1911.03.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 46.

τῆς 10ης Μαρτίου 1911.

(Πέμπτη)

Προεδρία κ. Νικολάου Α. Στράτου.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ὥρᾳ 3 μ. μ. ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων 196 Βουλευτῶν).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλή, ἵνα τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως ἀναγνωσθῶσι βραδύτερον’ καθόσον, ἕνεκα τῆς ὥρας τῆς ἐνάρξεως τῆς συνεδριάσεως, δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ ἑτοιμασθῶσι. Προβαίνω εἰς τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀνακοινώσεις. 1) Ὁ Ἰ. Θεοδωρακάκος εἰρηνοδίκης Χαλκίδος ζητεῖ, ὅπως ψηφισθῇ νόμος πρὸς ὑποστήριξιν καὶ τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων τῶν κατὰ τὸ 1897 παθόντων· 2) Ὁ Κ. Ζάκας διευθυντὴς τῆς ἐφημερίδος «Πρόοδος» κατηγορούμενος ὑπὸ διευθυντοῦ ὑποκαταστήματος Τραπέζης Ἀμαλιάδος ζητεῖ ἀπομάκρυνσιν τούτου, ὡς ἐπηρεαζομένων τῶν μαρτύρων ἐκ τῆς παρουσίας του· 3) Ἡ Ἀν. Σκουμπούρη διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἐπὶ 15 μῆνας καθυστέρησιν συντάξεώς της ὑπὸ τοῦ Ν. Ἀπομαχικοῦ Ταμείου. 4) Ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Λαρίσης πέμπει ὑπόμνημα περὶ δικαστικῶν νομοσχεδίων· 5) Κατάδικοι φυλακῶν Παλαμηδείου ζητοῦσι τιμωρίαν τοῦ ἐπιστάτου, ὡς καθυστεροῦντος ὅσα τὸ Δημόσιον χορηγεῖ αὐτοῖς· 6) Ὁ κ. Θ. Φιλιππακόπουλος δικαστικὸς κλητὴρ Πατρῶν ζητεῖ βελτίωσιν τῆς θέσεως τῶν δικαστ. κλητήρων· 7) Ἱερεῖς δήμου Παραχελωίτιδος Μεσολογγίου ζητοῦσι γενικὴν ἐφαρμογὴν τοῦ περὶ ἐνοριῶν νόμου· 8) Μοναχοὶ Μονῆς Ταξιαρχῶν Αἰγιαλείας παρακαλοῦσιν, ὅπως τεθῇ νόμος περὶ αὐτοδιοικήσεως τῶν Μονῶν· 9) Ἕλληνες Ν. Ὑόρκης ζητοῦσιν, ὅπως ληφθῇ πρόνοια, ἵνα ἱδρυθῶσιν Ἑλληνικὰ σχολεῖα· 10) Λαὸς δήμου Δελφίνων ὑποβάλλει ψήφισμα κατὰ δεκάτης· 11) Κάτοικοι Ζαχάρως ζητοῦσιν, ὅπως διακανονισθῶσιν ὑπὲρ αὐτῶν τὰ ὅρια τῶν δήμων Ἀρήνης καὶ Σκιλλοῦντος· 12) Κάτοχοι σιγαροποιητικῶν μηχανῶν ὑποβάλλουσιν ὑπόμνημα· 13) Ὁ δήμαρχος Σουδενῶν Π. Ῥεκοίτης διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ ταμίου Καλαβρύτων, ὡς μὴ πληρώνοντος παρὰ διαταγὴν νομάρχου ἔξοδα διοικήσεως δήμου· 14) Δημόται δήμου Κραννῶνος τῆς Λαρίσης ζητοῦσι μεταρρύθμισιν τοῦ νόμου περὶ ἀροτριώντων κτηνῶν· 15) Οἱ κάτοικοι Τσερνίτσης τῆς Ἀλαγωνίας διαμαρτύρονται κατὰ ἐπισκόπου των μὴ χειροτονοῦντος ἱερέα· 16) «Ἡ πρὸς ἔννομον ἄμυναν τῆς ἐθνικῆς γλώσσης ἐπιτροπεία» ζητεῖ, ὅπως παρέχηται δωρεὰν ἡ Δημοτικὴ Ἐκπαίδευσις καὶ διὰ βιβλίων εἰς καθαρεύουσαν γεγραμμένων· 17) Δήμαρχος Προσχίου ὑποβάλλει ψήφισμα, ὅπως ἡ ἐκπαίδευσις παρέχηται δωρεάν· 18) Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Βόλου παρακαλεῖ, ὅπως μὴ τεθῇ ἐν τῷ ἄρθρῳ 16 τοῦ Συντάγματος, ἵνα ἡ Μέση Ἐκπαίδευσις παρέχηται ἐπὶ διδάκτροις· 19) Οἱ λειτουργοὶ τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως Καρδίτσης αἰτοῦσιν, ὅπως μὴ τεθῇ ἡ διάταξις τῆς ἐπὶ διδάκτροις παροχῆς τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως ἐν τῷ Συντάγματι· 20) Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Βρανεζίου τοῦ δήμου Ὀρχομενίων ὑποβάλλουσιν ἀναφορὰν κατὰ τῆς ἀνωνύμου ἑταιρείας πρὸς ἀποξήρανσιν τῆς Κωπαΐδος· 21) Ὁ βουλευτὴς Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας κ. Δελακοβίας ὑποβάλλει τροπολογίας καὶ προσθήκας ἐπὶ τῶν ἄρθρων 35, 36, 37, 40, 49, 54 καὶ 65 τοῦ Συντάγματος, αἵτινες θέλουσιν ἐκτυπωθῆ καὶ παραπεμφθῆ εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ Συντάγματος ἐπιτροπήν. (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς). Κατὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς θέλει προηγηθῆ σήμερον ἡ ψηφοφορία πρὸς ἐκλογὴν ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς διὰ τὸ ζήτημα τῆς γλώσσης. Κατ’ ἀκολουθίαν προτάσσεται ἡ Ἡμερησία Διάταξις ἡ νομοθετική. Προσκαλῶ ὡς ψηφολέκτας τοὺς κ. κ. Ν. Γαρδικιώτην καὶ Ν. Βάρθην. Ὑπενθυμίζω πρὸς τοὺς κυρίους Βουλευτὰς ὅτι κατὰ τὸν Κανονισμὸν τὰ ψηφοδέλτια τῶν ἐπιτροπῶν δὲν ὑποβάλλονται πλήρη περιέχοντα ὁλόκληρον τὸν ἀριθμὸν τῶν ὀνομάτων τῶν ἐκλεκτέων, ἀλλὰ τὰ ⅔ αὐτοῦ κατ’ ἀνώτατον ὅρον. Ὥστε τὸ ψηφοδέλτιον, τὸ ὁποῖον θὰ τύχῃ τῶν πλειόνων ψήφων, θὰ ἐκλεγῇ δι’ ὅλον τὸν ἀριθμὸν τὸν περιεχόμενον ἐν αὐτῷ, τὸ δὲ ψηφοδέλτιον, τὸ ὁποῖον θὰ τύχῃ ὀλιγωτέρων, θὰ ἐκλεγῇ ἐπίσης δι’ ὅλον τὸν ἐν αὐτῷ ἀριθμόν, ἀλλὰ θ’ ἀποτελῇ μειονοψηφίαν. Ἐὰν ψηφοδέλτιόν τι ἔχῃ ἀριθμὸν πλείονα τοῦ κεκανονισμένου, οἱ πέρα τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ πλεονάζοντες θέλουσι θεωρηθῆ ὡς μὴ ψηφισθέντες.

§2Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δηλαδὴ τὰ ψηφοδέλτια πρέπει νὰ περιέχωσιν ἢ ἓξ Βουλευτὰς ἢ τρεῖς.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατ’ ἀνώτατον ὅρον ἕξ. Πέρα τῶν ἓξ θὰ διαγράφωνται. Ἡ ἐπιτροπὴ κατὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς θὰ εἶναι ἐννεαμελής. (Προσέρχονται οἱ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου προσκληθέντες ὡς ψηφολέκται κύριοι Ν. Γαρδικιώτης καὶ Ν. Βάρθης καὶ ἄρχεται ἡ μυστικὴ διὰ ψηφοδελτίων ψηφοφορία. Γίνεται εἶτα ἡ διαλογὴ καὶ ἀπαγγέλλεται ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τὸ ἀποτέλεσμα ὡς ἑξῆς). Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 229 Βουλευταί. Ἔλαβον ψήφους οἱ κ. κ. Ἰ. Καναβὸς 106, Π. Λαγοπάτης 123, Γ. Πολίτης 99, Δ. Οἰκονόμου 113, Π. Ἰατρόπουλος 107, Π. Γρυπάρης 108, Ἰ. Μπακόπουλος 74, Χ. Βοζίκης 73, Κ. Λιδωρίκης 73, Δ. Γκλαβᾶς 25, Ἰ. Φουρίδης 32, Ἰ. Πατσουράκος 38, Μ. Μπουφίδης 26, Γ. Συγγούρης 7, Ν. Δελακοβίας 6, Ἀ. Χρηστίδης 6, Ε. Κουλουμβάκης 4, Π. Ἀποστολίδης 4, Θ. Μιχαλόπουλος 4, Γ. Γαϊτᾶνος 3, Ἀ. Μαρλᾶς 3, Μ. Γαλανὸς 3, Κ. Μέρμηγκας 2, καὶ Ι. Χρυσοβελόνης 1. Ἑπομένως ἐξελέγησαν μέλη τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς οἱ κ. κ. Ἰ. Καναβός, Π. Λαγοπάτης, Γ. Πολίτης, Δ. Οἰκονόμου, Π. Ἰατρόπουλος, Π. Γρυπάρης, Ἰ. Μπακόπουλος, Χ. Βοζίκης καὶ Κ. Λιδωρίκης. Δεύτερον ἀντικείμενον εἶναι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ κύρους τῆς ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς Μεσσηνίας. (Ἀναγινώσκεται ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς Μεσσηνίας καὶ τοὺς κυρίους Δ. Ἀνασστασόπουλον καὶ Π. Μερλόπουλον ὡς ἔχοντας τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τρίτον ἀντικείμενον τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως εἶναι ἡ ψηφοφορία τοῦ 14 ἄρθρου τοῦ Συντάγματος καὶ ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως περὶ τῶν ἀναθεωρητέων διατάξεων τοῦ Συντάγματος. Τὸ ἄρθρον 14 ἀνετυπώθη, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐνεφιλοχώρησαν καὶ πάλιν σφάλματα κατὰ τὴν ἀνατύπωσιν θὰ ἀναγνωσθῇ διωρθωμένον βραδέως, ἵνα τὸ ἀντιληφθῆτε καὶ μὴ ἔχωμεν παρεξηγήσεις.

§4ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει:) «Ἕκαστος δύναται νὰ δημοσιεύῃ προφορικῶς, ἐγγράφως καὶ διὰ τοῦ τύπου τοὺς στοχασμούς του, τηρῶν τοὺς νόμους τοῦ Κράτους. Ὁ τύπος εἶναι ἐλεύθερος. Ἡ λογοκρισία ὡς καὶ πᾶν ἄλλο προληπτικὸν μέτρον ἀπαγορεύονται. Ἀπαγορεύεται ὡσαύτως ἡ κατάσχεσις ἐφημερίδων καὶ ἄλλων ἐντύπων διατριβῶν, εἴτε πρὸ τῆς δημοσιεύσεως εἴτε μετ’ αὐτήν. Ἐπιτρέπεται δὲ κατ’ ἐξαίρεσιν ἡ κατάσχεσις μετὰ τὴν δημοσίευσιν, ἕνεκα προσβολῆς κατὰ τῆς Χριστιανικῆς Θρησκείας ἢ κατὰ τοῦ προσώπου τοῦ Βασιλέως ἢ κατὰ τὰς ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζομένας περιστάσεις ἕνεκα ἀσέμνων δημοσιευμάτων προσβαλόντων καταφανῶς τὴν δημοσίαν αἰδῶ· ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐντὸς 24 ὡρῶν ἀπὸ τῆς κατασχέσεως, ὀφείλουσι καὶ ὁ εἰσαγγελεὺς νὰ ὑποβάλῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸ δικαστικὸν συμβούλιον, καὶ τοῦτο ν’ ἀποφανθῇ περὶ τῆς διατηρήσεως ἢ τῆς ἄρσεως τῆς κατασχέσεως· ἄλλως ἡ κατάσχεσις αἴρεται αὐτοδικαίως. Ἀνακοπὴ κατὰ τοῦ βουλεύματος ἐπιτρέπεται εἰς μόνον τὸν δημοσιεύσαντα τὸ κατασχεθέν, οὐχὶ δὲ καὶ εἰς τὸν εἰσαγγελέα. Δύναται καθ’ ὃν τρόπον ὁ νόμος ἤθελεν ὁρίσει ν’ ἀπαγορευθῇ, ἐπ’ ἀπειλῇ κατασχέσεως καὶ ποινικῆς καταδιώξεως, ἡ δημοσίευσις εἰδήσεων ἢ ἀνακοινώσεων ἀναγομένων εἰς στρατιωτικὰς κινήσεις ἢ εἰς ἔργα ὀχυρώσεως τῆς χώρας. Εἰς τὴν κατάσχεσιν ἐφαρμόζονται αἱ ἀνωτέρω διατάξεις. Ὅ τε ἐκδότης ἐφημερίδος καὶ ὁ συγγραφεὺς ἐπιληψίμου δημοσιεύματος ἀναφερομένου εἰς τὸν ἰδιωτικὸν βίον, πλὴν τῆς κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ Ποινικοῦ Νόμου ἐπιβαλλομένης ποινῆς, εἰσὶν ἀστικῶς καὶ ἀλληλεγγύως ὑπεύθυνοι εἰς πλήρη ἀνόρθωσιν πάσης προσγενομένης ζημίας καὶ εἰς ἱκανοποίησιν τοῦ παθόντος διὰ χρηματικοῦ ποσοῦ, ὁριζομένου κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ δικαστοῦ, οὐδέποτε δ’ ἐλάσσονος τῶν δραχμῶν διακοσίων. Εἰς μόνον πολίτας Ἕλληνας ἀπολαύοντας τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων ἐπιτρέπεται ἡ ἔκδοσις ἐφημερίδων».

§5Γ. ΠΩΠ. Παρακαλῶ νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ φράσις «ἀπολαύοντας τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων», διότι δύναται νὰ συμβῇ...

§6Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα, μάλιστα νὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει ἐν τῷ παλαιῷ Συντάγματι· νὰ ἀφαιρεθῇ αὐτὴ ἡ φράσις.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὡς ἐτροποποιήθη...

§8Γ. ΠΩΠ. Προτείνω καὶ πάλιν, ὅπως γίνῃ ὀνομαστικὴ ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ ἄρθρου.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε, κύριε Πὼπ, νὰ γίνῃ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ὀνομαστικὴ ψηφοφορία;

§10Γ. ΠΩΠ. Μάλιστα.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. (Προσκαλοῦνται ψηφολέκται οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Γκλαβᾶς καὶ Ν. Δελακοβίας). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὡς ἐτροποποιήθη λέγουσι ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. (Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία κατ’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν. Διαρκούσης τῆς ψηφοφορίας ὁ κ. Σ. Δραγούμης λέγει τὰ ἑξῆς:

§12Σ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ψηφίζω ναί, κύριε Πρόεδρε, ἀλλὰ μετὰ τῆς παρατηρήσεως, ἣν εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ παρεμβάλω—διότι διαρκούσης τῆς ψηφοφορίας δὲν ἐπιτρέπεται ἀγόρευσις—ὅτι ψηφίζω τὸ ἄρθρον ὅπως εἶναι διατετυπωμένον ἐνταῦθα, ὅπως δὲ καὶ παρεπέμφθη μετὰ τὴν ψήφισιν τῶν τροπολογιῶν χθὲς ἐνταῦθα ἵνα ψηφισθῇ ἀκέραιον, διότι αἱ τροπολογίαι ἔληξαν χθὲς καὶ εὑρισκόμεθα σήμερον εἰς ὥραν, καθ’ ἣν οὐδεμία ἐπιτρέπεται τροπολογία, ἐνῷ εἴπομεν ὅτι διεγράφη ἡ φράσις «ἀπολαύοντας τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων». Τοιοῦτόν τι δὲν ὑπῆρχε δικαίωμα σήμερον νὰ πράξωμεν καὶ διὰ τοῦτο ψηφίζω ναὶ διατηρῶν τὸ κατ’ ἐμὲ κανονικῶς ὑπὸ ψήφισιν κείμενον. Παρακαλῶ δὲ ν’ ἀναγραφῇ ἡ δήλωσίς μου εἰς τὰ Πρακτικά, κύριε Πρόεδρε.

§13Μ. ΣΦΑΚΙΑΝΑΚΗΣ. Ψηφίζω ναί, μὲ τὴν παρατήρησιν νὰ τεθῇ ἡ φράσις: «ἀπολαύοντας τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων» ἢ μᾶλλον «μὴ ἐστερημένους τῶν πολιτικῶν αὐτῶν δικαιωμάτων».

§14Σ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ παράγραφος αὕτη ἀφέθη ἄθικτος χθὲς τὴν ἑσπέραν, καὶ παρεπέμψαμεν αὐτὴν ὡς τελευταῖον ἐδάφιον ἀπαράλλακτως ὅπως ἦτο ἐν τῷ Συντάγματι τῷ κειμένῳ τοῦ 1864, ἐρχόμεθα δὲ σήμερον νὰ ψηφίσωμεν τὸ ἄρθρον κατηρτισμένον. Κατὰ τίνα τρόπον ἐξωλίσθησεν ἡ περίοδος αὕτη τῆς παραγράφου;

§15Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει μία παρεξήγησις, ἡ ὁποία θὰ διευκρινισθῇ διὰ τῶν ὀλίγων, τὰ ὁποῖα θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλήν. Τὸ λεγόμενον ὑπὸ τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ὅτι ἡ παράγραφος αὕτη εἶναι αὐτὴ αὕτη ἡ τελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου 14 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1864 δὲν εἶναι ἀκριβές, τοῦτο δὲ παρετηρήσαμεν καὶ πάντες, ὅτε ἐπρόκειτο σήμερον νὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία· ὅτι δηλαδὴ εἰς τὸ σχέδιον τοῦ ἄρθρου, ὅπως συνηρμολογήθη μετὰ τῶν τροπολογιῶν τῆς χθές, ὑπῆρχεν ἡ προσθήκη «ἀπολαύοντας τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων» εἰς τὴν τελευταίαν παράγραφον, ἡ ὁποία δὲν ὑπάρχει εἰς τὸ ἄρθρον 14 τοῦ παλαιοῦ Συντάγματος· ἡ δὲ προσθήκη αὕτη ἦτο ἀπόβλητος, διότι ἐστέρησε γυναῖκας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀπολαύουσι πολιτικῶν δικαιωμάτων, νὰ ἐκδίδωσιν ἐφημερίδα, ἐνῷ ὑπὸ Κυρίας ἀπὸ μακροῦ χρόνου ἐκδίδεται ἐφημερίς. Διὰ τοῦτο ἐζητήθη, πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ψηφοφορίας, νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ παρεμπίπτουσα αὕτη φράσις.

§16Σ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αἱ ἐξηγήσεις θὰ γραφῶσιν εἰς τὰ Πρακτικά.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολουθεῖ ἡ ψηφοφορία.

§18Α. ΠΕΤΡΟΜΑΝΙΑΤΗΣ. Μετὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου καὶ τὴν ἀφαίρεσιν τῆς γενικῆς φράσεως τῆς δημοσίας ἠθικῆς ψηφίζω εἰς τὸ ναί.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δικαιολογία ψήφου κατὰ τὸν Κανονισμὸν δὲν ἐπιτρέπεται. Ἐξακολουθεῖ ἡ ψηφοφορία. (Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας γίνεται διαλογὴ κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον).

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 217, ἐξ ὧν 202 εἶπον ναί, 14 ὄχι καὶ εἷς ἠρνήθη ψῆφον. Ἑπομένως τὸ ἄρθρον 14 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη καὶ ἔχει οὕτως: Ἄρθρον 14.— «Ἕκαστος δύναται νὰ δημοσιεύῃ προφορικῶς, ἐγγράφως καὶ διὰ τοῦ τύπου τοὺς στοχασμούς του, τηρῶν τοὺς νόμους τοῦ Κράτους. Ὁ τύπος εἶναι ἐλεύθερος. Ἡ λογοκρισία ὡς καὶ πᾶν ἄλλο προληπτικὸν μέτρον ἀπαγορεύονται. Ἀπαγορεύεται ὡσαύτως ἡ κατάσχεσις ἐφημερίδων καὶ ἄλλων ἐντύπων διατριβῶν, εἴτε πρὸ τῆς δημοσιεύσεως εἴτε μετ’ αὐτήν. Ἐπιτρέπεται δὲ κατ’ ἐξαίρεσιν ἡ κατάσχεσις μετὰ τὴν δημοσίευσιν, ἕνεκα προσβολῆς κατὰ τῆς Χριστιανικῆς Θρησκείας ἢ κατὰ τοῦ προσώπου τοῦ Βασιλέως ἢ κατὰ τὰς ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζομένας περιστάσεις ἕνεκα ἀσέμνων δημοσιευμάτων προσβαλλόντων καταφανῶς τὴν δημοσίαν αἰδῶ· ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐντὸς 24 ὡρῶν ἀπὸ τῆς κατασχέσεως, ὀφείλουσι καὶ ὁ εἰσαγγελεὺς νὰ ὑποβάλῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸ δικαστικὸν συμβούλιον, καὶ τοῦτο ν’ ἀποφανθῇ περὶ τῆς διατηρήσεως ἢ τῆς ἄρσεως τῆς κατασχέσεως· ἄλλως ἡ κατάσχεσις αἴρεται αὐτοδικαίως. Ἀνακοπὴ κατὰ τοῦ βουλεύματος ἐπιτρέπεται εἰς μόνον τὸν δημοσιεύσαντα τὸ κατασχεθέν, οὐχὶ δὲ καὶ εἰς τὸν εἰσαγγελέα. Δύναται καθ’ ὃν τρόπον ὁ νόμος ἤθελεν ὁρίσει ν’ ἀπαγορευθῇ, ἐπ’ ἀπειλῇ κατασχέσεως καὶ ποινικῆς καταδιώξεως, ἡ δημοσίευσις εἰδήσεων ἢ ἀνακοινώσεων ἀναγομένων εἰς στρατιωτικὰς κινήσεις ἢ εἰς ἔργα ὀχυρώσεως τῆς χώρας. Εἰς τὴν κατάσχεσιν ἐφαρμόζονται αἱ ἀνωτέρω διατάξεις. Ὁ τε ἐκδότης ἐφημερίδος καὶ ὁ συγγραφεὺς ἐπιληψίμου δημοσιεύματος ἀναφερομένου εἰς τὸν ἰδιωτικὸν βίον, πλὴν τῆς κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ Ποινικοῦ Νόμου ἐπιβαλλομένης ποινῆς, εἰσὶν ἀστικῶς καὶ ἀλληλεγγύως ὑπεύθυνοι εἰς πλήρη ἀνόρθωσιν πάσης προσγενομένης ζημίας καὶ εἰς ἱκανοποίησιν τοῦ παθόντος διὰ χρηματικοῦ ποσοῦ, ὁριζομένου κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ δικαστοῦ, οὐδέποτε δ’ ἐλάσσονος τῶν δραχμῶν διακοσίων. Εἰς μόνον πολίτας Ἕλληνας ἐπιτρέπεται ἡ ἔκδοσις ἐφημερίδων.» Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις κατὰ τῶν Πρακτικῶν;

§22Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἔχω ἀντίρρησιν, τὴν ὁποίαν παραδίδω ἐγγράφως.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ Πρακτικὰ κυροῦνται ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς διορθώσεως αὐτῶν. Προχωροῦμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Ἐν πρώτοις δηλῶ ὅτι κατὰ τυπογραφικὸν λάθος ἐπανελήφθη ἐκ τῆς παλαιᾶς Ἡμερησίας Διατάξεως ἐν τῇ νέᾳ ἡ ἀναφορὰ τοῦ Ἰ. Σπίνουλα, ἐφ’ ἧς ἐγένετο συζήτησις. Ἐπίσης ἡ ἀναφορὰ τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Πατρῶν, ἐφ’ ἧς ἐγένετο συζήτησις, ὥστε θὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὴν ὑπ’ ἀριθμὸν 3 καὶ ταύτην κατ’ ἀναβολήν.

§24Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 21 τοῦ Κανονισμοῦ αἱ ἀναφοραὶ αἱ μὴ σχετιζόμεναι πρὸς σχέδια νόμων παραπέμπονται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν, ἡ ὁποία μελετᾷ ταύτας καὶ ὑποβάλλει εἰς τὴν Βουλὴν ἔκθεσιν, ἐφ’ ἧς πᾶς Βουλευτὴς ἔχει τὸν λόγον. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον αὐτὸ τοῦ Κανονισμοῦ ἠτόνησε, διότι, ἂν δὲν ἠτόνει, ὅλη ἡ Ἡμερησία Διάταξις, ἥτις ἀποτελεῖ σήμερον ὁλόκληρον σινδόνα, μὲ 119 ἐπερωτήσεις καὶ 273 ῥήτορας, δὲν θὰ εἶχε λόγον καὶ θὰ ἐγίνετο μόνον ὁ πραγματικὸς κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος. Ὁμολογῶ ὅτι αἰσθάνομαι τύψιν συνειδήσεως ἐκ τῆς τελευταίας μεταβολῆς τοῦ Κανονισμοῦ, εἰς τὴν ὁποίαν συνέπραξα, διότι, ἀντὶ νὰ ἔχωμεν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον, δὲν ἔχομεν ἢ παρέλασιν Βουλευτῶν πρὸς ὑποστήριξιν τοπικῶν ἢ ἀτομικῶν συμφερόντων, τὰ ὁποῖα μάλιστα πολλοὶ ἀγνοοῦσι, ὅταν ζητῶσι τὸν λόγον. Ἀκούομεν τὰς ἀνακοινώσεις τοῦ κ. Προέδρου καὶ λαμβάνομεν τὸν λόγον ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν τί ζητοῦσιν οἱ συμπολῖταί μας, λαμβάνομεν δὲ τὸν λόχον μήπως ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ περιεχομένου τῶν ἀναφορῶν στερήσωμεν αὐτοὺς τῆς προστασίας, τῆς ὁποίας ἔχουσιν ἀνάγκην. Ἐὰν αἱ ἀναφοραὶ παρεπέμποντο εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ἄρθρου 21, καὶ ἐμελετῶντο ὑπ’ αὐτῆς, καὶ ἐχωρίζοντο ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ τύχωσι τῆς γνώμης τῆς Βουλῆς, ἀπὸ ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι δὲν πρέπει νὰ ἀπασχολῶσιν αὐτήν, θὰ εἴχομεν καὶ τοῦτο ἀκόμη, ὅτι ἀφ’ ἑνὸς μὲν θὰ ἐλαμβάνετο πρόνοια περὶ συμφερόντων, πιθανῶς πολὺ σπουδαίων, συμφερόντων, τὰ ὁποῖα δὲν ἐνδιαφέρουσι μόνον τοὺς Βουλευτὰς τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν, αἵτινες ἀναφέρονται εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλ’ ἴσως πάντας τοὺς Βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι ἀντιπροσωπεύουσι κατὰ τὸ Σύνταγμα τὸ ἔθνος, θὰ εἴχομεν δ’ ἀφ’ ἑτέρου τοῦτο, ὅτι θὰ ἐξησκεῖτο πραγματικὸς κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος, ἐνῷ σήμερον ὁ πραγματικὸς κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος ἐξέλιπε τελείως. Διότι, ὅταν ὁ ἔλεγχος δὲν ἔχῃ τὸ ἐπίκαιρον, εἶναι περιττός. Διὰ τοῦτο θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ δώσητε πνοὴν ζωῆς εἰς τὸ ἄρθρον 21 τοῦ Κανονισμοῦ καὶ νὰ συγκαλέσητε τὴν ἐπιτροπήν, ὅπως μελετήσῃ τὰς ἀναφοράς, φέρῃ πορίσματα τῆς μελέτης της καὶ χωρίζῃ ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἐνδιαφέρουσιν, ἀπὸ ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουσιν ἐνδιαφέρον, ἵνα οἰκονομήσωμεν χρόνον καὶ δώσωμεν εἰς τὸν Κανονισμὸν τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ἠθέλησεν ὁ νομοθέτης, καὶ ὄχι νὰ μεταβάλωμεν τὸν ἔλεγχον εἰς μέσον προεκλογικῆς ἐνεργείας ἢ μέσον διαφημίσεως.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πράττω τι ἕτερον εἰμὴ νὰ ἐφαρμόζω τὸν Κανονισμὸν μετ’ ἀπολύτου αὐστηρότητος. Ὁ Κανονισμὸς ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν δύο διαδικασίας ἀναγνωρίζει· τὴν παραπομπὴν τῶν ἀναφορῶν εἰς ἐπιτροπήν, ἥτις εἶναι ὑποχρεωμένη κατὰ δεκαπενθήμερον νὰ ὑποβάλλῃ ἔκθεσιν πρὸς τὴν Βουλήν, ὁπότε ἡ ἐξ ἀφορμῆς τῆς ἐκθέσεως ταύτης συζήτησις εἶναι γενική, ἢ τὴν ἐν τῇ Βουλῇ ἀπ’ εὐθείας συζήτησιν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν, ἐὰν Βουλευταὶ θελήσωσι νὰ λάβωσι τὸν λόγον ἐπ’ αὐτῶν. Τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν ἐκάλεσα δι’ ἀρχαιρεσίας, ἀλλ’ οἱ κ. Βουλευταὶ οἱ ἀποτελοῦντες αὐτὴν δὲν ηὐδόκησαν νὰ προσέλθωσι. Κατὰ συνέπειαν ὑπαίτιος τῆς ἀταξίας εἶναι ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ὄχι ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς.

§26ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διορίσατε ἄλλην ἐπιτροπήν.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶπον ὅτι δὲν προσῆλθον ὅλοι οἱ Βουλευταί, ἀλλ’ ὅτι δὲν ἐγένετο ἀπαρτία. Καὶ τοῦτο λέγω, ἵνα προλάβω τὰς διαμαρτυρίας τῶν κ. Βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι μετ’ ἐπιμελείας προσῆλθον, ἀλλὰ δὲν ἦσαν ἀρκετοί, ὥστε νὰ συντελεσθῇ ἀπαρτία, καὶ οὕτως ἐματαιώθη ὁ σκοπὸς τῆς συνεδριάσεως τῆς ἐπιτροπῆς. Προκειμένου περὶ ἀναγραφῆς ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου τῶν ἀναφορῶν, ὅταν οἱ κ. Βουλευταὶ ζητῶσι τὸν λόγον, δὲν δύναμαι ἢ νὰ ἀναγράψω αὐτοὺς ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει καὶ δώσω εἰς αὐτοὺς τὸν λόγον, διότι τοῦτο ἐπιβάλλει ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς. Βεβαίως συνομολογῶ ὅτι οἱ κ. Βουλευταὶ ἔχουσι πληρέστατον δίκαιον ζητοῦντες τὸν λόγον ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν καὶ ὁμιλοῦντες ἐπ’ αὐτῶν, διότι, ὑφ’ οὓς ὅρους σήμερον εὐτυχῶς πολιτευόμεθα, ἡ Βουλὴ τέτακται, ὅπως ἀκούῃ τὰ παράπονα τῶν πολιτῶν, λαμβάνῃ γνῶσιν τούτων καὶ συντελῇ καὶ αὕτη εἰς πιστὴν καὶ ἀκριβῆ ἐφαρμογὴν τῶν νόμων, καὶ οὐχὶ μόνον τοῦτο ἀλλὰ καὶ εἰς διόρθωσιν ὅλων τῶν ἀπαιτούντων διόρθωσιν πραγμάτων τοῦ Κράτους. Πρὸς τοῦτο δ’ ἀνεγράφη καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ πολίτου τοῦ ἀναφέρεσθαι πρὸς τὴν Βουλήν. Οἱ δὲ κ. Βουλευταὶ εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ λαμβάνωσι τὸν λόγον καὶ ἀναπτύσσωσι τὰ παράπονα τῶν συμπολιτῶν των ἢ καὶ ὁμάδων πολιτῶν, τὰ ὁποῖα διατυποῦσιν οὗτοι πρὸς τὴν Βουλήν, διότι τοιουτοτρόπως λαμβάνει γνῶσιν ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις τῶν εὐλόγων παραπόνων τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν. Εἶναι δὲ τοῦτο ἀκόμη καὶ λογοδοσία πρὸς τοὺς συμπολίτας αὐτῶν, ὅτι ἐπιμελοῦνται τῶν συμφερόντων τῶν ἐκλογικῶν συλλόγων, οἱ ὁποῖοι ἐξέλεξαν τοὺς Βουλευτάς. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι ἢ νὰ συνομολογήσω, ὅτι, ὑφ’ οὓς ὅρους γίνεται ἡ συζήτησις ἐπὶ ἀναφορῶν, στερεῖται τούτου τοῦ πρακτικοῦ ἀποτελέσματος, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν Βουλὴν συστηματικῶς νὰ ἐξελέγχωνται καὶ νὰ συζητῶνται κυριώτατα θέματα, τὰ ὁποῖα διὰ τῶν ἀναφορῶν θίγονται, καὶ νὰ προβαίνῃ ἡ Βουλὴ εἰς διατύπωσιν προτάσεων ἐπ’ αὐτῶν, διότι, ἐφ’ ὅσον οἱ κύριοι Βουλευταὶ λαμβάνουσι τὸν λόγον πρὸς ἀνάπτυξιν οἱασδήποτε ἀναφορᾶς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν, καὶ χρησιμεύει ἡ ἀνάπτυξις αὕτη εἰς μίαν ἁπλῆν παρέλασιν Βουλευτῶν διὰ τοῦ βήματος καὶ ἀνακοίνωσιν ὑπ’ αὐτῶν τῶν αὐτῶν πραγμάτων, ἐνῷ, ἂν πλεῖστα θέματα συναφῆ, τῶν ὁποίων βρίθει ἡ Ἡμερησία Διάταξις, ἤθελον παραπεμφθῆ εἰς τὴν ἐπιτροπήν, μὴ ζητούντων τὸν λόγον τῶν κ. Βουλευτῶν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν, θὰ εἴχομεν συζήτησιν εἰς τακτὴν ἡμέραν καὶ ὥραν, καθ’ ἣν ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ θὰ ἠδύνατο νὰ λάβῃ μέρος. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ συζήτησις θὰ ἦτο σκοπιμωτέρα καὶ θὰ κατέληγεν εἰς πρότασιν θετικὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι μία εὐχή, τὴν ὁποίαν δύναμαι νὰ διατυπώσω πρὸς τοὺς κ. Βουλευτάς, ἵνα ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν γίνηται πρακτικωτέρα. Ἀλλὰ παρατηρῶ ἐπίσης ὅτι, ἕνεκα τῆς πληθώρας τῶν ἀναφορῶν καὶ τῆς περὶ αὐτῶν συζητήσεως, ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπασχολῆται εἰς πλείονας τῶν 20 ἢ 30 ἀναφορῶν ἢ τῶν 20 ἢ 30 ἐν συνόλῳ θεμάτων, καθ’ ἑκάστην συνεδρίασιν, ἐννοεῖται δ’ ὅτι, ἐφ’ ὅσον εἶναι δύο αἱ ἡμέραι τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, αὐξάνει διηνεκῶς ὁ κατάλογος τῶν θεμάτων, διότι τὰ προστιθέμενα θέματα εἶναι περισσότερα τῶν ἀφαιρουμένων, καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ πληθὺς τῶν ἀναφορῶν κωλύει τὴν πραγματικὴν ἐπερώτησιν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ πραγματικὴ ἐπερώτησις νὰ εὕρῃ σειρὰν ἀναπτύξεως ἐν τῇ Βουλῇ· ἂν δ’ ἀφ’ ἑτέρου μία ἐπερώτησις πραγματικὴ διεξαχθῇ εἰς μίαν συνεδρίασιν, καταναλίσκει ὁλόκληρον τὴν συνεδρίασιν καὶ παρακωλύει τὴν ἀνάπτυξιν ὅλων τῶν ἄλλων θεμάτων. Περὶ αὐτῶν ὅμως ἀφίενται οἱ κ. κ. Βουλευταὶ κατ’ ἰδίαν νὰ κανονίσωσι τὸν τρόπον, καθ’ ὃν νομίζουσι σκοπιμώτερον νὰ διεξαγάγωσι τὰ ἔργα των, διότι ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ πράξω ἄλλο τι εἰμὴ νὰ προσκαλέσω μίαν ἔτι φορὰν τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς τῶν ἀναφορῶν, ἵνα συνέλθωσι καὶ προβῶσιν εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας.

§28ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Συχνά, κύριε Πρόεδρε, θὰ ἔρχωνται ἐνώπιον ἡμῶν τοιαῦτα ζητήματα, ἐφ’ ὅσον θὰ ὑπάρχῃ Κανονισμός, ὅστις δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι πᾶσα συζήτησις γινομένη ἐνταῦθα εἶναι συζήτησις τῆς Βουλῆς καὶ πρόκειται νὰ προκαλέσῃ τὴν ἀντίληψιν τῆς Βουλῆς, τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς. Ἀλλά, βλέπετε, ἔχομεν Κανονισμόν, ὅστις νομίζει ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ διεξαχθῇ αὕτη μεταξὺ ἑνὸς Βουλευτοῦ καὶ ἑνὸς Ὑπουργοῦ, ἡμῶν τῶν ἄλλων ἀδιαφορούντων· ἔχομεν Κανονισμόν, ὅστις νομίζει ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἔρχωνται ἐνταῦθα νὰ συζητῶνται θέματα προσωπικά, θέματα ἐνδιαφέροντα τοῦτο ἢ ἐκεῖνο τὸ πρόσωπον, ἐνῷ πάντα τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα συζητοῦνται ἐνταῦθα, πρέπει καὶ ἐπιβάλλεται νὰ εἶναι γενικὰ προκαλοῦντα τὴν ἀντίληψιν, τὴν γνώμην καὶ τὴν ἀπόφασιν ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς. Ὁ Κανονισμός, τὸν ὁποῖον ἔχομεν, εἶναι ἀντικείμενος πρὸς τὸν προορισμὸν τῆς Βουλῆς καὶ πρὸς αὐτὸ τὸ πολίτευμα, τὸ ὁποῖον μᾶς διέπει.

§29ΣΠ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν τῶν ὑποβαλλομένων ἐν τῇ Βουλῇ δὲν γίνεται τίποτε.

§30Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἂς μὴ ἐψηφίζετε τὸν Κανονισμόν· τίς σᾶς πταίει;

§31ΣΠ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Πρέπει νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ καὶ νὰ εἰσάγωνται εἰς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ βλέπῃ ὁ ἀναφερόμενος πολίτης τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀναφορᾶς, διότι, ὡς ἔχουσι σήμερον τὰ πράγματα, οὐδὲν ἀποτέλεσμα βλέπουσι, καὶ εἶναι περιττὴ πᾶσα ἀναφορὰ εἰσαγομένη καὶ ἀνακοινουμένη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου εἰς τὴν Βουλήν.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμφωνεῖτε καὶ σεῖς διὰ τὴν ἐργασίαν τῆς ἐπιτροπῆς. Διέταξα αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ προσκληθῇ ἡ ἐπιτροπὴ τῶν ἀναφορῶν διὰ τὸ Σάββατον τὴν τρίτην ὥραν μετὰ μεσημβρίαν, καὶ παρακαλῶ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς νὰ προσέλθωσιν ἀμελλητί.

§33Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι, ἂν ἐκαλεῖτε τὴν ἐπιτροπὴν εἰς ὥραν, καθ’ ἣν συνεδριάζει ἡ Βουλή, θὰ ἦτο εὐκολώτερον. Ἀντὶ νὰ καπνίζωσιν οἱ κύριοι Βουλευταὶ εἰς τὰ δωμάτια, νὰ συνέλθωσι καὶ νὰ κάμωσιν ἀρχαιρεσίας, ἐνῷ, ἂν κληθῶσιν εἰς ἰδιαιτέραν ὥραν, ὁ εἷς θὰ ἔχῃ τὴν μίαν ἐργασίαν καὶ ὁ ἄλλος τὴν ἄλλην.

§34ΧΡ. ΚΟΡΥΛΛΟΣ. Τὰ πολιτῶν τὰ παράπονα δὲν τὰ ἀκούομεν ἐδῶ, ἀλλὰ μόνον τῶν «πωλητῶν» ῥεκλάμας καὶ πατριωτισμοῦ, τὸ «πω» μὲ ὠμέγα.

§35ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον, ἂν αὐτὴ ἡ εὐφυΐα, ἡ ὁποία πιθανὸν νὰ εἶναι σπινθηροβόλος, παρ’ ὅλην τὴν ἡλικίαν τοῦ ἐπιδεικνύοντος αὐτήν, ἡ ὁποία ὅμως καταλήγει εἰς σαρκασμὸν τοῦ Κοινοβουλίου, δὲν ἐπετρέπετο ἡ εὐφυΐα αὕτη ἐνταῦθα. Καὶ εὐπρεπὲς θὰ ἦτο νὰ πωλῶσιν ἀλλοῦ τὰς σαρκαζούσας τὸ πολίτευμα εὐφυΐας, διότι, ἂν τὸ Κοινοβούλιον, ὡς πᾶσα λειτουργία καὶ πᾶς σύλλογος, δύναται νὰ φθάσῃ εἰς παρεκτροπάς, παραμένει πάντοτε τὸ Σῶμα, εἰς τὸ ὁποῖον τὸ ἔθνος ἔχει ἀναθέσει τὰς ἐλπίδας του καὶ τὴν πρόοδόν του, καὶ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τοιούτους πωλητάς, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀλλαχοῦ θέσιν καὶ ὄχι ἐν Κοινοβουλίῳ, νὰ ἔρχωνται ἐνταῦθα, καί, μηδὲν ἄλλο λέγοντες ἢ πράττοντες, νὰ εὐφυολογῶσι κατὰ τοιοῦτον τρόπον.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄν ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἦτο ὑποχρεωμένος πάντοτε εἰς τὰ λεγόμενα νὰ ἀποδίδῃ αὐστηρὰν προσοχὴν καὶ νὰ ἀποδίδῃ εἴτε εἰς τοὺς σαρκάζοντας εἴτε εἰς τοὺς ἐπιτιμητὰς αὐτῶν πρόθεσιν τοιαύτην, τότε ἔπρεπε δεκάκις νὰ ἀνακαλῇ εἰς τὴν τάξιν καθ’ ἑσπέραν τοὺς κ. Βουλευτάς. Ἀλλ’ ἀποβλέπων εἰς ὑπάρχουσαν παρά τισιν ἀπειρίαν δὲν ἐφαρμόζει τὸν Κανονισμὸν ἐπὶ τοιαύτης φύσεως λεπτοτάτων ζητημάτων. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐκκαθαρισθέντων πταισματοδικῶν...

§37ΧΡ. ΚΟΡΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε. Ὁ κ. Κουλουμβάκης εἶπεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ὅτι δὲν ἔχει οὔτε «ὅσον μυαλὸ ἔχει αὐτὸς εἰς τὸ γόνατο»· νομίζω λοιπὸν ὅτι ἡ ἔκφρασις ἡ ἰδική μου δὲν ἦτο τόσον βαρεῖα, ὅσον ἡ ἰδική του, τὸ νὰ ὑβρίσῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἕνα Ὑπουργὸν ἐν τῷ ἀξιώματί του. Ἐγὼ περισσότερον ἐνδιαφέρομαι διὰ τὰς ἀναφοράς, διὰ νὰ λαμβάνηται ἐπ’ αὐτῶν σπουδαία πρόνοια.

§38Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τί πράττει ὁ Κύριος τὴν στιγμὴν ταύτην; Δὲν θέλει νὰ ἐπιδειχθῇ ἐπὶ εὐφυΐᾳ;

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ προσπαθεῖτε νὰ γεννήσητε προσωπικὰ ζητήματα ἄνευ λόγου.

§40Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Σκοπός, κύριε Πρόεδρε, ἑκάστου Βουλευτοῦ ἐνταῦθα εἶναι ὄχι μόνον νὰ ὑποβοηθῇ, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐλέγχῃ ἐν ἀνάγκῃ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ νὰ ὑποδεικνύῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅσα τυχὸν ἐκείνη παραλείπει ἢ ἤθελε παραλείψει.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον ἀντικείμενον τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου...

§42ΣΩΚ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, κύριε Πρόεδρε.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§44ΣΩΚ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει τῶν ἐπερωτήσεων ἀναγράφονται πλεῖσται αἰτήσεις καταδίκων τῶν διαφόρων φυλακῶν τοῦ Κράτους, δι’ ὧν αἰτοῦνται οὗτοι τὸν περιορισμὸν τῆς ποινῆς αὐτῶν. Ἐπὶ τῶν αἰτήσεων τούτων ἐζητήθη ὁ λόγος ὑπὸ πλείστων ἐξ ἡμῶν. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν τὴν Βουλὴν δι’ ὑμῶν, κύριε Πρόεδρε, ὅπως δεχθῇ, ἵνα πᾶσαι αἱ ἀναφοραὶ ἑνωθῶσι καὶ συζητηθῶσιν ὁμοῦ ὡς ἐπὶ μιᾶς αἰτήσεως, διότι πᾶσαι ἔχουσι τὴν αὐτὴν βάσιν, καὶ θὰ ἦτο σκοπιμώτερον νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις ἐφ’ ὅλων αὐτῶν καὶ οὐχὶ κατ’ αὔξοντα ἀριθμόν, ὅπως εἶναι ἐγγεγραμμέναι ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, ἵνα οὕτως οἰκονομηθῇ καὶ χρόνος.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Πρὸς διευκόλυνσιν τῆς συζητήσεως, ἐφ’ ὅσον συζητεῖται θέμα τι, ὑπάρχουσι δ’ ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει καὶ ἕτερα θέματα τοῦ αὐτοῦ σκοποῦ, νὰ ἑνώσωμεν τὰ θέματα ταῦτα, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν αὐτονόητον καὶ ἀπαράβατον ὅρον ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, τηρουμένου τοῦ Κανονισμοῦ, νὰ λάβωσι τὸν λόγον ἄλλοι Βουλευταὶ πλὴν ἐκείνων, οἵτινες εἶναι ἐγγεγραμμένοι ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν, διότι ἡ ἐφ’ ὅλων ὁμοῦ συζήτησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς γενίκευσις, μὴ ἐπιτρεπομένη ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ.

§46ΣΩΚ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Θὰ παρεκάλουν ὑμᾶς καὶ τὴν Βουλήν, κύριε Πρόεδρε, ἵνα προταχθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν αἰτήσεων τούτων, διότι ἐνδιαφέρει σχεδὸν τὸ πλεῖστον τῶν Βουλευτῶν τῶν ἐγγεγραμμένων ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ὑπ’ ἀριθ. 4· ἂς γίνωσι τὰ ἄλλα καὶ θὰ φθάσωμεν. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν ἐκκαθαρισθέντων πταισματοδικῶν, εἰρηνοδικῶν καὶ γραμματέων τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Γκλαβᾶς.

§48Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἡ προκειμένη διὰ τὴν Δευτέραν.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα· συναινοῦσι καὶ ἄλλοι ζητήσαντες τὸν λόγον;

§50ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινούσης τῆς Βουλῆς, ἀναβάλλεται διὰ τὴν Δευτέραν. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἀνδρανόβης Εὐρυτανίας τὸν λόγον ἔχουσιν οἱ κ. κ. Παπαθανασιάδης καὶ Τσιγκόλης. Ἐλπίζω ὅτι, ἀπουσιάζοντος τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, οἱ κ. συνάδελφοι θέλουσι συναινέσει εἰς τὴν ἀναβολήν.

§52Ι. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ. Τὴν Δευτέραν, κύριε Πρόεδρε.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται διὰ τὴν Δευτέραν. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐκκαθαρισθέντων τηλεγραφικῶν καὶ ταχυδρομικῶν ὑπαλλήλων τὸν λόγον ἔχουσιν οἱ κ. κ. Σταμούλης καὶ Καρᾶς.

§54Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Νὰ ἀναβληθῇ διὰ τὴν Δευτέραν.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται διὰ τὴν Δευτέραν. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν καταδίκων Ῥίου τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Γκλαβᾶς.

§56Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἀναφορά, Κύριοι, ὑποβληθεῖσα ἐκ μέρους τῶν καταδίκων τῶν φυλακῶν Ῥίου παρέχει εἰς ἐμὲ ἀφορμήν, ἵνα ἀνέλθω τὸ βῆμα καὶ εἴπω ὀλίγας λέξεις σχετιζομένας πρὸς τὴν κατάστασιν τῶν φυλακῶν ἀφ’ ἑνὸς καὶ πρὸς τὴν κατάστασιν τῶν καταδίκων ἀφ’ ἑτέρου καὶ πρὸς τὴν ἀστοργίαν τῆς Πολιτείας ἐκ τρίτου, σχετικῶς μὲ τοὺς ἐγκληματίας ἐκείνους. Εἶμαι τῆς ἰδέας ὅτι ἡ Πολιτεία ἔχει δικαίωμα ἀναφαίρετον, ὁσάκις τις ἐξέρχεται τῶν χαρακωμάτων, τὰ ὁποῖα διαγράφουσιν οἱ κείμενοι νόμοι, τὸ μέλος ἐκεῖνο τὸ ἀντικοινωνικὸν νὰ τὸ ἐπαναφέρῃ εἰς τὴν κανονικὴν τροχιὰν καὶ ἐν γένει εἰς τὴν ἁρμονίαν τῆς κοινωνίας. Εἶναι ἐπίσης ἀληθές, καὶ ὀφείλομεν νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν, ὅτι πάντες καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ καὶ οἱ σωφρονέστεροι τῶν ἀνθρώπων ὑπόκεινται εἰς ἐγκληματικὰς πράξεις, ἀρκεῖ νὰ συντρέξωσιν αἱ πρὸς τοῦτο περιστάσεις. Εἷς ἐκ τῶν διαπρεπεστέρων ποινικολόγων, ὁ πολὺς Φράνκ, λέγει, ὅτι ἀπὸ τῆς ἄκρας φρονήσεως μέχρι τῆς ἄκρας ἐγκληματικότητος ἀπαιτεῖται πολλάκις εἷς ἁπλοῦς κύκλος στρόφιγγος. Ὁ αὐτὸς ἐπαναλαμβάνει καὶ λέγει, ὅτι, ἂν ἡ Πολιτεία ἐφέρετο πρὸς πάντας ἀναλόγως τῶν σφαλμάτων των, οὐδεὶς θὰ ὑπῆρχεν ὁ μὴ μαστιγωθείς. Φιλοτοφῶν ὁ πολὺς ποινικολόγος ἐπὶ τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων καὶ τῶν ἀνθρωπίνων σχέσεων ἀποφαίνεται ἀπεριφράστως καὶ κατηγορηματικῶς, ὅτι, ἂν πολλοὶ δὲν εὑρίσκωνται εἰς τὰς φυλακάς, βεβαίως δὲν ἐξετράπησαν τῶν χαρακωμάτων τῶν διαγεγραμμένων ὑπὸ τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, ἀλλ’ ἐπίσης εἶναι βέβαιον, ἐπαναλαμβάνει ὁ σοφὸς ποινικολόγος, ὅτι, ἂν δὲν ἐξετράπησαν τῶν χαρακωμάτων τῶν ποινικῶν νόμων, ἀναμφιλέκτως πάντες ἐγένοντο παραβάται τοῦ ἠθικοῦ νόμου. Δι’ αὐτὸ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι, ἂν ἡ Πολιτεία ἐφέρετο πρὸς πάντας ἀναλόγως τῶν σφαλμάτων, οὐδεὶς θὰ ὑπῆρχεν ὁ μὴ μαστιγωθείς. Ἂν ἡ Πολιτεία ἔχῃ δικαίωμα νὰ ῥίπτῃ τοὺς ἐγκληματίας ἐν ἀπομονώσει, δὲν ἔχει βεβαίως δικαίωμα καὶ λόγῳ φιλανθρωπίας, ἀλλὰ καὶ λόγῳ πρὸ παντὸς τῆς ἠθικῆς ὑποστάσεως ἐν τῇ ὁλότητι τῆς κοινωνίας, νὰ βασανίζῃ καὶ νὰ τυραννῇ καὶ νὰ νομίζῃ ὅτι πᾶς ἐγκληματίας δι’ αὐτὴν πλέον δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ. Εἶναι σφαλερά, κύριοι Βουλευταί, αὕτη ἡ προκατάληψις, ὅτι, ὁσάκις ῥίπτεταί τις ἐν τῇ φυλακῇ εἴτε δικαίως εἴτε ἀδίκως, ὅτι ὁ ἐν ταῖς φυλακαῖς ῥιφθεὶς φέρει ἐν ἑαυτῷ τὸ στίγμα τῆς ἐγκληματικότητος καὶ τῆς ἀτιμίας καὶ συνεπῶς πρέπει νὰ ἀποκλεισθῇ ἅπαξ διὰ παντὸς ἀπὸ τὴν κοινωνίαν καὶ ἀπὸ τὴν Πολιτείαν. Καὶ ὅμως δὲν πρέπει νὰ διστάζωμεν νὰ πιστεύσωμεν ὅτι καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δικάζουσι πρὸς στιγμὴν τοὺς κατηγορουμένους, δὲν εἶναι ἄλλο τι ἢ ἄνθρωποι. Καὶ προκειμένου περὶ πλάνης τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης, ἡ ὁποία οὐχὶ σπανίως συμβαίνει, εἷς τῶν ἐξοχωτέρων ἐπίσης καὶ διαπρεπεστέρων ποινικολόγων τῆς ἐποχῆς, ὁ πολὺς Σουηδὸς Delivekrona, λέγει ὅτι, ἂν συνενώσωμεν τοὺς χειμάρρους τοῦ αἵματος, τὸ ὁποῖον ἔχει ῥεύσει ἐν ὀνόματι τοῦ Νόμου καὶ τῆς Δικαιοσύνης, θέλομεν πάντες καταληφθῆ ἔκπληκτοι ὑπὸ φρίκης. Βουλευτὴς ἐν τῇ Βουλῇ τῶν Κοινοτήτων ἔλεγεν ἄλλοτε ὅτι ἐγνώρισε 17 καταδίκους, ἀνθρώπους καταδικασμένους εἰς θάνατον, ἐνῷ μετὰ τὴν καταδίκην αὐτῶν ἐπείσθη περὶ τῆς ἀθῳότητος αὐτῶν. Ὥστε πάντες πρέπει νὰ πιστεύσωμεν καὶ πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι ταχθῆ ὑπὸ τῆς Πολιτείας, ἵνα δικάζωσι τὰ παραπτώματα τῶν πολιτῶν, δὲν εἶναι ἄλλο τι ἢ ἄνθρωποι καὶ οἱ ὁποῖοι τὰς ἀδυναμίας τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως ἐκληρονόμησαν. Ἐπίσης, Κύριοι, γνωρίζομεν ὅτι αἱ ἐγκληματικαὶ πράξεις ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἶναι ἀπότοκοι τοῦ κοινωνικοῦ περιβάλλοντος, καὶ δὲν ἀγνοεῖ βεβαίως ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης κ. Ὑπουργός, ἐγκρατὴς ὑπὲρ πάντα ἄλλον τῶν νομικῶν πραγμάτων τόσον τῆς ἡμετέρας χώρας, ὅσον καὶ πάσης ἄλλης νομοθεσίας, ὅτι ὁ Tarde λέγει· «δι’ ἐμὲ οὐδεμία ἀμφιβολία ὑπάρχει ὅτι τὸ ἔγκλημα ὀφείλεται εἰς τὴν ἐπικράτησιν τοῦ κοινωνικοῦ περιβάλλοντος». Ὅτε ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία δυστυχῶς εὑρίσκεται ἐν τῇ καταστάσει τῆς ἀπαιδευσίας, ἐν τῇ ὁποίᾳ εὑρίσκεται, πρὸς αἶσχος τῆς Πολιτείας, ὅτε τὸ σχολεῖον ἐλησμόνησε τὴν ἀποστολὴν αὐτοῦ, ὅτε ἡ οἰκογένεια δὲν θέλει νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸ μέλος της, βεβαίως ἐπιβάλλεται καὶ εἰς ἡμᾶς νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡ ἐπικράτησις τοῦ κοινωνικοῦ ἐγκλήματος, ἢ μᾶλλον τῶν κοινωνικῶν αὐτῶν ἐξελκωμάτων, ὀφείλεται ἀκριβῶς εἰς τὴν ἐπικράτησιν τοῦ κοινωνικοῦ περιβάλλοντος. Πάντες γνωρίζομεν ὅτι ἐν Ἀγγλίᾳ ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις κατέστη ὑποχρεωτικὴ ἀπὸ τοῦ 1870. Παρατηροῦντες τὴν στατιστικὴν τῶν διαφόρων ἐγκληματικῶν πράξεων πρὸ τοῦ 1870, παρατηροῦμεν ὅτι μεγάλη ἐγκληματικὴ κλῖμαξ παρουσιάζεται εἰς τὰ δικαστικὰ χρονικά. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ 1870 μέχρι τοῦ 1894, κατὰ τὴν ἐπίσημον στατιστικὴν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης τῆς Ἀγγλίας, ἡ ἐγκληματικότης κατὰ πολὺ ἐμειώθη. Παρατηρεῖται ὅτι, ἐνῷ πρὸ τοῦ 1870 προκειμένου περὶ παίδων ἀγραμμάτων εἰσήγοντο εἰς δίκην εἰς τὰ ποινικὰ Δικαστήρια πλέον τῶν 12000 παίδων, μετὰ τὸ 1870, ἐφ’ ὅσον ἡ ἐκπαίδευσις ἐπέφερε τὰ ἀγαθὰ διὰ τὴν κοινωνίαν ἀποτελέσματα, παρετηρήθη τὸ φαινόμενον ὅτι ἐμειώθη ἐπαισθητῶς εἰς τὸ ποσὸν τῶν 5000 ἐγκληματικῶν παίδων. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τὸ ἠθικόμετρον, στερούμεθα τοῦ ἠθικοῦ μέτρου πάσης κινήσεως τῆς στατιστικῆς, ἄλλως θὰ ἐβλέπομεν, Κύριοι, ἂν καὶ κατὰ πόσον ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐγκληματιῶν ἐμειώθη ἐπαισθητῶς ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, κατὰ τὴν ὁποίαν εἰσήχθη καὶ παρ’ ἡμῖν ὑποχρεωτικὴ ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις. Ἓν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἐν συγκρίσει πρὸς τὰ ἄλλα εὐρωπαϊκὰ Κράτη εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ὑπερτάτην ἐγκληματικὴν βαθμίδα. Ἔχω μελέτην, κατὰ τὴν ὁποίαν κατὰ τὸ 1902 εἰσήχθησαν εἰς τὰ διάφορα Κακουργιοδικεῖα τοῦ Κράτους 1632, ἐξ ὧν κατεδικάσθησαν 857. Συγχρόνως εἰσήχθησαν 85,604 ποινικαὶ ὑποθέσεις εἰς τὰ Πλημμελειοδικεῖα τοῦ Κράτους καὶ ἐγένοντο καταδικαστικαὶ 18018. Ἐν Γαλλίᾳ, Κύριοι, χώρᾳ κατοικουμένῃ ὑπὸ πληθυσμοῦ 39.000,000 περίπου, καταδικάζονται κατ’ ἔτος ὑπὸ τοῦ Κακουργιοδικείου ἄτομα 4,500 ἕως 5000 καὶ εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον 125.000 ἕως 130.000. Ἐὰν προσέξητε εἰς τοὺς σχετικοὺς τούτους ἀριθμούς, ἐὰν δώσητε τὴν δέουσαν προσοχήν, βεβαίως θέλετε πεισθῆ ἀδιστάκτως ὅτι ἡ Γαλλικὴ Πολιτεία σχετικῶς πρὸς ἡμᾶς εὑρίσκεται ἐν ἥττονι ἐγκληματικῇ μοίρᾳ. Χώρα 39.000.000 κατοίκων παρουσιάζει 5000 καταδίκους εἰς τὸ Κακουργιοδικεῖον καὶ χώρα κατοικουμένη ἀπὸ 2.000,000 παρουσιάζει 857 καταδίκους. Ἡ αὐτὴ διαφορὰ παρατηρεῖται καὶ ἐν Ἰταλίᾳ, Βελγίῳ κλπ. Καὶ ἐξάγει ὡς πόρισμα ὁ μελετητὴς τῶν δικαστικῶν πραγμάτων τῆς ἡμετέρας χώρας ὅτι εὑρισκόμεθα ἀπὸ ἐγκληματικῆς ἀπόψεως εἰς ὄχι εὐάρεστον, ἀλλ’ εἰς θλιβερώτατον σημεῖον. Ὥστε δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι καὶ ἡ ἀπαιδευσία, ἥτις ὀφείλεται εἰς τὴν ἀμεριμνησίαν τῆς Πολιτείας, κατὰ πολὺ συντείνει εἰς τὴν ἐπαύξησιν τῶν ἐγκληματικῶν πράξεων. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον πρὸ παντὸς πρέπει νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ ἰδιαίτατα τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ, εἶναι ἡ κρατοῦσα κατάστασις τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους, διότι πρέπει πάντες νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι αἱ φυλακαὶ τοῦ Κράτους, αἵτινες ἀποτελοῦσι τὸ ἠθικὸν βαρόμετρον πάσης πεπολιτισμένης κοινωνίας, αἱ φυλακαὶ τοῦ ἡμετέρου Κράτους, ἂν δὲν ἀτιμάζουσι τὴν Ἑλλάδα, ἀναμφιλέκτως στιγματίζουσιν αὐτήν. Κατὰ καιροὺς διάφοροι Ὑπουργοὶ τοῦ Κράτους, σύμβουλοι τοῦ Στέμματος, μετέβησαν εἰς τὰ διάφορα μέρη τῆς ἡμετέρας χώρας καὶ ἐπεσκέφθησαν τὰς φυλακάς, πάντες δ’ ὡμολόγησαν μιᾷ φωνῇ καὶ μιᾷ ψυχῇ ὅτι αἱ φυλακαὶ εὑρίσκονται ἐν οἰκτροτάτῃ καταστάσει, ὅτι ἐκεῖ διδάσκεται τὸ ἔγκλημα, ὅτι ἐκεῖ ἐμφωλεύει ἡ φθίσις, ὅτι ἐκεῖ ἡ κοινωνικὴ ἐξαχρείωσις ἔχει φθάσει εἰς τὸ κατακόρυφον. Ἀλλά, ἐνῷ πάντες θρηνῳδοὶ ἐγένοντο τῆς παρατηρηθείσης καταστάσεως, οὐδεὶς Ὑπουργὸς ἠθέλησε νὰ διαγράψῃ γραμμὴν τοιαύτην, ὥστε νὰ πεισθῇ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ δὲν εἶναι μόνον νὰ δίδωσι λόγους καὶ νὰ παρέχωσιν ὑποσχέσεις, ἀλλὰ καὶ νὰ προβαίνωσιν εἰς ἔργα. Μὴ νομίζετε, κύριε Ὑπουργὲ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὅτι, ἂν ὁ Α ἢ ὁ Β ἐγκληματίας διέπραξε πρᾶξιν ἐγκληματικὴν καὶ ἐρρίφθη εἰς τὰς φυλακάς, ὅτι ἀπεχωρίσθη ἀπὸ τῆς λοιπῆς οἰκογενείας ἕνεκα τῶν πόνων καὶ τῶν στενοχωριῶν τοῦ θύματος τοῦ στενάζοντος εἰς βάρος τῆς Πολιτείας καὶ τῆς κοινωνίας. Πανταχόθεν ἔφθασαν αἱ ἀναφοραὶ πρὸς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων καὶ ἐζητήθη παρὰ τῆς Βουλῆς, ἵνα λεπτομερῶς καὶ ἐμπεριστατωμένως ἐξετασθῶσιν αἱ φυλακαὶ τοῦ Κράτους. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ἠθικοποίησις ἐν τῇ ἡμετέρᾳ κοινωνίᾳ· δὲν εἶναι δυνατὸν, ἐπαναλαμβάνω, νὰ καταστείλωμεν ἐν μέρει τὸ ἔγκλημα· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προφυλάξωμεν τὴν κοινωνίαν ἀπὸ τὸ βακτηρίδιον τὸ ἐγκληματικόν, ἐφ’ ὅσον αἱ φυλακαὶ τοῦ Κράτους εὑρίσκονται εἰς ὃ σημεῖον ἤδη εὑρίσκονται. Ἴσως ἡ Πολιτεία εἴπῃ πρὸς ἡμᾶς, ἴσως εἴπῃ πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι «βεβαίως ἡ κατάστασις τῶν φυλακῶν δὲν εἶναι ἐξανθρωπιστική, βεβαίως ἡ κατάστασις τῶν φυλακῶν εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἐκεῖ νὰ σφυρηλατῆται καὶ μηχανουργῆται τὸ ἔγκλημα, ἀλλὰ δὲν ἔχω χρήματα». Δὲν εἶναι δικαιολογία αὕτη ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας· λέγοντες ὅτι δὲν ἔχομεν χρήματα δὲν εὑρισκόμεθα εἰς τὸν διαγεγραμμένον ὑπὸ τῆς ἀληθείας κύκλον. Θὰ σᾶς ἔλεγεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὅτι «ἐδημιουργήσατε Κράτος πρὶν ἢ σκεφθῆτε περὶ ἔθνους ἢ ἐμπεδώσητε τὴν κοινὴν ἀσφάλειαν καὶ ἐξασφαλίζητε τὴν ζωὴν καὶ δημιουργήσητε μίαν μορφὴν εἰς ἓν Κράτος». Δὲν εἶναι δικαιολογία νὰ οἰστρηλατῶμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν μὲ ἰδανικὰ καὶ ἰδεώδη, ὡς ἐγένετο τὸ πάλαι, μόνον καὶ μόνον ἵνα ἀφαιρῶμεν ἀπ’ αὐτοῦ καὶ τὴν τελευταίαν οἰκονομικὴν ἰκμάδα, τὴν ὁποίαν βεβαίως εἶναι πρόθυμος νὰ συνεισφέρῃ, ἀλλ’ ἵνα καθίσταται τὸ αἰώνιον κτῆμα καὶ παίγνιον, διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὑπῆρξε τὸ μοναδικὸν θῦμα τῶν ἑκάστοτε κυβερνητῶν τῆς χώρας. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἡ κοινὴ συμβίωσις ἐν ταῖς φυλακαῖς, δὲν εἶναι δυνατὸν αὕτη νὰ ἐπιφέρῃ τὰ ἀγαθὰ ἀποτελέσματα, διότι δὲν ἐγκυμονεῖται ἐν τῇ ψυχῇ τοῦ καταδίκου ἡ ἰδέα τοῦ φόβου τοῦ νόμου. Ἄλλως τε, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἡ κοινὴ συμβίωσις, ἄνθρωποι εὑρισκόμενοι ἐπὶ σειρὰν πολλῶν ἐτῶν εἰς τὰς φυλακάς, διαπλασθέντες εἰς τὸ περιβάλλον τῶν φυλακῶν, γηράσαντες ἐν τῇ ἰδέᾳ τοῦ ἐγκληματεῖν, ἐκεῖνοι οἱ γηράσαντες χρησιμεύουσι τρόπον τινὰ ὡς οἱ διδάσκαλοι τῶν τὸ πρῶτον ἤδη εἰσαχθέντων εἰς τὰς φυλακάς. Ὅταν εἰσάγωνται εἰς τὰς φυλακὰς τοῦ Κράτους 17–18 χιλιάδες, καὶ ἐξέρχωνται 12.000 κατ’ ἔτος, κατὰ τὴν ἐπίσημον Στατιστικὴν τοῦ Κράτους, ὅταν ἐξέρχωνται 12.000 κύνες λυσσόδηκτοι φέροντες ὁμοῦ τὸ μικρόβιον τῆς ἐγκληματικότητος καὶ ῥίπτωνται εἰς τὴν κοινωνίαν, τί θέλετε νὰ κάμῃ αὐτὴ ἡ κοινωνία, καὶ πῶς νὰ ἀντιστῇ, καὶ πῶς νὰ μὴ ἐπιδράσωσιν ἐπὶ τῆς κοινωνίας οἱ 12.000 αὐτοὶ ἐγκληματίαι; Ἐντεῦθεν, Κύριοι, αἱ καθ’ ἑκάστην παρατηρούμεναι ὑποτροπαὶ εἰς τοὺς διαφόρους ἐγκληματίας· ἐντεῦθεν τὰ Πινάκια βρίθουσι ποινικῶν ὑποθέσεων. Δὲν δύναται νὰ κάμῃ τίποτε, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, ὁ νόμος περὶ ἐρημοδικιῶν, ἐὰν πρὸ πάσης λειτουργίας τούτου δὲν φροντίσητε πρὸς δημιουργίαν φυλακῶν. Ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν κάμητε, ὁποσηνδήποτε προσπάθειαν καὶ ἂν καταβάλητε, ὁσονδήποτε μέγαν ζῆλον καὶ ἂν ἔχητε πρὸς διόρθωσιν τῆς Κοινωνίας διὰ τῆς ἐμπεδώσεως τοῦ κράτους τῶν νόμων, δὲν θέλετε κατορθώσει ἄλλο τι παρὰ τὴν ματαιοπονίαν, ἐφ’ ὅσον δὲν δημιουργήσητε προγενεστέρως φυλακάς. Σκοπὸς τῆς ποινῆς εἶναι, Κύριοι, ὡς πάντες γνωρίζομεν, τὸ ἀγαθὸν καὶ ἡ συντήρησις τῆς κοινωνίας· ἡ ποινὴ πρέπει νὰ παραδειγματίζῃ καὶ ὄχι νὰ ἐκδικῆται, διότι, καθ’ ὃν τρόπον ἡ ποινὴ αὕτη ἐκτίνεται, πρέπει πάντες νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι δι’ αὐτῆς ἐκδικεῖται ἡ Πολιτεία τὴν κοινωνίαν· ἐκδικεῖται, τονίζω, ἡ Πολιτεία τὴν κοινωνίαν, διότι, ἐφ’ ὅσον ῥίπτει τὸν ἐγκληματίαν οὐχὶ πρὸς ἠθικοποίησιν, οὐχὶ πρὸς βελτίωσιν τῆς ἠθικῆς αὐτοῦ καταστάσεως, βεβαίως, ὅταν ἐξέλθῃ τῶν φυλακῶν, πάντως θέλει ἐγκληματήσει καὶ ἐκ δευτέρου. Ἡ ἱστορία τῶν διαφόρων ποινικῶν Δικαστηρίων μαρτυρεῖ τοῦτο. Ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι εἰσῆλθον δι’ ἁπλᾶς ἐγκληματικὰς πράξεις, ἐξελθόντες τῶν φυλακῶν, δὲν παρῆλθεν ὀλίγον χρονικὸν διάστημα, χωρὶς νὰ ὑποπέσωσιν εἰς βαρυτέρας ἐγκληματικὰς πράξεις. Τίς πταίει εἰς τοῦτο; Τίς ἄλλος παρὰ ἡ Πολιτεία, ἡ ὁποία ἐκδικεῖται τὴν κοινωνίαν; Δὲν θὰ εἶναι τολμηρόν, ἂν καταλήξω νὰ εἴπω ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ὅτι ἡ Πολιτεία πρὸ τοιαύτης καταστάσεως φυλακῶν εὑρισκομένη, θέλουσα τὴν δημιουργίαν μιᾶς τελειοτέρας κοινωνίας ἐκ τῆς ἐμπεδώσεως τοῦ κράτους τοῦ νόμου, δὲν θὰ εἶναι τολμηρόν, ἐπαναλαμβάνω, νὰ εἴπω, ὄχι ἀπὸ πνεύματος φιλανθρωπίας καὶ ἐπιεικείας—δὲν θέλομεν φιλανθρωπίαν οὐδ’ ἐπιείκειαν· ζητοῦμεν δικαιοσύνην— δὲν θὰ ἦτο, λέγω, ἀξιότιμε κύριε Ὑπουργὲ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, τολμηρόν, ἂν ἔλεγον πρὸς ὑμᾶς ὅτι, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει τὸ κρατοῦν σύστημα τῶν φυλακῶν, καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ δημιουργήσωμεν νέας φυλακάς, οὕτως ὥστε νὰ ἀπομονώσωμεν τοὺς διαφόρους ἐγκληματίας καὶ καταστείλωμεν τὰς διαφόρους ἐγκληματικὰς πράξεις, ὀφείλει ἡ Πολιτεία νὰ προβῇ εἰς ἕτερον μέτρον ἱκανοποιητικὸν διὰ τὴν κοινωνίαν, ὄχι διὰ τοὺς καταδεδικασμένους. Ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐκ τυχαίων λόγων ἔπραξαν ἐγκληματικὰς πράξεις, διότι καὶ προγενεστέρως εἶπον ὅτι πάντες ὑποκείμεθα εἰς ἐγκληματικὰς πράξεις, ἀρκεῖ νὰ συντρέξωσιν αἱ πρὸς τοῦτο περιστάσεις. Σεῖς, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, ὁ στυλοβάτης τοῦ νόμου, ὁ ὀφθαλμὸς τῆς Πολιτείας, ὁ ἀκοίμητος φρουρὸς τῆς Δικαιοσύνης, δύνασθε νὰ ὑποπέσητε εἰς ἐγκληματικὰς πράξεις, ἀρκεῖ πρὸς τοῦτο νὰ συντρέξωσιν αἱ περιστάσεις. Ἡ Ἱστορία μαρτυρεῖ πολλὰ παραδείγματα, Κύριοι, ὅτι ἄνθρωποι εὐεργετηθέντες ἐγκλημάτησαν δυστυχῶς ἐπὶ τῶν εὐεργετησάντων αὐτούς· ὁ Βροῦτος ἐφόνευσε τὸν εὐεργέτην του, ὁ Πέτρος ἠρνήθη τὸν διδάσκαλόν του, ὁ Ἀνδρόνικος ὁ αὐτοκράτωρ ἐφόνευσε τὸν πατέρα του.

§57Μ. ΣΦΑΚΙΑΝΑΚΗΣ. Ὁμολογῶ ὅτι ὅσα ἤκουσα παρ’ ὑμῶν εἶναι ὅλα ὀρθά, ἀλλ’ ἐπίσης ὁμολογῶ ὅτι ἐξηντλήθη ἡ ὑπομονὴ τῶν συναδέλφων νὰ ἀκούωσι τοιαῦτα διδάγματα ἐπὶ τόσην ὥραν, χωρὶς οὐδεμία νὰ προκύπτῃ πρακτικὴ ὠφέλεια ἐξ αὐτῶν.

§58Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· νὰ ἀκούσωμεν.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀντίληψίς μου εἶναι ὅτι ὁ κ. Σφακιανάκης μὲ τὴν διακοπήν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε, δὲν ἐκπροσωπεῖ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς. Ἐξακολουθήσατε, κ. Γκλαβᾶ.

§60Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Πρέπει, Κύριοι, πάντες νὰ ἐννοήσωμεν ὅτι οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες δὲν πρέπει νὰ ἐξαρτῶσι τὰς ἰδέας αὑτῶν ἀπὸ οὐδένα ἄλλον ἢ ἀπὸ τὸν ἑαυτόν των, ὅτι οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες πρέπει νὰ γίνωνται διερμηνεῖς τῶν παραπόνων τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν τιμὴν καὶ τοὺς ἀπέστειλεν εἰς τὸ ἐθνικὸν τοῦτο συνέδριον. Καὶ ἐγώ, ἀξιότιμε κύριε ἐξ Εὐβοίας πολιτευτά, ἐμμένων εἰς τὰς ἰδέας μου, καὶ ἐὰν ἡ Βουλὴ ἤθελε μᾶς ἀρνηθῆ τὴν ψῆφον αὐτῆς σχετικῶς πρὸς τὰς προτάσεις, τὰς ὁποίας ὑποβάλλομεν, θὰ ἔλεγον πρὸς ὑμᾶς καὶ πρὸς τὴν Βουλήν, καὶ πρέπει πάντες οἱ Βουλευταὶ νὰ ἔχωσιν ὑπ’ ὄψει τοῦτο, ὅτι εἰς τὸ Μαυσωλεῖον τῶν ἡρώων θέσιν ἔχουσιν οἱ γνωρίζοντες νὰ πίπτωσιν, ὅταν δὲν δύνανται νὰ νικῶσιν. Αὐτὸ μόνον θὰ σᾶς ἔλεγον. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα οὐχὶ χάριν φιλανθρωπίας ἢ ἐπιεικείας, ἀλλὰ χάριν δικαιοσύνης, διότι, ὡς ἄλλοτε εἶπον, οὗτος ἐκπροσωπεῖ τὸν νόμον, καὶ ὁ νόμος εἶναι ἄτρωτος, νὰ λάβῃ μέριμνάν τινα. Καὶ εἶπεν ἄλλοτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ πραγματικῶς τοῦτο μοὶ ἔμεινεν ὡς ἠχηρὰ φωνὴ ἐν τῇ ἐμῇ ψυχῇ. Προσέχετε, ἐτόνιζεν ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου· δυνατὸν νὰ πέσωσι πολλὰ τὰ θύματα· προσέχετε μήπως πέσῃ ἕν θῦμα, ὁ νόμος. Δὲν ζητοῦμεν βεβαίως ἡμεῖς ἐπιείκειαν οὐδὲ φιλανθρωπίαν· ζητοῦμεν μόνον δικαιοσύνην χάριν τῆς κοινωνίας. Δὲν θὰ ἦτο, ἐπαναλαμβάνω, τολμηρόν, ἂν παρεκάλουν, ἐφ’ ὅσον ἤθελε δοθῆ ἡ ἀνάλογος εὐκαιρία, ἡ ὁποία πιστεύω ὅτι κατὰ τὰς ἑορτὰς τοῦ Πάσχα νὰ δοθῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, νὰ διέλθῃ τὰς φυλακὰς τοῦ Κράτους, ἀλλὰ νὰ μὴ μεταβῇ ὡς ὁ προγενέστερος αὐτοῦ καὶ νὰ τοῖς εἴπῃ· «Θὰ σᾶς βγάλω καὶ ἔχωμεν ἐπανάστασιν κάτω».

§61Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ τοῖς τὸ εἴπω ἐγὼ αὐτό.

§62Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἂς μεταβῆτε, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα μελετήσητε τὴν κατάστασιν τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους καὶ ἐξ αὐτῶν ἐξαγάγητε τὰ συμπεράσματα περὶ τοῦ ἂν δύναται ἡ Πολιτεία νὰ μένῃ ἤδη τόσον σκληρὰ πρὸς καταδικαζομένους, σχετικῶς πρὸς τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἐτόνισα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Καὶ θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον, ἀφοῦ μελετήσητε ἐπισταμένως τὴν κατάστασιν τῶν φυλακῶν, νὰ καλέσητε περὶ ὑμᾶς τὰς διαφόρους ἐφορίας τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους, νὰ ἐξετάσητε ταύτας κατὰ πόσον μερικοὶ ἐκ τῶν ἐγκληματιῶν, ῥιφθέντες εἰς τὰς φυλακάς, δὲν ἠθέλησαν νὰ παρεκτραπῶσιν ἐκεῖ εὑρισκόμενοι εἰς ἄλλας ἐγκληματικὰς πράξεις, ἢ δὲν παρουσιάζουσιν ὑποτροπάς, καὶ ἐφ’ ὅσον ἠθέλετε πεισθῆ περὶ τούτου, ἐφ’ ὅσον ἔχομεν τὸ κρατοῦν σύστημα περὶ φυλακῶν, βεβαίως ἡ Πολιτεία διὰ τῆς στάσεώς της ταύτης ἤθελε παρέχει εὐεργεσίαν πρὸς τὴν κοινωνίαν, ἐὰν ἐκπέσῃ τὸ ἕν τρίτον τῆς ὅλης ποινῆς τῶν καταδίκων. Μετέβην, Κύριοι, εἰς τὰς φυλακάς, ἐπανειλημμένα γράμματα ἔχω ἐκ τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους, καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρὸς ἐμὲ ἔκαμεν ἰδιαιτέραν αἴσθησιν, εἶναι τὸ ἑξῆς γεγονός, ὅτι, ἐνῷ οἱ κατὰ καιροὺς εἰσαγγελεῖς καὶ τὸ Δικαστήριον τῶν Συνέδρων ἔχουσιν ὑποβάλει συστάσεις πρὸς ἀπονομὴν βασιλικῶν χαρίτων, δυστυχῶς οἱ κατάδικοι εὑρίσκονται ἀκόμη εἰς τὰς φυλακάς. Καταλύσατε τέλος πάντων τὴν διάταξιν ταύτην· μὴ θέλετε νὰ βαυκαλίζητε τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν μὲ ὑποσχέσεις καὶ πλάνας, ἵνα τὸν ἐκμεταλλεύωνται κακοήθεις καὶ ἀσεβεῖς ἄνθρωποι. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω, πιστεύω δ’ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, κατόπιν τῶν λεχθέντων ὑπ’ ἐμοῦ καὶ τῶν λεχθησομένων ὑπ’ ἄλλων ἀξιοτίμων συναδέλφων, θὰ θελήσῃ νὰ σκεφθῇ σοβαρῶς περὶ τῆς καταστάσεως τῶν φυλακῶν, διότι πρώτη μέριμνα αὐτοῦ πρέπει νὰ εἶναι ἡ βελτίωσις τῆς καταστάσεως τούτων.

§63Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Μεθ’ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας Βουλευτὴς νομίζω περιττὸν νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν περισσότερον. Διότι δὲν εἶναι νέα ἡ λύσις, τὴν ὁποίαν ὑπέδειξεν ὁ κ. Γκλαβᾶς. Καὶ ἐγὼ ἐπανειλημμένως πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης διετύπωσα τὴν γνώμην ταύτην, καὶ εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν δοθείσης μοι εὐκαιρίας ἔφερα τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἡ ἀμφιβολία ἀφ’ ἑνὸς περὶ τοῦ ἂν ὀρθῶς ἢ μὴ ἐπεβλήθη ἡ ποινή, λόγῳ τῶν κρατησασῶν μέχρι τοῦδε μεθόδων, ἡ ἀρχιότης τοῦ Ποινικοῦ Νόμου καὶ αἱ πολλαὶ αὐτοῦ ἀτέλειαι ἀφ’ ἑτέρου, καὶ ἐκ τρίτου ἡ κακὴ κατάστασις τῶν φυλακῶν δικαιολογοῦσι πληρέστατα τὴν αἴτησιν τῶν καταδίκων, τὴν διατετυπωμένην ἐν τῇ ἀναφορᾷ. Νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὑποβάλλω δὲ εἰς αὐτὸν εὐλαβῶς τὴν παράκλησιν ταύτην, ὅπως λάβῃ γενικόν τι μέτρον, ἵνα χαρισθῇ ποσοστόν τι τῆς ποινῆς ὅλων τῶν καταδίκων. Ἐὰν δὲν ληφθῇ τὸ γενικὸν τοῦτο μέτρον, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως συστήσῃ τὴν ἀπονομὴν χαρίτων.

§64Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ δι’ ὀλίγων θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, κατόπιν τῶν ὅσα εἶπον πρὸς ὑμᾶς οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι. Δὲν ὑπάρχει συνεδρίασις τῆς Βουλῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἀνεγνώσθη καὶ μία αἴτησις καὶ ἀναφορὰ ἐκ μέρους διαφόρων ὑποδίκων καὶ καταδίκων τῶν εὑρισκομένων εἰς τὰς γνωστὰς φυλακὰς τοῦ Κράτους. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Γκλαβᾶς ὡμίλησε καὶ περὶ χρήματος καὶ περὶ φυλακῶν. Εὐτυχῶς καὶ χρῆμα ὑπάρχει, ἀλλ’ ἡ διάθεσις αὐτοῦ εἶναι γνωστὸν πῶς γίνεται. Διασπαθᾶται τῇδε κἀκεῖσε χωρὶς νὰ λαμβάνηται οὐδεμία πρόνοια ὑπὲρ τῆς ἀσφαλοῦς καὶ τελεσφόρου διαθέσεως αὐτοῦ. Ὑπῆρχον, ὡς γνωστόν, ὁλόκληρα ἑκατομμύρια πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον καὶ ἐν τούτοις τὰ πάντα ἐσπαταλήθησαν, χωρὶς τίποτε νὰ γίνῃ. Καὶ νόμος ὑπάρχει περὶ φυλακῶν, τὸν ὁποῖον, καλλίτερον παντὸς ἄλλου γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης· ὑπάρχει ὁ νόμος ᾼΦΚʹ προβλέπων περὶ τῶν φυλακῶν· ἐν τούτοις οὐδέποτε ἐνεργοῦνται καὶ ἐκτελοῦνται αἱ διατάξεις ἐκεῖναι, αἵτινες ἀναγράφονται ἐν τῷ σχετικῷ ἐκείνῳ νόμῳ. Τότε καὶ μόνον νομίζω ὅτι θὰ διορθωθῶσι τὰ παρ’ ἡμῖν, ὅταν ἕκαστος ἐξ ἡμῶν, καὶ μεθ’ ἡμῶν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, αἰσθανθῇ, ὅτι αὐτὸς καὶ μόνος εἶναι ἠθικὸς ὑπεύθυνος τῆς ὅλης καταστάσεως. Περαίνων ὑποβάλλω καὶ ἐγὼ τὴν παρατήρησιν ὅτι, ἀντὶ νὰ τρέχῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὰς διαφόρους φυλακάς, καλὸν θὰ ἦτο νὰ ζητήσῃ διὰ τοῦ Ὑπουργείου, ὅπως μελετηθῶσιν ἐπειγόντως αἱ διάφοροι δικογραφίαι ἐκείνων, διὰ τοὺς ὁποίους αἱ ἁρμόδιοι ἀρχαὶ συνιστῶσι νὰ ληφθῶσι μέτρα, καλλίτερον δὲ πάντων θὰ ἦτο ν’ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς λήψεως μέτρων γενικῶν περὶ τῶν φυλακῶν καὶ τῶν ἐν αὐταῖς κρατουμένων.

§65Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Θὰ ἦτο ἄτοπον, κύριε Πρόεδρε, νὰ θελήσῃ τις νὰ ἐπιμείνῃ συζητῶν ἐπὶ τοῦ προκειμένου θέματος. Εἶναι τόσον γνωστὰ τὰ δεινὰ τῶν φυλακισμένων, ὥστε πᾶσα περαιτέρω συζήτησις περιττεύει, εἰς πάντας δὲ εἶναι γνωστὰ ταῦτα καὶ ἰδίᾳ εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὥστε ἐγὼ δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε, μεθ’ ὅσα προσέθεσαν οἱ κ.κ. συνάδελφοι, ἢ μόνον νὰ λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν τὴν ὑγιεινὴν κατάστασιν τῶν φυλακῶν. Πρὸ πάντων τὸ ζήτημα τοῦτο ὀφείλει πάντως ὁ κύριος Ὑπουργὸς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τοὐλάχιστον διὰ τοὺς ἐπιζήσαντας μετὰ 15 ἐτῶν φυλάκισιν. Φαίνεται ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατώρθωσαν νὰ ἐπιζήσωσιν, εἶναι σιδηρᾶς κράσεως καὶ κατώρθωσαν νὰ ἐπιζήσωσιν ὑπὸ τὰς συνθήκας, ὑπὸ τὰς ὁποίας ζῶσιν. Οἱ ἄλλοι, οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν, δὲν ἐξέρχονται τῶν φυλακῶν μετὰ 10 ἔτη. Οἱ ἐπιζήσαντες τοὐλάχιστον μετὰ τὴν διάνυσιν τοσούτου χρονικοῦ διαστήματος εἶναι δίκαιον νὰ ἐξέλθωσιν εἰς τὴν κοινωνίαν, πρὸ παντὸς δὲ πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια διὰ τοὺς πάσχοντας καὶ ὄχι χάριν αὐτῶν, διότι περὶ αὐτῶν δὲν ὑπάρχει σωτηρία, εἴτε ἐντὸς εἴτε ἐκτὸς τῆς φυλακῆς, ἀλλὰ διὰ νὰ σώσωμεν τοὺς λοιποὺς φυλακισμένους. Εἶναι φοβερὸν νὰ ἀναλογισθῇ κανεὶς ὅτι δικαζόμενός τις διὰ 10–15 ἡμέρας εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξέλθῃ τῆς φυλακῆς μὲ τὸ μικρόβιον τῆς φθίσεως. Πρὸ παντὸς διὰ τοὺς πάσχοντας ἀπὸ μεταδοτικὸν νόσημα εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξέλθωσιν ἐκεῖθεν. Εἰς τὰς πόλεις, εἰς τὰς ὁποίας ἐπιπολάζουσιν αἱ ἀσθένειαι αὗται, εἶναι κίνδυνος μέγας. Εἶναι ἀνάγκη δι’ αὐτοὺς νὰ ληφθῶσι μέτρα, ἵνα σωθῶσιν οἱ ὑπολειπόμενοι. Φρονῶ ὅτι μεθ’ ὅσα ἐλέχθησαν ἐνταῦθα θέλει ληφθῆ σοβαρῶς πρόνοια περὶ τοῦ συζητουμένου ζητήματος ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§66Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Ἔχω τὴν ἐλπίδα ὅτι κατόπιν τῶν ὅσα ἐλέχθησαν ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων προλαλησάντων ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ λάβῃ τὴν προσήκουσαν πρόνοιαν, ἵνα ἐκπληρώσῃ ὕψιστον καθῆκον δι’ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι πάσχουσι τὰ πάνδεινα.

§67ΣΠ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ἐγὼ ἐπεθύμουν νὰ δώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς μίαν ἀπάντησιν εἰς ὅλα αὐτά.

§68Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἐγένετο μία πρότασις, ὥστε ὅλαι αἱ διάφοροι αἰτήσεις νὰ συγχωνευθῶσιν εἰς μίαν γενικήν, διὰ νὰ λάβωσιν ὅλοι τὸν λόγον.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ γίνεται.

§70Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἤκουσα, κύριοι Βουλευταί, ὡς ἦτο ἑπόμενον, μετὰ πάσης προσοχῆς καὶ συμπαθείας ὅσα ἐλέχθησαν ἐν σχέσει πρὸς τὰς φυλακὰς τοῦ Κράτους. Ἴσως δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι τὰ λεχθέντα προέλαβον ἐγὼ ἐν πᾶσιν, εἰσηγούμενος τῶν δικαστικῶν νομοσχεδίων ἐνώπιον ὑμῶν πρὸ πολλοῦ. Τότε εἶπον ἐν συνόψει ὅσα σήμερον ἐλέχθησαν καὶ ὅσα εἶναι πασίγνωστα δυστυχῶς διὰ τὴν κατάστασιν τῶν φυλακῶν. Ἡ κατάστασις εἶναι ἐκείνη, οἵα εἰκονίσθη ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ἀνταποκρίνονται δὲ τὰ λεχθέντα εἰς τὸ μέγεθος τῆς ἀνάγκης καὶ εἰς τὸ καθολικὸν αἴσθημα, τὸ ὁποῖον πολλάκις ἐξεδηλώθη εἰς ἐπανόρθωσιν τοῦ ἀτόπου, τὸ ὁποῖον ὁμολογουμένως στιγματίζει τὸν σύγχρονον πολιτισμὸν καὶ τὴν χώραν ἡμῶν. Ἐξέθηκα ἐν συνόψει τὰ μέτρα ἐκεῖνα τὰ νομοθετικὰ καὶ διοικητικά, διὰ τῶν ὁποίων φρονῶ ὅτι ἐνεστώτως μὲν θὰ καταστῇ δυνατὸν εὐθὺς ὡς ψηφισθῶσι τὰ ἐπείγοντα μέτρα νὰ ἐπέλθῃ οὐσιώδης βελτίωσις τῆς καταστάσεως, ἐν προσεχεῖ δὲ μέλλοντι ν’ ἀποκτήσωμεν νέας φυλακὰς ὑπὸ νέον σύστημα, ἀνταποκρινόμενον εἰς τὸν σύγχρονον πολιτισμόν, σύστημα πληροῦν τὸν σκοπὸν τῆς ποινῆς, οἷόν τινα ἀντιλαμβάνεται τοῦτον ἡ σύγχρονος σωφρονιστικὴ ἐπιστήμη. Ἑπομένως οὐδὲ λέξιν δύναμαι νὰ προσθέσω εἰς ὅσα εἶπον, καίτοι, ἐπαναλαμβάνω, προσηκόντως ἐκτιμῶ τὴν ἀγωνίαν, ὑπὸ τῆς ὁποίας κατέχεται ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία διὰ ζήτημα τόσῳ σπουδαῖον καὶ τόσῳ σοβαρόν. Ἐρρήθη ἐν τούτοις καὶ σήμερον κατ’ ἐπανάληψιν ὅ,τι καὶ εἰς παρελθούσας συνεδριάσεις τοῦ Σώματος ἐν σχέσει πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἀπονομῆς χαρίτων. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἐκφράσεως εὐχῆς πρὸς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ἵνα συμβουλεύσῃ εἰς τὴν ἀνεύθυνον Ἀρχὴν τὴν χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τῆς χάριτος, βεβαίως ἀπὸ κοινοβουλευτικῆς ἀπόψεως δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς ἐμὲ νὰ εἴπω τι, οὐδὲ ὑπόσχεσίν τινα νὰ δώσω χωρὶς νὰ ἀναιρέσω τὴν ἔννοιαν καὶ τὴν μορφὴν τῶν κοινοβουλευτικῶν συζητήσεων, τὰ δικαιώματα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας καὶ τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἐνεργείας αὐτῆς, ἀλλὰ καὶ τὰ δικαιώματα τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας ἐν τῇ ἐνασκήσει τοῦ ἐλέγχου, τὸν ὁποῖον δύναται μόνον μετὰ τὴν τοιαύτην ἢ τοιαύτην χρῆσιν τοῦ δικαιώματος ἐκείνου νὰ ἐνασκήσῃ κατὰ τοῦ ὑπευθύνου Ὑπουργοῦ. Εὐτυχῶς ἐν τούτοις, χωρὶς νὰ ἀπομακρυνθῶ τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐθίμων, μοὶ παρέχεται σήμερον ἔκ τινος ὑποβληθείσης ἐπερωτήσεως ἡ εὐκαιρία, ἵνα καταστήσω γνωρίμους εἰς τὴν Βουλὴν σκέψεις τινάς, αἱ ὁποῖαι ἴσως, ἐξ ὡρισμένων ἀφορμῶν λαμβανόμεναι, ἀποβῶσι χρήσιμοι εἰς τὴν διάγνωσιν τῶν ἀρχῶν, ἀπὸ τῶν ὁποίων ἀφορμώμεθα κατὰ τὴν ἐκτίμησιν τῶν τοιούτων ζητημάτων. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς κ. Γαρουφαλλιᾶς ἀπηύθυνεν αἴτησιν, χθὲς τὴν ἑσπέραν διαβιβασθεῖσάν μου, διὰ τῆς ὁποίας γνωρίζει μοι ὅτι ἐν ταῖς φυλακαῖς Κερκύρας κρατεῖται εἷς κατάδικος, Δ. Γαλάνης, ὅστις ἔχει ἀποτίσει ἤδη 23 ὁλόκληρα ἔτη ἐκ τῆς ἐπιβληθείσης ποινῆς. Παρακαλεῖ δὲ ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ τῷ δοθῇ ἡ πληροφορία διατί δὲν ἀπενεμήθη εἰς τὸν εἰρημένον κατάδικον βασιλικὴ χάρις διὰ τὸ ὑπόλοιπον τῆς ποινῆς του, καὶ ἂν ὑπάρχει ἔκθεσις τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν ὑπὲρ αὐτοῦ. Συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμὸν θὰ παράσχω ἐξηγήσεις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης, ἴσως δέ, ἐπαναλαμβάνω, αἱ ἐξηγήσεις αὗται, καίπερ ἐξ ὡρισμένων ἀφορμῶν λαμβανόμεναι καὶ ταύτην μόνον τὴν περίπτωσιν ἀφορῶσαι, δὲν θὰ ἀποβῶσιν ἀπολύτως ἄχρηστοι, ἵνα ὁδηγήσωσι τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν εἰς διακρίβωσιν τῶν κοινοβουλευτικῶν ἀρχῶν, ἀπὸ τῶν ὁποίων ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀφορμᾶται ἐν τῇ ἐκτιμήσει τῶν περὶ ἀπονομῆς χαρίτων ζητημάτων.

§71ΙΩ. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἔχω συμπολίτην, ὁ ὁποῖος ἄγει ἤδη τὸ 26ον ἔτος.

§72Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἄγουσι τὸ 28ον, ἄλλοι δὲ τὸ 30όν.

§73Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἐγὼ δὲ ἔχω ἐνταῦθα κατάλογον, τὸν ὁποῖον κατήρτισα, ὅτε παρέμεινα εἰς τὰς φυλακὰς ἐπὶ ἑπτὰ ἡμέρας τελευταίως.

§74ΙΩ. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Τὸ εἶπον αὐτὸ διὰ τὸν ἑξῆς λόγον, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐγράφη πρὸ ἡμερῶν εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι συνέστη σύλλογος εἰς τὰς φυλακὰς Παλαμηδείου καὶ ἐξέλεξαν αὐτὸν πρόεδρον, κατώρθωσε δὲ διὰ τῆς πειθοῦς νὰ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ 167 κρατουμένους 180 φονικὰ ὄργανα.

§75Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Συνεχίζω τὰς σκέψεις μου. Ἀπαντῶν εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ παρέχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι ὁ κατάδικος, περὶ οὗ ἐπερωτᾷ, ἔχει διανύσει ὄντως εἴκοσι τρία ὁλόκληρα ἔτη ἐν ταῖς φυλακαῖς. Εἶναι ἐπίσης ἀληθές, ὅτι ὑπάρχει ἔκθεσις τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Κερκύρᾳ Ἐφετῶν, πρὸ ἱκανῶν ἐτῶν γενομένη, διὰ τῆς ὁποίας συνιστᾶται νὰ δοθῇ εἰς τὸν κατάδικον τοῦτον βασιλικὴ χάρις. Δὲν ἐδόθη ὅμως, διότι δὲν νομίζω προσῆκον νὰ δοθῇ. Ὁ κατάδικος οὗτος, Κύριοι, εἶχε καταδικασθῆ εἰς θάνατον, εἶχε δὲ καταδικασθῆ, κριθεὶς ἔνοχος φόνου, λῃστείας, ἐκβιάσεως καὶ ἄλλων ἐγκληματικῶν πράξεων, κατὰ τὸ ἔτος 1888. Μετὰ πάροδον ἑνὸς ἔτους μετετράπη ἡ ποινὴ αὐτοῦ εἰς ἰσόβια δεσμά, μετετράπη δὲ δι’ οὐδένα ἄλλον λόγον καὶ δι’ οὐδεμίαν ἄλλην ἐλαφρυντικὴν περίπτωσιν, τυχὸν ἐκ τῆς δικογραφίας προκύψασαν, παρὰ μόνον διότι ἀφ’ ἧς ἐξετέλεσε τὴν πρᾶξιν ἠδυνήθη φυγοδικῶν νὰ καταδικασθῇ μόνον μετὰ πάροδον ἑπτὰ ἢ ὀκτὼ ἐτῶν καὶ ὄχι εὐθὺς ἀμέσως μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν λῃστειῶν. Ὁ λόγος δέ, διὰ τὸν ὁποῖον ἤδη συνιστᾶται ὑπὸ τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν νὰ δοθῇ εἰς αὐτὸν πλήρης χάρις καὶ ἐξέλθῃ ἐλεύθερος εἰς τὴν κοινωνίαν, εἶναι, διότι παρῆλθον εἴκοσι τρία ὁλόκληρα ἔτη ἀφ’ ἧς ἐφυλακίσθη καὶ διότι ἔδειξεν ἐν ταῖς φυλακαῖς καλὴν διαγωγήν. Ἐνόμισα, Κύριοι, καὶ ἐξακολουθῶ νομίζων, ὅτι οἱ λόγοι οὗτοι δὲν συνηγοροῦσιν εἰς τὸ νὰ δοθῇ χάρις εἰς τοῦτον, ὅπως ἐξέλθῃ τῶν φυλακῶν. Ἀναγνωρίζω καὶ σέβομαι τὰ αἰσθήματα τῆς φιλανθρωπίας, ἀπὸ τῶν ὁποίων ἀφορμᾶται ὁ ἐρωτῶν Βουλευτής. Πρέπει δὲ νὰ πεισθῇ, ὅτι αἰσθήματα τοιαῦτα, εἴτε διὰ τοῦτον εἴτε διὰ τοὺς λοιποὺς καταδίκους, δὲν εἶναι τὸ παράπαν ξένα ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Καθ’ ἑκάστην συμβαίνει εἰς τοῦτον νὰ νύσσηται ἡ ψυχή του περισσότερον παντὸς ἄλλου διὰ τοῦτον τὸν λόγον. Διότι αἱ ἀφορμαὶ εἶναι καθημεριναί, διότι καὶ ἐπιστολὰς λαμβάνει καθ’ ἑκάστην περὶ ἀπονομῆς χαρίτων, πλήρεις δακρύων, ἂν ἐπιτρέπηται ἡ ἔκφρασις, καὶ ἐμφανίσεις ἐν τῷ Ὑπουργείῳ γίνονται καὶ γονέων καὶ τέκνων καὶ ἀδελφῶν καὶ συγγενῶν καὶ ἄλλων φιλτάτων ἐγκαταλελειμμένων, τῶν ὁποίων καὶ ἡ ἐμφάνισις καὶ οἱ ὅροι, ὑπὸ τοὺς ὁποίους γίνονται αἱ παρακλήσεις καὶ αἱ ἱκεσίαι, πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ εἰς τὴν Βουλὴν μετὰ πάσης συντριβῆς, ὅτι εἶναι τοιοῦτοι, ὥστε δὲν δύνανται ἢ καὶ θηρίου ψυχὴν καὶ καρδίαν νὰ μαλάξωσιν. Ἀλλά, ἂν ὑπὸ τοιαύτας περιστάσεις ἦτο δυνατὸν νὰ ἀφεθῇ τις εἰς τὰς ὁρμὰς τῆς ψυχῆς καὶ ὑπαγορεύσεως τῶν αἰσθημάτων του, νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι ἐλάχιστοι τῶν καταδίκων θὰ εὑρίσκωνται εἰς τὰς φυλακάς. Ἀναχωρῶ ἐν τούτοις ἀπὸ τῆς ἀφετηρίας, ὅτι εἰς περιστάσεις τοιαύτας ὁ χείριστος τῶν συμβούλων εἶναι ἡ καρδία, καὶ ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διαχειρίζονται ὑπεύθυνον ἀρχήν, ἔχουσιν ὑποχρεώσεις, αἵτινες πρέπει νὰ συμπολιτεύωνται καὶ νὰ ὦσι συμπάρεδροι πρὸς τὰ συμφέροντα τῆς Πολιτείας, τῆς δημοσίας τάξεως καὶ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, σύμφωνοι πρὸς τὸ κοινὸν συμφέρον. Ἐὰν ὑπάρχωσιν οἱ κλαίοντες διὰ τοὺς ἐν ταῖς φυλακαῖς, διὰ τοὺς θύτας, ὑπάρχουσι καὶ οἱ κλαίοντες καὶ θρηνοῦντες διὰ τὰ θύματα, ὑπάρχει τῆς Πολιτείας τὸ συμφέρον καὶ τῆς δημοσίας τάξεως, ἡ ὁποία, πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι δὲν εὑρίσκεται εἰς σημεῖον ἐπιτρέπον ὑπερβολὰς ἐπιεικείας πρὸς τοὺς πολεμίους τῆς τάξεως. Εἶμαι, Κύριοι, ἄγαν διστακτικὸς καὶ λίαν φειδωλὸς εἰς τὸ ἔργον τῆς παροχῆς συμβουλῶν εἰς τὴν ἀνεύθυνον Ἀρχὴν πρὸς ἐνάσκησιν τῆς ὑπερτάτης προνομίας, τὴν ὁποίαν τὸ πολίτευμα ἡμῶν ἐχορήγησεν εἰς τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα. Δὲν θέλω νὰ ἀρνηθῶ, ὡς ἔπραξαν πολλοὶ καὶ φιλοσοφοῦντες καὶ ποινικολόγοι, κατὰ βάσιν τὴν ὑπόστασιν καὶ τὴν λυσιτέλειαν τοῦ δικαιώματος πρὸς ἀπονομὴν χάριτος. Διότι γνωρίζω, ὅτι ὑπάρχουσι περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας αὐτὴ μόνη δύναται νὰ ἀποκαταστήσῃ ὅ,τι ἡ ἀνθρωπίνη δικαιοσύνη δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ. Ὑπάρχουσι δικαστικαὶ πλάναι μὴ δυνάμεναι ἄλλως νὰ ἐπανορθωθῶσιν, ὑπάρχουσι τραχύτητες τοῦ Ποινικοῦ Νόμου ἀσυμβίβαστοι πρὸς τὴν σύγχρονον περὶ δικαίου συνείδησιν καὶ τὰς κατ’ ἰδίαν περιστάσεις, δεσμεύουσαι δὲ τὸν δικαστὴν καὶ θέλοντα ἀκόμη ἄλλως νὰ ἀποφασίσῃ, ὅτε διὰ τῆς χάριτος ἐκδίδεται ἀπόφασις, τὴν ὁποίαν θὰ ἐξέδιδεν ὁ δικαστής, ἂν δὲν ἐδεσμεύετο ὑπὸ τοῦ νόμου. Ὑπάρχουσιν ἄλλαι ὑψίστης σημασίας περιστάσεις, ἐνίοτε δὲ καὶ γενικώτερα πολιτικὰ συμφέροντα, ὑπαγορεύουσαι τὴν χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τῆς χάριτος, ὑπάρχουσιν ἰδιαίτεραί τινες συνθῆκαι, τῶν ὁποίων ἡ στάθμισις, ὁσονδήποτε αὐστηρῶς γινομένη, ἐπιβάλλει τὴν χρῆσιν τοῦ δικαιώματος. Ἀλλά, καίτοι ἀναγνωρίζω ὅτι ὑπάρχουσι τοιαῦται ἐξαιρετικαὶ περιστάσεις, ἀναχωρῶ ἐν τούτοις πάντοτε ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς ὑπερτάτης προσοχῆς περὶ τὴν χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τούτου τῆς χάριτος, δικαιώματος τὸ ὁποῖον προσβάλλει τὸ κῦρος καὶ τὴν ἰσχὺν τῶν νόμων, τὸ ὁποῖον σαλεύει ἐκ θεμελίων τὴν δύναμιν καὶ τὴν ἐπιβολὴν τῶν δικαστικῶν ἀποφάσεων, δικαιώματος τοῦ ὁποίου ἡ χρῆσις ἡ φιλάνθρωπος ἐμβάλλει εἰς τοὺς πολλοὺς λεληθότως τὴν ἐλπίδα τῆς ἀτιμωρησίας, τὸν μέγιστον τοῦτον ἐχθρὸν τῆς ἐννόμου τάξεως καὶ τὸν μέγιστον διδάσκαλον τῆς ἐγκληματικότητος. Ταῦτα εἶπον, ὄχι προεξοφλῶν τί εἰς τὸ μέλλον δύναμαι νὰ ἀποφασίσω ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἑκάστοτε γεγονότων καὶ τῶν ἑκάστοτε περιστάσεων, ἀλλὰ τί ἐπὶ τῆς προκειμένης περιστάσεως ἐσκέφθην. Ἠθέλησα ἁπλῶς νὰ ἐξηγήσω πῶς ἐσκέφθην, μὴ συστήσας τὴν ἀπονομὴν χάριτος εἰς τὸν κατάδικον, δι’ ὃν ἐπερωτῶμαι, χωρὶς ἀκόμη νὰ προεξοφλῶ τί καὶ περὶ αὐτοῦ τούτου δύναμαι εἰς τὸ μέλλον νὰ ἀποφασίσω. Θὰ παρεκάλουν ἤδη νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ, ὅπως συστήσω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἐπανέλθῃ εἰς συζήτησιν οὑτωσὶ μάλιστα γενικὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ νὰ μὴ προβαίνῃ εἰς συστάσεις πρὸς ἀπονομὴν ἀθρόων χαρίτων, οἷαι ἐκεῖναι, οἱ ὁποῖαι ἀπὸ ἀγαθοῦ βεβαίως συνειδότος καὶ ἐκ φιλανθρώπων ὑπαγορεύσεων συνεστήθησαν καὶ κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην πρὸς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν. Διότι συστάσεις καὶ συζητήσεις τοιαῦται ἀποβαίνουσιν ὀλέθριαι διὰ τὴν τάξιν τῶν φυλακῶν, ὀλέθριαι διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν. Θὰ φανῇ ἴσως τοῦτο ἐκ πρώτης ὄψεως παράδοξον, ἐν τούτοι ἡ πρακτικὴ τῶν Βουλῶν καὶ ἡ διδασκαλία, ἡ ὁποία ἐπὶ ταύτης ἐστηρίχθη, παρέχει πολύτιμα ἐν τούτῳ διδάγματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι, νομίζω, ἐντελῶς περιττὸν νὰ ἀκούσῃ ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων. Ἐν Ἀγγλίᾳ συνηθίζετο ἄλλοτε, ἦτο δὲ μέτρον πολλάκις πολιτικῶν μερίδων ἀντιπάλων, τὸ προκαλεῖν ἀναφορὰς πρὸς τὴν Βουλήν, σκοπὸν ἐχούσας αἰτήσεις πρὸς ἀπονομὴν χαρίτων, τὸ προκαλεῖν συζητήσεις ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν τούτων καὶ συστάσεις γενικευομένας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, σκοπὸν δ’ ἐχούσας τὸν ἠθικὸν ἐξαναγκασμὸν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἀπονομὴν χαρίτων. Ὁ κλονισμός, ὁ ὁποῖος ἐντεῦθεν ἐπήρχετο καὶ εἰς τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀπρέπεια, εἰς ἣν ἐξετρέποντο τὰ ἔργα τῆς Βουλῆς ἀσχολουμένης ἐκ προκαταβολῆς μὲ τὰ καθήκοντα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, προσείλκυσε τὴν προσοχὴν καὶ τῶν Βουλῶν καὶ τῶν προϊσταμένων τῶν καθοδηγούντων τὰς ἐργασίας τῶν Βουλῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς ἐπιστήμης. Ἡ μέθοδος αὕτη καὶ ἡ τάσις αὕτη καὶ ἀπὸ πολιτικῆς ἀπόψεως καὶ ἀπὸ κοινωνικῆς δεινῶς κατεκρίθη, καὶ ἀπὸ πολλοῦ ἔπαυσαν παρατηρούμενα παραδείγματα τοιαύτης τακτικῆς. Ταῦτα πάντα οὐδεμίαν ἔχουσιν ἐφαρμογὴν εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἀφετηρίας, ἐξ ἧς ὡρμήθη ἡ σημερινὴ συζήτησις, καὶ δύναμαι ὅμως νὰ εἴπω, ἄνευ κινδύνου διαψεύσεως, ὅτι ἔχουσιν ἐφαρμογὴν πλήρη ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ ἀποτελέσματος ἐκ τοῦ σκοποῦ, ὃν ἐπιδιώκει. Θέλω ἑπομένως παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ ἀρκεσθῇ εἰς τὰ λεχθέντα, ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι, ὁσάκις συντρέχουσιν αἱ περιστάσεις ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλουσι τὴν χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τῆς χάριτος, χωρὶς νὰ παραβιασθῇ τὸ γενικώτερον τῆς Πολιτείας συμφέρον, χωρὶς τὰ συμφέροντα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας καὶ τάξεως νὰ τεθῶσιν ἐν κινδύνῳ, δὲν θέλω παραλίπει νὰ συμβουλεύσω εἰς τὸν Ἀνεύθυνον τὴν χρῆσιν τῆς προνομίας ταύτης.

§76Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Συμμερίζομαι τὰς σκέψεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀπονομῆς χαρίτων. Παρακαλῶ ὅμως αὐτόν, ὅπως ἐνεργήσῃ ἀπονομὴν χαρίτων εἰς ἐκείνους, οἵτινες συνιστῶνται εἰς τὴν βασιλικὴν χάριν ἀπὸ τοὺς ἐνόρκους, διότι τὰ ὁρκωτὰ Δικαστήρια εἶναι τὰ μόνα κατάλληλα, ὅπως ἐκτιμήσωσι τὰς περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐγκλημάτησεν ὁ κατάδικος.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φουρίδης.

§78Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Δὲν θὰ ἀπησχόλουν τὴν Βουλὴν ἐπὶ πλέον, ἂν δὲν ἐνόμιζον, ὅτι δύναμαι νὰ προσθέσω κάτι τι, τὸ ὁποῖον θὰ συνετέλει νὰ εἴμεθα εἰδικώτεροι εἰς τὴν παροχὴν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ζητοῦσιν οἱ κατάδικοι. Εἶμαι τῆς γνώμης, Κύριοι, ὅτι ἡ πνοὴ τῆς ἀνορθώσεως, ἡ δικαιοσύνη, πρέπει νὰ φθάσῃ μέχρις ἐκεῖ· νὰ θεωρῶμεν ὅτι καὶ αὐτοὶ εἶναι ἄνθρωποι καὶ πολῖται Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι τίς οἶδεν ὑπὸ ποίας περιστάσεις οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν ἐγκλημάτησαν. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι ἡ δικαιοσύνη δὲν πρέπει νὰ ἀπονέμηται κατόπιν τῶν ὀδυρμῶν καὶ ὀλοφυρμῶν τῶν οἰκείων τῶν κρατουμένων καταδίκων, ἀλλ’ ὅτι πρέπει νὰ εἶναι ἀμείλικτος, ἵνα ἐπέρχηται σεβασμὸς εἰς τοὺς νόμους τῆς Πολιτείας. Δὲν ζητοῦσιν οἱ κατάδικοι καὶ οἱ συγγενεῖς αὐτῶν τὴν ἀπονομὴν τῆς χάριτος διὰ τῶν ὀλοφυρμῶν καὶ δακρύων· ἡ ἀπονομὴ ζητεῖται, διὰ νὰ ἀποδοθῇ δικαιοσύνη πραγματική. Εἶναι γνωστόν, Κύριοι, πῶς ἀπενέμετο ἡ δικαιοσύνη πρὸ τῆς 15 Αὐγούστου· εἶναι γνωστὸν πῶς ἀπενέμετο ἡ δικαιοσύνη, ὅτε ὠργίαζον τὰ κόμματα· εἶναι γνωστὸν πῶς ἀπενέμετο ἡ δικαιοσύνη, ὅτε ὁ δικαστὴς ἦτο εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ πολιτικοῦ, ὁ ὁποῖος ἠδύνατο νὰ τὸν μεταθέσῃ ἀπὸ τὴν Τρίπολιν εἰς τὴν Καρδίτσαν· εἶναι γνωστόν, ὅτι πρὸ τοῦ ἔτους 1892 ἔτρεχον ἀπὸ τὰ χωρία των εἰς τὰς πόλεις οἱ ἔνορκοι μὲ τὰ σακκούλια τῶν τροφίμων καὶ τῆς ἀμαθείας καὶ ἀσυνειδησίας εἰς τοὺς ὤμους καὶ ἐδίκαζον περὶ τῆς τιμῆς καὶ τῆς ζωῆς τοῦ πολίτου· εἶναι γνωστὸν ποῖαι ἐκβιάσεις ἐγίνοντο εἰς τοὺς μάρτυρας, διὰ νὰ καταθέσωσι τοῦτο ἢ ἐκεῖνο. Ἕνεκα λοιπὸν τῆς ὑπὸ τοιοῦτον τύπον ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης ἡ αἴτησις τῶν φυλακισμένων εἶναι δικαία καὶ νόμιμος καὶ πρέπει νὰ ἠχήσῃ καλῶς εἰς τὰ ὦτα ἡμῶν, διότι αἰτεῖται δικαιοσύνη πραγματική. Ἔχω, Κύριοι, ἐνώπιόν μου ἀναφορὰν σταλεῖσάν μοι χθές, διὰ τῆς ὁποίας 12 ἔνορκοι ἀποφαίνονται ὅτι τὸ ἐν Κυπαρισσίᾳ Δικαστήριον ἔπρεπεν ἔν τινι ὑποθέσει νὰ ἐπιβάλῃ τὸν ἐλάχιστον ὅρον τῆς ποινῆς. Ἐν τούτοις τὸ Δικαστήριον δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν σύστασιν ταύτην τῶν ἐνόρκων. Διατί ὑπάρχει τὸ ὁρκωτὸν Δικαστήριον; Διὰ νὰ ἀπονέμηται λαϊκὴ δικαιοσύνη, νομίζω, καὶ ὄχι τῆς στενοκεφαλιᾶς τῶν δικαστῶν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν λόγων τούτων, οἱ ὁποῖοι δικαιολογοῦσι τὴν ἀπονομὴν χαρίτων, εἶναι καὶ ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον τὸ εὐεργέτημα τῆς χάριτος ἀπενέμετο οὐχὶ ὅπως ἔπρεπε νὰ ἀπονεμηθῇ, οὐχὶ ὅπως ὁ νόμος κελεύει. Χάριτας ἐλάμβανον ὄχι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν σύστασιν τῶν εἰσαγγελέων, ἀλλ’ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν εὔνοιαν τῶν κομματαρχῶν. Χάριν ἐλάμβανεν ὁ Σπανοβαγγέλης, ὁ ὁποῖος εἶχε καταδικασθῆ δὶς εἰς θάνατον, δὶς εἰς ἰσόβια δεσμὰ καὶ πολλάκις εἰς ἄλλας ποινάς· ἐν τούτοις εὑρέθη Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος τῷ ἔδωκε χάριν, τῷ ἀπέδωκε τὴν ἐλευθερίαν· ἄλλοι δέ, οἱ ὁποῖοι κατεδικάσθησαν διὰ πράξεις, εἰς ἃς ὑπέπεσαν εἰς νεκρωτάτην ἡλικίαν, δὲν βλέπουσι τὸ φῶς τοῦ ἡλίου. Ἐφ’ ὅσον κατεδικάσθησαν εἰς τὴν ποινὴν τῶν ἰσοβίων δεσμῶν, ἐν ᾧ ἦσαν εἰκοσαετεῖς, εἶναι δίκαιον νὰ διανύσωσιν ὅλον τὸν βίον των ἐν τῇ φυλακῇ; Δὲν εἶναι ἀρκετὸν ὅτι διήνυσαν ἐν ταῖς φυλακαῖς εἴκοσι καὶ πλέον ἔτη; Δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς, λέγω, δι’ ὅλην αὐτὴν τὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία ἐπεκράτει πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως διὰ τὸν τρόπον τῆς ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης ἐκεῖνον, πρέπει νὰ εἴμεθα ἐνδοτικώτεροι καὶ πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι ἡ ἀπαίτησις τῶν καταδίκων ζητούντων νὰ χαρισθῇ εἰς αὐτοὺς τὸ ἓν τρίτον τῆς ποινῆς δὲν εἶναι ἔργον φιλανθρωπίας καὶ αἰσθηματικότητος, ἀλλ’ εἶναι ἔργον ἀποκλειστικῶς δικαιοσύνης, καὶ ὡς τοιοῦτον νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ὑφ’ ἡμῶν ὑπ’ ὄψιν καὶ νὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον ὑφ’ ἡμῶν τῶν ἐχόντων συντακτικὴν ἐξουσίαν καὶ μὴ ἀπεκδυθέντων ταύτης εἰσέτι, ἵνα συλλήβδην δώσωμεν χάριν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ λάβωσι τοιαύτην.

§79ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ τοῦ λεχθέντος ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, ἀξιοῦται ὅτι ἡ Βουλὴ αὕτη δύναται νὰ δώσῃ αὐτὴ χάριν ὡς ἀσκοῦσα συντακτικὴν ἐξουσίαν;

§80Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Νομίζω ὅτι τὸ ἄρθρον τὸ ἀναφέρον τὸ δικαίωμα τοῦ Βασιλέως διὰ τὴν ἀπονομὴν τῆς χάριτος δὲν εἶναι ἐκ τῶν θεμελιωδῶν, καὶ συνεπῶς ὡς μὴ θεμελιῶδες δύναται νὰ μεταρρυθμισθῇ καὶ λάβῃ μίαν τοιαύτην τροπὴν ἐπιτρέπουσαν τὴν συλλήβδην παροχὴν χάριτος διὰ νόμου.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετμεζᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§82Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, μὲ ἔφερεν ἐπὶ τὸ βῆμα τὸ γεγονὸς τῆς ἀναφορᾶς καταδίκων Αἰγίνης, οἱ ὁποῖοι εἶναι δέκα ἢ δώδεκα, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, καὶ οἱ ὁποῖοι ἐκθέτουσιν ὅτι εἶναι εἰς τὰς φυλακὰς πρὸ 29, πρὸ 30, πρὸ 35 ἐτῶν, καὶ ἐξαιτοῦνται τὴν ἀπονομὴν χάριτος. Ἰδίως ὅμως μὲ ἔφεραν ἐπὶ τὸ βῆμα αἱ δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος παρεξήγησεν, ὡς μοὶ φαίνεται, τὰς προθέσεις ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν τὸν λόγον ἐπὶ παρομοίων ἀναφορῶν. Νομίζω ὅτι αἱ προθέσεις τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων— τοὐλάχιστον αἱ προθέσεις αἱ ἰδικαί μου—δὲν εἶναι νὰ ἐξαναγκάσωμεν τὴν ὑπεύθυνον ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ὅπως εἰσηγηθῇ παρὰ τῇ ἀνευθύνῳ Ἀρχῇ τὴν ἀθρόαν ἀπονομὴν χαρίτων μὴ δεδικαιολογημένων, ἀλλ’ ἡ πρόθεσις τοὐλάχιστον ἐμοῦ ἐν τῷ συγκεκριμένῳ θέματι εἶναι νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν κρίσιν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ὡρισμένας περιπτώσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων φρονῶ ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς πρέπει νὰ σκεφθῇ. Βεβαίως οὐδεὶς θὰ διαμφισβητήσῃ τὴν ὀρθότητα τῶν ὑποστηριχθέντων ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεδικαιολογημένον ἢ μὴ καὶ τὸ εὔστοχον ἢ μὴ τῆς χρήσεως τοῦ ἐξαιρετικοῦ τούτου μέτρου τῆς χάριτος. Βεβαίως ὁ θέλων νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸ μέτρον τοῦτο πρέπει νὰ ἀποβλέψῃ εἰς τὸ νὰ συμπληρώσῃ τὸ ἔργον τῆς ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης, καὶ νὰ μὴ παρίδῃ τὸ γενικώτερον συμφέρον τῆς Πολιτείας, τὸ συμφέρον τῆς δημοσίας τάξεως. Ἑπομένως οἱ συνιστῶντες τὴν ἐνέργειαν τῶν δυναμένων νὰ συμβουλεύσωσι τοιαύτην ἢ τοιαύτην χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τῆς χάριτος παρὰ τῇ ἀνευθύνῳ Ἀρχῇ δὲν θέλουσι νὰ ἐπιβάλωσι τὰς σκέψεις αὑτῶν, ἀλλ’ ἁπλῶς καὶ μόνον θέλουσι νὰ προκαλέσωσι τὰς σκέψεις καὶ τὴν ἐνέργειαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ συμβουλεύσωσι τὴν ἀνεύθυνον Ἀρχὴν ἐν τῷ ζητήματι τῶν χαρίτων. Ἀλλὰ καὶ ἄλλα γεγονότα, σχετιζόμενα οὐ μόνον πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης ἐν τῷ παρελθόντι, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἀπονομῆς τῶν χαρίτων ἐν τῷ αὐτῷ παρελθόντι δίδουσι, νομίζω, εὔλογον ἀφορμὴν εἰς τὴν Ἀναθεωρητικὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία εἶναι ἀπηλλαγμένη παντὸς δεσμοῦ πρὸς τὸ παρελθόν, ὅπως ἐγκαινίσῃ καλλίτερον δρόμον καὶ ἐν τῷ ζητήματι τῆς ἀπονομῆς τῶν χαρίτων. Φρονῶ δηλονότι ὅτι ἀκριβῶς τὰ γενόμενα ἐν τῷ παρελθόντι ὑποδεικνύουσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ κάμῃ ἐν τῷ μέλλοντι, πρὸς τὸν σκοπόν, ὥστε τὸ δικαίωμα τῆς χάριτος νὰ ἐνασκηθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ἡ ἀπονομὴ τῆς χάριτος νὰ καταστῇ ἐπιβεβλημένον καὶ εὔλογον συμπλήρωμα τοῦ πρὸς τιμωρίαν τῶν ἐνόχων δικαιώματος τῆς Πολιτείας, τοῦ δικαιώματος δηλονότι τοῦ τιμωρεῖν τοὺς πραγματικοὺς ἐνόχους καὶ ἱκανοποιεῖν ἐν τῷ μέτρῳ τῆς κατὰ τὰς περιστάσεις ἐνδεικνυομένης ἐπιεικείας τὴν διὰ τῆς προσβολῆς τῆς δημοσίας τάξεως γενομένην ὑπὸ τῶν ἀδικούντων διασάλευσιν τοῦ ἐννόμου καθεστῶτος. Αὐταὶ εἶναι αἱ σκέψεις, αἱ ὁποῖαι μὲ ἔφεραν εἰς τὸ βῆμα τοῦτο, ὅπως ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ συγκεκριμένου θέματος τῶν καταδίκων τῆς Αἰγίνης. Νομίζω, τὸ ὅτι κρατοῦνται οἱ ἄνθρωποι οὗτοι ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον εἰς τὰς φυλακὰς εἶναι ἀρκετὸν νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος, λαμβάνων βεβαίως ὑπ’ ὄψιν καὶ ὅλα τὰ ἄλλα συντρέχοντα ἐπὶ τῶν προσώπων τούτων στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἐκτίθενται ἐν τῇ πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορᾷ, νὰ ἀποφανθῇ ἂν πρέπει ἢ ὄχι νὰ εἰσηγηθῇ τὴν ἀπονομὴν χάριτος ὑπὲρ τῶν προσώπων τούτων.

§83Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§84ΘΕΜ. ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλω ἐν πρώτοις, κύριοι Βουλευταί, νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἀναγνωρίζω τὴν σοβαρότητα τῶν σκέψεων, τὰς ὁποίας πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ἐξέθηκεν ἐνώπιον ἡμῶν σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἀπονομῆς ἢ μὴ ἀπονομῆς χαρίτων· Θὰ ἐτόλμων ὅμως νὰ ὑποβάλω σχετικῶς πρὸς ταῦτα τὰς ἑξῆς σκέψεις, λαμβάνων ἀφορμὴν ἐκ τῆς αἰτήσεως τῶν καταδίκων Αἰγίνης τῆς ἀπευθυνθείσης πρὸς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς. Διότι οἱανδήποτε δικαιολογίαν καὶ σκοπὸν τῆς ποινῆς ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, εἴτε τὴν ἱκανοποίησιν τοῦ παθόντος καὶ τῆς οἰκογενείας αὐτοῦ, μετὰ δὲ ταῦτα καὶ τῆς κοινωνίας βεβαίως καὶ τῆς Πολιτείας, ἡ ὁποία ἐν τῷ προσώπῳ τούτου ἐπίσης συνέπαθεν, εἴτε λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸν ἄλλον σκοπὸν τῆς ποινῆς, τὴν προφύλαξιν τῶν λοιπῶν μελῶν τῆς κοινωνίας ἀπὸ τοῦ κακῶς δράσαντος, ὁ ὁποῖος, ἐὰν ἔμενεν ἀτιμώρητος ἢ μὴ ἐπαρκῶς τετιμωρημένος, βεβαίως ἤθελε γίνει ἐπιρρεπὴς εἰς παρόμοια καὶ μείζονα ἀδικήματα, εἴτε ἀποβλέψωμεν εἰς τὸν παραδειγματισμὸν τῶν ἄλλων, οἱ ὁποῖοι εἴτε προδιάθεσιν ἔχουσιν εἴτε διάθεσιν εἴτε ἐκδεδηλωμένην ῥοπὴν πρὸς τὸ ἔγκλημα καὶ οἱ ὁποῖοι διὰ τοῦ παραδειγματισμοῦ ὀφείλουσι νὰ ἐμποδισθῶσιν ἀπὸ τῆς ἐκτελέσεως τῆς ὁρμῆς ταύτης, νομίζω ὅτι προκειμένου περὶ τῶν ὑπὸ συζήτησιν καταδίκων, οἱ ὁποῖοι διήνυσαν μέχρι σήμερον 25 καὶ 28 καὶ 30 ἔτη ἐν ταῖς φυλακαῖς, ἐὰν μόνον περιορισθῶμεν εἰς τοὺς τρεῖς εἰρημένους λόγους τῆς ποινῆς, καὶ οἱ τρεῖς οὗτοι λόγοι διὰ τούτους τοὺς καταδίκους ἔπαυσαν πλέον νὰ ἰσχύωσι. Διότι ἡ μὲν ποινή, τὴν ὁποίαν ἀπέτισαν ἤδη, εἶναι 25 καὶ 30 ἔτη, νομίζω ὅμως, κύριοι Βουλευταί, ὅτι πρέπει εἰς τὴν ποινὴν ταύτην νὰ μὴ παρίδωμεν νὰ συνυπολογίσωμεν καὶ μίαν πρόσθετον ἔτι ποινήν, τὴν ὁποίαν παρὰ τὸν νόμον ἐπεβάλομεν ἐν τοσούτῳ εἰς τοὺς ταλαιπώρους αὐτοὺς ἀνθρώπους. Τοῖς ἐπεβάλομεν πρόσθετον ποινήν, τὴν ὁποίαν ὁ νόμος δὲν ἀναφέρει· δὲν λέγει ὁ νόμος καὶ σωματικὰς κακώσεις, δὲν λέγει βασανιστήρια, δὲν λέγει φθίσιν· λέγει τόσων ἐτῶν ποινήν. Ἀλλ’ ἡ Πολιτεία μὴ δυνηθεῖσα νὰ ἐφαρμόσῃ καλῶς τὸν νόμον, ἕνεκα ἀτελείας, ἕνεκα ἀδυναμίας—δὲν γνωρίζω ἕνεκα τίνος λόγου—ἐπιβάλλει πρόσθετον ποινὴν μὴ ἐπιτρεπομένην, ἀσυγχώρητον ποινήν· ἐπιβάλλει τὴν σωματικὴν κάκωσιν, ἐπιβάλλει τὴν νόσον, τὴν φθίσιν· καὶ οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι θὰ εἶχον δικαίωμα νὰ ζητήσωσι καὶ ἐπανόρθωσιν, νομίζω ἐγώ, διὰ τὸ προσγινόμενον εἰς αὐτοὺς κακόν.

§85Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Καὶ ἡ κοινωνία ἐπίσης, διότι ἀπεδείχθη ὅτι εἶναι ἡ ἑστία τῆς φυματιώσεως αὐτοί. Ἀπὸ τὰ πρῶτα νομοσχέδια ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ αὐτό.

§86ΘΕΜ. ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν εἰς τὴν κρίσιν μας καὶ προϋπολογίσωμεν καὶ ταύτην τὴν πρόσθετον ποινήν, καὶ λαμβάνοντες καὶ ταύτην ὑπ’ ὄψιν νὰ κρίνωμεν τοὺς ἀνθρώπους καὶ νὰ τοῖς ἀποδώσωμεν τοιουτοτρόπως δικαιοσύνην (ὡραῖα, ὡραῖα). Προσθέτω κατὰ δεύτερον λόγον ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σοφῶς ὁμολογουμένως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐτόνισε, καὶ δικαίως, ὅτι δὲν πρέπει ποτὲ νὰ λείψῃ ἡ ἰδέα τῆς τιμωρίας καὶ ὅτι ἡ ἰδέα αὕτη εἶναι μία δύναμις ἀποτρεπτικὴ τῶν κακῶν καὶ τῶν ἀδικημάτων, εἶναι ὀρθότατον. Ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀποδώσωμεν καὶ πολὺ μεγάλην σημασίαν εἰς τὸν λόγον τοῦτον. Πρῶτον διότι εἶναι γνωστότατον ὅτι καὶ καθ’ ἣν ἔτι στιγμὴν ἐξετελοῦντο θανατικαὶ ἐκτελέσεις, καὶ κατ’ αὐτὴν ἐκείνην τὴν στιγμὴν ἄνθρωποι ἐγκλημάτησαν, εἰς ἀπόδειξιν ὅτι αὐτὸ τὸ ἰσχυρόν, τὸ ζῶν, τὸ πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῶν παράδειγμα τῆς ἐπιβολῆς τῆς ποινῆς ἀπὸ μέρους τῆς Πολιτείας, τῆς σκληροτάτης μάλιστα ποινῆς, δὲν ἤρκεσεν, ἵνα ἀποτρέψῃ ἐγκληματίας ἀπὸ τοῦ ἐγκληματίσαι. Ἐνθυμοῦμαι δὲ τὴν στιγμὴν ταύτην ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ψυχολογικώτατα λέγει ὁ Θουκυδίδης περὶ τῶν τοιούτων· «Τῆς ἀνθρωπείας φύσεως ὁρμωμένης προθύμως τι πρᾶξαι». Ὅταν ἡ ἀνθρωπίνη φύσις μὲ ὅλον αὑτῆς τὸν θυμὸν ὁρμᾷ πρός τινα πρᾶξιν, οὐδεὶς νόμος, οὐδεὶς παραδειγματισμὸς ἢ ἄλλο τι κακὸν εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν ἀποτρέψῃ. Ἐκεῖνο, ὅπερ δύναται νὰ τὴν ἀποτρέψῃ, εἶναι ἡ ἔγκαιρος ἀπὸ νεαρᾶς ἡλικίας ἐπιτυγχανομένη ἠθικὴ μόρφωσις τοῦ ἀνθρώπου καὶ ἰδίως ἡ τοῦ ἐπιθυμητικοῦ καὶ τοῦ θυμικοῦ αὐτοῦ καὶ ὁ ἔγκαιρος ἀπὸ παιδικῆς ἡλικίας ἐθισμὸς ὅπως ὑποτάσσῃ ἀμφότερα ταῦτα, τό τε ἐπιθυμητικὸν καὶ τὸ θυμητικὸν αὑτοῦ, παῖς μὲν ὢν εἰς τὸ πρόσταγμα τοῦ παιδαγωγοῦ, ἐνῆλιξ δὲ εἰς τὸν ἴδιον αὑτοῦ λόγον. Διὰ ταῦτα θὰ ἀπέβλεπον μᾶλλον, καὶ πρέπει, νομίζω, νὰ ἀποβλέψωμεν, ἡ Βουλὴ ἡμῶν ἰδίως, Βουλὴ Ἀναθεωρητική, ὀφείλει νὰ ἀποβλέψῃ, ὅπως προλάβῃ εἰς τὴν ῥίζαν τὸ κακόν, προλάβῃ διὰ μορφώσεως καταλλήλου καὶ ἐγκαίρου τοῦ λαοῦ, ὅπως μὴ εὑρίσκηται οὗτος εἰς τὴν ἀνάγκην αὐτὴν νὰ ἀδικῇ καὶ ἐγκληματῇ· διότι, ἐὰν μὴ πράξωμεν τοῦτο, οἱαιδήποτε ποιναὶ καὶ τιμωρίαι δὲν θὰ ἐπαρκέσωσι καὶ δὲν θὰ ὀλιγοστεύσωσι τὴν πληθὺν τῶν ἀδικημάτων καὶ κακουργημάτων, τὰ ὁποῖα σήμερον γίνονται. Ἄλλον λόγον σπουδαῖον ὑπὲρ τῆς ἐπιεικοῦς κρίσεως τῶν ἀνθρώπων τούτων θεωρῶ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λακωνίας συνάδελφος κ. Φουρίδης εἶπεν, ὅτι αἱ ἀποφάσεις, δι’ ὧν κατεδικάσθησαν πολλοὶ ἐξ αὐτῶν, δὲν ἐμπνέουσι τὴν ἀπόλυτον πεποίθησιν εἰς τὴν ἀκρίβειαν, τὴν ὀρθότητα καὶ τὴν δικαιοσύνην διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους ἐπαρκῶς ἀνέπτυξεν ὁ κ. συνάδελφος. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτων τῶν λόγων ἐπιθυμῶ νὰ στρέψω τὴν προσοχὴν ὑμῶν καὶ εἰς δύο ἔτι ἄλλους λόγους ἢ μᾶλλον εἰς ἕνα σπουδαιότατον ἀκόμη λόγον, τὴν διορθωτικὴν ἐπίδρασιν τῆς Πολιτείας ἐπὶ τοὺς καταδίκους. Διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι ἡ Πολιτεία κολάζουσα τοὺς ἐγκληματίας εἶναι πάντοτε ἡ μήτηρ ἡ κολάζουσα, ἡ μήτηρ, ἥτις ἐπιβάλλει τὴν ποινὴν μετὰ πόνου. Λυπεῖται ἐνῷ τιμωρεῖ, ἀγαπᾷ ὅμως τὸν τιμωρούμενον. Ἡ ἰδική μας Πολιτεία, ἐκτὸς τούτου, νομίζω, ὅτι ὀφείλει νὰ αἰσθάνηται ὅτι εἶναι ἔνοχος, ὅτι συνετέλεσε καὶ αὐτὴ εἰς τὴν τοιαύτην κατάστασιν τοῦ τέκνου της, διότι παρημέλησε καὶ παραμελεῖ ἔτι μέχρι σήμερον τὴν πρέπουσαν ἐκπαίδευσιν αὐτοῦ, καὶ ἕνεκα τούτου μετὰ περισσοτέρας ἐπιεικείας πρέπει νὰ ἀποβλέπῃ εἰς τὸ ταλαίπωρον τοῦτο τέκνον της. Ἀλλ’ οὐχὶ μόνον, παιδίον ὄν, δὲν τὸ ἀνέθρεψεν, ἀλλ’ οὐδὲ βραδύτερον τὸ προεφύλαξε καλῶς, διότι δὲν ἤσκησε τὴν ἐξουσίαν τὴν ἐπιβαλλομένην εἰς αὐτὴν καλῶς καὶ οὕτω πολλάκις τὸ ἐξώθησεν εἰς τὸ ἀδίκημα καὶ τὸ ἔγκλημα. Ἀλλ’ ἕνεκα τούτου τοῦ λόγου ἡ Πολιτεία πάντοτε προσέχει εἰς τὴν διόρθωσιν τοῦ ἐγκληματίου. Ἀλλ’ ἡ ἡμετέρα Πολιτεία δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀνταποκριθῇ οὐδὲ εἰς τὸ καθῆκον τοῦτο, εἰς τὴν διόρθωσιν τοῦ ἐγκληματίου. Ἀλλαχοῦ, ἔνθα λειτουργεῖ σύστημα σωφρονιστικὸν μεμελετημένον, ἐκεῖ τί παρατηροῦμεν; Ὅτι εἶναι παράγων καὶ ὅρος τῆς χάριτος ἡ ἐπελθοῦσα βελτίωσις. Ἐὰν ἠδυνάμεθα νὰ ἐλπίσωμεν, ὅτι καὶ ἐδῶ γίνεται ὁλονὲν ἐν ταῖς φυλακαῖς τοιαύτη τῆς Πολιτείας ἐπίδρασις, ὅτι γίνεται μία βελτίωσις καὶ ὅτι αὕτη εἰς τοὺς ἀναφερομένους καταδίκους δὲν συνετελέσθη ἀκόμη, ἀλλὰ μετ’ ὀλίγα ἔτη θὰ φθάσῃ εἰς πέρας, θὰ ἐκάμνομεν ὑπομονήν, ὅπως ἔχωμεν καὶ τοῦτο τὸ ἀποτέλεσμα. Ἀλλὰ περὶ τούτου οὐδεμία ἐλπὶς ὑπάρχει καὶ νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι πρόσθετος λόγος, ὅπως ἐπιεικῶς κρίνωμεν τὰ πράγματα. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης θὰ ἐφρόνουν, ὅτι εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι διήνυσαν ἤδη τὸ ἥμισυ τῆς ζωῆς των καὶ ἔφθασαν εἰς ἡλικίαν ἑξήκοντα καὶ ἑξήκοντα πέντε ἐτῶν, εἰσελθόντες εἰς τὰς φυλακὰς νέοι, οἱ ὁποῖοι ὅμως ἐν τοσούτῳ, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, φαίνονται ὡς ὀγδοήκοντα ἢ ὀγδοήκοντα πέντε ἐτῶν, θὰ ἐφρόνουν, λέγω, καὶ θὰ παρεκάλουν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως συμφωνήσῃ, ὅτι τοὺς τοιούτους καταδίκους ἐπιβάλλεται ὅπως τοὺς κρίνωμεν ἐπιεικέστερον. Ταῦτα εἶχον ὑπ’ ὄψει νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν κρίσιν καὶ εἰς τὴν πρὸς τοὺς Ἕλληνας καταδίκους στοργὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, πιστεύω δέ, ὅτι καὶ ἐν τῷ συμφέροντι τῆς Πολιτείας, ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ ἐπιβαλλομένῃ πρὸς τὰ θύματα ταῦτα τῆς τύχης, ἀλλὰ καὶ τῆς Πολιτείας στοργῇ, ληφθῇ ἡ προσήκουσα ἀπόφασις.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀθ. Χριστίδης ἔχει τὸν λόγον.

§88Α. ΧΡΙΣΤΙΔΗΣ. Ἀρκοῦμαι εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετροπουλάκης ἔχει τὸν λόγον.

§90Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις, κύριοι Βουλευταί, τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὁμολογῶ, ὅτι αἱ γνῶμαί μου περὶ τῶν ληπτέων μέτρων διὰ τοὺς καταδίκους τῶν φυλακῶν ἡμῶν εὗρον ἰσχυρὸν πρόσκομμα. Ἐν τούτοις δὲν θέλω ἐγκαταλείψει τὰς γνώμας μου ταύτας, ἀλλὰ θέλω τὰς θέσει εὐλαβῶς ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ τῆς Βουλῆς, καὶ θέλω ἐπικαλεσθῆ τὴν εὐμενῆ αὐτῶν κρίσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἀληθῶς, Κύριοι, δὲν πρέπει βεβαίως νὰ κρίνῃ τις συμφώνως πρὸς τὰ αἰσθήματα καὶ τὴν καρδίαν αὑτοῦ ἀλλὰ πρὸ παντὸς πρέπει νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν σκοπιμότητα πάσης ἐνεργείας ἐν σχέσει πρὸς τοὺς κειμένους τῆς Πολιτείας νόμους. Ἀλλὰ νομίζω, Κύριοι, ὅτι εὐχῆς ἔργον ἤθελεν εἶσθαι καὶ ὁ νόμος δὲν ἤθελε σφαγιασθῆ ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ Κυβέρνησις λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὰς μέχρι τοῦδε ἐκθέσεις τῶν διαφόρων ἐπιτροπῶν καὶ δὴ τῶν ἰατρῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπεσκέφθησαν τὰς διαφόρους τοῦ Κράτους φυλακάς, καὶ οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον ἐκθέσεις περὶ διαφόρων καταδίκων ὡς πασχόντων ἐξ ἀνιάτων νοσημάτων, λαμβάνουσα, λέγω, ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐκθέσεις αὐτῶν, καὶ ἀφ’ ἑτέρου λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὴν κατάστασιν ἐνίων ἐκ τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους καὶ τῶν ἐν αὐταῖς βαρυποίνων καταδίκων, λαμβάνουσα, λέγω, ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐν Ναυπλίῳ ὑπάρχουσι φυλακαὶ τοῦ Παλαμηδείου καὶ δὴ καλούμεναι φυλακαὶ τοῦ Μιλτιάδου καὶ τοῦ Ἁγίου Ἀνδρέου, αἱ ὁποῖαι κάθε ἄλλο εἶναι παρὰ φυλακαί, αἱ ὁποῖαι δὲν ὁμοιάζουσι πρὸς τὰς ἄλλας τὰς ὄντως ἐλλιπεῖς καὶ κοινὰς φυλακὰς τοῦ ἡμετέρου Κράτους, ἀλλ’ αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦσιν αὐτόχρημα τρώγλας, ὑπόγεια σκοτεινὰ ἀνήλια καὶ ὑγρά, εἰς τὰ ὁποῖα κρατοῦνται οἱ βαρύποινοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι καταδεδικασμένοι εἰς ἰσόβια δεσμὰ ἢ καὶ εἰς δεσμὰ ἁπλῶς.

§91Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐάν, λέγω, ἡ Κυβέρνησις λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της ἀφ’ ἑνὸς τὰς φυλακὰς ταύτας καὶ ἀφ’ ἑτέρου, ὅτι ἐν αὐταῖς κρατοῦνται ἄνθρωποι διανύσαντες τριάκοντα ὅλα ἔτη, νομίζω, ὅτι δὲν ἤθελε παραβῇ τὸν νόμον, δὲν ἤθελε παραβῇ τὴν θεωρίαν καὶ τὴν δικαιολογητικὴν βάσιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζεται ἡ βασιλικὴ χάρις, ἐὰν εἰς τοὺς καταδίκους τοὺς διανύσαντας εἰκοσιπενταετίαν ὁλόκληρον ἢ τοὐλάχιστον εἰκοσαετίαν ἐν ταῖς φυλακαῖς λάβῃ τὸ μέτρον καὶ δείξῃ πρὸς αὐτοὺς μίαν ἐπιείκειαν, χορηγήσῃ δηλαδὴ εἰς αὐτοὺς βασιλικὴν χάριν. Δὲν νομίζω, Κύριοι, ὅτι τοῦ εὐεργετήματος αὐτοῦ δύνανται νὰ τύχωσι καὶ οἱ εἰς τὴν ποινὴν τῆς φυλακίσεως ἢ τῆς εἱρκτῆς καταδεδικασμένοι. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὅλοι ἡμεῖς ἔχομεν λάβει ἀπὸ ὅλα τὰ σημεῖα τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους ἐπιστολὰς παρὰ συμπολιτῶν μας καὶ ξένων, οἵτινες μᾶς ἐξορκίζουσιν ἐν ὀνόματι τῆς φιλανθρωπίας νὰ ὑψώσωμεν τὴν φωνὴν ὑπὲρ τῆς ἀπονομῆς χάριτος εἰς αὐτούς. Δὲν δύναμαι νὰ ὑψώσω τὴν φωνήν μου ὑπὲρ τῶν τοιούτων καταδίκων, ὑψῶ ὅμως τὴν φωνήν μου καὶ ἔχω τὴν συνείδησιν ἐλαφρὰν καὶ ἀναπεπαυμένην, ὅτι δὲν ὑποστηρίζω τι ἄδικον, ὅτι δὲν πράττω ἀδίκημα πρὸς τὴν Πολιτείαν, ὅτε ζητῶ ἐπιείκειαν καὶ χάριν διὰ τοὺς διανύσαντας τοὐλάχιστον εἰκοσιπενταετίαν ὁλόκληρον ἐν ταῖς φυλακαῖς.

§92ΣΩΚ. ΑΝΝΙΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Εἶναι ἀναντίρρητον, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι αἱ ὑποβληθεῖσαι αἰτήσεις ἐκ μέρους τῶν καταδίκων, σχεδὸν ἁπασῶν τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους, ἐπὶ σκοπῷ βελτιώσεως τῆς καταστάσεως αὐτῶν, εἰσὶ δίκαιαι, δικαιόταται καὶ ὡς τοιαῦται, δέον νὰ ληφθῶσι σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν καὶ οὐχὶ ἐπιπολαίως, ὡς ἔπραξε μέχρι τοῦδε ὁ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης κ. Ὑπουργός, ἐπιδείξας, δύναταί τις εἰπεῖν, ἀσύγνωστον ἀδιαφορίαν. Δὲν πρόκειται ν’ ἀποφυλακίσωμεν ἐγκληματίας τὴν συνείδησιν ἔχοντας πεπωρωμένην οὔτε τοιούτους ἐπικινδύνους τῇ δημοσίᾳ τάξει καὶ ἀσφαλείᾳ, ἀλλ’ ἐκείνους, οἵτινές εἰσι θύματα δικαστικῆς πλάνης, ἐκείνους οἵτινές εἰσι θύματα τῆς ἀθλίας τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους καταστάσεως, ἤτοι τοὺς ἐξ ἀνιάτου καὶ μεταδοτικοῦ νοσήματος προσβληθέντας καὶ τέλος ἐκείνους, οἵτινες ἐν ταῖς φυλακαῖς ἐκτίσαντες ποινὴν 15 καὶ πλέον ἐτῶν ἐπέδειξαν διαγωγὴν καλήν, ἀρίστην. Μεθ’ ἡμῶν μέχρι τινὸς ἦτο σύμφωνος πρὸς τοῦτο καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης παρασχὼν μάλιστα κατ’ ἰδέαν ἡμῶν ῥητῶς τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι ταχέως θὰ ληφθῇ ὑπὲρ αὐτῶν γενικὸν μέτρον. Ἀτυχῶς ὅμως πρὸ ὀλίγου ἐκ τοῦ βήματος τούτου προέβη εἰς δηλώσεις τελείως ἀντιθέτους πρὸς τὴν δοθεῖσαν, ὡς εἴρηται, ἡμῖν ὑπόσχεσίν του, εἰπὼν ὅτι εἶναι ἄγαν διστακτικὸς εἰς τὴν συμβουλὴν πρὸς τὴν ἀνεύθυνον Ἀρχὴν πρὸς ἐνάσκησιν τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον τὸ πολίτευμα ἐχορήγησεν εἰς τὸν ἀνώτατον Ἄρχοντα. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ποῖα ἔχονται ὑποστάσεως; Ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐν τῷ ἰδιαιτέρῳ γραφείῳ τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργείου ὑπεσχέθη ὅτι θὰ ἐκτελέσῃ ὅσα ἐδήλωσε πρὸ ὀλίγου ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ; ἢ μήπως ἢ προτίθεται νὰ ἐκτελέσῃ τὰς ὑποσχέσεις ταύτας μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς, ὅτε θὰ ἤμεθα πάντες εἰς τὰς ἑστίας μας; (Εὖγε, εὖγε). Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι δὲν ἐφανταζόμην ὅτι θὰ ἤκουον ἐκ τοῦ στόματος Ὑπουργοῦ ὅσα πρὸ ὀλίγου ὑπ’ αὐτοῦ ἐλέχθησαν, καὶ τοῦτο λέγων ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ὅτι δὲν ἀγνοῶ ὅτι ἡ πρωτίστη αὐτοῦ ὑποχρέωσις ἦτο καὶ εἶναι ταχέως νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἐκ τῶν φυλακῶν ἀπόλυσιν ἐκείνων, ὧν ἡ προσωπικὴ ἐλευθερία ἐστερήθη παρανόμως, ἐκείνων ὧν ἡ ζωὴ κινδυνεύει ἐν ταῖς φυλακαῖς, ἐκείνων, ὧν ἐπιβάλλεται νὰ δοθῇ ἡ ἐλευθερία λόγῳ τῆς ἠθικοποιήσεως αὐτῶν, τοῦ σωφρονισμοῦ καὶ τῆς ἐπιδειχθείσης καλῆς διαγωγῆς. (Χειροκροτήματα). Ἵνα δὲ καὶ ὑμεῖς μετ’ ἐμοῦ πεισθῆτε περὶ τοῦ μεγέθους τῆς ἀδικίας, ἣν ἡ Πολιτεία διαπράττει ἐπισήμως καὶ δὴ ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης κ. Ὑπουργοῦ, θὰ σᾶς ἐκθέσω δύο περιστατικά, ἅτινα κυριολεκτικῶς θὰ σᾶς προξενήσωσι πρωτοφανῆ ἐντύπωσιν. Πρὸ ὀκτὼ περίπου ἐτῶν ἐπὶ φόνῳ ἐδικάζετο ἐνώπιον τῶν ἐν Κεφαλληνίᾳ Κακουργιοδικῶν ὁ ἐκ Πυργιοῦ Σάμης Φωτεινὸς Σπαθῆς. Μετὰ τὴν διεξαχθεῖσαν ἐπ’ ἀκροατηρίῳ διαδικασίαν καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπρόκειτο νὰ δοθῇ ὁ λόγος εἰς τὸν κ. Εἰσαγγελέα πρὸς ὑποστήριξιν τῆς κατηγορίας ἅπαντες οἱ ἔνορκοι ἀντιληφθέντες ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ψευδοῦς καὶ προϊόντος οὔσης πάθους ὑποθέσεως, ἀνεπιφυλάκτως ἐδήλωσαν ὅτι ἦσαν πάντες ὑπὲρ τῆς ἀπαλλαγῆς τοῦ κατηγορουμένου. Τὸ Δικαστήριον τῶν Συνέδρων ἐντεῦθεν λαβὸν ἀφορμὴν ἀνέβαλε τὴν ὑπόθεσιν, ἥτις προσδιωρίσθη εἰς τὴν ἀμέσως ἑπομένην σύνοδον τοῦ Κακουργιοδικείου Κερκύρας. Δικασθεὶς ἐκεῖ ὁ ἐν λόγῳ Σπαθῆς κατεδικάσθη εἰς ποινὴν προσκαίρων δεσμῶν 20 ἐτῶν ὢν ἐντελῶς ἀθῷος. Οἱ συγγενεῖς αὐτοῦ καὶ πάντες σχεδὸν οἱ γνωρίζοντες τὴν ὑπόθεσιν ἐπανειλημμένως διεμαρτυρήθησαν εἰς τοὺς ἑκάστοτε Εἰσαγγελεῖς Πλημμελειοδικῶν Κεφαλληνίας καὶ Ἐφετῶν Κερκύρας, ἀλλ’ εἰς μάτην, τοῦ Σπαθῆ ὄντος μικροῦ καὶ οὐχὶ ἐπιτηδείου καὶ ἐπιφανοῦς ἐν τῇ πολιτείᾳ προσώπου. Πρὸ δύο ὅμως ἐτῶν ὁ παρ’ Ἐφέταις Κερκύρας Εἰσαγγελεὺς ἀναγνωρίσας, φαίνεται, τὸ δίκαιον τοῦ ὑπὲρ τοῦ Σπαθῆ γενομένου θορύβου ἔδωκεν ἐντολὴν εἰς τὸν τότε παρὰ Πλημμελειοδίκαις Εἰσαγγελέα κ. Τσουκαλᾶν νὰ μεταβῇ ἐπιτοπίως, νὰ ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις καὶ τὸ πόρισμα αὐτῶν δι’ ἐκθέσεώς του νὰ διαβιβάσῃ πρὸς αὐτόν. Ὄντως ὁ κ. Τσουκαλᾶς μετέβη εἰς Πυργί, ἐκάλεσεν ὡς μάρτυρας πάντας τοὺς εὐυπολήπτους τῆς περιοχῆς ἐκείνης ἀνθρώπους, ἐξήτασεν αὐτοὺς καὶ πεισθεὶς τελείως ὅτι ὁ Φωτεινὸς Σπαθῆς ἦτο ἀθῷος καὶ θῦμα δικαστικῆς πλάνης συνέταξεν ἔκθεσιν, ἥτις, σᾶς βεβαιῶ, εἶναι ἓν ἀριστοτέχνημα οὐ μόνον ἀπὸ οὐσιαστικῆς ἀπόψεως, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἐπιστημονικῆς τοιαύτης, διεβίβασε δὲ ταύτην εἰς τὸν παρ’ Ἐφέταις κ. Εἰσαγγελέα μὲ τὴν σύστασιν ὅπως, εἰ δυνατόν, τάχιστα ἀπολυθῇ τῶν φυλακῶν θῦμα τῆς δικαιοσύνης τῆς πατρίδος ἡμῶν. Τὴν ἔκθεσιν ταύτην μεθ’ ὅλης τῆς δικογραφίας ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν διεβίβασεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης πρὸ διετίας, ὅπως διὰ χάριτος ἱκανοποιηθῇ ὁ ἄνθρωπος αὐτός. Δυστυχῶς ἔκτοτε καὶ μέχρι σήμερον ἡ ὑπόθεσις αὕτη ὑπνώττει ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης, τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν τηρησάντων πλήρη σιγὴν καὶ ἀδιαφορίαν. Μετέβην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἐζήτησα ἀκρόασιν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ κατὰ τὴν ὁρισθεῖσαν ὑπ’ αὐτοῦ ἀσφυκτικὴν προθεσμίαν ἀκροάσεων ἀπὸ τῆς 11½ μέχρι τῆς 12, προθεσμίαν προορισθεῖσαν οὐχὶ δι’ ἡμᾶς μόνον, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς ἁμαξηλάτας, ἀχθοφόρους καὶ λοιπούς, μεθ’ ὧν μᾶς κατέταξεν ὁ κ. Ὑπουργός (χειροκροτήματα). Εἶπον λοιπὸν εἰς αὐτὸν ὅτι ἡ φιλανθρωπία ἐπιβάλλει νὰ ληφθῇ μέτρον δι’ αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον, οὗτος δὲ μοὶ ἀπήντησεν ὅτι θὰ ληφθῇ γενικὸν μέτρον! Ποῖον εἶναι τὸ γενικὸν μέτρον, κ. Ὑπουργέ, τὸ ὁποῖον θὰ λάβητε; Πρὸ ὀλίγου μᾶς εἴπετε ἄλλα. Φρονεῖτε ὅτι ἡ δικαιοσύνη ἐκπληροῖ τὸν προορισμόν της; Ὅτι ἵσταται ὅσον ὑψηλὰ ἔταξε ταύτην ἡ Πολιτεία καὶ εἰς ἣν δέον νὰ εὑρίσκηται περιωπήν, ὅτε ὑμεῖς ἡ ἐπίσημος καὶ ἁρμοδία ἀρχὴ ἐπιδεικνύετε τοιαύτην ἀστοργίαν, τοιαύτην ἀδιαφορίαν ἀδικαιολογήτως; (Εὖγε, εὖγε). Τοιούτου καταδίκου ἀνῆλθον ἐπὶ τοῦ βήματος νὰ ζητήσω τὴν ἐκ τῶν φυλακῶν ἀπόλυσιν διὰ τῆς χρήσεως τῆς προνομίας, ἣν ἐνεπιστεύθη ἡ Πολιτεία ἡμῶν τῷ Ἄνακτι ἀκριβῶς διὰ τοὺς οὕτω πως ἐν ταῖς φυλακαῖς κρατουμένους. Ἀλλὰ πλὴν τούτου ἔχω καὶ ἕτερόν τι οὐχὶ μικροτέρας σημασίας νὰ σᾶς ἀνακοινώσω, ὅπερ εἶναι τὸ ἑξῆς. Ἐν ταῖς φυλακαῖς Κεφαλληνίας ἐκτίνει ποινὴν 4½ ἐτῶν φυλακίσεως ὁ Νικόλαος Πάγκαλος. Εἰς τὴν ποινὴν ταύτην κατεδικάσθη ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ἐπιστάτης ὢν τῶν φυλακῶν Κεφαλληνίας ἀπέλυσέ τινας τοῦ Δημοσίου ὀφειλέτας, χωρὶς νὰ πληρώσωσι τὰ δικαστικὰ αὐτῶν ἔξοδα. Σημειωτέον ὅτι ὁ ἄνθρωπος οὗτος, ἂν ὑπέπεσεν εἰς τὸ ἀδίκημα τοῦτο, ὑπέπεσεν οὐχὶ ἐκ προθέσεως ἢ ἐξ ἰδιοτελείας, ἀλλ’ ἐξ ἀπερισκεψίας καὶ θῦμα γενόμενος ἑνὸς τῶν ἐν τῇ πόλει Ἀργοστολίου ἰσχυόντων πλουτοκρατῶν, οὗτινος τὰς κελεύσεις ἐξεπλήρου κατὰ γράμμα καὶ ὅστις, διότι ἄσπλαγχνον καὶ ἀδικαιολόγητον ἀξίωσίν του δὲν ἱκανοποίησεν, ἀφοῦ τὸν ἐδημιούργησε θῦμά του, ἐπιτηδείως τὸν ὡδήγησεν εἰς τὰς φυλακάς.

§93ΣΠ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Αὐτὸς δὲν εἶναι ἐγκληματίας, ἀλλ’ ὑπέπεσεν εἰς παρεκτροπήν, ἕνεκα πιέσεως πολιτευομένου, τοῦ ὁποίου παρακαλῶ νὰ εἴπητε τὸ ὄνομα.

§94ΣΩΚΡ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Τί ὠφελεῖ νὰ ὀνομάσω αὐτόν; Ἀπεναντίας βλάπτει, διότι εἶναι ἐξ ἐκείνων, οἵτινες προσκολλῶνται εἰς τὰς ἑκάστοτε ἰσχυούσας Κυβερνήσεις καὶ ὡς τοιοῦτοι καὶ ἐκ τοῦ χαρακτῆρος αὐτῶν καθίστανται ἐπικίνδυνοι διὰ τῆς ῥᾳδιουργίας καὶ εἰς αὐτὰ τὰ θύματά των.

§95ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τὸν ὀνομάσητε.

§96ΣΩΚΡ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Εἶναι, Κύριοι, ὁ δήμαρχος Ἀργοστολίου, περὶ οὗ δὲν θέλω νὰ κάμω λόγον, διότι εἶναι ἐχθρός μου πολιτικὸς καὶ δὲν παρευρίσκεται ἐνταῦθα. Κατεδικάσθη λοιπὸν εἰς τὴν ὡς εἴρηται ποινὴν καὶ μετὰ 6 ἢ 8 μῆνας προσεβλήθη ἀπὸ φυματίωσιν καὶ ἤδη διατρέχει τὸν ἔσχατον κίνδυνον τῆς ζωῆς του, δῶρον καὶ τοῦτο τῆς καταστάσεως τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους. Ἔκτοτε ἐπανειλημμένως ἐγένοντο προτάσεις χάριτος δι’ αὐτόν, πλὴν οὐδὲν ὑπὲρ αὐτοῦ ἐλήφθη εἰσέτι μέτρον. Πρό τινος δὲ καιροῦ ὁ νομάρχης Κεφαλληνίας κ. Δάσιος ὑπέβαλε πρότασιν χάριτος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, στηρίζων ταύτην ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως τριῶν ἰατρῶν, ἐκθέσεως ἐν ᾗ διὰ τῶν ζωηροτέρων χρωμάτων παρίσταται ἡ μεγίστη τῆς ἀποφυλακίσεως αὐτοῦ ἀνάγκη καὶ δι’ αὐτὸν καὶ διὰ τοὺς λοιποὺς καταδίκους, ὧν ἡ ὑγεία κινδυνεύει. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργόν· τί ἔπραξε, τί πράττει ἢ τί θὰ πράξῃ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης; Εἶμαι βέβαιος ὅτι οὐδέν, ἀλλ’ ἀδιαφορῶ. Ἐγὼ ἓν καθῆκον εἶχον καὶ τὸ ἐξετέλεσα, ν’ ἀνέλθω ἐπὶ τῆς θέσεως ταύτης καὶ ἐκ ταύτης νὰ διαμαρτυρηθῶ καὶ ν’ ἀποδοκιμάσω τὴν τελείως ἀδικαιολόγητον καὶ ἥκιστα συνᾴδουσαν πρὸς τὴν φιλανθρωπίαν στάσιν τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ (χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν θεωρείων).

§97Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, οὐδόλως ἐσκόπουν νὰ λάβω τὸν λόγον, κατόπιν μάλιστα τῶν μομφῶν, αἵτινες ἀπό τινος ἐπιρρίπτονται κατὰ παντός, ὅστις ἀποτολμᾷ νὰ ἀνέρχηται ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου...

§98Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι δικαίωμα ἑκάστου.

§99Ν. ΒΑΡΘΗΣ. ... ὅτι τοῦτο πράττει ἁπλῶς πρὸς δημοκοπίαν. Οὐχ ἧττον ὅμως ἀναγκάζομαι νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα, ὅπως ἀντικρούσω τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης διὰ τῶν δηλώσεων αὑτοῦ ἀπέκλεισε πᾶσαν ἰδέαν πλέον περὶ χάριτος.

§100Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· δὲν εἶπον αὐτό.

§101Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ὡρισμένως τὸ εἴπετε.

§102Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἴσως καλῶς δὲν ἐξεφράσθην, ἀλλὰ δὲν εἶπον αὐτό.

§103Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἡμεῖς, κ. Ὑπουργέ, θὰ ζητήσωμεν χάριν γενικῶς ὑπὲρ ὅλων τῶν καταδίκων τοῦ ¼ τῆς ποινῆς αὐτῶν, καὶ διὰ τοὺς ἰσοβίως ἐκείνους καταδεδικασμένους, οἵτινες ἔχουσιν ὑπερβῆ τὰ 20 ἔτη ἐν τῇ φυλακῇ καὶ ἄγουσιν ἡλικίαν ἄνω τῶν 60 ἐτῶν.

§104Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ὅριον ἡλικίας;

§105Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Μάλιστα, διότι νομίζω ὅτι, ἐὰν ἄγωσιν ἡλικίαν 60 ἐτῶν καὶ ἔχωσιν ὑπερβῆ ἢ ἐξέτισαν τὰ 20 ἔτη ἐν τῇ φυλακῇ, ὅτι ἀρκετὰ ἔχει ἱκανοποιηθῆ ἡ κοινωνία. Πάντοτε, Κύριοι, προσεπάθησα νὰ ἐπικοινωνήσω μὲ ὅλα τὰ στρώματα τῆς κοινωνίας, ἰδιαίτατα δ’ ἐπέσυρε τὴν προσοχήν μου ὁ κλάδος τοῦ κοινωνικοῦ δένδρου τῶν ἀποβλήτων αὐτῶν τῆς κοινωνίας, τῶν ἐγκληματιῶν. Καίτοι δὲ νομίζω ὅτι εἰς τὸ μέλλον ἡ θεωρία τοῦ Καίσαρος Λομπρόζου μεγάλας μεταβολὰς μέλλει νὰ ἐπιφέρῃ εἰς τὴν κοινωνικὴν δικαιοσύνην, ἐν τούτοις νομίζω ὅτι καὶ σήμερον ἐπιβάλλεται εἰς πάντα ἡ μελέτη τοῦ κοινωνικοῦ τούτου θέματος, ἰδίως δὲ εἰς ἐκείνους οἵτινες ἐκ τοῦ πλησίον ἐγνώρισαν τὸν ἐγκληματίαν. Πιθανῶς δὲ νὰ μειδιάσῃ τις, ἀλλὰ τέλος πάντων ἐγὼ ἐγνώρισα τὰς φυλακάς, διότι παρέμεινα ἐπὶ ἑπτὰ ἡμέρας ἐν τῷ σωφρονιστηρίῳ Κερκύρας, δικασθεὶς ἐπὶ ἀδίκῳ ἐπιθέσει, καὶ ἐκεῖ ἐγνώρισα περισσότερον παντὸς ἄλλου τοὺς ἐγκληματίας. Περιερχόμενος τὴν νύκτα ὑπὸ τὸ ἀμυδρὸν φῶς τῆς λυχνίας τοῦ σωφρονιστηρίου τὰ κελλία τῶν φυλακισμένων ἤκουσα ἱστορίας φρίκης, ἱστορίας αἵματος, ἀλλὰ καὶ ἱστορίας ἀδικιῶν, δράματα ὁλόκληρα, τὰ ὁποῖα ὑπερέβαινον πᾶν ὅριον. Ἔχω ἕνα κατάλογον, τὸν ὁποῖον συνέταξα ἐγὼ αὐτός. Εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς τὸν ἀναγνώσω· θὰ σᾶς εἴπω μόνον περὶ τῶν καταδίκων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ὑπὲρ τὰ 20 ἔτη ἐν τῇ φυλακῇ. Γαλάνης Δημήτριος, εἶναι ὁ κατάδικος περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησε πρὸ ὀλίγου ὁ ἐξ Ἄρτης βουλευτὴς κ. Γαρουφαλλιᾶς. Οὗτος εὑρίσκεται εἰς τὰς φυλακὰς ἀπὸ τὰ 1888. Ἔξαρχος Ἀθανάσιος, ἀπὸ τὰ 1888. Μαρκέτος Νικόλ. ἀπὸ τῆς 24 Ἰουνίου τοῦ 1884, δηλαδὴ ἐν ὅλῳ ἔχει εἰς τὴν φυλακὴν ἔτη 27· εἶναι δὲ ἐλεεινὸς καὶ ἀξιοδάκρυτος. Δὲν νομίζετε, Κύριοι, ὅτι ἡ κοινωνία ἀρκετὰ ἱκανοποιήθη; Πλεῖστα τῶν ἐγκλημάτων τοῦ παρελθόντος προέρχονται εἴτε ἐκ τῶν ἠθῶν εἴτε ἐκ τῶν ἐθίμων εἴτε ἐκ τῆς πολιτικῆς καταστάσεως τοῦ τόπου. Ὀφείλομεν λοιπὸν ἡμεῖς οἱ τὴν διπλῆν Βουλὴν ἀποτελοῦντες νὰ λάβωμεν πρόνοιαν περὶ πάντων τούτων, νὰ δώσωμεν χάριν εἰς αὐτοὺς μετὰ τὸ ¼ τῆς ποινῆς των, εἰς δὲ τοὺς διὰ βίου, ὅσοι ἐξ αὐτῶν ὑπερέβησαν τὴν ἡλικίαν τῶν 60 ἐτῶν καὶ ἐξέτισαν ἢ ὀψέποτε ἐκτίσωσι τὴν ποινὴν τῶν 20 ἐτῶν, ἀποφανθῶμεν ὅτι δέον νὰ ἐξέλθωσι τῆς φυλακῆς. Ἰδοὺ τί λέγει περὶ εὐσπλαγχνίας ὁ Montesquieu: «Ἡ εὐσπλαγχνία εἶναι ἡ διακρίνουσα ἰδιότης τῶν μοναρχῶν. Οἱ μονάρχαι διὰ τῆς εὐσπλαγχνίας ἔχουσι τόσον νὰ κερδίσωσιν. Αὕτη ἀκολουθεῖται ὑπὸ τόσης ἀγάπης· ἐξ αὐτῆς προσκτῶνται τόσην δόξαν, ὥστε νὰ εἶναι σχεδὸν πάντοτε δι’ αὐτοὺς εὐτυχία νὰ τύχωσι τῆς εὐκαιρίας νὰ ἐνασκῶσιν αὐτήν». Ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ἡ διπλῆ Βουλὴ νομίζω ὅτι δύναται καὶ ὀφείλει νὰ ἀσκήσῃ τὸ ἐπιβεβλημένον αὐτὸ καθῆκον χορηγοῦσα χάριν. Ὁ δὲ ἱστορικὸς τοῦ μέλλοντος, ὁ ὁποῖος θὰ ὁμιλήσῃ περὶ τῶν τελευταίων γεγονότων, τὰ ὁποῖα συνεκλόνησαν τὴν ἱστορίαν καὶ τὴν πολιτικὴν κατάστασιν τοῦ ἡμετέρου ἔθνους, θὰ ὁμιλήσῃ μετ’ εὐφήμου μνείας ὑπὲρ τῆς Βουλῆς ταύτης. (Εὖγε).

§106Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Ἀπὸ τοὺς θόλους τῶν σκοτεινῶν τάφων, οἱ ὁποῖοι καλοῦνται φυλακαί, ἔφθασε καὶ μέχρις ἡμῶν ἡ φωνὴ τῶν ἀποκλήρων ἐκείνων τῆς μοίρας. Ἐλάβομεν καὶ ἡμεῖς τὰς ἐπιστολάς, περὶ ὧν ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, τὰς πλήρεις δακρύων, καὶ συνετρίβη ἡ ἡμετέρα καρδία καὶ ἐταράχθημεν καὶ ἡμεῖς καὶ συνεκινήθημεν ἐπὶ τῇ ἀναγνώσει αὐτῶν. Ἀλλὰ δὲν ἐστάθημεν μέχρι τοῦ σημείου τούτου· προέβημεν καὶ περαιτέρω ἀκόμη. Εὐτυχῶς τὰ δάκρυα, ὅσον πικρὰ καὶ ἂν εἶναι, εἶναι πάντοτε διαφανῆ, καὶ κάτωθεν τῶν δακρύων ἠθελήσαμεν νὰ ἐγκύψωμεν καὶ νὰ μελετήσωμεν καὶ νὰ ἐξακριβώσωμεν τὴν ἀλήθειαν τῶν καταγγελλομένων καὶ νὰ διαγνώσωμεν κάτωθεν τῶν δακρύων ὅτι ὑπάρχει ἀλήθειά τις, ἡ ὁποία πρέπει νὰ μᾶς κάμῃ νὰ σκεφθῶμεν καὶ οὐχὶ νὰ συγκινηθῶμεν μόνον, καὶ ἡ ἀλήθεια αὕτη εἶναι ἡ ἑξῆς, ὅτι, ἀφοῦ ἐγένετο εἰς τὸν τόπον τοῦτον μία ἐπανάστασις, ἡ ὁποία δικαιολογίαν εἶχεν ὅτι τίποτε δὲν ἵστατο καλῶς εἰς τὴν θέσιν του, μία ἐπανάστασις, ἡ ὁποία ἐβεβαίωσεν ὅτι οὔτε ἡ δικαιοσύνη λειτουργεῖ καλῶς οὔτε ἡ διοίκησις, ὅτε ἡ ἐπανάστασις αὕτη ἀπεφάνθη ὅτι δέον νὰ ἐπακολουθήσῃ ἐκκαθάρισις γενικὴ πάντων τῶν κλάδων καὶ ὅτι δέον νὰ διορθώσωμεν ὅλα τὰ κακὰ ἐκεῖνα ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἐπῆλθον ὡς ἐκ τοῦ τοιούτου πολιτειακοῦ ἐκτροχιασμοῦ, ἐρωτῶ: διατί πρέπει νὰ ἐγκαταλείψωμεν εἰς τὴν τύχην των τοὺς δυστυχεῖς καταδίκους καὶ νὰ μὴ τείνωμεν τὴν χεῖρά μας εἰς αὐτοὺς μόνον καὶ μόνον διότι ἔτυχε νὰ κεῖνται εἰς τὸν πυθμένα τῆς κοινωνίας; Καὶ ἐρωτῶ ἀκόμη, ἂν πρέπῃ νὰ διορθώσωμεν ὅλα εἰς τοῦτο τὸ Κράτος, ἂν πρέπῃ νὰ δεχθῶμεν ὅτι πᾶν ὅτι ἐγένετο μέχρι σήμερον δὲν κεῖται καλῶς ἢ τοὐλάχιστον τὰ πλεῖστα ἐξ ὅσων ἐγένοντο δὲν κεῖνται καλῶς, διατί δὲν πρέπει νὰ στρέψωμεν πρὸ παντὸς τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ τὴν προσοχήν μας εἰς ἐκείνους, οἵτινες εἶναι ἀσθενέστεροι, οἵτινες στερηθέντες τῶν πάντων εὑρίσκονται ἐγκαθειργμένοι εἰς τὰς τρώγλας, αἵτινες ἀντικαθιστῶσι τὰς φυλακάς, διατί, λέγω, δὲν πρέπει νὰ θέσωμεν ἐπὶ τάπητος καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ διατί δὲν σκεπτόμεθα, ἂν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον καταδικασθῆ μόνον διὰ φυλακίσεως καὶ ἀντὶ τούτου ἐτάφησαν ζῶντες, ἂν πρέπει νὰ τύχωσι τῶν εὐεργετημάτων μιᾶς γενικῆς ἀνακαινίσεως; Οἱ λόγοι οὗτοι, Κύριοι, μὲ ἠνάγκασαν νὰ ἀνέλθω ἐπὶ τὸ βῆμα, πρὸ παντὸς δὲ τελευταῖον γεγονός, τὸ ὁποῖον βαθύτατα μὲ συνεκίνησε, γεγονὸς τὸ ὁποῖον καὶ μόνον θὰ μ’ ἔφερεν εἰς τὸ βῆμα, διότι ἐσκόπουν νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπ’ αὐτοῦ. Εἷς συμπολίτης μου τελευταίως κατεδικάσθη εἰς θάνατον. Κατὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ οὗτος βεβαίως δὲν θὰ ἐτύγχανε χάριτος καὶ θὰ ἔπιπτεν ἡ κεφαλὴ αὐτοῦ, ἂν δὲν εἶχε τὴν πρόνοιαν, διότι ἔπεσε θῦμα δικαστικῆς πλάνης, νὰ καταγγείλῃ τοὺς μάρτυρας, οἵτινες κατεμαρτύρησαν ἐν τῇ δίκῃ αὐτοῦ, καὶ ἂν δὲν εἶχεν ἔτι τὴν ὑπομονὴν νὰ ἀνακόψῃ τὸ βούλευμα τοῦ Συμβουλίου τῶν Πλημμελειοδικῶν, ὅπερ ἀπήλλασε τοὺς μάρτυρας τούτους, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ παραπεμπτικὸν κατ’ αὐτῶν βούλευμα τοῦ Ἐφετείου Πατρῶν, ἴσως, λέγω, θὰ εὑρίσκετο ὑπὸ τὴν γῆν, ἐνῷ σήμερον θέλει ἀθωωθῆ, διότι κατεδικάσθησαν ἤδη οἱ ψευδομάρτυρες καὶ διατασσομένης τῆς ἀναψηλαφήσεως τῆς δίκης ἀναμφιβόλως ἐκεῖνος θ’ ἀπαλλαγῇ. Αὐταὶ εἶναι αἱ πλάναι, εἰς ἃς ὑπέπεσεν ἡ δικαιοσύνη πλειστάκις, καὶ διὰ τοῦτον τὸν λόγον διαμαρτύρομαι διὰ πᾶσαν ἀδράνειαν, τὴν ὁποίαν ἠθέλομεν δείξει εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ἐνῷ τοιαύτην δεικνύομεν δραστηριότητα διὰ πᾶσαν ἄλλην παντὸς ἄλλου κλάδου ἀνόρθωσιν. Τονίζω ὅτι πρέπει πρὸ παντὸς νὰ στραφῶμεν πρὸς τοὺς ἀδυνάτους, πρὸς ἐκείνους, οἵτινες βοῶσιν ἐκ τῶν κάτω, καὶ νὰ ἀπονείμωμεν εἰς αὐτοὺς τὴν δικαιοσύνην, ἵνα ἔχωμεν τὴν συνείδησιν καθαράν, ὅτι ἐξεπληρώσαμεν καθ’ ὅλα τὸ πρὸς τὴν πατρίδα καθῆκόν μας. (Χειροκροτήματα).

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζαβιτσᾶνος. Ἀπών. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐμπόρων Σελινίτσης ὁ κ. Μιχαλέας. Ἀπών. Ὁ κ. Πατσουράκος.

§108Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Θὰ εἶναι γνωστὸν βεβαίως, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι ἐστάλη μία ἀναφορὰ τῶν ἐμπόρων Σελινίτσης, δι’ ἧς παρακαλοῦσι τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου νὰ ἱδρύσῃ ὑποτελωνεῖον ἐν Σελινίτσῃ, καὶ τοῦτο διότι εὑρίσκονται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ φέρωσι τὰ ἐμπορεύματα αὑτῶν διὰ Καρδαμύλης ἀπεχούσης δίωρον ἀπόστασιν, διότι ἐκεῖ εὑρίσκεται τελωνεῖον, καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὑφίστανται πολλὰς ζημίας. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μελετήσῃ τὴν ἀναφορὰν καὶ νὰ ἀποφασίσῃ ἐπ’ αὐτῆς.

§109ΧΡ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Καὶ ἐγώ, κύριε Ὑπουργέ, θὰ σᾶς ὑποβάλω τὴν αὐτὴν παράκλησιν. Ἐν Σελινίτσῃ, ἥτις εἶναι τὸ ἐπίνειον τοῦ δήμου Λεύκτρων, ἀσκεῖται εὐρὺ ἐμπόριον, ἀλλ’ ἐν τούτοις ὑπάρχει μόνον φυλακεῖον, τὸ ὁποῖον ὅμως δὲν εἶναι ἀρκετὸν διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ ἐμπορίου, καὶ οἱ ἔμποροι εὑρίσκονται εἰς τὴν ἀνάγκην προκειμένου περὶ ἐξαγωγῆς ἢ εἰσαγωγῆς ἐμπορευμάτων νὰ σπεύδωσιν εἰς τὸ πλησιέστερον τελωνεῖον, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ τῆς Καρδαμύλης, ἀπέχον δίωρον. Τοῦτο παρεμβάλλει προσκόμματα εἰς τὸ ἐμπόριον, καὶ νομίζω ὅτι ἡ ὑπηρεσία–δὲν θὰ εἶχε λόγον ἀντιρρήσεως εἰς τὴν ἵδρυσιν ἑνὸς ὑποτελωνείου, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ λάβῃ ἀπόφασιν.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτούπης.

§111ΘΑΛΗΣ ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡ Σελινίτσα, κύριοι Βουλευταί, μέχρι πρό τινων ἐτῶν ἦτο ἄσημον χωρίον ἔχον ὀλίγα μόνον οἰκήματα. Ἤδη ἡ Σελινίτσα αὐξάνει κατὰ τρόπον καταπληκτικόν, ἐν σχέσει πάντοτε πρὸς τὸ μέρος ἐκεῖνο· ἐπειδὴ δὲ εἶναι τὸ ἐπίνειον τοῦ δήμου Λεύκτρων, συγχρόνως δὲ εἶναι πλησίον καὶ πρὸς πολλοὺς δήμους ἄλλης ἐπαρχίας, τῆς Λακεδαίμονος, ἐνεργεῖται ἓν ἐμπόριον, τὸ ὁποῖον θὰ εὐκολυνθῇ πολύ, ἂν γίνῃ ἐκεῖ ὑποτελωνεῖον. Δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ χάρις εἰς τόπον μὴ προοδεύοντα, διότι ἡ Σελινίτσα δεικνύει μεγάλην πρόοδον, πρέπει δὲ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ Μάνη δὲν ἔχει καμμίαν συγκοινωνίαν· ἡ ἔννοια τῆς συγκοινωνίας εἶναι ἀνύπαρκτος ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ τῆς Μάνης· συγκοινωνία μεταξὺ Σελινίτσης καὶ τοῦ πλησιεστέρου τελωνείου τῆς Καρδαμύλης εἶναι ἀδύνατος, μόνον δὲ εἰς ἓν τμῆμα ὑπάρχει μία βατὴ ὁδός. Ἄλλως τε ἡ δαπάνη, ἡ ὁποία θὰ ἀπαιτηθῇ, ὅπως ἱδρυθῇ ἐκεῖ ὑποτελωνεῖον, εἶμαι ὑπερβέβαιος ὅτι θὰ καλυφθῇ ἀπὸ τὴν καταστολὴν τοῦ μικρολαθρεμπορίου, ὅπερ ἴσως ἐνεργεῖται καὶ ἀπὸ τὴν ὠφέλειαν, ἡ ὁποία θὰ προκύψῃ ἐκ τῆς ἀναπτύξεως τοῦ λιμένος ἐκείνου, ὅστις εἶμαι πεπεισμένος, διότι εἶναι φυσικὸς λιμήν, ὅτι θὰ ἀναπτυχθῇ κατὰ πολὺ μεγαλείτερον βαθμὸν ἅμα γίνῃ ὑποτελωνεῖον παρὰ ἂν μείνῃ ὅπως εἶναι τώρα. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἡ ἐλαχίστη αὐτὴ δαπάνη δὲν εἶναι μεγάλη παροχὴ ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας εἰς ἕνα τόπον, ὁ ὁποῖος δὲν γνωρίζει ἂν ὑπάρχει Πολιτεία, διότι τὰ ἀγαθὰ αὐτῆς ἀκόμη δὲν τὰ ᾐσθάνθη.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μιχαλέας ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ.

§113Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος τὸν λόγον ἔχει ὁ κύριος Π. Πετροπουλάκης.

§115Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Τὸ θέμα, κύριε Πρόεδρε, ἐξηντλήθη, καὶ ἐγὼ συνενῶ τὴν παράκλησίν μου μὲ τὴν παράκλησιν τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν προκειμένην ἀναφοράν.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Πετροπουλάκης.

§117Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δηλώσῃ ὁποίαν γνώμην ἔχει ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς.

§118Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ δὲν ἠδυνήθην νὰ σχηματίσω ἀκόμη γνώμην, διότι ἡ ἀναφορὰ δὲν διεβιβάσθη εἰσέτι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ἡ ἀναφορὰ δὲν κατωρθώθη νὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, διότι ἐζητήθη ὁ λόγος ἐπ’ αὐτῆς ὑπὸ τῶν κυρίων Βουλευτῶν καὶ ἐπῆλθεν ἡ βραδύτης. Ἂν δὲν εἶχε ζητηθῆ ὁ λόγος ἐπ’ αὐτῆς, θὰ εἶχεν ἴσως ληφθῆ καὶ ἀπόφασις.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης ἔχει τὸν λόγον.

§120ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν ὅτι δὲν ἐσχημάτισεν ἀκόμη γνώμην, ἀναμένω νὰ λάβω τὸν λόγον, ὅταν ὁ Ὑπουργὸς σχηματίσῃ γνώμην.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ θέμα τοῦτο ἐτελείωσεν. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων περὶ ἀστυνομικοῦ καταστήματος τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μαυρίκης.

§122Π. ΜΑΥΡΙΚΗΣ. Ἀπὸ εἰκοσαετίας συναπτῶς μέχρι σήμερον, κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἀστυνομικὸν κατάστημα Κύμης ἑδράζεται ἐν τῷ οἰκήματι τοῦ κ. Δ. Χροναίου, ἀλλ’ ὁ κ. ἀστυνόμος Κύμης δὲν γνωρίζω πόθεν ὁρμώμενος συνεπείᾳ τοῦ τελευταίου νόμου ἐζήτησε νὰ μεταφέρῃ εἰς ἄλλο οἴκημα ἐκτὸς μάλιστα τῆς πόλεως Κύμης τὸ ἀστυνομικὸν κατάστημα. Τοῦτο εἶναι γνωστὸν εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν εὐγενῆ καλωσύνην νὰ διατάξῃ, ὅπως τοῦ λοιποῦ οἱ ἀστυνόμοι μὴ διαμένωσιν εἰς τὴν ἀστυνομίαν, καθόσον καὶ ὁ ἀστυνόμος Κύμης, καθὼς καὶ ἄλλοι, ἐζήτει νὰ χρησιμεύσῃ τὸ ὑπ’ αὐτοῦ προτιμηθὲν ὡς ἀστυνομικὸν κατάστημα διὰ κατοικίαν μᾶλλον. Εἶναι δικαία ἡ ἀγανάκτησις τῶν συμπολιτῶν μου, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μεριμνήσῃ τοὐλάχιστον, ἵνα ἀκυρώσῃ αὖθις τὴν ἐπαναληπτικὴν δημοπρασίαν, καθόσον ὁ ἀστυνόμος κατώρθωσε νὰ παραπείσῃ τὸν εἰρηνοδίκην καὶ ἐζήτησε τὴν οἰκίαν Καραβοπούλου τινός, ἡ ὁποία εἶναι ὅλως ἀκατάλληλος. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν περὶ ἀκυρώσεως τῆς δημοπρασίας ταύτης, διότι, ὅπως γνωρίζω, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπεμβῇ προκειμένου περὶ ἐνοικιάσεως, ἔχει ὅμως τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ τὴν ἀκύρωσιν τῆς μειοδοσίας, διότι καὶ τὸ ἐνοίκιον τῆς νέας οἰκίας εἶναι ὑπερβολικὸν καὶ τὸ οἴκημα, ὅπου μέχρι σήμερον ἦτο τὸ κατάστημα, εἶναι εὐάερον, εὐήλιον καὶ κατάλληλον δι’ ὅλας τὰς ἀνάγκας ἀστυνομικοῦ καταστήματος;

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κτηματιῶν Ἀθηνῶν τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Νέγρης.

§124Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Οἱ ἀναφερόμενοι, κύριοι Βουλευταί, ζητοῦσιν, ὅπως ὁ νόμος περὶ ἀγροφυλακῆς ἐπανέλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, δηλοῦσι δὲ διὰ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς ὅτι δὲν εἶναι πλέον κύριοι τῶν κτημάτων των, ὅτι ταῦτα εὑρίσκονται εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ποιμένων καὶ θεωροῦσιν ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ νόμου περὶ ἀγροφυλακῆς εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἐπέφεραν τὸ κακὸν τοῦτο. Κατὰ τὰς διατάξεις ταύτας τὰ σύλληπτρα ἀντὶ νὰ λαμβάνωνται αὐτοδικαίως ἐφ’ ὅλων τῶν ζώων, τὰ ὁποῖα συλλαμβάνει ὁ ἀγροφύλαξ, λαμβάνονται ἐπὶ πέντε ζώων, κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς παραδόσεως εἰς τὸν κύριον αὐτῶν. Οὕτως ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ μικρῶν ζώων, ὁρίζεται δὲ ὅτι ὁ ἀγροφύλαξ λαμβάνει τὸ ὅλον παραδίδων τὰ ζῶα μίαν δραχμήν, ἤτοι πολὺ ὀλιγώτερον ἀπὸ ὅ,τι θὰ προσφέρῃ εἰς αὐτὸν ὁ ποιμήν, ἵνα κατορθώσῃ νὰ βοσκήσῃ τὰ ζῷά του ἐπὶ τοῦ ξένου κτήματος.

§125Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ὑπόλοιπον ἐπιδικάζεται ἀπὸ τὸ Εἰρηνοδικεῖον.

§126Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Μάλιστα· ἀλλὰ γνωρίζετε πῶς δικάζονται αἱ ὑποθέσεις αὗται. Ἐγὼ παρετήρησα εἰς τοὺς ἀναφερομένους κτηματίας, ὅτι τὰ παράπονα ταῦτα ἐγίνοντο καὶ πρὸ τοῦ νόμου, καὶ μοὶ ὡμολόγησαν ὅτι ἀληθῶς διὰ τῆς ἰδιωτικῆς ἀγροφυλακῆς τὰ πράγματα δὲν δύνανται νὰ βελτιωθῶσιν οὐσιωδῶς, καὶ ἐξέφρασαν τὴν εὐχήν, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἀποφασίσῃ νὰ φέρῃ νόμον εἰς τὴν Βουλήν, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἀνέθετο εἰς τὴν χωροφυλακὴν τὴν ἀγροφυλακήν, αὐτοὶ δὲ θὰ ἦσαν πρόθυμοι νὰ καταβάλωσιν εἰς τὸ Δημόσιον τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα πληρώνουσι σήμερον.

§127Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἰδικῶς διὰ τὰς Ἀθήνας.

§128Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι ὁμιλῶ ἐξ ὀνόματος τῶν συμπολιτῶν μου καὶ οὐδεμίαν ἔχω βεβαιότητα ὅτι ὅσα εἶπον θὰ εἶναι καὶ γνώμη τῶν ἐπαρχιῶν. Τοῖς ἔκαμα ἀμέσως τὴν παρατήρησιν, ὅτι δυσκόλως ἡ Κυβέρνησις θὰ δυνηθῇ νὰ εἰσπράξῃ τὰ ποσὰ ταῦτα ἕνεκα τῆς σμικρότητος αὐτῶν, διότι, ὁσάκις ὁ ταμίας ἔχει νὰ εἰσπράξῃ ποσὰ μικρά, δὲν τὰ εἰσπράττει, καὶ ἔχομεν καθυστέρημα μέγα. Ἀπήντησαν, ὅτι εἶναι πρόθυμοι νὰ προκαταβάλλωσιν ἀφ’ ἑαυτῶν τὰ ποσὰ ταῦτα καὶ μόνον ὁσάκις ἔχουσι τὴν ἀπόδειξιν, ὅτι τὰ κατέβαλον, νὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα νὰ προβαίνωσιν εἰς τὴν συγκομιδὴν τοῦ προϊόντος αὐτῶν. Βλέπετε προτεινόμενον οὕτως ὁλόκληρον σύστημα φορολογίας οὕτως εἰπεῖν. Ὁμολογουμένως ἡ φορολογία αὕτη ἔχει αὐτὰ τὰ καλά, ὅτι οὐδεμίαν ἀπαιτεῖ δαπάνην πρὸς εἴσπραξιν, οὐδεμίαν παρουσιάζει κατάθλιψιν τοῦ φορολογουμένου. Ταῦτα, Κύριοι, ἐνόμισα ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ ὑποβάλω πρὸς ὑμᾶς. Εἶχον καθῆκον νὰ ὑποβάλω πρὸς ὑμᾶς, διότι ἀκριβῶς ἔχει σχέσιν πρὸς τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας τῶν σπειρομένων γαιῶν, τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ πολὺ προσεχῶς. Βεβαίως, πρὶν φορολογήσωμεν προϊόν τι, πρέπει νὰ ἐξασφαλίσωμεν αὐτό. Καὶ βεβαίως, κατὰ τὴν γνώμην μου, ὁ νόμος περὶ ἀγροφυλακῆς ἔπρεπε νὰ προηγηθῇ παντὸς νόμου, ὁ ὁποῖος ἤθελε φορολογήσει τὰ προϊόντα τῆς γῆς. Καὶ λέγω, ὅτι πιθανόν, ἐὰν ἐγίνοντο μελέται ἐπὶ τοῦ προτεινομένου συστήματος καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ἤθελον ἴσως ὁδηγήσει εἰς φορολογίαν ἄλλην ἐκείνης, ἣν προτείνει ἡ Κυβέρνησις, ἄνευ καταπιέσεων, ἄνευ διαμαρτυριῶν. Ἐπὶ τῇ ὑποθέσει δέ, ὅτι αἱ προτάσεις αὗται θὰ ἦσαν δεκταὶ καὶ ἐν ταῖς ἄλλαις ἐπαρχίαις, ἔκαμα τὸν ἑξῆς ὑπολογισμόν. Ἔχομεν σπειρομένας γαίας 10,000,000 στρεμμάτων· παραδέχομαι, ὅτι ἔχομεν εἰς ἀγρανάπαυσιν τὸ ἥμισυ· ἄρα κατ’ ἔτος θὰ σπείρωνται 5,000,000 στρεμμάτων· αἱ γαῖαι αὗται πληρώνουσιν εἰς τὴν ἀγροφυλακὴν 50 λεπτὰ τὸ στρέμμα, καὶ ἰδοὺ 2½ ἑκατομμύρια. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ 1,000,000 ἀμπελώνων, οἱ ὁποῖοι πληρώνουσιν οἱ μὲν κατωτέρας ποιότητος μίαν δραχμήν, οἱ δὲ τῆς ἀνωτέρας δύο δραχμάς· ἂς ὑπολογίσωμεν μίαν δραχμήν· ἰδοὺ ἄλλο ἓν ἑκατομμύριον, ἤτοι 3½ ἑκατομμύρια. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ἐλαιῶνας καὶ συκοφυτείας, ἐπὶ ἄλλων δύο ἑκατομμυρίων στρεμμάτων, ἅτινα φορολογούμενα πρὸς 50 λεπτὰ θὰ ἔδιδον 1,000,000. Καὶ ἐπειδὴ τὰ ἐλαιόδενδρα δὲν παράγουσι κατ’ ἔτος, ἀνάγκη νὰ ἐλαττώσωμεν εἰς τὸ ἥμισυ τὸ ποσὸν τοῦτο, καὶ οὕτως ἔχομεν ἐν ὅλῳ 4,000,000. Ἡ Κυβέρνησις εἶπεν, ὅτι ἔχει ἀνάγκην νὰ εἰσπράξῃ διὰ τοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος τῶν σπειρομένων γαιῶν 4,000,000, ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ ἓν ἑκατομμύριον εἶναι πλεόνασμα, τῇ ἀναγκαιοῦσι μόνον τρία ἑκατομμύρια. Προσθέτω καί τι ἄλλο· ὅτι δύναται νὰ ἐξοικονομηθῇ ἓν εἰσέτι ἑκατομμύριον διὰ μιᾶς κεφαλικῆς φορολογίας ἐπὶ τῶν ἀπαλλαγέντων ἀροτριώντων κτηνῶν. Ταῦτα εἶναι 250,000, πρὸς 4 δὲ δραχμὰς θὰ ἀποφέρωσιν 1,000,000, καὶ οὕτω δὲν θὰ εἶχεν ἀνάγκην πλέον ἡ Κυβέρνησις εἰμὴ 2,000,000. Εἶπον, ὅτι διὰ τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον προτείνουσιν οἱ συμπολῖταί μου, θὰ ἔχωμεν 4,000,000· ἂς λάβῃ ἡ Κυβέρνησις τὰ 2,000,000 διὰ τὸν Προϋπολογισμὸν αὐτῆς· θέλουσι τότε μείνει ἄλλα δύο ἑκατομμύρια, μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύνατο νὰ ἐνισχύσῃ τὴν χωροφυλακήν, διὰ τὴν ὁποίαν, ὡς γνωρίζετε, σήμερον δαπανῶνται περὶ τὰ 6–7,000,000. Βεβαίως ἡ χωροφυλακὴ ἐνισχυομένη μὲ τὰ δύο ταῦτα ἑκατομμύρια θὰ ἠδύνατο νὰ ἀναπληρώσῃ ἐπιτυχῶς τοὺς ἀγροφύλακας. Βεβαίως δὲν ἐννοῶ, ὅτι θὰ ἔχωμεν ἕνα χωροφύλακα, ὅπου σήμερον εἶναι εἷς ἀγροφύλαξ· ἐννοῶ, ὅτι θὰ ἔχωμεν εἰς ὡρισμένα μέρη σταθμοὺς χωροφυλάκων, οἱ ὁποῖοι θὰ χρησιμεύωσι καὶ διὰ τὴν ἀσφάλειαν καὶ διὰ τὴν ἀγροφυλακήν. Καὶ βεβαιωθῆτε, ὅτι μόνον ἡ ἰδέα, ὅτι ὑπάρχει σταθμὸς χωροφυλάκων θέλει βεβαίως ἀπομακρύνει ἀπὸ τῶν κτημάτων καὶ τὰ ποίμνια καὶ τὰ ἄλλα κακοποιὰ στοιχεῖα. Κύριοι, νομίζω ὅτι τὴν ἰδέαν ταύτην δὲν πρέπει νὰ θεωρήσωμεν ἀναξίαν συζητήσεως καθ’ ἣν στιγμήν, τολμῶ νὰ εἴπω, ὁλόκληρος ἡ Ἑλλὰς διαμαρτύρεται ἐναντίον τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν σπειρομένων γαιῶν, ἰδίως διότι παρουσιάζεται ὁ ἐνοικιαστὴς πρὸ τῶν κτηματιῶν, καὶ ὅσας προφυλάξεις καὶ ἂν λάβωμεν, ὅπως ἀπαλλάξωμεν τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν ἀπὸ τὰς ἐνοχλήσεις τοῦ ἐνοικιαστοῦ, τοῦτο δὲν θὰ τὸ κατορθῶμεν· εἶναι ἀδύνατον ὁ ἐνοικιαστὴς νὰ μὴ ἔχῃ πρόχειρον καταγγελίαν ψευδῆ ἐναντίον τοῦ ἀγρότου καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ τὸν ἀναγκάσῃ αὐτὸς νὰ μεταβῇ εἰς τὸ Πταισματοδικεῖον εἰς ἀπόστασιν δύο καὶ τριῶν ἡμερῶν, ἐὰν δὲν πληρώσῃ τὰ διπλάσια καὶ τὰ τριπλάσια ἢ ὅσα ἀπαιτεῖ τὸ Δημόσιον. Ἀφοῦ ὑπάρχει ἀληθὴς κατακραυγὴ ἐναντίον αὐτοῦ τοῦ συστήματος, νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ φροντίσῃ, συνδυάζουσα τὸν νόμον περὶ ἀγροφυλακῆς μὲ τὴν φορολογίαν, ἣν ἐπιζητεῖ, νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς σχετικὸν νομοσχέδιον. Ἐὰν νομίσῃ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προέτεινα, ἂς σκεφθῇ δι’ ἄλλου μέσου, ὄχι βεβαίως διὰ τῆς ἐνοικιάσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν σπειρομένων γαιῶν, νὰ ἐνισχύσῃ τὸν Προϋπολογισμόν.

§129Ν. ΡΟΥΣΗΣ. Μεθ’ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονα τῶν ἀτυχῶν τούτων.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σχετικὸν πρὸς τὸ θέμα τοῦτο εἶναι τὸ ὑπ’ ἀριθ. 48, ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν δημοτῶν Θουρίας. Ὁ κ. Πετρομανιάτης ἔχει τὸν λόγον.

§131Α. ΠΕΤΡΟΜΑΝΙΑΤΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλείας ἔπρεπε καὶ πρέπει καὶ ἡ Μεσσηνία νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην.

§132Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Τὸ Κράτος ὅλον.

§133Α. ΠΕΤΡΟΜΑΝΙΑΤΗΣ. Ἰδιαιτέρως, λέγω, ἡ Μεσσηνία, διότι δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι εἶναι ἐκεῖνο τὸ μέρος, τὸ ὁποῖον ὑποφέρει περισσότερον παντὸς ἄλλου ἀπὸ τὴν ἔλλειψιν πάσης ἀγροτικῆς τάξεως καὶ ἀγροτικῆς ἀσφαλείας...

§134ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ πληρώνει περισσότερα.

§135Α. ΠΕΤΡΟΜΑΝΙΑΤΗΣ. ... καὶ τὸ ὁποῖον, συμπληροῖ ὁ κ. συνάδελφος, προσφέρει περισσότερα καὶ θὰ ἠδύνατο ἔτι νὰ προσφέρῃ, ἐὰν ὑπῆρχε εἰς αὐτὸ τὸ μέρος τάξις, ἐὰν ὑπῆρχεν ἀσφάλεια. Εἶναι περιττὸν νὰ εἴπω ἐγὼ εἰς τὴν Βουλὴν ποίαν ἐπίδρασιν ἔχει τοῦτο ἐν γένει ἐπὶ τῆς καθόλου καταστάσεως τοῦ Κράτους, καὶ ποίαν ἐπίδρασιν ἔχει ἐν γένει ἐπὶ τῆς προαγωγῆς αὐτοῦ. Δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι τὸ παρελθόν, τὸ ὁποῖον ἐμερίμνα μόνον περὶ τῆς φορολογίας τοῦ λαοῦ, δὲν ἐμερίμνησέ ποτε νὰ προαγάγῃ τοὺς πλουτολογικοὺς παράγοντας τοῦ τόπου. Δὲν δύναταί ποτε, καθὼς γνωρίζετε, Κράτος νὰ ἔχῃ στρατιωτικὴν πολιτικήν. Δὲν δύναται Κράτος νὰ ἔχῃ ὕπαρξιν, νὰ ἔχῃ ὑπόστασιν, ἐφ’ ὅσον οἱ πλουτολογικοὶ αὐτοῦ παράγοντες εἶναι εἰς αὐτὴν τὴν νηπιώδη κατάστασιν. Δὲν δύναταί ποτε Κράτος νὰ προοδεύσῃ, ἐφ’ ὅσον ὁ ἀγρότης εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ καλλιεργῇ τὴν γῆν μὲ τὸ ὅπλον ἀνὰ χεῖρας. Δὲν δύναταί ποτε Κράτος νὰ προοδεύσῃ, ἐφ’ ὅσον τὸ κεφάλαιον εἶναι κεκρυμμένον καὶ δὲν φέρεται εἰς κυκλοφορίαν. Δὲν δύναταί ποτε Κράτος νὰ προοδεύσῃ, ἐφ’ ὅσον ἡ ἐργασία εἶναι εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν, καὶ δὲν γίνεται φροντὶς ὅπως γίνῃ παραγωγικωτέρα. Εἶναι στοιχειώδης πλέον κανὼν πλουτολογικός, ὅτι ἐπὶ ματαίῳ γίνονται τὰ πάντα, ἐπὶ ματαίῳ γίνονται τὰ νομοσχέδια, ἐπὶ ματαίῳ γίνεται τὸ πᾶν, ἐφ’ ὅσον οἱ πλουτολογικοὶ αὐτοὶ παράγοντες εὑρίσκονται εἰς αὐτὸ τὸ ἀξιοθρήνητον σημεῖον. Δὲν ὀρρωδεῖ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πρὸς πληρωμὴν τῶν φόρων· δὲν διστάζει νὰ πληρώσῃ καὶ ἔτι μείζονας, δύναμαι νὰ εἴπω, ἀλλ’ ἀπαιτεῖ ἀπὸ τοῦ Κράτους τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ἰδίας αὐτοῦ ζωῆς, ζητεῖ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ἰδιοκτησίας αὐτοῦ. Εἶναι κανὼν πλέον οὗτος, ὅστις ἀνεγνωρίσθη καὶ ἀναγνωρίζεται ἀπὸ ὅλα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη, καὶ διὰ τοῦτο καταβάλλεται τοιαύτη μέριμνα, ὅπως ἐξασφαλίζωσι καὶ προάγωσι τοὺς παράγοντας τοῦ πλούτου. Εἶμαι εὐτυχής, Κύριοι, καὶ τὸ λέγω ὅτι εἶμαι εὐτυχής, ἀκολουθῶν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἔθεσεν ὡς πρόγραμμα πρὸ παντὸς τὴν αὔξησιν τῶν πλουτολογικῶν παραγόντων τοῦ Κράτους ἡμῶν. Τὸ πρῶτον δὲ βῆμα τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τοῦτο εἶναι ἡ ἵδρυσις Ὑπουργείου Γεωργίας, Ἐμπορίου καὶ Βιομηχανίας.

§136Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Διαμαρτύρομαι· εἶναι τοῦ παρελθόντος.

§137Α. ΠΕΤΡΟΜΑΝΙΑΤΗΣ. Ἐμπράκτως τοῦ παρόντος. Ἡ λειτουργία τοῦ Ὑπουργείου τούτου δυνατὸν νὰ ὑπῆρχεν ἐν τῷ νῷ, ἐν τῇ σκέψει, ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τοῦ παρελθόντος, ἀλλὰ πράγματι τὸ καθίδρυσεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις. Προχωρῶν περαιτέρω ἔχω ἔναυλον εἰς τὰς ἀκοάς μου τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος πολὺ ὡραῖα συνεδύασε τὴν προαγωγὴν τοῦ τόπου εἰπών, ὅτι ἡ βελτίωσις τῆς Δικαιοσύνης θὰ ἐπιφέρῃ τὴν προαγωγὴν καὶ αὔξησιν τῶν παραγωγικῶν τοῦ τόπου δυνάμεων, τὴν πρόοδον τῆς Γεωργίας, τὴν κίνησιν τῶν κεφαλαίων, τὴν αὔξησιν τοῦ Ἐμπορίου καὶ Βιομηχανίας. Διότι ὡς γνωρίζετε, εἶναι ἀληθὲς ὅτι δὲν δύναται εἷς τόπος νὰ προαχθῇ ἐθνικῶς, ἐφ’ ὅσον ὑλικῶς δὲν δύναται νὰ προαχθῇ, ἡ δὲ πρόοδος ἡ πνευματικὴ συνδυάζεται μὲ τὴν ὑλικὴν πρόοδον ἑνὸς ἔθνους. Αὐτὴν τὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος ἐὰν πρὸς στιγμὴν ἀναπολήσωμεν, Κύριοι, θὰ ἴδωμεν ὅτι αἱ Ἀθῆναι τότε μόνον προήχθησαν πνευματικῶς, τότε προήχθησαν ἐθνικῶς, ὅτε τὰ ταμεῖα αὐτῆς ἦσαν πλήρη, ὅτε ἐπήρκουν αἱ πρόσοδοι αὐτῶν κατὰ τὴν ἔνδοξον ἐκείνην ἐποχὴν τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδος, ὅτε ἐγένοντο τὰ περικαλλῆ μνημεῖα τῆς Ἀρχαιότητος, ὄχι μόνον εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς πόλεως, ἀλλ’ ὑπῆρχον ἀποταμιευμένα καὶ 300 περίπου ἑκατομμύρια σημερινῶν δραχμῶν. Αὕτη εἶναι ἡ ἀλήθεια, ὅτι ποτὲ δὲν δύναται νὰ γίνῃ πνευματικὴ πρόοδος, ἐθνικὴ πρόοδος εἰς ἕνα τόπον, ἐφ’ ὅσον εἰς τοῦτον δὲν ὑπάρχει προστασία τῶν παραγωγικῶν τοῦ τόπου δυνάμεων. Καὶ διὰ τοῦτο εἶπον ὅτι εἶμαι εὐτυχὴς ἀκολουθῶν ἐν πεποιθήσει Κυβέρνησιν, ἥτις κατενόησε ποῦ εἶναι τὸ σαπρὸν ἐν Ἑλλάδι, καὶ διὰ τοῦτο συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν ταύτην, καὶ ἔχω δι’ ἐλπίδος ὅτι μεταξὺ τῶν πρωτίστων μελημάτων τῆς Κυβερνήσεως θὰ εἶναι καὶ ἡ παγίωσις τῆς ἀγροτικῆς τάξεως καὶ ἡ ἐξασφάλισις τῆς ἰδιοκτησίας, διότι τότε, καὶ μόνον τότε, θὰ δυνηθῇ τὸ ἔθνος νὰ προχωρήσῃ εἰς τὰ πρόσω, τότε ὁ λαὸς θὰ δύναται νὰ δίδῃ εὐκόλως τοὺς φόρους, καὶ τότε θὰ δύναται ἡ Ἑλλὰς νὰ παρουσιάσῃ στρατὸν καὶ στόλον πρὸς ἄμυναν τῆς χώρας πρὸς διεκδίκησιν τῶν δικαίων τοῦ Ἑλληνισμοῦ.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δαζέας ἔχει τὸν λόγον. Ἀπών. Ὁ κ. Γ. Κορομηλᾶς.

§139Γ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Μετὰ τὰς διαταγάς, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ὅσα περιλαμβάνει ἡ ἀναφορά, ἐγὼ παραιτοῦμαι τοῦ λόγου.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δικαῖος. Ἀπών. Ὁ κ. Περρωτὴς.

§141Α. ΠΕΡΡΩΤΗΣ. Αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν, κύριοι Βουλευταί, ἐπειδὴ πρὸ ὀλίγου ἦλθον ἐκ τῆς ἰδιαιτέρας μου ἐπαρχίας, νὰ εἴπω μερικὰς λέξεις. Ὁλόκληρος ὁ δῆμος Θουρίας, ἂς μὴ θεωρηθῇ ὑπερβολή, ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον κατέστη εἷς κοινὸς λειμών, ἔνθα τὰ ποίμνια βόσκουσι καταστρέφοντα ὅ,τι ἂν εὕρωσιν ἐν μέσῃ ἡμέρᾳ, τῇ ἀνοχῇ καὶ τῇ ὑποθάλψει τῆς ἀγροφυλακῆς. Οἱ κάτοικοι ἠναγκάσθησαν νὰ ἀνεχθῶσιν ἕως τώρα τὴν τοιαύτην κατάστασιν πρὸς ἀποφυγὴν συγκρούσεων· πλὴν ὅμως νῦν, ὅτε εὑρισκόμεθα πρὸ τῶν παραμονῶν τῆς βλαστήσεως, εἶναι ἀδύνατος πλέον πᾶσα ἀνοχή, αἱ δὲ συγκρούσεις εἶναι ἀναπόφευκτοι. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα συνεννοούμενος μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Γεωργίας λάβωσι τὰ προληπτικὰ ἐκεῖνα μέτρα, τὰ ἀσφαλίζοντα τὴν ἐφετινὴν τοὐλάχιστον παραγωγήν, διότι οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν πρέπει νὰ ἀφήσωμεν τοὺς πολίτας τούτους νὰ διανοηθῶσιν ὅτι οἱ τόσοι πόθοι καὶ ἐλπίδες, τὰς ὁποίας ἐστήριξαν ἐπὶ τοῦ ἀρτισυστάτου Ὑπουργείου, θὰ παραμείνωσι μόνον πόθοι καὶ ἐλπίδες.

§142Γ. ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε, ἂν μὴ τοσοῦτον σοβαρὸν ἦτο τὸ ζήτημα, ὅπερ συζητοῦμεν, διότι εἶναι ἐκτὸς πάσης ἀμφισβητήσεως ὅτι ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον τὴν ὕπαιθρον χώραν λυμαίνεται καὶ καταμαστίζει τὸ ἀδίκημα τῆς ἀγροζημίας μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε πρὸ τῶν κτηματιῶν τίθεται σαφῶς τὸ δίλημμα, ἢ νὰ θεῶνται ἀπαθῶς τὴν περιουσίαν αὐτῶν καταστρεφομένην, ἢ νὰ δράξωνται τῶν ὅπλων καὶ νὰ ὑπερασπίσωσιν αὐτὴν διὰ τοῦ αἵματός των. Μέσος ὅρος δὲν χωρεῖ. Ἡ κατάστασις εἶναι εἴπερ ποτὲ καὶ ἄλλοτε ὀδυνηρά. Ἐὰν εἶχον καιρόν, ἵνα ἀναγνώσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς σωρείαν ἐπιστολῶν, τὰς ὁποίας ἔχω παρὰ τῶν συμπολιτῶν μου, θὰ ἀνωμολόγει ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις τὸ ἐπεῖγον, διὰ τὸ ὁποῖον ἔλαβον τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Περιορίζομαι μόνον νὰ ἀναφέρω ἓν σημεῖον, μίαν περικοπήν, τὴν ὁποίαν ἔχω ἐκ τῶν ἐπιστολῶν μου, ὅτι δὲν εὑρίσκουσιν οἱ κλαδευταὶ βέργαν νὰ κλαδεύσωσιν. Ἐὰν δὲ τολμήσῃ ὁ κτηματίας νὰ ἀποτείνῃ παρατήρησιν πρὸς τοὺς ποιμένας, δύο τινὰ δύνανται νὰ συμβῶσιν. Ἐὰν οἱ ποιμένες διάκεινται συμπαθῶς ὄχι πρὸς τὰ κτήματα, ἀλλὰ πρὸς τὸ πρόσωπον τοῦ κτηματίου, θὰ περιορισθῇ νὰ ῥίψῃ ὁ ποιμὴν ἓν ὀργίλον βλέμμα, δίδων νὰ ἐννοήσῃ εἰς αὐτὸν ὅτι πρέπει νὰ τὸν ἀφήσῃ ἀνενόχλητον εἰς τὸ ἔργον τῆς καταστροφῆς. Ἐὰν ὅμως δὲν διάκειται συμπαθῶς, θὰ λάβῃ τὸ δικαίωμα τῆς βοσκῆς ὁ κτηματίας μὲ καμμιὰ σαρανταριὰ μαγκουριὲς εἰς τὴν πλάτη. Καὶ ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι ὑπέρμετρον ἠσθάνθην χαράν, ὅτε πρό τινων ἡμερῶν ἤκουσα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διαδεχθέντος ἐπὶ τὸ βῆμα τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐν τῇ σειρᾷ τῆς ἀγορεύσεώς του νὰ μνησθῇ ζωηρῶς καὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλείας καὶ νὰ προσδώσῃ εἰς αὐτὸ τὴν προσήκουσαν σημασίαν. Καὶ δὲν ἠδύνατο ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ἔχῃ διάφορον γνώμην, διότι βεβαίως δὲν δύναταί τις νὰ συζητήσῃ σοβαρῶς περὶ τῆς προόδου ἑνὸς τόπου, πρὶν ἢ σκεφθῇ σοβαρῶς περὶ τῆς ἀσφαλείας αὐτοῦ καὶ περὶ τῆς αὐξήσεως τῶν πλουτολογικῶν αὐτοῦ παραγόντων, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ κινητήριος δύναμις πάσης προόδου. Καὶ ἐνῷ ἔχομεν βεβαιωμένον ἀφ’ ἑνὸς διὰ τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅτι μεταξὺ τῶν μέτρων αὐτοῦ συγκαταριθμεῖται καὶ τὸ μέτρον τῆς παγιώσεως τῆς ἀγροτικῆς τάξεως, δὲν ἔχομεν ἀφ’ ἑτέρου βεβαιωμένον ἂν ἡ παροῦσα Βουλὴ θὰ εὐτυχήσῃ νὰ συνδέσῃ τὴν πολιτείαν αὐτῆς μὲ τὴν ἐξασφάλισιν καὶ παγίωσιν τῆς ἀγροτικῆς τάξεως, τοσοῦτο δὲ μᾶλλον, καθόσον τὸ νόσημα εἶναι ὀξὺ καὶ χρήζει ἀμέσου θεραπείας, τοσοῦτο δὲ μᾶλλον, καθόσον ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμὸς παρὰ τῆς Βουλῆς ταύτης περιμένει νὰ ἴδῃ λαμβανόμενα τὰ κατασταλτικὰ μέτρα, τοσοῦτο δὲ μᾶλλον, καθόσον παρὰ τῆς σκληρῶς εἰς τὴν τύχην της ἀφεθείσης γῆς ζητοῦμεν ὅπως παράσχῃ νέαν οἰκονομικὴν τροφὴν εἰς τὸν κατεσκληκότα καὶ ὀστεώδη, εἰς τὸν ἀτροφικὸν καὶ ἀναιμικὸν οἰκονομικὸν ὀργανισμὸν τοῦ Κράτους. Τοσοῦτο μᾶλλον ἡ βεβαίωσις εἶναι ἀναγκαία, καθόσον κατὰ τὸ προεκλογικὸν στάδιον ἑρμηνεύοντες τὸ ἀνορθωτικὸν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως μίαν ἠκούομεν διάτορον φωνήν· «ὅλα καλά, ἀλλὰ πάντων κάλλιστον ἡ ἀγροτικὴ ἀσφάλεια». Λέγων ταῦτα, Κύριοι, τὸ παράπαν δὲν ἐννοῶ νὰ ἀμφισβητήσω τὰς ἀγαθὰς προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία περὶ πολλοῦ ποιεῖται τὸ ζήτημα τοῦτο, ἀλλ’ εἶπον ταῦτα, ἵνα ἐννοηθῇ σαφῶς ὅτι, ἐὰν ἀναθεωροῦντες τὸ Σύνταγμα ἔχωμεν νὰ ἐπιτελέσωμεν μίαν νομοθετικὴν πρᾶξιν, αὕτη πρέπει νὰ εἶναι ἡ παγίωσις τῆς ἀγροτικῆς τάξεως, διότι τότε καὶ μόνον δικαιούμεθα νὰ ἀποταθῶμεν πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ νὰ εἴπωμεν πρὸς αὐτόν: σοὶ ἐξησφαλίσαμεν τὴν ἀγροτικὴν τάξιν, σοὶ ηὐξήσαμεν ἑπομένως τὸν πλοῦτον, αὐξήσαντες δὲ τὸν πλοῦτόν σου δικαιούμεθα ἀνενδοιάστως νὰ ζητήσωμεν ποσοστόν τι, ἵνα ἐπαρκέσωμεν εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους· ἄλλως εἶναι ἔγκλημα νὰ διανοηθῶμεν νὰ ἐπιβάλωμεν φορολογίαν ἐπὶ τῆς γῆς, (χειροκροτήματα).

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κάβουρας. Παραιτεῖται. Ὁ κ. Κασίμης. Ἀπών. Ὁ κ. Μαμάης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κτηματιῶν τῶν περιχώρων Ἀθηνῶν.

§144Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῶν ὀργάνων τῆς ἀγροτικῆς ἀστυνομίας εἰς τὰ μέρη αὐτά, διότι τὰ πρόβατα τῶν διαφόρων ποιμένων εἰσέρχονται εἰς τὰ κτήματα τῶν ἀνθρώπων καὶ προξενοῦσι ζημίας, ὡς ἐκ τούτου δ’ εὑρίσκονται εἰς τὴν ἀνάγκην οὗτοι νὰ αὐτοδικήσωσιν. Εἶναι δ’ ἑπόμενον νὰ εὑρεθῶμεν πρὸ συμπλοκῶν. Ἐπειδὴ δὲ δὲν εἶναι μακρὰν τῶν Ἀθηνῶν, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα ταχέως ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης.

§145ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ διακήρυξις, Κύριοι, ἡ ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως γενομένη περὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλείας, ὡς ἀποτελοῦντος μίαν τῶν πρωτίστων, τῶν θεμελιωδῶν μεριμνῶν τῆς Κυβερνήσεως, μίαν τῶν θεμελιωδῶν ἀρχῶν τοῦ κυβερνητικοῦ προγράμματος, αὐτὴ ἀκριβῶς μαρτυρεῖ τὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἀπέδωκεν εἰς τὴν ἀγροτικὴν ἀσφάλειαν. Μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ καὶ ἄλλοτε πρὸς τὴν Βουλὴν ἐξ ἀφορμῆς καὶ πάλιν παρομοίων ἀναφορῶν. Ἠλέγχθησαν καὶ τότε καὶ σήμερον ἐλλείψεις τοῦ ὑφισταμένου νόμου. Βεβαίως δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἔλεγεν, ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν ἐλλείψεις ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ, ἀλλ’ εἰς ἡμᾶς ἐγεννήθη ἐρώτημα εὐρύτερον κατὰ τὴν μελέτην τοῦ θέματος. Ὑπάρχουσιν ἆράγε αἱ ἐλλείψεις μόνον αἱ ἐν αὐτῷ τῷ νόμῳ, αὐτῷ καθ’ ἑαυτόν; Ἢ μήπως ὑπάρχουσιν ἐλλείψεις ἐν τῇ λειτουργίᾳ τοῦ νόμου ἐξ ἀφορμῆς τοῦ ὅλου συστήματος τῆς κατωτάτης ἡμῶν τοπικῆς διοικήσεως τῆς δημοτικῆς; Ὅτι ὁ νόμος νοθεύεται, οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ, διότι ἀληθὲς εἶναι ὅτι οἱ ἀγροφύλακες δὲν ἐκλέγονται ὑπὸ τῶν ἰδιοκτητῶν, κατὰ τὸ πλεῖστον τοὐλάχιστον, ἀλλ’ ἐκλέγονται ὑπὸ τῶν δημάρχων. Δὲν θὰ ἔλεγον δὲ ὑπερβολήν, οὔτε θὰ ἐσκανδάλιζε κανένα ὁ Ὑπουργός, ὅστις θὰ εἶχε τὸ θάρρος νὰ δηλώσῃ, ὅτι καὶ πλαστογραφίαι διαπράττονται κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν ἀγροφυλάκων. Ἑπομένως, ἐφ’ ὅσον τοιούτους θεσμοὺς τοπικῆς διοικήσεως τοὺς συνδέομεν, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ τοὺς συνδέωμεν, πρὸς τὸ ὅλον καθεστὼς τῆς τοπικῆς διοικήσεως, καθεστὼς ὄχι ὑγιές, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναμένωμεν καρποὺς ἀγαθούς, λειτουργίαν ἀγαθήν, ἐὰν καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἠθέλομεν περιορισθῆ ἁπλῶς εἰς τὴν βελτίωσιν ἀτελειῶν τινων τοῦ θεσμοῦ, εἰς τὴν συμπλήρωσιν ἐλλείψεων τοῦ νόμου, τοὺς ὁποίους κατεδίκασεν ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ μέχρι σήμερον. Ἐν τῇ γνώμῃ ἡμῶν ἡ ἀποκατάστασις ἀγροτικῆς ἀσφαλείας, ἀξίας καὶ τοῦ πλούτου, τὸν ὁποῖον φρουρεῖ, καὶ τῶν ἀξιώσεων τοῦ κόσμου τῶν κτηματιῶν, τοῦ ἀτυχοῦς ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην κόσμου, συνδέεται πρὸς τὸ ὅλον σύστημα τῆς δημοτικῆς διοικήσεως, τὸ ὁποῖον ἔχομεν τὴν ἐλπίδα, ἵνα μὴ εἴπω τὴν πεποίθησιν, ὡς δικαιοῦμαι νὰ εἴπω, ὅτι θὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν Βουλὴν, οὕτως ὥστε νὰ μὴ ἀπέλθῃ ἐντεῦθεν ἡ Βουλὴ αὕτη πρὶν ἢ ἐπιληφθῇ τῆς μελέτης καὶ τοῦ θέματος ἐκείνου (χειροκροτήματα). Ἀφοῦ δὲ δὲν θὰ ἀπέλθῃ ἡ Βουλὴ ἐντεῦθεν πρὶν ἢ ἐπιληφθῇ τῆς μελέτης τοῦ ζητήματος τῆς ἐν γένει δημοτικῆς ἡμῶν καταστάσεως, τῆς ἐν γένει δημοτικῆς ἡμῶν νομοθεσίας, τοῦ ἐν γένει δημοτικοῦ καὶ διοικητικοῦ ἡμῶν συστήματος, δὲν εἶναι δυνατόν, φυσικά, κατὰ μείζονα λόγον νὰ ἀπέλθῃ, ἂν μὴ ἐπιληφθῇ τῆς μελέτης τοῦ θέματος τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλείας. Νομίζομεν ὅμως ὅτι καὶ πρὸς τὸ νέον δημοτικὸν καθεστώς, τὸ ὁποῖον ἐλπίζομεν ὅτι θὰ προέλθῃ ἐκ τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προσαρμοσθῇ οὕτως ὥστε νὰ ἀποδώσῃ περισσοτέρους καρποὺς αὐτὸς ὁ ὑφιστάμενος θεσμὸς τῆς ἀγροτικῆς ἀστυνομίας, ἂν μὴ πληρωθῶσι κενά τινα ἐν αὐτῷ καὶ διορθωθῶσιν ἐλλείψεις τινές, αἵτινες φυσικὸν εἶναι ὅτι εἰσχωροῦσιν εἰς πᾶν νομοθέτημα, καταδηλοῦνται δ’ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ αὐτοῦ. Ἀκριβῶς δὲ συγκομίζομεν τὰ πορίσματα τῆς πείρας ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τούτου, ὅπως ἴδωμεν τί πταίει κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ, πλὴν τοῦ μεγάλου πταίσματος, τῆς μεγάλης αἰτίας, ἡ ὁποία προεῖπον ὅτι ἐνυπάρχει ἐν αὐτῇ τῇ κακῇ ἐφαρμογῇ, ἐν τῇ νοθεύσει τῆς ἐκλογῆς τῶν ἀγροφυλάκων. Ἀνεφέρθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας κ. Φ. Νέγρη ὡς ἓν ἐκ τῶν αἰτίων τῆς κακῆς λειτουργίας τοῦ θεσμοῦ ἡ πλημμέλεια ὡρισμένης διατάξεως. Πλὴν ὅμως τῆς διατάξεως αὐτῆς ἴσως χρήζουσιν ἐπίσης ἀναθεωρήσεως καὶ αἱ διατάξεις αἱ ἀναγόμεναι εἰς τὰ προσόντα καὶ τὰς ἐγγυήσεις τῶν διοριζομένων ἀγροφυλάκων. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε ἡ Κυβέρνησις ἀποδίδει τόσην σημασίαν εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλείας, ὥστε δὲν στηρίζει τὰς σκέψεις αὐτῆς ἐπὶ μόνης τῆς τροποποιήσεως αὐτοῦ τοῦ θεσμοῦ καὶ τῆς προσαρμογῆς, ἥτις προεῖπον ὅτι θέλει ἐπέλθει πρὸς τὸ νέον δημοτικὸν καθεστώς, ἀνεγνώρισε δὲ ὅτι εἶναι ἀνάγκη καὶ ἡ ἀστυνομικὴ δύναμις τοῦ Κράτους νὰ ἐπέρχηται ἐπίκουρος εἰς τὴν ἀστυνομίαν τὴν τοπικήν, τὴν ἀγροτικήν. Εἶπον δὲ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἐσκέφθη, ὅτι μελετᾷ τὴν ὑποβολήν, θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω, ὅτι ἔχει ἤδη ἕτοιμον νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τῆς ἐφίππου χωροφυλακῆς, οὕτως ὥστε καὶ τὸ Κράτος νὰ διαθέτῃ δύναμιν ἐφίππου χωροφυλακῆς εἰς ἐνίσχυσιν τῆς ἀγροτικῆς ἀστυνομίας. Νομίζω ὅτι μετὰ τὰς δηλώσεις ταύτας δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τι, παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει ὅτι εὐθὺς ὡς ἀπαλλαγῇ ἀπὸ τῶν μᾶλλον ἐπειγουσῶν μεριμνῶν, τῶν συνταγματικῶν, θὰ εὐτυχήσωμεν νὰ ὑποβάλωμεν ὑπὸ τὴν κρίσιν αὐτῆς καὶ νὰ ἐπικαλεσθῶμεν τὴν συνδρομὴν αὐτῆς πρὸς τὸν ὡς οἷόν τε τελειότερον καταρτισμὸν τῶν ἀναγκαίων νομοθετικῶν μέτρων. (Χειροκροτήματα).

§146ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μέχρις ὅτου καταρτισθῶσι τὰ νομοσχέδια αὐτὰ δὲν θὰ ληφθῶσι προσωρινὰ μέτρα;

§147ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ἀγγέλλονται ἐκ διαφόρων ἐπαρχιῶν κλονισμοὶ τῆς δημοσίας τάξεως ἐξ ἀφορμῆς τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλείας, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν πράττει πᾶν ὅ,τι δύναται. Εἶπον καὶ ἄλλοτε πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι δι’ ἐγκυκλίου, τὴν ὁποίαν εἶχον ἀπευθύνει καὶ πρὸς τοὺς ἀστυνόμους, εἶχον συστήσει καὶ ἀμοιβαίαν συνεννόησιν τῶν ἀστυνομικῶν Ἀρχῶν μετὰ τῶν δημοτικῶν, ὅπως ἔρχωνται ἐπίκουροι καὶ ἐνισχύωσι τὴν ἀγροτικὴν δύναμιν, ὁσάκις ἤθελεν εἶσθαι τοῦτο ἀναγκαῖον. Πέρα τοῦ σημείου τούτου σήμερον ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν δύναται. Ἐκ τοῦ σώματος τῆς ἐφίππου χωροφυλακῆς δὲν ἔχει νὰ διαθέσῃ ἀρκετὴν δύναμιν, ἐκεῖ ὅμως, ὅπου ἐνεδείκνυτο ὡς ἀναγκαία ἡ ἀποστολὴ ἐφίππων χωροφυλάκων, ἐκεῖ καὶ ἀπεστάλησαν δύο ἢ τρεῖς, ὀφείλω δὲ νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἡ ἐλπίς, τὴν ὁποίαν εἴχομεν, ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν εἴχομεν, πρὶν ἢ ἀκόμη ἀποκομίσωμεν καὶ ἰδίας πείρας συμπεράσματα περὶ τῆς σκοπιμότητος τῆς φρουρήσεως τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλείας καὶ διὰ τῆς ἐφίππου χωροφυλακῆς, ὅτι τὴν γνώμην ἐκείνην ἐνίσχυσαν καὶ τὰ ἐκ τῶν ἐνεργειῶν ἡμῶν ἀποτελέσματα· διότι πανταχοῦ, ὅπου ἀπεστείλαμεν καὶ δύο μόνον ἢ τρεῖς ἐφίππους χωροφύλακας, πρέπει νὰ ὁμολογήσω, ὅτι εἶλον ἀμέσως ἀποκαθισταμένην τὴν ἀσφάλειαν ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν.

§148Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§149ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῶν τροποποιήσεων τούτων, ὅταν ὑποβάλωμεν τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου ἐκείνου. Τότε θὰ συζητήσωμεν περὶ τῆς σκοπιμότητος ἢ μὴ τῆς διατάξεως περὶ συλλήπτρων. Ἀλλ’ ὁμολογῶ ὅτι ἀκούων τις ὑμῶν διαμαρτυρομένων, ὅτι σήμερον μόνον, ἐπειδὴ ἡ ἀστυνομία ἀπέχει τῆς ἐνισχύσεως τῆς ἀγροφυλακῆς διὰ τὸν λόγον τῆς ἐλλείψεως τῶν συλλήπτων, ὅτι ἐκ τούτου ἡ παράλυσις, θὰ συνεκόμιζε τὸ πόρισμα ὅτι ἄλλοτε ὑφίστατο ἀγροτικὴ ἀσφάλεια! Ἐνῷ, ἀφ’ ἧς τοὐλάχιστον ἐγὼ πολιτεύομαι, δὲν ἐνθυμοῦμαι νὰ παρῆλθε Σύνοδος Βουλῆς, καθ’ ἣν νὰ μὴ ἠκούσθησαν ἀλλεπάλληλοι διαμαρτυρίαι κατὰ τῆς ἐλλείψεως πάσης ἀγροτικῆς ἀσφαλείας. Αὐτὴ δὲ ἡ ἔλλειψις ἤγαγε πάσας τὰς Κυβερνήσεις εἰς ἀπορίαν, τὴν δὲ Κυβέρνησιν, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς ὁποίας ἐγένετο ὁ νόμος ἐκεῖνος, ἤγαγεν εἰς τοσαύτην ἀπορίαν, ὥστε νὰ καταρτίσῃ ἐπιτροπὴν ἀπὸ πάντας τοὺς τότε Βουλευτάς, οἵτινες ἐθεωροῦντο ἔχοντες εἰδικότητα μείζονα ἐπὶ τοῦ θέματος ἐκείνου, ἐκ τῆς ὁποίας ἐπιτροπῆς νὰ ἐξαρτήσῃ τὸν καθορισμὸν καὶ τὴν σύνταξιν τοῦ νόμου διὰ τὴν ἀγροτικὴν ἀσφάλειαν. Ἐνθυμεῖται δὲ ὁ ἔντιμος συνάδελφος, ὅτι Κυβερνήσεις πολλάκις ἀπεπειράθησαν νὰ εἰσαγάγωσι νομοσχέδια ῥιζικωτέρας μεταρρυθμίσεως, τὰ ὁποῖα ὅμως ἐσταμάτησαν ἄλλα εἰς τὴν ἐξώθυραν τῆς Βουλῆς καὶ ἄλλα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Διὰ τούτων θέλω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἐμφανίζεται σήμερον μόνον ἡ κατάστασις αὕτη ἡ μαρτυροῦσα ἔλλειψιν ἀγροτικῆς ἀσφαλείας, ἐγὼ δὲ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου οὐδέποτε ἐνθυμοῦμαι νὰ ἐμακαρίσθη ἡ ὕπαρξις ἀγροτικῆς ἀσφαλείας.

§150Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι τὸ ἀληθὲς ὅτι δὲν ἦλθεν ἡ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ συζητήσωμεν κατὰ πόσον ἐπέτυχεν ὁ θεσμὸς τῆς ἀγροφυλακῆς ἢ ὄχι, διότι τοῦτο ἀσφαλῶς εἶμαι πεπεισμένος ὅτι θέλομεν συζητήσει κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ σχετικῶς μὲ τὸ κονδύλιον τῶν 14,000,000, μὲ τὸ ὁποῖον ἔχει πιστωθῆ ἡ χωροφυλακή.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁμιλεῖτε περὶ χωροφυλακῆς καὶ ἀστυνομικῶν σταθμῶν.

§152Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι τὸ ἑξῆς: Ἀπὸ δύο περίπου ἐτῶν ὑπηρετεῖ εἰς τὸ Διακοφτὸν τοῦ δήμου Καλαβρύτων εἷς πολὺ δραστήριος καὶ τελείως ἀμερόληπτος ὑπενωμοτάρχης, ὀνομαζόμενος Σωτηρόπουλος. Ὅτε διηρχόμην ἐκεῖθεν, μοὶ ἔδωκαν σχετικὴν ἀναφορὰν νὰ τὴν διαβιβάσω πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ δι’ ἧς παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐνεργήσῃ παρὰ τῷ Ἀρχηγείῳ, διότι, καίτοι ὑπεβλήθη πρὸς τὸ Ἀρχηγεῖον ἀναφορά, διὰ τῆς ὁποίας ἐζήτουν οἱ κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης νὰ παραμείνῃ ὁ ὑπενωμοτάρχης λόγῳ τῆς ἀμεροληψίας καὶ ἕνεκα τῆς δραστηριότητός του, δυστυχῶς τὸ Ἀρχηγεῖον ἐκώφευσεν. Ἠρώτησα πραγματικῶς κατὰ πόσον ἐκπροσωπεῖ τὴν τιμιότητα, τὴν δραστηριότητα καὶ τὴν ἀμεροληψίαν τὸ ὄργανον ἐκεῖνο, διότι ἔπρεπε νὰ ἐρωτήσω κατὰ πόσον εἶναι ἐπαρκὴς ἀπὸ πολιτικῆς σκοπιμότητος. Πραγματικῶς δ’ ἐπληροφορήθην, ὅτι μέχρι τοῦδε ἔχει ἐξασκήσει τόσην ἐπίδρασιν ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος, ὥστε καὶ ἔνταλμα φυγοδικίας δὲν ὑφίσταται, ἀλλὰ πολὺ περισσότερον δὲν ὑφίστανται ἐντάλματα πληρωμῶν. Ἡ ἀστυνομία, δὲν γνωρίζω πόθεν κινουμένη καὶ ἀπὸ ποίους ὑπολογισμοὺς ὁρμωμένη, ἔκρινε καλόν, ὅπως, ἐφ’ ὅσον τὸ ὄργανον αὐτὸ πράττει τὸ καθῆκόν του, ἀντὶ νὰ τὸ ἀμείψῃ, νὰ τὸ πάρῃ ἀπὸ τὸ μέρος ἐκεῖνο καὶ τὸ ἐκσφενδονήσῃ τίς οἶδε εἰς ποῖον μέρος. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα συστήσῃ εἰς τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς χωροφυλακῆς, ἐφ’ ὅσον δὲν δύναται νὰ μᾶς δώσῃ ὄργανον ἐκπροσωποῦν τὴν ἰδέαν τῆς ἀστυνομίας, νὰ μὴ μᾶς ἀφαιρῇ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα διὰ τῆς πολιτείας των ἔδειξαν ὅτι εἶναι ἱκανὰ διὰ τὴν ἀσφάλειαν τοῦ τόπου.

§153ΑΛ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Νομίζω ὅτι ἡ ἀναφορὰ τῶν κατοίκων Βουρῶν Διακοφτοῦ πληροῖ τὴν προϋπόθεσιν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ὑπάρχῃ διὰ τὴν τοποθέτησιν ἑνὸς ἀστυνόμου, διότι μαρτυρεῖ τὴν ἐκτίμησιν, τῆς ὁποίας ἀπολαύει ὁ ὑπάλληλος οὗτος ἐν τῷ τόπῳ, ὅπου ὑπηρετεῖ. Καλὸν λοιπὸν εἶναι ὁ ἀστυνόμος Βουρῶν νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν θέσιν του.

§154ΣΠ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν μετάθεσιν τοῦ ἀστυνομικοῦ σταθμάρχου Βουρῶν.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἀμαλιάδος καὶ Ῥοβιάτας.

§156ΑΛ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Οἱ κάτοικοι Ἀμαλιάδος καὶ Ῥοβιάτας ἔπαθον οὐχὶ πλέον ἐκ σεισμῶν, ἀλλ’ ἐκ πλημμυρῶν. Παρὰ τὰ σύνορα αὐτῶν διέρχεται ὁ χείμαρρος, ὁ ὁποῖος ἑνοῦται ἐκεῖ μὲ τὸν ποταμὸν Κουρλέσα. Ἐκ τῆς ἑνώσεως ταύτης ἐπέρχεται συσσώρευσις πολλοῦ ὕδατος, καὶ ὡς ἐκ τούτου τὰ ὕδατα ἐκπηδῶντα ἀπὸ τὴν κοίτην τοῦ ποταμοῦ ἐκχύνονται πρὸς τὸ ἀντίθετον μέρος καὶ καταστρέφουσιν ἔκτασιν 5 χιλ. στρεμμάτων. Παρακαλῶ λοιπόν, ὅπως ἀποσταλῇ μηχανικὸς ἐκεῖ, ἵνα ἐξετάσῃ τὸ μέρος καὶ συντάξῃ σχέδιον πρὸς ἀνέγερσιν προχώματος κατὰ τῶν ὑδάτων. Δὲν συνιστῶ τὴν λῆψιν τοῦ μέτρου τούτου ἐκ φιλανθρωπίας μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐκ προνοίας πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου, τὸ ὁποῖον, ἂν δὲν προλάβῃ τὰς ζημίας, δὲν θὰ εἰσπράξῃ τίποτε παρ’ αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων ἐκεῖ.

§157Δ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τῆς ἑνώσεως τῶν δύο ποταμῶν παρὰ τὴν Ἀμαλιάδα καὶ Ῥοβιάταν ἐπέρχονται ἀνυπολόγιστοι καταστροφαί. Δὲν εἶναι ὑπερβολὴ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἐκ τῆς συσσωρεύσεως τῶν ὑδάτων καταστρέφονται 5 χιλ. στρέμματα καλλιεργησίμου γῆς. Δὲν εἶναι σπουδαῖον νὰ ἀποσταλῇ εἷς μηχανικὸς νὰ κάμῃ τὴν ἀπαιτουμένην μελέτην πρὸς πρόληψιν τοῦ κακοῦ.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βρατσᾶνος βουλευτὴς Ψαρῶν ὑποβάλλει πρότασιν περὶ αὐξήσεως τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ἐθνικοῦ Τυπογραφείου. (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς). Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Βαρθολομιοῦ διὰ τὴν ἐνοικίασιν τοῦ δημοτικοῦ σχολείου τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Φωτήλας.

§159ΑΛ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Παραιτοῦμαι.

§160Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Αἱ ἀναβαλλόμεναι ἐπερωτήσεις νὰ ἀναγράφωνται διὰ τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν καὶ φέρωνται εἰς τὸ τέλος. Ἀλλ’ ἐγὼ πρὸ μηνὸς εἶχον κάμει ἐπερώτησιν, καὶ δὲν ἔλαβον ἀπάντησιν, διότι ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ μοὶ ὑποβάλῃ τὰ αἰτηθέντα ἔγγραφα. Λοιπὸν δικαιοῦται αὕτη νὰ προταχθῇ ὅλων.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε ἐγγραφῆ ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νέου Κανονισμοῦ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ πρέπει νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή, διότι ὁ Κανονισμὸς δὲν προνοεῖ περὶ αὐτοῦ. Ἂν δέχηται ἡ Βουλή, ἐγὼ δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§162ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ὀρθὸν κατ’ ἀρχὴν αἱ ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀναβάλλονται ὑπὸ τῶν Βουλευτῶν τῶν ἀναγεγραμμένων, νὰ τίθενται εἰς τὸ ἀριστερόν. Ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ ἐπερωτήσεις ἀναβαλλόμεναι ἀκουσίως τῶν Βουλευτῶν. Αὗται δὲν πρέπει νὰ τίθενται εἰς τὸ ἀριστερόν.

§163Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Αἱ κατ’ αἴτησιν τῶν ἐγγεγραμμένων ἀναβαλλόμεναι μετατίθενται εἰς τὸ τέλος.

§164ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὅλαι.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὅλαι, διότι εἶναι μερικαί, αἱ ὁποῖαι κατ’ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ὁρίζεται νὰ συζητηθῶσιν εἰς τακτὴν ἡμέραν. Λοιπὸν παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συναινέσῃ, ἵνα τίθενται εἰς τὸ τέλος τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ὅλα τὰ θέματα, τῶν ὁποίων ἡ ἀναβολὴ γίνεται ὑπὸ τῶν Βουλευτῶν καὶ δὲν ὁρίζεται πρὸς συζήτησιν αὐτῶν τακτὴ ἡμέρα.

§166ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διότι ἐζητήθη ἐπὶ ἄλλων θεμάτων ἀπὸ σήμερον νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα.

§168Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτὸ νὰ γίνῃ, διότι διὰ τακτὴν ἡμέραν ἐλάχιστα θέματα θὰ ὁρισθῶσι· δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ τίθενται εἰς τὸ ἀριστερόν. Τέλος, ὅταν πρόκειται περὶ ἐπερωτήσεων, πῶς θὰ τεθῶσιν αὗται εἰς τὸ ἀριστερόν, ἂν ὁ Ὑπουργὸς δὲν εἶναι παρών;

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν δὲν εἶναι παρὼν τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἔλθῃ ἡ σειρὰ τοῦ θέματος, ἐγὼ ὡς Πρόεδρος θὰ ζητήσω παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ ὁρίσῃ τὴν ἡμέραν. Ἀφίεται αὐτὸ εἰς τὴν καλὴν πίστιν τοῦ Προέδρου νὰ ἐρωτᾷ ἑκάστοτε τὴν Βουλὴν ἀναλόγως τῆς ἀξίας τοῦ ἀντικειμένου.

§170ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁσάκις ἡ ἀναβολὴ γίνεται διὰ τὴν ἀπουσίαν τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, τότε φαίνεται εὔλογον αἱ ἐπερωτήσεις νὰ τηρῶσι τὴν σειράν των· ἑπομένως νὰ ἔρχωνται πρῶται πάλιν εἰς τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν. Ὁσάκις ἡ ἐπερώτησις ἢ ἄλλη σύστασις ἀναβάλλεται τῇ αἰτήσει τοῦ συνιστῶντος ἢ ἐπερωτῶντος, τότε εὔλογον αὗται νὰ ἀναγράφωνται εἰς τὴν σειράν των μεθ’ ὅλας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐγγεγραμμέναι αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἐκτὸς ἐὰν εἰς τὴν μίαν περίπτωσιν ἢ τὴν ἄλλην ὁ Πρόεδρος ζητήσῃ νὰ ταχθῇ ἄλλη ἡμέρα συνεδριάσεως.

§171Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι αἱ ἀναφοραὶ δὲν πρέπει νὰ ἀπασχολῶσι τὴν Βουλήν, ἀλλ’ αἱ ἐπερωτήσεις διὰ τὸν ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ προηγῶνται πάντοτε.

§172ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁσάκις πρόκειται περὶ ἀληθοῦς ἐπερωτήσεως, διὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει λόγον νὰ ζητήσῃ ἀναβολὴν διὰ τακτὴν ἡμέραν, διὰ νὰ ἔχῃ πληροφορίαν, ὁσάκις πρόκειται, λέγω, περὶ ἀληθοῦς ἐπερωτήσεως, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὸν ἔλεγχον τῶν κυβερνητικῶν πράξεων, ἡ Κυβέρνησις θὰ εὑρεθῇ πάντοτε σύμφωνος, ὅπως ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ εἰσαγαγόντος εἰς τὴν Βουλὴν προταχθῇ πάσης ἄλλης ἐπερωτήσεως. Ἡ Κυβέρνησις σεβομένη ἑαυτὴν δὲν δύναται νὰ πράξῃ ἄλλως.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ κανονισθῇ οὕτω.

§174ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φωτήλας ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Βαρθολομιοῦ.

§176ΑΛ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Εἶπον ὅτι παραιτοῦμαι.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐργατῶν Πατρῶν. Πάλιν τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Φωτήλας.

§178ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία, Κύριοι, μετ’ ἰδιαζούσης εὐφροσύνης ἐχαιρέτισε τὴν ἄνοδον εἰς τὴν ἐξουσίαν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, καὶ δι’ ἄλλους λόγους σοβαρούς, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς ἐπαγγελίας αὐτῆς ὅτι θὰ λάβῃ μέτρα ὑπὲρ τῶν ἐργατικῶν τάξεων.

§179ΑΛ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπεσχέθημεν νὰ προσαχθῶσι, θὰ προσαχθῶσιν, ἀρκεῖ μόνον νὰ τελειώσωμεν ταχέως τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Ἠλιόπουλος.

§181Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς τὸ αὐτὸ ἤθελον νὰ εἴπω, κύριε Πρόεδρε. Ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἐβεβαίωσεν ὅτι θὰ λάβῃ μέτρα, ἀρκεῖ.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀραβαντινός.

§183Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει, ὅπως καταρτισθῶσι τρία ἀντίγραφα αὐτῆς τῆς ἀναφορᾶς καὶ τὸ ἓν μὲν νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ἐπειδὴ περιέχει ὑποδείξεις καὶ εὐχὰς ὁλοκλήρου τοῦ ἐργατικοῦ κόσμου, συναφεῖς πρὸς νομοθετικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα δέον νὰ εἰσαχθῶσι καὶ συζητηθῶσιν ἐνταῦθα· ἀφ’ ἑτέρου ἕτερον ἀντίγραφον νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ Συντάγματος ἐπιτροπήν, διότι περιέχει καὶ πρότασιν, ὅπως περιληφθῇ εἰδικὸν ἄρθρον ἐν τῷ Συντάγματι προστατεῦον τὴν κυριακὴν ἀργίαν τῶν ἐργατῶν· καὶ ἐκ τρίτου ἕτερον ἀντίγραφον νὰ κρατηθῇ διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ζητήματος τῆς ἀπαγορεύσεως ἢ τοῦ περιορισμοῦ τῶν μηχανῶν διὰ τὴν κατασκευὴν σιγαρέττων, τὸ ὁποῖον ζήτημα θὰ συζητηθῇ, ἀφοῦ ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι ἀναφοραὶ συναφεῖς εἰς ἄλλην ἡμέραν, ὁπότε ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὁμιλήσω.

§184Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Εἶναι γνωστὸν εἰς ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ὅλα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη μὴ δυνάμενα νὰ ἔχωσιν ὑπὸ τὴν κατοχήν των οὔτε κατὰ πᾶσαν τὴν περιφέρειάν των τὰ ἀνευρημένα καὶ τὰ εὑρισκόμενα καθ’ ἑκάστην κειμήλια τῆς ἀρχαίας τέχνης ἵδρυσαν μουσεῖα, ἐν τοῖς ὁποίοις τοποθετοῦσι τὰ ἐκμαγεῖα τούτων. Τὸ παράδειγμα τῶν πεπολιτισμένων τούτων Κρατῶν ἀκολουθῆσαν πρό τινος χρόνου καὶ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἀπεφάσισε τοιοῦτόν τι καὶ ἐψήφισε πρὸς τοῦτο εἰδικὸν νόμον, ὥρισε δὲ συγχρόνως, ὅτι τὰ ἐκ τῆς πωλήσεως τῶν ἐκμαγείων τούτων, διότι ἡμεῖς εἴμεθα οἱ πλουσιώτεροι εἰς κατοχὴν ἀρχαίων κειμηλίων, νὰ θεωρηθῶσιν ὡς πόρος τοῦ Κράτους. Ἕως ἐδῶ τὸ πρᾶγμα ἔχει καλῶς. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦδε καὶ εἰς τὸ ἑξῆς ἀρχίζει τὸ σκάνδαλον. Ἐν ἔτει 1907, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἡ Κυβέρνησις φιλικοῦ Κράτους, τῆς Ἰταλίας, ἐκάλεσε τὴν Ἑλλάδα νὰ μετάσχῃ εἰς τὴν βιομηχανικὴν ἔκθεσιν τοῦ Τουρίνου καὶ εἰς τὴν καλλιτεχνικὴν τοιαύτην ἐν Ῥώμῃ κατὰ τὸ 1911. Τὸ Ὑπουργεῖον ἀμέσως συνέστησεν ἐπιτροπὴν πολυμελῆ, διὰ νὰ σκεφθῇ καὶ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου τοῦ σπουδαιοτάτου διὰ τὴν Ἑλλάδα, καθόσον πρόκειται νὰ παρασταθῇ εὐπρεπῶς τὸ Κράτος εἰς τὰς δύο ταύτας διεθνεῖς ἐκθέσεις. Ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ἀποτελουμένη ἐκ βιομηχάνων, ἀνθρώπων συνετῶν καὶ φρονίμων, συνέστησεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι καλῶς θὰ πράξῃ τὸ Κράτος νὰ ἀποφύγῃ τὴν ἐμφάνισίν του, διὰ νὰ μὴ κινήσῃ τὸν διεθνῆ γέλωτα. Ἡ ἑτέρα ὅμως σοφὴ ἐπιτροπή, τί νομίζετε, ἀπεφάνθη, καὶ τὴν γνώμην της ἠσπάσθη καὶ τὸ Ὑπουργεῖον; Ὅτι δύναται ἡ Ἑλλὰς νὰ μετάσχῃ τῆς καλλιτεχνικῆς ἐκθέσεως ἐν Ῥώμῃ, οὐχὶ διότι ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ εἰς ὅλα τὰ Κράτη ὅτι ἔχει πέντε ἢ δέκα γλυπτὰ ἢ γραπτὰ ἔργα τῆς συγχρόνου ἐποχῆς, ἀλλὰ νὰ μετάσχῃ τῆς ἐκθέσεως ἐκείνης καὶ νὰ παρουσιάσῃ πρὸ τῶν ὀμμάτων τῶν ξένων, Κύριοι, πρῶτον τὰ ἐκμαγεῖα τῶν ἐν τοῖς μουσείοις ἔργων τῶν προγόνων μας —φαντάζεται ἕκαστος ἐξ ὑμῶν, ἂν ἔχει καμμίαν θέσιν ἡ σύγχρονος καλλιτεχνικὴ δρᾶσις ἡμῶν πρὸς τὴν ἔκθεσιν τῶν ἐκμαγείων τῶν ἐν τοῖς μουσείοις κειμηλίων τῶν προγόνων μας—, δεύτερον τὰς φωτογραφίας διαφόρων τοπίων τῆς Ἑλλάδος ἢ καὶ μνημείων τῆς Ἑλλάδος, καὶ τρίτον τὰς μικρογραφίας διαφόρων αὐτοκρατόρων τοῦ Βυζαντίου, διὰ νὰ τὰς παρουσιάσωμεν καὶ ταύτας ὡς ἔργα τῆς συγχρόνου καλλιτεχνικῆς ἡμῶν δράσεως καὶ τὰ ὁποῖα περισυνέλεξεν ἀπὸ τοῦ Ἁγίου Ὄρους ἐκεῖνος καὶ περὶ τοῦ ὁποίου εἰδικῶς θ’ ἀσχοληθῶ διὰ τὴν Δευτέραν, ἂν ὄχι ἀπόψε, καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ἔλαβε 12,000 δραχμῶν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἀπὸ τὸν μεγαλείτερον δῆμον τοῦ Κράτους καὶ 2½ χιλ. ἀπὸ τὸν διάσημον ἡγεμόνα τῶν μαλλιαρῶν, τὸν μακαρίᾳ τῇ λήξει Κρουμβάχερ.

§185Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Ποῖος ἐπῆρε τὰ χρήματα;

§186Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι ἐννοούμεθα. Λοιπὸν τὰ τρία αὐτὰ ἔχομεν νὰ παρουσιάσωμεν εἰς τὴν διεθνῆ καλλιτεχνικὴν ἔκθεσιν, τρία δηλαδὴ πράγματα οὐδεμίαν σχέσιν ἔχοντα, ἐντελῶς ξένα πρὸς τὴν σύγχρονον καλλιτεχνικὴν δρᾶσιν καὶ τὴν πρόοδον ἡμῶν ἐνταῦθα. Ἡ σοφὴ ἐπιτροπὴ ἔσπευσεν ἀμέσως νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους 100,000 δραχ., τὰς ὁποίας καὶ ἔλαβε καὶ αἱ ὁποῖαι κατόπιν ὑπεβιβάσθησαν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἰς 60,000 δραχμῶν. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦδε καὶ εἰς τὸ ἑξῆς ἀρχίζει ὁ πρῶτος ἐμπαιγμὸς τοῦ Κράτους διὰ τῆς ἐμφανίσεως τῆς καλλιτεχνικῆς ἡμῶν γυμνότητος ἐν τῇ διεθνεῖ ἐκθέσει, διὰ νὰ ἐπακολουθήσῃ δεύτερον ῥεζίλευμα, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις ἡ μαλλιαρή, τοῦ Κράτους, διὰ νὰ ἐπακολουθήσῃ ὁ δεύτερος ἐμπαιγμὸς τοῦ Κράτους διὰ τῆς ἀποδείξεως τῆς ἀνικανότητος τῆς Ἑλλάδος νὰ παρασκευάσῃ, τί νομίζετε; ἐκμαγεῖα, καὶ συγχρόνως νὰ λάβῃ τὰς φωτογραφίας ἐκείνας, καθόσον ἀνετέθη ἡ μὲν κατασκευὴ τῶν ἐκμαγείων εἰς Ἰταλὸν καλλιτέχνην, τὸν Βούδαν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, καὶ ἡ λῆψις τῶν φωτογραφιῶν τῶν τοποθεσιῶν εἰς Γερμανικὸν κατάστημα.

§187Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Αὐτὰ εἶναι κωμικά!

§188Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἀκούσατε ἤδη καὶ τὸ κορύφωμα τοῦ σκανδάλου. Τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης μετεῖχον καὶ μερικὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἄξια πάσης τιμῆς, εἶναι ἀληθές, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα ἔσχον τὸ ἀτύχημα νὰ εἶναι χαρακτῆρος ἀσθενοῦς, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ ἔκφρασις, καὶ νὰ ἀφήσωσι νὰ πρωτοστατῇ ἡ ξυνωρὶς ἐκείνη, περὶ τῆς ὁποίας ἀμέσως θὰ κάμω λόγον. Κηδομένη λοιπὸν ἡ σοφὴ ἐκείνη ἐπιτροπὴ τοῦ δημοσίου χρήματος ἔκρινε καλὸν νὰ φροντίσῃ πάσῃ θυσίᾳ νὰ παραπείσῃ τὴν Κυβέρνησιν τῆς φίλης Ἰταλίας, νὰ.... ἀποδεχθῇ ὡς δωρεὰν διακόσια ὅλα κιβώτια ἐκμαγείων, ἀξίας 300,000 ὅλων δραχμῶν. Εἰς ἀντάλλαγμα δὲ τί ἐλάβομεν; τὸ ἐνοίκιον τοῦ χώρου τῆς ἐκθέσεως, τὸ ὁποῖον θὰ ἀνήρχετο ἀσφαλῶς εἰς τὸ τεράστιον ποσὸν τῶν 5–10,000 δραχμῶν! Τὴν βλέπετε ἐμφανιζομένην ὡς κηδεμόνα τοῦ δημοσίου χρήματος! Καὶ χθὲς ἀκόμη, δὲν θέλω νὰ εἴπω τίς, μὲ ἐπλησίασε καὶ μοὶ ἔκαμε λόγον περὶ αὐτοῦ, νὰ μὴ θιχθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο διὰ τοῦτον τὸν λόγον, νὰ μὴ θιχθῇ δι’ ἐκεῖνον τὸν ἐπιζητοῦσι πᾶσαν περίστασιν ἀκριβῶς διὰ νὰ φροντίσωσι καὶ μὲ τὰς δύο χεῖρας νὰ ἁρπάσωσιν, ὅπου ὑπάρχει δημόσιον ἢ ἱερὸν χρῆμα. Τώρα ἕκαστος ἐξ ὑμῶν δύναται νὰ μὲ ἐρωτήσῃ: Πότε λαμβάνουσι χώραν αὐτά; Ὅτε αἱ Ἀθῆναι, ἐνῷ εἶναι τὸ κέντρον τῶν ἀρχαιολογικῶν μελετῶν καὶ ἐρευνῶν, στεροῦνται τοιούτου μουσείου ἐκμαγείων! Δωροῦμεν δηλαδὴ ὅ,τι ἔχομεν ἀκριβῶς, διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς πρῶτοι ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν! Τώρα ἕκαστος ἐξ ὑμῶν δύναται νὰ μὲ ἐρωτήσῃ: Καὶ ἡ ἁρμοδία ἀρχαιολογικὴ ὑπηρεσία ποῦ εἶναι καὶ τί κάμνει; Δὲν ἔχει, Κύριοι, σᾶς βεβαιῶ, οὐδὲ εἴδησιν περὶ ὅλων αὐτῶν τῶν γενομένων καὶ τῶν γιγνομένων! Ἂν ἔχομεν γνωστοὺς ἀρχαιολόγους καὶ ἀξίας πραγματικῶς εἶναι γνωστόν· ἔχομεν τοιούτους καὶ τιμῶσιν ὄντως τὴν Ἑλλάδα, ἀλλ’ εἶναι ἀκριβῶς τεθειμένοι εἰς τὸ ἀριστερόν, κατὰ τὰ εἰωθότα! διότι κατώρθωσαν πάντοτε, Κύριοι, νὰ ἐπιπλέωσιν οἱ φαῦλοι, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι πρῶτον ἔργον τῆς ἀνορθωτικῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν μετὰ τόσων παλμῶν συγκινήσεως ἀνύψωσεν εἰς τὴν θέσιν αὐτὴν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἦτο ἡ κάθαρσις ἀπὸ αὐτῶν τῶν φαύλων ὑπαλλήλων, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ἵνα μὴ εὑρίσκηται τὸ Κράτος σήμερον εἰς δύσκολον θέσιν καὶ ἐγὼ εἰς δυσκολωτέραν, ὅτε ἀπεφάσισα νὰ θίξω τὸ ζήτημα τοῦτο ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἀλλὰ ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μεταβαίνουσι, καὶ διὰ τίνα λόγον μεταβαίνουσιν εἰς τὴν Ἰταλίαν; Ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον μεταβαίνουσιν οἱ κύριοι Λάμπρος καὶ Καββαδίας, εἶναι, διὰ νὰ τοποθετήσωσιν ὁ μὲν τὰ ἐκμαγεῖα, ὁ δὲ τὰ ὁμοιώματα τῶν αὐτοκρατόρων τοῦ Βυζαντίου! Καὶ οἱ σοφοὶ Ἰταλοί, οἱ ὁποῖοι ἀποδέχονται τὴν δωρεὰν μετ’ ἀγαλλιάσεως—καὶ βεβαίως τοῦτο μεγάλως ἔχει νὰ συμβάληται εἰς τὸν στενώτερον δεσμὸν τῶν δύο Κρατῶν—, δὲν ἔχουσι καμμίαν ἀξίαν, δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ τοποθετήσωσι τὰ ἐκμαγεῖα, ἀλλὰ μεταβαίνουσιν αἱ δύο μεγάλαι καὶ σοφαὶ κεφαλαί, διὰ νὰ φροντίσωσι διὰ τὴν τοποθέτησιν τῶν ἐκμαγείων καὶ τῶν ὁμοιωμάτων τῶν Βυζαντηνῶν Αὐτοκρατόρων!

§189Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἀνεχώρησαν οἱ Μάγοι;

§190Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐντὸς τοῦ Μαρτίου ἀναχωροῦσι. Τίνες εἶναι οἱ ἀξιότιμοι οὗτοι Κύριοι; Ὁ πρῶτος εἶναι, Κύριοι, ὁ κ. Καββαδίας! Βεβαίως δὲν δύναμαι ἐγὼ νὰ κρίνω, μέχρις ὅτου ἔλθῃ ἡ κατάλληλος στιγμή, ἂν καλῶς ἢ κακῶς ἀπεβλήθη ἀπὸ τὸ Πανεπιστήμιον· βεβαίως ἐγὼ αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν θὰ κρίνω, ἂν καλῶς ἢ κακῶς ἀπεβλήθη ἀπὸ τῆς Γενικῆς Ἐφορίας.

§191Σ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Καὶ ἀπὸ τὴν πολιτικὴν ἀπεβλήθη, Κύριε!

§192Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γνωρίζω, εἶναι τοῦτο, ὅτι ὄχι μόνον δὲν εἶναι εἰς θέσιν, σήμερον τοὐλάχιστον, νὰ ἐκπροσωπήσῃ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ τοὐναντίον, ἐὰν ἀποσταλῇ, θὰ εἶναι καὶ στίγμα διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος.

§193ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὁ δεύτερος ποῖος εἶναι;

§194Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Βεβαίως, Κύριοι, δὲν θὰ ἀσχοληθῶ περὶ αὐτοῦ παρὰ δι’ ὀλίγων, καὶ παρακαλῶ νὰ ἐπιστήσητε τὴν προσοχήν σας. Ὑπῆρξεν Ἕλλην, ὁ ὁποῖος εἶναι γνωστὸς καὶ εἰς τὸν τελευταῖον ἀρχιοδίφην καὶ ἀρχαιολογοῦντα Εὐρωπαῖον, ὁ ὁποῖος ἐπώλησεν εἰς τὸ Μουσεῖον τοῦ Βερολίνου τοὺς πηλίνους πίνακας τῆς Κορίνθου λαβὼν ὡς ἀντάλλαγμα 150,000 δραχμῶν. Γνωρίζω, ὅτι ὑπῆρξεν Ἕλλην γνωστὸς καὶ εἰς τὸν τελευταῖον Εὐρωπαῖον, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἐν Παρισίοις κατάστημα κιβδήλων ἀρχαίων κειμηλίων, διὰ τῶν ὁποίων κατώρθωσε νὰ ἐκδώσῃ καὶ ἐφημερίδα, τὴν «Journal des savants», ἐν τῇ ὁποίᾳ ἐδημοσίευσε καὶ πίνακα πολυτελέστατον τῶν ἀρχαίων κειμηλίων καὶ διὰ τοῦ ὁποίου κατώρθωσε νὰ ἐξαπατήσῃ καὶ αὐτὸ τὸ Μουσεῖον τοῦ Λούβρ, εἰς τὸ ὁποῖον ἐπώλησε ταῦτα, καὶ τὸ ὁποῖον μόλις κατανοῆσαν ἐσχάτως τὴν πλάνην του τὰ ἀπέρριψε. Γνωρίζω εἰς ὑμᾶς, ὅτι ὑπῆρξεν Ἕλλην, ὁ ὁποῖος ἐξηπάτησε πλούσιον Ἕλληνα ἐκ τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, ὁ ὁποῖος εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην, διότι ἐπλήρωσεν 150,000 δραχμῶν, νὰ...αὐτοκτονήσῃ.

§195Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Εἶναι ὁ Σωτηριάδης.

§196Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Αὐτὸς δέ, ὁ ὁποῖος τὰ ἠγόρασεν, ὀνομάζεται Σωτηριάδης. Ὅλα αὐτὰ εἶναι γνωστὰ εἰς τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν. Εἶναι γνωστὸν καὶ εἰς ἡμᾶς, ὅτι ὑπάρχει Ἕλλην, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι, ἐὰν ἠδυνάμην, καὶ αὐτὸν τὸν Παρθενῶνα θὰ τὸν μετέφερον εἰς τὴν Εὐρώπην, διὰ νὰ μὴ μένῃ εἰς αὐτοὺς τοὺς ἡμιβαρβάρους συμπολίτας μου! Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐκ καταλόγου τῶν ἐξαχθέντων κειμηλίων ὑπ’ αὐτῶν τῶν ὡρισμένων ἀτόμων φαίνεται ὅτι ἐξήχθησαν κειμήλια ἀξίας τεραστίου ποσοῦ, τῶν 30,000,000 δραχμῶν! Πρέπει νὰ γίνῃ γνωστὸν εἰς ὑμᾶς, κ. Βουλευταί, ὅτι ἐν Εὐρώπῃ τὸ ὄνομα Λάμπρος ἰσοδυναμεῖ πρὸς τὸ ἀρχαιοκάπηλος. Μέλος λοιπὸν τῆς εἰρημένης οἰκογενείας μετέβη, διὰ νὰ ἀντιπροσωπεύσῃ τὴν Ἑλλάδα εἰς τὴν Ἰταλίαν! Καὶ ὁ τελευταῖος Εὐρωπαῖος, κ. συνάδελφοι, γνωρίζει, ἐπαναλαμβάνω, μὲ τί ἰσοδυναμεῖ τὸ ἐπώνυμον αὐτοῦ. Κατόπιν τούτου δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τι, εἰμὴ νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκφράσῃ ἀπροκαλύπτως ποίαν γνώμην ἔχει ἐπὶ τοῦ προκειμένου, καὶ θὰ ἴδω ἂν ἱκανοποιούμενος ἐκ τῆς ἀπαντήσεώς της θὰ λάβω καὶ πάλιν τὸν λόγον.

§197ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Ψαρῶν κ. Βρατσάνου ὑποβάλλονται τροπολογίαι εἰς τὸ σχέδιον νόμου «περὶ αὐξήσεως τῶν ἐργατῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου». Θὰ τυπωθῶσι καὶ θὰ διανεμηθῶσι. (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς).

§199Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Βεβαίως, κύριοι Βουλευταί, αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀπευθύνω ὡς πολίτης Ἕλλην, ἀλλὰ καὶ ὡς πολιτευόμενος, τὰ συγχαρητήριά μου πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ἔπραξε τὸ καθῆκόν του καὶ ὡς Ὑπουργὸς καὶ ὡς πολίτης πρὸς Κράτος, τὸ ὁποῖον πολλάκις καὶ μέχρι τῆς σήμερον ἴσως ἀκόμη φροντίζει ὑπὲρ τῶν συμφερόντων μας, ἐφ’ ὅσον τοῦτο τῷ εἶναι δυνατόν. Ἐγὼ δὲν ἔθιξα καθ’ ὁλοκληρίαν τοῦτο· τοὐναντίον εἶπον, ἂν ἦτο δυνατόν, καὶ τὸ εἶπον καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω, νὰ δωρήσωμεν εἰς τὴν Ἰταλίαν, ὅ,τι δυνάμεθα. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠθέλησα νὰ τονίσω, εἶναι τοῦτο, ὅτι ὀφείλομεν πρωτίστως νὰ σεβώμεθα τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, διότι βεβαίως, τόσον ἡμεῖς, ὅσον καὶ οἱ φίλοι Ἰταλοὶ ἔχουσιν ὑπ’ ὄψει των τὸ τοῦ ἀρχαίου ἐκείνου σοφοῦ, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι, ὅταν μεταβαίνῃ εἰς ἓν Κράτος, δὲν ἐρωτᾷ τίνας νόμους ἔχει, ἀλλ’ ἂν ἐφαρμόζονται ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ἔχει. Περισσότερον ἡμῶν ἔχουσιν ὑπ’ ὄψει οἱ ἀδελφοὶ ἡμῶν Ἰταλοὶ τοῦτο, καὶ δι’ αὐτὸ ἤθελον νὰ ὑπάρχῃ ἀπάντησίς τις ἐπὶ τούτου. Κατὰ τὸν νόμον τὰ ἐκμαγεῖα πωλοῦνται εἰς ὄφελος τοῦ Κράτους, ὥστε νὰ συνάγωνται ἐξ αὐτῶν χρήματα, διὰ νὰ δυνηθῶμέν ποτε νὰ κατασκευάσωμεν καὶ ἡμεῖς Μουσεῖον ἐκμαγείων, διότι θὰ εἶναι, ἐπιτρέψατέ μοι, Κύριοι, νὰ εἴπω, ἐντροπή, αἱ Ἀθῆναι, τὸ κέντρον τῶν ἀρχαιολογικῶν μελετῶν καὶ ἐρευνῶν, νὰ μὴ ἔχωσιν ἐκμαγεῖον τοῦ Ἑρμοῦ τοῦ Πραξιτέλους, καὶ νὰ μὴ δύνανται οἱ Ἕλληνες σπουδασταὶ καὶ οἱ ξένοι νὰ μελετήσωσι τὸ ἄγαλμα ἐδῶ, νὰ εἶναι δὲ ὑποχρεωμένοι νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὴν Ὀλυμπίαν, ἵνα ἴδωσι καὶ θαυμάσωσι τὸ ἀριστούργημα ἐκεῖνο. Αὐτὸν τὸν σκοπὸν ἔχει τὸ Μουσεῖον τῶν ἐκμαγείων, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον καὶ ὁ νομοθέτης προέβλεψεν, ὅπως ἕκαστον τῶν ἐκμαγείων τῶν ἀγαλμάτων πωλῆται πρὸς 300 δραχμὰς ἐνταῦθα περίπου, διὰ Β. Διατάγματος. Ἐὰν λοιπὸν ὑποτεθῇ ὅτι ἐν τοῖς κιβωτίοις ἦσαν πλείονα τῶν τετρακοσίων τεμαχίων, ὡς γνωρίζω ἄριστα, εἰς πόσον ποσὸν ἀνέρχεται ἡ δωρεὰ ἐκείνη; Ἐκεῖνο δέ, τὸ ὁποῖον μὲ παραξενεύει, εἶναι ὅτι ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις δὲν κατεδέχθη νὰ ἀπαιτήσῃ ἀπὸ ἡμᾶς δωρεὰν ἐκμαγείων, τῆς ὁποίας τὸ ποσὸν βεβαίως δι’ αὐτὴν δὲν θὰ εἶχε καμμίαν σημασίαν. Τώρα ἕκαστος ἐξ ὑμῶν δύναται νὰ φαντασθῇ, ἂν παρεβιάσθη ἢ οὐ ὁ νόμος, καὶ πόσον ἐζημιώθη τὸ δυστυχισμένον καὶ πτωχὸν Κράτος, ὅτε βλέπομεν ὅτι περισυλλέγεται λεπτὸν πρὸς λεπτὸν τὸ χρῆμα, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ ἀντεπεξέλθωμεν καὶ ἡμεῖς ὁπωσδήποτε, ἂν ὄχι ὡς Κράτος δυνάμενον νὰ διεκδικήσῃ τὰ δίκαιά του, ἀλλὰ νὰ ἀμυνθῇ κατὰ τῆς καθ’ ἑκάστην κυλιομένης εἰς τὸν βόρβορον τιμῆς του. Φαντασθῆτε δέ, ἐὰν συμβῇ πάλιν νὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ ἀκούσῃ αὐτὰ ὁ λαός, ὅτε τὸ Κράτος δωρεῖται 500,000 ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀνταμοιβῆς. Θέλω λοιπὸν νὰ ἐξετάσητε, ἂν παρεβιάσθη ὁ νόμος, καὶ πόσον ζημιούμεθα ἐξ αὐτοῦ. Ἤδη ὅμως αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ σᾶς εἴπω καὶ τί κερδαίνομεν ἐξ αὐτοῦ. Τὸ πρῶτον κέρδος μας εἶναι τοῦτο· τὰ παράσημα τῆς ἐπιτροπῆς, τὸ δεύτερον τὸ ὡραῖον ταξίδιον αὐτῆς, τὸ τρίτον ὁ τέλειος καλλιτεχνικὸς ἐξευτελισμὸς ἡμῶν ὡς Κράτους μὴ δυναμένου νὰ παρουσιάσῃ οὐδὲ 5 ἢ 10 τεμάχια γραπτῶν ἢ γλυπτῶν ἔργων εἰς μίαν ἔκθεσιν, ἐνῷ ἀριθμεῖ 100 ἐτῶν περίπου ἡλικίαν, καὶ τὸ τέταρτον ἡ εὐγνωμοσύνη τοῦ Ἰταλικοῦ ἔθνους, ἀλλὰ καὶ ὁ σαρδώνιος αὐτοῦ γέλως.

§200ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶχον ἐλπίσει, Κύριοι, ὅτι μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. συναδέλφου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς τῆς Λακωνίας ἤθελεν ὁμολογήσει ὅτι ἐκ πλάνης ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν δι’ ὅσων ἐξέθηκε πρὸ μικροῦ ἐνώπιον αὐτῆς· ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς Λακωνίας παρῆλθε καὶ πάλιν ἐπὶ τὸ βῆμα, διὰ νὰ ὑπερασπίσῃ τοὺς καταπατουμένους νόμους, οἱ ὁποῖοι ὁρίζουσιν ὅτι τὰ ἐκμαγεῖα πωλοῦνται, ἐνῷ πρόκειται σήμερον νὰ δωρηθῶσι, καὶ διὰ νὰ δικαιολογηθῇ ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ζητοῦνται θυσίαι ἀπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ σπαταλᾶται ἥμισυ ἑκατομμύριον διὰ τὴν δωρεὰν αὐτήν. Ὁ κ. συνάδελφός μου Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἐθεώρησεν ἄξιον νὰ ἀπαντήσῃ εἰδικῶς ἐπὶ τοῦ μέρους τούτου τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ Λακωνίας, ὅπως βεβαιώσῃ τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ ἀξία τῶν ἐκμαγείων ἐκείνων δὲν ἦτο 300.000 δραχμῶν, ἀλλ’ ἐνόμισε, καὶ καλῶς ἔπραξεν, ὅτι ἦτο ἀρκετὸν νὰ εἴπῃ ὅτι, καὶ ἓν ἑκατομμύριον ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ δώσωμεν, ἔπρεπε νὰ τὸ δώσωμεν. Ἀλλά, ἀφοῦ τοῦτο δὲν ἤρκεσεν εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Λακωνίας, ἐγὼ εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ βεβαιώσω ὑπευθύνως τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ ἀξία τῶν ἐκμαγείων αὐτῶν εἶναι 14.000 δραχμῶν.

§201ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μὴ λέγετε τίποτε. Δὲν εἶναι ἀνάγκη.

§202ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει λόγος, δίδοντες τὰ ἐκμαγεῖα ταῦτα ὡς δωρεὰν νὰ προσποιηθῶμεν ὅτι ταῦτα ἔχουσι μεγάλην ὑλικὴν σημασίαν. Ἡ ἰταλικὴ τέχνη εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ τὴν ὑλικὴν ἀξίαν τῶν ἐκμαγείων τούτων. Εἶναι 14.000 δραχμαὶ ἡ ἀξία τῶν ἐκμαγείων τούτων ἐκ τοῦ ὅλου ποσοῦ τῶν 60.000, αἱ ὁποῖαι διατίθενται διὰ τὴν μετοχήν μας εἰς τὴν ἔκθεσιν. Σημειώσατε δέ, κύριοι Βουλευταί, ὅτι, ἐὰν τὰ ἐκμαγεῖα ταῦτα ἐπρόκειτο νὰ σταλῶσιν ὀπίσω, θὰ ἐπληρώνομεν 9.000 δραχμῶν δι’ αὐτό. Ἡ ὅλη ἑπομένως πραγματικὴ ζημία, τὴν ὁποίαν ὑφιστάμεθα διὰ τὴν δωρεάν ταύτην, εἶναι 5.000 δραχμῶν.

§203Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Καὶ ἐὰν ἐπωλοῦντο;

§204ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἔχητε ἀγοραστάς, παρακαλῶ νὰ τοὺς ὑποδείξητε, διὰ νὰ πωλήσωμεν ἄλλα ἐκμαγεῖα. Ἀπέναντι τῶν 5.000 δραχμῶν, τὰς ὁποίας θὰ δαπανήσῃ τὸ Κράτος διὰ τὴν δωρεάν αὐτήν, ἡ Κυβέρνησις ἡ Ἰταλικὴ δίδει εἰς ἡμᾶς εἰς ἀντάλλαγμα ἄλλα ἐκμαγεῖα ἀξίας 20,000 δραχμῶν. Καὶ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἐκφράσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς βαθυτάτην τὴν λύπην μου, διότι ὁ κ. Βουλευτὴς Λακωνίας ἐπηρεαζόμενος ἀπὸ προσωπικὰς ἀντιπαθείας, τὰς ὁποίας ἔχει καθ’ ὡρισμένων προσώπων....

§205Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Διατί μὲ ὑβρίζετε; Αὐτὸ εἶναι ὕβρις.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§207ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δύνασθε νὰ τὸ χαρακτηρίζητε ὡς θέλετε, ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γνωρίζω, εἶναι ὅτι ἀπησχολήσατε κατ’ ἐπανάληψιν τὴν Βουλὴν διὰ τὸ αὐτὸ πρόσωπον, καὶ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ διαμαρτυρηθῶ, διότι αὐταὶ αἱ ἐπιθέσεις αἱ ἰδιωτικαί, ἐξ οἱασδήποτε αἰτίας καὶ ἂν προέρχωνται, καὶ ἐκ χρηστῆς συνειδήσεως ἂν προέρχωνται, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ διαμαρτυρηθῶ...

§208Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα. (Διαμαρτυρίαι ἐξ ὅλης τῆς αἰθούσης).

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§210ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός)... ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ διαμαρτυρηθῶ, διότι τὰ πάθη τοῦ Βουλευτοῦ καθ’ ὡρισμένων προσώπων ἀπησχόλησαν τὴν Βουλὴν ὄχι μόνον κατὰ τόσας συνεδριάσεις, ἀλλὰ καὶ σήμερον ἀκόμη, τρεῖς ἡμέρας πρὸ ἐκείνης, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Πρόεδρος τοῦ Σώματος μετὰ τῆς Κυβερνήσεως θὰ προσκαλέσῃ τὴν Βουλὴν, ὅπως ἀπευθύνῃ ἀδελφικὸν χαιρετισμὸν πρὸς τὸ ἔθνος ἐκεῖνο τὸ ἀδελφόν, τὸ ὁποῖον ἑορτάζει τὴν πεντηκονταετηρίδα τῆς ἑνώσεως, ἐγένετο αἰτία νὰ διεξαχθῇ τοιαύτη συζήτησις ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ. (Ἐπευφημίαι, ζητωκραυγαὶ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἔκ τε τῆς αἰθούσης καὶ τῶν ἀκροατηρίων).

§211ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρα 9 καὶ 15′ μ. μ.).