1911.03.07

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 43.

τῆς 7ης Μαρτίου 1911.

(Δευτέρα)

Προεδρία κ. Νικολάου Α. Στράτου.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ὥρα 5 μ. μ. ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων 187 Βουλευτῶν.

Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως). (Προσέρχεται εἶτα ὁ μήπω ὁρκισθεὶς βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Δ. Ἀναστασόπουλος καὶ δίδει τὸν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος νενομισμένον ὅρκον).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν· 1) Ἡ Αἰκατερίνη Κορωναίου διαμαρτύρεται ὅτι ὁ σύζυγός της κρατεῖται ἐπὶ 20 ἤδη μῆνας ὡς ὑπόδικος· 2) Οἱ μέτοχοι «Ἀμοιβαίας» Γόμφων ζητοῦσι διάλυσιν ταύτης· 3) Οἱ κάτοικοι Κερπινῆς ζητοῦσιν, ὅπως ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ σπειρομένων γαιῶν. 4) Ἡ κτηματικὴ ἀδελφότης Καλαμῶν ζητεῖ, ὅπως ὁ φόρος τῶν ἑσπεριδοειδῶν βεβαιοῦται καὶ εἰσπράττηται κατὰ τὴν συγκομιδήν. 5) Οἱ γαλακτοπῶλαι Ἀθηνῶν ζητοῦσι τροποποίησιν τοῦ περὶ κυριακῆς ἀργίας νόμου. 6) Ὁ λαὸς Ἀγρινίου ζητεῖ, ὅπως ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ σπειρομένων γαιῶν. 7) Ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Μεσολογγίου παρακαλεῖ, ὅπως ἀποσυρθῶσι τὰ ὑποβληθέντα δικαστικὰ νομοσχέδια. 8) Ὁ γεωργικὸς πληθυσμὸς Ἁλμυροῦ κηρύσσεται κατὰ τῆς δεκάτης. 9) Ὁ σύλλογος τοῦ εἰσαγωγικοῦ ἐμπορίου Πατρῶν κηρύσσεται ὑπὲρ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου περὶ εἰσοδήματος. 10) Ὑπόμνημα τῶν Πατέρων τῆς ἱστορικῆς τῶν Καλαβρύτων Ἱερᾶς Μονῆς τοῦ Μεγάλου Σπηλαίου. 11) Οἱ ἐν Χαλκίδι, Ζακύνθῳ, Ἀστακῷ, Ἀγρινίῳ, Πύργῳ, Κερκύρᾳ, Λαρίσῃ, Σύρῳ, Ναυπλίῳ, Καλάμαις, Βόλῳ καὶ Τρικκάλοις σιγαροποιοὶ ζητοῦσι δι’ ἀναφορῶν των, ὅπως ἐπιβληθῇ φόρος εἰς τὰ μηχανοποίητα σιγαρέττα. 12) Οἱ Π. Γκεντιλίνης καὶ Α. Γκεντιλίνη ζητοῦσιν ἐξόφλησιν τῆς 1000δράχμου βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως τοῦ ἀποβιώσαντος βουλευτοῦ Γερ. Γκεντιλίνη. 13) Ὁ σύλλογος Καλαβρύτων παρακαλεῖ, ὅπως παύσῃ ἡ ἀπηνὴς καταδίωξις τῶν ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου. 14) Πολῖταί τινες ἐκ Λεονταρίου παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ μεταβληθῇ τὸ ἄρθρ. 16 τοῦ Συντάγματος. 15) Ὁ λαὸς Περαχώρας παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιβληθῇ φορολογία ἐπὶ τῶν σπειρομένων γαιῶν. 16) Οἱ κατάδικοι Λαρίσης ζητοῦσι χάριν τοῦ ⅓ τῆς ποινῆς των. 17) Ὁ λαὸς Καζακλὰρ ζητεῖ ἀνέγερσιν διδακτηρίου ἀρρένων. 18) Οἱ κυβερνῆται πλοίων Α. Μπράσκος καὶ Α. Μοντῆς διαμαρτύρονται, διότι τὸ τελωνεῖον Χαλκίδος ὑπέβαλεν αὐτοῖς πληρωμὴν πορθμείων πλειόνων τῶν νομίμων. 19) Ἁλιεῖς Λευκάδος διαμαρτύρονται κατὰ τῶν μέτρων τοῦ λιμεναρχείου. 20) Ἐκκαθαρισθέντες οἰκονομικοὶ ὑπάλληλοι ζητοῦσιν ἐπαναφορὰν εἰς τὰς θέσεις των. 21) Ὁ δῆμος Τευθρώνης διαμαρτύρεται κατὰ φόρου ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων. 22) Ὁ σύλλογος Ἐμποροϋπαλλήλων Χαλκίδος ζητεῖ τὴν διὰ νόμου ἐπιβολὴν τῆς κυριακῆς ἀργίας πανταχοῦ. 23) Ὁ δήμαρχος Τυρνάβου ὑποβάλλει ψηφίσματα Δ. Συμβουλίου περὶ δωρεὰν παροχῆς τῆς παιδείας καὶ περὶ ἀπορρίψεως νομοσχεδίου περὶ δεκάτης. 24) Οἱ ἐν Τάραντι Ἕλληνες σπουδασταὶ δασολογίας ζητοῦσιν, ὅπως, προκειμένου ν’ ἀποσταλῶσιν ὑπότροφοι, ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν. 25) Ἁμαξοκαρραγωγεῖς Ἀθηνῶν ζητοῦσιν ἀπαλλαγὴν ἀπὸ τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος. 26) Κατάδικοι Σύρου ζητοῦσι χάριν τοῦ ⅓ τῆς ποινῆς των. 27) Οἱ ὑποδιδάσκαλοι δήμου Ὠλένης τῆς Ἠλείας ζητοῦσι σύνταξιν καὶ αὔξησιν μισθοῦ. 28) Οἱ κάτοικοι Πιάνης τοῦ δήμου Φαλάνθου κηρύσσονται κατὰ δεκάτης. 29) Ἀπόστρατοι ἀνθυπολοχαγοὶ ἐκ Καλαμῶν ζητοῦσιν αὔξησιν συντάξεώς των, καὶ 30) Ὁ βουλευτὴς κ. Καφετζόπουλος ὑποβάλλει πρότασιν περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ ἄρθρ. 17 τοῦ Συντάγματος. Θέλει ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Πρῶτος ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Σχινᾶς. Δὲν εἶναι παρών. Ὁ κ. Ἰω. Μπουρνιᾶς ἐπὶ τοῦ θέματος «διατί δὲν ἔδωκε πληροφορίας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου τοῦ ταμείου τῶν Μεταλλευτῶν».

§2ΙΩ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἀπὸ τῆς 27 Ἰανουαρίου ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω διὰ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς πρὸς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν αἴτησιν, διὰ τῆς ὁποίας παρεκάλουν, ἵνα εὐαρεστηθῇ ὁ διευθυντὴς τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ὡς πρόεδρος τοῦ ταμείου Μεταλλευτῶν, νὰ μοὶ παράσχῃ διαφόρους πληροφορίας. Εἰ καὶ παρῆλθεν ἔκτοτε εἷς μὴν καὶ πλέον, οὐδεμίαν πληροφορίαν προσεκόμισεν ὁ κ. Ὑπουργός, καίτοι γνωρίζω κάλλιστα ὅτι πολλάκις ᾐτήσατο τοιαύτας παρὰ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Ἐζήτησα τὸν λόγον, ὅπως παρακαλέσω ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα εὐαρεστουμένη παρακαλέσῃ ἐπὶ τέλους τὸν πρόεδρον τοῦ Ταμείου τῶν Μεταλλευτῶν, ὅπως ὡς γνωρίζων τὸ ταμεῖον αὐτὸ μοὶ παράσχῃ τὰς αἰτουμένας πληροφορίας, καθόσον μανθάνω ὅτι ἀποκρύπτονται αἱ πληροφορίαι αὗται, διότι ἀφορῶσι τὴν διαχείρισιν τοῦ ταμείου. Αἱ πληροφορίαι ἀφορῶσι συντάξεις χορηγουμένας εἰς τοὺς παθόντας ἐν τοῖς μεταλλείοις ἐργάτας εἰς τὰς διαφόρους μεταλλευτικὰς ἐργασίας, οἵτινες ἐργάζονται εἰς βάθος διακοσίων μέτρων ὑπὸ τὴν ἐπιφάνειαν τῆς γῆς καὶ οἱ ὁποῖοι καθ’ ἑκάστην στιγμὴν βλέπουσιν ἐπικρεμάμενον τὸν πέλεκυν τοῦ Χάρωνος ἐπὶ τὰς κεφαλὰς αὐτῶν. Ἐπειδὴ αἱ πληροφορίαι αὗται δὲν μοὶ παρεσχέθησαν, δὲν δύναμαι νὰ ἀναφέρω εἰς τὴν Βουλὴν διαφόρους παρανομίας, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ὡς πρὸς τὰς συντάξεις ταύτας. Ἐν τούτοις θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβῃ μέριμναν περὶ τοῦ ταμείου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἐγένετο πρὸ δέκα ἐτῶν περίπου πρὸς προστασίαν τῶν ἐργατῶν, καὶ ἀντὶ προστάτου ἔγινε δυνάστης αὐτῶν, διότι, ἐνῷ κατὰ τὸν νόμον ὤφειλε τὸ ταμεῖον αὐτὸ νὰ συνέρχηται κατὰ μῆνα, ἔχει νὰ συνεδριάσῃ ἀπὸ τὸν Ὀκτώβριον, οἱ δὲ παθόντες ἐργάται, οἱ ὁποῖοι ἀνέρχονται εἰς ὑπερεκατόν, ἐπαιτοῦσιν εἰς τὰς ὁδοὺς τῶν διαφόρων πόλεων — ὅπου καὶ αἱ μεταλλευτικαὶ ἐργασίαι — στερούμενοι τῶν πάντων καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου.

§3ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζήτησεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ἀπὸ 27 Ἰανουαρίου, ἔχω ζητήσει ἐγὼ παρὰ τοῦ ἁρμοδίου προέδρου τῶν Μεταλλευτῶν πρὸ τοῦ Ἰανουαρίου, διότι ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου καὶ ἐντεῦθεν δὲν ἤμην ἁρμόδιος οὐδεμίαν πληροφορίαν πλέον νὰ ζητήσω, τῆς ὑποθέσεως ὑπαγομένης εἰς τὸ νέον Ὑπουργεῖον. Ἐπειδὴ ὅμως εἶχον ζητήσει ἅπαξ πληροφορίας, διὰ τοῦτο ἐπέμεινα μετὰ τὴν ἐπερώτησιν τοῦ συναδέλφου νὰ ἐπαναλάβω τὴν πρόσκλησίν μου, νὰ διατάξω δέ, καίτοι μὴ ἁρμόδιος, τὴν διαβίβασιν τῆς αἰτήσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ εἰς τὸν προεδρεύοντα τοῦ ταμείου ἐκείνου. Πρέπει ὅμως νὰ λεχθῇ ὅτι κατὰ τὸ τελευταῖον δίμηνον ὁ διευθύνων τὸ Γενικὸν Λογιστήριον εἶχε πολλὰς ἀσχολίας σχετικὰς πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ ἄλλας λογιστικὰς ὑπηρεσίας, ὥστε δὲν εἶναι παράδοξον ἂν ἐβράδυνε νὰ δώσῃ τὰς αἰτηθείσας πληροφορίας. Ἐγὼ ἐπέμεινα, ἐλπίζω δὲ ὅτι ἐντὸς τῆς ἑβδομάδος αὐτῆς θὰ προσκομισθῶσι.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέκα ἐκ τῶν κυρίων Βουλευτῶν, οἱ κ. κ. Θ. Κουτούπης, Σ. Θεοδωρόπουλος, Π. Ἀραβαντινός, Ἀλ. Παπαναστασίου, Θ. Πετμεζᾶς, Ν. Κοντογούρης, Κ. Ζαβιτσᾶνος, Κ. Χρυσοχοΐδης, Α. Σκιαδαρέσης καὶ Π. Ἀποστολίδης ἐζήτησαν τὴν γενίκευσιν τῆς συζητήσεως τοῦ θέματος τῶν μεταλλευτῶν. Ἀλλὰ τοιαύτη γενίκευσις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, διότι δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένον ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει τοιοῦτον θέμα. Εἶναι ἐγγεγραμμένον διατί δὲν ἐκομίσθησαν αἱ πληροφορίαι. Ἤθελον παρακαλέσει νὰ ζητήσωσιν οἱ κ. Βουλευταὶ νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα συζητήσεως τοῦ ὅλου θέματος κατ’ οὐσίαν. Εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρισθῇ ἄλλη ἡμέρα.

§5Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Λοιπὸν τὴν ἐρχομένην νὰ τεθῇ πρῶτον.

§6Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Κατὰ τὸν σχετικὸν νόμον, ὁ πρόεδρος τοῦ Μεταλλευτικοῦ συμβουλίου εἶναι ὁ διευθυντὴς τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου κ. Ἀναστασόπουλος. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἠθέλησε νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἀμέλειαν τοῦ ἀνωτάτου αὐτοῦ ὑπαλλήλου λόγῳ τῶν πολλῶν ἀσχολιῶν, τὰς ὁποίας εἶχεν. Ἀλλ’ εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους τοὺς Βουλευτάς, οἵτινες ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἀποταθῶσιν εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, ὅτι ὁ Κύριος αὐτὸς ὄχι μόνον εἶναι ἀμελὴς εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων του, ἀλλὰ καὶ μετὰ περιφρονήσεως ὁμιλεῖ πρὸς πάντα Βουλευτήν.

§7ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§8Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Καὶ ἀπορῶ πῶς τὸν διατηροῦσιν εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν.

§9Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ εἶδον πάντοτε ὅτι ὄχι μόνον εἶναι ἀμελὴς καὶ δὲν αἰσθάνεται τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔχει, νὰ παρέχῃ πληροφορίας, ἀλλὰ νομίζει ὅτι ἐνοχλεῖται, ὅταν τῷ ἀπευθύνηται τοιαύτη αἴτησις.

§10ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀληθέστατον.

§11Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὑπάρχει μία αἴτησις περὶ χορηγήσεως συντάξεως, διὰ τὴν ὁποίαν ἐξεδόθη ἔνταλμα πρὸ 8 μηνῶν. Ἀπετάθην πρὸς αὐτὸν ἐπανειλημμένως καὶ ἐπὶ τέλους εὐηρεστήθη νὰ μοὶ εἴπῃ ὅτι ἔχει τόσας ἀσχολίας, ὥστε εἶναι μεγάλη του καλωσύνη νὰ μὲ πληροφορήσῃ ὅτι θὰ ἐξετάσῃ, καὶ ἐγὼ τῷ εἶπον ὅτι ὁ παθὼν καθόλου δὲν θὰ χορτάσῃ διὰ τῆς προθυμίας του νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα, ἀφοῦ ἀνέστειλε τὴν πληρωμὴν τοῦ ἐντάλματος. Διότι κατὰ τὴν ἰδέαν μου ὁ ταμίας αὐτός, πρὸ δεκάδων ἐτῶν ὑπηρετῶν ὡς ταμίας, ἴσως εἶχεν ὑποπέσει εἰς κάποιαν κατάχρησιν. Ἀλλ’ ἡ κατάστασις τοῦ ὑπαλλήλου αὐτοῦ εἶναι τόσον γνωστή, ὥστε εἷς Ὑπουργὸς εἶπέ ποτε ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ συνεννοηθῇ μετ’ αὐτοῦ τοῦ ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος ἔχει μισὸ κεφάλι. Διαβεβαιῶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι θὰ περάσῃ πολὺς καιρὸς καὶ δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ δώσῃ καμμίαν πληροφορίαν, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ καὶ ἐπὶ οἱουδήποτε ἄλλου θέματος. Ἐγὼ εὗρον πάντοτε εἰς αὐτὸν ἕνα κακοηθέστατον καὶ στενοκέφαλον ὑπάλληλον.

§12Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ τὸν εὑρίσκω προθυμότατον, ὁσάκις μετέβην ἐκεῖ.

§13ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὸν ἐσεβάσθησαν ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις.

§14Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δύναται νὰ ἔχῃ τις παράπονα κατά τινος ὑπαλλήλου, διότι οὗτος δύναται νὰ εἶναι νευρικός, διότι ἡ ἐργασία του ἡ πολὺ ἐπίπονος τὸν καθιστᾷ τοιοῦτον. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ δὲν θέλω νὰ φέρηται περιφρονητικῶς πρὸς οὐδένα πολίτην, πολὺ δ’ ὀλιγώτερον πρὸς Βουλευτήν. Βεβαιωθῆτε ὅτι θὰ τῷ καταστήσω γνωστὸν ὅτι δὲν ἐννοῶ ποσῶς νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ κατάστασις αὐτή. Ἂν νομίζῃ ὁ διευθυντὴς τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου ὅτι εἶναι ἀνώτερος παντός, ἀπατᾶται· πρέπει νὰ εἶναι εἰς τὴν θέσιν του καὶ νὰ ὑπακούῃ. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ εἴπω περὶ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου ὅτι δὲν εἶναι διόλου κακοήθης· εἶναι ἐντιμότατος καὶ χρηστότατος. Ἄλλο πρᾶγμα ἂν ἔχῃ κακοὺς τρόπους, τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ τῷ ἐπιτραπῇ, καὶ ἄλλο πρᾶγμα ὅτι εἶναι κακοήθης.

§15Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἶπον ὅτι οἱ τρόποι του εἶναι κακοήθεις· δὲν ἐννοῶ ὅτι εἶναι καταχραστής.

§16Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Κατ’ οὐδένα τρόπον δύναμαι νὰ δεχθῶ ὅτι εἶναι κακοήθης. Δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τίποτε ἀπὸ αὐτά. Νὰ ἀνακαλέσητε τὴν φράσιν.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τὰς ἐξηγήσεις τοῦ κ. συναδέλφου περὶ τῆς ἐννοίας τῶν λόγων του, νομίζω ὅτι πᾶσα συνέχισις τῆς συζητήσεως παρέλκει, διότι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ἐνταῦθα προωρισμένη νὰ ἐξελέγχῃ τὸν βίον τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Ἄλλο εἶναι τὸ θέμα, καὶ ἀπαγορεύεται ἡ περαιτέρω συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἤδη παρεμπιπτόντως συζητουμένου. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος κύριος Νέγρης εἰσηγήσατο, τοῦ νὰ ὁρισθῇ δηλονότι ἡμέρα πρὸς ἐξέτασιν τοῦ ταμείου τῶν μεταλλευτῶν κατ’ οὐσίαν· προτείνω δὲ εἰς τὴν Βουλὴν, ἐὰν εὐαρεστῆται, νὰ ὁρίσῃ τοιαύτην ἡμέραν.

§18Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἄνευ πληροφοριῶν;

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε τὴν προσεχῆ Δευτέραν, διὰ νὰ ὑπάρχῃ καιρός;

§20ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ νὰ τεθῇ πρῶτον ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει.

§22ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Νομίζω ὅτι ἡ παρατήρησις τοῦ κ. συναδέλφου εἶναι ὀρθή. Ἐὰν πρόκειται ἄνευ παροχῆς τῶν πληροφοριῶν νὰ ὁρισθῇ εἰδικὴ ἡμέρα συζητήσεως, ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται ἐν πλήρει ἀδυναμίᾳ νὰ παρακολουθήσῃ τὴν συζήτησιν, διότι ἡ Κυβέρνησις, διὰ νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν συζήτησιν, πρέπει νὰ διατελῇ ἐν γνώσει τῶν πραγμάτων, ἅτινα ζητεῖ ὁ κ. Βουλευτής· ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις δὲν γνωρίζει τὰ πράγματα αὐτά, καὶ δὲν τὰ γνωρίζει πρὶν ἢ δοθῶσιν αἱ πληροφορίαι, δὲν δύναται νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν συζήτησιν. Πρέπει δὲ νὰ δηλώσω ὅτι καὶ προφορικῶς ὁ διευθυντὴς τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου συνεπείᾳ τῶν ἐπανειλημμένων διαταγῶν μοὶ ἐδήλωσεν ὅτι θὰ παράσχῃ τὰς ζητουμένας πληροφορίας. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ὁ Ὑπουργὸς δὲν θὰ ἔχῃ τὰς πληροφορίας, θὰ εἶναι ἁπλοῦς ἀκροατὴς καταγγελιῶν καὶ ὑπερασπίσεων τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Ἐάν τις ἐκ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων νομίζῃ ὅτι καὶ ἄνευ τῶν ζητουμένων πληροφοριῶν δύναται νὰ καταγγείλῃ δὲν γνωρίζω ποῖα γεγονότα ἢ ἀδράνειαν ἢ ἀνεπάρκειαν, φυσικὰ εἶναι εἰς τοῦτο ἐλεύθερος· τοῦτο ὅμως δὲν νομίζω ὅτι σημαίνει ὅτι πρέπει νὰ ὁρίσωμεν ἡμέραν εἰδικὴν συζητήσεως ἐπὶ θέματος, τοῦ ὁποίου ἐὰν ἡ συζήτησις γίνῃ ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, θὰ γίνῃ ἐρήμην τῆς Κυβερνήσεως.

§23Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἐπὶ τοῦ παρόντος τοῦτο μόνον ἔχω νὰ καταγγείλω διὰ τὸν Πρόεδρον τοῦ ταμείου τῶν μεταλλευτῶν, ὅτι ἀπὸ τὴν 1 Ὀκτωβρίου βεβαίως δὲν θὰ εἶχεν ἀρχίσει νὰ συντάσσῃ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Ἑπομένως ἀπὸ τὴν 1 Ὀκτωβρίου ἠδύνατο νὰ βάλῃ τὴν χρυσῆν του ὑπογραφὴν εἰς ἐκείνας τὰς ἀποφάσεις—καὶ ἐξ ἐν ὅλῳ εἶναι, εἶναι δ’ ἐκκρεμεῖς 80 τοιαῦται ὑποθέσεις — ὥστε νὰ κατορθώσωσιν οἱ ἕξ ἐκεῖνοι πολῖται, οἱ ὁποῖοι ἐπαιτοῦσι καὶ τοὺς ὁποίους ἔχομεν φόρτωμα ὅλοι ἡμεῖς, νὰ ἔρχωνται νὰ μᾶς βασανίζωσι, διότι ὁ κ. Πρόεδρος δὲν καταδέχεται νὰ βάλῃ μίαν ὑπογραφὴν νὰ σταλῇ πρὸς ἐκτέλεσιν ἑκάστῃ τῶν ἀποφάσεων αὐτῶν. Μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν δύναται νὰ δικαιολογηθῇ ὅτι εἶχε νὰ συντάξῃ τὸν Προϋπολογισμὸν ἀπὸ τὴν 1 Ὀκτωβρίου τοῦ 1910, καὶ παρακαλῶ καὶ ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τέλους.

§24ΦΩΚ. ΝΕΓΡΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι δύναται ἐπ’ ἄπειρον νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις μέχρις ὅτου εὐαρεστηθῇ ὁ ἀξιότιμος κύριος Διευθυντὴς τοῦ Γ. Λογιστηρίου νὰ δώσῃ εἰς τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τὰς πληροφορίας. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσῃ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως αὕτη ἀπαιτήσῃ παρὰ τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Γ. Λογιστηρίου, ἵνα μέχρι τῆς προσεχοῦς Δευτέρας ἔχωμεν ἁπάσας τὰς πληροφορίας, καὶ νομίζω ὅτι αὐτὴ ἡ ἀπαίτησις θὰ γίνῃ δεκτὴ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως.

§25ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ χωρὶς νὰ ἀξιώσῃ ὁ ἔντιμος συνάδελφος παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ὑποτίθεται ὅτι ἐφ’ ὅσον προβαίνει Ὑπουργὸς εἰς δηλώσεις, εἰς ἃς προέβην ἐγώ, ὁ Ὑπουργὸς οὗτος ὀφείλει νὰ ἀξιώσῃ τὴν ὡς οἷόν τε ταχίστην προσαγωγὴν τῶν πληροφοριῶν, αἵτινες ζητοῦνται. Ἐγὼ δὲ δὲν εἶπον ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἀναβάλῃ ἕως οὗ ὁ διευθυντὴς τοῦ Γ. Λογιστηρίου δώσῃ τὰς αἰτουμένας πληροφορίας, διότι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀφεθῇ εἰς τὴν εὐδοκίαν τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Γ. Λογιστηρίου ἢ οἱουδήποτε ἄλλου ὑπαλλήλου καλουμένου νὰ δώσῃ πληροφορίας ἐκ τῆς ὑπηρεσίας αὐτοῦ, ἡ Κυβέρνησις θὰ ἦτο ἀξία πάσης μομφῆς ἢ θὰ ἐφαίνετο ὅτι δὲν θέλει νὰ δώσῃ λόγον πρὸς τὴν Βουλήν· οὔτε δὲ τὸ ἓν εἶχον κατὰ νοῦν, ἐγὼ τοὐλάχιστον, οὔτε τὸ ἕτερον. Εἶπον μάλιστα ὅτι αὐτὸς ὁ διευθυντὴς τοῦ Γ. Λογιστηρίου ἐμφανισθεὶς ἐνώπιόν μου μοὶ ἐδήλωσεν ὅτι ἐντὸς βραχέος διαστήματος θὰ δώσῃ τὰς πληροφορίας, μὴ δυνάμενος νὰ καταρτίσῃ αὐτὰς ταχύτερον. Διὰ τοῦτο, προκειμένου ὁρισμοῦ ἡμέρας εἰδικῆς πρὸς συζήτησιν, ἐδήλωσα ὅτι ὀρθὸν εἶναι νὰ μὴ ὁρισθῇ εἰδικὴ ἡμέρα ἀπὸ τὴν σήμερον, πρὶν ἢ τουτέστι συγκομισθῶσι καὶ κατατεθῶσιν αἱ ζητούμεναι πληροφορίαι. Ὑποθέσατε ὅτι κατὰ τὴν προσεχῆ Πέμπτην ἢ τὴν Δευτέραν, ὡρισμένην ἡμέραν πρὸς συζήτησιν, ὁ Ὑπουργὸς ἔχει τὰς πληροφορίας, ὁ Ὑπουργὸς ὀφείλει νὰ δώσῃ αὐτὰς εἰς τοὺς κ. κ. Βουλευτάς· ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι τοιουτοτρόπως οὗτοι ἕτοιμοι πρὸς συζήτησιν; Διὰ τοῦτο εἶπον ὅτι ὁ Ὑπουργὸς ἀναλαμβάνει εὐθύνην νὰ φέρῃ τὰς αἰτουμένας πληροφορίας, τὰς ὁποίας βεβαίως καὶ θὰ φέρῃ, πάντως δὲ μέχρι τῆς προσεχοῦς Δευτέρας ἡ Βουλὴ θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ μελετήσῃ αὐτὰς καὶ ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως. Χάριν λοιπὸν αὐτῆς τῆς συζητήσεως νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ὁρίσωμεν ἀπὸ σήμερον τὴν ἡμέραν.

§26Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Λοιπόν, κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ παρακαλῶ νὰ ὁρισθῇ τὴν Δευτέραν. Ἂς ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή.

§27ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ παρακαλῶ, διὰ νὰ μὴ γεννῶμεν ζητήματα, ἡμέρα τῆς συζητήσεως νὰ ὁρισθῇ ἡ ἡμέρα τῆς προσαγωγῆς τῶν πληροφοριῶν· ἐὰν δὲ μέχρι τῆς Δευτέρας δὲν ἔχωσι προσαχθῇ αἱ πληροφορίαι, καὶ ὁ κύριος Βουλευτὴς καὶ οἱοσδήποτε ἄλλος δύνανται νὰ ἐπιληφθῶσι τοῦ θέματος, χωρὶς ὁ Ὑπουργὸς νὰ δύναται νὰ ζητήσῃ οἱανδήποτε ἀναβολήν.

§28Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἄρα τὴν προσεχῆ Δευτέραν νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις αὐτή.

§29Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Θὰ ζητήσωμεν ἡμεῖς νὰ ἀναγραφῇ.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ὁρίσωμεν τὴν Δευτέραν διὰ τὸ θέμα τοῦτο καί, ἐὰν δὲν ἔχωσι προσαχθῇ αἱ πληροφορίαι, βεβαίως ἡ Βουλὴ θὰ συναινέσῃ νὰ ἀναβάλῃ διὰ τὴν ἀμέσως προσεχῆ συνεδρίασιν. Αὐτὸ θὰ ἦτο ὀρθόν. Ἀλλ’ αὐτὸ ἀποφασίζεται μεθαύριον. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει τὸν λόγον.

§31ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καταθέτω τὰ ζητηθέντα ἀντίγραφα τῶν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπαρχόντων ἐγγράφων τῶν σχετικῶν μὲ τὰς κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος λαβούσας χώραν ταραχὰς ἐν Θεσσαλίᾳ διὰ τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα. Διεβιβάσθη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς σύστασις τοῦ κ. Φουρίδου, ὅπως ὁρισθῇ ὡς ἕδρα ἑνὸς Πεζικοῦ Συντάγματος ἡ Σπάρτη. Λυποῦμαι, διότι δὲν δύναμαι νὰ ἱκανοποιήσω τὴν σύστασιν ταύτην, διότι δὲν ἔχουσιν ὁρισθῆ δι’ ἄλλα μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα καὶ ἤρχισαν οἰκοδομούμενοι οἱ στρατῶνες, οἱ ὁποῖοι θὰ στρατωνίσωσι τὰ σχετικὰ αὐτὰ Συντάγματα.

§32Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ, κύριε Πρόεδρε.

§33ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Χριστίδης, βουλευτὴς Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος, ἐρωτᾷ διατί δὲν προεβιβάσθη ὁ λοχίας τοῦ πεζικοῦ Θωμᾶς Γιαννακόπουλος κατ’ ἐκλογήν, ὁ ὁποῖος, ὡς φρονεῖ ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτής, ἠρίστευσεν ἀποδεδειγμένως φονεύσας τὸν ἐπικεκηρυγμένον ληστὴν Β. Χειμάρραν τὴν τρίτην Ἰουνίου 1905. Καταθέτω ἀπάντησιν σχετικήν, μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῆς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς θὰ παραιτηθῇ τῆς ἐπερωτήσεώς του καὶ δὲν θὰ θελήσῃ νὰ προκαλέσῃ ἐπερώτησιν ἐν τῇ Βουλῇ, διὰ νὰ κρίνωμεν ὑπὸ ποίας περιστάσεις ἐγένετο ἡ ἀναίρεσις τοῦ προσώπου ἐκείνου, διὰ τὸ ὁποῖον ζητεῖ ἀμοιβὴν ἰδιαιτέρως ὑπὲρ τοῦ λοχίου. Ἐζητήθησαν πληροφορίαι εἰς ποῖον σῶμα καὶ τίνα βαθμὸν κατεῖχεν ἐν τῷ Βουλγαρικῷ στρατῷ ὁ ἄρτι καταταχθεὶς ἐν τῷ ἡμετέρῳ λοχαγὸς Παπαλάμπρου. Δίδω ἔγγραφον ἀπάντησιν εἰς τὰς ἐρωτήσεις καὶ συγχρόνως εἰδοποιῶ τὸν ἀξιότιμον ἐπερωτήσαντα κ. Μανέταν ὅτι κατετέθη εἰς τὴν Βουλὴν ὁ σχετικὸς φάκελος, τὸν ὁποῖον ἐζήτησεν. Ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας κ. Θεοδωρόπουλος ἐζήτησε νὰ προσαχθῇ πίναξ ἐμφαίνων τὰ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν μίσθια οἰκοδομήματα καὶ τὰ πληρωνόμενα δι’ ἕκαστον ἐξ αὐτῶν ἐνοίκια. Καταθέτω τὸν σχετικὸν πίνακα τὸν ζητηθέντα.

§34ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Καταθέτω καὶ ἐγὼ συμπληρωτικά τινα ἔγγραφα ζητηθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Σχινᾶ. Ὁ κ. Σπηλιόπουλος ἐζήτησε τὸν φάκελον τὸν ἀφορῶντα ὁδόν τινα. Καταθέτω τὸν φάκελον τοῦτον. Ὁ κ. Σ. Ἀγαπητὸς ἐζήτησε πληροφορίας περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων. Καταθέτω ἔγγραφον ἀπάντησιν. Ὁ κ. Μπουρνιᾶς εἶχε ζητήσει πληροφορίας τινὰς ἀναγομένας εἰς τὴν ἀμοιβὴν τῶν ἐπὶ τῶν ταχυδρομικῶν δεμάτων ταχυδρομικῶν ὑπαλλήλων ἐν τῷ τελωνείῳ Πειραιῶς. Ὡσαύτως καταθέτω ἔγγραφον ἀπάντησιν. Ἐπίσης ὁ κ. Σπηλιόπουλος ἐζήτησε πληροφορίας περὶ τινος ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Καταθέτω τὴν ἀπόφασιν καὶ πάντα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φουρίδης ἔχει τὸν λόγον συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμὸν ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας προσεκόμισεν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου διὰ τὸν ὁρισμὸν τῆς ἕδρας τοῦ Συντάγματος ἐν Σπάρτῃ, διὰ δέκα λεπτὰ τῆς ὥρας.

§36Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὑπέβαλον σύστασιν πρὸς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως ὁρισθῇ ἕδρα Συντάγματος ἡ Σπάρτη. Εἰς τὴν σύστασιν ταύτην προέβην, διότι πᾶσαι αἱ πόλεις τῆς Πελοποννήσου αἱ πρωτεύουσαι τῶν νομῶν εἶναι ἕδραι συνταγμάτων ἢ ταγμάτων, καὶ ὄχι μόνον αἱ πρωτεύουσαι τῶν νομῶν, ἀλλὰ καὶ αἱ δευτερεύουσαι πόλεις, ὅπως εἶναι τὸ Ἄργος, ἡ Κόρινθος.

§37ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, σήμερον δὲν εἶναι ἀναγεγραμμένον αὐτὸ τὸ θέμα.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κανονισμός, κύριε Πρόεδρε, λέγει ὅτι: «Κατὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς ἀπαγρήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπιτρέπεται συζήτησις μόνον μεταξὺ τούτου καὶ τοῦ ὑποβαλόντος τὴν ἐρώτησιν ἢ τὴν σύστασιν Βουλευτοῦ, τοῦ τελευταίου μὴ δυναμένου νὰ παρατείνῃ τὸν λόγον πέρα τῶν δέκα πρώτων λεπτῶν τῆς ὥρας».

§39Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Ἐλέχθη, Κύριοι, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ὁ νομὸς τῆς Λακωνίας ὑστερεῖ κατὰ πολύ, ὅτι οὐδέποτε αἱ Κυβερνήσεις προσφέρονται εἰς τὸν νομὸν αὐτὸν μετὰ συμπαθείας, ὅτι οὔτε ὁδοὺς ἐπαρκεῖς ἔχει, οὔτε σιδηροδρομικὴν συγκοινωνίαν· καὶ ἡ ἀτμοπλοϊκὴ δὲ αὐτὴ συγκοινωνία ἐν τῷ νομῷ τούτῳ εἶναι ἐλαττωματική. Ἡ σύστασις σήμερον ἕδρας συντάγματος ἐν Σπάρτῃ νομίζω ὅτι καὶ ἀπὸ ἀπόψεως στρατιωτικῆς δὲν θέλει βλάψει, διότι καὶ ὁ βίος τῶν τε ἀξιωματικῶν καὶ τῶν στρατιωτῶν ἐν Σπάρτῃ θὰ εἶναι οἰκονομικώτατος, οἰκήματα πλεῖστα ὑπάρχουσιν, εἰς τὰ ὁποῖα δύναται νὰ ἑδρεύῃ τὸ σύνταγμα, καὶ πεδία ἐκτεταμένα, εἰς τὰ ὁποῖα δύνανται ν’ ἀσκηθῶσιν ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν οἱ στρατιῶται. Ἀλλ’ εἷς ἐπὶ πλέον λόγος, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ παρακινήσῃ ὑμᾶς εἰς τὸ νὰ ὁρισθῇ ὡς ἕδρα συντάγματος ἡ Σπάρτη, εἶναι καὶ αὐτό, τὸ ὁποῖον προηγουμένως εἶπον. Ἀφοῦ αἱ μέχρι τοῦδε Κυβερνήσεις δὲν ἔδειξαν καμμίαν συμπάθειαν πρὸς τὸν νομὸν ἐκεῖνον, διατί νὰ μὴ ἀποσταλῇ ἓν σύνταγμα στρατοῦ ἀποτελούμενον ἐκ 2000 ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ βελτιώσωσιν οἰκονομικῶς τὴν πόλιν ἐκείνην, ὅπως συμβαίνει εἰς πλεῖστα ἄλλα Κράτη; Εἶναι γνωστόν, ὅτι, ὅπου μαραίνεται τὸ ἐμπόριον καὶ ὑποφέρει λαός τις, στέλλονται ἓν ἢ δύο συντάγματα στρατοῦ, ἵνα βελτιώσωσιν οἰκονομικῶς τὰ μέρη αὐτά, καθόσον οἱ 2000 ἄνδρες θὰ ἀφήνωσιν εἰς τὴν ἀγορὰν Σπάρτης περὶ τὰς 5 χιλ. δραχ. ἡμερησίως.

§40Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ποῦ γίνεται αὐτό;

§41Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Εἰς τὴν Γαλλίαν. Ἔχετε ἀντίρρησιν ὅτι δὲν γίνεται; Σᾶς φέρω καὶ βεβαίωσιν ἀκόμη, ἂν θέλητε.

§42ΣΠ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Εἰς τὴν Κεφαλληνίαν δὲν ἔχομεν οὔτε λόχον.

§43Ι. ΦΟΥΡΙΔΗΣ. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτοῦ καὶ ἀπὸ ἱστορικῆς ἀπόψεως ἡ Σπάρτη πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ μεγαλεῖον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶχε καὶ εἰς τὴν παρελθοῦσαν ἔνδοξον ἐποχήν της, καὶ ἐκ σεβασμοῦ πρὸς τὴν Ἱστορίαν πρέπει καὶ αὐτὴ νὰ θεωρῆται ὡς μία στρατιωτικὴ πόλις. Διὰ τοῦτο παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα λαμβάνων ταῦτα πάντα ὑπ’ ὄψιν ὁρίσῃ ὡς ἕδραν συντάγματος τὴν Σπάρτην, διότι θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἐπίρρωσιν τοῦ τόπου ἐκείνου καὶ διότι οὐδεμία θὰ ἐπέλθῃ βλάβη εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὀργάνωσιν τῆς χώρας.

§44Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ λιμὴν Κατακώλου, ὡς γνωρίζετε, εἶναι εἷς τῶν καλλιτέρων, ἀναγκαιοτέρων καὶ χρησιμωτέρων τῆς Μεσογείου λιμένων. Μολονότι δὲ ἐδαπανήθησαν ἐν συνόλῳ πλέον τῶν 16,000,000 δραχμῶν, εἰσέτι δὲν ἠδυνήθημεν νὰ ἀποκτήσωμεν ἀσφαλῆ λιμένα. Τοῦτο ἰδίως προῆλθε καὶ προέρχεται, ὅπως εἰς ὅλα ἀτυχῶς τὰ δημόσια ἔργα παρ’ ἡμῖν, ἕνεκα ἐλλείψεως εἰδικῆς μελέτης εἰς τὰ ζητήματα ταῦτα. Ἕνεκα, λέγω, τῆς ἐλλείψεως ταύτης ἐρρίφθησαν εἰς τὴν θάλασσαν πλέον τῶν 14,000,000 δραχμῶν, εὑρίσκεται δὲ σήμερον εἰς τοιαύτην κατάστασιν ὁ λιμὴν Κατακώλου, ὥστε ὅλαι αἱ ἀτμοπλοϊκαὶ Ἑλληνικαὶ ἑταιρεῖαι καὶ αἱ ξέναι νὰ δηλώσωσιν, ὅτι δὲν θὰ προσεγγίζωσιν εἰς τὸ Κατάκωλον, ἐὰν δὲν γίνῃ προχείρως ἡ ἐκσκαφὴ τοῦ λιμένος. Εἶναι λοιπὸν τὸ τοιοῦτον καταστρεπτικόν, ὄχι μόνον διὰ τὰς ἐκεῖ φορτώσεις καὶ ἐκφορτώσεις, αἵτινες λαμβάνουσι χώραν ἐπὶ τῶν ἐμπορευμάτων, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν κίνησιν τοῦ σταφιδικοῦ ἐμπορίου καὶ πᾶσαν ἄλλην κίνησιν, καθόσον καὶ αὐταὶ αἱ ἀποβιβάσεις καὶ ἐπιβιβάσεις καθίστανται δύσκολοι νὰ γίνωσιν. Ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ Κατακώλου ὑπέβαλεν αἴτησιν καὶ πρᾶξιν πρὸς ἔγκρισιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἡ ὁποία, φρονῶ, ὅτι ἐπεβάλλετο νὰ γίνῃ δεκτή, διότι πρόκειται περὶ ἔργου ἀναγκαιοτάτου καὶ χρησιμωτάτου. Ἡ ἐπιτροπὴ ζητεῖ, ὅπως ἐπιτραπῇ καὶ γίνῃ ἡ ἐκβάθυνσις τοῦ λιμένος.

§45Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Δὲν δύναται νὰ γίνῃ.

§46Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὴν συμπλήρωσιν ὅλου τοῦ ἔργου, καὶ ἔργου σπουδαίου, σπουδαιοτάτου, καθόσον, ὡς γνωρίζετε, ὁ λιμὴν προσβάλλεται καὶ ὑπὸ τῶν σφοδροτάτων κυμάτων τῆς Ἀφρικῆς, ἀπαιτεῖται μεγίστη δαπάνη.

§47Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Αὐτὰ εἶναι λόγια.

§48Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ θυμώνετε. Λοιπὸν δι’ ὅλην τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ἔργου δέον νὰ διαταχθῇ μελέτη καὶ δὴ δημοπρασία μετὰ μελέτης διεθνοῦς, διὰ νὰ γίνῃ τὸ ἔργον τέλειον καὶ νὰ μὴ ἐπαναληφθῶσι τὰ ὅσα ἐγένοντο. Εἰδικῶς σήμερον ὅμως πρόκειται περὶ προχείρου καὶ πρώτης ἀνάγκης ἔργου, περὶ ἐκβαθύνσεως τοῦ λιμένος, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἀπαιτηθῇ μεγάλη δαπάνη καὶ ἡ ὁποία δύναται προχείρως νὰ οἰκονομηθῇ ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων ἔργων. Πρέπει τὸ Ὑπουργεῖον νὰ λάβῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου πρόνοιαν, ὅπως ἐπισπευσθῇ ἡ ἐκβάθυνσις τοῦ λιμένος, διότι κινδυνεύει νὰ σταματήσῃ τὸ ἐμπόριον ἐν Κατακώλῳ καί, ὡς προηγουμένως εἶπον, ἐκεῖ γίνεται τὸ πρῶτον ἐμπόριον τῆς σταφιδικῆς κινήσεως, διότι, ὡς γνωρίζετε, ἡ Ἠλεία παράγει τὸ μεγαλείτερον ποσὸν τοῦ σταφιδοκάρπου. Φρονῶ, ὅτι ἡ ἀπάντησις τοῦ Ὑπουργείου εἶναι ἄδικος καὶ ἀστήρικτος, καθόσον τὰ μέσα ὑπάρχουσι.

§49Δ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἀπαντᾷ τὸ Ὑπουργεῖον;

§50Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπαντᾷ τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Συνεπῶς δὲν δυνάμεθα νὰ ἐγκρίνωμεν τὴν ὡς ἄνω πρᾶξιν τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς πρὶν ἢ ἐξευρεθῇ ποσὸν 60,000 εἰσέτι, ὅπερ νὰ δύναται νὰ διαθέσῃ ὁ λιμὴν εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους 1912». Καὶ ἡ πρᾶξις τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς παριστᾷ, ὅτι ἡ ἀνάγκη εἶναι ἐπείγουσα.

§51Γ. ΠΑΠΑΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ πάρωσι τὰ λεπτὰ νὰ τὰ φάγωσιν.

§52Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ λοιπόν, ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ τῆς ταχείας ἐκβαθύνσεως τοῦ λιμένος. Δὲν ἀπαιτοῦνται καὶ μεγάλα ἔξοδα· μία βυθοκόρος εἶναι ἀναγκαία. Τὸ ἔργον αὐτὸ εἶναι ἐκ τῶν ἀπαραιτήτως ἀναγκαίων.

§53Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Νὰ τονίσητε, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ζητεῖ οὔτε δάνειον οὔτε χρήματα.

§54Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ τὸ εἶπον, νὰ γίνῃ δηλαδὴ τὸ ἔργον ἐκ τῶν χρημάτων τῶν ὑπαρχόντων εἰς τὸ Λιμενικὸν ταμεῖον καὶ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Γνωρίζετε βεβαίως, κ. Ὑπουργέ, τὴν ἱστορίαν τοῦ ἔργου αὐτοῦ. Ἡ ἱστορία αὐτοῦ χρονολογεῖται ἀπὸ τὸ 1854· ἔκτοτε ἔκαμε μελέτην ὁ Γάλλος μηχανικὸς Πασχάλ, ἐδαπανήθησαν 5,000,000 τότε ἐπὶ ματαίῳ, κατόπιν ἐγένετο μελέτη ὑπὸ τοῦ Γάλλου μηχανικοῦ Κελενὲκ καὶ ἐδαπανήθησαν ἐπὶ πλέον 3,000,000 δραχμῶν, καὶ ἄλλα ἑκατομμύρια παρὰ τοῦ μηχανικοῦ Γράβαρη, καὶ ὅτι μολονότι ἐδαπανήθησαν περὶ τὰ 15 ἑκατομμύρια δὲν ἐστερεώθη εἰσέτι τὸ ἔργον, καθόσον ὑπέστη σημαντικὰς καταστροφὰς καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ ἔγκαιρος φροντίς, διὰ νὰ μὴ ἀποσυντεθῇ ὁ βραχίων τελείως.

§55Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσα ἑκατομμύρια μένουσι τώρα;

§56Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα ὑπάρχει ἓν μικρὸν κεφάλαιον εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τοάπεζαν. Ἀλλὰ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐργασίαν τὴν μεγάλην, διὰ τὴν ῥιζικὴν ἐκτέλεσιν ἑνὸς τοιούτου ἔργου πρέπει νὰ προκηρυχθῇ διεθνὴς διαγωνισμός, διὰ νὰ μὴ ἐπαναληφθῶσιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο ὑπὸ τοῦ Κελενὲκ καὶ Πασχὰλ καὶ παρομοίων, καὶ νὰ μὴ ῥιφθῶσιν εἰς τὸ μέλλον εἰς τὴν θάλασσαν χρήματα. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως διὰ τὴν αἰτουμένην ἐκβάθυνσιν, νομίζω, ὅτι αὕτη δύναται νὰ πραγματοποιηθῇ ἀμέσως, διότι καὶ χρήματα ὑπάρχουσι καὶ ὀλίγη δαπάνη ἀπαιτεῖται, καθόσον ἐσταμάτησεν ἡ ἐμπορικὴ κίνησις καὶ ἡ ἀποβίβασις καὶ ἐπιβίβασις τῶν ἐπιβατῶν. Φρονῶ ἑπομένως, ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπ’ ὄψιν τὴν σπουδαίαν αὐτὴν αἴτησιν τοῦ Ἐμπορικοῦ συλλόγου καὶ τῆς Λιμενικῆς ἐπιτροπῆς Κατακώλου, καὶ ἢ δι’ ἐκσκαφῶν ἢ διὰ καταλλήλων ἀποβαθρῶν ἀρθῶσιν αἱ δυσχέρειαι τῆς συγκοινωνίας καὶ αἱ δυσκολίαι τῶν φορτώσεων· πρὸς τοῦτο εἶναι ἐπιτακτικὴ καὶ ἐπιβεβλημένη ἡ ἀνάγκη τῆς ἐγκρίσεως τῆς πράξεως τῆς Λιμενικῆς ἐπιτροπῆς. (Ἀναγινώσκει τὴν πρᾶξιν καὶ αἴτησιν τοῦ Ἐμπορικοῦ συλλόγου Πύργου).

§57ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἐνέκρινε τὴν αἴτησιν τῆς Λιμενικῆς ἐπιτροπῆς Κατακώλου, οὐχὶ διότι δὲν ἀναγνωρίζει τὴν ἀνάγκην τοῦ ἔργου, ἀλλὰ διότι ἐθεώρησεν, ὅτι εἶχε καθῆκον νὰ προφυλάξῃ ἀπὸ ἀναποφεύκτους περιπλοκὰς καὶ ζημίας τὸ Λιμενικὸν ταμεῖον. Ἡ ὑπηρεσία τῶν Δημοσίων ἔργων, κύριοι Βουλευταί, θεωρεῖ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποχωρισθῇ ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων τῆς ἐκβαθύνσεως τοῦ λιμένος Κατακώλου ἐκ τῶν ἄλλων, ἅτινα ἐπίσης ἐνδείκνυνται, ἀλλὰ δύνανται ταῦτα νὰ ἀναβληθῶσι. Διὰ τὴν ἐκβάθυνσιν ὅμως τοῦ λιμένος, κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν τὸν γενόμενον ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου μηχανικοῦ πρὸ ἐτῶν, ἀπαιτεῖται δαπάνη 94,000 δραχμῶν περίπου. Κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν δὲ τοῦ Λιμενικοῦ ταμείου εἰς τὸ τέλος τοῦ 1911 θὰ ἔχῃ τοῦτο διαθέσιμον κεφάλαιον μόνον περὶ τὰς 35,000 δραχμῶν.

§58Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Λείπουσιν ἀκόμη 60,000 δραχμῶν.

§59Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα. Δεδομένου δὲ ὅτι τὸ ἔργον τῆς ἐκβαθύνσεως τοῦ λιμένος δὲν εἶναι ἐκ τῶν ἀπαιτούντων πολὺν χρόνον, τί ἤθελε συμβῆ, ἐὰν τὸ ἔργον ἤθελεν ἐγκριθῆ καὶ ἐκτεθῆ εἰς δημοπρασίαν μετ’ ὀλίγους μῆνας; Ὅτι πρὸ τῆς λήξεως τοῦ ἔτους 1911, ὅτε τὸ ἔργον θὰ ἦτο συντετελεσμένον, θὰ εἴχομεν ἄφευκτον περιπλοκὴν μεταξὺ ἐργολάβου, ἀξιοῦντος νὰ πληρωθῇ, καὶ Λιμενικοῦ ταμείου, μὴ ἔχοντος νὰ πληρώσῃ. Αὐταὶ δὲ αἱ περιπλοκαὶ μεταξὺ τῶν διαφόρου φύσεως ἐργολάβων καὶ τοῦ Δημοσίου, περισσότερον δὲ μετὰ τοῦ Λιμενικοῦ ταμείου, μὲ φοβίζουσι πολύ. Καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου φοβοῦμαι μήπως ἔχει ἀκόμη νὰ πληρώσῃ ἁμαρτίας τὸ Λιμενικὸν ταμεῖον Κατακώλου. Αὐτὰ δὲ τὰ λάθη τῆς παρελθούσης ἐποχῆς ἔπρεπε νὰ φοβίσωσι καὶ τοὺς κ. συναδέλφους, ὥστε νὰ μὴ ἐπιμένωσιν εἰς τὴν ἔγκρισιν τοῦ ἔργου. Ἐὰν τὸ Λιμενικὸν ταμεῖον, λαμβάνον ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀπάντησιν τοῦ Ὑπουργείου θεωρήσῃ ὅτι δύναται νὰ εὕρῃ τὸ ὑπόλοιπον ποσόν, ὥστε νὰ συμπληρώσῃ τὸ ὅλον ἀπαιτούμενον ποσὸν τῶν 94,000 δραχμῶν, ἐννοεῖται ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον δὲν θὰ ἔχῃ καμμίαν δυσκολίαν νὰ ἐγκρίνῃ τοιοῦτον ἔργον. Δὲν ἀπομένει δὲ τότε τίποτε ἄλλο ἢ ἡ ἐξέλεγξις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου.

§60Δ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε εἰς τὰ 1912 θὰ γίνῃ.

§61Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχει χρήματα, οὔτε εἰς τὰ 1913 δύναται νὰ γίνῃ.

§62Δ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Δύναται νὰ γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προσόδων.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ κάμητε ἀγόρευσιν.

§64Δ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο λέξεις μόνον θὰ εἴπω.

§65Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὅταν, κ. Πρόεδρε, ζητῆται ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἄδεια καὶ ἐπιτρέπηται αὕτη, τότε δύναται νὰ ὁμιλήσῃ τις.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνον ἐρώτησις ἐπιτρέπεται.

§67Δ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπει ὁ Κανονισμός.

§69Δ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τοὺς κ. Βουλευτὰς τὴν διάταξιν τοῦ Κανονισμοῦ, ἥτις ἔχει οὕτω: «Κατὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς ἀπαντήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπιτρέπεται συζήτησις μόνον μεταξὺ τούτου καὶ τοῦ ὑποβαλόντος τὴν ἐρώτησιν ἢ τὴν σύστασιν Βουλευτοῦ, τοῦ τελευταίου μὴ δυναμένου νὰ παρατείνῃ τὸν λόγον πέρα τῶν δέκα πρώτων λεπτῶν τῆς ὥρας. Ὁ ὑποβαλὼν ἐρώτησιν ἢ σύστασιν Βουλευτὴς μετὰ τὴν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ παροχὴν τῶν πληροφοριῶν δικαιοῦται νὰ προβῇ εἰς ἐπερώτησιν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου κατὰ τὰ κατωτέρω ὁριζόμενα». Ὅστις θέλει νὰ κάμῃ συζήτησιν γενικωτέραν ἐπὶ τοῦ θέματος, δὲν ἔχει παρὰ νὰ ἐγγραφῇ διὰ προσεχῆ συνεδρίασιν. Τώρα ὅμως εἰς οὐδένα ἐπιτρέπεται νὰ λάβῃ τὸν λόγον.

§71Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐτησίων ἐσόδων τοῦ λιμένος φρονῶ ἀπροσκόπτως, ὅτι δύναται νὰ γίνῃ τὸ ἔργον. Τοῦτο σᾶς τὸ βεβαιοῖ καὶ ἡ ἔκθεσις τοῦ Ἐμπορικοῦ συλλόγου Πύργου.

§72Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἡ ἔκθεσις τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας βεβαιοῖ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν μέχρι τοῦ 1912 νὰ ἐγκριθῇ τὸ ἔργον αὐτό. Εἶπον, ὅτι μετὰ μῆνας μόνον θὰ ἔχῃ συντελεσθῆ τὸ ἔργον, ἂν ἐγκριθῇ ἀπὸ τοῦδε, καὶ ὅτι ὁ ἐργολάβος θὰ περιπλέξῃ τὸ Λιμενικὸν ταμεῖον εἰς τὰς δικαίας ἀξιώσεις του, μὴ δυνάμενος νὰ πληρωθῇ. Αὐτὸς δὲ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ταμείου, ὁ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς συνταχθεὶς καὶ ἐγκριθεὶς ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου, λέγει ὅτι εἰς τὸ τέλος τοῦ 1911 τὸ Λιμενικὸν ταμεῖον θὰ ἔχῃ μόνον κεφάλαιον 35.000 δραχμῶν. Μοὶ φαίνεται ὅτι ὀφείλω νὰ δώσω πίστιν εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀριθμοὺς τοῦ προϋπολογισμοῦ παρὰ εἰς τὰς γενικὰς καὶ ἀορίστους δηλώσεις καὶ ἐλπίδας τῆς Λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις αὐτὴ εἶναι καὶ ἡ συντάξασα τὸν προϋπολογισμόν.

§73Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ τί ἐκτὸς τῶν ἄλλων τονίζει ἡ αἴτησις τοῦ Ἐμπορικοῦ συλλόγου (ἀναγινώσκει).... «ἤδη ὁ λιμὴν οὗτος ἐπιχωσθεὶς δι’ ἔλλειψιν μιᾶς βορβοροφάγου, ἥτις βεβαίως δὲν στοιχίζει ἑκατομμύρια, πρόκειται νὰ ἐξαφανισθῇ, ἐπὶ καταστροφῇ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, μενούσης ἄνευ λιμένος ἐξαγωγῆς, καὶ τοῦ ἐμπορίου μὴ ἔχοντος λιμένα ἐργασίας, δι’ ὃ παρακαλοῦμεν, ὅπως ἐγκριθῇ ἡ πρᾶξις τῆς Λιμενικῆς ἐπιτροπῆς διὰ τὴν ἐκβάθυνσιν τοῦ λιμένος Κατακώλου ἐνεργουμένης διὰ μόνων τῶν προσόδων, καθόσον, προσεγγιζούσης τῆς νέας ἐσοδείας τῆς σταφίδος, οἱ σταφιδοκτήμονες θὰ εὑρεθῶσιν ἄνευ ἐμπόρων ἐξαγωγέων, μὴ ὑπάρχοντος λιμένος». Ἰδοὺ δὲ τί λέγει καὶ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 4 πρᾶξις τῆς Λιμενικῆς ἐπιτροπῆς Κατακώλου· «Ἀπὸ πολλοῦ χρόνου κατέστη γνωστὸν καὶ ἀναμφισβήτητον εἶναι ὅτι ὁ λιμὴν Κατακώλου ἔπαθε σπουδαίαν βλάβην καὶ ταχέως θέλει καταστραφῆ παντελῶς, ἐὰν δὲν συντελεσθῶσι τὰ ὑπὸ τοῦ μηχανικοῦ Δ. Γκίνη ὑποδειχθέντα ἔργα. Ἵνα ὅμως ταῦτα ἐκτελεσθῶσιν, ἀνάγκη χρημάτων, τοιούτων δὲ μὴ ὑπαρχόντων ἐκρίθη ἀναγκαῖον, ἵνα ὁ λιμὴν συνομολογήσῃ μετὰ τινος Τραπέζης δάνειον ἐκ 300,000 δραχ. διὰ τὴν ἐκβάθυνσιν, ἐκσκαφήν, τὴν κατασκευὴν ἀντιβραχίονος, κρηπιδωμάτων καὶ ἐπισκευὴν τοῦ ῥήγματος τοῦ βραχίονος. Πρὸς τοῦτο ἐγνωμοδότησε καὶ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Λετρίνων. Ἐπειδὴ θὰ ἐπέλθῃ βραδύτης διὰ τὴν συνομολόγησιν τοῦ δανείου, ἡ ἐπιτροπὴ κρίνουσα ὅτι ἐξ ὅλων τῶν ὑποδειχθέντων ἔργων πρέπει πρωτίστως νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ ἐκσκαφὴ καὶ ἐκβάθυνσις τοῦ λιμένος, καθόσον ἡ ὁσημέραι αὐξάνουσα πρόσχωσις καθιστᾷ ἀδύνατον τὴν ἐργασίαν τῶν φορτηγίδων πρὸς ἐκφόρτωσιν καὶ φόρτωσιν, καὶ ἥτις ἐκβάθυνσις προϋπολογισθεῖσα εἰς 94 χιλ. δρ. δύναται νὰ συντελεσθῇ ἄνευ δανείου, ἀλλὰ διὰ τῆς διαθέσεως τῶν ἐκ τῶν εἰσπράξεων τοῦ λιμένος, τοῦ προηγουμένου ἔτους, καὶ ἐκ τῶν κατατεθειμένων ἐν τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ, καὶ ἐκ τῶν εἰσπράξεων τοῦ τρέχοντος ἔτους καὶ τοῦ ἑπομένου, αἵτινες δὲν θὰ εἶναι κατώτεραι τῶν 35 χιλ. δρ., καὶ αἵτινες εἰσπράξεις δὲν βαρύνονται ἤδη διὰ περιττῶν ἐξόδων, κρίνουσα ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι ἀποδεδειγμένη εἶναι ἡ ἀνάγκη τῆς ἐκβαθύνσεως, καὶ πρέπει ταχέως νὰ συντελεσθῇ αὕτη, ἵνα ἀρθῶσι τὰ προσκόμματα εἰς τὴν κυκλοφορίαν τῶν φορτώσεων, καὶ διευκολυνθῶσι πᾶσαι αἱ ἐργασίαι καὶ ἐκλείψωσι τὰ ἐμπόδια, ἅτινα παρουσιάζονται εἰς τὴν κίνησιν τοῦ ἐμπορίου, γνωμοδοτεῖ ὁμοφώνως καὶ παρακαλεῖ τὸ Σ. Ὑπουργεῖον, ἵνα ἄνευ δανείου καὶ διὰ τῶν ὑπαρχόντων χρημάτων καὶ τῶν εἰσπραχθησομένων ἐντὸς διετίας προβῇ εἰς τὴν δι’ ἐργολαβίας ἐκβάθυνσιν καὶ ἐκσκαφὴν τοῦ λιμένος συμφώνως πρὸς τὸ σχεδιάγραμμα τοῦ μηχανικοῦ Δ. Γκίνη». Ἐκ τῆς πράξεως αὐτῆς τῆς Λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, τῆς αἰτήσεως τοῦ Ἐμπορικοῦ συλλόγου Πύργου καὶ τοῦ ψηφίσματος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Λετρίνων καταφαίνεται ἡ ἀνάγκη καὶ ἡ χρησιμότης τοῦ ἔργου αὐτοῦ. Καί, ἀφοῦ εἶναι δυνατὸν ἄνευ δανείου καὶ ἐκ τῶν ὑπαρχόντων χρημάτων νὰ συντελεσθῇ τὸ ἔργον, εἶναι ἐπιτακτικὴ καὶ ἐπιβεβλημένη ἡ ἀνάγκη τῆς ἐγκρίσεως τῆς πράξεως τῆς Λιμενικῆς ἐπιτροπῆς Κατακώλου, ὅπως ἐκλείψωσι τὰ παρουσιαζόμενα ἐμπόδια τῆς ἐμπορικῆς κινήσεως καὶ ἀρθῶσιν αἱ δυσχέρειαι τῆς συγκοινωνίας, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι χάριν τοῦ κοινωνικοῦ συμφέροντος ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς θὰ σπεύσῃ νὰ ἐγκρίνῃ ταύτην.

§74ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἄλλο ἐργολαβία, καὶ ἄλλο δάνειον. Βλέπετε ὅτι καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ζητεῖ νὰ πληρώσῃ τὸ ἔργον διὰ τῶν προσόδων δύο ἢ τριῶν ἑπομένων ἐτῶν. Ἀλλ’ ὅτε ἡ ἐπιτροπὴ λέγει ὅτι εἰς τὸ τέλος τοῦ 1911 τὸ Λιμενικὸν ταμεῖον θὰ ἔχῃ 35,000, ὁ δὲ προϋπολογισμὸς τοῦ ἔργου λέγει ὅτι θὰ ἀπαιτήσῃ δαπάνην 94,000 δραχμῶν, βλέπετε ὅτι θὰ ἀπαιτηθῶσι τριῶν ἐτῶν πρόσοδοι, ἵνα πληρωθῇ ὁ ἐργολάβος. Δὲν φρονεῖτε ὅτι εἶναι δικαιολογημένος ὁ Ὑπουργός, ὅστις ἔχων ὑπ’ ὄψει τὰ μέλλοντα νὰ συμβῶσι — σᾶς εἶπον δὲ ἀπροκαλύπτως τὰς περιπλοκάς, τὰς ὁποίας φοβοῦμαι μεταξὺ ἐργολάβου καὶ ταμείου — ἀντὶ νὰ ἐγκρίνῃ τὸ ἔργον λέγει πρὸς τὴν ἐπιτροπήν. Ἐξεύρετε τὸ ποσὸν τῶν χρημάτων, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἔχει ἀντίρρησιν;

§75Δ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς θὰ ἐξευρεθῇ τὸ ποσὸν ἄνευ δανείου;

§76ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ μάλιστα ἀπήλειψα τὴν λέξιν δάνειον καὶ ἔθεσα γενικωτέραν. Ἐξεύρετε δάνειον διὰ συνδυασμοῦ ὁποιουδήποτε δύνασθε νὰ ἐπινοήσητε.

§77Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ ἡ ἐπιτροπὴ λέγει ὅτι μὲ αὐτὸ τὸ ποσὸν δύναται νὰ γίνῃ προκαταρκτικὴ ἐργασία, διατί νὰ μὴ ἐπιτρέψητε νὰ γίνῃ;

§78ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ποῖος λέγει τὸ ἐναντίον.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπηλιόπουλος ἐπὶ τοῦ θέματος «διατί ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἀπήντησεν ἐπὶ τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλείας».

§80Γ. ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕνεκα τῆς ἀπροσεξίας τοῦ ἁρμοδίου ὑπαλλήλου, τὴν ὁποίαν βραδέως ἐξηκρίβωσα, οὐδένα ἔχω λόγον νὰ ἐπερωτήσω ἢ μεμφθῶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν, πάντη ἀνεύθυνον ὄντα. Ὑπείκων εἰς τὰς ἐντόνους διαμαρτυρίας καὶ τὴν ζωηρὰν ἐπιθυμίαν τῶν συμπολιτῶν μου ἐπιθυμούντων νὰ μάθωσιν ἂν καὶ ποῖα θὰ ληφθῶσι κατασταλτικὰ μέτρα διὰ τὴν ἐκρυθμότητα τῆς ἀγροτικῆς τάξεως κατέθηκα ἔγγραφον ἐρώτημα εἰς τὸ ἁρμόδιον γραφεῖον τῆς Βουλῆς. Ὁ δὲ ἁρμόδιος ὑπάλληλος, ἀντὶ νὰ διαβιβάσῃ τοῦτο εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ διεβίβασεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ δὲ ἀξιότιμος καὶ σεβαστός μου φίλος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης παρέσχε πληροφορίαν τοιαύτην, ὁποία ἀνεμένετο ἀπὸ ἀναρμόδιον Ὑπουργόν, ἥτις ὄχι μόνον δὲν ἦτο ἐπαρκής, ἀλλὰ πόρρω ἀπεῖχε τοῦ νὰ θεωρηθῇ ὑπ’ ἐμοῦ ὡς ἀνταποκρινομένη εἰς τὰς προσδοκίας μου. Ἐπειδὴ ὅμως τὸ θέμα εἶναι σπουδαιότατον, καὶ διότι ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος εἶμαι ἐγγεγραμμένος νὰ ὁμιλήσω εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 61 ἐπερώτησιν, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ ἐρευνήσω τὸ θέμα τοῦτο, τὸ συνταράσσον καὶ ἀπασχολοῦν σύμπαντα τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμόν, εἰς στιγμὴν μάλιστα, καθ’ ἣν ἄφθονον χύνεται τὸ δηλητήριον εἰς τὴν δημοσίαν γνώμην καθ’ ἡμῶν ὡς παριδόντων τὴν ἀποστολὴν ἡμῶν καὶ ἀσχολουμένων εἰς ἔργα πόρρω ἀπέχοντα τῆς βελτιώσεως τῶν κακῶς κειμένων. Ἢ τοὐλάχιστον νὰ ὁρισθῇ ἄλλη ἡμέρα πρὸς συζήτησιν, διότι δὲν πρέπει νὰ παρέλθῃ τὸ θέμα ἀπαρατήρητον.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε ἐγγεγραμμένος ἐπὶ ἀποκλειστικοῦ θέματος ἀφορῶντος μόνον εἰς τὴν εὐθύνην τῆς μὴ ἀπαντήσεως ἐγκαίρως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ θέματος δὲν δύναται νὰ γίνῃ λόγος. Ἐπειδὴ ὅμως κατωτέρω ὑπάρχουσιν ἐγγεγραμμένοι πολλοὶ περὶ τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλείας, ὅταν θὰ φθάσωμεν ἐκεῖ, θὰ ἑνώσωμεν τοὺς ἐγγεγραμμένους νὰ λάβωσι τὸν λόγον, μὲ τὴν σειράν, ἐννοεῖται, πάντοτε τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, διότι ἄλλως λαμβάνομεν τὴν θέσιν τῶν δικαιουμένων νὰ ὁμιλήσωσιν ἐπὶ τῶν προηγουμένων θεμάτων. Ὥστε, ὅταν ἔλθῃ ἡ σειρά, θὰ σᾶς δοθῇ ὁ λόγος καί, ἂν ἐπιτρέπῃ ἡ Βουλή, θὰ ἑνώσωμεν τὰς ἐπερωτήσεις, διὰ νὰ μὴ χάνωμεν καιρὸν περισσότερον. Ὁ κ. Σ. Ἀγαπητὸς περὶ τοῦ συνοικισμοῦ Χάβαρη.

§82Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Ἡ ἐπερώτησις, ἡ ἀφορῶσα τὸν νέον συνοικισμὸν Χάβαρη, τῆς ὁποίας ἔκαμον ἔναρξιν πρὸ χρόνου πολλοῦ, ἀφεώρα δύο Ὑπουργούς, τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἔκτοτε ὁ τῶν Οἰκονομικῶν ἔλαβε μέτρα, δι’ ὧν ἐλπίζω νὰ λυθῇ ἐπὶ τέλους τὸ περίφημον ζήτημα τῆς διανομῆς ὀλίγων γηπέδων τοῦ συνοικισμοῦ Χάβαρη, καὶ δυνηθῶσι μετὰ διετίαν νὰ ἀρχίσωσι τὴν οἰκοδομὴν τῆς νέας κωμοπόλεως. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, παραιτοῦμαι τοῦ ἐλέγχου, τὸν ὁποῖον ἀπαιτεῖ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς δι’ ὅσα ἐγέναντο εἰς τὸ παρελθὸν ἢ δὲν ἔγιναν παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τούτου, καὶ περιορίζομαι εἰς συστάσεις, τὰς ὁποίας θὰ καταθέσω μετ’ ὀλίγον εἰς τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς, καὶ ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ ἔχῃ τὴν καλωσύνην, ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον, νὰ ἀπαντήσῃ ἂν θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς συστάσεις, ἂν θὰ ἐκτελέσῃ τι ἐκ τῶν συστάσεων ἢ ἂν θὰ λάβῃ ἄλλα μέτρα καὶ ποῖα.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀ. Σακελλαρίου «περὶ ἀνακλήσεως Β. Διατάγματος τῆς φορολογίας τῆς ῥητίνης».

§84ΑΡ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Ἐπὶ τοῦ θέματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου εἶμαι ἐγγεγραμμένος, ὅπως λάβω τὸν λόγον, συνεπείᾳ αἰτήσεως πολλῶν συναδέλφων, εἶχε γεννηθῆ ἡ συζήτησις. Ἐπειδὴ ὅμως τὸ ζήτημα εὑρίσκεται ὑπὸ μελέτην ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ καὶ πρόκειται νὰ προσκομισθῶσι καὶ ἄλλαι πληροφορίαι ἐκ μέρους τῶν ἐνδιαφερομένων ἐπαρχιῶν, διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω, εἰ δυνατόν, νὰ ἀναβληθῇ διὰ τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν τῶν ἐπερωτήσεων ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ συναινῇ;

§86ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται διὰ τὴν Πέμπτην. Ὁ κύριος Λαγοπάτης, ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς «περὶ καλλιεργητῶν μοναστηριακῶν κτημάτων δήμων Θορικίων καὶ Κρωπίας».

§88Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Ποιμένες καὶ γεωργοὶ κατοικοῦντες εἰς τὸν δῆμον Κρωπίας καὶ Θορικίων ὑπεμίσθωσαν πέρυσι γαίας καλλιεργησίμους καὶ λιβάδια τῆς μονῆς Πεντέλης, ὑποθέτω δὲ καὶ τῆς μονῆς Πετράκη. Ἡ πολυομβρία τοῦ ἔαρος πέρυσι καὶ ὁ βαρύτατος χειμὼν ἐφέτος κατέστρεψαν πᾶσαν ἐσοδείαν καὶ βλάστησιν, μετ’ αὐτῆς δὲ συγκατέστρεψαν καὶ τοὺς δυστυχεῖς γεωργοὺς καὶ ποιμένας, ἰδίως δὲ τοὺς ποιμένας. Πολλοὶ ἐξ αὐτῶν προσέφυγον εἰς ἐμὲ ὡς καὶ εἰς τοὺς κ. συναδέλφους, διεκτραγῳδοῦντες τὴν δυστυχίαν, ὑφ’ ἣν εὑρίσκονται. Ἑνὸς ἐξ αὐτῶν, ἐκ τῶν 600 παλαιῶν προβάτων, τὰ ὁποῖα εἶχε, τοῦ ἔμειναν 200, ἐκ δὲ τῶν ἐφετινῶν οὐδὲν ἐπέζησεν. Ὅλοι αὐτοὶ συντηροῦνται διὰ δανείων, τὰ ὁποῖα πληρώνουσιν ἐκ τῶν ἐσοδειῶν. Ἤδη δὲν δύνανται νὰ ἀνταποκριθῶσι πρὸς τὰ παλαιὰ δάνεια, πρὸς συντήρησιν τῶν κτηνῶν καὶ νέαν καλλιέργειαν. Ἀλλά, ἐνῷ εὑρίσκονται εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν, αἱ Μοναὶ θέλουσι καὶ καλὰ νὰ πληρωθῇ ὁλόκληρον τὸ μίσθωμα. Παρέστησα εἰς τοὺς προσφυγόντας εἰς ἐμέ, ὅτι τοῦτο ἦτο ἰδιωτικοῦ συμφέροντος ὑπόθεσις καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀτυχῶς ἐπίσημον παρέμβασιν δὲν δύναται νὰ ἔχῃ καὶ ὅτι ἔδει νὰ προσφύγωσιν εἰς τὴν εὐσπλαγχνίαν τῶν ἁγίων Πατέρων καὶ παραστήσωσιν εἰς αὐτούς, ὅτι δὲν εἶναι χριστιανικὸν παρ’ ἀνθρώπων κατεστραμμένων νὰ ζητῶσι νὰ καταστήσωσι τὴν δυστυχίαν αὐτῶν αὐτόχρημα φοβεράν. Οἱ Πατέρες ἐνόμισαν ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ δώσωσιν εὐμενῆ ἀκρόασιν εἰς τὴν παράκλησιν αὐτῶν. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι δὲν εἶναι ξένον ἀπὸ τὰ ἔργα τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν εἶχε τὴν καλωσύνην καὶ τὴν εὐσπλαγχνίαν νὰ προήρχετο εἰς παραστάσεις, θὰ ἐπεθύμουν νὰ προσθέσω καὶ ἐντόνους, παρὰ τοῖς ἁγίοις Πατράσι, συνιστῶσα νὰ διεκδικήσωσι χριστιανικώτερον τὰ δικαιώματά των· νὰ χαρίσωσι μέρος ἢ νὰ συγκατατεθῶσιν εἰς τὴν ἀναβολὴν τῆς πληρωμῆς διὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος, ὁπότε ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ καλλιτερεύσῃ ἡ θέσις των. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ εὐαρεστηθῇ νὰ λάβῃ ὑπὸ εὐμενῆ σημείωσιν τὴν παράκλησιν ταύτην.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀνδρέου ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος.

§90Δ. ΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι Βουλευταί, ὡς καὶ ὁ προλαλήσας ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας κ. Λαγοπάτης εἶπε, τινὲς τῶν κατοίκων τοῦ δήμου Θορικίων καὶ τοῦ δήμου Κρωπίας, ἐκεῖνοι ἐξ αὐτῶν, οἵτινες εἶχον ἀναλάβει παρὰ τῶν μονῶν Πετράκη καὶ Πεντέλης καλλιεργησίμους γαίας πρὸς καλλιέργειαν καὶ διὰ σπειρομένας γαίας καὶ δι’ ἀμπελοφυτείας ὡς καὶ βοσκὰς, ἐκεῖνοι, λέγω, ἐκ τῶν κατοίκων, οἱ ὁποῖοι πραγματικῶς κατεστράφησαν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ἐκεῖνοι ἀπέστειλαν ἀναφορὰν πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ ζητοῦσι τὴν ἐπέμβασιν καὶ ἡμῶν ὅλων καὶ ἰδίᾳ τῆς σεβαστῆς Κυβερνήσεως παρὰ τοῖς Ἡγουμενοσυμβουλίοις, ὅπως φανῶσι ταῦτα ὀλίγον ἐπιεικῆ πρὸς αὐτοὺς τοὺς δυστυχεῖς καλλιεργητάς. Καὶ πράγματι δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, ἐὰν δὲν ἐγνώριζον τὴν πραγματικὴν δυστυχίαν καὶ πενίαν αὐτῶν, καὶ ἐξ ἄλλου λόγου, ἂν δὲν ἐγνώριζον, ἂν ὄχι τὴν εὐμάρειαν, τοὐλάχιστον ὅμως τὴν εὐζωίαν τῶν Ἡγουμενοσυμβουλίων. Αὐτὸς ὁ λόγος κυρίως μὲ ἔφερεν ἐπὶ τοῦ βήματος. Γνωρίζετε πάντες καὶ ὅλοι φυσικὰ εἰς τὰς ἐπαρχίας σας ἔχετε Μονάς, πῶς ἐνοικιάζονται τὰ κτήματα αὐτῶν. Τὰ κτήματα ἐνοικιάζονται ἀπ’ εὐθείας πρὸς τοὺς καλλιεργητάς. Διὰ νὰ διευκολυνθῇ ὅμως ἡ εἴσπραξις, αἱ Μοναὶ ἐνοικιάζουσι τὰς εἰσπράξεις πρὸς τοὺς ἐνοικιαστάς, καί, ἐνόσῳ τὰ ἔτη ἦσαν εὐτυχῆ, οἱ ἐνοικιασταὶ καὶ οἱ καλλιεργηταὶ ἦσαν συνεπεῖς πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις αὐτῶν. Ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ὅμως ἔτους, ἀφ’ ὅτου ἐπῆλθε μεγάλη καταστροφὴ εἰς τὴν ἐσοδείαν ὡς ἐκ τῶν θεομηνιῶν, αἱ ὁποῖαι συμπαρέσυραν τοὺς ἀτυχεῖς κατοίκους ὄχ. εἰς δυστυχίαν, ἀλλ’ εἰς ἀπόγνωσιν πλέον, ὥστε τινὲς νὰ πάθωσι καὶ τὰς φρένας καὶ νὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ τοὺς εἰσαγάγωμεν εἰς τὰ φρενοκομεῖα, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, λέγω, αὐτῆς οἱ καλλιεργηταὶ δὲν ἠδύναντο νὰ ἐκπληρώσωσι τὰς ὑποχρεώσεις των πρὸς τοὺς ἐνοικιαστὰς καθὼς καὶ οὗτοι πρὸς τὰς Μονάς. Καὶ ἀφοῦ, κύριοι Βουλευταί, ἡ σεβαστὴ Κυβέρνησις, ἡγουμένου τοῦ σεβαστοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ σεβαστοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, εἰσηγήσατο πρὸ ἡμερῶν νομοσχέδιον ἀπαλλακτικὸν καὶ τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων καὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, καὶ ἀφοῦ ἡμεῖς πάντες ἐψηφίσαμεν ὁμοθυμαδὸν αὐτό, καὶ οὕτως ἀπηλλάγησαν οἱ κάτοικοι αὐτοί, εἰς τοὺς ὁποίους ἐγένοντο πραγματικῶς καταστροφαί, ἀπηλλάγησαν, λέγω, τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων καὶ τοῦ φόρου τῶν κήπων, μόνον τὰ Ἡγουμενοσυμβούλια τῶν ἱερῶν Μονῶν Πετράκη καὶ Πεντέλης δὲν ἠθέλησαν οὔτε κἂν νὰ δείξωσι τὴν παραμικρὰν ἐπιείκειαν πρὸς τοὺς καλλιεργητὰς αὐτούς, ἐκ τοῦ ἱδρῶτος τῶν ὁποίων καὶ αὐτὰ τρέφονται. Καὶ θὰ εἶχον πραγματικῶς δίκαιον νὰ ζητῶσι νὰ λάβωσι καὶ τὸν τελευταῖον χιτῶνα, ὁ ὁποῖος ἐναπέμεινεν εἰς αὐτοὺς τοὺς χωρικούς, ἐὰν εἶχον νὰ ἐκπληρώσωσιν ἄλλους σκοποὺς πολὺ ὑψηλούς, ὅπως ἄλλοτε ἐξεπλήρουν αἱ Μοναί, αἱ ὁποῖαι ἐχρησίμευον καὶ ὡς διδασκαλεῖα καὶ ὡς νοσοκομεῖα καὶ ὡς ἄσυλα, κατὰ τοὺς χρόνους τῆς δουλείας, καὶ συνετέλεσαν τὰ μέγιστα κατὰ τοὺς χρόνους τῆς ἐπαναστάσεως εἰς τὴν ἀνεξαρτησίαν τοῦ Κράτους μας. Ἀλλὰ νὰ φέρωνται σήμερον, ὁπότε οὐδένα ἔχουσιν ἱερὸν σκοπόν, τόσον σκληρῶς καὶ ἀσπλάγχνως πρὸς τοὺς πενομένους αὐτοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμούς, τοῦτο δὲν εἶναι οὔτε χριστιανικὸν οὔτε φιλάνθρωπον καὶ οὔτε συμβιβάζεται μὲ τὸ ἔνδυμα, ὅπερ φέρουσι. Νομίζω, ὅτι πρῶτοι ἔπρεπε νὰ δείξωσι τὸ παράδειγμα αὐτοί. Ἀφοῦ ὅμως ἡ σεβαστὴ Κυβέρνησις τοὺς προκατέλαβεν εἰς τοῦτο, δὲν εἶχον ἢ νὰ μιμηθῶσι τὴν ἱερὰν καὶ φιλάνθρωπον καὶ δικαίαν πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν σεβαστὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργὸν καὶ τὸν σεβαστὸν Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὅπως, ἐὰν εἶναι δυνατὸν, μεσιτεύσωσι καὶ ἐντείνωσι τὰς ἐνεργείας αὑτῶν παρὰ τοῖς Ἡγουμενοσυμβουλίοις τῶν εἰρημένων Μονῶν καὶ οὕτω κατορθωθῇ νὰ ἀπαλλαγῶσιν, ἀπὸ τῶν ὑποχρεώσεών των κατὰ τὸ ἔτος 1910 καὶ οἱ ἐνοικιασταὶ καὶ οἱ δυστυχεῖς χωρικοί, οἱ ὁποῖοι πάντοτε ἦσαν συνεπεῖς πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις των καὶ πρὸς τὰς Μονὰς καὶ πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις πρὸς τὸ Κράτος.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος ὁ κ. Σ. Θεοδωρόπουλος. Σᾶς πληροφορῶ ὅμως ὅτι ὅλα αὐτὰ εἶναι λόγια, διότι κανεὶς δὲν δύναται νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τοὺς ἐνοικιαστὰς νὰ χαρίσωσι τὰ ἐνοίκια.

§92ΣΠ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται, κύριοι Βουλευταί, περὶ ἐνοικίου 200,000 δρ. Ἐπληρώθησαν ἤδη αἱ 160,000 δρ., τὸ ὑπόλοιπον εἶναι 40,000 ἐκ τοῦ γεωμόρου τῶν σιτηρῶν καὶ τῶν ἀμπέλων. Εἶναι ἔργον φιλανθρωπίας νὰ χαρισθῶσιν αὐτὰ εἰς τοὺς ἐνοικιαστὰς ἀπὸ τὰς Μονάς. Οἱ δὲ ἐνοικιασταὶ ἀναλαμβάνουσι νὰ τὰ χαρίσωσιν εἰς τοὺς γεωργοκτηματίας, οἱ ὁποῖοι ἐκαλλιέργησαν τῶν Μονῶν τὰ κτήματα. Τὰ κτήματα αὐτὰ ἀνῆκον εἰς τοὺς πάππους των, οἵτινες τὰ ἐχάρισαν διὰ δωρητηρίων εἰς τὰς Μονὰς διὰ φιλανθρωπικοὺς σκοπούς, ὅπως ἀναγράφεται. Ἤδη δὲ ἔρχονται οἱ ἀπόγονοι τῶν ποτε ἰδιοκτητῶν ἐκλιπαροῦντες τὰς πρὸς ἃς ἡ δωρεὰ Μονὰς νὰ τοῖς χαρισθῇ τὸ ὑπόλοιπον τοῦ ἐνοικίου, ἀφοῦ ἤδη καὶ ἡ Πολιτεία ἀνεγνώρισεν ὅτι ἐκ τῶν πλημμυρῶν καὶ τῶν θεομηνιῶν κατεστράφη ἐντελῶς ἡ ἐσοδεία καὶ ἔμειναν οἱ ἄνθρωποι ἄνευ οὐδενὸς εἰσοδήματος, καὶ διὰ τοῦτο ἐλήφθη νομοθετικὸν μέτρον ὑπὲρ αὐτῶν.

§93Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κατὰ τίνα τρόπον;

§94ΣΠ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Μονὴ Πεντέλης ἔθηκεν ὡς ὅρον νὰ τῇ χαρισθῇ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ὀφείλει ἐξ εἰσφορῶν ὑπὲρ τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τοῦ κηρύγματος τοῦ θείου λόγου, διὰ νὰ ἀπαλλάξῃ τοὺς ἐνοικιαστάς, οἱ ὁποῖοι ἀναλαμβάνουσι νὰ ἀπαλλάξωσι τοὺς χωρικούς.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ κ. Σπίνουλα ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Ζαβιτσᾶνος.

§96Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§97ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἱστορία αὕτη, ὡς ἀνέφερεν ὁ ἔντιμος συνάδελφος ἐκ Κερκύρας, ἀναφέρεται εἰς τὰ 1892· ἑπομένως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει ἀνάγκην νὰ μελετήσῃ τὴν ὅλην ὑπόθεσιν, μέχρι τῶν ἡμερῶν, καθ’ ἃς ἀνέλαβε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ὁ ἴδιος. Διότι ὀφείλω βεβαίως νὰ δώσω τὴν ἀπάντησιν πρός τε τὴν Βουλὴν καὶ τὸν ἔντιμον συνάδελφον. Νομίζω δὲ ὅτι, ἀφοῦ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπιφυλάττεται νὰ μελετήσῃ τὸ ὅλον ζήτημα τῆς μακρᾶς αὐτῆς ἱστορίας, ἥτις μάλιστα ἀνεμίχθη μὲ διάφορα ἄλλα ζητήματα, νομίζω ὅτι οἱ κ. κ. συνάδελφοι, οἵτινες εἶναι καὶ αὐτοὶ ἐγγεγραμμένοι ὅπως ὁμιλήσωσιν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος, δύνανται νὰ περιμείνωσι τὴν ἀπάντησιν.

§98ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρχόμεθα ἤδη ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ Ἐργατικοῦ κέντρου Πατρῶν. Ὁ κ. Καφετζόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§100Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Αἰσθάνομαι, κύριοι συνάδελφοι, τὴν ἀνάγκην, ἀλλὰ καὶ τὴν ὑποχρέωσιν καὶ ὡς μέλος τῆς διοικητικῆς ἐπιτροπείας τοῦ Ἐργατικοῦ κέντρου Πατρῶν, καὶ ὡς Πρόεδρος ἑνὸς ἐκ τῶν πολυμελεστέρων ἐργατικῶν σωματείων τῆς πόλεως ταύτης νὰ φέρω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς πρὸ ἡμερῶν ἀνακοινωθείσης ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς ἀναφορᾶς τοῦ Ἐργατικοῦ κέντρου Πατρῶν. Ὡς γνωστόν, πρὸ τετραετίας, τρεῖς ἐργατικοὶ σύλλογοι τῶν Πατρῶν, συνεργαζόμενοι ἐν ἀγαστῇ ἀλληλεγγύῃ διατηροῦσι νυκτερινὴν σχολὴν τοῦ λαοῦ, τὴν ὁποίαν συντηροῦσιν ἐκ τοῦ ὑστερήματος τῶν ἐργατῶν. Διὰ πόλιν πλουσίαν καὶ ἀρχαίαν, ὡς ἡ πόλις τῶν Πατρῶν, βρίθουσαν πολυταλάντων, ἔπρεπε νὰ εὑρεθῶσι μόνον οἱ ἐργάται, οἱ ὁποῖοι νὰ ἀποφασίσωσι τὴν ἵδρυσιν καὶ διατήρησιν νυκτερινῆς σχολῆς οὐ μόνον πρὸς πνευματικὴν διαμόρφωσιν τῶν ἐργατικῶν τάξεων, ἀλλὰ καὶ ὁλοκλήρου τῆς κοινωνίας τῶν Πατρῶν. Τὴν ἀξιόζηλον αὐτὴν προσπάθειαν τῶν ἐργατῶν πρὸς ἀνύψωσιν καὶ πνευματικωτέραν αὐτῶν βελτίωσιν ἐκτιμῶντες προσηκόντως καὶ τὸ Κράτος καὶ ὁ δῆμος τῶν Πατρῶν ἀνέγραφον τακτικῶς ἐτησίαν ἐπιχορήγησιν πρὸς ὑλικὴν καὶ ἠθικὴν ἀνακούφισιν τῶν ἀναγκῶν τῆς σχολῆς ταύτης. Ἀπὸ τοῦ περυσινοῦ ὅμως ἔτους ἐν τῇ ῥύμῃ τῆς περισυλλογῆς καὶ ἐν τῇ σπουδῇ πρὸς ἐξεύρεσιν περισσευμάτων δῆθεν μεταξὺ τῶν ἄλλων κονδυλίων περιεκόπη καὶ τὸ κονδύλιον τῆς νυκτερινῆς σχολῆς τοῦ Ἐργατικοῦ κέντρου Πατρῶν. Διὰ τοῦτο τὸ Ἐργατικὸν κέντρον ἀπευθύνεται πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ παρακαλεῖ δι’ ἐμοῦ τὸν ἁρμόδιον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ἐν τῇ μερίμνῃ αὐτοῦ περὶ ὅλων τῶν ἐκπολιτιστικῶν ἱδρυμάτων συμπεριλάβῃ καὶ τὴν νυκτερινὴν σχολὴν τῶν ἀπόρων τοῦ Ἐργατικοῦ κέντρου Πατρῶν. Σήμερον μάλιστα ὑπάρχει καὶ εἷς λόγος περιπλέον, ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖ τὴν ἄμεσον ἀντίληψιν τῆς Πολιτείας, διότι ἡ σχολὴ αὕτη εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀγοράσῃ καὶ ὄργανα Φυσικῆς πειραματικῆς· πρέπει δὲ νὰ βεβαιωθῇ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις ὅτι τὸ ἵδρυμα αὐτὸ κατέστη ὁ μικρὸς «Παρνασσὸς» τῆς πόλεως τῶν Πατρῶν, διότι ἀπὸ τῆς ἕδρας τῆς σχολῆς ἐκείνης ἀντιπαρέρχονται ὅλοι οἱ ἄνθρωποι τῶν γραμμάτων καὶ τῶν ἐπιστημῶν διαδίδοντες τὰς ὠφελίμους καὶ πρακτικὰς αὐτῶν γνώσεις, εἰς τρόπον ὥστε τὰς ἐκ ταύτης ὠφελείας ὁλόκληρος ἡ κοινωνία τῶν Πατρῶν νὰ ἀπολαμβάνῃ ἐκ τοῦ μικροῦ ἐκείνου πνευματικοῦ κέντρου, οἷον εἶναι ἡ νυκτερινὴ ἐκείνη σχολή.

§101ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Πόσον εἶναι;

§102Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. 2.000 δρχ. Μὲ τὴν ἀκράδαντον πεποίθησιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, ἐκτιμῶσα ἀκριβῶς τὴν μέριμναν, τὴν ὁποίαν οἱ ἐργάται ἐπιδεικνύουσιν ἐκ τοῦ γλίσχρου αὐτῶν ὑστερήματος καθ’ ἕκαστον μῆνα προσφέροντες πρὸς συντήρησιν τῆς σχολῆς ταύτης, θέλει προέλθει εἰς ὑλικὴν καὶ ἠθικὴν ἐνίσχυσιν τοῦ Ἐργατικοῦ αὐτοῦ κέντρου, ἀφοῦ ὁμολογουμένως ἡ σχολὴ αὕτη εἶναι ἓν τῶν ἐκπολιτιστικωτέρων κέντρων τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος.

§103ΠΕΛ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κατόπιν τῶν ὅσα παρέστησεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος φρονῶ ὅτι θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ αἴτησις ἡ δικαιοτάτη τῶν ἐργατῶν τῶν Πατρῶν καὶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ δώσῃ τὴν προσήκουσαν σημασίαν εἰς τὴν αἴτησίν των, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἀναφέρονται τόσον ζωντανὰ ἐπιχειρήματα.

§104Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Συνενῶ καὶ ἐγὼ τὴν παράκλησίν μου καὶ ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ λάβῃ ταύτην ὑπ’ ὄψιν.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τὸν λόγον καὶ ἐπὶ ἄλλου θέματος· ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐκκαθαρισθέντων πταισματοδικῶν, εἰρηνοδικῶν καὶ γραμματέων.

§106Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναβάλλω.

§107ΕΠ. ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα πολλάκις ἔδωκαν ἀφορμὴν νὰ ἐξεγερθῇ ἡ κοινὴ γνώμη ἐναντίον αὐτῶν διὰ τὴν βαρβαρότητα, μὲ τὴν ὁποίαν συμπεριφέρονται πρὸς τοὺς πολίτας, καὶ διὰ τὰ ἀδικήματα, τὰ ὁποῖα διαπράττουσι κατὰ τῆς περιουσίας καὶ τοῦ προσώπου αὐτῶν. Ἀλλὰ στυγερώτερον ἔγκλημα ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀνηγγέλθη εἰς τὴν Βουλὴν τηλεγραφικῶς, δὲν ὑπῆρξε μέχρι σήμερον. Στρατιωτικὸν ἀπόσπασμα, ἔχον ἐπὶ κεφαλῆς ἀξιωματικὸν τοῦ πεζικοῦ καὶ προωρισμένον διὰ τὴν ἐμπέδωσιν τῆς τάξεως καὶ τῆς ἀσφαλείας καὶ τὴν περιφρούρησιν τῶν δικαιωμάτων τῶν πολιτῶν, μετέβη εἰς τὸ χωρίον Μοναστηράκιον τῆς Βονίτσης, ὑπὸ τὸ πρόσχημα μὲν ὅπως συλλάβῃ φυγόδικόν τινα, διότι ὁ ἀξιωματικὸς ἐκεῖνος ἐγνώριζεν ὅτι ὁ φυγόδικος πρὸ πολλοῦ εἶχεν ἀπέλθει εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, πράγματι δὲ ὅπως ὁ ἀξιωματικὸς ἐκεῖνος ἱκανοποιήσῃ προσωπικὰ πάθη κατὰ τῆς οἰκογενείας τοῦ φυγοδίκου. Ὅτε τὸ ἀπόσπασμα εἰσῆλθεν εἰς τὸ χωρίον, περισυνέλεξε τὰ πρόβατα τῆς οἰκογενείας, τὰ ἐνέκλεισεν εἰς μίαν μάνδραν ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας διὰ νὰ ἀποθάνωσι τῆς πείνης, ἔσφαξε 10 πρόβατα, τὰ ὁποῖα ἔφαγον οἱ στρατιῶται, καί, διὰ νὰ συμπληρώσωσι τὸ γεῦμά των, ἐπώλησαν τὰ δέρματα, διὰ τὴν προμήθειαν οἴνου, καὶ ἀφοῦ τὸ ἀπόσπασμα ἀνεστάτωσεν ὁλόκληρον τὸ χωρίον καὶ τὴν οἰκογένειαν τοῦ φυγοδίκου, ἀνεχώρησε, περιφρονῶν πάντα νόμον καὶ πᾶσαν ἀρχήν, διότι αὐτὸ μετεβλήθη καὶ εἰς ἀρχὴν καὶ εἰς νόμον. Ἐνηργήθη ἀνάκρισις ὑπ’ ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ τῆς χωροφυλακῆς, ἀλλὰ τὸ συμπέρασμα τῆς ἀνακρίσεως, καίτοι παρῆλθον δύο μῆνες, δὲν ὑπεβλήθη εἰς τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς Χωροφυλακῆς, καὶ ὁ ἀξιωματικὸς ἐκεῖνος μένει ἀτιμώρητος. Ἡ ἀτιμωρησία τοῦ ἀξιωματικοῦ ἐκείνου ἀπεθράσυνε τὰ κατώτερα ἀστυνομικὰ ὄργανα τῆς Βονίτσης, τὰ ὁποῖα πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν συλλαβόντα πτωχὸν πολίτην ἐπὶ τῇ ὑπονοίᾳ ὅτι ἐνείχετο εἰς ζωοκτονίαν τὸν ἐνέκλεισαν εἰς τὸ κρατητήριον ἐπὶ δύο ἡμέρας, ἀφῆκαν αὐτὸν ἄσιτον, τὸν ἔδειραν ἀνηλεῶς καὶ τὸν ἀπέστειλαν πεζῇ εἰς τὴν Λευκάδα, 5 ὥρας ἀπέχουσαν τῆς Βονίτσης. Ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Λευκάδι Πλημμελειοδικῶν, οὐδὲν στοιχεῖον ἐνοχῆς εὑρών, τὸν ἀπέλυσεν, ἀλλ’ ἕως ὅτου ὁ δυστυχὴς ἐπανέλθῃ εἰς τὸν οἶκόν του, τρικλίζων καὶ αἱμοπτύων, ἀπεβίωσεν, ἀφήσας ὀρφανὴν οἰκογένειαν ἐκ 5 μικρῶν τέκνων, πάντων κάτω τῶν 10 ἐτῶν. Δὲν ἔχω ἐπισήμους πληροφορίας, ἀλλ’ ἔχω ἰδιωτικὰς τοιαύτας, καὶ δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν ὅτι εἶναι ἀληθὲς ὅτι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν εὔζωνος, διερχόμενος τὴν ὁδὸν ἀπὸ Ζαβέρδης εἰς Μύτικαν καὶ ἰδὼν δύο πολίτας εἰς μίαν λέμβον ἁλιεύοντας, τοὺς ἐκάλεσε νὰ ἐξέλθωσι τῆς λέμβου ἐκείνης, ἀλλά, ἐπειδὴ οὗτοι δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ὑπακούσωσιν αὐθωρεὶ εἰς τὴν διαταγὴν τοῦ βασιβουζούκου ἐκείνου, ἐπυροβόλησε καὶ ἐπλήγωσε τὸν ἕνα ἐξ αὐτῶν εἰς τὸ στῆθος καὶ τῷ προυξένησε τραῦμα διαμπερές. Τοιαῦτα τὰ κατορθώματα τῶν στρατιωτικῶν ὀργάνων καὶ ἀποσπασμάτων, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος δυστυχῶς ὁμολογεῖ ὅτι εὑρίσκεται ἐν ἀδυναμίᾳ λόγῳ τῶν ψηφισθέντων ἐσχάτως νόμων νὰ ἐνεργήσῃ τι, νὰ ληφθῇ τοὐλάχιστον νομοθετικὸν μέτρον, διότι, ἂν σήμερον κινδυνεύει ἡ δημοσία ἀσφάλεια, δὲν κινδυνεύει ἀπὸ τὰ κακοποιὰ στοιχεῖα, ἀλλ’ ἀπὸ τὰ ὄργανα τῆς ἐξουσίας.

§108ΠΕΡ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἀντιπροσωπεύω τὴν γνώμην ὅλων ὑμῶν, ἐκφράζων τὴν ἀγανάκτησίν μου διὰ τὰ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας καταγγελθέντα. Εἶναι γεγονὸς παρὰ πάντων ὁμολογούμενον, ὅτι τὰ ὄργανα τῆς τάξεως, ἰδίως δὲ τὰ ὄργανα τῆς χωροφυλακῆς, πᾶν ἄλλο ἢ τὸν προορισμὸν αὐτῶν ἐκτελοῦσι, πᾶν ἄλλο ἢ τὸ καθῆκον αὑτῶν ἐκτελοῦσι. Πρέπει νὰ μεταβῆτε εἰς τὰς ἐπαρχίας, διὰ νὰ ἴδητε ποίου εἴδους τρομοκρατία ἐξασκεῖται ὑπὸ τῶν ὀργάνων τῆς χωροφυλακῆς. Ὁμολογῶ δὲ ὅτι ἐκπλήττομαι ὅτι κατὰ τὴν γενομένην ἐκκαθάρισιν τοῦ στρατεύματος τὸ μόνον σῶμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἐξεκαθαρίσθη, καὶ τὸ μόνον σῶμα, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὸν νόμον τῆς ἐκκαθαρίσεως, εἶναι τὸ σῶμα τῆς χωροφυλακῆς. Τὸ γεγονὸς τοῦτο μὲ ἄγει νὰ πιστεύσω ὅτι βεβαίως διεπράχθησαν ἀδικήματα εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν. Δὲν εἶμαι βεβαίως ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ συνίστων τὴν ἀνάκλησιν τῆς ληφθείσης ἀποφάσεως, ἀλλ’ ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι τὸ σῶμα τῆς χωροφυλακῆς βεβαίως πρέπει νὰ ὑποβληθῇ καὶ τοῦτο εἰς τὸν νόμον τῆς ἐκκαθαρίσεως. Ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου, ἐν διαστήματι ἑνὸς μηνός, δύναμαι νὰ δώσω τὰς ἐπισημοτέρας διαβεβαιώσεις, ὅτι διεπράχθησαν 10 κλοπαὶ διὰ ῥήξεως ἐν μέσῃ ἀγορᾷ, καὶ νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν οὐδένα λόγον ἔχει νὰ κάθηται εἰς τὴν θέσιν αὐτήν, ὅτε σηκώνεται καὶ ὁμολογεῖ ὅτι οὐδὲν δύναται νὰ πράξῃ κατὰ τῆς χωροφυλακῆς. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχει νὰ πράξῃ, εἶναι νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ὑποβάλληται τὸ σῶμα τῆς χωροφυλακῆς ὑπὸ τὸν ἔλεγχον καὶ τὴν διεύθυνσιν αὐτοῦ.

§109ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δύναμαι νὰ παράσχω, κύριοι Βουλευταί, τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι ὁσάκις κατηγγέλθησαν παρεκτροπαὶ τῶν ὀργάνων τῆς χωροφυλακῆς, ἐξ ἀφορμῆς μάλιστα συνήθως τῆς ἐνεργείας τῶν ἀποσπασμάτων, ἡ ἐνέργεια πρὸς ἐξακρίβωσιν τῆς ἀληθείας τῶν καταγγελθέντων ὑπῆρξεν ἄμεσος πάντοτε, ἡ δὲ τιμωρία ἐπὶ τῶν ἀποδειχθεισῶν παραβάσεων τῶν ὀργάνων τῆς χωροφυλακῆς ὑπῆρξεν ἀμείλικτος. Δύναμαι νὰ σᾶς προσθέσω ὅτι εἰς περίστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὄργανον τῆς δημοσίας δυνάμεως ἔκαμε κατάχρησιν τῆς ἐξουσίας του, ῥαβδίσας ἕνα νεαρὸν ποιμένα, ἂν ἐνθυμῆσθε, εἰς περίστασιν τοιαύτην, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἐκτίμησις τῆς ἀμέσως προϊσταμένης ἀρχῆς τοῦ ὀργάνου τῆς δημοσίας δυνάμεως περιωρίζετο εἰς τὴν γνώμην, ὅτι ἔπρεπεν ἡ τιμωρία νὰ εἶναι μικρά, ὀλίγων ἡμερῶν περιορισμός, ἡ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργείου ὑπῆρξεν ὅτι διὰ τὸ ὄργανον ἐκεῖνο τῆς δημοσίας δυνάμεως ἔπρεπε νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν καὶ νὰ τεθῇ εἰς ἀργίαν διὰ προσωρινῆς παύσεως. Καὶ εἰς πᾶσαν ἄλλην περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν κατηγγέλθησαν παρεκτροπαὶ τῶν ὀργάνων τῆς δημοσίας δυνάμεως, δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν ὅτι διετάχθη ἀμέσως ἡ ἐξακρίβωσις τῶν καταγγελλομένων, διὰ νὰ ἐπακολουθήσῃ βαρυτάτη ἡ τιμωρία. Δὲν δύναμαι ὅμως νὰ παραδεχθῶ οὕτω γενικῶς ἐξαγγελλομένην τὴν κατηγορίαν, ὅτι πάντα τὰ ὄργανα τῆς δημοσίας δυνάμεως εἰς πᾶσαν περίπτωσιν παρεκτρέπονται, διότι αὐτὸ εἶναι ὑπερβολή, ἡ ὁποία...

§110Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι τρόπος ἐκφράσεως.

§111ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εὐχαριστῶ πολὺ ὅτι τὸ ὁμολογεῖτε. Ὁμολογῶ ὅμως ὅτι ἔχω τὴν συναίσθησιν, ὅτι ἐν τῷ παρελθόντι τὰ ὄργανα τῆς δημοσίας τάξεως, ὄχι γενικῶς πάντοτε καὶ εἰς πᾶσαν περίστασιν, προσήρμοσαν τὰς ἐνεργείας των πρὸς τὰς διατάξεις τῶν νόμων. Οὐχὶ ὅλα τὰ ὄργανα τῆς δημοσίας δυνάμεως, ἀλλά τινα ἐξ αὐτῶν δὲν κατώρθωσαν νὰ ἐννοήσωσιν, ὅτι οὐχὶ διὰ τῆς καταχρήσεως τῆς δυνάμεως τῆς ἀρχῆς, ἀλλὰ διὰ τῆς ἐμπνεύσεως τῆς πεποιθήσεως πρὸς τοὺς πολίτας καὶ τοὺς ἀρχομένους, ὅτι πρὸ παντὸς ἡ ἀρχὴ περιορίζεται ἐντὸς τῶν ὁρίων τῶν νόμων, δύναται νὰ κατορθωθῇ, ὅπως οἱ πολῖται σέβωνται τοὺς νόμους καὶ ὅπως παρέχηται ἀμέριστος πάντοτε καὶ εἰλικρινὴς ἐκ μέρους τῆς κοινωνίας εἰς τὰ ὄργανα τῆς καταδιωκτικῆς ἀρχῆς ἡ ἀπαραίτητος συνδρομὴ αὐτῆς, ἵνα ἐπιτελῶσι ταῦτα ἐπιτυχῶς τὰ καθήκοντά των. Διότι ὁ ἀριθμὸς τῶν ὀργάνων τῆς δημοσίας δυνάμεως, ὅσον καὶ ἂν εἶναι ἐξωγκωμένος, κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη εἶναι φανερὸν ὅτι εἶναι ἀνεπαρκὴς εἰς ἐμπέδωσιν, προστασίαν καὶ ἐξασφάλισιν τῆς εἰρήνης μεταξὺ τῶν πολιτῶν, ἂν ἡ συνδρομὴ τῆς κοινωνίας δὲν εἶναι εἰς πᾶσαν περίστασιν ἀνεπιφύλακτος. Δυστυχῶς ἐν τῷ παρελθόντι, ἀντὶ ἡ ἐνέργεια τῶν ὀργάνων τῆς δημοσίας δυνάμεως νὰ ἀσφαλίσῃ δι’ ἀνεπιφυλάκτου πρὸς αὐτὴν συμπαθείας τὴν ἄμεσον συνδρομὴν ἐκ μέρους τῆς κοινωνίας, κατώρθωσεν ὥστε νὰ συνεχίζηται καὶ σήμερον, μετὰ 80 ἐτῶν ἐλεύθερον βίον, ἡ ἐντύπωσις, ὅτι τὸ Κράτος εἶναι αὐθέντης, ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Κράτους εἶναι τύραννοι, κατὰ τῶν ὁποίων πᾶν μέσον ἀντιστάσεως, πᾶν μέσον πρὸς παρακώλυσιν τῆς ἐξασκήσεως τῶν καθηκόντων των εἶναι ἐπιτετραμμένον· ἐθεωρεῖτο μάλιστα τοῦτο καὶ ἀνδρεία. Δύναμαι νὰ βεβαιώσω καὶ πάλιν τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ ἀντίληψις τῆς παρούσης Κυβερνήσεως εἶναι ἐντελῶς διάφορος, ὅσον ἀφορᾷ αὐτὰ τὰ θέματα, καὶ ὅτι θέλομεν καταβάλει πᾶσαν προσπάθειαν, ἐξασκοῦντες ὅλην τὴν ἐκ τῶν νόμων ἀπορρέουσαν δύναμιν, ὅπως ἐμπνεύσωμεν εἰς ὅλα τὰ ὄργανα τῆς δημοσίας δυνάμεως, εἰς ἐκεῖνα ἐξ αὐτῶν, τὰ ὁποῖα δὲν ἐμπνέονται ἀπὸ τοιαύτας ἀρχάς, αὐτὰς τὰς ἀρχάς, τὰς ὁποίας ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον ὑμῶν. (Χειροκροτήματα).

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θανόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Καραλάρ.

§113Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπεθύμουν, κύριοι Βουλευταί, νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ ἐπερωτήσεώς τινος, ἐὰν δὲν ἐλάμβανον ἀφορμὴν ἐκ μιᾶς ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Καραλὰρ καὶ ἂν δὲν ἠσθανόμην τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐκφράσω τὰς εὐχαριστίας μου πρὸς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὸν ζῆλον καὶ τὴν προθυμίαν, μεθ’ ἧς ἀνέλαβε νὰ ὑποστηρίξῃ ὄντως τὰ καταπατούμενα δίκαια τῶν κατοίκων αὐτῶν. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἀποδοκιμάσω τὴν ἐνέργειαν τοῦ Νομάρχου Τρικκάλων ὡς καὶ αὐτοῦ τοῦ κ. Εἰσαγγελέως Καρδίτσης. Καὶ τὴν μὲν τοῦ κ. Νομάρχου, διότι μόλις καὶ μετὰ βίας καὶ μετ’ ἐπανειλημμένας τηλεγραφικὰς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ διαταγὰς κατώρθωσε νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου χωρὶς οὐδὲν νὰ πράξῃ, οὐδὲν νὰ ἐνεργήσῃ, οὐδεμίαν νὰ καταβάλῃ προσπάθειαν πρὸς συμβιβασμὸν τῶν διισταμένων. Ἠρκέσθη μόνον, κύριοι Βουλευταί, νὰ συστήσῃ εἰς τοὺς ἀτυχεῖς ἐκείνους κολλήγας, ὅπως συντάξωσι τὰ ἐπονείδιστα ἐκεῖνα κολληγικὰ συμβόλαια. Καὶ δὲν ἐγνώριζεν ὁ Νομάρχης τὰς διεπούσας ἐν ταῖς κολληγικαῖς περὶ ἀγροληψίας συμβάσεσι νομικὰς διατάξεις, καθ’ ἃς μόνον μέχρι τῆς 15 Αὐγούστου ἑκάστου ἔτους συντάσσονται τὰ τοιούτου εἴδους κολληγικὰ συμβόλαια, ὁπότε παρελθούσης τῆς προθεσμίας ταύτης, καὶ ἐὰν δὲν προηγήθησαν κοινοποιήσεις ἐξωδίκων εἰδοποιήσεων καὶ διαμαρτυριῶν μέχρι τῆς 15 Αὐγούστου, ἀπόλλυσιν ὁ ἰδιοκτήτης κατὰ παγίαν νομολογίαν καὶ τὸ δικαίωμα ἐγέρσεως ἀγωγῆς περὶ ἐξώσεως; Ἀλλὰ καὶ δὲν ἔπρεπεν ὁ Νομάρχης νὰ συστήσῃ εἰς τὸν σκληρὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ ἰδιοκτήτου τοῦ Καραλὰρ καὶ ἐπιδείξῃ εἰς αὐτὸν τὸν νόμον, ὅπως τέλος πάντων μὴ παρέρχηται ἡ πολύτιμος ἐποχὴ τῆς καλλιεργείας τῶν ὀψίμων καρπῶν, καὶ ἐπιτρέψῃ τὴν καλλιέργειαν εἰς τοὺς δυστυχεῖς ἐκείνους χωρικούς; Βεβαίως! Καὶ βεβαίως, κύριοι Βουλευταί, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ τοῦ εὐνοουμένου τοῦ ἰδιοκτήτου, τρὶς θὰ κατήρχετο, ὡς πέρυσιν ἔπραξεν, ὁπότε νουθετῶν, συμβουλεύων, παραπείθων καὶ διάφορα ὑποσχόμενος κατώρθωσε νὰ πείσῃ τοὺς ἀτυχεῖς ἐκείνους χωρικοὺς νὰ ἐγκαταλείψωσι τὰς στέγας των καὶ ὡς ἄλλοι Ἀθίγγανοι οἱ ἀτυχεῖς ἐκεῖνοι Θεσσαλοὶ ἀγρόται ἐν μέσῳ ἀνηκούστων ταλαιπωριῶν καὶ ἀλλεπαλλήλων θανάτων προσφιλῶν μελῶν τῶν οἰκογενειῶν των λόγῳ τοῦ βαρυτάτου χειμῶνος νὰ περιτρέχωσιν ἀνὰ τὰς Θεσσαλικὰς πεδιάδας ζητοῦντες γαίας καὶ πρὸ παντὸς στέγην. Τί δὲ νομίζετε ὅτι ἀπέγινε τὸ χωρίον ἐκεῖνο; Κατεστράφησαν αἱ οἰκίαι καὶ ἠροτριάθησαν τὰ οἰκόπεδα ὡς ἄλλη τῶν ἀρχαίων χρόνων Τροία, ἐνῷ ὁ ἄθλιος ἐκεῖνος ἰδιοκτήτης Νέρων τῶν νεωτάτων χρόνων ἐθεᾶτο τὸ ἀπάνθρωπον αὐτὸ θέαμα ἀπὸ τοῦ μεγαλοπρεποῦς κονακίου του. Δὲν ἠρκέσθη δὲ μέχρις αὐτοῦ! Οὐδὲ καὶ αὐτὰ τὰ ἱερὰ ἐσεβάσθη ὁ βέβηλος ἐκεῖνος, διότι καὶ αὐτὸν τὸν ἱερὸν ναὸν τοῦ χωρίου ἐπεχείρησε νὰ κατακρημνίσῃ, καὶ θὰ τὸν κατεκρήμνιζεν, ἂν δὲν ἀνθίσταντο εἰς τοῦτο οἱ ἐργάται, τὸ σχολεῖον δὲ καὶ τὰ ἐκκλησιαστικὰ οἰκήματα κατεκρήμνισε. Κατ’ αὐτοῦ κυρίως ἔπρεπεν ἀπὸ πέρυσι νὰ στραφῇ καὶ ἡ ἔντονος ἐνέργεια τοῦ εἰσαγγελέως Καρδίτσης καὶ ὄχι νὰ ἐνεργῆται ἡ ἀπηνὴς καὶ ἐκ προκαταλήψεως κατὰ τῶν χωρικῶν καταδίωξις, ὡς συνέβη καὶ ἔπραξεν ἐν Μάρκῳ, ἐν Βλοχῷ καὶ ἐν Καραλάρ, τοὺς προσελθόντας τοῦ ὁποίου πολίτας καὶ ζητήσαντας τὴν προστασίαν του ἀπέπεμψεν ἐλεεινότατα καὶ ἠπείλησεν ὅτι θὰ ἀποστείλῃ εἰς τὰς φυλακὰς πάντα ὅστις ἤθελε τολμήσει νὰ καλλιεργήσῃ καὶ μίαν ἔστω σπιθαμὴν γῆς. Ἐπ’ αὐτῶν ὅλων τῶν θεσσαλικῶν διαφορῶν θὰ συνίστων τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως; ἐκεῖ ἀκριβῶς, ὅπου ὑπερεξεχείλισε τὸ ποτήριον τῶν πιέσεων καὶ ἐκβιάσεων, ὅπως λάβῃ σύντονα καὶ προστατευτικὰ μέτρα, διότι βεβαιωθῆτε ὅτι θὰ εὑρεθῶμεν ὄχι πλέον πρὸ πανθεσσαλικῆς, ὡς πέρυσιν, ἐξεγέρσεως, ἀλλὰ πρὸ ἀγρίας ἐσωτερικῆς ἐπαναστάσεως.

§114Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Μοὶ παρέσχεν ἀφορμὴν ἡ πρό τινος διαβιβασθεῖσα ἀναφορὰ τῶν κατοίκων Καραλαρίου, ὅπως ἐν πάσῃ συντομίᾳ, φειδόμενος τοῦ πολυτίμου χρόνου, παρουσιάσω πρὸς ὑμᾶς, ἀξιότιμοι συνάδελφοι, μίαν καὶ μόνον εἰκόνα τῆς καταστάσεως, ἥτις ἐδημιουργήθη ἐν τῇ χώρᾳ ἐκείνῃ, καταστάσεως δημιουργηθείσης ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐκ τῆς ἀστοργίας, δύναμαι νὰ εἴπω, τῶν ἑκάστοτε μέχρι τοῦδε Κυβερνήσεων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐκ τῆς ἀκατονομάστου ἀπληστίας τοῦ πλείστου μέρους τῶν ἰδιοκτητῶν. Θὰ σᾶς παρουσιάσω εἰκόνα τῆς καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ χώρα ἐκείνη, περὶ τῆς ὁποίας ἐὰν ἐμερίμνων οἱ ἑκάστοτε ἰθύνοντες, ἤθελε καταστῆ ὁ ἀληθὴς σιτοβολὼν τῆς Ἑλλάδος, ἤθελε καταστῆ ἡ χώρα ἐκείνη, ἥτις ἠδύνατο νὰ διαθρέψῃ σύμπασαν τὴν Ἑλλάδα καὶ τὸν ἔξω ἀκόμη Ἑλληνισμόν. Ἐπειδή, κύριοι συνάδελφοι, τινὲς ἐξ ὑμῶν δὲν ἔλαβον τὸν καιρὸν νὰ μελετήσωσι τὰ τῆς καταστάσεως ἐκεῖ, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἐκθέσω τί κρατεῖ ἐκεῖ, ἵνα ἀντιληφθῆτε καὶ τὴν αἴτησιν, ἥτις διεβιβάσθη πρὸς τὴν διπλῆν Ἀναθεωρητικὴν Βουλήν. Μίαν μόνον φάσιν τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος θὰ σᾶς ἀπεικονίσω ἐκ τῶν σχέσεων μεταξὺ ἰδιοκτητῶν καὶ κολληγῶν. Αἱ σχέσεις αὗται βασίζονται εἰς τὰ ἔθιμα τὰ ἰσχύοντα ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς πρὸ τῆς προσαρτήσεως τῆς Θεσσαλίας, καὶ εἰς ἰδιαιτέρας συμβάσεις, αἱ ὁποῖαι συνήφθησαν ἀπὸ τοῦ χρόνου τῆς προσαρτήσεως καὶ ἐντεῦθεν μέχρι σήμερον. Καί, ἂν αἱ σχέσεις αὗται ἐρρυθμίζοντο ὅπως τὸ ἔθιμον ἐρρύθμιζεν αὐτάς, δὲν θὰ μὲ ἐβλέπετε παρερχόμενον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, διότι θὰ ἦτο ἡ ποθουμένη ὑπὸ τῶν ἀγροτῶν αὐτῶν κατάστασις, ἀλλὰ συνέπεσε διάφοροι πιέσεις, διάφοροι αἰτίαι νὰ ἄρωσιν ἀπὸ τοὺς καλλιεργητὰς ἐκείνους ὅλα τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα εἶχον, καὶ οὕτω νὰ συνιστῶνται συμβόλαια, εἰς τὰ ὁποῖα ὑποχρεοῦται ὁ κολλήγας, οὐδέποτε δὲ ὁ ἰδιοκτήτης, οὐδέποτε δὲ ὁ ἐνοικιαστής τοῦ ἰδιοκτήτου. Ὁ κολλήγας ὑποχρεοῦται μέχρι τοῦ νὰ στείλῃ τὴν ἀδελφήν του, τὴν γυναῖκά του εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτοῦ τοῦ αὐθέντου του, διότι οὕτω τὸν ὀνομάζουσιν ἀκόμη.

§115ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τίνα ὑπηρεσίαν;

§116Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ὑπηρεσίαν τοῦ κονακιοῦ, ὑπηρεσίαν ἀτομικήν, νὰ πλύνῃ τὰ ἐνδύματα αὐτοῦ, νὰ τὸν ὑπηρετήσῃ προσωπικῶς, καὶ δὲν ἐπιτρέπεται οὔτε νὰ συνοδεύῃ τις τὴν ἀδελφήν του, οὔτε νὰ ἀρνηθῇ εἰς τὴν τοιαύτην ἀπαίτησιν τοῦ ἰδιοκτήτου, διότι ἀμέσως ἐφαρμόζεται κατ’ αὐτοῦ ἀρνουμένου ὁ νόμος περὶ ἐξώσεως δυστροπούντων ἐνοικιαστῶν, εἰς τὸν ὁποῖον ὑπάγουσιν ὅλας τὰς πολιτικὰς αὐτὰς σχέσεις μεταξὺ ἰδιοκτήτου καὶ κολλήγου, καὶ δύναμαι νὰ εἴπω μάλιστα ὅτι κυριωτέρα ἀφορμὴ εἰς τὴν ἐξέγερσιν τοῦ ἀγροτικοῦ ἐκεῖ κόσμου ἐδόθη ἀπὸ τὰ Δικαστήρια, τὰ ὁποῖα ἠθέλησαν ἓν ζήτημα μεγίστου κοινωνικοῦ ἐνδιαφέροντος νὰ τὸ ὑπαγάγωσιν ὑπὸ τὰς ξηρὰς διατάξεις τοῦ νόμου αὐτοῦ. Σχέσιν, τὴν ὁποίαν καὶ αὐτὸς ὁ Ἄρειος Πάγος καθώρισεν ὡς ἑταιρείαν, ἠθέλησε τὸ Δικαστήριον νὰ τὴν χαρακτηρίσῃ ὡς μίσθωσιν, διότι, ὡς εἶπεν, οὕτως ἐξάγεται ἐκ τῶν διατάξεων τοῦ Corpus juris civilis· τὴν ὠνόμασαν λοιπὸν μίσθωσιν καὶ ἐντὸς ἓξ ἡμερῶν ὁ κολλήγας εἶναι ὑπόχρεος νὰ ἀπέλθῃ τῆς οἰκίας του ἐν οἱᾳδήποτε ὥρᾳ τοῦ ἔτους, εἴτε θέρους, εἴτε χειμῶνος, εἴτε ἀνοίξεως, εἴτε φθινοπώρου. Ἐκ τῆς τοιαύτης καταστάσεως ἐδημιουργήθη ὁ ἑξῆς ὅρος συμβάσεως μεταξὺ τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου αὐτοῦ ὡς καὶ ἄλλων χωρίων καὶ τῶν ἰδιοκτητῶν· ὑποχρεοῦται ὁ κολλήγας νὰ καλλιεργῇ κατ’ ἔτος τὴν ἔκτασιν, τὴν ὁποίαν θὰ τῷ παραδώσῃ ὁ ἰδιοκτήτης, ἂν θέλῃ νὰ τῷ παραδώσῃ, εἴτε ἐξ 20 στρεμμάτων εἴτε ἐκ 30 στρεμμάτων. Ὁ χρόνος τῆς μισθώσεως ὁρίζεται συνήθως εἰς πέντε ἢ ἑπτὰ ἔτη· καί, ἐνῷ δὲν λήγει, δύναται ὁ ἰδιοκτήτης νὰ μὴ ἀναγνωρίσῃ τὸν κολλήγαν κατὰ τὸ δεύτερον ἔτος, λέγων αὐτῷ ὅτι δὲν τῷ παρεδόθη ἡ χρῆσις τοῦ μισθίου, διότι, ἐὰν ἐκαλλιέργησε πέρυσι μίαν ἔκτασιν, ἔπρεπε νὰ τὴν παραδώσῃ ἐκ νέου ἐφέτος, καί, ἀφοῦ δὲν τῷ παρεχωρήθη ἡ χρῆσις, δὲν ἐπιτρέπει εἰς αὐτὸν νὰ καλλιεργήσῃ. Ποιεῖ ταῦτα ὁ ἰδιοκτήτης, ἵνα ἐξαναγκάσῃ τὸν κολλήγαν νὰ συντάξῃ συμβόλαιον ὑπὸ ἐπαχθεστάτους ὅρους, οὐδέποτε δὲ δικαστικαὶ Ἀρχαὶ ἐπελήφθησαν ἐπὶ αἰτήσεων, τὰς ὁποίας ἐπέδοσαν εἰς αὐτὰς οἱ πολῖται, οἱ ἀγρόται, πάντοτε ὅμως ἐπελήφθησαν ἐπὶ αἰτήσεων ἢ μηνύσεων, ὡς τὰς ἐχαρακτήρισαν, τὰς ὁποίας ἐπέδωκαν οἱ ἰδιοκτῆται ἢ οἱ ἐκμισθωταὶ αὐτῶν, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν αἰτήσεων αὐτῶν πᾶν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ λύσῃ ἓν πολιτικὸν Δικαστήριον, χωρὶς νὰ ἐξετάσωσιν ὑπὸ ποίαν μορφὴν παρουσιάζεται, τὸ ἀνήγαγον εἰς τὸ ἄρθρον 205 Π. Ν., δηλ. εἰς τὴν αὐτοδικίαν, καὶ ἐντὸς ὀκτὼ ἡμερῶν πάντοτε δι’ ἀπ’ εὐθείας κλήσεως ἤγοντο πλεῖστοι ὅσοι τῶν χωρικῶν πρὸ τοῦ Δικαστηρίου, καὶ δὲν ὑπάρχει χωρικός, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἐσύρθη, ἵνα δώσῃ λόγον δι’ ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον διέπραττον αὐταὶ αἱ Ἀρχαί, δι’ ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον διέπραττον αὐτοὶ οἱ ἰδιοκτῆται. Τί συνέβη, Κύριοι, εἰς ἓν χωρίον Ἁγίου Μάρκου; Τοὺς ὑπεχρέωσε διὰ τοιούτων μέσων ὁ ἐνοικιαστής, καὶ ὀφείλω ἐν τῷ μεταξὺ νὰ κάμω μίαν ἐξαίρεσιν, ὅτι τὸ πλεῖστον μέρος τῶν ἰδιοκτητῶν ἐσεβάσθη τὰ δικαιώματα τῶν ἀγροτῶν, ἀλλ’ οἱ ἰδιοκτῆται ἐξεμίσθωσαν τὰ κτήματά των εἰς ἐνοικιαστάς, οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν νὰ βγάλουν καὶ ἀπὸ τὴν μυῖγα ξύγγι, δηλ. νὰ ἐκμεταλλευθῶσι πᾶν ὅ,τι ἠδύναντο ἀπὸ τῆς τοιαύτης καταστάσεως, καὶ οὕτως οἱ τὸ περισσότερον δημιουργήσαντες τὴν κατάστασιν αὐτὴν εἶναι οἱ ἐνοικιασταί. Λοιπὸν οἱ ἐνοικιασταὶ οἱ τοιούτου εἴδους συνεφώνησαν μετὰ τῶν χωρικῶν τοῦ χωρίου Ἁγίου Μάρκου τῆς Καρδίτσης καὶ μεταξὺ τῶν ἄλλων ὅρων ἔχουσι θέσει· σᾶς δίδομεν ἀγροὺς πρὸς καλλιέργειαν, ὅταν θέλωμεν καὶ κατ’ ἀρέσκειάν μας! Ἂν νομίζητε ὅτι δύναται νὰ σταματήσῃ εἷς τοιοῦτος ὅρος καὶ ἂν δὲν πρέπῃ νὰ εἰποῦν αἱ Ἀρχαὶ ὅτι τὸν πετοῦμεν αὐτὸν τὸν ὅρον! Τοὺς ὥρισαν λοιπὸν ὅλον τὸ χωρίον νὰ καλλιεργήσῃ ὡρισμένην ἔκτασιν. Ὑπῆρχε μία ἔκτασις μικροτέρα ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἐκαλλιέργουν ἀφ’ ὅτου ἐγεννήθησαν· ἡ ἔκτασις αὕτη ἐξετασθεῖσα χημικῶς ἀπεδείχθη ὅτι εἶναι ἐντελῶς μὴ παραγωγική, ἐπὶ πλέον δὲ κατὰ τὸν χειμῶνα πάντοτε καταλαμβάνεται ὑπὸ ὑδάτων, ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ σταθῇ οἱονδήποτε ἔργον ἢ καλλιέργεια, ἐπὶ πλέον δὲ, καὶ ἂν φυτρώσῃ ὁ σπόρος, δὲν παράγει τίποτε. Τοῦτο ἀπέδειξαν χημικαὶ ἀναλύσεις. Ἀλλά, ἐπειδὴ καλύπτεται ἡ ἔκτασις αὕτη ἀπὸ νερά, οἱ ἐνοικιασταὶ ἠθέλησαν νὰ τοὺς παραπέμψωσιν ἐκεῖ νὰ καλλιεργήσωσι, νὰ λάβωσι δὲ αὐτοὶ τὴν ἄλλην ἔκτασιν καὶ νὰ τὴν καλλιεργήσωσι δι’ ἰδίων ἀρότρων χάριν ὠφελείας των, καὶ οὕτως οἱ χωρικοὶ μένουσιν ἄνευ ἐργασίας καὶ ἄνευ οὐδενὸς πόρου ζωῆς. Εἰς τὸ Καραλὰρ τοὺς ἠμπόδισεν ὁ ἰδιοκτήτης νὰ καλλιεργῶσιν ἐπὶ τῷ ὅρῳ ὅτι δὲν τοῖς παρέδωκε τὴν χρῆσιν τοῦ μισθίου, ὁ δὲ εἰσαγγελεὺς κληθεὶς ὑπὸ τῶν χωρικῶν εἶπε: «δὲν δύναμαι νὰ ἐπεμβῶ ὑπὲρ ὑμῶν, διότι ναὶ μὲν ὑπάρχει σύμβασις τοιαύτη νὰ σᾶς δώσῃ ἔκτασιν νὰ καλλιεργήσητε, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον δὲν σᾶς ἔδωκε νὰ καλλιεργήσητε ἔχετε τὸ δικαίωμα ἀποζημιώσεως, ἀλλὰ δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἐμβῆτε εἰς τὸ κτῆμα καὶ νὰ καλλιεργήσητε. Αὐτὴ εἶναι ἡ δημιουργηθεῖσα κατάστασις, κύριοι συνάδελφοι, ἐν τῇ χώρᾳ ἐκείνῃ, μοὶ φαίνεται δὲ ὅτι ἐκ τῆς τοιαύτης ἀθλίας καταστάσεως ἠδύναντο αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις νὰ λάβωσι σύντονα μέτρα καὶ μέτρα ἐξασφαλιστικά, δὲν ἔλαβον ὅμως, καὶ οὕτω τὸ πρᾶγμα ἔφθασεν εἰς τὸ ἀπροχώρητον, ἀπέβη δὲ διὰ τὸν Θεσσαλὸν ἀγρότην ἡ ἐλευθερία, τὴν ὁποίαν κατέλιπον εἰς αὐτὸν ὡς ἱερὰν παρακαταθήκην οἱ πατέρες ἡμῶν ἐξαγοράσαντες αὐτὴν διὰ ποταμῶν αἱμάτων, δῶρον ἄδωρον, διότι, διὰ νὰ εἶναί τις ἐλεύθερος, πρέπει πρωτίστως, ἂν οὐχὶ νὰ εἶναι πλούσιος, νὰ ἔχῃ τουλάχιστον τὰ πρὸς τὸ ζῆν ἀναγκαῖα. Παρέπεται δὲ ἐκ τῆς τοιαύτης καταστάσεως καὶ ἡ οἰκονομικὴ στενοχωρία τοῦ Κράτους, ὅπερ οὕτω πτωχὸν δὲν δύναται νὰ ἐπιτελέσῃ τὸν ὕψιστον προορισμόν του, διότι, ὡς μαρτυρεῖ ἡ Ἱστορία, οὐδέποτε Κράτος πτωχὸν δύναται νὰ καταστῇ ἄξιον ἐθνικῆς ὑπάρξεως. Διερμηνεύων, κύριοι Βουλευταί, ταύτην τὴν στιγμὴν τὰς ἐλπίδας καὶ τὰς προσδοκίας τοῦ δεινοπαθοῦντος ἐκείνου λαοῦ ἀναμένω ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῆς ἀνορθώσεως, Κυβέρνησιν ποιουμένην συχνὰ χρῆσιν τῆς λέξεως ἀνόρθωσις, νὰ μὴ περιορισθῇ μόνον εἰς τὰς λέξεις, ἀλλὰ καὶ νὰ πραγματοποιήσῃ αὐτάς, νὰ εἶναι δὲ βεβαία ὅτι τότε καὶ πράγματι θὰ ὀνομασθῇ μεγάλη, διότι ὑπάρχει τὸ δόγμα ὅτι τὸ ἀληθὲς μεγαλεῖον καὶ ἡ δόξα τῶν ἐπιζητούντων τὴν εὐημερίαν τοῦ λαοῦ ἔγκειται εἰς τοῦτο, νὰ κατέλθῃ τις εἰς τὸν λαόν, ἐκ τοῦ ὁποίου ἀνῆλθε, νὰ μελετήσῃ τὰς ἀνάγκας του καὶ τὰς ἀρετάς του, καὶ ἐκείνας μὲν νὰ βελτιώσῃ, ταύτας δὲ νὰ θεραπεύσῃ.

§117ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ πρῶτος λαβὼν τὸν λόγον ἔντιμος συνάδελφος περιωρίσθη μόνον εἰς τὴν καθαρῶς διοικητικὴν ὄψιν τοῦ θέματος τὸ ὁποῖον ἔθιξε καὶ εἰς τὰ μέτρα ἅτινα ἔλαβε τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν. Ὁ δεύτερος τῶν ἐντίμων συναδέλφων ὡμίλησε γενικώτερον, θίξας καὶ τὸ μέρος τὸ καθαρῶς κυβερνητικόν, τὸ ἀναγόμενον εἰς τὰς πρὸς τὴν γενικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον τοῦτο μέρος ἁρμόδιος εἶναι νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον μέρος, τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν ἐνέργειαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, πάντες οἱ ἐκ Θεσσαλίας Βουλευταὶ γνωρίζουσιν ὅτι πάντοτε αἱ διοικητικαὶ Ἀρχαὶ ἐπεμβαίνουσι πρὸς λύσιν τῶν ἀναφυομένων τοιαύτης φύσεως ζητημάτων, συμφώνως πρὸς τὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου, ἀλλὰ καὶ ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς δικαιοδοσίας των. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν διέταξε μετὰ τόνου, ὁ ὁποῖος ἴσως εἶναι δυνατὸν νὰ χαρακτηρισθῇ ὑπερβολικός, προκειμένου περὶ παρεμβάσεως διοικητικῶν Ἀρχῶν...

§118Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία.

§119ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). ...εἰς ζητήματα, καθ’ ἃ ἀμφισβητοῦνται δικαιώματα ἰδιοκτησίας. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι τὸν τόνον τὸν ὁπωσδήποτε αὐστηρὸν εἰς τὴν γενομένην ἐνέργειαν ἔδιδεν αὐτὴ ἡ συνείδησις τοῦ Ὑπουργοῦ, θεωροῦντος ὅτι ἦτο δυνατὸν οὕτω νὰ ἐπιτευχθῇ συμβιβασμὸς μεταξὺ τῶν κολληγῶν καὶ τῶν ἰδιοκτητῶν, ὅτε μάλιστα αἱ ὑπάρχουσαι πληροφορίαι δὲν ἀπέδιδον ἐν τῷ συνόλῳ τὴν αἰτίαν τῶν φιλονεικιῶν καὶ ἀξιώσεων τῶν κολληγῶν, ἀλλ’ ἐπέρριπτον ἄδικον καὶ εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας. Τοιαύτην μάλιστα ἔκθεσιν ἔχω τοῦ Νομάρχου Τρικκάλων, τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσαν πάντες οἱ ἔντιμοι ἐκ Θεσσαλίας συνάδελφοι, ὅσοι μὲ ἐπεσκέφθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἐζήτησαν σχετικὰς πληροφορίας. Πρέπει δὲ νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ ὅτι ὅ τε νομάρχης Λαρίσης καὶ ὁ Τρικκάλων, μεταβάντες ἕκαστος εἰς τὴν περιοχὴν τῆς ἰδίας αὑτοῦ ἁρμοδιότητος, ἠδυνήθησαν διὰ τῆς πρώτης αὑτῶν ἐπισκέψεως νὰ ἐπιτύχωσι συμβιβασμὸν μεταξὺ καλλιεργητῶν καὶ ἰδιοκτητῶν· ἀλλὰ παραδόξως ἤρξατο μετὰ τὴν ἀναχώρησιν αὐτῶν νέα καὶ πάλιν διατάραξις. Διὰ νὰ μὴ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἀναγινώσκων ὅλην τὴν ἀλληλογραφίαν τὴν διαμειφθεῖσαν μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου καὶ τῶν ἄλλων ἐν Θεσσαλίᾳ Ἀρχῶν, περιορίζομαι νὰ δηλώσω ὅτι, ὡς πρὸς τὸ χωρίον Ἁγίου Μάρκου καὶ ὡς πρὸς τὸ χωρίον Σόμπρα καὶ ἄλλο ἀκόμη χωρίον, τοῦ ὁποίου δὲν ἐνθυμοῦμαι τὸ ὄνομα τὴν στιγμὴν αὐτήν, ὅτι κατὰ τὰς τελευταίας πληροφορίας ἐπετεύχθη καὶ πάλιν συμβιβασμὸς μεταξὺ ἰδιοκτητῶν καὶ καλλιεργητῶν. Ἀλλ’ εἶχε καταγγελθῆ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὅτι ὑπῆρχον ἐκεῖ καί τινες ῥαδιουργοῦντες τοὺς καλλιεργητάς, οὕτω δὲ εἰς τὸ χωρίον Σόμπρα καὶ Ἁγίου Μάρκου κατωρθώθη διὰ ῥαδιουργίας ἑνὸς καὶ μόνου νὰ διαλυθῇ ὁ συμβιβασμὸς καὶ νὰ ἐπέλθῃ νέα διατάραξις. Ἐν πάσῃ περιπτώσει αἱ ἐνέργειαι τοῦ Ὑπουργείου ὡς πρὸς τὴν λῆψιν μέτρων εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ μᾶς ἐπιτρέψωσι νὰ ἐλπίζωμεν ὅτι θὰ ἐπέλθῃ, δὲν λέγω, πλήρης διακανονισμὸς τῶν σχέσεων τῶν καλλιεργητῶν πρὸς τοὺς ἰδιοκτήτας, ὡς πρὸς τὴν καλλιέργειαν τῶν ἀμφισβητουμένων ἀγρῶν, διότι γνωρίζουσιν οἱ κ. κ. Βουλευταὶ ὅτι οἱ ἰδιοκτῆται παρημπόδισαν τὴν καλλιέργειαν ὀψίμων καὶ πρωίμων καρπῶν εἰς ὡρισμένας τινὰς ἐκτάσεις καὶ ἐμμένουσιν εἰς τὴν τοιαύτην ἀπόφασιν, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε αἱ πληροφορίαι ἡμῶν εἶναι ὅτι δι’ ἀμοιβαίων ὑποχωρήσεων ἐπετεύχθη ἐπὶ τοῦ παρόντος συμβιβασμός.

§120Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἐλάβετε τελευταίαν ἀπάντησιν διὰ τὸ χωρίον Ἁγίου Μάρκου;

§121ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὅτι ἐλπίζουσι συμβιβασμόν. Διότι δυστυχῶς εἰς τὸ χωρίον ἐκεῖνο, ἐνῷ κατωρθώθη νὰ πεισθῶσιν οἱ ἰδιοκτῆται εἰς συμβιβασμόν, τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ἐπρόκειτο νὰ ὑπογραφῇ ὁ συμβιβασμὸς ἢ νὰ ἀναγνωρισθῇ ὁπωσδήποτε, οἱ χωρικοὶ ἠξίωσαν νὰ συμπεριληφθῇ καί τις ἀγρότης, ὅστις ἀπὸ δύο ἐτῶν ἔχει ἀποβληθῆ πάσης καλλιεργείας καὶ τὸν ὁποῖον ἀπέκρουον οἱ ἰδιοκτῆται.

§122Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβές.

§123ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Αὐταὶ εἶναι αἱ πληροφορίαι τοῦ Ὑπουργείου. Τοῦτο δὲ τὸ τελευταῖον ἐπεισόδιον ἐπέφερε νέαν ῥῆξιν, ἀναμένω δὲ τὴν τελευταίαν ἀπάντησιν εἰς ὁδηγίας, τὰς ὁποίας ἔδωκα πρὸς τὰς Ἀρχάς, ἀλλ’ ἔχω διδόμενα μεταξὺ πληροφοριῶν τινων νὰ πιστεύω ὅτι θέλει ἐπιτευχθῆ καὶ ἐκεῖ ὁ συμβιβασμός.

§124ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐφ’ ὅσον ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἔχει τὴν τιμὴν νὰ διευθύνῃ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, δύναμαι νὰ βεβαιώσω αὐτὴν ὅτι δὲν θὰ περατωθῶσιν αἱ ἐργασίαι αὐτῆς πρὶν ἢ διὰ νόμου ῥυθμισθῶσι καὶ κανονισθῶσιν αἱ σχέσεις μεταξὺ τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν μεγάλων κτημάτων, τῶν τσιφλικίων, ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ τῶν καλλιεργητῶν, ὅπως ἀποκατασταθῶσιν αἱ σχέσεις αὗται εἰς τὸ καθεστώς, τὸ ὁποῖον ἐκράτει, εἴτε κατὰ γραπτὸν εἴτε κατ’ ἐθιμικὸν δίκαιον κατὰ τὸν χρόνον, καθ’ ὃν ἐγένετο ἡ προσάρτησις τῆς Θεσσαλίας (ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§125Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Κύριοι, δὲν πρόκειται σήμερον νὰ συζητήσω οὔτε θέλω νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν περὶ τῶν δικαιωμάτων τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ καλλιεργητῶν καὶ ποία ὑπῆρξεν ἡ κατάστασις τῆς ἀγροληπτικῆς σχέσεως ἅμα τῇ προσαρτήσει. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις, ὡς ἐδήλωσεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος αὐτῆς, θὰ φέρῃ τὰ ἀναγκαῖα νομοθετήματα, τότε ἐν πλάτει θὰ ἐκτεθῇ ποία ἦτο ἡ κατάστασις τῆς ἀγροληπτικῆς σχέσεως κατὰ τὴν προσάρτησιν τῆς Θεσσαλίας καὶ ποῖα ἦσαν τὰ δίκαια τῶν γεωργῶν, τὰ ὁποῖα ἀτυχῶς κατεπατήθησαν ὑπὸ τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ τῶν ἐνοικιαστῶν, πολλάκις δὲ συντρεχούσης καὶ τῆς ἐξουσίας.

§126ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§127Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Σήμερον εἰς ἓν μόνον ζήτημα θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν καὶ θὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐπεμβάσεως τῶν κατὰ τόπους Ἀρχῶν ἐπὶ τῶν μεταξὺ καλλιεργητῶν καὶ ἰδιοκτητῶν διαφορῶν. Λαμβάνων ἀφορμὴν ἐκ τῆς ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Καραλαρίου καὶ ἐξετάζων τὰ παράπονα αὐτῶν ἐν σχέσει μὲ τὰ παράπονα τῶν καλλιεργητῶν τῶν διαφόρων ἄλλων χωρίων καὶ μὲ τὴν ἐν γένει ἐπ’ αὐτῶν ἐνέργειαν τῶν διαφόρων δικαστικῶν καὶ διοικητικῶν Ἀρχῶν ἐν Θεσσαλίᾳ εὐλόγως ἤθελέ τις ἐρωτήσει τὴν Βουλήν, ἂν τῳόντι ὑπάρχει ἰσονομία ἐν Ἑλλάδι ἢ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ Συντάγματος εἶναι ἁπλῆ σκιὰ καὶ ἄγραφος χάρτης. Διότι ἀπὸ δεκαετίας, Κύριοι, πάντες οἱ Θεσσαλοὶ γενόμεθα μάρτυρες μιᾶς οἰκτρᾶς, οἰκτροτάτης καταστάσεως· βλέπομεν τοὺς ἰδιοκτήτας παρουσιαζομένους ἐνώπιον τῶν Ἀρχῶν καὶ διαμαρτυρομένους ὅτι δῆθεν ἀδικοῦνται ὑπὸ τῶν καλλιεργητῶν καὶ βλέπομεν ἐξ ἄλλου ὅλους τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν Ἀρχῶν νὰ προθυμοποιῶνται νὰ τοῖς παρέχωσι τὴν συνδρομήν καὶ τῆς ὁποίας συνδρομῆς πλειστάκις ποιοῦνται κατάχρησιν ἰδιοκτῆται καὶ ἐνοικιασταὶ μεταχειριζόμενοι ταύτην ὡς ἐκβιαστικὸν μέτρον, ἵνα ἐξαφανίσωσι καὶ σφαγιάσωσι τὰ δίκαια τῶν ἀγροτῶν· ἐνῷ τοὐναντίον ὁσάκις παρουσιάζονται οἱ κολλῆγαι καὶ παραπονοῦνται διὰ τὰς ἀδικίας τῶν ἰδιοκτητῶν, οἱ μὲν ἀντιπρόσωποι τῆς διοικητικῆς Ἀρχῆς προβάλλουσιν ἀμέσως τὴν ἀναρμοδιότητά των καὶ τοῖς δίδουσι τὴν στερεότυπον ἀπάντησιν: ἰδοὺ ἡ εἰσαγγελικὴ ἀρχή! Αἱ δὲ εἰσαγγελικαὶ Ἀρχαί, αἵτινες εἰς πᾶν παράπονον τῶν ἰδιοκτητῶν εὑρίσκουσι τὴν κατάλληλον εὐκαιρίαν νὰ ἐφαρμόσωσι κατὰ τῶν κολληγῶν ὅλας τὰς διατάξεις τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, εἰς τοὺς διαμαρτυρομένους κολλήγας καὶ ζητοῦντας τὴν προληπτικήν των ἐπέμβασιν κατὰ τῶν αὐθαιρεσιῶν τοῦ ἰδιοκτήτου, τί νομίζετε ὅτι ἀπαντῶσιν; Ἀπαντῶσιν ὡς ἀπήντησεν ὁ Εἰσαγγελεὺς Καρδίτσης εἰς τοὺς κατοίκους Καραλαρίου: «Κύριοι, τί νὰ σᾶς κάμωμεν ἡμεῖς; Δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπεμβῶμεν. Ναί, ἔχετε δίκαιον· ἀναγνωρίζομεν τὰ δίκαιά σας, ἅτινα διὰ τῶν ἀγροφυλάκων καὶ μπράβων ὁ ἰδιοκτήτης σᾶς τὰ καταπατεῖ, ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπεμβῶμεν. Ἰδοὺ τὰ Ἑλληνικὰ Δικαστήρια, ἰδοὺ αἱ ἑλληνικαὶ καλένδαι· πηγαίνετε νὰ ἐγείρητε ἀγωγὴν περὶ ἀποζημιώσεως»! Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις. Κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐννοοῦσιν οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἀρχῆς ἐκεῖ νὰ προστατεύωσι τὰ δίκαια τῶν καλλιεργητῶν καὶ νὰ προλαμβάνωσι τὰ κατ’ αὐτῶν ἀδικήματα. Καὶ θὰ ἐρωτήσῃ τις: πῶς συμβαίνει τὸ τοιοῦτον; Συμβαίνει ἐκ δύο λόγων, Κύριοι· ἐκ κακῆς ἀντιλήψεως τῶν πραγμάτων καὶ ἐκ προκαταλήψεως. Τυγχάνει ἐνίοτε οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν Ἀρχῶν νὰ εἶναι πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἐξ ἀδυναμίας, ἐὰν δὲν συντρέχωσιν ἄλλοι λόγοι, νὰ μὴ δύνανται νὰ ἐννοήσωσι τὴν πραγματικὴν κατάστασιν τοῦ δικαίου καὶ πολλάκις παρασύρονται ἐκ τοῦ περιβάλλοντος τοῦ κύκλου, εἰς ὃν ἀναστρέφονται. Διαρκῶς δὲ συναναστρέφονται τὴν τάξιν τῶν ἀριστοκρατῶν, ἥτις εἶναι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἡ τῶν ἰδιοκτητῶν, καὶ τί ἀκούουσι καθ’ ἡμέραν; κατηγορίας, βλασφημίας, ὕβρεις, ῥᾳδιουργίας καὶ τὰ παραπλήσια τούτοις κατὰ τῶν χωρικῶν! Καὶ οὕτω παρασυρόμενοι ἄκοντες γίνονται θύματα τοῦ ἀτομικοῦ συμφέροντος τῶν ἰδιοκτητῶν... Ὑπὸ τὸ κράτος λοιπὸν τοιούτων προκαταλήψεων καὶ εἰσηγήσεων, καί, ἐὰν διά τινας ἐξ αὐτῶν δὲν συντρέχῃ ἄλλος λόγος, ὡς προεῖπον, ἐνεργοῦσι πάντοτε κατὰ τῶν χωρικῶν. Ἡ ἐνέργεια δὲ αὕτη τῶν Ἀρχῶν ὑπῆρξεν ἀπὸ τῆ προσαρτήσεως τῆς Θεσσαλίας εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἡ κυριωτέρα ἀφορμὴ καὶ αἰτία, ἡ ὁποία ἐνέτεινε τὴν ἐχθρότητα μεταξὺ τοῦ κολλήγου καὶ τοῦ ἰδιοκτήτου καὶ ἐπήνεγκε τὴν μείωσιν τῶν δικαίων τῶν καλλιεργητῶν. Ἔρχονται αὐτοὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἀρχῆς πολλάκις διὰ τῶν ἐκνόμων ἐπεμβάσεων καὶ σκανδαλωδῶν ἐνεργειῶν αὐτῶν νὰ ῥίψωσιν ἔλαιον εἰς τὴν πυράν, ἀντὶ νὰ καθησυχάσωσι τὰ πράγματα. Πολλάκις δὲ θέλοντες νὰ δικαιολογήσωσι τὴν ἔκνομον καὶ αὐθαίρετον ἐνέργειάν των ἢ τὴν ἀσυγχώρητον ἀδράνειάν των ἐνώπιον τῶν προϊσταμένων αὐτῶν Ἀρχῶν φαντάζονται καὶ ὑπαινίσσονται τὴν ὕπαρξιν ῥᾳδιουργιῶν, πολιτικῶν ἐκμεταλλεύσεων καὶ δημοκοπιῶν εἰς τὴν δικαίαν ἐξέγερσιν τοῦ Θεσσαλοῦ ἀγρότου. Βεβαιῶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι οὐδεὶς σήμερον δημοκόπος εἰς βάρος τῶν γεωργῶν τῆς Θεσσαλίας ὑπάρχει· μόνον συνήγοροι τῶν καταπατουμένων τῶν δικαίων ὑπάρχουσιν. Ἐὰν ὑπάρχῃ τις ὁ δημοκόπος, αὐτὸς εἶναι ὁ αἴσχιστος προδότης τῆς πατρίδος ἐν τοιούτῳ σπουδαίῳ ζητήματι συνταράσσοντι ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Μία εἶναι ἡ ἀλήθεια, ὅτι σήμερον ὁ Θεσσαλικὸς λαὸς πάσχει, μετ’ αὐτοῦ δὲ πάσχει ὁλόκληρος ἡ γεωργία καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ σύντονος μέριμνα ὑπὲρ αὐτῶν. Ἀλλὰ, ἐννοεῖτε, ὅτι αἱ Ἀρχαὶ δικαιολογούμεναι λέγουσιν ὅτι ἐξεγείρονται οἱ χωρικοὶ ὑπὸ τοῦ Α, ὑπὸ τοῦ Β, λησμονοῦσι δέ, ὅτι ἡ κυρία ἀφορμὴ τῆς τοιαύτης καταστάσεως εἶναι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον αἱ ἐνέργειαι αὐτῶν. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, πρὶν καταστρέψω τὸν λόγον, θὰ ὑποβάλω θερμὴν παράκλησιν πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, τοὺς ὁποίους διακρίνει πνεῦμα ἀμεροληψίας καὶ δικαιοσύνης, ὅπως συστήσωσιν εἰς τὰς ἁρμοδίας Ἀρχὰς, μέχρις οὗ ληφθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, τὴν ὁποίαν προανήγγειλε διὰ τῶν δηλώσεως ταύτην τὴν στιγμήν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ δι’ ἣν ὁ Θεσσαλικὸς λαὸς θέλει εὐγνωμονεῖ, καὶ ἀρθῇ ἡ δουλικὴ κατάστασις ἐν τῇ καλλιεργείᾳ τῆς Θεσσαλικῆς γῆς, ὅπως σπεύσωσι καὶ συστήσωσιν εἰς τὰς κατὰ τόπους Ἀρχὰς, ἵνα, ὁσάκις παρουσιάζονται διαφοραὶ μεταξὺ ἰδιοκτητῶν καὶ κολληγῶν, κρίνωσι μὲ τὸ αὐτὸ πνεῦμα δικαιοσύνης καὶ τὰ παράπονα τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ τὰ παράπονα τῶν κολληγῶν, διὰ νὰ μὴ λέγηται ὅτι ἐν Ἑλλάδι δὲν ὑπάρχει ἰσοπολιτεία. (Χειροκροτήματα).

§128ΕΥΘ. ΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ ὑψώσω καὶ ἐγὼ τὴν φωνήν μου ὑπὲρ τῶν καταπατουμένων δικαίων τοῦ Θεσσαλικοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ, ἅτινα ἐν πλάτει ἀνέπτυξαν οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες συνάδελφοί μου. Εἰδικῶς δὲ προστίθημι, ὅτι ἐν τῷ χωρίῳ Καρκλὰρ τοῦ δήμου Κιερίου ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ ἰδιοκτήτου τοῦ χωρίου τούτου δὲν ἐπιτρέπει εἰς τοὺς καλλιεργητὰς νὰ καλλιεργήσωσι γαίας διὰ τὴν σπορὰν τῶν ὀψίμων καρπῶν, ἐὰν προηγουμένως δὲν συντάξωσι κολληγικὰ συμβόλαια μὲ ὅρους ἐπαχθεστάτους, καὶ ἕνεκα τούτου παραμένουσιν οἱ χωρικοὶ οὗτοι ἄνευ ἐργασίας. Ἐπίσης δὲ ἐν τῷ χωρίῳ Ἁγίου Μάρκου τοῦ δήμου Τιτανίου, ὅπως ἐξέθηκε καὶ ὁ ἀξιότιμος κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, μετὰ τῶν ἐνοικιαστῶν καὶ τῶν καλλιεργητῶν ὑπάρχει, Κύριοι, ἡ διαφορὰ, ὅτι, ἐνῷ κατὰ τριετίαν ὑπάρχουσιν ὡρισμέναι γαῖαι ἀπὸ ἀμνημονεύτων ἐτῶν, τὰς ὁποίας καλλιεργοῦσιν οἱ χωρικοί, ἐφέτος ἠθέλησαν νὰ καλλιεργήσωσιν οὗτοι τὴν προσδιωρισμένην θέσιν, ἀλλ’ οἱ ἐνοικιασταὶ ἔσπευσαν καὶ ἐνῳκίασαν τὴν θέσιν ταύτην ὡς λιβάδιον, ἵνα ἀσφαλῶς καρπωθῶσι περισσότερον καὶ ἠρνήθησαν νὰ ἐπιτρέψωσιν εἰς τοὺς χωρικοὺς νὰ καλλιεργήσωσι τὴν θέσιν ἐκείνην, ἣν ἀνέκαθεν ἐκαλλιέργουν· ὑπέδειξαν δὲ εἰς τοὺς χωρικοὺς νὰ καλλιεργήσωσιν ἄλλην θέσιν, ἥτις, πλὴν τοῦ ὅτι εἶναι κατὰ τὸ ἥμισυ σχεδὸν μικροτέρα τῆς θέσεως ἐκείνης, ἣν ἀνέκαθεν ἐκαλλιέργουν, ἐνῷ τουτέστιν ἡ θέσις, τὴν ὁποίαν ἐκαλλιέργουν, ἀποτελεῖται ἐξ 6,000 στρεμμάτων, ἡ νέα θέσις, τὴν ὁποίαν παρεχώρησαν πρὸς αὐτοὺς πρὸς καλλιέργειαν, ἀποτελεῖται ἀπὸ 3,000 στρέμματα. Πλὴν δὲ τούτου ὑπάρχει μεταξὺ αὐτῶν καὶ μία ἄλλη μεγάλη διαφορὰ, ὅτι ἡ θέσις ἡ νέα, τὴν ὁποίαν τοῖς ὑπέδειξαν, καταπατεῖται κατὰ τὸ ἥμισυ σχεδὸν ὑπὸ τῶν ὑδάτων, ἀφοῦ καὶ σήμερον δὲν δύναται νὰ καλλιεργηθῇ. Ἐρωτῶ λοιπὸν ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταί· εἶναι δίκαιον αὐτό, τὸ ὁποῖον πράττουσιν οἱ ἐνοικιασταὶ εἰς τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς χωρικοὺς εἰς στιγμὴν μάλιστα, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἑτοιμάσωσι τὰς γαίας των καὶ σπείρωσιν ἐν καιρῷ δι’ ὀψίμων καρπῶν, ἵνα ἐξοικονομήσωσι τὸν ἐπιούσιον ἄρτον; Ἐπίσης ἐν τῷ χωρίῳ Βλοχῷ τοῦ δήμου Τιτανίου ἠθέλησαν οἱ χωρικοὶ νὰ καλλιεργήσωσι γαίας δι’ ὀψίμους καρπούς. Καίτοι μεταξὺ τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ τῶν καλλιεργητῶν δὲν ὑπῆρχον συμβόλαια κολληγικά, ἐν τούτοις ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ χωρίου τούτου παρεπονέθη δι’ ἀναφορᾶς του πρὸς τὰς Ἀρχὰς, αἵτινες ἀπέστειλαν ἐφίππους χωροφύλακας, οἱ ὁποῖοι μεταβάντες ἐν τῷ εἰρημένῳ χωρίῳ ἠμπόδισαν τοὺς χωρικοὺς νὰ καλλιεργήσωσιν. Ἠναγκάσθησαν δὲ οὕτως οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Βλοχοῦ τοῦ δήμου Τιτανίου νὰ σταματήσωσι τὴν καλλιέργειαν, καὶ οὕτω παρέρχεται ὁ καιρός, χωρὶς νὰ γνωρίζωσι πόθεν θὰ ἐξοικονομήσωσι τὸν ἐπιούσιον ἄρτον. Ἐρωτῶ ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταί, τί θὰ γίνωσι τόσαι οἰκογένειαι, δύο χιλιάδες ἄνθρωποι, τῶν ἀνωτέρω τριῶν χωρίων, ἐὰν οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ δὲν λάβωσι τὰ δέοντα μέτρα; Βεβαίως δὲν πρέπει νὰ θαυμάσωμεν, ἀλλ’ οὔτε καὶ νὰ ἐκπλαγῶμεν, ἐὰν ὅλοι αὐτοὶ οἱ χωρικοὶ μεταναστεύσωσιν εἰς Ἀμερικήν. Ἔχω ὅμως δι’ ἐλπίδος ὅτι οἱ ἀξιότιμοι κ. Ὑπουργοὶ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς Δικαιοσύνης θέλουσι σπεύσει νὰ λάβωσι τὰ δέοντα μέτρα, ὅπως ἐπιτραπῇ εἰς αὐτοὺς ἡ καλλιέργεια τῶν ἀγρῶν.

§129Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Καὶ ἐντεῦθεν ὀφείλω νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην μου πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰς δηλώσεις, τὰς ὁποίας πρὸ ὀλίγου ἔκαμε, δὲν θὰ ἐλάμβανον δὲ τὸν λόγον, ἐὰν δὲν εἶχον νὰ ὑποβάλω ἔγκλησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Κύριοι Βουλευταί· ἐλέχθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος, καὶ εἶναι ἀληθές, ὅτι οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Βλοχοῦ τῆς ἐπαρχίας Καρδίτσης πρό τινος χρόνου ἤρχισαν τὴν καλλιέργειαν τῶν γαιῶν κατὰ τὰ ἀνέκαθεν κρατοῦντα, παρέλειψαν μόνον νὰ ἐρωτήσωσι τὸν ἐνοικιαστὴν τοῦ τσιφλικίου, κυρίως διότι οὗτος ἀπουσίαζεν εὑρισκόμενος εἰς ἄλλα τσιφλίκια, τὰ ὁποῖα ἐπίσης ἔχει ἐνωκιασμένα· ὁ δὲ εἰσαγγελεὺς Καρδίτσης, κατόπιν ἀναφορᾶς τοῦ ἐνοικιαστοῦ τούτου καὶ μηνύσεως ἐπὶ αὐτοδικίᾳ δῆθεν, ὄχι μόνον ἰσχυρὰν στρατιωτικὴν δύναμιν ἀπέστειλεν εἰς τὸ χωρίον, παραμένουσαν διαρκῶς ἐκεῖ εἰς βάρος τῶν χωρικῶν, ἵνα ἐμποδίζῃ τὴν καλλιέργειαν, ἀλλὰ καὶ εἰς δίκην δι’ ἀπ’ εὐθείας κλήσεως εἰσήγαγεν αὐτούς. Τί θὰ προκύψῃ ἐκ τῆς δίκης ταύτης εἶναι ἄδηλον· ὀφείλω μόνον νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι ὁ πρόεδρος τοῦ Πλημμελειοδικείου Καρδίτσης εἶναι τσιφλικιοῦχος ἐν Τρικκάλοις· διὰ τὸν κ. εἰσαγγελέα ὅμως Καρδίτσης ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι οὗτος ἐξ ὑπερβάλλοντος ἴσως ζήλου παρέβη τὰ καθήκοντά του, καθόσον διὰ τῆς ἐξουσίας, τὴν ὁποίαν, εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ νόμος χορηγεῖ εἰς τοὺς εἰσαγγελεῖς, ἐπροστάτευσε δικαιώματα οὐδαμῶς προσβληθέντα. Ἀφοῦ οὔτε οἱ καλλιεργηταὶ ἦσαν ξένοι, οὔτε ἐπεχείρησαν οὗτοι νὰ καλλιεργήσωσι γαίας ἄλλας, εἰμὴ τὰς ἀπ’ αἰώνων καλλιεργουμένας ὑπ’ αὐτῶν, ὁ εἰσαγγελεὺς δὲν ὤφειλε νὰ προστατεύσῃ κατὰ τοιοῦτον μάλιστα τρόπον τὴν ἰδιοτροπίαν καὶ τὸ πεῖσμα τοῦ ἐνοικιαστοῦ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τὸ χωρίον τοῦτο, εἰς τὸ ὁποῖον συμβαίνουσι τοιαῦται πιέσεις· εἰς τὸ χωρίον Καραλὰρ ὁ ἐπιστάτης δὲν ἐπιτρέπει εἰς τοὺς κατοίκους νὰ καλλιεργήσωσι ζητῶν παρ’ αὐτῶν συμβόλαια κολληγικὰ ἐναντίον τῶν ἐθίμων. Ἀνάλογοι πιέσεις συμβαίνουσιν εἰς τὸ χωρίον Τζόμπα τῆς περιφερείας Δομοκοῦ, ἔνθα μάλιστα ὁ ἰδιοκτήτης, καθ’ ἃς τηλεγραφικὰς πληροφορίας ἔχω, ἀπειλεῖ τοὺς χωρικοὺς δι’ ἐξώσεως ἀπὸ τὰς οἰκίας, ἐν αἷς οἱ χωρικοὶ ἐγεννήθησαν καὶ ἐμεγάλωσαν. Ἐπίσης εἰς τὸ χωρίον Καπουτσὶ τῆς περιφερείας Καρδίτσης ὁ ἰδιοκτήτης, τὸ ζευγολίβαδον, ὅπερ κατὰ τὰ ἔθιμα τῆς καλλιεργείας ἦτο προωρισμένον διὰ τὴν βοσκὴν τῶν ἀροτήρων, ἐκαλλιέργησε πρὸς σπορὰν ὀψίμων καρπῶν. Ὡσαύτως εἰς τὸ χωρίον Ἁγίου Μάρκου τῆς Καρδίτσης οἱ ἐνοικιασταὶ τοῦ τσιφλικίου ἀφῄρεσαν παρὰ τῶν κατοίκων τὰς γαίας, τὰς μέχρι τοῦδε καλλιεργουμένας ὑπ’ αὐτῶν καὶ τὰς ἐνωκίασεν εἰς ξένους. Ὑπέδειξαν δὲ εἰς τοὺς κατοίκους νὰ καλλιεργήσωσιν, ἐὰν θέλωσι, γαίας ἄλλας ἐντελῶς ἀχρήστους, ὡς κειμένας περί τι μέγα ἕλος. Καὶ ὅμως παρ’ ὅλα ταῦτα ὁ ἐπὶ τόπου κατὰ παραγγελίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν μεταβὰς νομάρχης ἐπιρρίπτει τὸ βάρος εἰς τὴν ράχιν τῶν χωρικῶν, μὴ διστάζων μάλιστα νὰ προσθέσῃ ὅτι οἱ χωρικοί ἐρεθίζονται ὑπὸ τρίτων, ὡς νὰ μὴ εἶναι φυσικὸν καὶ ὁρμέμφυτον τὸ αἴσθημα τῆς ἀμύνης.

§130ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὄχι· τὸ ἔγγραφον λέγει: «μολονότι τὸ δίκαιον δὲν εἶναι πρὸς τὸ μέρος τοῦ ἰδιοκτήτου». Ἐκθέτει μάλιστα, ὅτι οἱ ἰδιοκτῆται ἐπωφεληθέντες δὲν γνωρίζω ποίαν εὐκαιρίαν συνωμολόγησαν τὰ συμβόλαια μετὰ τῶν καλλιεργητῶν μετὰ τοῦ ὅρου τοῦ ἀφήνοντος εἰς αὐτοὺς τὴν παροχὴν τῶν γαιῶν τῶν καλλιεργηθησομένων κατ’ ἀρέσκειαν. Αὐτὸ δὲ τὸ «κατ’ ἀρέσκειαν» ἑρμηνεύοντες οἱ ἰδιοκτῆται νομίζουσιν ὅτι δύνανται νὰ ἑρμηνεύωσι παρέχοντες τὰς γαίας, τὰς ὁποίας αὐτοὶ θέλουν. Κατόπιν τούτων ὁ Νομάρχης ἐπέτυχε συμβιβασμόν, ἀλλ’ ὅτε ἐπληροφορήθην νέαν ῥῆξιν καὶ ἐζήτησα πληροφορίας ἀπὸ τὸν Νομάρχην, ὁ Νομάρχης μοὶ μεταβιβάζει, ὅτι ὁ συμβιβασμὸς ἐματαιώθη ἕνεκα τῆς ἀσυνεσίας τῶν καλλιεργητῶν, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν τὴν τελευταίαν ὥραν νὰ περιλάβωσι τὰς γαίας, αἵτινες ἀπὸ δύο ἐτῶν δὲν ἐκαλλιεργοῦντο ὑπ’ αὐτῶν.

§131Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Εἰς τὸ τέλος τοῦ ἐγγράφου νομίζω ὅτι ὁ Νομάρχης Τρικάλων λέγει, ὅτι οἱ χωρικοὶ ἐρεθίζονται ὑπό τινος δημοκόπου. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω τὸ ὄνομα τοῦ προσώπου αὐτοῦ.

§132ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἐνθυμοῦμαι. Λάβετε τὸ ἔγγραφον καὶ ἀναγνώσατέ το μόνος.

§133Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Ὁ κ. Νομάρχης περὶ τὸ τέλος τῆς ἐκθέσεως αὑτοῦ ἀναφέρει ὅτι οἱ χωρικοὶ ἐρεθίζονται ὑπό τινος δημοκόπου, ἐν τῷ χωρίῳ Ἁγίου Μάρκου τῆς ἐπαρχίας Καρδίτσης, χωρὶς νὰ ὀνομάζῃ τὸ πρόσωπον αὐτό. Ἀλλ’ αὐτὴν τὴν πληροφορίαν δὲν βεβαιοῖ πόθεν τὴν ἔλαβεν· ἂν προσεῖχεν ὀλίγον εἰς τὰ πράγματα, δὲν θὰ ἀπέδιδε μομφὴν εἰς πρόσωπον οἱονδήποτε, διότι οἱ χωρικοὶ προκειμένου νὰ διατηρήσωσι τὰς γαίας, τῶν ὁποίων εἶχον ἀνάγκην πρὸς καλλιέργειαν, δὲν ἀναμένουσι νὰ ἐρεθισθῶσιν ὑφ’ οἱουδήποτε προσώπου, διότι τὸ αἴσθημα τῆς ἀμύνης εἶναι, ὡς εἶπον, φυσικὸν καὶ ὁρμέμφυτον. Ἀλλ’ ἐνταῦθα τοῦ λόγου γενόμενος ὀφείλω ὑπευθύνως νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν τὸ ἑξῆς γεγονός, ὅπερ ἀφορᾷ τὸν κ. Νομάρχην. Πρό τινος χρόνου ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ τσιφλικίου Ὀρφανά, θέλων νὰ ἐκδιώξῃ τοὺς κατοίκους καλλιεργητὰς ἐκ τοῦ χωρίου μετεχειρίσθη ὡς ὄργανον τὸν κ. Νομάρχην Τρικκάλων, τὸν ὁποῖον πείσας ἀπέστειλε δὶς εἰς τὸ χωρίον, ἔνθα ὁ κ. Νομάρχης ὑπεσχέθη εἰς τοὺς χωρικούς, ὅτι, ἐὰν ἐγκαταλείψωσι τὴν πατρίδα των, θὰ λάβῃ ἕκαστος ἀνὰ 800 ἕως 1000 δραχμάς. Οἱ ἀφελεῖς χωρικοί, νομίζοντες ὅτι ὁμιλοῦσι πρὸς τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς Κυβερνήσεως, μὴ ἔχοντες δὲ καὶ γαίας ἐπαρκεῖς, διότι πρὸ πολλοῦ ὁ τσιφλικιοῦχος δὲν τοῖς παρεῖχε τοιαύτας, ἐγκατέλειψαν τὰς ἑστίας των, περιπλανῶνται δὲ νῦν ἀνὰ τὰ διάφορα Θεσσαλικὰ χωρία ἐγκαταλελειμμένοι καὶ ζητοῦντες στέγην καὶ ἄρτον, διότι, ὡς εὐκόλως ἐννοεῖτε, οὐδὲ λεπτὸν ἔλαβον ἐκ τῶν ὑπεσχημένων. Τοιουτοτρόπως ὅμως κατεστράφησαν μὲν οἱ χωρικοί, ἀπέμειναν δὲ τὰ Ὀρφανὰ ἔρημα, διότι ὁ τσιφλικιοῦχος δίκην Ταμερλάνου κατηδάφισε καὶ κατέσκαψε τὰς οἰκίας, ἀλλὰ συγχρόνως ἐξευτελίσθη καὶ τὸ γόητρον τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Ὑπευθύνως καταγγέλλω τὸν κ. Νομάρχην. Ἐξ ὅλων τούτων, κύριοι Βουλευταί, συνάγεται, ὅτι ἀφ’ ἑνὸς μὲν οἱ ἰδιοκτῆται καὶ ἐνοικιασταί....

§134Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐπαναλάβετε αὐτό· δὲν ἠκούσαμεν καλῶς, τί ἔκαμεν ὁ Νομάρχης.

§135Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ τσιφλικίου Ὀρφανὰ τῆς ἐπαρχίας Καρδίτσης ἤθελε νὰ ἐξώσῃ τοὺς κατοίκους, μετεχειρίσθη δὲ ὡς ὄργανον τὸν Νομάρχην, ὅστις ὑπεσχέθη εἰς τοὺς χωρικούς, ὅτι, ἐὰν ἐγκαταλείψωσι τὸ χωρίον των, θὰ λάβωσιν ἀνὰ ὀκτακοσίας ἢ χιλίας δραχμὰς ἕκαστος ἀπὸ τὸν ἰδιοκτήτην δῆθεν κατατεθειμένας παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ.

§136Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος Νομάρχης εἶναι;

§137Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Εἶναι ὁ Πάγκαλος. Οἱ χωρικοὶ πεισθέντες εἰς αὐτὸν ἐγκατέλειψαν τὸ χωρίον καὶ διεσπάρησαν εἰς ὅλα τὰ χωρία τῆς Θεσσαλίας καὶ μὲ συνεβουλεύθησαν εἰς τὸ τέλος, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ στηρίξωσιν ἀγωγήν, ἐγὼ δὲ τοὺς συνεβούλευσα, ὅτι δύνανται νὰ κάμωσιν ἀγωγὴν κατὰ τοῦ ἰδιοκτήτου καὶ κατὰ τοῦ Νομάρχου.

§138Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀνεφέρθη αὐτὸ τὸ πρᾶγμα διοικητικῶς;

§139Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Ὑποθέτω ὄχι.

§140ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἰς ἐμὲ φαίνεται περίεργον. Δὲν ἀμφισβητῶ τὸ πρᾶγμα. Ἀλλὰ μοὶ φαίνεται περίεργον πῶς πάντες οἱ ἔντιμοι συνάδελφοι ἐκ Θεσσαλίας, ὅτε εἶδον, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ἐκκρεμές, ὅτε ἐπεισόδια ἠπείλουν τὴν διατάραξιν τῆς τάξεως, ὁμολογῶ πῶς πάντες οἱ Βουλευταὶ Θεσσαλίας, ἐὰν ἐγνώριζον τὸ γεγονός, πῶς δὲν ἐδήλωσαν τοῦτο.

§141Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Τὸν Αὔγουστον ἐδηλώθη εἰς τὸν προκάτοχόν σας.

§142Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν γνωρίζω.

§143Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Ἐξ ὅλων τούτων συνάγεται, ὅτι ἀφ’ ἑνὸς μὲν οἱ ἰδιοκτῆται καὶ οἱ ἐνοικιασταί, ἀφ’ ἑτέρου δὲ αἱ Ἀρχαὶ βάλλουσιν ἐκ συμφώνου κατὰ τῶν χωρικῶν ἐπιχέοντες ἔλαιον εἰς τὴν πυράν. Ἀλλ’ ἐὰν τὸ θεσσαλικὸν ἡφαίστειον δὲν ἐξερράγη, καίτοι οὐδεὶς Θεσσαλὸς ἐλησμόνησε τὸ ἀφθόνως χυθὲν πέρυσιν ἀθῷον αἷμα, τοῦ ὁποίου χθὲς ἐτελέσθη τὸ ἐτήσιον μνημόσυνον, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὰς ἐλπίδας τῶν χωρικῶν ἐπί τε τὴν Κυβέρνησιν τῆς ἀνορθώσεως καὶ τὸ ἐθνικὸν τοῦτο συνέδριον. Παρακαλῶ ἑπομένως τὴν Κυβέρνησιν τῆς ἀνορθώσεως καὶ ἰδίᾳ τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως ἐνεργήσωσι τὰ δέοντα κατὰ τῶν ὑπαλλήλων τούτων, τοῦ Εἰσαγγελέως δηλ. καὶ τοῦ Νομάρχου.

§144ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐπειδὴ ἐβεβαιώσατε ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως καὶ γνώσεως, θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ θεωρήσω τὰ ὑφ’ ὑμῶν λεχθέντα ὡς ἐπίσημα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐνέργειαν τοῦ κ. Νομάρχου.

§145Ι. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ. Διὰ τὴν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Ἀνδρανόβης τῆς Εὐρυτανίας ἐζήτησα, κύριοι συνάδελφοι, παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας τὴν προσαγωγὴν διαφόρων ἐγγράφων σχετικῶν μὲ τὴν κατάργησιν τῶν σχολείων, δι’ ὧν παραπονοῦνται οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου τούτου, καὶ τὰς παραβάσεις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν σχολείων Εὐρυτανίας. Ἐπειδὴ ὅμως ἤδη ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ τὰ ζητηθέντα ἔγγραφα δὲν κατετέθησαν, ἀναγκάζομαι ν’ ἀναβάλω τὴν ἐπερώτησιν ταύτην διὰ τὴν ἑπομένην ἡμέραν ἐλέγχου.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μέχρις ὅτου ἔλθῃ ὁ κ. Ὑπουργός.

§147Ι. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ. Μάλιστα.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γαρδικιώτης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Νέας Σμόλιας.

§149Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω, συνιστῶν τὴν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Νέας Σμόλιας πρὸς τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν καὶ θὰ παρακαλέσω αὐτήν, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν. Κατὰ τὴν προσάρτησιν τῆς Θεσσαλίας τμῆμα γαιῶν περὶ τὰ 1500 στρέμματα ἀπεσπάσθη καὶ προσηρτήθη εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἐκ τοῦ ἐν τῷ ὀθωμανικῷ χωρίου Παλαιᾶς Σμόλιας. Πολλοὶ τῶν κατοίκων τῆς Παλαιᾶς Σμόλιας, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἀκόμη ὑπὸ τὸν ζυγόν, ἀπεφάσισαν νὰ ἔλθωσι νὰ ἐγκατασταθῶσιν εἰς τὴν μικρὰν ταύτην λωρίδα τῶν 1500 στρεμμάτων, ἵνα ἀπολαύσωσι τῶν ἀγαθῶν τῆς ἐλευθερίας καὶ ἦλθον καὶ ἔκαμον νέον συνοικισμόν, τὸν ὁποῖον ὠνόμασαν Νέαν Σμόλιαν. Ἔκτοτε ὅμως ἐπῆλθον ἐθνικὰ γεγονότα, αἱ συμπλοκαὶ τοῦ 1886, ὁ τελευταῖος ἀτυχὴς πόλεμος καὶ τὰ τελευταῖα ἐν Μακεδονίᾳ γεγονότα, ὅλων δ’ αὐτῶν τῶν ἐθνικῶν περιστάσεων οἱ κάτοικοι τῆς Νέας Σμόλιας δὲν ἔμειναν ἐντελῶς ἀμέτοχοι καὶ ἕνεκα τούτου ἐξετέθησαν εἰς κινδύνους πολλοὶ ἐξ αὐτῶν, ἦτο δὲ προβληματικὴ ἡ διαμονή των ἐν τῷ χωρίῳ Παλαιᾷ Σμόλιᾳ τοῦ ὀθωμανικοῦ Κράτους καὶ ὡς ἐκ τούτου ἠναγκάσθησαν νὰ μετοικήσωσιν εἰς τὴν Νέαν Σμόλιαν, καὶ ἀπὸ 40 οἰκογενείας οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου τούτου ἐγένοντο 100 καὶ πλέον.

§150Α. ΤΑΚΗΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν εἶναι ἐδῶ.

§151Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ ὀφείλω νὰ ὁμιλήσω, συνιστῶν τὴν ἀναφορὰν εἰς τὴν Βουλήν, αἱ συστάσεις δὲ αὗται θὰ ἀναγραφῶσιν εἰς τὰ Πρακτικά, καὶ θὰ λάβῃ γνῶσιν αὐτῶν καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός· ἐγὼ ἓν ἔχω ὑπ’ ὄψει, ὅτι ὀφείλω νὰ ἐπιτελέσω ὡς Βουλευτὴς τὸ καθῆκόν μου.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον μετ’ ἀποσπάσματος ἐκ τῶν Πρακτικῶν.

§153Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Αἱ 100 αὐταὶ οἰκογένειαι τῆς Νέας Σμόλιας ἔχουσι πρὸς καλλιέργειαν 1500 στρέμματα, ἐκ τῶν ὁποίων 500 στρέμματα δὲν δύνανται νὰ ποιῶνται χρῆσιν, διότι εἶναι παρὰ τὴν μεθόριον γραμμήν, ἤτοι ἐντὸς τῆς ἀπηγορευμένης ἀκτῖνος τῆς μεθορίου γραμμῆς, καὶ δὲν ἐπιτρέπεται οὔτε ἡ βοσκὴ οὔτε ἡ καλλιέργεια αὐτῶν, μένουσι δὲ διὰ 100 οἰκογενείας μόλις 1900 στρέμματα· καὶ ἐρωτῶ· δύναται αὐτὴ ἡ ὀλίγη ἔκτασις γῆς νὰ ἐπαρκέσῃ διὰ τόσον ἀριθμὸν οἰκογενειῶν; Θὰ ἦτο λοιπὸν ἄδικον σήμερον διὰ τοὺς συμπατριώτας τοῦ ἥρωος τῆς Ἐπαναστάσεως Εὐθυμίου Βλαχάβα νὰ μὴ λάβῃ τὸ Κράτος πρόνοιαν καὶ δαπανήσῃ μικρὸν ποσὸν πρὸς ἐγκατάστασιν αὐτῶν. Καί, ἐὰν τοῦτο ἤθελεν εἶσθαι δύσκολον, θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ μέριμναν, ὅπως ἐγκαταστήσῃ αὐτοὺς εἰς ἐθνικὰ λιβάδια. Πλησίον τοῦ ἐν λόγῳ χωρίου ὑπάρχει ἐθνικὸν λιβάδιον προερχόμενον ἐκ τῶν κτημάτων πρῴην Στεφάνοβικ· ἐκεῖ δύναται τὸ Δημόσιον εὐκόλως τοὺς κατοίκους ἐκείνους νὰ τοὺς ἐγκαταστήσῃ χωρὶς νὰ ὑποστῇ τὸ Δημόσιον ζημίαν τινὰ κατὰ τὸ σύστημα τῆς διανομῆς τῶν Στεφανοβικείων κτημάτων, τῆς ἀξίας τῶν διατεθησομένων γαιῶν καταβαλλομένης ὑπὸ τῶν Σμολιωτῶν τοκοχρεολυτικῶς ἐντὸς ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος.

§154Λ. ΜΠΕΛΛΟΣ. Διατί δὲν ὑποβάλλετε πρότασιν.

§155Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ ἠθέλησα νὰ ὑποβάλω μίαν παράκλησιν καὶ ἐπ’ αὐτῆς νὰ ἀναμείνω τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἔχω τὴν γνώμην ὅτι, ὅταν λείπῃ ἡ πρωτοβουλία τῆς Κυβερνήσεως, τὰ νομοσχέδια δὲν ψηφίζονται εὐκόλως. Φρονῶ δὲ ὅτι προορισμὸς τοῦ Κράτους δὲν εἶναι νὰ γίνηται ἰδιοκτήτης, ἀλλὰ νὰ διαθέτῃ καταλλήλως τὴν γῆν, ἵνα τὴν ἐργάζωνται τὰ καθ’ ἕκαστον ἄτομα, ἐλπίζω δ’ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ φέρῃ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, διὰ τοῦ ὁποίου κατὰ τὰ σύστημα τῆς διανομῆς τῶν Στεφανοβικείων κτημάτων νὰ ἐπιτραπῇ ἡ διανομὴ ἐθνικῶν γαιῶν καὶ εἰς τοὺς κατοίκους τῆς Νέας Σμόλιας.

§156ΧΡ. ΚΑΡΑΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, κ. Βουλευταί, διὰ νὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ ἐγὼ τὴν εὐμενῆ προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐν γένει ἐπὶ ἀναφορᾶς τινων τῶν κατοίκων τῶν χωρίων Νέας Σμόλιας, ἐξαιτουμένων ὅπως ἡ Κυβέρνησις μεριμνήσῃ περὶ ἀποκαταστάσεως αὐτῶν ἔν τινι κτήματι ἐθνικῷ ἢ ἄλλῳ διὰ τὸν ἑξῆς δικαιότατον λόγον: Ἡ Νέα Σμόλια εἶναι, Κύριοι, ἀποικία τῆς Παλαιᾶς Σμόλιας, ἱδρυθεῖσα παρὰ τὴν μεθόριον γραμμήν, ἐν τῷ δήμῳ Παραληθαίων, τῆς ἐπαρχίας Τρικκάλων, κατὰ τὸ ἔτος 1881, μετὰ τὴν προσάρτησιν τῆς Θεσσαλίας εἰς τὴν ἐλευθέραν Ἑλλάδα. Ἡ Παλαιὰ Σμόλια εἶχεν ἔκτασιν 6,000 καὶ πλέον στρεμμάτων, ἐξ ὧν τὰ ¾ ἔμειναν ἐν τῷ Ὀθωμανικῷ Κράτει καὶ μόνον περὶ τὰ 1500 στρέμματα συμπεριελήφθησαν εἰς τὸ ἐλεύθερον ἡμῶν Κράτος. Οἱ φιλοπάτριδες τότε Σμολιῶται, 80 καὶ πλέον οἰκογένειαι, θέλοντες καὶ αὐτοὶ νὰ ἀναπνεύσωσι τὸν ἀέρα τῆς ἐλευθερίας, ἐγκαταλείψαντες τὰς οἰκίας των καὶ τοὺς ἀγρούς των καὶ παραλαβόντες μεθ’ ἑαυτῶν τὰς εἰκόνας των καὶ ὅ,τι ἄλλο ἠδύναντο, διέβησαν τὴν μεθόριον, ᾠκοδόμησαν οἰκίας καὶ ἵδρυσαν τὴν Νέαν Σμόλιαν. Ἐκεῖ δὲ καλλιεργοῦντες 10– 12 στρέμματα ἐκ τῶν γαιῶν, αἵτινες ἐναπέμειναν αὐτοῖς, ἔζων μετὰ δυσκολίας. Μετὰ τὸν ἀτυχῆ ὅμως πόλεμον τοῦ 1897 ἐγένετο νέα διαρρύθμισις τῶν συνόρων καὶ περὶ τὰ 300 ἀκόμη στρέμματα συμπεριελήφθησαν εἰς τὸ Ὀθωμανικὸν Κράτος. Ὡς ἐκ τούτου δὲ ἡ θέσις αὐτῶν κατέστη δυσχερεστέρα. Ἤδη, Κύριοι, ἕνεκα τῶν καθημερινῶν ἐρίδων μετὰ τῆς ὁμόρου Ἐπικρατείας, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν διέταξε τὰς ἐκεῖ Ἀρχὰς νὰ μὴ ἐπιτρέπωσιν εἰς τοὺς κατοίκους τῆς παραμεθορίου γραμμῆς οὔτε νὰ καλλιεργῶσιν οὔτε νὰ βόσκωσι τὰ ζῷά των εἰς ἀπόστασιν 300 μέτρων κατ’ ἔκτασιν τῆς ὁροθετικῆς γραμμῆς. Ἐπειδὴ δέ, οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, ἅπασαι αἱ πρὸς καλλιέργειαν αὐτῶν γαῖαι καθίστανται δι’ αὐτοὺς ἄχρηστοι καὶ ἡ θέσις των εἶναι ἀπελπιστική, διὰ τοῦτο ἔργον δικαιοσύνης θὰ πράξῃ ἡ ἀνορθωτικὴ Κυβέρνησις, ἐὰν λάβῃ κατάλληλα μέτρα καὶ ἀποκαταστήσῃ αὐτοὺς ἔν τινι ἐθνικῷ κτήματι ἢ ἄλλῳ, ὅπερ θὰ ἐξαγοράσωσι πληρώνοντες τοκοχρεολύσιον κατὰ τὸ σύστημα τῆς διανομῆς τῶν Στεφανοβικείων κτημάτων. Ταύτην τὴν παράκλησιν εἶχον νὰ κάμω, πέποιθα δὲ ὅτι ἡ δικαία φωνή μου θέλει εὕρει ὦτα.

§157ΑΛ. ΓΙΑΝ. ΤΑΚΗΣ. Οἱ ὑποβαλόντες τὴν αἴτησιν ταύτην, κ. Πρόεδρε, εἶναι κάτοικοι τῆς Νέας Σμόλιας, μέρος δὲ τοῦ χωρίου των ἀφῃρέθη, ὅτε διερρυθμίσθησαν τὰ σύνορα μεταξὺ τῶν δύο Κρατῶν. Δι’ ἐγκυκλίου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἀπαγορεύεται ἡ βοσκὴ καὶ ἡ καλλιέργεια μέχρι τριακοσίων μέτρων, οἱ κύριοι δὲ σταθμάρχαι ἀπαγορεύουσι τὴν καλλιέργειαν καὶ τὴν βοσκὴν καὶ πλέον τῶν τριακοσίων μέτρων. Ἐρωτῶ· τί θὰ γίνωσιν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι; Δὲν νομίζετε ὄχι δίκαιον, ἀλλὰ καθῆκον τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐγκαταστήσῃ αὐτοὺς εἰς ἓν κτῆμα δημόσιον, ἰδίως δὲ εἰς τὰ Στεφανοβίκεια κτήματα. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν εἶναι ἐδῶ, ὅπως δώσῃ ἀπάντησιν.

§158Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν πειράζει. Αἱ συστάσεις λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν καὶ ἐπακολουθοῦσι τὰ μέτρα. Ἐὰν νομίσητε, ὅτι δὲν ἐπέρχονται τὰ μέτρα, τότε δύνασθε ἐκ νέου νὰ λάβητε τὸν λόγον.

§159Α. ΓΙΑΝ. ΤΑΚΗΣ. Οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι δὲν εἶναι καθόλου πταῖσται· ἀτυχεῖς περιστάσεις ἔφεραν αὐτοὺς εἰς ἣν θέσιν εὑρίσκονται, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ τοὺς δικαιώσητε καὶ νὰ τοῖς δώσητε ἓν ἄλλο κτῆμα, προσφέρονται δὲ νὰ τὸ πληρώσωσι χρεολυτικῶς.

§160Γ. ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε· οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Νέας Σμόλιας ἔπεμψαν ἀναφορὰν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὡς καὶ εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, ἔχουσι δὲ γράψει πρὸς διαφόρους Βουλευτὰς ὡς καὶ εἰς ἐμέ, ἵνα παραστήσωμεν τὴν κατάστασιν αὐτῶν ἐνώπιον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς, ὅπως ληφθῇ μέριμνα καὶ ἀποκατασταθῶσιν αὐτοὶ εἰς μέρη, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ διαθρέψωσιν αὐτούς, διότι τὸ μέρος, τὸ ὁποῖον καλλιεργοῦσιν ἐκ χιλίων πεντακοσίων στρεμμάτων, δὲν ἐπαρκεῖ εἰς αὐτούς, ὡς καὶ οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι παρέστησαν. Ἐκτὸς τούτου μετὰ τὸ 1897 περιωρίσθη τὸ μέρος αὐτὸ τὸ καλλιεργήσιμον πολὺ περισσότερον ἕνεκα τῆς διευθετήσεως τῶν συνόρων. Ἐκτὸς δὲ τούτου κατὰ τὴν τελευταίαν συμπλοκὴν τῶν συνόρων ἠναγκάσθη ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ μέτρα, δι’ ὧν παρήγγειλεν εἰς τὰς ἁρμοδίας Ἀρχὰς νὰ μὴ ἐπιτρέπωσιν εἰς ἔκτασιν πλάτους 300 μέτρων βοσκὴν καὶ καλλιέργειαν, καὶ τοιουτοτρόπως οἱ κάτοικοι ἔμειναν ἄνευ ἐργασίας, ἐνῷ σήμερον ἔχομεν τὸν τρίτον μῆνα τοῦ γεωργικοῦ αὐτοῦ ἔτους πρὸς καλλιέργειαν τῶν γαιῶν. Ἠναγκάσθησαν λοιπὸν νὰ ζητήσωσι μέρος εἰς πλησιόχωρον χωρίον, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ ἐγκατασταθῶσι καθ’ ὃν τρόπον ἐγκατεστάθησαν εἰς τὰ Στεφανοβίκεια κτήματα οἱ ἐκ ξένων μερῶν πρόσφυγες. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα ὅσον τὸ δυνατὸν συντομώτερον προβῇ εἰς τοῦτο, ὅπως προλάβῃ τὸν ἐκπατρισμὸν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, προτιθεμένων νὰ μεταναστεύσωσιν εἰς τὴν Ἀμερικήν.

§161Φ. ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρό τινων ἡμερῶν τὸ Ἐποπτικὸν συμβούλιον τῆς κατωτάτης ἐκπαιδεύσεως τοῦ νομοῦ Μεσσηνίας προέβη ἐκ παρερμηνείας τοῦ νόμου εἰς τὴν παράνομον ἀπόλυσιν τοῦ δημοδιδασκάλου Μπούτου. Ἐπὶ τῇ ἀπολύσει ταύτῃ οἱ κάτοικοι τῆς Μεσσήνης ἐκτιμῶντες τὴν 20ετῆ ἐπωφελῆ δρᾶσιν τοῦ δημοδιδασκάλου τούτου ἐξανέστησαν καὶ δι’ ἀναφορᾶς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν διεμαρτυρήθησαν καὶ ἐζήτησαν τὴν ἐπαναφορὰν αὐτοῦ. Ἐπίσης δὲ καὶ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, πρὸς τὸ ὁποῖον ἐπροτάθη τὸ ἐρώτημα τῆς ἀντικαταστάσεώς του, ἐπρότεινεν ὁμοφώνως τὴν ἐπαναφορὰν τοῦ δημοδιδασκάλου. Τὸ Ἐποπτικὸν συμβούλιον καὶ ὁ ἐπιθεωρητὴς ἐγκρίναντες τὴν ἐπαναφορὰν αὐτοῦ ἀπέστειλαν τὴν σχετικὴν πρότασιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ ζητοῦσιν, ὅπως ἀποφανθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως τὸ ταχύτερον διορίσῃ τὸν δημοδιδάσκαλον τοῦτον καὶ πρὸς ἱκανοποίησιν τῆς κοινῆς γνώμης καὶ πρὸς ἐπαναφορὰν τοῦ δικαίου, τὸ ὁποῖον παρεβιάσθη.

§162Μ. ΣΦΑΚΙΑΝΑΚΗΣ. Ἐδήλωσα ὅτι θὰ λάβω τὸν λόγον ὑποστηρίζων τὴν ἀναφορὰν συμπολιτῶν μου διαμαρτυρομένων κατὰ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν σπειρομένων γαιῶν, ἀλλὰ μετὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, καθ’ ἣν παρεπέμφθη τὸ νομοσχέδιον εἰς ἐπιτροπήν, ἐπιφυλάσσομαι τότε νὰ λάβω τὸν λόγον.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετσάλης. Ἀπών. Ὁ κύριος Χρυσοστάλης.

§164Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν σπειρομένων γαιῶν, ὅταν τοῦτο προσαχθῇ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἤδη ἤθελον παρακαλέσει, ἂν καὶ ἡ ὥρα εἶναι ἀκατάλληλος, νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλή, ἵνα δι’ ὀλίγων ποιήσωμαι σύστασίν τινα πρὸς τοὺς συμπολίτας μου τοὺς διαμαρτυρομένους κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἵνα ἀναμείνωσι μέχρις οὗ τὸ νομοσχέδιον τροποποιηθῇ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἔλθῃ ἐκ νέου ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πρὸς συζήτησιν, καὶ τότε, ἂν δὲν ἀρέσῃ καὶ πάλιν εἰς τοὺς συμπολίτας μου, θὰ εἴμεθα καὶ τότε ἐν καιρῷ νὰ ὑπερασπισθῶμεν ἡμεῖς οἱ ἀντιπρόσωποί των τὰ δίκαια αἰτήματά των, καὶ νὰ ἐξασκήσωμεν ἔλεγχον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τῶν σπειρομένων γαιῶν, καὶ νὰ τροποποιήσωμεν, ἂν δυνηθῶμεν, αὐτὸ συμφώνως ταῖς ὑποδείξεσιν αὐτῶν. Τοῦτο τὸ λέγω, διότι παρεστάθησαν ἐξωγκωμένα αὐτοῖς τὰ πράγματα, καὶ παρεστάθησαν τοιαῦτα ὑπ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀδημονοῦσι πότε νὰ μᾶς ἴδωσιν ἔξω τῆς ἄνευ χαρίτων καταστάσης ἤδη ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν ὅμως οὗτοι ποθοῦντες ἀείποτε διακαῶς φαντάζονται ὡς ἐγκλείουσαν τὰ παλαιὰ περίφημα θέλγητρά της καὶ συνεπῶς δὲν βλέπουσι τὴν ὥραν καὶ τὴν στιγμὴν πότε νὰ μᾶς ἀντικαταστήσωσιν.

§165Ν. ΒΡΑΪΛΑΣ ΒΑΡΘΗΣ. Τὰ κόμματα πάλιν;

§166Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἀφ’ ἧς εἰσηγήσατο τὸ νομοσχέδιον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τὰ κόμματα ἔσπευσαν νὰ ἐκμεταλλευθῶσι τὸ ζήτημα πολυτρόπως καὶ διὰ δημοσιογραφικῆς προπαγάνδας ἐπεχείρησαν νὰ στρεβλώσωσι καὶ στραγγαλίσωσι τὴν ἀλήθειαν καὶ ἐν ταῖς δημοσιογραφικαῖς συζητήσεσιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἀγύρτας καὶ πειναλέους ἀπεκάλεσαν ἡμᾶς τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Αὐτοὶ οἱ κατ’ ἐπιφάνειαν τίμιοι καὶ οἱ γαλαζοαίματοι Μονμορενσὺ καὶ πλουτοκράτορες, ὧν οἱ πλεῖστοι ἐγένοντο τοιοῦτοι ἀναλώμασι τοῦ δημοσίου πλούτου, καὶ κρίμασιν οἷς οἶδε Κύριος (Διαμαρτυρίαι τινές).

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρήμην οὐδένα δύνασθε νὰ κατηγορῆτε.

§168Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶσθε μέσα καὶ σεῖς.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶμαι πλούσιος. Τὸ γνωρίζετε.

§170Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἂς ἡσυχάσωσιν ὅμως οἱ Κύριοι οὗτοι, διότι ὅπως συμφώνως πρὸς τοὺς ἐθνικοὺς πόθους ἐλύθη τὸ γλωσσικὸν ζήτημα ὑπὸ τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, οὕτω καὶ καλλίτερον ἀκόμη θὰ λυθῶσι πάντα τὰ ζητήματα, ὅσα τυχὸν κατὰ τὸ στάδιον τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ταύτης ἤθελον παρουσιασθῆ. Διότι ἡ Βουλὴ προεδρευομένη ἀπὸ ἕνα ἐκεῖ — δεικνύει τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς — διακεκριμένον ἄνδρα σπινθηρίζοντος πνεύματος, καθοδηγουμένη δὲ εἰς τὰς ἐργασίας της ἀπὸ μίαν ἄλλην ἐκεῖ — δεικνύει τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως — φωτοβόλον καὶ εὔστροφον διάνοιαν καὶ ἀπερίφραστον εἰλικρίνειαν καὶ ὀξυτάτην ἀντίληψιν, χαρίσματα μὲ τὰ ὁποῖα περικοσμεῖται ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἡ Βουλὴ ἀκόμη περισσότερον ἀπαρτιζομένη ἐν τῷ συνόλῳ αὐτῆς ὑπὸ ἀνδρῶν ἐκλεκτῶν δυναμένων νὰ συμπαραβληθῶσι μὲ τοὺς τῶν πρώτης τάξεως Κοινοβουλίων, ἐνῷ συναγῶνται ὅλοι οἱ ἀπαιτούμενοι διὰ πρώτης τάξεως Κοινοβούλια κοινοβουλευτικοὶ τύποι, ὑπὸ τοῦ ἐριγδούπου κ. Ἀλεξάκη, ὑπὸ τοῦ συμπαθοῦς καὶ γλυκέος ἀγορητοῦ καὶ ἑτοιμολόγου ῥήτορος κ. Πὼπ, ὑπὸ τῆς εὐγενοῦς καὶ χαριτωμένης καὶ μουσοτραφοῦς πλειάδος τῶν κοινωνιολόγων μας, ὑπὸ τοῦ συμπαθεστάτου τὴν ὄψιν κ. Μέρμηγκα, ἀπὸ τοῦ ὁποίου τὸ στόμα ῥέει ὁ λόγος ὡς κελαρύζον ῥυάκιον...

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. ... μέχρι τοῦ προεδρικοῦ κώδωνος, ὅστις ἐπιβάλλει σιγήν.

§172Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε.... Ὑπὸ τοῦ ὑπερόχου ῥήτορος κ. Μιχαλακοπούλου, τοῦ ὁποίου παρακολουθῶν τις τοὺς λόγους καταλαμβάνεται ἀπὸ ἴλιγγον, ὡς ἐκ τῆς χειμαρρώδους ῥητορείας του...

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θεματογραφίαν τῶν κ. Βουλευτῶν θὰ κάμητε;

§174Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. ... καὶ λοιπῶν καὶ λοιπῶν, ὧν οὐκ ἔστιν ἀριθμός· Βουλή, λέγω, τοιαύτη ἀπαρτιζομένη ἐξ ὅλων αὐτῶν καὶ πλείστων ἐξεχόντων ἄλλων τύπων θὰ ἐργασθῇ πράγματι ὑπέρ τοῦ ἔθνους καὶ ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῶν πολιτῶν· ἑπομένως ἂς ἡσυχάσωσιν οἱ διαμαρτυρόμενοι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ συμπολῖταί μου ὅτι ἡ φωνή των θὰ εἰσακουσθῇ, καὶ αἱ διαμαρτυρίαι των δεόντως θὰ ἐκτιμηθῶσιν ὑπὸ Βουλῆς τοιαύτης.

§175Γ. ΜΠΕΝΟΣ. Εἶχε ζητηθῆ ἡ γενίκευσις.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κανονισμὸς δὲν ἐπιτρέπει γενίκευσιν ἢ μόνον ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων.

§177Γ. ΜΠΕΝΟΣ. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὁμιλήσω κατὰ τὴν συζήτησιν.

§178Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὁ ἀναφερόμενος εἶναι κατάδικος, ὁ ὁποῖος εἰς νεαρὰν ἡλικίαν ἔπραξεν ἔγκλημα, διὰ τὸ ὁποῖον κατεδικάσθη εἰς εἱρκτὴν διὰ βίου. Ἔχει διανύσει ἔκτοτε 26 ἔτη εἰς τὰς φυλακάς, ἴσως καὶ 27, ἡ διαγωγή του εἰς τὰς φυλακὰς ὑπῆρξεν ἄμεμπτος, διὰ τῆς ἀναφορᾶς του δὲ ζητεῖ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως συστήσῃ τὴν χάριν αὐτοῦ. Γνωρίζω δυστυχῶς τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν ζητημάτων τούτων καὶ βεβαίως ἐκτιμῶ τοὺς λόγους αὐτοῦ, ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς μὲ ὅλην τὴν ἐκτίμησιν, τὴν ὁποίαν ἔχω πρὸς τὰς γνώμας αὐτοῦ, νὰ τῷ εἴπω ὅτι αὐτοὶ οἱ Ῥωμαῖοι οἱ διδάξαντες τὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου εἰς τὸν κόσμον ὅλον ἔλεγον τὸ summum jus summa injuria, δηλαδὴ ὅτι ἡ ἄκρα δικαιοσύνη μᾶς ὁδηγεῖ εἰς τὴν ἄκραν ἀδικίαν. Ἀλλ’ εἰς τὰ ἐπιχειρήματα τὰ νομικὰ δὲν θέλω νὰ ἐπιμείνω· θέλω παρακαλέσει τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ προσέξῃ εἰς ἄλλην ἄποψιν τοῦ ζητήματος οἰκονομικήν, θὰ ζητήσω δ’ ἐπίκουρον καὶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφόν του ἐπὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Δυστυχῶς αἱ δαπάναι τῶν καταδίκων καὶ ὑποδίκων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης κατήντησαν σήμερον εἰς τὸ ποσὸν τοῦ 1.645.000 δραχμῶν, ὅσαι ἀναγράφονται εἰς τὸν τελευταῖον ἀπολογισμόν, τὸν ὁποῖον ἔχομεν εἰς χεῖρας καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι τοῦ 1908, δηλαδὴ τὸ ποσὸν τοῦτο εἶναι τὸ τέταρτον τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης. Νομίζω ὅτι, ὅταν βλέπωμεν τὰς δαπάνας ταύτας ἐξογκουμένας εἰς τοιοῦτον βαθμόν, πρέπει νὰ ἐρωτήσωμεν ἡμεῖς αὐτοὺς ποῖον εἶναι τὸ συμφερώτερον ἢ μᾶλλον ποῦ ἔγκειται ὁ μεγαλείτερος κίνδυνος, νὰ ἀφήσωμεν νὰ ἐξέλθωσιν ἐκ τῶν φυλακῶν κατάδικοι διανύσαντες ὁλοκλήρους δεκάδας ἐτῶν μὲ διαγωγὴν ἄμεμπτον ἢ νὰ βλέπωμεν τὰ ἑκατομμύρια καταναλισκόμενα πρὸς διατροφὴν αὐτῶν; Ἐὰν βεβαίως ἐβλέπομεν τὴν Κυβέρνησιν σκεπτομένην, ὅπως διὰ νέου νομοθετήματος φροντίσῃ νὰ εἰσαγάγῃ τὴν ἐργασίαν ἐν ταῖς φυλακαῖς.....

§179Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἐλέχθη αὐτό. Μοὶ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§180Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Μάλιστα.

§181Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπετε ἐὰν ἐβλέπετε τὴν Κυβέρνησιν σκεπτομένην νὰ εἰσαγάγῃ τὴν ἐργασίαν ἐν ταῖς φυλακαῖς.

§182Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Μάλιστα.

§183Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν εἰσήγησιν τῶν δικαστικῶν νομοσχεδίων εἶπον ὅτι ὑπάρχει ἑτοίμη ἐργασία πρὸς μεταβολὴν τοῦ συστήματος τῶν φυλακῶν, πρῶτον δὲ στοιχεῖον θὰ εἶναι ἡ ἐργασία.

§184Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Εἶμαι εὐτυχὴς διὰ τοῦτο, ἀλλ’ ἕνεκα τῆς ἀσθενείας μου δὲν εὑρέθην ἐδῶ καὶ δὲν ἔλαβον γνῶσιν τῶν λόγων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὀφείλω δὲ τώρα νὰ συγχαρῶ ὑμᾶς, διότι εἶναι ἀναμφισβητήτως λυπηρὸν νὰ βλέπωμεν τὴν Πολιτείαν δαπανῶσαν τοσαῦτα, ἐνῷ διὰ τῆς ἐργασίας των οἱ κατάδικοι θὰ δύνανται ὄχι μόνον νὰ διατρέφωνται, ἀλλὰ καὶ μικρὰν περιουσίαν νὰ ἔχωσιν, ὅταν θὰ ἐξέλθωσι τῶν φυλακῶν. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι μέχρις ὅτου ἐφαρμοσθῇ καὶ εὔχομαι νὰ ἐφαρμοσθῇ ταχέως τὸ μέτρον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ δὲν βλέπω ὅτι εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ἐφαρμοσθῇ μετὰ παρέλευσιν ἐτῶν πολλῶν, νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα τὸ οἰκονομικὸν ἐπείγει καὶ ὅτι δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ συνεισφέρῃ καὶ αὐτὸς εἰς τὴν λύσιν αὐτοῦ. Θέλω λοιπὸν παρακαλέσει αὐτὸν ὄχι μόνον διὰ τὸν ἀναφερόμενον, ἀλλὰ καὶ διὰ πάντας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι δεκαπέντε ἔτη εἰς τὰ φυλακὰς καὶ ὑπερπλέον, ἐπέδειξαν δὲ ἀληθῶς διαγωγὴν ἄμεμπτον, νὰ φροντίσῃ, ὅπως τοὺς ἐξαγάγῃ ἐκ τῶν φυλακῶν καὶ ἀπαλλάξῃ τὸ Δημόσιον δαπανῶν δυσβαστάκτων.

§185Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονεῖτε ὅτι εἶναι εὐχερὴς ἡ ἐξέλεγξις τῆς διαγωγῆς τῶν καταδίκων μὲ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἔχομεν;

§186Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ὑμεῖς τὸ γνωρίζετε· ἐγὼ δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἀποφανθῶ περὶ τούτου.

§187Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς λέγω λοιπὸν ὅτι εἶναι δυσχερέστατον, ἀδύνατον.

§188Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐγὼ δ’ ἐκφράζω τὴν εὐχὴν ταύτην ἐλπίζων ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ εὕρῃ αὐτὸς ὁ ἴδιος τὴν λύσιν τῆς δυσχερείας.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σταμούλης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐκκαθαρισθέντων τηλεγραφικῶν καὶ ταχυδρομικῶν ὑπαλλήλων.

§190Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ἀναβάλλω.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι ἀναβάλλει καὶ ὁ κ. Καρᾶς.

§192Χ. ΚΑΡΑΣ. Μάλιστα.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαμάης ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐκκαθαρισθέντων ὑπαλλήλων τῶν δημοσίων ἔργων.

§194Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὡς ἐκ τοῦ ἐπαγγέλματός μου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ πιστεύω ὅτι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ δημόσια ἔργα γνωρίζω καὶ τὰ πρόσωπα καὶ τὰ πράγματα. Ἐπειδὴ κατὰ τὴν ἐκκαθάρισιν φρονῶ ὅτι ἐγένοντο πολλαὶ ἀδικίαι, τὰς ὁποίας ἀδικίας δὲν δύναμαι βεβαίως νὰ βεβαιώσω, διότι δὲν ἔχω τὸν φάκελον τῶν διαφόρων ἐπιτροπῶν, διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως καταθέσῃ τοὺς φακέλους τοὺς ἀφορῶντας τὴν ἐκκαθάρισιν, καὶ θὰ παρακαλέσω συνάμα καὶ τὴν Βουλήν, ὅπως παραδεχθῇ καὶ προσδιορισθῇ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ συζητηθῇ καὶ γενικευθῇ ἡ ἐπὶ τοῦ ζητήματος συζήτησις. Ὅταν θὰ προσκομισθῇ καὶ ὁ σχετικὸς φάκελος, διότι φρονῶ ὅτι πολλοὺς ἀνθρώπους, εἰς τοὺς ὁποίους ὤφειλον αἱ Κυβερνήσεις νὰ δώσωσιν ἀνάλογον ἠθικὴν ἀμοιβήν, τοὺς ἐπέταξαν εἰς τὸν δρόμον χωρὶς νὰ σκεφθῶσιν ὅτι οἱ αὐθένται δὲν πετῶσι τοὺς ὑπηρέτας τῶν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἀλλὰ δίδουσιν εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα νὰ ζήσωσιν, ἐνῷ δὲν δύνανται νὰ ζήσωσιν οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἀποβάλλονται ὡς κλέπται, τότε θὰ λάβω τὸν λόγον εὐρύτερον. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ, ὅπως προσδιορισθῇ ἡμέρα συζητήσεως εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως προσκομίσῃ τὰ ζητηθέντα ἔγγραφα.

§195ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἔχω νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν, κύριε Πρόεδρε. Φαίνεται ὅτι ὑπάρχει πλάνη τις εἰς τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς ὡς πρὸς τοὺς ἐκκαθαρισθέντας ὑπαλλήλους, ἐφ’ ὅσον ἡ Βουλὴ ζητεῖ παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν κατάθεσιν φακέλου. Ὁ νόμος, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἐγένετο ἡ ἐκκαθάρισις, ὁμιλεῖ μόνον περὶ τῶν διατηρητέων ὑπαλλήλων, οὐχὶ περὶ τῶν ἀπολυτέων. Τὰ μόνα δὲ Πρακτικά, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ καταθέσῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶναι τὰ Πρακτικὰ τὰ δημοσιευθέντα ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως καὶ κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ Διατάγματος τοῦ ἀφορῶντος τὴν διατήρησιν ἀνωτέρων ὑπαλλήλων τῶν δημοσίων ἔργων καὶ κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ Διατάγματος τοῦ ἀφορῶντος τὴν διατήρησιν τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ πέρα τούτου οὐδὲν ἔγγραφον ὑπάρχει ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, τὸ ὁποῖον νὰ δύναμαι νὰ καταθέσω, διότι ὁ νόμος ἦτο τοιοῦτος. Ἑπομένως, ἂν οἱ ἔντιμοι Βουλευταὶ νομίζωσιν ὅτι ὑπάρχουσι φάκελοι, οἵτινες νὰ διαφωτίσωσι τὴν Βουλὴν περὶ τῶν λόγων, διὰ τοὺς ὁποίους ἀπελύθησαν οἱ ὑπάλληλοι, δυστυχῶς μάτην θὰ ἐλπίζωσιν.

§196Ν. ΒΡΑΪΛΑΣ ΒΑΡΘΗΣ. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προέβησαν εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν, νὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ καταθέσωσι τὰ ἔγγραφα, δυνάμει τῶν ὁποίων προέβησαν εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν.

§197ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τὸ ἔργον αὐτῶν ὑπῆρξεν ἀνεξέλεγκτον, διότι ἀνεξέλεγκτον τὸ ἠθέλησεν ὁ νόμος.

§198Ν. ΒΡΑΪΛΑΣ ΒΑΡΘΗΣ. Πρέπει νὰ τὸ ἐξελέγξωμεν ἡμεῖς.

§199ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ φέρω εἰς τὴν Βουλὴν στοιχεῖα, διότι δὲν ὑπάρχουσι στοιχεῖα, διότι δὲν ὑπεχρέωσεν ὁ νόμος τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ ἔχῃ τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα νὰ μένωσιν ἐν φακέλῳ, ὅπως δύναται δι’ αὐτῶν νὰ γίνῃ ὁ ἔλεγχος ἐν τῇ Βουλῇ.

§200Ν. ΒΡΑΪΛΑΣ ΒΑΡΘΗΣ. Αἰτιολογικὴ ἔκθεσις δὲν ὑπάρχει;

§201ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἶναι ἡ δημοσιευθεῖσα εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως.

§202ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως ὁ νόμος ἔχει ὡς ὑμεῖς, κύριε Ὑπουργέ, εἴπετε πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ Συμβούλιον διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν ὑπαλλήλων ἀποφαίνεται περὶ τῶν διατηρητέων. Ἀλλά, διὰ νὰ ἀποφανθῇ περὶ τῶν ἄλλων ὅτι δὲν εἶναι διατηρητέοι, δὲν εἶχε στοιχεῖά τινα;

§203ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὅ,τι ἐγὼ ἤθελον νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν εἶναι ὅτι τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα εἶχε τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, δὲν σῴζονται εἰς Πρακτικόν. Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐμόρφωσε γνώμην, ἐξ ὅσων ἐξωδίκως γνωρίζω καὶ ἔκτοτε, οὐχὶ νῦν ὡς Ὑπουργός, περὶ τῆς ἀπολύσεως ἢ διατηρήσεως τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ ὑπαλλήλου στηριζόμενον εἰς ὅσας πληροφορίας ἠδυνήθη νὰ συλλέξῃ.

§204ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ὁποῖα ὅμως δὲν σῴζονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§205ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐκ τούτων, ὡς ὑποθέτετε, ἐμόρφωσε γνώμην!

§206ΙΩ. ΜΑΜΑΗΣ. Ἐγὼ λέγω ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου, ὅτι, ἐπειδὴ ἐπιθυμῶ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις εὐρυτέρα....

§207Ν. ΒΡΑΪΛΑΣ ΒΑΡΘΗΣ. Εὐρυτάτη.

§208ΙΩ. ΜΑΜΑΗΣ. .... καὶ ἐπειδὴ νομίζω ὅτι τὰ στοιχεῖα ταῦτα μοὶ ἦσαν ὄχι καὶ ἀπαραίτητα, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἀναλάβω αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὴν γενικὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ζητήματος, διὰ τοῦτο παρακαλῶ, ὅπως ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ἂν δέχεται νὰ προσδιορισθῇ ἡμέρα συζητήσεως.

§209ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἄλλο αὐτό.

§210ΙΩ. ΜΑΜΑΗΣ. Παρακαλῶ δὲ καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσκομίσῃ ὅσας πληροφορίας δύναται νὰ ἀποκομίσῃ ἐκ τοῦ Ὑπουργείου εἰς τὴν Βουλὴν ἄλλως τε ἡμεῖς ἔχομεν στοιχεῖα, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν.

§211ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ δὲν πρόκειται περὶ κανονισμοῦ Ἡμερησίας Διατάξεως, μοὶ ἐπιτρέπετε δύο λέξεις;

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἀρκεῖ ὅμως νὰ μὴ θίξητε τὴν οὐσίαν.

§213Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἤδη εἶναι ἐκκρεμὲς τὸ ἑξῆς ζήτημα κατὰ πρότασιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅπως ὁρισθῇ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν καὶ ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος τῶν ἐκκαθαρισθέντων ἀξιωματικῶν· ἂς ὁρισθῇ ἡμέρα πρὸς ἐξέτασιν τῆς ὅλης ἐκκαθαρίσεως, στρατιωτικῶν καὶ μή.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἦτο καλὸν οἱ κλάδοι νὰ μὴ ἀναμιχθῶσι πρὸς ἀλλήλους διὰ τὸ συμφέρον των.

§215Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Δυνατὸν ἡ ἐκκαθάρισις τῶν στρατιωτικῶν νὰ ἦτο καλὴ καὶ τῶν ἄλλων νὰ μὴ ἦτο.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τουναντίον εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἦτο καλὴ διὰ τοὺς στρατιωτικοὺς καὶ διὰ τοὺς ἄλλους νὰ ἦτο.

§217ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Οἱ ζητοῦντες ἡμέραν εἰδικῆς συζητήσεως δι’ αὐτὴν τὴν ἐκκαθάρισιν, ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ ἐλέγξωσι τὴν ἐκκαθάρισιν, νομίζω ὅτι θὰ εὑρεθῶσιν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μὴ ἀπολήξωσιν εἰς κανὲν ἀπολύτως πόρισμα. Διότι τί θὰ ἐλέγξωσιν, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἐλέγχου; Ἂν πρόκειται νὰ ἐλέγξωσι διὰ πολιτικὰς εὐθύνας, αὗται ἐξωφλήθησαν ἤδη, διότι ἐκεῖνοι, οἵτινες συνετέλεσαν τὴν ἐκκαθάρισιν, δὲν εὑρίσκονται ἐν τῇ ἀρχῇ· ἂν πρόκειται νὰ ἐκθέσωσι τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἔχουσι περὶ ὡρισμένων προσώπων, νομίζω ὅτι οὔτε καὶ τοῦτο εἶναι σκόπιμον, ἐκτὸς ἂν πρόκειται νὰ ἀπολήξωσιν εἰς οἰανδήποτε πρότασιν. Ἐλεύθεροι εἶναι οἱ κ. Βουλευταὶ νὰ ζητήσωσιν ὡρισμένην ἡμέραν συζητήσεως· ὅ,τι ὅμως ἐγὼ ὤφειλον νὰ εἴπω εἶναι ὅτι στοιχεῖα ἐκ τοῦ Ὑπουργείου δὲν δύναμαι νὰ φέρω καὶ ἑπομένως ἡ συζήτησις δὲν δύναται νὰ ἀπολήξῃ εἰς ἄλλο πλὴν ἄν τις τῶν κ. Βουλευτῶν ἤθελε νὰ ὑποβάλῃ πρότασιν νόμου ἢ ἄλλο τι.

§218Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ἀπὸ τὴν Βουλὴν θὰ ἐξέλθῃ τὸ φῶς καὶ αὐτὴ θὰ τοῖς εἴπῃ ὅτι «δὲν εἶσθε κλέπται, ἀλλ’ ὅτι ὑπὸ τὸ κράτος τῆς σπάθης ἐξεκαθαρίσθητε καὶ ἀνεξετάστως, ὅπως ὁ κλέπτης εἰσέρχεται ἀπὸ τὸ παράθυρον καὶ ἁρπάζει ὅ,τι εὑρίσκει ἐμπρός του καὶ εἰς τὸ τέλος βλέπει ὅτι ἀφῆκε τὸ ὡρολόγι».

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα συζητήσεως;

§220ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως ἡ ἐπερώτησις διαγράφεται. Ὁ κ. Γκλαβᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν καταδίκων Ῥίου.

§222Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Φρονῶ ὅτι ἀφ’ ἑνὸς ἡ Βουλὴ εἶναι ἐξηντλημένη. Αὐτὴ εἶναι τοὐλάχιστον ἡ ἀντίληψίς μου. Ἐξ ἄλλου πρόκειται νὰ ὁμιλήσω γενικῶς ἐπὶ τῶν φυλακῶν, εἰδικώτερον δὲ ἐπὶ τῶν φυλακῶν Ῥίου, καὶ συνεπῶς θὰ ἦτο ἡ ἐπιθυμία μου καὶ ἐν γένει ἴσως ἡ ἐπιθυμία τῆς Βουλῆς, ὅπως πρὸ παντὸς λάβῃ γνῶσιν, τόσον βεβαίως ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος βεβαίως εἶναι κάτοχος τῶν τελουμένων ἐν τῇ φυλακῇ ἐκείνῃ καὶ τῆς ἐν γένει κρατούσης καταστάσεως, ὅσον πρὸ παντὸς ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὁ ὁποῖος δυστυχῶς δὲν ἦτο δυνατὸν ἐξ ἀποστάσεως νὰ γινώσκῃ ταῦτα, διότι πρὸ δύο ἢ τριῶν μηνῶν ἐγκατεστάθη ἐν Ἀθήναις. Θὰ ἐπεθύμουν τούτου ἕνεκα νὰ παρευρίσκετο ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα λάβῃ γνῶσιν τῆς καταστάσεως.

§223ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ πολύ;

§224Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ὑπὲρ τὴν ὥραν, καὶ δὲν δύναμαι ἑπομένως νὰ ἀρχίσω τώρα. Θὰ ἀνατάμω τὴν κατάστασιν τῶν φυλακῶν.

§225Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε ἂς διακόψωμεν.

§226Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§227ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ λυθῇ.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 8 καὶ 50′ μ. μ.).