὐτὸς εἶναι ὁ τρόπος ὁ προσήκων, συζητουμένων νομοσχεδίων ὑπὸ ἀνορθωτικῆς Βουλῆς, κατ’ εἰσήγησιν ἀνορθωτικῆς Κυβερνήσεως; Συνερχόμεθα λοιπὸν ἐνταῦθα, κύριοι συνάδελφοι, ἵνα καταπλήσσωμεν διὰ λόγων οἱ μέν, ἵνα χειροκροτῶμεν ἀφ’ ἑτέρου οἱ δέ, καὶ τοιουτοτρόπως θέτομεν τοὺς κανόνας, κατὰ τοὺς ὁποίους θὰ ζήσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἰς τὸ μέλλον;

§78Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Τὸ κατέστησαν Νομικὸν Φροντιστήριον.

§79ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κατὰ τὴν γνώμην σας.

§80Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Κατὰ τὴν γνώμην μου.

§81ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου πρώτου ἐπανειλημμένως λαβὼν τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου δὲν ἔχω πολλὰς ἀντιρρήσεις. Ἡ γνώμη μου εἶναι ὅτι αἱ διατάξεις καὶ τοῦ ἄρθρου τούτου θέλουσιν ἀποτύχει οἰκτρότατα. Ἀλλὰ συζήτησις σπουδαία πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπικαλεσθῶ δόγματα ἐπιστημονικὰ καὶ τομὰς ὑπὸ τῆς νομολογίας τῶν δογμάτων, ἀφοῦ οὔτε ἀποσαφήσεως βλέπω τὴν ἀνάγκην, οὔτε στασιασμὸν ἐν τῇ ἐπιστήμῃ φοβοῦμαι ὅτι θὰ ἴδω; Ἡ μόνη ἀντίρρησις ἡ σημαντική, ἥτις δέον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, εἶναι ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ἐδαφίου: «Ἡ προσβολὴ τῆς ἐπιδόσεως ὡς πλαστῆς δὲν ἐμποδίζει τὴν πρόοδον τῆς ποινικῆς δίκης, ἐφ’ ὅσον κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ Δικαστηρίου δύναται αὕτη νὰ προχωρήσῃ». Καὶ ποία ἔσται ἡ κρίσις τοῦ Δικαστηρίου κατὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης; Ἡ κρίσις τοῦ Δικαστηρίου ὅτι ὁ κατηγορούμενος προσέρχεται νὰ δικασθῇ ἔχων ἐν πᾶσι παρεσκευασμένην τὴν ὑπεράσπισιν, ἔχων ἐν πᾶσι παρεσκευασμένην τὴν ὑπεράσπισιν κατὰ τὴν κρίσιν, λέγω, τοῦ Δικαστηρίου, ὅταν θὰ συμβῇ ἴσως ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου νὰ μὴ ἔχῃ ἐσχηματισμένην τὴν γνώμην οὔτε ὁ συνήγορος αὐτοῦ. Ὑποθέσατε κατηγορούμενόν τινα διαμένοντα εἰς Λάρισαν, καλούμενον νὰ δικασθῇ ἐνώπιον τοῦ Πλημμελειοδικείου τῶν Καλαμῶν καὶ μεταβαίνοντα εἰς τὰς Καλάμας καὶ διηγούμενον πρὸς τὸν συνήγορόν του ὅτι ἔχει ὑπὲρ ἑαυτοῦ δεδικασμένον, δεδικασμένον ὅμως ἐν Λαρίσῃ ἢ ἐν Πάτραις ἢ ἐν Κεφαλληνίᾳ. Ἐρωτᾶται ὑπὸ τοῦ συνηγόρου του: μόλις ἔλαβες τὸ κλητήριον, διατί δὲν ἐφρόντισας νὰ προσκομίσῃς τὴν ἀπόφασιν;—Ναί, ἀλλὰ τὸ κλητήριον τὸ ἔλαβον βραδέως καὶ δὲν προελάμβανον. Προσέρχεται ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου καὶ ὑποβάλλει τὴν ἔνστασίν του ὅτι εἶναι πλαστὸν τὸ ἐπιδοτήριον. Κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ Δικαστηρίου ἔχει ἐν πᾶσι παρεσκευασμένην τὴν ὑπεράσπισίν του, ἐνῷ ἡ κρίσις τοῦ Δικαστηρίου εἶναι ἀδύνατον νὰ σχηματισθῇ, διότι καὶ ὁ συνήγορός του ἀκόμη πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξῃ βασίμως ὅτι ἔχει δεδικασμένον ὁ πελάτης του, ὅταν ἀγνοῇ τὴν ἀπόφασιν, ἀγνοῇ διατί ἐδικάσθη, ὅταν ἔχῃ ἴσως λόγους νὰ ὑποθέτῃ ὅτι ὁ πελάτης αὐτοῦ φρονεῖ ὅτι ἔχει δεδικασμένον, ἐνῷ ἴσως δὲν ἔχει; Καὶ ἐνῷ ὑπάρχει ἡ διάταξις αὕτη, ὑπάρχει ἄλλη διάταξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, κατὰ τὴν ὁποίαν χωρεῖ ἀνακοπὴ διὰ παράβασιν τῶν προθεσμιῶν. Καὶ λέγει ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης· ἐὰν τὸ κλητήριον ἔπρεπε νὰ ἐπιδοθῇ εἰς τὰς 10 τοῦ μηνός, ἐπεδόθη δὲ εἰς τὰς 12 τοῦ μηνός, ἐν τούτοις ὁ κατηγορούμενος προσέρχεται ἔχων κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ Δικαστηρίου ἐν πᾶσι παρεσκευασμένην τὴν ὑπεράσπισιν αὐτοῦ, διατί νὰ ἀναβάλῃ τὴν ὑπόθεσιν; Καὶ ἂν ὁ κατηγορούμενος δὲν προσέλθῃ, θὰ ἔχῃ δικαίωμα ἀνακοπῆς, ἢ πάλιν κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ Δικαστηρίου θὰ εἴπωμεν ὄχι, διότι δὲν παρεβλάφθησαν τὰ δικαιώματά του, εἶχεν ἐν πᾶσι παρεσκευασμένην τὴν ὑπεράσπισιν αὐτοῦ; Δὲν ὑπάρχει ἀντίφασις, ὅταν εἰς τὴν πρώτην διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου τὴν παράβασιν τῆς προθεσμίας τόσον μεγάλην καὶ σπουδαίαν τὴν θεωρεῖτε, ὥστε νὰ τὴν ἐξισοῦτε πρὸς τὴν ἀνωτέραν βίαν, πρὸς τὴν ἀπόλυτον ἀδυναμίαν, πῶς ἔρχεσθε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ λέγετε κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ Δικαστηρίου δύναται τοῦτο νὰ μὴ ἀναβάλῃ; Καὶ ὅτε τοιαῦτα ἀλλόκοτα λέγονται, ἐπακολουθεῖ ἡ πρότασις νὰ ἀναγραφῇ ἡ ἀγόρευσις τοῦ Ὑπουργοῦ εἰς τὰ ἐπίσημα Πρακτικὰ ὡς ἑρμηνευτικὴ τοῦ νομοσχεδίου! Κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ δικαστοῦ ἀρκοῦσι δύο μάρτυρες ὑπερασπίσεως εἰς τὸν κατηγορούμενον, ὅταν κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ συνηγόρου του πρέπῃ νὰ κληθῶσι 15 μάρτυρες ὑπερασπίσεως ἐξετασθέντες κατὰ τὴν ἀνάκρισιν καὶ σπουδαῖα καταθέσαντες ὑπὲρ τοῦ κατηγορουμένου γεγονότα. «Λοιπόν, Κύριοι», θὰ λέγῃ ὁ συνήγορος ἐν τῷ Δικαστηρίῳ ἐκείνῳ, «σεῖς κανονίζετε τὴν ὑπεράσπισιν τοῦ πελάτου μου καὶ οὐχὶ ἐγώ;» — «Μάλιστα ἡμεῖς» — «Διατί;» — Διότι, κ. κ. Βουλευταί, τέμνομεν δίκαιον ἐνταῦθα, καθορίζομεν κανόνας δικαίου! Χειροκροτεῖ ἡ Βουλή! Εἰς ἐμὲ ὀφείλονται τὰ χειροκροτήματα, ἀπαντᾷ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ἄρτης. Διατί; Διότι εἶπε σπουδαῖον πρᾶγμα ὁ κ. Ὑπουργός, πρωτοφανὲς δόγμα, ὅτι μία τοιαύτη Συνέλευσις θέτει κανόνα δικαίου! Πρώτην φορὰν τὸ ἠκούσαμεν! Ἔπρεπε καὶ νὰ χειροκροτήσωμεν!

§82Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Δὲν ἀντελήφθητε τί ἐλέχθη.

§83ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ποῦ νὰ εὕρωμεν τὴν ἀντίληψιν τὴν ἰδικήν σας, κύριε ἀστυνόμε τῆς Βουλῆς! Δι’ αὐτὸ διωρίσθητε ἀστυνόμος τῆς Βουλῆς, διότι ἔχετε ἔκτακτον ἀντίληψιν!

§84ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ σεῖς ἐλεγκτής!

§85ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πῶς εἴπετε; Ἐγὼ συζητῶ· δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ συζητήσωμεν; Πᾶς ὁ ἔχων διάφορον γνώμην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν εἶναι ἐλεγκτής; Ὥστε νομίζετε ὅτι ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι καθωρίσαμεν τὴν θέσιν ἡμῶν ὡς θέσιν ἀντιπολιτευομένου, δὲν ἔχομεν ἄλλην ὑποχρέωσιν παρὰ νὰ ἐρχώμεθα ἐνταῦθα, νὰ ἀνάπτωμεν καὶ ἡμεῖς λιβανωτόν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ σεῖς νὰ χειροκροτῆτε, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ καταρτίζωμεν τὴν ἀνόρθωσιν; Τοιουτοτρόπως ἀντιλαμβάνεσθε τῆς ἀνορθώσεως; Δὲν πιστεύω οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν νὰ ὑπάρχῃ, ὅστις νὰ ὑπολαμβάνῃ τοιαύτην τὴν ἀνόρθωσιν. Καὶ εἶναι καιρός, κύριοι συνάδελφοι, νὰ συμφωνήσωμεν ἐπί τινων ἁπλουστάτων πραγμάτων, διότι ἐγὼ πιστεύω ἀκραδάντως, ὅτι ἁπάντων ὑμῶν αἱ προθέσεις εἶναι εὐγενεῖς, εἶναι ὑπὲρ τοῦ τόπου, εἶναι ὑπὲρ ἀληθοῦς ἀνορθώσεως, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπέλθῃ συμφωνία ἐπί τινων ἁπλουστάτων πραγμάτων. Σεβόμεθα τὰς γνώμας ὑμῶν καὶ τὰς σεβόμεθα τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον εἶσθε πλειότεροι ἡμῶν, ἀλλὰ συλλογισθῆτε, ὅτι οἱ πλείονες πολλάκις διέπραξαν σφάλματα ἀσυγχώρητα, διέπραξαν κακουργήματα αὐτόχρημα, καὶ πρέπει νὰ κατορθωθῇ συνεννόησις ἐν μέσῳ ἡμῶν, διότι πάντες ἔχομεν τὰς αὐτὰς προθέσεις, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατορθώσωμεν νὰ φθάσωμεν εἰς συμφωνίαν, ἐάν, ἐπαναλαμβάνω, δὲν συμφωνήσωμεν πρῶτον ἐπὶ ἁπλουστάτων τινῶν πραγμάτων.

§86Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι διδασκαλία ἀπὸ ἄμβωνος καὶ οὐχὶ συζήτησις ἐπὶ νομοσχεδίου.

§87ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι ἡ ἀντίληψις ἡμῶν. (Θόρυβος).

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτά, νὰ ἀπευθύνησθε πρὸς τὴν Βουλήν. Παρακαλῶ τοὺς κ. συναδέλφους νὰ ἡσυχάσωσι καὶ ὑμᾶς νὰ παύσητε διδάσκοντες τὴν Βουλήν, διότι οὐδεὶς ἐτάχθη διδάσκαλος αὐτῆς.

§89Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὀρθότερον θὰ ἦτο νὰ παρατηρήσητε τοὺς διακόπτοντας.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τοὺς διακόπτοντας ἔκαμα παρατήρησιν. Ἀλλὰ καὶ ὑμεῖς νὰ παύσητε νὰ διδάσκητε.

§91ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀπορεῖ ὁ κ. Βουλευτὴς διατί χειροκροτεῖ ἡ Βουλή, ὅταν δὲν χειροκροτῇ αὐτός.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἰδικήν μου ἡ Βουλὴ χειροκροτεῖ τοὺς ὀρθότερα φρονοῦντας.

§93Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἔλεγον λοιπόν, κύριοι Βουλευταί· «θὰ κανονίσητε σεῖς, λέγει ὁ συνήγορος πρὸς τοὺς δικαστάς, τὴν ὑπεράσπισιν τοῦ πελάτου μου; — Μάλιστα. Θὰ κανονίσητε τὴν ὑπεράσπισιν, χωρὶς νὰ ἀκούσητε αὐτόν; — Μάλιστα. Χωρὶς νὰ ἀκούσωσι ποίους μάρτυρας ἔχει νὰ προσαγάγῃ ὁ κατηγορούμενος, τί θὰ καταθέσωσιν οἱ μάρτυρες ἐκεῖνοι, χωρὶς νὰ ἔχωσιν ὑπ’ ὄψει τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἦτο δυνατὸν νὰ προσαγάγῃ ὁ κατηγορούμενος, χωρὶς νὰ ἀναμείνωσι καὶ ἐκτιμήσωσι τὰ ἔγγραφα ἐκεῖνα, θὰ δύνανται οἱ δικασταὶ νὰ εἴπωσιν: «ἔχει ἐν πᾶσιν ὁ κατηγορούμενος παρεσκευασμένην τὴν ὑπεράσπισιν αὑτοῦ». Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν νομίζετε ὅτι περιττεύει καὶ ὁ Εἰσαγγελεύς, περιττεύει καὶ ὁ συνήγορος, περιττεύει καὶ ἡ ἀπολογία τοῦ κατηγορουμένου, διότι ἐκ τῶν προτέρων καὶ πρὸ πάσης ἀναπτύξεως εἶναι δυνατὸν οἱ δικασταὶ νὰ κρίνωσιν, ὅτι ὑπάρχει πλήρης ἢ μὴ πλήρης ὑπεράσπισις; Καὶ νομίζετε πλέον, κύριοι Βουλευταί, ὅτι τέμνετε δίκαιον, ὅτι καθορίζετε κανόνας δικαίου, ἢ καθορίζετε κανόνας ἐσχάτης αὐθαιρεσίας;) Σεῖς ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ κρίνητε, κύριοι Βουλευταί, ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς ἔχομεν καὶ δικαίωμα καὶ καθῆκον νὰ ποιώμεθα τὰς ὑποδείξεις ταύτας, κατὰ τὸ πολίτευμα, τὸ ὁποῖον διέπει ἡμᾶς, κατὰ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, κατὰ τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν ἔχομεν τὸ δικαίωμα ἐλευθέρως νὰ εἴπωμεν πρὸς ὑμᾶς τὰς γνώμας ἡμῶν.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μουσούρης ἔχει τὸν λόγον.

§95Γ. ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Παραιτοῦμαι.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δαζέας ἔχει τὸν λόγον.

§97Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Ἔσχον τὴν τιμήν, κύριοι Βουλευταί, νὰ ὑποβάλω τροπολογίας τινὰς ἐπὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, ἐκ τῶν ὁποίων αἱ σπουδαιότεραι εὐχαρίστως εἶδον ὅτι ἐνεγράφησαν εἰς τὸ ἀναμορφωθὲν καὶ ἀνατυπωθὲν νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ἡ ἐπίμονος προτέλευσίς μου, κύριοι Βουλευταί, εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον θεωρῶ ἓν ἐκ τῶν μᾶλλον ῥηξικελεύθων, ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἡ ἀνορθωτικὴ Κυβέρνησις πρόκειται νὰ δώσῃ εἰς τὸ Κράτος, ἡ προσήλωσίς μου, λέγω, ἡ μεγάλη πρὸς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, μοὶ ἐνέπνευσε μίαν νέαν σκέψιν, τὴν ὁποίαν ἐπίσης ἔλαβον τὴν τιμήν, ὑπὸ τὸν τύπον τροπολογίας, νὰ ὑποβάλω ἀπὸ χθὲς εἰς τὴν Βουλήν, ἥτις ὅμως, φαίνεται, δὲν ἐδόθη καιρὸς νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ. Ἐπειδὴ δὲ σχετίζεται ἡ τροπολογία μου αὕτη μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ ἀναπτύξω τὴν τροπολογίαν μου ταύτην διὰ βραχέων, χωρὶς νὰ κουράσω αὐτήν. Κύριοι Βουλευταί· ἐξ ὅσων ἤκουσα περὶ τῶν αἰτίων τῶν ἐρημοδικιῶν, τὰ ὁποῖα ἀνέφεραν οἱ συζητήσαντες ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, νομίζω ὅτι δὲν ἤκουσα τὸν σπουδαιότερον λόγον, τὸν ὁποῖον ἐγὼ θεωρῶ ὡς τὸν μεγαλείτερον συντελεστὴν τῶν ἐρημοδικιῶν. Δὲν νομίζω, Κύριοι, ὅτι αἰτία τῶν ἐρημοδικιῶν εἶναι μόνον αἱ δυσχέρειαι, αἵτινες παρεμβάλλονται εἰς τὸν καλούμενον νὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης καθ’ ὡρισμένην ἡμέραν· εἶναι καὶ τοῦτο βεβαίως μία, ἀλλ’ ἀπὸ τὰς ἐλαχίστας αἰτίας· διότι σπάνιον εἶναι τῳόντι εἰς πάντας τοὺς κατηγορουμένους νὰ παρεμβάλλονται πάντοτε τοιαῦτα κωλύματα, ἅπερ νὰ παρακωλύωσιν αὐτοὺς νὰ προσέλθωσιν ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης μίαν ὡρισμένην ἡμέραν. Ἀλλὰ τὸ σύνηθες, τὸ σπουδαιότερον, τὸ ὁποῖον κατὰ τὰ 9/10 εἶναι ἡ αἰτία τῶν ἐρημοδικιῶν, εἶναι αἱ δυσχέρειαι, εἰς τὰς ὁποίας ἀτενίζει ὁ κατηγορούμενος ὄχι διὰ τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν καλεῖται νὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ διὰ τὰ ἐπακόλουθα, διὰ τὰς συνεπείας, τὰς ὁποίας θὰ ἔχῃ ἡ ἐμφάνισίς του. Διότι ἐμφανιζόμενος ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης τὴν ἡμέραν ἐκείνην, καθ’ ἣν καλεῖται, ὑπολογίζει ὅτι εἶναι ἄμεσον ἐπακόλουθον, νὰ κρατηθῇ εἴτε τρεῖς ἡμέρας, εἴτε τρεῖς μῆνας, εἴτε τρία ἔτη, μακρὰν τῶν ἐργασιῶν του, νὰ ἀφήσῃ ἔρημον τὸν ἀγρόν του, ἀφύλακτα τὰ ποίμνιά του, τὰ τέκνα του λιμώττοντα, τὴν σύζυγόν του ἐν κακῇ καταστάσει. Ἔχω λοιπὸν ἐγὼ ὑπ’ ὄψιν ὅτι τοῦτο εἶναι ἡ σπουδαιοτέρα ἀφορμὴ τῶν ἐρημοδικιῶν, ἕνεκα τῆς ὁποίας γνωρίζομεν ἐκ πείρας, ὅσοι ἔχομεν δικηγορικὴν πεῖραν, ὅτι ἕνεκα τοιούτων λόγων οἱ ἐρημοδικοῦντες ἀποφασίζουσι νὰ μὴ προσέλθωσι λέγοντες, ὅτι, ἂν σήμερον, ὅτε καλοῦμαι νὰ δικασθῶ, προσέλθω, ὅπως εἶμαι ἀνέτοιμος σήμερον, καὶ καταδικασθῶ, εἶμαι κατεστραμμένος, ἔχω, λέγω, ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου προσφεύγουσιν εἰς τὰς ἐρημοδικίας, ἵνα κερδίσωσι...

§98Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὄχι γενικῶς.

§99Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Κατὰ τὸ πλεῖστον· κατὰ τὰ 9/10, προσφεύγουσιν εἰς τὰς ἐρημοδικίας, ἵνα κερδίσωσι τὸν ὀλίγον χρόνον, ὅστις θὰ μεσολαβήσῃ μεταξὺ τῆς καταδίκης κατ’ ἐρήμην μέχρι τοῦ χρόνου, καθ’ ὃν θὰ ἐμφανισθῶσι διὰ τῆς ἀνακοπῆς αὐτῶν ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης, ὑπολογίζοντες ὅτι θὰ κερδίσωσι χρόνον, ἕνα ἢ δύο μῆνας, ὅστις ἀναγκαιοῖ εἰς αὐτούς, διὰ νὰ τακτοποιήσωσι τὰς οἰκιακάς των ἐργασίας καὶ ἀνάγκας. Ἐσκέφθην λοιπόν: δὲν ἠδύνατο τάχα ὁ νόμος νὰ παράσχῃ ἐκ τῶν προτέρων τὴν τοιαύτην εὐκολίαν εἰς τοὺς κατηγορουμένους; Ἐφ’ ὅσον ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου ἀναγκάζονται νὰ ἐρημοδικῶσιν, ἐὰν παρείχετο εἰς αὐτοὺς ὑπὸ τοῦ νόμου ἡ εὐκολία ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἐπιζητοῦσιν οἱ κατηγορούμενοι διὰ τῆς ἐρημοδικίας, ἐὰν δηλαδὴ ἐδίδετο εἰς αὐτοὺς ἀναβολὴ τῆς πρώτης δίκης μέχρι 2 τὸ πολὺ μηνῶν, θὰ ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ ἔχωμεν τὸ εὐάρεστον ἀποτέλεσμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἔδιδεν εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ συζητούμενον πλήρη τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ, ὃν ἐπιδιώκει, καὶ θὰ ἐδίδετο λαβὴ καὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα ἐμμείνῃ εἰς τὴν πρώτην του γνώμην, ἣν εἶχε διατυπώσει ἐν τῷ πρώτῳ νομοσχεδίῳ, μὴ ἐπιτρεπομένης δηλονότι ἀνακοπῆς δι’ ἄλλους λόγους παρὰ διὰ τὸν μόνον λόγον τῆς ἀνωτέρας βίας.... Τοῦτο βεβαίως ἐπιτυγχάνεται, ἐὰν ληφθῇ πρόνοια νὰ παρέχηται εἰς τοὺς κατηγορουμένους, ὁσάκις καλοῦνται εἰς δίκην, νὰ παρέχηται τὸ δικαίωμα νὰ ζητῶσι παρὰ μόνης τῆς εἰσαγγελικῆς ἀρχῆς τὴν ἀναβολὴν τῆς δίκης, χωρὶς ν’ ἀπασχολῶνται διόλου τὰ Δικαστήρια καὶ ἡ δικαιοσύνη, τοιουτοτρόπως δὲ κατὰ κοινήν, οὕτως εἰπεῖν, συνεννόησιν κατηγορουμένου καὶ Εἰσαγγελέω; ν’ ἀναβάλληται ἡ δίκη εἰς μίαν μεταγενεστέραν δικάσιμον ἐντὸς ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος, ἑνὸς ἢ δύο μηνῶν. Ἐὰν τοιαύτη παρείχετο εὐκολία, ὁποῖα θὰ εἶχεν ἀγαθὰ ἀποτελέσματα; Θὰ εἶχε δὲ τότε μόνον βεβαίως καὶ ἡ Πολιτεία τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιτύχῃ διαδικαστικὰς οἰκονομίας, νὰ εἴπῃ εἰς τὸν κατηγορούμενον· σοὶ δίδω τὴν ἀναβολὴν αὐτήν, τὴν ὁποίαν ζητεῖς, ἀλλὰ σοὶ ἀπαγορεύω τὸ δικαίωμα τῆς ἀνακοπῆς, πλὴν τῆς περιπτώσεως τῆς ἀναμφισβητήτου ἀδυναμίας. Μία τοιαύτη πρόνοια λαμβανομένη διὰ τοῦ νόμου θὰ εἶχεν ὡς ἐπακόλουθον τὴν πλήρη γνῶσιν τοῦ κατηγορουμένου περὶ τοῦ καθορισμοῦ τῆς δίκης του καὶ τὴν συγκατάθεσιν μάλιστα αὐτοῦ εἰς τοῦτο, θὰ ἐπέτρεπε δὲ νὰ κρατήσῃ τότε ἐν τῷ νόμῳ ἡ ἀρχὴ τοῦ περιορισμοῦ τῶν λόγων τῆς ἀνακοπῆς εἰς μίαν μόνην περίπτωσιν, τὴν τῆς φυσικῆς ἀδυναμίας. Μία τοιαύτη πρόνοια τὰ μάλιστα θὰ συνέβαλλε, χωρὶς ποσῶς καὶ αἱ γενικαὶ τοῦ δικαίου ἀρχαὶ νὰ παραβλάπτωνται, θὰ συνέβαλλε τὰ μάλιστα καὶ εἰς τὸν κύριον σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου, ἤτοι νὰ περιορίσῃ τὰς δίκας τὰς ἐπὶ ἀνακοπῇ. Δὲν πρέπει δὲ νὰ ἔχῃ κανεὶς τὴν ἀμφιβολίαν ὅτι, ἐὰν τοιαύτη εὐκολία παρείχετο διὰ τοῦ νόμου, ἐκεῖνοι, οἵτινες δὲν θὰ ἔσπευδον νὰ ἐπωφεληθῶσι τῆς τοιαύτης τοῦ νόμου εὐκολίας, θὰ ἦσαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἠδύναντο νὰ προκαταβάλωσι τὰς δαπάνας τῆς ἐκ νέου μετὰ τὴν ἀναβολὴν κλητεύσεως τῶν μαρτύρων καὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες εἶναι προφυλακισμένοι, ἢ κρατοῦνται ἐν ταῖς φυλακαῖς, οἵτινες κατ’ ἀνάγκην προσέρχονται. Τὸ πλεῖστον ἄρα τῶν καλουμένων ἐνώπιον τῶν Πλημμελειοδικείων θὰ ἐποιεῖτο χρῆσιν μιᾶς τοιαύτης εὐεργετικῆς διατάξεως καὶ θὰ παρεῖχε τοῦτο ἑτέρωθεν καὶ εἰς τὴν Πολιτείαν τὴν δικαιολογίαν, ὅπως μὴ περιλάβῃ εἰς τὸν νόμον περίπτωσιν ἀνακοπῆς ἄλλην, παρὰ τὴν τῆς ἀπολύτου ἀδυναμίας. Ἀλλὰ καὶ ἕτερον ἐπακόλουθον θὰ εἶχεν ἓν τοιοῦτον μέτρον· θὰ ἠδύνατο δηλαδὴ νὰ ἐξυπηρετηθῇ δι’ αὐτοῦ καὶ τὸ οἰκονομικὸν ἀκόμη ζήτημα τῶν νομοθετικῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν ὑπὸ τὴν ψῆφον ἡμῶν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. Ὑπὸ τοιοῦτον πνεῦμα διετύπωσα τὴν τροπολογίαν μου ὡς προσθήκην ἐδαφίου βʹ ἐν ἄρθρῳ 146, τὴν ὁποίαν νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω (ἀναγινώσκει): ὁ κατηγορούμενος ἐντὸς 5 ἡμερῶν (ἢ 8 ἢ 10 ἀπὸ τῆς πρὸς αὐτὸν κοινοποιήσεως κλητηρίου θεσπίσματος δύναται νὰ ζητήσῃ παρὰ τοῦ Εἰσαγγελέως τὸν προσδιορισμὸν τῆς δίκης αὐτῆς εἰς ἄλλην ὡρισμένην δικάσιμον ἐκ τῶν ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς (ἢ ἐντὸς δύο μηνῶν) ἀμέσως ἐπακολουθουσῶν δικῶν, ἀφ’ ἧς τὸ πρῶτον κληθῇ, ἐὰν προκαταβάλῃ τὰ διὰ τὴν νέαν κλήτευσιν τῶν αὐτῶν μαρτύρων καὶ ἀνὰ δραχμὰς 2 δι’ ἕκαστον ἔξοδα εἰς ὄφελος τοῦ ἐνεργήσοντος τὴν νέαν κοινοποίησιν κλητῆρος». Βεβαίως ἡ Πολιτεία παρέχουσα τοιαύτην εὐκολίαν εἰς τὸν κατηγορούμενον ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀξιώσῃ παρ’ αὐτοῦ, ὅπως προκαταβάλῃ τὰς δαπάνας διὰ τὴν νέαν κλήτευσιν τῶν μαρτύρων. Ἐκεῖνα δέ, τὰ ὁποῖα ὑποχρεοῦται νὰ καταβάλῃ ὁ ζητῶν τὴν ἀναβολήν, ὀφείλει, νομίζω, ἡ Πολιτεία ν’ ἀποδώσῃ εἰς ὄφελος τῶν δικαστικῶν κλητήρων, ἐκείνων οἵτινες θὰ ἐνεργήσωσι τὰς νέας ἐπιδόσεις. Καὶ ἐπὶ πλέον φρονῶ ὅτι μόνον μία τοιαύτη ἐλπὶς κέρδους θὰ προσείλκυε καὶ θὰ ἐνεθάρρυνε τὰ ἐπιτετραμμένα τὴν ἐπίδοσιν τῶν ποινικῶν δικογράφων ὄργανα, ἤτοι τοὺς δικαστικοὺς κλητῆρας, ἵνα ἀναλάβωσι μίαν τοιαύτην ἐπίμοχθον ὑπηρεσίαν μὲ τὴν γλίσχρον μισθοδοσίαν τῶν 30 καὶ 40 καὶ 60 δραχμῶν, ἃς κανονίζει τὸ ἕτερον σχετικὸν νομοσχέδιον.

§100ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 167 δύναται ὁ κατηγορούμενος νὰ ζητῇ τὴν ἀναβολὴν τῆς ἐκδικάσεως τῆς δίκης του, χωρὶς νὰ καταβάλῃ τίποτε.

§101Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Γνωρίζετε ὅμως ὅτι τὸ 167 ἄρθρον ἀξιοῖ πολλὰς καὶ ποικίλας διατυπώσεις καὶ διαδικασίας καὶ ἐπικρατεῖ καὶ ἡ συνήθεια, τοιαύτη εὐκολία νὰ μὴ παρέχηται· ἐνῷ, ὡς ἐγὼ ὑποστηρίζω, ἡ πρώτη ἀναβολὴ πρέπει νὰ θεωρῆται δικαίωμα καὶ παρέχηται ὑπὸ τοῦ Εἰσαγγελέως ἄνευ μεσολαβήσεως δικαστικῆς, ἀποφευγομένης οὕτω καὶ τῆς πολυδικίας, ὅπερ κυρίως σκοπεῖ καὶ τὸ νομοσχέδιον. Ἡ τροπολογία μου αὕτη, τὴν ὁποίαν, κ. Βουλευταί, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω, ἐὰν ἤθελε συνδυασθῆ μετὰ τῆς διατάξεως τῆς ἄλλης, κατὰ τὴν ὁποίαν διὰ τοὺς ποιησαμένους χρῆσιν τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ τῆς ἀναβολῆς οἱ λόγοι τῆς ἀνακοπῆς περιορίζονται εἰς μόνον τὴν ἀπόλυτον ἀδυναμίαν, ἐὰν αἱ δύο αὐταὶ διατάξεις συνδυασθῶσιν ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ, νομίζω, κ. Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι θὰ φθάσητε ἀσφαλῶς εἰς τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκετε διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας, τοῦ περιορισμοῦ δηλαδὴ τῶν δικῶν, ἄνευ ὅμως προγραφῆς καὶ τοῦ δικαιώματος τῆς ἀνακοπῆς.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδενὸς ἑτέρου ζητήσαντος τὸν λόγον, κηρύσσεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1ου περατωμένη. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 ὑπάρχουσιν αἱ ἑξῆς τροπολογίαι: 1ον) Τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ κ. Βαλσαμάκη ἔχουσα οὕτως: Ἐπὶ τῆς βʹ § τοῦ ἄρθρου 145 μετὰ τὰς λέξεις «παραδιδομένης εἰς τὴν ταχυδρομικὴν ὑπηρεσίαν ἀτελῶς» νὰ προστεθῇ «βεβαιοῦντες ἐν αὐτῷ τὴν τυχὸν ἀποδημίαν ἐκ τοῦ δήμου τοῦ πρὸς ὃν ἡ ἐπίδοσις».

§103Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ προστεθῇ αὐτό, πλὴν τῶν λέξεων «ἐκ τοῦ δήμου», τὸ ὁποῖον περιττεύει.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ὡς ὑπετροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§105Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ ψήφισις πρέπει νὰ γίνῃ διαιρετῶς, διότι εἶναι πολλὰ τὰ ἄρθρα τὰ τροποποιούμενα ἐν τῷ ἄρθρῳ 1ῳ.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφ’ ὅσον παρουσιασθῇ τοιαύτη ἀξίωσις δύναται τοῦτο νὰ γίνῃ.

§107ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν παρουσιασθῇ τοιαύτη ἀξίωσις, δέχομαι τὴν αἴτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατόπιν ἔχομεν τὴν τροπολογίαν τοῦ βουλευτοῦ κ. Καζαντζῆ, κατὰ τὴν ὁποίαν προτείνεται, ὅπως μετὰ τὰς λέξεις «ἀστυνομικὴν ἀρχὴν» προστεθῇ «προκειμένης ἐπιδόσεως ἐν ᾧ τόπῳ ἑδρεύει τοιαύτη, εἰς πᾶσαν δ’ ἄλλην περίπτωσιν πρὸς τὸν δημοδιδάσκαλον, μὴ ὑπάρχοντος δὲ τοιούτου ἢ ἀπόντος πρὸς τὸν...». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Κατόπιν ἔρχεται ἡ τροπολογία τῶν βουλευτῶν Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος κυρίων Κ. Λιδωρίκη καὶ Θ. Παπαϊωάννου. Μετὰ τὴν φράσιν «παραδίδει εἰς τὴν ἀστυνομικὴν ἀρχήν», ἀντὶ «ἢ εἰς τὸν διδάσκαλον», νὰ τεθῇ «καὶ εἰς τὸν διδάσκαλον». Ἐπίσης νὰ διαγραφῶσιν ἐκ τῆς προτελευταίας παραγράφου αἱ φράσεις «προσβολὴ τῆς ἐπιδόσεως ὡς πλαστῆς δὲν ἐμποδίζει τὴν πρόοδον τῆς ποινικῆς δίκης, ἐφ’ ὅσον κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ Δικαστηρίου δύναται αὕτη νὰ προχωρήσῃ». Οἱ παραδεχόμενοι τὰς τροπολογίας ταύτας παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Κατόπιν ἔρχεται ἡ τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ Λακωνίας κ. Π. Πετροπουλάκη ἔχουσα ὡς ἑξῆς: Τὸ ἐδάφιον δʹ τῆς βʹ παραγράφου τοῦ ἄνω ἄρθρου μετὰ τὰς λέξεις «ἐὰν ὁ κληθεὶς εὑρίσκηται φυλακισμένος» ἀντικαθίσταται οὕτως· «Ἐὰν ὁ κληθεὶς εὑρίσκηται φυλακισμένος, τὸ δικόγραφον ἐγχειρίζεται αὐτῷ διὰ τοῦ ἐπιστάτου ἢ ὑπεπιστάτου τῶν φυλακῶν, πρὸς οὓς ἐπιδίδεται, οἵτινες ἄνευ ἄλλης τινὸς παραγγελίας εἰσὶν ὑπόχρεοι νὰ προκαλέσωσι τὴν προσαγωγὴν τοῦ κληθέντος ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου, παρ’ ᾧ εὑρίσκονται αἱ φυλακαὶ κατὰ τὴν ὁρισθεῖσαν δικάσιμον, ἀναφέροντες τὴν τυχὸν ἄρνησιν αὐτοῦ πρὸς προσέλευσιν εἰς τὴν καλέσασαν ἀρχήν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Τροπολογία τῶν βουλευτῶν κ. κ. Π. Γ. Λαγοπάτη καὶ Ι. Δ. Τσιριμώκου ἔχουσα ὡς ἑξῆς: Νὰ προστεθῇ εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον παράγραφος μετὰ τὸ 146 (δὶς) ἔχουσα ὡς ἑξῆς: «Ἄρθρον 162. Τὸ εἰρημένον κλητήριον θέσπισμα πρέπει νὰ ἀναφέρῃ τὸ πλημμέλημα καὶ τὸν κατηγορούμενον, νὰ φέρῃ τὴν σφραγῖδα καὶ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ παρὰ Πρωτοδίκαις Εἰσαγγελέως, ν’ ἀναγράφῃ δὲ καὶ κατάλογον τῶν κλητευθέντων μαρτύρων, οἵτινες πάντοτε λαμβάνονται ἐκ τῶν κατὰ τὴν προανάκρισιν ἢ ἀνάκρισιν ἐξετασθέντων». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἑτέρα τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Λαγοπάτη ἔχουσα οὕτως: Εἰς τὸ ἄρθρον 145 § 2 μετὰ τὴν φράσιν «παραδίδει οὗτος εἰς τὴν ἀστυνομικὴν ἀρχὴν» νὰ προστεθῇ «ἐπὶ πλειόνων δὲ ἀστυνομικῶν τμημάτων εἰς τὸ οἰκεῖον τοιοῦτο». Μετὰ τὴν φράσιν αὐτόθι «φυλαττομένων τῶν διατάξεων τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, ἐὰν συντρέχῃ περίστασις» νὰ προστεθῇ «ἀλλ’ ἐπιτρέπεται ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἀναβολὴ τῆς δίκης ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ κατηγορουμένου, τοῦ Εἰσαγγελέως, τοῦ ἰδιώτου κατηγόρου ἢ τοῦ πολιτικῶς ἐνάγοντος». Εἰς τὸ ἄρθρον 146 § 2 μετὰ τὴν φράσιν «ἀπαγγέλλεται χρηματικὴ ποινὴ μέχρι 50 δραχμῶν» νὰ προστεθῇ «ὑπὸ τοῦ δικάσοντος τὴν ποινικὴν ὑπόθεσιν Δικαστηρίου»· ὁ δὲ ὄρος «χρηματικὴ ποινὴ» νὰ τροποποιηθῇ εἰς «πρόστιμον». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἑτέρα τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἀθ. Χριστίδου ἔχουσα οὕτω· «Τὸ κλητήριον θέσπισμα καὶ αἱ κλήσεις ἐπὶ πλημμελημάτων πρέπει νὰ κοινοποιῶνται ἐπὶ μὲν τῶν κατοικούντων ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ Πλημμελειοδικείου πρὸ εἴκοσι πλήρων ἡμερῶν τῆς δικασίμου, ἐπὶ δὲ τῶν κατοικούντων ἐκτὸς τῆς ἕδρας κατηγορουμένων καὶ μαρτύρων πρὸ τριάκοντα πλήρων ἡμερῶν τῆς δικασίμου. Οἱ κατὰ τὸ ἀνωτέρω ἄρθρον κλητευόμενοι στεροῦνται τοῦ δικαιώματος τῆς ἀνακοπῆς δικαζόμενοι ἐρήμην. Κατ’ ἐξαίρεσιν γίνεται δεκτὴ ἡ ἀνακοπή, ἐὰν ἕνεκα γεγονότων ἀνωτέρας βίας δὲν ἠδυνήθησαν νὰ παρασταθῶσι καθ’ ἣν ἡμέραν ἐκλήθησαν καὶ βεβαιώσωσι τὰ γεγονότα ταῦτα διὰ τὸ παραδεκτὸν τῆς ἀνακοπῆς». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἑτέρα τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ κ. Μ. Δαζέα ἔχουσα οὕτως: Ἐν τῇ βʹ § τοῦ ἄρθρ. 145 καὶ μετὰ τὰς λέξεις «ἀναφέρωσιν τὰ τῆς εἰδοποιήσεως εἰς τὴν καλέσασαν ἀρχὴν» νὰ προστεθῇ «δι’ ἀναφορᾶς ἀνοικτῆς, παραδιδομένης εἰς τὴν ταχυδρομικὴν ὑπηρεσίαν ἀτελῶς». Ἐν τῇ αʹ § τοῦ ἄρθρ. 146 καὶ μετὰ τὰς λέξεις «προσυπογράφει αὐτῷ, ἐὰν γινώσκῃ γράμματα», νὰ προστεθῇ «Ἐὰν δὲ κατὰ τὴν ὥραν τῆς τοιχοκολλήσεως οὐδεὶς παρευρίσκηται ἐντὸς τοῦ χωρίου, γίνεται τούτου μνεία ἔν τε τῷ ἀποδεικτικῷ τῆς ἐπιδόσεως ὡς καὶ ἐν τῷ κατὰ τὴν βʹ § τοῦ ἄρθρ. 145 παραδιδομένῳ ἀντιγράφῳ τοῦ ἐπιδοθέντος ἐγγράφου». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἑτέρα τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Μουσούρη ἔχουσα οὕτω: Προτείνω, ἵνα ἐν τῷ ἄρθρῳ 1ῳ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῷ δι’ αὐτοῦ τροποποιουμένῳ ἄρθρῳ 145 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας 1) ἐκ τῆς φράσεως «Ἐὰν ὁ κλητὴρ δὲν εὑρίσκῃ τὸν καλούμενον ἐν τῷ τόπῳ τῆς διαμονῆς ἢ τῆς κατοικίας του» ἐξαλειφθῶσιν αἱ λέξεις «ἢ τῆς κατοικίας του» καὶ 2) ἐξαλειφθῇ ὁλόκληρος ἡ φράσις «Ἐὰν ὁ κληθεὶς εὑρίσκηται φυλακισμένος κ.τ.λ.». Ἐν τῷ διὰ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου τροποποιουμένῳ ἄρθρῳ 163 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας εἰς τὴν φράσιν «Ἐὰν ὁ κατηγορούμενος ἢ ὁ μάρτυς ἢ ὁ πραγματογνώμων κατοικῇ εἰς ἄλλον παρὰ τὸν τῆς ἕδρας τοῦ Δικαστηρίου τόπον» ἡ λέξις «κατοικῇ» ν’ ἀντικατασταθῇ διὰ τῆς λέξεως «διαμένῃ» ἀντὶ δὲ τῶν προστιθεμένων 5 ἡμερῶν ὁσάκις ὁ τόπος εὑρίσκεται εἰς τὴν ἕδραν τοῦ Δικαστηρίου προστεθῶσι 10 ἡμέραι καὶ εἰς πᾶσαν ἄλλην περίπτωσιν 20 ἡμέραι. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἑτέρα τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ κ. Σ. Ἰγγλέση ἔχουσα οὕτω: «Πᾶν δικόγραφον δέον νὰ φέρῃ ἐκτὸς τοῦ ὀνόματος τοῦ ζητουμένου καὶ τὸ ὄνομα τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, τὸ ἐπάγγελμα καὶ τὸ παρεπώνυμον προσέτι, ἐὰν ὁ ζητούμενος ἔχῃ τοιοῦτον. Ὅσον δὲ δυνατὸν καὶ τὴν ἡλικίαν αὐτοῦ. Πᾶν δικόγραφον μὴ συντεταγμένον κατὰ τὸν ὡς ἄνω τρόπον θεωρεῖται ἄκυρον, ὁ δὲ παραβάτης καταδικάζεται εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν ἐξόδων πρὸς ἀνάλογον ἀποζημίωσιν τοῦ ὁπωσδήποτε ἀδίκως παθόντος». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἑτέρα τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ κ. Μ. Μπουφίδου.

§109Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Τὴν ἀποσύρω, κύριε Πρόεδρε, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 1.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑτέρα τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Χαριτάτου.

§111Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Τὴν ἀποσύρω μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§112Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Εἰς τὸ μέσον τῆς βʹ παραγράφου, ἐκεῖ ἔνθα λέγει «ἡ κοινοποίησις γίνεται διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος, παραδίδοντος» παρακαλῶ ν’ ἀντικατασταθῇ διὰ τῶν ἑξῆς· «Ἡ κοινοποίησις γίνεται διὰ τῶν ἐπιτετραμμένων τὴν ἐπίδοσιν τῶν ποιν. δικογράφων προσώπων, παραδιδόντων».

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ἑτέρα τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἰω. Ἀκρίδα.

§114ΙΩ. ΑΚΡΙΔΑΣ. Τὴν ἀποσύρω, κύριε Πρόεδρε.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑτέρα τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἀλ. Φωτήλα ἔχουσα οὕτως: Ἐν τῇ πρώτῃ περιόδῳ τοῦ ἄρθρου 145 προτείνω, ὅπως ἀπαλειφθῇ ἡ φράσις «τρεῖς τοὐλάχιστον ἡμέρας» καὶ ἀντικατασταθῇ διὰ τῆς φράσεως «6 τοὐλάχιστον ἡμέρας παρεκτεινομένης τῆς προθεσμίας ταύτης λόγῳ ἀποστάσεως». Ἐν τῇ τρίτῃ περιόδῳ τοῦ ἄρθρου 145 ἀντὶ «ἡ κοινοποίησις γίνεται διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος», νὰ τεθῇ «ἡ κοινοποίησις γίνεται διὰ τῶν ἐπιτετραμμένων τὴν ἐπίδοσιν τῶν ποινικῶν δικογράφων προσώπων». Ἐν τῇ 2ᾳ παραγράφῳ τοῦ ἄρθρου 145 φέρεται «ἀρνουμένου τοῦ τε καλουμένου καὶ τῶν συνοίκων ἢ ὑπηρετῶν νὰ παραλάβωσι τὸ κοινοποιούμενον ἔγγραφον ἢ μηδενὸς ἐκ τῶν τελευταίων ἐν τῇ οἰκίᾳ εὑρεθέντος». Προτείνω νὰ παραλειφθῇ τὸ «ἐκ τῶν τελευταίων τούτων». Κατωτέρω ἀντὶ «παραδίδει οὗτος εἰς τὴν ἀστυνομικὴν ἀρχὴν ἢ εἰς τὸν διδάσκαλον ἢ εἰς τὸν εἰδικὸν πάρεδρον ἢ εἰς τὸν πρόεδρον τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου ἢ τὸν ἱερέα», νὰ τεθῇ «παραδίδει οὗτος εἰς τὴν ἀστυνομικὴν ἀρχὴν ἢ ἐλλείψει ταύτης εἰς τὸν διδάσκαλον, τὸν πρόεδρον τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου ἢ τὸν ἱερέα». Ἐπίσης κατωτέρω προτείνω, ὅπως προστεθῇ εἰς τὸ τέλος τῆς φράσεως «πρὸς πληροφορίαν τοῦ δικάζοντος Πταισματοδίκου» ἡ φράσις «δύο τοὐλάχιστον ἡμέρας πρὸ τῆς δικασίμου». Ἐν ἄρθρῳ 146, 2ᾳ περιόδῳ, προτείνω, ὅπως προστεθῇ μετὰ τὸ «Ἐὰν τὸ πρόσωπον τοῦτο δηλώσῃ ὅτι εἶναι ἀγράμματον καὶ δὲν δύναται νὰ ὑπογράψῃ ἢ ἐὰν ἀρνῆται νὰ ὑπογράψῃ ἢ ἐὰν τὸ κοινοποιούμενον ἔγγραφον κολλᾶται εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ καλουμένου κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον» ἡ φράσις «ἐπαναλαμβάνονται τὰ ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ διατεταγμένα». Ν’ ἀπαλειφθῇ δὲ ἡ φράσις «γίνεται μνεία» κλπ. μέχρι τέλους. Ἄρθρ. 146 (δίς). Ἐν τῇ προτελευταίᾳ περιόδῳ, ὅπου φέρεται «εἴτε παρίσταται ὁ κλητὴρ εἴτε μή», νὰ τεθῇ «ἐὰν παρίσταται ὁ κλητήρ, ἄλλως καλεῖται νομίμως πρὸς ἀπολογίαν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οὐδεμία ἄλλη τροπολογία ὑπάρχει ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1. Τὸ ἄρθρον 1, Κύριοι, ἐτροποποιήθη κατόπιν τῶν τροποποιήσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ κατόπιν τῶν γενομένων δεκτῶν τροπολογιῶν τῶν κ. κ. Βουλευτῶν ὡς ἑξῆς: Ἄρθρον 1.—Τὰ ἄρθρα 145, 146, 163 καὶ 274 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας τροποποιοῦνται οὕτως: Ἄρθρον 145.—Ἡ κλῆσις γίνεται ἐγγράφως καὶ κοινοποιεῖται εἴς τε τὸν κατηγορούμενον καὶ τοὺς μάρτυρας, εἰς ἐκεῖνον μὲν πέντε, εἰς τούτους δὲ τρεῖς τοὐλάχιστον ἡμέρας πρὸ τῆς πρὸς ἐμφάνισιν ὡρισμένης καὶ ἐν αὐτῇ καθ’ ἡμέραν καὶ ὥραν μνημονευομένης δικασίμου, ἀναφέρει δὲ τὸ ὄνομα τοῦ καλουμένου καὶ τὴν δικαστικὴν ἀρχήν, ἐνώπιον τῆς ὁποίας δέον νὰ ἐμφανισθῇ. Τὸ κλητήριον θέσπισμα δέον ν’ ἀναφέρῃ προσέτι συνοπτικῶς τὸ πταῖσμα, νὰ ὑπογράφηται ὑπὸ τῆς καλούσης ἀρχῆς καὶ νὰ εἶναι ἐσφραγισμένον διὰ τῆς ἐπισήμου σφραγῖδος ταύτης. Ἡ κοινοποίησις γίνεται διὰ τῶν ἐπιτετραμμένων τὴν ἐπίδοσιν τῶν ποινικῶν δικογράφων προσώπων παραδιδόντων τὸ κοινοποιητέον ἔγγραφον εἰς τὰς χεῖρας τοῦ καλουμένου. Ἐὰν ὁ κλητὴρ δὲν εὑρίσκῃ τὸν καλούμενον ἐν τῷ τόπῳ τῆς διαμονῆς ἢ τῆς κατοικίας του, ἐγχειρίζει τὸ ἔγγραφον πρός τινα τῶν συνοίκων αὐτοῦ ἢ ὑπηρετῶν τῆς οἰκίας, ἔνθα διαμένει, ἐξαιρουμένων ἐκ τούτων τῶν παίδων ἡλικίας κατωτέρας τῶν 16 ἐτῶν, κατὰ τὴν ἀνεξέλεγκτον τοῦ δικαστικοῦ κλητῆρος ἀντίληψιν. Ἀρνουμένου τοῦ καλουμένου καὶ τῶν συνοίκων ἢ ὑπηρετῶν νὰ παραλάβωσι τὸ κοινοποιούμενον ἔγγραφον, ἢ μηδενὸς ἐκ τῶν τελευταίων τούτων ἐν τῇ οἰκίᾳ εὑρεθέντος, κολλᾷ τοῦτο εἰς τὴν θύραν τῆς οἰκίας αὐτοῦ, ἀντίγραφον δὲ αὐτοῦ ὑπὸ τοῦ κλητῆρος γενόμενον παραδίδει οὗτος εἰς τὴν ἀστυνομικὴν ἀρχὴν ἢ εἰς τὸν διδάσκαλον, ἢ εἰς τὸν εἰδικὸν πάρεδρον, ἢ εἰς τὸν πρόεδρον τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου, ἢ εἰς τὸν ἱερέα τοῦ τόπου τῆς ἐπιδόσεως καὶ συντάσσει ἔκθεσιν ὑπογραφομένην ὑπ’ αὐτοῦ καὶ τοῦ παραλαμβάνοντος, ὑποβαλλομένην δὲ εἰς τὴν καλοῦσαν ἀρχὴν καὶ ἐπισυναπτομένην εἰς τὴν δικογραφίαν πρὸς πληροφορίαν τοῦ δικάζοντος πταισματοδίκου. Οἱ πρὸς οὓς ἐγένετο ἡ παράδοσις αὕτη ὀφείλουσι νὰ εἰδοποιήσωσι τὸν κληθέντα ἀμελλητὶ καὶ νὰ ἀναφέρωσι τὰ τῆς εἰδοποιήσεως εἰς τὴν καλέσασαν ἀρχὴν δι’ ἀναφορᾶς ἀνοικτῆς παραδιδομένης εἰς τὴν ταχυδρομικὴν ὑπηρεσίαν ἀτελῶς, βεβαιούσης ἐν αὐτῇ τὴν τυχὸν ἀποδημίαν τῶν πρὸς ὃν ἡ ἐπίδοσις. Παράλειψις τῆς ὑποχρεώσεώς των ταύτης μόνην συνέπειαν ἔχει τὴν τιμωρίαν τῶν παραβατῶν διὰ προστίμου δραχμῶν 10, φυλαττομένων τῶν διατάξεων τῶν ἄρθρων τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, ἐὰν συντρέχῃ περίπτωσις. Ἐὰν ὁ κληθεὶς εὑρίσκηται φυλακισμένος, ἐγχειρίζεται τὸ δικόγραφον εἰς αὐτὸν ἐν τῇ φυλακῇ, ὁπότε σύνοικοι θεωροῦνται οἱ μετ’ αὐτοῦ συγκρατούμενοι, ὁ ἐπιστάτης ἢ ὁ ὑπεπιστάτης τῶν φυλακῶν. Ὁ ἐπιστάτης ἢ ὁ ὑπεπιστάτης τιμωρεῖται μὲ χρηματικὴν ποινὴν δραχμῶν πεντήκοντα κατ’ ἐλάχιστον ὅρον, ἐὰν ἀρνηθῇ νὰ παραλάβῃ τὸ δικόγραφον ἢ ὑπογράψῃ τὸ ἐπιδοτήριον. Ἐπὶ προσώπων μὴ ἐχόντων κατοικίαν, ἡ ἐπίδοσις γίνεται διὰ τῆς ἀστυνομικῆς ἀρχῆς, ἐγχειριζούσης τὴν κλῆσιν ἢ τὸ κλητήριον θέσπισμα εἰς χεῖρας τοῦ καλουμένου, συντασσομένου ἀποδεικτικοῦ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἑπομένου ἄρθρου 146. Ἄρθρον 146.—Περὶ τῆς κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον κοινοποιήσεως ὀφείλει ὁ κλητὴρ νὰ συντάσσῃ ἐπὶ τόπου ἀποδεικτικόν, ἐν τῷ ὁποίῳ σημειοῦται ἀκριβῶς τὸ ἔτος, ὁ μήν, ἡ ἡμέρα καὶ ὥρα τῆς κοινοποιήσεως, ὁ τόπος, ἔνθα αὕτη ἐγένετο, καὶ τὸ ὄνομα τοῦ προσώπου, εἰς ὃ παρεδόθη ἡ κλῆσις ἢ τὸ κλητήριον θέσπισμα, ὑπογράφεται δὲ τὸ ἀποδεικτικὸν ὑπὸ τοῦ κλητῆρος καὶ τοῦ προσώπου, εἰς ὃ παρεδόθη τὸ κοινοποιηθὲν ἔγγραφον. Ἐὰν τὸ πρόσωπον τοῦτο δηλώσῃ ὅτι εἶναι ἀγράμματον, ἢ δὲν δύναται νὰ ὑπογράψῃ, ἢ ἐὰν ἀρνηθῇ νὰ ὑπογράψῃ, ἢ ἐὰν τὸ κοινοποιούμενον ἔγγραφον κολλᾶται εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ καλουμένου κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον, γίνεται ἐν τῷ ἀποδεικτικῷ μνεία περὶ τούτων, προσλαμβανομένου ὑπὸ τοῦ κλητῆρος μάρτυρος, οὗτινος δέον ν’ ἀναφέρηται τὸ ὄνομα καὶ ἐπάγγελμα ἐν τῷ ἀποδεικτικῷ, καὶ ὅστις προσυπογράφει αὐτό, ἐὰν γινώσκῃ γράμματα. Ὁ κλητὴρ ὀφείλει προσέτι νὰ σημειώσῃ ἐπὶ τοῦ κοινοποιουμένου ἐγγράφου τὴν κατὰ τὰ ἀνωτέρω χρονολογίαν, τὸν τόπον τῆς κοινοποιήσεως καὶ τὸ πρόσωπον, εἰς ὃ τοῦτο παρεδόθη, ἢ τὴν οἰκίαν, ἐν ᾗ τὸ ἐκόλλησε, καὶ νὰ ὑπογράψῃ τὴν σημείωσιν ταύτην. Ἡ προσβολὴ τῆς ἐπιδόσεως ὡς πλαστῆς δὲν ἐμποδίζει τὴν πρόοδον τῆς ποινικῆς δίκης, ἐφ’ ὅσον κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ Δικαστηρίου δύναται αὕτη νὰ προχωρήσῃ. Κατὰ τῶν ἀρνουμένων νὰ παραλάβωσι τὸ κοινοποιούμενον ἔγγραφον ἢ νὰ ὑπογράψωσι τὸ ἀποδεικτικὸν ἀπαγγέλλεται χρηματικὴ ποινὴ μέχρι 50 δραχμῶν. Ἄρθρον 146 (δίς). Ἡ ὑπὸ τοῦ κλητῆρος ἐξ ἀσυγγνώστου ἀμελείας παράβασις τῶν διατάξεων τῶν προηγουμένων ἄρθρων 145 καὶ 146 τιμωρεῖται διὰ χρηματικῆς ποινῆς, ἥτις ἐν ὑποτροπῇ δὲν δύναται νὰ εἶναι κατωτέρα τῶν δραχμῶν 50. Ἐν τῇ τελευταίᾳ ταύτῃ περιπτώσει ἐπέρχεται αὐτοδικαίως ἔκπτωσις τοῦ δικαστικοῦ κλητῆρος ἀπὸ τῆς θέσεώς του καὶ ἀνικανότης εἰς ἀνάληψιν οἱασδήποτε δικαστικῆς ὑπηρεσίας ἐπὶ ἓν ἔτος. Ἡ ποινὴ αὕτη δύναται νὰ ἐπιβληθῇ καὶ ὑπὸ τοῦ Δικαστηρίου τοῦ ἐκδικάζοντος τὴν ποινικὴν ὑπόθεσιν, ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελεν ἀνακαλυφθῆ ἐπ’ ἀκροατηρίῳ ἡ παράβασις, εἴτε παρίσταται ὁ κλητὴρ εἴτε μή. Ἐπιφυλάσσεται δὲ μείζων ποινή, ἐὰν ὑπάρχῃ βαρυτέρα τοῦ Ποινικοῦ Νόμου παράβασις, κατὰ παντὸς τῶν ἐν τοῖς ἀνωτέρω ἄρθροις ὑπευθύνων. Ἄρθρον 163.—Ἡ κοινοποίησις γίνεται κατὰ τὰ ἄρθρα 145 καὶ 146 εἰς μὲν τὸν κατηγορούμενον ὀκτὼ τοὐλάχιστον, εἰς δὲ τοὺς μάρτυρας καὶ πραγματογνώμονας τρεῖς τουλάχιστον ἡμέρας πρὸ τῆς ἐν αὐτῇ τῇ κλήσει ὡρισμένης πρὸς ἐμφάνισιν δικασίμου ἡμέρας. Ἐὰν ὁ κατηγορούμενος ἢ ὁ μάρτυς ἢ ὁ πραγματογνώμων κατοικῇ εἰς ἄλλον παρὰ τὸν τῆς ἕδρας τοῦ Δικαστηρίου τόπον, προστίθενται ὀκτὼ ἡμέραι, ὁσάκις ὁ τόπος οὗτος εὑρίσκεται ἐντὸς τῆς περιφερείας τοῦ Δικαστηρίου· ἐν πάσῃ ἄλλῃ περιπτώσει προστίθενται δέκα πέντε ἡμέραι. Αἱ παρεκτάσεις αὗται τῶν προθεσμιῶν τηροῦνται καὶ ἐπὶ τῶν κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον 145 γινομένων κλήσεων. Ἄρθρον 274. — Ἡ ἐπίδοσις τοῦ ἐγκλητηρίου μετὰ τοῦ περὶ παραπομπῆς βουλεύματος καὶ ἡ κλῆσις τοῦ κατηγορουμένου καὶ τῶν μαρτύρων γίνεται ἐπιμελείᾳ τοῦ παρὰ τοῖς ἐφέταις Εἰσαγγελέως ἢ τοῦ παρ’ αὐτοῦ ὑποκατασταθέντος Εἰσαγγελέως τῶν Πρωτοδικῶν κατὰ τοὺς ἐν τοῖς ἄρθροις 145, 146 καὶ 190 § 1 ὡρισμένους τύπους. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἐτροποποιήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§116ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν τὴν 9 καὶ 30′.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 9 καὶ 30′. Μετὰ τὴν διακοπήν.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ἀναγινώσκεται τὸ δεύτερον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου. (Ἀναγινώσκει τοῦτο ὁ κ. Γραμματεύς). Ὁ κ. Μπουφίδης ἔχει τὸν λόγον.

§119Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Παρὰ τὸν φόρτον, Κύριοι, τῶν διατυπώσεων, δι’ ὧν εἶναι βεβαρημένον τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου τὸ ψηφισθέν, δὲν δύναταί τις ν’ ἀρνηθῇ, καὶ δὲν συμφωνῶ ὡς πρὸς τοῦτο μὲ τοὺς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ἠγόρευσαν ἐπ’ αὐτοῦ, τοὺς πλείστους, δὲν δύναταί τις ν’ ἀρνηθῇ ὅτι ἔχει ἀρετὰς τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο, διότι, καὶ ἂν ἡ πρᾶξις ἀποδείξῃ αὐτὸ δυσεφάρμοστον, ἂν ἀποδείξῃ ὅτι παρεμβάλλονται δυσχέρειαι ἕνεκα τοῦ φόρτου τοῦ ὑπερβολικοῦ τῶν διατυπώσεων, πάλιν ὅμως πρέπει νὰ δεχθῶμεν ὅτι καὶ προσπαθεῖ νὰ διασφαλίσῃ, ἀλλὰ καὶ διασφαλίζει τὴν βεβαιοτέραν ἐπίδοσιν τῶν δικογράφων εἰς τοὺς καλουμένους ἐνώπιον τῶν ποινικῶν Δικαστηρίων. Τὸ σημεῖον ὅμως, εἰς τὸ ὁποῖον διαφωνῶ πρὸς τὸν κ. εἰσηγητὴν τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι τὸ ἄρθρον 2 αὐτοῦ, καὶ ἰδιαίτατα αἱ διατάξεις αὐτοῦ αἱ ἀφορῶσαι εἰς τὸ δικαίωμα τῆς ἀνακοπῆς ὡς εἶχεν ἐν τῷ ὑποβληθέντι τὸ πρῶτον νομοσχεδίῳ, τὸ δικαίωμα τῆς ἀνακοπῆς ὡς ἔχει καὶ ἐν τῷ μεταρρυθμισθέντι νομοσχεδίῳ τῷ σήμερον ὑπὸ συζήτησιν. Διότι ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν εὑρίσκω διαφοράν τινα μεταξὺ τῆς ῥήτρας, ἥτις ὑπῆρχεν εἰς τὸ κατὰ πρῶτον εἰσαχθὲν νομοσχέδιον, ὅτι δηλ. ἀνακοπὴ ἐπιτρέπεται μόνον λόγῳ νομίμου κωλύματος, ἐπακολουθούσης τῆς ἐπεξηγήσεως ὅτι νόμιμα κωλύματα εἶναι περιπτώσεις ἀνωτέρας βίας, καὶ τῆς ἐν τῷ μεταρρυθμισθέντι νομοσχεδίῳ ῥήτρας, καθ’ ἣν ὡς λόγοι ἀνακοπῆς ἀναγράφονται καὶ ἄλλαι ἀνυπέρβλητοι αἰτίαι, οὐδεμιᾶς δὲ οὐσιώδους, οὐδεμιᾶς κεφαλαιώδους ὑπαρχούσης διαφορᾶς, διαφορᾶς ἡ ὁποία μεταβάλλει τὸ πρώην καθεστὼς ἐπὶ τὸ ἐλαφρότερον, αἱ κατὰ τοῦ δευτέρου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου αἰτιάσεις παραμένουσιν ἀμείωτοι. Καὶ τῳόντι, ὅταν ἐν συγκεκριμένῃ περιπτώσει κληθῇ ὁ δικαστὴς νὰ ἀποφανθῇ περὶ τοῦ παραδεκτοῦ μιᾶς ἀνακοπῆς καὶ ἐξαντλήσῃ τὴν ζήτησιν περὶ κωλύματος ἐξ ἀνωτέρας βίας, ἐξήντλησεν ἤδη ἀναμφισβητήτως καὶ τὴν ζήτησιν τοῦ ἐξ ἀνυπερβλήτων αἰτίων κωλύματος. Ἀλλά, καὶ ἂν δεχθῶμεν ὅτι μεταξὺ τοῦ νομίμου κωλύματος τῆς ἀνωτέρας βίας καὶ τοῦ ἐξ ἀνυπερβλήτων αἰτίων ὑπάρχει τις σκιώδης, χαώδης διαφορά, δὲν εἶναι ὅμως τοιαύτη, ὥστε νὰ ἡσυχάζῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν ὅτι προσβάλλονται σπουδαῖα δικαιώματα τοῦ πολίτου, ὅτι προσβάλλεται κεφαλαιώδης ἀρχὴ τοῦ ποινικοῦ δικαίου, ὅταν δὲν παράσχωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὸν κατηγορούμενον νὰ ἀκουσθῇ, ὅταν δὲν δώσωμεν ἰδίως τὸ δικαίωμα εἰς τὸν δικαστὴν νὰ δικάσῃ κρίνων οὐχὶ περὶ συμβατικῆς ἀληθείας, ἀλλὰ περὶ τῆς ἀληθείας τῆς ὅσῳ τὸ δυνατὸν ἐγγυτέρας πρὸς τὴν ἀπόλυτον τοιαύτην, διότι, ἂν ἐν τῷ ἀστικῷ δικαίῳ κρατεῖ ὁ κανὼν τῆς συμβατικῆς ἀληθείας, τὴν ὁποίαν συνομολογοῦσιν οἱ διάδικοι, ἀληθείας τὴν ὁποίαν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ δεχθῇ ὁ δικαστής, ἐν τῷ ποινικῷ ὅμως δικαίῳ ἰσχύει ἡ ἀντίθετος ἀρχή, καθ’ ἣν ἐκζητεῖται ἡ ἀλήθεια ἡ ἀπόλυτος. Πρὸς ταύτην τείνει ἡ ἐνέργεια πρωτίστως τοῦ δικαστοῦ, ἀλλὰ πρὸς ταύτην τείνουσιν ἐπίσης αἱ ἐνέργειαι τῆς τε κατηγορίας καὶ τῆς ὑπερασπίσεως· ὁ ποινικὸς δικαστὴς δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ δεχθῇ συμβατικὴν ἀλήθειαν μεταξὺ τοῦ κατηγορουμένου καὶ αὐτοῦ, δὲν δύναται ὁ ποινικὸς δικαστὴς καὶ ἐκ τῆς κρατούσης Ποινικῆς Δικονομίας, ἀλλὰ καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς ἀϊδίου ἀρχῆς τῆς ἀπορρεούσης ἐκ τῆς φύσεως τῶν ποινικῶν ὑποθέσεων, δὲν δύναται νὰ δεχθῇ ὁμολογίαν τοῦ κατηγορουμένου. Ἡ ὁμολογία τοῦ κατηγορουμένου, καθὼς γνωρίζετε πάντες, ἀποτελεῖ τὴν κατωτάτην βαθμίδα τῶν ἀποδεικτικῶν μέσων, ἢ μᾶλλον δὲν ἀποτελεῖ ποσῶς ἀποδεικτικὸν μέσον, ἂν μὴ συμβαδίζῃ καὶ συνδυάζηται πρὸς ἄλλα τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα ἔχει πρὸ αὑτοῦ ὁ δικαστής· ὅτε λοιπὸν ἔχομεν ὡς βάσιν τοιαύτην ἀρχήν, ὅτε ἀναζητοῦμεν ἐν τῇ ποινικῇ δικαιοσύνῃ τὴν ἀπόλυτον ἀλήθειαν, καὶ ἂν τοῦτο εἶναι ἀδύνατον εἰς τὸν πεπερασμένον ἄνθρωπον, ἂν ἡ ἀνεύρεσις τῆς ἀπολύτου ἀληθείας εἶναι θεῖον δῶρον, ὁ δὲ ἄνθρωπος δὲν δύναται νὰ προσεγγίσῃ εἰς αὐτό, ζητεῖ ὅμως ὅσῳ τὸ δυνατὸν νὰ φθάσῃ ἐγγύτερον, νὰ θίξῃ τὰ κράσπεδα τῆς θείας ἀληθείας, ὅπερ ἀποτελεῖ τὸ ἰδεῶδες τοῦ ποινικοῦ δικαστοῦ, δὲν δικαιούμεθα ν’ ἀπομακρυνώμεθα ἀπὸ τῆς ἀρχῆς αὐτῆς, πολλῷ δὲ μᾶλλον νὰ παρεμβάλλωμεν μεταξὺ αὐτῆς καὶ τοῦ δικαστοῦ προσκόμματα δικονομικά, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα πολὺ προσεκτικοί, ὅταν πρόκειται τοιοῦτον νομοθέτημα νὰ νομοθετήσωμεν, ὅταν πρόκειται νὰ μὴ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὸν δικαστήν, δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ κατηγορουμένου, νὰ μὴ ἐπιτρέψωμεν, λέγω, εἰς τὸν δικαστὴν νὰ ἀσκήσῃ τὴν δικαιοδοσίαν αὑτοῦ, καὶ νὰ τὴν ἀσκήσῃ καθ’ ὃν τρόπον ἀπαιτοῦσιν οἱ αἰώνιοι κανόνες οἱ διέποντες τοὺς ποινικοὺς νόμους ὅλου τοῦ κόσμου, ὅταν, λέγω, θέτωμεν τοιαῦτα προσκόμματα, πρέπει μετὰ πολλῆς συνέσεως, μετὰ πολλῆς προσοχῆς, πολλῆς περισκέψεως, πολλοῦ φόβου νὰ προχωρῶμεν εἰς τὸ ἔργον, διότι τὸ ἔργον εἶναι κινδυνῶδες. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν τίθενται κανόνες δικαίου, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὑπερτάτην ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ σεβώμεθα τοὺς αἰωνίους, τοὺς ἀϊδίους κανόνας τοῦ δικαίου. Πρέπει ἆρά γε ν’ ἀφήσωμεν ἀχαλίνωτον τὸ στάδιον εἰς τὴν ἀκολασίαν τῶν κατηγορουμένων, οἱ ὁποῖοι ἐκ παντὸς τρόπου ζητοῦσι νὰ ἀποφύγωσι τὴν δίκην, οἱ ὁποῖοι διὰ τῶν ἐρημοδικιῶν των καταφορτώνουσι τὰ Δικαστήρια δι’ ἐπανειλημμένων ἐκδικάσεων τῆς αὐτῆς ὑποθέσεως; Ὄχι, ἀλλ’ ἂν αὐτὸ εἶναι ἀληθές, ἂν εἶναι ἀληθὲς ὅτι πρέπει τὰς σκέψεις ἡμῶν νὰ κατευθύνῃ ἡ μέριμνα, ὅπως ἀποφύγωμεν τὴν πληθώραν τῆς ἐπαναλήψεως τῆς αὐτῆς δίκης, πρέπει ἐπίσης ἡ μέριμνα ἡμῶν νὰ εἶναι πολὺ σύντονος, μήτοι ἐν τῇ φροντίδι ἐκείνῃ, εἰς τὴν ὁποίαν ἀποβλέπομεν ὡς μοναδικὸν σκοπόν, παρίδωμεν ἄλλας ἀρχάς, τὰς ὁποίας πρέπει πλειότερον νὰ σεβασθῶμεν. Νομίζω ὅτι εἰς τοιαύτην πλημμέλειαν ὑπέπεσεν ὁ κ. εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου· νομίζω ὅτι ὁ κ. εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου ὡς φάρον, πρὸς τὸν ὁποῖον ὤφειλε νὰ τείνῃ, ἔθετο τὸ σημεῖον τῆς περιστολῆς τῶν πολλῶν ἐρημοδικιῶν, ἀλλὰ παρεῖδεν ἐν τῇ ἀκαθέκτῳ πρὸς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο ὁρμῇ του, παρεῖδε τὰ σπουδαῖα δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔνθεν κἀκεῖθεν καταπατεῖ καὶ παρορᾷ. Εἰς τοῦτο θέλω καλέσει τὴν ὑμετέραν προσοχήν. Ὅ,τι δὲ καθιστᾷ ἀκόμη προδηλότερον τὸ πλημμελὲς τοῦ νομοσχεδίου ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ, εἶναι ὅτι εἰς οὐδεμίαν νομοθεσίαν, Κύριοι, ὑπάρχει αὐτόχρημα τοιαύτη διάταξις. Εἰς οὐδεμίαν νομοθεσίαν, εἶπον, ἂν καὶ δὲν μοὶ ἀρέσκει νὰ προστρέχωμεν εἰς τὰς νομοθεσίας τὰς ξένας, ὁσάκις μάλιστα πρόκειται νὰ νομοθετήσωμεν ποινικὰ νομοθετήματα, διότι ἔχω τὴν γνώμην ὅτι αἱ ξέναι νομοθεσίαι δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς βάσις μελετῶν, ὡς ἀφετηρία σκέψεων, ἀλλ’ οὐδέποτε εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἀντιγράφωμεν τὰς νομοθεσίας τὰς ξένας, ἵνα τὰς ἐγκαταστήσωμεν παρ’ ἡμῖν, διότι ὅ,τι θὰ ἠδύνατο νὰ εἶναι λαμπρὰ διάταξις διὰ τὸν Ἄγγλον, ὅ,τι ἠδύνατο διὰ τὸν Ἰταλὸν νὰ εἶναι εὐπρόσδεκτον, διὰ τὸν Ἕλληνα, ὁ ὁποῖος δὲν τὸ συνήθισεν οὐδὲ προέκυψεν ἐκ τῆς κοινῆς περὶ τοῦ θεσμοῦ συνειδήσεως αὐτοῦ, δὲν εἶναι πρόσφορον. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου τὴν διάταξιν αὐτήν, ὡς εἶπον, οὐδαμοῦ τοῦ κόσμου βλέπω κρατοῦσαν. Παρεμφερῆ διάταξιν συναντῶμεν ἐν τῷ Γερμανικῷ κώδικι, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ συναντῶμεν τὴν καταδίκην τῆς παρεμφεροῦς αὐτῆς διατάξεως, καὶ συναντῶμεν τὴν καταδίκην αὐτῆς κατὰ τρόπον τοσοῦτον ἐμφανῶς πείθοντα ἡμᾶς ὅτι ἀπέτυχε καὶ ἐκεῖ ἀκόμη, ὥστε θὰ ἦτο τῳόντι τολμηρὸν νὰ ἐξακολουθῇ ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου ἐπιμένων εἰς τὴν εἰσαγωγὴν καὶ παρ’ ἡμῖν τοῦ νομοθετήματος. Ἀπέτυχε δὲ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ἐκρίθη ἀπαραίτητον νὰ εἰσαχθῇ νομοσχέδιον, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀναιρεῖται ἡ διάταξις, ἢ μᾶλλον ἀναιρεῖται ἡ αὐστηρότης τοῦ ποινικοῦ Γερμανικοῦ νόμου καὶ γίνεται δεκτὸν ἔνδικον μέσον εἰς τὸν ἀπολειπόμενον κατὰ τὴν δίκην κατηγορούμενον. Τὴν ἀνάγκην αὐτὴν κατεῖδον ἐν Γερμανίᾳ, καὶ τί νομίζετε ἀναγράφουσιν εἰς τὴν δικαιολογητικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἰσέτι δὲν ἐψηφίσθη, καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ἀνατρέπεται ἡ παρεμφερής, λέγω, οὐχὶ ὁμοία, διάταξις πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου ἡμῶν; Παρετηρήθη, λέγουσιν, ἐν Γερμανίᾳ ὅτι ἡ πρακτικὴ τῶν Δικαστηρίων ποῦ μὲν καθιέρωσε τραχύτητας τοιαύτας, αἱ ὁποῖαι ἠνάγκασαν τὸν Γερμανὸν δικαστὴν νὰ καταργήσῃ τὴν διάταξιν, ποῦ δέ, ἔτι χεῖρον, ἠνάγκασεν ἡ διάταξις αὕτη ἡ ἄσπλαγχνος, ἡ ἀντικειμένη εἰς τὴν αἰωνίαν ἀρχὴν τοῦ ποινικοῦ δικαίου περὶ τῆς προσεγγίσεως πρὸς τὴν ἀπόλυτον ἀλήθειαν, ἠνάγκασε τὸν Γερμανὸν δικαστὴν νὰ ἀπομακρυνθῇ ἐπὶ τοσοῦτον τοῦ κειμένου τοῦ νόμου, ὥστε κατὰ τὴν ἑρμηνείαν τῆς διατάξεως ταύτης νὰ μὴ ἀναγνωρίζηται πλέον ὅτι πρόκειται περὶ ἑρμηνείας αὐτῆς. Ἂν τοῦτο ἐγένετο ἐν Γερμανίᾳ, ἂν οἱ Γερμανοὶ δικασταὶ ἠναγκάσθησαν νὰ ἀπομακρυνθῶσι τοῦ κειμένου τοῦ νόμου ἕνεκα τῶν τραχυτήτων, τὰς ὁποίας τὸ κείμενον αὐτὸ δύναται νὰ προκαλέσῃ κατὰ τῶν κατηγορουμένων, ἂν ἐκεῖ ἐπῆλθε τοιοῦτον ἀποτέλεσμα, φαντάσθητε ἂν εἶναι δυνατὸν παρ’ ἡμῖν καὶ ἐπὶ μίαν στιγμὴν νὰ εἶναι ἀνεκτὸν τὸ νομοθέτημα τοῦτο. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θέλουσιν, ὡς εἶπον καὶ προηγουμένως, τὴν ἀκολασίαν εἰς τὰς ποινικὰς δίκας, δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν ὅτι πρέπει νὰ θυσιασθῇ ἡ εὐκοσμία ἡ δικαστικὴ εἰς τὰ συμφέροντα τῶν κατηγορουμένων, ἀλλὰ διαφέρει πολὺ ἡ σκέψις περὶ ἐξευρέσεως τρόπων, διὰ τῶν ὁποίων θ’ ἀποφύγωμεν τὴν ἀκολασίαν αὐτήν, διαφέρει πολὺ ἀπὸ τὴν ἀναίρεσιν δικαιώματος, τὸ ὁποῖον πλὴν τῶν ποινικῶν συνεπειῶν, τὰς ὁποίας ἐπάγεται κατά τινος μὴ ἀκουσθέντος πολίτου, ὁ ὁποῖος πάντως εἶχε δικαίωμα ν’ ἀκουσθῇ ὑπὸ τῶν Δικαστηρίων, ἐπάγεται ὅμως καί τι πλέον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπολύτως ἀδιόρθωτον. Ὅπως γνωρίζετε, Κύριοι, ἐνώπιον τῶν ποινικῶν Δικαστηρίων εἰσάγονται καὶ αἱ πολιτικαὶ ἀπαιτήσεις τοῦ ζημιωθέντος. Εἰς τὰς πολιτικὰς ἀπαιτήσεις τοῦ ζημιωθέντος ὁ δικαστὴς εἶναι δεδεσμευμένος· ἐκεῖ δὲν ζητεῖ τὴν ἀπόλυτον ἀλήθειαν. Ὁ δικαστὴς εἶναι ὑποχρεωμένος ἐκ τῆς Δικονομίας νὰ δεχθῇ τὴν πρόχειρον ἀλήθειαν, ἣν ἐμφανίζει τὸ τεκμήριον τῆς μὴ ἀντικρούσεως. Ὁ κατηγορούμενος ἀπολείπεται, ἡ πολιτικὴ ἀγωγὴ ἀποτελεῖ, ὡς εἴρηται, ἀλήθειαν διὰ τὸν ποινικὸν δικαστήν, καὶ ἐνῷ καταδικάζεται ὁ κατηγορούμενος ἐρήμην εἰς πέντε ἢ δέκα ἡμερῶν, εἰς ἑνὸς ἢ καὶ πέντε ἐτῶν φυλάκισιν, συγχρόνως συγκαταδικάζεται εἰς τὴν πληρωμὴν τῆς πολιτικῆς ἀποζημιώσεως πρὸς τὸν παθόντα δραχμῶν ὁσουδήποτε ποσοῦ, τὸ βάρος τοῦ ὁποίου ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν δύναμιν εἰς ἀπότισιν αὐτοῦ ὑπὸ τοῦ καταδικασθέντος. Καταδικάζεται εἰς χιλίας δραχμὰς ὁ μὴ δυνάμενος ν’ ἀποτίσῃ τὰς χιλίας δραχμάς, ἢ καταδικάζεται εἰς δέκα χιλιάδας δραχμὰς ἕτερος συντριβόμενος διὰ τῆς καταδίκης ταύτης ἢ τέλος καταδικάζεταί τις εἰς ποσόν, ὅπερ πάντως δὲν δύναται νὰ ἀποτίσῃ. Ἐναντίον, Κύριοι, αὐτῆς τῆς καταδίκης —καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ ἐπιστήσητε τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τούτου—, ἐναντίον τῆς ἀμέτρου αὐτῆς καταδίκης, Κύριοι, οὐδὲν φάρμακον ὑπάρχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἀλλ’ οὔτε καὶ δύναται νὰ ἐξευρεθῇ καταφυγή τις ἄνευ πλήρους ἀνατροπῆς τοῦ κρατοῦντος δικονομικοῦ παρ’ ἡμῖν συστήματος. Ἤκουσα, ὅτι πρόκειται νὰ γίνῃ θεραπεία τις πρόχειρος καὶ ἐμπειρική, δὲν γνωρίζω ἀκόμη τὴν θεραπείαν αὐτήν, διὰ νὰ ὁμιλήσω καὶ περὶ αὐτῆς, οὐδὲ γνωρίζω, ἂν θὰ γίνῃ τοιαύτη. Ἀλλ’ ἐξετάζω τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἔχει, καὶ εὑρίσκω, ὅτι, ἐὰν ὅλας τὰς ἀρετὰς τοῦ κόσμου ἔφερε τὸ νομοσχέδιον, ἐὰν δὲν εἶχε τὰς πλημμελείας, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησα προηγουμένως, τοῦτο τὸ ἀδιόρθωτον ἐλάττωμα αὐτοῦ καὶ μόνου θὰ ἦτο ἱκανόν, ἵνα πείσῃ πάντας, οἱ ὁποῖοι ἀναμετροῦσι τὰς συνεπείας, ἃς ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω πρὸς τὴν Βουλήν, ὅπως καταψηφίσωμεν αὐτοῦ.

§120ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ ἀνακοπὴ τί γίνεται;

§121Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Περὶ αὐτῆς ὁμιλῶ. Δὲν ὑπάρχει ἀνακοπή.

§122Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Πλανᾶσθε.

§123Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Εὔχομαι νὰ πλανῶμαι. Θὰ ἤμην εὐτυχής. (Χειροκροτήματα). Εἶπον ὅτι εὔχομαι νὰ πλανῶμαι, διότι ὄντως μία τοιαύτη πλημμέλεια τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἀκατανόητος, προερχομένη ἀπὸ εἰσηγητὴν μελετηρόν, ὁ ὁποῖος γνωρίζει νὰ βλέπῃ ἀπὸ πάσης ἀπόψεως τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα διαπραγματεύεται, ἀπὸ εἰσηγητήν, ὁ ὁποῖος ἐπὶ μακρὰ ἔτη καὶ εὐδοκιμώτατα καὶ διαπρεπέστατα ἐδικηγόρησεν, ἀπὸ εἰσηγητήν, ὁ ὁποῖος ἔλαβεν ἀφορμὴν νὰ ἴδῃ πολλάκις στεφομένας ὑπὸ πλήρους ἐπιτυχίας ἐνώπιον τῶν ποινικῶν Δικαστηρίων τὰς λαμπρὰς αὐτοῦ ἀγορεύσεις, ὅπως εἶδε χειροκροτουμένας τὰς ἄλλας ἐνώπιον τῶν πολιτικῶν Δικαστηρίων. Ἀπὸ τοιοῦτον εἰσηγητήν, τοιαύτη κεφαλαιώδης πλημμέλεια εἶναι ἀσύγγνωστος τῳόντι, καὶ θὰ μὲ καθίστα εὐτυχῆ ἡ ἀπόδειξις ὅτι πλανῶμαι. Ἀλλὰ δυστυχῶς νομίζω ὅτι δὲν πλανῶμαι, διότι αἱ περιπτώσεις τῆς ἀναποφεύκτου ἐρημοδικίας, ἐὰν ἔχωμεν δικαστὰς θέλοντας νὰ ἐφαρμόσωσι τὸν νόμον, ἐὰν ἔχωμεν δικαστὰς εὐσυνειδήτους, ὅπως εὔχομαι νὰ ἔχωμεν, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς στενὰς τοῦ νομοσχεδίου ῥήσεις. Ἀλλ’ ὑποθέσωμεν, Κύριοι, ὅτι ἐκ τοῦ νομοσχεδίου ἔχομεν λόγους ἀνακοπῆς, καὶ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίζῃ ὁ κατηγορούμενος εἰς τὴν ἀνακοπὴν ταύτην, ἐὰν ὅμως ἀπολειφθῇ καὶ δὲν ἐμφανισθῇ τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν εἰσάγεται πρὸς ἐκδίκασιν ἡ ἀνακοπή του, ἐξ οἱουδήποτε κωλύματος, ἡ καταστροφὴ ἐπῆλθεν ἀνεπανόρθωτος· οὔτε ἀνυπέρβλητος αἰτία, οὔτε ἀνωτέρα βία, οὔτε ἀδυναμία σώζουσι τὸν ἀτυχήσαντα. Ἐδῶ εἶναι κεκλεισμένη, Κύριοι, ἡ θύρα, δευτέρα ἀνακοπὴ εἶναι πάντοτε ἀπαράδεκτος. Καὶ ἰδοὺ πάλιν ἀπὸ αὐτὸν τὸν διακεκριμένον εἰσηγητήν, ἰδοὺ πάλιν μία κατάργησις μιᾶς κεφαλαιώδους, μιᾶς μεγάλης ἀρχῆς ἐπίσης τοῦ δικαίου. Εἶπον καὶ προηγουμένως, ὅτι εἰς τὴν θέσιν αὐτὴν θέτομεν κανόνας δικαίου, ἀλλά, ἐνῷ θέτομεν κανόνας νέου δικαίου, δὲν καταργοῦμεν τοὺς παλαιοὺς καὶ ἰδίᾳ δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ καταργῶμεν τοὺς κανόνας, οὓς ἐθεμελίωσε καὶ ἐστήριξεν ἡ σοφία τῶν αἰώνων, βεβαίως δὲ ἡ σοφία τῶν αἰώνων καθιέρωσε τὸν κανόνα, κατὰ τὸν ὁποῖον εἰς τὰ ἀδύνατα οὐδεὶς ὑποχρεοῦται. Ἀλλ’ οὔτε τὴν ἀδυναμίαν αὐτὴν εὐηρεστήθη ὁ κ. εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἀναγνωρίσῃ. Δευτέρα ἀνακοπή, Κύριοι, εἶναι ἀπολύτως ἀπαράδεκτος. Ἀπελείφθη ὁ κατηγορούμενος δι’ ἕνα οἱονδήποτε λόγον κατὰ τὴν πρώτην ἀνακοπήν, ἀπελείφθη, διότι ἦτο φύσει ἀδύνατον νὰ ἔλθῃ εἰς τὸ ἀκροατήριον, ἀπελείφθη, διότι εἶχε 40 βαθμῶν πυρετόν, ἀπελείφθη, διότι ἀσθενεῖ ἢ ἀπέθανεν ἡ σύζυγός του ἢ ὁ πατήρ του ἢ τὸ τέκνον του, ἀπελείφθη, διότι κατέπεσεν ἡ γέφυρα καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ διέλθῃ, ἵνα φθάσῃ εἰς τὴν πρωτεύουσαν, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἦτο τὸ Δικαστήριον, ἀπελείφθη, διότι μία θύελλα τὸν παρεκώλυσε νὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου, ἀπελείφθη ἀπὸ οἱανδήποτε ἀδυναμίαν· ἡ ἀδυναμία αὐτὴ οὐδεμίαν ἔχει θέσιν ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου· εἶναι κεκλεισμένα τὰ ὦτα τοῦ δικαστοῦ, ὅπως ἀκούσωσιν, ὅτι ἦτο ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ ἐμφανισθῇ. Νομοσχέδιον, Κύριοι, λοιπόν, τὸ ὁποῖον περιέχει αὐτὰς τὰς δύο κεφαλαιώδεις πλημμελείας, τὴν πλημμέλειαν τῆς δυσχερεστάτης ἀποδοχῆς τῆς πρώτης ἀνακοπῆς, τὴν πλημμέλειαν τοῦ ἀπολύτως ἀπαραδέκτου τῆς δευτέρας ἀνακοπῆς, νομίζω ὅτι εἶναι νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται ἄνευ παραβάσεως τῶν στοιχειωδεστέρων ἡμῶν καθηκόντων καὶ ὡς νομοθετῶν καὶ ὡς πολιτῶν νὰ γένηται δεκτόν. Εἶναι πιθανὸν ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς νὰ τὸ ψηφίσῃ, ἀλλὰ βεβαίως δὲν θὰ ἀντιπροσωπεύῃ ἡ πλειονοψηφία αὕτη τὴν κοινὴν συνείδησιν, δὲν θὰ ἀντιπροσωπεύῃ ἡ πλειονοψηφία αὕτη τὰς γνώμας τῆς κοινωνίας, ἃς ὀφείλει διὰ τοῦ κύρους αὑτῆς πάντοτε νὰ περιβάλλῃ. (Χειροκροτήματα). Θέλομεν, Κύριοι, λοιπὸν νὰ νομοθετῶμεν, ὅπως νομοθετοῦσιν ὅλα τὰ Κοινοβούλια τοῦ κόσμου; Δηλαδὴ πρέπει αἱ ἀποφάσεις ἡμῶν νὰ εἶναι τὸ ἀπαύγασμα καὶ ἡ ἀπόρροια τῆς κοινῆς θελήσεως, ἣν ἡμεῖς αὐτοὶ κυροῦμεν καὶ πιστοποιοῦμεν; Ἐὰν τοῦτο θέλωμεν, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀπορρίψωμεν τὸ δεύτερον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, ἂν καὶ ἐδέχθημεν τὸ πρῶτον ἄρθρον αὐτοῦ, καίτοι περιέχει φόρτον διατυπώσεων, τὸ ὁποῖον καθιστᾷ ἴσως δυσεφάρμοστον αὐτό. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ ἐξεπλήρωσα τὸ καθῆκόν μου. Ἐψήφισα τὸ πρῶτον ἄρθρον, ἐψήφισα τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου μετ’ ἐπιφυλάξεως, ἀλλὰ θὰ καταψηφίσω τὸ δεύτερον ἄρθρον αὐτοῦ.

§124Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναμφιβόλως, κύριοι Βουλευταί, τὸ δεύτερον ἄρθρον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου διεξάγεται ἤδη ἡ συζήτησις, περιέχει, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, τὴν καρδίαν τοῦ νομοσχεδίου· περιέχει τὰς θεμελιώδεις βάσεις, ἀπὸ τῶν ὁποίων ἀφωρμήθη τοῦτο· περιέχει τὸν θεμελιώδη σκοπόν, τοῦ ὁποίου τὴν πλήρωσιν ἐπιδιώκει. Ἐξετίμησα προσηκόντως τὰς παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος ταύτην τὴν στιγμὴν ἀπὸ τοῦ βήματος· ἐξετίμησα τὴν ἀφετηρίαν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὡρμήθησαν αὗται καὶ τὰ φιλελεύθερα φρονήματα, ὑπὸ τῶν ὁποίων ἐνεπνεύσθησαν. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ἐν τούτοις νὰ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι τὸ παράπαν δεδικαιολογημένοι οἱ διατυπωθέντες φόβοι τῶν κινδύνων, τοὺς ὁποίους διατρέχει δῆθεν ἡ προσωπικὴ ἐλευθερία, τῶν κινδύνων νὰ μείνῃ ἀνυπεράσπιστος ἔστω καὶ μίαν φορὰν ὁ κατηγορούμενος. Διότι ἀναγνωρίζω καὶ ἐγὼ ὅτι, καὶ ἐὰν διὰ μίαν ἔστω φορὰν ὑπῆρχε τοιοῦτος κίνδυνος, ἐνδεδειγμένον εἶναι νὰ ληφθῶσι πάντα τὰ προσήκοντα μέτρα εἰς ἀποτροπὴν τούτου καὶ νὰ παροραθῶσι σκέψεις ἄλλαι, οἱασδήποτε φύσεως, διὰ νὰ μὴ κινδυνεύσῃ ἡ προσωπικὴ ἐλευθερία. Θὰ ἦτο τερατῶδες νὰ σκεφθῇ τις ἄλλως. Ἀντιλήψεις διάφοροι, οἱουδήποτε εἴδους, ἔπρεπε πᾶσαι νὰ ὀπισθοχωρήσωσιν ἀπέναντι τῆς ἀπολύτου προστασίας τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας. Τὸ ζήτημα ὅμως κεῖται ἐνταῦθα· μήπως ὑπερβάλλομεν τὰ πράγματα, καὶ μήπως πλανώμενοι ἀνευρίσκομεν κινδύνους ἐκεῖ, ὅπου πράγματι δὲν ὑφίστανται τοιοῦτοι, καὶ μήπως ὑπὸ τὴν ἀγαθὴν πρόθεσιν τῆς προστασίας τῆς ἐλευθερίας κινδυνεύομεν νὰ ἀνοίξωμεν τὴν θύραν εἰς τὴν ἐφεστῶσαν ἀκολασίαν. Ὑπεστηρίχθη ὅτι οὐδέποτε νομοθεσία περιέχει διάταξιν τοιαύτην, ὡς πρὸς τὴν ἐρημοδικίαν καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἀνακοπῆς· ὅτι ἡ νομοθεσία ἡ Γερμανικὴ περιέχει μόνον τοιαύτην διάταξιν, τὴν ὁποίαν ὅμως ἐπεμελήθησαν ἐκεῖ νὰ καταργήσωσιν, ἵνα ἀποφύγωσι τὰς ἀδικίας, ὧν ἐγίνετο πρόξενος. Ἐξελέγη, Κύριοι, καὶ ἀπὸ ἄλλου βήματος, ἐξελέγη καὶ ὑπ’ ἄλλων ἐπιστημόνων τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο τὸ ἐκ τῆς Γερμανικῆς νομοθεσίας, ἵνα πολεμηθῇ τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ἀγνοοῦσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐξέλεξαν τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο, ὅτι κυριολεκτικῶς ἔδακον τὸ ἄγκιστρον.

§125ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐδάγκασαν.

§126Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφ’ ἧς καθιερώθη διὰ τοῦ Συντάγματος ἡ καθαρεύουσα, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ὁμιλῶμεν εἰς τὴν καθαρεύουσαν, ὡς ἐπίσημον γλῶσσαν. Θέλω νὰ εἴπω, ὅτι κατ’ ἐμὴν γνώμην τὸ μέγιστον τῶν ἐπιχειρημάτων ὑπὲρ τῆς διατάξεως ταύτης, καὶ ἰδίᾳ ὑπὲρ τοῦ ὅτι ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς ταύτης οὐδένα ἀπολύτως κίνδυνον διατρέχει ἡ προσωπικὴ ἐλευθερία, ὅτι οὐδεμία ἀδικία ἀπειλεῖται, περιέχει αὐτὴ ἡ Γερμανικὴ νομοθεσία, ἡ ὁποία καὶ νῦν εἶναι ἐν ἰσχύϊ, περιέχουσα διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἀνακοπὴ ἐπιτρέπεται μόνον εἰς περίπτωσιν ἀνωτέρας βίας. Εἶπον ἡμῖν ὅτι τὸ νομοσχέδιον ὑπεβλήθη ἀπὸ τοῦ 1898, τὸ ὁποῖον χαρακτηρίζει ὡς τραχεῖαν τὴν διάταξιν ταύτην, εἰσηγεῖται τὴν ἀπὸ ταύτης ἀπομάκρυνσιν καὶ τὴν ἐν τῷ κειμένῳ τοῦ νόμου καθιέρωσιν ἠπιωτέρων ἀρχῶν· τῶν ἀρχῶν ἐκείνων, εἰς τὰς ὁποίας κατέληξεν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τῆς διατάξεως ταύτης ἡ Γερμανικὴ νομοθεσία. Ἀλλὰ μετὰ μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ ὑποβάλω μίαν ἐρώτησιν. Ἡ Γερμανικὴ Ποινικὴ Δικονομία, ἡ ἰσχύουσα καὶ ἤδη, διότι τὸ νομοσχέδιον τοῦ 1898 ἀκόμη δὲν ἐψηφίσθη, ἔχει ἡλικίαν ὑπερτριακονταετῆ· ἐπὶ τοιαύτην σειρὰν ἐτῶν ἰσχύει καὶ ἐφαρμόζεται. Δὲν νομίζετε ἆρά γε, ὅτι μόνον τὸ γεγονὸς τῆς ἐφαρμογῆς αὐτῆς ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον τριακονταετίαν, χωρὶς νὰ παραστῇ ἐν τῇ συνειδήσει τοῦ Γερμανικοῦ λαοῦ ἄμεσος ἀνάγκη τῆς τροποποιήσεως τῆς διατάξεως ταύτης, ὅτι τὸ γεγονὸς τοῦτο καὶ μόνον ἀποδεικνύει ἐναργῶς, κατὰ τρόπον ἀνεπίδεκτον ἀμφισβητήσεως, ὅτι οὐδὲν πρόσκομμα ἀνυπέρβλητον παρουσιάσθη, ὅτι οὐδεμία συνέβη ἀδικία ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτῆς; Εἶναι δυνατὸν νὰ φιλονεικῶμεν σοβαρῶς, ὅτι ἡ Γερμανικὴ συνείδησις ἠνέχθη τὴν ἐφαρμογὴν τῆς διατάξεως ταύτης συντελούσης ἀδικίας, οἵας οἱ ἐνταῦθα ἀντιλέγοντες διατυποῦσιν, ἐπὶ τρεῖς ὅλας δεκαετηρίδας; Τὸ γεγονὸς ὅτι προτείνεται ἤδη ἡ μεταρρύθμισις δὲν ἔχει πολλὴν σπουδαιότητα, τοὐλάχιστον διὰ τὴν ἀντίληψιν, τὴν ὁποίαν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ τονίσω εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν πρόκειται περὶ νομοσχεδίου προτείνοντος τὴν τροποποίησιν τῆς διατάξεως ταύτης καὶ μόνης. Πρόκειται περὶ νέου κώδικος τῆς Ποινικῆς Δικονομίας. Εἶναι δ’ εὔλογον, εἶναι εὐνόητον, ὅταν τις ἀνακαθαίρῃ διὰ κωδικοποιήσεως τὴν νομοθεσίαν, νὰ τακτοποιῇ αὐτήν, καὶ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι οὐδεμίαν ἀδικίαν παρουσίασαν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ, νὰ καθαίρῃ ἐπὶ τὸ προσῆκον καὶ νὰ κανονίζῃ ἐπὶ τὸ ὀρθότερον. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤδη καλούμεθα νὰ κρίνωμεν. Καλούμεθα νὰ κρίνωμεν ἂν εἶναι δυνατὸν— ὄχι ἐνδεχόμενον—ἡ διάταξις αὕτη νὰ ἐκτρέψῃ ἡμᾶς εἰς ἀδικήματα, ὄχι εἰς τραχύτητα, διότι, ἂν ἐκτρέψῃ εἰς τραχύτητα, ἐγὼ θὰ ἤμην διατεθειμένος νὰ στέρξω τὴν τραχύτητα, ὅπως ἀνακόψω τὴν ὑφισταμένην ἀκολασίαν. Ἡ ἀδικία μόνη εἶναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν θέλω νὰ ἀποφύγω, καὶ ἡ ἀδικία εἶναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν πάντες ζητοῦμεν νὰ ἀποφύγωμεν. Ἐπαναλαμβάνω νὰ τονίσω ἐνώπιον ὑμῶν καὶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ὑμῶν ἐντεῦθεν ἐν τούτῳ: Διάταξις τοιαύτη, αὐστηροτέρα μάλιστα τῆς νῦν ὑπαρχούσης ἐν τῷ μεταρρυθμιζομένῳ νομοσχεδίῳ, ἐφαρμοσθεῖσα ἐπὶ τόσας δεκαετηρίδας ἐκεῖ, ἔνθα ἡ δικαιολογικὴ ἀντίληψις εἶναι τοσοῦτον ἀνεπτυγμένη, δύνασθε νὰ φαντασθῆτέ ποτε ὅτι παρουσίασε καὶ ἓν ἀδίκημα, ὥστε νὰ μὴ ἐξεγείρῃ τὴν κοινὴν συνείδησιν, ἥτις νὰ ζητήσῃ τὴν ἄμεσον κατάργησιν;

§127Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Πῶς ἐξηγεῖτε τὴν ἀπομάκρυνσιν τῆς ἑρμηνείας ἀπὸ τοῦ κειμένου; Διότι ἀπεμακρύνθη τοῦ κειμένου ἡ ἑρμηνεία.

§128Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Σᾶς ἐξήγησα. Διότι ἡ ἑρμηνεία ἐπὶ διατάξεων τοιαύτης φύσεως ἔχει κατ’ ἀνάγκην ἐλευθερωτέραν κίνησιν, ὅπως προσαρμόζῃ εἰς τὸν νόμον τὴν ποικιλίαν τῶν παραστάσεων. Θὰ σᾶς εἴπω δ’ ἀμέσως καὶ ἀναλυτικώτερον ποία κατὰ τὴν ἐμὴν τοὐλάχιστον ἀντίληψιν εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ συζητουμένου κειμένου καὶ ἡ σχέσις τοῦ κειμένου τούτου πρὸς τὴν ἑρμηνείαν καὶ πρὸς τὸ ἔργον τοῦ δικαστοῦ. Εἶναι ἀδύνατον ἐπὶ τοιαύτης ὕλης τὸ κείμενον τοῦ νόμου νὰ προσαρμοσθῇ ποτε πρὸς τὰς κατ’ ἰδίαν περιστάσεις, τὰς ἀπείρους καὶ ποικίλας, καὶ νὰ μὴ ἀφήσῃ στάδιον κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον εὐρὺ εἰς τὴν κρίσιν τοῦ δικαστοῦ. Ἔπρεπε νὰ τεθῇ ὁρισμός τις τοῦ κωλύματος, καὶ ὁ ὁρισμὸς ἐτέθη. Ἐτέθη ἐν τῇ Γερμανικῇ νομοθεσίᾳ ὁ ὁρισμὸς τοῦ ἐξ ἀνωτέρας μόνον βίας, ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δὲ ἡμῶν προσετέθησαν καὶ περιπτώσεις ἄλλων ἀνυπερβλήτων αἰτίων δεδικαιολογημένου κωλύματος. Ἀλλὰ ποία εἶναι ἡ ἀνωτέρα βία; Καὶ τίνες αἱ περιπτώσεις τῶν ἀνυπερβλήτων αἰτίων; Ὅταν δὲν ἔχητε νόμον καθορίζοντα τί εἶναι ἀνωτέρα βία, τίνα εἰσὶ τὰ ἀνυπέρβλητα αἴτια, ποῖος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἀποτελέσῃ τὸν νόμον ἐν τῷ καθορισμῷ; Ποῖος ἄλλος παρὰ ἡ κρίσις τοῦ δικαστοῦ; Ἡ κρίσις ἄρα τοῦ δικαστοῦ καλεῖται ἑκάστοτε, ὁδηγουμένη πλέον ἐκ τῆς νομοθετικῆς ἀντιλήψεως, ἡ ὁποία τοῦτο μόνον τὸν ἐδίδαξε, νὰ εἶναι αὐστηρὸς ἐν τῇ κρίσει τοῦ κωλύματος, νὰ ὑπαγάγῃ τὰς κατ’ ἰδίαν περιστάσεις εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου. Δύναται ἑπομένως νὰ εἴπῃ ὁ δικαστής· ἀνωτέρα βία δὲν εἶναι μόνον ἡ φυσική, δὲν εἶναι μόνον οἱ σεισμοὶ καὶ οἱ καταποντισμοί, δὲν εἶναι αἱ τρικυμίαι καὶ αἱ χιόνες· ἀνωτέρα βία εἶναι καὶ ἡ ψυχική, ἴσως ὑπερτέρα ἐκείνης· ἀνωτέρα βία εἶναι ἐνίοτε, καὶ ἡ κοινωνικὴ καὶ ἡ οἰκονομική. Ἰδοὺ τί εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ἐννοοῦμεν ὡς ἀνωτέραν βίαν καὶ ἰδίᾳ ὡς ἀνυπέρβλητον κώλυμα ἀπουσίας (θόρυβος). Παρακαλῶ, ἡσυχεῖτε.

§129Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν λέγει τὸ νομοσχέδιον αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγετε ἀπὸ τοῦ βήματος.

§130Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἴδητε ὅτι τὰ λέγει, ἀλλὰ διὰ τὸν θέλοντα νὰ ἀναγινώσκῃ, διὰ τὸν θέλοντα νὰ ἑρμηνεύῃ τὸν νόμον καὶ ὁ δικαστὴς πάντοτε ἠθέλησε καὶ ἀλλαχοῦ καὶ παρ’ ἡμῖν θὰ θελήσῃ νὰ ἑρμηνεύσῃ αὐτόν.

§131Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποθέτω, ὅτι ἀνάγνωσιν θὰ γνωρίζωσιν ὅλοι οἱ Βουλευταί. Ἀλλὰ δὲν λέγει τὸ νομοσχέδιον αὐτά. (Ἐξακολουθεῖ ὁ θόρυβος).

§132Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ θορυβεῖτε. Θὰ ἴδητε ὅτι εἴμεθα σύμφωνοι κατ’ οὐσίαν, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ὑμεῖς νομίζετε ὅτι πρὸς τὰς ἰδέας σας δὲν εἶναι ὑπηρετικὸν τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου· ἐγὼ νομίζω ὅτι πρὸς τὰς ἰδέας σας, αἱ ὁποῖαι εἶναι καὶ ἐμοῦ, αἱ ὁποῖαι θὰ συμπέσωσιν, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι εἶναι ὑπηρετικὸν τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου. Ὅτε, Κύριοι, τὸ κείμενον λέγει ὅτι ἀνακοπὴν ἐπιτρέπω ἐκ λόγων ἀνωτέρας βίας καὶ ἐξ ἄλλων ἀνυπερβλήτων αἰτίων, νομίζω ὅτι ὑπηρετεῖ τὰς ἀντιλήψεις ἐκείνας, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ εὑρεθῶμεν σύμφωνοι, ὅταν προσηκόντως ἐξηγηθῶμεν. Κατὰ τὴν ἡμετέραν ἀντίληψιν, Κύριοι, καὶ τὴν ἡμετέραν γνώμην, τὴν ὁποίαν θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἀκούσωσι καὶ οἱ συνεχῶς διακόπτοντες, ἐννοοῦμεν διὰ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου νὰ καταργήσωμεν τὴν ἀνακοπὴν ὡς δικαίωμα καὶ ἐννοοῦμεν νὰ ἀναγνωρίσωμεν ταύτην μόνον ὡς ἀνάγκην. (Ὡραῖα, ὡραῖα). Ἰδοὺ τὸ θεμέλιον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζομεν τὸ ἡμέτερον νομοσχέδιον. Δύο λοιπὸν εἶναι τὰ κύρια σημεῖα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀγωνιζόμεθα νὰ στρέψωμεν τὴν ἡμετέραν νομοθετικὴν πρόνοιαν· κατάλυσις τοῦ δικαιώματος, ἀναγνώρισις τῆς ἀνάγκης. Δὲν θέλομεν νὰ ἀναγνωρίσωμεν τὸ δικαίωμα, διὰ νὰ μὴ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὸν κατηγορούμενον νὰ εἴπῃ: ἐρημοδικῶ, διότι θέλω νὰ ἐρημοδικῶ· ἐρημοδικῶ, διότι δὲν θέλω νὰ προσέλθω ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης. Ἀλλὰ θέλομεν πλὴν ταύτης καὶ ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν νὰ περιορίσωμεν αὐτόν. Δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσι παρ’ αὐτῷ καὶ ὡρισμένοι λόγοι κωλύοντες τὴν ἐμφάνισίν του εἰς τὸ Δικαστήριον, ἀλλὰ λόγοι δευτερευούσης σημασίας. Θέλομεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ εἴπωμεν εἰς τὸν κατηγορούμενον ὅτι πρέπει οἱ λόγοι οὗτοι νὰ ὑποχωρήσωσι, πρέπει νὰ ὑποταχθῶσιν ἐνώπιον τῶν πρώτης σημασίας λόγων, ἐνώπιον τῆς ὑποχρεώσεως τῆς ὑποταγῆς αὐτοῦ εἰς τὴν Πολιτείαν. Δύνανται νὰ ὑπάρχωσι κοινωνικοὶ ἢ οἱασδήποτε ἄλλης φύσεως λόγοι δευτερευούσης σημασίας, οἱ ὁποῖοι ἐμποδίζουσι τὸν κατηγορούμενον κατὰ τὰς κοινωνικὰς ἢ τὰς παντοδαπὰς τοῦ ἰδιωτικοῦ βίου συνθήκας καὶ ἀντιλήψεις νὰ προσέλθῃ ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης. Ἀξίωσιν ἔχομεν νὰ ὑποτάξῃ τοὺς λόγους τούτους, τὰς ἀνάγκας ταύτας εἰς τὸ καθῆκον τὸ πρὸς τὴν Πολιτείαν. Θέλομεν ὑπέρτερον τοῦτο, κατωτέρους ἐκείνους. Καὶ μόνον ὅτε ἡ μὴ προσέλευσις προῆλθεν ἐκ λόγων ἐξαιρετικῆς σπουδαιότητος, ἐξ αἰτίων κρινομένων ἀνυπερβλήτων, τότε μόνον ἐννοοῦμεν νὰ συγχωρήσωμεν ταύτην. Ποῖον λοιπὸν εἶναι τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ὑποχωρήσῃ ἡ Πολιτεία ἡ ἀξιοῦσα τὴν προσέλευσιν, καὶ θὰ ἀνακόψῃ τὸ ἄτομον τὸ μὴ προσερχόμενον; Ποῖον τὸ ὅριον τὸ χωρίζον τὰ τοιαύτης ἢ τοιαύτης φύσεως κωλύματα, τίς ἡ διαστέλλουσα ταῦτα γραμμή; Τὸ ὅριον τοῦτο θὰ καθορίσῃ βεβαίως ὁ δικαστής, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει ταύτης τῆς ἀρχῆς· ἐννοοῦμεν νὰ ἀναγνωρίσωμεν τὴν ἀνάγκην, ἀλλὰ τὴν ἀνάγκην ὄχι μόνον τὴν φυσικήν, τὴν προερχομένην ἐξ ὑπερτέρων φυσικῶν αἰτίων, ἀλλὰ καὶ τὴν ἴσην δύναμιν πρὸς ταῦτα πολλάκις ἔχουσαν ἠθικὴν καὶ ψυχικὴν ἀνάγκην. Καὶ ἐξηγοῦμαι διὰ παραδειγμάτων. Βεβαίως εἰς περίπτωσιν ἀνωτέρας βίας, ἐκ φυσικῶν, ἐξ ὑλικῶν προερχομένης λόγων, εὑρίσκεται ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται ἕνεκα τρικυμίας, ἕνεκα ἀποκοπῆς γεφυρῶν, ἕνεκα ἀσθενείας, ἕνεκα τῶν περιστάσεων ἐκείνων, τῶν ὁποίων μνείαν ἐποιήσατο ὁ ἔντιμος συνάδελφος, νὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου· ἀλλ’ ἴσης δυνάμεως, ἂν μὴ ὑπερτέρας, ἀνάγκην ἀποτελεῖ καὶ ἡ ψυχικὴ βία ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἔχει τὸ τέκνον του ἑτοιμοθάνατον ἢ τὸ τέκνον του ἀσθενές, δεόμενον τῆς προστασίας ἐκείνου καὶ μὴ δυνάμενον ἄνευ ταύτης νὰ σωθῇ. Ὑπάρχουσιν ἐπίσης μεγίστης ἐπιβολῆς οἰκονομικοὶ λόγοι, τῶν ὁποίων ἡ δύναμις εἶναι ἴση ἐνίοτε πρὸς τὰ φυσικὰ ἐμπόδια, εἶναι ἀνυπέρβλητος. Ἐὰν πρόκειται ὁ καλούμενος νὰ ὑποστῇ οἰκονομικὸν ὄλεθρον, διὰ νὰ προσέλθῃ ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης, βεβαίως εὑρίσκεται ἐνώπιον ἀνυπερβλήτου αἰτίου. Ἐὰν πρόκειται προσερχόμενος νὰ ὑποστῇ ἄλλους κοινωνικῆς δυνάμεως μεγίστης καὶ ἐπιβολῆς ἐξαιρετικῆς κινδύνους, βεβαίως εὑρίσκεται ἐνώπιον ἀνυπερβλήτου αἰτίου, καὶ συνεπῶς ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ κειμένου τοῦ νομοσχεδίου. Ποῖον εἶναι λοιπὸν τὸ μέτρον ἐκεῖνο, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ διακρίνωμεν ἐν τούτῳ τὸ προσῆκον ὅριον; Ποία ἡ γραμμὴ ἡ χωρίζουσα τὸ δικαίωμα τοῦ κατηγορουμένου ἢ τοῦ καλουμένου ὡς μάρτυρος ἀπὸ τῆς ὑποχρεώσεως αὐτοῦ; Ἡ γραμμὴ εἶναι αὕτη. Ἐννοοῦμεν οἱ λόγοι οἱ κωλύοντες τὴν προσέλευσιν νὰ εἶναι ἐξαιρετικῶς σοβαροὶ καὶ ἐξαιρετικῶς σπουδαῖοι· νὰ εἶναι τοιαύτης φύσεως, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κριθῶσιν ὑπὸ τοῦ ἐκτιμῶντος τὰς κατ’ ἰδίαν περιπτώσεις δικαστοῦ ὡς ἀνυπέρβλητοι, καὶ οὕτω νὰ τεθῶσιν ὑπέρτεροι, νὰ χαρακτηρισθῶσιν ὡς ἀνώτεροι τῶν ἀξιώσεων τῆς Πολιτείας. Ἐὰν λόγοι δὲν ὑπάρχωσιν ἢ ἐὰν ὑπάρχωσι λόγοι δυνάμενοι εἰς τὰς κατ’ ἰδίαν σχέσεις νὰ θεωρηθῶσι σοβαροί, δυνάμενοι κατὰ τὰς ἄλλας σχέσεις, κατὰ τὰς διαφόρους συνθήκας τοῦ καθ’ ἡμέραν βίου νὰ θεωρηθῶσι καὶ ὡς εὔλογοι, ἐννοοῦμεν νὰ θεωρήσωμεν ἀδικαιολόγητον τὴν μὴ ἐμφάνισιν· διότι ἐννοοῦμεν, ὅπως τοὺς τοιούτους λόγους ὑποτάξωμεν ἐνώπιον τῆς Πολιτείας· ἡ ἰδέα ἡμῶν εἶναι νὰ ὑποχωρήσωσιν οἱ λόγοι οὗτοι, αἱ δευτερεύουσαι αὗται ἀνάγκαι, καὶ νὰ ὀρθωθῇ ἡ ἀξίωσις τῆς Πολιτείας, ὅπως ὁ κατηγορούμενος προσέλθῃ ἐνώπιόν της καὶ δώσῃ λόγον τῶν πράξεών του. Αὗται εἶναι αἱ ἀρχαί, Κύριοι, τὰς ὁποίας ἠθελήσαμεν νὰ θεμελιώσωμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἠθελήσαμεν νὰ καταργήσωμεν τὴν ἀνακοπὴν ὡς δικαίωμα· ἠθελήσαμεν πρὸς τούτοις νὰ καταργήσωμεν τὴν ἀνακοπὴν, καὶ ὅταν προβάλληται στηριζομένη εἰς λόγους καὶ εἰς κωλύματα δευτερευούσης φύσεως. Ἠθελήσαμεν δὲ μόνον νὰ ἀναγνωρίσωμεν αὐτὴν ὡς ἀνάγκην ὑπερτάτην, ὡς ἀνάγκην, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται ἀπὸ λόγους ὄχι μόνον φυσικούς, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ λόγους ἠθικῆς, ψυχικῆς, κοινωνικῆς ἢ οἰκονομικῆς φύσεως ἐντελῶς ἐξαιρετικῆς, ἀπὸ λόγους ὑπερτέρους, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ὑποτάξωσι τὰς ἀξιώσεις τῆς Πολιτείας εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ ἀτόμου. Τοῦτο ἐπιτυγχάνεται διὰ τῆς ἡμετέρας ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διατυπώσεως, οὐδαμῶς δὲ διὰ τῆς τροπολογίας. Τὴν κρίσιν βεβαίως καὶ τὴν διαγραφὴν τοῦ ὁρίου μεταξὺ τῶν λόγων ἐκείνων, τὴν διαστολὴν μεταξὺ τῆς ὑποχρεώσεως καὶ τοῦ δικαιώματος, οὐδεὶς ἄλλος εἶναι δυνατὸν νὰ κάμῃ ἐν τοῖς καθέκαστα ἢ ὁ δικαστής. Ὁ νόμος εἶναι ἀδύνατον νὰ κάμῃ τι πλέον. Δὲν εἶμαι δ’ ἐγὼ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐθεώρουν ἀναγκαῖον νὰ ὑπομνήσω πρὸς ὑμᾶς τόσας ἄλλας περιστάσεις τῆς νομοθεσίας, καθ’ ἃς οἱ κίνδυνοι ἐκτιμῶνται ἀπὸ τὰ Δικαστήρια. «Κίνδυνοι ἐπικείμενοι καὶ σπουδαῖοι», λέγουσι τὰ κείμενα τοῦ νόμου. Τίνες οὗτοι; Τοὺς ἐκτιμᾷ ὁ δικαστής. Καὶ εἰς τὴν ἄμυναν καὶ εἰς τὴν ψυχολογικὴν βίαν καὶ εἰς τόσα ἄλλα σημεῖα τοῦ ἀστικοῦ δικαίου καὶ τοῦ ποινικοῦ δικαίου διάφοροι καθορισμοὶ τοιοῦτοι ἐτέθησαν, δεικνύοντες εἰς τὸν δικαστὴν τὴν κρατήσασαν νομοθετικὴν ἀντίληψιν, καὶ καταλείποντες εἰς τοῦτον τὸ δικαίωμα νὰ ἐκτιμᾷ τὰς κατ’ ἰδίαν περιστάσεις καὶ προσαρμόζῃ ταύτας εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου. Καὶ ἤδη ἐρωτῶ ὑμᾶς, Κύριοι· εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῆτέ ποτε ὅτι θὰ εὑρεθῇ δικαστὴς ὑπὸ τοιοῦτον κείμενον τοῦ νόμου, ἐπιτρέπον εἰς αὐτὸν νὰ δέχηται ἀνακοπὴν ἐκ λόγων ἀνυπερβλήτων αἰτίων οἱωνδήποτε, ἅτινα, ἐννοεῖται, οὐδαμοῦ τοῦ νόμου εὑρίσκονται εἰδικῶς ἀναγεγραμμένα, δέχεσθε, λέγω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ ποτε δικαστὴς νὰ ἀπορρίψῃ ἀνακοπὴν ἐκτρεπόμενος παρὰ τὴν θέλησίν του καὶ ἐκ νομικῆς ἀνάγκης εἰς ἀδικίαν; Δέχεσθε δηλαδὴ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ περίπτωσις, καθ’ ἣν νὰ ἔχῃ τὴν συναίσθησιν ὁ δικαστής, ὅτι ἡ ἀπόρριψις τῆς ἀνακοπῆς θὰ ἦτο ἀδικία, καὶ ὅμως νὰ κωλύηται ἐκ τοῦ κειμένου τοῦ νόμου νὰ δεχθῇ τοιαύτην ἀνακοπήν; Καὶ ἀφοῦ κώλυμα τοιοῦτον οὐδὲν παρεμβάλλεται, διατί ἀποκρούετε τὴν διατύπωσιν τοῦ νομοσχεδίου, δι’ οὗ παρέχονται νομοθετικαὶ ὁδηγίαι πρὸς ἐκτίμησιν τῶν λόγων, ὁδηγίαι, αἵτινες θὰ εἶναι σύμβουλος σοφὸς πρὸς τοῦτον, ἵνα προσαρμόσῃ τὰς κατ’ ἰδίαν περιστάσεις καὶ νὰ ἀποτρέψῃ πᾶσαν ἀδικίαν; Μή τις δὲ ἐξ ὑμῶν τολμήσῃ καὶ πάλιν νὰ εἴπῃ ὅτι ὁ δικαστὴς θὰ γίνῃ ἐχθρὸς τοῦ κατηγορουμένου· διότι, ἂν ἀπὸ τοιαύτης ἀφορμηθῆτε ἀφετηρίας, οὐδεὶς ὑπάρχει ὁ σώσων τὸν κατηγορούμενον· διότι πάντοτε εἰς χεῖρας τοῦ δικαστοῦ εὑρίσκεται.

§133Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Θὰ τὸν δεσμεύσῃ ἡ λέξις «πάντοτε» τὸν δικαστήν.

§134Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τούτου. Θὰ ἔλθω καὶ εἰς τὸ «πάντοτε». Δὲν ἐφθάσαμεν ἀκόμη εἰς τὴν δευτέραν ἀνακοπήν. Εἶμαι ἤδη εἰς τὴν πρώτην. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἀπέδειξα, ἢ τουλάχιστον κατέστησα σαφεῖς τὰς γνώμας μου, πῶς ἀντιλαμβάνομαι τὴν ἄσκησιν τῆς ἀνακοπῆς, ὑπὸ τίνας ὅρους, ὑπὸ τίνας προϋποθέσεις. Ἐὰν οἱ ὅροι οὗτοι καὶ αἱ προϋποθέσεις αὗται εἶναι ἀληθεῖς καὶ συμπίπτωσι πρὸς τὴν γνώμην ὑμῶν, τοῦτο εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ συναχθῇ ἐκ τῆς ψηφοφορίας. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν νομίζω ὅτι δύναταί ποτε νὰ ἐγερθῇ ἀμφισβήτησις τις, εἶναι ὅτι τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου οὐδαμῶς παρεμποδίζει τὴν ἐξυπηρέτησιν τοιούτων ἰδεῶν καὶ τοιαύτης ἐφαρμογῆς, δὲν εἶναι τουτέστι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ σπουδαίως, ὅτι τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἔχει θὰ ἐμποδίσῃ δικαστήν, θέλοντα νὰ προσαρμόσῃ τὰς κατ’ ἰδίαν περιστάσεις καὶ νὰ δεχθῇ ἀνακοπήν, ἀπὸ τοῦ νὰ προβῇ εἰς τοιαύτην ἀπόφασιν καὶ θὰ ἐκτραπῇ ἄκων εἰς ἀδικίαν προερχομένην ἐκ τοῦ κειμένου τοῦ νόμου. Θέλω νὰ εἴπω συμπεραίνων ὅτι τὸ κείμενον ἔχει οὕτως, ὅτι ἡ διατύπωσις ἔχει οὕτως, ὥστε παρέχεται εἰς τὴν κρίσιν τοῦ δικαστοῦ στάδιον εὐρὺ νὰ προσαρμόσῃ τὰς ἑκάστοτε περιστάσεις ἀποφεύγων πᾶσαν ἀδικίαν. Ἀλλὰ παρετηρήθη ἄλλο τι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ ἂν ταῦτα ἔχωσιν οὕτως, τί θὰ γίνῃ, εἶπεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, ἡ πολιτικὴ ἀγωγή; Ἐσκέφθη δὲ ὅτι ἐρήμην δικαζομένου τοῦ κατηγορουμένου θὰ ἐπιδικασθῇ ὡς ὡμολογημένη δυνάμει τῆς εἰκαζομένης ἀληθείας ἡ πολιτικὴ ἀγωγή, καὶ καλὸν θὰ ἦτο νὰ θεσπισθῇ, ὅπως καὶ αὕτη ἐξετάζηται ὑπὸ τοῦ ποινικοῦ Δικαστηρίου καὶ ἐξ ἐπαγγέλματος. Ὁμολογῶ, ὅτι, ὅτε ἐξωδίκως μοὶ ὑπεβλήθη τοιαύτη τις παρατήρησις, ἀναχωρῶν ἀπὸ προϋποθέσεως ἄλλης κατ’ ἐξοχὴν θεωρητικῆς ἔκρινα ὅτι θὰ ἦτο ἴσως ὀρθότερον, ἵνα τὸ τεκμήριον τῆς ὁμολογίας καταργηθῇ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει καὶ ἐξετάζωνται ἐξ ἐπαγγέλματος ὑπὸ τοῦ δικαστοῦ καὶ αἱ πολιτικαὶ ἀποζημιώσεις. Παρατηρῶ ὅμως ἐξ ὅσων εἶπεν ἤδη ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι ἡ θεωρητικὴ αὕτη κρίσις ἄλλον ἔχουσα σκοπὸν καὶ ἄλλην ἀξίαν δὲν ἦτο ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐνέπνεε καὶ τοῦτον τὸν ὑποβαλόντα τὴν παρατήρησιν. Οὗτος φαίνεται φοβούμενος ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιγίγνεται ἀδικία εἰς τὸν κατηγορούμενον εἰς τὰς πολιτικὰς ἀποζημιώσεις, τῶν ὁποίων καθώρισε τὸ ποσόν, καὶ δὲν εὗρε τρόπον ἀποτροπῆς τοῦ κινδύνου τούτου, ἂν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον· ἐνῷ παραδόξως τὸν κίνδυνον τοῦτον δὲν ἐφάνη φοβηθείς, τοὐλάχιστον ἐξ ἴσου, ὅσον ἀφορᾷ τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν τοῦ κατηγορουμένου.

§135Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Εἶπον ὅτι δύναται τέλος πάντων νὰ θεραπευθῇ ἐκεῖνος.

§136Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλά, ἐὰν οὗτος θεραπεύηται, ὁμοίως καὶ συγχρόνως θεραπεύεται καὶ ἐκεῖνος. Ἐὰν ὑπάρχῃ τις κίνδυνος νὰ δικασθῇ ἀναπολόγητος ὁ κατηγορούμενος, ἐὰν τρέξῃ κίνδυνον ἡ προσωπικὴ αὐτοῦ ἐλευθερία, ὁ κίνδυνος βεβαίως οὗτος εἶναι θεωρητικῶς τοὐλάχιστον μεγαλείτερος ἀπὸ τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον θὰ διατρέξῃ ἡ ἐπιδίκασις τῆς ἀποζημιώσεως διὰ τῆς πολιτικῆς ἀγωγῆς.

§137Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Μὲ τὴν ἑξῆς διαφοράν, ὅτι εἰς τὴν περίστασιν τῶν πολιτικῶν ἀποζημιώσεων ὁ δικαστὴς εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ δεχθῇ τὴν ἀγωγήν, ἐνῷ ἐρευνῶν τὴν ἀγωγὴν καὶ μὴ γνωρίζων ὅλα τὰ περιστατικὰ δὲν θὰ καταλήξῃ εἰς συμπέρασμα εὐνοϊκώτερον.

§138Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἴδητε ὅτι ἡ κρίσις καὶ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει πρὸς ταύτην ὁ δικαστὴς ὡς πρὸς τὴν ποινικὴν ἀγωγήν, συμφέρει μεθ’ ἑαυτοῦ καὶ συνεφέλκεται καὶ τὴν τύχην τῆς ἀστικῆς ἀγωγῆς. Διότι, ἂν ὑποτεθῇ ὅτι οὑτωσὶ ἐξετάζων ὁ δικαστής, καὶ ὀφείλει οὕτω νὰ ἐξετάσῃ, τὰ τῆς δημοσίας ἀγωγῆς καταλήγει εἰς τὸ συμπέρασμα τῆς ἀθωώσεως τοῦ κατηγορουμένου, φρονεῖτε ὑμεῖς ὅτι θὰ δεχθῇ τὴν πολιτικὴν ἀγωγήν;

§139Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Τί νὰ ἀθωώσῃ;

§140Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ δέχομαι ὅτι ἐδικάσθη ὁ κατηγορούμενος, ἀποδειχθείσης τῆς ἐνοχῆς του καὶ δι’ ἔλλειψιν ἀντιρρήσεων ἐπεδικάσθη ἡ πολιτικὴ ἀγωγή· σᾶς ἐρωτῶ, δὲν ἔχει δικαίωμα ἀνακοπῆς; Μήπως ἡμεῖς ἐνταῦθα ἀπεκρούσαμεν τὴν ἀνακοπήν; Ἀπεκρούσαμεν αὐτὴν διὰ τὰς περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας σπουδαίως τυγχάνει δικαιολογημένη; Βεβαίως ὄχι. Ὁ κατηγορούμενος ἄρα, ὅπως καὶ διὰ τὴν κατηγορίαν, οὕτω καὶ διὰ τὴν πολιτικὴν ἀγωγὴν οὐδαμῶς ἀδικεῖται. Διότι περὶ ἀμφοτέρων εἰδοποιεῖται ἐκ τοῦ κειμένου τοῦ νόμου, ὅτι, ἂν δὲν προσέλθῃ, θὰ δικασθῇ ἐρήμην καὶ καταδικαζόμενος εἰς τὴν δημοσίαν ποινὴν θὰ καταδικασθῇ καὶ εἰς πολιτικὰς ἀποζημιώσεις. Θὰ ἔχῃ δὲ δικαίωμα ἀνακοπῆς τῆς ἀποφάσεως διὰ τε τὴν ποινὴν καὶ διὰ τὰς ἀποζημιώσεις, μόνον ἂν ἐξ ἀνυπερβλήτων αἰτίων δὲν προσῆλθεν εἰς τὴν δίκην. Ἐν ἄλλαις λέξεσιν ἔπαυσε πλέον νὰ εἶναι καὶ διὰ τὴν ποινικὴν καὶ διὰ τὴν μετ’ αὐτῆς συνεκδικαζομένην πολιτικὴν ἀγωγὴν δικαίωμα αὐτὴ ἡ ἀνακοπή. Γνωρίζει δὲ ὁ κατηγορούμενος ὅτι, καὶ διὰ νὰ δικάσῃ τὰς πολιτικὰς ἀποζημιώσεις, πρέπει νὰ προσέλθῃ, καὶ τότε δικαιοῦται νὰ μὴ προσέλθῃ, ὅταν ἔχῃ σπουδαῖον καὶ ἀνυπέρβλητον λόγον. Ἐὰν τοιοῦτον λόγον δὲν ἔχῃ καὶ προσέλθῃ, ἰδοὺ ὅτι κατ’ ἀντιμολίαν θὰ δικασθῇ καὶ διὰ τὴν δημοσίαν καὶ ἰδιωτικὴν ἀγωγὴν καὶ θὰ ἀκουσθῇ. Ἐὰν σπουδαῖον ἔχῃ λόγον νὰ μὴ προσέλθῃ, οὐδὲν ἔχει νὰ ζημιωθῇ, διότι ἀνακόπτων τὴν ἐρήμην ἀπόφασιν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν καταδίκην εἰς δημοσίαν ποινήν, συνανακόπτει ταύτην καὶ διὰ τὴν ἀστικὴν ἀγωγήν. Καὶ οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι θὰ λειτουργήσωσι νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ ἀνακοπή του ὡς πρὸς τὴν δημοσίαν ποινήν, θὰ εἶναι λόγοι συλλειτουργοῦντες καὶ διὰ τὴν παραδοχὴν τῆς ἀνακοπῆς, ὅσον ἀφορᾷ τὰς πολιτικὰς ἀποζημιώσεις. Δὲν βλέπω ἑπομένως τοὺς προβληθέντας κινδύνους, οἱ ὁποῖοι δύνανται ἀλλαχοῦ νὰ ὁδηγήσωσι· δὲν βλέπω τοὺς κινδύνους, τοὺς ὁποίους ἀνευρίσκει ὁ κ. συνάδελφος.

§141Ε. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Ὁ κίνδυνος εἶναι εἰς τὴν δευτέραν ἀνακοπήν.

§142Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναγνωρίζω τὸ εὔλογον τῆς παρατηρήσεώς σας. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ τὸ ἐξετάσω, ὅταν φθάσω ἐκεῖ. Ἐν τούτοις πρὸς στιγμὴν ἀνοίγω μίαν παρένθεσιν, ἵνα ὠφεληθῶ ἀπὸ τὴν παρατήρησίν σας· μοὶ εἶναι δὲ ἡ διακοπή σας κατ’ ἐξοχὴν χρήσιμος, διότι ἀποδεικνύει ὅτι ἱκανὰ εἶναι τὰ λεχθέντα περὶ πρώτης ἀνακοπῆς· καὶ ὑμεῖς ὁ τοσαύτην πεῖραν ἔχων, ὁ τοσαῦτα κατὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰπών, ὁμολογεῖτε ἤδη ὅτι δὲν διαβλέπετε κίνδυνόν τινα εἰς τὴν πρώτην ἀνακοπήν. Τώρα ἔρχομαι εἰς τὴν δευτέραν ἀνακοπήν, τὴν ὁποίαν ἀξιοῦσί τινες νὰ ἐπιτρέψωμεν. Ὁμολογῶ δὲ ὅτι καὶ αἱ γενόμεναι ἐν τούτῳ παρατηρήσεις, παρὰ τὴν σπάνιν τῶν κινδύνων, οἱ ὁποῖοι ὑπεδείχθησαν, εἶναι ἄξιαι λόγου καὶ δέον νὰ ἐρευνηθῶσιν. Ἡ σπάνις τῶν περιπτώσεων καὶ ἡ σπάνις τῶν κινδύνων εἶναι αὐτόφωρος. Δύναταί τις ἴσως ἐξωθῶν τὰς σκέψεις του νὰ εἴπῃ ὅτι εἶναι ἀμφίβολον, ἄν ποτε τύχῃ νὰ ἐμφανισθῇ κίνδυνος καὶ δευτέρας ἐρημοδικίας δεδικαιολογημένης κατὰ τὰς βάσεις τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν θέλω ὅμως διὰ τούτου νὰ εἴπω ὅτι εἶναι καὶ ἀδύνατος· ἀρκεῖ δὲ ἀληθῶς νὰ μὴ εἶναι ἀδύνατος, ἵνα ἐμβάλλῃ εἰς σκέψεις καὶ μερίμνας, ὅπως ἴδωμεν, ἂν ὑπάρχει τρόπος νὰ ἀποτραπῇ ὁ κίνδυνος, ὁσονδήποτε σπάνιος καὶ ἂν εἶναι καὶ μεμακρυσμένος. Τοῦτο τὸ ἀναγνωρίζω πληρέστατα, καὶ ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ἤθελέ τις μὲ πείσει ὅτι κίνδυνος τοιοῦτος, ἔστω σπανιώτατος, ἐντελῶς ἐξαιρετικὸς καὶ μεμακρυσμένος, δύναται νὰ ἐμφανισθῇ ὡς ἀναπότρεπτος, ἐνδεδειγμένον εἶναι νὰ εὕρωμεν τρόπον ἀποτροπῆς αὐτοῦ καί, ἂν τοιοῦτον δὲν εὕρωμεν, νὰ ἐπιτρέψωμεν δευτέραν ἀνακοπήν. Θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ ἐν τούτοις νὰ νομίζω ὅτι τοιοῦτος κίνδυνος ἀναπότρεπτος δὲν ὑφίσταται. Ἔχομεν ψηφίζοντες τὸν νόμον τοῦτον σπανιωτάτας τὰς περιπτώσεις τῆς ἐρημοδικίας, ἄρα σπανιωτάτας τὰς περιπτώσεις τῆς ἀνακοπῆς. Ἔχομεν τοὺς ἀνακόπτοντας, λέγουσιν οἱ ἀντιφρονοῦντες, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸ νομοσχέδιον θὰ ὑποχρεωθῶσιν, ὅσον ὀλίγοι καὶ ἂν εἶναι, ὅπως προσέλθωσιν εἰς συζήτησιν τῆς ἀνακοπῆς τὴν πρώτην συνεδρίασιν μετὰ 15 ἢ μετὰ 20 ἡμέρας ἀπὸ τῆς συντάξεως τῆς ἀνακοπῆς. Καὶ ἐρωτῶσιν· ὁσονδήποτε σπάνιαι καὶ ἂν ὦσιν αἱ περιστάσεις, εἶναι ἆρά γε ἀδύνατον μεταξὺ τῶν σπανίων περιστάσεων νὰ ὑπάρξῃ καὶ δεύτερος βαθμὸς σπάνεως, καὶ νὰ μὴ συμβῇ κάτι τι εἰς τὸν ἀνακόψαντα κατὰ τὸ μεσολαβοῦν διάστημα τῶν 15 ἢ 20 ἡμερῶν, μεταξὺ τῆς ἐνασκήσεως τῆς ἀνακοπῆς καὶ τῆς ἐκδικάσεως αὐτῆς, καθιστῶν ἀδύνατον τὴν προσέλευσίν του; Ἀδύνατον δὲν εἶναι. Ἀλλ’ ἐγὼ θὰ προσέθετον ὅτι, καὶ δικαίωμα πρὸς δευτέραν ἀνακοπὴν ἐὰν δώσητε, πάλιν ἀδύνατον δὲν εἶναι νὰ συμβῇ τὸ αὐτό. Ἀδύνατον δὲν εἶναι ὁ κατηγορούμενος φυλακισμένος ὢν νὰ ἀσθενήσῃ λ. χ. καὶ νὰ μὴ δύναται νὰ προσέλθῃ. Ἀδύνατον δὲν εἶναι νὰ συμβῇ τοῦτο καὶ δὶς καὶ τρὶς καὶ δεκάκις. Πρέπει λοιπὸν διὰ τοιαύτας ἀπολύτως μοναδικὰς καὶ ἐξεζητημένας περιστάσεις νὰ ἱδρύσωμεν δέκα ἀνακοπάς; Ἀλλὰ φρονεῖτε ὅτι δὲν ὑπάρχει ἄλλο μέτρον ἀποτροπῆς τοῦ τοιούτου κινδύνου τοῦ εἰς σπανιωτάτας περιστάσεις δυναμένου ἴσως νὰ ἐμφανισθῇ; Ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι ὑπάρχει προχειρότατον ἐκ τῆς κειμένης νομοθεσίας, μέτρον οὐχὶ ἄγνωστον ἤδη καὶ ἐκ τῆς καθ’ ἡμέραν ἐφαρμογῆς, τὴν ὁποίαν δυστυχῶς παρορῶμεν. Πρέπει τάχα νὰ λησμονήσωμεν, ὅτι ἡ διάταξις τῆς ποινικῆς δικονομίας τοῦ ἄρθρου 339, ἥτις ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην οὐδαμῶς μεταβάλλεται, ἡ ὁποία ὁρίζει τὴν προθεσμίαν τῆς συζητήσεως τῆς ἀνακοπῆς, εἶναι διάταξις δυνητική; Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 339 τῆς ἰσχυούσης δικονομίας λέγει ὅτι ἡ ἀνακοπὴ δικάζεται τὴν πρώτην εἰς τὴν προσεχῆ ἐν τῷ ἀκροατηρίῳ συνεδρίασιν. Ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου ἡ μεταρρυθμίζουσα ταύτην ὡς πρὸς τὴν προθεσμίαν ὁρίζει ὅτι δικάζεται τὴν πρώτην δικάσιμον μετὰ 15 ἡμέρας. Ἐρωτῶ· διατί νὰ ἐγερθῇ ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία εἰς τὴν συνείδησιν οἱουδήποτε ἐξ ἡμῶν παρακολουθοῦντος ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὰ πράγματα ἢ ἑρμηνεύοντος τὸ κείμενον τοῦ νόμου, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ὡς εἶναι καὶ εὐλόγως ἐθεωρήθη ἀείποτε, καὶ τῆς δικονομίας ἀντίστοιχος ἁπλῶς δυνητικὴ καὶ οὐχὶ ὑποχρεωτικὴ διὰ τὰς καταδιωκτικὰς ἀρχὰς καὶ τὰ Δικαστήρια; Καὶ δὲν εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ Εἰσαγγελεῖς ὁσάκις εὑρεθῶσιν οὐχὶ ἀπέναντι τοιαύτης περιστάσεως διὰ τὸν ἀνακόπτοντα ἐξαιρετικῆς σοβαρότητος, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ὑπολαμβάνομεν, ἀλλὰ καὶ ὀλιγώτερον σοβαρᾶς καὶ σπουδαίας, δὲν εἰσάγουσι τὰς ὑποθέσεις καὶ τὰς ἀνακοπὰς εἰς τὸ Δικαστήριον πρὸς συζήτησιν εἰς ταύτην τὴν δικάσιμον, ἀλλ’ εἰς ἑτέραν ὁριζομένην διὰ νέας κλήσεως; Καὶ ἀφοῦ τοιοῦτον εἶναι τὸ κείμενον τοῦ νόμου, καὶ ἀφοῦ τοιαύτη εἶναι ἡ εὐχέρεια τῆς καταδιωκτικῆς ἀρχῆς, ἐρωτῶ ὑμᾶς· πείθεσθέ ποτε, ὅτι εἰς μίαν σπανιωτάτην περίπτωσιν καὶ τόσῳ ἐξαιρετικὴν περίστασιν, ἥτις ἤθελεν ἐμφανισθῆ εἰς τὸν ἀνακόψαντα κατηγορούμενον, ἀδυνατοῦντα νὰ προσέλθῃ εἰς ὑποστήριξιν τῆς ἀνακοπῆς του, πείθεσθε ὅτι ἡ περίστασις αὕτη, φερομένη ὁπωσδήποτε εἰς γνῶσιν τοῦ Εἰσαγγελέως ἢ τοῦ Δικαστηρίου, εἴτε ὑπὸ τοῦ δικηγόρου τοῦ ἀνακόψαντος κατηγορουμένου, εἴτε ὑπ’ αὐτοῦ τούτου, εἴτε ὑπὸ οἱουδήποτε ἄλλου, δύνασθε σπουδαίως ποτὲ νὰ πεισθῆτε ὅτι θὰ ἀρνηθῇ ὁ Εἰσαγγελεὺς νὰ ἀποσύρῃ καὶ νὰ μὴ εἰσαγάγῃ τὴν ἀνακοπὴν εἰς τὸ Δικαστήριον πρὸς συζήτησιν;

§143Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλει ὁ Εἰσαγγελεὺς νὰ ἀρνηθῇ νὰ τὴν ἀποσύρῃ. Δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ τὴν ἀποσύρῃ.

§144Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. συνάδελφος νομίζει ὅτι ἡ διάταξις εἶναι ὑποχρεωτική. Ἡ γνώμη του αὕτη εἶναι σεβαστή, ἀλλ’ ἀντιτίθεται πρὸς τὴν σταθερὰν καὶ ὀρθὴν ἑρμηνείαν, ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὸ ἄρθρον 339 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, εἰς τὴν σταθερὰν ἐφαρμογήν, ἥτις ἐγένετο μέχρι τοῦδε. Δὲν ἐξετάζω τὸ ζήτημα, ἂν τὸ ἐφήρμοσαν ἢ οὐ πάντοτε οἱ Εἰσαγγελεῖς· ἐξετάζω ὅμως τοῦτο, τὸ ὁποῖον οὐδεὶς πλὴν τῆς μεμονωμένης γνώμης τοῦ κ. συναδέλφου δύναται νὰ φιλονεικήσῃ, ὅτι ἡ διάταξις ἐθεωρήθη καὶ εἶναι πάντοτε δυνητική. Ἔχουσιν ἑπομένως τὴν εὐχέρειαν οἱ Εἰσαγγελεῖς νὰ μὴ εἰσάγωσι πρὸς συζήτησιν τὰς ἀνακοπὰς ταύτας. Καὶ ὅτε ἡ εἰσαγγελικὴ ἀρχὴ ἔχει τὴν εὐχέρειαν ταύτην, ἐρωτῶ εἶναί ποτε δυνατὸν νὰ πεισθῇ τις, ὅτι περίπτωσις τοιαύτη γνωστὴ ἁπλῶς γενομένη εἰς τὸν Εἰσαγγελέα δὲν θὰ εἶναι ἱκανὴ νὰ ἐμπνεύσῃ εἰς αὐτὸν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ εἰσαγάγῃ τὴν ἀνακοπήν;

§145ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ἂν τὴν εἰσαγάγῃ;

§146Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλο πάλιν ἐάν· ἐγὼ οὐδέποτε φαντάζομαι τοῦτο, ἔχων μάλιστα ὑπ’ ὄψει μου τὰ μέχρι νῦν δεδομένα, οὐ μόνον ἐν ποινικαῖς, ἀλλ’ ἀκόμη καὶ ἐν ἀστικαῖς δίκαις. Διότι πάντες γνωρίζομεν ὅτι περιστάσεις ὑπῆρξαν πολλαί, καθ’ ἃς ἐκ τοῦ νόμου ὑποχρέωσιν εἶχον τὰ Δικαστήρια νὰ δικάσωσιν εἰσαγομένας ἀνακοπάς, ἐρήμην τῶν ἀνακοπτόντων ἀστικὰς διαφοράς, καὶ ὅμως ἐξ αὐτοβούλου καὶ οὐχὶ νομίμου, ἀλλὰ προσηκούσης καὶ συνετῆς μερίμνης πρὸς παραφυλακὴν τῶν ἰδιωτικῶν δικαίων, ἀπέσχον νὰ δικάσωσι πολλάκις τὰς ἀνακοπὰς, καὶ ὑπέδειξαν εἰς τοὺς διαδίκους νὰ ἀποσύρωσι ταύτας. Ἀλλά, ἐὰν τοῦτο σπανίως συνέβη εἰς ἀστικὰς διαφοράς, ἐρωτῶ ὅσους προσήγγισαν τὰ ποινικὰ Δικαστήρια, ἂν δὲν γνωρίζουσι μυρίας περιστάσεις οὐχὶ τόσον σοβαράς, ἀλλὰ πολὺ ὀλιγώτερον, καθ’ ἃς εἴτε οἱ Εἰσαγγελεῖς αὐτοὶ ἀπέσυραν, εἴτε αὐτὰ ταῦτα τὰ Δικαστήρια ὑπέδειξαν εἰς τοὺς Εἰσαγγελεῖς νὰ ἀποσύρωσι τὰς εἰσαχθείσας δικογραφίας.

§147Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχουσι δικαίωμα· τιμωροῦνται.

§148Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι πεπλανημένη ἀντίληψις τῆς ἐννοίας τοῦ νόμου. Ἐγὼ ὑποστηρίζω ὅτι εἶναι δυνητικὴ ἡ διάταξις αὕτη.

§149Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Ἐννοεῖτε κατηγορουμένους κατοικοῦντας ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ Δικαστηρίου καὶ δυναμένους νὰ καταστήσωσι γνωστὰ τὰ γεγονότα ταῦτα εἰς τοὺς Εἰσαγγελεῖς. Ἀλλὰ τί θὰ γίνῃ διὰ κατοικοῦντας μακρὰν τῆς ἕδρας;

§150Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀπάντησις εἶναι προχειροτάτη. Ἐν πρώτοις ὁ ἀνακόψας κατηγορούμενος, ὁ γνωρίζων ὅτι ἡ ἀνακοπή του δικάζεται τὴν πρώτην δικάσιμον μετὰ 15 ἡμέρας, δύσκολον εἶναι νὰ ὑποθέσῃ τις ὅτι δὲν θὰ διώριζε συγχρόνως καὶ τὸν δικηγόρον του, ὅστις θὰ παρακολουθήσῃ τὴν ὑπόθεσιν. Ἀλλά, καὶ ἂν τοῦτο δὲν ἐγένετο, φρονεῖτε σπουδαίως ὅτι εἶναι δύσκολον νὰ εἰδοποιηθῇ ὁ Εἰσαγγελεὺς περὶ τοῦ συμβάντος εἰς τὸν ἀνακόπτοντα; Νομίζετε ὅτι δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξεύρῃ τρόπον, εἴτε δι’ ἐπιστολῆς, εἴτε διὰ τηλεγραφήματος, εἴτε διὰ δικηγόρου νὰ καταστήσῃ γνωστὸν τὸ κώλυμα; Φρονεῖτε ὅτι τοιαύτη δυσκολία εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμφανισθῇ, ὥστε νὰ καταστῇ ἀδύνατος ἡ συνεννόησις πρὸς τὸ Δικαστήριον; Αὐτὸ φαντάζεσθε;

§151ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀκριβῶς.

§152Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ νομίζω ὅτι ὑπὸ τοιαύτας διαρκεῖς ὑποψίας καὶ ἐκζητήσεις περιστάσεων, αἵτινες οὐδαμοῦ φαίνονται στηριζόμεναι, δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ὑπὸ τοιούτους φόβους καὶ ὑπὸ τοιαύτην συρροὴν περιστάσεων, ἀσυλλήπτων καὶ εἰς τὴν φαντασίαν, εἶναι ἀδύνατον νὰ θεμελιώσητε κείμενα νόμων. Ἐν ᾧ κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν, ἣν ἀνέπτυξα ἤδη πρὸς τὴν Βουλήν, οὐδεὶς ὑπάρχει κίνδυνος δικαιολογῶν ἰδίαν νομοθετικὴν πρόνοιαν, εἰς θεμελίωσιν μάλιστα δευτέρας ἀνακοπῆς. Καὶ τὴν γνώμην μου ταύτην, ἐν παρόδῳ λέγω τοῦτο, σκεπτόμενος τὴν περίστασιν, καθ’ ἣν ἤθελε τυχὸν γίνει νόμος τοῦ Κράτους τὸ νομοσχέδιον, εἶχον σκοπὸν νὰ καταστήσω δήλην εἰς τὰς εἰσαγγελικὰς ἀρχὰς καὶ δι’ ἰδίας ἐγκυκλίου νὰ ὑποδείξω τὴν δυνητικὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου τούτου, νὰ ὑποδείξω τὴν μέχρι τοῦδε ἐφαρμογὴν καὶ νὰ ὑποδείξω ὅτι εἰς πᾶσαν περίστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἤθελεν εἰσαχθῆ ἡ ἀνακοπὴ καὶ δὲν παρίσταται ὁ κατηγορούμενος, πρέπει ἡ εἰσαγγελικὴ ἀρχή, ὁδηγὸν ἔχουσα ταύτην τὴν διάταξιν καὶ τὸ ἀδύνατον τῆς δευτέρας ἀνακοπῆς, νὰ σκεφθῇ, ὅπως μὴ εἰσαγάγῃ ταύτην. Διότι φυσικὸν εἶναι ἡ σκέψις ὅτι, διὰ νὰ μὴ παρίσταται ὁ ἀνακόψας κατηγορούμενος, ἐνῷ ἀπειλεῖται ὑπὸ τοῦ ἀπαραδέκτου δευτέρας ἀνακοπῆς, εἶναι ἰσχυρὸν τεκμήριον ὅτι κώλυμά τι βεβαίως ὑπάρχει καὶ ὅτι ἐπὶ τέλους, καὶ ἂν ἀκόμη δὲν ὑπάρχῃ κώλυμα, οὐδὲν ἔχει νὰ χάσῃ ἡ καταδιωκτικὴ Ἀρχὴ καὶ ἡ Πολιτεία, ἂν ἀποσύρῃ τὴν εἰσαγωγὴν τῆς ἀνακοπῆς.

§153Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ἐγκυκλίου θὰ ἀνατρέψητε τὸν νόμον;

§154Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ ἑρμηνείας, κύριε Βουλευτά· ὑμεῖς, ὁ ὁποῖος ἀναχωρεῖτε ἀπ’ ἀντιθέτου ἐκδοχῆς, ὑμεῖς, ὁ ὁποῖος ἀποδίδετε ὑποχρεωτικὴν ἰσχὺν εἰς τὴν διάταξιν, βεβαίως ἔχετε λόγον νὰ πιστεύητε ὅτι ἡ ἐγκύκλιος δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν.

§155Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, διότι θὰ εἶναι ἐγκύκλιος ἀντίθετος πρὸς τὸν νόμον.

§156Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀρθῶς σκέπτεσθε, ἀναχωροῦντες ὅμως ἀπὸ τῆς ἀρχῆς ὅτι ἡ ἔννοια τοῦ νόμου εἶναι οἵαν ὑμεῖς φρονεῖτε, ἀλλ’ ἐγὼ τοὐλάχιστον φρονῶ ὅτι ἡ ἔννοια τοῦ νόμου εἶναι τοιαύτη, οἵα ἐδόθη μέχρι τοῦδε ὑπὸ τῆς ἑρμηνείας, ἡ ὁποία ἐδόθη πάντοτε ὑπὸ τῆς ἐφαρμογῆς· ὅτι δηλαδὴ εἶναι διάταξις δυνητικὴ οὐδέποτε ὑποχρεώσασα τοὺς Εἰσαγγελεῖς· καὶ ἀπορῶ πῶς ὑμεῖς τρίβων τῶν δικαστικῶν πραγμάτων ἰσχυρίζεσθε τοιαῦτα.

§157Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠξεύρω ὅμως καὶ ἀνάγνωσιν καὶ ἀναγινώσκω τὸ ἄρθρον.

§158Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ αὐτὸ εἶναι δύσκολον ἐνίοτε· καὶ ἡ ἀνάγνωσις εἶναι δύσκολος.

§159Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε Ὑπουργέ, μίαν διακοπήν;

§160Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ.

§161Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὅτι ἡ διάταξις περὶ εἰσαγωγῆς τῆς ἀνακοπῆς πρὸς συζήτησιν εἶναι δυνητικὴ συμφωνῶ.

§162Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκούετε, κύριε Μπακόπουλε;

§163Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἀλλ’ ὁ Εἰσαγγελεὺς ἢ δὲν θὰ λάβῃ γνῶσιν τοῦ κωλύματος τοῦ κατηγορουμένου ἢ θὰ λάβῃ γνῶσιν ἔκ τινος ἀνακοινώσεως. Ἂν δὲν λάβῃ γνῶσιν τοῦ κωλύματος....

§164Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον ὅτι τοῦτο εἶναι δυσκολώτατον νὰ τὸ ὑποθέσητε. Ἀλλ’ ἐπὶ τέλους καὶ ἄν ποτε συμβῇ, ὁ Εἰσαγγελεὺς βεβαίως καὶ ἐξ ἰδίας πρωτοβουλίας, σκεπτόμενος ὡς ὑπέδειξα ἤδη, πεποίθησιν ἔχω ὅτι ἀσκῶν τὸ δικαίωμά του δὲν θὰ εἰσαγάγῃ τὴν ἀνακοπὴν μὴ ἐμφανιζομένου τοῦ ἀνακόπτοντος.

§165ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πῶς; πῶς;

§166Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν νομίζητε ὅτι ὀφείλει νὰ τὴν εἰσαγάγῃ ἐκ τοῦ νόμου, τὸ ζήτημα εἶναι λελυμένον ὑπὲρ ὑμῶν, Κύριοι. Ἀλλά, ἂν θεωρῆτε, ὡς ἐγώ, τοῦτο δικαίωμα τοῦ Εἰσαγγελέως, πρέπει νὰ δεχθῆτε ὅτι σωφρόνως θὰ κάμῃ χρῆσιν αὐτοῦ.

§167Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τοῦτο, τὸ ὁποῖον λέγετε, δὲν δικαιολογεῖται ἀπὸ τὸ ἄρθρον τὸ δυνητικόν. Ὁ Εἰσαγγελεὺς θὰ εἰσαγάγῃ τὴν ἀνακοπὴν πρὸς συζήτησιν τὴν πρώτην δικάσιμον μετὰ 15 ἡμέρας, ἂν ὁ κατηγορούμενος δὲν ἐμφανισθῇ· ἡ διάταξις λέγει: ἀπορριπτομένης τῆς ἀνακοπῆς ὡς ἀνυποστηρίκτου, ἂν δὲν ἐμφανισθῇ τις νὰ τὴν ὑποστηρίξῃ, ἡ ἀνακοπὴ ἀπορρίπτεται. Θὰ γίνῃ τί λοιπόν; Ὁ Εἰσαγγελεὺς ἀπαλλασσομένου τοῦ κατηγορουμένου θὰ τὴν ἀποσύρῃ ἐπὶ μόνῃ τῇ ἀπουσίᾳ τοῦ κατηγορουμένου; Ἂν τοῦτο ὑποστηρίζητε ὡς εἰσηγητής.....

§168Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως αὐτὸ ὑποστηρίζω, οὐχὶ ὡς συναγόμενον ἐκ τοῦ νόμου, ἀλλ’ ὡς ἐνδεικνυόμενον ἐκ τῆς προσηκούσης ἀντιλήψεως ἐν τῇ διώξει τῆς κατηγορίας.

§169Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τότε ἐγὼ ὄχι μόνον συμφωνῶ μαζί σας διὰ τὰς ἄλλας διατάξεις τῆς δευτέρας ἀνακοπῆς, ἀλλὰ καὶ δύναμαι νὰ θεωρήσω ὅτι δίδεται κἄτι πλέον εἰς τοὺς κατηγορουμένους ἀπὸ ὅ,τι εἶχον ἕως τώρα.

§170Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ φρονῶ ὅτι εἶναι δυνητικὴ ἡ διάταξις, καὶ δικαιοῦται νὰ τὴν ἀποσύρῃ καὶ ὅτι βεβαίως θὰ τὸ πράξῃ μὴ ἐμφανιζομένου τοῦ κατηγορουμένου. Αὐτὸ ὑποστηρίζω μὲ ὅλην τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἔχῃ τις ὑποστηρίζων γνώμας ἀπὸ ὑψηλῆς θέσεως.

§171Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκάμετε τοιαύτην ἐγκύκλιον;

§172Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ προεξοφλήσω τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς; Ἴσως παρεξηγήθην· νομίζω ὅμως ὅτι σαφῶς ἀνέπτυξα πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι ἐσκέφθην ἁπλῶς νὰ πράξω τοῦτο, ἄν ποτε ἤθελε καταστῆ νόμος τοῦ Κράτους τὸ νομοσχέδιον.

§173Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐνόμιζον ὅτι περὶ τῆς ἰσχυούσης διατάξεως τῆς Δικονομίας ἐκάμετε τοιαύτην ἐγκύκλιον.

§174Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπεράτωσα, κύριοι Βουλευταί, τὰς σκέψεις, τὰς ὁποίας εἶχον νὰ ὑποβάλω. Ἂν ἐπέμεινα καὶ ἐπιμένω εἰς τὴν ἀπόρριψιν τῆς δευτέρας ἀνακοπῆς, ἔπραξα καὶ πράττω τοῦτο ἀφορμώμενος ἀπὸ τῆς ἀφετηρίας ὅτι ἡ ἔλλειψις τῆς δευτέρας ἀνακοπῆς ὑπὸ τοιαύτας προϋποθέσεις καὶ ὑπὸ τοιαύτας ἐκδοχὰς εἶναι ἀδύνατον νὰ ὁδηγήσῃ εἰς ἀδικίας, ὅτι αἱ σπανιώταται περιστάσεις, καθ’ ἃς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ παρουσιασθῇ ἡ ἀνάγκη ταύτης, θεραπεύονται ἐπαρκῶς διὰ τῆς ὁδοῦ, τὴν ὁποίαν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποδείξω εἰς ὑμᾶς. Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπητε: διατί διὰ τὰς σπανίας ταύτας περιστάσεις καταφεύγομεν εἰς ταύτην τὴν ἐξοικονόμησιν καὶ δὲν ἀνοίγομεν τὴν ὁδὸν τῆς δευτέρας ἀνακοπῆς, ἔστω διὰ φραγμῶν αὐστηροτέρων ὡς πρὸς τοὺς λόγους; Τὸ πρᾶγμα εἶναι σαφές, οὐ μόνον διότι κατὰ τὴν λογικὴν αὐτὴν ἔπρεπε καὶ τρίτην καὶ τετάρτην καὶ δεκάτην ἀνακοπὴν νὰ ἀναγνωρίσωμεν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Ἂν εἰς τὴν ἐνάσκησιν τῆς πρώτης ἀνακοπῆς ἀνοίξωμεν ἐν τῇ διατυπώσει τῶν λόγων θύραν πέρα τοῦ σημείου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον φέρει τὸ νομοσχέδιον, ἂν ἀναγορεύσωμεν τουτέστι πᾶν εὔλογον ἢ πᾶν προσῆκον κώλυμα εἰς περιωπὴν τοιαύτην, ὥστε ἐνώπιον αὐτοῦ νὰ ὑποταχθῇ τὸ καθῆκον πρὸς τὴν Πολιτείαν· ἂν ἐξ ἑτέρου ἐπιτρέψωμεν καὶ δευτέραν ἀνακοπήν, ἔστω καὶ δι’ ἀνυπερβλήτους λόγους, καταλύομεν τελείως τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου.

§175ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§176Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ. Λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς ἐπιεικείας, μεθ’ ἧς κρίνουσι τὰ ἡμέτερα Δικαστήρια τὰ ζητήματα ταῦτα, καὶ ἐπὶ τούτου ἐπικαλοῦμαι τὰς ὀρθὰς παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Λαρίσης, ὁ ὁποῖος ὀρθῶς ἐσημείωσεν, ὅτι νομοθετῶν τις πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει τὰ καθ’ ἑαυτὸν λαμβάνοντα χώραν, ἄν, λέγω, λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀδικαιολόγητον πολλάκις ἐπιείκειαν, ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἐκρίθησαν πάντοτε τὰ ζητήματα τῆς ἀνακοπῆς ὑπὸ τῶν Ἑλληνικῶν Δικαστηρίων, ἂν ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας, ὅτι ἤδη ἡ δευτέρα ἀνακοπὴ ἐπιτρέπεται ὑπὸ τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν μόνον εἰς τὴν περίστασιν, καθ’ ἣν ἀπειθήσας δὲν ἐμφανισθῇ ὁ κατηγορούμενος, καὶ ὅμως πάντες γνωρίζομεν ὅτι πάντοτε ἐγένοντο δεκταὶ αἱ δεύτεραι ἀνακοπαί, χωρὶς νὰ ἐρευνηθῇ κἂν ὁ λόγος τῆς μὴ ἀπειθείας· ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν τακτικὴν ταύτην, ἀγόμεθα ἀσφαλῶς εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ μὲν πρώτη ἀνακοπὴ δὲν θὰ μεταβάλῃ τὸ παράπαν τὸ ὑπάρχον καθεστώς, θ’ ἀνοίξῃ εὐρεῖαν τὴν λεωφόρον τῆς ἀκολασίας τῶν κατηγορουμένων, ἡ δὲ δευτέρα ἀνακοπὴ θὰ γίνῃ τακτικὸν ἔνδικον μέσον, εἰς τὸ ὁποῖον πάντοτε πάντες θέλουσι προσφεύγει. Ἐνώπιον τοιούτων κινδύνων, οἱ ὁποῖοι διὰ τὴν ἀγαθὴν πρόθεσιν ἡμῶν νὰ προστατεύσωμεν τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἀτόμου θὰ ἤνοιγον τὴν ὁδὸν εἰς τὴν ἀκολασίαν τῶν κατηγορουμένων, εἰς τὸν πολλαπλασιασμὸν τῶν δικῶν, ἀπέναντι τοιούτων κινδύνων νομίζω ὅτι εἶναι προτιμότερον νὰ ἀρνηθῶμεν τὴν δευτέραν ἀνακοπήν, ἀφοῦ εἴμεθα πεπεισμένοι, ὅτι ὑπὸ τοιαύτην τακτικὴν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ἀδικία τις.

§177Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ὑποθέτομεν· δὲν εἴμεθα πεπεισμένοι.

§178Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον εἶμαι πεπεισμένος.

§179Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ἐπὶ ὑποθέσεως ὡμιλήσατε· μὴ λησμονῶμεν δ’ ὅτι ὁ Ἀριστοτέλης λέγει, ὅτι οἱ καλλίτεροι νόμοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀφήνουσι τὰ ὀλιγώτερα εἰς τὸν δικαστὴν νὰ κρίνῃ.

§180ΙΩ. ΧΡΥΣΟΒΕΛΟΝΗΣ. Λογίζομαι εὐτυχής, κύριοι συνάδελφοι, διότι διαδέχομαι εἰς τὸ βῆμα τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἰδίως μετὰ τὰς δηλώσεις, τὰς ὁποίας ἀπόψε ἔκαμε καὶ διὰ τῶν ὁποίων διεσάφησε πλήρως τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον προέθετο διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀπ’ ἀρχῆς τῆς πρώτης συζητήσεως, ὅτε ἐψήφιζον ἀνεπιφυλάκτως τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, διεῖδον ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔχει βάσιν ὀρθήν, βάσιν ἠθικοποιητικήν, τὴν ὁποίαν ἠθέλησεν ὁ εἰσηγητὴς αὐτοῦ νὰ διασκευάσῃ διὰ τῶν διαφόρων ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου. Δύο εἶναι αἱ καινοτομίαι, αἱ ὁποῖαι ἐπέρχονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὰς ὁποίας εἶχεν ὑπ’ ὄψει ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης· ἡ μὲν μία, νὰ διαπαιδαγωγήσῃ τοὺς πολίτας, ὥστε νὰ ἀτενίζωσι μετὰ πεποιθήσεως εἰς τὴν δικαιοσύνην τῆς πατρίδος των καὶ νὰ προσέρχωνται ἀμέσως καὶ ἄνευ ὑπεκφυγῶν ἐνώπιον αὐτῆς, ἵνα δίδωσι λόγον τῶν ὑπ’ αὐτῶν πεπραγμένων, ὅτε ἠδίκησαν, ἡ δευτέρα δὲ καινοτομία, ἡ ὁποία εἰσάγεται διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, εἶναι νὰ ἐθισθῶσι καὶ διαπαιδαγωγηθῶσιν οἱ κατηγορούμενοι νὰ βλέπωσιν ἐνώπιόν των κατὰ τὴν ὥραν τῆς δίκης παρόντα τὸν παθόντα καὶ τὸν μηνυτὴν καὶ νὰ διεξάγωσι τὴν συζήτησιν περὶ τῆς ἐνοχῆς ἢ μὴ αὐτῶν ἐπὶ παρουσίᾳ ἐκείνων. Αὐταὶ εἶναι αἱ καινοτομίαι, τὰς ὁποίας ἔχει ὡς βάσιν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον καταργῆσαν τὸ δικαίωμα τῆς ἀνακοπῆς ὡς δικαίωμα περιορίζει τὸ παραδεκτὸν αὐτῆς εἰς τὰς περιστάσεις ἐκείνας μόνον, τὰς ὁποίας ὁρίζει ὁ νόμος. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι διὰ τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου λαμβάνει πρόνοιαν ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου νὰ διασφαλίσῃ τὸν τρόπον τῆς ἐπιδόσεως διὰ τοιούτων ἐξασφαλιστικῶν μέτρων κατὰ τὸ ἐνὸν καὶ ἀνθρωπίνως δυνατόν, ὥστε νὰ εἶναι ἡ ἐπίδοσις τῶν κλητηρίων θεσπισμάτων καὶ ὅλων ἐκείνων τῶν ἐγγράφων τῆς προδικασίας ἀσφαλεστέρα παρ’ ὅ,τι ἦτο μέχρι σήμερον διησφαλισμένη, καὶ τοῦτο, διὰ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαιτῇ ἀπὸ τὸν κατηγορούμενον νὰ προσέρχηται καὶ δίδῃ λόγον τῶν ὑπ’ αὐτοῦ πεπραγμένων ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης τῆς πατρίδος ἀμέσως. Καθόσον, ὡς εἴπομεν, αὐτὸς εἶναι ὁ κυριώτερος σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι, ἐφ’ ὅσον τὸ νομοσχέδιον ἔχει τὴν βάσιν ταύτην, θὰ ἔχῃ ἀποτελέσματα πραγματικῶς ἠθικοποιητικά, ἀλλ’ εἰς τὸ ἀπώτερον μέλλον· τὸ μέλλον τοῦτο τὸ ἀπώτερον δύναται νὰ εἶναι πολὺ ἐγγύς, πρὸς τὸ παρόν, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ ἀρνηθῇ οὔτε αὐτὸς ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὅτι βεβαίως μέχρις ὅτου ἐθισθῶμεν εἰς τὴν νέαν ταύτην καινοτομίαν θὰ παρέλθῃ χρόνος. Ἀλλ’ ἡμεῖς κηδόμενοι περὶ τῆς τύχης τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἔχομεν καθῆκον νὰ συμβάλωμεν κατὰ τὸ μέτρον τῶν ἀσθενῶν ἡμῶν δυνάμεων, νὰ ὑποβοηθήσωμεν τὸ ἔργον τοῦ εἰσηγητοῦ τροποποιοῦντες καταλλήλως τὸ δεύτερον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον περιέχει τὴν οὐσίαν καὶ τὴν βάσιν καὶ τὸν σκοπὸν τοῦ νέου νομοθετήματος, ἵνα διασφαλίσωμεν τὰ πράγματα καὶ ἐξασφαλίσωμεν τὴν τύχην τοῦ ἠθικοποιητικοῦ τούτου νομοθετήματος. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι εἰς τὸ ἀπώτερον μέλλον ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ φιλονομώτερος λαὸς τοῦ κόσμου, θὰ συνηθίσῃ νὰ παρουσιάζηται ἀμέσως ἀπὸ τῆς πρώτης κλήσεως ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης καὶ νὰ δίδῃ λόγον τῶν πράξεών του ἐπὶ παρουσίᾳ τοῦ παθόντος καὶ θὰ θεωρῇ ὅτι εἶναι καλλίτερον νὰ ἀδικῆται παρὰ ν’ ἀδικῇ, τὸ νὰ δώσῃ λόγον τῶν πεπραγμένων ἐνώπιον τῆς Ποινικῆς Δικαιοσύνης. Ἀλλὰ μέχρις ὅτου ἐθισθῶμεν καὶ δικασταὶ καὶ δικαζόμενοι εἰς τὸ νέον σύστημα τὸ καθιερούμενον ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἐπίσης βέβαιον ὅτι θὰ ὑπάρξωσι παρεξηγήσεις καὶ ἐκ μέρους τῶν δικαστῶν καὶ ἐκ μέρους τῶν κατηγορουμένων, εἰθισμένων εἰς τὰ ἐπὶ ἑξηκονταετίαν κρατοῦντα καὶ τὰς σκέψεις τοῦ παρελθόντος, ὥστε θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ μὴ ἴδωμεν εὐθὺς ἀμέσως ἐπιτυγχάνοντα τὸν ἠθικοποιητικὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ νὰ θεωρηθῇ ὑπὸ τῆς κοινῆς συνειδήσεως ὡς ἀποτυχὼν εἷς νόμος, ὁ ὁποῖος εἶναι προωρισμένος νὰ φέρῃ λαμπρὰ ἀποτελέσματα εἰς τὸ ἀπώτερον μέλλον. Κηδόμενος ὅθεν τῆς ἐπιτυχίας τοῦ νομοσχεδίου τούτου, κηδόμενος τῆς ἐπιτυχίας τοῦ σκοποῦ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν νὰ ῥίψῃ βλέμμα εὐμενὲς εἰς τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον καὶ ἡ ὁποία διόλου δὲν ἀπέχει ἀπὸ τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον προτίθεται. Σκοπὸς εἶναι νὰ μὴ θεωρηθῇ, ὅτι ἡ ἀνακοπὴ εἶναι δικαίωμα, ἀλλ’ ὅτι τότε εἶναι δεκτή, ὅταν εἶναι δεδικαιολογημένη κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ δικαστοῦ. Ὅταν ὁ δικαστής, εἰς τὸν ὁποῖον συνήθισα νὰ δίδω μεγάλην ἐμπιστοσύνην διὰ τὴν κρίσιν αὐτοῦ, διὰ τὴν ἐπιείκειαν αὐτοῦ, διὰ τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ, θεωρεῖ ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ ἀνακοπή, τότε νὰ γίνῃ αὕτη δεκτή. Σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ δικαζόμενος νὰ θεωρῇ τὴν ἀνακοπὴν ὡς δικαίωμα, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ σκοπὸς οὗτος δὲν ματαιοῦται, ἐνόσῳ ἀπὸ τὴν κρίσιν τοῦ δικαστοῦ ἤρτηται ἂν πρέπει ἡ ἀνακοπὴ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἢ μή. Προκειμένου δὲ περὶ τῆς πρώτης ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τούτου, φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα ἐπιεικέστεροι· πρέπει νὰ δώσωμεν μεγαλειτέραν εὐρύτητα εἰς τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ ὁ δικαστὴς νὰ παραδέχηται εἰς πλειοτέρας περιστάσεις καὶ μὲ μεγαλειτέραν εὐκολίαν τὴν ἀνακοπήν. Παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον καὶ εἰς τὴν ὁποίαν λέγω ἀντὶ τῶν «ἀνυπερβλήτων αἰτίων» νὰ τεθῇ «δεδικαιολογημένων αἰτίων» δὲν ἀπομακρυνόμεθα τοῦ σκοποῦ τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἔχομεν δεδομένον, ὅτι θὰ γίνωνται δεκταὶ ἐκεῖναι μόνον αἱ ἀνακοπαί, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ δικαστοῦ ἔχουσι δεδικαιολογημένας αἰτίας. Ὅσον ἀφορᾷ λοιπὸν τὸν λόγον τοῦτον, ὁ ὁποῖος ὀλίγον διαφέρει τοῦ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ παραδεκτοῦ γενομένου, φρονῶ ὅτι οὐδεμία πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις περὶ τῆς παραδοχῆς του. Τώρα προκειμένου νὰ ἐξετάσωμεν τὸ παραδεκτὸν τῆς δευτέρας ἀνακοπῆς δὲν θέλω νὰ τὸ ἐξετάσω ὑπὸ τὴν αὐτὴν ἔποψιν. Βεβαίως θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ μὴ ἐγίνετο χρῆσις τῆς δευτέρας ἀνακοπῆς, καὶ θὰ ἔχωμεν ὡς σκοπὸν εἰς τὸ μέλλον νὰ ἀποκλείωμεν τὴν δευτέραν ἀνακοπήν, ἀλλ’ ὅταν ὁ λαὸς ἐθισθῇ νὰ ὑποβάλληται εἰς τὴν διαδικασίαν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἀπὸ μακρῶν ἐτῶν εὑρέθησαν τὰ Δικαστήρια εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ παραδέχωνται τὴν δευτέραν ἀνακοπήν, φρονεῖτε ὅτι μετὰ τόσων χρόνων χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τούτου θὰ δυνηθῇ ἀμέσως ὁ δικαστὴς νὰ μὴ δεχθῇ ταύτην; Φρονῶ λοιπόν, ὅτι ὑπό τινας περιορισμοὺς ὄχι νὰ ἐπιτρέψωμεν, ἀλλὰ νὰ μὴ ἀπαγορεύσωμεν τὴν δευτέραν ἀνακοπήν, ὥστε ὁ δικαστὴς νὰ δύναται νὰ κάμῃ χρῆσιν τοῦ μέτρου τούτου εἰς ἀπολύτως σπουδαίας περιστάσεις πρὸς κάλυψιν μεγάλων ἀδικημάτων. Καὶ θὰ ἦτο πολὺ ὀλιγώτερον ἐπικίνδυνον τὸ μέτρον τοῦτο, τῆς παραδοχῆς τῆς δευτέρας ἀνακοπῆς, παρὰ νὰ ἀφήσωμεν ἐκτεθειμένην τὴν δικαιοσύνην τῆς πατρίδος μας εἰς τὸν τρόπον ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον προτείνει ὁ ἀξιότιμος κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὁ ἀπαγορεύων διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου τὴν δευτέραν ἀνακοπήν, διότι τίς δύναται νὰ μᾶς ἐξασφαλίσῃ, ὅτι οἱ κατηγορούμενοι, λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν τὴν σύστασιν ταύτην, ὅπως ἐν περιπτώσει ἀνωτέρας βίας ζητῆται δι’ αἰτήσεως πρὸς τὸν κ. Εἰσαγγελέα ν’ ἀποσύρηται ἡ ἀνακοπή, δὲν θὰ κατορθώνωσιν ἐπισωρεύοντες τοιαύτας αἰτήσεις νὰ ματαιώνωσιν τὴν ἐκδίκασιν πάσης ἀνακοπῆς;

§181Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὁ Εἰσαγγελεὺς θὰ ἔχῃ κἄποιαν βεβαίωσιν, δὲν λέγω ἀπόδειξιν.

§182Ι. ΧΡΥΣΟΒΕΛΟΝΗΣ. Θὰ εἶναι δυσκολώτερον καὶ ἐπικίνδυνον· τὸ καλλίτερον εἶναι νὰ ἀφήσωμεν εἰς τὴν κρίσιν τῶν δικαστῶν τὸ παραδεκτὸν τῆς δευτέρας ἀνακοπῆς εἰς ἐξαιρετικὰς καὶ ἐκτάκτους περιστάσεις.

§183Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ ὁποῖαι θὰ γίνωνται κανών.

§184Ι. ΧΡΥΣΟΒΕΛΟΝΗΣ. Νὰ τὸ ἐξασφαλίσωμεν, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιστάσει νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θὰ ἔχῃ λαμπρὰ ἀποτελέσματα, καὶ δὲν θὰ τὸ ἴδωμεν ἀποτυγχάνον. Ταῦτα τὰ ὀλίγα εἶχον νὰ εἴπω καὶ φρονῶ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος εἶναι πατὴρ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, θέλει δεχθῆ ταῦτα καὶ δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ἀφήσῃ νὰ ἀποτύχῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο διὰ τῆς αὐστηρᾶς αὐτοῦ ἐφαρμογῆς.

§185ΧΡ. ΚΟΡΥΛΟΣ. Μὴ ταρασσέσθω ὑμῶν ἡ καρδία, κύριοι νομικοί, διότι ἰατρὸς ἐγὼ λαμβάνω τὸν λόγον ἐπὶ ζητήματος καθαρῶς νομικοῦ· δὲν θὰ ὁμιλήσω ἀπὸ νομικῆς ἀπόψεως, διότι εἶμαι πεζότατος, ἀλλ’ ἀπὸ κοινωνικῆς ἀπόψεως ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Ἐπὶ τόσας ἡμέρας ἤκουσα διαπρεπεστάτων ἀγορευόντων ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ ὑπεραμυνομένων μόνον τῶν ἀδικούντων, οὐδενὸς δὲ ὑπὲρ τῶν ἀδικουμένων. Πρόκειται περὶ ἐγκλημάτων, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς οἱ ἐν τῇ κοινωνίᾳ βιοῦντες καὶ ἀναστρεφόμενοι μετὰ τοῦ λαοῦ γνωρίζομεν ποῖα ἀποτελέσματα ἔχουσιν ἐπὶ τῆς κοινωνικῆς ἡσυχίας καὶ τῆς κοινωνικῆς τάξεως. Τὰ ἐγκλήματα γνωρίζετε ὅτι εἶναι προμεμελετημένα καὶ ἀπρομελέτητα, καὶ ἐγὼ ὡς ἔνορκος ἐπὶ τῶν ἀπρομελετήτων ὑπῆρξα πάντοτε ἐπιεικής, ἀλλ’ ἐπὶ τῶν προμεμελετημένων ὑπῆρξα πάντοτε αὐστηρότατος, διότι ἔγκλημα, τὸ ὁποῖον διαπράττει τις μετὰ μελέτην καὶ σκέψιν, πρέπει νὰ τιμωρῆται αὐστηρῶς. Δὲν γνωρίζω τί συμβαίνει εἰς ἄλλους νομούς, ἀλλ’ εἰς τὸν ἰδικόν μας νομὸν κυριεῦον ἔγκλημα εἶναι τὸ τῆς ζωοκλοπῆς, καὶ διὰ τὸν νομὸν τὸν ἰδικόν μας αὐτὸ εἶναι τὸ ὑπαγόμενον ὑπὸ τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν. Ἡ ζωοκλοπὴ ἔχει ἐρημώσει ὁλοκλήρους πληθυσμούς· οἱ ζωοκλέπται εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀποφεύγουσι νὰ προσέρχωνται εἰς τὴν δικαιοσύνην εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, οἱ δὲ ἄλλοι οἱ δώσαντες μίαν ξυλιάν, οἱ ὑποπεσόντες εἰς ἓν ἔγκλημα ἐκ τῶν ἀπρομελετήτων προσέρχονται καὶ δικάζονται καὶ ἀποτίνουσι τὴν ποινήν των, ἀλλ’ οἱ ζωοκλέπται, οἱ κλέπται, οἱ πλαστογράφοι, αὐτοὶ ἀποφεύγουσι νὰ παρουσιασθῶσιν εἰς τὴν δικαιοσύνην, διότι διὰ τῶν ἀνακοπῶν κατορθοῦσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιζητεῖ τὸ παρὸν νομοσχέδιον νὰ ἀποφύγῃ, τὴν ἀθώωσιν. Διαπρεπεῖς Βουλευταὶ ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπεστήριξαν τὸ νομοσχέδιον, διηγοῦντο εἰς κύκλον συναδέλφων, ὅτι διάσημος ζωοκλέπτης δικασθεὶς εἰς πενταετῆ φυλάκισιν ἐρήμην προσῆλθεν, ἵνα δικασθῇ, καὶ μόλις εἶδεν ἐπὶ τῶν ἑδρῶν τῶν δικαστικῶν ἀνθρώπους γνωστοὺς ὡς αὐστηροὺς καὶ δικαίους δικαστὰς ἀπεχώρησε καὶ μετὰ μίαν ἑβδομάδα προσδιορισθείσης ἐκ νέου τῆς δίκης προσῆλθε καὶ κατεδικάσθη εἰς μιᾶς ἑβδομάδος φυλάκισιν. Μετὰ ταῦτα δ’ ἔγινε καὶ δήμαρχος, διότι εἶχε κατατρομάξει τὸν τόπον, καί, ἂν δὲν τὸν ἔκαμνον δήμαρχον ἠπείλει, ὅτι θὰ ἐφόνευεν ὅλους, καὶ αὐτοὺς καὶ τὰ παιδιά των. Ὅμοιον συνέβη καὶ εἰς ἐμέ· διηύθυνα τὸ νοσοκομεῖον τῶν Πατρῶν, νοσοκόμος δέ τις μοὶ ἔκλεψε πολλὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα σπεύσας κατέσχον εἰς τὸ σπίτι του. Τὸν ἔφεραν εἰς τὸ νοσοκομεῖον, ὡμολόγησε τὴν πρᾶξίν του καὶ ἐδικάσθη ἐρήμην εἰς ἑνὸς ἔτους φυλάκισιν. Μετὰ μίαν ἢ δύο ἀνακοπάς, κατὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν ὁποίων δὲν ἐκαλούμεθα ἡμεῖς, ἠθῳώθη λόγῳ ἀμφιβολιῶν, διότι ὁ γραμματεύς, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἀναγνώσει τὰ Πρακτικά, εἶχεν ὀμματοϋάλια μὲ τὴν εἰκόνα τοῦ Γεωργίου Σταύρου, καὶ ἐδιάβαζεν ὅσα ἤθελε, καὶ ὅσα δὲν ἤθελε δὲν τὰ ἐδιάβαζεν. Εἰς τὴν τοιαύτην κατάστασιν λάβετε, Κύριοι, ὑπ’ ὄψιν ἕνα χωρικόν, ὁ ὁποῖος ἔχει τὸ βῶδί του καὶ τὸ μουλάρι του, τὰ ὁποῖα εἶναι μέλη τῆς οἰκογενείας του (ἱλαρότης). Μάλιστα, Κύριοι, εἰς τὰ χωρία θεωροῦνται καὶ αὐτὰ ὡς μέλη τῆς οἰκογενείας, καὶ τὰ παιδιὰ προσευχόμενα λέγουσι· φύλαττε, Θεέ μου, τὸν πατέρα μας, τὴ μάννα μας, τοὺς ἀδελφούς μας, τὸ βῶδί μας, τὸ μουλάρι μας, (ἱλαρότης). Συμπεριλαμβάνουσι καὶ αὐτὰ εἰς τὰ ἄτομα τῆς οἰκογενείας. Φαντασθῆτε λοιπὸν τὸν δυστυχῆ χωρικόν, ὁ ὁποῖος ἑτοιμάζεται τὴν ἄλλην ἡμέραν νὰ πάρῃ τὸ βῶδί του, νὰ ὑπάγῃ νὰ σπείρῃ ἢ νὰ ὀργώσῃ, φαντασθῆτε αὐτόν, ὅταν ἐξυπνήσῃ τὴν πρωίαν, νὰ μὴ εὕρῃ τὸ βῶδί του. Ἔτυχον μάρτυς εἰς μίαν τοιαύτην σκηνήν, μεταβὰς ὡς ἰατρὸς εἴς τι χωρίον. Ὁ χωρικὸς εἶχεν ἑτοιμάσει τὰ πάντα, διὰ νὰ μεταβῇ τὴν πρωίαν καὶ ὀργώσῃ τὸν ἀγρόν του, τοῦ ἔκλεψαν ὅμως καὶ τὸ ὑποζύγιον καὶ τὸ βῶδι· τὴν πρωίαν δὲ ὠλοφύρετο ὁλόκληρος ἡ οἰκογένεια, ἐνῷ ὅλοι οἱ χωρικοὶ τοὺς ἔβλεπον, μεταξὺ δὲ τῶν θεωμένων ἦτο καὶ ὁ γνωστὸς ζωοκλέπτης. Ἠρώτησα· διατί δὲν τὸν συλλαμβάνετε, διατί δὲν τὸν καταγγέλλετε; —Διότι θὰ ὑπάγῃ εἰς τὰς Πάτρας, θὰ ἀθῳωθῇ καὶ ἔπειτα θὰ ἔλθῃ νὰ ἁρπάσῃ καὶ ἡμᾶς τοὺς ἰδίους. Μάθετε δὲ ὅτι, ὅπως τὸ Πρακτορεῖον τῶν ἐφημερίδων ἔχει ὀργανώσει ὑπηρεσίαν, διὰ τῆς ὁποίας διανέμει τὰς ἐφημερίδας εἰς ὅλας τὰς ἐσχατιὰς τῆς Ἑλλάδος, οὕτω καὶ οἱ ζωοκλέπται ἔχοντες ὠργανωμένην ὑπηρεσίαν, κλέπτουσιν ἐδῶ τὸ βῶδι, τὴν ἄλλην ἡμέραν τὸ βῶδι εὑρίσκεται εἰς τὴν Λάρισαν· κλέπτει ὁ Λαρισαῖος ἐκεῖ ἓν ἄλογον, καὶ τὴν ἄλλην ἡμέραν τὸ ἔχουσιν ὁδηγήσει εἰς τὴν Σπάρτην. Ἔχουσι δὲ κατορθώσει νὰ μεταβάλλωσι καὶ τὸ χρῶμα τοῦ τριχώματος τοῦ ζῴου, ὥστε, ὅταν εὑρεθῇ, καὶ αὐτὸς ὁ κύριός του δὲν δύναται νὰ τὸ ἀναγνωρίσῃ. Θέτουσιν ἐπὶ τοῦ τριχώματος ὀλίγον κρέας σεσηπός, διὰ τοῦ μέσου δὲ τούτου πίπτουσιν αἱ τρίχες, μεθ’ ὃ φύονται ἄλλαι λευκαί, καὶ βλέπετε ἓν κόκκινον ἄλογον νὰ γίνῃ ἔπειτα ψαρί. Φαντασθῆτε τὸν δυστυχῆ χωρικόν, ὁ ὁποῖος ἔχει τὸ μαννάρι του, διὰ νὰ τὸ φάγῃ τὴν Λαμπράν, νὰ τὸ χάνῃ ἀπὸ ’μπροστὰ ἀπὸ τὰ ’μάτια του. Διατί δι’ ἐκεῖνα τὰ παιδιά, τὰ ὁποῖα ἔμειναν νηστικὰ καὶ δυστυχισμένα, δὲν μεριμνᾶτε, ἀλλὰ μόνον περὶ τῶν ζωοκλεπτῶν καὶ εὑρίσκετε ὅτι ὅλα τὰ γεφύρια εἶναι χαλασμένα καὶ ὅλοι οἱ δρόμοι ἀδιάβατοι καὶ ὅτι καθ’ ἡμέραν ἔχομεν σεισμοὺς καὶ καταποντισμούς; Ὅταν θέλῃ ὁ κατηγορούμενος νὰ προσέλθῃ, προσέρχεται. Καὶ πολλάκις εὑρίσκεται ὁ κατηγορούμενος εἰς τὸ ἀκροατήριον καί, ὅταν βλέπῃ ὅτι οἱ δικασταὶ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν παίρνουν ’μιλιά, ἀποχωρεῖ. Τώρα οἱ δικασταὶ τρομεροὶ φαίνονται εἰς αὐτούς, διότι μετὰ τὴν χειραφέτησίν των διὰ τῶν τελευταίων νόμων, ὅταν προσέρχωνται δι’ ἀνακοπῆς εἰς τὰ Δικαστήρια οἱ τοιοῦτοι ἐγκληματίαι, ἐὰν εἶχον καταδικασθῆ ἐρήμην εἰς ἓξ μηνῶν φυλάκισιν, καταδικάζονται κατ’ ἀντιμωλίαν εἰς ἑνὸς ἔτους. Τώρα οἱ μάρτυρες δὲν φοβοῦνται· προσέρχονται καὶ λέγουσι τὴν ἀλήθειαν, διότι βλέπουσιν ὅτι τὸ ἔγκλημα πατάσσεται. Εἰς τὸν νομὸν Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος κατὰ πολὺ περιεστάλη ἡ ζωοκλοπὴ ἕνεκα τούτου, διότι τιμωροῦνται, διότι δὲν δύνανται νὰ ἀποφύγωσιν. Ἐὰν καταργηθῇ ἡ δευτέρα ἀνακοπή, σᾶς βεβαιῶ ὅτι τὸ ἔγκλημα αὐτὸ θὰ ἐκλείψῃ, καὶ τούτου ἐκλιπόντος θὰ ἀναθαρρήσῃ ἡ κοινωνία καὶ θὰ χαρῇ.

§186ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐδῶ καταργεῖται καὶ ἡ πρώτη ἀνακοπή.

§187ΧΡ. ΚΟΡΥΛΟΣ. Προκειμένου περὶ περιπτώσεων, αἱ ὁποῖαι εἶναι δεδικαιολογημέναι, οἱ δικασταὶ δὲν εἶναι θηρία, εἶναι ἄνθρωποι· θὰ δεχθῶσι τὴν πρώτην ἀνακοπήν, ὅταν ἀποδείξωσιν ὅτι εἶναι ἀληθής. Ἀλλ’ ἵνα ἀποδειχθῇ τοῦτο, θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ τοὺς δικαστὰς νὰ μὴ δέχωνται πιστοποιητικὰ ἰατρῶν, ἀλλὰ νὰ τοὺς φέρωσι μέσα εἰς τὸ Δικαστήριον νὰ ὁρκίζωνται, διότι πολλάκις ἰατροὶ ἐπιστοποίησαν ἀσθένειαν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἐχόρευον εἰς γάμους. Τοιουτοτρόπως, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ δευτέρα ἀνακοπὴ προκειμένου περὶ τοῦ ἐγκλήματος, μὴ ὄντος ἐκ προμελέτης, ἀλλ’ ἐξ ὁρμῆς ψυχικῆς, εἰς ἐκεῖνον ὡς δικαστὴς θὰ ἐπέτρεπον νὰ κάμῃ καὶ δευτέραν ἀνακοπήν, διότι αὐτὸς θὰ εὑρεθῇ πρὸ ἀνυπερβλήτου κωλύματος, οἱ δὲ ἄλλοι δὲν ἔχουσι τοιοῦτον ἀνυπέρβλητον κώλυμα καὶ δύνανται νὰ προσέλθωσιν, ἐκτὸς ἐὰν εἶναι ἀσθενεῖς ἢ ἂν ἔχωσιν ἀσθενῆ βαρέως συγγενῆ των. Τὰ περὶ γεφυρῶν καὶ τὰ λοιπὰ τὰ θεωρῶ ὅτι εἶναι μόνον διὰ νὰ λέγωνται. Ὅταν πρόκειται νὰ περάσουν κανένα κλεμμένο ἄλογο, τὸ περνοῦν καὶ μεσάνυκτα καὶ ἀπὸ τὰ μεγαλείτερα ποτάμια· ὅταν δὲ πρόκειται νὰ ἔλθωσι νὰ δικασθῶσι, τότε δυσκολεύονται, καὶ βεβαίως. Πατάξατε, Κύριοι, τὸ ἔγκλημα, διότι ὑπερεπλεόνασε· μνησθῆτε καὶ τῶν πασχόντων, ὄχι τῶν κατηγορουμένων· μνησθῆτε καὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀδικοῦνται, διότι αὐτοὶ εἶναι οἱ περισσότεροι, αὐτοὶ εἶναι οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι προσφέρουσιν εἰς τὴν Πολιτείαν, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται καὶ φορολογοῦνται, οἱ δὲ ἄλλοι εἶναι αἰσχροὶ φορολόγοι. Ἔφθασαν, Κύριοι, νὰ κλέπτουν καὶ τὰ σκυλλιά. Πτωχὸς ἄνθρωπος κυνηγὸς ἔχει ἕνα σκυλλί, καὶ τοῦ τὸ κλέπτουν. Κλέπτουν ὅ,τι ἄλλο εὕρουν, τὸ σιτάρι καὶ τὸ κριθάρι. Αὐτοὶ οἱ σκοπίμως πράττοντες τὸ ἔγκλημα πρέπει νὰ τιμωρηθῶσι, καὶ νὰ τιμωρηθῶσιν ἀμειλίκτως. (Χειροκροτήματα).

§188Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κατ’ ἀρχὴν εἶμαι καὶ ἐψήφισα ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, καθόσον δι’ αὐτοῦ δίδεται τέρμα εἰς τὸ νὰ παρατηρῶμεν, ὡς μέχρι τοῦδε, νὰ προσάγωνται ἐπιδοτήρια, χωρὶς νὰ ἐπιδίδωνται αἱ κλήσεις πρὸς τοὺς καλουμένους. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 ἐγεννήθησαν ἐν ἐμοὶ διάφοροι ἀπορίαι, τὰς ὁποίας λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω, ἵνα δώσω ἀφορμὴν καὶ δοθῶσι διασαφήσεις ἐπ’ αὐτῶν. Ἐφ’ ὅσον ἡ δίκη ἀναβάλλεται ἕνεκα τῆς ἀπουσίας τῶν μαρτύρων, μικρὰν παρουσιάζει διαφορὰν πρὸς τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἀλλ’ ἐὰν ὅμως καταδικασθῇ τις ὡς λιπομάρτυς, ἡ δὲ δίκη ἐξακολουθήσῃ ὡς πρὸς τὸν κατηγορούμενον καὶ ἀποπερατωθῇ, τὸ παρὸν νομοσχέδιον παρουσιάζει μεγάλην διαφορὰν ὡς πρὸς τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν, διότι ἐξακολουθεῖ νέα δίκη ὡς πρὸς τὸν λιπομάρτυρα, ὁ ὁποῖος ὑποχρεοῦται νὰ ἀνακόψῃ τὴν ἀπόφασιν, ἥτις κατεδίκασεν αὐτὸν ὡς λιπομάρτυρα, καὶ νὰ ὑποβληθῇ εἰς ὡρισμένην διαδικασίαν προβλεπομένην ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου. Ἕνεκα τούτου παρίσταται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ Δημόσιον ὡς κερδοσκόπον, διότι, ἐὰν ὁ κατηγορούμενος κηρυχθῇ ἔνοχος καὶ καταδικασθῇ, καταδικάζεται ἐπίσης καὶ εἰς τὴν καταβολὴν τῶν δικαστικῶν ἐξόδων καὶ τελῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ καὶ ὁ λιπομάρτυς καταδικάζεται νὰ καταβάλῃ καὶ αὐτὸς τὰ ἔξοδα καὶ τέλη τῆς δίκης. Τὸ Δημόσιον ἑπομένως, ἐνῷ ἅπαξ δαπανᾷ, θὰ εἰσπράξῃ δὶς τὸ αὐτὸ ποσὸν καὶ παρὰ τοῦ κατηγορουμένου καὶ παρὰ τοῦ μάρτυρος. Ἡ διαδικασία αὕτη ὡς πρὸς τὸν λιπομάρτυρα μοὶ γεννᾷ τὴν ὑπόνοιαν ὅτι θὰ ἀναγκάσῃ πολλοὺς μάρτυρας νὰ καταθέτωσι κατὰ τὴν ἀνάκρισιν ὅτι οὐδὲν γνωρίζουσιν, ἵνα ἀποφύγωσι νὰ κληθῶσιν ὡς μάρτυρες καὶ ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων, ἵνα μὴ ὑποστῶσι τὰς συνεπείας τὰς προβλεπομένας ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἄλλως τε, ἐνῷ διὰ προηγουμένου νόμου ψηφισθέντος πρό τινων ἡμερῶν ἐκοπτόμεθα πῶς νὰ ἐλαττώσωμεν τὰς ποινικὰς δίκας, ἤδη διὰ τοῦ παρόντος κοπτόμεθα πῶς νὰ αὐξήσωμεν αὐτάς, καὶ θὰ αὐξήσωσι κατὰ πολύ. Αὐτὴν τὴν ἀπορίαν ὑποβάλλω καὶ πιστεύω νὰ ἔχω διασάφησιν ἐπ’ αὐτῆς, προτείνω δέ, ἵνα πρὸς θεραπείαν ἔμμεσον ἀφεθῇ εἰς τὴν κρίσιν τοῦ δικαστοῦ ἂν πρέπει νὰ καταδικάσῃ τὸν λιπομάρτυρα εἰς πρόστιμον καὶ εἰς πληρωμὴν τῶν ἐξόδων τῆς ἀποφάσεως, τεθῇ δηλονότι ἐν τῷ ἄρθρῳ 334 ἀντὶ «καταδικάζεται ὑπὸ τοῦ πταισματοδίκου» ἡ φράσις «δύναται νὰ καταδικασθῇ ὑπὸ τοῦ πταισματοδίκου». Ὡς πρὸς τὰς ἀνακοπὰς τῶν κατηγορουμένων τῶν ἐρήμην δικαζομένων εἶναι τὸ ἀληθὲς ὅτι μέχρι σήμερον πλεῖστοι ἐδικάζοντο ἐρήμην, ἵνα ἀποφεύγωσι τὴν ἀντιπαράστασιν αὐτῶν μετὰ τῶν μηνυτῶν καὶ τῶν μαρτύρων τῆς κατηγορίας, ἀλλὰ τὸ μέτρον τοῦτο καταστέλλεται ἀφ’ ἑνὸς διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἀφοῦ διατάσσεται νὰ καλῆται καὶ εἰς τὴν κατ’ ἀνακοπὴν δίκην ὁ μηνυτὴς καὶ δύο μάρτυρες τῆς κατηγορίας, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διὰ τοῦ νόμου, δι’ οὗ χαρίζεται τὸ ἥμισυ τῶν ἐξόδων εἰς τὰς κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν κατ’ ἀντιμολίαν καταδικαζομένας. Ἀφοῦ λοιπὸν διὰ τῆς προσκλήσεως τοῦ μηνυτοῦ καὶ τῶν μαρτύρων τῆς κατηγορίας θὰ κλεισθῇ ἡ θύρα πρὸς τὸν κατηγορούμενον, ὁ ὁποῖος ἐθεώρει δικαίωμά του νὰ δικάζηται ἐρήμην, νὰ ἀνακόπτῃ τὴν ἀπόφασιν, ἵνα κατ’ ἀνακοπὴν δικασθῇ ἀπόντων τοῦ μηνυτοῦ καὶ τῶν μαρτύρων τῆς κατηγορίας, μοὶ φαίνεται ὅτι οὐ μόνον εἶναι περιτταὶ αἱ ἄλλαι διατάξεις αἱ προβλεπόμεναι ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 238, ἀλλὰ καὶ δὲν εἶναι ὀρθὸν ἀποτόμως ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἄκρου νὰ μεταβῶμεν εἰς τὸ ἕτερον, νὰ καταργήσωμεν δηλονότι τὰς ἀνακοπάς, ἐνῷ μέχρι σήμερον κατὰ κανόνα, δύναμαι νὰ εἴπω, τὰ Δικαστήρια δέχονται καὶ δευτέραν ἀνακοπήν. Ἐν τούτοις ὅμως, καὶ ἂν παραδεχθῶμεν τοὺς ἄλλους λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων αὐστηρὰ μέτρα λαμβάνονται κατὰ τῆς ἀνακοπῆς τοῦ κατηγορουμένου, μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι αὐστηρότατον τὸ μέτρον τῆς καταβολῆς τῶν ἐξόδων τῆς ἐρήμην δίκης. Διότι, ἐὰν μὲν τὰ ἔξοδα τῆς ἐρήμην δίκης εἶναι μόνον αὐτά, ὅσα σήμερον καταβάλλονται, ἔχει καλῶς· ἀλλὰ μοὶ φαίνεται ὅτι κατὰ τὸ ἄρθρον 336 τὰ ἔξοδα τῆς ἐρήμην δίκης κανονίζονται οὕτως: «Εἰς τὰ τέλη τοῦ Πρακτικοῦ, εἰς τὰ τέλη τῆς ἀποφάσεως καὶ εἰς τὰ ἔξοδα τῶν ἐκθέσεων καὶ τῆς κλητεύσεως τῶν κατηγορουμένων». Ἑπομένως δὲν θὰ εἶναι μόνον τὰ τέλη, τὰ ὁποῖα καταβάλλουσι σήμερον οἱ κατηγορούμενοι οἱ ἀνακόπτοντες ἐρήμην ἀποφάσεις, ἀλλὰ θὰ εἶναι καὶ τὰ ἔξοδα τῶν κλήσεων τῶν κοινοποιουμένων πρὸς αὐτούς, καὶ ἑπομένως σχεδὸν ὅλα τὰ ἔξοδα τῆς διαδικασίας. Αὐτὴν τὴν ἀπορίαν ἔχω ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα, καὶ ἤθελον, ἐὰν ἦτο δυνατόν, νὰ μοὶ ἐδίδετο διασάφησις, καθόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὁμιλῶν ἀνέφερεν ὅτι τὰ ἔξοδα τὰ προκαταβαλλόμενα ὑπὸ τοῦ ἀνακόπτοντος θὰ εἶναι ὅσα καὶ σήμερον. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δικαιολογῶν τὸ ἄρθρον τοῦτο ἔλεγεν ὅτι ἀνωτέρα βία θὰ εἶναι καὶ οἰκονομικὴ ἀνάγκη τοῦ κατηγορουμένου. Ἀλλά, διὰ νὰ ἀποδείξῃ ὁ κατηγορούμενος τὴν οἰκονομικὴν ἀνάγκην, καὶ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ ἀνακοπή του, θὰ εἶναι ἠναγκασμένος νὰ καλέσῃ καὶ ἄλλους μάρτυρας ἐκτὸς τῶν μαρτύρων τῆς ὑπερασπίσεως, τῶν γνωριζόντων δηλαδὴ ἐπὶ τῆς οὐσίας τῆς ὑποθέσεως, ἐπὶ τῆς κατηγορίας δηλονότι, μάρτυρος ἐκ τῶν λόγων, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐδικάσθη ἐρήμην, καὶ ἑπομένως θὰ ὑποβληθῇ εἰς δαπάνην μεγαλειτέραν, καὶ ἡ οἰκονομικὴ ἀνάγκη, εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι ὑποβεβλημένος, ἵνα μὴ κατορθώσῃ νὰ προσέλθῃ εἰς τὴν πρώτην δίκην καὶ δικασθῇ ἐρήμην, θὰ εἶναι διπλασία, ὅταν ποιήσηται ἀνακοπήν, ὢν ἠναγκασμένος νὰ φέρῃ ἑαυτὸν καὶ μάρτυρας, ἵνα ἀποδείξῃ τοὺς λόγους τῆς ἀνακοπῆς. Τοιαύτην γνώμην ἔχω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2, ἐν τούτοις ὅμως, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις νομίσῃ ὅτι εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ψηφίσωμεν αὐτό, ὡς ἔχει, δηλῶ ὅτι θὰ ὑπερψηφίσω μὴ θέλων ἀφ’ ἑνὸς νὰ ἀνακόψω τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ διότι ἀφ’ ἑτέρου εἶμαι κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ αὐτοῦ.

§189Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Ὁμολογῶ, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι μεθ’ ὅλην τὴν δικανικὴν δεινότητα καὶ τὴν εὐστροφίαν τοῦ πνεύματος, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως ὑποστηρίξῃ τὸ ὑπ’ αὐτοῦ εἰσηγηθὲν νομοσχέδιον, οὐ μόνον δὲν ἠδυνήθη νὰ μεταβάλῃ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναπτύξω ἐνώπιον ὑμῶν κατὰ τὴν προλαβοῦσαν συζήτησιν, ἀλλὰ τοὐναντίον, νομίζω ὅτι —ἴσως δὲ καὶ πολλοὶ ἐξ ὑμῶν συμφωνήσωσι μετ’ ἐμοῦ — ἐκ τῆς ἀγορεύσεως αὐτοῦ ἔτι μᾶλλον ὀφείλει νὰ ἐπιρρωσθῇ ἡ γνώμη ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζομεν τὰ ἐναντία. Διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὸ παραδεκτὸν ἢ μὴ τῆς πρώτης ἀνακοπῆς, ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ ἀντίληψις, ὑπεστήριξεν ὅτι ἐν τῇ ἀνωτέρᾳ βίᾳ ἢ ἐν τῷ ἀνυπερβλήτῳ κωλύματι συμπεριλαμβάνονται καὶ ὅλαι ἐκεῖναι αἱ περιστάσεις, τὰς ὁποίας ἕκαστος τῶν ὁμογνωμονούντων μετ’ ἐμοῦ ἀνέπτυξεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἤτοι τὰ ἠθικὰ κωλύματα, τὰ χρηματικὰ κωλύματα καὶ ἐν γένει πάνθ’ ὅσα ἡ κοινὴ πεῖρα καὶ ἡ λογικὴ διδάσκει, ὅτι ὄντως εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι κωλύματα πρὸς ἐμφάνισιν ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου. Ἐνῷ δὲ οὕτω πως δίδει αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν, ἐνῷ δηλαδὴ οὕτω καταδεικνύεται ὅτι καταλήγει εἰς τὴν γνώμην ἡμῶν τῶν ὑποστηρικτῶν τῆς γνώμης αὐτῆς, ἐν τούτοις ἐπιμένει ἐν τῇ διατυπώσει τοῦ ἄρθρου ὡς ἔχει, καὶ δὲν θέλει νὰ καθορισθῇ τουλάχιστον, ὥστε νὰ μὴ μείνῃ ὡς ἀόριστον δικαίωμα ἡ πρώτη ἀνακοπή, νὰ ἀναγραφῇ ἡ φράσις ἐκείνη, ἥτις θὰ ἀποκλείσῃ πᾶσαν ἑρμηνείαν καὶ πᾶσαν ἀμφισβήτησιν, ἤτοι ὅτι πᾶσα δεδικαιολογημένη αἰτία δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς λόγος ἀνακοπῆς.

§190Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Οὐσιωδῶς δεδικαιολογημένη.

§191Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Μάλιστα, διότι τοιουτοτρόπως θὰ ἀποκλείσωμεν τὴν ἑρμηνείαν. Νομίζω ὅτι ἐν παντὶ νόμῳ ὁ νομοθέτης πρέπει νὰ ἀποφεύγῃ πάντοτε νὰ δίδῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἑρμηνείας εἰς τὸν δικαστήν, διότι, ἂν ἐν παντὶ ἰσχύει τὸ ἀρχαῖον ῥητὸν ὅτι: «σοφὸν τὸ σαφές», δέον πρῶτον τοῦτο ἐν τοῖς νόμοις νὰ κεῖται. Ἐπίσης δὲ καὶ πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ ἀπαραδέκτου τῆς δευτέρας ἀνακοπῆς ἠναγκάσθη ὁ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς νὰ ἀνομολογήσῃ ὅτι ὑπάρχουσι περιστάσεις, καθ’ ἃς εἶναι δυνατὸν δεδικαιολογημένως νὰ συμβῇ. Ἀλλὰ καὶ πάλιν δὲν ἠθέλησε νὰ ἀναγνωρίσῃ νὰ ἀναγραφῇ ἡ διάταξις τοῦ ἀπαραδέκτου τῆς δευτέρας ἀνακοπῆς, ἀλλὰ διὰ πλαγίων ὑποδείξεων ἐνόμισεν ὅτι ἠδύνατο νὰ θεραπευθῇ τὸ κακόν. Νομίζω ὅτι δὲν χρήζει μεγάλης ἀντικρούσεως τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης λεχθέν, τὸ ὅτι δηλαδὴ εἶναι δυνατὸν αἱ περιστάσεις αὗται νὰ προβλεφθῶσιν ἐξ οἰκείας πρωτοβουλίας τῆς εἰσαγγελικῆς ἀρχῆς μὴ εἰσαγούσης τὴν ἀνακοπὴν ἐν περιπτώσει ἀπουσίας τοῦ κατηγορουμένου, εἴτε δι’ εἰδοποιήσεως εἴτε ἄνευ εἰδοποιήσεως, νομίζω ὅτι εἰς τὸν κατηγορούμενον, ὅταν τῷ συμβαίνῃ τὸ ἀνυπέρβλητον τοῦτο κώλυμα καὶ δώσῃ λόγον κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἀνακοπῆς, νομίζω ὅτι τὸ κώλυμα τοῦτο θὰ συμβαίνῃ εἰς χρόνον ἐλάχιστα ἀπέχοντα ἀπὸ τὸν χρόνον τῆς δίκης, οὕτως ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ εἰδοποιήσῃ τὴν εἰσαγγελικὴν ἀρχὴν περὶ τοῦ κωλύματος τούτου, λαμβανομένων μάλιστα ὑπ’ ὄψιν καὶ τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας, νομίζω ὅτι ζητεῖ τις τὰ ἀδύνατα. Νομίζω λοιπὸν ὅτι δὲν εἶναι πρέπον, ἀφοῦ ἀναγνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης τὸ ὀρθὸν τῶν παρατηρήσεων ἡμῶν νὰ μὴ ἀναγνωρίζῃ καὶ τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων αἴρονται τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα παρατηροῦνται ἐν τῇ διατυπώσει τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἴσως ὅμως, φαίνεται, τὸ ἐγὼ τῆς πατρότητος τοῦ νομοσχεδίου, ἴσως νὰ ἠμπόδισε τὸν Ὑπουργὸν νὰ παραδεχθῇ ἐκεῖνον τὸν τρόπον, ὁ ὁποῖος ὑπὸ τῆς λογικῆς ἐνεδεικνύετο πρὸς ἄρσιν τῶν ἀτόπων τούτων. Νομίζω ὅμως ὅτι πλεῖσται ὅσαι τροπολογίαι ἔχουσιν ὑποβληθῆ, αἱ ὁποῖαι κατέληξαν πᾶσαι εἰς τὸ συμπέρασμα τοῦ διὰ πραγματικοῦ τρόπου καὶ ἀσφαλοῦς ἄρσεως τῶν ἀτόπων τούτων, καὶ νομίζω ὅτι, ὅταν τεθῶσιν αἱ τροπολογίαι αὗται ὑπ’ ὄψιν ἡμῶν, κυρίαρχοι εἴμεθα πάντες νὰ ψηφίσωμεν τὰς τροπολογίας, διὰ τῶν ὁποίων θὰ καταστήσωμεν ὅσῳ τὸ δυνατὸν ἐλαφροτέρας τὰς συνεπείας τοῦ ψηφιζομένου νομοσχεδίου. Ἐπειδὴ ἔχει ψηφισθῆ τὸ πρῶτον ἄρθρον περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐπιδόσεως τῶν ποινικῶν δικογράφων, ἂν τοὐλάχιστον περιωρίζετο εἰς τὸ πρῶτον μέρος, νὰ καταστῇ νόμος τοῦ Κράτους τὸ πρῶτον μέρος; τὸ ἀφορῶν τὸν τρόπον τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς ἐπιδόσεως τῶν δικογράφων, βεβαίως θὰ ἦτο καλὸν τοῦτο, διότι θὰ ἐχρησίμευεν ὡς προπαρασκευὴ πρὸς ἐφαρμογὴν τῆς ἀρχῆς τοῦ νόμου, ἄν, λέγω, περιωρίζετο εἰς τὸ πρῶτον μέρος καὶ ἐπεφυλάττετο διὰ τὴν διατύπωσιν τῶν συνεπειῶν τῶν ἐρημοδικιῶν διὰ βραδύτερον χρόνον, ὅταν ἐφαρμοσθῇ ὁ πρῶτος νόμος ὁ περὶ ἐπιδόσεως τῶν ποινικῶν δικογράφων, ὅτε ἐβλέπομεν ὅτι πράγματι ἠσφαλίσθη ἡ ἐπίδοσις τῶν δικογράφων, τότε ἠδύναντο νὰ τεθῶσι καὶ αἱ αὐστηραὶ συνέπειαι τοῦ ἀποκλεισμοῦ τοῦ δικαιώματος τῆς ἀνακοπῆς. Νομίζω ὅμως ὅτι ὁ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ἔσπευσεν ἐν τούτῳ παρασυρθεὶς ἐκ τῶν ἀλλαχοῦ ἰσχυόντων, ὅπως καὶ πράγματι ἀνέπτυξεν ἐνταῦθα, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο συνετάχθη ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐν Γερμανίᾳ ἰσχυόντων. Ἴσως ὡς νομοσχέδιον μελετημένον ἐν τῷ γραφείῳ ἑνὸς νομομαθοῦς, ἴσως νὰ φέρῃ πάντα τὰ στοιχεῖα ἑνὸς νομοθετήματος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ γίνῃ νόμος, νομίζω ὅμως, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ψηφίσωσι τὸν νόμον τοῦτον, δὲν πρέπει νὰ ἐξετάσωσιν αὐτὸν φερόμενοι ἀπὸ ἀπόψεως ἁπλῶς θεωρητικῆς, ἀλλ’ ὀφείλουσι νὰ ἐξετάζωσι καὶ τὸν λαόν, εἰς τὸν ὁποῖον Θὰ ἐφαρμοσθῇ, καὶ τὰς συνθήκας, ὑπὸ τὰς ὁποίας διατελεῖ καὶ ὁ λαὸς καὶ ὁ τόπος καὶ ἡ συγκοινωνία, ἣν ἔχει. Πρέπει νὰ ἴδωμεν, ἂν ἐν τῷ τόπῳ ἡμῶν, ἔνθα ἡ συγκοινωνία ἐν πολλοῖς εἶναι εἰς τὸ ἀρχέγονον σημεῖον, δύνανται νὰ ἐφαρμοσθῶσιν αὐταὶ αἱ διατάξεις. Δι’ αὐτὸ εἶπον ὅτι πρέπει νὰ ἀναμείνωμεν νὰ ἴδωμεν, ἂν πράγματι δύνανται νὰ ἐφαρμοσθῶσιν ἐν τῷ τόπῳ ἡμῶν αἱ διατάξεις αὗται καὶ τότε νὰ νομοθετήσωμεν καὶ τὰς συνεπείας, τὰς ὁποίας ἀναγράφει ἡ νομοθεσία αὕτη. Εἶναι πολὺ καλὴ ἡ ἀρχή, ὅπως συνηθίσωμεν τὸν πολίτην νὰ σέβηται τὰς Ἀρχάς, ὅταν τὸν προσκαλῶσι νὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον αὐτῶν, νὰ σέβηται τὸν νόμον, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν, ἂν ἔχομεν τὸν πολίτην εἰς ἐκεῖνο τὸ ἐπίπεδον τῆς μορφώσεως, ὥστε νὰ δύναται αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἅμα τῇ ψηφίσει τοῦ νόμου τούτου, νὰ λάβῃ τὴν ἀντίληψιν τῶν ὑποχρεώσεων αὐτοῦ πρὸς τὴν Πολιτείαν. Οἱ νομοθέται πρέπει ψηφίζοντες νὰ ἐξετάζωσι τὸν τόπον, δι’ ὃν ψηφίζουσι, τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ, τὰ ἤθη καὶ ἔθιμα τοῦ λαοῦ, τὴν συγκοινωνίαν τοῦ τόπου, ἐν τῷ ὁποίῳ θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος. Δὲν πρόκειται ἂν ἐλλείπουσιν οἱ Σόλωνες καὶ οἱ Λυκοῦργοι τῆς νέας Ἑλλάδος, καὶ ἴσως διὰ τοῦτο πρέπει ἀναγκαίως νὰ δανειζώμεθα ἐξ ἄλλων ἐθνῶν, μᾶλλον προωδευμένων, νομοθετήματα, ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὰ νομοθετήματα ταῦτα πρέπει νὰ προσαρμόζωνται πρὸς τὰ ἤθη καὶ ἔθιμα τοῦ τόπου καὶ τὴν ἐν γένει κατάστασιν αὐτοῦ ὑπὸ ἔποψιν συγκοινωνίας. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τὰ ἀγαθὰ τῆς συγκοινωνίας καὶ τὰ μέσα αὐτῆς οὕτως ἀνεπτυγμένα, ὥστε νὰ καθίσταται ἀσφαλὴς ἡ ἐπίδοσις τῶν δικογράφων, ἵνα ἀπαιτήσωμεν τὴν ἐφαρμογὴν τῶν βαρειῶν συνεπειῶν· μᾶς λείπουσι τόσα μέσα συγκοινωνίας, ὥστε ἡ αὐτοπρόσωπος μετάβασις εἰς τὰ Δικαστήρια νὰ ὑφίσταται πλεῖστα ὅσα κωλύματα. Δὲν πρέπει λοιπὸν ἀμέσως νὰ ἐφαρμόσωμεν ἐδῶ πᾶν τὸ ἰσχῦον ἐκεῖ, νὰ τὸ μεταφυτεύσωμεν ἐνταῦθα, ἀλλὰ πρέπει σιγὰ καὶ βαθμηδὸν δοκιμάζοντες ἕν πρὸς ἕν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ πολιτισμοῦ, εἰς τὸν ὁποῖον ἔχουσι φθάσει τὰ ἄλλα Κράτη. Νομίζω ὅτι εἶναι ἀναμφισβήτητοι αἱ περιπτώσεις ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας κατέδειξα, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἄνθρωπος νὰ καταδικασθῇ ἀναπολόγητος· δὲν βλέπω λοιπὸν τὴν ἀνάγκην τῆς σπουδῆς νὰ παραδεχθῶμεν τὸ ἀπαράδεκτον τῆς ἀνακοπῆς. Ἂς παραδεχθῶμεν τὸ πρῶτον μέρος μόνον, καὶ μετὰ δύο τρία ἔτη, ὅτε κοινωνικῶς τὰ πράγματα θέλουσι βελτιωθῆ καὶ ἡ συνείδησις τοῦ πολίτου θέλει βελτιωθῆ, τότε νὰ φανῶμεν αὐστηρότεροι καὶ νὰ περικόψωμεν ἀκόμη καὶ ἄλλα δικαιώματα ὡς πρὸς τὰς ἐρημοδικίας.

§192Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§193Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ ζητήματος τοῦ Κανονισμοῦ. Εἰς τὸν πρὸ μικροῦ καταβάντα τοῦ βήματος, κύριοι Βουλευταί, συνάδελφον χθὲς ἐδόθη ὁ λόγος, χωρὶς νὰ εἶναι ἐγγεγραμμένος εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου· σήμερον ἐδόθη ὁ λόγος χωρὶς νὰ εἶναι ἡ σειρὰ αὐτοῦ. Καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἑρμηνευθῇ τὸ γεγονὸς τοῦτο. Δὲν ἀγνοεῖτε, ὅτι ὑπῆρξέ ποτε Βουλὴ ἐν τῷ κόσμῳ, ἥτις εἶχεν ἀπὸ συμφωνίας ἀντιπολίτευσιν, ἡ Βουλὴ τοῦ Μιδάτ. Καὶ τὴν ἑσπέραν ταύτην, κύριοι Βουλευταί, παρετηρήθη, ὅτι ἡ παμψηφία τῆς Βουλῆς ἔχει θέλησιν νὰ συζητήσῃ σοβαρῶς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἤρχισαν αἱ γνῶμαι νὰ διχάζωνται, καὶ ἤρχισαν οἱ Βουλευταὶ νὰ σκέπτωνται ποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωσι τροπολογίαι εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, καὶ ἤρχισαν νὰ σκέπτωνται σοβαρῶς οἱ Βουλευταὶ ποῦ εἶναι δυνατὸν νὰ καταλήξῃ ἡ συζήτησις. Ἀλλ’ ὑπῆρχεν ἀνάγκη νὰ φανατισθῇ ἡ πλειονοψηφία, καὶ τὸ πρᾶγμα ἐγένετο διὰ παραβιάσεως τῆς σειρᾶς τῶν ἀγορευόντων.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς κατὰ τὴν συνήθειάν του ἔχει ἄδικον, διότι ὁ κ. Βοζίκης εἶχεν ἐγγραφῆ χθὲς εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ 1ου ἄρθρου κατὰ λάθος. Ἐζήτησε τὸν λόγον, καὶ ἐγὼ νομίσας ὅτι τὸν ἐζήτησεν ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἄρθρου τὸν ἐνέγραψα εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον. Οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα. Ὅτε ἐζήτησε τὸν λόγον, εἶπον ὅτι εἶναι λάθος τοῦ Προεδρείου, τὸν ἐνέγραψα δὲ εἰς τὸ ἄρθρον 2, καὶ τὸν ἐνέγραψα πέμπτον. Ὥστε ἔχασε τέσσαρας ἀριθμούς. Δι’ αὐτὸ λέγω ὅτι ἔχει ἄδικον ὁ κ. Βουλευτής.

§195Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι· διότι ἀνέγνων μετὰ πολλῶν συναδέλφων χθὲς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, καὶ δὲν ἦτο ἐγγεγραμμένος ἐπὶ τοῦ θέματος.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νὰ λέγητε, ὅτι δὲν ἦτο ἐγγεγραμμένος ἐπὶ τοῦ θέματος, σᾶς λέγω ὅτι δὲν λέγετε ἀκριβῆ.

§197Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι λέγω ἀκριβῆ.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἐπὶ τοῦ χθεσινοῦ γεγονότος ἔχει πολὺ ἄδικον ὁ κ. Βουλευτής, διότι ὁ κ. Βοζίκης εἶναι κατὰ σειράν. Ὁ κ. Βοζίκης εἶχε ζητήσει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς, καὶ τὸν εἶχον ἐγγράψει ἰδιοχείρως.

§199Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ κ. Βοζίκης ἔρχεται παραπλεύρως ἑνὸς ἄλλου.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κουλουμβάκη, ἔχει γραφῆ ἕκτος. Ἐὰν δέ τις ἔχῃ δικαίωμα νὰ παραπονεθῇ, θὰ εἶχον παραπονεθῆ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἐγγραφῆ συγχρόνως μετὰ τοῦ κ. Βοζίκη.

§201Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ὁ κ. Βοζίκης ἐζήτησε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου καὶ ὁ κ. Βοζίκης εἶπεν ὅτι δὲν ἐζήτησε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ 2ου.

§202Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐνῷ ὅλα τὰ ὀνόματα εἶναι τὰ ἓν κατόπιν τοῦ ἄλλου, ὁ κ. Βοζίκης εἶναι παραπλεύρως τοῦ πέμπτου ὀνόματος.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βοζίκης εἶναι κατὰ σειράν, καὶ εἶσθε ἀνακριβής, καὶ ἐπὶ τοῦ χθεσινοῦ γεγονότος, ἐπαναλαμβάνω. Ἐπὶ τούτου βεβαιῶ τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς. Ὁ κ. Βοζίκης ἐζήτησε τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς καὶ τὸν ἐνέγραψα ἰδιοχείρως. Ἐν τῷ τυπογραφείῳ δὲ παρελείφθη τὸ ὄνομά του κατὰ λάθος. Παρεπονέθη λοιπὸν κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς, καὶ ἰδὼν ὅτι ἦτο ἐγγεγραμμένος ὑπ’ ἐμοῦ ἰδιοχείρως τῷ ἔδωκα τὸν λόγον. Ταῦτα διὰ τὴν τάξιν, διότι ὁ Πρόεδρος δὲν συνηθίζει νὰ λέγῃ ἀνακριβείας. Μόνον συνήθως οἱ ἀντιπολιτευόμενοι κατ’ ἀρχὴν λέγουσιν ἀνακριβείας ἑκάστοτε.

§204Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἐπαναλαμβάνω ὅτι εἶπον τὴν ἀλήθειαν.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τοῦτο τὸ ἐπαναλαμβάνω, διότι ἐν ὥρᾳ ἐπισήμου συνεδριάσεως τῆς Βουλῆς ἠθελήσατε νὰ εἴπητε ἀνακρίβειαν εἰς βάρος τοῦ Προεδρείου, διακόπτοντες ὅλην τὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς καὶ τὸ ἐπίσημον τῆς ἡμέρας.

§206Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν διέκοψα τίποτε.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ἐκάμετε. Ἐδείξατε μίαν ἀσχημίαν, καὶ λαμβάνω τὴν εὐκαιρίαν νὰ τὸ παραστήσω τώρα. Ἀντιπολίτευσις εἶναι ἡ ὀρθοφροσύνη.

§208Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶμαι νομιμοφρονέστερος παντὸς ἄλλου, καὶ ὅστις ἀπευθύνεται εἰς ἐμὲ πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν γλῶσσαν ἁβράν.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ καθίσητε ἡσύχως—διότι ὑπάρχουσι μέσα τῆς τάξεως— καὶ σεῖς καὶ ὅλοι ἐνταῦθα.

§210Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Καλὸν εἶναι νὰ δώσητε τέρμα εἰς τὴν συζήτησιν αὐτήν.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ μὴ δίδω τέρμα, διότι ἐνταῦθα ἐπεκράτησεν ἡ ἀρχή, ὅστις ἔχει ἰσχυροτέραν φωνὴν νὰ κάμνῃ ὅ,τι θέλει.

§212Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κανεὶς δὲν ἔχει ἀπὸ σᾶς ἰσχυροτέραν.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ παύσητε, παρακαλῶ. Ὁ κ. Φωτήλας ἔχει τὸν λόγον.

§214ΑΛ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν θὰ ἀσχοληθῶ, Κύριοι, ἐπὶ τῶν δύο ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἐγέννησαν τὰς πολλὰς ἐνταῦθα ἀμφισβητήσεις, ἐπὶ τοῦ ζητήματος δηλαδὴ τῆς πρώτης ἀνακοπῆς καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ἀπαραδέκτου τῆς δευτέρας ἀνακοπῆς. Ἠκούσθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, Κύριοι, πλεῖστοι ῥήτορες καὶ τελευταῖον ἠκούσθη καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, τοῦ ὁποίου ὁμολογῶ ὅτι ἡ ἀγόρευσις ὑπῆρξε τοιαύτη, ὥστε νὰ ἄρῃ πολλοὺς φόβους πολλῶν συναδέλφων, μεταξὺ τῶν ὁποίων βεβαίως οὐχὶ κατὰ τὸ ὅλον, ἀλλὰ κατὰ μέρος, καὶ ἐμοῦ. Δὲν θὰ ἀσχοληθῶ, λέγω, ἐπὶ τῶν δύο αὐτῶν σοβαρῶν ζητημάτων, διότι ἄλλως τε ἐπ’ αὐτῶν ὡμίλησα ἐν τῇ κατ’ ἀρχὴν συζητήσει. Θὰ ἀρκεσθῶ εἰς εὐρυτέραν πως ἀνάπτυξιν τῶν τροπολογιῶν μου, αἵτινες λίαν περιληπτικῶς διετυπώθησαν ἐν τῷ ἐντύπῳ. Ἔχομεν ὑπὸ συζήτησιν, Κύριοι, τὸ ἄρθρον 2. Ἐν τούτῳ ἀναφέρεται: «Ἄρθρον 334.— Ἐάν τις τῶν μαρτύρων ἢ τῶν πραγματογνωμόνων νομίμως κλητευθεὶς (ἄρθρ. 144 κ. ἑ.) δὲν ἐμφανισθῇ, καταδικάζεται ὑπὸ τοῦ Πταισματοδικείου κατὰ γνωμοδότησιν τοῦ δημοσίου κατηγόρου ἢ καὶ αὐτεπαγγέλτως εἰς πρόστιμον δραχμῶν 5 μέχρι 15 καὶ εἰς πληρωμὴν τῶν ἐξόδων τῆς ἀποφάσεως...». Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ εἰς τὸ τέλος ἡ λέξις «συμμέτρως», διότι, ἐὰν δὲν προστεθῇ ἡ λέξις αὕτη, ὁ πρῶτος μάρτυς ἢ ὁ πρῶτος πραγματογνώμων, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ τὴν ἀτυχίαν νὰ περιπέσῃ εἰς τὰς χεῖρας τῆς δικαιοσύνης, ἢ θὰ εἶναι εὐπειθής, ὥστε νὰ παρουσιασθῇ ἐνώπιον αὐτῆς καὶ θὰ πληρώσῃ ὅλα τὰ ἔξοδα τῆς δίκης, ὁ δὲ δεύτερος θὰ ἀπαλλαγῇ ἐντελῶς, διότι οὔτε τὸ Δικαστήριον διατάσσει τὴν ἐκ δευτέρου πληρωμήν, οὔτε ὁ ταμίας εἶναι ὑποχρεωμένος ἢ ἐπιτρέπεται νὰ δεχθῇ τὴν ἐκ δευτέρου πληρωμήν. Ἐὰν δὲ θέλῃ τὸ νομοσχέδιον νὰ τιμωρῇ τὸν μάρτυρα ἢ τὸν πραγματογνώμονα, ὁ ὁποῖος παραμελεῖ τὸ καθῆκόν του, δύναται νὰ αὐξήσῃ τὸ ποσὸν τοῦ προστίμου· δύναται νὰ ἐπιβάλῃ τὸ ὅλον πρόστιμον τῶν 15 δραχμῶν. Νομίζω λοιπόν, ὅτι θὰ ἦτο σκόπιμος ἡ διόρθωσις αὕτη διὰ τῆς προσθήκης τῆς λέξεως «συμμέτρως». Ἐπίσης ἐν τῷ ἄρθρῳ 338 ἀναγράφεται ὅτι: «Ἄρθρον 338. Ἀνακοπὴ κατὰ τῆς ἐρήμην ἀποφάσεως ἐπιτρέπεται μόνον: 1) ἐὰν δὲν τηρηθῶσιν αἱ περὶ τὰς προθεσμίας διατάξεις κατὰ τὸ ἄρθρον 164· καὶ 2) ἐὰν ὁ κατηγορούμενος δὲν ἐνεφανίσθη ἕνεκα νομίμου κωλύματος». Ἀφήνω τὴν δευτέραν περίπτωσιν, ἡ ὁποία ἤγειρε τὴν θύελλαν ἐνταῦθα, καὶ ἀσχολοῦμαι μόνον μὲ τὴν πρώτην. Γράφεται: «Ἐὰν δὲν τηρηθῶσιν αἱ περὶ τὰς προθεσμίας διατάξεις κατὰ τὸ ἄρθρον 164». Νομίζω σκόπιμον, ἵνα ἀντικατασταθῇ ἡ φράσις ὧδε· «ἐὰν δὲν τηρηθῶσιν αἱ περὶ προδικασίας διατάξεις»· διότι δὲν θὰ ἔχωμεν μόνον τὸν κίνδυνον τῆς παραβάσεως τῶν προθεσμιῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων διατυπώσεων, τὰς ὁποίας ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον ἐν τῷ ἄρθρῳ 1, τῶν διατυπώσεων δηλαδὴ τῶν ἐκθέσεων ἀστυνομικῶν Ἀρχῶν, ἱερέων κλπ. Κατωτέρω γράφεται: «ἐκπρόθεσμος ἀνακοπὴ εἶναι τότε μόνον δεκτή, ἐὰν ἡ προθεσμία παρῆλθεν ἐξ ἀνωτέρας βίας εἰδικῶς ἠτιολογημένης ἐν τῇ ἀποφάσει». Νομίζω ὅτι θὰ ἦτο σκοπιμώτερον, ἐὰν τοῦτο διωρθοῦτο κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπον: «ἐκπρόθεσμος ἀνακοπὴ γίνεται δεκτή, ἂν ἡ προθεσμία παρῆλθεν ἐκ νομίμου κωλύματος ἢ ἐκ παραβάσεως τῶν περὶ προδικασίας διατάξεων», Ἡ παρέλευσις τῆς προθεσμίας ἄνευ ὑπαιτιότητος ἐκείνου, καθ’ οὗ παρῆλθε, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ εἶναι ἀξία τιμωρίας. Ἐὰν ἄνευ ὑπαιτιότητος ἀφήσῃ τις νὰ παρέλθῃ ἡ προθεσμία, πρέπει νὰ ἀποκαθίσταται εἰς ἀκέραιον. Τοιαύτην διάταξιν πλεῖσται ξέναι νομοθεσίαι περιέχουσιν, ὡς καὶ ἡ Γερμανική, ὁρίζουσα τὴν εἰς ἀκέραιον ἀποκατάστασιν, παρομοίαν μὲ τὴν in integrum restitutio τοῦ Ῥωμαϊκοῦ Δικαίου. Κατωτέρω λέγει τὸ σχέδιον νόμου ὅτι, ἐν τῇ ἐκθέσει πρέπει νὰ περιέχωνται «καὶ οἱ λόγοι τῆς μὴ ἐμφανίσεως τοῦ κατηγορουμένου κατὰ τὴν ἐρήμην δίκην καὶ τῆς μὴ ἐμπροθέσμου ἀσκήσεως τῆς ἀνακοπῆς ἐπὶ ποινῇ ἀπαραδέκτου». Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς εἰδικῶς ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου. Ὁ δικαστὴς ὁ ποινικὸς εἶναι δικαστὴς τῆς οὐσίας, καὶ ἐν γένει ἐν τῇ ποινικῇ διαδικασίᾳ λαμβάνεται πρὸ παντὸς ἡ οὐσία ὑπ’ ὄψιν καὶ κατὰ δεύτερον λόγον οἱ τύποι. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι πρέπει νὰ λαμβάνωνται οἱ τύποι ὑπ’ ὄψιν, ὅταν οὗτοι προτίθενται νὰ ἐξυπηρετήσωσιν ἀπώτερόν τινα σκοπόν. Ἐνταῦθα ὅμως, Κύριοι, τρέχομεν τοιοῦτον κίνδυνον, ἀφήνοντες τὴν διάταξιν αὐτὴν ὡς ἔχει, νὰ ὑπάρξῃ λόγος σοβαρὸς ἀνακοπῆς, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ περιληφθῇ ἐν τῷ ἐγγράφῳ τῆς ἀνακοπῆς, ὅταν δὲ ἔλθῃ ἡ ὑπόθεσις εἰς τὸ ἀκροατήριον, νὰ προταθῇ καὶ ἀναγνωρισθῇ ὑπὸ τοῦ Δικαστηρίου, ὅτι εἶναι σοβαρός, καὶ ὅμως τὸ Δικαστήριον νὰ ἀπόσχῃ καὶ εἴπῃ εἰς τὸν κατηγορούμενον· δεδικαιολογημένως ἐγένεσο ἐκπρόθεσμος, ἐν τούτοις ὅμως, διότι δὲν ἀνεγράφη ἐν τῷ ἐγγράφῳ τῆς ἀνακοπῆς ὁ σοβαρὸς λόγος αὐτός, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ μὴ ἐπιτρέψωμεν τὴν ἀνακοπήν. Φαντάζεσθε, Κύριοι, ποίαν ἐντύπωσιν προκειμένου περὶ τῆς ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης θὰ προκαλῇ τοιαύτη περίπτωσις ἀπαραδέκτου ἀνακοπῆς; Οἱ λόγοι τῆς ἀνακοπῆς, Κύριοι, δὲν θὰ δημιουργηθῶσιν ἐπ’ ἀκροατηρίου· ἢ ὑπάρχουσιν ἢ δὲν ὑπάρχουσι. Καὶ λέγω ὅτι δὲν θὰ δημιουργηθῶσιν ἐπ’ ἀκροατηρίου, διότι πρέπει νὰ συνοδεύωνται ὑπὸ τῶν ἀναγκαίων ἀποδείξεων. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως υἱοθετήσῃ τὴν τροπολογίαν μου καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ὅπως σοβαρῶς σκεφθῇ ἐπ’ αὐτῆς. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 339 φέρεται: «Ἡ ἀνακοπὴ γνωστοποιεῖται ἀμελλητὶ τῷ πολιτικῶς ἐνάγοντι». Θὰ παρεκάλουν, ὅπως τεθῇ ἡ φράσις: «Ἐὰν οὗτος κατοικῇ ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ Δικαστηρίου», πρὸς ἀποφυγὴν παρεξηγήσεων. Ἐπίσης κατωτέρω φέρεται: «Ἡ ἀνακοπὴ εἰσάγεται ἐπιμελείᾳ τούτου (τοῦ κατηγόρου), ἄνευ κλητεύσεως τοῦ ἀνακόπτοντος». Ἡ διάταξις αὕτη θὰ ἦτο σκόπιμος, θὰ ἦτο ὠφέλιμος, ἐὰν ὁ κατήγορος δὲν ἐλάμβανε τὸν κόπον νὰ καλέσῃ μάρτυρας· ἀλλά, ἀφοῦ θὰ κάμῃ αὐτὸν τὸν κόπον, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ κλητεύσῃ τὸν ἀνακόπτοντα, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ γνωρίζῃ τὴν δικάσιμον τῆς ὑποθέσεως, διότι ἡ ἀνακοπή, ὡς γνωρίζομεν, ἐκδικάζεται μετὰ 15 ἡμέρας ἀπὸ τῆς συντάξεως αὐτῆς, καὶ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ὑπάρχῃ ἡμέρα ἀργίας τοῦ Δικαστηρίου ἐν τῷ μεταξὺ εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ γνωρίζῃ ἀκριβῶς τὴν ἡμέραν τῆς ἐκδικάσεως ὁ ἀνακόπτων. Ἀφοῦ λοιπὸν θὰ γίνῃ ἡ διαδικασία αὐτὴ τῆς κλητεύσεως ἄλλων προσώπων, καλὸν θὰ ἦτο νὰ γίνῃ καὶ διὰ τὴν κλήτευσιν τοῦ ἀνακόπτοντος. Εἰς τὸ ἄρθρον 340 ἔχω νὰ παρατηρήσω τοῦτο. Λέγει τὸ ἄρθρον: «Ἄρθρον 340. Νέοι μάρτυρες πλὴν τῶν ἐξετασθέντων ἐν τῷ ἀκροατηρίῳ ἢ τῇ προανακρίσει ἐνόρκως εἰσὶ πάντοτε παραδεκτοί, ἀλλ’ ἐκ τῶν ἐξετασθέντων ὀφείλει νὰ καλῇ ὁ δημόσιος κατήγορος ἢ ὁ Εἰσαγγελεὺς τὸν παθόντα, τὸν μηνυτὴν καὶ δύο τοὐλάχιστον ἐκ τῶν οὐσιωδεστέρων». Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐξαιρεθῶσι τῆς διατάξεως ταύτης τὰ σιδηροδρομικὰ ἀδικήματα, τὰ πρωτόκολλα τῶν δασοφυλάκων καὶ αἱ ἐφέσεις κατ’ ἀποφάσεων τῶν Πταισματοδικείων, πρῶτον μὲν διὰ τὸ εὐτελὲς τῶν ὑποθέσεων, δεύτερον δέ, διότι δὲν θὰ ἦτο εὔκολον οὔτε ὠφέλιμον νὰ ἐγκαταλείπωσιν οἱ δασοφύλακες τὰς ὑποθέσεις των καὶ οἱ σταθμάρχαι τὴν ὑπηρεσίαν καὶ νὰ ὑποστηρίξωσιν εἰς τὰ Πταισματοδικεῖα τὰς κατηγορίας κατὰ διαφόρων ἀνθρώπων. Ταύτας εἶχον τὰς παρατηρήσεις νὰ κάμω. Παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλήν, ὅπως σοβαρῶς συζητήσῃ ἐπ’ αὐτῶν.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Νικόλαος Παπαϊωάννου.

§216Ν. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Ἐψήφισα, κύριοι Βουλευταί, ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου πάντοτε ἔχων τὴν ἐλπίδα ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἤθελεν ἀποδεχθῆ τροποποιήσεις τινάς, καὶ ἰδίως ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, διότι ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον πράγματι λαμβάνονται ἐγγυήσεις τινὲς περὶ τῆς πράγματι ἐπακριβοῦς παραδόσεως τῶν ποινικῶν δικογράφων εἰς τοὺς κατηγορουμένους καὶ τοὺς μάρτυρας, ἐνῷ τοιαῦται ἐγγυήσεις μέχρι τῆς σήμερον δὲν ἐλαμβάνοντο. Εἶναι γνωστὸν εἰς ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταί, καὶ πρὸ παντὸς εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐνδιέτριψαν εἰς τὰ δικαστικά, πῶς ἐγίνοντο αἱ κοινοποιήσεις τῶν ποινικῶν δικογράφων. Ὁ κλητὴρ ὁ ἐπιτετραμμένος τὴν κοινοποίησιν τῶν κατηγορητηρίων καὶ τῶν κλήσεων τῶν μαρτύρων μετέβαινεν εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου καὶ ἐκεῖθεν διὰ τῶν ἀγωγιατῶν μετεβίβαζε τὰς κλήσεις πρὸς τοὺς κατηγορουμένους πλειστάκις καὶ τοὺς μάρτυρας. Συνεπῶς διὰ τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἤδη νόμος τοῦ Κράτους....

§217Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐγένετο.

§218Ν. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Ἐγένετο, διότι ἐψηφίσθη ἤδη ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Δὲν ἔχει λοιπόν τις νὰ ἀντείπῃ τι, εἰμὴ νὰ ἐπαινέσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, διότι ἔλαβε τοιαύτην μέριμναν περὶ τῆς ἀκριβοῦς κοινοποιήσεως τῶν ποινικῶν δικογράφων. Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον ἄρθρον τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὑποβάλω παρατηρήσεις τινὰς πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ ἐλπίζω, ὅτι κατόπιν τῆς μακρᾶς συζητήσεως καὶ μετὰ τὰς παρατηρήσεις ἐμοῦ καὶ τῶν ἄλλων συναδέλφων ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης θὰ κάμῃ ὑποχώρησίν τινα, διότι πράγματι κίνδυνοι ἐπαπειλοῦσι τοὺς κατηγορουμένους. Πρὸ παντὸς ἔχω νὰ παρατηρήσω ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἄρθρου καὶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 336 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, ἐδαφίου 2, τὸ ὁποῖον λέγει: «Ἐὰν ὁ κατηγορούμενος ἐμφανισθεὶς ἐν τῇ δίκῃ ἀποχωρήσῃ ὁπωσδήποτε ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου, λογίζεται ὡς κατ’ ἀντιμολίαν δικαζόμενος». Ἐὰν δεχθῶμεν, κύριοι Βουλευταί, ἀπολύτως, ὅτι, ὅταν ὁ κατηγορούμενος ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου καὶ δὲν δύναται κατόπιν νὰ ἀποχωρήσῃ μετὰ πρότασιν, τὴν ὁποίαν θὰ κάμῃ περὶ ἀναβολῆς τῆς δίκης, εἶναι λίαν παρακεκινδυνευμένον διὰ τὸν κατηγορούμενον τοῦτον, διότι οἱ πλεῖστοι γνωρίζετε ὅτι κατηγορούμενός τις θέλων νὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης κλητεύει νομίμως τοὺς μάρτυρας τῆς ὑπερασπίσεως του, ἐὰν ὅμως δὲν προσέλθωσιν οἱ μάρτυρες τῆς ὑπερασπίσεως ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου ἢ προσέλθωσι καὶ ἀποχωρήσωσι, τότε ποία εἶναι ἡ τύχη τοῦ κατηγορουμένου, προκειμένου οὗτος νὰ δώσῃ λόγον ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης; Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ὀρθὴ εἶναι ἡ ὑποβληθεῖσα τροποποίησις ὑπὸ τοῦ κ. Πετροπουλάκη, ἥτις λέγει· «Ὁ κατηγορούμενος δύναται ἐμφανιζόμενος ν’ ἀποχωρήσῃ πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς πρὸς ἀπόδειξιν διαδικασίας, μόνον ἂν τὸ Δικαστήριον ἀπέρριψε τὴν περὶ ἀναβολῆς τῆς δίκης αἴτησίν του, στηριζομένην εἰς τὴν μὴ προσέλευσιν τῶν νομίμως κλητευθέντων μαρτύρων του».

§219Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἰσχύει καὶ ἤδη.

§220Ν. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Μάλιστα ἰσχύει, ἀλλ’ εἶναι παρακεκινδυνευμένον νὰ ἀφήσωμεν ἐκτεθειμένους τοὺς κατηγορουμένους ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης ἄνευ ὑπερασπίσεως, ἄλλως τε δὲ ἐκ μιᾶς τοιαύτης ἀναβολῆς δὲν ἔχει νὰ πάθῃ μέγα τι κακὸν ἡ δικαιοσύνη. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνακοπὴν τῶν κατηγορουμένων πραγματικῶς διὰ τοῦ νομοσχεδίου αἴρεται πλέον τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον εἶχον μέχρι σήμερον ἀπὸ τὴν Ποινικὴν Δικονομίαν, καὶ ζητοῦνται διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου λόγοι διατί δὲν ἐνεφανίσθη ὁ κατηγορούμενος ἐνώπιον τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης νὰ δώσῃ λόγον τῶν πράξεών του, καὶ ἰδίως ἀπαιτοῦνται ἀποχρῶντες καὶ σοβαροὶ λόγοι, οἱ δὲ λόγοι αὐτοὶ ἀφίενται πάντοτε νὰ κριθῶσιν ὑπὸ τῶν Δικαστηρίων. Βεβαίως οἱ λόγοι ἐκεῖνοι οἱ ἀναφερόμενοι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ πάντως πρέπει νὰ ὑπάρχωσιν, ἀλλὰ πρὸ παντὸς πρέπει νὰ προστεθῇ κατὰ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον οἱ ἀξιότιμοι βουλευταὶ κ. κ. Χρυσοβελώνης καὶ Ἐξαρχόπουλος, ἡ φράσις «ἢ ἄλλης δεδικαιολογημένης αἰτίας». Καὶ μετὰ τὴν τροπολογίαν ταύτην ἔρχομαι, Κύριοι, εἰς τὸ ζήτημα τῆς δευτέρας ἀνακοπῆς. Ὁποῖοι κίνδυνοι ἐπαπειλοῦσι τοὺς κατηγορουμένους διὰ τοῦ ἀποκλεισμοῦ τῆς δευτέρας ἀνακοπῆς! Οἱ ἐνδιατρίβοντες εἰς τὰ δικαστικὰ αὐτοὶ δύνανται νὰ γνωρίζωσι καλῶς τὸ ζήτημα τοῦτο. Φαντασθῆτε, κύριοι Βουλευταί, κατηγορούμενον μὴ δυνάμενον ἕνεκεν ἀποχρώντων λόγων, ὅπως καὶ τὸ νομοσχέδιον ἀναφέρει, νὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης τὸ πρῶτον καὶ κατόπιν ἀνακόπτοντα αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου νὰ μὴ δυνηθῇ πάλιν δι’ ἀποχρῶντας λόγους νὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἀνακοπῆς του. Τί γενήσεται τότε; Ἡ ἀπόφασις ἡ ἐκδοθεῖσα ἐρήμην γίνεται ὁριστικὴ καὶ τελεσίδικος. Φαντασθῆτε τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον διατρέχει ὁ κατηγορούμενος νὰ ἔχῃ εἰς τὴν ῥάχιν του ἀπόφασιν ὁριστικὴν καὶ τελεσίδικον, ἡ ὁποία γνωρίζετε πῶς ἐκδίδεται ὑπὸ τῶν Δικαστηρίων, ὅταν ἐρήμην δικάζηται ὁ κατηγορούμενος. Δι’ ἁπλούστατον πταῖσμα, τοὐλάχιστον εἰς τὸν εἰκοσαετῆ ἐγὼ βίον μου, εἶδον κατηγορούμενον τιμωρούμενον μὲ φυλάκισιν τριῶν καὶ ἓξ μηνῶν, δι’ ἁπλούστατον δὲ τραῦμα μὲ φυλάκισιν δύο ἐτῶν. Φαντασθῆτε ποία θὰ εἶναι ἡ θέσις τοῦ κατηγορουμένου, διότι δι’ ἀποχρῶντας λόγους, τοὺς ὁποίους θὰ εἶχεν εἰς τὴν πρώτην δίκην καὶ εἰς τὴν κατ’ ἀνακοπὴν τοιαύτην, δὲν ἠδυνήθη νὰ παραστῇ ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης· θὰ ἔχῃ καθ’ ἑαυτοῦ τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν καὶ θὰ ἀποτίσῃ μεγάλην ποινὴν δι’ ἐλάχιστον ἔγκλημα, πλειστάκις δὲ καὶ ἀθῷος ὤν. Ἀλλὰ μήπως εἶναι αὐτὸς ὁ κίνδυνος μόνον, τὸν ὁποῖον διατρέχει ὁ κατηγορούμενος, ὅταν ἀποκλεισθῇ τοῦ δικαιώματος τῆς δευτέρας ἀνακοπῆς; Καὶ ἕτερος μέγιστος κίνδυνος ἐπαπειλεῖ αὐτόν, καὶ οὗτος εἶναι ὁ κίνδυνος τῶν πολιτικῶν ἀποζημιώσεων. Ὁ παθὼν ἐμφανίζεται τὸ πρῶτον ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης, εἰσάγει τὰ πολιτικὰ δικόγραφα καὶ τὴν πολιτικὴν ἀγωγὴν ζητῶν ὑπερόγκους ἀξιώσεις, ὅπως συνήθως συντάσσονται αἱ πολιτικαὶ ἀγωγαὶ ἐνώπιον τῶν ποινικῶν Δικαστηρίων, διότι αἱ πολιτικαὶ ἀγωγαὶ ἐνώπιον τῶν ποινικῶν Δικαστηρίων δὲν ἔχουσι λόγον τὴν ἀποζημίωσιν, ἀλλὰ τὴν παράστασιν τοῦ παθόντος ἐνώπιον τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης. Ἐὰν λοιπὸν ἔχῃ τὴν ἀτυχίαν ὁ τοιοῦτος κατηγορούμενος, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ καὶ καθ’ ἑαυτοῦ τὴν πολιτικὴν ἀγωγὴν καὶ ἐξ ἀνυπερβλήτων λόγων δὲν δυνηθῇ νὰ ἔλθῃ νὰ ὑπερασπίσῃ ἑαυτὸν καὶ ἀποκρούσῃ τὴν ἀγωγήν, θὰ ἔχῃ νὰ πληρώσῃ ἀποζημιώσεις, τὰς ὁποίας ὁ παθὼν δὲν ἐδικαιοῦτο νὰ ζητήσῃ. Καὶ εἶπεν ὁ ἐξ Ἀχαΐας συνάδελφος κ. Μιχαλακόπουλος, ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ποῦ θὰ φθάσωμεν; Θὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τοὺς κατηγορουμένους νὰ κάμωσι καὶ δευτέραν καὶ τρίτην καὶ τετάρτην ἀνακοπήν, καὶ δὲν γνωρίζω πόσας ἄλλας ἀνακοπὰς ἀνέφερε. Λυποῦμαι, διότι ἐξῆλθεν ἀπὸ τοῦ στόματος πεπειραμένου συναδέλφου καὶ διαπρεποῦς νομικοῦ, ὅτι ἐπιτρέπεται καὶ τρίτη καὶ τετάρτη ἀνακοπή. Πάντες οἱ διατρίβοντες εἰς τὰ δικαστικὰ γνωρίζουσιν, ὅτι ἀνακοπαὶ ὑπάρχουσιν αἱ ἑξῆς: ἡ πρώτη, ἡ ἐκπρόθεσμος ἀνακοπὴ καὶ ἡ δευτέρα ἀνακοπή, γνωρίζετε δὲ πότε γίνεται ἡ ἐκπρόθεσμος ἀνακοπή, ὑπὸ ποίας περιστάσεις εὑρίσκεται ὁ κατηγορούμενος, καὶ πότε ἡ δευτέρα ἀνακοπή.

§221Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐν ταῖς δυσὶν αὐταῖς ἀνακοπαῖς ὁ κατηγορούμενος ἀποστέλλεται εἰς τὴν φυλακήν.

§222Ν. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Αὐτὸ ἤθελον νὰ εἴπω. Ὁ ἐνασκῶν ἐκπρόθεσμον ἀνακοπὴν εἴτε συλλαμβάνεται ὑπὸ τῶν ἀρχῶν καὶ ἀποστέλλεται εἰς τὰς φυλακάς, ὁπότε καλεῖ τὸν γραμματέα ἐν ταῖς φυλακαῖς, διὰ νὰ ἀσκήσῃ τὴν ἐκπρόθεσμον ἀνακοπήν, εἴτε προσέρχεται αὐθορμήτως καὶ ἐγκλείεται εἰς τὰς φυλακάς, ὁ δὲ ἐνασκῶν δευτέραν ἀνακοπὴν ὑφίσταται καὶ αὐτὸς τὸ ἴδιον, διότι ἡ ἀπόφασις εἶναι ὁριστική, καὶ εἴτε συλλαμβάνεται οὗτος ὑπὸ τῆς καταδιωκτικῆς ἀρχῆς καὶ προσάγεται ἐνώπιον τοῦ Εἰσαγγελέως, εἴτε ἐρχόμενος αὐτοβούλως ἐνώπιον τοῦ Εἰσαγγελέως ἐγκλείεται εἰς τὰς φυλακὰς καὶ ἐκεῖ ἐνασκεῖ τὴν δευτέραν ἀνακοπήν, καὶ κατόπιν προσέρχεται σιδηροδέσμιος, ὡς βλέπομεν καθ’ ἑκάστην τοὺς κατηγορουμένους μεταφερομένους ἀπὸ τὰς φυλακὰς εἰς τὸ Δικαστήριον, καὶ ἐνώπιον τοῦ ἀκροατηρίου ὑποστηρίζει τὴν δευτέραν ἀνακοπήν του, προσάγει τὰ μέσα τῆς ὑπερασπίσεώς του, καὶ ἡ δικαιοσύνη ἀποφαίνεται περὶ τῆς τύχης αὐτοῦ. Ποῦ εἶναι λοιπὸν ἡ τετάρτη καὶ ἡ πέμπτη ἀνακοπή, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ ἐξ Ἀχαΐας συνάδελφος; Φαίνεται ὅτι ἐξ ὑπερβολικοῦ ζήλου, διὰ νὰ ὑπερασπίσῃ τὸ νομοσχέδιον, ὡμίλησεν οὕτω πως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἐὰν θελήσῃ νὰ μὴ ἀπαγορεύσῃ τὴν δευτέραν ἀνακοπὴν ἢ μᾶλλον νὰ μὴ ἀναφέρῃ ἐντελῶς, ὅτι ἡ δευτέρα ἀνακοπὴ εἶναι ἀπαράδεκτος, νὰ ἀφήσῃ τουτέστι νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐφηρμόζετο μέχρι τοῦδε συνεπείᾳ τῶν διατάξεων τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, ἢ μᾶλλον συνεπείᾳ τῆς ἑρμηνείας, τὴν ὁποίαν ἔδωκαν τὰ Δικαστήρια, διότι ἡ Ποινικὴ Δικονομία δὲν ἀναφέρει δευτέραν ἀνακοπήν, ἀλλὰ τὰ Δικαστήρια ἐπέτρεψαν τοιαύτην, θὰ πράξῃ ἔργον δικαιοσύνης.

§223Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐφεξῆς δὲν θὰ ἐπιτρέπηται, κύριε συνάδελφε· θὰ καταργηθῇ τὸ ἄρθρον 341.

§224Ν. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Δὲν καταργεῖται.

§225Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καταργεῖται τὸ ἄρθρον 341;

§226Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Καταργεῖται.

§227Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἀναγκασθῶσι νὰ τὸ ἐπαναφέρωσιν.

§228Ν. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Ἡ ἀπαγόρευσις τῆς δευτέρας ἀνακοπῆς, κύριοι Βουλευταί, πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι καὶ ἄλλοτε εἰσήχθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐγένετο νόμος τοῦ Κράτους πρὸ διετίας σχεδόν, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο νὰ γίνῃ ἐπανάστασις καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, διότι πραγματικῶς διεκινδύνευσεν ἡ ἐλευθερία τῶν πολιτῶν, καὶ ἠναγκάσθη αὐτὴ ἡ ἰδία ἡ Βουλή, ἡ ὁποία ἐψήφισε τὸν νόμον τοῦτον, νὰ ἔλθῃ κατόπιν νὰ καταργήσῃ αὐτόν. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ἔχομεν πρόσφατον παράδειγμα, ὅτι ἡ κοινὴ συνείδησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ τοιοῦτον, διότι τὰ ἤθη καὶ ἔθιμα δὲν ἐξῳκειώθησαν πρὸς ἄλλα πεπολιτισμένα Κράτη, δὲν πρέπει νὰ ἀπαγορεύσωμεν νὰ ἐνασκῶσιν οἱ πολῖται τὰ δικαιώματα αὐτά, ἐφ’ ὅσον δὲν βλέπομεν σπουδαίους κινδύνους, τοὺς ὁποίους δύναται νὰ διατρέξῃ ἡ Πολιτεία καὶ ἡ δικαιοσύνη διὰ τῆς μὴ καταργήσεως τῆς δευτέρας ἀνακοπῆς. Τὸν περιορισμὸν τῶν δικῶν τῶν ἐρημοδικιῶν ἰδίᾳ ἐπέφερε καὶ ἕτερος νόμος ψηφισθεὶς πρὸ διετίας, ὁ νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου οἱ προσερχόμενοι ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης τὸ πρῶτον καὶ δικαζόμενοι κατ’ ἀντιμολίαν πληρώνουσι τὸ ἥμισυ τῶν ἐξόδων καὶ τελῶν. Γνωρίζετε ποῖον ἀποτέλεσμα ἔφερεν; Ἐγὼ ὡς ἐξ ἐπαγγέλματος δικηγόρος δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι, ἐνῷ ἄλλοτε ἐκ τῶν εἰσαγομένων ποινικῶν ὑποθέσεων ἐνώπιον τοῦ Πλημμελειοδικείου Βόλου ἑκατὸν καθ’ ἑβδομάδα ἐδικάζοντο εἴκοσι τὸ πολὺ κατ’ ἀντιμολίαν, ὅλαι δὲ αἱ ἄλλαι ἐγίνοντο ἐρήμην, ἤδη μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου τούτου εἶναι ζήτημα, ἂν δικάζωνται εἴκοσι ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν ἐρήμην. Ἰδοὺ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ περιορισθῶσιν αἱ δίκαι, διότι πράγματι, ὡς διαβλέπω ἐγώ, τὸ πνεῦμα τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἶναι νὰ περιορίσῃ τὰς δίκας, καὶ οὐχὶ διὰ τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς δευτέρας ἀνακοπῆς. Ἰδοὺ πῶς ἐπέρχεται ἀποτέλεσμα καλὸν ὑπὲρ τῶν πολιτῶν καὶ οὐχὶ διὰ βεβιασμένων μέτρων, οὐχὶ βεβαίως διὰ τοιαύτης ἀπαγορεύσεως τῆς δευτέρας ἀνακοπῆς, ἡ ὁποία ἀπαγόρευσις θὰ γεννήσῃ κίνδυνον νὰ στερηθῶσι πολλοὶ πολῖται τῆς προσωπικῆς των ἐλευθερίας. Ταῦτα εἶχον νὰ παρατηρήσω καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τὰς τροποποιήσεις τὰς ὑποβληθείσας ὑπὸ τοῦ κ. Πετροπουλάκη, ὅτι ὁ κατηγορούμενος δύναται ἐμφανιζόμενος νὰ ἀποχωρήσῃ πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἀποδεικτικῆς διαδικασίας, μόνον ἐὰν προτείνῃ τὴν ἀναβολὴν ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ἐκλήτευσε μάρτυρας ὑπερασπίσεως ἀποδεδειγμένως καὶ νομίμως ἐπίσης νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Χρυσοβελόνη, ὥστε νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ παράγραφος ἡ λέγουσα ὅτι δευτέρα ἀνακοπὴ εἶναι ἀπαράδεκτος καὶ νὰ τεθῇ ὅτι εἶναι πάντοτε δεκτὴ ἕνεκα ἀνυπερβλήτου κωλύματος. Ἐλπίζω ὅτι τὰς παρατηρήσεις μου ταύτας θὰ θελήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν σκεπτόμενος ὅτι ὁ ἄνθρωπος, ὅσον ὑψηλὰ καὶ ἂν ἵσταται, εἶναι ἀτελής, τὰ δὲ ἔργα του δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εἶναι ἀτελῆ.

§229Γ. ΕΞΑΡΧΟΠΟΥΛΟΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν μετὰ τοῦ συναδέλφου κ. Χρυσοβελόνη νὰ ὑποβάλωμεν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, καὶ πρὸς ὑποστήριξιν αὐτῆς νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ ἀναπτύξω αὐτὴν δι’ ὀλίγων. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ ἀνακοπὴ διὰ τοὺς ἐπὶ πλημμελήματι ἢ πταίσματι κατηγορουμένους ἀναγνωρίζεται ὑπὸ τῆς ἡμετέρας Ποινικῆς Δικονομίας ὡς δικαίωμα, ἐνῷ διὰ τοὺς ἐπὶ κακουργήματι κατηγορουμένους δὲν ἀναγνωρίζεται, καὶ ἀναγκάζονται παρουσιαζόμενοι ἐνώπιον τοῦ ἀκροατηρίου μόνον τὴν ἀναβολὴν τῆς ὑποθέσεως νὰ ζητήσωσιν, οὐχὶ δὲ νὰ ἀποχωρήσωσι δικαζόμενοι ἐρήμην. Σήμερον ἡ ἀρχὴ αὕτη, ἡ ἀναγνωρισθεῖσα, διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου αἴρεται, καὶ ἀναγνωρίζεται ὅτι δὲν ἔχει δικαίωμα ὁ κατηγορούμενος ἐπὶ πλημμελήματι ἢ πταίσματι νὰ δικασθῇ ἐρήμην, ἀλλ’ ὑποχρεοῦται νὰ δικασθῇ κατ’ ἀντιμωλίαν, ἐὰν δὲ δὲν ἐμφανισθῇ, μόνον ἕνεκεν ὡρισμένων λόγων καὶ αἰτιῶν ἔχει δικαίωμα νὰ κάμῃ χρῆσιν τῆς ἀνακοπῆς. Καὶ ὡρίσθη ἐν τῷ ἄρθρῳ 338 ὅτι «ὁ κατηγορούμενος ἔχει δικαίωμα νὰ ἐνασκήσῃ τὸ ἔνδικον......». Διὰ τῆς τροπολογίας ἐζητήσαμεν νὰ προστεθῇ ὅτι καὶ πᾶσα ἄλλη αἰτία ἀποχρώντως δεδικαιολογημένη εἶναι ὀρθὸν καὶ δίκαιον ὡς δίδουσα τὸ δικαίωμα εἰς τὸν κατηγορούμενον, ποιούμενον χρῆσιν τῆς ἀνακοπῆς καὶ στηριζόμενον ἐπὶ τῶν λόγων αὐτῆς, νὰ ἀκουσθῇ καὶ νὰ μὴ δικασθῇ ἀναπολόγητος. Ἐπίσης καὶ διὰ τὴν ἐκπρόθεσμον ἀνακοπήν, δι’ ἣν λόγον δι’ ἀποχρώντως δικαιολογημένον κώλυμα δύναται νὰ γίνῃ δευτέρα ἀνακοπή, νομίζω ὅτι καὶ ἡ ἐκπρόθεσμος ἀνακοπὴ διὰ τὸν αὐτὸν λόγον πρέπῃ νὰ γίνῃ δεκτή. Ὁ ἐρήμην καταδικαζόμενος κατηγορούμενος συμφώνως μὲ τὸ νομοσχέδιον ἔχει προθεσμίαν 10 ἡμερῶν ἐν ᾗ περιπτώσει κοινοποιηθῇ πρὸς αὐτὸν ἡ ἀπόφασις, ὅπως ποιήσηται χρῆσιν τῆς ἀνακοπῆς. Νομίζω ὅτι ἡ προθεσμία δὲν εἶναι ἀρκετή· ὁ λιπομάρτυς ἔχει προθεσμίαν 15 ἡμερῶν πρὸς ἐνάσκησιν τῆς ἀνακοπῆς, ἐνῷ ἀντιθέτως ὁ κατηγορούμενος, τοῦ ὁποίου ἡ προσωπικὴ ἐλευθερία κινδυνεύει, ἔχει 10 ἡμερῶν προθεσμίαν. Νομίζω ὅτι συμφώνως πρὸς τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω, εἶναι ὀρθὸν νὰ αὐξηθῇ εἰς 20 ἡμέρας ἡ προθεσμία αὕτη. Ἐπίσης εἰς τὸ νομοσχέδιον ὡρίσαμεν, ὅτι ὁ λιπομάρτυς ἔχει δικαίωμα νὰ ἐνασκήσῃ τὴν ἀνακοπὴν καὶ διὰ πληρεξουσίου, ἐνῷ ἡ διὰ πληρεξουσίου ἐνάσκησις παραλείπεται διὰ τὸν κατηγορούμενον. Καὶ ναὶ μέν, ἐφ’ ὅσον δὲν ἀπαγορεύεται τοῦτο, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὸν ὅτι ὁ πληρεξούσιος δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἀντιπροσωπεύῃ τὸν κατηγορούμενον, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον εἶναι ἀναγεγραμμένον διὰ τὸν λιπομάρτυρα τὸ δικαίωμα τοῦτο, παραλείπεται δὲ διὰ τὸν κατηγορούμενον, εἶναι ὀρθὸν νὰ προστεθῇ ὅτι ἡ ἀνακοπὴ γίνεται εἴτε ὑπὸ τοῦ κατηγορουμένου εἴτε ὑπὸ τοῦ πληρεξουσίου του. Εἶναι γνωστὸν ἐπίσης ὅτι δυνάμει τῆς κειμένης Ποινικῆς Δικονομίας δευτέρα ἀνακοπὴ δὲν ἐπιτρέπεται, διότι κατὰ τὸ ἄρθρον 341 αὐτῆς, τὸ ὁποῖον ἡρμηνεύθη κατὰ τρόπον, ὅστις ὑπὸ τῶν Δικαστηρίων ἐγίνετο δεκτὸς καὶ κατὰ τὴν ἑρμηνείαν ταύτην ἐπιτρέπεται καὶ δευτέρα ἀνακοπή. Ὥστε, ἐφ’ ὅσον διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου τοῦ νομοσχεδίου καταργοῦμεν τὸ ἄρθρον 341, διὰ τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλομεν, ζητοῦμεν νὰ διαγραφῇ τὸ ὅτι δευτέρα ἀνακοπὴ εἶναι ἀπαράδεκτος. Ὥστε νομίζω ὅτι πρέπει εἰδικῶς νὰ προστεθῇ ὅτι καὶ ἡ δευτέρα ἀνακοπὴ γίνεται δεκτὴ ἕνεκεν ἀνωτέρας βίας, ἡ ὁποία εἰδικῶς αἰτιολογεῖται. Τοῦτο πρέπει νὰ γίνῃ δεκτόν, καὶ ἂν πρέπῃ ἀκριβῶς νὰ περιφρουρήσωμεν τὰ δικαιώματα τῆς Πολιτείας, ἡ ὁποία ὁρμᾶται ἀπὸ τῆς σκέψεως ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῶσιν αἱ ἐρημοδικίαι. Μετὰ τὰς παρατηρήσεις ταύτας, ἂν γίνωσι δεκταὶ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον. (Ἰδὲ τροπολογίας ἐν Παραρτήματι Βʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς).

§230Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Καίπερ κηρυχθεὶς κατ’ ἀρχὴν ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου, ὡς διατυποῦται, ἐν τούτοις, ἀφοῦ ἡ ἀρχὴ ἐγένετο δεκτὴ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἀναγκάζομαι νὰ λάβω τὸν λόγον, ἵνα ὑποβάλω μετὰ τοῦ κ. Ἐξαρχοπούλου τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν οὗτος ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2ου. Πρὸ τούτου ὅμως αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι παρακολουθήσας μετὰ προσοχῆς τὰς ἀγορεύσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ὁμιλήσαντος ἐπὶ τοῦ 2ου ἄρθρου κυρίως, ὅπως ἀποκρούσῃ, ἐκτὸς τῶν ἄλλων, καὶ τὴν δευτέραν ἀνακοπήν, ἐπείσθην ἐξ αὐτῶν, ὅτι δὲν ἔδακον τὸ ἄγκιστρον οἱ πολεμήσαντες τὴν δευτέραν ἀνακοπήν, ἀλλὰ τὸ ἔδακεν αὐτὸς ὁ ἴδιος κ. Ὑπουργός, διότι, ἐνῷ ἀναγνωρίζει ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου παύει πλέον ἡ ἀνακοπὴ νὰ εἶναι δικαίωμα τοῦ κατηγορουμένου, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ εἶναι ὀρθόν, ἀλλὰ δέον νὰ θεωρῆται ἀποτέλεσμα ἀνάγκης, ὀφείλει ἐπίσης νὰ ἀναγνωρίσῃ ὅτι εἰς ἀποτέλεσμα ἀνάγκης καὶ ἡ δευτέρα ἀνακοπὴ πρέπει νὰ ἐπιτρέπηται. Εἶμαι τελείως πεπεισμένος, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνεγνώρισε τὴν ὀρθότητα τῶν ἐπιχειρημάτων τῶν προαγορευσάντων, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ μαντεύσω ἕνεκα τίνος λόγου, ἴσως ἕνεκα προσωπικῆς φιλοτιμίας, δὲν θέλει νὰ παραδεχθῇ τὴν ὀρθότητα τῶν ἐπιχειρημάτων αὐτῶν ὅσον ἀφορᾷ τὴν δευτέραν ἀνακοπὴν καὶ διεκήρυξε τὰς θεωρίας, ὅσας ἐντεῦθεν διεκήρυξεν ὅσον ἀφορᾷ τὴν δευτέραν ἀνακοπὴν ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη αὐτῆς, ἐφ’ ὅσον διὰ τῆς κειμένης νομοθεσίας δικαιοῦνται οἱ Εἰσαγγελεῖς νὰ θεραπεύωσι τὸ κακὸν τὸ ἐκ τῆς ἐλλείψεως ταύτης προσγιγνόμενον. Καὶ διὰ τοῦτο, ὅτε κατήρχετο τοῦ βήματος, ἐγὼ παρετήρησα τῷ κ. Ὑπουργῷ, ὅτι ὁ ὕπατος τῶν φιλοσόφων τῆς ἀρχαιότητος, ὁ Ἀριστοτέλης, διδάσκει ἐν τῇ ῥητορικῇ του ὅτι οἱ ἄριστοι τῶν νόμων εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀφήνουσι τὰ ὀλιγώτερα εἰς τοὺς δικαστὰς νὰ κρίνωσιν. Ἀκούσατε τὴν σχετικὴν περικοπὴν τοῦ φιλοσόφου· «Μάλιστα μὲν οὖν προσήκει τοὺς ὀρθῶς κειμένους νόμους ὅσα ἐνδέχεται πάντα διορίζειν αὐτούς, καὶ ὅτι ἐλάχιστα καταλείπειν ἐπὶ τοῖς κρίνουσιν». Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος γνωρίζω ὅτι εἶναι μελετητὴς τῶν ἀρχαίων συγγραφέων, βεβαίως θὰ γνωρίζῃ τὴν γνώμην ταύτην τοῦ Ἀριστοτέλους, ἀλλὰ σᾶς εἶπον ὅτι εἴτε ἐκ προσωπικῆς φιλοτιμίας εἴτε διότι ἡ ἐπίθεσις τῆς Βουλῆς ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου ἢ ἡ ἀντίκρουσις τούτου ὑπ’ αὐτῆς δὲν διενηργήθη κατὰ τὴν κρίσιν του μὲ τὴν δέουσαν ἠρεμίαν, ἐπιμένει εἰς τὴν γνώμην του καὶ δὲν θέλει νὰ ἐπιτραπῇ καὶ ἡ δευτέρα ἀνακοπὴ διὰ τοῦ 2ου ἄρθρου. Ἀλλ’ ἀφοῦ, σᾶς εἶπεν, ἀναγνωρίζει κατάστασιν ἀνάγκης διὰ τὴν πρώτην ἀνακοπὴν καὶ ἀναγνωρίζει τοιαύτην καὶ διὰ τὴν δευτέραν, διατί δὲν θεσπίζει ταύτην; Καί, ἵνα ὁμιλήσω καὶ διὰ παραδειγμάτων, ἀναφέρω τὰ ἑξῆς. Γίνεται πρώτη ἀνακοπὴ κατὰ τὸ νομοσχέδιον, τὴν πρώτην δικάσιμον μετὰ 15 ἡμέρας δέον νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὸ Δικαστήριον, ὑποθέσατε ὅμως ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς Κυκλάδας, ὅπου τὸ ἀτμόπλοιον δὲν προσεγγίζει εἴς τινας νήσους ἐγκαίρως, ἀπολείπεται ὁ κατηγορούμενος ἀνακόπτων κατὰ τὴν δικάσιμον καὶ ἀπορρίπτεται ἡ ἀνακοπή, καθισταμένης οὕτω τελεσιδίκου τῆς ἀποφάσεως. Ὁ κατηγορούμενος τότε θὰ ἐγκλεισθῇ εἰς τὰς φυλακὰς τελείως ἀναπολόγητος. Ὑπάρχει λοιπὸν κατάστασις ἀνάγκης καὶ διὰ τὸ ἐπιτρεπτὸν τῆς δευτέρας ἀνακοπῆς, καὶ ἀντὶ νὰ καταφεύγωμεν εἰς τὴν μεγαλοφροσύνην τοῦ Εἰσαγγελέως ἢ εἰς τὴν φιλανθρωπίαν τῶν δικαστῶν ὀρθότερον θὰ ἦτο νὰ ἀναγράψωμεν εἰς τὴν δευτέραν ἀνακοπὴν ἐν τῷ νόμῳ, περιορίζοντες ὅμως βεβαίως μόνον εἰς τὴν ἀνωτέραν βίαν τοὺς λόγους αὐτῆς. Τοῦτο ἀνεγνώρισε καὶ ἡ τελευταία νομοθετικὴ συνείδησις, διὸ καὶ ἐν τῇ παρελθούσῃ Βουλῇ ἐνομοθετήθη καὶ ὁ θεσμὸς τῆς δευτέρας ἀνακοπῆς καὶ ἀνεγνωρίσθη καὶ αὐτὸ ὡς ἔκτακτον μέσον ἔνδικον μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι διὰ ταύτην καταβάλλεται τέλος ἰδιαίτερον. Ὑποθέτω λοιπὸν κατόπιν πάντων τούτων ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ δεχθῇ ἐπὶ τέλους νὰ θεσπίσῃ καὶ τὴν δευτέραν ἀνακοπὴν ἐν τῷ ἄρθρῳ, ἐὰν δὲ τοῦτο πράξῃ, τὸν βεβαιῶ τότε ὅτι θὰ εὕρῃ τὴν Βουλὴν πᾶσαν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν εἰσέρχομαι εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν τροπολογιῶν, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξαν οἱ προαγορούσαντες συνάδελφοι, ἔχω ὅμως μετὰ τοῦ κ. Ἐξαρχοπούλου ὑποβάλει τὴν ἑξῆς τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀκούσῃ. Προκειμένου περὶ τῆς προθεσμίας ὁρίζει τὸ ἄρθρον 338: «Ἡ ἀνακοπὴ γίνεται παρὰ τῷ γραμματεῖ τοῦ ἐκδόντος τὴν ἐρήμην ἀπόφασιν Δικαστηρίου ἐντὸς δέκα μὲν ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἐπιδόσεως αὐτῆς, ἐὰν ἡ ἡ ἐρήμην ἀπόφασις ἐκοινοποιήθη προσωπικῶς εἰς τὸν καταδικασθέντα, ἐντὸς 30 δὲ ἡμερῶν, ἐὰν δὲν τῷ ἐκοινοποιήθη προσωπικῶς...» Ἡ τροπολογία ἡ ὑποβληθεῖσα ὑφ’ ἡμῶν οὐδαμῶς παραβλάπτει τὴν ἔννοιαν, ἀλλὰ μόνον προστίθησι τὸ ἑξῆς: «αὐτοπροσώπως ἢ διὰ πληρεξουσίου», τοῦθ’ ὅπερ ἀναγράφεται ἐν τῷ ἄρθρῳ 335 προκειμένου περὶ λιπομαρτύρων. Προτείνεται ἐπίσης διὰ τῆς τροπολογίας, ὅπως ἡ προθεσμία τῶν 10 ἡμερῶν, ἥτις ὁρίζεται διὰ τοῦ ἄρθρου, ἂν κοινοποιηθῇ προσωπικῶς εἰς τὸν κατηγορούμενον ἡ ἀπόφασις, νὰ αὐξηθῇ εἰς 20 ἡμέρας, διότι ὑπάρχει μεγάλη διαφορά, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, ὅπως θὰ σᾶς εἴπω, μεταξὺ τῶν δέκα ἡμερῶν, ἐφ’ ὅσον ἐνεργεῖται προσωπικῶς πρὸς τοὺς κατηγορουμένους ἡ ἐπίδοσις, καὶ τῶν 30 ἡμερῶν, ἂν ἡ ἀπόφασις δὲν τῷ ἐκοινοποιήθη προσωπικῶς, ἀφοῦ μάλιστα ἡ ἐπίδοσις θὰ ἐνεργῆται κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 335, ὅπερ ὁρίζει ὅτι τὰ πρόσωπα τὰ ἐπιτετραμμένα τὴν ἐπίδοσιν ὀφείλουσιν ἀμελλητὶ τὸ δικόγραφον, τὴν κλῆσιν ἢ τὸ κλητήριον θέσπισμα νὰ τὸ δίδωσιν εἰς τὸν καλούμενον. Ἀφοῦ λοιπὸν ἔχομεν τὴν βεβαιότητα ἐκ τοῦ νομοσχεδίου ὅτι θὰ ἐπιδίδηται ἀμελλητὶ τὸ δικόγραφον εἰς τὸν κατηγορούμενον, ὀρθὸν εἶναι, ἐφ’ ὅσον ὁρίζεται ἑνὸς μηνὸς προθεσμία διὰ τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἡ ἐπίδοσις δὲν ἤθελε γίνει προσωπικῶς πρὸς αὐτόν, νὰ ὁρισθῇ 20 ἡμερῶν προθεσμία, ὅταν θὰ γίνηται προσωπικῶς ἡ ἐπίδοσις, ἀφοῦ εἶναι βέβαιον καὶ εἰς τὴν μίαν περίπτωσιν, καθ’ ἣν τῷ κοινοποιεῖται προσωπικῶς, καὶ εἰς τὴν δευτέραν, καθ’ ἣν δὲν κοινοποιεῖται αὐτῷ προσωπικῶς, ὅτι τάχιστα ὁ κατηγορούμενος θὰ λάβῃ τὴν κοινοποιουμένην κλητήριον ἀπόφασιν. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν θὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν εἰς τὴν παραδοχὴν τῆς τροπολογίας ταύτης. Ἡ τροπολογία ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐκπρόθεσμον ἀνακοπήν, τὴν ὁποίαν ἀναγράφει καὶ θεσπίζει τὸ νομοσχέδιον, ἐν τῷ σχετικῷ ἄρθρῳ, τοῦ ὁποίου ἀναγράφεται ὅτι «ἐκπρόθεσμος ἀνακοπὴ εἶναι τότε μόνον δεκτή, ἐὰν ἡ προθεσμία παρῆλθεν ἐξ ἀνωτέρας βίας εἰδικῶς ἠτιολογημένης ἐν τῇ ἀποφάσει». Ὀρθὸν βεβαίως τοῦτο· διότι, ἀφοῦ ἡ ἐμπρόθεσμος ἀνακοπὴ δὲν θεωρεῖται δικαίωμα, πολὺ περισσότερον δὲν δύναται νὰ θεωρῆται δικαίωμα ἡ ἐκπρόθεσμος ἀνακοπή. Θὰ ἦτο λοιπὸν ὀρθὸν νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἐκπρόθεσμος ἀνακοπὴ ὄχι μόνον ἐξ ἀνωτέρας βίας, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἄλλων ἀνυπερβλήτων αἰτίων εἰδικῶς αἰτιολογουμένων ἐν τῇ ἀποφάσει, διότι δυνατὸν μὲν ἐν δεδομένῃ τινὶ περιστάσει νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἀνωτέρα βία, ἀλλὰ δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσιν ἄλλα ἀνυπέρβλητα αἴτια, τὰ ὁποῖα προκειμένου περὶ τῆς ἐμπροθέσμου ἀνακοπῆς ἐξήγησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἀπεδέχθη ὡς δυνάμενα νὰ ὑπάρξωσι. Τούτων οὕτως ἐχόντων ὑποβάλλω μετὰ τοῦ συναδέλφου μου κ. Ἐξαρχοπούλου τὴν τροπολογίαν ταύτην εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς). Δὲν ἔχω ἄλλο τι νὰ προσθέσω Κύριοι, εἰμὴ νὰ διαδηλώσω, ὅτι θεωρῶ ὅτι ὑπάρχει ἐπιβεβλημένον καθῆκον εἰς ἐμὲ δικηγόρον Βουλευτὴν νὰ διαμαρτυρηθῶ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης κατὰ τῆς γνώμης ἐνίων συναδέλφων, μὴ δικηγόρων, οἱ ὁποῖοι νομίζουν ὅτι ἡ ἀντίδρασις, ἡ ὁποία ἐγεννήθη κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ ἀπὸ τοὺς δικηγόρους Βουλευτὰς καὶ ἀπὸ τοὺς δικηγορικοὺς συλλόγους τοῦ Κράτους, ἐγεννήθη, διότι προσβάλλονται δῆθεν τὰ δικηγορικά των συμφέροντα.

§231ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τοὐναντίον, προστατεύονται.

§232Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ἀκριβῶς.

§233Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Εἴτε σήμερον εἴτε αὔριον θὰ ἔλθωσιν εἰς τοὺς δικηγόρους.

§234Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν θὰ ἤξιζε τὸν κόπον, κύριε συνάδελφε, νὰ φέρητε ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον.

§235Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Κύριε συνάδελφε, σᾶς λέγω ὅτι ἠναγκάσθην νὰ τὸ εἴπω, διότι πρὸ ὀλίγου τὸ ἤκουσα λεγόμενον ἀπὸ Βουλευτάς.

§236Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δύνανται νὰ ἔχωσιν οἱανδήποτε γνώμην θέλουσιν· αὐτὸ εἶναι ἀδιάφορον διὰ τοὺς Βουλευτὰς τοὺς ἐκδηλώσαντας ἐναντίαν γνώμην.

§237Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ἡ πλάνη πρέπει νὰ διαλυθῇ.

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, κύριε Βουλευτά, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀπαντήσητε εἰς ἐπίκρισιν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ δὲν θὰ ἐπέτρεπον νὰ ἀκουσθῇ ἐν τῇ Βουλῇ, διότι δὲν εἶναί ποτε δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ ὅτι οἱ δικηγόροι Βουλευταὶ μάχονται ὑπὲρ ἰδίων συμφερόντων.

§239Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, πρέπει νὰ λέγωμεν τὰ σῦκα σῦκα καὶ τὴν σκάφην σκάφην, τουτέστι τὴν ἀλήθειαν καθαρὰν καὶ ἀπερίφραστον. Δὲν ἀρκεῖ τὸ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτεθῶσι ταῦτα, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος· ἀρκεῖ ὅτι ταῦτα λέγονται καὶ διαδίδονται, ὡς εἶπον.

§240Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ εἴμεθα τελείως ἀδιάφοροι περὶ τοῦ ποίαν γνώμην ἔχουσιν.

§241Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ὄχι· ἡ ἀλήθεια πρέπει νὰ λέγηται.

§242Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Νὰ λέγηται, ἀλλὰ καὶ νὰ εἴμεθα ἀδιάφοροι εἰς τοιαύτας διαδόσεις.

§243Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Πρέπει νὰ γνωρίζῃ τὴν ἀλήθειαν καὶ ὁ κόσμος, διότι ἡ ἀλήθεια δὲν φέρει ἀποτελέσματα, ἐφ’ ὅσον τὴν ἀγνοεῖ ὁ κόσμος. Πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ κοινὴ γνώμη καὶ οἱ μὴ δικηγόροι Βουλευταί, ὅτι οἱ δικηγόροι οἱ εὑρισκόμενοι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ οἱ δικηγορικοὶ σύλλογοι πᾶν ὅ,τι ἔπραξαν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ἔπραξαν ἀπὸ χρηστοῦ συνειδότος καὶ ἀπὸ πεποιθήσεως ἀκραδάντου, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο γινόμενον νόμος τοῦ Κράτους ἀντὶ τοῦ σκοποῦ τοῦ καλοῦ, ὃν φρονεῖ ὅτι δι’ αὐτοῦ ἐπιδιώκει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἀντὶ τοῦ σκοποῦ τοῦ καλοῦ θὰ γίνῃ βλάβης καὶ πιέσεως πρόξενον καὶ θὰ ἔχῃ τὰ ἀντίθετα ἀποτελέσματα ἀφ’ ὅσα ἐπιδιώκονται δι’ αὐτοῦ. Ταῦτα πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Βουλὴ καὶ νὰ κρίνῃ, ὅτι, ἀφοῦ οἱ μόνοι δυνάμενοι νὰ ἔχωσι γνώμην μετὰ κύρους ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ὁμοφώνως ἀποφαίνονται κατ’ αὐτοῦ, πάντως τὸ τοιοῦτο σημαίνει ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔχει τι τὸ σοβαρῶς ἐλαττωματικόν. (Χειροκροτήματα).

§244Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Εἴπετε ὅτι πρέπει νὰ ἐπιτρέπηται δευτέρα ἀνακοπή.

§245Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ὡς ἔκτακτον μέσον.

§246Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Διατί τοῦ εὐεργετήματος τῆς δευτέρας ἀνακοπῆς νὰ ἀπολαύωσι καὶ οἱ ζωοκλέπται;

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ· δὲν δύνασθε οὔτε νὰ διακόψητε, διότι ὁ ἀγορεύων ἐπεράτωσε τὸν λόγον του, ἀλλά, ἂν θέλητε νὰ σᾶς ἐγγράψω, νὰ ὁμιλήσητε. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μουσούρης.

§248Γ. ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Ἐπιθυμῶν, κύριοι Βουλευταί, νὰ μὴ συντελέσω εἰς παράτασιν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν ἀπήντησα, ὡς ὤφειλον, εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, εἰς ἀπάντησιν ὅσων ἐγὼ εἶπον ἐνώπιον ὑμῶν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἀλλὰ μεθ’ ὅλην τὴν ἐπιθυμίαν, τὴν ὁποίαν ἔχω, νὰ μὴ συντελέσω εἰς τὴν παράτασιν τῆς συζητήσεως δὲν δύναμαι νὰ ἀφήσω ἐκθέτους δύο τροπολογίας, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον ἐν σχέσει μὲ τὸ συζητούμενον δεύτερον ἄρθρον, τόσῳ μᾶλλον, ὅσῳ αἱ τροπολογίαι αὗται δὲν ἐγγίζουσι τὴν καρδίαν τοῦ νομοσχεδίου, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, τὴν ὁποίαν δὲν θέλω νὰ θίξω, ὅπως δὲν θέλω νὰ πικράνω καὶ τὴν ἀρκετὰ πικραμμένην καρδίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§249Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι καθόλου πικραμμένη.

§250Γ. ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Ἀλλ’ ἔκρινα ὅτι ὤφειλον νὰ ὑποστηρίξω τὰς τροπολογίας, διότι αὗται ἔχουσι σκοπὸν καὶ θὰ ἔχωσι τὴν συνέπειαν νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, θὰ ἔχωσι τὸ ἀποτέλεσμα νὰ ἀποφύγωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον τὰ κακά, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπέλθωσιν ἐκ τῆς πλημμελοῦς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ. Καὶ ἡ μὲν πρώτη τροπολογία δὲν θὰ ἀπαιτήσῃ μεγάλην συζήτησιν, διότι ἐλπίζω ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς δὲν θὰ ἀρνηθῇ νὰ τὴν ἀποδεχθῇ ἅμα ἀκούσῃ ταύτην. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶχε τὴν πρόνοιαν νὰ θεραπεύσῃ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον ὁμολογουμένως ὑπῆρχε κατὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν ποινικῶν δικῶν, τὸ ἄτοπον ὅτι, ἐνῷ ὁ πολιτικῶς ἐνάγων ὁ παριστάμενος κατὰ τὴν ἐρήμην τοῦ κατηγορουμένου δίκην ἦτο ἔκτοτε διάδικος, ἦτο δυνατὸν νὰ προοδεύσῃ ἡ δίκη, νὰ δικασθῇ δηλαδὴ ἡ κατὰ τῆς ἐρήμην ἀποφάσεως ἀνακοπὴ τοῦ κατηγορουμένου, καὶ οὗτος νὰ μὴ ἔχῃ γνῶσιν τῆς ἀνακοπῆς καὶ τῆς συζητήσεως αὐτῆς, καὶ εἶχε τὴν πρόνοιαν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς νὰ γράψῃ ἐν τῷ προσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν καὶ ἀκριβῶς ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ, ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ δημόσιος κατήγορος εἶναι ὑπόχρεος νὰ κοινοποιῇ τὴν γενομένην ἀνακοπὴν εἰς τὸν πολιτικῶς ἐνάγοντα ἢ τὸν ἀντίκλητον αὐτοῦ. Ἀλλά, ἐνῷ ἔσχε τὴν πρόνοιαν καὶ ἐφρόντισε νὰ θέσῃ τὴν διάταξιν ταύτην, δὲν ὥρισε τὸν τρόπον καὶ τὸν χρόνον τῆς κοινοποιήσεως, καὶ ἑπομένως, ἂν δὲν διορθώσωμεν τὸ κακὸν τοῦτο, θὰ ἔχωμεν τὸ ἄτοπον ν’ ἀποβῇ τελείως ἀτελεσφόρητος ἡ διάταξις αὕτη, διότι, ἂν δὲν ὁρίσωμεν τὸν τρόπον καὶ τὸν χρόνον τῆς κοινοποιήσεως, οἱ ὑπάλληλοι τῆς Εἰσαγγελίας καὶ ὁ γραφεὺς τοῦ δημοσίου κατηγόρου, εἰς τοὺς ὁποίους, ὡς εἶναι φυσικόν, θὰ ἀνετίθετο ἡ ἐκτέλεσις τῆς ἐργασίας ταύτης, ἠδύναντο νὰ παραλείψωσιν εἴτε ἐκ δόλου εἴτε ἐξ ἀμελείας τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντος τούτου, εἴτε οὐδόλως ἀνακοινοῦντες εἰς τὸν πολιτικῶς ἐνάγοντα τὴν γενομένην ἀνακοπὴν εἴτε ἀνακοινοῦντες ταύτην τὴν προτεραίαν τῆς δίκης, οὕτως ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν οὗτος νὰ συνεννοηθῇ μετὰ τοῦ συνηγόρου αὐτοῦ καὶ νὰ μὴ δυνηθῇ νὰ παρασταθῇ κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἀνακοπῆς, ὅπως ὑποβάλῃ τὰ δίκαιά του. Ὑπέβαλον ἕνεκα τούτου προσθήκην, κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 2, τὴν ὁρίζουσαν ὅτι «Ἡ ἀνακοπὴ γνωστοποιεῖται τῷ πολιτικῶς ἐνάγοντι ἢ τῷ πληρεξουσίῳ ἢ ἀντικλήτῳ αὐτοῦ τῷ διωρισμένῳ παρὰ τῇ ἕδρᾳ τοῦ Δικαστηρίου ὑπὸ τοῦ κατηγόρου κλπ.», νὰ προστεθῇ «κοινοποιεῖται κατὰ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νόμου τούτου ἐντὸς πέντε ἡμερῶν ἀπὸ τῆς συντάξεως αὐτῆς», ὅτι δηλαδή, ὅταν γίνῃ ἀνακοπή, εἶναι ὑπόχρεος ὁ Εἰσαγγελεὺς ἢ ὁ δημόσιος κατήγορος νὰ ἀποστείλῃ ἔγγραφον εἰς τὸν πολιτικῶς ἐνάγοντα ἢ εἰς τὸν ἀντίκλητον αὐτοῦ, ἐν τῷ ὁποίῳ νὰ ἀναφέρηται ὅτι ἐγένετο ἡ ἀνακοπὴ κατὰ τῆς ἀποφάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν προέβη ὡς πολιτικῶς ἐνάγων, τοῦτο δὲ τὸ ἔγγραφον νὰ κοινοποιῆται κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου, ἂν γίνῃ νόμος, δηλαδὴ ὁ δικαστικὸς κλητὴρ τῆς Εἰσαγγελίας ἢ ὁ χωροφύλαξ νὰ εἶναι ὑπόχρεοι νὰ κοινοποιῶσιν αὐτὸ εἰς τὸν πολιτικῶς ἐνάγοντα ἢ εἰς τὸν ἀντίκλητον αὐτοῦ καὶ νὰ συντάσσωσιν ἐπιδοτήριον, καὶ οὕτω δὲν θὰ εἶναι δυνατὴ ἡ παραβίασις τῆς διατάξεως, τὴν ὁποίαν ἔσχε τὴν πρόνοιαν νὰ θέσῃ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Θεωρῶ περιττὸν νὰ ἀπασχολήσω περισσότερον τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς διατάξεως ταύτης, διότι τὰ πράγματα εἶναι σαφῆ· πρόκειται περὶ προσθήκης, ἡ ὁποία οὐδεμίαν θὰ φέρῃ σύγχυσιν, δὲν θὰ πλήξῃ διόλου τὴν καρδίαν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης τουλάχιστον τὴν μικρὰν τροπολογίαν ταύτην δὲν θὰ ἔχῃ λόγον νὰ μὴ ἀποδεχθῇ.

§251Γ. ΠΩΠ. Καὶ ἡ Βουλή;

§252Γ. ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Καὶ ἐννοεῖται τότε ὅτι ἔτι μᾶλλον θὰ ἀποδεχθῇ αὐτὴν ἡ Βουλή. Μεγαλειτέραν ἔτι σημασίαν ἔχει ἑτέρα τροπολογία, κατὰ τὴν ὁποίαν μετὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 2, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἐν ᾗ περιπτώσει ὁ κατηγορούμενος δὲν ἐμφανισθῇ, δικάζεται ἐρήμην, νὰ θέσωμεν τὰς ἑξῆς λέξεις, τὰς ὁποίας ἔχω ἐν τῇ τροπολογίᾳ. Ὅτι δικαζομένης ἐρήμην τοῦ κατηγορουμένου τῆς ὑποθέσεως νὰ δύναται —μὴ ἐκπλαγῆτε κύριοι Βουλευταί, διότι θὰ ἀναφέρω ἀμέσως καὶ τὴν πηγήν, ἐκ τῆς ὁποίας ἠρύσθην τὴν τροπολογίαν ταύτην—, νὰ δύναται ὁ πληρεξούσιος δικηγόρος τοῦ κατηγορουμένου νὰ παρίσταται κατὰ τὴν δίκην καὶ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὸ Δικαστήριον, ὅτι ὁ κατηγορούμενος δὲν ἐκλητεύθη νομίμως ἢ ὅτι ὑπάρχει νόμιμος λόγος δικαιολογῶν τὴν μὴ ἐμφάνισίν του. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ Δικαστήριον, ἂν εὕρῃ βασίμους τοὺς ἰσχυρισμούς του, ἀναβάλλει τὴν δίκην. Ἡ τροπολογία μου ἔχει ἀκριβῶς ὡς ἑξῆς: «Δικαζομένης τῆς ὑποθέσεως ἐρήμην τοῦ κατηγορουμένου δύναται νὰ παραστῇ πᾶς πληρεξούσιος αὐτοῦ δικηγόρος, ὅπως ὑποβάλῃ ὅτι ὁ κατηγορούμενος δὲν ἐκλητεύθη νομίμως ἢ ὅτι δὲν ἐνεφανίσθη ἕνεκα τοῦ ἐν τῷ ἑπομένῳ ἄρθρῳ ἀναφερομένου νομίμου κωλύματος, ὅπερ δικαιοῦται νὰ ἀποδείξῃ. Τὸ Δικαστήριον, ἐὰν εὕρῃ βασίμους τοὺς ἰσχυρισμοὺς αὐτοῦ, ἀναβάλλει τὴν δίκην». Τὴν διάταξιν ταύτην, κύριοι Βουλευταί, ἠρύσθην ἐκ τοῦ ἄρθρου 465 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας. Τὸ ἄρθρον τοῦτο, τεθειμένον ἐν τῷ κεφαλαίῳ περὶ διαδικασίας κατὰ φυγοδίκων καὶ ἀπόντων ἐνώπιον τοῦ Κακουργιοδικείου ὁρίζει ἐπὶ λέξει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Εἰς τὸν ἀπόντα δὲν δίδεται ἐξ ἐπαγγέλματος συνήγορος, εἶναι δεκτὸς ὅμως ἕκαστος, ὅστις παρίσταται, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ αὐτὸν ἢ διὰ νὰ ἀποδείξῃ νόμιμα κωλύματα, καταστήσαντα ἀδύνατον τὴν ἐμφάνισίν του. Ἀποδειχθείσης νομίμου κωλύσεως, δίδει τὸ Δικαστήριον νέαν πρὸς ἐμφάνισιν προθεσμίαν, παρελθούσης δὲ αὐτῆς ἀνωφελῶς, δικάζει κατ’ ἐρήμην». Ὁ νομοθέτης τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, προκειμένου περὶ ἐκδικάσεως ἐρήμην τῶν κατηγορουμένων δίκης ἐνώπιον τοῦ Κακουργιοδικείου, ἐφρόντισε νὰ θέσῃ διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἐν ᾗ περιπτώσει ὁ κατηγορούμενος πρόκειται νὰ δικασθῇ ἐρήμην, δύναται οἱοσδήποτε πολίτης νὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου, νὰ ζητήσῃ τὴν δικογραφίαν, νὰ μελετήσῃ αὐτήν, νὰ παρατηρήσῃ ἂν ἐτηρήθησαν ἅπασαι αἱ κατὰ τὸν νόμον διατάξεις τῆς κλητεύσεως τῶν κατηγορουμένων καί, ἐν ᾗ περιπτώσει εὕρῃ, ὅτι αἱ διατυπώσεις αὗται δὲν ἐτηρήθησαν, νὰ ὑποβάλῃ τοὺς λόγους τοῦ ἀκύρου τῆς κοινοποιήσεως εἰς τὸ Δικαστήριον, τὸ ὁποῖον θὰ δικάσῃ. Ἀλλὰ δύναται ἐκτὸς τούτου νὰ εἴπῃ εἰς τὸ Δικαστήριον· «ὁ κλητευθεὶς εἶχε νόμιμα κωλύματα, ἕνεκα τῶν ὁποίων δὲν ἠδύνατο νὰ ἐμφανισθῇ, καὶ παρακαλῶ νὰ ἐπιτρέψῃ τὸ Δικαστήριον ν’ ἀποδείξω τὰ κωλύματα ταῦτα». Καὶ δύναται ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος ὁ ξένος, ὁ μὴ δικηγόρος καὶ μὴ πληρεξούσιος, νὰ προσαγάγῃ μάρτυρας καὶ ἀποδείξῃ ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν ὁ κλητευθεὶς νὰ προσέλθῃ ἕνεκα οἱουδήποτε λόγου, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐὰν τὸ Δικαστήριον εὕρῃ ὅτι τὰ κωλύματα ταῦτα ἀποδεικνύονται ὑπὸ τοῦ ὑπερασπιστοῦ αὐτοῦ τῆς ζωῆς ἢ τῆς ἐλευθερίας τοῦ δικαζομένου ν’ ἀναβάλῃ τὴν ὑπόθεσιν καὶ δώσῃ ἑτέραν προθεσμίαν πρὸς ἐμφάνισιν. Ἀλλά, ἂν ὁ νομοθέτης ἡμῶν ἔθηκε τὴν διάταξιν ταύτην προκειμένου περὶ ἐκδικάσεως δικῶν ἐνώπιον τοῦ Κακουργιοδικείου ἐρήμην τοῦ κατηγορουμένου, δὲν ὑπάρχει ὁ αὐτὸς λόγος, δὲν ὑπάρχει μείζων λόγος, ὅπως δεχθῶμεν τοῦτο, προκειμένου περὶ ἐκδικάσεως δίκης ἐνώπιον τοῦ Πλημμελειοδικείου; Ὑπάρχει μείζων λόγος, διότι, ἐνῷ ὁ δικαζόμενος ἐνώπιον τοῦ Κακουργιοδικείου ἐρήμην δύναται κατὰ τὰς διατάξεις τῆς Ποινικῆς Δικονομίας ὁποτεδήποτε ἐμφανιζόμενος ν’ ἀνακόψῃ τὴν ἀπόφασιν καὶ προκαλέσῃ ἀμέσως νέαν ἐκδίκασιν, καὶ μάλιστα ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ αὐτὸς ὁ Εἰσαγγελεύς, καίτοι ἔχει ἀπόφασιν κατὰ τοῦ κατηγορουμένου, ὅταν ἐμφανισθῇ οὗτος ἢ συλληφθῇ, εἶναι ὑπόχρεος ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν νὰ προκαλέσῃ νέαν συζήτησιν τῆς ὑποθέσεως, ἵνα δικασθῇ ἐκ νέου, καταστρεφομένης τελείως τῆς ἀποφάσεως τῆς ἐρήμην τοῦ καταδικασθέντος ἐκδοθείσης, προκειμένου περὶ ἀποφάσεως κατὰ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον, ἅμα ὁ καταδικασθεὶς ἐρήμην συλληφθῇ, οὐδὲν δικαίωμα ἀνακοπῆς κέκτηται, πλὴν ὅταν ἀποδείξῃ ἀνυπέρβλητα κωλύματα. Ὁ δικαιολογητικὸς λόγος, ὁ ὁποῖος προεκάλεσε τὸν νομοθέτην νὰ θέσῃ τὴν διάταξιν διὰ τὰς ἀποφάσεις τοῦ Κακουργιοδικείου, ὁ αὐτὸς ἔτι μᾶλλον ὑπάρχει καὶ διὰ τὸ Πλημμελειοδικεῖον. Ἀλλά, κύριοι Βουλευταί, ἀνεξαρτήτως τοῦ νομοθετικοῦ λόγου, δι’ ὃν ἀπεφάσισε τοῦτο ὁ νομοθέτης τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, τὰ συμπεράσματα εἶναι πολὺ λογικά, εἶναι πολὺ ὀρθά, ἐὰν ἐξετάσωμεν κατὰ τὴν πεῖραν καὶ κατὰ τὴν μικρὰν ἡμῶν μόρφωσιν τὰ συνήθως συμβαίνοντα. Ὑποθέσατε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ συνέβαινεν, ἐὰν ἐκοινοποιοῦντο αἱ κλήσεις πρὸς τοὺς κατηγορουμένους καθ’ ὃν χρόνον εὑρίσκονται δι’ ὑποθέσεις ἐκτὸς τῆς οἰκίας των, ἐκτὸς τοῦ τόπου, ἐν ᾧ κατῴκει. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συμβαίνει εἰς τὸν τόπον μου καὶ εἰς τὸν τόπον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὅπου πολλοὶ γεωργοὶ ἀπέρχονται ἀπὸ τὰ χωρία τῆς Κεφαλληνίας καὶ μεταβαίνουσιν εἰς τὴν Πελοπόννησον καὶ τὴν Στερεὰν Ἑλλάδα πρὸς εὕρεσιν ἐργασίας. Ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς κοινοποιεῖται τακτικῶς δικόγραφον, καθ’ ὃν χρόνον ἀπουσιάζουσι τοῦ χωρίου των· οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν ἐντὸς τῆς ὑπὸ τοῦ νόμου ὡρισμένης προθεσμίας νὰ ἐμφανισθῶσιν ἐνώπιον τοῦ Πλημμελειοδικείου Κεφαλληνίας. Τότε οἱ σύνοικοι ἢ οἱ συγγενεῖς τοῦ κατηγορουμένου ἐκείνου θὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὸν πληρεξούσιον αὐτοῦ δικηγόρον, θὰ ἔχωσι καὶ τοὺς μάρτυρας, οἱ ὁποῖοι θὰ βεβαιῶσιν ὅτι ὁ κατηγορούμενος δὲν εἶναι εἰς τὸ χωρίον του, καὶ τὸ Δικαστήριον, ἐὰν εὕρῃ ὅτι πράγματι ἀπεδείχθη, ὅτι ἕνεκα νομίμου κωλύματος δὲν ἐνεφανίσθη ὁ κλητευθεὶς κατηγορούμενος, θὰ ἀναβάλῃ τὴν δίκην. Τί λογικώτερον, τί ἁπλούστερον, τί δικαιότερον τούτου; Ἀλλὰ μήπως, κύριοι Βουλευταί, δὲν εἶναι τοῦτο ὅμοιον μὲ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης; Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπαντῶν εἰς τὰς εὐλόγους παρατηρήσεις πολλῶν ἐξ ὑμῶν παρατηρησάντων ὅτι πολλάκις δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προσέρχωνται οἱ κατηγορούμενοι κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς δίκης, εἶπεν ὅτι ἔχει ἐν τῷ νῷ καὶ θὰ συντάξῃ κατεπειγόντως ἐγκύκλιον πρὸς τὰς διαφόρους ἀρχὰς τοῦ Κράτους, διὰ τῆς ὁποίας θὰ ὁδηγῇ αὐτάς, ἐὰν δι’ ἐξωδίκων πληροφοριῶν πείθωνται ὅτι ἕνεκα νομίμου κωλύματος ὁ κατηγορούμενος δὲν ἐνεφανίσθη, νὰ ἀποσύρωσιν οἱ Εἰσαγγελεῖς τὴν δίκην. Τοῦτο δὲν εἶναι μία πρᾶξις ἀντίθετος πρὸς τὸν σκοπόν, ὃν ἐπιδιώκει; Ὁ Εἰσαγγελεύς, χωρὶς νὰ δίδῃ λογαριασμὸν καὶ χωρὶς οὐδεμία νὰ ὑπάρχῃ ἀπόδειξις, ἂν εἰς ἑκάστην συγκεκριμένην περίπτωσιν ἐνήργησε συμφώνως πρὸς τὸ δίκαιον, συμφώνως πρὸς τὰ ὑποδειχθέντα ἢ μὴ πραγματικὰ περιστατικά, θὰ δύναται νὰ ἀποσύρῃ τὴν δίκην. Δὲν ὑπάρχει φόβος, δὲν ὑπάρχει κίνδυνος ἕνεκα τῆς ἐλευθερίας, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ ὁ Εἰσαγγελεὺς εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην, ὅπως ἐνεργῇ αὐτοβούλως μὲ ὅλην τὴν ἀνόρθωσιν καὶ μὲ ὅλην τὴν ἀνεξαρτησίαν, ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τοὺς Εἰσαγγελεῖς, νὰ ἀποσύρῃ ὑποθέσεις, καίπερ μὴ ὑπάρχοντος νομίμου κωλύματος, ἐκ προσωπικῆς συμπαθείας εἴτε πρὸς τοὺς κατηγορουμένους εἴτε πρὸς τοὺς συνηγόρους αὐτῶν, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ δημιουργήσωμεν δίκας, τὰς ὁποίας ἀκριβῶς θέλομεν νὰ καταργήσωμεν, καὶ νὰ διαιρέσωμεν τοὺς πολίτας εἰς εὐνοουμένους καὶ μὴ τοιούτους, καὶ νὰ δημιουργήσωμεν διακρίσεις μεταξὺ φίλων καὶ ἐχθρῶν τοῦ Εἰσαγγελέως; Καὶ γνωρίζομεν μεθ’ ὅλους τοὺς ἐπαίνους, τοὺς ὁποίους ἠκούσαμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι καί τινες τῶν Εἰσαγγελέων δὲν εὑρίσκονται εἰς τόσον βαθμὸν τελειότητος, ὥστε νὰ δικάζωσι πάντοτε ἅπαντας ἐξ ἴσου, ἀλλ’ ὅτι πολλάκις ἔχουσι τὰς συμπαθείας των καί, ἂν ἀφεθῶσιν ἐλεύθεροι νὰ πράττωσι συμφώνως πρὸς τὰς διαθέσεις αὐτῶν, εἶναι μέγιστος κίνδυνος νὰ πράττωσι συμφώνως πρὸς τὰς προσωπικὰς αὐτῶν συμπαθείας καὶ ἀντιπαθείας. Φρονῶ λοιπόν, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἡ τροπολογία μου αὕτη ἡ τοσοῦτον συνδυαζομένη πρὸς ὅλας τὰς ἀρχὰς τῆς νομοθεσίας ἡμῶν, ἡ ὁποία δὲν ἑδράζεται ἐπὶ ἄλλης ἀρχῆς εἰμὴ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν καθιέρωσαν οἱ συντάκται τῆς Ποινικῆς ἡμῶν Δικονομίας, θὰ θεραπεύσῃ ἐν μέρει τὰ κατά, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ προκύψωσι, διότι οἱ κατηγορούμενοι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ δὲν θὰ κινδυνεύωσιν, ἐὰν δὲν ἐμφανίζωνται, νὰ δικάζωνται ἐρήμην, καὶ οὕτως ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἐμφανισθῶσι, θὰ προσέρχωνται κατὰ τὴν νέαν δικάσιμον καὶ οὕτω θὰ ἐξοφλῶσι μετὰ μίαν ἀναβολὴν τοὺς μετὰ τῆς Ποινικῆς Δικονομίας λογαριασμούς των. Ἡ διάταξις δ’ αὕτη εὑρίσκεται ἐν ἁρμονίᾳ καὶ μὲ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Διότι ἐγώ, καίτοι ὡμίλησα κατ’ ἀρχὴν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου φρονῶν ὅτι δὲν θὰ ἐνεργῶνται τακτικῶς αἱ κοινοποιήσεις, ἔχω ὅμως πάντοτε τὴν ἰδέαν ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῇ τὸ σύστημα τῶν ἐρημοδικιῶν. Δυστυχῶς εἰς μεταμεσονυκτίους ὥρας, ὅπως εἶναι τὰ πράγματα, πολλῶν τροπολογιῶν ἡ ἐπιψήφισις ἐξηρτήθη καὶ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν εὐδοκίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, καὶ διὰ τοῦτο προηγουμένως, κύριοι συνάδελφοι, εἶπον ὅτι δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν θὰ ἀρνηθῇ νὰ ἀποδεχθῇ τὴν τροπολογίαν μου. Ἀλλὰ παρακαλῶ καὶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐξετάσῃ αὐτὴν μετὰ περισκέψεως, νὰ τὴν βασανίσῃ, καὶ θὰ ἴδῃ ὅτι θὰ θεραπεύσῃ τὰ κακά, ὅτι θὰ εἶναι πολὺ ὠφέλιμος διὰ τὴν ἐφαρμογὴν ἀκριβῶς τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἐὰν καταστῇ τοῦτο νόμος τοῦ Κράτους. Ἀλλά, ἀνεξαρτήτως τῆς γνώμης τῆς Βουλῆς, συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως λάβῃ καὶ οὗτος ὑπ’ ὄψιν καὶ ὑποστηρίξῃ καὶ τὴν τροπολογίαν μου αὐτήν, διότι φρονῶ ὅτι θὰ εἶναι ἀσυγκρίτως προτιμότερον νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἔστω τροπολογημένον, ἀλλὰ νὰ ἐπιτύχῃ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ, προτιμότερον, λέγω, ἢ νὰ ψηφισθῇ, ὅπως ἀρχικῶς διετύπωσεν αὐτό, ὅπως τὸ θέλει, κατόπιν δὲ θᾶττον ἢ βράδιον εὔλογος καὶ δικαία ἀγανάκτησις, ἡ ὁποία εἶναι κίνδυνος ν’ ἀναπτυχθῇ, ὅπερ ἀπεύχομαι, νὰ ἐπιβάλῃ τὴν ἄμεσον καὶ ταχεῖαν τούτου κατάργησιν. (Χειροκροτήματα). (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς).

§253Ε. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, παρὰ τὴν ἐπιμονὴν τὴν ἀνένδοτον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἀπέναντι τῶν διαμαρτυριῶν καὶ εὐχῶν τῶν δικηγορικῶν συλλόγων, τῶν διαμαρτυριῶν μεγάλου μέρους τοῦ ἡμετέρου Σώματος, δὲν παύω νὰ διατηρῶ τὴν ἐλπίδα, διαγνώσας τὰς ἀγαθὰς προθέσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ὅτι ἀκολουθῶν μετὰ προσοχῆς τὴν συζήτησιν θὰ πεισθῇ ἐπὶ τέλους ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ὡς ἔχει, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ψηφισθῇ ἀπὸ διπλῆν Ἀναθεωρητικὴν Βουλήν. Δύο τινά, Κύριοι, διὰ τῆς διατάξεως τῆς συζητουμένης ἐπιδιώκονται κατὰ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν· ἐπιδιώκεται ὁ περιορισμὸς τῶν ἐρημοδικιῶν καὶ ἡ κατ’ ἀντιπαράστασιν ἐξέτασις τοῦ κατηγορουμένου πρὸς τοὺς μάρτυρας τῆς κατηγορίας.

§254Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκουράσθημεν· δὲν δυνάμεθα πλέον νὰ ὑποφέρωμεν. Τὸ ζήτημα ἀνεπτύχθη· εἴμεθα πλέον εἰς θέσιν νὰ δώσωμεν τὴν ψῆφόν μας.

§255Ε. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Θεωρῶ, Κύριοι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔχει τοιαύτας ἐλλείψεις, ὥστε ἡ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ εἶναι ἀνεξάντλητος.

§256ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφοῦ εἶναι τόσον καταφανεῖς αἱ ἐλλείψεις αὐτοῦ, ἡ Βουλὴ θὰ τὸ ἀπορρίψῃ.

§257Ε. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Γίνεται κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἡ συζήτησις, θὰ ἀκούσητε δ’ ἐκ τῆς ἀναπτύξεως τῆς ἰδικῆς μου ὅτι ἔχει τοιαῦτα ἐλαττώματα, ὥστε πᾶσα ἐφαρμογὴ αὐτοῦ εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατος. Καὶ αὐτὴ ἡ τροποποίησις, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, καὶ αὐτὴ εἶναι ματαία καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐφαρμοσθῇ, καὶ σᾶς τὸ ἀποδεικνύω τρανότατα. Καὶ πρὸς στιγμὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδέχθη τὴν ἑξῆς τροπολογίαν· γίνεται δεκτὴ καὶ ἡ ἐκπρόθεσμος ἀνακοπὴ εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κατηγορούμενος ἤθελε δικαιολογήσει ἀνυπέρβλητα κωλύματα. Καὶ ἐγὼ ἀπαντῶν λέγω ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι ἀνεκτέλεστος, διότι θὰ ῥίψῃ τὸν κατηγορούμενον εἰς τὰς φυλακὰς καὶ θὰ τῷ εἴπῃ: μετὰ 30 ἡμέρας θὰ δικασθῇς. Ὡς γνωρίζετε, Κύριοι, πάντες, ὅσοι δικηγορεῖτε, ὡς καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου γνωρίζει, ἵνα γίνῃ ἐκπρόθεσμος ἀνακοπή, πρέπει ἡ ἀπόφασις νὰ ἐκτελεσθῇ, καὶ ὁ κατηγορούμενος νὰ τεθῇ εἰς τὰς φυλακάς. Ἔκαμε τὴν ἀνακοπήν, θὰ κληθῇ ἀπὸ τὰς φυλακὰς μετὰ 15 ἡμέρας, καὶ τότε θέλει συζητηθῇ τὸ παραδεκτὸν τῆς ἀνακοπῆς του, καί, ἐὰν γίνῃ δεκτὴ ἡ ἀνακοπή του, τότε ὁ κατηγορούμενος θὰ ἀπέλθῃ χωρὶς νὰ δικασθῇ κατ’ οὐσίαν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα πείσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῆς ἀπαραιτήτου ἀνάγκης τῆς ψηφίσεως τῆς διατάξεως ταύτης, ἔφερε στατιστικὰς πληροφορίας ἀπὸ τοὺς Εἰσαγγελεῖς τοῦ Κράτους, ὅτι τὸ ⅓ τῶν δικαζομένων ὑποθέσεων δικάζεται ἐρήμην. Δὲν θέλω νὰ ἀμφισβητήσω τὴν ἀκρίβειαν τῶν πληροφοριῶν τῶν δοθεισῶν εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν· ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ εἴπω, εἶναι ὅτι εἰς τὸ ⅓ αὐτὸ νὰ συνυπολογισθῶσι καὶ αἱ ἐρήμην ἀποφάσεις τῶν λιπομαρτύρων, τῶν ὁποίων ὁ ἀριθμὸς εἶναι μέγας. Ἔφερεν ὅμως πληροφορίας εἰς τὴν Βουλὴν ἀπὸ τίνος ἔτους, κύριοι Βουλευταί; Τοῦ 1909. Τίς νόμος ἐλειτούργει τότε; Ὁ νόμος ὁ καταργηθεὶς κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1910. Τίς νόμος ἴσχυεν ἀπὸ τότε καὶ ἐντεῦθεν; Ὁ νῦν ἰσχύων νόμος. Διατί εἰς τὴν Βουλὴν νὰ φέρῃ πληροφορίας νόμου καταργηθέντος, καὶ κατὰ τὸν ὁποῖον ἐπιτρεπομένων ὅλων τῶν ἀνακοπῶν ἀληθῶς ἡ ἐρημοδικία παρουσίασεν αὐτὸ τὸ φάσμα, τὸ ὁποῖον τόσον ἐτρόμαξε τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης; Ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1909 καὶ ἐντεῦθεν λειτουργεῖ νόμος, ὁ ὁποῖος εἶχε δύο ἀποτελέσματα, τὸ μὲν θαυμάσιον ὡς συντελέσαν εἰς τὸν περιορισμὸν τῶν ἐρημοδικιῶν, τὸ δὲ ἀτυχές, τὸ ἀφορῶν τὴν τελεσιδικίαν. Ὁ νόμος ὁ λειτουργῶν ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1910, ἀπὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἔτους, περιώρισεν εἰς τοιοῦτον βαθμὸν τὰς ἐρημοδικίας, ὥστε δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι ἔχομεν ἐρημοδικίας εἰς τὰς περιπτώσεις τῆς ἀνάγκης, καὶ εἰς ἐκείνας, κατὰ τὰς ὁποίας ὁ κατηγορούμενος ἕνεκα τῆς πλημμελοῦς ἐπιδόσεως τῶν δικογράφων δὲν λαμβάνει γνῶσιν τῆς κλητεύσεώς του. Ἐὰν τὸ ⅓ ἐδικάζοντο ἐρήμην, σήμερον, κύριοι Βουλευταί, νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι περιωρίσθησαν ἔλαττον καὶ αὐτοῦ τοῦ δεκάτου. Ἐὰν ἑκατὸν ὑποθέσεις εἰσάγωνται εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον εἰς ἑκάστην συνεδρίαν, ἐκ τῶν 100 ὑποθέσεων τῶν εἰσαγομένων δὲν δικάζονται ἐρήμην πλέον τῶν δέκα.

§258Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ὄχι δά!

§259Ε. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Ἀλλὰ τί συνετέλεσε, Κύριοι, ὥστε νὰ περιορίσῃ ὁ νόμος ἐκεῖνος τὰς ἐρημοδικίας εἰς τὸν βαθμὸν αὐτόν; Μία διάταξις ἀληθῶς σοφή, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κατηγορούμενος τὸ πρῶτον καλούμενος καὶ καταδικαζόμενος πληρώνει τὸ ἥμισυ τῶν δικαστικῶν ἐξόδων. Μία ἐπίσης ἄλλη διάταξις πρακτικωτάτη εἶναι ἐκείνη, κατὰ τὴν ὁποίαν οὐδεμία ὑπόθεσις εἰσάγεται νὰ δικασθῇ ἄνευ προανακρίσεως. Ὁ κατηγορούμενος λοιπὸν οὐδὲν συμφέρον ἔχει σήμερον νὰ καταδικασθῇ ἐρήμην, οὐδὲν συμφέρον ἔχει νὰ μὴ ἀντιμετωπίσῃ τοὺς μάρτυρας τῆς κατηγορίας, διότι ἀντὶ τῶν μαρτύρων τῆς κατηγορίας εὑρίσκει ἀπέναντί του τί, κύριοι Βουλευταί; Προανάκρισιν ἐνεργηθεῖσαν ἀπὸ ἀντεισαγγελέα ἢ ἀπὸ ἕνα πταισματοδίκην, προανάκρισιν πάντοτε εἰς βάρος τοῦ κατηγορουμένου λόγῳ τῆς προκαταλήψεως. Ἡ δὲ διάταξις τῆς πληρωμῆς τοῦ ἡμίσεος τῶν ἐξόδων ἀπὸ τοὺς κατ’ ἀντιμολίαν δικαζομένους εἶναι λίαν ὑπηρετικὴ τῆς δικαιοσύνης, διότι καὶ τὸν κατηγορούμενον προσελκύει καὶ διότι προκειμένου ὁ δικαστὴς διὰ παραπτώματα, τὰ ὁποῖα δικάζονται εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον, νὰ ἐπιβάλῃ μίαν ποινὴν τριῶν ἡμερῶν, ἐφαρμόζων τὸν νόμον καὶ ἀναλογιζόμενος ὅτι θὰ ἐπιβάλῃ καὶ ἔξοδα 50 καὶ 100 δραχμῶν, βεβαίως ὁ δικαστὴς ἐκεῖνος ἀποφεύγει νὰ ἐξοντώσῃ οἰκονομικῶς ἕνα χωρικὸν καὶ δὴ ἄπορον. Ἀλλ’ ἐνῷ τοιαῦτα ἀποτελέσματα, εἴχομεν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, ὅσον ἀφορᾷ τὸν περιορισμὸν τῆς τελεσιδικίας, εἴχομεν τὰ ἀντίθετα ἀποτελέσματα καὶ ηὔξησε τὴν μόνην κακὴν συνέπειαν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ ἐρημοδικία, ηὔξησε τὴν φυγοποινίαν. Δὲν πάσχει ἀπὸ τὴν ἐρημοδικίαν ὁ τόπος, ἀλλὰ πάσχει ἀπὸ τὸ χείριστον ἀποτέλεσμα τῆς ἐρημοδικίας, τὴν φυγοποινίαν. Οἱ φυγόποινοι εἶναι μάστιξ τῆς κοινωνίας. Τὸ ἀποτέλεσμα αὐτό, Κύριοι, ἐκ παντὸς τρόπου πρέπει νὰ πολεμήσωμεν, ἐνῷ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ὄχι μόνον δὲν πολεμεῖ τὸ ἀποτέλεσμα αὐτό, ἀλλὰ τὸ ἐνισχύει, καὶ τὸ ἐνισχύει κατὰ τρόπον λίαν ἐπικίνδυνον κατὰ τῆς κοινωνίας, κατὰ τῆς Πολιτείας, διότι οἱ φυγόποινοι συνταράσσουσι τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ ὑπόκεινται εἰς τοιαύτας καταδιώξεις ἐκ μέρους τῶν καταδιωκτικῶν ἀρχῶν, ὥστε τὸ ἥμισυ σχεδὸν τῆς ἐγκληματικότητος ἐν Ἑλλάδι κατήντησε νὰ διαπράττηται κατ’ αὐτῶν τῶν δυστυχῶν. Καὶ τότε δὲν εἴχομεν τὰ ἀπελπιστικὰ αὐτὰ ἀποτελέσματα, δὲν εἴχομεν ληστρικὰς συμμορίας, δὲν εἴχομεν προβιβασμοὺς φυγοποίνων εἰς φυγοδίκους, ἀλλ’ εἰς σπανίας περιπτώσεις. Σήμερον ὅμως διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὁ φυγόποινος ἀπηλπισμένος πλέον ὅτι δὲν δύναται νὰ ἀντικρύσῃ τὸ Δικαστήριον....

§260Δ. ΒΙΝΙΕΡΑΤΟΣ. Ἐὰν νομίζητε ὅτι θὰ πείσητε κανένα μὲ αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγετε, ἐξακολουθεῖτε, ἀλλὰ σᾶς βεβαιῶ ἐγὼ ὅτι οὐδένα θὰ πείσητε.

§261Ε. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Μοὶ εἶναι ἀδιάφορον· κάμνω τὸ καθῆκόν μου. Τὸ κακὸν λοιπὸν αὐτό, Κύριοι, ἔχομεν καθῆκον νὰ περιορίσωμεν, ἀλλὰ σᾶς εἶπον ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν περιορίζει τὸ κακόν, ἀλλὰ τοὐναντίον τὸ ἐνισχύει, διότι τὸν φυγόποινον τὸν ἀπελπίζει ἐντελῶς. Τῷ λέγει· ἡ ἀνακοπή σου ἡ πρώτη εἶναι ἀπαράδεκτος ἐκτὸς μόνον εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν παρουσιασθῇς εἰς τὸ Δικαστήριον καὶ δικαιολογήσῃς τὴν μὴ ἐμφάνισίν σου. Τὸ μέρος αὐτὸ δὲν μὲ τρομάζει, ὡς τρομάζει ἄλλους συναδέλφους. Ὁ κατηγορούμενος θὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ παρουσιασθῇ ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου, φέρων μεθ’ ἑαυτοῦ ψευδομάρτυρας. Ἐκεῖνο τὸ μέρος, τὸ ὁποῖον μὲ φοβίζει, εἶναι αἱ δαπάναι, εἰς τὰς ὁποίας ὑποβάλλεται ὁ κατηγορούμενος καὶ αὐτὸ τὸ Δημόσιον εἰς περίπτωσιν ἀθῳώσεως τοῦ κατηγορουμένου, αἱ δαπάναι, τὰς ὁποίας περιλαμβάνει τὸ νομοσχέδιον καὶ αἱ ὁποῖαι ἐκ τοῦ καταλόγου, τὸν ὁποῖον θὰ σᾶς ἀναγνώσω, θὰ πεισθῆτε ὅτι ἀνέρχονται εἰς 137 δραχμὰς ἐπὶ πλέον τῶν συνήθων δικαστικῶν ἐξόδων. Καὶ θὰ μοὶ εἴπητε· ποῖαι εἶναι αἱ δαπάναι, εἰς τὰς ὁποίας ὑποβάλλεται αὐτὸς ὁ δυστυχής, ὁ ὁποῖος, εἴτε διότι δὲν ἔλαβε τὴν κλῆσιν εἴτε διὰ τὸν ἕνα καὶ ἄλλον λόγον, δὲν προσῆλθε νὰ δικασθῇ; Ἡ ἀνακοπή, ὡς γνωρίζετε, εἰσάγεται διὰ κλήσεως, συντάσσεται ἔκθεσις ἀνακοπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀναγράφηται καὶ ὁ λόγος τῆς μὴ ἐμφανίσεως τοῦ κατηγορουμένου. Ὁ κατηγορούμενος εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ κατέλθῃ εἰς τὴν πρωτεύουσαν, ὑποβαλλόμενος εἰς μίαν μικρὰν δαπάνην, τὴν ὁποίαν ὑπολογίζω ἴσην πρὸς τὴν δαπάνην τοῦ πληρεξουσίου, 7 δρ., καὶ ἐκεῖ ἐμφανίζεται μὲ ἕνα δικηγόρον, τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ πληρώσῃ, διότι συντάσσει ἔκθεσιν· θὰ πληρώσῃ τί νομίζετε; 5 δραχμάς· 7 καὶ 5, 12. Τί θὰ πληρώσῃ ἐπὶ πλέον διὰ τὰς 2 δίκας; Μίαν τὴν δίκην τὴν τυπικὴν καὶ μίαν τὴν δίκην τῆς οὐσίας, 10 εἰς ἑκάστην, διότι τόσην ἀμοιβὴν ὁρίζουσιν οἱ σύλλογοι οἱ δικηγορικοί. Τί θὰ φέρῃ πρὸς δικαιολογίαν του ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου; Δύο μάρτυρας τοὐλάχιστον, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὸ κώλυμα, τὸ ὁποῖον τὸν ἠμπόδισε νὰ ἐμφανισθῇ εἰς τὸ Δικαστήριον. Τίς, Κύριοι θὰ ἀρνηθῇ ὅτι, διὰ νὰ φέρῃ δύο μάρτυρας ὁ κατηγορούμενος, θὰ δαπανήσῃ δι’ ἕκαστον ἐξ αὐτῶν 10 δραχμάς;

§262ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὰ ἐλέχθησαν.

§263ΕΠ. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Καὶ ἂν ἐλέχθησαν, θὰ λεχθῶσι καὶ ἀπὸ ἐμέ. Γνωρίζετε ἐκ τοῦ νομοσχεδίου ὅτι τρεῖς κλητεύσεις γίνονται διὰ τὴν δίκην τὴν τυπικήν. Τί στοιχίζουσιν αἱ τρεῖς αὐταὶ κλήσεις; Ἂν σᾶς εἴπω ὅτι στοιχίζουσι 18 δραχμάς, νὰ μὴ ἐκπλαγῆτε. Ἕκαστον ἐπιδοτήριον στοιχίζει δραχμὰς 2. Ἑκάστη κλῆσις δραχμὴν 1 καὶ ἕκαστον ἀντίγραφον δραχμὰς 2. Καὶ εἰς βάρος ποίου τὰ ἔξοδα αὐτά; Τοῦ κατηγορουμένου. Πόσαι κλητεύσεις γίνονται εἰς τὴν δευτέραν, τὴν οὐσιαστικὴν δίκην; Γίνονται 5 κλητεύσεις, αἱ ὁποῖαι θέλουσι 10 ἐπιδοτήρια, καὶ 10 ἐπιδοτήρια στοιχίζουσι δραχμὰς 20. Τί ἄλλο ἐπὶ πλέον προστίθεται, Κύριοι, εἰς βάρος τοῦ κατηγορουμένου; Δραχμαὶ 11 διὰ τὴν ἀπόφασιν. Καὶ εἰς πόσα ποσὰ ἀνέρχονται τὰ ἐπιπλέον ἔξοδα; Εἰς δραχμὰς 137. Αὐτό, Κύριοι, μὲ τρομάζει· πιστεύσατε ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ. Ἐκεῖνοι δέ, οἱ ὁποῖοι ὑπώπτευσαν ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θίγει ἐπαγγελματικὰ συμφέροντα, πλανῶνται, διότι ἀπ’ ἐναντίας πολλαπλασιάζονται αἱ δίκαι καὶ ἀπὸ μιᾶς γίνονται τρεῖς· ἑπομένως συμφέροντα ἐπαγγελματικὰ δὲν θίγονται, ἀλλὰ θίγεται αὐτό, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ὕπαρξιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μετὰ τοσούτου ἐνθουσιασμοῦ μᾶς ἔστειλαν ἐδῶ. Εἰς αὐτὰ δὲ τὰ ἔξοδα πρέπει νὰ προστεθῶσι καὶ τὰ ἔξοδα τὰ τακτικά, τὰ ὁποῖα ἀναλογοῦσιν εἰς 40 δραχμάς, καὶ τὰ τέλη 11 δραχμάς· καὶ ποῦ φθάνομεν; εἰς 198 δραχμάς. 198 δραχμὰς λοιπὸν θὰ πληρώσῃ εἷς κατηγορούμενος διὰ μίαν ἀνακοπήν. Ὥστε κατ’ ἀνάγκην θὰ γίνωσι φυγόδικοι, διότι, νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι οὐδεὶς θ’ ἀποφασίσῃ ν’ αὐτοκτονήσῃ. Μόνον ὁ δυστυχὴς γεωργός, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ἱκανὸς νὰ φυγοδικήσῃ, μόνον ἐκεῖνος θὰ κύψῃ τὸν αὐχένα καὶ θὰ ῥιφθῇ εἰς τὰς φυλακάς. Ἐκεῖνοι ὅμως, οἱ ὁποῖοι ἀναπνέουσι τὸν ἀέρα τῶν ὀρέων καὶ δὲν ἐννοοῦσιν ἐθελονταὶ νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὰς φυλακάς, νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι θὰ γίνωσι πρόξενοι μεγαλειτέρων κακῶν. Τὸ νομοσχέδιον λοιπὸν εἶναι τελείως ἀνεφάρμοστον, καὶ εἶναι ἀνεφάρμοστον ἐκ τῆς διαδικασίας, τὴν ὁποίαν καθιεροῖ. Δι’ αὐτὸ σᾶς εἶπον ὅτι δὲν ἐπιδέχεται τροποποίησιν· ἄλλως τε καὶ ἐγὼ ἠδυνάμην νὰ ὑποβάλω τροποποίησιν.

§264Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Αὐτὰ ἔπρεπε νὰ τὰ εἴπητε ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§265Ε. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Τὰ λέγω ἐπὶ τῆς διατάξεως τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου καὶ δὲν φεύγω καθόλου ἀπὸ τὸ θέμα. Ἐγώ, Κύριοι, ἀντιπαθῶ τὴν ἐρημοδικίαν ἴσως περισσότερον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ θὰ ἐπρότεινον τελείαν κατάργησιν τῆς ἐρημοδικίας, ὑπάρχει δὲ σύστημα νὰ καταργηθῇ ἡ ἐρημοδικία, χωρὶς νὰ διατρέξωμεν τοιούτους κινδύνους, διότι οἱ ζῶντες πλησίον τῆς Δικαιοσύνης πονοῦσι καὶ ἐνδιαφέρονται περισσότερον δι’ αὐτὴν παρὰ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μακρόθεν βλέπουσι καὶ ὁμιλοῦσι περὶ δικαιοσύνης. Ὑπάρχει σύστημα, τὸ ὁποῖον λειτουργεῖ ἀλλαχοῦ καί, ὡς πληροφοροῦμαι, λειτουργεῖ θαυμάσια, ἐν Κρήτῃ, καὶ σᾶς βεβαιῶ ὅτι τοιαύτην μεταβολὴν δύναται νὰ δεχθῇ τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ἐκείνη ἡ διαδικασία δὲν καθιεροῖ ἐρήμην ἀποφάσεις· ἐλευθερίαν πολλὴν δίδει εἰς τοὺς κατηγορουμένους, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς δὲν θὰ ζητήσωμεν, διότι οἱ Κρῆτες εἶναι ἄξιοι πάσης ἐλευθερίας. Κατὰ τὸ σύστημα ἐκεῖνο, κύριοι Βουλευταί, ὁ κατηγορούμενος καλούμενος τὸ πρῶτον μετὰ τῶν μαρτύρων τῆς κατηγορίας, ἂν μὲν ἐμφανισθῇ, δικάζεται κατ’ ἀντιμολίαν, ἂν δὲ δὲν ἐμφανισθῇ, τὸ Δικαστήριον ἐξετάζον τοὺς μάρτυρας τῆς κατηγορίας, ἐξετάζον τὸν παθόντα διατάσσει τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως εἰς ἄλλην δικάσιμον ὁριστέαν ὑπὸ τοῦ Εἰσαγγελέως ἐντὸς δύο μηνῶν, καθ’ ἣν ὁ κατηγορούμενος θὰ λάβῃ γνῶσιν ὅτι οἱ μάρτυρες ἐξητάσθησαν καί, ἐὰν δὲν προσέλθῃ ὁ κατηγορούμενος νὰ δικασθῇ, τότε πλέον καταδικάζεται ὁριστικῶς, τῆς ἀποφάσεως μὴ ἐπιδεχομένης ἀνακοπήν. Ἐκεῖ ἐδόθη, Κύριοι, τὸ δικαίωμα τῆς ἐφέσεως εἰς τὸν κατηγορούμενον ὄχι μόνον ἐπὶ τῶν ἀποφάσεων αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν ἀποφάσεων τῶν κατ’ ἀντιμολίαν ἐκδιδομένων. Αὐτὸ ἦτο ἀληθῶς μεγάλη ἐλευθερία, διὰ νὰ δοθῇ καὶ ἐπὶ τῶν κατ’ ἀντιμολίαν, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ἐδῶ βεβαίως δὲν ζητοῦμεν. Ἀλλά, κύριοι Βουλευταί, ἐὰν ὁ κατηγορούμενος γνωρίζῃ ὅτι τὸ πρῶτον καλούμενος καὶ καταδικαζόμενος θὰ πληρώσῃ τὸ ἥμισυ τῶν δικαστικῶν ἐξόδων, νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι εἰς τὴν πρώτην δίκην θὰ σπεύσῃ νὰ ἐμφανισθῇ, διότι ὁπωσδήποτε κατ’ ἀντιμολίαν θὰ δικασθῇ, καθότι εἰς τὴν δευτέραν δίκην θὰ εὕρῃ δύο οὐσιώδεις μάρτυρας.

§266Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Ἰσχύει αὐτὴ ἡ διάταξις, κύριε συνάδελφε.

§267ΕΠ. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἡ διάταξις αὕτη δὲν ἰσχύει.

§268Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Τὴν ἀποδέχεται ὁ κ. Ὑπουργός.

§269ΕΠ. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν τὴν εἴδομεν. Δὲν εἶναι ἀναγεγραμμένη εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ τροποποιημένον, τὸ ὁποῖον ἔχω εἰς χεῖράς μου, ἡ διάταξις ὅτι ὁ κατηγορούμενος καταδικαζόμενος τὸ πρῶτον κατ’ ἀντιμολίαν πληρώνει τὸ ἥμισυ τῶν ἐξόδων. Δὲν ὑπάρχει εἰς τὸ νομοσχέδιον. Ἐγὼ λέγω, Κύριοι, ὅτι δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ ἔχωμεν ἀπόφασιν ἐρήμην, καὶ μὴ ἔχοντες καὶ ἐρημοδικίαν δὲν ἔχομεν καὶ φυγοποινίαν.

§270Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου ὁμιλεῖτε.

§271ΕΠ. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν ὁμιλῶ ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν μὲ ἐνοήσατε. Ὁμιλῶ ὑπὲρ ἄλλου συστήματος.

§272ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁμιλεῖτε ὑπὲρ τοῦ Γερμανικοῦ συστήματος. Αὐτὴ εἶναι ἡ διάταξις ἡ Γερμανική.

§273ΕΠ. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν ὁμιλῶ ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀπ’ ἐναντίας ὁμιλῶ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ὁμιλῶ, διότι καὶ ἐγὼ εἶμαι κατὰ τῆς ἐρημοδικίας ὄχι διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ διότι ἐγὼ γνωρίζω ὅτι ἡ ἐρημοδικία μᾶς δίδει τὸν φυγόποινον. Ἐὰν λοιπὸν τὸ σύστημα αὐτὸ δεχθῶμεν καὶ τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἀντικαταστήσῃ τὴν διάταξιν αὐτὴν τελείως, νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι θὰ ἔχωμεν πλήρη ἐφαρμογὴν καὶ δὲν θὰ ἔχωμεν καμμίαν κακὴν συνέπειαν, ἀλλ’ οὐσιωδῶς θὰ βελτιωθῇ καὶ ἡ κατάστασις τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Σᾶς εἶπον, Κύριοι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀνεπίδεκτον τροποποιήσεως, καὶ ὅτι αἱ ζητούμεναι τροποποιήσεις εἶναι μάταιαι. Ἀλλὰ, ἐὰν μάθητε τὴν ἱστορίαν τῆς ποινικῆς νομοθεσίας ἡμῶν, θὰ πεισθῆτε. (Ἀνυπομονησίαι καὶ θόρυβος).... Ἐὰν μᾶς ἐξελάβετε ὡς κωλυσιεργούς, πλανᾶσθε. Ὅ,τι ὑποστηρίζομεν τὸ ὑποστηρίζομεν ἐντεῦθεν καὶ ὅ,τι ψηφίσωμεν ἐδῶ θὰ τὸ ψηφίσωμεν ἐκ πεποιθήσεως, διότι ἔχω τὴν γνώμην, Κύριοι, ὅτι ἡ παράβασις τῆς ἀρχῆς, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τοῦ συνταγματικοῦ πολιτεύματος, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει καὶ κατ’ οὐσίαν νὰ νομοθετῇ, ἡ παράβασις, λέγω, αὕτη εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἔφερε τὰ ὀλέθρια ἀποτελέσματα τὰ προκαλέσαντα τὴν ἐπανάστασιν. Ἐγώ, Κύριοι, ἀνήκων εἰς τὴν Κυβέρνησιν θὰ ψηφίσω τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν θίγουσι τὸ ἠθικὸν κῦρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ δὲν ἀφορῶσι τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ προγράμματός της, ἀλλὰ προκειμένου περὶ δικαστικῶν νομοσχεδίων, τῶν ὁποίων ἔχω γνῶσιν καὶ πεῖραν καὶ τὰ ὁποῖα θεωρῶ ὀλέθρια, νομίζω ὅτι ἡ ἐλευθερία τῆς γνώμης μου εἶναι ἀπόλυτος καὶ ὅτι τὸ ἔθνος καὶ ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ δείξῃ ἐλευθερίαν γνώμης, ἐν τῇ βεβαιότητι, ὅτι τότε ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν ἐντολήν, τὴν ὁποίαν ἔλαβε, τότε ἐξυπηρετεῖ τὴν ἀποστολήν της, τότε ἐξυπηρετεῖ αὐτὴν ταύτην τὴν Κυβέρνησιν, διότι μὴ διστάσητε, Κύριοι, νὰ πιστεύσητε, ὅτι ψηφίζοντες μέτρα, τὰ ὁποῖα τόσον δεινῶς θίγουσι τὸν λαόν, ὑπάρχει κίνδυνος τὸ ἀναθεωρητικὸν ἔργον ταχέως νὰ σταματήσῃ πρὸς ἀληθῆ καταστροφὴν τοῦ τόπου.

§274ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ῥακτιβὰν ἔχει τὸν λόγον.

§275Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπαναλαμβάνω τὴν παράκλησιν. Ἡ ὥρα εἶναι περασμένη. Εἶναι 2 καὶ 10′ μετὰ τὸ μεσονύκτιον. Δὲν εἶναι κατάστασις αὐτή, ἡ Συνέλευσις νὰ συνεδριάζῃ δύο ὥρας μετὰ τὸ μεσονύκτιον χάριν ἑνὸς νομοσχεδίου τοιούτου. Νομίζω ὅτι καὶ λόγοι ἁβρότητος ἐπιβάλλουσι τὴν διακοπήν.

§276Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Νὰ ἀκούσωμεν τὸν κ. Ῥακτιβάν, παρακαλῶ.

§277Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Θὰ εἶμαι ὅσον ἔνεστι σύντομος καὶ θὰ προσπαθήσω νὰ εὕρω ἔδαφος συνεννοήσεως κατόπιν τῆς τόσῳ μακρᾶς συζητήσεως τῆς διεξαχθείσης ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Πάντες οἱ παρελθόντες τὸ βῆμα αὐτὸ συνάδελφοι, πολλοὶ δ’ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν κομίζοντες καὶ τὰ ἐφόδια τῆς ἐπαρχιακῆς αὐτῶν πείρας, πάντες ἀνεξαιρέτως μᾶλλον ἐμοῦ εἰδήμονες περὶ τὸν τρόπον τῆς διεξαγωγῆς τῶν ποινικῶν δικῶν, ἐξέθηκαν τὰ ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκουσιν εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Τὰ ἐλαττώματα ταῦτα κατ’ ἐμὴν ἀντίληψιν δὲν εἶναι ἐλαττώματα ἀρχῆς, διότι, μεθ’ ὅσα καὶ ἂν εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας συνάδελφος, δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς ἐρημοδικίας εἶναι τόσον ἀπαραίτητον νὰ ἀναγραφῇ ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸν κατηγορούμενον, ἀποχωρῶν ὁποτανδήποτε θέλῃ τῆς συζητήσεως, νὰ ἀφήνῃ τοὺς δικαστὰς νὰ ἐξετάζωσι τοὺς μάρτυρας ἐν ἀπουσίᾳ του καὶ νὰ θεᾶται αὐτοὺς ἔκ τινος γωνίας τοῦ Δικαστηρίου ὁ ἴδιος. Εἶναι ὅμως ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὑφισταμένης παρ’ ἡμῖν δικονομίας δύνανται πραγματικῶς νὰ φέρωσιν ἀδικήματα, διότι, ὅταν συστείλωμεν κατὰ τοιοῦτον τρόπον τοὺς λόγους τῆς ἀνακοπῆς, δὲν χορηγοῦμεν καὶ τὸ ἔνδικον τῆς ἐφέσεως μέσον. Εἶναι ἀνθρώπινον νὰ ὑπάρχωσι περιστάσεις, καθ’ ἃς θὰ μείνωσιν ἀνεπανόρθωτα ἀδικήματα εἴς τε τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν καὶ τὴν περιουσίαν τοῦ κατηγορουμένου ἀφορῶντα. Δὲν θέλω νὰ ἐπεκταθῶ εἰς τὰ ἀλλαχοῦ κρατοῦντα, διότι, ὡς πολὺ ὀρθῶς παρετηρήθη, τὰ παρ’ ἡμῖν κρατοῦντα πρέπει νὰ εἶναι ἡ βάσις τῆς ἡμετέρας νομοθεσίας· ἁπλῶς παρατηρῶ ὅτι καὶ ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἐν Ἰταλίᾳ καὶ ἐν τῇ ἀδελφῇ Κρήτῃ ἀναγνωρίζεται τὸ δικαίωμα τῆς ἐφέσεως· ἐὰν δὲ ὑπάρχωσιν ἐν Γερμανίᾳ αὐστηρότεροι νόμοι, ἐμετριάστησαν ὑπὸ τῆς νομολογίας, ἡ ἐπιστήμη δὲ καὶ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἐν προπαρασκευαζομένῳ νομοσχεδίῳ ἀνεγνώρισε τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπιφέρῃ μετριασμόν τινα. Σήμερον ἡμεῖς νομοθετοῦντες κατὰ πρῶτον φρονῶ ὅτι ὀφείλομεν νὰ δεχθῶμεν αὐτὸν τοῦτον τὸν μετριασμόν ἐξ ἀρχῆς· ὁ μετριασμὸς δὲ αὐτὸς ἐνδείκνυται κατ’ ἐμὲ εἰς δύο σημεῖα τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔκαμε μίαν λαμπρὰν ἑρμηνείαν τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 338 ὡς πρὸς τὰ ἀνυπέρβλητα αἴτια καὶ μᾶς ὑπεσχέθη ὅτι δι’ ἑρμηνευτικῆς ἐγκυκλίου θὰ συστήσῃ τὴν παραδοχὴν τῆς ἑρμηνείας ταύτης, ἀλλ’ ἐγὼ θὰ παρεκάλουν, ἀντὶ ἐγκυκλίου, ἀφοῦ σήμερον ψηφίζομεν αὐτὸν τὸν νόμον, νὰ θέσωμεν ἐντὸς τοῦ νόμου τὴν πλήρη ἔννοιαν. Ἔχω καὶ ἐγὼ τὴν ἀρχήν, ὅτι πρέπει νὰ δεικνύωμεν πλήρη πεποίθησιν εἰς τοὺς δικαστάς, καὶ δικαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀποτείνεται εἰς τὴν σύνεσιν τῶν δικαστῶν, ὅπως ἑρμηνεύσωσι τὰ ἀνυπέρβλητα αἴτια, ὡς ἀναγόμενα καὶ εἰς οἰκονομικοὺς λόγους ἀκόμη τοῦ κατηγορουμένου· ἀλλ’ ἐπίσης ὁ δικαστὴς εἶναι ἄξιος ἐμπιστοσύνης, καὶ ὅταν δώσωμεν αὐτῷ μίαν γενικωτέραν διάταξιν, καὶ ἔστω δι’ ἐγκυκλίου ὑποδείξωμεν ὅτι πρέπει αὐτὴν τὴν διάταξιν νὰ ἑρμηνεύσῃ στενῶς, καλλίτερον, παρὰ νὰ τῷ θέσωμεν αὐστηρὰν διάταξιν καὶ νὰ τῷ εἴπωμεν ὅτι πρέπει νὰ τὴν ἑρμηνεύῃ ἐλευθερώτερον. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι μία εὐρυτέρα πως διατύπωσις δύναται νὰ δώσῃ τὴν λύσιν ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον μέρος τῆς διατάξεως, τὸ ὁποῖον ἤγειρε τόσην συζήτησιν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Τὸ δεύτερον μέρος, ὅπερ ἐπίσης κατ’ ἐμὲ χρήζει θεραπείας, καὶ εἰς τὸ ὁποῖον ὁμολογῶ ὅτι εὗρον τὴν συνηγορίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἀσθενεστάτην, εἶναι τὸ δικαίωμα τῆς δευτέρας ἀνακοπῆς. Μᾶς παραπέμπει ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν σύνεσιν τῶν Εἰσαγγελέων, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ εἰσάγωσι τὰς ἀνακοπὰς ἄνευ τῆς παρουσίας τοῦ κατηγορουμένου εἰδοποιούμενοι τυχὸν δι’ ἐπιστολῆς ἢ ἄλλως πως ὑπὸ τῶν ἰδίων ἀνακοπτόντων. Ἀλλὰ παρ’ ἡμῖν μάλιστα μὲ τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας τὰ ἰδικά μας εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ γίνῃ καμμία εἰδοποίησις, εἶναι δ’ ἐνδεχόμενον καὶ νὰ μὴ τὴν πιστεύσῃ ὁ Εἰσαγγελεύς. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ὑπάρχει καὶ ἄλλη γενικὴ ἄποψις. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον ὁ Εἰσαγγελεὺς θὰ καλέσῃ τὸν μηνυτὴν καὶ δύο μάρτυρας, τὸ Δημόσιον θὰ πληρώσῃ τὰ ἔξοδα τῶν κλήσεων καὶ τῆς προσελεύσεως αὐτῶν· νομίζετε ὅτι εἶναι εὔκολον, νὰ πεισθῇ ὁ Εἰσαγγελεὺς καὶ ἀναβάλῃ τὴν ὑπόθεσιν, ὅτε προσῆλθον ἤδη οἱ κλητευθέντες; Ἀλλ’ ὑποθέσωμεν ὅτι δίδονται κανονικῶς ἀναβολαί, καὶ ἔχομεν τοὺς Εἰσαγγελεῖς ἐπὶ τούτῳ ὑποχρεουμένους. Τότε, ὡς ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λαρίσης συνάδελφος, θὰ ἀναβάλλωνται οἴκοθεν ὅλαι αἱ ἀνακοπαί, ἢ ὅλοι οἱ κατηγορούμενοι θὰ στέλλωσιν ἓν μπιλλιέτον καὶ δὲν θὰ ἐμφανίζωνται. Διὰ τοὺς λόγους τούτους λοιπὸν ἐγὼ φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ μία διάταξις, ἡ ὁποία νὰ ἐπιτρέπῃ τὴν ἀνακοπὴν διὰ λόγους ἀνωτέρας βίας. Ἐὰν γίνωσι δεκταὶ αἱ δύο αὐταὶ τροπολογίαι, φρονῶ ὅτι τὸ νομοσχέδιον θὰ σημειώσῃ ἓν βῆμα ἐπὶ τὰ πρόσω. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ τῷ ἐπαναλάβω μίαν συμβουλήν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν εἷς μέγας συμπολίτης του καὶ πρωτεργάτης τοῦ ἀγῶνος, ὁ γέρων Κολοκοτρώνης, ὅστις μεμφόμενος τοῦ Καποδιστρίου, διότι ἤθελε νὰ κάμῃ τὴν χώραν διὰ μιᾶς εὐρωπαϊκήν, τὸν συνεβούλευε νὰ κάμῃ κατ’ ἀρχὰς τὸ ἥμισυ φράγκικον καὶ τὸ ἥμισυ τούρκικον, καὶ κατόπιν νὰ συμπληρώσῃ τὴν μεταβολήν! Λοιπὸν καὶ ἐδῶ ἂς προχωρήσωμεν ἓν βῆμα, ἂς θέσωμεν φραγμούς τινας εἰς τὴν ἀνακοπήν, χωρὶς νὰ τὴν δεσμεύωμεν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ εἶναι κίνδυνος ζημίας. Ἐὰν δὲ εὐδοκιμήσῃ τὸ νομοσχέδιον, δύναται δι’ ἑνὸς νέου νομοθετήματος νὰ συμπληρωθῇ καὶ τοῦτο τὸ σημεῖον καὶ νὰ ἀπαγορευθῇ ἀκόμη καὶ ἡ δευτέρα ἀνακοπή, ἐὰν φανῇ ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη δευτέρας ἀνακοπῆς, διότι ὅλοι οἱ κατηγορούμενοι ἐμφανίζονται, καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς δὲν εἰσάγει τὰς ἀνακοπάς, ὅταν δὲν εἶναι παρόντες οἱ κατηγορούμενοι. Δι’ αὐτὸ φρονῶ ὅτι δύναται νὰ τεθῇ ἓν τέρμα εἰς τὴν συζήτησιν αὐτήν, ἐὰν γίνωσιν αἱ δύο αὐταὶ τροπολογίαι, ἡ μὲν μία ἐπεκτείνουσα τοὺς λόγους τῆς ἀνακοπῆς κατὰ τὴν ἑρμηνείαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ διασαφηνιζομένου ἐν αὐτῷ τῷ κειμένῳ τοῦ νόμου ὅτι τὰ ἀνυπέρβλητα αὐτὰ αἴτια ἐννοοῦνται ἐν γένει δεδικαιολογημένα αἴτια, καὶ δεύτερον νὰ ἐπιτραπῇ διὰ λόγους ὑπάτης ἀνωτέρας βίας ἡ δευτέρα ἀνακοπή. Εἶναι αἱ τροπολογίαι τοῦ κ. Χρυσοβελόνη καὶ ἐμοῦ. (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς).

§278Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον εἴπετε, ἔχω μίαν τροπολογίαν. Τὴν ἐγκρίνετε καὶ αὐτήν; Ἕνεκα ἀποχρώντως δεδικαιολογημένου κωλύματος, ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρώτην ἀνακοπήν, καὶ τὴν δευτέραν ἕνεκα ἀνωτέρας βίας (διάλογοι).

§279ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μετὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ προέδρου τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Ἀθηνῶν καὶ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἡμῶν νομίζω ὅτι περιττεύει ἐντελῶς πᾶσα συζήτησις.

§280ΜΙΛΤ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν ἔχω παρὰ αὐτὰς τὰς δύο λέξεις νὰ εἴπω, ὅτι μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν εἴμεθα ἐντελῶς σύμφωνοι ὡς πρὸς τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν δίδει οὗτος εἰς τὴν ἀνωτέραν βίαν, διαφωνοῦμεν δὲ μόνον ὡς πρὸς τὴν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου. Ὁ Ὑπουργὸς ἑρμηνεύων τὰ τῆς ἀνωτέρας βίας καὶ δηλώσας εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι τὴν ἑρμηνείαν ταύτην θὰ διατυπώσῃ πρὸς τοὺς Εἰσαγγελεῖς δι’ ἐγκυκλίου οὐδὲν εἶπεν ἄλλο παρὰ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχω διατυπώσει ἐγὼ εἰς τὴν τροπολογίαν μου. Εἶπε δηλαδὴ ὅτι τόσον εὐρεῖα θὰ εἶναι ἡ ἑρμηνεία του, ὥστε δὲν θὰ θεωρηθῇ τις ἀπομακρυνόμενος τῆς βάσεως τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἐννοεῖ αὐτὴν ὁ κ. Ὑπουργός, ἐὰν δεχθῇ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω. Ἡ τροπολογία ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ μὲν πρώτη ἀνακοπὴ γίνεται δεκτή, ἐὰν ὁ κατηγορούμενος δὲν ἐνεφανίσθη ἕνεκα ἀποχρώντως δεδικαιολογημένου κωλύματος». Εἶναι μάλιστα, ἐὰν θέλητε, στενωτέρα ἀκόμη ἡ ἔννοια, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ ἰδική μου τροπολογία, τῆς ἐννοίας, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς εὐηρεστήθη νὰ δώσῃ εἰς τὸν ὅρον τῆς ἀνωτέρας βίας τοῦ νομοσχεδίου. Φέρει ἡ τροπολογία μου ὄχι μόνον κώλυμα οἱονδήποτε, ἀλλὰ καὶ ἀποχρώντως δεδικαιολογημένον, τοῦθ’ ὅπερ θὰ δώσῃ εἰς τὸν δικαστὴν νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι οὐχὶ πᾶν κώλυμα, ἀλλὰ κώλυμα, τὸ ὁποῖον εἶναι δεδικαιολογημένον, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἀποχρώντως δεδικαιολογημένον δύναται νὰ καταστήσῃ ἀζήμιον τὴν μὴ ἐμφάνισιν τοῦ κατηγορουμένου. Αὐτὰ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν πρώτην ἀνακοπήν. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν δευτέραν ἀνακοπήν, παύει πλέον τὸ δικαίωμα τοῦ κατηγορουμένου, ἵνα δικαιολογῇ ἁπλῶς τὴν ἀπουσίαν του, ἀλλ’ εἶναι ὑποχρεωμένος ν’ ἀποδεικνύῃ συγχρόνως ὅτι ἡ ἀπουσία του κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἀνακοπῆς προῆλθεν ἐξ ἀνωτέρας πλέον βίας, ἡ ὁποία ἐν διαστολῇ πρὸς τὴν ἀποχρώντως δεδικαιολογημένην αἰτίαν τῆς πρώτης ἀνακοπῆς δίδει τὴν ἀκριβῆ ἔννοιαν καὶ τὸν προσήκοντα τόνον εἰς αὐτήν, καὶ δὲν ἀπομακρυνόμεθα οὕτω τῆς περὶ ἀνωτέρας βίας ἐννοίας, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν ὅλοι οἱ νομικοί. Διότι ἡ ἀνωτέρα βία δὲν εἶναί τι ἀόριστον καὶ τελείως εἰς τὴν κρίσιν τοῦ δικαστοῦ ἀφιέμενον· ἀπ’ ἐναντίας ἡ ἔννοια αὐτῆς εἶναί τι, τὸ ὁποῖον καθορίζεται ἐν τῇ νομικῇ ἐπιστήμῃ, ταύτην δ’ εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ δικασταὶ νὰ δεχθῶσι. Διατί λοιπόν, ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι τελείως σύμφωνος ὡς πρὸς τὴν ἔννοιαν τῆς ἀνωτέρας βίας, μὲ τὴν διατύπωσιν τὴν ἰδικήν μου, διατί μένει τόσον ἄκαμπτος, ὥστε νὰ μὴ δέχηται τὴν διατύπωσιν, ἡ ὁποία ἀκριβῶς διερμηνεύει τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὸν ὅρον τῆς ἀνωτέρας βίας;

§281Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦ ἀνυπερβλήτου κωλύματος.

§282ΜΙΛ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Τὸ ἴδιον εἶναι· ἂς ἀφήσωμεν ἔστω τὴν ἀνωτέραν βίαν διὰ τὸ κώλυμα καὶ ἂς προσθέσωμεν μεταβάλλοντες τὴν ἀνυπέρβλητον αἰτίαν εἰς ἀποχρώντως δεδικαιολογημένον λόγον.

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε διατυπώσει τὴν τροπολογίαν σας;

§284ΜΙΛ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Μάλιστα. (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς).

§285ΕΥΑΓ. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ὤφειλε νὰ ἐκφράζῃ γνώμην ἐπὶ τῶν ὑποβαλλομένων τροπολογιῶν, διότι αἱ δηλώσεις αὗται θὰ κανονίσωσι τὴν περαιτέρω συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Δέχεται τὴν τροπολογίαν ἢ ὄχι;

§286Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὡμίλησα διὰ μακρῶν ἐγώ.

§287ΕΥΑΓ. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Τότε τὴν ἀποκρούετε.

§288Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω δικαίωμα ν’ ἀπορρίψω ἐγώ.

§289ΠΑΝ. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχον καθῆκον, κύριε Πρόεδρε, νὰ εἴπω βραχέα τινὰ ἐπὶ τοῦ συζητουμένου ἄρθρου. Ἀλλ’ ἡ ὥρα, κατὰ τὴν ὁποίαν λαμβάνω τὸν λόγον, καὶ ἡ ψυχολογικὴ κατάστασις, ἐν τῇ ὁποίᾳ εὑρίσκεται ἡ Βουλή, μοὶ δίδουσι τὸ ἐνδόσιμον νὰ πιστεύω ὅτι οὐχὶ πρεπόντως ἐκπληρῶ τὸ καθῆκόν μου, εὐλαβούμενος δὲ τὴν θέλησιν τὴν πολλάκις ἐκδηλωθεῖσαν ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς ἀπέχω τοῦ λόγου, μολονότι ἠδυνάμην νὰ εἴπω ὅτι δι’ ὅσων θ’ ἀνεκοίνουν πρὸς τὴν Βουλὴν θὰ ἐξέφραζον ἐντελῶς ἐναντίαν γνώμην πρὸς τὴν γνώμην τὴν διατυπουμένην ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ πρὸς τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον οἱ πολεμήσαντες τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ἐπαναλέγω ὅτι ἡ ὥρα, κατὰ τὴν ὁποίαν καλοῦμαι νὰ ἐκτελέσω τὸ καθῆκον τοῦτο, δὲν μοὶ ἐπιτρέπει, ἵνα μὴ γίνω παραίτιος δυσφορίας περαιτέρω τῆς Βουλῆς, τῆς ὁποίας ἐκδηλοῦται ἡ δυσφορία αὕτη διὰ τὸ ἄκαιρον τῆς συζητήσεως διὰ διαφόρων τρόπων.

§290Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Ἐψήφισα ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἐψήφισα ἐπίσης καὶ τὸ πρῶτον ἄρθρον. Ἤδη, προκειμένης τῆς ψηφίσεως τοῦ δευτέρου ἄρθρου, ἀναγκάζομαι νὰ δηλώσω, δι’ οὓς λόγους ἐδήλωσαν οἱ πρὸ ἐμοῦ ὁμιλήσαντες συνάδελφοι, ὅτι θὰ καταψηφίσω τὸ ἄρθρον αὐτό, διότι νομίζω ὅτι ἡ διάταξις αὕτη εἶναι καταστρεπτικὴ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἔστειλαν ἐνταῦθα, οὐχὶ διὰ νὰ δεσμεύσωμεν τὰς ἐλευθερίας των, ἀλλὰ τοὐλάχιστον νὰ διατηρήσωμεν τὰς ὑπαρχούσας.

§291Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω καὶ πάλιν τὴν Κυβέρνησιν νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν καὶ αὔριον νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν.

§292ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§293Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Εἴμεθα καταπεπονημένοι, καὶ παρακαλῶ τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν διάλυσιν τῆς συνεδριάσεως, διότι βλέπετε ὅτι ἡ Βουλὴ ἐργάζεται ἀπὸ τῆς 4ης μ. μ., εἶναι δὲ ἡ ὥρα 2½ τῆς πρωίας. Νομίζω ὅτι λόγῳ ἁβρότητος πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ ἀγορεύσωσιν, ἐπιβάλλεται ἡ λύσις τῆς συνεδριάσεως, καὶ τοῦτο πρὸς χάριν τοῦ γοήτρου καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ μὴ πιστευθῇ ὑπὸ τοῦ λαοῦ ὅτι νομοσχέδιον, κατὰ τοῦ ὁποίου ἐξεδηλώθη ἡ ἀντίδρασις ἐν τῇ Βουλῇ, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, ὑφαρπάζεται τὴν 3ην ὥραν μετὰ τὸ μεσονύκτιον. Ἡ σιωπή σας ἀποδεικνύει ὅτι δὲν συναινεῖτε εἰς τὴν λύσιν τῆς συνεδριάσεως, καὶ συνεπῶς ἐπιτρέψατέ μοι νὰ λάβω καὶ ἐγὼ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, τοὐλάχιστον χάριν ποικιλίας. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ φανῇ ἐπιεικὴς πρὸς ἐμέ, διότι εἶναι δικαίωμά μου, ἀφοῦ εἶμαι ἀντιπολιτευόμενος. Τὴν καρδίαν τοῦ νομοσχεδίου ἀποτελεῖ, εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, τὸ δεύτερον αὐτοῦ ἄρθρον. Τὸ θεμέλιον τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 338 ἀποτελεῖ ἡ ἀρχή, τὴν ὁποίαν καθιέρωσεν ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου, τῆς καταλύσεως τοῦ δικαιώματος τῆς ἀνακοπῆς καὶ τῆς ἀναγνωρίσεως τῆς ἀνάγκης. Νομίζω ὅτι οὕτω πως ἐξεφράσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Δὲν θέλει νὰ ἐρημοδικάζωνται, δὲν θέλει νὰ ἔχῃ δικαίωμα ὁ κατηγορούμενος νὰ ἐρημοδικάζηται. Τὸ τοιοῦτον, ἐὰν καθιερωθῇ, θέλει ἀνοίξει εὐρεῖαν τὴν λεωφόρον εἰς τὴν ἀκολασίαν, εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός. Ἀλλὰ καὶ ἐγὼ παριστῶ τὴν ἄλλην ὄψιν τοῦ ζητήματος εἰς τὸν κύριον Ὑπουργόν. Δὲν ἠδυνήθην, κύριε Ὑπουργέ, λαβὼν τὴν κλῆσιν νὰ ἐμφανισθῶ ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου, ἐρημοδικάσθην, ἔχω δικαίωμα νὰ δικασθῶ, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσω ἀπὸ τὴν Πολιτείαν νὰ μοὶ ἀπονείμῃ τὴν δικαιοσύνην. Ἔχει ὑποχρέωσιν στοιχειώδη ἡ Πολιτεία νὰ μοὶ ἀνοίξῃ τὰς πύλας τῆς δικαιοσύνης. Ἡ κοινωνικὴ ἀλληλεγγύη, ἔλεγε πολὺ ὀρθῶς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προχθὲς ἢ χθὲς τὴν ἑσπέραν, ἐπιβάλλει ὑποχρεώσεις εἰς τὴν Πολιτείαν, εἰς τὸ Κράτος, καὶ μία, ἡ σπουδαιοτέρα, ἡ κυριωτέρα εἶναι ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης. Καὶ θέλετε σεῖς διὰ τῆς ψηφίσεως αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, θέλετε νὰ καταργήσητε αὐτὸ τὸ δικαίωμα τοῦ πολίτου, καὶ θέλετε σεῖς διὰ τῆς βάσεως, τὴν ὁποίαν θέτετε, νὰ καταργήσητε τὴν στοιχειώδη ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Πολιτεία πρὸς τοὺς πολίτας; Αὐταὶ εἶναι αἱ νέαι θεωρίαι, αὐτὰ εἶναι τὰ καινὰ δαιμόνια, τὰ ὁποῖα μᾶς παρεισάγετε, μεταφυτεύοντες αὐτὰ ἔξωθεν; Ἀλλά, ὅπως φαίνεται ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε συζητήσεως, δὲν πρόκειται περὶ σοβαρᾶς ἐλπίδος, ὅπως καταλήξωμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα συνδιαλλαγῆς μὲ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, νὰ καταλήξῃ ἡ Βουλή, ὄχι ἐγώ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς φαίνεται ἀμετάπειστος. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ μεταχειρισθῶ ἄλλην μέθοδον τὴν μέθοδον τῆς διαλεκτικῆς συζητήσεως.

§294Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι διαλλακτικῆς.

§295ΕΥΑΓ. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Ὄχι, ἀφοῦ εἶσθε ἀδιάλλακτος, καὶ σᾶς συγχαίρω δι’ αὐτό, διότι καὶ ἐγὼ εἶμαι ἀδιάλλακτος εἴς τινα ζητήματα. Λοιπὸν κατὰ τὸ ἄρθρον 338 ἀνακοπὴ κατὰ τῆς ἐρήμην ἀποφάσεως ἐπιτρέπεται μόνον: 1ον) Ἐὰν δὲν τηρηθῶσιν αἱ περὶ τὰς προθεσμίας διατάξεις κατὰ τὸ ἄρθρον 164. Αὐτὴ βεβαίως ἡ περίπτωσις νομίζω ὅτι εἶναι δῶρον ἄδωρον, διότι, ἐὰν πράγματι δὲν κοινοποιηθῶσιν ἐμπροθέσμως αἱ κλήσεις, τότε ἔχομεν ἐκ τῆς γενικῆς ἀρχῆς τοῦ δικαίου, ἐκ τῶν γενικῶν νομικῶν διατάξεων τῆς κειμένης νομοθεσίας, τὴν ἔνστασιν τῆς ἀκυρότητος, καὶ συνεπῶς ἡ περίπτωσις αὕτη κατ’ ἐμέ παρέλκει ὅλως διόλου καὶ μόνον ὡς δῶρον ἄδωρον δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ. Συνεπῶς ἡ ἀνακοπὴ ἐπιτρέπεται μόνον εἰς τὴν δευτέραν περίπτωσιν τοῦ ἄρθρου, καθ’ ἣν δὲν ἐνεφανίσθη ὁ κατηγορούμενος ἕνεκα νομίμου κωλύματος ἢ ἐξ ἀνυπερβλήτων αἰτίων. Ὑποθέσατε, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι ὁ Ἄλφα καὶ ὁ Βῆτα κατηγορούμενος εὑρίσκεται εἰς τὴν θέσιν τῶν ἀνακοπτόντων, ὑποθέσατε, ὅτι δύο κατηγορούμενοι ὡς ἀνακόπτοντες διατελοῦσιν ὑπὸ τὰς αὐτὰς συνθήκας ἢ περιστάσεις, δηλαδὴ θὰ ἐπικαλεσθῶσιν ἐν τῇ ἀνακοπῇ των τὸν α λόγον τὸν ὁποῖον θὰ ἐπικαλεσθῶσι καὶ ὁ Ἄλφα καὶ ὁ Βῆτα. Συνεπῶς, κατὰ τὴν διάταξιν, ἑκάτερος ἐν τῇ ἀνακοπῇ του θὰ διατυπώσῃ τὸν λόγον τὸν δικαιολογοῦντα τὴν μὴ ἐμφάνισίν του κατὰ τὴν περὶ ἐρημοδικίας δίκην. Ὀφείλει λοιπὸν ἑκάτερος αὐτῶν νὰ προσαγάγῃ τὴν ἀπόδειξιν τοῦ λόγου, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐμφανισθῇ κατὰ τὴν πρώτην δίκην. Εἴμεθα σύμφωνοι; Ὑποτεθείσθω, ὅτι ὁ Α εἶναι εὔπορος, ὁ δὲ Β ἄπορος· ἡ ἀπόδειξις πῶς θὰ διεξαχθῇ; Ποῖα μέσα ἀποδείξεως θὰ προσαγάγῃ ἑκάτερος τῶν ἀνακοπτόντων, διὰ νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι ὁ Α δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐμφανισθῇ κατὰ τὴν πρώτην δίκην, διότι ἡ σύζυγός του ἠσθένει σοβαρῶς, ἢ ὅτι ὁ ἴδιος ἦτο ἀσθενής, διὰ νὰ ἀποδείξῃ, ἐπαναλαμβάνω, δὲν θὰ προσαγάγῃ τὰς ἀποδείξεις; Δὲν ἔχει οὕτω; Ποῖα εἶναι τὰ μέσα τῆς ἀποδείξεως; Οἱ μάρτυρες; Ὁ Α, εἶπον, εἶναι εὔπορος, καὶ δύναται ἡ κατηγορία κατ’ αὐτοῦ νὰ εἶναι ἀληθής, δύναται νὰ ἐξαγοράσῃ μάρτυρας, δύναται νὰ καταβάλῃ εἰς ἐκείνους τὰ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἀνέλθωσιν εἰς πεντήκοντα καὶ ἑκατὸν δραχμάς, ἢ δύναται νὰ δαπανήσῃ χιλίας δραχμὰς στρατολογῶν ψευδομάρτυρας. Ὁ Β, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι ἄπορος, δὲν θὰ ἔχῃ τὰ μέσα νὰ καταβάλῃ τὰ ἔξοδα τὰ ὁδοιπορικὰ εἰς τοὺς μάρτυρας καὶ συνεπῶς παρουσιαζόμενος ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων θὰ παρουσιασθῇ ἄνευ μέσων ἀποδείξεως, ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ ἀνακοπή του θ’ ἀπορριφθῇ ὡς ἀναπόδεικτος, ἐνῷ ἡ ἀνακοπὴ τοῦ Α θὰ γίνῃ δεκτή, διότι οὗτος εὔπορος ὢν θὰ προσκομίσῃ τὴν ἀπόδειξιν. Ποῖον ὅθεν τὸ ἀποτέλεσμα; Τὸ ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι ὅτι ὁ Α, καίτοι ἔνοχος, δυνατὸν ν’ ἀθωωθῇ, ἐνῷ ὁ Β, καίτοι ἀθῷος, ἀσφαλῶς θὰ ῥιφθῇ εἰς τὰς φυλακάς. Ἐρωτῶ, κ. Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, ὁ Α ὁ ἀληθὴς ἔνοχος ἔχων τὰ μέσα τῆς προσκομιδῆς τῶν μαρτύρων θὰ κατορθώσῃ νὰ γίνῃ ἡ ἀνακοπὴ αὐτοῦ δεκτὴ καὶ δικαζόμενος νὰ ἀθωωθῇ, ὁ δὲ Β στερούμενος τῶν μέσων τῆς προσκομιδῆς τῶν μαρτύρων καὶ τῶν ἄλλων μέσων δικαζόμενος θὰ καταδικασθῇ, καὶ θὰ ἔχητε ἕνα ἀθῷον ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος θὰ ῥιφθῇ εἰς τὰς φυλακὰς μὲ τὴν ποινὴν τῆς ἐρημοδικίας. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀνισότης, τὴν ὁποίαν δημιουργεῖτε μὲ τὴν διάταξιν αὐτὴν εἰς βάρος τῆς δικαιοσύνης. Δὲν σᾶς προκαλεῖ τοῦτο τὴν προσοχήν; Ἢ, διότι προέρχεται ἐκ Γερμανίας, δὲν ἐπιτρέπεται κἂν οὔτε νὰ θέσωμεν ὑπὸ ἀμφισβήτησιν τὴν ὀρθότητα τῆς ἀρχῆς, ἣν ὑποστηρίζετε; Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ νομοσχεδίου ἐπεκαλέσθη τὸ γεγονός, ὅτι ἐν Γερμανίᾳ, ὅπου λειτουργεῖ ὁ θεσμὸς αὐτὸς ἐπὶ τριάκοντα ἔτη, οὐδεμία ἐξεδηλώθη ἀντίδρασις κατὰ τῆς λειτουργίας αὐτοῦ, ἄρα ἡ διάταξις ἔχει καλῶς. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καλλίτερον θὰ ἦτο νὰ ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψιν ἕτερόν τι γεγονός, τὸ ὁποῖον ἐκτυλίσσεται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὑπὸ τὰς ὄψεις καὶ αὐτοῦ καὶ πάντων τῶν συναδέλφων, τὸ γεγονὸς ὅτι τοιαύτη καὶ τοσαύτη ἀντίδρασις ἐξεδηλώθη κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν ἀρκεῖ τοῦτο τὸ γεγονὸς νὰ σᾶς πείσῃ ὅτι δυοῖν θἄτερον, ἢ σεῖς διατελεῖτε ἐν πλάνῃ, ἢ τόσοι πεφωτισμένοι καὶ ἔμπειροι ῥήτορες τῆς Βουλῆς, οἱ ὁποῖοι κατερράκωσαν τὸ νομοσχέδιον, εὑρίσκονται ἐν πλάνῃ; Ποῖος εὑρίσκεται ἐν τῇ ἀληθείᾳ καὶ ποῖος εὑρίσκεται ἐν πλάνῃ; Αὐτὸ τὸ γεγονὸς ἔπρεπε νὰ λαμβάνητε ὑπ’ ὄψιν καὶ ὄχι τὸ γεγονός, ὅτι ἐν Γερμανίᾳ οὐδεμία ἀντίδρασις ἐξεδηλώθη κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§296Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ἐπιτρέπεται μία διακοπή;

§297ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι.

§298Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Τότε ἔχω τὸν λόγον καὶ θὰ ὁμιλήσω κατόπιν. Ἐγὼ ἤθελον διὰ τῆς διακοπῆς νὰ κερδίσωμεν χρόνον.

§299Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Ἐάν, κύριοι Βουλευταί, ἐπρόκειτο ἢ πρόκειται ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι τὸ νομοσχέδιον θὰ ἀπορριφθῇ. Ἀλλ’ ἐλέχθη, ὅτι δῆθεν ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ὡς ζήτημα ἐμπιστοσύνης. Δὲν πιστεύω ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θὰ ἔφθανε μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπιδόσεων καὶ ἐρημοδικιῶν ἢ φυγοδικιῶν θὰ ἐθεώρει ὡς ζήτημα ἐμπιστοσύνης, διότι τὸ τοιοῦτον οὔτε προσῆκον οὔτε ἁρμόζον οὔτε σκόπιμον εἶναι.

§300ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ τοῦ ἄρθρου.

§301Γ. ΠΩΠ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου ὁμιλεῖ.

§302Δ. ΧΗΝΙΑΔΗΣ. Πρέπει νὰ τελειώσωμεν.

§303Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Χάριν τοῦ κ. Χηνιάδου θὰ τελειώσω ἀμέσως. Διὰ χιλιοστὴν φορὰν θὰ ἐπαναλάβω, κ. Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, τὴν παράκλησιν, ὅπως ἐπὶ τέλους ὑποχωρήσητε ἐν μέρει καὶ δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, οὐδόλως δὲ θὰ θυσιάσητε τὸν ἐγωισμόν σας, ἢ μᾶλλον, ἐὰν θυσιάσητε τὸν ἐγωισμόν σας, τοῦτο θὰ ἀποτελέσῃ τιμὴν καὶ ἱκανοποίησιν δι’ ὑμᾶς, διότι θὰ ἀποδείξητε, ὅτι δὲν εἶσθε ἐγωιστής, ὅτι σέβεσθε τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Βουλῆς, ὅτι σέβεσθε τὴν γνώμην τῶν πλειόνων, τὴν γνώμην τῶν πεφωτισμένων καὶ ἐμπείρων ῥητόρων, ἐλπίζω δέ, ὅτι θὰ παύσῃ ἡ βλαβερὰ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου διὰ τῆς ὑποχωρήσεώς σας.

§304Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§305ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κοσόνας.

§306Γ. ΚΟΣΟΝΑΣ. Παραιτοῦμαι.

§307Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Παρετήρησα καθ’ ὅλην τὴν συζήτησιν, ὅτι οἱ πλεῖστοι τῶν κ. κ. Βουλευτῶν ἐν συναφείᾳ πρὸς τὸ ἄρθρον 2 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἔθιξαν καὶ ἐπολέμησαν τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω ὅτι εἶναι ἥκιστα σοβαρόν, ἀφοῦ ἡ ἀρχὴ ἐψηφίσθη, νὰ ἐπανερχώμεθα εἰς τὰ κεκριμένα. Συζητουμένου τοῦ δευτέρου ἄρθρου νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις πρέπει νὰ ἐντοπισθῇ ἐπ’ αὐτοῦ καὶ εἰς τὴν ἐπιδίωξιν τῆς διορθώσεως τῶν ἐν τῷ δευτέρῳ ἄρθρῳ διατάξεων. Ἀπὸ ταύτης τῆς σκέψεως ὁρμώμενος ἐγώ, ὅστις δὲν ὑπερεψήφισα τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἐνόμισα ὅτι ἐδικαιολογούμην μετ’ ἄλλων συναδέλφων νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας Βουλευτής, ὁ καὶ πρόεδρος τοῦ ἐν Ἀθήναις δικηγορικοῦ συλλόγου, καὶ τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξε καὶ ὁ πρὸ μικροῦ λαλήσας συνάδελφος καὶ φίλος μου, τὴν τροπολογίαν δηλαδή, καθ’ ἣν δευτέρα ἀνακοπὴ εἶναι πάντοτε ἀπαράδεκτος, ἐκτὸς ἐὰν ἡ ἐρημοδικία κατὰ τὴν δίκην ἐπὶ τῆς πρώτης ἀνακοπῆς δικαιολογῆται ἐξ ἀνωτέρας βίας. Ἐν συνόψει θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἐκθέσω τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους, μετὰ τῶν συναδέλφων τῶν ὑπογραψάντων τὴν τροπολογίαν ταύτην, ἤχθημεν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ τοιαύτη τροπολογία τοῦ ἄρθρου θὰ εἶναι σκόπιμος. Ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι ἡ ἀρχή, καθ’ ἣν πάντοτε καὶ ἄνευ ἐξαιρέσεως ἡ δευτέρα ἀνακοπὴ εἶναι ἀπαράδεκτος ἄνευ τοῦ περιορισμοῦ, τὸν ὁποῖον ζητοῦμεν νὰ εἰσαγάγωμεν διὰ τῆς τροπολογίας, ἡ καθιέρωσις, λέγω, τῆς ἀρχῆς ταύτης εἶναι ἐπικίνδυνος, ἤ, διὰ νὰ εἶμαι ἀκριβέστερος, δύναται νὰ καταστῇ ἐπικίνδυνος, καθόσον ὁρμῶμαι ἀπὸ τῶν ἑξῆς σκέψεων: ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο συνέχεται μὲ τὸ τῆς ἐπιδόσεως τῶν ποινικῶν δικογράφων σύστημα, τὸ ὁποῖον ἤδη καθιεροῦται καὶ τοῦ ὁποίου τὴν ἐφαρμογὴν δὲν ἔχομεν ἴδει. Θὰ εἶναι ἑπομένως σκληρὸν νὰ καταστήσωμεν ἀπαράδεκτον τὴν δευτέραν ἀνακοπήν, ὅταν δὲν ἔχωμεν εἰσέτι πεῖραν περὶ τῆς καλῆς λειτουργίας τοῦ νῦν καθιερουμένου συστήματος τῆς ἐπιδόσεως· ἀφ’ ἑτέρου δέ, καὶ αὕτη εἶναι ἡ δευτέρα σκέψις, ἥτις μὲ ἤγαγεν εἰς τὴν ὑποστήριξιν τῆς τροπολογίας ἡμῶν, ὅτι ἐν τῷ διέποντι ἡμᾶς συστήματι τῆς Ποινικῆς Δικονομίας δὲν ἀναγνωρίζεται διὰ τὰς ὑπὸ τῶν Πλημμελειοδικείων δικαζομένας ὑποθέσεις δεύτερος βαθμὸς δικαιοδοσίας. Εἶναι ἀξιοπαρατήρητον ὅτι, ἐνῷ διὰ πολὺ μικρότερα ἀδικήματα, διὰ τὰ πταίσματα, ὁ νομοθέτης τῆς Ποινικῆς Δικονομίας ἐθεώρησεν ὡς οὐχὶ ἀσφαλῆ τὴν χρῆσιν τοῦ ἑνὸς βαθμοῦ καὶ εἰσήγαγε τὸν δεύτερον βαθμόν, ἐνῷ ὁ νομοθέτης τῆς ἀστικῆς δικονομίας δι’ ὑποθέσεις περιουσιακὰς ἀνωτέρας τῶν 40 καὶ τῶν 500 δραχμῶν ἐθεώρησεν ὡς οὐχὶ ἀσφαλῆ τὴν χρῆσιν τοῦ ἑνὸς δικαστοῦ, τοῦ ἑνὸς βαθμοῦ, καὶ εἰσήγαγε δεύτερον βαθμόν, ἐν τούτοις προκειμένου περὶ τῶν πλημμελημάτων, τὰ ὁποῖα ἀφορῶντα εἰς τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν δικάζονται οὐχὶ ὑπὸ ἐνόρκων, ὁπότε ἔχομεν ἀσφαλῆ ἐγγύησιν, ἀλλ’ ὑπὸ τακτικοῦ Δικαστηρίου, προκειμένου, λέγω, περὶ πλημμελημάτων δὲν καθιέρωσε τὸν δεύτερον βαθμὸν τῆς δικαιοδοσίας, ὁ ὁποῖος ὑποστηρίζεται ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης καὶ προτείνεται ἡ εἰσαγωγή του καὶ ἔχει εἰσαχθῆ εἰς ἄλλα Κράτη. Ἐὰν εἶχον τὴν βεβαιότητα, ὅτι ἐν ἀμέσῳ μέλλοντι πρὸ τῆς κατ’ οὐσίαν ἰσχύος τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὅταν ψηφισθῇ καὶ γένηται νόμος τοῦ Κράτους, ἤθελεν ὀργανωθῆ ὁ δεύτερος βαθμὸς ἐπὶ πλημμελημάτων, δὲν θὰ ὑπεστήριζον τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζω. Ἐφ’ ὅσον ὅμως δὲν ἔχω τὴν ἐγγύησιν τοῦ δευτέρου βαθμοῦ, νομίζω ὅτι δὲν ἀπέχω τῆς ἀληθείας χαρακτηρίζων ὡς ῥιψοκίνδυνον ἐγχείρημα τὴν ἀπάλειψιν τῆς δευτέρας ἀνακοπῆς δι’ ἐρημοδικοῦντας, καὶ ὅταν ἀκόμη συντρέχωσι λόγοι ἀνωτέρας βίας, τῆς ὁποίας αἱ περιπτώσεις δὲν συμπίπτουσι πρὸς τὰς τοῦ ἄρθρου 338, ἀλλ’ εἶναι πολὺ στενώτεραι. Ἐπίσης καὶ ἡ ἄλλη σκέψις ὅτι τὰ Πλημμελειοδικεῖα δικάζουσιν ἤδη συντεθειμένα ἐκ τριῶν τακτικῶν δικαστῶν μὲ ἐνισχύουσιν εἰς τοὺς ἐνδοιασμούς, οὓς ἔχω, περὶ τῆς δικαίας καὶ ἐπιεικοῦς ἐφαρμογῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου τοῦ ἀποκλείοντος τὴν δευτέραν ἀνακοπήν. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ὑποστηρίζων τὴν τροπολογίαν, ἣν ἔλαβον τὴν τιμὴν μετ’ ἄλλων συναδέλφων νὰ ὑποβάλω, καθὼς ἐθεώρησα ὅτι εἶναι ἥκιστα σοβαρὸν ἐν τῇ παρούσῃ συζητήσει νὰ θίγωμεν τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἥτις ἐπεψηφίσθη καὶ προεδίκασε τὴν παραδοχὴν τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἐθεώρουν ὅτι καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης θὰ ἠδίκει καὶ τὸν ἑαυτόν του καὶ τοὺς ὑπογράψαντας τὴν τροπολογίαν ἐπιστήμονας, οἵτινες ἀπὸ ἁγνῆς ἐπιστημονικῆς πεποιθήσεως εἰσηγοῦνται τὸ μέτρον τοῦτο, ἐὰν δὲν συνεζήτει τὴν τροπολογίαν ἡμῶν ἐντελῶς ἀπὸ ἐπιστημονικῆς ἀπόψεως.

§308Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν συνεζήτησα ἤδη. Ἦτο ὑποβεβλημένη καὶ ἀπὸ ἄλλους.

§309Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὁμιλῶ περὶ ἐπιστημονικῆς συζητήσεως καὶ ὄχι περὶ πολιτικῆς καὶ πολιτικῶν ζητημάτων καὶ πεισμάτων, ἅτινα δὲν ἔχουσι τὴν θέσιν των ἀπέναντι ἡμῶν.

§310Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον σημεῖον συγχαίρω τὸν κ. Ὑπουργόν, διότι οἱ κατ’ ἀρχὴν ἐμφανιζόμενοι ἐγένετο δεκτὸν νὰ πληρώνωσι τὰ ἡμίση.

§311Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τὸ ἔχει ὁ νόμος.

§312Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Δεύτερον, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῆτε τὸ ζήτημα τῆς ἐνστάσεως, διότι, καθὼς ἔχει διατυπωθῇ ἡ σχετικὴ διάταξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, καταντᾷ ἀδύνατος ἡ ἔνστασις. Εἶμαι κατηγορούμενος, ἀποχωρῶ, μοὶ κοινοποιεῖται ἡ ἐρήμην ἀπόφασις, ἀνακόπτω αὐτὴν καὶ καταβάλλω τὰ δικαστικὰ ἔξοδα ἐνώπιον τοῦ Εἰσαγγελέως ἢ Γραμματέως, ὅπως καλέσῃ πέντε ἢ δέκα μάρτυρας, τοὺς ὁποίους θέλει. Ἐὰν ἐμφανισθῶσιν οἱ κληθέντες μάρτυρες, ἔχει καλῶς· ἐὰν ὅμως δὲν ἐμφανισθῶσιν, ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἀποχωρήσω καὶ συνεπῶς δικάζομαι κατ’ ἀντιμολίαν. Εἶναι τοῦτο δίκαιον;

§313Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Φρονεῖτε ὅτι τὸ Δικαστήριον δὲν θὰ κρίνῃ τὴν βασιμότητα τοῦ λόγου αὐτοῦ;

§314Ι. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. Ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§315Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτό, τὸ ὁποῖον ζητεῖτε, πρέπει νὰ πεισθῆτε ὅτι ὑπάρχει, τὸ δικαίωμα τῆς ἀναβολῆς.

§316Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Περιλάβετέ το εἰς τὴν ἐγκύκλιον, τὴν ὁποίαν θὰ κάμητε.

§317Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§318Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Θὰ ἤμην ἀφελής, ἐὰν ἀνηρχόμην τὸ βῆμα νὰ συζητήσω τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον τοσοῦτον ἀπησχόλησε τὴν Βουλήν. Δὲν ἔρχομαι οὔτε τροποποίησιν νὰ προτείνω, οὔτε τὰ λεχθέντα τῶν ἀντιφρονούντων νὰ ἀνασκευάσω, οὔτε ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου νὰ συνηγορήσω. Ἀλλ’ ἀνῆλθον ἁπλῶς καὶ μόνον νὰ διαμαρτυρηθῶ κατ’ ἐκείνων, οἵτινες ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου κατήγγειλαν τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν πλειονοψηφίαν, ὅτι ἡ μὲν Κυβέρνησις πιέζει, ἡ δὲ πλειονοψηφία ὑπακούει. Τὸ λεχθὲν τοῦτο οὐ μόνον εἶναι ἀνακριβές, ἀλλὰ οἱ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁμιλήσαντες, ὡς ὡμίλησαν, καὶ αὐτοὺς ἠδίκησαν καὶ τὴν πλειονοψηφίαν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, διότι δὲν εἶναί ποτε δυνατὸν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις νὰ ἀνέχηται ὀπαδούς, οἵτινες κύπτουσιν ὑπὸ τὸ κράτος οἱασδήποτε πιέσεως.

§319ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσιγκόλης.

§320Ι. ΤΣΙΓΚΟΛΗΣ. Ἔλαβον τὴν τιμὴν κατὰ τὴν προχθεσινὴν συζήτησιν νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν Κρητικὴν Ποινικὴν Δικονομίαν, ἡ ὁποία ἔχει εἰσαγάγει ἤδη τὸ ἔνδικον μέσον τῆς ἐφέσεως, ἀνέπτυξα καὶ λόγους τινὰς περὶ δευτέρας ἀνακοπῆς, οὐχὶ διότι ἐφρόνουν ὅτι ἡ δευτέρα ἀνακοπὴ συμβιβάζεται μὲ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀλλὰ διὰ νὰ παραστήσω ὅτι ὑπάρχει περίπτωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι δεδικαιολογημένη ἡ δευτέρα ἔρευνα ἀποφάσεως ἐκδοθείσης μετὰ τὴν ἀπόρριψιν ἀνακοπῆς κατηγορουμένου τινός. Διαφωνῶ πρὸς τοὺς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ζητοῦσιν, ὅπως ἐπιτραπῇ δευτέρα ἀνακοπή· ἡ δευτέρα ἀνακοπὴ εἶναι ἀσυμβίβαστος τελείως πρὸς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὄχι δὲ μόνον ἡ δευτέρα, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐκπρόθεσμος. Σύμφωνος πρὸς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου θὰ εἶναι μόνον ἡ παραδοχὴ τοῦ ἐνδίκου μέσου τῆς ἐφέσεως. Δὲν εἶναι σύμφωνος ἡ ἐκπρόθεσμος ἀνακοπή, διότι, διὰ νὰ γίνῃ ἐκπρόθεσμος ἀνακοπή, πρέπει ὁ κατηγορούμενος νὰ φυλακισθῇ πρῶτον. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνταχθῇ ὑπὸ γραμματέως ἐκπρόθεσμος ἀνακοπή, ἂν ὁ κατηγορούμενος δὲν εἶναι εἰς τὰς φυλακάς. Ὅταν φυλακισθῇ ὁ κατηγορούμενος, θὰ εἰσαχθῇ ἡ ὑπόθεσις μετὰ 15 ἡμέρας, διὰ νὰ κριθῇ τὸ παραδεκτὸν τύποις τῆς ἐκπροθέσμου ἀνακοπῆς. Τοῦτ’ αὐτὸ θὰ γίνῃ καὶ ἐν τῇ δευτέρᾳ ἀνακοπῇ, καὶ θὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν δευτέραν δικάσιμον, ὅτε θὰ κληθῇ ὁ μηνυτὴς καὶ οἱ δύο ἀπολειπόμενοι μάρτυρες. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνακοπὴν θὰ ἔχωμεν τυραννίαν τῶν μαρτύρων, διότι οἱ μάρτυρες εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἔλθωσιν εἰς τὴν πρώτην δικάσιμον, ὅταν θὰ καταδικασθῇ ἐρήμην, νὰ ἔλθωσιν εἰς τὴν δευτέραν δικάσιμον, ὅταν ἡ ἀνακοπὴ θὰ ἀπορριφθῇ ὡς ἀνυποστήρικτος, καὶ νὰ ἐπανέλθωσιν ἐκ τρίτου, ὅταν θὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς δευτέρας ἀνακοπῆς. Νομίζω ὅτι τὸ μαρτυρεῖν εἶναι ὑποχρέωσις διὰ τοὺς πολίτας, εἶναι βάρος αὐτῶν νὰ ἐμφανίζωνται ὡς μάρτυρες ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων, ἀλλ’ αὐτὸ τὸ βάρος δὲν πρέπει νὰ τὸ καταστήσωμεν μέγα, ὥστε νὰ στενοχωρήσωμεν τοὺς πολίτας εἰς μέγαν βαθμόν. Ἴσως ἀλλαχοῦ ὅπου εἶναι εὔκολα τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας, νὰ μὴ εἶναι τόσον μέγα τὸ βάρος, ἐδῶ ὅμως δυσκολεύονται οἱ μάρτυρες νὰ προσέρχωνται εἰς τὰ Δικαστήρια καὶ ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου πολλάκις ἀποκρύπτουσι τὴν ἀλήθειαν ἐν τῇ προανακρίσει, διὰ νὰ ἀποφύγωσι νὰ κληθῶσιν ὡς μάρτυρες ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου. Σήμερον διὰ τῆς εἰσαγωγῆς τῆς ἀρχῆς τῆς διὰ τοῦ νομοσχεδίου διατυπουμένης τοῦ νὰ ἐπανέρχωνται ἐκ δευτέρου οἱ μάρτυρες, θὰ καταστήσωμεν τὴν ψευδομαρτυρίαν εἰς μεγαλείτερον βαθμόν, ἂν δὲ δεχθῶμεν καὶ τὴν δευτέραν ἀνακοπὴν καὶ ἀναγκάσωμεν τοὺς μάρτυρας καὶ ἐκ τρίτου νὰ προσέρχωνται, ἡ κατάστασις θὰ εἶναι πολὺ χειροτέρα. Ἐπειδὴ ἀκριβῶς πρόκειται περὶ λιπομαρτύρων, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης προκειμένου περὶ τῆς διατάξεως περὶ λιπομαρτύρων νὰ γίνῃ ἡ διάκρισις ὅτι δύναται τὸ Δικαστήριον νὰ καταγινώσκῃ ποινὰς κατὰ τῶν λιπομαρτύρων, διότι, ὡς ἐμφαίνεται ἐκ τῆς κατωτέρω διατάξεως, καὶ ἂν προχωρήσῃ ἡ δίκη, πρέπει πάντως νὰ καταδικασθῶσιν οἱ λιπομάρτυρες καὶ μετὰ τὴν περάτωσιν τῆς δίκης νὰ ἔλθωσι νὰ δώσωσι λόγον διατί δὲν ἦλθον.

§321Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλετε νὰ γίνῃ δυνητικὴ ἡ διάταξις;

§322Ι. ΤΣΙΓΚΟΛΗΣ. Συμβαίνει νὰ μὴ δίδηται ἡ δέουσα προσοχὴ ἐκ μέρους τῶν πταισματοδικῶν ἢ τῶν Εἰσαγγελέων καὶ νὰ καλῶνται πλειότεροι.

§323Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν φρονεῖτε ὅτι εἶναι ἀδικαιολόγητος ἐκεῖνος ὁ μάρτυς, ὅστις δὲν προσέρχεται ἀπειθῶν;

§324Ι. ΤΣΙΓΚΟΛΗΣ. Εἰς τὰ Πταισματοδικεῖα καλοῦνται μάρτυρες 6, 7, 8, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι χρήσιμοι.

§325Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν ὅλοι σκεφθῶσι οὕτω, δὲν θὰ ὑπάγῃ κανείς.

§326Ι. ΤΣΙΓΚΟΛΗΣ. Γνωρίζουσιν ὅτι δὲν εἶναι χρήσιμοι· γίνεται μία ἀγροζημία, εἰς τὴν ὁποίαν καλοῦνται τρεῖς ἢ τέσσαρες μάρτυρες, ἀλλὰ συμβαίνει τὸ ἑξῆς· εἰς τὸν νόμον περὶ ἀγροζημιῶν ὑπάρχει διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν...

§327Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν γνωρίζω τὴν διάταξιν· δὲν πλήττεται ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον.

§328Ι. ΤΣΙΓΚΟΛΗΣ. Ὅταν συμβιβασθῇ ὁ παθών.

§329Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖ καταλύεται τὸ ἀδίκημα· δὲν δύνανται νὰ τιμωρηθῶσιν οἱ μάρτυρες.

§330Ι. ΤΣΙΓΚΟΛΗΣ. Θὰ τιμωρῶνται κατὰ τὴν διάταξιν, ἥτις εἶναι ὑποχρεωτική.

§331Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖ δὲν ὑπάρχει ἀντικείμενον ποινικῆς δίκης· οὐδεὶς λόγος δύναται νὰ γίνῃ.

§332Ι. ΤΣΙΓΚΟΛΗΣ. Δὲν γνωρίζω πῶς θὰ τὸ ἑρμηνεύσωσιν οἱ διάφοροι πταισματοδίκαι.

§333Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ εἶναι ὀρθὸν νὰ τὸ ἑρμηνεύσωσιν ἄλλως, θὰ ἀποτελέσῃ δὲ μίαν ἐπικίνδυνον νομοθετικὴν ὁδηγίαν νὰ μὴ πηγαίνωσι ποτὲ οἱ μάρτυρες.

§334Ι. ΤΣΙΓΚΟΛΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ δυσπιστῶμεν πολὺ πρὸς τὰ Δικαστήρια· συμφωνῶ πρὸς τὴν ἰδέαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅστις ἐπανειλημμένως μᾶς εἶπεν· ἀφοῦ εἰς τοὺς δικαστὰς ἀνεθέσαμεν σπουδαῖα καθήκοντα, διατί νὰ μὴ ἀφήσωμεν εἰς τὸ Δικαστήριον τὸ δικαίωμα, ἂν πεισθῇ ὅτι δὲν ἐχρησίμευσαν οἱ μάρτυρες καὶ ἡ δίκη προυχώρησεν ἄνευ αὐτῶν καὶ ὁ κατηγορούμενος κατεδικάσθη, διατί νὰ μὴ ἀφήσωμεν τὸ δικαίωμα νὰ τοὺς τιμωρῶσιν, ὅταν νομίζωσιν ὅτι πρέπει νὰ τοὺς τιμωρῶσι, καὶ διατί νὰ ἀφήσωμεν τοὺς λιπομάρτυρας νὰ κάμνωσιν ἀνακοπάς...

§335Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ θεωρῶ πολὺ ἐπιεικές, ἀλλὰ τέλος πάντων αὐτὸ δύναται νὰ γίνῃ.

§336Ι. ΤΣΙΓΚΟΛΗΣ. Θὰ ἀφήνηται πάντοτε εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Δικαστηρίου. Νομίζω ὅτι καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐφέσεως, τὸ ὁποῖον εἶναι σύμφωνον πρὸς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, πρέπει νὰ χορηγηθῇ, ἀλλ’ οὐχὶ ὅπως ἔχει ἐν τῇ Κρητικῇ Ποινικῇ Δικονομίᾳ, διότι εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι δὲν πρέπει νὰ βαρυνθῶσι τὰ Ἐφετεῖα, οὐδὲ πρέπει διὰ πᾶσαν ὑπόθεσιν νὰ γίνηται ἔφεσις ἐκ μέρους τῶν κατηγορουμένων.

§337Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀνακοπὴ εἰς τὴν Κρήτην.

§338Ι. ΤΣΙΓΚΟΛΗΣ. Ὑπάρχει ἀναβολὴ τῆς δίκης· ἀναβάλλεται ἡ δίκη, ὅπερ εἶναι ἐγγύησις, ἰσοδυναμεῖ μὲ τὸ δικαίωμα τῆς ἀνακοπῆς, τὸ ὁποῖον καταργεῖται, ὑπάρχει ὅμως καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐφέσεως κατὰ πάσης ὁριστικῆς ἀποφάσεως, καὶ ἀποφάσεως, ἡ ὁποία ἐπέβαλε τριῶν ἡμερῶν φυλάκισιν. Ἐγὼ δὲν ζητῶ νὰ δώσωμεν τόσον ἀπόλυτον δικαίωμα ἐφέσεως, ἀλλὰ νὰ προστατεύσωμεν ἐκείνους τοὺς κατηγορουμένους, οἱ ὁποῖοι δικάζονται εἰς φυλάκισιν ἀνωτέραν τῶν ἕξ μηνῶν. Εἶναι σπάνιαι αἱ περιπτώσεις αὐταί, ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ ἀδύνατοι. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν· «Κατὰ πάσης ὁριστικῆς ἀποφάσεως τοῦ Δικαστηρίου τῶν Πλημμελειοδικῶν καταγιγνωσκούσης ποινὴν φυλακίσεως ἀνωτέραν τῶν ἕξ μηνῶν ἐπιτρέπεται τὸ ἔνδικον τῆς ἐφέσεως μέσον ἐνώπιον τῶν Ἐφετείων»

§339Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἶναι τόσον ῥιζικὸν αὐτό, τὸ ὁποῖον προτείνετε, ὥστε ὄχι τροπολογία δὲν εἶναι, ἀλλ’ εἶναι ἀποτέλεσμα ἑνὸς μεγάλου θεσμοῦ. Δύναμαι νὰ σᾶς καταστήσω γνωστὸν ὅτι ἐμμέσως ἀντικείμενον σπουδῆς ἐγένετο πέρυσιν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τὸ ζήτημα τῆς δευτέρας ἀνακοπῆς ἐξ ἀφορμῆς τῆς καταργήσεως τῶν πενταμελῶν Πλημμελειοδικείων καὶ εἰσαγωγῆς τῶν τριμελῶν, καὶ τότε οἱ εἰσηγησάμενοι τὸ νομοσχέδιον ἠσχολήθησαν διὰ μακρῶν ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει, ἀλλὰ τὸ ζήτημα τῆς ἐφέσεως εἶναι ζήτημα κολοσσιαίας μεταρρυθμίσεως, τὸ ὁποῖον συζητεῖται ἐν Γερμανίᾳ, ἐν Γαλλίᾳ, κατὰ τὴν πεποίθησιν δὲ τῶν πλείστων κατέληξαν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι εἶναι ἄκαρπος καὶ ἄστοχος ὁ θεσμὸς τῆς ἐφέσεως. Ἡμεῖς ἤδη τὸν ἔχομεν διὰ τὰ προξενικὰ Δικαστήρια, Πλημμελειοδικεῖα τουτέστι, καὶ ἐν τούτοις δὲν ηὐτύχησε νὰ φέρῃ τὰ ἀποτελέσματα. Θέλω νὰ εἴπω ὅτι καὶ ἡ παρ’ ἡμῖν νομοθετικὴ συνείδησις εἶναι δυσμενῶς παρεσκευασμένη κατὰ τοῦ θεσμοῦ.

§340Ι. ΤΣΙΓΚΟΛΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε;

§341Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ ἐπιμένετε· αὐτὸ δὲν εἶναι τροπολογία, εἶναι γιγάντειος θεσμός.

§342ΙΩ. ΤΣΙΓΚΟΛΗΣ. Ἤθελον νὰ καταδείξω ὅτι οὐδεμία ἐγγύησις παρέχεται, ἀφοῦ καταργεῖται τὸ δικαίωμα τῆς ἀνακοπῆς. Θὰ παρεκάλουν νὰ διατηρηθῇ ἐν ἰσχύϊ ἡ διάταξις, καθ’ ἣν οἱ ἐμφανιζόμενοι τὸ πρῶτον αὐθορμήτως ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων καταβάλλουσι τὸ ἥμισυ τῶν δικαστικῶν ἐξόδων.

§343Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα· αὐτὸ τὸ ἐδέχθην ἤδη.

§344ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἠλιόπουλος.

§345ΠΕΛ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 5ης Μαρτίου, κύριοι Βουλευταί, εἶχον καὶ ἐγὼ τὴν τιμὴν νὰ εἴπω ἐκ τοῦ βήματος τούτου τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος καὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Ὑπὸ πλείστων καὶ τότε συναδέλφων ἐξηγήθησαν οἱ λόγοι, τὰ σημεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εὐλόγως συνεκίνησαν τοὺς δικηγορικοὺς συλλόγους καὶ ἠνάγκασαν αὐτοὺς νὰ στέλλωσι τὰ ψηφίσματα καὶ τὰς διαμαρτυρίας, τῶν ὁποίων εἶναι ἐν γνώσει, ἡ Βουλή. Μετὰ τοῦτο κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἀναθεωρητέων διατάξεων τοῦ Συντάγματος καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἐκπαιδεύσεως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διεκήρυξεν ὅτι θὰ παράσχῃ δωρεὰν μὲν τὴν παιδείαν, ἀφειδῶς δὲ θ’ ἀπονείμῃ δικαιοσύνην εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Προβαίνων δὲ περαιτέρω ἐδήλωσε τὰ ἑξῆς, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, ὅτι ἡ Βουλὴ ἤθελεν ἀσχοληθῆ μέχρι τοῦ Πάσχα πρὸς πέρανσιν τοῦ ἐπὶ τῶν ἀναθεωρητέων διατάξεων ἔργου αὐτῆς, καὶ μετὰ τὸ Πάσχα θὰ ἔλθωσιν εἰς συζήτησιν τὰ δικαστικὰ καὶ τὰ ἄλλα νομοσχέδια. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐφησύχασε πρός τινα χρόνον καὶ ὁ λαός, ἰδίως δὲ διὰ τὰ νομοσχέδια ταῦτα. Ἤδη ὅμως ἀπὸ προχθὲς συζητοῦμεν περὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἠκούσαμεν δὲ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου εἰδικῶς καὶ τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης διὰ μακρῶν ἀγορεύσαντος. Καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶπεν ἀκριβῶς πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐκεῖνοι, οἵτινες ὑπέβαλον πρὸς τὴν Βουλὴν τὸ ὑπόμνημα, δι’ οὗ κρίνουσι τὸ νομοσχέδιον ὡς ἄσκοπον, ἔπαθον τὸ ἄγκιστρον.

§346ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἔδακον τὸ ἄγκιστρον.

§347ΠΕΛ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης θέλει νὰ μεταβάλῃ τὴν Δικαιοσύνην τῆς Πατρίδος μας εἰς παγίδα. (Διαμαρτυρίαι). Ἀλλὰ παγὶς εἶναι, Κύριοι, ἡ Δικαιοσύνη, ὅταν δὲν παρέχωμεν εἰς τὸν πολίτην τὸ ποσὸν τῆς Δικαιοσύνης, τὸ ὁποῖον νὰ παρέχωμεν εἰς αὐτόν, καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ ζητοῦμεν καὶ νὰ ἄρωμεν τὰς ἐγγυήσεις, αἱ ὁποῖαι ὁπωσδήποτε ὑπάρχουσι σήμερον. Τίποτε ἄλλο δὲν εἶναι τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, ἰδίως κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο, εἰμὴ μία παγίς. Ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης διὰ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον μετέφρασεν ἐκ τῆς Γερμανικῆς Ποινικῆς Δικονομίας, ὅτι ἐκεῖ ἐπὶ τριακονταετίαν ὁλόκληρον ἐφαρμόζεται καὶ ὅτι, ἂν εἶχε τὰ τρωτὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πολλοὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀνέπτυξαν, δὲν θὰ διέμενεν ἐφαρμοζόμενον ἐπὶ τοσαῦτα ἔτη ἐκεῖ, ἀλλὰ θὰ κατηργεῖτο. Ἀλλ’ ἀκριβῶς ἔχομεν τὸ νεώτερον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συνέταξεν ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω ὑπὸ τίνων ἀπηρτίζετο καὶ τί διὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο περιέλαβε καὶ πῶς τὸ μετέφερεν ὁ κ. Ὑπουργός. Ἡ ἐπιτροπὴ ἀπηρτίζετο ἀπὸ τρεῖς καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου, πέντε ἀνωτέρους δικαστικούς, ἓξ δικηγόρους. Ὥστε, ὡς βλέπετε, δὲν ἦτο ἀκριβές, δὲν ἦτο ἀληθὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐλέχθη ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ κ. συναδέλφου ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ἐν Γερμανίᾳ συμβαίνει· αὐτὸ τὸ ἀναιρεῖ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχω ἀνὰ χεῖρας. Ἀλλά, καὶ ἂν ἠθέλετε, κ. Ὑπουργέ, νὰ εἰσαγάγητε τοιοῦτον νομοσχέδιον παρ’ ἡμῖν, ἔπρεπε νὰ ἦσθε συνεπὴς καὶ νὰ ἠκολουθεῖτε ὅλην τὴν Γερμανικὴν νομοθεσίαν, ἡ ὁποία ἀναγράφει ἐν ἄλλῳ ἄρθρῳ διαφόρους ἐγγυήσεις ὑπὲρ τῶν κατηγορουμένων. Καὶ θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ ἄρθρον 199. Παρ’ ἡμῖν ὁ Εἰσαγγελεὺς δύναται δι’ ἀπ’ εὐθείας κλήσεως νὰ φέρῃ τὸν κατηγορούμενον εἰς τὸ ἀκροατήριον. Νομίζετε ὅτι τὸ ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦτο ἐν Γερμανίᾳ; Ἐὰν θέλωμεν νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν Γερμανικὴν Ποινικὴν Νομοθεσίαν, πρέπει νὰ μεταβάλωμεν ἄρδην καὶ τὴν ἡμετέραν καὶ ὄχι μόνον ἓν ἄρθρον αὐτῆς. Ἡ Γερμανικὴ νομοθεσία ὁρίζει ὅτι τὸν κατηγορούμενον καλεῖ ὁ πρόεδρος καὶ τὸν ἐρωτᾷ ἂν θέλει νὰ καλέσῃ μάρτυρας, τίνας θέλει νὰ καλέσῃ καὶ ἄλλα πολλά. Ἠκούσατε καὶ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Ρακτιβάν, ὁ ὁποῖος ἀκριβῶς ἐστηρίχθη εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός. Τί νὰ περιμένωμεν ἀπὸ τὰς ὑπουργικὰς ἐγκυκλίους; Ἡμεῖς αὐτὴν τὴν στιγμὴν νομοθετοῦμεν καὶ ὀφείλομεν τὰς ἐγγυήσεις αὐτὰς ἀκριβῶς, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, νὰ τὰς θεσπίσωμεν ἐν τῷ νόμῳ· ἄλλως κινδυνεύομεν νὰ κατασκευάζωμεν κατηγορουμένους, νὰ δημιουργῶμεν ἀνθρώπους ἐγκληματίας καὶ δὴ ἀναπολογήτους, καὶ τοῦτο εἰς τὸν αἰῶνα τὸν εἰκοστόν. Ἐὰν θέλῃ ὁ κ. Ὑπουργός, δύναται νὰ μιμηθῇ τὸν συνάδελφόν του, τὸν κ. Μωρίς, ἐν Γαλλίᾳ, ὁ ὁποῖος ὑπέβαλεν ὅλως ἀνακαινιστικὴν νομοθεσίαν ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ Γαλλικοῦ συνεδρίου. Εὔχομαι τοιοῦτον σύστημα νὰ ὑποβάλῃ καὶ ὁ κ. Ὑπουργός.

§348ΕΠ. ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Δι’ ὀλίγων, κύριοι συνάδελφοι, θὰ ὑποβάλω μίαν παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν. Κατὰ τὴν ἰσχύουσαν διάταξιν ἡ ἀνακοπὴ δικάζεται κατὰ τὴν πρώτην δικάσιμον, ἀφ’ ἧς συνετάχθη. Κατὰ τὴν γενομένην μεταρρύθμισιν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου δικάζεται τὴν πρώτην δικάσιμον μετὰ δέκα πέντε ἡμέρας. Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν κατηγορούμενον καταδικασθέντα ἐρήμην εἰς 14 ἡμερῶν φυλάκισιν καὶ ἀνακόψαντα ἐκπροθέσμως ἐξ ἀδυναμίας, εἰσαχθέντα δ’ ἐν τῇ φυλακῇ λόγῳ τοῦ ἐκπροθέσμου τῆς ἀνακοπῆς, μέχρις ὅτου δικασθῇ ἡ ἀνακοπή του — μετὰ 15 ἡμέρας — θὰ ἔχῃ ἐκτίσει τὴν ποινήν του.

§349ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ παραιτηθῇ τῆς προθεσμίας.

§350ΕΠ. ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Ἐκ τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἐξάγεται ὅτι ἡ προθεσμία εἶναι ὑπὲρ τοῦ κατηγορουμένου· τοὐναντίον μάλιστα καὶ ἐκ τοῦ γράμματος καὶ ἐκ τοῦ πνεύματος τοῦ νομοσχεδίου σαφῶς συνάγεται, ὅτι ἡ προθεσμία εἶναι καὶ ὑπὲρ τοῦ πολιτικῶς ἐνάγοντος, καὶ συνεπῶς ὁ κατηγορούμενος δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ παραιτηθῇ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ συναινέσῃ, ὅπως συντμηθῇ ἡ προθεσμία αὕτη, ἵνα βοηθῶνται καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ καταδικάζωνται ἐρήμην εἰς μικρὰς ποινάς.

§351ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, κατ’ ἔτος τὰ ἑλληνικὰ Πλημμελειοδικεῖα ἐκδικάζουσιν ὑποθέσεις 16 ἕως 17 χιλιάδας, δικάζουσιν Ἕλληνας πολίτας κατ’ ἐλάχιστον ὅρον 40,000. Εἶναι γνωστὸν καὶ ἀναμφισβήτητον ὅτι αἱ ἀποφάσεις εἶναι ἀθωωτικαὶ κατὰ 65%, τὸ ὁποῖον σημαίνει ὅτι 25,000 τοὐλάχιστον Ἑλλήνων πολιτῶν ἀθωοῦνται κατ’ ἔτος. Νομίζετε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εἰς αὐτὰς τὰς 25,000 Ἑλλήνων πολιτῶν παρέχει τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον ἐπαρκεῖς ἐγγυήσεις ὅτι δὲν θὰ ὑποστῶσι στέρησιν τῆς ἐλευθερίας των, ζημίαν τῆς περιουσίας των, ὅτι δὲν θὰ ὑποστῶσι βλάβην δεινήν, καὶ ἀνεπανόρθωτον ἴσως, τῆς τιμῆς των; Ἄριστα κατεδηλώθη πανηγυρικῶς ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς ὅτι πρόκειται περὶ σπουδαιοτάτου νομοσχεδίου, καὶ οἱ ἀριθμοί, τοὺς ὁποίους ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀναφέρω πρὸς ὑμᾶς, ἀποδεικνύουσιν ἐντελῶς δεδικαιολογημένην τὴν πανηγυρικώτατα ἐκδηλωθεῖσαν γνώμην τῆς Βουλῆς. Πρόκειται περὶ 25,000 Ἑλλήνων πολιτῶν ἐντελῶς ἀθώων.

§352ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι βέβαιον ὅτι πλέον τῶν 15,000 ἀθωοῦνται ἐρήμην.

§353Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἑπομένως δὲν ὑπάγονται εἰς τὸν νόμον.

§354ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ τῶν ἀποφάσεων τῶν ὁριστικῶν τῶν κατ’ ἀντιμολίαν ἐκδιδομένων· ἐκ τούτων εἶναι βεβαιωμένον ὅτι 65% εἶναι ἀθωωτικαί, καί, ἂν δεχθῆτε ὅτι εἰς ἑκάστην δίκην εἶναι κατὰ μέσον ὅρον δύο πρόσωπα τοὐλάχιστον κατηγορουμένων, ἔχετε τὸν ἀριθμόν, τὸν ὁποῖον ἀνέφερα εἰς τὴν Βουλήν. Ἐπίσης εἶμαι διατεθειμένος νὰ δεχθῶ τοιαύτας ἀποφάσεις τῶν Πταισματοδικείων 30,000· πόσαι εἶναι αἱ χιλιάδες τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν, αἵτινες κινδυνεύουσι νὰ ὑποστῶσι τὴν ποινὴν τῶν Πταισματοδικείων τὴν μικράν, ἀλλὰ πάντως λίαν ἐνοχλητικήν; Πρὸ ἡμερῶν ἐξεδήλωσα τὴν ἀπορίαν μου πρὸς τὴν Βουλήν, πῶς ὑπεβλήθη τοιοῦτο νομοσχέδιον, πάντως καθιστῶν δυσχερεστέραν τὴν χρῆσιν τῶν ἀποδεικτικῶν μέσων τῆς ὑπερασπίσεως, ἐνῷ ἐψηφίσαμεν ἤδη ἄλλο νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου βάσις καὶ προϋπόθεσις ἦτο ὅτι αἱ πλεῖσται τῶν ὑποθέσεων τῶν δικαζομένων ἐνώπιον τῶν Ἑλληνικῶν Δικαστηρίων εἶναι ἐντελῶς ἀνυπόστατοι. Ἔχω νὰ σημειώσω πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ δευτέραν ἀπορίαν· πῶς ὑπεβλήθη καὶ πῶς συζητεῖται τοσαύτης σπουδαιότητος νομοσχέδιον, νομοσχέδιον μεταρρυθμίζον ἕνα τῶν σπουδαιοτέρων θεσμῶν τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, ἐνῷ ἔχει ψηφισθῆ ἄλλο νομοσχέδιον, κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ συσταθῶσιν ἐπιτροπεῖαι, καὶ δὴ ἐπιτροπεῖαι ἔχουσαι καθῆκον τὴν μεταρρύθμισιν τοῦ Ποινικοῦ Νόμου καὶ τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, διὰ τὰς ὁποίας ἐπιτροπείας ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους θὰ καταβάλῃ 70.000 καὶ πλέον δραχμῶν; Δὲν νομίζω ὅτι ἦτο τόσον ἐπεῖγον τὸ πρᾶγμα, ἀφοῦ θὰ ἔλθῃ ἡ ἐπιτροπεία ἐκείνη καὶ θὰ μεταρρυθμίσῃ ὁλόκληρον τὸν Ποινικὸν νόμον καὶ τὴν Ποινικὴν Δικονομίαν καὶ θὰ δώσῃ εἱρμὸν εἰς ὅλας τὰς διατάξεις τῆς ποινικῆς νομοθεσίας. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, νὰ μὴ ἀπομείνῃ ἐν τῇ συνειδήσει παντὸς ἐξ ὑμῶν δισταγμός, περὶ τῆς σκοπιμότητος τοῦ νομοσχεδίου, περὶ τῆς ὠφελιμότητος αὐτοῦ. Δὲν ὑπάρχει βεβαίως ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία ὅτι τὸν τόπον ἡμῶν μαστίζει ἡ πολυδικία—ἐλέχθη κατὰ τρόπον, ὅστις δὲν ἀφήνει τὴν ἐλαχίστην ἀμφιβολίαν εἰς ὅλους ἡμᾶς—, ἀλλά, διότι ἡ μάστιξ αὕτη ἀληθῶς ὑπάρχει εἰς τὸν τόπον, ἀπαιτεῖται μεγίστη προσοχὴ προκειμένου περὶ μέτρων ἀφορώντων τὰ μέγιστα καὶ τὰ ὕψιστα συμφέροντα τῶν πολιτῶν. Ἀπαιτεῖται μεγίστη προσοχή, μήπως θέλοντες νὰ πολεμήσωμεν τὴν ἐρημοδικίαν φθάσωμεν εἰς ἀπερίγραπτον ἀδικίαν, καὶ θὰ φθάσωμεν εἰς τοῦτο, ἐνῷ, ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω, ἔχομεν ἤδη λάβει πρόνοιαν πρὸς μεταρρύθμισιν τῶν ποινικῶν ἡμῶν κωδίκων. Ἐλέχθησαν, κύριοι συνάδελφοι, πολλὰ περὶ Γερμανίας· ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς, ὅτι δὲν ἐλέχθησαν τὰ προσήκοντα. Οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν πρὸς τὴν μέχρι σήμερον ἰσχύουσαν Γερμανικὴν Ποινικὴν Δικονομίαν τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον, οὐδεμίαν ἀπολύτως ἔχει σχέσιν, οὐδ’ ἐλαχίστην σχέσιν, κύριοι συνάδελφοι. Ἐν Γερμανίᾳ συμβαίνει τοῦτο: Ἐὰν δὲν προσέλθῃ ὁ κατηγορούμενος, διατάσσεται ἡ βιαία προσαγωγή του. Μόνον ἐπὶ τῶν ὑποθέσεων ἐκείνων τῶν ἐπισυρουσῶν ποινὴν χρηματικὴν ἢ ποινὴν στερήσεως τῆς ἐλευθερίας μέχρις ἓξ ἑβδομάδων ἐπιτρέπεται εἰς τὸν κατηγορούμενον νὰ ζητήσῃ ἄδειαν νὰ μὴ παραστῇ ἢ νὰ ὑπερασπίσῃ αὐτὸν δικηγόρος· ἐπὶ τῶν μικρῶν, λέγω, ἐκείνων ὑποθέσεων, ἀλλὰ καὶ τότε ἀκόμη, Κύριοι, ἂν καταδικασθῇ ὁ κατηγορούμενος ἔχει δικαίωμα νὰ ζητήσῃ ἀποκατάστασιν, ἔχει δικαίωμα τουτέστι νὰ ζητήσῃ, ὅπως δικασθῇ κατ’ ἀντιμολίαν. Οὐδεμίαν ἑπομένως σχέσιν ἔχει τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον πρὸς τὴν Γερμανικὴν Ποινικὴν Δικονομίαν. Τὸ δὲ νῦν συντεταγμένον νομοσχέδιον, τὸ Γερμανικόν, καὶ ταύτας τὰς διατάξεις θεωροῦν ἀνελευθέρας εἰσάγει τὸ ἔνδικον μέσον τῆς ἐφέσεως καὶ διὰ τὰς ἀποφάσεις τῶν πλημμελημάτων, προτείνεται δὲ ὑπὸ μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς νὰ εἰσαχθῇ ἡ ἔφεσις καὶ διὰ τὰς ἀποφάσεις τῶν κακουργημάτων ἀκόμη. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γένηται συζήτησις παρ’ ἡμῖν ὅτι εἰσάγομεν θεσμὸν ἰσχύοντα ἀλλαχοῦ, ὅτε οὕτως ἔχει ὁ θεσμὸς ἐκεῖνος; Σᾶς παρακαλῶ, Κύριοι, ὀλίγας λέξεις ἐπιτρέψατέ μοι ἀκόμη. Διατί, ἀφοῦ θέλομεν νὰ περιορίσωμεν τὸ δικαίωμα τῆς ἀνακοπῆς, ἐπιτρέπομεν εἰς τὸν κατηγορούμενον καὶ δικασθέντα ἐρήμην νὰ ἐγείρῃ ἀνακοπήν, δι’ οὓς λόγους ἀναφέρει τὸ νομοσχέδιον; Διατί εὑρίσκομεν ὅτι εὐλόγως ὁ κατηγορούμενος δὲν προσῆλθεν ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης; διότι ἀναγνωρίζομεν ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προσέλθῃ· ὅτε δὲ τοῦτο ἀναγνωρίζομεν, πῶς ὑποβάλλομεν αὐτὸν εἰς ζημίας; Διατί ὑποβάλλομεν αὐτὸν εἰς ζημίας; Ἐλέχθη ὅτι δικαιολογεῖται ὁ κατηγορούμενος μὴ προσερχόμενος ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου, ὅταν ἡ σύζυγος αὐτοῦ ἢ τὸ τέκνον κινδυνεύωσι τὸν ἔσχατον κίνδυνον. Ὑποθέσατε, Κύριοι, εἰς τὸν νομόν μου ἕνα κάτοικον τοῦ δήμου Βοϊῶν, δικαζόμενον ἐνώπιον τοῦ Πλημμελειοδικείου Σπάρτης, εὑρεθέντα δὲ ὑπὸ τοιαύτας περιστάσεις καὶ ἀδυνατοῦντα ἀπολύτως νὰ προσέλθῃ ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου. Ἀπὸ Βοϊῶν μέχρι Σπάρτης εἶναι ταξίδιον μακρότατον, ἀλλὰ καὶ δαπανηρότατον. Ἵνα ἀποδείξῃ τὸν λόγον, ὅστις ἐκώλυσεν αὐτὸν νὰ προσέλθῃ ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου, λόγον, ὅστις κατὰ τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ περιληφθῇ ῥητῶς ἐν τῇ ἀποφάσει, θὰ ἔχῃ βεβαιότατα ἀνάγκην νὰ συνοδευθῇ ὑπὸ τοῦ ἰατροῦ τοῦ θεραπεύσαντος τὸ μέλος ἐκεῖνο τῆς ἑαυτοῦ οἰκογενείας. Νομίζετε, ὅτι ὁ ἰατρὸς ἐκεῖνος θέλει ἀποφασίσει ἀπὸ Βοϊῶν εἰς Σπάρτην νὰ μεταβῇ, χωρὶς νὰ ζητήσῃ ἀμοιβὴν ἁδροτάτην; Νομίζετε, ὅτι εἶναι δυνατὸν εἷς ἰατρὸς νὰ ἀπουσιάσῃ τοῦ τόπου, ὅπου εὑρίσκεται, ἐπὶ τρεῖς ἢ τέσσαρας ἡμέρας καὶ νὰ ὑποβληθῇ εἰς ταξίδιον δαπανηρότατον καὶ κοπιωδέστατον, χωρὶς νὰ ἀποζημιωθῇ διὰ διακοσίων τουλάχιστον δραχμῶν; Καὶ θὰ ὑποβάλλητε εἰς τοιαύτας τεραστίας δαπάνας ἕνα ἄνθρωπον, εἰς τὸν ὁποῖον ἀναγνωρίζετε ὅλον τὸ εὔλογον, ὅλον τὸ δίκαιον τῆς μὴ προσελεύσεώς του ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου; Ἀλλὰ κρίνεται ἐντελῶς ἀπαράδεκτος καὶ ἡ ἑτέρα πρότασις, ὅπως ἐπιτρέπηται λόγῳ ἀδυναμίας ἀπολύτου ἡ δευτέρα ἀνακοπή. Ἀπέναντι, Κύριοι, τοῦ Πλημμελειοδικείου Ἀθηνῶν εἶναι ἓν ξενοδοχεῖον. Ὑποθέσατε ἕνα κατηγορούμενον, ὅστις ἔχει ἀσκήσει τὴν ἀνακοπήν του· προσκαλεῖται ἐνώπιον τοῦ Πλημμελειοδικείου· ἄρχεται ἡ διαδικασία τὴν πρωίαν· δὲν φθάνει μέχρι τοῦ ἀριθμοῦ τῆς δίκης του ἡ ἐργασία τοῦ Δικαστηρίου μέχρι τῆς μεσημβρίας· ἀποχωρεῖ εἰς τὸ ξενοδοχεῖον τὸ ἀπέναντι τοῦ Πλημμελειοδικείου· ἡ δίκη του εἶναι πρώτη εἰς τὸ μετὰ μεσημβρίαν διάστημα τῆς διαδικασίας· μένει ἐπὶ τοῦ παραθύρου τοῦ ξενοδοχείου καὶ ἀναμένει τὸν κώδωνα νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸ Δικαστήριον· ἠχεῖ ὁ κώδων, σπεύδει εἰς τὸ Δικαστήριον, ἀλλά, ἐνῷ κατέρχεται τὰς κλίμακας τοῦ ξενοδοχείου, φεῦ! ὀλισθαίνει, θραύει τὸν ἕνα του πόδα καὶ ὁδηγεῖται εἰς τὸν σταθμὸν τῶν πρώτων βοηθειῶν! Ἐν τούτῳ τῷ μεταξὺ ἐκδικάζεται ἡ ἀνακοπή του χωρὶς νὰ εἶναι αὐτὸς παρών, καὶ οὕτω μένει ὁ ἀθῷος αὐτὸς ἄνθρωπος ὁριστικῶς καταδεδικασμένος εἰς πέντε ἐτῶν φυλάκισιν μὴ δυνάμενος πλέον νὰ κάμῃ δευτέραν ἀνακοπήν! Νομίζετε, ὅτι τοῦτο εἶναι δυνατὸν νὰ συμβιβασθῇ πρὸς οἱονδήποτε κανόνα φιλανθρωπίας, πρὸς τὸν ὁποῖον οἱ διάφοροι νόμοι καὶ κατ’ ἐξοχὴν νόμοι ποινικοὶ πρέπει νὰ συμβιβάζωνται καθ’ ὁλοκληρίαν; Ἀλλ’ ἠκούσθησαν παράδοξα πράγματα, κύριοι συνάδελφοι, μὰ πολὺ παράδοξα! Πιστεύσατέ με. Τὴν τραχύτητα, εἶπε, τὴν δέχομαι, τὴν ἐπιθυμῶ μάλιστα! Ἀλλ’ ἡ τραχύτης εἰς τοὺς ποινικοὺς νόμους ποίαν ἄλλην δύναται νὰ ἔχῃ σημασίαν παρὰ τὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ ἀδικία; Καὶ ὅμως ἐλέχθη· πρὸ τῆς ἀδικίας φρίσσω, καὶ ἐὰν εἶχον ὑπ’ ὄψει καὶ ἓν μόνον παράδειγμα ὅτι θὰ συνέβαινεν ἀδικία, καὶ ἐγὼ δὲν θὰ ἐψήφιζον τὸ νομοσχέδιόν μου. Ἀλλὰ δύναται νὰ ἔχῃ ἄλλην σημασίαν ἡ τραχύτης ἐπὶ τῶν ποινικῶν νόμων παρὰ τὴν σημασίαν τῆς ἀδικίας; Ποινικὸς δικαστὴς πῶς θέλει λεχθῆ ὡς τραχέως ἐφαρμόζων τὸν νόμον, ἐὰν δὲν ἀδικήσῃ τὸν κατηγορούμενον; Ποινικὸς νόμος πῶς θέλει λεχθῆ ὡς τραχύς, ἐὰν ὁ ποινικὸς ἐκεῖνος νόμος δὲν εἶχεν ὡς συνέπειαν νὰ ἀδικῶνται οἱ κατηγορούμενοι; Εὐλογώτατα, Κύριοι, ἐλέχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι οἱ ποινικοὶ νόμοι δὲν ἀφορῶσι τοὺς κατηγορουμένους· βεβαίως οἱ ποινικοὶ νόμοι δὲν ἐτέθησαν, ἵνα προστατεύωσι τοὺς κατηγορουμένους· οἱ ποινικοὶ νόμοι ὑπάρχουσιν ἀναμφιβόλως ὑπὲρ τῶν παθόντων, ἀλλ’ οἱ ποινικοὶ νόμοι ἔχουσι ἕνα ἀπώτερον σκοπόν, νὰ ἐξασφαλίζωσι τὴν δημοσίαν τάξιν, ἡ ὁποία δημοσία τάξις ὑπάρχει κυριώτατα ἐν τῇ συνειδήσει ἑκάστου ἡμῶν ὅτι προστατεύεται ὑπὸ τῶν ποινικῶν νόμων. Ἀλλοίμονον, ἐὰν ἤθελεν ὑπάρχει παρ’ ἡμῖν συνείδησις ὅτι οἱ ποινικοὶ νόμοι ἀδικοῦσι· θὰ ἐξέλειπε τὸ συναίσθημα ἐκεῖνο τῆς ἀσφαλείας, καὶ θὰ ἠγείρετο ἄλλο συναίσθημα, τοῦ μίσους κατὰ τῶν νόμων. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ δημοσία τάξις, ὅταν ὑπάρχῃ συναίσθημα μίσους κατὰ τῶν νόμων.

§355ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀγγελίδης.

§356Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Μόνον τὴν ψῆφόν μου θὰ δικαιολογήσω. Ἐψήφισα κατ’ ἀρχὴν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, διότι τὸ ἐθεώρησα ἄσκοπον καὶ ἐπιβλαβές· ἐὰν ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δεχθῇ τὴν τροπολογίαν τῶν κ. κ. Μπουφίδου καὶ Ῥακτιβάν, δηλῶ ὅτι θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου.

§357Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§358Α. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Ἐγώ, κύριοι Βουλευταί, δὲν θὰ ἀπευθυνθῶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν, θὰ ἀπευθυνθῶ πρὸς ὑμᾶς καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ λησμονήσητε τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχετε ἐκ τοῦ Συντάγματος. Τὸ Σύνταγμα διακρίνει νόμον ἀπὸ νόμον, καὶ δίδει τὸ δικαίωμα εἰς ἕκαστον Βουλευτὴν νὰ προτείνῃ νόμον, καθὼς δίδει καὶ εἰς τοὺς Ὑπουργούς, καὶ μόνον εἰς ἐξαιρετικὰς περιπτώσεις ἀφίεται τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς τὸν Ὑπουργόν. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν πρόκειται περὶ προτάσεως νόμου, ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ μὴ λησμονῇ, ὅτι αὐτὴ νομοθετεῖ καὶ ὄχι ἡ Κρβέρνησις. Εἶναι ὅλως ἀδιάφορον διὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ποίαν γνώμην ἔχει ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι καὶ αὐτὴ Βουλευταί, καὶ οἷον δικαίωμα ἔχομεν ἡμεῖς ἔχει καὶ ἡ Κυβέρνησις. Ἐν τίνι λοιπὸν δικαιώματι ζητεῖτε ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν παραδοχὴν τῆς δεῖνα ἢ δεῖνα τροπολογίας; Ἐάν, κύριοι Βουλευταί, ἐξακολουθήσωμεν τὸ σύστημα τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ, σᾶς βεβαιῶ ὅτι οὐδέποτε θὰ προοδεύσωμεν. Τὸ σύστημα αὐτὸ κατέρριψε τὴν πατρίδα μας, τὸ σύστημα αὐτὸ διέσπειρε τὴν ἀπελπισίαν εἰς τὸ ἔθνος περὶ τῆς λειτουργίας τοῦ πολιτεύματος, τὸ ὁποῖον, σᾶς βεβαιῶ, εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ τόπου ἐχρεοκόπησε. Πρέπει λοιπὸν ἕκαστος νὰ ἀναλάβῃ τὸ καθῆκόν του, ἡ Κυβέρνησις νὰ περιορισθῇ εἰς τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα τῇ παρέχει τὸ Σύνταγμα, καὶ ἡ Βουλὴ νὰ περιορισθῇ εἰς τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα τῇ παρέχει τὸ Σύνταγμα. Ἀκολουθοῦμεν, Κύριοι, ἓν σύστημα Ἀγγλικόν, χωρὶς νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν μας ὅτι ἄλλα τὰ ἤθη καὶ ἄλλη ἡ κατάστασις τοῦ ἔθνους ἐκείνου. Ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα ἔθνη, εἰς τὰ ὁποῖα οἱ Ὑπουργοὶ δὲν ἔχουσι δικαίωμα οὐδὲ εἰσόδου εἰς τὴν Βουλήν, καὶ τοῦτο εἶναι τὸ Ἀμερικανικὸν σύστημα.

§359ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος.

§360Α. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Τὰ λέγω αὐτά, διότι βλέπω τὴν Βουλὴν διατεθειμένην νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον μόνον καὶ μόνον, διότι τὸ θέλει ἡ Κυβέρνησις.

§361ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§362Α. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Μείνατε ἥσυχοι· ὅλοι εἴμεθα συνάδελφοι ἐδῶ. Ἐγώ, κύριοι Βουλευταί, εἶμαι ἐναντίον πάσης τροπολογίας· εἶμαι ἐναντίον πάσης τροπολογίας, ἐφ’ ὅσον προσβάλλεται ἡ ἀρχὴ τοῦ δικαιώματος τῆς ἀνακοπῆς. Ἐκτὸς τῆς Γερμανίας, περὶ τῆς ὁποίας δὲν γνωρίζω τί συμβαίνει, ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα ἔθνη· ὑπάρχει ἡ Γαλλία. Διατί δὲν τὴν λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν; Πρὸ 38 ἐτῶν τὸ δικαίωμα τῆς ἀνακοπῆς εἶναι δικαίωμα ἀπεριόριστον. Θέλετε νὰ μεταφυτεύσητε ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα συμβαίνουσιν ἐν Γερμανίᾳ; Αὐτὸ τὸ δικαίωμα τῆς ἀνακοπῆς ἰσχύει ἐν Γαλλίᾳ πρὸ ἑκατονταετηρίδος καὶ οὐδὲν παράπονον ὑπῆρξεν, ἐξακολουθεῖ δὲ νὰ ἰσχύῃ. Πῶς τὸ ἔθνος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠκολούθησαν καὶ τὰ λοιπὰ Λατινικὰ ἔθνη, δὲν ἐνόησε τὴν πλημμέλειαν τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ, ἐὰν ὑπάρχῃ τοιαύτη; Καὶ πῶς δὲν ἐφρόντισαν νὰ τὴν διορθώσωσιν; Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸν Foustan — Hélie. Λέγει ὁ Foustan — Hélie (ἀναγινώσκει): «Ἀφ’ ἑνὸς ὁ νόμος δὲν ἠθέλησε νὰ κατασταθῇ ὁριστικὴ ἡ ἀπόφασις ἀπέναντι τοῦ κατηγορουμένου, ὅστις δὲν ἔλαβε τὸ κλητήριον ἢ ἐξ ἐμποδίου τινὸς δὲν προσῆλθεν εἰς τὸ ἀκροατήριον· ἐξ ἑτέρου ἐθεώρησε νὰ ἐξομοιώσῃ πρὸς τοῦτο τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ὑπερασπίσῃ ἑαυτὸν ἀμέσως, εἴτε διότι δὲν ἐπρομηθεύθη τὰ ἀναγκαῖα πρὸς τοῦτο ἔγγραφα, εἴτε διότι δὲν ἐκλήτευσε τοὺς μάρτυράς του, εἴτε διότι προθεσμία τις τῷ φαίνεται ἀναγκαία, ὅπως διασκεδάσῃ τὰς προλήψεις καὶ ἐμποδίσῃ ἐσπευσμένην ἀπόφασιν». Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐπιτρέπεται ἡ ἀνακοπὴ κατὰ τὴν Γαλλικὴν Δικονομίαν. Καὶ λέγει ὁ Foustan—Hélie (ἀναγινώσκει): «Τὸ δικαίωμα τοῦ δικάζεσθαι ἐρήμην εἶναι δικαίωμα τῆς ὑπερασπίσεως, δικαίωμα, τὸ ὁποῖον τὸ Δικαστήριον δὲν δύναται οὔτε νὰ περιορίσῃ οὔτε νὰ καταργήσῃ, τὸ ὁποῖον ὁ νόμος ἔθεσεν εἰς χεῖρας τῶν δικαζομένων, ὅπως ὑπερασπίσωσι τὰ συμφέροντά των, καὶ τὰ ὁποῖα πρέπει ἐλευθέρως νὰ ἐξασκῶσιν». Ἐγὼ εἶμαι κατὰ τῆς ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ νομοσχέδιον, ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἡ ἀνακοπή, διότι εἶναι δικαίωμα, καὶ δικαίωμα ἱερόν. Πᾶσα τροπολογία, τὴν ὁποίαν ἠθέλομεν δεχθῆ, θὰ θέσῃ ἐκποδὼν τὴν ἀρχήν, καὶ δι’ αὐτὸ σᾶς παρακαλῶ νὰ πολεμηθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν βάσιν του καὶ νὰ μὴ γίνῃ οἱαδήποτε μεταβολὴ τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ, καὶ ἀπὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ κατηγορούμενος, νὰ μεταβληθῇ ἡ ἀνακοπὴ εἰς ὑποχρέωσιν.

§363Ν. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τὴν διαγραφὴν τῆς λέξεως....Ὅπως ἐξήγησα καὶ ἄλλοτε, θὰ καταδιωχθῇ ὁ κατηγορούμενος καὶ θὰ ὑποστῇ ποινὴν πρὶν ἢ κοινοποιηθῇ ἡ ἀπόφασις. Εἰς τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 336 δύναται νὰ διαγραφῇ ἡ λέξις.

§364Δ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§365ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. (Ἀναγινώσκονται αἱ τροπολογίαι πρῶτον τοῦ βουλευτοῦ Κεφαλληνίας κ. Ν. Χαριτάτου καὶ δεύτερον τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Ἐξαρχοπούλου, αἵτινες ἀπορρίπτονται). Ἔρχεται εἶτα ἡ τροπολογία τῶν βουλευτῶν κ. κ. Χρυσοβελόνη καὶ Ἐξαρχοπούλου, ἣν θ’ ἀναγνώσω τελευταῖον, διότι ὑπάρχει πρότασις ἐπ’ αὐτῆς. Τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος κ. Α. Φωτήλα· Τί πρῶτον, τί δ’ ὕστατον ἐδῶ;! Δὲν τὰς ἀποσύρετε, διὰ νὰ μὴ τὰς ἀναγινώσκω ἄδικα; Ὁ κ. Φωτήλας ἀποσύρει.

§366Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν τὴν ἀποσύρω, κύριε Πρόεδρε.

§367ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποσύρετε;

§368Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὄχι.

§369ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατί μὲ κάμνετε ἀδίκως νὰ ἀναγινώσκω μίαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖ μίαν ὥραν; Δὲν φείδεσθε ἐμοῦ; Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§370ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποία εἶναι;

§371ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ἀνεγνώσατε ὅλοι. Τροπολογία τοῦ κ. Ι. Ἀκρίδα. Ἀπέσυρεν ἐπὶ τοῦ 1 ἄρθρου. Ἀποσύρετε ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἐπίσης;

§372Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Μάλιστα.

§373ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποσύρετε καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἄρθρων;

§374Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Ὅλας.

§375ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Χαριτάτου ἐπίσης ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἄρθρου. Ὁ κ. Χαριτάτος ἐπιμένει;

§376ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὴν ἀποσύρει.

§377ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ τὸ εἴπῃ ὁ ἴδιος. Λοιπὸν ἀναγινώσκεται. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Χαριτάτου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Τροπολογία τοῦ κ. Μπουφίδου. Ὁ κ. Μπουφίδης ἐπιμένει;

§378Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὰς ἑνώνομεν πάσας.

§379Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Ἑνώνονται ὅλαι εἰς μίαν.

§380ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ τοῦ κ. Ῥακτιβάν.

§381Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Μάλιστα.

§382Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δηλαδὴ ὑπάρχει πρότασις περὶ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§383ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως, διὰ νὰ μὴ ἐρωτῶ ἀδίκως. Ὁ κ. Μουσούρης ἔχει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2. Τὴν θέτετε ὑπὸ ψηφοφορίαν; ἢ τὴν ἀποσύρετε;

§384Γ. ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Δὲν τὴν ἀποσύρω.

§385ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκεται. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Τροπολογία τοῦ κ. Δαζέα. Ἐπιμένει.

§386ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀποσύρεται.

§387ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπεμβαίνητε οἱ ἄλλοι, διὰ νὰ γνωρίζω τί κάμνω ἐδῶ. (Ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία). Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Τροπολογία τοῦ κ. Λαγοπάτη.

§388Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Παραιτοῦμαι.

§389ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅλων; Διότι εἶναι καὶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4.

§390Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Ὅλων.

§391ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τροπολογία τοῦ κ. Π. Πετροπουλάκη.

§392Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἀποσύρεται.

§393ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τροπολογία τῶν βουλευτῶν Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος κ. κ. Κ. Λιδωρίκη καὶ Θ. Παπαϊωάννου. Οὐδέτερος εἶναι ἐδῶ. (Ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία). Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Τροπολογία τοῦ κ. Χρηστίδου. Ἀποσύρεται κατόπιν τῆς δηλώσεώς του. Μένομεν λοιπὸν εἰς τὴν τροπολογίαν τῶν κ. κ. Χρυσοβελόνη Ἐξαρχοπούλου. Ἑνοῦνται μὲ τὴν τοῦ κ. Ῥακτιβάν;

§394Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ὄχι. Διότι εἶναι διαφορετικὸν ζήτημα.

§395ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκριβῶς. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προσέξῃ. Ἡ τροπολογία τῶν κ.κ. Χρυσοβελόνη καὶ Ἐξαρχοπούλου ἔχει ὡς ἑξῆς: Εἰς τὸ ἄρθρον 2 καὶ εἰδικῶς εἰς τὸ ἄρθρον 338 τῆς Ποιν. Δικονομίας νὰ διαγραφῶσιν αἱ λέξεις «ἢ ἄλλων ἀνυπερβλήτων αἰτίων, εἰδικῶς ἠτιολογημένων ἐν τῇ ἀποφάσει τοῦ ἀποδεχομένου τὴν ἀνακοπὴν Δικαστηρίου» καὶ νὰ τεθῶσιν «ἢ πάσης ἄλλης ἀποχρώντως δεδικαιολογημένης αἰτίας». Τὸ δεύτερον τμῆμα τῆς τροπολογίας τῶν κ. κ. Χρυσοβελόνη καὶ Ἐξαρχοπούλου συμπίπτει μὲ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ῥακτιβάν.

§396Γ. ΕΞΑΡΧΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀποσύρομεν τὸ δεύτερον μέρος.

§397ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χρυσοβελόνης ἀποσύρει ἐπίσης; Ἔχετε δύο θέματα ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 338. Ἐμμένετε ἢ ἀποσύρετε;

§398Γ. ΕΞΑΡΧΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐμμένομεν.

§399ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐπὶ τῆς τροπολογίας ταύτης τῶν κ. κ. Χρυσοβελόνη καὶ Ἐξαρχοπούλου ὑπάρχει πρότασις περὶ ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ὑπογεγραμμένη ὑπὸ 15 Βουλευτῶν.

§400Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμπτυχθῶσιν αἱ δύο προτάσεις, τοῦ κ. Ῥακτιβάν καὶ τοῦ κ. Ἐξαρχοπούλου, ὥστε νὰ γίνῃ μία ψηφοφορία;

§401ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ῥακτιβάν κατὰ τὸ δεύτερον ἐδάφιον θὰ ὑποτροπολογηθῇ, καὶ τοιουτοτρόπως ἡ ὅλη τροπολογία, ἡ ὁποία τίθεται εἰς ψηφοφορίαν, ἔχει ὡς ἑξῆς: τὸ μὲν ἄρθρον 338 θὰ τροποποιηθῇ συμφώνως πρὸς τὴν τροπολογίαν τῶν κ. κ. Χρυσοβελώνη καὶ Ἐξαρχοπούλου, ἤτοι θὰ τεθῇ «ἢ πάσης ἄλλης ἀποχρώντως δεδικαιολογημένης αἰτίας» ἀντὶ τῶν ἀνυπερβλήτων αἰτίων κ.τ.λ.—Ἐπίσης δὲ θὰ τροπολογηθῇ συμφώνως πρὸς τὰς ἡνωμένας πλέον τροπολογίας τὸ ἄρθρον 339 ὅσον ἀφορᾷ τὴν δευτέραν ἀνακοπὴν καὶ θὰ τεθῇ ὅτι: «ἡ δευτέρα ἀνακοπὴ εἶναι πάντοτε ἀπαράδεκτος ἐκτὸς ἂν ἡ ἐπὶ τῇ πρώτῃ ἀνακοπῇ ἐρημοδικία δικαιολογῆται ἕνεκα ἀνωτέρας βίας». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ἀμφίβολον. Ἐπειδὴ ὑπάρχει καὶ πρότασις περὶ ὀνομαστικῆς κλήσεως, θέλει ἐνεργηθῆ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§402ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία θὰ διεξαχθῇ, διότι ζητεῖται ὑπὸ 15...

§403ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως. Εἶναι ὑπογεγραμμένη ὑπὸ δεκαπέντε Βουλευτῶν.

§404ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἄλλως θὰ ἦτο εὔκολον νὰ ἐξακριβωθῇ.

§405ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως. Ἐπειδὴ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ὅτι ὑπάρχουσι τρεῖς προτάσεις περὶ ὀνομαστικῆς κλήσεως, δι’ αὐτὸ ἐθεώρησα ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα, διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν ματαίαν τὴν ἐκδήλωσιν τοῦ ἀποτελέσματος. Παρακαλῶ νὰ ἔλθωσι ψηφολέκται οἱ κ.κ. Ἀ. Μιχαλακόπουλος καὶ Γαρουφαλλιᾶς. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν λέγουσι ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. (Ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου ἀπὸ τῶν ὀνομάτων τῶν ζητησάντων τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν καὶ ἐνεργεῖται ἡ ψηφοφορία κατὰ τὸ ἑξῆς πρωτόκολλον:)