1911.03.14

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 49.

Τῆς 14ης Μαρτίου 1911

(Δευτέρα)

Προεδρία κ. Νικολάου Στράτου.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ὥρᾳ 5 καὶ 5′ μ. μ. ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων 189 Βουλευτῶν).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν). 1) Αἴτησιν τῶν βουλευτῶν κ. κ. Ἀ. Σκιαδαρέση καὶ Κ. Κατηφόρη πρὸς ἀναστολὴν τῆς εἰσπράξεως τῶν ὀφειλομένων πρὸς τὸ Δημόσιον ἐν τῷ νομῷ Κερκύρας· 2) Οἱ οἰνοπνευματοποιοὶ Κερκύρας καὶ Κεφαλληνίας ὑποβάλλουσιν ὑπόμνημα, ὅπερ θέλει ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῇ. 3) Κυρίαι τῆς ἐπιτροπῆς προσφύγων Εὐξεινοπόλεως ζητοῦσι συμπλήρωσιν τῆς ἐγκαταστάσεως αὐτῶν· 4) Ὁ σύλλογος Πατρῶν «Κέντρον» προτείνει μεταρρυθμίσεις ἄρθρων τοῦ Συντάγματος. Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ Συντάγματος ἐπιτροπήν. 5) Κάτοικοι τοῦ χωρίου Μπουχιάτι ζητοῦσιν ἀπαλλαγὴν πληρωμῆς φόρων ἀπὸ τοῦ ἔτους 1909 καὶ ἀποστολὴν μηχανικοῦ πρὸς ἐκτίμησιν ζημιῶν καὶ διανομὴν βοηθημάτων τοῖς παθοῦσιν ἐκ τῶν σεισμῶν· 6) Λαϊκὸς σύλλογος Πύργου–Οἰτύλου παρακαλεῖ τὴν Βουλήν, ὅπως μὴ ἐπιβάλῃ δίδακτρα εἰς τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν· 7) Οἱ κάτοικοι Δημητσάνης καὶ περιχώρων διαμαρτύρονται κατὰ διαταγῆς Ὑπουργείου Δικαιοσύνης περὶ μεταβάσεως τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων τοῦ ἐκεῖ εἰρηνοδικείου εἰς χωρία Παλούμπα καὶ Ζάτουνα πρὸς ἐκδίκασιν πολιτικῶν καὶ ποινικῶν ὑποθέσεων· 8) Ὁ Ἰ. Τελεβάντης καταγγέλλει παρανομίας τοῦ ἐν Καΐρῳ προξένου Δ. Βερενίκη, καθ’ οὗ ὑπέβαλε καὶ μήνυσιν πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν· 9) Οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Κλεωνῶν καταγγέλλουσιν ὅτι ὁ συμβολαιογράφος Χιλιομοδίου δὲν ἵσταται εἰς τὴν περιωπήν του· 10) Ὁ πρόεδρος τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Κορίνθου παρακαλεῖ, ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ συμπληρώσεως τῆς ἐκεῖ εἰσαγγελικῆς θέσεως· 11) Ὁ Γ. Κόντης ὑποβάλλει ἔγγραφον αὑτοῦ καὶ σκέψεις περὶ τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος Κερκύρας· 12) Ὁ λαὸς τοῦ δήμου Φαλάρων παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἀντικαταστήσῃ τὴν ἐλαιοδεκάτην διὰ φόρου ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς· 13) Ὁ πρόεδρος τοῦ Κτηματικοῦ Συλλόγου Μεσσήνης παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν ν’ ἀναγράψῃ διάταξιν ἐν τῷ Συντάγματι ἐπιτρέπουσαν ὑποχρεωτικὴν ἐκρίζωσιν σταφιδαμπέλων καὶ ἄνευ ἀποζημιώσεως. 14) Ἡ Κοινότης Μουρστιάνου τοῦ Μεσολογγίου ζητεῖ ἐφαρμογὴν τῶν νόμων περὶ διαθέσεως καὶ διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς ἐπὶ καταπατηθεισῶν ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης γαιῶν. 15) Ἔποικοι ὁμογενεῖς κληροῦχοι τοῦ χωρίου Ῥιζομύλου τῆς Λαρίσης ζητοῦσι τὴν κυβερνητικὴν ἀρωγήν. 16) Ἔποικοι ὁμογενεῖς τοῦ χωρίου Ῥιζομύλου ζητοῦσι τὴν διὰ νόμου δευτέραν διανομὴν γαιῶν. 17) Οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Οἰνιάδος τῆς ἐπαρχίας Βονίτσης ζητοῦσι ν’ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν σπειρομένων γαιῶν. 18) Οἱ ὑπηρετοπαντοπῶλαι Ἀθηνῶν ὑποβάλλουσιν ὑπόμνημα ζητοῦντες ἐπέκτασιν κυριακῆς ἀργίας εἰς ἀνακούφισιν καὶ τοῦ κλάδου αὐτῶν. 19) Οἱ κάτοικοι Ἀμαλιάδος ζητοῦσι διακανονισμὸν τῶν χρεῶν. 20) Οἱ κάτοικοι Κιούρκων ὑποβάλλουσι διαφόρους σκέψεις των. 21) Ἡ ἐν Ἠλείᾳ ἱερὰ Μονὴ τῶν Βλαχερνῶν ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ ἀναθεωρήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΥΙΔʹ περὶ γενικοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ταμείου. 22) Ὁ Ἰ. Τζαρόπουλος ὑποβάλλει μελέτην περὶ ἀθανασίας τῆς ψυχῆς κλπ... 23) Οἱ κατάδικοι Καρπενισίου ζητοῦσι χάριν τοῦ ⅓ τῆς ποινῆς των. 24) Οἱ ἐν Ἀθήναις μέτοχοι «Ἀμοιβαίας» ζητοῦσι διάλυσιν ταύτης. 25) Πρόσφυγες Στενημαχῖται καὶ Καβακλιῶται ζητοῦσιν ὁριστικὴν ἐγκατάστασιν. 26) Οἱ κάτοικοι Βόλου ζητοῦσιν, ὅπως ἐπαναληφθῇ ἡ ἐντὸς τῆς ἡμέρας μετὰ τῶν Ἀθηνῶν σιδηροδρομικὴ συγκοινωνία. 27) Ὁ Τεγεατικὸς σύνδεσμος ζητεῖ, ὅπως τῷ χορηγῆται βοήθημα. 28) Ὁ Ε. Στεφανίδης ὑποβάλλει σχέδιον νόμου περὶ διαθηκῶν. Θέλει ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. 29) Οἱ καπνεργάται Ἀργοστολίου ζητοῦσι τὴν φορολογίαν τῶν μηχανοποιήτων σιγαρέττων. 30) Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος κ. Γ. Λαμπρινόπουλος ὑποβάλει πρότασιν νόμου «περὶ προσθήκης ἐν τῷ νόμῳ ͵ΓΧΚʹ περὶ ἀναγραφῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πιστώσεως πρὸς συνδρομὴν τοῦ Κράτους εἰς δημοσυντήρητά τινα Γυμνάσια κλπ. ἐδαφίου πρὸς ἀναγραφὴν πιστώσεως καὶ διὰ τὸ Γυμνάσιον Πύργου ποσοῦ ἐκ 12 χιλιάδων δραχμῶν ἐτησίως. Θέλει ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. 31) Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Μ. Δαζέας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπιδόσεως τῶν ποινικῶν δικογράφων καὶ τῶν κατὰ τὰς ποινικὰς δίκας ἐρημοδικιῶν». Θέλει ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. 32) Ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας κ. Ἀ. Θεοδωρίδης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ προσθήκης εἰς τὸ ἄρθρον 18 τοῦ Συντάγματος νέου ἐδαφίου καταργοῦντος τὴν ἐπικήρυξιν». Θέλει ἐκτυπωθῆ καὶ παραπεμφθῆ εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ Συντάγματος ἐπιτροπήν.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, πεντηκονταετία συμπληροῦται σήμερον ἀπὸ τῆς ἱστορικῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἔθνος μέγα καὶ εὐγενὲς ἐπετέλεσε τὴν πολιτικὴν αὑτοῦ ἑνότητα, ἐξησφάλισε τὰς πολιτικὰς αὑτοῦ ἐλευθερίας καὶ ὥρμησεν εὐθὺ πρὸς τὴν ἐθνικὴν αὑτοῦ ἀναγέννησιν. Τὸ ἡρωικὸν Πιεδεμόντιον, ὀργανωθὲν ἐν εὐνομίᾳ καὶ χρηστότητι διοικήσεως, ἀπετέλεσε τὸν πυρῆνα τῆς Ἰταλικῆς ἀναγεννήσεως, ἐδημιούργησε τὸ Κράτος, τοῦ ὁποίου ὁ λαὸς ἐνεσάρκωσε τοὺς παλμοὺς τῶν καρδιῶν τῶν ἁπανταχοῦ τῆς γῆς Ἰταλῶν πατριωτῶν, τοῦ ὁποίου οἱ σώφρονες καὶ σοφοὶ κυβερνῆται κατηύθυναν δεξιῶς τὴν ἐθνικὴν πολιτικήν, τοῦ ὁποίου ὁ ὑψηλόφρων καὶ ἱπποτικὸς Βασιλικὸς Οἶκος τεθεὶς ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ἐθνικῶν ἰδεῶν ἐτόνωσε ταύτας καὶ κατηύθυνεν εἰς θρίαμβον πλήρη. Ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν ἡ Ἰταλικὴ Χερσόνησος ὑπῆρξε πεδίον αἱματηρῶν καὶ ἐνδόξων ἀγώνων, ἀγώνων, καθ’ οὓς ἡμιλλήθησαν πρὸς ὑπερευδοκίμησιν οἱ ἡγήτορες, οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ οἱ ὁπλῖται τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ πρὸς τοὺς ἁπανταχόθεν τῆς γῆς συρρεύσαντας καὶ αὐτοθυσιασθέντας Ἰταλοὺς πατριώτας. Ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν ἡ οἰκουμένη ὁλόκληρος ἐθαύμασε τὴν ἡρωικὴν καὶ στρατηγικὴν μορφὴν τοῦ μεγάλου Ἰωσὴφ Γαριβάλδη, τὴν πυρίνην φιλοπατρίαν τοῦ Ἰωσὴφ Μαντζίνη, τὴν πολιτικὴν περίνοιαν τοῦ μεγάλου Καβούρ, ἀλλὰ καὶ τὸν ἱπποτισμὸν καὶ τὴν φιλοπατρίαν τοῦ μεγάλου Βίκτωρος Ἐμμανουήλ. Καὶ τὸ ἐθνικὸν ἔργον συνετελέσθη. Τὴν 27 Μαρτίου 1861 τὸ ἐν Τουρίνῳ συγκληθὲν συνέδριον τῶν ἀντιπροσώπων τῶν τμημάτων τῆς κηρυξάσης τὴν ἕνωσιν Ἰταλικῆς γῆς καθηγίασε καὶ καθιέρωσε τὴν δημιουργίαν τοῦ Ἰταλικοῦ Βασιλείου καὶ ἀνεκήρυξε πρωτεύουσαν τοῦ Ἰταλικοῦ Κράτους τὴν κοσμοκράτειραν Ῥώμην. Εἶναι ἀληθές, ὅτι αἱ Ἰταλικαὶ Ἀρχαὶ δὲν ἐγκατεστάθησαν ἐν τῇ αἰωνίᾳ πόλει, εἰμὴ μετὰ 9 ἔτη καὶ μετὰ νέους συνεχεῖς καὶ αἱματηροὺς ἀγῶνας, ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης ἀληθές, ὅτι ἀπὸ τῆς ἱστορικῆς ἡμέρας τῆς 27 Μαρτίου 1861 τὸ Ἰταλικὸν Βασίλειον ὥρμησεν εὐθὺ πρὸς τὴν ἀναγέννησιν αὑτοῦ καὶ ἀπετέλεσεν ἔκτοτε μέρος τῆς χορείας τῶν μεγάλων εὐρωπαϊκῶν Δυνάμεων. Ἐπισκοποῦντες τὰ μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης γεγονότα, ἐπισκοποῦντες τὰ ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης καὶ ἐντεῦθεν πεπραγμένα, ὀφείλομεν νὰ σημειώσωμεν ὅτι ἡ ἱστορικὴ αὕτη ἡμέρα δὲν εἶναι μόνον ἡμέρα ἀγαλλιάσεως ἑνὸς εὐγενοῦς ἔθνους ὅτι εἶδε τὸ τέρμα τῶν αἱματηρῶν αὑτοῦ ἀγώνων, ὅτι εἶδε τὴν ἐπίτευξιν τῶν προαιωνίων αὑτοῦ πόθων, ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ σημειώσωμεν ὅτι ἡ ἡμέρα αὕτη εἶναι ἡμέρα ἀφετηρίας νέου ἐθνικοῦ βίου, ἡμέρα ἀναγεννήσεως ἑνὸς ἐνδόξου καὶ ἡρωικοῦ λαοῦ. Ἐν τῷ ἔργῳ δὲ τούτῳ τῷ εἰρηνικῷ θέλομεν ἀναγνωρίσει, Κύριοι, ὅτι ὁ Ἰταλικὸς Λαὸς ἐν τῷ πατριωτισμῷ αὑτοῦ ὑπῆρξε τὸ ἔρεισμα τῶν προσπαθειῶν τῶν σοφῶν αὑτοῦ πολιτικῶν ἀνδρῶν, ἀλλ’ ὅτι ὁ ὑψηλόφρων Βασιλικὸς Οἶκος κατευθύνων δεξιῶς καὶ τονῶν τὴν ἀδιάσπαστον ἐνέργειαν λαοῦ καὶ πολιτευτῶν ἐδημιούργησεν ἐν Ἰταλίᾳ Κράτος, ἐν ᾧ ἡ διοίκησις ἐστηρίχθη ἐπὶ τῆς ἐπιστήμης, καὶ ἐν ᾧ ὁ πολιτισμὸς ἐνεκαίνισε νέαν περίοδον τῶν τεχνῶν ἀνταξίαν τῶν παραδόσεων τῆς ἰταλικῆς τέχνης. Ὀφείλομεν ἔτι νὰ θαυμάσωμεν ὅτι, ἐὰν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ ἡ ἀναγέννησις τῆς νεωτέρας Ἰταλίας ὑπῆρξεν ἀσφαλὴς καὶ πλήρης, ἐν τῇ ἐξωτερικῇ δράσει τοῦ Ἰταλικοῦ βασιλείου δὲν ἀπεξενώθη ἡ ἐπίσημος Ἰταλία τῶν ἱερῶν καὶ φιλελευθέρων παραδόσεων τοῦ ἰταλικοῦ λαοῦ, ἀλλ’ ὅτι ἡ μὲν ἰταλικὴ πολιτικὴ ἔτεινε πάντοτε τὸ οὖς εὐήκοον καὶ τὴν φωνὴν παρήγορον πρὸς τοὺς ἐπίσης ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας αὑτῶν ἀγωνιζομένους, ὁ δὲ ἰταλικὸς λαὸς τὴν χεῖρα αὑτοῦ προσήνεγκε καὶ τὸ αἷμα αὑτοῦ ἔχυσεν ὑπὲρ τῶν ἁπανταχοῦ τῆς γῆς ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας ἀγωνιζομένων. (Εὖγε! εὖγε! ῥαγδαῖα χειροκροτήματα). Ἡ σημερινὴ ἐπέτειος, Κύριοι, εἶναι ἡμέρα χαρμοσύνου ἀγαλλιάσεως τῶν ἁπανταχοῦ τῆς γῆς Ἰταλῶν. Δὲν φθονοῦμεν τοὺς ἐπιτελέσαντας τὸ ἐθνικὸν αὐτῶν ἔργον. Τοὐναντίον οἱ μικροί, οἵτινες εὑρεθέντες πρὸ ἐμποδίων ἀνυπερβλήτων δὲν ἠδυνήθησαν ἔτι νὰ συμπληρώσωσι τὸ ἔργον, ὅπερ ἔταξεν εἰς αὐτοὺς ἡ μοῖρα, δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἴδωσι πληρούμενα ἔτι τὰ ἐθνικὰ αὐτῶν ἰδανικά, ἔχουσιν ὑπόδειγμα τὸν ἀκατάβλητον ἡρωισμὸν τῶν Ἰταλῶν πατριωτῶν καὶ οἰστρηλατοῦνται ἐκ τοῦ ὑποδείγματος τούτου, ὅπως ὁρμήσωσιν εἰς νέους ἀγῶνας. (Νέα ῥαγδαῖα καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα). Ἀλλ’ ἂν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς αἰσθάνεται σήμερον ἴσην χαρὰν πρὸς τὸ ἑορτάζον Ἰταλικὸν ἔθνος, χαρὰν δικαιολογουμένην ὅτι ἑορτάζει ἔθνος, ὅπερ ἐπέτυχεν ἤδη ἐν τῇ πληρώσει τῶν ἐθνικῶν αὑτοῦ ἰδεωδῶν, αἰσθάνεται δ’ ὅμως ἐπίσης τὴν χαρὰν τὴν ὀφειλομένην εἰς τὴν φυσικὴν εὐγνωμοσύνην πρὸς τὸ ἔθνος ἐκεῖνο, τοῦ ὁποίου τέκνα πολύτιμα καὶ εὐγενῆ ἠγωνίσθησαν ὡς συνοπλῖται τῶν Ἑλληνικῶν ὅπλων κατὰ τοὺς ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τῶν ἀλυτρώτων ἀγῶνας ἡμῶν. (Νέα παταγώδη χειροκροτήματα). Ἐφ’ ὅσον δ’ ἀπὸ πάσης γωνίας τῆς Ἑλληνικῆς γῆς δύναται μόνον ἔπαινος καὶ θαυμασμὸς νὰ ἀκουσθῇ ὑπὲρ τῶν εὐγενῶν Ἰταλῶν, οἵτινες ἐθυσιάσθησαν κατὰ τοὺς Ἑλληνικοὺς ἀγῶνας, ἐφ’ ὅσον τὸ αἷμα τὸ Ἰταλικὸν συνεζυμώθη μετὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ καὶ ἐπότισε τὴν γῆν τῆς Ἑλλάδος, ἀγωνιζομένης ὑπὲρ τῆς ἀνεξαρτησίας καὶ τῶν ὁρίων αὐτῆς, ὁ θαυμασμὸς ἡμῶν καὶ ἡ εὐγνωμοσύνη ἡμῶν πρὸς τὸ Ἰταλικὸν ἔθνος θέλει εἶναι ἀΐδιος. Ἐλπίζω, Κύριοι, ὅτι ἐπὶ τῇ ἡμέρᾳ ταύτῃ θέλει συναινέσει ἡ Βουλή, ἵνα ἐξουσιοδοτήσῃ τὸ Προεδρεῖον, ὅπως ἀπευθύνῃ πρὸς τὴν Ἰταλικὴν Βουλὴν ἐγκάρδιον χαιρετισμὸν τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων, ὡς ἐκπροσωπούσης τὸν ἐλεύθερον καὶ τὸν ἁπανταχοῦ τῆς γῆς Ἑλληνισμόν. (Παρατεταμένα καὶ ἐγκάρδια χειροκροτήματα).

§3Ι. ΓΡΥΠΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐκ τῶν αὐτῶν καὶ ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία ἀγομένη αἰσθημάτων καὶ καθῆκον ὑπέρτατον, εὐχάριστον ἐπιτελοῦσα, ἀπηύθυνε σήμερον ἡ Κυβέρνησις τηλεγράφημα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τὴν Ἰταλικήν, διερμηνεύουσα ἀδελφικὸν πρὸς αὐτήν τε καὶ τὸν Ἰταλικὸν λαὸν χαιρετισμὸν καὶ θερμὰ καὶ ἐγκάρδια συγχαρητήρια ἐπὶ τῇ πεντηκονταετηρίδι τῆς ἑνώσεως τῆς Ἰταλίας, ἀλλὰ ταυτοχρόνως διετύπωσε καὶ εὐχὰς διαπύρους ὑπὲρ τῆς εὐημερίας καὶ τοῦ μεγαλείου τοῦ Ἰταλικοῦ ἔθνους· ἔθνους ἀδελφοῦ, μεθ’ οὗ διὰ δεσμῶν ἀρρήκτων, ἑδραζομένων ἐπὶ παραδόσεων ἐνδόξων, παραδόσεων, τῶν ὁποίων θεματοφύλακές εἰσι τὰ δύο ἔθνη, συνδέεται τὸ ἔθνος τὸ Ἑλληνικόν· ἔθνους, ὅπερ μετὰ τὴν συντέλεσιν τῆς ἑνότητος αὐτοῦ ἔγνω νὰ κατάσχῃ ἣν σήμερον κατέχει περιφανῆ θέσιν ἐν τῇ χορείᾳ τῶν μεγάλων ἐθνῶν, θέσιν ἀνταξίαν τοῦ μεγάλου καὶ ἐνδόξου αὐτοῦ παρελθόντος. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§4Σ. ΒΛΑΝΤΗΣ. Ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου ἡμῶν, κύριοι Βουλευταί, ἀνταποκρίνεται βεβαίως εἰς τὰ αἰσθήματα συμπάσης τῆς Βουλῆς. Συμπληροῦται πεντηκονταετία ἀπὸ τῆς ἱστορικῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἡ πρώτη, Ἰταλικὴ ὀνομασθεῖσα, Βουλὴ ἐψήφισε νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου εἰς τὸν μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης Βασιλέα τοῦ Πιεδεμοντίου Βίκτωρα Ἐμμανουὴλ τὸν Βʹ ἀπενεμήθη ὁ τίτλος «Βασιλέως τῆς Ἰταλίας», συμβολίσας τὴν μετ’ ὀλίγον χρόνον πραγματωθεῖσαν ἕνωσιν τοῦ Ἰταλικοῦ ἔθνους. Ἀλλ’ ἂν ἡ ἐπίσημος Ἰταλία τελεῖ τὴν ἑορτὴν ταύτην τὴν ἐθνικὴν ἐπὶ τῇ ἀποκαταστάσει τοῦ ἔθνους, τὸ Ἰταλικὸν ἔθνος πρὸς τῇ ἀποκαταστάσει αὑτοῦ ἑορτάζει σήμερον τὴν διὰ ταύτης καθιέρωσιν τοῦ μεγάλου ἐκείνου δόγματος, τὸ ὁποῖον θᾶττον ἢ βράδιον θὰ ἀποτελέσῃ τὴν μόνην λογικήν, τὴν μόνην νόμιμον βάσιν παντὸς πολιτειακοῦ ὀργανισμοῦ. Διότι ἐν μέσῳ τῆς διαπάλης τῶν ὑλικῶν συμφερόντων, ἥτις μόνη φαίνεται ἀπασχολοῦσα τὰ μεγάλα Κράτη τῆς Εὐρώπης, τὸ Ἰταλικὸν ἔθνος προαχθὲν εἰς μεγαλεῖον καὶ δύναμιν καὶ κατέχον ἤδη τὴν ἐμπρέπουσαν αὐτῷ θέσιν μεταξὺ αὐτῶν, διατηρεῖ, ὅπως καὶ πρὸ τῆς ἀποκαταστάσεως αὑτοῦ, ἀκμαῖον τὸ αἴσθημα καὶ τὴν λατρείαν τοῦ δόγματος ἐκείνου ὑπὲρ παντὸς ἔθνους, ὑπὲρ παντὸς λαοῦ, δικαιουμένων λόγῳ ἱστορικῶν παραδόσεων καὶ ἄλλων νὰ ἐπικαλῶνται τὸ δόγμα ἐκεῖνο. Διὰ τοῦτο, ἀπὸ τοῦ ψάλτου τῶν προσφύγων τῆς Πάργας Ἰωάννου Berchet μέχρι τοῦ ὑμνῳδοῦ τῶν Ἑλληνικῶν ἀνοίξεων Giosuè Καρδούτση, ἡ Ἰταλικὴ λύρα ἀπέδωκε πάντοτε τοὺς συμπαθεστέρους ἤχους ὑπὲρ τοῦ ἔθνους ἡμῶν. Διὰ τοῦτο ἀπὸ τοῦ Σανταρόζα μέχρι τοῦ Φράττη τὸ εὐγενὲς Ἰταλικὸν αἷμα ἐπεζήτησε πάντοτε μετὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ νὰ βάψῃ τὰ πεδία τῶν ἡμετέρων μαχῶν. Ἡ Ἰταλία λαμβάνει σήμερον, κύριοι Βουλευταί, ἀπειράριθμα συγχαρητήρια ἀπὸ πάσης γωνίας τοῦ κόσμου, ἀλλ’ ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ἓν τῶν μᾶλλον εὐπροσδέκτων θὰ εἶναι ὁ θυμήρης καὶ εὐγνώμων ἀσπασμὸς τῆς Ἑλλάδος, ὃν τὸ ἐθνικὸν τοῦτο συνέδριον θὰ ἀποστείλῃ ἀπὸ τοῦ ἱεροῦ λόφου τῆς Ἀκροπόλεως εἰς τὸ Καπιτώλιον, ἔνθα τελεῖται ἡ μεγάλη τῆς Ἰταλίας ἀλλὰ καὶ τῶν ἐθνικοτήτων ἑορτή.

§5Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὑποθέτω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι λόγου γενομένου περὶ τῶν ἀγώνων τοῦ Ἰταλικοῦ ἔθνους καὶ ἀκουσθέντων πολλῶν καὶ μεγάλων καὶ σεπτῶν ἀληθῶς ὀνομάτων, ἀπὸ σκοποῦ παρελείφθη ἓν ὄνομα, ἵνα ἀκουσθῇ χωριστά, τὸ ὄνομα τοῦ μεγάλου ἀρχηγοῦ τῶν ἀρῃφίλων καὶ φιλελευθέρων ἐρυθροχιτώνων, τὸ ὄνομα τοῦ Ἰωσὴφ Γαριβάλδη.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης εἶναι πιθανὸν νὰ μὴ ἤκουσε.

§7Σ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι προφανές, ὅτι οἱ ὑμέτεροι λόγοι ἐγένοντο ἀποδεκτοὶ ἐξ ὅλης καρδίας καὶ ψυχῆς. Ὁμοφώνως ἡ Βουλὴ ἐτάχθη ὑπὲρ ὑμῶν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω, ὅπως συναινέσῃ ἡ Βουλὴ νὰ μὴ γραφῇ εἰς τὰ Πρακτικὰ ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Κουλουμβάκη, ὡς ἀνακριβής. Νομίζω, ὅτι μετὰ τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Δραγούμη πρέπει νὰ παύσῃ πᾶσα συζήτησις. Ἀνακοινῶ ἐπιστολὴν τοῦ κ. Λιβιεράτου εὑρισκομένου ἐν Ἰταλίᾳ καὶ μὴ δυναμένου νὰ εὑρίσκηται ἐνταῦθα λόγῳ ἀσθενείας. Ἀκριβῶς συνιστᾷ τὴν λῆψιν μέτρου, τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ πρὸ μικροῦ ἔλαβεν. (Ἀναγινώσκονται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως). Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῶν Πρακτικῶν; (Τὰ Πρακτικὰ ἐγκρίνονται ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἀποδοχῆς τῶν παρατηρήσεων τῶν κυρίων Βουλευτῶν).

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Πρῶτον ἀντικείμενον τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου εἶναι «Διατί δὲν κατέθεσε ζητηθέντα ἔγγραφα σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῆς ἐρέας». Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§10ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ ἔγγραφα ταῦτα ἀνάγονται εἰς παρελθοῦσαν ἐποχήν. Ζητοῦνται καὶ θὰ τὰ καταθέσω.

§11Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἀναβάλλω. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἐπεῖγον· πρόκειται περὶ καταχρήσεως πεντακοσίων χιλιάδ. δραχμῶν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀλεξάκης ἔχει τὸν λόγον «Περὶ τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας» δὲν εἶναι ὅμως ὀρθῶς διατετυπωμένον τὸ θέμα· πρέπει νὰ εἶναι «Διατί ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας δὲν ὑπέβαλε τὴν αἴτησιν περὶ καταρτισμοῦ τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας». Παρακαλῶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας νὰ καταθέσῃ τὴν ἀπάντησιν.

§13ΕΜ. ΜΠΕΝΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Γεωργίας). Τὸ Νομικὸν Συμβούλιον δὲν ἀπεφάνθη ἀκόμη.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ Πρακτικά.

§15Γ. ΠΩΠ. Ἡ τοῦ κ. Ἀλεξάκη εἶναι συναφὴς πρὸς ἄλλην.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν αὕτη προηγεῖται.

§17Γ. ΠΩΠ. Τότε διὰ τὴν Πέμπτην.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ λάβῃ σειράν.

§19ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Καταθέτω σχετικὰ ἔγγραφα περὶ τῶν ἐργασιῶν τοῦ ταμείου τῶν μεταλλευτῶν. Ἐπίσης καταθέτω ἔγγραφα περὶ τῆς διαχειρίσεως τῆς «Στρατιωτικῆς Ἑνώσεως». Καταθέτω ἀπάντησιν ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Ε. Γαρουφαλλιᾶ. Καταθέτω ἐπίσης ἀπάντησιν ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Σκάση.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰ. Παπαθανασιάδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἀνδρανόβης Εὐρυτανίας.

§21Ι. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ. Ἐπειδὴ ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργός, ἀναβάλλω.

§22Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ἦσαν ἀναγεγραμμέναι ἀναφοραὶ σιγαροποιῶν ὑποβαλλόντων ὡρισμένα αἰτήματα, μεταξὺ δὲ τῶν ἐγγεγραμμένων συναδέλφων ἤμην καὶ ἐγώ, ἀλλὰ σήμερον, ἐνῷ οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ἔλαβε τὸν λόγον, μετ’ ἐκπλήξεως εἶδον, ὅτι δὲν ἀναγράφονται τὰ ὀνόματα ἡμῶν ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει. Παρακαλῶ τὸ Προεδρεῖον νὰ ἐξηγήσῃ διατί δὲν ἀναγράφονται τὰ ὀνόματα ἡμῶν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐξετάσω.

§24Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἀνεφέρθην καὶ ἐγὼ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον διατί δὲν ἀναγράφονται τὰ ὀνόματα ἡμῶν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ μοὶ εἶπεν, ὅτι ὅλαι αἱ σχετικαὶ ἀναφοραὶ ἀπεστάλησαν εἰς τὰς οἰκείας ἐπιτροπὰς, ἀφοῦ δ’ αὗται μελετήσωσιν αὐτάς, τότε θὰ λάβωμεν τὸν λόγον ἐπ’ αὐτῶν.

§25ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν βλέπω καὶ τῶν ποτοποιῶν τὴν αἴτησιν ἀναγεγραμμένην εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§26Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Νομίζω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι παραλλήλως πρὸς τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον τοῦ παρόντος, πρέπει νὰ βαίνῃ καὶ ὁ ἀφορῶν εἰς τὸ παρελθόν, διότι φρονῶ ὅτι ἡ σιωπή μας μέχρι σήμερον εἰς τὸ νὰ ἐλέγξωμεν τὸ παρελθόν, ἀπεθράσυνεν ἐπὶ τοσοῦτον ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μοιραίως καὶ τυχαίως ἐκυβέρνησαν τὴν χώραν, ὥστε εἰς ἐπίλογον ἄρθρου δημοσιευθέντος εἰς τὴν ἐφημερίδα, ἥτις διερμηνεύει τὰς ἰδέας ἐκείνων, νὰ ἴδητε ἀναγραφόμενα τὰ ἑξῆς: «Ὁσασδήποτε παρανομίας καὶ ἂν κάμῃ ἡ παροῦσα Βουλὴ δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὴν κρίνῃ. Θὰ ἔλθῃ ὅμως στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ πράξεις τοῦ Ἀνορθωτικοῦ Ὑπουργείου θὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὸν ἁρμόζοντα ἔλεγχον, τότε δὲ καὶ μόνον θὰ δώσῃ ὁ κ. Βενιζέλος ἀληθεῖς εὐθύνας περὶ τῆς πολιτείας του».

§27Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ποῖος τὸ λέγει αὐτό;

§28Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Τὸ «Νέον Ἄστυ» τῆς 3ης Μαρτίου. Ἐπίσης εἰς ἄρθρον φέρον τὴν ὑπογραφὴν Ὑπουργοῦ Κυβερνήσεως τοῦ παρελθόντος ἀναγράφονται: «Διὰ τὴν κατασκευὴν καὶ συντήρησιν ὁδῶν ἀναγράφει δαπάνας κατὰ 553,000 ὀλιγωτέρας τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1910, ἐνῷ εἶναι προφανὲς ὅτι θ’ ἀπαιτηθῶσι μεγαλείτεραι ἕνεκα τῆς ἀθλίας καταστάσεως τῶν ὁδῶν ἐγκαταλειφθεισῶν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς ἐπαναστάσεως εἰς τὴν τύχην των».

§29Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἔχετε ἐναντίαν ἰδέαν;

§30Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Ὁποίαν γνώμην ἔχω θὰ μάθητε, ὅταν ἀκούσητε τὰ κατωτέρω. Εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς εἶχον ὑποβάλει τὸ ἑξῆς ἐρώτημα: «Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸν σχετικὸν φάκελον τῆς κατασκευῆς τῆς ἐν Κυθήροις ὁδοῦ Ἁγίας Πελαγίας, καὶ τὴν ἔκθεσιν τῶν μηχανικῶν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου κατηδαφίσθη μία πλευρὰ τοῦ ἐν Κυθήροις Ἑνετικοῦ φρουρίου». Ὁ φάκελος οὗτος ὁ κατατεθεὶς ὑπὸ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ ἀφορᾷ τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ Ἁγίας Πελαγίας ἐν Κυθήροις, ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν κατεδάφισιν τοῦ φρουρίου τῶν Κυθήρων ὁ κ. Ὑπουργὸς πληροφορεῖ ἡμᾶς ὅτι ἐντελῶς ἀγνοεῖ καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου καὶ αἱ διευθύνσεις τῶν μηχανικῶν Ναυπλίου καὶ Γυθείου τίνι τρόπῳ καὶ πότε κατηδαφίσθη τὸ φρούριον τῶν Κυθήρων. Ἐν πρώτοις θὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ τὸν φάκελον τῆς κατασκευῆς τῆς ὁδοῦ Ἁγίας Πελαγίας. Εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς προσθέσω ὅτι πρόκειται περὶ τῶν «δημοσίων ἔργων». Τὸ ὄνομα αὐτὸ καὶ μόνον ἀρκεῖ νὰ σᾶς πείσῃ περὶ τίνος πρόκειται, τὸ ὄνομα τῶν δημοσίων ἔργων, τὰ ὁποῖα δικαίως ἐπωνομάσθησαν «ὁ βόρβορος τῆς Ἑλληνικῆς διοικήσεως» ὑπὸ εἰσηγητοῦ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη, ὅστις δυστυχῶς, ὅτε ἐγένετο ὑφυπουργὸς ὑπὸ τὸν κ. Γούναρην, ἐλησμόνησεν ὅλας του τὰς ἐκθέσεις καὶ ἐπαγγελίας καὶ εὗρεν ὅτι τὰ πάντα ἔχουσι καλῶς, ἀφοῦ ἦτο κυβερνητικὸς Βουλευτής. Ἡ ὁδὸς Ἁγίας Πελαγίας ἐν Κυθήροις εἶναι μία τῶν σπουδαιοτέρων ὁδῶν τῆς ἐπαρχίας μου, ἑνώνει τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου Ποταμίων, τὸν Ποταμόν, μὲ τὸ ἐπίνειον ταύτης, τὴν Ἁγίαν Πελαγίαν. Ἡ ὁδὸς αὕτη εἶναι ἀποστάσεως περίπου μιᾶς ὥρας, τοῦτο δὲ δύνανται νὰ πιστοποιήσωσι καί τινες τῶν ἐκ Λακωνίας συναδέλφων, οἵτινες γνωρίζουσι τοῦτο ὡς γείτονες. Πρὸ δώδεκα ἐτῶν συνετάχθη προϋπολογισμὸς δι’ ἀποπεράτωσιν τῆς ὁδοῦ ἀντὶ 23,000 δρ. μόνον. Δὲν θὰ ἐκθέσω διὰ μακρῶν τί ἔκτοτε ἐγένετο. Σᾶς λέγω μόνον, ὅτι μέχρι σήμερον ἐδαπανήθησαν περίπου 90.000 δρ., καὶ ἡ ὁδὸς αὕτη εὑρίσκεται ἐν τῷ κατασκευάζεσθαι. Ἔργον τεχνικὸν σχεδὸν οὐδέν, ἐκτὸς μιᾶς μικρᾶς γεφύρας μὲ μίαν μόνον στοάν, γεφύρας ἀναξίας λόγου. Ἡ ὁδὸς αὕτη εἶχε τὸ ἀτύχημα νὰ ἔχῃ μόνιμον ἐργολάβον καθ’ ὅλην τὴν δεκαετίαν, δυστυχῶς δὲ καὶ μόνιμον ἐπιθεωρητὴν τῶν δημοσίων ἔργων, ὅστις κάθε καλοκαῖρι ἔκαμνε τὸν περίπατόν του εἰς τὰ Κύθηρα, ἵνα παραλαμβάνῃ τὰ κατὰ τὸ ἔτος ὑπὸ τοῦ εὐνοουμένου ἐργολάβου ἐκτελούμενα ἔργα. Ὁ ἐπιθεωρητὴς οὗτος ὀνομάζεται Μπαΐρας, φίλτατος τοῦ ἐκ Κυθήρων πρώην Βουλευτοῦ καὶ Ὑπουργοῦ, ὁ δὲ ἐργολάβος Γαβριὴλ Χάρος.

§31Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Ἐπὶ ποίας Κυβερνήσεως;

§32Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς ἐξηγήσω ὑπὸ ποίαν Κυβέρνησιν; Ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἐκ Κερκύρας πολιτευτοῦ κ. Θεοτόκη, μολονότι ἐμὲ δὲν ἐνδιαφέρουσι τὰ πρόσωπα, ἀλλὰ τὰ γεγονότα. Ὁσάκις, Κύριοι, κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων εὑρίσκετο μηχανικὸς ἔντιμος, ἵνα παραλάβῃ τὰ ἐκτελεσθέντα ἔργα τοῦ ἐργολάβου, ἡ ἐπαρχία Κυθήρων, δὲν θὰ τὸ πιστεύσητε, μετετίθετο ὡς ἄλλος τελωνοφύλαξ, ἄλλοτε μὲν ὑπαγομένη εἰς τὴν διοίκησιν τῶν μηχανικῶν τῆς Ἀττικῆς, ἄλλοτε εἰς τὴν τῆς Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας καὶ ἄλλοτε εἰς τὴν Λακωνικήν. Καὶ ὑπῆρξεν ἐποχή, καθ’ ἣν τὰ Κύθηρα ὑπήγοντο διοικητικῶς, δικαστικῶς, ἐκπαιδευτικῶς καὶ μηχανικῶς εἰς 3 διαφόρους νομοὺς πρὸς δόξαν τῆς Θεοτοκικῆς διοικήσεως. Τοῦτο δὲν ἀγνοοῦσι καὶ οἱ ἐκ Λακωνίας συνάδελφοι, καὶ τοῦτο τονίζω, ἐπικαλούμενος καὶ τὴν μαρτυρίαν συναδέλφων, ἵνα μὴ θεωρηθῇ ὅτι ὁμιλῶ ἐκ πνεύματος ἀντιπολιτεύσεως.

§33Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Εἶναι γνωστὴ ἡ κόπρος τοῦ Αὐγείου!

§34Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Δι’ αὐτὸ ἐγὼ δὲν θὰ εἴπω πολλά. Ὁσάκις ἤρχετο ἐν Κυθήροις μηχανικός, ἵνα παραλάβῃ τὰ ἔργα, ὁ ἐκεῖ δήμαρχος Ποταμίων, ὁ ἐνδιαφερόμενος διὰ τὴν ὁδὸν αὐτήν, ἐτηλεγράφει πρὸς τὸν Ὑπουργὸν νὰ ἀντικατασταθῇ ὁ μηχανικός, ἀλλ’ ἦτο ὄχι μόνον φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, ἀλλὰ καὶ ἐφυλακίσθη ὁ δήμαρχος διὰ τὴν μέριμναν ταύτην ὑπὲρ τοῦ δήμου του.

§35Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ποῖος ἦτο ὁ ἐργολάβος;

§36Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Δὲν μᾶς ἐνδιαφέρουσι τὰ ὀνόματα· ἦτο ὁ ἐργολάβος, ὅστις ἦτο ἐν ταὐτῷ καὶ τροφοδότης τῶν ἑκάστοτε βουλευτικῶν ἐκλογῶν! Διὰ νὰ ἐννοήσητε δὲ τίνι τρόπῳ ἐλειτούργει τὸ τμῆμα τῶν Δημοσίων ἔργων, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλὴν δύο σημειώματα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐνταῦθα, ἐν τῷ φακέλῳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, σημειώματα πιστοποιοῦντα ὄχι μόνον τὴν ἀλήθειαν τῶν λόγων μου, ἀλλὰ καὶ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν λειτουργεῖ τὸ τμῆμα τῶν Δημοσίων ἔργων. Τὰ σημειώματα ταῦτα, τὰ ὁποῖα εὐτυχῶς ἐξ ἐπιπολαιότητος ἴσως τοῦ ἁρμοδίου ὑπαλλήλου ἀφέθησαν ἐντὸς τοῦ φακέλου, φέρουσι τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ἐνδιαφερομένου πρώην Ὑπουργοῦ, ἔχουσι δ’ οὕτω: «Παρακαλῶ νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ ἔγκρισις περὶ ἀποπερατώσεως τῆς ὁδοῦ Ἁγίας Πελαγίας Κυθήρων ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ἀρχικοῦ ἐργολάβου. Σ. Ἐμ. Στάης». «Παρακαλῶ νὰ ἐγκριθῇ ὡς ἔχει ὁ συγκριτικὸς πίναξ ὁ ὑποβληθεὶς ὑπὸ τοῦ νομομηχανικοῦ Λακωνικῆς τῆς ὁδοῦ Ἁγίας Πελαγίας–Ποταμοῦ. Σ. Ἐμ. Στάης». Ἀμφότερα, ὡς βλέπετε, φέρουσι τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ἰδίου Σπυρίδωνος Στάη. Κάτωθεν δὲ «Συνιστῶ θερμῶς». Αὐτὰ ἐγίνοντο εἰς ἐποχήν, καθ’ ἣν εἶχον ὑποβληθῆ ἀναφοραί, δι’ ὧν ἐζητεῖτο νὰ ἐπιθεωρηθῶσι τὰ ἔργα.

§37Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἐδίδοντο συμπληρωματικαὶ πιστώσεις κατ’ ἔτος;

§38Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Βεβαιότατα, διὰ συμπληρωματικῶν πιστώσεων ἔφθασαν εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο.

§39Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ παραμένουσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν;

§40Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Δυστυχῶς, ὑπολείμματα τοῦ παρελθόντος παραμένουσιν ἀκόμη καὶ μετὰ τὴν ἐκκαθάρισιν. Εὐχαριστῶ μάλιστα, διότι μοὶ ἐδώκατε ἀφορμὴν νὰ προσθέσω τὸ ἑξῆς. Ὅτε πρό τινων ἡμερῶν εἰς τὸ τμῆμα τῶν Δημοσίων ἔργων κατήγγειλα ὅλας αὐτὰς τὰς ἀνηθίκους πράξεις τοῦ τμήματος, μοὶ εἶπον· τὰ ἀναγνωρίζομεν, εἶναι ἀληθέστατα. Δι’ αὐτὸ καὶ ἔγινεν ἡ ἐκκαθάρισις. Τὰ ἐν Κυθήροις εἶναι ἴσως τὰ ὀλιγώτερα τῶν συμβαινόντων εἰς ἄλλα μέρη. Δι’ αὐτὸ προσέθεσα πρὸς τὸν ἁρμόδιον τμηματάρχην ὅτι, ἐὰν ἦτο δυνατόν, ἤθελον νὰ μὴ ἔβλεπον οὔτε μίαν ὄψιν παλαιὰν ἐν τῷ τμήματι τῶν δημοσίων ἔργων, διότι, πιθανὸν νὰ εἶμαι ὑπερβολικός, ὅλοι ἐκεῖ κατὰ τὴν γνώμην μου εἶναι φαῦλοι. (Χειροκροτήματα). Ὅλοι οἱ ἐργολάβοι τοῦ Κράτους συνδέονται διὰ δωρεῶν ἀθεμίτων μὲ τοὺς ὑπαλλήλους τῶν δημοσίων ἔργων. Δὲν εἶναι τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων, ἀλλὰ τμῆμα τῶν δημοσίων ὀργίων, καὶ ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ ἀνορθωτική, πρὸς τὴν ὁποίαν ἀτενίζει ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαός, θὰ θέσῃ τὴν χεῖρά της ὄχι μόνον νὰ καθαρίσῃ ἐντελῶς τὸ σῶμα, ἀλλὰ καὶ νὰ τὸ ἀναδιοργανώσῃ ἐπὶ βάσεων ἠθικῶν.

§41Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ποῖος ὁ ἀρχικὸς προϋπολογισμὸς τοῦ ἔργου;

§42Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. 23.000.

§43Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Πῶς ἐδίδοντο αἱ διάφοροι πιστώσεις;

§44Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Συμπληρωματικῶς. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἐννοήσητε τὴν μέθοδον, δι’ ἧς γίνονται ὅλα αὐτά, πρέπει νὰ εἶσθε εἰδικὸς μηχανικός. Νὰ μελετήσητε τὸν σχετικὸν φάκελον καὶ νὰ ἐπισκεφθῆτε τὰ Κύθηρα. Τότε ἀσφαλῶς θὰ ἐννοήσητε πῶς ἐλάμβανον χώραν τὰ καταγγελλόμενα. Ἀλλὰ ταῦτα μόνον εἶναι τὰ ὄργια; Ἐν Κυθήροις ἔχει στήσει τὴν ἕδραν της ἡ σπατάλη καὶ ἡ διαφθορά. Εἰς Κύθηρα, ἀποτελούμενα ἐκ δύο μόνον δήμων, ἐδαπανήθησαν ἐντὸς δεκαετίας 500.000 δρ., ἐξετελέσθησαν δὲ ἔργα οὐχὶ πλέον τῶν 200.000 δρ. Ἔντιμοι ἐπιθεωρηταὶ ἢ ἀξιωματικοὶ τοῦ μηχανικοῦ, μεταβαίνοντες ἐκεῖ καὶ ἐπιθεωροῦντες τὰ τελεσθέντα ἔργα, ἀμφιβάλλω ἂν ἐκτιμήσωσι ταῦτα πλέον τῶν 200.000 δραχμῶν. Διὰ τῶν μεθόδων αὐτῶν, κύριοι Βουλευταί, ἐσπαταλᾶτο τὸ δημόσιον χρῆμα καὶ ἐνισχύετο ὁ κομματισμὸς καὶ ἡ συναλλαγὴ ἀνυψοῦτο εἰς ἐπιστήμην. Διότι οὐδόλως ἀμφιβάλλω, ὅτι τὰ ἐν Κυθήροις γιγνόμενα συνέβαινον εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας, ὅπου πολιτευταὶ ἀνήθικοι καὶ θρασεῖς. Αὐτὴ ἦτο ἡ κατάστασις πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως. Καὶ ἔπειτα ἐκπλήσσεται ἡ φατρία ἐκείνη ἡ κυβερνήσασα, ἐπαναλαμβάνω, τυχαίως καὶ μοιραίως, ἐκπλήσσεται πῶς ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐπανεστάτησε, καὶ φωνάζει ὅτι τοὺς ἠδίκησεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, διότι ἔκαμεν ἐπανάστασιν. Ἐγὼ ἐγείρω σήμερον τὸ παραπέτασμα, ἵνα ἀποδείξω ἐν γενικαῖς γραμμαῖς τί ἐγίνετο μόνον ἐν Κυθήροις, ἀλλ’ ὅταν θὰ γίνῃ ἡ συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, εἰς τὸ κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὰ δημόσια ἔργα ἐν γένει, θὰ ἐκθέσω ἐκτενέστερον καὶ ἄλλα πράγματα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ πεισθῇ ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ ὅτι δὲν ἦτο Κράτος αὐτὸ κατὰ τὸ παρελθόν, καὶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀδικῆται ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διότι ἐπανεστάτησεν. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δικαιοῦται νὰ κατηγορήσῃ καὶ νὰ καταδικάσῃ τὴν ἐπανάστασιν ὡς δειλήν, ἀλλ’ ὄχι καὶ νὰ κατηγορῆται ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὅτι ἠδίκησε τὰ κόμματα, ἢ πλανηθεὶς ἐπανεστάτησεν. Ἐγὼ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου κατηγορῶ τὸν ἀρχηγὸν τῆς ἐπαναστάσεως ἐπὶ δειλίᾳ, εἰς ἣν καὶ μόνον ὀφείλεται ἡ ἀποτυχία τῆς ἐπαναστάσεως. (Εὖγε καὶ χειροκροτήματα). Ἐγένοντο, Κύριοι, τοιαῦται ἀσχημίαι κατὰ τὸ παρελθὸν ἐν Κυθήροις, ὅσον ἀφορᾷ τὰ δημόσια ἔργα, ὥστε ἀμφιβάλλω ἂν ἔχει νὰ παρουσιάσῃ ἄλλη ἐπαρχία τοιαύτας. Διακόσιαι πεντήκοντα χιλιάδες δραχμῶν ἔχουσι δαπανηθῆ διὰ νέα κτίρια δημοτικῶν σχολείων, ἀνεγερθέντων ἐν Κυθήροις, διὰ νὰ καταπέσωσιν ἐντὸς βραχυτάτου χρονικοῦ διαστήματος. Αὕτη εἶναι ἡ διοίκησις τοῦ παρελθόντος. Καὶ ἐκ τῶν 9 κτιρίων τῶν δημοτικῶν σχολείων, Κύριοι, κατέρρευσαν τὰ τέσσαρα καὶ ἐκ νέου ἐπισκευασθέντα ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ ἐργολάβου καὶ πάλιν κατέρρευσαν. Καὶ ὑπάρχουσι σήμερον χωρία τῆς ἐπαρχίας μου, ὅπου, ἐνῷ ἠγέρθησαν κτίρια τῆς νέας μεθόδου, οἱ μαθηταὶ στεγάζονται εἰς ἰδιωτικὰς οἰκίας διὰ τὴν ἔλλειψιν ἄλλων, ἀφοῦ τὰ ἐγερθέντα κατάκεινται ἐρείπια, μολονότι δὲν παρῆλθε πενταετία ἀφ’ ἧς κατεσκευάσθησαν.

§45ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔχει παράδες ὁ ἐργολάβος;

§46Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Ὁ ἐργολάβος αὐτὸς κατώρθωσεν ἀπὸ κτίστης ἁπλοῦς πρὸ δεκαετίας νὰ εἶναι σήμερον ὁμογενὴς ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου. Καὶ ὁ ἐργάτης αὐτῶν τῶν πράξεων τῶν ἀνηθίκων, καὶ ὁ ἐργάτης τῶν ἀσχημιῶν αὐτῶν, ἐτόλμησε μὲ τὴν θρασύτητα, ἥτις τὸν διακρίνει, νὰ δημοσιεύῃ πρὸ τεσσάρων ἡμερῶν εἰς τὸ «Νέον Ἄστυ» ἄρθρον, δι’ οὗ ἤλεγχε τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ὁ Προϋπολογισμός της εἶναι πλημμελής!

§47ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος εἶναι;

§48Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἀναφέρω ἐνταῦθα ὀνόματα. Σᾶς συνιστῶ νὰ ἀναγνώσητε τὸ «Ἄστυ» τῆς 3 Μαρτίου, διὰ νὰ ἴδητε τὴν εἰκόνα του.

§49Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν λέγετε τίποτε προσωπικά!

§50Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Κύριε Μπακόπουλε, ἂν τὰ πρόσωπα συνδέονται μὲ τὰ πράγματα, τί πταίω ἐγώ; Ἐγὼ καταγγέλλω πράξεις ἀνηθίκους· δὲν μὲ ἐνδιαφέρουσι τὰ πρόσωπα. Καὶ ὅταν ἐλέγχωμεν μίαν Κυβέρνησιν μόνον καὶ μόνον διότι τινὰ τῶν μελῶν αὐτῆς στεροῦνται τοῦ χαρίσματος τοῦ λόγου, δὲν πρέπει νὰ ἐλέγχωμεν ἐκείνους, οἵτινες ὡς Ὑπουργοὶ ὑπῆρξαν ἀναιδεῖς καὶ ἀνήθικοι κατὰ τὴν διαχείρισιν τῶν δημοσίων πραγμάτων, μολονότι ἄριστα ἐχειρίζοντο τὸν λόγον; Τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον οὐδέποτε ἐστερήθη ῥητόρων. Ἐκεῖνο, τοῦ ὁποίου πρὸ παντὸς ἔχομεν ἀνάγκην, εἶναι ἡ ἠθικὴ πολιτική, οἱ καλοὶ χαρακτῆρες.

§51Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἀλλ’ ὁ ἔλεγχος στρέφεται ἐναντίον προσώπων ἀπόντων.

§52Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Ἐγώ, κύριε Βάρθη, γνωρίζω ὅτι, ὡς Θεοτοκικὸς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, πράττετε τὸ καθῆκόν σας ἀμυνόμενος ὑπὲρ τῆς φατρίας, ἧς ἡγεῖτο ὁ συμπολίτης σας. Ὁμολογῶ δὲ ὅτι τὸν ἀρχηγὸν τοῦ κόμματος, εἰς ὃ ἀνήκετε, δὲν κατηγορῶ, ἀλλὰ τὰς πράξεις τῶν Ὑπουργῶν του, καὶ πράττω τοῦτο οὐχὶ διὰ λόγων, ἀλλὰ δι’ αὐτῶν τῶν πράξεών των, καὶ χωρὶς ν’ ἀναφέρω πρόσωπα.

§53Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Διατί δὲν τὰ διορθώνετε τώρα;

§54Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Σιγὰ σιγά. Ἔπειτα εἶναι τόσον μέγας ὁ βόρβορος, ὥστε δὲν δύναταί τις ἐν διαστήματι μηνῶν μόνον νὰ τὰ διορθώσῃ. Βεβαίως, ἐὰν καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν τὰ διορθώσῃ, θὰ εἴπωμεν καὶ δι’ αὐτὴν ὅ,τι εἴπομεν καὶ διὰ τὸ παρελθόν.

§55ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θὰ ἀργήσῃ νὰ ξεκαθαρισθῇ ἡ κόπρος τοῦ Αὐγείου. Δὲν εἶναι μικρὸν πρᾶγμα.

§56Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Κύριε Δελακοβία, εἴπετε ὅτι ἦτο 23,000 δραχμαί. Πῶς ἐπανελήφθησαν αἱ δημοπρασίαι; Πῶς ἐγένοντο τὰ ἐντάλματα; Θέλω νὰ τὸ μάθω.

§57Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Κύριε Μαμάη, ὑμεῖς, ὡς ἐργολάβος ἄλλων ἔργων, θὰ γνωρίζητε τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἐκδίδονται. (Γέλωτες). Καταλήγων, Κύριοι, εἶμαι ὑποχρεωμένος, ἀφοῦ ὁ λόγος περὶ δημοσίων ἔργων, νὰ καταγγείλω καὶ ἄλλην μίαν πρᾶξιν τοῦ τμήματος τούτου. Τὰ ἐν Ἑπτανήσῳ ἑνετικὰ φρούρια εἶναι κἄτι τι, τὸ ὁποῖον κάθε ἄλλο ἢ ἑτοιμόρροπα δύνανται νὰ θεωρηθῶσι· καὶ ὅμως τὸ φρούριον τῶν Κυθήρων, διότι μία πλευρὰ τούτου ἠμπόδιζε τὸν ἀερισμὸν οἰκίας ἰσχυροῦ πολιτικοῦ, κατοικοῦντος ἐν τῷ φρουρίῳ ὑπὸ τὴν σκέπην καὶ ἐπίβλεψιν τῶν μηχανικῶν τοῦ Δημοσίου καὶ δαπάναις τοῦ Κράτους, ἐκρίθη κατεδαφιστέα, καὶ οὕτως ὅλη ἡ ἀνατολικὴ πλευρὰ τοῦ φρουρίου τῶν Κυθήρων κατηδαφίσθη, ἴσως ἐν ἀγνοίᾳ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας.

§58ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ τὸν ἀέρα;

§59Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Βεβαίως διὰ τὸν ἀερισμόν, κατ’ ἐμὴν γνώμην. Διὰ τίνα ἄλλον σκοπόν; Ἠγωνίζετο δὲ ὁ ἐργολάβος — ἐννοεῖται ὅτι πρόκειται πάντοτε περὶ τοῦ αὐτοῦ ἐργολάβου — νὰ καταρρίψῃ τὴν ἀνατολικὴν ταύτην πλευρὰν τοῦ φρουρίου ἕνα ὁλόκληρον μῆνα, ἐπλήρωσε δὲ τὸ Δημόσιον ἕξ χιλιάδας δραχμῶν περίπου. Καὶ ἔπειτα σοῦ λέγουν: δὲν ἔχομεν χρήματα νὰ κάμωμεν στρατόν, δὲν ἔχομεν χρήματα νὰ κάμωμεν τοῦτο ἢ ἐκεῖνο. Περατῶν ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ συμπολίτην, τὸν ὁποῖον ἡ ἐπαρχία Κυθήρων ἐτίμησε σχεδὸν διὰ παμψηφίας, νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς καταχρήσεις τοῦ παρελθόντος, ἀλλὰ νὰ συστήσῃ νὰ περατωθῇ αὐτὴ ἡ ἁμαρτωλὴ πράγματι ὁδὸς τῆς ἐπαρχίας μου, ἀφοῦ ἄλλως πρὸς ἀποπεράτωσιν δὲν ἀπαιτοῦνται πλέον τῶν 5,000 δραχμῶν. Ἀρκεῖ ἡ κατασκευὴ καὶ ἐπίβλεψις νὰ μὴ γίνῃ καθ’ ὃν τρόπον ἀνέφερα ἀνωτέρω, διότι τότε ἀσφαλῶς τὸ ποσὸν τῶν 5,000 θὰ ἀναβιβασθῇ εἰς 25,000, διὰ νὰ μὴ ἀποπερατωθῇ ἡ ἁμαρτωλὴ καὶ πολυπαθὴς αὕτη ὁδός.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπουρνιᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἐλέγχου τῆς λειτουργίας τοῦ ταμείου τῶν μεταλλευτῶν.

§61Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Μετὰ 44 ἡμέρας ηὐδόκησεν ἐπὶ τέλους ὁ διευθυντὴς τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ὅπως ἀπαντήσῃ εἰς τὰς ὑποβληθείσας εἰς αὐτὸν ἐρωτήσεις περὶ διαφόρων πληροφοριῶν ἀναγομένων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ταμείου τῶν μεταλλευτῶν. Δὲν θὰ εἴπω ὑπερβολήν, ἂν ἀναφέρω ὑμῖν, ὅτι εἰς τὴν ἀρχαίαν Ἑλλάδα εἰς ἓν μέρος μόνον ὑπῆρχον εἵλωτες, εἰς τὴν νέαν ὅμως Ἑλλάδα ὑπάρχουσιν εἰς πλεῖστα μέρη αὐτῆς καὶ ἰδίως ἐκεῖ, ὅπου διεξάγονται μεταλλευτικαὶ ἐργασίαι. Εἰς βάθος 200 καὶ πλέον μέτρων ὑπὸ τὴν γῆν, εἰς μέρη ἀνήλια καὶ ὑγρά, ἐργάζεται πλῆθος ἐργατῶν ὑπερβαινόντων τὰς 15 καὶ πλέον χιλιάδας. Οἱ ἐργάται αὐτοὶ καθ’ ἑκάστην στιγμὴν βλέπουσι τὸ δρέπανον τοῦ Χάρωνος ἐπικρεμάμενον ἐπὶ τὰς κεφαλὰς αὐτῶν· δὲν ζητοῦσι δὲ σήμερον δι’ ἐμοῦ οὔτε ἐλάττωσιν ὡρῶν ἐργασίας οὔτε αὔξησιν ἡμερομισθίων, ἀλλὰ ζητοῦσι τὴν προστασίαν τῆς Πολιτείας, ἡ ὁποία κατὰ τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1901 εὐηρεστήθη νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ πτωχὸν αὐτὸ μέρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Κατὰ τὸ 1901 ἐδημοσιεύθη νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου προστατεύονται οἱ παθόντες ἐν ταῖς μεταλλευτικαῖς ἐργασίαις ἐκ βιαίου συμβάντος, καὶ ἀνετέθη ἡ προστασία αὐτῶν εἰς ἑπταμελῆ ἐπιτροπήν, τῆς ὁποίας πρόεδρος τυγχάνει ὁ ἑκάστοτε διευθυντὴς τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Κατὰ τὸν νόμον αὐτὸν ἡ ἐπιτροπὴ ὤφειλε νὰ συνεδριάζῃ κατὰ μῆνα καὶ νὰ ἐκδίδῃ ἀμέσως τὰς ἀποφάσεις της, ἄλλως ὑποχρεοῦται τὸ ταμεῖον αὐτό, ὅπως ἀποζημιοῖ τὸν ἐργάτην εἰς ὁλόκληρον τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον δικαιοῦται. Ἐκ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς μόνον ὁ πρόεδρος εἶναι ἔμμισθος, λαμβάνων ὡς ἐπιμίσθιον δρ. 100 κατὰ μῆνα, ἡ μόνη δὲ ἐργασία αὐτοῦ εἶναι νὰ συγκαλῇ τὸ συμβούλιον κατὰ μῆνα, νὰ συνεδριάζῃ καὶ νὰ ἐκτελῇ τὰς ἐκδιδομένας ἀποφάσεις. Ἀπὸ τὸ 1901 παρῆλθον 10 ὁλόκληρα ἔτη. Ἐπὶ δεκαετίαν ὁλόκληρον, ἤτοι ἐπὶ μῆνας 120 τὸ συμβούλιον αὐτὸ συνεδρίασε μόνον 49 φοράς, ἐνῷ ὤφειλε νὰ συνεδριάσῃ 120 φοράς. Ὁ κ. πρόεδρος αὐτοῦ ἔλαβε 12000 δρ. διὰ μισθὸν καὶ εἰργάσθη 49 ἡμέρας ἐπὶ 10 ὁλόκληρα ἔτη. Δὲν εἶναι δὲ μόνον τοῦτο· ὁ νῦν πρόεδρος ἔχει εἰς τὸ παθητικὸν αὑτοῦ καὶ ἄλλο βαρύτερον πλημμέλημα. Δικαιολογεῖται ὅτι ἕνεκα τῆς συντάξεως τοῦ γενικοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους τοῦ 1911 δὲν κατώρθωσεν ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου μέχρι σήμερον νὰ συνεδριάσῃ τὸ συμβούλιον. Ἀλλὰ δὲν δικαιολογεῖ καὶ πῶς ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου 1910 μέχρι σήμερον δὲν κατώρθωσε νὰ ὑπογράψῃ πέντε ἀποφάσεις, ἐκδοθείσας ὑπὸ τοῦ συμβουλίου κατὰ τὸν Ὀκτώβριον 1910 καὶ δώσῃ αὐτὰς πρὸς ἐκτέλεσιν, ὅτε οἱ δυστυχεῖς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διὰ τῶν ἀποφάσεων αὐτῶν θὰ κατώρθωνον νὰ λάβωσι τὰ πρὸς τὸ ζῆν, δὲν θὰ ἦσαν ἠναγκασμένοι νὰ ἐπαιτῶσι μέχρι τοῦδε.

§62Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Κατὰ τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα λαμβάνει ἀμοιβήν τινα ὁ πρόεδρος τοῦ συμβουλίου;

§63Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Λαμβάνει 100 δραχμὰς κατὰ μῆνα.

§64Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Πῶς δικαιολογεῖται καὶ πῶς δὲν ζητεῖται ὁ λόγος παρ’ αὐτοῦ, ὅταν δὲν ἐκτελῇ τὸ καθῆκόν του, ὅταν οὐδεμίαν παρέχῃ ὑπηρεσίαν, ἐνῷ λαμβάνει 100 δραχμὰς κατὰ μῆνα; Καὶ ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν προχθὲς ἔλεγεν ὅτι ἐκτελεῖ μετὰ θαυμαστῆς ἀκριβείας τὸ καθῆκόν του.

§65Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Εὐηρεστήθη, ἀπαντῶν, νὰ σημειώσῃ εἰς ἡμᾶς τὰς συνεδριάσεις, αἵτινες ἐγίνοντο κατ’ ἔτος. Ἐκ τούτου θὰ παρατηρήσητε πάντες, ὅτι, ὁσάκις ὁ νῦν διευθυντὴς κατώρθωνε νὰ εἶναι διευθυντὴς τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, τετράκις κατ’ ἔτος κατώρθωνε νὰ συνεδριάζῃ καὶ τὸ συμβούλιον. Ὅτε ὅμως δὲν κατώρθωνε νὰ εἶναι αὐτὸς διευθυντὴς τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, τὸ συμβούλιον τοῦ ταμείου τῶν μεταλλευτῶν κατώρθωνε νὰ συνεδριάζῃ καὶ δεκάκις τοῦ ἔτους. Εὑρίσκονται ἐπίσης, κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας διαβιβάζει ἐνώπιον τοῦ συμβουλίου, ἐκκρεμεῖς αἰτήσεις πρὸς ἀπονομὴν συντάξεως εἰς μεταλλευτὰς ἀπὸ τοῦ 1907. Ἐπὶ τετραετίαν οἱ δυστυχεῖς αὐτοί, τοὺς ὁποίους ἡ Πολιτεία ἀνέλαβε νὰ προστατεύσῃ δι’ εἰδικοῦ νόμου, πῶς κατώρθωνον νὰ ζῶσι, βεβαίως πᾶς τις θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐννοήσῃ· μόνον διὰ τῆς ἐπαιτείας, διότι καὶ αὐταὶ αἱ ἑταιρεῖαι δὲν ἔχουσι τόσον φιλεύσπλαγχνα τὰ αἰσθήματα, ὥστε νὰ ἔρχωνται ἀρωγοὶ ἄνευ καταναγκασμοῦ. Δὲν θέλω νὰ ἀπασχολήσω ἀπόψε τὴν Βουλὴν περισσότερον, καθόσον τὰ σπουδαιότερα σημεῖα τῆς ἐρωτήσεώς μου ἔμειναν ἄνευ ἀπαντήσεως. Ἐζήτησα νὰ μοὶ δοθῶσι πληροφορίαι περὶ τῶν ἐξόδων τῆς διοικήσεως τοῦ ταμείου, διότι ἔχω πληροφορίας βασίμους, ὅτι τὰ ἔξοδα τῆς διοικήσεως τοῦ ταμείου τούτου δὲν εὑρίσκονται σύμφωνα πρὸς τὸν νόμον. Ἐκτὸς αὐτοῦ ἐζήτησα νὰ μοὶ ὑποβληθῇ κατάστασις περὶ τῶν ἐκ τόκων εἰσπράξεων τῶν ἐκπροσωπούντων τὰ κεφάλαια τοῦ ταμείου, καὶ εἰς αὐτὸ δὲν κατώρθωσεν ἐπὶ 44 ἡμέρας νὰ ἀπαντήσῃ ὁ κ. πρόεδρος. Ὑπάρχει ἐν τῷ νόμῳ τὸ ἄρθρον 42, διὰ τοῦ ὁποίου ἀναγνωρίζονται τὰ ταμεῖα ἀλληλοβοηθείας τῶν ἑταιρειῶν. Ἕκαστος ἐργάτης ἐργαζόμενος εἰς τὰς μεταλλευτικὰς ἐργασίας ὑποχρεοῦται νὰ καταβάλλῃ κατὰ μῆνα 2½% ἐκ τῆς μισθοδοσίας αὐτοῦ. Τὸ ποσὸν τοῦτο εἰσπράττεται ὑπὸ τοῦ ταμείου ἑκάστης ἑταιρείας καὶ ἀποτελεῖ ταμεῖον ἀλληλοβοηθείας τῶν ἐργατῶν. Τὰ ταμεῖα ταῦτα μέχρι τοῦδε ἦσαν ἐντελῶς ἀνεξέλεγκτα, διότι οὐδεὶς νόμος εἶχεν ὑπαγάγει αὐτὰ εἰς ἐξέλεγξίν τινα. Ἐψηφίσθη ὁ νόμος ͵ΒΩΜΑʹ τοῦ 1901, ἀναγνωρίσας ταῦτα καὶ ὑπαγαγὼν καὶ ταῦτα εἰς τὰ μέσα τῆς ἐξελέγξεως. Διὰ τοῦτο καὶ ἐν τῇ ἐρωτήσει μου παρεκάλεσα, ὅπως εὐαρεστηθῇ καὶ μὲ πληροφορήσῃ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τοῦ 1901 μέχρι σήμερον ἔχει λάβει τὸ ταμεῖον τῶν μεταλλευτῶν ἀπὸ τὰ διάφορα ταμεῖα ἀλληλοβοηθείας. Καὶ ἔχω πεποίθησιν, ὅτι ἐκεῖ εἶναι ἡ κόπρος τοῦ Αὐγείου. Ἀλλὰ ὁ κ. Πρόεδρος ἀπέφυγε νὰ ἀπαντήσῃ, εὐαρεστηθεὶς μόνον νὰ ἀπαντήσῃ τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Τὰ ταμεῖα ἀλληλοβοηθείας τῶν μεταλλείων καὶ μεταλλουργείων οὐδὲν μέχρι σήμερον κατέβαλον εἰς τὸ ταμεῖον τῶν μεταλλευτῶν, οὐδ’ ἐγένετο ἐκ μέρους τοῦ διοικητικοῦ τούτου συμβουλίου σχετικὴ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ἐργασία». Πρόκειται περὶ ποσοῦ πλέον τῶν 500,000 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον ποσὸν καὶ τὸ Δημόσιον Ταμεῖον θὰ ὠφελήσῃ καὶ τὸ Ταμεῖον τῶν μεταλλευτῶν, διότι κατὰ τὸν νόμον αὐτὸν τὸ δημόσιον ταμεῖον ὑποχρεοῦται νὰ πληρώνῃ τὸ ἥμισυ τῶν συντάξεων, τὸ δὲ ἕτερον ἥμισυ ἡ ἑταιρεία. Ἐν τούτοις ἐπὶ δεκαετίαν ὁλόκληρον δὲν εὐηρεστήθη ὁ κ. διευθυντὴς τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ὁ ὁποῖος, ἐὰν κατὰ τὰ 10 ἔτη δὲν ἔχῃ ὑπηρετήσει ἐπὶ δεκαετίαν ὁλόκληρον, βεβαίως ἐπὶ ἐννέα ἔτη ἔχει ὑπηρετήσει ὡς διευθυντὴς τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καὶ πρόεδρος τοῦ συμβουλίου τοῦ ταμείου τῶν μεταλλευτῶν. Καὶ ὅμως χάρις εἰς τοὺς προστατεύοντας αὐτόν, οἱ ὁποῖοι εἶναι καὶ μέλη καὶ σύμβουλοι τῶν ἑταιρειῶν αὐτῶν, δὲν εὐηρεστήθη νὰ ζητήσῃ διατί δὲν καταβάλλονται τὰ χρήματα αὐτά. Καὶ διὰ τῆς καταβολῆς τῶν χρημάτων αὐτῶν θὰ γίνῃ ἔμμεσος ἐξαναγκασμὸς τῶν ταμείων ἀλληλοβοηθείας, τὰ ὁποῖα ταμεῖα ἀλληλοβοηθείας ἔχουσι πλουτίσει πολλοὺς μεταλλευτὰς μέχρι σήμερον. Πρέπει νὰ ἐξελεγχθῶσι καὶ αὐτοὶ οἱ Κύριοι, τί ἔκαμαν μέχρι σήμερον τὰ χρήματα τοῦ ἐργάτου, ὁ ὁποῖος ἐργαζόμενος ἀφήνει κατὰ μῆνα 2½% ἐν τῷ ταμείῳ αὐτῷ, ἵνα τὸ χρῆμα αὐτὸ ἡμέραν τινὰ λάβῃ, ὅπως βοηθήσῃ ἑαυτὸν καὶ τὴν οἰκογένειάν του. Ὅταν λάβω τὰς πληροφορίας, ἃς ἐζήτησα καὶ αἱ ὁποῖαι ἔχω πεποίθησιν ὅτι δὲν θὰ εἶναι σύμφωνοι πρὸς τὴν ἀλήθειαν, τότε θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ἀπασχολήσω ἐπ’ ὀλίγον καὶ πάλιν τὴν Βουλήν, διότι πρόκειται περὶ ἐργατῶν, περὶ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ζῶντες εἰς τὰ ἀνήλια ἐκεῖνα βάθη ἀπολαμβάνουσι 2½–3½ δραχμὰς καθ’ ἑκάστην.

§66Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω, κύριε Πρόεδρε, τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ὁρίσῃ μίαν ἡμέραν πρὸς συζήτησιν τῆς ἀληθοῦς καταστάσεως τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, διότι τὸ ζήτημα εἶναι σοβαρώτατον καὶ θίγει σπουδαῖα συμφέροντα τοῦ Κράτους.

§67Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ ἀνέλθω ἐπὶ τὸ βῆμα, διότι ὁ νόμος, περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, εἶχε προταθῆ ὑπ’ ἐμοῦ. Τὰ ἐλαττώματα αὐτοῦ τὴν σήμερον βεβαίως δύνανται νὰ ἐπιβαρύνωσι καὶ ἐμὲ τὸν ἴδιον· θέλομεν ἴδει ἂν καὶ τῳόντι ἐγὼ ἔσφαλον ἢ ἐσφάλη ἡ ὑπηρεσία. Βεβαίως ἀντελήφθητε, Κύριοι, ὅτι ὁ νόμος ὑπῆρξεν εὐεργετικός, διότι πλέον τῶν 600 ἀναπήρων, ἀνικάνων, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ εἶχον οὔτε τὸν ἄρτον αὐτῶν, ἤδη εὑρίσκουσι βοήθειαν παρὰ τοῦ ταμείου τούτου. Ἀλλὰ δυστυχῶς οἱ ἐπιφορτισμένοι νὰ μεριμνῶσι περὶ αὐτῶν δὲν ἐκπληροῦσι τὸ καθῆκόν των. Ἐνόμισα, Κύριοι, κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ νόμου ὅτι εἰς ἐμέ, ὁρίζοντα ἀνώτατον λειτουργὸν τῆς Διοικήσεως ὡς πρόεδρον τοῦ συμβουλίου, δὲν ἐπετρέπετο νὰ προΐδω καὶ ποινὰς ἐν περιπτώσει μὴ ἐκπληρώσεως τοῦ καθήκοντός του. Δυστυχῶς τὰ πράγματα ἀποδεικνύονται κατὰ τοῦτο ἐναντίον ἐμοῦ. Εἶπε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι οὐδὲν εἶναι οἱ νόμοι, ἂν μὴ ἡ κεντρικὴ ὑπηρεσία ἔχῃ τὸν ὀφθαλμὸν ἄγρυπνον ἐπὶ τῶν ἐφαρμοζόντων αὐτούς. Καὶ μᾶς ἔδωκε τὴν ἐλπίδα ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἀνορθώσεως θὰ ἔχῃ πάντοτε τὸν ὀφθαλμὸν ἄγρυπνον. Ἀλλὰ δυστυχῶς, Κύριοι, βλέπομεν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἕνα τῶν ἀνωτάτων λειτουργῶν τῆς Διοικήσεως μὴ ἐφαρμόζοντα τὸν νόμον, καὶ μὴ ἐφαρμόζοντα τὸν νόμον ἀπέναντι ἐκείνων τῶν δυστυχῶν, περὶ τῶν ὁποίων σᾶς ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος καὶ ἐγώ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, Κύριοι, ὅτι τὸ ἔθνος πάσχει, καὶ πάσχει ὄχι ἕνεκα τῶν νόμων, ἀλλὰ πάσχει, διότι, ὅσον ὑψηλότερον ὑψούμεθα, τόσον ὀλιγώτερον αἰσθανόμεθα τὰς ὑποχρεώσεις μας πρὸς τὸ καθῆκον ἡμῶν. Ἐλπίζω, Κύριοι, ὅτι τὰ ὀλίγα ταῦτα, τὰ ὁποῖα εἶπον, θέλουσιν ἀνοίξει τοὺς ὀφθαλμοὺς τῆς Κυβερνήσεως καὶ δὲν θέλει αὕτη ἀρκεσθῆ εἰς τοὺς λόγους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ καὶ θέλει ἐφαρμόσει αὐτούς. Καὶ ποῖον εἶναι τὸ παράπτωμα τοῦ κ. διευθυντοῦ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου; Ἔχει ὑποχρέωσιν κατὰ τὸν νόμον ἐντὸς μηνὸς μετὰ τὴν λῆψιν τῆς ἀναφορᾶς τοῦ παθόντος νὰ κοινοποιῇ τὴν ἀπόφασιν τοῦ συμβουλίου. Καὶ τί βλέπομεν; Τὸ τελευταῖον συμβούλιον γίνεται τὴν 21 Ὀκτωβρίου, καὶ προσθέτει ὁ διευθυντὴς τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου ὅτι ἐγένετο δεύτερον κατὰ μῆνα Δεκέμβριον, τὸ ὁποῖον ἐματαιώθη ἕνεκα τῆς ἀπουσίας τοῦ διευθυντοῦ τῆς Γαλλικῆς ἑταιρείας, τοῦ ἑβδόμου μέλους τοῦ συμβουλίου. Ἀλλὰ κατὰ τὸν Νοέμβριον διατί δὲν ἐγένετο συνεδρίασις; ἀπήντησε: «μὲ ἐκώλυον αἱ ἀσχολίαι τοῦ Προϋπολογισμοῦ»· ἀλλ’ ἐρωτῶ· δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ εἴπωμεν αὐτῷ ὅτι ὀφείλει νὰ δίδῃ τῷ Καίσαρι τὰ τοῦ Καίσαρος καὶ τῷ ἀπόρῳ τὰ τοῦ ἀπόρου; Καὶ σᾶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος ὅτι αἱ ἀναφοραὶ αὗται εἶναι παλαιαί, παμπάλαιαι, ἀναφοραὶ ὑποβληθεῖσαι ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ ἔτους, καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὴν 21 Ὀκτωβρίου, καὶ δὲν ἀποφαίνεται τὸ συμβούλιον ἐφ’ ὅλων, ἀλλ’ ἐπὶ μέρους ἐξ αὐτῶν, καίτοι καὶ πολλαὶ ἄλλαι ἦσαν ἕτοιμοι πρὸς ὑποβολήν.

§68Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἀναφοραὶ τοῦ 1907.

§69Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Πιθανὸν αἱ ἀναφοραὶ αὗται νὰ μὴ ὑπεβλήθησαν ἐγκαίρως· ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι περιῆλθον εἰς τὸ συμβούλιον τῶν μεταλλευτῶν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ ἔτους καὶ ἦσαν ἕτοιμοι καὶ περὶ ὧν τὸ συμβούλιον δὲν ἀπεφάνθη εἰσέτι. Δὲν εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ προσκαλέσῃ ἀμέσως πάλιν τὸ συμβούλιον εἰς συνεδρίασιν; Ἀλλ’ ἔστω· δὲν εἶχε καιρόν· δὲν δίδει εἰς αὐτὸν ὁ νόμος τὰ μέσα τῆς ἀναπληρώσεως; Ὁ νόμος περὶ τούτου εἶναι σαφής. Ὁ νόμος λέγει ὅτι πρόεδρος εἶναι ὁ διευθυντὴς τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ἀντιπρόεδρος δὲ ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν μεταλλείων. Καὶ ἂν δὲν εἶχε καιρόν, διατί δὲν προσεκάλει τὸν ἀντιπρόεδρον νὰ προεδρεύσῃ τοῦ Συμβουλίου; Κύριοι, τὰ ὀλίγα ταῦτα, τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπον, σᾶς ἀποδεικνύουσιν ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐποπτεύσῃ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι νομίζω ὅτι ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ φροντίσωμεν διὰ τοὺς ἐργάτας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔπαθον ἐν τῇ ἐργασίᾳ, οἱ ὁποῖοι ἔπαθον συντελοῦντες εἰς τὴν εὐμάρειαν τῆς κοινωνίας, διὰ τοὺς ὁποίους ἡμεῖς ὅλοι ἐδῶ εἰργάσθημεν, ὅπως δώσωμεν εἰς αὐτοὺς τοὐλάχιστον, ἂν ὄχι ἄλλο τι, τὸν ἄρτον αὐτῶν, ὥστε νὰ μὴ δύναται ὁ διευθυντὴς τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου νὰ ματαιοῖ πᾶσαν αὐτὴν τὴν ἐργασίαν, ἐργασίαν, ἡ ὁποία ἐγένετο ὑφ’ ἡμῶν ὅλων ἐκ καθήκοντος φιλανθρωπίας.

§70Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Νὰ λαμβάνῃ ὅμως τὸν μισθὸν τῶν 100 δραχμῶν!

§71Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, Κύριοι, ὅτι αἱ 100 δραχμαί, ὅτε ὡρίσθησαν ἐν τῷ νόμῳ ὑπέθετον, ὅτι θὰ ὑπῆρχε καὶ ἐργασία ἀνάλογος. Ἀλλά, ὡς σᾶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὁ διευθυντὴς τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ἀναβάλλων τὰς συνεδριάσεις τοῦ μεταλλευτικοῦ συμβουλίου κατορθοῖ, ὥστε ὁ μισθὸς αὐτοῦ παρὰ τοῦ μεταλλευτικοῦ ταμείου νὰ ἀναλογῇ εἰς 400 δραχμὰς κατὰ συνεδρίασιν. Δὲν πιστεύω νὰ εἶναι τὴν σήμερον καιρὸς νὰ ἀλλάξωμεν τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ εἶναι καιρὸς νὰ ἀπαιτήσωμεν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν λόγων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, τὴν ἐκπλήρωσιν τὴν αὐστηράν, καὶ τοῦτο ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἀρνηθῇ.

§72Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ταμεῖον τῶν μεταλλευτῶν δὲν ὑπάγεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, οὗ προΐσταμαι, ἀλλὰ λαμβάνω τὸν λόγον, διότι πρόεδρος τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου εἶναι ἀνώτατος οἰκονομικὸς ὑπάλληλος. Ὄλα ὅσα εἶπον οἱ ἀξιότιμοι Βουλευταὶ καὶ κατήγγειλαν εἰς τὴν Βουλὴν βαθέως μὲ συνεκίνησαν, διότι πράγματι οὐχὶ ἡ προσήκουσα μέριμνα παρεσχέθη ὑπὲρ τῶν ἀτυχῶν καὶ πασχόντων ἐκ μέρους τῶν διαχειριζομένων αὐτὴν τὴν περιουσίαν τῶν ἐργατῶν. Μὴ ἔχετε καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι, ὅσον ἀφορᾷ εἰς ἐμέ, ὑπὸ τὸν ὁποῖον ὑπάγεται ὁ διευθυντὴς τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, θὰ πράξω πᾶν ὅ,τι πρέπει, ἵνα ἐκπληροῖ τὸ καθῆκόν του. Ὄσον ἀφορᾷ τὴν λειτουργίαν τοῦ ταμείου τῶν μεταλλευτῶν, περὶ τούτου βεβαίως θὰ φροντίσῃ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός, ἵνα βελτιώσῃ τὸν νόμον οὕτως, ὥστε καὶ ποιναὶ ἀκόμη νὰ ἐπιβληθῶσιν, ἐὰν οἱ ἐντεταλμένοι νὰ διευθύνωσιν αὐτὸ δὲν ἐκπληρῶσι τὰ καθήκοντά των. Ἀλλὰ παρὰ τὴν ὑπάρχουσαν ἀτέλειαν τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος δὲν προεῖδε καθόλου περὶ ποινῶν δι’ ἀμέλειαν, φρονῶ, ὅτι δύναται ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς νὰ ἀναγκάσῃ τοὺς ἀμελοῦντας, ὅπως συμμορφῶνται πρὸς ὅσα ὁ νόμος ἐπιτάσσει αὐτοῖς, ἐγὼ δὲ δὲν θὰ ἀφήσω τὸν πρόεδρον τούτου καὶ διευθυντὴν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου νὰ ἐξακολουθήσῃ μὴ ἐκπληρῶν τὸ καθῆκον αὐτοῦ.

§73Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ φροντίσῃ περὶ τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα τὸ ταμεῖον τῶν μεταλλευτῶν δὲν εἰσέπραξε παρὰ τοῦ ταμείου τῆς Ἀλληλοβοηθείας.

§74ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὄσον ἀφορᾷ τὴν σύστασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἔντιμος κ. Μπουρνιᾶς, εἶπον καὶ πρὸ ἡμερῶν ὅτι, ἐφ’ ὅσον τὸ τμῆμα τῶν μεταλλείων ὑπήγετο εἰς τὴν ἐποπτείαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ πρὶν ἢ ἀκόμη ὑποβληθῇ ἐπερώτησις εἰς τὴν Βουλήν, αὐτὸ τοῦτο τὸ τμῆμα, ὀφείλω νὰ τὸ ὁμολογήσω, εἶχεν ὑποδείξει τὴν ἀνάγκην ἀκριβῶς, περὶ τῆς ὁποίας ὡμιλήσατε ὑμεῖς. Ἔκτοτε λοιπὸν ἐγὼ ἐπανειλημμένως ἀπετάθην πρὸς τὸν διευθυντὴν τοῦ Γεν. Λογιστηρίου, ἵνα ἔχῃ τὸ Ὑπουργεῖον τοὐλάχιστον τὰς πληροφορίας, τῶν ὁποίων εἶχεν ἀπόλυτον ἀνάγκην, ἵνα γνωρίζῃ ποία εἶναι ἡ κατάστασις. Ἀπὸ τῆς πρώτης ὅμως Ἰανουαρίου οὐδεμίαν ἁρμοδιότητα ἔχει τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ συνάδελφός μου κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐδήλωσε τόσα, ὅσα ἐθεώρησεν ὅτι εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ δηλώσῃ ὅσον ἀφορᾷ τὸν διευθυντὴν τοῦ Γεν. Λογιστηρίου. Ὡς πρὸς τὴν ἔρευναν τῶν πραγμάτων τοῦ ταμείου τῶν μεταλλευτῶν δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὸν κ. συνάδελφον ὅτι καὶ ὁ ἔντιμος συνάδελφος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Γεωργίας, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ ἁρμόδιος, μὲ παρεκάλεσεν, ἵνα τῷ καταστήσω γνωστὰ ὅσα τυχὸν ἐγὼ γνωρίζω περισσότερα τῶν γνωστοποιουμένων διὰ τῆς ἐκθέσεως τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Γεν. Λογιστηρίου, ἐν γένει δὲ ἡ Κυβέρνησις, ἂς εἶναι βεβαιότατοι οἱ κ. κ. συνάδελφοι, ὅτι πᾶν ὅ,τι εἶναι δυνατὸν θὰ τὸ πράξῃ.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσιγκόλης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἀνδρανόβης Εὐρυτανίας.

§76Ι. ΤΣΙΓΚΟΛΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἀπουσιάζει, ἀναβάλλω τὴν ὁμιλίαν μου διὰ τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Πατσουράκος ἔχει τὸν λόγον «περὶ τῆς διαχειρίσεως τῶν κληροδοτημάτων καὶ τῆς ἀποστολῆς νεανίδων εἰς Εὐρώπην».

§78Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Δὲν εἶναι ἄγνωστον εἰς ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταί, ὅτι μία ὀλιγάριθμος προνομιοῦχος ὁμὰς τόσον κατὰ τὸ παρελθόν, ὅσον ἀτυχῶς καὶ κατὰ τὸ παρόν, διὰ τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν εἶμαι ἁρμόδιος, νέμεται τὰ κοινά, νέμεται δύναταί τις εἰπεῖν τὸν ἱδρῶτα καὶ τὸ αἷμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δὲν εἶναι ἄγνωστον ὡσαύτως εἰς ὑμᾶς, Κύριοι, ὅτι καὶ τοῦτο ἦτο μία αἰτία τῆς κηρύξεως τῆς ἑρμαφροδίτου ἐκείνης ἐπαναστάσεως. Ἐγώ, κύριοι Βουλευταί, καίπερ ἐκλεγεὶς ὑπὸ σημαίαν ἀντίθετον τῆς κυβερνητικῆς, ἐν τούτοις ἐθεώρησα ὅτι ἀρχὴν ἀνορθώσεως θὰ ἀπετέλει τὸ νὰ παταχθῇ ἡ Λερναία αὕτη Ὕδρα τῆς διαφθορᾶς τοῦ χρήματος τοῦ δημοσίου, ὅτε δὲ εἰσῆλθον εἰς τὴν Βουλήν, ἠκολούθησα κατὰ γράμμα τὴν πορείαν, τὴν ὁποίαν καὶ προτοῦ εἰσέλθω εἶχον κεχαραγμένην. Ἀλλ’ ἀτυχῶς, κύριοι Βουλευταί, εἰς τὸ ἔργον μου ἐκεῖνο καθ’ ἑκάστην ἡμέραν συναντῶ τὰ αὐτὰ πρόσωπα, καθ’ ἑκάστην ἡμέραν εὑρίσκω τὰ αὐτὰ ἄτομα περίπου νὰ γεννῶσι τόσας εἰδεχθείας καὶ νὰ καυχῶνται καὶ διὰ τὴν διαφθορὰν καὶ τὴν διαρπαγὴν τοῦ δημοσίου χρήματος. Δυστυχῶς δὲ εἰς τὸ δυσχερὲς αὐτὸ τόσον, ὅσον καὶ ἐπικίνδυνον ἔργον μου, ἔσχον τὴν ἀτυχίαν νὰ χαρακτηρισθῶ καὶ ὡς προβαίνων, ὡς ἐλαυνόμενος ὑπὸ προσωπικῶν παθῶν ἀκριβῶς ἀπὸ τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ἀνορθώσεως. Δὲν παραξενεύομαι, Κύριοι, διὰ τοῦτο. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ τονίσω, εἶναι ἀκριβῶς τὸ ἑξῆς, ὅτι ὅ,τι ἀπὸ τοῦ βήματος κατήγγειλα εἶναι ἀληθές. Μήπως ἀπὸ τοῦ βήματος κατήγγειλά τι, ὅπερ εἶναι συκοφαντικόν. Αὐτὴν τὴν ἀπάντησιν ἤθελον νὰ ἔχω ἀπὸ τὸ στόμα τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀνορθώσεως. Ἀλλ’ ἀτυχῶς κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, ὃ γέγονε, γέγονεν. Ἤδη εἰς τὸ παρόν. Ἐπειδὴ ὅμως, κύριοι Βουλευταί, ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἀκριβῶς ἐκείνης ἐσχημάτισα τὴν πεποίθησιν ὅτι, καίτοι ἐδήλωσεν ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἀποδέχεται πάντα ἔλεγχον, ἐν τούτοις ἐσχημάτισα τὴν πεποίθησιν ὅτι κινδυνεύω νὰ χαρακτηρισθῶ ὅτι πᾶν ὅ,τι εἴπω εἰς τὸ μέλλον προέρχεται ἐκ προσωπικοῦ πάθους — εἰς αὐτὴν δὲ τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν ἀτυχῶς εἶναι ἀναμεμιγμένη ἡ αὐτὴ κλίκα — τί θέλετε τότε νὰ σᾶς εἴπω ἐγώ, ὅταν ἔχητε ἐσχηματισμένην τὴν πεποίθησιν ὅτι πᾶν ὅ,τι εἴπω διὰ τοὺς φαύλους, τοῦτο προέρχεται ἐκ προσωπικοῦ πάθους; Λοιπόν, ἐπειδὴ ἀπουσιάζει, κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως κατὰ διαβολικήν, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον, σύμπτωσιν ἐπὶ μακρὸν εἴτε ὄντως εἴτε καὶ κατὰ παραγγελίαν ἀσθενῶν, θὰ ἀναβάλω τὴν ἐπερώτησίν μου ἐκείνην. Ἀλλ’ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ προσθέσω ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ λεχθῇ τοιοῦτόν τι ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀνορθώσεως, διότι πᾶν ἄλλο ἀποδεικνύει παρὰ ἀρχηγὸν Φιλελευθέρων.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κλάδης ἔχει τὸν λόγον «περὶ τῆς μὴ κανονικῆς λειτουργίας τῶν προξενικῶν Δικαστηρίων Κωνσταντινουπόλεως καὶ Σμύρνης».

§80Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Πρὸ ἑνὸς μηνὸς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὸ Προεδρεῖον, ὡς ἐξάγεται ἐκ τῆς σχετικῆς χρονολογίας, τὴν ἐπερώτησιν διὰ τὰ προξενικὰ Δικαστήρια Κωνσταντινουπόλεως καὶ Σμύρνης, ἀλλὰ δὲν ἔτυχε νὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ ζήτημα αὐτὸ ἕνεκα τῶν ἑκάστοτε ἀναβολῶν. Ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἔκαμον τὴν ἐπερώτησιν, ἐξέλιπεν ἤδη, διότι ἐπληροφορήθην ὅτι οἱ δικασταὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκοντο ἐν Ἀθήναις λόγῳ ἀδείας, ἐπανῆλθον εἰς τὰς θέσεις των. Οὐχ ἧττον ὅμως ἐνόμισα καλὸν νὰ ἀναπτύξω δι’ ὀλίγων τὴν ἐπερώτησιν, καθόσον τὸ κακὸν ἐπῆλθεν, ἐὰν ἐπῆλθε κακόν, διότι ὁ μὲν εἷς ἐκ τῶν δικαστῶν αὐτῶν, ὁ κ. Λάμπρος, εὑρίσκετο τέσσαρας μῆνας ἐν ἀδείᾳ, ὁ δὲ κ. Πασχαλίγκος καὶ πρόεδρος τοῦ Δικαστηρίου Κωνσταντινουπόλεως διετέλει δύο μῆνας καὶ πλέον ἐν ἀδείᾳ, καὶ συνέβη τὸ ἑξῆς ἄτοπον. Εἰς μὲν τὸ προξενικὸν Δικαστήριον Κωνσταντινουπόλεως ὑπῆρχεν εἷς καὶ μόνον δικαστής, ὁ κ. Βλάχος, ὁ ὁποῖος εἶχε μετατεθῆ εἰς τὸ ἐν Σμύρνῃ καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ μεταβῇ, ἀπουσιαζόντων τῶν δύο ἄλλων, καὶ ὁ πρόεδρος Σμύρνης δὲν ἠδύνατο νὰ κάμῃ ἀνακρίσεις, διότι δὲν εἶχεν ἀνακριτήν, ὁ δὲ ἀνακριτὴς Βλάχος δὲν ἠδύνατο νὰ ὑπάγῃ εἰς Σμύρνην, ὡς εἶπον, διότι ἔλειπον οἱ δύο αὐτοὶ δικασταὶ ἐκ Κωνσταντινουπόλεως. Νομίζω λοιπὸν ὅτι δὲν ὑπῆρχε λόγος νὰ παραταθῇ ἡ ἀπουσία τῶν δικαστῶν αὐτῶν ἐπὶ βλάβῃ τῶν συμφερόντων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μένουσιν εἰς Κωνσταντινούπολιν καὶ Σμύρνην, ἰδίως δὲ εἰς τὴν Σμύρνην, ὅπου εἶχε παύσει καὶ ἡ ἀνάκρισις, διότι ὁ κ. Βλάχος δὲν ἦτο ἐκεῖ, ἵνα κάμῃ ἀνακρίσεις.

§81Ι. ΓΡΥΠΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ζακύνθου Βουλευτὴς εὐηρεστήθη, ἀρχόμενος τοῦ λόγου του, νὰ εἴπῃ, ὅτι θεωρεῖ λήξαντα τὸν λόγον, δι’ ὃν ἐπηρώτησε, καὶ κατ’ ἀκολουθίαν διετύπωσεν αἰτίασιν κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι τὰ πράγματα, εἶπεν, ἀποκατεστάθησαν εἰς τὴν θέσιν των, διότι οἱ δικασταί, οἱ παραμείναντες ἐνταῦθα ἐπὶ τὸν χρόνον, ὃν ὥρισεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτής, ἐπανῆλθον ἤδη πρὸ καιροῦ εἰς τὴν θέσιν των. Καὶ ἂν δὲν προέβαινεν ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς εἰς τὴν δήλωσιν, εἰς τὴν ὁποίαν προέβη, ἐὰν τουτέστιν ἀπέσυρε καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν ἐπερώτησιν, εἰς τὴν ὁποίαν εἶχε προβῆ, ἐγὼ χάριν τοῦ γοήτρου τῆς ὑπηρεσίας ἤθελον παράσχει πρὸς ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταί, τὴν ἑξῆς ἐξήγησιν. Ὁ κ. ἐκ Ζακύνθου Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι δὲν ὑπῆρξε κανονικὴ ἡ λειτουργία τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει καὶ Σμύρνῃ προξενικῶν Δικαστηρίων, διότι ὁ μὲν κ. Λάμπρος, ἔμμισθος πάρεδρος, δικαστὴς νῦν παρὰ τῷ ἐν Κωνσταντινουπόλει προξενικῷ Δικαστηρίῳ, παρέμεινεν ἐνταῦθα ἐπ’ ἀδείᾳ ἐπὶ τετράμηνον, ὁ δὲ κ. Πασχαλίγκος, ὁ πρόεδρος τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει προξενικοῦ Δικαστηρίου, παρέμεινεν ἐνταῦθα ἐπὶ δίμηνον. Διαβεβαιῶ ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταί, καὶ διαβεβαιῶ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Ζακύνθου Βουλευτήν, τὸν ἐπερωτήσαντα καὶ διατυπώσαντα τὴν αἰτίασιν, ὅτι ὁ μὲν κ. Λάμπρος δὲν διέμεινεν ἐδῶ 4 μῆνας. Διέμεινε καθ’ ἃς ἔχω εἰλημμένας ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου πληροφορίας ἐπὶ τρεῖς μῆνας περίπου. Ὁ δὲ κ. Πασχαλίγκος διέμεινεν ἐπὶ μῆνα ἕνα καὶ ἥμισυν. Ἀλλὰ καθῆκον ἔχω, κύριοι Βουλευταί, τοῦ θέματος ὄντος σπουδαιοτάτου, διότι πρόκειται περὶ αἰτιάσεως ἀφορώσης εἰς μὴ κανονικὴν λειτουργίαν τῆς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἑλληνικῆς δικαιοσύνης, καθῆκον ἔχω νὰ ἀποκαταστήσω τὰ πράγματα, ὁποῖα πράγματι ἐγένοντο. Ὁ κ. Λάμπρος ἔμμισθος πάρεδρος δικαστὴς παρὰ τῷ ἐν Σμύρνῃ προξενικῷ Δικαστηρίῳ ζητήσας ἔλαβεν ἄδειαν ἀπουσίας δεκαπενθήμερον παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νῦν Ὑπουργοῦ, προσωρινῶς ἀναπληρώσαντός με μέχρι τῆς ἐνταῦθα ἐλεύσεώς μου ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν. Τὴν ἄδειαν ταύτην ἔλαβε τὴν 15 Ὀκτωβρίου παρελθόντος ἔτους καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀδείας ταύτης ἀφίκετο ὁ κ. Λάμπρος ἐνταῦθα τὴν 23 Ὀκτωβρίου. Μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς χορηγηθείσης εἰς αὐτὸν ἀδείας ἐζήτησεν ὁ κ. Λάμπρος, δι’ οὓς εἶχεν ὑποβάλει λόγους, εὑρεθέντας βασίμους, παράτασιν τῆς εἰλημμένης ἀδείας ἐπὶ δεκαήμερον. Ὑπουργὸς ἐγὼ τότε ἐθεώρησα, ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ παράσχω τὴν παράτασιν ταύτην. Μετὰ τὴν λῆξιν καὶ τῆς κατὰ παράτασιν δοθείσης εἰς αὐτὸν ἀδείας, κατὰ πρότασιν τοῦ γνωμοδοτικοῦ συμβουλίου, δι’ οὓς λόγους προέβαλεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ κ. Λάμπρος ἐκ Σμύρνης μετετέθη εἰς τὸ ἐν Κωνσταντινουπόλει προξενικὸν Δικαστήριον. Ὡς γνωρίζετε, κατὰ τὸν νόμον ὁ μετατιθέμενος ὑπάλληλος ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς ἐπὶ εἰκοσαήμερον παραμονῆς ὁπουδήποτε πρὸ τῆς μεταβάσεώς του εἰς τὴν θέσιν, εἰς ἣν διωρίσθη. Ποιούμενος χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τούτου ὁ κ. Λάμπρος παρέμεινεν ἐν Ἀθήναις, μετὰ τὴν λῆξιν δὲ τοῦ εἰκοσαημέρου, τὸ ὁποῖον συνέπιπτε κατ’ ἀκριβῆ ὑπολογισμὸν περὶ τὰ τέλη Νοεμβρίου, εἶχον συστήσει ἐπιτροπήν τινα πρὸς ἐπεξεργασίαν νομοσχεδίων τινῶν, τὰ ὁποῖα θέλω λάβει τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν. Ἐθεωρήθη δ’ ἀναγκαῖον ἐπὶ τῇ συστάσει τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης νὰ παραμείνῃ ἐνταῦθα ὁ κ. Λάμπρος, διὰ νὰ ἀποτελέσῃ μέρος αὐτῆς. Τότε ὁ κ. Λάμπρος διετάχθη νὰ παραμείνῃ ἐνταῦθα διὰ λόγους ὑπηρεσίας, παραμείνας δὲ εἰργάσθη, ὡς γνωρίζει νὰ ἐργάζηται ὁ κ. Λάμπρος, καὶ μετὰ τὴν ἐργασίαν του, τὴν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, ἀπῆλθε πρὸ ἑνὸς μηνός, ἢ πρὸ εἴκοσιν ἡμερῶν, δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, εἰς τὴν ἐν Κωνσταντινουπόλει θέσιν του. Ὅσον ἀφορᾷ, Κύριοι, τὴν ἄδειαν, ἡ ὁποία ἐχορηγήθη εἰς τὸν κ. Πασχαλίγκον, τὸν πρόεδρον τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει προξενικοῦ Δικαστηρίου, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω πρὸς τὴν Βουλὴν τὰς ἑξῆς πληροφορίας: Ὁ κ. Πασχαλίγκος ᾐτήσατο ἄδειαν περὶ τὰ τέλη Δεκεμβρίου δι’ ἐπείγοντας οἰκογενειακοὺς λόγους νὰ ἔλθῃ ἐνταῦθα.

§82Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἶναι γνωστοὶ οἱ οἰκογενειακοὶ λόγοι καὶ ἔπρεπε νὰ τῷ δοθῇ.

§83Ι. ΓΡΥΠΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἡ ἄδεια ἐδόθη, διότι ἐξετιμήθη, ὡς εἶπεν ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι ἦτο βάσιμος ἡ αἴτησίς του. Καί, διότι ἦτο βάσιμος, τὸ Ὑπουργεῖον εἶχε καθῆκον νὰ παράσχῃ εἰς τὸν ἀξιόλογον τοῦτον δικαστικὸν ὑπάλληλον τὴν ὑπ’ αὐτοῦ αἰτηθεῖσαν ἄδειαν.

§84Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἶναι λαμπρὸς δικαστικὸς ὑπάλληλος.

§85Ι. ΓΡΥΠΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Τῷ ἐδόθη ἡ ἄδεια καὶ παρέμεινεν ἐνταῦθα ἐπὶ ἕνα μῆνα καὶ διὰ τοὺς αὐτοὺς λόγους ἐζήτησε δεκαπενθήμερον παράτασιν, ἡ ὁποία καὶ τῷ ἐχορηγήθη, καὶ ἅμα τῇ λήξει τῆς δεκαπενθημέρου παρατάσεως ὁ κ. Πασχαλίγκος ἀπῆλθεν εἰς τὴν θέσιν του. Αὐτὰ εἶναι τὰ πραγματικὰ γεγονότα, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ περιορισθῶ μόνον εἰς τὴν ἀναγραφὴν τῶν πραγματικῶν γεγονότων, προκειμένου, ὡς ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς, περὶ θέματος σπουδαιοτάτου, τῆς λειτουργίας τῆς Ἑλληνικῆς δικαιοσύνης ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ, ἔχω λέγω τὸ καθῆκον νὰ εἴπω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι τὸ παράπαν δὲν ἐχώλαινεν ἡ ὑπηρεσία τῶν προξενικῶν Δικαστηρίων οὔτε ἐκ τῆς παραμονῆς ἐνταῦθα τοῦ κ. Λάμπρου οὔτε ἐκ τῆς παρασχεθείσης εἰς τὸν κ. Πασχαλίγκον ἀδείας, διότι γνωρίζετε ἄριστα ὅτι ἡ αἴτησις ἀδείας εἶναι δικαίωμα τοῦ αἰτοῦντος. Βεβαίως εἶναι καὶ δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ, ἐν τῇ ἀποτιμήσει τῶν λόγων, ἐξ ὧν ἤχθη εἰς τὴν αἴτησιν τῆς ἀδείας, νὰ χορηγήσῃ ἢ μὴ τὴν αἰτηθεῖσαν ἄδειαν, ἀλλὰ μὴ λησμονεῖτε ὅτι πρὸς τῷ δικαιώματι τούτῳ ἔχει καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παρέχῃ ὁ Ὑπουργὸς τὴν αἰτηθεῖσαν ἄδειαν, καθόσον κατὰ τριετίαν ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ ὑπάλληλος νὰ λαμβάνῃ ἄδειαν τριῶν μηνῶν. Θέλω δὲ νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς ὅτι δὲν ἐχώλαινε καθόλου ἡ ὑπηρεσία τῶν προξενικῶν Δικαστηρίων Κωνσταντινουπόλεως καὶ Σμύρνης, διότι τὸ μὲν προξενικὸν Δικαστήριον Κωνσταντινουπόλεως, καίτοι ἔμεινεν ἐπὶ ἕνα καὶ ἥμισυν μῆνα μόνον ἐστερημένον τοῦ ἑτέρου δικαστοῦ, τουτέστι τοῦ προέδρου αὐτοῦ, τοῦ κ. Πασχαλίγκου, ὑπῆρχεν ὁ κ. Βλάχος, ὁ ὁποῖος διεξῆγε τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης ἐν Κωνσταντινουπόλει. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ Προξενεῖον Σμύρνης, ἀληθῶς τὸ Δικαστήριον τοῦτο ἐστερεῖτο ἑνὸς δικαστοῦ ἐπὶ τρεῖς μῆνας περίπου. Ἀλλ’ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω ὅτι δὲν ἐχώλαινεν ἡ ὑπηρεσία, διότι τὸ ἐν Σμύρνῃ προξενικὸν Δικαστήριον ἐλαχίστην ἔχει ἐργασίαν, καὶ εἰς ἀπόδειξιν τούτου ἀνακοινῶ πρὸς ὑμᾶς τὸ γεγονὸς ὅτι πρὸ ἐτῶν τινων ἐθεωρήθη καὶ ἐγένετο ἡ ἀποκοπὴ τοῦ ἑνὸς τῶν δικαστῶν, ἔμεινε δὲ τὸ Δικαστήριον μόνον μὲ ἕνα δικαστήν, παρεδρευόντων δύο παρέδρων. Ἀλλά, Κύριοι, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὅτι ἐχώλαινεν ἡ ὑπηρεσία τῶν προξενικῶν αὐτῶν Δικαστηρίων, διότι διεξήγετο ἡ ὑπηρεσία δι’ ἑνὸς μόνον δικαστοῦ; Ἐὰν ἡ λειτουργία τῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ ἐχώλαινεν, οὐδὲ οἱ ἁρμόδιοι κατὰ καιροὺς Ὑπουργοί, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσιν ἀστόργως πρὸς τὴν κανονικὴν λειτουργίαν τῆς ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ, θὰ παρεῖχον τοιαύτας ἀδείας, ἀλλ’ οὔτε ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι πλήρη συναίσθησιν τοῦ καθήκοντος αὐτῶν, θὰ ὑπέβαλλον αἰτήσεις ἀδείας. Πολλάκις κατὰ τὸ παρελθὸν ἐχορηγοῦντο ἄδειαι εἰς τοὺς ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ Ἕλληνας ὑπαλλήλους καὶ δικαστάς, οὐδέποτε ὅμως ἐχώλαινεν ἡ ὑπηρεσία. Ὀφείλω δὲ νὰ δηλώσω πρὸς ὑμᾶς ἐπὶ τούτοις ὅτι οἱ κατὰ καιροὺς ὑπηρετήσαντες πρόεδροι τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει καὶ Σμύρνῃ καὶ Ἀλεξανδρείᾳ προξενικῶν Δικαστηρίων καὶ οἱ μετ’ αὐτῶν συνεργασθέντες ἔμμισθοι πάρεδροι ἐζήτησαν καὶ ἔλαβον ἑκάστοτε ἀδείας, αἱ ὁποῖαι ἐχορηγήθησαν, ἀλλ’ οὐδέποτε ἐχώλαινεν ἡ ὑπηρεσία. Δύναμαι δὲ νὰ φέρω παράδειγμα πρὸς βεβαίωσιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ μου ὅτι ὁ νῦν Ἀρεοπαγίτης καὶ τέως πρόεδρος τοῦ προξενικοῦ Δικαστηρίου κ. Παγανέλης πολλάκις ἐζήτησε καὶ ἔλαβεν ἄδειαν καὶ πολλάκις ἀνετέθη εἰς αὐτὸν ἡ ἐπιθεώρησις προξενικῶν Ἀρχῶν, καί, ἂν ὁ κ. Παγανέλης ἐνόμιζεν ὅτι παραβλάπτεται ἡ λειτουργία ἐκ τῆς ἀπουσίας του, οὔτε αὐτὸς θὰ ἐζήτει ἄδειαν, οὔτε θὰ ἐδέχετο τὴν ἀποστολήν του εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν δι’ ἐπιθεώρησιν. Βεβαιῶ τὴν Βουλὴν ὅτι οὐδόλως ἐχώλαινεν ἡ ὑπηρεσία τῆς δικαιοσύνης ἐκ τῆς παραμονῆς ἐνταῦθα τοῦ προέδρου Πασχαλίγκου ἐπὶ ἕνα καὶ ἥμισυν μῆνα καὶ τοῦ κ. Λάμπρου ἐπὶ τρεῖς μῆνας. Νομίζω ὅτι μετὰ τὰς ἐξηγήσεις ταύτας ὁ κ. Βουλευτὴς Ζακύνθου θέλει ἀναγνωρίσει ὅτι εἶναι ἀβάσιμος ἡ διατυπωθεῖσα κατὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν αἰτίασις ὡς παρασχόντος ἀδείας, ἐξ ὧν ἐχώλαινεν ἡ λειτουργία τῶν προξενικῶν Δικαστηρίων Κωνσταντινουπόλεως καὶ Σμύρνης.

§86Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἔγγραφον ἐπερώτησιν περὶ τῶν ἀποφάσεων, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα τῆς ἀπουσίας τῶν δύο δικαστῶν ἐξεδόθησαν εἰς τὰ εἰρημένα Δικαστήρια. Τοῦτο μόνον ἔχω νὰ εἴπω, ὅτι, ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι ἐκράτησε τὸν κ. Λάμπρον διὰ τὴν ἐπιτροπὴν πρὸς κατάρτισιν τοῦ νομοσχεδίου, διαμαρτύρομαι, διότι διὰ τῶν τοιούτων μαρτυρεῖται ὅτι ἐχρεοκόπησεν ἡ Ἑλληνικὴ ἐπιστήμη τῆς νομικῆς, διότι ὑποθέτω ὅτι ὑπῆρχον ἐν Ἀθήναις πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ δώσωσι τὴν συνεργασίαν των ταύτην, καὶ ὄχι νὰ κρατηθῇ ἐπίτηδες ἐδῶ ὁ κ. Λάμπρος.

§87Ι. ΓΡΥΠΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ παρατηρήσω ὅτι, ὅταν Ὑπουργὸς συνιστᾷ μίαν ἐπιτροπείαν, ἵνα ἐπεξεργασθῇ ἓν ὡρισμένον νομοσχέδιον, νομίζω ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ εἰς αὐτὸν τὸ δικαίωμα νὰ συγκροτήσῃ τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν καθ’ ὃν γνωρίζει τρόπον. Τοσοῦτο δὲ ἧττον εἶναι ἀξιόμεμπτος ὁ νῦν Ὑπουργός, ἐγώ, διότι ἐκράτησα ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, δικαστήν, ὁ ὁποῖος τιμᾷ τὴν δικαιοσύνην τὴν Ἑλληνικὴν ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ καὶ συνεπήνεγκε πολλὴν τὴν συμβολὴν εἰς τὸ ἔργον τῆς καταρτίσεως τοῦ νομοσχεδίου.

§88Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖ ὁ καθείς, ὅσον ἐπιστήμων καλὸς καὶ ἂν εἶναι, νὰ λαμβάνῃ μέρος εἰς τοιαύτας ἐπιτροπάς· πρέπει νὰ εἶναι καὶ πεπειραμένος καὶ ἱκανός.

§89Γ. ΒΛΑΧΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§90Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν, κύριοι Βουλευταί, θὰ ἐλησμόνησεν ὁποίαν συγκίνησιν ᾐσθάνθη ὁ Ἑλληνισμός, ὅτε ἐδέχθημεν ἐν τῇ ἐλευθέρᾳ ταύτῃ γωνίᾳ ἀδελφούς μας καταδιωκομένους καὶ φεύγοντας τὴν μάχαιραν, τὸ πῦρ καὶ τὸν θάνατον, ἵνα ἐν τῇ ἐλευθέρᾳ ταύτῃ γωνίᾳ διατηρήσωσι τὸν ἐθνισμὸν καὶ τὴν πίστιν καὶ τὸν πατριωτισμόν των. Καὶ τὸ ἐλεύθερον τοῦτο Κράτος, συναισθανόμενον τὴν ἀποστολὴν αὑτοῦ ὑπεδέχθη καὶ ἐφιλοξένησε τοὺς ἀδελφούς μας τοὺς ἀτυχήσαντας τούτους, καὶ ἔδωκε καὶ ὅ,τι ἀκόμη δὲν εἶχεν. Ἀλλὰ δικαιοῦται ὁ λαὸς αὐτὸς ὁ Ἑλληνικός, ὁ ὁποῖος ἔδωκε καὶ αὐτὸ τὸ αἷμά του ἀκόμη, δικαιοῦται νὰ ἐρωτήσῃ ἂν τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν, διετέθησαν ὡς ἔπρεπεν, ἂν οἱ πρόσφυγες οὗτοι ἀποκατεστάθησαν καὶ ἂν τὰ χρήματα ταῦτα διετέθησαν καλῶς. Σᾶς βεβαιῶ, Κύριοι, ὅτι τὰ χρήματα ταῦτα ἐσπαταλήθησαν· τὰ χρήματα ταῦτα δὲν διετέθησαν οὔτε εἰς τοὺς πρόσφυγας, οὔτε εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἦλθον ἐνταῦθα καὶ ἐζήτησαν φιλοξενίαν, ἀλλὰ διετέθησαν ἁπλῶς, διὰ νὰ ἀνεγείρωσι παλάτια ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀνέλαβον τὴν διαχείρισιν τοῦ χρήματος τούτου.

§91ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὀνομάσατέ τους.

§92Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Τί θέλετε νὰ τοὺς ὀνομάσω; Περιμένετε νὰ ἀκούσητε. Τριάκοντα καὶ πέντε ἑκατομμύρια διετέθησαν διὰ δύο χιλιάδας οἰκογενειῶν, καὶ σήμερον, Κύριοι, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ δὲν ἔχουσιν οὔτε γῆν οὔτε οἰκίας· εἶναι ἀλῆται, εἶναι ἐπαῖται, γυρίζουσιν εἰς τοὺς δρόμους, καὶ ἀντὶ νὰ εἶναι ἀποκατεστημένοι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἶναι σκελετοὶ πλανώμενοι. Ἔρχομαι, Κύριοι, ἀπὸ τοὺς συνοικισμοὺς τούτους ἐν Θεσσαλίᾳ, ἔρχομαι ἀπὸ μέσα ἀπὸ τὰ χωρία, εἰς τὰ ὁποῖα ἐγκατεστήθησαν· εἶναι φρίκη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δύναταί τις νὰ ἀντιληφθῇ ἐκεῖ!

§93ΣΠ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγετε, εἶναι πράγματι πολὺ λυπηρά, καὶ ὅλοι τὰ πιστεύομεν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συλλέξητε στοιχεῖα καταγγελίας ὡρισμένης μὲ ὡρισμένα πράγματα;

§94Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Καταγγέλλω ἐνώπιον τῆς ἀντιπροσωπείας τοῦ ἔθνους ἐκεῖνα τὰ ὄργια, τὰ ὁποῖα συνετελέσθησαν μέχρι σήμερον· περιμένετε καὶ θὰ τὰ εἴπω ὅλα, ὡς εἶναι πραγματικῶς. Ἔρχομαι, Κύριοι, ἀπὸ τοὺς συνοικισμοὺς ἐκείνους, αἱ οἰκίαι, αἱ ὁποῖαι κατεσκευάσθησαν, δὲν εἶναι οἰκίαι, ἐκρημνίσθησαν ὅλαι. Αἱ οἰκίαι αὐταί, ἐνῷ ἐστοίχισαν 1200 δραχμὰς ἑκάστη, ἂν εὐσυνείδητος ἐργολάβος ἤθελε τὰς κατασκευάσει, θὰ ἠδύνατο μὲ μόνον 300 ἢ 400 δραχμὰς νὰ τὰς κατασκευάσῃ, διότι ἐκτὸς τοῦ ὅτι δὲν ἐξετελέσθησαν συμφώνως μὲ τοὺς ὅρους τῶν συμβολαίων, ἀλλ’ οὔτε ἐσωτερικῶς ἔχουσιν ἐπαλειφθῆ οὔτε ἐξωτερικῶς, αἱ βροχαὶ δέ, αἱ ὁποῖαι ἦλθον κατόπιν, τὰς κατέστησαν ἑτοιμορρόπους. Λοιπὸν ὁ νόμος ἔλεγε ῥητῶς νὰ ἀποκατασταθῶσιν οἱ πρόσφυγες οὗτοι νὰ δοθῶσιν εἰς αὐτοὺς χορηγήματα, ἀλλὰ συγχρόνως νὰ χορηγηθῶσιν εἰς αὐτοὺς καὶ τόσα στρέμματα γῆς, ὅσα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς αὐτούς, ἵνα ζήσωσιν· ἀλλὰ τί γίνεται σήμερον; Εἰς τὴν Εὐξεινόπολιν ὑπάρχουσι γεωργοί, εἰς τοὺς ὁποίους ἐδόθησαν ἑπτὰ στρέμματα εἰς οἰκογενείας γεωργικάς, αἱ ὁποῖαι ἀριθμοῦσιν ἑπτὰ καὶ ὀκτὼ μέλη! Σᾶς ἐρωτῶ λοιπὸν τώρα ποίου εἴδους ἐγκατάστασις εἶναι αὐτή, ὅταν εἰς οἰκογενείας ἐξ ἑπτὰ καὶ ὀκτὼ ἀτόμων δίδωνται μόνον ἑπτὰ στρέμματα; Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπητε «δὲν μᾶς περισσεύουσι»· τότε δὲν ἔπρεπε νὰ ἐγκαταστήσωσι τὰς οἰκογενείας αὐτὰς ἐκεῖ, ἀλλὰ τόσας, ὅσαι εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσωσι, νὰ τραφῶσιν. Ἀλλὰ ποῖα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα μιᾶς τοιαύτης διανομῆς, τὴν ὁποίαν ἔκαμον; Τὰ ἀποτελέσματα, Κύριοι, ἐγένοντο καταφανῆ· οἱ συνοικισμοὶ ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ὁ Ἑλληνισμὸς ἐφαντάσθη ὡς τὰς πόλεις ἐκείνας, τὰς ὁποίας οἱ ἐχθροὶ ἡμῶν κατέστρεψαν, τὰς ἐφαντάσθη ζώσας καὶ ἀκμαζούσας, οἱ συνοικισμοὶ αὐτοὶ σήμερον εἶναι συνοικισμοί, οἵτινες δὲν κατοικοῦνται ἀπὸ ζῶντας, ἀλλ’ ἀπὸ λιποτάκτας τῶν νεκροταφείων! Εἶναι λυπηρόν, Κύριοι, ὅταν εἰσέλθῃ τις εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν δυστυχῶν τούτων καὶ βλέπῃ ἐντεῦθεν τὰ τέκνα κατακείμενα πειναλέα, τὴν γυναῖκα ἐκεῖθεν, καὶ νὰ μὴ ἔχωσι μηδὲ ἄρτον, νὰ εἶναι νηστικοὶ ἐπὶ δύο καὶ τρεῖς ἡμέρας, σκελετώδεις. Εἰς ὅλους τοὺς συνοικισμοὺς ἀπέθανον ἄνθρωποι ἐξ ἀσιτίας καὶ παρεφρόνησαν πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν, διότι δὲν ἔχουσιν ἄρτον καὶ στεροῦνται τῶν πάντων, καὶ βλέπουσιν ὅτι ὄχι μόνον ἄρτον δὲν ἔχουσιν, ἀλλ’ οὐδὲ γῆν νὰ παραγάγωσιν ὀλίγα λάχανα, μὲ τὰ ὁποῖα νὰ ζήσωσι. Δικαιοῦται λοιπὸν ὁ πληθυσμὸς αὐτὸς νὰ μᾶς πολιορκῇ καὶ νὰ ζητῇ τὴν προστασίαν ἡμῶν. Εἶναι σκληρὸν καὶ ἀφιλόπατρι νὰ τοὺς ἐγκαταλείψωμεν εἰς τὴν καταστροφὴν καὶ τὸν ὄλεθρον.

§95Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ἔχετε περίσσειαν ἐργατῶν ἐν Θεσσαλίᾳ; Δὲν δύνανται αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι νὰ ἐργασθῶσιν ἐκεῖ;

§96Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν ὑπάρχει ἐργασία, διότι, ὅπως μᾶς κατήντησαν ἐκεῖ, φεύγουσι καὶ αὐτοί, οἱ ὁποῖοι μένουσι.

§97Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ἡμεῖς παραπονούμεθα ὅτι ἡ μετανάστευσις ἠρήμωσε τὸν τόπον, καὶ δὲν ἔχουσιν ἐργάτας. Ὑπάρχουσι περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας τὸ ἡμερομίσθιον ἔχει πέντε καὶ ἓξ δραχμάς· διατί δὲν ἐργάζονται αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι;

§98Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Τὸ ἡμερομίσθιον αὐτὸ τοῦ θερισμοῦ διαρκεῖ ἓξ ἕως ὀκτὼ ἡμέρας, καὶ ἂν εἰσπράξωσιν ἐντεῦθεν 40 δραχμάς, δύναται νὰ συντηρήσῃ εἷς οἰκογενειάρχης μὲ αὐτὰς ἑαυτὸν καὶ τὴν οἰκογένειάν του; Δὲν ὑπάρχει ἐργασία εἰς τὴν Θεσσαλίαν. Θὰ ἴδωμεν μεθαύριον κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ γεωργικοῦ ζητήματος ἂν ὑπάρχει ἐργασία, καί, ἂν ὑπάρχῃ, θὰ ἴδωμεν ἂν ἐπιτρέπει καὶ εἰς αὐτοὺς ἀκόμη τοὺς Θεσσαλοὺς νὰ ζήσωσι. Τελευτῶν ἔχω τὴν ἀξίωσιν, ἐπειδὴ ἡ κοινὴ συνείδησις βοᾷ ἐναντίον τῶν καταχρήσεων, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο τῶν προσφύγων καὶ διότι τὸ ζήτημα εἶναι σοβαρώτατον, διότι πρόκειται νὰ ἀνακαλυφθῶσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐξεμεταλλεύθησαν τὸ ἱερώτερον χρῆμα εἰς τὰς ἱερωτέρας στιγμάς, ἔχω τὴν ἀξίωσιν ἡ Κυβέρνησις ὅσον τάχιστα νὰ συγκροτήσῃ ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου, ἵνα ἐξετάσῃ τὰ πράγματα, ἀπομακρυνομένων ταυτοχρόνως τῶν ἤδη ὑπαρχόντων ἐκεῖ ὑπαλλήλων, διότι οὗτοι ἐξασκοῦσιν ἐπὶ τῶν δυστυχῶν ψυχολογικὴν βίαν, καὶ τότε, ὅταν ἔλθῃ ἡ ἐπιτροπὴ ἐνώπιόν σας καὶ σᾶς ἐκθέσῃ ὅσα ἐγὼ γνωρίζω τὴν στιγμὴν ταύτην, ἀλλὰ δὲν τὰ λέγω, θὰ φρίξητε.

§99ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἆ! Ἆ! Ἆ! Νὰ τὰ εἴπητε!

§100Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν τὰ λέγω τὴν στιγμὴν ταύτην καὶ ἀπέφυγα νὰ τὸ πράξω, ὅσον σοβαρὰ καὶ ἂν εἶναι τὰ καταγγελλόμενα, διότι, ὅτε προηγουμένως ἠθέλησα νὰ τὰ εἴπω, εὑρέθησαν ἀντιρρήσεις.

§101ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι. Τοὐναντίον. Ὁμιλήσατε.

§102Σ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ὀφείλετε νὰ τὰ εἴπητε καὶ νὰ τὰ καταγγείλητε. Ἄλλως εἶναι περιττὴ ἡ συζήτησις.

§103ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τὰ εἴπητε, νὰ τὰ εἴπητε.

§104Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν θέλω νὰ ἀναφέρω ποῖαι καταχρήσεις ἐγένοντο μεταξὺ τῶν ὑπαλλήλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐπιτετραμμένοι νὰ ἀγοράζωσι σιτηρὰ καὶ ἀντὶ σίτου ἔστελλον σῖτον καὶ ἄμμον.

§105ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποῖοι;

§106Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Ἐκεῖνοι, εἰς τοὺς ὁποίους ἦτο ἐπιτετραμμένη αὐτὴ ἡ διαχείρισις.

§107ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποῖοι; Ὀφείλετε νὰ τοὺς εἴπητε.

§108Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους, ἀνώτεροι δυστυχῶς.

§109ΠΕΡ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐθίξατε ὁμολογουμένως ζήτημα σοβαρώτατον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλήν. Οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν φρονῶ ὅτι ἔχετε νὰ ἐνθυμῆσθε τὰ ὀνόματα τοῦ Α ἢ τοῦ Β ὑπαλλήλου. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς συστήσω, εἶναι νὰ καταγγείλητε γεγονότα, καὶ ἐπὶ τῶν γεγονότων αὐτῶν ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ Βουλὴ νὰ κρίνῃ καὶ ἀποφασίσῃ.

§110Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Αὐτὸ κάμνω, κύριε συνάδελφε, καὶ εὐχαριστῶ. Λοιπὸν ἐστέλλοντο ἄνθρωποι ὑπὸ τοῦ Δημοσίου πληρωνόμενοι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν μὲ 300 καὶ 400 δραχμὰς τὸν μῆνα, διὰ νὰ ἀγοράσωσι βόας, καὶ ἀντὶ νὰ παραδίδωσιν ἀροτριῶντα κτήνη ἀξίας 800 καὶ 1000 δραχμῶν, μὲ τὰ ὁποῖα εἶναι χρεωμένοι οἱ δυστυχεῖς αὐτοὶ ἄνθρωποι, τὰ ζῷα ἐκεῖνα δὲν ἤξιζον ἀπὸ 300 δραχμὰς περισσότερον. Μετέβαινον οἱ ἄνθρωποι, διὰ νὰ ζητήσωσι τὰ βοηθήματα τὰ χρηματικά, τὰ ὁποῖα ἔδιδεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ πατρίς, διὰ νὰ συντηρηθῶσι, μετέβαινον, διὰ νὰ παραλάβωσι τὸν σῖτον ἀπὸ τὸ γραφεῖον τὸ ἐν Λαρίσῃ καὶ τὸ ἐν Βόλῳ καὶ ἀντὶ τούτου ἔδιδον ἐπὶ λευκοῦ χάρτου ἀποδείξεις ὅτι ἔλαβον τόσον ποσόν, 200 π. χ. ὀκάδας σίτου, χωρὶς νὰ ἀναγράφηται πρὸς ποίαν τιμήν, ἀλλὰ συνεπληροῦτο κατόπιν πρὸς 35 καὶ 36 λεπτά, ἐνῷ ἡ ἀξία αὐτοῦ ἦτο μικροτέρα κατὰ τὴν παραλαβήν. Ἀφήνω, ὅτε ἐπήγαινον οἱ χωρικοὶ αὐτοὶ εἰς τοὺς ταμίας καὶ τοὺς διαχειριστὰς τοὺς οἰκονομικούς, διὰ νὰ ζητήσωσι τὰ ἐπιδόματα, ὁποίους ἐκβιασμοὺς αἰσχροὺς καὶ ἀτίμους ὑφίσταντο οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι. Αὐτὰ σᾶς τὰ λέγουσιν ὄχι μόνον ἐκεῖνοι, διὰ τοὺς ὁποίους ὁμιλῶ τὴν στιγμὴν ταύτην, τὰ λέγουσι καὶ ἄλλοι, εἰς τῶν ὁποίων τὴν ἀντίληψιν ὑπέπεσον ταῦτα τὰ ἐγκλήματα. Ὁμιλῶ, Κύριοι, γενικῶς, ὁμιλῶ περὶ ὅλων τῶν προσφύγων, ὁμιλῶ περὶ ὅλων ἐκείνων τῶν ἀτυχῶν, τοὺς ὁποίους ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία ἐγκατέστησεν ἐδῶ, καὶ συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν, ὅπως ἐπὶ τέλους ληφθῇ μία πρόνοια καὶ δι’ αὐτούς. Διότι, Κύριοι, μεταβῆτε εἰς τὸ σχολεῖον τοῦ Καραμάνου· ἐκεῖ τὴν στιγμὴν ταύτην ὑπάρχουσιν 60 οἰκογένειαι, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουσιν ἀπόψε τί νὰ φάγωσιν, οἰκογένειαι ἀπονενοημέναι, οἰκογένειαι, αἵτινες ἦλθον ἐνταῦθα, διὰ νὰ ζητήσωσι τὸν ἄρτον, διὰ νὰ κρούσωσι τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου, καὶ νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ἵνα λάβῃ σύντονα μέτρα. Εἶναι ἀνάγκη καὶ διὰ τοὺς ἄλλους ἀκόμη, τοὺς ἐν Καστρίῳ, τοὺς ἐν Ἀγχιάλῳ, τοὺς ἐν Ῥιζομύλῳ, νὰ ληφθῇ μία συντονωτάτη μέριμνα, ἐφ’ ὅσον τοῦτο εἶναι δυνατόν, ἐφ’ ὅσον μάλιστα εἶναι καὶ καιρός. Εἶναι ἐπὶ τέλους ἀκόμη καιρὸς νὰ περισυλλέξωμεν τὰ ἐναπομείναντα λείψανα, εἶναι ἀκόμη καιρὸς νὰ προλάβωμεν τὸν μέγιστον κίνδυνον τῆς ἐθνικῆς καταισχύνης, ἀρκεῖ μόνον τὸ Κράτος νὰ φανῇ ὀλίγον τι γενναιότερον, ἐν τῇ πεποιθήσει πλέον ὅτι δὲν ἐπιτελεῖ ἔργον ἐθνικὸν μόνον, ἀλλὰ καὶ ἔργον φιλανθρωπίας. Δὲν εἶναι ὀρθὸν οὔτε δίκαιον, ἵνα τὰ σφάλματα τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας τὰ πληρώνῃ ὁ δυστυχὴς ἐκεῖνος λαός· δὲν εἶναι ὀρθόν, δὲν εἶναι δίκαιον, τὰ σφάλματα πάντων ἡμῶν νὰ τὰ πληρώνωσιν οἱ πρόσφυγες μὲ τὸ αἷμα καὶ τὴν ζωήν των· εἶναι καὶ αὐτοὶ θύματα τῆς ἰδέας ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ὀνειρεύεται ἡ Ἑλληνικὴ ψυχή· εἶναι καὶ αὐτοὶ ὁλοκαυτώματα τῆς ἐθνικῆς ἑνότητος καὶ ἀλληλεγγύης εἶναι ὁλοκαυτώματα, τὰ ὁποῖα, ἀφοῦ πρῶτον ἐθυσίασαν εἰς τὸν βωμὸν τῆς πατρίδος πᾶν ὅ,τι πολύτιμον καὶ ἱερὸν εἶχον, δὲν ἀπεδειλίασαν ὅμως οὔτε ἀπώλεσαν οὔτε τὴν τιμήν, οὔτε τὸν ἐθνισμόν, οὔτε τὴν θρησκείαν, οὔτε τὴν πατρίδα, οὔτε τὴν ἀθάνατον ἡμῶν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν. (Εὖγε, εὖγε! ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§111Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὰ θέματα, Κύριοι, τὰ ὁποῖα ἔθιξαν οἱ προαγορεύσαντες ἔντιμοι συνάδελφοι, εἶναι πολλαπλᾶ. Προκειμένου περὶ τῆς περιθάλψεως καὶ τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν προσφύγων ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ διακρίνῃ, καὶ γνωρίζει τοῦτο βεβαίως, ὅτι τὰ μὲν τῆς περιθάλψεως ἀνάγονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, τὰ δὲ τῆς ἐγκαταστάσεως ἀνάγονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι ἡ ἐντύπωσις, ἥτις ἦτο ἴσως πιθανὸν νὰ μορφωθῇ ἐκ τοῦ τρόπου τῆς ἀγορεύσεως τοῦ τόσον εὐγλώττως ἄλλως ὁμιλήσαντος ἐντίμου συναδέλφου κ. Σχινᾶ, ἡ ἐντύπωσις, ἥτις θὰ ἐνεφάνιζε τὸ Κράτος ὡς μὴ μεριμνῆσαν ἐπαρκῶς περὶ τῶν προσφύγων, τοὺς ὁποίους ὁ διωγμὸς ἐκεῖνος ἔφερεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, δὲν θὰ ἦτο δικαία. Διότι ἀληθὲς εἶναι ὅτι τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικὸν ἐδαπάνησε πέρα τῶν δυνάμεών του τῶν οἰκονομικῶν, ὅσον δὲ ἀπῄτει ἡ ἠθικὴ αὐτοῦ δύναμις, τὸ συναίσθημα τοῦ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον εἶχε πρὸς τοὺς ἐκδιωχθέντας ἀδελφούς. Ἄν ὅμως τὸ Κράτος ἐδαπάνησεν ὅσα ὤφειλε νὰ δαπανήσῃ, γεννᾶται τὸ ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον ὀρθότατα ἔθηκαν οἱ ἔντιμοι προαγορεύσαντες: ἡ διαχείρισις ἆρά γε τῶν δαπανηθέντων ὑπῆρξεν ἡ προσήκουσα; Ὁ ἔντιμος συνάδελφος ἀπήγγειλε γενικὴν κατηγορίαν κατὰ τῆς διαχειρίσεως καὶ διαθέσεως, καὶ βεβαίως καὶ ἐγὼ δὲν ἀδικῶ αὐτόν· οὔτε ἦτο ὀρθὴ ἡ ἀξίωσις τῆς Βουλῆς ἡ ὑπό τινων συναδέλφων διατυπωθεῖσα πρὸς αὐτόν, ὅπως διατυπώσῃ ἐντεῦθεν κατηγορίας ὡρισμένας καθ’ ὡρισμένων προσώπων, δι’ ὡρισμένα γεγονότα. Οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐξεδήλωσαν μόνον πόρισμα γνώμης, τὴν ὁποίαν ἔχουσι μορφώσει ἐκ γεγονότων ὑποπεσόντων εἰς τὴν ἰδίαν αὐτῶν ἀντίληψιν, γνώμης καὶ πεποιθήσεως ὅτι ἡ διαχείρισις ἐκείνη δὲν ἦτο ἡ προσήκουσα. Πρέπει νὰ ὁμολογήσω ὅτι καὶ ἐγὼ συνῃσθάνθην τὴν ὑποχρέωσιν, ἣν εἶχον, τόσῳ μεγαλειτέραν, ὅσῳ εἶναι περισσότερον τὸ ἄκουσμα φημῶν ὅτι ἡ διαχείρισις ἐκείνη δὲν ἦτο ὁποία ἔδει νὰ εἶναι, ἀνεξαρτήτως τῆς ἐποπτείας τῶν κυβερνητῶν, διὰ τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι πάντοτε ἐξεδήλωσαν καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα πρὸς τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους καὶ ἐνδιαφέρον μέγα καὶ φροντίδα, ὅπως τὸ χρῆμα διαχειρισθῇ ἀποκλειστικῶς πρὸς τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον προωρίζετο ὑπὸ τοῦ Κράτους. Ἠθέλησα λοιπὸν καὶ ἐγὼ νὰ μάθω ὁποῖος ὑπῆρξεν ὁ τρόπος τῆς διαχειρίσεως τῶν ἑκατομμυρίων, ἅτινα διετέθησαν πρὸς περίθαλψιν, διότι δέον νὰ διακρίνωμεν ταῦτα ἐκ τῶν διατεθέντων πρὸς τὴν ἐγκατάστασιν. Τὸ ἔργον τῆς μορφώσεως πεποιθήσεως ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ περὶ τοῦ τρόπου τῆς διαχειρίσεως δὲν εἶναι εὔκολον, καὶ θὰ ὁμολογήσητε πάντες ὅτι δὲν εἶναι εὔκολον. Δὲν εἶναι εὔκολος ἡ ἐξέλεγξις σωρείας ἐγγράφων ὑπὸ ἑνὸς ἢ δύο ὑπαλλήλων. Ἐν ταὐτῷ μοὶ ἐγεννήθη ἡ σκέψις ἂν δὲν θὰ ἦτο ἀναγκαῖον, ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ Κυβέρνησις εὕρισκεν ὅτι δὲν δύναται νὰ φθάσῃ εἰς τελεσφόρον ἔλεγχον τῆς χρήσεως τῶν χρημάτων ἐκείνων, εἰς ἀσφαλὲς πόρισμα, εἰς ἀσφαλῆ κρίσιν περὶ τῆς χρησιμότητος καὶ τῆς σκοπιμότητος αὐτῶν, δυνηθῇ δὲ νὰ μεταδώσῃ τὴν τοιαύτην γνώμην καὶ πρὸς τὴν Βουλήν, μοὶ ἐγεννήθη, λέγω, ἡ ἀπορία ἂν δὲν ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ αὕτη νὰ ἔλθῃ καὶ ζητήσῃ παρὰ τῆς Βουλῆς τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς. (Μάλιστα, μάλιστα· εὖγε, εὖγε· χειροκροτήματα). Ὡς πρὸς τὴν διαχείρισιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἐλπίζω ὅτι ἐντὸς ὄχι μακροῦ χρόνου, πάντως κατὰ τὸ δυνατόν, ὅτι θὰ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἐκθέσω πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ τῶν λογαριασμῶν τῶν ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἤρξαντο αἱ δαπάναι τῆς περιθάλψεως, μέχρι τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἔληξαν, καὶ ἐὰν δὲν δυνηθῶ νὰ ὑποβάλω τοιαύτην ἔκθεσιν ἱκανὴν νὰ πείσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῆς χρηστότητος καὶ τῆς ἐντιμότητος τῆς διαχειρίσεως, τότε θὰ προβῶ ἐγὼ αὐτὸς εἰς πρότασιν πρὸς σύστασιν ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς. Καὶ ἐγὼ δὲ ὁμολογῶ ὅτι ἔχω πολλοὺς δισταγμοὺς ἂν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποφύγωμεν τὴν πρότασιν περὶ συστάσεως τοιαύτης ἐπιτροπῆς.

§112Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἐθίγησαν, ὡς εἶπεν ὁ ἔντιμος συνάδελφός μου Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶναι πολλά. Πρῶτον ἐθίγη τὸ ζήτημα τῆς περιθάλψεως τῶν ἐκ Ῥωμυλίας προσφύγων καὶ ὕστερον τὸ τῆς ἐγκαταστάσεως αὐτῶν. Ὡς πρὸς μὲν τὴν περίθαλψιν ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ εἶπεν ὅτι θὰ ληφθῶσι μέτρα, ὅπως ἐξελεγχθῇ πῶς ἐγένετο ἡ διανομὴ τῶν ὑπὲρ τῶν προσφύγων βοηθημάτων. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐγκατάστασιν, ἡ ὁποία εἰς τοιαῦτα οἰκτρὰ ἀποτελέσματα κατέληξεν, ὥστε ἑκατοντάδες οἰκογενειῶν νὰ εὑρίσκωνται ἄνευ ἄρτου, δύναμαι νὰ ὁμολογήσω ὅτι τὰ πράγματα εἶναι ἀκριβῆ καὶ ὅτι καθ’ ὅσον παρέρχονται αἱ ἡμέραι νέαι δυστυχίαι προστίθενται εἰς τὰς προγενεστέρας, καθ’ ἑκάστην νέα θύματα προστίθενται εἰς τὰ πρώην ὑπάρχοντα. Δὲν ἦτο βεβαίως ὅσον ἐνόμισαν εὔκολον ἔργον τὸ νὰ ἐγκατασταθῶσι χιλιάδες ἀνθρώπων ἐντὸς ὀλίγου χρονικοῦ διαστήματος, νὰ δώσῃ εἰς αὐτοὺς τὸ Κράτος γαίας, νὰ δώσῃ εἰς αὐτοὺς κτήσεις, καὶ ἐντὸς βραχέος χρονικοῦ διαστήματος οἱ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς προσφυγόντες ἐνταῦθα νὰ ἐγκαταστῶσι καὶ γίνωσιν ἀπὸ ἐκείνης τῆς στιγμῆς ἱκανοὶ νὰ ἐπαρκῶσιν εἰς τὰς ἀνάγκας των καὶ νὰ γίνωσιν ἄνθρωποι ὄχι μόνον μὴ ἔχοντες ἀνάγκην διαρκοῦς περιθάλψεως, ἀλλὰ νὰ γίνωσι καὶ παραγωγοὶ πλούτου. Ἐδαπανήσαμεν ὅπως ἐδαπανήσαμεν τὰ ἑκατομμύρια καὶ ἐνομίσαμεν ὅτι τὸ ἔργον ἔληξεν. Ἀλλ’ ὅμως τὸ ἔργον ἦτο βαρύ, εἶναι δ’ ἀκόμη ἀνώτερον καὶ τῶν χρηματικῶν μέσων ἡμῶν, καθόσον αἱ ἀνάγκαι, αἱ ὁποῖαι πρέπει ἀκόμη νὰ θεραπευθῶσιν, εἶναι μεγάλαι, ἀνέρχονται εἰς δύο ἑκατομμύρια, θὰ ἀνέλθωσιν ἴσως εἰς τρία ἑκατομμύρια, καὶ ἀγνοῶ ἂν ἡ Βουλὴ ἀντιλαμβάνεται ποῖον βάρος ἀπειλεῖται νὰ προστεθῇ εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, καὶ ν’ αὐξήσῃ τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἀνελάβομεν ὑπὲρ τῶν προσφύγων. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι καὶ ἐγὼ συμπονῶ ὄχι ὀλιγώτερον τῶν προλαλησάντων, ἴσως συμπονῶ βαθύτερον διότι αὐτοὺς τοὺς ἀτυχεῖς ἐκ Ῥωμηλίας πρόσφυγας, οἵτινες πένονται καὶ δυστυχοῦσι, τοὺς εἶδον ἐν τῇ πατρίδι των πρὶν ἔλθωσιν ἐδῶ, καὶ ῥαγίζεται ἡ καρδία μου, ὅταν βλέπω αὐτοὺς τοσοῦτον ὑποφέροντας. Ἀλλ’ ἡ Ἑλλὰς ἀνέλαβεν ἔργον, τὸ ὁποῖον ἦτο δυσκολώτατον. Καὶ χρήματα ἐὰν εἴχομεν αὐτὴν τὴν στιγμήν, δὲν ἔχομεν γαίας νὰ δώσωμεν εἰς αὐτούς· καὶ χρήματα ἐὰν εἴχομεν, ἵνα ἀγοράσωμεν γαίας, δὲν ὑπάρχουσι γαῖαι, ἵνα ἀγορασθῶσι καὶ δοθῶσι. Δὲν ὑπάρχουσι γαῖαι ἐπαρκεῖς παρὰ τοῖς συνοικισμοῖς, ἐξ ὧν ἀκούονται αἱ διαμαρτυρίαι, παρὰ τοῖς συνοικισμοῖς, ἐν οἷς πρὸ πάντων ἐνέκυψεν ἡ δυστυχία. Μοὶ λέγουσιν, ὅτι τότε πρέπει νὰ τοὺς μεταφέρωμεν ἀλλαχοῦ. Ἀληθῶς εἰς τοιαύτην ἀδιέξοδον ἐνεπέσαμεν, καὶ πρόκειται περὶ νέας ἐγκαταστάσεως, περὶ νέων συνοικισμῶν, πρόκειται περὶ νέων γαιῶν, περὶ νέας διανομῆς αὐτῶν, πρόκειται περὶ ὁλοκλήρου συστήματος. Ἀπαιτεῖται νέα μεταφορά, νέα μετανάστευσις ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος. Βλέπετε πόσα ζητήματα, πόσα μεγάλα νέα ζητήματα γεννῶνται πάλιν δεόμενα ταχείας ἐπιλύσεως. Πλὴν τῶν ἄλλων διαμονῶν, εἰς ἃς προέβημεν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη καὶ αἱ ὁποῖαι ηὔξησαν τεραστίως τὰ ἐλλείμματα τῶν ὑπολογισμῶν, ἐδανείσθημεν καὶ ἐδαπανήσαμεν δέκα καὶ πέντε ἑκατομμύρια πρὸς συμπληρωματικὴν περίθαλψιν καὶ ἐγκατάστασιν. Ἀλλὰ ταῦτα δὲν ἐπήρκεσαν, καί τινες ἐκ τῶν προσφύγων δὲν ἔλαβον ὅσα ἐδικαιοῦντο νὰ λάβωσιν. Ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον, ἐπειδὴ ἐπῆλθον δύο ἄφορα ἔτη, κατηνάλωσαν ὅσα χρήματα ἔλαβον καὶ ὅσα ἐκ τῆς πενιχρᾶς αὐτῶν συγκομιδῆς ἀπεκόμισαν, εὑρίσκονται δὲ ἄνευ ὀβολοῦ καὶ βοῶσι ζητοῦντες χρήματα πάλιν, ζητοῦντες πάλιν περίθαλψιν. Οἱ ἐκ Ῥωμηλίας ἐλθόντες ἐδῶ δὲν ἦσαν πάντες ἱκανοὶ νὰ ἐργασθῶσιν ὡς γεωργοὶ οὔτε ἠρωτήθησαν, ἂν ἦσαν τοιοῦτοι, ἂν ἦσαν ἱκανοὶ νὰ καλλιεργήσωσι τὰς γαίας των, οὔτε ἐγένετο φροντὶς νὰ ἐγκατασταθῶσιν ὅσοι ἐξ αὐτῶν δὲν ἦσαν γεωργοὶ ἐκεῖ ὅπου θὰ ἠδύναντο νὰ ἐξασκήσωσιν ἐπωφελὲς ἐπάγγελμα τι καὶ πορίζωνται ἐκ τούτου τὰ πρὸς τὸ ζῆν. Ἐγκατεστάθησαν ὅλοι εἰς τὰ τῶν προσφύγων χωρία, τὰ ὁποῖα οὔτε πληθυσμὸν ἐπαρκῆ οὔτε εὐπορίαν ἱκανὴν εἶχον, ὅπως θρέψωσιν αὐτούς. Εἰς ἄλλους ἐδόθησαν ἄμπελοι, γνωρίζετε δὲ πολὺ καλά, ὅτι μόλις μετὰ πέντε ἔτη δύνανται αἱ ἄμπελοι νὰ δίδωσιν εἰσόδημα. Ὡς δὲ ἐπῆλθεν ἡ ἀφορία καὶ ἡ ἐκ ταύτης δυστυχία, νομίζω, ὅτι καὶ ἐκεῖνοι τῶν προσφύγων, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐργατικοί, ἔγιναν μὴ ἐργατικοί, καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὸν ζῆλον νὰ ἐργασθῶσιν, ἔπαυσαν νὰ τὸν ἔχωσι καὶ δὲν θέλουσι νὰ ἐργασθῶσιν. Ἡ ἀλήθεια, ἡ πικρὰ ἀλήθεια εἶναι, ὅτι πλεῖστοι τῶν προσφύγων δὲν θὰ ἐργασθῶσι παρ’ ὅλας τὰς θυσίας, τὰς ὁποίας ὑπὲρ αὐτῶν θὰ καταβάλωμεν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ κύριος ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος συνάδελφος εἶπε προηγουμένως, εἶναι ἀκριβές, ὅτι δηλαδὴ τὰ ἡμερομίσθια καὶ ἐν Πελοποννήσῳ καὶ ἐν Θεσσαλίᾳ εἶναι ὑψηλά, θὰ ἠδύναντο δὲ πολλοὶ τῶν προσφύγων, ἐὰν ἤθελον νὰ ἐργασθῶσι, νὰ μετριάσωσι κατὰ πολὺ τὴν ἀπορίαν των. Εἰς πλείστους ἐξ αὐτῶν προετάθη ἐργασία κυβερνητικὴ εἰς τὰ ὀχυρώματα τῆς Θεσσαλίας, ἀλλὰ δὲν ἤθελον νὰ δεχθῶσι, διότι ἦσαν καταπεπονημένοι ἐκ τῶν ἀσθενειῶν. Βεβαίως δὲν εἶναι διόλου ὀρθόν, δὲν εἶναι συμφέρον εἰς τὸ Κράτος νὰ ἀφήσωμεν τόσην δυστυχίαν ἄνευ βοηθείας, ἐὰν δυνάμεθα νὰ τὴν βοηθήσωμεν, ὡς ἐπίσης δὲν εἶναι ὀρθὸν ἐπίσης νὰ ἐπιμένωμεν, ὅπως μεταβάλωμεν εἰς γεωργοὺς ἐκείνους, οἵτινες δὲν δύνανται ἢ δὲν θέλουσι νὰ γίνωσι γεωργοί. Ἐπίσης δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ μὴ προνοήσωμεν περὶ τῶν ἐν Ξηροχωρίῳ καὶ ἐν Λεβαδείᾳ, οἱ ὁποῖοι ἀτυχῶς ἐνόμιζον ὅτι ἠδύναντο μόνοι των διὰ τῶν χρημάτων, ἅτινα ἔλαβον, νὰ ἐγκατασταθῶσι καὶ νὰ προκόψωσι. Καὶ θὰ εἶναι εὐχῆς ἔργον νὰ προνοήσῃ ἡ Πολιτεία καλλίτερον περὶ αὐτῶν καὶ νὰ δαπανήσῃ τὰ πρὸς τοῦτο ἀναγκαῖα χρήματα, ἵνα μὴ ἀδιακόπως τοὺς συντηρῶμεν πρὸς μεγίστην ζημίαν τοῦ Δημοσίου, πρὸς μεγίστην ζημίαν καὶ ἠθικὴν αὐτῶν τῶν ἰδίων κατάπτωσιν. Ὁμιλῶ ἀληθῶς περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι πράγματι γεωργοί, καὶ ὄχι περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐπιτηδευματίαι καὶ ἀνίκανοι νὰ καλλιεργήσωσι γαίας, περὶ ὧν ἄλλη δέον νὰ ληφθῇ φροντίς. Ἐγένετο λόγος περὶ ἑπτὰ στρεμμάτων, τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν εἰς τοὺς ἐν Εὐξεινοπόλει ἐγκαταστάντας. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀληθές. Καὶ οἱ ἐν Εὐξεινοπόλει καὶ οἱ πλησίον αὐτῶν ἔλαβον ὀλιγωτέρας γαίας τῶν διὰ νόμου ὁρισθεισῶν καὶ δὲν ὑπάρχουσι πλησίον τῶν συνοικισμῶν γαῖαι, ὅπως ἀγορασθῶσι καὶ συμπληρωθῇ ἡ ἔκτασις, ἣν εἰς αὐτοὺς ὑπεσχέθημεν. Ὑπάρχουσιν ἐν ἄλλοις συνοικισμοῖς πρόσφυγες, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον μὲν ἑκατὸν πεντήκοντα στρέμματα, ἀλλ’ οἱ ὁποῖοι ὅμως ἠτύχησαν ἕνεκα τῆς ἀφορίας καὶ δὲν ἔχουσι τὰ ὑλικὰ μέσα, ὅπως συντηρηθῶσι μέχρι τῆς προσεχοῦς συγκομιδῆς. Τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα οὕτω γεννῶνται, εἶναι τόσον πολλὰ καὶ ποικίλα, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν παρά, ὅταν ἴδωμεν ὅλας τὰς περιπτώσεις, νὰ κάμωμεν προϋπολογισμὸν περὶ τῆς ἀπαιτουμένης ὁλικῆς δαπάνης, ὅπως θεραπεύσωμεν πάσας τὰς τῶν προσφύγων ἀνάγκας, καὶ τότε μόνον θὰ εἴπωμεν, ὅτι ἐλύσαμεν ὁπωσδήποτε τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶναι ὀξύ. Ἡ Κυβέρνησις, ἀφ’ ἧς ἀνέλαβε τὴν ἐξουσίαν, εὗρε τὰ πράγματα εἰς τὸ ὀξὺ αὐτὸ σημεῖον. Τὰ χρήματα εἶχον ἐξαντληθῆ, καὶ ἠναγκάσθην νὰ προτείνω εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὅπως λάβωμεν ὅσα εἶχον ἀπομείνει ἐκ τοῦ δανείου, καὶ ἐνῷ καθαυτὸ εἰπεῖν δὲν εἴχομεν δικαίωμα νὰ δαπανήσωμεν, ἐν τούτοις ἐδαπανήσαμεν, ἵνα μὴ ἀποθάνωσιν οἱ ἄνθρωποι ἐκ τῆς πείνης. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀνεκίνησεν ὁ κ. Βλάχος, ὅτι δηλαδὴ ἐγκατέστη ἐν χωρίῳ τινὶ ὡς πρόσφυξ Κύριός τις, ὁ ὁποῖος οὔτε πρόσφυξ οὔτε κάτοικος τοῦ χωρίου οὔτε κάτοικος κἂν τῆς Θεσσαλίας ὑπῆρξε, καὶ ὅστις προσπαθεῖ νὰ ἀγοράζῃ κλήρους, ὅταν ἐκτίθενται οὗτοι εἰς πλειστηριασμὸν ἕνεκα τῆς ἐκπτώσεως τῶν κληρούχων ἀπὸ τῶν δικαιωμάτων των, ἐγὼ ὁ ἴδιος ἀνεκοίνωσα τὸ πρᾶγμα τοῦτο εἰς αὐτόν, καὶ τῷ εἶπον ὅτι δὲν θὰ ἐπιτρέψω τὴν κατάχρησιν ταύτην, δὲν θὰ ἐπιτρέψω τοιαύτας δημοπρασίας. Εἰς οὐδένα Κύριον θὰ ἐπιτρέψω, εἴτε ἀδελφὸς Βουλευτοῦ εἶναι εἴτε ἐξάδελφος Βουλευτοῦ, νὰ ἀγοράζῃ κλήρους, ὥστε νὰ ἴδωμεν οὕτως ἐκ νέου νὰ σχηματισθῶσι τσιφλίκια ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἐδάφους, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς διενείμαμεν, καὶ μετεβάλομεν εἰς μικρὰς ἰδιοκτησίας.

§113Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Ἐὰν εἶναι κάτοχος κλήρων;

§114Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Αὐτὸ τὸ ἔμαθον προσφάτως μόνον, καὶ θὰ φροντίσω, ὅπως κατὰ τὸ δυνατόν, ἐπιφέρω διόρθωσιν.

§115Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Εἶναι ἀληθές, ὅτι κατέπεσον τὰ οἰκήματα τῶν προσφύγων; Ἐὰν εἶναι ἀληθές, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζητηθῶσιν εὐθῦναι ἀπὸ τοὺς μηχανικούς, οἱ ὁποῖοι τὰ παρέλαβον;

§116Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν ἔχω γνῶσιν· θὰ ζητήσω πληροφορίας. Ἐρωτῶ τὸν ἀξιότιμον προλαλήσαντα· εἶδεν οἰκίας καταρρευσάσας;

§117Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Ὑπάρχουσι πολλαί, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἑτοιμόρροποι.

§118ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Οὐδεμία ἀναφορὰ ὑπεβλήθη, οὔτε διαμαρτυρία ἐγένετο κατ’ οὐδενὸς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι οἰκήματα εἶναι ἑτοιμόρροπα ἢ ὅτι ταῦτα κατέρρευσαν. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν οἰκημάτων ἴσως ἠδυνάμην νὰ εἴπω, ὅτι ἓν καὶ μόνον εἶχον μάθει, ἀνεξαρτήτως τοῦ ζητήματος τῆς δαπάνης, ὅτι ἐπὶ τῶν οἰκημάτων αὐτῶν ὑπῆρχον ἐπιγραφαὶ χρυσαῖ, ὡς ἀναθήματα, οὕτως εἰπεῖν, πρὸς ὡρισμένα πρόσωπα, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῶν ὁποίων ἐγένοντο ταῦτα. Τῇ διαταγῆ μου αἱ χρυσαῖ αὗται ἐπιγραφαὶ ἀπεσβέσθησαν. Σήμερον πρώτην φορὰν ἀκούω περὶ τῶν οἰκημάτων αὐτῶν, τάχιστα δὲ θὰ δώσω ἐντολὴν εἰς τοὺς ἁρμοδίους μηχανικοὺς τηλεγραφικῶς νὰ μοὶ διαβιβάσωσι περὶ τῆς καταστάσεως τῶν οἰκημάτων αὐτῶν.

§119Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Εἶναι δυνατὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, πόσοι τὸν ἀριθμὸν ἦσαν οἱ ἐλθόντες ἐκ Βουλγαρίας ἐνταῦθα, καὶ πόσοι εὑρίσκονται σήμερον εἰς τὸ Ἑλληνικὸν ἔδαφος, διὰ νὰ σχηματίσωμεν ἰδέαν, ἂν εἶναι ἄξιοι αὐτοὶ προστασίας ἢ δὲν εἶναι ἄξιοι προστασίας;

§120Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι ἀληθές, ὅτι παρατηροῦνται τοιαῦτα κρούσματα παλιννοστήσεως εἰς τὴν Βουλγαρίαν. Τὸν ἀριθμὸν αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν τὸν ἔχω πρόχειρον· ἀλλ’ εἶναι πιθανόν, ὅτι πολλοὶ ἐπανῆλθον καὶ ἐπανέρχονται, εἴτε διότι εἶχον ἐξ ἀρχῆς τὸν σκοπὸν νὰ ἐπανέλθωσιν, εἴτε διότι δὲν εὗρον τὰ πράγματα ὅπως τὰ ἐνόμιζον. Τὸν ἀριθμὸν αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν τὸν ἔχω· ἐπειδὴ δὲ ζητοῦσι μᾶλλον χρήματα καὶ οὐχὶ βοήθημα καὶ ἐγκατάστασιν, δι’ αὐτὸ λαμβάνομεν τὰ μέτρα μας, ἵνα μὴ ἀπερχόμενοι προσλάβωσι καὶ τὰ δοθέντα προσφάτως εἰς αὐτοὺς ὑπὸ τῆς Πολιτείας χρήματα.

§121Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Καθ’ ὃ χρονικὸν διάστημα προήδρευεν ὁ Ἀντιπρόεδρος κ. Πέρρος εἶχον λάβει τὴν τιμὴν νὰ ζητήσω ἐξηγήσεις ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον διὰ ποῖον λόγον ἡ ἀναφορὰ τῶν σιγαροποιῶν, ἥτις περιεῖχεν ὡρισμένα αἰτήματα, καὶ ἐπ’ αὐτῆς μεταξὺ πολλῶν συναδέλφων εἶχον ζητήσει τὸν λόγον καὶ ἐγώ, διατί ἐξηφανίσθη σήμερον ἀπὸ τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ εἶναι κατακεχωρισμένη εἰς αὐτήν. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος μοὶ ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν γνωρίζει τὸν λόγον καὶ ἐπεφυλάχθη νὰ ἀπαντήσῃ. Ἤδη ἐπωφελούμενος τῆς παρουσίας ὑμῶν ζητῶ ἐξηγήσεις.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρέχω τὴν ἑξῆς ἐξήγησιν. Κατόπιν τῆς γενομένης προτάσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Βουρλούμη κατὰ τινα τῶν τελευταίων συνεδριάσεων εἶδον ὅτι ὑπῆρχον πολλαὶ ἀναφοραὶ ἐπὶ διαφόρων θεμάτων, ἐγκατεσπαρμέναι ἀτάκτως εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, καὶ τῶν ὁποίων ἡ συζήτησις θὰ ἐβράδυνεν ἕνεκα τοῦ ὄγκου, τὸν ὁποῖον ἔχει ἡ Ἡμερησία Διάταξις. Ἐπειδή τινες τῶν ἀναφορῶν τούτων ἀναφέρονται εἰς θέματα σπουδαῖα, τὰ ὁποῖα δὲν ἦσαν ἀντικείμενα κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, ὥστε νὰ τύχωσι συζητήσεως ὑπὸ τύπον ἐπερωτήσεως, ἐθεώρησα ὀρθὸν νὰ ἐφαρμόσω τὸν Κανονισμὸν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν τούτων καὶ ἀπέστειλα αὐτὰς δι’ ἐγγράφου μου πρὸς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν, παρακαλῶν αὐτὴν νὰ συντάξῃ ἔκθεσιν ἐπ’ αὐτῶν καὶ ὑποβάλῃ αὐτὴν εἰς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ καταχωρισθῇ ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου καὶ γίνῃ συζήτησις τακτική.

§123Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ ἐπισπεύσητε τὴν ἐγγραφὴν εἰς τὴν ἀμέσως ἑπομένην συνεδρίασιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἀπέστειλα εἰς τὴν ἐπιτροπήν, διατυπῶ τὴν παράκλησιν, ἵνα ἡ ἐπιτροπὴ ἐν τάχει ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της. Μεταξὺ τῶν ἀναφορῶν, αἱ ὁποῖαι παρεπέμφθησαν εἰς τὴν ἐπιτροπήν, εἶναι αἱ ἀναγόμεναι εἰς τὸ ζήτημα τῶν σιγαροποιῶν, εἰς τὸ τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ, εἰς τὸ τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν ὑπαλλήλων τοῦ τηλεγραφικοῦ καὶ δικαστικοῦ κλάδου, εἰς τὸ περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ ταμείου. Ὅλα αὐτὰ εἶναι θέματα εὐρυτέρας ἐξετάσεως κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Βουλῆς. Ἐλπίζω ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ θέλει ἐν τάχει ὑποβάλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς, δὲν διστάζω δὲ νὰ παρακαλέσω τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν νὰ φέρῃ αὕτη κατὰ προτίμησιν τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς αἰτήσεως τῶν σιγαροποιῶν, διὰ νὰ γίνῃ ἐπ’ αὐτῆς συζήτησις τὴν προσεχῆ Πέμπτην. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν παραπέμπω εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν τὰς ὑποβληθείσας ἀναφοράς. Ἐπὶ τοιούτου θέματος δύνανται καὶ οἱ κύριοι Βουλευταί, ἐὰν θέλωσι, νὰ ζητήσωσι τὸν λόγον καὶ νὰ συζητήσωσιν ἀσχέτως πρὸς τὴν παραπομπὴν τῶν ἀναφορῶν πρὸς τὴν ἐπιτροπήν. Καὶ δημοσίᾳ δὲ ὑποβάλλω τὴν παράκλησιν εἰς τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, ὅπως σπεύσῃ αὕτη καὶ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της.

§125Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος, διὰ νὰ κάμῃ ἔκθεσιν ἡ ἐπιτροπή. Πρόκειται περὶ ἀναφορᾶς ταυτοσήμου, οὕτως εἰπεῖν, ἡ ὁποία προέρχεται ἀπὸ διάφορα μέρη τῆς Ἑλλάδος, δηλαδὴ ἐκ Πατρῶν, ἐκ Καλαμῶν κλπ. Πρόκειται περὶ μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς δώσω ἀκόμη μίαν ἐξήγησιν. Ἐὰν γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς, ὡς αὕτη ὑπεβλήθη, δὲν δύνανται νὰ λάβωσι μέρος ἄλλοι παρὰ οἱ ἐγγραφέντες, ἐὰν ὅμως κατόπιν γίνῃ συζήτησις μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς ἐκθέσεως, τότε πᾶς τις δύναται νὰ λάβῃ τὸν λόγον.

§127ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Συμφέρον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀναφέρονται, εἶναι τὸ γενόμενον ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, νὰ παραπέμπωνται αἱ ἀναφοραὶ εἰς ἐπιτροπήν, ὥστε νὰ ἐπέρχηται κἄποια εὐκολία.

§128Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Οἱ ἐγγραφέντες δὲν θὰ ἀπαλείφωνται.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δηλῶ ὅτι δὲν θὰ χάσητε τὴν σειράν σας.

§130Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἐπειδή, κύριοι Βουλευταί, ὡς ἔχει διατυπωθῆ ἡ ἐπερώτησις, ἀσφαλῶς ὁ κ. Πρόεδρος θὰ εὑρεθῇ εἰς θέσιν νὰ μοῦ ἀφαιρέσῃ τὸν λόγον...

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατί νὰ σᾶς ἀφαιρέσω τὸν λόγον; Ἐλπίζω νὰ μὴ εὑρεθῶ εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν.

§132Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἐπειδὴ λοιπὸν ὁ κ. Πρόεδρος, ὡς ἔχει διατυπωθῆ ἡ ἐπερώτησις, θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μοῦ ἀφαιρέσῃ τὸν λόγον, καὶ θὰ μοῦ ἀφαιρέσῃ αὐτόν, διότι παρακάθηνται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ Βουλευταὶ ὑπὸ τὸ πρόγραμμα τῆς Ἀνορθώσεως, οἵτινες θὰ εἴπωσιν ὅτι ὁ ῥήτωρ εἶναι ἐκτὸς τοῦ θέματος καὶ θὰ εἶμαι ἐκτὸς τοῦ θέματος εἰς ἐποχήν, καθ’ ἣν θὰ καταγγέλλω σπατάλην καὶ λεηλασίαν ἑκατομμυρίων δραχμῶν.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγράφεται εἰς μίαν ἐρώτησιν περὶ πλημμελοῦς λειτουργίας τῶν δημοσίων ἔργων ὑπ’ ἀριθμὸν 11 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Ἔχετε τὸν λόγον. Δὲν ὑπάρχει αἰτία νὰ σᾶς τὸν ἀφαιρέσω, ἐὰν μάλιστα πρόκειται νὰ καταγγείλητε παραβάσεις περὶ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων. Θὰ παράσχητε μάλιστα ἐκδούλευσιν εἰς τὴν Βουλήν. Μόνον ὀφείλετε νὰ προσέξητε, μήπως ὁ ἔλεγχός σας, ὅσον δριμὺς καὶ ἂν εἶναι, προσβάλῃ πρόσωπα εὑρισκόμενα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ δι’ ἀπρεπῶν φράσεων.

§134Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Θὰ συμμορφωθῶ. Ἐπειδὴ δὲν θέλω οὔτε τὸν ἑαυτόν μου νὰ ἀδικήσω, οὔτε ἄλλους νὰ λυπήσω, δηλῶ πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι λίαν προσεχῶς ὑποβάλλω νομοσχέδιον, ἐξ οὗ θὰ μάθωσιν ἥ τε Βουλὴ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διατί δὲν ἔχει στόλον, διατί δὲν ἔχει στρατόν, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι δὲν θὰ εὑρίσκηται τὴν ἡμέραν ταύτην ἄνθρωπος νὰ λέγῃ ὅτι δὲν ὑπάρχει Βουλὴ καὶ νὰ ἀπευθύνηται πρὸς τὸν Βασιλέα.

§135Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Δύσκολος καταντᾷ καὶ μέχρι παρεξηγήσεως ἴσως φθάνει ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἡ θέσις κυβερνητικοῦ Βουλευτοῦ εὑρισκομένου εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀσκήσῃ ἔλεγχον ἐπὶ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους. Ἀναπόδραστος ὅμως ἀνάγκη ἐπιβάλλει καὶ εἰς ἐμέ, ὅπως τὴν ἑσπέραν ταύτην ἐλέγξω ἀνώτερον δικαστικὸν ὑπάλληλον τοῦ Κράτους, ἤτοι τὸν κύριον Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Ἀθήναις Πλημμελειοδικῶν. Ὑπάρχουσι δυστυχῶς ὑπάλληλοί τινες τοῦ Κράτους κακοσυνηθισμένοι ἐκ τοῦ παρελθόντος, μὴ ἐπιθυμοῦντες, ὡς φαίνεται, ν’ ἀφομοιωθῶσι μὲ τὸ νέον καθεστώς. Ἐνταῦθα ἐπάναγκες θεωρῶ, ἵνα ποιήσωμαι παρέκβασίν τινα, ὅπως ἀποφύγω τὰς διαμαρτυρίας ἀφ’ ἑνὸς μὲν τοῦ προεδρικοῦ κώδωνος, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὰς διαμαρτυρίας τῶν κ. κ. Βάρθη, Μπακοπούλου καὶ λοιπῶν συναδέλφων.

§136Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Διεμαρτυρήθην ἄλλοτε;

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ἀναφέρετε πρόσωπα, κύριε Χρυσοστάλη.

§138Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οὔτε ἐγὼ διεμαρτυρήθην ποτέ.

§139Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ὅτε λέγω παλαιὸν καὶ νέον καθεστώς, οὔτε καταφέρομαι κατὰ τῆς παλαιᾶς πολιτικῆς, δὲν καταφέρομαι καθ’ ὡρισμένων προσώπων, οὔτε κατὰ τῶν ἐντὸς τῆς Βουλῆς εὑρισκομένων οὔτε κατὰ τῶν ἐκτός, διότι ὁμολογῶ, ὅτι τὰ πλεῖστα τῶν προσώπων αὐτῶν εἰλικρινῶς σέβομαι καὶ ὑπολήπτομαι, ἀλλὰ καταφέρομαι κατὰ τῆς παλαιᾶς πολιτικῆς ἰδέας, τῆς ἀφῃρημένης...

§140Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ὡραῖα.

§141Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. ... εἰς τὴν ὁποίαν ὅλοι συνεισεφέραμεν· ἐγὼ τοὐλάχιστον τὸν ἑαυτόν μου δὲν ἐξαιρῶ ἀπὸ τὴν εὐθύνην αὐτήν. Οἱ τοιοῦτοι, λέγω, ὑπάλληλοι, μὴ θέλοντες ν’ ἀφομοιωθῶσι μὲ τὸ νέον καθεστὼς ἔχουσιν ἀνάγκην ἐλέγχου, ἔχουσιν ἀνάγκην καυτηριάσματος, ἵνα ἀνανήψωσιν ἐκ τοῦ ληθάργου, εἰς ὃν εὑρίσκονται, διὰ νὰ ἴδωσιν, ὅτι νέα Κυβέρνησις κυβερνᾷ τὴν χώραν, καὶ νέα πολιτικὴ κατάστασις καὶ ὄχι ἡ παλαιὰ ἀτάσθαλος πολιτική, εἰς τῆς ὁποίας τὸν ἐναγῆ πολιτικὸν οἶκον ἐν πολιτικοῖς Βακχίοις, συμποσίοις συναλλαγῆς, ὠργίαζον ἀναμὶξ κυβερνῶντες καὶ κυβερνώμενοι, τὴν θέσιν δὲ τῶν ἀλαλαζόντων κυμβάλων καὶ ἐγχόρδων ὀργάνων ἐπεῖχον οἱ τοῦ Κράτους ὑπάλληλοι, μὲ ἀρχιμουσικοὺς τοὺς πρώην συναδέλφους ἡμῶν καὶ μὲ ὀρχουμένους πέριξ αὐτῶν τὰ σμήνη τῶν πάσης φύσεως καὶ πάσης νοσφίσεως θεσιθηρῶν καὶ παντοίων καταχραστῶν!

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ.

§143Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ παντὸς φύλου.

§144Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Τὰ σημεῖα, ἐπὶ τῶν ὁποίων βασιζόμενος θὰ ἐλέγξω τὸν ἐν Ἀθήναις Εἰσαγγελέα τῶν Πλημμελειοδικῶν, εἶναι δύο. Τὸ πρῶτον εἶναι μικρόν, καὶ δὲν ἀξίζει τὸν κόπον ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ πολύ, ἀλλὰ θὰ χρησιμεύσῃ ὡς προοίμιον. Τὸ δεύτερον εἶναι βαρὺ ἔγκλημα στηριζόμενον ἐπὶ τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ καὶ τὸ ὁποῖον ἔγγραφον θὰ καταθέσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Τὸ πρῶτον εἶναι αὐτό. Συμπολίτης μου Εὐάγγελος Ζέρβας καλούμενος ἐργολάβος εἰς τὰς μεταλλευτικὰς ἐργασίας τῆς Ἑρμιόνης μεταβὰς εἰς τὴν πατρίδα μας ἐπανῆλθεν ἐκεῖθεν καὶ διέμενεν ἐν Ἀθήναις εἰς τὸ παρὰ τὰ Χαυτεῖα ξενοδοχεῖον «Λονδῖνον», ἔφερε δὲ μεθ’ ἑαυτοῦ καὶ ἓν μέγα δέμα, εἰς τὸ ὁποῖον περιείχοντο διάφοροι ἐνδυμασίαι τῶν συμπολιτῶν μας ἐργατῶν, χρήσιμοι διὰ τὴν ἐργασίαν των. Τὸ δέμα αὐτό, ἀξίας 500 δραχμῶν, τὸ ἀπώλεσεν ἐν πλήρει μεσημβρίᾳ εἰς τὸ ξενοδοχεῖον, ἀνεφέρθη εἰς τὴν Ἀστυνομίαν, ἐγένοντο ἀνακρίσεις, κατηγγέλθη εἰς τὸν Εἰσαγγελέα ὁ κλέπτης, προσήχθη ἐνώπιον αὐτοῦ καὶ τοῦ ἀνακριτοῦ καὶ ἀπελύθη, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι ὁ συμπολίτης μου ἔχασε τὸ δέμα, καὶ ὁ κατηγορούμενος ἐκεῖνος δὲν δύναται νὰ τῷ δώσῃ τίποτε, διότι εἶναι ἀφερέγγυος καὶ μένει καὶ ἐλεύθερος. Ἀνεφέρθην εἰς τὸν Εἰσαγγελέα καὶ τῷ εἶπον· ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν πλήρει μεσημβρίᾳ νὰ ληστεύωνται πολῖται ἐντὸς ξενοδοχείων, αὐτὸ ἀποτελεῖ αἶσχος διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν τῆς πρωτευούσης. Ἐκεῖνος μοὶ ἀπήντησε νὰ καταφύγω εἰς τὰ Δικαστήρια καθ’ ἑνὸς ἀφερεγγύου. Τῷ εἶπον νὰ πράξῃ ὅ,τι δύναται, καὶ μοὶ ἀπήντησεν ὅτι δὲν δύναται νὰ πράξῃ περισσότερον. Τὸ δέμα λοιπὸν τοιουτοτρόπως ἀπωλέσθη, καὶ οὔτε ἡ ἀστυνομία τῆς πρωτευούσης οὔτε ὁ Εἰσαγγελεὺς αὐτῆς ἐνήργησαν τὸ καθῆκόν των, οὔτε ὁ φοβερὸς καὶ τρομερὸς καὶ ποιεῖν τοὺς Ἀθηναίους τρέμειν κ. Μαρούδας ἔπραξέ τι.

§145ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν βλέπομεν τὴν εὐθύνην τοῦ Εἰσαγγελέως.

§146Δ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ῥίπτετε μομφὴν κατ’ ἀνωτέρου ἐντίμου ὑπαλλήλου ἄνευ λόγου.

§147Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ εἶπον ὅτι τὸ πρῶτον δὲν εἶναι σοβαρόν. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ δεύτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ τὸ κύριον θέμα τῆς ὁμιλίας μου. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι ἐγένετο μέγας πάταγος πρὸ τριῶν μηνῶν διὰ τοὺς ἀδελφοὺς Βογάσαρη, πράκτορας μεταναστευτικῆς ἑταιρείας ἐν Πειραιεῖ, οἵτινες ἐξηπάτησαν δυστυχεῖς μόνον νησιώτας πατριώτας μου περὶ τοὺς 60, καὶ τοὺς ἀπέστειλαν δῆθεν εἰς Ἀμερικήν, ἐνῷ εἰς τὸ μεταίχμιον μεταξὺ Εὐρώπης καὶ Ἀμερικῆς, ἤτοι ὅτε ἤθελον νὰ πλεύσωσιν εἰς τὸν Ὠκεανόν, τοὺς ἐξαπέστειλαν ὀπίσω, ἐξαπατήσαντες οὕτως αὐτούς. Ὅτε ἐπανῆλθον ἐν Πειραιεῖ οἱ ἐξαπατηθέντες μετανάσται, ἔδωκαν καταγγελίαν ἐπὶ ἀπάτῃ κατὰ τῶν ἀδελφῶν Βογάσαρη. Ἐξεδόθη ἔνταλμα, τὸ ὁποῖον ἐξετέλεσαν οἱ ἴδιοι συμπολῖταί μου, διότι ἐκ τόσων χωροφυλάκων ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ οὐδεὶς ἠδυνήθη νὰ ἐκτελέσῃ τὸ μετὰ τόσης δυσκολίας ἐκδοθὲν περίφημον ἐκεῖνο ἔνταλμα· ἑπόμενον ἦτο καὶ κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ νὰ μὴ εὑρίσκωνται ὄργανα νὰ τὸ ἐκτελέσωσι· καὶ ἐν τῇ ἀπελπισίᾳ των μὴ βοηθούμενοι ὑπὸ τῶν Ἀρχῶν τῆς πρωτευούσης οἱ δυστυχεῖς μετανάσται συμπολῖταί μου συνέλαβον οἱ ἴδιοι ἐν τῷ σιδηροδρομικῷ σταθμῷ τοὺς ἀδελφοὺς Βογάσαρη, τοὺς ἔφεραν ἐνώπιον τοῦ κ. Εἰσαγγελέως, ἐκρατήθησαν οὗτοι διὰ μίαν ἡμέραν, καὶ ἐκεῖ, ἵνα δημιουργηθῇ ἀφορμὴ ἀπολύσεως, συνετάχθη τὸ περίφημον αὐτὸ ἔγγραφον, καὶ ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς τοὺς ἀπέλυσε συντάξας τὸ ἔγγραφον αὐτό, λέγω, τὸ ὁποῖον, ἐπειδὴ εἶναι μικρόν, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω, διὰ νὰ ἴδητε κατὰ πόσον εἶναι βαρὺ τὸ ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον διέπραξεν ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς εἰς τοὺς συμπολίτας μου ἀπολύσας τοὺς ἀδελφοὺς Βογάσαρη, καθ’ ἣν στιγμὴν σιδηροδεσμίους ἔπρεπε νὰ τοὺς ἀποστείλῃ εἰς τὰς φυλακὰς προφυλακίζων αὐτούς· καθότι τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν οἱ ἀδελφοὶ Βογάσαρη ἀπελύθησαν, ἕτεροι 30 συμπολῖται ἐξ Εὐρώπης ἐπεστρέφοντο θύματα ἕτερα καὶ οὗτοι τῶν Βογάσαρη.

§148Δ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τούτοις ὑπέβαλε πρότασιν παραπεμπτικήν.

§149Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. (Ἀναγινώσκει τὸ ἔγγραφον). Εἶναι ἔγγραφον αὐτό, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ συντάξῃ εἷς Εἰσαγγελεύς; Ἐγὼ δὲν εἶμαι δικηγόρος, ἀλλ’ ἐρωτῶ τοὺς κ. δικηγόρους. Λοιπὸν ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς ἤδη εἶναι ὑπόλογος τουλάχιστον νὰ πληρώσῃ εἰς τοὺς συμπολίτας μου τοὺς 25 τὰς δραχμὰς 1875, ἡ προθεσμία τῆς πληρωμῆς τῶν ὁποίων ἔληξεν εἰς τὰς 5 Μαρτίου, εἶναι δὲ ὑπόλογος ἀκόμη νὰ καταβάλῃ καὶ τὸ τίμημα ἄλλων 30 μεταναστῶν, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐν ἐπιστροφῇ τότε, ὅτε ἀπελύοντο οἱ ἀδελφοὶ Βογάσαρη, οἱ ὁποῖοι Βογάσαρη, σημειωθήτω, ἦσαν συμπολῖται καὶ γείτονες τοῦ κ. Εἰσαγγελέως καὶ δι’ αὐτὸ ἀπελύθησαν.

§150Ι. ΒΑΒΒΑΝΑΚΟΣ. Μόνοι ἐπῆγαν εἰς τὸν πράκτορα καὶ ἐπῆραν τὰ εἰσιτήρια; Δώσατέ μοι αὐτὴν τὴν πληροφορίαν.

§151Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ὅταν ἔλθῃ ἡ σειρὰ τῆς ὁμιλίας μου. Ὅτε συνέτασσεν ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς τὸ ἔγγραφον, διετέλει ἐν γνώσει ὅτι εὑρίσκοντο ἐν ἐπιστροφῇ ἕτεροι 30 δυστυχεῖς καὶ αὐτοὶ συμπολῖταί μου.

§152Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ ποῦ;

§153Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν Καρυστίας.

§154Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς εἶναι ἀπὸ τὸν Πύργον.

§155Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Μὰ ἀκριβῶς, κύριε συνάδελφε, δι’ αὐτὸ τοὺς ἀπέλυσε, διότι εἶναι ἀπὸ τὸν Πύργον καὶ ὄχι ἀπὸ τὴν Καρυστίαν. Ὅτε ἐπέστρεψαν καὶ οἱ ἕτεροι 30 συμπολῖταί μου, ἐστράφησαν οἱ δυστυχεῖς οὗτοι κατὰ τῶν πρακτόρων τῶν ἀδελφῶν Βογάσαρη τῶν διαμενόντων ἐν Ἀλιβερίῳ, κατὰ τῶν ἄλλων θυμάτων δηλαδὴ τῶν ἀδελφῶν Βογάσαρη, διότι θύματα ὑπῆρξαν καὶ αὐτοί, καθόσον ἦσαν δύο νέοι κάλλιστοι ἀδελφοί, Μπότση ὀνομαζόμενοι, ἔμποροι ἐν Ἀλιβερίῳ, οἵτινες κατώρθωσαν διὰ κόπων καὶ μόχθων καὶ τιμιότητος νὰ δημιουργήσωσι κἄποιαν περουσίαν, ἡ ὁποία περιουσία τῶν ἤδη κατεσχέθη ὑπὸ τῶν δυστυχῶν μεταναστῶν, οἵτινες ἐν τῇ δικαίᾳ ἀπελπισίᾳ των ἀντὶ νὰ δείρωσι τὸν γάϊδαρον ἔδειραν τὸ σαμάρι, ἀφοῦ τὸ κύριον σῶμα τοῦ ἐγκλήματος, οἱ ἀδελφοὶ Βογάσαρη, χάρις εἰς τὴν εὔνοιαν τοῦ κ. Εἰσαγγελέως ἀναπνέουσι τὸν ἐλεύθερον ἀέρα ἀτιμωρητί. Ἐρωτῶ ὑμᾶς, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι δικαιοσύνη αὐτή, ἀπονεμομένη μάλιστα ἐν ἡμέραις ἀνορθώσεως; Λοιπὸν ὅλων αὐτῶν τῶν κακῶν ὑπαίτιος εἶναι ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς κατὰ τὴν κρίσιν μου, διότι, ἂν δὲν ἀπέλυε τοὺς ἐν τῇ Εἰσαγγελίᾳ εὑρισκομένους, δι’ αὐτοῦ τοῦ ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησεν ὡς βάθρον, ἐφ’ οὗ νὰ στηριχθῇ, διὰ νὰ τοὺς ἀπολύσῃ, δὲν θὰ εὑρίσκοντο ἄνθρωποι, οἱ ἀδελφοὶ Μπότση, νὰ σήπωνται εἰς τὰς φυλακὰς, διότι οἱ καθ’ ἑαυτὸ ὑπαίτιοι ἔφυγον, ἐπῆραν τὰ χρήματα καὶ ἐξηπάτησαν τοὺς συμπολίτας μου καὶ εὑρίσκονται τὰ θύματα ἐν τῇ φυλακῇ, καὶ στρέφεται ἤδη ὅλη ἡ αὐστηρότης ἡ ἐπίπλαστος, ἃς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, τῆς δικαιοσύνης κατ’ αὐτῶν τῶν δυστυχῶν. Πρέπει ὅμως νὰ μάθῃ ὁ κ. Εἰσαγγελεύς, ὅπως καὶ κάθε ἄλλος ὑπάλληλος τοῦ Κράτους ὅτι, ἂν ἠθέλησεν ὁ κυρίαρχος ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ἐκαθαρίσθημεν οἱ πολιτικοὶ τῆς σήμερον ἀπὸ πολιτικὰς ἁμαρτίας καὶ ἐγενόμεθα ἀμίαντοι καὶ ἄμωμοι, πολιτικῶς, τοσοῦτο μάλιστα ἀμίαντοι καὶ ἄμωμοι, ὅσον καὶ περισσότερον ἀμίαντος καὶ ἄμωμος ἀπὸ κοινωνικὰς ἁμαρτίας ἦτο ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον ἀνεῦρεν ὁ Ναστραδὶν Χότζας, ἂν ἐγενόμεθα, λέγω, τοσοῦτον ἄμωμοι πολιτικῶς, τουτέστι μὴ ἀναμιγνυόμενοι παντάπασιν εἰς τὴν διοίκησιν τῆς Πολιτείας, ἔχομεν ὅμως τὴν δικαίαν ἀξίωσιν παρὰ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους, ἵνα ἐκτελῶσιν οὗτοι τὸ καθῆκόν των μετὰ προθυμίας, δικαιοσύνης καὶ ἀμεροληψίας, ἄλλως ἂς διαβεβαιωθῶσιν ὅτι τὸ βῆμα τοῦτο, ὅπερ μᾶς ἀπέμεινε μονάκριβος, ἀλλ’ ἀναφαίρετος κληρονομία, ὅ ἐστι τὸ μόνον περίσσευμα ἀπὸ τὸν ἀτάσθαλον καὶ ἄσωτον πολιτικὸν βίον τῶν ἀειμνήστων προγόνων ἁμαρτωλῶν συναδέλφων μας, τὸ βῆμα τοῦτο, λέγω, θὰ τὸ μεταχειριζώμεθα ὡς ἄκμονα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ κοπανίζωμεν ἀνηλεῶς συμπολιτευόμενοι καὶ ἀντιπολιτευόμενοι Βουλευταὶ τοὺς τυχὸν παραβαίνοντας τὸ καθῆκόν των ὑπαλλήλους, ὅπου καὶ ὅσον ὑψηλὰ καὶ ἂν ἵστανται οὗτοι.

§156Δ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι ὅμως νὰ συντρίβωμεν ὑπολήψεις.

§157Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἐφ’ ὅσον ἠδυνήθην νὰ συναγάγω συμπέρασμα ἐξ ὅσων εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐπείσθην τελείως ὅτι καθ’ ὅλην τὴν γραμμὴν εὑρίσκεται ἐν τῷ ἀδίκῳ. Εἶπον «ἐφ’ ὅσον ἠδυνήθην νὰ σχηματίσω πεποίθησιν», διότι ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν ἠθέλησε νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὸν Κανονισμόν, ὥστε νὰ καταστήσῃ δυνατὸν εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν νὰ ζητήσῃ ἐγκαίρως τὰς προσηκούσας πληροφορίας, ἵνα ἐπαρκῶς διαφωτίσῃ ἑαυτὸν καὶ τὴν Βουλήν. Δὲν συνεμορφώθη, λέγω, μὲ τὸν Κανονισμὸν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτής, διότι ἁπλῶς ἀνέγραψεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων κἄτι τι τελείως ξένον πρὸς ἐκεῖνο τὸ ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξεν· ἦτο δ’ ἐντελῶς ἀνύποπτος ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, μὴ δυνάμενος νὰ μαντεύσῃ ὅτι πρόκειται περὶ τοιούτου ζητήματος, οἷον τὸ ἀναπτυχθέν, ἢ ζητήματος κἂν εἰς τὴν δικαιοδοσίαν του ἀναγομένου, ἐφ’ ὅσον ἔβλεπεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ὅτι ὁ κ. Δ. Χρυσοστάλης ἔμελλε νὰ ἐπερωτήσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν «Περὶ τοῦ πλημμελοῦς τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ἐν Ἀθήναις». Ὁπωσδήποτε ὅμως παρηκολούθησα μετὰ πολλῆς προσοχῆς τὸν κ. Βουλευτήν· ἐξ ὅσων δὲ προχείρως ἠδυνήθην νὰ ἀντιληφθῶ ἐκ τῶν ἀναπτύξεών του, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐσχημάτισα τὴν πεποίθησιν ὅτι ἐν πλάνῃ εὑρίσκεται οὗτος καθ’ ὅλα τὰ σημεῖα. Καὶ ἐν πρώτοις ὁμιλῶν διὰ τὸν κ. Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Ἀθήναις Πρωτοδικῶν ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι ἔπρεπε νὰ εἶναι εὐλαβέστερος εἰς τὰς περὶ αὐτοῦ ἐκφράσεις του. Πρόκειται ἀτυχῶς περὶ δημοσίου ὑπαλλήλου ἀπολύτως ἀψόγου...

§158ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βεβαιότατα.

§159Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. .. καὶ ἀπολύτως ἀρτίου ὑπὸ τὴν ἔποψιν καὶ τοῦ χαρακτῆρος καὶ τῆς ἱκανότητος· τοῦτο δὲν σημαίνει βεβαίως ὅτι αἱ αἰτιάσεις αἱ φερόμεναι ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πρέπει νὰ μένωσιν ἀνεξέλεγκτοι. Θέλω ἐξελέγξει ὅσα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτής, ἀλλ’ εἶμαι εἰς θέσιν καὶ ἤδη προχείρως νὰ ἐξελέγξω ταῦτα ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ. Καὶ εἶπον ὅτι αἱ αἰτιάσεις του εἶναι ἀβάσιμοι, διότι τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσε καὶ τὸ ὁποῖον ὡς ἔγκλημα τοῦ Εἰσαγγελέως ἐχαρακτήρισεν, οὐδαμῶς ἀμφιβάλλω ὅτι θὰ εἶναι μέτρον προνοίας αὐτοῦ τούτου τοῦ Εἰσαγγελέως ὑπὲρ τῶν ἀτυχῶν ἐκείνων, περὶ τῶν ὁποίων τόσον εὐλόγως ἐνδιαφέρεται ὁ κ. Βουλευτής. Δύναται δὲ πᾶς τις πεῖραν ἔχων πρὸς τὰ πράγματα ταῦτα νὰ ἐννοήσῃ ὅτι ὁ Εἰσαγγελεὺς εὑρεθεὶς ἀπέναντι ἀδικουμένων πολιτῶν ἐμεσολάβησεν ὑπὲρ αὐτῶν εἰς τοὺς κατηγορουμένους, ὅπως ἐπιτύχῃ ἱκανοποίησιν τῶν ἀξιώσεών των. Καὶ φαίνεται ὅτι ἐπέτυχε ταύτην καθ’ ἣν τρόπον ἀναφέρει τὸ ἀναγνωσθὲν ἔγγραφον· τρόπον συμβιβαστικόν, εἰς ὃν ἔμειναν σύμφωνοι μηνυταὶ καὶ κατηγορούμενοι. Ἡ ἱκανοποίησις δὲ αὕτη καθιστᾷ γνωστὸν εἰς ἐπερωτῶντα κύριον Βουλευτήν, ὅστις δὲν εἶναι νομικός, δὲν ἀντιπίπτει πρὸς τὸν νόμον. Εἶναι δὲ μέτρον προνοίας, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἐκ πνεύματος προστασίας τῶν ἀδικουμένων συνηγοροῦσι πολλάκις οἱ Εἰσαγγελεῖς· μέτρον, τὸ ὁποῖον ἤδη ἦτο, δύναταί τις εἰπεῖν, ἐνδεδειγμένον προκειμένου περὶ ὁμάδος πολιτῶν ἀδικουμένων, πτωχῶν δὲ καὶ μὴ δυναμένων νὰ τύχωσιν εἴτε δικηγορικῆς εἴτε ἄλλης ἀντιλήψεως πρὸς ἐπιδίωξιν τῶν δικαίων των. Ἐξ ὅσων δύναμαι νὰ συμπεράνω ἐκ τῶν ἀναπτυχθέντων ἐνταῦθα δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν ὅτι πρόκειται περὶ τοιαύτης τινὸς παρεμβάσεως τοῦ Εἰσαγγελέως συμφόρου πρὸς ἐκείνους ἀκριβῶς, οἱ ὁποῖοι προσέφυγον καὶ ἐζήτησαν τὴν ἀντίληψιν τῆς δικαιοσύνης. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω· τηρῶ δὲ πάντοτε τὴν ἐπιφύλαξιν, ὅπως τὰ παράπονα τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξετάσω ἀκριβέστερον.

§160Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι, ἐνῷ οἱ αὐτουργοὶ ἀπελύθησαν, οἱ συνεργοὶ κατὰ τὰ καταγγελλόμενα διατελοῦσιν ὑπὸ προφυλάκισιν.

§161Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν τελῶσιν ὑπὸ προφυλάκισιν, σημαίνει ὅτι πρέπει νὰ εἶναι.

§162Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν σημαίνει πάντοτε αὐτό.

§163Δ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Τόσον ἐμερολήπτησεν ὁ κ. Εἰσαγγελεύς, ὥστε ἐξεδόθη καὶ βούλευμα παραπεμπτικὸν τῇ προτάσει τοῦ κ. Εἰσαγγελέως.

§164Γ. ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τελευταία πολιτικὴ ζύμωσις, κύριοι Βουλευταί, ἡ σαλεύσασα ἐκ βάθρων τὴν λαϊκὴν ψυχολογίαν καὶ ἀναστατώσασα τὴν δημοσίαν ἡμῶν συνείδησιν παρουσίασε φυσικώτατα τὸ φαινόμενον μιᾶς νομοθετικῆς πολυτοκίας ἐξαιρετικῆς ἴσως εἰς τὰ χρονικὰ τῶν Κρατῶν καὶ τῶν Κοινοβουλίων. Ἡ Σύνοδος τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς ἀπὸ τοῦ 1909 μέχρι τοῦ 1910 θὰ μείνῃ ἱστορικὴ ὑπὸ πολλὰς ἐπόψεις, ἀλλ’ ἰδίως διὰ τὸ νομοθετικὸν αὐτῆς σφρῖγος, γεννήματα τοῦ ὁποίου ἐκληροδοτήθησαν εἰς ἡμᾶς καὶ τὰ ὁποῖα θὰ ἀπασχολήσωσιν οὐχὶ μόνον τὴν Βουλὴν ταύτην. Δὲν θέλω νὰ κατακρίνω τὰ συμβάντα κατὰ τὴν Σύνοδον αὐτήν, οὔτε νὰ μεμφθῶ τινα· ὅ,τι ἐγένετο ἦτο ἀποτέλεσμα ἀναπόδραστον, διότι, ὅταν οἱ λαοὶ ἐξεγείρωνται, ζητοῦσιν ἐσπευσμένως καὶ ἐπιτακτικῶς τὴν ἀθρόαν θεραπείαν πλείστων δεινῶν καὶ τῶν ἐν γένει νομοθετικῶν ἀτελειῶν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλω νὰ ἐξάρω, εἶναι ὅτι ἕνεκα τῆς σπουδῆς, μεθ’ ἧς τὰ νομοθετήματα ἐκεῖνα ἐψηφίσθησαν, βεβαίως πολλὰ τούτων ἔχουσιν ἀτελείας καί τινα τούτων δὲν θὰ εἶναι κἂν ἐφαρμόσιμα. Ἐκ τῶν πολλῶν νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖα ἐψηφίσθησαν κατὰ τὴν Σύνοδον ἐκείνην, βεβαίως πολλὰ εἶναι σκόπιμα καὶ λυσιτελῆ, ἀφορῶντα τὴν βελτίωσιν κλάδων τινῶν τοῦ δημοσίου ἡμῶν βίου, ἀλλὰ καί τινα τούτων, ἴσως διότι ἐσπευσμένως ἐψηφίσθησαν ὑπὸ τὸ κράτος τῶν γνωστῶν εἰς πάντας περιστάσεων, ἔχουσι τοιαύτας ἀτελείας, ὥστε βεβαίως ὀφείλομεν νὰ θεωρήσωμεν αὐτὰ ὡς τελείως ἀνεφάρμοστα. Εἷς τῶν νόμων τούτων, Κύριοι, εἶναι ὁ νόμος ὁ περὶ ἐνοριῶν· ὁ νόμος οὗτος, εἶναι ἀληθές, κατηρτίσθη ὑπὸ εἰδικῶν ἀνδρῶν, τῶν ὁποίων καὶ αἱ γνώσεις καὶ ἡ γνώμη ἔχουσι κῦρος ἀδιαφιλονείκητον, καὶ διὰ τὴν τελειοτέραν κατάρτισιν τοῦ νόμου τούτου εἰργάσθη καὶ ὁ Σ. Μητροπολίτης Ἀθηνῶν, ἱεράρχης ζηλωτὴς καὶ ἀκάματος, πολλὰς προσενεγκὼν ὑπηρεσίας εἰς τὴν Ἐκκλησίαν, καὶ τὰ μέλη τῆς Ἱερᾶς Συνόδου. Βάσις καὶ σκοπὸς τοῦ νόμου τούτου εἶναι ἡ ἐπαρκεστέρα ὑλικὴ ἀμοιβὴ τοῦ κλήρου πρὸς ἐξύψωσιν τοῦ γοήτρου αὐτοῦ ἐν τῇ κοινωνίᾳ. Οὐδεὶς βεβαίως ἐξ ἡμῶν δὲν ἔχει τὴν γνώμην ὅτι ὁ ἑλληνικὸς κλῆρος πρέπει νὰ ἔχῃ πάντα τὰ μέσα, ὅπως παρίσταται εὐπροσώπως εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ ἄξιος τῆς ὑψηλῆς αὐτοῦ περιωπῆς. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ἐξ ἀνατροφῆς καὶ ἐκ διαπαιδαγωγήσεως γνωρίζει νὰ τιμᾷ καὶ νὰ σέβηται τὸν κλῆρον, διότι ἀναγνωρίζει πόσας σπουδαίας ὑπηρεσίας προσέφερε καὶ προσφέρει οὗτος εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἀλλ’ ἰδίως ποίας σπουδαίας ὑπηρεσίας προσέφερε κατὰ τοὺς στυγνοὺς τῆς δουλείας χρόνους, καθ’ οὓς ὁ κληρικὸς εἰσερχόμενος εἰς τὰς Ἑλληνικὰς οἰκογενείας ἐχρησίμευεν ὡς παραστάτης ἄγγελος φρονηματίζων καὶ ἐμπνέων καὶ ἐμψυχώνων τὸ φρόνημα καὶ τὸ αἴσθημα τοῦ Ἕλληνος. Καὶ ἂν ἡ Πολιτεία εἶναι ἀξία κατακρίσεως, διότι μέχρι τοῦδε δὲν ἐπρονόησεν, ὅπως βελτιωθῇ καὶ μορφωθῇ ὁ κλῆρος καὶ ἀμειφθῇ ἀξιοπρεπέστερον, εἶναι ἐπίσης ἀδικαιολόγητος, διότι δὲν ἐσκέφθη νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὴν γοητείαν καὶ τὴν ἠθικὴν ἐπιρροήν, τὴν ὁποίαν ἐξασκεῖ ὁ κληρικὸς εἰς τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν καὶ τὴν Ἑλληνικὴν οἰκογένειαν. Εἶναι δὲ πράγματι θαυμασμοῦ ἄξιοι οἱ κατώτεροι λειτουργοὶ τοῦ κλήρου, διότι παρὰ τὴν πλήρη ἐγκατάλειψιν αὐτῶν, παρὰ τὴν γλίσχρον αὐτῶν ἀμοιβήν, οὔτε ἐξευτελίζονται, οὔτε ἐκπίπτουσι τῆς ἀξιοπρεπείας αὐτῶν, ἐξ ἐναντίας μάλιστα ἐπισπῶνται τὴν ἐκτίμησιν καὶ τὸν σεβασμὸν τοῦ ποιμνίου των, διὰ τὴν σεμνὴν καὶ εὐσεβῆ πολιτείαν των ἐν τῇ ἑλληνικῇ κοινωνίᾳ. Ἀλλ’ ἴδωμεν ἆρά γε, ἡ ἀγαθὴ πρόθεσις καὶ ὁ πρακτικὸς σκοπός, τὸν ὁποῖον οἱ συντάκται τοῦ νόμου τούτου εἶχον, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ; Πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ δὲν θὰ ὑπάρχωσι πολλοὶ συνήγοροι τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου. Ἄλλως τε καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὁ ὁποῖος προέβη εἰς τὴν δημοσίευσιν τοῦ Διατάγματος, ὥρισε μερικὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου καὶ ἐνέκρωσεν ἄρθρα τινά, ἄλλα δὲ μετερρύθμισεν.

§165Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔθεσεν ἐν ἰσχύϊ τὰ ἄρθρα ταῦτα· ἔθεσεν εἰς ἰσχὺν μόνον ὡρισμένα ἄρθρα, διότι τὸ λέγει ὁ νόμος.

§166Γ. ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ καὶ παρὰ τὴν μερικὴν ἐφαρμογὴν ὁ νόμος οὗτος ἐξακολουθεῖ νὰ ἔχῃ ἀτελείας ῥιζικωτάτας. Πάντες γνωρίζομεν, κύριοι Βουλευταί, ὅτι οἱ πόροι τῶν ναῶν προέρχονται ἐκ τῆς προαιρετικῆς εἰσφορᾶς τῶν πιστῶν, τῆς κινητῆς καὶ ἀκινήτου περιουσίας τῶν ναῶν, ἐκ τῆς περιφορᾶς δίσκων καὶ ἐκ δωρεῶν προερχομένων εἴτε ἐν ζωῇ εἴτε μετὰ θάνατον ἀπὸ τῶν χριστιανῶν. Οἱ πόροι οὗτοι, φαίνεται, δὲν ἤρκεσαν εἰς τὸν νομοθέτην καί, ὡς νὰ μὴ ἤρκουν τόσοι ἄλλοι φόροι, τοὺς ὁποίους βαρέως φέρει ὁ ἑλληνικὸς λαός, προσέθηκεν οὗτος καὶ πέμπτον ἀκόμη, τὴν ἐπιβολὴν πεντηκονταλέπτου καταβολῆς κατὰ μῆνα δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἡ ἐπιβολὴ φορολογίας, διότι καὶ αὐτὴ εἶναι φορολογία, προκειμένου περὶ ἐκπληρώσεως καθήκοντος θρησκευτικοῦ εἰς τὸν Ἕλληνα, εἶναί τι ἀντικείμενον εἰς τὸν χαρακτῆρα καὶ τὰς παραδόσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, σημαίνει δὲ ὅτι ὁ νομοθέτης δὲν ἐψυχολόγησε καὶ τὰς ἠθικὰς διαθέσεις καὶ τὸ φιλόθρησκον αἴσθημα, τὸ ὁποῖον διακρίνει τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Διότι ὁ φόρος οὗτος πρόκειται νὰ εἰσπραχθῇ, ὅπως εἰσπράττεται ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν, ὅπως εἰσπράττεται ὁ φόρος τοῦ ἐπιτηδεύματος καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι δημόσιοι φόροι, διὰ τοῦ δημοσίου εἰσπράκτορος. Ἀλλ’ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει διδαχθῆ ἀπὸ λίκνου καὶ ἐκ παραδόσεων νὰ συνεισφέρῃ ὑπὲρ τῶν ἱερῶν καθιδρυμάτων καὶ ὑπὲρ τῶν λειτουργῶν τῆς Ἐκκλησίας πᾶν ὅ,τι δύναται, οὐχὶ μόνον ἐκ τοῦ περισσεύματος, ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ ὑστερήματος αὐτοῦ. Ἅπαντα τὰ καθιδρύματα, οἱ ἱεροὶ ναοὶ καὶ αἱ μοναὶ ἔχουσιν ἀνεγερθῆ διὰ γενναίων δωρεῶν προαιρετικῶν καὶ οὐχὶ ἐπιβεβλημένων. Διότι ὁ Ἕλλην δὲν ἔχει ἀνάγκην γραπτοῦ νόμου, ὅπως πράξῃ τὸ ἱερὸν τοῦτο καθῆκον, ἀλλὰ τὸν προάγει ὁ ἄγραφος νόμος, ὁ ἠθικὸς νόμος ὁ πηγάζων ἐκ τοῦ βαθυτάτου αἰσθήματος, τὸ ὁποῖον διαπνέει αὐτὸν ὑπὲρ τῆς Θρησκείας του, ὑπὲρ τῆς Ἐκκλησίας. Δὲν νομίζω, Κύριοι, ὅτι πρέπει οἱ ἐφημέριοι τοῦ ναοῦ νὰ μισθοδοτῶνται, ὅπως οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι. Ὅταν οἱ ἐνορῖται γνωρίζωσιν, ὅτι πληρώνονται ὡς οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι, θὰ παύσωσι νὰ ἀπονέμωσι πρὸς αὐτοὺς τὸν σεβασμόν, ὃν ἀπονέμουσι σήμερον, καὶ θὰ παύσωσι νὰ ἀνταμείβωσιν αὐτοὺς ἐλευθεριώτατα καὶ γενναιότατα ὅπως σήμερον, ὅταν ὁ ἱερεὺς πρόκειται νὰ ἐκτελέσῃ ἱεροτελεστίαν. Ἄλλως τε καὶ σήμερον μισθοδοτοῦνται οἱ ἐφημέριοι ἀναλόγως τῶν πόρων τῶν ναῶν, οὔτε ἀφήνει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τὸν ἱερέα του ἐν στερήσει, ἀλλὰ τοὐναντίον τῷ παρέχει πάντα τὰ μέσα, ὅπως βιοῖ ἐν ἀνέσει καὶ αὐταρκείᾳ μετὰ τῆς οἰκογενείας του. Παρὰ τίνων δὲ θὰ εἰσπράττηται ὁ φόρος οὗτος; Παρὰ τοῦ ὡρισμένου ἀριθμοῦ ἐνοριτῶν, 400 τὸν ἀριθμόν. Βεβαίως διὰ τὰς μεγαλουπόλεις τὸ ἄρθρον τοῦτο τοῦ νόμου εἶναι ἐντελῶς ἀνεφάρμοστον. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλίσητε 400 ἐνορίτας εἰς ἕκαστον ἐνοριακὸν ναόν; Σᾶς φέρω παράδειγμα ἁπλούστατον· περὶ τὸν Μητροπολιτικὸν ναὸν καὶ εἰς ἀκτῖνα 300 μέτρων πέριξ αὐτοῦ ὑπάρχουσιν ἓξ ναοί, ἡ Ῥόμβη, ἡ Καπνικαρέα, τὸ Μοναστηράκι, ἡ Ἁγία Εἰρήνη καὶ ἡ Χρυσοσπηλαιώτισσα, εἰς τὸ τμῆμα δὲ τοῦτο τῆς πόλεως κατὰ τὸ πλεῖστον βλέπετε καταστήματα, κατοικίας δὲ οἰκογενειῶν ὀλιγίστας. Ποῦ θὰ εὕρητε τοὺς 2,400 ἐνορίτας, ὅσοι πρέπει νὰ ἀπαρτίζωσι τὸ σύνολον τῶν ἐνοριτῶν τῶν ἓξ τούτων ναῶν; Τί θὰ γίνῃ λοιπόν; Ἢ θ’ ἀναγκασθῆτε νὰ κλείσητε δύο ἢ τρεῖς τῶν ναῶν τούτων ἢ θὰ σπεύσητε εἰς ἄγραν ἄλλων ἐνοριτῶν ἐξ ἄλλων συνοικιῶν, τὸ ὁποῖον ὅμως ἀπαγορεύει ὁ νόμος, ὅστις ὁρίζει ὡς ἐνορίτας τοὺς πέριξ τῶν ναῶν οἰκοῦντας. Εἰς μικρὰς ἐπαρχιακὰς πόλεις, ἔνθα ἑκάστη οἰκογένεια κατοικεῖ εἰς ἰδιόκτητον οἰκίαν, τὸ τοιοῦτον εἶναι ἴσως κατορθωτόν· ἀλλὰ προκειμένου περὶ μεγαλουπόλεων, ὅπου αἱ οἰκογένειαι καθ’ ὡρισμένον μῆνα τοῦ ἔτους ἀλλάσσουσι κατοικίαν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχητε πολλοὺς καὶ τακτικοὺς ἐνορίτας, ἄρα τὰς ὑπὸ τοῦ νόμου προβλεπομένας εἰσπράξεις; Προκειμένου ἤδη περὶ τῶν ἐπιτρόπων τῶν ναῶν, τούτους, κατὰ τὸν νόμον, θὰ ἐκλέγωσιν οἱ ἐνορῖται. Μέχρι τοῦδε γνωρίζετε πάντες, Κύριοι, ὅτι τοὺς ἐπιτρόπους τῶν ναῶν τοὺς ἐκλέγουσι τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια, τὰ ὁποῖα, ὡς ἀντιπροσωπεύοντα τὸν λαὸν εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζωσι πάντας τοὺς συμπολίτας των καὶ νὰ διακρίνωσι ποῖοι εἶναι οἱ μᾶλλον εὐυπόληπτοι καὶ οἱ μᾶλλον ἔντιμοι τῶν πολιτῶν, εἰς τοὺς ὁποίους δύνανται νὰ ἐμπιστευθῶσι τὴν διοίκησιν καὶ διαχείρισιν τῶν ναῶν. Ἀλλ’ ἤδη, κατὰ τὸν νόμον, τοὺς ἐπιτρόπους θὰ ἐκλέγωσιν οἱ ἐνορῖται. Ἀλλ’ οἱ ἐνορῖται οὗτοι, ὅπως τοὺς ἐννοεῖ ὁ νόμος, πρῶτον δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποτελέσωσι τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμὸν καὶ δεύτερον οἱ ἐνορῖται πρέπει νὰ ἐκλέγωσι τοὺς ἐπιτρόπους προσερχόμενοι εἰς δημόσιον ἢ δημοτικὸν κατάστημα, ἔνθα θὰ γίνηται ἐκλογὴ διὰ ψηφοδελτίων. Ἀλλ’ ὅτε οἱ ἐκλογεῖς, Κύριοι, δὲν μεταβαίνουσιν, ὡς ὀφείλουσιν, εἰς τὰ ἐκλογικὰ τμήματα, ἵνα ἀσκήσωσι τὸ ὕψιστον τῶν δικαιωμάτων των, νὰ ἐκλέξωσι τὸν Βουλευτὴν καὶ τὸν Δήμαρχον —καὶ ὅμως αὐτοὶ κυρίως γογγύζουσι διὰ τὴν κρατοῦσαν κατάστασιν—περιμένετε νὰ μεταβῶσιν εἰς τὸ τμῆμα, ἵνα ἐκλέξωσι τὸν ἐπίτροπον τῆς ἐκκλησίας; Τί θὰ γίνῃ λοιπόν; Θὰ προσέλθωσιν ὀλίγοι ἐξ αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐκλέξωσιν ὡς ἐπιτρόπους πρόσωπα ἐπιδιώκοντα τὸ ἀξίωμα τοῦτο, ἐνῷ τὰ δημοτικὰ Συμβούλια ἐκλέγουσι πρόσωπα ἐντιμότατα, τὰ ὁποῖα οὔτε κἄν φαντάζονται ὅτι πρόκειται νὰ διορισθῶσιν. Ἀφήνω δὲ ὅτι καὶ ἡ ἐκλογὴ τῶν ἐφημερίων θὰ ἐνεργῆται ἐντὸς τῶν ναῶν. Ἀγῶνες μεγάλοι ἔγιναν, διὰ νὰ ἐκλείψῃ πλέον ἡ ἀσχημία τοῦ νὰ χρησιμεύωσιν οἱ ναοὶ ὡς ἐκλογικὰ τμήματα καὶ τόποι ψηφοφορίας· καὶ ὅμως διὰ τοῦ νόμου τούτου χρησιμοποιοῦμεν καὶ πάλιν τοὺς ναοὺς ὡς ἐκλογικὰ κέντρα, ὅπου θὰ διαπληκτίζωνται οἱ ἐνορῖται περὶ τὴν ἐκλογὴν τῶν ἐπιτρόπων, τὴν συζήτησιν καὶ ψήφισιν τῶν προϋπολογισμῶν καὶ ἀπολογισμῶν τῶν ναῶν κ. λ. π.

§167Μ. ΓΑΛΑΝΟΣ. Αὐτὸ ἀπαιτεῖ διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν ἐφημερίων ἡ παράδοσις τῆς Ἐκκλησίας.

§168Γ. ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος ὅμως οὗτος εἶναι καὶ ἀντισυνταγματικός, διότι δημεύει ἢ μᾶλλον κληρεύει τὴν περιουσίαν τῶν ναῶν, ἡ ὁποία εἶναι περιουσία τῶν δήμων. Πάντες γνωρίζετε ὅτι οἱ δῆμοι ἐγγυῶνται εἰς συνομολογήσεις δανείων πρὸς ἀποπεράτωσιν οἱουδήποτε ναοῦ, διότι δὲν ἀρκεῖ ἡ αὐτοπροαίρετος εἰσφορὰ τῶν ἐνοριτῶν. Κατ’ ἀνάγκην οἱ δῆμοι προέρχονται ἀρωγοὶ καὶ ἐγγυῶνται τὴν συνομολόγησιν τοιούτων δανείων ἑκατοντάδων χιλιάδων δραχμῶν· συνήθως μάλιστα καταβάλλουσιν αὐτοὶ τὴν τοκοχρεολυσίαν, ὡς συμβαίνει τοῦτο μὲ τὸν δῆμον Ἀθηναίων, ὅστις πληρώνει τοὺς τόκους δανείων πολλῶν ναῶν τῆς πρωτευούσης. Παράδειγμα φέρω τὸν ἀνεγειρόμενον ναὸν τοῦ ἁγίου Διονυσίου τοῦ Ἀρεοπαγίτου· ὁ ναὸς οὗτος βεβαίως θὰ εἶναι δυσχερέστατον ἢ μᾶλλον ἀδύνατον ν’ ἀποπερατωθῇ ἄνευ τῆς συνομολογήσεως μεγάλου δανείου, διότι, διὰ νὰ ἀποπερατωθῇ οὗτος, ἀπαιτεῖται δαπάνη 120,000 δραχμῶν. Ὁ ναὸς ἔχει σήμερον, νομίζω, κεφάλαιον 30,000 δραχμῶν, ἀλλ’ εἶναι ἀδύνατον διὰ τοῦ ποσοῦ τούτου νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ἐργασία, νὰ ὑψωθῶσιν οἱ τοῖχοι καὶ νὰ κατασκευασθῇ ὁ τροῦλλος· ἠγγυήθη δὲ ὁ δῆμος πέρυσι διὰ τὴν συνομολόγησιν δανείου 70,000 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου, ἐνεκρίθη ὑπὸ τῆς Νομαρχίας, ἀφοῦ προηγουμένως ἐνεκρίθησαν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τὰ σχέδια καὶ ὁ Προϋπολογισμὸς τῆς δαπάνης, τὰ συνταχθέντα ὑπὸ τῆς μηχανικῆς ὑπηρεσίας τοῦ δήμου. Ἀλλ’ ἀφ’ ἧς ἡμέρας ὁ νόμος οὗτος ἐψηφίσθη καὶ ἐδημοσιεύθη γενόμενος νόμος τοῦ Κράτους τὸ δάνειον τοῦτο ἔμεινεν ἀπραγματοποίητον, δὲν γνωρίζω δὲ διὰ τίνων μέσων θὰ καταστῇ δυνατὸν ὁ ναὸς οὗτος, ὁ ὁποῖος τιμᾶται ἐπ’ ὀνόματι τοῦ πολιούχου τῆς πόλεως καὶ ὁ ὁποῖος ἔπρεπε νὰ εἶναι ὁ μᾶλλον περίλαμπρος ναός, ἀντάξιος τῆς μνήμης τοῦ πρώτου καὶ σοφοῦ ἱεράρχου τῆς πρωτευούσης, δὲν γνωρίζω, λέγω, διὰ τίνων μέσων θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ἀποπερατωθῇ σήμερον. Τὰς παρατηρήσεις ταύτας ἐθεώρησα καλὸν νὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν, κ. Βουλευταί. Τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἀπουσιάζοντος, παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἐν τῇ ὀξυτάτῃ αὑτοῦ ἀντιλήψει σκεφθῇ σοβαρώτατα κατὰ τίνα τρόπον δύναται νὰ ἐξευρεθῇ προσφυέστερος τρόπος, ὅπως ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος οὗτος, ὥστε νὰ ἐπιτευχθῇ καὶ ἡ ὑλικὴ ἀνεξαρτησία τοῦ κλήρου, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου βεβαίως ἐξ ἴσου πάντες ἐνδιαφερόμεθα, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀνέγερσις νέων ναῶν, ἀποπεράτωσις ἡμιτελῶν τοιούτων διὰ τῆς ἐξευρέσεως μέσου πρὸς συνομολόγησιν δανείου, διότι βεβαίως δάνειον ἑκατοντάδων χιλιάδων δραχμῶν, ὅσαι ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν κατασκευὴν τοιούτων μνημειακῶν ἔργων, ὡς εἶναι οἱ ναοί, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνομολογηθῶσι σήμερον, ἐὰν ἐξαρτήσωμεν τὸ τοιοῦτον ἀπὸ νέα νομικὰ πρόσωπα, τοὺς ἐνοριακοὺς ναούς, ὁποῖα ὁρίζει ὁ περὶ ἐνοριῶν νόμος.

§169Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν, κύριε Πρόεδρε, τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν δημοτῶν Εὔας. Οἱ ἀναφερόμενοι παραπονοῦνται ὅτι καταδιώκονται ἀπηνῶς διὰ τὴν εἴσπραξιν χρεῶν παλαιῶν χρήσεων. Ἂν ἐπρόκειτο περὶ νέων ὀφειλῶν, βεβαίως ἐγὼ δὲν ἤθελον ὑποστηρίξει τὴν ἀναφορὰν τούτων, ἀλλά, ἀφοῦ ἐπλήρωσαν ἐφέτος χρέη τῶν τελευταίων δύο καὶ τριῶν ἐτῶν, καταδιώκονται εἶτα ὑπὸ τοῦ ταμείου τῆς Μεσσηνίας διὰ χρέη καθυστερούμενα ἀπὸ δεκαετίας. Νομίζω λοιπὸν ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ εἰσακουσθῶσι τὰ παράπονα τῶν ἀναφερομένων, διότι ἄλλως εἶναι ἀδύνατον νὰ κατορθώσωσι νὰ πληρώσωσι χρέη, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπλήρωσαν ἐπὶ δεκαετίαν ὁλόκληρον, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ εὐαρεστηθῇ νὰ εἰσακούσῃ τὴν ἀναφορὰν τῶν δημοτῶν Εὔας καὶ τῶν κατοίκων Μεσσήνης...

§170Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Πρόκειται περὶ ὀφειλομένων ἐκ φόρων;

§171Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Ἐκ φόρων.

§172Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὑπάρχει διαφορά.

§173Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Ἐστάλη τηλεγράφημα ὀλίγον ἀσαφές. Πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναστείλῃ τὴν καταδίωξιν.

§174Ε. ΜΠΑΡΔΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ καταδιώκονται δι’ ὅλα τὰ χρέη ἤδη, ὁπότε εἶναι ἡ ἐποχὴ τῆς καλλιεργείας. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ λόγῳ τῶν ζημιῶν, τὰς ὁποίας ὑπέστησαν κατὰ διαφόρους περιστάσεις, εὑρίσκονται εἰς τελείαν ἀνικανότητα νὰ ἐκπληρώσωσι τὰς ὑποχρεώσεις των, καὶ διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δείξῃ ποιάν τινα ἐπιείκειαν ὅσον ἀφορᾷ τὴν εἴσπραξιν καί, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ τοῖς δοθῇ προθεσμία τις, διότι ἄλλως τὸ ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι νὰ κλεισθῶσιν αὐτοὶ εἰς τὰς φυλακάς, διότι εὑρίσκονται εἰς πλήρη ἀνικανότητα νὰ πληρώσωσι, καὶ θὰ εὑρίσκηται τὸ Δημόσιον εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ πληρώνῃ, διὰ νὰ τοὺς τρέφῃ, καὶ αὐτοὶ νὰ ἐγκαταλείψωσι τὰ κτήματά των ἀκαλλιέργητα.

§175Α. ΠΕΡΡΩΤΗΣ. Μετὰ τὰς συστάσεις, κύριε Πρόεδρε, τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου δὲν ἔχω ἄλλο τι νὰ προσθέσω εἰμὴ νὰ εἴπω ὅτι ἡ εἴσπραξις τῶν δημοσίων ἐσόδων δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ γίνεται κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς καλλιεργείας, διότι πάντες γνωρίζετε εἰς ποίαν οἰκονομικὴν καχεξίαν εὑρίσκονται οἱ ἄνθρωποι κατὰ τὴν ἐποχὴν αὐτήν, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον βλέπομεν τὸ ἀποτέλεσμα ὅτι ἄλλοι ἀναγκάζονται νὰ ἐγκαταλείψωσι τὰ κτήματά των ἀκαλλιέργητα πρὸς ἀποφυγὴν συλλήψεων, ἄλλοι δὲ συλλαμβανόμενοι νὰ παραμένωσιν ἐν ταῖς φυλακαῖς, οὐχὶ διότι δὲν θέλουσι νὰ πληρώσωσιν, ἀλλὰ διότι δὲν δύνανται νὰ ἐκπληρώσωσι τὰς πρὸς τὸ Δημόσιον ὑποχρεώσεις των. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατάξῃ τὴν ἀναστολὴν τῆς καταναγκαστικῆς εἰσπράξεως, τοῦτο δὲ πράττων ἂς εἶναι βέβαιος ὅτι ἐκπληροῖ ἐπιβεβλημένην φιλανθρωπίας ὑποχρέωσιν καὶ ὡς ἀτόμου καὶ ὡς Ὑπουργοῦ.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαχελᾶς ἀπών. Ὁ κ. Βακαλόπουλος.

§177Φ. ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν μετὰ τῶν ἀξιοτίμων προλαλησάντων συναδέλφων, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν αἴτησιν ταύτην τῶν συμπολιτῶν μας, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον, ὡς μανθάνω ἐκ σημερινῆς ἐπιστολῆς, ἀπηνῶς ἐνεργεῖται ἐκεῖ ἡ καταδίωξις. Ἡ σημερινὴ ἐποχὴ δὲν εἶναι ἡ κατάλληλος διὰ τὰ σταφιδοφόρα μέρη πρὸς εἴσπραξιν δημοσίων φόρων, καθόσον οἱ σταφιδοκτήμονες πάντες οὐχὶ μόνον μετὰ δυσκολίας πορίζονται τὰ πρὸς τὸ ζῆν ἀναγκαῖα, ἀλλὰ καὶ δανείζονται ἐπὶ βαρυτάτοις τόκοις, ὅπως ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰ βαρέα τῆς καλλιεργείας ἔξοδα. Νομίζω ὅτι ὄχι μόνον σήμερον ὁ κ. Ὑπουργός, ἀλλ’ αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην, καθ’ ἣν συμπίπτει ἡ καλλιέργεια εἰς τὰ σταφιδοφόρα μέρη, πρέπει νὰ δίδωσι μίαν σιωπηρὰν ἀναστολὴν τῆς καταδιώξεως πρὸς εἴσπραξιν τῶν δημοσίων ἐσόδων δι’ ὅλα τὰ σταφιδοφόρα μέρη. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν αἴτησιν ταύτην καὶ διατάξῃ τὰ δέοντα, πρέπει δὲ νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει ὅτι ὁ Μεσσηνιακὸς λαός, λαὸς κατ’ ἐξοχὴν ὑπερήφανος καὶ γενναῖος εἰς τὰς πρὸς τὸ Κράτος εἰσφοράς του, δὲν θὰ ἐζήτει τοιαύτην παραχώρησιν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως αὐτοῦ, ἂν μὴ βαρεῖα ἀνάγκη ἐπίεζεν αὐτόν.

§178Α. ΠΕΤΡΟΜΑΝΙΑΤΗΣ. Καὶ ἐγὼ συμφωνῶ μὲ τὴν σύστασιν τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων καὶ παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως συστήσῃ μέτρα ἐπιεικείας διὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν διαφόρων χρεῶν, διότι ἕνεκα τῆς πενίας, ἥτις μαστίζει τὰ μέρη ἐκεῖνα, καὶ ἕνεκα τῆς ἐποχῆς τοῦ ἔτους δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ ἄνθρωποι νὰ πληρώσωσι. Παρεκάλεσα καὶ ἰδιαιτέρως τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅστις μοὶ ὑπεσχέθη ὅτι θὰ λάβῃ μέτρα.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς πρὸς ἀποξήρανσιν τῆς λίμνης Τάκας.

§180Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§181Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ζήτημα τῶν ἑλῶν, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ζήτημα Ἑλληνικὸν καὶ δὲν θὰ παύσῃ ἀπασχολοῦν τὴν Βουλήν, ἐφ’ ὅσον μέγισται ἐκτάσεις καλύπτονται ὑπὸ τῶν ἑλῶν ἀφ’ ἑνός, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὑπὸ τῆς Πολιτείας δὲν λαμβάνονται σοβαρὰ μέτρα πρὸς ἀπαλλαγὴν τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ ἀπὸ τῆς μάστιγος ταύτης. Ἐξαιρετικῶς ὁ Μαντινειακὸς λαὸς δικαιοῦται ὑπὲρ πάντα ἄλλον νὰ ζητήσῃ τὴν προστασίαν τῆς Πολιτείας πρὸς σωτηρίαν αὐτοῦ ἀπὸ τῶν ἑλῶν. Τοῦτο δέ, ὄχι μόνον διότι μέγισται καὶ εὐφορώταται ἐκτάσεις τῆς Μαντινείας κατακλύζονται ὑπὸ τῶν ἑλῶν, ὅπως ἀνέπτυξεν ὁ προλαλήσας συμπολίτης μου κ. Μπακόπουλος, ἀλλὰ διότι κυρίως ἡ Πολιτεία ἔχει ἀναλάβει ἰδιαιτέραν ὑποχρέωσιν, ὅπως ἔλθῃ ἀρωγὸς εἰς τὸν Μαντινειακὸν λαὸν ἀναφορικῶς εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ διότι δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους. Λέγω ὅτι ἔχει ἀναλάβει ἰδιαιτέραν ὑποχρέωσιν ἡ Πολιτεία, διότι, ὡς γνωρίζετε, κατὰ τὸ 1906 χάριν τῆς εὐνοϊκῆς διὰ τὴν καπνοπαραγωγήν μας συμβάσεως μετὰ τῆς Αἰγύπτου ἐπεβλήθη βαρύτατος φόρος ἐπὶ τῆς παραγωγῆς τῆς ἰνδικῆς καννάβεως, ἡ ὁποία καλλιεργεῖται ἀποκλειστικῶς ἐν Μαντινείᾳ καὶ εἰς ἐλάχιστα μέρη τῆς Κορινθίας, ἀπετέλει δὲ μέχρι τοῦ 1906 τὸ ἕτερον τῶν κυριωτάτων γεωργικῶν προϊόντων τῶν μερῶν αὐτῶν. Ὅτε συνεζητεῖτο ὁ νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπεβλήθη ὁ βαρύτατος ἐπὶ τῆς ἰνδικῆς καννάβεως φόρος, ὁ Μαντινειακὸς λαὸς ἐζήτησεν, ὅπως μὴ ἐπιβληθῇ ὁ φόρος διὰ μιᾶς, ἵνα δοθῇ καιρὸς εἰς αὐτὸν νὰ εἰσαγάγῃ νέα εἴδη καλλιεργείας καὶ μὴ ἐπιβαρυνθῇ αὐτὸς καὶ μόνος μέχρι συντριβῆς χάριν τῆς ὠφελείας, τὴν ὁποίαν θὰ προσεπορίζοντο οἱ καπνοπαραγωγοί. Δυστυχῶς ὅμως αἱ συστάσεις τῶν κατοίκων τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας δὲν εἰσηκούσθησαν, καὶ ἐπεβλήθη ἀμέσως τότε ὁ βαρύτατος φόρος, ὁ ὁποῖος σπουδαίως ἔβλαψε τὴν παραγωγὴν τῆς Μαντινείας. Ἀλλά, ἀφοῦ ἔγινε τοῦτο, ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν ἡ Πολιτεία νὰ ἔλθῃ ἐκ τῶν ὑστέρων ἀρωγὸς εἰς τοὺς κατοίκους τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας, ὅπως βοηθήσῃ αὐτοὺς εἰς ἐξουδετέρωσιν τῆς ζημίας ἐκ τῆς τρόπον τινὰ ἀπαγορεύσεως τῆς καλλιεργείας ἑνὸς προσφόρου καὶ πλουτοπαραγωγικοῦ κλάδου τῆς γεωργίας, τῆς καλλιεργείας τῆς ἰνδικῆς καννάβεως. Καὶ ἡ πρωτίστη μέριμνα, τὴν ὁποίαν ἐζήτησαν οἱ κάτοικοι τῆς Μαντινείας, καὶ ἥτις ἐκ τῶν πραγμάτων ἐνεδεικνύετο, ἦτο ἡ ἀποξήρανσις τῶν ἑλῶν, δηλ. ἡ ἀπελευθέρωσις καὶ παράδοσις εἰς τὴν γεωργίαν ἐκτεταμένων καὶ εὐφορωτάτων ἐκτάσεων, ἀλλὰ δυστυχῶς ἕως σήμερον οὐδὲν ἐγένετο. Τὸ πρῶτον βῆμα πρὸς ἀποξήρανσιν τῶν ἑλῶν θὰ ἦτο βεβαίως ἡ προπαρασκευαστικὴ ἐργασία πρὸς ἐξακρίβωσιν τῆς ἐκτάσεως τῆς κατακλυζομένης ὑπὸ τῶν λιμνῶν, ἐξεύρεσιν τοῦ καταλληλοτέρου τρόπου ἀποξηράνσεως καὶ ὑπολογισμὸν τῆς δαπάνης, ἡ ὁποία θὰ ἀπῃτεῖτο δι’ αὐτήν. Κατὰ τῆς ἐκτελέσεως τῆς τοιαύτης ἐργασίας δὲν δύναται νὰ ἀντιταχθῇ ἡ δῆθεν ἀνεπάρκεια τῶν πόρων τοῦ Κράτους, ἐπειδὴ εὐτυχῶς διὰ τὴν ἐπαρχίαν Μαντινείας ὑπάρχουσι τὰ ἀναγκαῖα χρηματικὰ μέσα πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς προπαρασκευαστικῆς αὐτῆς ἐργασίας, διότι αἱ εἰσπράξεις ἐκ τοῦ φόρου τῆς ἰνδικῆς καννάβεως κατατίθενται εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ εἶναι προωρισμέναι πλὴν ἄλλων καὶ διὰ τοιαύτας ἐργασίας.

§182Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Διὰ τὴν ἀποξήρανσιν, ὄχι διὰ τὴν μελέτην.

§183ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Παρακαλῶ· ἐγὼ ὑποστηρίζω ὅτι εἰς τὴν ἀποξήρανσιν περιλαμβάνεται καὶ ἡ μελέτη τῆς ἀποξηράνσεως. Διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τὸ ποσὸν εἶναι ἐντελῶς ἀσήμαντον καὶ δὲν δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ἐνῷ διὰ τὴν μελέτην εἶναι ἐπαρκὲς καὶ δύναται νὰ συντελέσῃ νὰ γίνῃ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον ἡ ἐργασία. Κατὰ τὰς πληροφορίας, ἃς ἔλαβον παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει ἤδη κατατεθῆ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ποσὸν 80.000 δραχμῶν. Καὶ βεβαίως τὸ ἀναλογοῦν εἰς τὸν δῆμον Τεγέας ποσὸν τῶν 307 δρχ. δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ διὰ τὴν μελέτην τῆς ἀποξηράνσεως τῆς λίμνης Τάκας, δι’ ἣν προεκλήθη ἡ συζήτησις καὶ διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τῆς ὁποίας ἐκθύμως συνηγορῶ, ἀλλὰ διὰ τὴν δαπάνην τῆς μελέτης αὐτῆς εἶναι δίκαιον νὰ ἔλθῃ συνεπίκουρος ὁ δῆμος Τριπόλεως, διότι πλεῖστοι δημόται αὐτοῦ ἔχουσι τὰ κτήματά των εἰς τὴν Τάκαν, ἔχει δὲ ὁ δῆμος Τριπόλεως εἰς τὸ ἐνεργητικόν του ἐκ τοῦ φόρου τῆς ἰνδικῆς καννάβεως δρ. 11.000. Ἤθελον λοιπὸν νὰ παρακαλέσω τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὅπως δυνάμει τοῦ νόμου περὶ φορολογίας τῆς ἰνδικῆς καννάβεως προκαλέσῃ τὴν ἔκδοσιν Β. Διατάγματος ἐπὶ τῇ βάσει γνωμοδοτήσεως τῆς ὑπὸ τοῦ νόμου προβλεπομένης ἐπιτροπῆς, ὅπως διατεθῇ ἐκ τῶν ἐσόδων τῶν φόρων τῆς ἰνδικῆς καννάβεως τὸ ἀναγκαῖον χρηματικὸν ποσὸν πρὸς παρασκευὴν μελέτης διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τῶν ἑλῶν τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας, ἰδίως δὲ τοῦ ἕλους τῆς Κανδήλας, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ μέγιστον ἐξ ὅλων, τοῦ ἕλους τῆς Μαντινείας καὶ τοῦ ἕλους Τάκας. Ὅπως δὲ εἶπεν ὑμῖν ὁ κ. Μπακόπουλος, δὲν θὰ ἐπιβαρύνῃ καθόλου τὴν Πολιτείαν ἡ ἀποξήρανσις, διότι αἱ κατακλυζόμεναι ὑπὸ τῶν ὑδάτων γαῖαι εἶναι εὐφορώταται καὶ οἱ ἰδιοκτῆται εἶναι πρόθυμοι νὰ ὑποστῶσιν οἱονδήποτε βάρος ὑπὸ τύπον εἰδικοῦ φόρου ἢ ὑπὸ οἱονδήποτε ἄλλον τύπον. Κατ’ ἀκολουθίαν πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς ἀποξηράνσεως ἀρκεῖ νὰ δοθῇ ἡ ἐξουσία εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς προπαρασκευαστικῆς ἐργασίας ἐπιβάλῃ διὰ Β. Διατάγματος ὡρισμένον φόρον ἐπὶ τῶν ἀποξηρανθησομένων γαιῶν καὶ παραχωρήσῃ κατόπιν δημοπρασίας τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποξηράνσεως εἰς ἑταιρείαν ἢ ἰδιώτην ὑπὸ ὡρισμένας ἐγγυήσεις, οὕτως ὥστε νὰ μὴ ὑπάρξῃ ἀνάγκη νὰ προηγηθῇ ἄλλη νομοθετικὴ πρόνοια διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποξηράνσεως. Ἐπὶ τοῦ παρόντος ἀρκεῖ διὰ Β. Διατάγματος νὰ διατεθῇ τὸ ἀναγκαῖον χρηματικὸν ποσὸν πρὸς προπαρασκευαστικὴν μελέτην. Ἐπιπροσθέτως λέγω καὶ τοῦτο, ὅτι ὄχι μόνον δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβαρυνθῇ ἡ Πολιτεία διὰ τῆς ἀποξηράνσεως, ἀλλὰ εἶναι καὶ πολὺ ἐνδεχόμενον ἡ ἀποξήρανσις νὰ προσκομίσῃ ἀρκετὸν κέρδος εἰς τὴν Πολιτείαν, διότι εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα ὑπάρχουσιν ἀρκεταὶ ἐκτάσεις, αἱ ὁποῖαι κατακλύζονται ὑπὸ τῶν ὑδάτων διαρκῶς καὶ ἑπομένως εἰς οὐδενὸς ἰδιώτου τὴν κυριότητα ἀνήκουσιν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον γνωρίζω 2000–3000 στρέμματα τοιαῦτα, ἡ ἀξία τῶν ὁποίων θὰ ἀνέλθῃ μετὰ τὴν ἀποξήρανσιν εἰς 500 δρ. κατὰ στρέμμα, ἤτοι ἐν ὅλῳ εἰς 1.500.000–2.000.000 δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι δίκαιον νὰ περιέλθωσιν ἐν μέρει εἰς τὸ Κράτος καὶ ἐν μέρει εἰς τὰς σχετικὰς κοινότητας. Συνενῶν λοιπὸν καὶ ἐγὼ τὰς συστάσεις μου πρὸς τὰς συστάσεις τοῦ κ. Μπακοπούλου παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως διὰ Β. Διατάγματος προκαλέσῃ τὴν διάθεσιν τῶν χρημάτων πρὸς προπαρασκευαστικὴν ἐργασίαν καὶ ἀφ’ ἑτέρου λάβῃ νομοθετικὴν πρόνοιαν, ὅπως μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς προπαρασκευαστικῆς ἐργασίας ἐπιβληθῇ ἡ κατάλληλος φορολογία ἐπὶ τῶν ἀποξηρανθησομένων γαιῶν πρὸς κάλυψιν τῶν δαπανῶν καὶ παραχωρηθῇ ἡ ἐκτέλεσις τῆς ἀποξηράνσεως εἰς κατάλληλον ἐπιχειρηματίαν κατόπιν δημοπρασίας καὶ ὑπὸ ὡρισμένας ἐγγυήσεις.

§184Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§185Α. ΒΟΥΤΣΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§186ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ μικρὸν τῆς αἰτουμένης δαπάνης μοὶ δίδει τὸ ἐνδόσιμον νὰ πιστεύω ὅτι δὲν θὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν ὁ συνάδελφος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐγγραφῇ ἡ πίστωσις αὕτη. Παρακαλῶ ἐν τούτοις νὰ πιστεύσητε ὅτι τὸ ἔργον τῆς ἀποξηράνσεως τῶν ἑλῶν καὶ λιμνῶν ἀπασχολεῖ σοβαρώτατα τὴν Κυβέρνησιν, διότι, ἐνῷ ἄλλοτε ἐνεγράφοντο πιστώσεις καὶ δὲν ἐπραγματοποιοῦντο, ἡ Κυβέρνησις πράττει τοὐναντίον, ἐπιχειρεῖ μελέτας καὶ ἐκεῖ ὅπου οὐδεμία πρόνοια ἔχει ληφθῇ. Καὶ αὐτὰς ἀκόμη τὰς ἡμέρας ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπωφεληθεὶς τὴν ἐντεῦθεν διάβασιν ἐκ Κρήτης Ὁλλανδοῦ ὑδραυλικοῦ διεβίβασεν εἰς αὐτὸν τὴν ἐπιθυμίαν του καὶ κατώρθωσε νὰ τὸν πείσῃ, ἵνα ἐπιχειρήσῃ ταξίδιόν τι ἀνὰ τὴν Ἑλλάδα, ὅπως ἐπιθεωρήσῃ καὶ συλλάβῃ ἰδέαν ἐν γενικαῖς γραμμαῖς περὶ τῶν ἔργων ἀποξηράνσεως ἑλῶν καὶ λιμνῶν. Ἡ Κυβέρνησις λοιπὸν σκέπτεται σοβαρῶς νὰ ἐνεργήσῃ πρὸς ἀποξήρανσιν τῶν ἑλῶν καὶ δὲν ἐπαγγέλλεταί τι πρὸς παρηγορίαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μαστίζονται ὑπ’ αὐτῶν.

§187Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄς γίνῃ τώρα ἡ προμελέτη.

§188Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὰς δηλώσεις του, αἵτινες θὰ ἀκουσθῶσι μετ’ ἀνακουφίσεως ἀπὸ τὸν δεινοπαθοῦντα πληθυσμὸν τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας. Τὸν παρακαλῶ δὲ ἐπιπροσθέτως νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του ἐκτὸς τοῦ ἔργου τῆς ὁριστικῆς ἀποξηράνσεως τῶν ἑλῶν καὶ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν καταβοθρῶν αὐτῶν. Εἶναι λυπηρόν, ὅτι, ἐνῷ ἐπὶ τουρκοκρατίας αἱ καταβόθραι ἐκαθαρίζοντο κανονικῶς, σήμερον εἶναι τελείως παρημελημέναι. Εἰς τοῦτο δὲ πρέπει νὰ ἀποδοθῇ ἡ τακτικότης, ἡ αὔξησις καὶ ἡ σχετικῶς μεγάλη διάρκεια τῶν πλημμυρῶν. Τὸν παρελθόντα Σεπτέμβριον τῇ συστάσει τοῦ Νομάρχου Ἀρκαδίας καὶ ἐμοῦ διετάχθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου καὶ ἔγινε πρόχειρος ἐκκαθάρισις τῆς καταβόθρας τοῦ μεγάλου ἕλους τῆς Κανδήλας διὰ δαπάνης 1000 δραχ., ἥτις ἐκκαθάρισις ἔσχε κατὰ τὴν ὁμολογίαν πάντων θαυματουργὰ ἀποτελέσματα. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἐὰν ἐγίνετο τοιαύτη ἐκκαθάρισις κατ’ ἔτος ὅλων τῶν καταβοθρῶν τῶν ἑλῶν τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας, ἤθελον ταῦτα περιορισθῆ εἰς μέγιστον βαθμόν, καὶ οὕτω πολλαὶ ἐσοδεῖαι ἤθελον σωθῆ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ ζήτημα τοῦ καθαρισμοῦ τῶν καταβοθρῶν τόσον μᾶλλον, καθόσον ἡ τελειωτικὴ ἀποξήρανσις δὲν δύναται ἐντὸς βραχυτάτου χρονικοῦ διαστήματος νὰ συντελεσθῇ.

§189Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§190Ι. ΜΑΛΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της τὴν περὶ ἀποξηράνσεως τῶν ἑλῶν καὶ λιμνῶν αἴτησιν, διότι ὡς ἐκ τοῦ ἐπαγγέλματός μου γνωρίζω ὅτι οἱ πέριξ αὐτῶν οἰκοῦντες κατέστησαν ὡς ἐκ τῶν νόσων, ἀπὸ τὰς ὁποίας μαστίζονται, ἀνίκανοι εἰς πᾶσαν ἐργασίαν.

§191Γ. ΒΛΑΣΗΣ. Ὑπὸ τοῦ δημοτικοῦ Συμβουλίου τοῦ δήμου Εὐρωστίνης οὐδέποτε ἐπεβλήθη φόρος ἐπὶ τῶν ὠνίων, καὶ μάλιστα κατ’ ἐπέκτασιν καὶ ἐπὶ τῶν ἐμπορευμάτων, διότι αἱ ἀνάγκαι τοῦ δήμου πληρέστατα ἐξυπηρετοῦνται διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ του. Πρὸ τοῦ τρέχοντος ἔτους ὅμως ὁ νομάρχης Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας ἐνέγραψε φόρον ἐπὶ τῶν ὠνίων αὐτεπαγγέλτως, ἀλλ’ ἔκαμε καὶ πρότασιν, διὰ τῆς ὁποίας ἐζήτησεν ὁ φόρος οὗτος νὰ ἐπεκταθῇ καὶ ἐπὶ τῶν ἐμπορευμάτων, συνεπείᾳ τῆς ὁποίας ἐξεδόθη Β. Διάταγμα καὶ ἐπεβλήθη φόρος καὶ ἐπὶ τῶν ἐμπορευμάτων. Ἐπὶ τῇ φορολογίᾳ ταύτῃ ἐξηγέρθησαν οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Εὐρωστίνης, καὶ εὐλόγως, διότι οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν ἀγνοεῖ ὅτι ἀπό τινων ἐτῶν τοὺς γεωργικοὺς πληθυσμοὺς μαστίζει μεγάλη πενία, ἕνεκα τῆς ὁποίας ἀναγκάζονται νὰ μεταναστεύωσιν εἰς Ἀμερικήν. Κυρίως δὲ ὁ φόρος οὗτος ἔπληξε τὸν λαὸν τῆς Ζαχόλης, διότι οὗτος συνῆλθεν ἐν πανδήμῳ συλλαλητηρίῳ καὶ διὰ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ᾐτήσατο οὗτος, ὅπως τοὐλάχιστον ἀπαλλαγῇ ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν ἐμπορευμάτων, καὶ περιορισθῇ ἡ φορολογία ἐπὶ τῶν ὠνίων μόνον. Ὁ νομάρχης εἶχε δικαίωμα νὰ ἐγγράψῃ τοιαύτην φορολογίαν, διότι ὁ δῆμος Εὐρωστίνης ὀφείλει τῷ Δημοσίῳ ἐκ προκαταβολῶν ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀλλὰ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ὤφειλεν, εἶναι εὐτελὲς καὶ ἠδύνατο νὰ περιορισθῇ νὰ ἐπιβάλῃ φόρον ἀνάλογον καὶ νὰ περιορισθῇ μόνον εἰς τὸν φόρον τῶν ὠνίων, διότι ἐκ τοῦ φόρου τούτου ἠδύνατο νὰ εἰσπραχθῇ ποσὸν 5 ἕως 6 χιλιάδων δραχμῶν, τὸ ὁποῖον ἦτο ἱκανὸν νὰ ἐξοφλήσῃ τὴν πρὸς τὸ Δημόσιον ὀφειλήν. Ἐὰν δὲ δὲν εἰσεπράχθησαν μέχρι τοῦδε, δὲν πταίει ὁ δῆμος, διότι ὁ δῆμος εἶναι εὔπορος, ἀλλὰ πταίει τὸ Δημόσιον, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπεδίωξε καλῶς τὴν εἴσπραξιν αὐτῶν. Ὑψῶν τὴν φωνὴν ὑπὲρ τῶν κατοίκων τοῦ δήμου Εὐρωστίνης παρακαλῶ ὑμᾶς νὰ μὴ λησμονῆτε, ὅτι αἱ δημοτικαὶ τάξεις εἶναι ἡ δύναμις τῶν ἐθνῶν, καὶ ἔχομεν καθῆκον τὴν ἠθικὴν ταύτην δύναμιν νὰ τὴν ἐνισχύσωμεν.

§192Ν. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Ὁ δῆμος Εὐρωστίνης δὲν ὀφείλει λόγῳ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Τί δὲ συμβαίνει; ὁ μὲν δῆμος φέρει τὸ Δημόσιον ὡς ὀφειλέτην, τὸ δὲ Δημόσιον τὸν δῆμον. Ἔχει νὰ εἰσπράξῃ τὸ Δημόσιον ἀπὸ φόρον τῶν ἀροτριώντων 1 καὶ 90 καὶ ἀπὸ φόρον ἀμπέλων 1 καὶ 60. Λοιπὸν νὰ εἰσπράξῃ τοὺς φόρους αὐτοὺς καὶ νὰ τοὺς καταλογίσῃ εἰς τὰ ὀφειλόμενα. Φρονῶ ὅτι ἀδίκως ἐπεβλήθη ἡ φορολογία καὶ πρέπει νὰ ἀρθῇ.

§193ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐὰν πράγματι ὁ δῆμος ἐκεῖνος δὲν ὀφείλῃ εἰς τὸ Δημόσιον, ἐὰν οὕτως ἐξακριβωθῇ τὸ πρᾶγμα, οὐδεμίαν δυσκολίαν θὰ ἔχῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἄρῃ βεβαίως καὶ τὸν φόρον ἐκεῖνον τὸν ἐπιβληθέντα, ἀφοῦ ἐκεῖνοι, ὑπὲρ ὧν ἐπιβάλλεται λέγουσιν ὅτι δὲν τὸν θέλουσι, τὸ δὲ Δημόσιον οὐδένα θὰ ἔχῃ λόγον νὰ τὸν διατηρήσῃ.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἑπόμενον θέμα «ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐφημερίων Καστρακίου» ἀναβάλλεται ἕνεκα ἀπουσίας τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Μαζεΐκων κατὰ τηλεγραφητοῦ Γορτυνίου ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Γκλαβᾶς.

§195ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μοὶ ἐπιτρέπουσι δύο λέξεις οἱ Κύριοι;

§196Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Μετετέθη; Αὐτὸ θέλω νὰ μάθω, κύριε Ὑπουργέ.

§197ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἠγέρθην δι’ αὐτό. Ὁμιλήσατε.

§198Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Καὶ ἄλλοτε, Κύριοι, εἶχον ἐν μέρει ἀπασχολήσει τὴν Βουλήν, σχετικῶς πρὸς τὸν τηλεγραφητὴν τῆς ἰδιαιτέρας μου πατρίδος Μαζεΐκων τῶν Καλαβρύτων· ἐπ’ εὐκαιρίᾳ μάλιστα τῆς διαγωγῆς τοῦ τηλεγραφητοῦ ἐκείνου εἰσῆλθον γενικώτερον καὶ περὶ τοῦ καθόλου κλάδου τοῦ τηλεγραφικοῦ καὶ ἰδιαιτέρως περὶ τοῦ διευθυντοῦ τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων. Εἶχον εἰπεῖ καὶ ἄλλοτε, ὅτι καὶ ἂν πρὸς στιγμὴν ἀποσταλῇ ἐπιθεωρητής, διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὰ καταγγελθέντα, ἀναφορικῶς πρὸς τὸν τηλεγραφητὴν ἐκεῖνον, πάντως τὸ πόρισμα τῆς ἀνακρίσεως τῆς διοικητικῆς θὰ εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὰ πράγματα. Μετέβη πράγματι ἐπιθεωρητής. Ἀλλά, ἀντὶ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν διαφόρων πολιτῶν καὶ νὰ μάθῃ κατὰ πόσον τὰ καταγγελλόμενα εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν ἦσαν βάσιμα καὶ σπουδαῖα καὶ νὰ ὑποβάλῃ τὸ πόρισμα εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν, ἵνα αὕτη λάβῃ μέτρα τὰ προσήκοντα ἐπὶ τοῦ Κυρίου ἐκείνου, τοὐναντίον μετέβη ἐπιθεωρητής, ἐκλείσθη μὲ τὸν τηλεγραφητήν, τὰ εἶπον, ἔμεινον καθ’ ὅλα σύμφωνοι, ἐπανέκαμψε καὶ ὑπέβαλε τὴν σχετικήν του ἔκθεσιν! Ἐξηντλήθη πλέον ἡ ὑπομονὴ τῶν πολιτῶν ἐκείνων. Ἀφοῦ ἡ Γενικὴ Διοίκησις δὲν ἠθέλησε νὰ κάμῃ τι, ἀνεφέρθησαν πρὸς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων. Διὰ τῆς ὑποβληθείσης αἰτήσεως, τί, φρονεῖτε, λέγουσιν οἱ πολῖται ἐκεῖνοι; Πρῶτον, πᾶς εἰσερχόμενος εἰς τὸ τηλεγραφεῖον ἀποκαλεῖται ἄτιμος καὶ κίναιδος. Τὸ ἀναφέρουσιν ἐκεῖ.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν λέξιν αὐτὴν εἶναι καλὸν νὰ μὴ τὴν ἐπαναλάβητε καὶ σεῖς.

§200Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Δεύτερον, εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν οἱ μεταβαίνοντες, ὅπως λάβωσι τὰς διαφόρους αὐτῶν χρηματικὰς ἐπιταγάς, αἱ ὁποῖαι ἀποστέλλονται ἐξ Ἀμερικῆς, ἂν δὲν μεταβῶσι μὲ τὰ σχετικὰ δῶρα, δὲν τοῖς γίνεται καμμία ὑπηρεσία. Τρίτον, ὁ Κύριος αὐτὸς παρατηρεῖ πόσον ποσὸν ἀντιπροσωπεύουσιν αἱ διάφοροι ἐπιταγαί, καί, ἀναλόγως τοῦ ποσοῦ τῶν ἐπιταγῶν, λαμβάνει ἄλλοτε τρεῖς καὶ ἄλλοτε πέντε δραχμάς.

§201ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποσοστά!

§202Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Εἶναι τὰ πορθμεῖα! Ἐκεῖνο δέ, τὸ ὁποῖον ἔκαμε, Κύριοι, εἰς ἐμὲ ἰδιαιτέραν πραγματικῶς αἴσθησιν καὶ τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ αἶσχος διὰ τὸν ὑπαλληλικὸν κλάδον καὶ πρὸ παντὸς δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διέπουσι τὰς τύχας τοῦ Κράτους, εἶναι ὅτι ἀποσφραγίζει ἐπιστολάς. Ὅταν, Κύριοι, ὑπάρχῃ μέλος τοῦ ὑπαλληλικοῦ κλάδου, τὸ ὁποῖον ἀποσφραγίζει ἐπιστολάς, διὰ νὰ παρατηρῇ κατὰ πόσον ὑπάρχουσιν εἰς τὰς ἐπιστολὰς ἐκείνας σχετικὰ δολλάρια, διὰ νὰ τὰ σφετερίζηται, τονίζω καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶναι αἶσχος διὰ τὴν Διοίκησιν, ἐφ’ ὅσον μάλιστα λαμβάνει γνῶσιν, νὰ ἔχῃ εἰς τὴν ἱεραρχίαν τὴν ὑπαλληλικὴν τοιοῦτο φαῦλον καὶ ἀπαίσιον ὄργανον. Δὲν ἀναμένω, ὁμολογῶ, τίποτε ἐκ τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ. Ἔχω ἐκπεφρασμένην γνώμην περὶ τοῦ ἀνδρὸς τούτου. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐν ὀνόματι τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἐπεμβῇ μᾶλλον ἐνεργῶς, διότι, καθ’ ἃ πιστοῦται ἐν τῇ αἰτήσει, τῇ ὑποβληθείσῃ πρὸς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων, εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἡ Κυβέρνησις τῆς χώρας ἤθελε δείξει ἀδιαφορίαν σχετικῶς πρὸς τὴν ὑποβληθεῖσαν αἴτησιν, ὁ λαὸς ἐκεῖνος καὶ ἐν ὅλῳ αὑτοῦ τῷ δικαιώματι πάντως θὰ χειροδικήσῃ.

§203ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐπίστευον ὅτι ὁ κ. συνάδελφος καὶ οἱοσδήποτε ἐκ τῶν Βουλευτῶν, εἰς χεῖρας τοῦ ὁποίου ἤθελε περιέλθει ἡ ἀναφορά, τὴν ὁποίαν ἐγὼ δὲν εἶδον ἀκόμη, πρὶν ἢ συστήσῃ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὴν ἐπέμβασιν πρὸς μετατόπισιν τοῦ ὑπαλλήλου ἐκείνου, θὰ συνίστα εἰς τοὺς ἀποστείλαντας τὴν ἀναφορὰν νὰ ἐπικαλεσθῶσι τὴν ἐπέμβασιν τῆς εἰσαγγελικῆς Ἀρχῆς. Διότι, ἐὰν πρόκειται περὶ κλοπῶν καὶ καταχρήσεων, οἷαι αἱ καταγγελθεῖσαι, δι’ ὅσων ἀνέφερεν ὁ ἔντιμος συνάδελφος, οἱ ἀναφερόμενοι καθῆκον εἶχον στοιχειῶδες νὰ ἐπικαλεσθῶσιν αὐτοὶ τὴν ἐπέμβασιν τῆς Δικαιοσύνης. Ἐὰν ὅμως εἶναι ἀληθές — διότι ἐγὼ εἶπον ὅτι δὲν εἶδον τὴν ἀναφοράν —, ὅτι ὁ ἐπιθεωρητὴς ὁ διαταχθεὶς νὰ ἐνεργήσῃ τὴν ἀνάκρισιν ἐνήργησεν οὐχὶ ἀνάκρισιν, ἀλλὰ συμπαιγνίαν, βεβαίως ἐγώ, εἰς γνῶσιν τοῦ ὁποίου περιέρχεται τὸ πρᾶγμα αὐτό, καθῆκον ἔχω νὰ ἐνεργήσω ἄλλην ἐπιθεώρησιν, νὰ διατάξω ἄλλην ἐνέργειαν, ἐκ τῆς ὁποίας νὰ πεισθῶ ἂν εἶναι ἀληθῆ τὰ καταγγελλόμενα, ὁπότε οὔτε κἂν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν δύναται νὰ περιορισθῇ μόνον εἰς τὴν ἐξάσκησιν τῶν δικαιωμάτων τῶν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας αὑτῆς, τὴν ὁποίαν ἔχει ἐρρυθμισμένην ἐπὶ τῶν κειμένων νόμων, ἀλλὰ καὶ ὁ Ὑπουργὸς ὀφείλει νὰ ἐπικαλεσθῇ τὴν ἐπέμβασιν τῆς Δικαιοσύνης. Ὅμως καὶ πάλιν λέγω εἰς τὸν κ. συνάδελφον νὰ συστήσῃ εἰς τοὺς γράφοντας νὰ ἐπικαλεσθῶσιν αὐτοὶ πρῶτοι τὴν ἐπέμβασιν τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς.

§204ΑΡ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τὸ καθῆκόν σας.

§205Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ χειρισθῆτε σεῖς μόνος τὸ ζήτημα, ὅταν εἶναι ὅλοι ἐγγεγραμμένοι...

§207Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Δύο λέξεις.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύνασθε, κύριε Γκλαβᾶ. Δὲν εἶναι προσωπικὸν ζήτημα, διὰ νὰ προηγηθῆτε.

§209Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε!

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, δὲν ἀρνοῦμαι. Ὁ κ. Φωτήλας ἔχει τὸν λόγον.

§211Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν οὐδεμίαν εὐθύνην φέρει, διότι ἐφ’ ὅσον ἐστάλη ἐπιθεωρητής, καὶ ὁ ἀχρεῖος ἐκεῖνος ἐπιθεωρητής....

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ φείδησθε τῶν ὑπαλλήλων καὶ νὰ μὴ μεταχειρίζησθε τοιαύτας φράσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν προσήκουσιν εἰς τὴν Βουλήν.

§213Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. ... ἐφ’ ὅσον ὁ ἐπιθεωρητὴς ἐκεῖνος ἐβεβαίωσε ψευδῆ, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν οὐδεμίαν εὐθύνην φέρει. Ὁ κύριος ὅμως Ὑπουργὸς συνέστησεν εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος τὸν ἀπαγγείλαντα τὸ κατηγορητήριον κατὰ τοῦ τηλεγραφητοῦ, ὅπως καταδώσῃ ὁ λαὸς τῶν Μαζεΐκων τὸν ὑπάλληλον αὐτὸν εἰς τὴν δικαιοσύνην. Τὸν βεβαιῶ ὅτι πλεῖσται κατηγορίαι ὑπάρχουσιν εἰς βάρος τοῦ ὑπαλλήλου αὐτοῦ καὶ ἀναμένομεν ἔντονον τὴν ἐνέργειαν τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς. Ἐν τούτοις ὅμως παρακαλῶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως λάβῃ ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν τὰ παράπονα ὅλων τῶν κατοίκων τῆς κωμοπόλεως Μαζεΐκων. Οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι ἐκπροσωποῦσι τὴν διοίκησιν ἐν τῷ τόπῳ, ἐν ᾧ ὑπηρετοῦσι, καὶ ὀφείλουσι βεβαίως νὰ τηρῶσιν ὑψηλὰ τὸ γόητρον αὐτῆς. Περὶ τούτου διαφωνίαν ἔχει μόνον ὁ κ. Γορτύνιος, ὁ τηλεγραφητὴς Μαζεΐκων, ὁ ὁποῖος προβαίνει εἰς παραβίασιν τοῦ ἀπορρήτου τῶν ἐπιστολῶν, ὁ ὁποῖος ἐκβιάζει ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουσιν ἐπιταγὰς ἐξ Ἀμερικῆς, ὁ ὁποῖος ἔχει κηρύξει ἐν Μαζεΐκοις κοινωνικὸν μποϋκοτὰζ κατὰ τῶν γυναικῶν! Τοιαύτην ἀνηθικότητα ἔχει! Διὰ τοῦτο εἶχον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος βεβαιότατα οὐδεμίαν εὐθύνην φέρει, κύριοι Βουλευταί, διότι ὁ ἐπιθεωρητὴς τὸν ἐβεβαίωσεν ὅτι ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς δὲν κάμνει τίποτε, ἤθελον, λέγω, τὸν παρακαλέσει νὰ στείλῃ πάλιν ἐπιθεωρητήν, διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὰ πράγματα, καὶ θὰ πεισθῇ ὅτι οἱ κάτοικοι Μαζεΐκων εὑρίσκονται ἐν πλήρει δικαίῳ.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δραγούμης ἔχει τὸν λόγον. Ἀπών. Ὁ κ. Γόντικας. Ἀπών. Ὁ κ. Καφετζόπουλος.

§215Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο λέξεις ἔχω νὰ εἴπω. Καὶ εἰς ἐμέ, Κύριοι, ἔκαμον ἐντύπωσιν τὰ καταγγελλόμενα καὶ ἐκ πρώτης ὄψεως ἐθεώρησα ταῦτα ὑπερβολικά, ἂν μὴ αἱ ὑπογραφαί, αἱ ὁποῖαι συνώδευον τὴν ἀναφορὰν ἐκείνην, προήρχοντο ἀπὸ πρόσωπα, εἰς τὰ ὁποῖα ἔχω ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην καὶ δὲν διστάζω διόλου περὶ τῆς ἀξιοπιστίας αὐτῶν. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ἡ ἀναφορὰ αὕτη φέρει τὰς ὑπογραφὰς ἀνθρώπων πολλῶν ἀξιοπίστων, βεβαίως πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Εἶναι δὲ βεβαιωμένον καὶ σᾶς ἐβεβαίωσε καὶ ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ὅτι τὸν ὑπάλληλον αὐτὸν κατήγγειλαν ἐνώπιον τῶν Ἀρχῶν οὐχὶ ἅπαξ, ἀλλ’ ἐπανειλημμένως, δυστυχῶς ὅμως αἱ διάφοροι αὐταὶ μηνύσεις εἶναι εἰσέτι ἐκκρεμεῖς. Τοῦτο ὅμως δὲν ἐμποδίζει διόλου διοικητικῶς νὰ ἐνεργηθῇ κατ’ αὐτοῦ ἡ ἐκτόπισις πρὶν ἢ ἀναγκασθῶσιν, ὡς εἶπε καὶ ὁ κ. Γκλαβᾶς, νὰ χειροδικήσωσι κατ’ αὐτοῦ οἱ διάφοροι πολῖται τῆς κωμοπόλεως Μαζεΐκων.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βέρροιος τὸν λόγον. Ἀπών. Ὁ κ. Βουρλούμης. Ἀπών. Ὁ κ. Γκλαβᾶς δευτερολογῶν.

§217Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Εἶναι ἀληθές, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι, ὅτε εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς κατήγγειλαν πρὸς ἐμὲ τὰς παρεκτροπὰς αὐτοῦ, βεβαίως συνέστησα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν συνέστησε πρὸς ἐμέ, ἀλλ’ ἔλαβον ἐπιστολὴν σχοινοτενῆ μὲ πολλὰς ὑπογραφάς, καὶ τί νομίζετε, ἀξιότιμε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔλεγον πρὸς ἐμέ; Δὲν θέλω βεβαίως δι’ αὐτοῦ νὰ κακίσω τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας, ἐν τούτοις ὅμως ὁ λαὸς ἐκεῖνος ἔχει πικρίαν τοῦ παρελθόντος καὶ δυστυχῶς δὲν εἶδε μίαν νεωτέραν φωτεινὴν γραμμὴν ἐν τῇ διοικήσει καὶ τῇ δικαιοσύνῃ· ἔγραψαν πρὸς ἐμὲ ὅτι «ἐὰν ἄλλαξαν οἱ βιολιτζῆδες, δυστυχῶς ὁ χαβᾶς παίζεται ὁ αὐτός!» Δὲν θέλω βεβαίως δι’ αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον μοὶ κατηγγέλθη ἢ μοὶ ἐλέχθη ἐκ τῆς ἰδιαιτέρας μου πατρίδος, νὰ πιστεύσω ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς συνέχειαν τοῦ παρελθόντος· θέλω ὅμως νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς, καὶ τὸ ὁποῖον πάντες πρέπει νὰ μάθωμεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ νὰ μὴ κρυπτώμεθα, Κύριοι!

§218Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μήπως εἰς τὸν χαβᾶν γίνονται καὶ παραφωνίαι ἀκόμη;

§219Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Δὲν ἐνόησα τίποτε. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον, Κύριοι, πρέπει νὰ μάθωμεν πάντες ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ νὰ μὴ κρυπτώμεθα, εἶναι ὅτι ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας ἀποτελοῦσι πρόσωπα παρέχοντα ἐγγυήσεις σχετικῶς πρὸς τὴν διοίκησιν καὶ τὴν δικαιοσύνην, ἐν τούτοις ὅμως θὰ ἠδυνάμεθα νὰ εἴπωμεν τοὐλάχιστον διὰ τὴν κατωτέραν δικαιοσύνην καὶ αὐτὴν τὴν ἀνωτέραν ἀκόμη μερικὰς παρεκτροπὰς, χωρὶς νὰ χολωθῇ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος, ὁσάκις λέγομεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ἔχομεν δικαστὰς κλονουμένους ὡς φύλλον, δικαστάς, οἱ ὁποῖοι ἀφ’ ἑσπέρας χαρτοπαικτοῦσι καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδώσωσι τὴν ἑπομένην δικαιοσύνην πρὸς τὴν πατρίδα, λαμβάνει προσωπικῶς τὰ ζητήματα, διότι ἡ δικαιοσύνη δὲν ἀνήκει εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλ’ ἀνήκει εἰς τὸ Κράτος. Κατηγγέλθη πραγματικῶς διὰ τὰς ἐκβιάσεις, τὰς ὁποίας ὁ Κύριος αὐτὸς ἔκαμε πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα τοῦ Πλημμελειοδικείου Πατρῶν, παρεπέμφθη ἡ ὑπόθεσις εἰς τὸν ἀνακριτὴν τοῦ Πλημμελειοδικείου Πατρῶν, ἔχει παρέλθει τετραμηνία ὁλόκληρος, ἀφ’ ἧς ἔλαβε γνῶσιν ἡ Εἰσαγγελία τῶν μεθόδων τοῦ Κυρίου αὐτοῦ, καὶ ὅμως οὐδὲν ἐγένετο, οὔτε ἀπολογία ἐζητήθη παρ’ αὐτοῦ οὔτε τίποτε ἄλλο.

§220Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποίαν ἐπερώτησιν ἀναπτύσσετε;

§221Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Δὲν ἔχετε ἰδέαν, κύριε Ὑπουργέ· τώρα ἤλθετε.

§222Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχει ἡ ἐπερώτησις αὐτὴ σχέσιν μὲ τὴν δικαιοσύνην.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἐν τάξει ὁ κ. Βουλευτής.

§224Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Φαίνεται, Κύριοι, ὅτι τοὐλάχιστον τὰ ὄργανα τῆς διοικήσεως καὶ τῆς δικαιοσύνης τῆς ἰδιαιτέρας μου πατρίδος παρέχουσιν ἐγγυήσεις πρὸς τὸ κέντρον τῆς δικαιοσύνης, ὄχι βεβαίως πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, παρὰ εἰς τὸ κέντρον τῆς δικαιοσύνης τῶν Πατρῶν. Κατηγγέλθη καὶ ὁ εἰρηνοδίκης Κλειτορίας διὰ πράξεις ἐγκληματικάς, δυστυχῶς ὅμως δὲν γνωρίζω τί ἐνηργήθη κατ’ αὐτοῦ. Παρακαλῶ ἑπομένως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ συστήσῃ τὸ ταχύτερον τὴν ἐν λόγῳ ἀναφοράν, διότι εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐντὸς τῆς ἐρχομένης ἑβδομάδος δὲν ληφθῇ μέτρον τι περὶ τῆς ἐκτοπίσεως τοῦ Κυρίου τούτου, θὰ συστήσω εἰς τοὺς συμπολίτας μου νὰ ἐφαρμόσωσι τὸν νόμον τοῦ Λύντς.

§225ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ὑποστῇ ὅλας τὰς συνεπείας, αἵτινες συμπαρομαρτοῦσιν εἰς τοιαύτας δηλώσεις.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι προκειμένου νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα τῆς «Ἀμοιβαίας», ὀρθὸν εἶναι ἡ συζήτησις νὰ ἀναβληθῇ δι’ ἄλλην συνεδρίασιν, διότι ἡ Βουλὴ τώρα εἶναι κουρασμένη.

§227ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9½ μ. μ.)