1911.01.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 10.

τῆς 21 Ἰανουαρίου 1911

(Παρασκευή)

Προεδρία προσωρινὴ κ. Ἀθ. Κατριβάνου.

(Γενομένης ἀπαρτίας περὶ ὥραν 11 π. μ. παρόντων Βουλευτῶν 185, ἀναγινώσκονται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῶν Πρακτικῶν;

§2ΠΕΡ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καθ’ ἣν ὥραν χθὲς ὡμίλει ὁ εἰσηγητὴς τοῦ τμήματος κ. Π. Ἠλιόπουλος ἐγὼ διέκοψα αὐτὸν καὶ ἐδήλωσα, ὅτι ἀνέκαθεν οἱ ἀντίπαλοι τοῦ κ. Καραπάνου προσέβαλλον τὴν ἐκλογὴν αὐτοῦ, πάντοτε δὲ αἱ παρελθοῦσαι Βουλαὶ ἐπεκύρουν πανηγυρικῶς τὴν ἐκλογὴν τοῦ κ. Καραπάνου, ὅστις ἐπὶ τριακονταετίαν ὁλόκληρον συνεχῶς καὶ ἀδιαλείπτως παρακάθηται ἐνταῦθα. Παρακαλῶ νὰ γραφῇ εἰς τὰ Πρακτικὰ ἡ δήλωσίς μου αὕτη, διότι παρελείφθη. Ἐπίσης παρακαλῶ νὰ γραφῇ εἰς τὰ Πρακτικά, ὅτι ἀπαντῶν εἰς τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐδήλωσα, ὅτι ἔχων ἀκράδαντον πεποίθησιν, ὅτι ὁ κ. Πύρ. Καραπάνος καὶ ὁ κ. Ἀν. Γαρουφαλλιᾶς εἶναι γνήσιοι ἀντιπρόσωποι τοῦ νομοῦ Ἄρτης καὶ ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἐννοῶ νὰ χωρισθῇ ἡ ἐκλογὴ αὐτῶν ἀπὸ τῆς ἰδικῆς μου.

§3Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Εἰς τὰ Πρακτικὰ σημειοῦται ὡς ψηφοφορήσας ὄχι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Λαρίσης κ. Ἀποστολίδης. Ὑποθέτω, ὅτι ὁ κ. Ἀποστολίδης ἀπουσιάζει.

§4Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἀπουσιάζει ἀσθενῶν.

§5Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Φαίνεται ὅμως ὡς ψηφοφορήσας ὄχι. Μοὶ φαίνεται, ὅτι πρέπει νὰ διαγραφῇ χάριν τῆς ἀληθείας.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δυστυχῶς αὐτὸ συμβαίνει, διότι οἱ κύριοι Βουλευταὶ ἵστανται ὄρθιοι ἅμα ἀρχίσῃ ἡ ψηφοφορία καὶ τοιουτοτρόπως ἐπέρχεται ἡ σύγχυσις αὐτή, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἄλλος τις ἴσως εἶπε τὸ ὄχι καὶ ἀνεγράφη. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. κ. Βουλευτάς, ὅταν γίνηται ψηφοφορία, νὰ μὴ ἵστανται ὄρθιοι, διὰ νὰ μὴ γίνηται αὐτὴ ἡ σύγχυσις καὶ διὰ νὰ μὴ ἐπέρχωνται αὐτὰ τὰ ἀτοπήματα.

§7Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Μετὰ τὸν λόγον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ περὶ διαιρέσεως τοῦ ζητήματος ὡς πρὸς τοὺς κ. κ. Κ. Καραπᾶνον καὶ Περ. Καραπᾶνον καὶ τοὺς Πύρρον Καραπᾶνον καὶ Ἀντ. Γαρουφαλλιᾶν ἐζήτησα ἐγὼ νὰ χωρισθῇ τὸ ζήτημα ὡς πρὸς τοὺς κ.κ. Πύρ. Καραπᾶνον καὶ Ἀντ. Γαρουφαλλιᾶν, διότι, ἐν ᾗ περιπτώσει ἐνηργήθη δωροδοκία, ἡ δωροδοκία αὕτη ἐνηργήθη διὰ τοὺς κ. κ. Καραπάνους καὶ ὄχι διὰ τὸν κ. Ἀντώνιον Γαρουφαλλιᾶν. Τοιοῦτόν τι οὐδαμοῦ ἀναφέρεται ἐν τοῖς Πρακτικοῖς καὶ παρακαλῶ νὰ γραφῇ καὶ αὐτό.

§8Τ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰ Πρακτικὰ περιέχεται μία ἀνακρίβεια, ἡ ὁποία δὲν στερεῖται σημασίας καὶ συνεπῶς πρέπει νὰ διορθωθῇ. Εἰς τὰ Πρακτικὰ ἀναφέρεται, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπρότεινε νὰ ἀποσταλῇ ἐπιτροπὴ μὲ τὴν ἐντολὴν νὰ ἐξετάσῃ καὶ νὰ ὑποβάλῃ ἔκθεσιν, ἂν ἐγένετο δωροδοκία. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἦτο νὰ ἀποσταλῇ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ κατὰ πόσον ἡ δωροδοκία, ἡ κατ’ αὐτὸν ἀναμφισβητήτως γενομένη, ἐπέδρασεν ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐκλογῆς τῶν δύο βουλευτῶν κ. κ. Πύρ. Καραπάνου καὶ Ἀν. Γαρουφαλλιᾶ. Νομίζω ἑπομένως, ὅτι, ἐπειδὴ θὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ψηφοφορία σήμερον ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης, πρέπει νὰ ἐπανορθωθῇ ἡ ἀνακρίβεια.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως.

§10Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ἐπίσης, κ. Πρόεδρε, μετὰ τὴν δήλωσιν ὅτι ἐγένετο δωροδοκία ἐγὼ ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ ὑψώσω φωνήν, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παραδεχθῇ δωροδοκίαν καὶ κατόπιν νὰ προβῇ εἰς ψηφοφορίαν περὶ τοῦ ζητήματος, ἂν ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἄκυρος ἢ ἔγκυρος.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπανέρχεσθε εἰς ζήτημα λελυμένον.

§12Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Διὰ τὴν διόρθωσιν τῶν Πρακτικῶν ὁμιλῶ, ἐπειδὴ ὅλοι οἱ προλαλήσαντες ὡμίλησαν περὶ δωροδοκίας. Παρακαλῶ νὰ διορθώσητε τὰ Πρακτικά.

§13Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Εἰς τὰ ἐπίσημα Πρακτικὰ ἀναφέρεται, ὅτι ἐγὼ δὲν ἐψήφισα εἰς τὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Δάλλα, ἐνῷ πράγματι ἐψήφισα καὶ ἤμην ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως. Παρακαλῶ νὰ διορθωθῇ καὶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ Πρακτικά.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ Πρακτικὰ ἐπικυροῦνται ὡς διωρθώθησαν. Παρακαλοῦνται νὰ προσέλθωσιν, ἵνα ὁρκισθῶσιν, ὅσοι τῶν κ. κ. Βουλευτῶν δὲν προσῆλθον. (Προσέρχονται καὶ ὁρκίζονται ἐπὶ τοῦ Ἱεροῦ Εὐαγγελίου τὸν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος καθωρισμένον ὅρκον οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Παπακυρίτσης, Ἰ. Τερζάκης, Περ. Ἀλεξάκης, Ἀντ. Φραγκίσκος, Μᾶρκ. Βαλληνδρᾶς, Ἀ. Κασσαβέτης, Γεωργ. Μουσούρης, Λ. Παπαφώτης). Τώρα ἔρχεται ἡ ἐπανάληψις τῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τῆς προτάσεως, ὅπως μεταβῇ ἐπιτοπίως ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ κ. Πύρ. Καραπάνου καὶ ἐξετάσῃ ὁπόσον ἡ καταγγελθεῖσα δωροδοκία ἐπέδρασεν ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐκλογῆς. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀποστολὴν τῆς ἐπιτροπῆς λέγουσι ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι.

§15ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Νὰ ἐξετάσῃ ἡ ἐπιτροπὴ ἂν ἐγένετο δωροδοκία καὶ ἂν αὕτη ἐπέδρασε. Ναί, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, κ. Πρόεδρε, εἰς ἡμᾶς νὰ λάβωμεν ὡς δεδομένον, ὅτι ἐγένετο δωροδοκία. Ἡ Βουλὴ καλεῖται νὰ ἀποφανθῇ, ἂν μία ἐκλογὴ εἶναι ἄκυρος ἢ ἔγκυρος διὰ τοῦτον ἢ ἐκεῖνον τὸν λόγον, δὲν δύναται ὅμως νὰ ἀποφαίνηται ὡς Δικαστήριον. Μήπως πρόκειται νὰ ἐπιβάλωμεν καὶ ποινήν; Ἀπόκειται εἰς τὴν δικαστικὴν ἀρχήν, ἥτις ἔχει ἐπιληφθῆ τῆς ὑποθέσεως, διὰ νὰ βεβαιώσῃ ἂν ἐγένετο δωροδοκία, ποία καὶ μεταξὺ τίνων, καθ’ ὧν καὶ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν προσήκουσαν ποινήν. Ἡμεῖς δὲν δικαιούμεθα ν’ ἀποφανθῶμεν, ἀλλὰ μόνον νὰ ἐξετάσωμεν ἂν ἐγένετο δωροδοκία, θ’ ἀποφανθῶμεν δὲ μόνον περὶ τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν καὶ περὶ οὐδενὸς ἄλλου.

§16Χ. ΚΟΡΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον, ὅπως ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῶν κ. Βουλευτῶν νὰ ἔρχωνται τακτικῶς εἰς τὰς συνεδριάσεις, διότι οὐδὲν ἄλλο κάμνομεν παρὰ νὰ ἐπαναλαμβάνωμεν τὰς κωλυσιεργίας, τὰς ὁποίας ἔκαμνον τὰ παλαιὰ κόμματα. Ἐγὼ βλέπω δυστυχῶς, ὅτι, ἐνῷ οἱ Βουλευταὶ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας εἶναι 44, μόλις ἐλάχιστοι προσέρχονται εἰς τὰς συνεδριάσεις, ἐνῷ ἡμεῖς ἐρχόμεθα τακτικῶς.

§17Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἤσκησε πίεσιν ἐπὶ τῶν Βουλευτῶν, διὰ νὰ ἀναγκάζωνται νὰ φεύγωσι (θόρυβος). Καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἐγένετο χθὲς ἀπαρτία.

§18Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Νὰ ἀνακαλέσητε τὴν φράσιν αὐτήν.

§19Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Δὲν τὴν ἀνακαλῶ. (Θόρυβος).

§20Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Καὶ ἐκ καταγωγῆς καὶ ἐκ παραδόσεως καὶ λόγῳ τοῦ ὀνόματος, τὸ ὁποῖον φέρω καὶ τὸ ὁποῖον ἐπὶ ἑξήκοντα ἔτη ὁλόκληρα ἦτο ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ, ἔχω πάντοτε τὸ θάρρος τῆς γνώμης μου. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι οἱ κ. κ. Καραπάνοι δὲν ἐδωροδόκησαν καὶ ὅτι οἱ ἀντίθετοι ἐκβιάζουσιν. Ἡ ἐφημερὶς δὲ σήμερον «Πατρὶς» ἐπιτίθεται κατ’ ἐμοῦ τοῦ γνησίου ἀντιπροσώπου, ἐμοῦ τοῦ ἐντίμου βιοπαλαιστοῦ καὶ μὲ ὑβρίζει. Ἐκτιμῶ τὸν κ. Σῖμον ὡς ἄνθρωπον, ἀλλ’ ὄχι ὡς δημοσιογράφον.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὰ εἶναι ἰδιωτικά.

§22Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Ἔχω τὸν λόγον.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴμεθα ἐπὶ τῆς ψηφοφορίας· μετὰ τὴν ψηφοφορίαν ὁμιλεῖτε. Νὰ προσέλθωσιν ὡς ψηφολέκται οἱ κ. κ. Π. Πετροπουλάκης καὶ Νικ. Βάρθης.

§24Μ. ΓΑΛΑΝΟΣ. Ἀφοῦ πρόκειται μόνον περὶ τοῦ κ. Πύρ. Καραπάνου, λέγω ναί. Χθὲς ἐψήφισα ὄχι, ὑποθέτων ὅτι ἐπρόκειτο καὶ περὶ τοῦ Ἀντ. Γαρουφαλλιᾶ.

§25Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Χθὲς εἶπον ναὶ καὶ κατὰ παραδρομὴν φαίνεται ὅτι εἶπον ὄχι. Παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ αὐτὸ ἐν τοῖς Πρακτικοῖς, διὰ νὰ μὴ φαίνωμαι ἀντιφάσκων.

§26ΑΡΙΣΤ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Χωρὶς καμμίαν ἐκβίασιν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως λέγω ναί.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία κληθέντων ὡς ψηφολεκτῶν τῶν κ. κ. Π. Πετροπουλάκη καὶ Ν. Βάρθη, τὸ δὲ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας ταύτης ἔχει ὧδε:)

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 202. Ἐξ αὐτῶν 116 εἶπον ναί, 83 ὄχι, καὶ 3 ἠρνήθησαν ψῆφον. Ὥστε ἀπεφασίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς νὰ ἀποσταλῇ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ εἰς Ἄρταν πρὸς ἐξέτασιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Πύρρου Καραπάνου. Ἤδη θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ διὰ τὸν κ. Ἀντ. Γαρουφαλλιᾶν.

§29Λ. ΜΠΕΛΛΟΣ. Δὲν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ γνωρίζω τὸν κύριον Γαρουφαλλιᾶν, ἀλλ’ ἐκ τῶν ἐφημερίδων βλέπω, ὅτι πρόκειται περὶ ἀνθρώπου οὐχὶ ζαπλούτου. Συμφέρον λοιπὸν τῆς Βουλῆς ἰδίως καὶ ἡμῶν αὐτῶν θεωρῶ ὅτι εἶναι νὰ μὴ γίνῃ ὀνομαστικὴ ψηφοφορία, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν, ἀλλὰ δι’ ἀναστάσεως ν’ ἀποφασίσῃ ἂν ὁ πτωχὸς οὗτος, περὶ τοῦ ὁποίου οὐδεὶς δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι ἐδωροδόκησεν, ἀφοῦ δὲν ἔχει τίποτε, πρέπει νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὸ τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς μέτρον.

§30ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἐγὼ δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ἀναστάσεως.

§31Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Δὲν ὑπεβλήθη ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἡ πρότασις περὶ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ἀλλ’ ὑφ’ ὡρισμένου ἀριθμοῦ Βουλευτῶν.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς ὑπεβλήθη. Θὰ ἐρωτηθῇ λοιπὸν ἡ Βουλὴ δι’ ἀναστάσεως.

§33ΠΕΡ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀφοῦ τὸ σκοπούμενον ἀποτέλεσμα ἐπῆλθε, βεβαίως παρέλκει ἡ νέα ὀνομαστικὴ ψηφοφορία.

§34ΣΠ. ΚΟΓΕΒΙΝΑΣ. Νομίζω, ὅτι πρὶν προβῶμεν εἰς ψηφοφορίαν πρέπει νὰ παρατηρηθῇ, ὅτι παρερμηνεύεται ἡ πρότασις. Σήμερον δὲν πρόκειται νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα ἂν ὁ κ. Ἀντ. Γαρουφαλλιᾶς ἐδωροδόκησεν ἢ ὄχι καὶ ἂν εἶναι πτωχὸς ἢ ὄχι· πρόκειται νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα ἂν ἐπηρεάσθη ἡ ἐκλογή του διὰ τῆς δωροδοκίας.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ν’ ἀποσταλῇ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ καὶ διὰ τὸν κ. Ἀντ. Γαρουφαλλιᾶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι).

§36Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ τὸ ἀντίθετον, κ. Πρόεδρε, διότι πολλοὶ ἵσταντο ὄρθιοι καὶ δὲν καθαρίζεται τὸ ἀποτέλεσμα.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὸ ἀντίθετον. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι ν’ ἀποσταλῇ ἐπιτροπὴ διὰ τὸν κ. Ἀντ. Γαρουφαλλιᾶν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη ν’ ἀποσταλῇ καὶ διὰ τὸν κ. Ἀντ. Γαρουφαλλιᾶν ἐξεταστικὴ ἐπιτροπή. Ἤδη ἔρχεται ἡ ἐκλογὴ τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος.

§38ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Πρὶν προχωρήσωμεν, κ. Πρόεδρε, πρέπει νὰ λυθῇ ἕτερον ζήτημα. Ἀπεφασίσθη νὰ σταλῇ ἐπιτροπὴ ἐξεταστικὴ εἰς Ἄρταν. Εἶναι φυσικὸν ἑπομένως νὰ ἐπακολουθήσῃ ἡ ἐκλογὴ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ἐκτὸς ἂν ἡ Βουλὴ ἀναβάλῃ τὴν ἐκλογὴν ταύτην.

§39ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ν’ ἀνατεθῇ ἡ ἐκλογὴ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον.

§40Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Διαφωνῶ εἰς τοῦτο. Ἡ ἀποφασισθεῖσα ἐπιτροπὴ εἶναι ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία πηγάζει ἐκ τοῦ ἄρθρου 58 τοῦ Συντάγματος, ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων, κατὰ δὲ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, ἄρθρον 61, ὅταν πρόκειται περὶ ἐκλογῆς προσώπων, ἡ ψηφοφορία γίνεται μυστικὴ διὰ ψηφοδελτίων, ὁ δὲ διορισμὸς τῆς ἐπιτροπῆς ὑπὸ τοῦ Προέδρου θέλει ἀποτελέσει παράβασιν τοῦ Κανονισμοῦ καὶ τοῦ Συντάγματος. Ἔχω ἀκόμη τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ ἐπιτροπή, ἐφ’ ὅσον δὲν ὡρίσθη εἰσέτι ὁ ἀριθμὸς τῶν Βουλευτῶν, ὁ ὁποῖος θ’ ἀποτελέσῃ αὐτήν, πρέπει ν’ ἀποτελῆται ἐκ προσώπων ἀνηκόντων εἰς τὴν πλειονοψηφίαν καὶ ἐκ προσώπων ἀνηκόντων εἰς τὴν μειονοψηφίαν. Ἔχομεν δ’ ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς προκληθείσης ψηφοφορίας διακεκριμένην τὴν Βουλὴν εἰς μειονοψηφίαν καὶ πλειονοψηφίαν. Θὰ ἦτο καλὸν νὰ ἐκπροσωπηθῶσι καὶ αἱ δύο γνῶμαι, καί, διὰ νὰ γίνῃ τοῦτο, θὰ ἔπρεπεν ὁ ἀριθμὸς τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς νὰ μὴ εἶναι 3, ἀλλὰ μεγαλείτερος, 5 ἢ 7.

§41ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν θέλετε νὰ ἀνατεθῇ ὁ σχηματισμὸς εἰς τὸν κ. Πρόεδρον, ὁ ὁποῖος λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν αὐτά, τὰ ὁποῖα εἴπετε, νὰ σχηματίσῃ τὴν ἐπιτροπὴν ἐκ μελῶν ἀντιπροσωπευόντων ἀμφοτέρας τὰς γνώμας, ἐκ τῆς πλειονοψηφίας καὶ μειονοψηφίας; Τὸ Σύνταγμα δὲν ὁμιλεῖ περὶ τοιαύτης ἐπιτροπῆς· ὥστε τοῦτο δὲν κωλύει τὸν σχηματισμὸν αὐτῆς ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, ὅπερ καὶ γίνεται συνήθως καὶ οἰκονομίαν χρόνου ἐπιφέρει, ἀλλά, ἐὰν ἐπιμένητε, ἂς γίνῃ ἐκλογὴ ὑπὸ τῆς Βουλῆς.

§42Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν ἐπιμένω, ἐὰν εὕρωμεν, ὅτι δὲν ἐπιβάλλεται. Τὸ ἄρθρον 61 τοῦ Κανονισμοῦ λέγει, ὅτι ἡ περὶ ἀρχαιρεσιῶν καὶ πάσης ἐκλογῆς προσώπων ψηφοφορία γίνεται μυστικὴ διὰ ψηφοδελτίων. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἑρμηνεύῃ, ὅτι δὲν ἀφορᾷ ἡ διάταξις αὕτη ταύτην τὴν περίπτωσιν, οὐδεμίαν ἔχω ἀντίρρησιν εἰς τὸ νὰ σχηματίσῃ τὴν ἐπιτροπὴν ὁ κ. Πρόεδρος.

§43ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἂς διορίσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τρεῖς ἐκ τῶν ἐχόντων τὴν ἰσχύσασαν γνώμην περὶ ἀποστολῆς ἐπιτροπῆς καὶ δύο ἐκ τῶν ἄλλων.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἠλιόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§45Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε, εἶμαι ὁ εἰσηγητὴς τοῦ τμήματος, δὲν ἔχω ὅμως νὰ προσθέσω τι εἰς ὅσα ἐκτίθενται ἐν τῇ ἐκθέσει. Θ’ ἀναμείνω ν’ ἀκούσω ἂν ὑπάρχει ἀντίρρησις κατὰ τῆς ἐκθέσεως τοῦ τμήματος, καὶ τότε θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοὶ δώσητε τὸν λόγον.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πὼπ ἔχει τὸν λόγον.

§47Γ. ΠΩΠ. Εἶμαι καὶ ἐγὼ τῆς γνώμης, κ. συνάδελφοι, ὅτι δὲν ὑπάρχει μέθοδος ἀγαθωτέρα τῆς ἁπλοποιήσεως τῶν πραγμάτων, ὁσάκις πρόκειται νὰ καταλήξωμεν εἰς μόρφωσιν γνώμης καὶ λῆψιν ἀποφάσεως· καὶ βεβαίως ὀφείλομεν νὰ βαίνωμεν μετὰ τοιαύτης ἁπλότητος εἰς τὰ ἔργα ἡμῶν, ἵνα βαίνωμεν ὁμαλῶς καὶ εἰς τέρμα ὁμαλὸν καταλήξωμεν. Ἀλλ’ ἀτυχῶς ἐκ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν διεξήχθη ἡ συζήτησις, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ὑπεβλήθη γνώμη τις, ἵνα μὴ εἰς τὸν τρόπον τῆς πορείας τῆς Βουλῆς ἐφαρμοσθῇ ὁ νέος αὐτὸς συρμὸς τῶν entraves, ἐξ ἄλλου ἐξωθήθη ἡ Βουλή, ἵνα διασκελίσῃ ὅριά τινα, τὰ ὁποῖα αὐστηρῶς διαγράφονται, ὅπως κανονίζωσι τὴν πορείαν αὐτῆς. Καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας συνεζήτησαν καὶ προεκάλεσαν τὴν Βουλὴν εἰς συζήτησιν ἐπὶ θέματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν φρονῶ ὅτι ἔχει δικαίωμα νὰ σκεφθῇ ἀπὸ τοῦ νῦν. Τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς διαιρούμενον εἰς τὸ καθαρῶς δικαστικὸν ἔργον περιορίζεται εἰς λῆψιν ἀποφάσεων καθωρισμένων. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν ἤδη ν’ ἀποστείλῃ ἐξεταστικὴν τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴν διὰ τὴν ἐκλογὴν Ἄρτης. Δὲν εἶναι δικαίωμα τῆς Βουλῆς νὰ κανονίσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θὰ καταρτισθῇ, οὔτε τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ γίνῃ ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης. Ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς ῥητῶς ὁρίζει τοῦτο. Ἀλλὰ καὶ δι’ ἐκείνους, οἵτινες δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν κόπον νὰ γνωρίσωσι τὸ ζήτημα τοῦτο διὰ τοῦ Κανονισμοῦ, ὑπάρχει προηγούμενον σαφὲς καὶ κατ’ ἐπανάληψιν ἐπισημοποιηθέν, προκειμένου περὶ ὁμοίων γεγονότων. Δὲν δύναται λοιπὸν ἡ νομολογία αὕτη τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία εἶναι σύμφωνος καὶ πρὸς τὸν Κανονισμόν, νὰ μὴ εἶναι σύμφωνος καὶ πρὸς τὸ νῦν προκληθὲν ζήτημα. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν θέλῃ, ν’ ἀποσύρῃ τὴν πρότασιν ταύτην, ἵνα μὴ προκαλέσῃ τὴν Βουλὴν εἰς ἀπόφασιν, ἡ ὁποία δὲν ἤθελεν εἶσθαι μόνον τυπικῶς, ἀλλὰ καὶ οὐσιαστικῶς ἀνώμαλος, προκειμένου περὶ ἀποφάσεως ἀναγομένης εἰς καθαρῶς δικαστικὰ ἔργα τοῦ Κοινοβουλίου.

§48ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν καλῶς ἐνόησα τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος, φαίνεται νομίζων οὗτος, ὅτι ἡ Βουλὴ προτοῦ καταρτισθῇ εἰς Σῶμα δὲν δικαιοῦται νὰ προβῇ εἰς ἐκλογὴν τῆς ἐπιτροπῆς. Νομίζω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἡ ἀντίρρησις, ἡ ὁποία προεβλήθη, δὲν εἶναι σοβαρά. Ἡ Βουλὴ προτοῦ καταρτισθῇ ἔχει οὐ μόνον τὸ δικαίωμα, ἀλλὰ καὶ τὸ καθῆκον νὰ προβῇ εἰς ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν, ἔχει δὲ συγχρόνως τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον νὰ προβῇ εἰς ὅλην τὴν διαδικασίαν τὴν σχετικὴν πρὸς τὸ ἔργον αὐτῆς τοῦτο. Εἶναι λοιπὸν φυσικόν, ἐφ’ ὅσον ἤθελε νομίσει ἡ Βουλὴ ἀναγκαῖον, ἵνα μορφώσῃ πεποίθησιν πλήρη, νὰ γίνῃ τοῦτο ἢ ἐκεῖνο, ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ συμπληρώσῃ τὴν διαδικασίαν. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἑτέρα ἀντίρρησις, ὅπως ἀνατεθῇ εἰς τὸν Πρόεδρον νὰ προβῇ εἰς ἐκλογὴν τριῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης ἐκ τῶν ἐχόντων τὴν γνώμην ὑπὲρ τῆς ἀποστολῆς τῆς ἐπιτροπῆς καὶ δύο μελῶν ἐκ τῶν ἀντίθετον ἀποφηναμένων γνώμην, ἐὰν δὲν διαφωνῇ ἡ Βουλή, νομίζω ὅτι δύναται νὰ ἀφεθῇ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς ἡ ἐκλογὴ τῶν προσώπων τούτων. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἐναντία γνώμη, τότε θὰ προβῶμεν συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμὸν εἰς ἐκλογήν, ἥτις πρέπει νὰ εἶναι μυστικὴ διὰ ψηφοδελτίων.

§49Γ. ΠΩΠ. Ἐγὼ θὰ ἐπεθύμουν ἁπλῶς μετὰ τὴν ληφθεῖσαν ταύτην ἀπόφασιν νὰ διαμαρτυρηθῶ μόνον, ἵνα μὴ τὸ τοιοῦτον χρησιμεύσῃ κατὰ τὸ μέλλον καὶ ὡς προηγούμενον. Διότι βεβαίως δὲν εἶναι τοῦτο οὔτε ἐντὸς τοῦ Κανονισμοῦ οὔτε ἐντὸς τῶν δικαιωμάτων τῆς Βουλῆς κατὰ τὸ στάδιον τοῦ ἔργου τοῦ ἐξελεγκτικοῦ. Ἐπαναλαμβάνω δέ, ὅτι ἐπανειλημμένως κατὰ τὸ παρελθὸν συνέβη ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον ἐγὼ παρεκάλεσα τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀποσύρῃ τὴν πρότασίν του.

§50ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖον εἶναι τὸ προηγούμενον;

§51Γ. ΠΩΠ. Κατὰ τὸ 1875 ἐγένετο τοῦτο, καὶ ἐστάλη τοιαύτη ἐπιτροπὴ εἰς Λευκάδα, ἐπίσης δὲ κατὰ τὸ 1885 ἢ 1887—δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς—ἐγένετο τοιοῦτόν τι διὰ τὴν ἐκλογὴν Ἄρτης. Ἐὰν ἀναδράμητε εἰς τὰ ἐστενογραφημένα Πρακτικὰ τῶν ἐτῶν ἐκείνων, θέλετε εὕρει τοῦτο. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε δέ, ἀφοῦ ταύτην τὴν στιγμὴν μοὶ προσεκομίσθησαν τὰ σχετικὰ Πρακτικά....

§52ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀμφισβητεῖ κανείς, κ. Βουλευτά, ὅτι δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον προηγούμενον· ἐγὼ ἠμφισβήτησα μόνον τὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Βουλὴ νὰ ἀκολουθήσῃ τὸ τοιοῦτον προηγούμενον. Τοῦτο ἀμφισβητῶ. Ὅτι ἔγινεν ὅ,τι εἴπετε εἰς δύο ἢ τρεῖς περιστάσεις, τοῦτο τὸ ἐδέχθην. Εἶπον μόνον, ὅτι ἡ Βουλὴ εὑρισκομένη εἰς τὸ στάδιον τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν ἔχει δικαίωμα νὰ προβῇ εἰς ὅλην ἐκείνην τὴν διαδικασίαν, ἥτις δύναται νὰ δώσῃ φῶς εἰς τὸ ἔργον τοῦτο τῆς ἐξελέγξεως, καὶ ἐξ ἧς πρόκειται ἕκαστος τῶν κ. κ. Βουλευτῶν νὰ ῥυθμίσῃ τὴν ψῆφον, ἣν κέκληται νὰ δώσῃ, μέρος δὲ τῆς διαδικασίας ταύτης εἰς τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν θεωρεῖται ὅτι εἶναι καὶ ἡ ἀποστολὴ τοιαύτης ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς. Ἐπειδὴ δ’ ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχει ἀντίρρησις, παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ἐπὶ τούτου ἡ Βουλή. Ἔπειτα ἔρχεται τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς Ψαρῶν καὶ μόνον, δηλαδὴ εἷς καὶ μόνον Βουλευτής, ἔχῃ ἀντίρρησιν, ὅπως ἡ ἐκλογὴ τῶν προσώπων ἀνατεθῇ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ἐγὼ θὰ ἤμην σύμφωνος, ὅτι πρέπει νὰ μείνωμεν ἐντὸς τοῦ Κανονισμοῦ, καὶ πρέπει βεβαίως ἡ ἐκλογὴ νὰ γίνῃ διὰ μυστικῆς διὰ ψηφοδελτίων ψηφοφορίας.

§53Γ. ΠΩΠ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν νομίζω ἐγώ, ὅτι τὰ ζητήματα λύονται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, οὐδ’ εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπητε, ὅτι, ἐφ’ ὅσον εἷς καὶ μόνος Βουλευτὴς ἔχει ἀντίρρησιν ἐπὶ ἑνὸς θέματος, σεῖς εἶσθε πρόθυμος νὰ ἀποδεχθῆτε τὴν γνώμην του, καὶ συνεπῶς ἀπεδέχθη ταύτην καὶ ἡ Βουλή. Μοὶ παρετηρήσατε, ὅτι δὲν ἦτο σοβαρὰ ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνα ὑμῖν καὶ πρὸς τὴν Βουλήν. Νομίζω, ὅτι ἡ παρατήρησις ἦτο σοβαρωτάτη, διότι φρονῶ, ὅτι στηρίζεται καὶ ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ καὶ ἐπὶ προηγουμένου ἤδη τῆς Βουλῆς. Διὰ τοῦτο παρεκάλεσα νὰ προσκομισθῇ ὁ τόμος τῆς δεκάτης Περιόδου, καθ’ ἥν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἀπεφασίσθη παρόμοιόν τι διὰ τὴν ἐκλογὴν Ἄρτης.

§54ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἀμφισβητοῦμεν τοῦτο. Ὑπάρχουσι προηγούμενα, τὰ ὁποῖα καὶ ἡμεῖς ἔχομεν ὑπ’ ὄψει.

§55Γ. ΠΩΠ. Ἐγὼ ἤθελον νὰ παρατηρήσω τοῦτο εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἀπεφάνθη, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ σοβαρᾶς τινος προτάσεως. Βεβαίως θὰ ἦτο ἐπιχείρημα μέγα, ἐὰν ἔλεγεν, ὅτι τοῦτο ποιοῦμεν, διότι σπεύδομεν νὰ φθάσωμεν εἰς ἔναρξιν τοῦ τακτικοῦ ἔργου τῆς Βουλῆς, ἢ ὅτι οὔτε τὰ προηγούμενα οὔτε ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς ἰσχύουσι πλέον, διότι θὰ ἔλεγεν, ὅτι ὡρίμασεν ἐπὶ τούτων ἡ δημοσία κοινὴ συνείδησις, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν κατὰ τοῦτον ἢ ἐκεῖνον τὸν τρόπον συμφώνως πρὸς τὸ νέον πολιτειακὸν δόγμα, ὅπερ καθιέρωσεν ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§56Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Ἀπορῶ, Κύριοι, πῶς γίνεται συζήτησις ἂν ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Βουλὴ νὰ ἀποστείλῃ ἐπιτροπὴν ἢ ὄχι, ἀφοῦ οὐδ’ εἰς τὰ τμήματα αὐτὰ ἀπαγορεύεται τὸ δικαίωμα κατὰ τὴν προεξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν νὰ ἀποστείλωσιν ἐπιτροπήν, ὅπως ἐξετάσῃ τὸ βάσιμον ἢ μὴ τῶν ἐπιχειρημάτων τῶν ἐνισταμένων.

§57Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, δὲν εὑρίσκω καμμίαν διάταξιν οὔτε ἐν τῷ Κανονισμῷ οὔτε ἐν τῷ Συντάγματι, δι’ ἧς νὰ ἀπαγορεύηται ἡ ἀποστολὴ ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς.

§58Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα ἀπαλλαγῶμεν ἀπὸ αὐτὴν τὴν κατάστασιν, ὅπως προσλάβῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ τὸν κ. Πὼπ.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἂν ἐπιθυμεῖ νὰ ὁρίσῃ τὴν πενταμελῆ ἐπιτροπὴν ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς.

§60ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη, ὅπως ὁ Πρόεδρος διορίσῃ ταύτην.

§62Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Παραδόξως ἤκουσα καινὰς θεωρίας, καὶ ἐρωτῶ τοὺς κ. κ. συναδέλφους καὶ ἐμαυτόν· ἔχομεν ἢ δὲν ἔχομεν Κανονισμόν; Αἱ ἐργασίαι καὶ αἱ ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς διέπονται ἐκ τῶν διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ ἢ οὔ; Ἤκουσα μετ’ ἀπορίας τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀναγνωρίζοντος, ὅτι ὑπάρχει Κανονισμὸς καὶ ἰσχύουσιν αἱ διατάξεις αὐτοῦ, ἀλλὰ τέλος πάντων ἡ Βουλὴ προσκαλεῖται νὰ ἀποφανθῇ δι’ ἀναστάσεως ἐπὶ τῶν διορισθησομένων ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς. Τοιοῦτον δικαίωμα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς δὲν κέκτηται. Ὁ Κανονισμὸς ὁρίζει, ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ὅπως ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ὁρίζονται διὰ ψηφοφορίας μυστικῆς. Τίς ἔχει λοιπὸν τὴν δύναμιν ἢ τὸ δικαίωμα νὰ μεταβάλῃ τὴν ῥητὴν καὶ κατηγορηματικὴν αὐτὴν διάταξιν τοῦ Κανονισμοῦ; Ἐὰν θέλητε λοιπὸν νὰ σεβασθῶμεν τὰ κείμενα, ἐὰν θέλητε νὰ σεβασθῶμεν τὸν Κανονισμόν, ὀφείλει ὁ κ. Πρόεδρος νὰ προκαλέσῃ ψηφοφορίαν μυστικήν, ἵνα καθορισθῶσι τὰ πρόσωπα τῆς πλειονοψηφίας καὶ τῆς μειονοψηφίας, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποτελέσωσι τὴν ἐξεταστικὴν τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης, ἐὰν δὲ τοῦτο δὲν γίνῃ, εὑρίσκεσθε ἐν παρανομίᾳ.

§63Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἰδοὺ κατὰ τὴν γνώμην μου πῶς ἔχει τὸ ζήτημα. Εὑρισκόμεθα εἰς τὸ στάδιον τῶν ἐργασιῶν μας πρὸ τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ Προεδρείου. Ἐὰν λοιπὸν εἶχε καταρτισθῆ τὸ ὁριστικὸν Προεδρεῖον, καὶ ἡ Βουλὴ ἀπεφαίνετο, ὅπως ὁ κ. Πρόεδρος ἐκλέξῃ οἱανδήποτε ἤθελε νομίσει καταλληλοτέραν ἐπιτροπήν, θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ὅτι μεταρρυθμίζεται ὁ Κανονισμός.

§64Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Θὰ μετεβάλλετο ὡρισμένως ὁ Κανονισμός.

§65Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν εὑρισκόμεθα εἰς τὸ στάδιον τοῦτο, τὸ μετὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ ὁριστικοῦ Προεδρείου, δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ μεταρρυθμίσωμεν τὸν Κανονισμόν, καί, ἀφοῦ δὲν ἔχομεν τοιοῦτο δικαίωμα, δὲν ἔχομεν καὶ τὸ δικαίωμα κατὰ συνέπειαν νὰ ἀναθέσωμεν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπιτροπῆς, ὅπερ ἀληθῶς θὰ ἦτο τὸ σκοπιμώτερον, ἵνα διευκολύνωμεν τὰς ἐργασίας μας, ἀλλ’ ὅπερ δυστυχῶς κωλύεται ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ, τὸν ὁποῖον, ἐπαναλαμβάνω, πρὸ τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ ὁριστικοῦ Προεδρείου δὲν δυνάμεθα ἀτυχῶς, ὡς εὑρισκόμεθα, κατὰ τὴν γνώμην μου, νὰ μεταρρυθμίσωμεν, καὶ οὕτως εὑρισκόμεθα πρὸ ἀνυπερβλήτου προσκόμματος.

§66Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἅπαξ ἠγέρθη τοιαύτη ἀντίρρησις, παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ ζητήματος, ἂν πρόκειται νὰ σταλῇ ἡ ἐπιτροπή.

§67ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπεφάνθη.

§68Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Τότε νὰ ἐκλεγῇ ἡ πενταμελὴς ἐπιτροπὴ διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ προβῶμεν ἀμέσως εἰς τὴν ἐκλογήν;

§70Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§71Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Νὰ γίνῃ μία διακοπή, ἵνα ἑτοιμασθῶσι ψηφοδέλτια.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ πέντε λεπτά. (Μετὰ τὴν διακοπήν).

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Λάβετε τὰς θέσεις σας, κύριοι Βουλευταί. Ἐπειδὴ παρῆλθεν ἡ ὥρα, διακόπτομεν τὴν συνεδρίασιν διὰ τὴν 4ην μ. μ., ὅτε θὰ γίνῃ καὶ ἡ ἐκλογὴ τῆς πενταμελοῦς ἐπιτροπῆς. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρα 12 καὶ 15′ μ. μ.) Μετὰ τὴν διακοπήν, ὥρα 4 καὶ 40′ μ. μ.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Πρόκειται περὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θὰ μεταβῇ εἰς Ἄρταν.

§75Δ. ΚΑΪΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ τὴν στιγμὴν ταύτην εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θὰ μεταβῇ εἰς Ἄρταν, διὰ νὰ λάβῃ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἡ Βουλὴ ἔκρινεν ἀναγκαίας, ἵνα προβῇ εἰς τὴν ἐκδίκασιν τῆς ἐκλογῆς τῶν δύο μελῶν αὐτῆς, διότι ἡ ἐργασία αὕτη τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι πρόωρος τὴν στιγμὴν ταύτην, μὴ οὔσης κατηρτισμένης ὁριστικῶς τῆς Βουλῆς. Ὁ Κανονισμός, ὅστις διέπει τὰς ἐργασίας αὐτῆς, εἶναι νόμος καὶ ἀποτελεῖ παράρτημα τοῦ Συντάγματος, καὶ δὲν εἶναι μὲν ἀμετάβλητος, δύναται νὰ μεταβληθῇ, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ μεταβληθῇ ὑπὸ Βουλῆς μὴ συγκεκροτημένης. Ἂς καταρτισθῇ ἡ Βουλή, καὶ ἔχει καιρὸν ἡ Βουλὴ τὴν ἐπιοῦσαν ἢ τὴν μεθεπομένην νὰ προβῇ ἐγκύρως εἰς μίαν πρᾶξιν, ἡ ὁποία νὰ ἔχῃ ἀποτέλεσμα, διότι πᾶν ὅ,τι γίνεται τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἀπὸ Σῶμα μὴ συγκεκροτημένον οὐδὲν κῦρος ἔχει.

§76ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κατὰ τὸ παρελθὸν αὐτὸ ἐγίνετο.

§77Δ. ΚΑΪΡΗΣ. Τοιοῦτον οὐδέποτε ἐγένετο κατὰ τὸ παρελθόν. Ἀπὸ τοῦ 1885 ἐκλέγομαι Βουλευτής· ἐνθυμοῦμαι, ὅτι, ὅτε ἐπρόκειτο περὶ τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν Ἄρτης καὶ Δομοκοῦ–Φαρσάλων, μόνον ὅτε κατηρτίσθη ἡ Βουλὴ εἰς Σῶμα, τότε ἐξέλεξε τὴν ἐπιτροπήν, ἥτις ἔμελλε νὰ μεταβῇ καὶ ἐξετάσῃ, καὶ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τότε ἦτο ὁ ἀείμνηστος Δηλιγιάννης, ἀρχηγὸς δὲ τῆς ἀντιπολιτεύσεως ὁ ἀοίδιμος Τρικούπης, καὶ ἔδωκαν αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν εἰς τὸν Κανονισμόν, ὅτι εἶναι παράρτημα τοῦ Συντάγματος, καὶ ὅτι δὲν δύναται νὰ μεταβληθῇ εἰμὴ ὑπὸ Σώματος κατηρτισμένου. Λοιπὸν πᾶν ὅ,τι πράξητε τὴν στιγμὴν αὐτὴν δὲν εἶναι νόμιμον, ὡς προεῖπον.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Γενομένης μυστικῆς διὰ ψηφοδελτίων ψηφοφορίας κατὰ τὸ ἄρθρον 62 τοῦ Κανονισμοῦ, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν κ. κ. Ν. Γαρδικιώτη καὶ Ἀθ. Χριστοπούλου, ὡς ψηφολεκτῶν, προέκυψε τὸ ἀκόλουθον ἀποτέλεσμα, ὅπερ ὁ κ. Πρόεδρος ἐξήγγειλεν ὡς ἑξῆς:) Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 198, ἐξ ὧν 142 ἔλαβον οἱ κ. κ. Χ. Δικαῖος, Ν. Κοντογούρης καὶ Β. Κυρέλλος, 45 οἱ κ.κ. Ν. Βάρθης καὶ Ν. Ῥαφτόπουλος, 1 ὁ κ. Κ. Περιβολιώτης, 1 ὁ κ. Ἡρ. Βελλόπουλος καὶ 10 εὑρέθησαν λευκαί. Ἑπομένως ἡ ἐπιτροπὴ ἀπετελέσθη ἐκ τῶν κ. κ. Δικαίου, Κοντογούρη, Κυρέλλου, Βάρθη καὶ Ῥαφτοπούλου.

§79ΠΕΡ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἔχω καθῆκον, παρ’ ὅλον τὸν σεβασμόν, τὸν ὁποῖον ἔχω πρὸς τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, τοὺς ὁποίους ἡ πλειονοψηφία ἐξέλεξεν ὡς μέλη τῆς πενταμελοῦς ἐπιτροπῆς, ἔχω καθῆκον, ἐπαναλαμβάνω, νὰ δηλώσω πρὸς τοὺς κ. συναδέλφους, ὅτι ὁ κ. Κυρέλλος βουλευτὴς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ἦτο μέλος τοῦ τμήματος, ἐν τῷ ὁποίῳ ἐξέφρασε γνώμην ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς. Φρονῶ, ὅτι συνάδελφος ἔχων ἐκπεφρασμένην γνώμην περὶ ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς, ἔχων προκατάληψιν ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐξ ἐκτιμήσεως τῶν πραγμάτων καὶ ἀδόλου συνειδήσεως, φρονῶ ὅτι δὲν δύναται νὰ εἶναι μέλος τῆς πενταμελοῦς ἐπιτροπῆς. Ἀφοῦ ἐμόρφωσε γνώμην, ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἄκυρος, τίνα ἐντύπωσιν θὰ ἀποκομίσῃ ἐξ Ἄρτης, ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἔγκυρος ἢ ἄκυρος;

§80Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Ἐπειδὴ τὸ ζήτημα, κ. Πρόεδρε, εἶναι προσωπικόν, ἐπιτρέψατέ μοι ν’ ἀπασχολήσω ἐπ’ ὀλίγον τὴν Βουλήν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐν τῷ τμήματι, ἐξεφράσθην κατὰ τῆς ἐπικυρώσεως τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης, διότι εὗρον αὐτὴν ἁμαρτωλὴν καὶ ἀπότοκον δωροδοκίας. Τὴν στιγμὴν ὅμως, καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ ἀναθέτει εἰς ἐμὲ ἔργα ἀνακριτοῦ, βεβαίως τὴν πεποίθησίν μου αὐτὴν θὰ τὴν ἀφήσω κατὰ μέρος καὶ ἀμερολήπτως καὶ τελείως εὐσυνειδήτως θὰ ἐκπληρώσω τὸ καθῆκόν μου. Ἐὰν δὲ καὶ ἐλαχίστη περὶ τούτου ὑπάρχῃ ἀμφιβολία, δηλῶ, ὅτι παραιτοῦμαι.

§81ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὂχι, ὄχι. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία.

§82ΠΕΡ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ εἶχον καθῆκον νὰ δηλώσω ὅ,τι ἐδήλωσα εἰς τὴν Βουλήν. Ἄς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι ἔχω πλήρη πεποίθησιν εἰς τὸν χαρακτῆρά του καὶ ἀναμένω ἀπὸ αὐτὸν εὐμενῆ καὶ εὐσυνείδητον ἐκπλήρωσιν τῆς ἐντολῆς του.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν λοιπὸν εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος. Ὁ κ. Γραμματεὺς παρακαλεῖται ν’ ἀναγνώσῃ τὴν ἔκθεσιν τοῦ τμήματος.

§84ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθ. Βουλῆς).

§85ΑΘ. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ὡς εἰσηγητὴς τοῦ τμήματος τοῦ δικάσαντος τὴν ἐκλογὴν Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος ὀφείλω νὰ γνωρίσω πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ὑπεβλήθησαν αἱ ἑξῆς ἐνστάσεις: Πρῶτον ὑπεβλήθη ἔνστασις κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τοῦ ἐπιτυχόντος βουλευτοῦ κ. Ἀριστ. Φωτήλα, ὡς στερουμένου τῶν νομίμων προσόντων. Ἄλλη ἔνστασις ὑπεβλήθη κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Λευκωσίας, καὶ τρίτον ἐζητήθη ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Σουδενῶν λόγῳ νοθείας. Ὡς πρὸς τὴν ἔνστασιν κατὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Φωτήλα, λόγῳ ἐλλείψεως τῶν νομίμων προσόντων, προσήχθη ὑπὸ τῶν ἐνισταμένων πιστοποιητικὸν τοῦ δημάρχου Πατρέων, ἐκ τοῦ ὁποίου ἀποδεικνύεται, ὅτι ὁ ῥηθεὶς κύριος Φωτήλας ἐγεννήθη κατὰ τὸ ἔτος 1888. Τὸ πιστοποιητικὸν τοῦτο προσήγαγον οἱ ἐνιστάμενοι κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Φωτήλα. Ὁ κ. Φωτήλας ἐζήτησε τότε προθεσμίαν παρὰ τοῦ τμήματος, ἵνα προσαγάγῃ ἀπόδειξιν μαρτυροῦσαν περὶ τοῦ ἐναντίου, περὶ τοῦ ὅτι δηλαδὴ οὗτος δὲν ἄγει τὴν ἡλικίαν, τὴν ὁποίαν πιστοποιεῖ τὸ πιστοποιητικὸν τοῦτο, ἀλλὰ μεγαλειτέραν ταύτης. Καὶ ὄντως προσήγαγε δύο πιστοποιητικά, τὸ μὲν τοῦ δημάρχου Πατρέων, τὸ δὲ τοῦ νομάρχου Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, ἐκ τῶν ὁποίων ἐμφαίνεται, ὅτι οἱ δύο υἱοὶ τοῦ κ. Φωτήλα, ὁ μὲν Θεόδωρος, ὁ δὲ Ἀριστοτέλης, ὁ καὶ ἐκλεγεὶς Βουλευτής, ἐγεννήθησαν κατὰ τὸ ἔτος 1888, διότι τοιοῦτόν τι ἐμφαίνεται ἐκ τοῦ συμπληρωματικοῦ μητρῴου τῶν ἀρρένων τοῦ δήμου Πατρέων. Ἀλλὰ τοιοῦτόν τι φυσιολογικῶς εἶναι ἀδύνατον, ἐκτὸς ἂν δεχθῶμεν, ὅτι ὁ Θεόδωρος καὶ ὁ Ἀριστοτέλης εἶναι δίδυμοι. Τοιοῦτόν τι ὅμως οὐδεὶς ἐπεμαρτύρησεν, οὐδεὶς ἰσχυρίσθη, οὐδεὶς ἐπεκαλέσθη.

§86Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἡμερομηνία δὲν ἀναφέρεται ἐν τοῖς πιστοποιητικοῖς αὐτοῖς;

§87ΑΘ. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ὄχι. Πιστοποιεῖται μόνον, ὅτι καὶ οἱ δύο ἐγεννήθησαν κατὰ τὸ ἔτος 1888· μῆνας δὲν ἀναφέρει. Ἐκ τοῦ γεγονότος τούτου ἄγομαι νὰ πιστεύσω, ὅτι τὰ βιβλία ἐκεῖνα, ἐκ τῶν ὁποίων ἐξήχθη τὸ πιστοποιητικόν, τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθησαν οἱ ἐνιστάμενοι, καθὼς καὶ τὰ βιβλία ἐκεῖνα, ἐκ τῶν ὁποίων ἐξήχθησαν τὰ ἄλλα πιστοποιητικά, τὰ ὁποῖα ἀνέφερα, δὲν δύνανται, κατὰ τὴν γνώμην μου νὰ ἀποτελέσωσιν ἀπόδειξιν, προκειμένου περὶ τῆς ἡλικίας, τὴν ὁποίαν φέρει ὁ καθ’ οὗ ἡ ἔνστασις βουλευτὴς κ. Φωτήλας. Ἡ προσωπική μου ὅμως γνώμη καὶ ἀντίληψις εἶναι, ὅτι ὁ καθ’ οὗ ἡ ἔνστασις, ἐὰν δὲν συνεπλήρωσε τὴν ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζομένην ἡλικίαν τῶν 30 ἐτῶν, βεβαίως ὅμως οὗτος ἔχει ἤδη συμπληρώσει τὸ 25ον ἔτος τῆς ἡλικίας του, διότι τοιαύτη εἶναι καὶ ἡ σωματικὴ καὶ ἡ διανοητικὴ αὐτοῦ ἀνάπτυξις. Ἐπὶ πλέον πιστοποιεῖται, ὅτι οὗτος εἶναι ἐπιστήμων ἀπὸ 2 ἢ 3 ἐτῶν. Τὸ τμῆμα, προκειμένου περὶ τῆς ἐνστάσεως ταύτης, ἐψήφισεν ἐπικυρωτικῶς, καὶ κατὰ τὸ πλεῖστον ἐπεφυλάχθη νὰ ἐκφέρῃ γνώμην, ὅτε θὰ ἤρχετο ἡ ὑπόθεσις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐπαναλαμβάνω, Κύριοι, νὰ εἴπω, ὅτι ἡ γνώμη μου ἡ προσωπική, προκειμένου περὶ τῆς ἐνστάσεως κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Φωτήλα, εἶναι ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ σοβαρῶς ἡ ἔνστασις αὕτη, διότι καὶ ἐκ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἔχω εἰς χεῖράς μου, δὲν ἀποδεικνύεται ἡ ἔνστασις τοῦ κ. Κάπου καὶ τῶν ἄλλων, οἱ ὁποῖοι προσήγαγον τὸ πιστοποιητικὸν τοῦ κ. δημάρχου Πατρέων. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἀντίληψίς μου ἡ προσωπικὴ εἶναι, ὅτι ὁ Ἀριστοτέλης Φωτήλας, ὁ καθ’ οὗ ἡ ἔνστασις, ἔχει βεβαίως συμπληρώσει τὸ 25ον ἔτος τῆς ἡλικίας του. Ἑτέρα ἔνστασις ὑπεβλήθη κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Λευκωσίας, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι μετὰ τὴν ψηφοφορίαν οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἀδελφῶν κ. κ. Ζαΐμη ἐν τῷ τμήματι τούτῳ ἀφῄρουν ψήφους ἐκ τοῦ ὄχι καὶ ἔρριπτον αὐτὰς εἰς τὸ ναί, καὶ οἱ ἐνιστάμενοι ἰσχυρίσθησαν, ὅτι θὰ προσαγάγωσιν ἐνώπιον τοῦ τμήματος καὶ ἀποδείξεις περὶ τοῦ γεγονότος τούτου. Ἀλλὰ τοιαύτας ἀποδείξεις οὔτε ἐνώπιον τοῦ τμήματος προσήγαγον οὔτε καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Τὸ δὲ τμῆμα παμψηφεὶ ἀπέρριψε τὴν ἔνστασιν.

§88Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ὑποβαλὼν τὴν ἔνστασιν περὶ ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Λευκωσίας κ. Ῥοῦφος εἶναι ἀσθενής.

§89ΔΙΟΝ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τίνα σχέσιν ἔχει; ἂς τὴν ὑπεστήριζεν ἄλλος.

§90ΧΡ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Τὸ τμῆμα τί ἀπεφάνθη ἐπ’ αὐτῆς;

§91ΑΘ. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Παμψηφεὶ ὑπὲρ τῆς ἀπορρίψεως τῆς ἐνστάσεως. Ἑτέρα ἔνστασις εἶναι κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Σουδενῶν. Ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 129 ἐκλογεῖς καὶ ὁ μὲν συνδυασμὸς τοῦ κ. Ζαΐμη ἔλαβε ψήφους 80 μέχρις 110, οἱ δὲ ἀντίπαλοι, οἱ καὶ ἐνιστάμενοι, ἄλλοι μὲν ἐξ αὐτῶν ἔλαβον ὀλίγας ψήφους, ἄλλοι δέ, οἱ καὶ περισσότεροι, ἔλαβον μηδέν.

§92ΠΟΛ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Ἔλαβον καὶ μερικοὶ 95.

§93ΑΘ. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ἐξ ὑμῶν, ἐκ τοῦ ἀντιθέτου συνδυασμοῦ· δὲν λέγω τὸ ἐναντίον. Ὑπεστηρίχθη λοιπὸν ἐνώπιον τοῦ τμήματος, ὅτι εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον ἐνηργήθη νοθεία κατάφωρος πρὸς βλάβην τοῦ ἀντιθέτου συνδυασμοῦ τοῦ κ. Ζαΐμη, καὶ τὴν ἀπόδειξιν τοῦ γεγονότος τούτου ἐστήριζον ἐκ τοῦ ὅτι ὄχι μόνον ἔλαβον ὅσας ψήφους ἐψήφισαν εἰς τὸ ὄχι, ἀλλ’ ἔλαβον καὶ ἐπὶ πλέον τούτων, δηλαδή, ἐνῷ ἐψήφισαν 129, οἱ ἀντίθετοι τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ κ. Ζαΐμη ἔλαβον 160 ἢ 170 εἰς τὸ ὄχι. Ἐκ τούτων θέλουσι νὰ συναγάγωσι τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἐν τῷ τμήματι τούτῳ ἐγένετο νοθεία πρὸς βλάβην αὐτῶν, ἐπὶ πλέον δὲ ἰσχυρίσθησαν ὅτι, ἀφοῦ καὶ ὁ κ. Ζαΐμης καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ συμπράττοντες ἔλαβον καὶ αὐτοὶ ψήφους εἰς τὸ ὄχι, ἔδει, κατά τινα λογικὸν εἱρμόν, αἱ ψῆφοι αἱ δοθεῖσαι εἰς τὸ μέλαν τῆς κάλπης τοῦ κ. Ζαΐμη καὶ τῶν συντρόφων αὐτοῦ νὰ εὑρεθῶσι λευκαὶ εἰς τὰς κάλπας τῶν ἀντιθέτων. Ὀφείλω, Κύριοι, νὰ γνωρίσω πρὸς ὑμᾶς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγένετο γνωστὸν εἰς τὸ τμῆμα καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἠμφισβητήθη οὔτε ὑπὸ τῶν ἐνισταμένων οὔτε ὑπὸ τῶν καθ’ ὧν ἡ ἔνστασις. Ἐγένετο δηλαδὴ γνωστὸν εἰς τὸ τμῆμα, ὅτι εἰς τὸν δῆμον Σουδενῶν ἐψήφιζον συνήθως 650 μέχρι 700 ἐκλογεῖς, ἀλλ’ ὅτι κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 28 Νοεμβρίου ἐψήφισαν μόνον 129, διότι ὁ ἰσχυρότερος πραγματικὸς παράγων τοῦ δήμου Σουδενῶν, ὁ κ. Πετμεζᾶς, ἀπέσχε τῆς ψηφοφορίας, καὶ τοῦτο συνεβούλευσε καὶ εἰς τοὺς φίλους αὐτοῦ. Τοιουτοτρόπως δὲ ἐκ τῶν 650 ἢ 700 συνήθως ψηφοφορούντων ἐψήφισαν μόνον 129, καὶ ἐντεῦθεν ἐξάγεται ὁ μικρὸς ἀριθμὸς τῶν ἀσκησάντων τὸ πολιτικὸν αὐτῶν δικαίωμα. Ἀλλ’ οἱ καθ’ ὧν ἡ ἔνστασις ἀντιπαρετήρησαν κατὰ τὴν γνώμην μου εὐλόγως, ὅτι ναὶ μὲν ἐψήφισαν 129, οἱ ἀπομείναντες φίλοι τοῦ κ. Ζαΐμη ἢ 100 ἢ καὶ ὀλιγώτεροι, οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν τὸν κ. Ζαΐμην καὶ τοὺς μετ’ αὐτοῦ συμπράττοντας, ἀπέμειναν ὅμως καὶ ἄλλοι τινές, οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν μὲν φίλοι τοῦ κ. Ζαΐμη, ἀλλὰ δὲν ἦσαν καὶ τοῦ ἀντιθέτου συνδυασμοῦ, ἀλλ’ ἦσαν φίλοι τῶν ἐκθεσάντων ὀρφανὰς κάλπας, τῶν ὀνομασθέντων «ἕνας ’ς τὸ μάτσο», ὅπως ὁ κ. Γιαννικόπουλος ἐκ τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων καὶ ἄλλοι, οἵτινες πιθανὸν εἰς τὸν δῆμον Σουδενῶν νὰ εἶχον φίλους καὶ συγγενεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν αὐτοὺς ἀποκλειστικῶς, ἐμαύρισαν δὲ καὶ τὸν συνδυασμὸν τοῦ κ. Ζαΐμη καὶ τὸν ἀντίθετον αὐτοῦ συνδυασμόν. Ἰδοὺ πῶς ἐξηγεῖται ὁ λόγος, δι’ ὃν καὶ εἰς τὴν κάλπην τοῦ κ. Ζαΐμη καὶ τῶν φίλων του εὑρέθησαν ψῆφοι μέλαιναι. Οὐδόλως δ’ εἶναι ἀναγκαία συνέπεια, ἵνα αἱ ψῆφοι, αἵτινες εὑρέθησαν εἰς τὴν κάλπην τοῦ κ. Ζαΐμη καὶ τῶν συντρόφων αὐτοῦ, εὑρεθῶσι λευκαὶ εἰς τὰς κάλπας τῶν ἄλλων. Ἐκ τῆς ἐκθέσεως τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου καὶ τῶν Πρακτικῶν τῆς διαλογῆς καὶ ἐξ ὅλων τῶν ἄλλων ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα συνεβουλεύθημεν καὶ τὰ ὁποῖα μᾶς προέβαλον, δὲν ἀποδεικνύεται, ὅτι εἰς τὸ τμῆμα ἐκεῖνο ἐγένετο νοθεία. Ἴσως συνέβη ἀταξία, διότι οἱ ἀντίθετοι τοῦ κ. Ζαΐμη δὲν εἶχον ἐκεῖ ἀντιπροσώπους, καὶ ἐνδέχεται νὰ ἐψήφισαν εἰς τὰς κάλπας οἱ ἐκλογεῖς δίδοντες περισσοτέρας ψήφους τῆς μιᾶς, τρεῖς ἢ πέντε, ἀφοῦ δὲν ὑπῆρχε κανεὶς ἐπόπτης.

§94ΑΛ. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Τί λέγει ἡ ἔκθεσις τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου;

§95ΑΘ. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη ἐν τάξει καὶ νομίμως.

§96Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Τίνα ἡμερομηνίαν φέρει ἡ ἔκθεσις;

§97ΑΘ. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ ἔκθεσις ὑπεβλήθη βραδέως, ἤτοι τὴν 5 Ἰανουαρίου 1911.

§98Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ὅτε ἐγνώσθη, ὅτι θὰ γίνωσιν ἐνστάσεις.

§99Δ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι τεκμήριον αὐτό; Πότε ὑποβάλλονται αἱ ἐκθέσεις τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων; Μετὰ τρεῖς μῆνας.

§100ΑΘ. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Παρακαλῶ, Κύριοι. Εἰς τὸ τμῆμα παρουσιάσθη ὁ κ. Λαμπρινόπουλος καὶ εἶπεν: «Ὡς πρὸς ἐμέ, ὁ ὁποῖος εἶμαι ὁ τελευταῖος ἐκ τῶν ἐπιτυχόντων Βουλευτῶν τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, ἐγένετο ἀθροιστικὸν λάθος εἰς βάρος μου, καὶ ἐνῷ ἐν τοῖς ἀποτελέσμασι τῆς Νομαρχίας φέρομαι ὡς λαβὼν ψήφους 13.321, ἐν τῇ ἀποφάσει τοῦ Δικαστηρίου τῶν Πρωτοδικῶν φέρομαι ὡς λαβὼν 13.088 ψήφους, δηλαδὴ ἐπὶ ἔλαττον 243.» Τὸ αὐτό, Κύριοι, ἰσχυρίσθη καὶ ὁ κ. Πολυζωγόπουλος, ὅτι ἔχει ψήφους πολὺ περισσοτέρας τῶν ἐν τῇ ἀποφάσει μνημονευομένων. Ἐπεχείρησα, Κύριοι, νὰ ἐξελέγξω τὰ Πρακτικὰ ὅλα, ἀλλὰ τοῦτο μὲν ἐστάθη ἀδύνατον, διότι εἶναι 70 τμήματα καὶ ἦσαν 100 ὑποψήφιοι.

§101Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἐγένετο ἡ ἄθροισις μόνον δι’ ἕνα ὑποψήφιον.

§102ΑΘ. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναμφισβήτητον, εἶναι ὅτι τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα δίδει ἡ Νομαρχία, καὶ τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα δίδει ἡ ἀπόφασις τοῦ Δικαστηρίου, εἶναι κατὰ πολὺ διάφορα. Εἶναι διαφορὰ ἐπὶ ἔλαττον εἰς βάρος μὲν τοῦ κ. Λαμπρινοπούλου ψῆφοι 243, εἰς βάρος δὲ τοῦ κ. Πολυζωγοπούλου 100.

§103ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖα θεωρεῖτε σεῖς ὡς ἐπίσημα;

§104ΑΘ. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Κατὰ τὴν γνώμην μου ὅλα εἶναι ἐπίσημα, διότι τὸ Πρωτοδικεῖον ἔκαμε τὴν ἄθροισιν τῶν ψήφων ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα ἡ Νομαρχία ἔστειλεν.

§105ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§106ΑΘ. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Εἶχε καὶ τὰ ἐπίσημα Πρακτικά. Ἀλλὰ καὶ τὰ ἀποτελέσματα τὰ δοθέντα εἰς τὴν Νομαρχίαν εἶναι ἐπίσης ἐπίσημα.

§107ΑΘ. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον συμβαίνει.

§108ΑΘ. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Δὲν ἀπέχει μακρὰν ἡμῶν ἡ ἐποχή, καθ’ ἣν τὸ Πρωτοδικεῖον Ἀθηνῶν τὴν αὐτὴν ἡμέραν ἐξέδωκε δύο ἢ τρεῖς ἀποφάσεις διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ κ. Καλλιφρονᾶ.

§109ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ τμῆμα τί ἔκαμε; Δὲν ὤφειλε νὰ κάμῃ τὸν ὑπολογισμόν;

§110ΑΘ. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Σᾶς εἶπον, ὅτι ἠσχολήθην ἐπ’ ἀρκετόν, ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθην νὰ περατώσω τὴν ἐργασίαν· ἔπρεπε νὰ κληθῶσιν ἐλεγκταί.

§111ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ διοικητικὸς ἀντιπρόσωπος συνήθως ἀναγγέλλει τηλεγραφικῶς εἰς τὴν Νομαρχίαν τὰ ἀποτελέσματα· δὲν νομίζετε, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ λάθος εἴτε εἰς τὴν Νομαρχίαν εἴτε εἰς τὸ Τηλεγραφεῖον;

§112ΑΘ. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Κατόπιν δίδονται ἐγγράφως τὰ ἀποτελέσματα.

§113ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὰ μόνα ἐπίσημα εἶναι τὰ συντασσόμενα ἐκεῖ εἰς τὸ ἐκλογικὸν τμῆμα, διότι τῆς Νομαρχίας τὰ ἀποτελέσματα προέρχονται συνήθως ἐκ τηλεγραφημάτων, τὰ ὁποῖα πλειστάκις εἶναι λελανθασμένα.

§114ΑΘ. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι πλὴν τῶν τηλεγραφικῶν δίδονται καὶ ἔγγραφα ἀποτελέσματα.

§115ΑΛ. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Εἰς τὰ Πρακτικὰ σημειοῦται ὁ ἀριθμὸς τῶν ψήφων, τὰς ὁποίας λαμβάνει ὁ εἷς ἢ ὁ ἄλλος ὁλογράφως καὶ δι’ ἀριθμῶν. Τὸ Πρωτοδικεῖον πρωτίστως λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν τὸν ἀριθμὸν τὸν ὁλόγραφον. Παρετηρήσατε ἂν ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τῶν ὁλογράφων ἀριθμῶν καὶ τῶν δι’ ἀραβικῶν χαρακτήρων γεγραμμένων;

§116ΑΘ. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν ἔκαμον τοιοῦτον ἔργον. Ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Σουδενῶν ἡ ἀπόφασις ἐδιχάσθη. 10 ἐψήφισαν ὑπὲρ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς, 9 κατ’ αὐτῆς καὶ 11 ἐπεφυλάχθησαν. Ἀφίεται λοιπόν, μεθ’ ὅσα εἶπον, εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς νὰ ἀποφανθῇ ἂν ἐγένετο νοθεία εἰς τὸν δῆμον Σουδενῶν, καὶ ἂν ἡ νοθεία αὕτη ἐπηρεάζει τινῶν τὰ ἀποτελέσματα, διότι, ἐὰν δεχθῶμεν, ὅτι ἐπὶ 129 ψηφοφορησάντων οἱ ἐνιστάμενοι ἐπρόκειτο νὰ λάβωσιν ὀλίγας τινὰς ψήφους ἀπέναντι τοῦ ἀριθμοῦ, τὸν ὁποῖον ἰσχυρίζονται ὅτι ἔλαβον οἱ ἄλλοι, καὶ τὰ ὁποῖα φέρονται καὶ ἐν τοῖς ἀποτελέσμασι τῆς Νομαρχίας, τὸ ἀποτέλεσμα δὲν δύναται νὰ μεταβληθῇ. Φρονῶ δέ, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἐπικυρώσῃ τὴν ἐκλογὴν ταύτην, διότι δυνατὸν νὰ ἐγένετο ἀταξία, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ νοθεία εἰς βάρος τῶν ἐνισταμένων.

§117Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπεβλήθη, ὡς ἠκούσατε, κύριοι Βουλευταί, ἀπὸ τὸν κ. εἰσηγητὴν τοῦ Γʹ τμήματος ἔνστασις κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Σουδενῶν τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπεστηρίχθη ὑπὸ τοῦ ἐνισταμένου, ὅτι εἰς τὸν δῆμον τοῦτον ἐγένετο νοθεία. Ἡ δὲ νοθεία συνίστατο εἰς τὸ ἑξῆς· ὅτι εἰς τὰς κάλπας τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ κ. Ζαΐμη, μετὰ τοῦ ὁποίου συνεπράττομεν, εὑρέθησαν εἰς μὲν τὸ ναὶ τὸ ἰδικόν μας, εἰς ἄλλον 95, εἰς ἄλλον 90, εἰς ἄλλον 100, εἰς δὲ τὸ ὄχι αἱ ὑπόλοιποι ψῆφοι ἐκ τῶν 129. Εἰς δὲ τὰς κάλπας τοῦ ἀντιπάλου συνδυασμοῦ εὑρέθησαν μηδέν. Μάλιστα δέ, ὡς ἀναφέρεται ἐν τοῖς Πρακτικοῖς, εἴς τινας εὑρέθησαν πλείονες μέλαιναι τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν ψηφοφορησάντων.

§118Χ. ΔΙΚΑΙΟΣ. Ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ σας ποῖος ἔλαβε τὰς ὀλιγωτέρας ψήφους;

§119Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχομεν σημείωσιν, ἐξ αὐτῆς δ’ ἐξάγεται ὅτι κατὰ τὸ πλεῖστον λαμβάνομεν ὅλοι τὰς αὐτὰς ψήφους. Ὅτε ὑπεβλήθη ἡ ἔνστασις αὐτὴ εἰς τὸ τμῆμα, ἐγὼ ἤμην εἰς τὸ τέταρτον τμῆμα, ὅπου συνεδριάζομεν, καὶ μὲ εἰδοποίησαν, ὅτι ὑπεβλήθη ἔνστασις προφορική, εἰδοποιήθην δὲ ἀμέσως, διότι κατ’ ἐμοῦ κυρίως αὕτη ἐστρέφετο, ἐπειδὴ ἔρχομαι διὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Πρωτοδικείου ὡς τελευταῖος ἐπιλαχών. Εὐθὺς λοιπὸν ὡς ὑπεβλήθη ἡ προφορικὴ αὕτη ἔνστασις μετέβην εἰς τὸ τμῆμα καὶ προχείρως, χωρὶς νὰ ἀνήκω εἰς τοὺς ὀπαδοὺς τῆς Θέμιδος, ἀλλὰ τοῦ Ἀσκληπιοῦ, προχείρως, λέγω, ἔλαβον τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ πραγματικοῦ ζητήματος καὶ ἔφερον τὰς ἀντιρρήσεις μου ἐπὶ τῆς ἐνστάσεως αὐτῆς, καὶ εἶπον, ὅτι εἰς τὸν δῆμον Σουδενῶν ἐγώ, ὅστις φέρομαι, ὡς εἶπον, δυνάμει τῆς ἀποφάσεως τοῦ Πρωτοδικείου ὡς τελευταῖος ἐπιλαχών, ἔλαβον ἐπὶ 129 ψηφοφορησάντων 96 λευκὰς ψήφους, ὁ κ. Π. Ζαΐμης ἔλαβε μόνον 92, ὁ δὲ κ. Ἀλ. Ζαΐμης 110, καὶ οὕτω καθεξῆς. Ὑπὲρ τίνος καὶ κατὰ τίνος ἐγένετο ἡ νοθεία; Ἐρωτῶ· διὰ νὰ θεωρηθῇ νόμιμος ἡ ἐκλογή, ἔπρεπεν ἀπαραιτήτως νὰ εὑρεθῶσι λευκαὶ ψῆφοι εἰς τὰς κάλπας τῶν ἀντιθέτων; Εἴχετε ἀντιπροσώπους, Κύριοι, εἰς τὸν δῆμον τοῦτον; Ἐδήλωσαν ἐπισήμως ἐνώπιον τοῦ τμήματος, ὅτι δὲν εἶχον ἀντιπροσώπους. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει λέγω, καὶ ἐπανέλαβον καὶ εἰς τὸ τμῆμα ἀντικρούων τὴν ἔνστασιν, ὅτι κατὰ τὴν ψηφοφορίαν οἱ χωρικοὶ ἐκλογεῖς, οἱ ὁποῖοι προσήρχοντο καὶ δὲν εὕρισκον ἀντιπροσώπους, ἐλάμβανον μόνοι τὰ σφαιρίδια, καὶ ὄχι ἕν, ἀλλὰ 2, 3, 4 καὶ 5, καὶ τὰ ἔρριπτον εἰς τὸ μέλαν, γελῶντες μάλιστα, ὡς συνήθως συμβαίνει. Γνωρίζετε ὑμεῖς, κύριοι Βουλευταί, πῶς διεξάγεται ἡ τοιούτου εἴδους ἐκλογή, καὶ ὅταν μάλιστα πρόκειται περὶ ἑκατὸν καλπῶν. Εἰς τὰ Πρακτικὰ δὲν ἀναφέρεται, ὅτι ἀφηρέθησαν ψῆφοι ἐκ τοῦ ναὶ ὡς εὑρεθεῖσαι πλείονες εἰς τὸ ὄχι, οὔτε ἡ ἔκθεσις τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου ἀναφέρει ἀταξίαν τινὰ περὶ τὴν διεξαγωγὴν τῆς ἐκλογῆς. Ὑπεστηρίχθη ἡ ἔνστασις καὶ κατ’ ἄλλον τρόπον, τὴν ὁποίαν ἀντέκρουσα. Ἰσχυρίσθησαν δηλαδὴ· διατί αἱ μέλαιναι ψῆφοι τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ κ. Ζαΐμη δὲν εὑρέθησαν εἰς τὰς πλείστας τῶν ἰδικῶν μας; Ἀπαντῶμεν, διότι τὰς ἔλαβον εἰς τὸ ναὶ οἱ ἐκτὸς συνδυασμοῦ, οἱ ὁποῖοι ἦσαν 36 καὶ εἶχον ἀντιπροσώπους, ἔλαβον δὲ ἀκριβῶς καὶ μελαίνας ψήφους τῶν πλείστων μελῶν τοῦ συνδυασμοῦ μας, συμφώνως πρὸς τὸν πίνακα, τὸν ὁποῖον καὶ σᾶς ἀναγινώσκω. (Ἀναγινώσκει): «Ἀνδρεόπουλος 32. — Ἀνδρικόπουλος 29 κ. λ. π». Ἐδώσαμεν δηλαδὴ τὴν ἐξήγησιν διατί αἱ μέλαιναι ψῆφοι τῶν καλπῶν τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ κ. Ζαΐμη δὲν εὑρέθησαν εἰς τὰς κάλπας τοῦ ἀντιθέτου συνδυασμοῦ. Ἀλλ’ ἐπιπροσθέτως ἐδήλωσα εἰς τὸ τμῆμα, ὅτι παρ’ ὅλας τὰς ἀντιρρήσεις, αἱ ὁποῖαι προβάλλονται ὡς πρὸς τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς, δὲν εἶναι ὁ ἀκριβὴς ἀριθμὸς τῶν ψήφων, δι’ ὧν ἀνακηρύσσομαι ὡς Βουλευτὴς ὑπὸ τοῦ Πρωτοδικείου, διότι τὸ Πρωτοδικεῖον μὲ ἀνακηρύσσει μὲ 13,088 ψήφους, ἐνῷ κατὰ τὸν λογαριασμόν, ὃν κατέστρωσα, καὶ κατὰ τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἐδημοσίευσεν ἡ ὑπηρεσία τῆς Νομαρχίας, ἔλαβον πολὺ περισσοτέρας, ἴσως 250 καὶ πλέον. Ἡ ὑπηρεσία τῆς Νομαρχίας κατώρθωσε τὴν ἑσπέραν τῆς Τρίτης, δηλ. μετὰ δύο ἡμέρας, νὰ ἔχῃ πλήρη τὰ ἀποτελέσματα τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, καὶ λέγω τοῦτο πρὸς τιμήν της, καὶ μὲ ἔφερε κατὰ τοὺς λογαριασμούς της 28ον μεταξὺ τῶν ἐπιτυχόντων. Μετὰ πάροδον 18 ὁλοκλήρων ἡμερῶν ἤκουσα, ὅτι δι’ ἀποφάσεως τοῦ Πρωτοδικείου ἀνεκηρύχθην, ἀντὶ 28ος, τελευταῖος ἐπιτυχὼν καὶ μὲ διαφορὰν 18 ψήφων ἀπὸ τὸν πρῶτον ἐπιλαχόντα. Νὰ σᾶς εἴπω· διῆλθε μὲν τοῦ νοῦ μου μία ὑπόνοια, ὅτι πιθανὸν νὰ ἐπρόκειτο καὶ περὶ ἄλλου τινὸς πράγματος, τὴν ὁποίαν ὑπόνοιαν ἐνίσχυεν ἡ κατ’ ἐμοῦ ἐκστρατεία, ἣν κατ’ αὐτὰς παρατηρῶ δημιουργηθεῖσαν, ὥστε νὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν θέσιν αὐτὴν τοῦ ναυαγοῦ καὶ τοῦ τελευταίου ἐπιτυχόντος, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ τὸ βεβαιώσω. Ἀλλ’ ἡ ἐκστρατεία αὐτὴ ἐπιρρωννύει τὴν ὑπόνοιαν ταύτην, διότι γνωρίζετε, ὅτι εἰς τὰ Πρωτοδικεῖα δυστυχῶς παραδίδονται τὰ Πρακτικὰ ὑπὸ τῶν δικαστῶν, διὰ νὰ γίνῃ ἄθροισις τῶν ψήφων, συνήθως εἰς τοὺς ὑπογραμματεῖς, τοὺς γραφεῖς καὶ τοὺς δικαστικοὺς κλητῆρας, οἵτινες ἐνίοτε ἀνακηρύττουσι τοὺς Βουλευτάς, διότι βεβαίως εἰς τὰ Πρωτοδικεῖα ἔχει δοθῆ ὑπὸ τοῦ νόμου τὸ δικαίωμα τῆς ἀπαριθμήσεως τῶν ψήφων. Ἀλλ’ αὕτη πρέπει νὰ γίνηται ὀρθὴ καὶ μετὰ βασάνου. Ἦτο πιθανόν, κύριοι Βουλευταί, ἐκεῖ ποῦ μὲ ἀνεκήρυξαν ὡς τελευταῖον ἐπιτυχόντα, νὰ μὲ ἀνεκήρυττον ὡς πρῶτον ἐπιλαχόντα, καὶ δὲν θὰ ἐλάμβανον ἀφορμὴν νὰ ἐξετάσω τὰ ἀποτελέσματα. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ εἴχετε ἕνα νόθον Βουλευτὴν μεταξὺ ὑμῶν.

§120Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ποίαν διαφορὰν εὑρήκατε ἐν τοῖς Πρακτικοῖς;

§121Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ Πρακτικὰ ἀνεδίφησα ἀμέσως, ἀλλὰ τὸ τμῆμα δὲν ἐπρόσεξε δυστυχῶς εἰς τὴν ἔνστασίν μου αὐτήν, τὴν ὁποίαν ἀνέγραψαν καὶ αἱ ἐφημερίδες· ἀπόδειξις ὅτι ὑπεστήριξα ταύτην ἐνώπιον τοῦ τμήματος. Δὲν θὰ συνετέλουν νὰ καταναλωθῇ, κύριοι Βουλευταί, χρόνος εἰς τὸ ἐξελεγκτικὸν ἔργον τῆς Βουλῆς, οὐδὲ θὰ ἐζήτουν νὰ ἀναλάβω τὴν οἰκείαν μου θέσιν, ἐὰν εἰς τὸ τμῆμα δὲν ὑπεστηρίζετο ὑπὸ τῶν ἐπιλαχόντων καὶ ἐλέγετο: «Ἀδιαφοροῦμεν περὶ τοῦ τιμητικωτάτου τῶν ἀξιωμάτων, περὶ τοῦ ὁποίου τόσον ὀρέγονται οἱ νεώτεροι Ἕλληνες, ἀλλ’ ἀξιοῦμεν νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν Βουλὴν γνήσιοι Βουλευταὶ καὶ οὐχὶ παρείσακτοι καὶ προϊόντα κακοηθεστάτης νοθείας». Τότε δ’ ἀμέσως ἀπήντησα, ὅτι αὐτὸ βεβαίως ἐνδιαφέρει ἐμέ, ὁ ὁποῖος ἔρχομαι ὡς τελευταῖος ἐπιτυχών, καὶ ὅτι.....

§122Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Εἶναι πεπεισμένος ὅλος ὁ συνδυασμός, ὅτι σεῖς ἔχετε λάβει ὀλιγωτέρας ψήφους, παρ’ ὅσας πράγματι ἐλάβετε, κατὰ 280.

§123Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, καὶ θὰ ζητήσω παρὰ τῆς Βουλῆς, καὶ δι’ αὐτὸ ἔλαβον τὸν λόγον, ἵνα ἐξετασθῶσι τὰ Πρακτικὰ ἀπὸ μέλη τινὰ τοῦ τμήματος, τὰ ὁποῖα θὰ διορίσῃ ὁ κ. Πρόεδρος, ἵνα λάβω τὴν θέσιν μου. Δὲν ἐννοῶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐλέχθη εἰς τὸ τμῆμα, ὅτι δηλαδὴ θέλω νὰ εἰσέλθω ὡς παρείσακτος ἐνταῦθα καὶ ὡς προϊὸν κακοηθεστάτης νοθείας, δὲν ἐννοῶ νὰ θεωρηθῇ, ὅτι εἶναι ἀληθὲς τοῦτο, καὶ νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν Βουλὴν ἐκ πνεύματος ἐπιεικείας κατὰ τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς· διότι ἐδήλωσα καὶ ἐν τῷ τμήματι, ὅτι, ἐὰν ὑπάρχῃ καὶ ἡ ἐλαχίστη ὑπόνοια, ὅτι θὰ ἠδυνάμην νὰ θεωρηθῶ ὡς προϊὸν νοθείας καὶ καλπονοθεύσεως τοιαύτης, πρὶν ἢ ἡ Βουλὴ ἐκφέρῃ τὴν ἐπ’ αὐτῆς κρίσιν, θὰ ἐλάμβανον τὸν πῖλόν μου καὶ θὰ ἔφευγον.

§124Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἡ ἔνστασις δὲν ἐστράφη καθ’ ὑμῶν, ἀλλὰ καθ’ ὁλοκλήρου τοῦ ἀποτελέσματος.

§125Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καταλήγων θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ διορίσῃ ἐπιτροπήν τινα, ἵνα ἐξετάσῃ τὰ Πρακτικά, καὶ λάβω τὴν σειράν μου, ἥτις εἶναι τοῦ 28ου καὶ ὄχι τοῦ 32ου, ὡς ἀνεκηρύχθην ὑπὸ τοῦ Πρωτοδικείου Πατρῶν, καὶ ὡς εἴδετε ἐκ τοῦ διανεμηθέντος εἰς τὴν Βουλὴν πίνακος τῶν ἀποτελεσμάτων μου, ληφθέντος ἐκ τῶν ἐπισήμων Πρακτικῶν.

§126Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ ἐλάμβανον τὴν τιμὴν νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς προκειμένης ἐκλογῆς, ἐάν, βεβαιωθῆτε, δὲν ᾐσθανόμην τὸ καθῆκον νὰ διατυπώσω ἀπεριφράστως τὴν γνώμην μου ἐπ’ αὐτῆς. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, τὴν εὐτυχῆ, ὅτι ἀπευθύνομαι καὶ πρὸς Κυβέρνησιν καὶ πρὸς συμπαγῆ πλειονοψηφίαν καὶ πρὸς Βουλήν, ἡ ὁποία προφανῶς ἔχει τὴν ἀπόφασιν ν’ ἀποκρυσταλλώσῃ εἰς ὁριστικὴν ἀνακούφισιν τὴν πρὸ πολλοῦ αἰωρουμένην ἀγωνίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐν τῇ πεποιθήσει μου ταύτῃ, ὅτι πρὸς τοιαύτην πλέον Βουλὴν ἀπευθύνομαι, δὲν θὰ ἐμακρηγόρουν, θὰ περιωριζόμην ἁπλῶς εἰς τὸ νὰ ὑπενθυμίσω πρὸς αὐτὴν τὴν συνταγματικὴν διάταξιν περὶ τῆς ὁριζομένης ἡλικίας τοῦ Βουλευτοῦ. Διὰ λόγους ἐν τούτοις, τοὺς ὁποίους πάντες ἐννοεῖτε, καὶ τοὺς ὁποίους ἐπιθυμῶ ν’ ἀποσιωπήσω, αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ προσθέσω ὀλίγα τινά. Θεμελιώδης ἀρχὴ τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἀρχή, τὴν ὁποίαν θαυμασίως διετύπωσε καὶ πρεπόντως ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς ἡμῶν καὶ Πρωθυπουργός, εἶναι ὁ σεβασμὸς πρὸς τοὺς νόμους τῆς χώρας. Εἶναι βεβαίως ἄξιον πολλῆς παρατηρήσεως καὶ θλιβερώτατον τὸ γεγονός, ὅτι ἐξηρθρώθη ἐπὶ τοσοῦτον τὸ Κράτος τοῦτο, ὥστε ἡ πρώτη ἀνορθωτικὴ μετὰ τὴν ἐπανάστασιν Κυβέρνησις νὰ εἶναι ὑποχρεωμένη ἐν τῷ προγράμματι αὑτῆς νὰ περιλάβῃ τὴν ὑπόσχεσιν περὶ σεβασμοῦ πρὸς τοὺς νόμους. Εἶναι πρωτοφανές, Κύριοι, εἰς Κράτος εὐνομούμενον νὰ ἐμφανίζωνται καὶ κόμμα ὁλόκληρον καὶ Κυβέρνησις καὶ ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος, καὶ νὰ ὑπόσχωνται πρὸς τὸν λαόν, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ζητοῦσι τὴν ἐμπιστοσύνην, νὰ ὑπόσχωνται τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων! Ἡ τοιαύτη ὑπόσχεσις τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων διὰ τοῦ στόματος τοῦ διαπρεποῦς αὐτοῦ ἀρχηγοῦ εἶναι τὸ τρανότατον δεῖγμα τῆς γνώμης καὶ ἐντυπώσεως, τὴν ὁποίαν ἔχει σχηματίσει τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων περὶ τοῦ παρελθόντος, ἐντυπώσεως, τὴν ὁποίαν ἐκ καθήκοντος ἐννοεῖ νὰ διοχετεύσῃ μέχρι τῆς τελευταίας ἐσχατιᾶς τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλὰ σήμερον δὲν πρόκειται πλέον οὔτε περὶ ὑποσχέσεων ἢ ἐπαγγελιῶν οὔτε περὶ ἀποφάσεων· πρόκειται περὶ ἔργου ἀναμφισβητήτως δυσχερεστάτου, περὶ ἔργου, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ προσδώσῃ ἴδιον ἐντελῶς τίτλον εἰς τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων· πρόκειται περὶ ἔργου, τοῦ ὁποίου ἡ ἐγκατάλειψις εἰς τὸ παρελθὸν ἐδικαιολόγησε πλήρως μίαν ἐπανάστασιν καὶ περὶ ἔργου, τοῦ ὁποίου καὶ ἡ ἔναρξις μόνη ἤθελεν ἀποδείξει, ὅτι ὁριστικῶς πλέον θὰ δημιουργηθῇ Κράτος Ἑλληνικόν. Δὲν νομίζω, Κύριοι, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ μακρὸν ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ ζητήματος. Ἡ οὐσία εἶναι τόσον καταφανής, τόσον πασίδηλος, ὥστε θὰ ἐθεωρούμην ὡς ὑπολαμβάνων τοὺς ἐναντίον τῆς ἐνστάσεως ἐργαζομένους ὡς ἐν πνεύματι δικολαβικῷ ὁμιλοῦντας, καὶ πρὸς ἀποφυγὴν τῆς παρεξηγήσεως ταύτης ἐν βραχυτάτῳ θέλω ὁμιλήσει περὶ τῆς οὐσίας τοῦ ζητήματος. Ὑπάρχει πιστοποιητικὸν τοῦ δημάρχου Πατρέων περὶ τῆς ἡλικίας τοῦ κ. Φωτήλα. Τὸ πιστοποιητικὸν τοῦτο λέγει, ὅτι (ἀναγινώσκει): «Ὁ Ἀριστοτέλης Φωτήλας τοῦ Ἀλεξάνδρου, δικηγόρος, κάτοικος Πατρῶν, ἐγγεγραμμένος εἰς τὸν συμπληρωματικὸν κατάλογον τοῦ δήμου Πατρέων ὑπ’ ἀριθ. 33 καὶ ἔτος γεννήσεως 1888, ἐγεννήθη τῇ 12 Αὐγούστου τοῦ ἔτους 1888 καὶ ἐβαπτίσθη τῇ 26 Φεβρουαρίου 1889 ἔτους, ὡς ἐξάγεται ἐκ τοῦ ἐν τῷ γραφείῳ τοῦ Δημαρχείου ὑπάρχοντος βιβλίου γεννήσεων καὶ βαπτίσεων τοῦ ἐνταῦθα ναοῦ τῆς Παντανάσσης». Ἔχω εἰς χεῖράς μου καὶ ἕτερον πιστοποιητικόν, δυνάμει τοῦ ὁποίου καταφαίνεται, ὅτι ὁ μεγαλείτερος ἀδελφὸς τοῦ κ. Φωτήλα, Θεόδωρος, ἐγεννήθη κατὰ τὸ 1887, πιστοποιητικόν, τὸ ὁποῖον ἐλήφθη παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἔχω ὁμοίως πιστοποιητικὸν τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς Πατρῶν, ἡ ὁποία βεβαιοῖ, ὅτι ἡ ἄδεια γάμου τοῦ πατρὸς τοῦ κ. Φωτήλα ἐλήφθη κατὰ τὴν 15 Ἰανουαρίου 1883, καὶ ἔχω ἀκόμη τὸ γεγονός, ὅτι πρὸ τοῦ κ. Φωτήλα, τοῦ ἐκλεγέντος Βουλευτοῦ, προηγοῦνται τρεῖς ἀδελφοί, ὧν ὁ εἷς ἀπέθανεν.

§127Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Εἶναι βεβαιωμένον ἐπισήμως αὐτό;

§128Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἐὰν ἡ Δημαρχία Πατρῶν ψεύδηται, ἐὰν ἡ Ἀρχιεπισκοπὴ Πατρῶν ψεύδηται...

§129Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Ὄχι, δὲν ἐννοῶ αὐτό· λέγω, ὅτι τὸ ὅτι προηγοῦνται τρεῖς ἀδελφοί, εἶναι βεβαιωμένον;

§130Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Μάλιστα· εἶναι βεβαιωμένον. Ἐπὶ πλέον προσθέτω τὴν λεπτομέρειαν, ὅτι τὸν ἀδελφὸν τοῦ κ. Φωτήλα, κύριον Θ. Φωτήλαν, ἔχει βαπτίσει ὁ ἀδελφός μου, ἐγὼ δὲ ὁ ἴδιος, ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς στρατιωτικῆς μου τιμῆς, βεβαιῶ, ὅτι παρέστην εἰς τὴν βάπτισιν αὐτοῦ κατὰ τὸ 1888 ἢ 1889. Ὁ γάμος τοῦ πατρὸς Φωτήλα ἐγένετο τοὐλάχιστον κατὰ τὸ 1883· πρωτότοκος υἱὸς εἶναι ὁ κ. Βασ. Φωτήλας, ὁ δευτερότοκος ἀπέθανεν, ὁ τριτότοκος εἶναι ὁ κ. Θεόδ. Φωτήλας, καὶ τεταρτότοκος ὁ κ. Ἀρ. Φωτήλας. Ἀπὸ τοῦ 1883 ἐὰν ὑπολογίσῃ τις, εἶναι εὔκολον νὰ εὕρῃ, ὅτι καὶ ἄνευ τῶν πιστοποιητικῶν αὐτῶν, ἀλλὰ μόνον διὰ τοῦ πιστοποιητικοῦ τοῦ γάμου, προκύπτει, ὅτι ὁ κ. Ἀριστοτέλης Φωτήλας δὲν εἶναι μεγαλείτερος κατὰ τὴν ἡλικίαν τῶν 22 ἐτῶν, 5 μηνῶν καὶ ὀλίγων ἡμερῶν. Ταῦτα εἶχον, ὅσον ἀφορᾷ τὸ οὐσιαστικὸν μέρος τῆς ἐνστάσεως, νὰ εἴπω.

§131Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Γνωρίζετε πότε ἀνηγορεύθη διδάκτωρ;

§132Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Δὲν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ παρακολουθῶ ὅλον τὸν βίον τοῦ κ. Φωτήλα. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπίσης γνωρίζω, εἶναι ὅτι πρὸ ἑνὸς περίπου ἔτους κληθεὶς οὗτος νὰ ὑπηρετήσῃ εἰς τὸν στρατὸν ἐζήτησε καὶ ἀπηλλάγη διὰ τὸν λόγον τῆς μυωπίας. Εἶναι καὶ τοῦτο μία ἐνίσχυσις τῆς κατηγορηματικῆς βεβαιώσεώς μου, ὅτι ὁ κ. Φωτήλας δὲν εἶναι μεγαλείτερος τῶν 22 ἐτῶν καὶ 5 μηνῶν. Συνδέομαι στενώτατα πρὸς αὐτὸν καὶ τὴν οἰκογένειαν, διάκειμαι φιλικώτατα πρὸς ὅλους τοὺς ἀδελφούς. Ἀλλὰ νομίζων ὅτι, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει ἐντελῶς διάφορον ἀντίληψιν περὶ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα παρὰ τῆς παρούσης Βουλῆς ἀναμένει ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἄλλοτε προσεδόκα, καὶ ἡμεῖς ἔχομεν διάφορον ἢ τὸ παρελθὸν ἀντίληψιν καθήκοντος, καὶ ἔχων τὴν γνώμην ὅτι ὁ λαός, ὁ ὁποῖος ἀπέστειλεν ἡμᾶς ἐνταῦθα, παρακολουθεῖ καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν μέχρι τῶν τελευταίων αὐτῆς πράξεων, ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν ὑμῶν ἐπὶ τούτου· διότι δὲν πρέπει νὰ δώσωμεν ἀφορμὴν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην ἀπογοητεύσεως περὶ τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον ἐκλήθη νὰ ἐπιτελέσῃ ἡ παροῦσα Βουλή. Ἐπιτρέψατέ μοι, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, νὰ ὑπενθυμίσω πρὸς ὑμᾶς, ὅτι αἱ πρῶται αὗται ψῆφοι, τὰς ὁποίας δίδομεν, ἀποτελοῦσι τὴν πρώτην ἐμφάνισιν τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ καὶ τῷ δημοσίῳ, καὶ εἶναι ἡ πρώτη αὐτοῦ ἐπαφὴ πρὸς τοὺς νόμους τῆς πατρίδος. Ἀπὸ ἡμᾶς ἐξαρτᾶται ἡ ἐπαφὴ αὕτη νὰ ἀποτελέσῃ στήριγμα τῶν νόμων ἢ ῥάπισμα κατ’ αὐτῶν.

§133ΔΙΟΝ. ΚΛΑΔΗΣ. Ἐξελέγχει ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ καὶ ὄχι τὸ κόμμα. Ἡμεῖς ἐκτελοῦμεν τὴν ἐντολὴν τοῦ λαοῦ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος μᾶς ἀπέστειλεν ἐνταῦθα, καὶ νομίζω, ὅτι ἐπαναστάται εἶναι ἐκεῖνοι κατὰ τῆς γνώμης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ — δὲν λέγω διὰ σᾶς —, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὑπονομεύουσι τὸ ἔργον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως διὰ τοιούτων γνωμῶν καὶ οἱ ὁποῖοι δηλητηριάζουσι τὸν λαὸν καὶ παριστῶσι τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὡς ἐπαναστάτην.

§134ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τί εἶναι αὐτά; τί λέγετε;

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ (κρούων τὸν κώδωνα). Τί λέγετε, κύριε Βουλευτά; δὲν ἐπιτρέπονται αὐτὰ τὰ πράγματα.

§136Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ πλήρως κατενόησε τὴν ἔννοιαν τῶν λόγων μου, ὑποθέτω δέ, ὅτι οὐδεὶς ἄλλος, πλὴν τοῦ μὴ ὀρθῶς ἀντιληφθέντος ἀξιοτίμου συναδέλφου, θὰ νομίζῃ, ὅτι, εἴτε ἀπὸ σκοποῦ εἴτε ἀπὸ ἄλλας τινὰς ἀνυπάρκτους αἰτίας, διετύπωσα κἄπως ἐντονώτερον τὴν ὁμιλίαν μου, ὡς μέλος τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Ἀπηυθύνθην ἐπανειλημμένως πρὸς τὴν εὐσυνειδησίαν καὶ πρὸς τὴν θέλησιν ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς, θέλησιν ὅπως πείσῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ παίξωμεν, ὅτι δὲν πρόκειται, ὡς κατὰ τὸ παρελθόν, νὰ διαγωνισθῶμεν περὶ φίλων καὶ προσώπων, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ χαρισθῶμεν εἰς ἀδυναμίας, αἵτινες ἐχαρακτήρισαν καὶ αἵτινες ἀπετέλεσαν τὸ ἴδιον γνώρισμα τῶν παλαιῶν κομμάτων. Ταῦτα εἶπον καὶ προσέθεσα, ὅτι τοῦτο πράττοντες θ’ ἀποκρυσταλλώσωμεν, ὡς εἶπον καὶ ἐν ἀρχῇ, εἰς ὁριστικὴν ἀνακούφισιν τὴν ἀγωνίαν τοῦ τόπου, τὴν ὁποίαν οὐδεὶς ἀρνεῖται καὶ τὴν ὁποίαν πάντες αἰσθανόμεθα καὶ βλέπομεν, προκειμένου νὰ πεισθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς περὶ τοῦ ἂν ἤλλαξαν αἱ μέθοδοι καὶ οἱ τρόποι, κατὰ τοὺς ὁποίους οἱ πολιτικοὶ αὐτοῦ ἡγέται ἀντιλαμβάνονται τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων αὐτῶν.

§137Γ. ΠΩΠ. Θέλετε νὰ ἀποδείξητε, ὅτι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Πατρῶν κ. Φωτήλας δὲν συνεπλήρωσε τὸ 22ον ἔτος τῆς ἡλικίας του ἢ ὅτι δὲν συνεπλήρωσε τὸ 25ον;

§138Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Θέλω νὰ ἀποδείξω, ὅτι δὲν συνεπλήρωσε τίποτε περισσότερον πλὴν τῶν 22 ἐτῶν καὶ 5 μηνῶν. Ἐφ’ ὅσον δὲ ὑπάρχουσιν ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους πιστεύοντες ὅτι δὲν κατελύθη τὸ ὑπάρχον Σύνταγμα, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουσι Βουλευταὶ ἐννοοῦντες νὰ τηρήσωσι μέχρι τελευταίας αὐτῶν φωνῆς τοὺς ὑφισταμένους νόμους τῆς Πολιτείας καὶ νὰ σεβασθῶσιν αὐτούς, μέχρις ὅτου ἡ ἐπισήμως ἐντεταλμένη ἐξουσία μεταβάλῃ αὐτοὺς ὡς ἤθελε νομίσει αὕτη συμφέρον, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουσι τοιοῦτοι Βουλευταὶ καὶ τοιοῦτοι ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον καὶ δυνατόν, τόσον καταφώρως καὶ τόσον ἀπροσέκτως πρὸς τὴν ἐντύπωσιν, τὴν ὁποίαν θ’ ἀποκομίσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, νὰ ψηφίσῃ ἡ παροῦσα Βουλὴ ἀντίθετα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὁ λαὸς ἀναμένει παρ’ ἡμῶν.

§139ΘΑΝΟΣ ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν θὰ ἀπορήσῃ δι’ αὐτό, ἀλλὰ θὰ ἀπορήσῃ, ὅτι, ἐνῷ εὑρισκόμεθα ἐνταῦθα δύο ἑβδομάδας, εἴμεθα ἀκόμη εἰς τὸ ἄλφα τῆς ἐξελέγξεως.

§140Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ὁ κ. Φωτήλας πότε ἐτελείωσε τὸ Γυμνάσιον καὶ ἔγινε καὶ δικηγόρος; Αὐτὸ θέλομεν νὰ μάθωμεν.

§141ΑΝ. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας συνάδελφος ἔκαμε χρῆσιν πιστοποιητικῶν τινων, τὰ ὁποῖα κατερχόμενος τοῦ βήματος ἔθεσεν εἰς τὸ θυλάκιόν του. Πρέπει νὰ γνωρίζῃ, ἐὰν δὲν τὸ γνωρίζῃ, ὅτι πρέπει νὰ τὰ καταθέσῃ εἰς τὸ Γραφεῖον, διὰ νὰ λάβωμεν καὶ ἡμεῖς γνῶσιν αὐτῶν.

§142Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Χωρὶς τόσον τραγικῶς νὰ ζητηθῶσι, δύναμαι νὰ τὰ καταθέσω.

§143ΙΩΑΝ. ΔΟΓΑΝΗΣ. Ἐὰν θὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Πολυχρονιάδης, τότε θὰ ὁμιλήσω ἐγὼ κατόπιν, διότι ὁ κ. Πολυχρονιάδης εἶναι ἐνιστάμενος.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πολυχρονιάδης δὲν ἐζήτησε τὸν λόγον· προηγοῦνται ἄλλοι.

§145ΧΡ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ἂν ὄντως διὰ τοῦ πιστοποιητικοῦ τοῦ δημάρχου Πατρέων, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπίσημον ἔγγραφον, ἂν δι’ αὐτοῦ βεβαιοῦται ποία εἶναι ἡ πραγματικὴ ἡλικία τοῦ κρινομένου ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Φωτήλα, διότι αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν ἀπόδειξιν ἀκριβεστάτην, εἶναι τρόπον τινὰ μία ληξιαρχικὴ πρᾶξις· διότι κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1878 οἱ ἱερεῖς ὑποχρεοῦνται εἰς τὰς ἐνορίας των νὰ κρατῶσι βιβλία τῶν γεννήσεων καὶ βαπτίσεων τῶν ἀρρένων, νὰ ὑποβάλλωσι τὰς δηλώσεις των εἰς τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν καὶ δυνάμει τῶν δηλώσεων αὐτῶν νὰ καταρτίζωσι τὰ μητρῷα. Οὕτω πως καταρτίζονται τὰ μητρῷα. Ἡ πηγὴ λοιπὸν τῶν μητρῴων, διὰ τῶν ὁποίων βεβαιοῦται ἡ ἡλικία τῶν ἀρρένων, πηγάζει ἐκ τῶν δηλώσεων τῶν ἱερέων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑποχρεωμένοι διὰ νόμου ἀπὸ τοῦ 1878 νὰ κρατῶσιν ἰδιαίτερα βιβλία, καὶ νὰ πληρώνωνται διὰ τὰς δηλώσεις των αὐτὰς ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἐκτελοῦντες τρόπον τινὰ δημοσίαν ὑπηρεσίαν. Τί πιστοποιεῖται διὰ τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ; Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ τὸ ἀναγνώσω ἄλλην μίαν φοράν, διὰ νὰ βεβαιωθῇ ἀκριβῶς ἡ Βουλὴ περὶ τῆς ἀληθείας τῆς πραγματικῆς. Βεβαιοῖ ὁ δήμαρχος Πατρέων, ὅτι «ὁ Ἀριστοτέλης Φωτήλας τοῦ Ἀλεξάνδρου, δικηγόρος, κάτοικος Πατρῶν, ἐγγεγραμμένος εἰς τὸν συμπληρωματικὸν κατάλογον τοῦ δήμου Πατρέων ὑπ’ ἀριθ. 33 καὶ ἔτος γεννήσεως 1888, ἐγεννήθη τῇ 12 Αὐγούστου τοῦ ἔτους 1888 καὶ ἐβαπτίσθη τῇ 26 Φεβρουαρίου 1889 ἔτους, ὡς ἐξάγεται ἐκ τοῦ ἐν τῷ γραφείῳ τοῦ Δημαρχείου ὑπάρχοντος βιβλίου γεννήσεων καὶ βαπτίσεων τοῦ ἐνταῦθα ναοῦ τῆς Παντανάσσης». Ὁ εἰσηγητὴς ἀνέφερεν εἰς ἡμᾶς, ὅτι ἔχει δύο πιστοποιητικά, διὰ τῶν ὁποίων βεβαιοῦται, ὅτι δύο ἀδελφοί, ὁ ὑπὸ κρίσιν σήμερον συνάδελφος ἡμῶν κ. Ἀριστοτέλης Φωτήλας καὶ ὁ Θεόδωρος, ἐγεννήθησαν εἰς ἓν καὶ τὸ αὐτὸ ἔτος. Πρὸς ἀναίρεσιν τῶν δύο αὐτῶν πιστοποιητικῶν σᾶς προσάγω καὶ ἕτερον, διὰ νὰ ἴδητε ποῦ ἔγκειται ἡ ἀλήθεια, καὶ ἀπορῶ πῶς ὁ κ. εἰσηγητὴς ἐπαρουσίασε δύο πιστοποιητικά, διὰ τῶν ὁποίων νὰ βεβαιοῦται, χωρὶς νὰ εἶναι δίδυμοι ἀδελφοί, ἡ γέννησις εἰς ἓν καὶ τὸ αὐτὸ ἔτος. Εἶναι τοῦτο ἀπόσπασμα ἐκ τοῦ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν τηρουμένου μέτρου καὶ προκύπτει, ὅτι ὁ Φωτήλας Θεόδωρος, ὁ ἀδελφὸς τοῦ ὑπὸ κρίσιν ἡμῶν Ἀριστοτέλους, ἐγεννήθη κατὰ τὸ 1887. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια.

§146ΑΘ. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Λοιπὸν ὁ Νομάρχης Ἠλείας ψευδῆ πιστοποιεῖ;

§147ΧΡ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Λοιπὸν οὐδεμία δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις περὶ τῆς ἡλικίας τῆς ἀκριβοῦς τοῦ συναδέλφου ἡμῶν ὁ Ἀριστοτέλης Φωτήλας ἄγει ἀκριβῶς τὴν ἡλικίαν τῶν 22 ἐτῶν καὶ 5 μηνῶν. Καί, ἂν ὑπάρχῃ ἀμφιβολία τις ἐν τῇ συνειδήσει τινὸς ἐξ ὑμῶν, ἐγὼ παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον κ. Φωτήλαν νὰ βεβαιώσῃ ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς οἰκογενειακῆς του τιμῆς ἂν ἔχει ἢ οὒ τὴν ἡλικίαν ταύτην.

§148ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν εἶναι ἐδῶ.

§149ΧΡ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Δὲν διαφιλονεικῶ λοιπὸν τὴν ἡλικίαν του. Ἡ ἡλικία του εἶναι βεβαιωμένη. Τώρα γεννᾶται τὸ ζήτημα· πρέπει ἡ Βουλὴ ἡμῶν νὰ δεχθῇ ὡς Βουλευτὴν τὸν συνάδελφον, τοιαύτην ἔχοντα ἡλικίαν; Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ ἀποφανθῶμεν. Τὸ Σύνταγμα ἡμῶν ὁρίζει σαφῶς, ὅτι......

§150ΑΛΕΞ. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Δὲν γνωρίζω ποῖος εἶναι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Φωτήλας. Εἶναι νεαρώτερος κατὰ τὴν ὄψιν ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον τὸν παρακαθήμενον ἐπὶ τοῦ Προεδρείου, περὶ τοῦ ὁποίου ἀπεφάνθη ἤδη ἡ Βουλή; (δεικνύει τὸν βουλευτὴν κ. Γεράσιμον Νοταρᾶν).

§151ΧΡ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ εἰσέλθω ἐγὼ εἰς τὰς συνειδήσεις ὑμῶν καὶ νὰ σᾶς εἴπω τί πρέπει νὰ πράξητε. Ἐγὼ λέγω τί ὀφείλει νὰ πράξῃ ἡ Βουλὴ σεβομένη τοὺς νόμους τῆς πατρίδος ἡμῶν. Ὁποία δὲ θὰ εἶναι ἡ κρίσις αὐτῆς, τοῦτο δὲν μὲ ἐνδιαφέρει, διότι καὶ ἐγὼ εὐχαριστοῦμαι βλέπων παρακαθήμενον ἐνταῦθα τὸν νεαρὸν αὐτὸν συνάδελφον. Τὸ Σύνταγμα λοιπὸν ὁρίζει σαφῶς, ὅτι, διὰ νὰ παρακάθηταί τις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν ἡλικίαν τῶν 30 ἐτῶν. Εἶναι ἀληθές, Κύριοι, ὅτι τὸ παρελθὸν δὲν ἐσεβάσθη τὴν ἡλικίαν αὐτήν, εἶναι ἀληθές, ἀληθέστατον, διότι οὐδέποτε ἐν τῇ πατρίδι ἡμῶν οἱ νόμοι ἐγένοντο σεβαστοί, οὐδέποτε ἐν τῇ πατρίδι ἡμῶν τὸ Σύνταγμα ἐτηρήθη πιστῶς, τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον ἀφιερώθη εἰς τὸν πατριωτισμὸν τῶν Ἑλλήνων, διότι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διηύθυναν τὸ Κράτος ἐπὶ δεκαετηρίδας ὅλας, ἐκεῖνοι δὲν ἐσεβάσθησαν ποτὲ τοὺς νόμους τῆς πατρίδος.

§152ΑΘ. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Βλασφημεῖτε, Κύριε.

§153ΧΡ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Δὲν βλασφημῶ. Ἔχομεν ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ προσωπικὰ κόμματα ἐνταῦθα εἰσήγαγον ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἤθελον, διὰ τῆς πλειονοψηφίας αὑτῶν. Δὲν δύναμαι νὰ πεισθῶ, ὅτι καὶ εἰς τὴν παροῦσαν Βουλήν, τῆς ὁποίας ἄλλος εἶναι ὁ προορισμός, καὶ ἡ ὁποία οὐδεμίαν δύναται νὰ ἔχῃ σχέσιν μὲ τὸ καταλυθὲν παρελθὸν τὸ ἀπαίσιον, δὲν δύναμαι, λέγω, νὰ πεισθῶ, ὅτι καὶ ἡ παροῦσα Βουλή, ἡ ὁποία ἐσχηματίσθη ὑπὸ ἄλλας συνθήκας, ἡ ὁποία ἐρείδεται ἐπὶ ἄλλων ὑγιεστέρων πολιτικῶν ἀρχῶν, καὶ ἡ ὁποία εὑρίσκεται ἐνταῦθα ἐν μεγάλῃ πλειονοψηφίᾳ δυνάμει τῶν ἀρχῶν τούτων...

§154ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐντὸς τοῦ θέματος.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐντὸς τοῦ θέματος, κύριε ἀγορεύων.

§156ΧΡ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Ἐντὸς τοῦ θέματος εἶμαι. Δὲν εἶμαι ἐντὸς τοῦ θέματος, Κύριοι, ὅτε ὁ εἰσηγητὴς τῆς ἐκθέσεως ἔρχεται καὶ σᾶς λέγει, ὅτι δὲν εἶναι αὐτὰ ἀληθῆ; Δὲν εἶμαι ἐντὸς τοῦ θέματος, ὅτε σᾶς λέγω, ὅτι ἄλλοτε ἐτελοῦντο ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ζητοῦνται καὶ σήμερον; Ἀλλὰ σήμερον δὲν ὑφίσταται τὸ παρελθόν, Ἡμεῖς, Κύριοι — πρέπει νὰ τὸ γνωρίζωμεν —, οἱ περισσότεροι, δὲν εἰσήλθομεν ἐνταῦθα ὡς πολιτευταὶ ἐξ ἐπαγγέλματος. Ἐγκατελείψαμεν τὰ ἔργα ἡμῶν, διὰ νὰ ὑπηρετήσωμεν τὰς ἀρχὰς τὰς ὑγιεῖς τοῦ νέου πολιτικοῦ κόμματος, τὸ ὁποῖον ἐχάραξε νέαν πολιτικὴν ὁδὸν ἐν τῇ πατρίδι ἡμῶν, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι, ἐπειδὴ ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς στηρίζεται ἐπὶ τῶν ὑγιῶν τούτων ἀρχῶν καὶ ἀνεδείχθη δι’ αὐτῶν καὶ μόνον, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκον αὑτῆς, ὅτε ἀποτελεῖ Σῶμα δικαστικόν, καθὼς καὶ ὅταν ἀποτελέσῃ τὸ νομοθετικόν της Σῶμα. Δὲν εἶναι δυνατὸν μία τοιαύτη Βουλή, ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας σχηματισθεῖσα, νὰ παραβιάσῃ τοὺς κειμένους νόμους καὶ νὰ μὴ σεβασθῇ αὐτούς, διότι ἔργον ἡμῶν εἶναι νὰ σεβασθῶμεν τοὺς κειμένους νόμους. Θὰ εἶναι, Κύριοι, πολὺ τολμηρόν, θὰ εἶναι ἔργον παρακεκινδυνευμένον ὑπὸ τῆς Βουλῆς ταύτης νὰ μὴ σεβασθῇ τοὺς κειμένους νόμους, διότι ἀπὸ τῆς στιγμῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ παραβιάσῃ τοὺς κειμένους νόμους, πρέπει νὰ εἴμεθα πάντες βέβαιοι, κυρίως ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦμεν τὴν νέαν πολιτικὴν ὁδόν, τῆς ὁποίας διετύπωσε τὰς ἀρχὰς ὁ ἡγέτης ἡμῶν, ὅτι ἀπὸ τῆς στιγμῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ θὰ παραβιάσῃ τοὺς κειμένους νόμους, παύει τὸ ἠθικὸν αὑτῆς κῦρος. Δὲν δύναμαι νὰ φαντασθῶ ποτε, ὅτι ἡ Βουλὴ αὑτὴ δύναται νὰ διαπράξῃ τι ἐναντίον τῶν νόμων. Ἓν μόνον μένει εἰς τὴν Βουλὴν ταύτην, ἂν θελήσῃ νὰ φανῇ ἐπιεικὴς πρὸς τὸν νόμον τοῦτον τὸν σχετιζόμενον μὲ τὴν ἡλικίαν τοῦ Βουλευτοῦ, ἓν μόνον δύναται νὰ κάμῃ μὲ μεγάλην ἐπιείκειαν καὶ πολλὴν συγκατάβασιν· ἂν τὸ ἐγκρίνῃ, νὰ λάβῃ ὡς ὅριον τῆς ἡλικίας τὸ 25ον ἔτος, τὸ ὁποῖον καθορίζεται ἐν τῷ προσχεδίῳ τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῶν ἀναθεωρητέων διατάξεων· μόνον τοῦτο δύναται νὰ δεχθῇ.

§157ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Χειροκροτήματα ἐντὸς τῆς αἰθούσης).

§158Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Ἄν, κύριοι Βουλευταί, μοὶ εἶναι συγκεχωρημένον, ἤθελον ἀπευθυνθῆ πρὸς τοὺς νέους συναδέλφους ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι τὴν ἡλικίαν, τὴν ὁποίαν ὁρίζει ὁ νόμος, καὶ ἤθελον καθικετεύσει αὐτοὺς νὰ διευκολύνωσι πρῶτοι αὐτοὶ τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς. Πείθομαι, ὅτι ἐμπνέονται ὑπὸ τῶν εὐγενεστέρων αἰσθημάτων νὰ ἐξυπηρετήσωσι τὴν πατρίδα ἡμῶν, πείθομαι καὶ πιστεύω ἀκραδάντως, ὅτι ἐπιθυμοῦσι τὴν ἀνόρθωσιν τῆς πατρίδος ἡμῶν. Ἀλλὰ δὲν πρέπει οἱ νέοι οὗτοι, οἱ ὁποῖοι θὰ διαδεχθῶσι τὴν παροῦσαν γενεάν, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι οἱ φρουροὶ καὶ οἱ φύλακες τοῦ νέου πολιτεύματος ἡμῶν καὶ τοῦ μεγάλου ἀνορθωτικοῦ ἔργου, δὲν πρέπει αὐτοὶ οἱ νέοι νὰ ἐπιζητῶσι τὴν εἴσοδον αὐτῶν διὰ τοῦ παραθύρου, ἀλλὰ διὰ τῆς μεγάλης πύλης τοῦ Βουλευτηρίου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης).

§159ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριε Πρόεδρε, νὰ προστατεύσητε τὸν ἀγορεύοντα.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ γίνεται, ὅταν ὁμιλῶσι πολλοί.

§161Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Καὶ εἶμαι βέβαιος, κύριοι Βουλευταί, ὅτι, ὅταν οἱ ἀγαπητοὶ συνάδελφοι ἡμῶν, οἱ μὴ ἔχοντες τὴν ἡλικίαν τὴν ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζομένην, διαπράξωσι τοῦτο, αὐτοὶ πρῶτοι δὲν θὰ ἐξέλθωσιν ἐκ τῆς αἰθούσης ταύτης κατηφεῖς καὶ τεθλιμμένοι, ἀλλὰ θὰ ἐξέλθωσιν ὑπερήφανοι καὶ θὰ ἐκπληρώσωσι μεγαλειτέραν ὑπηρεσίαν πρὸς τὴν πατρίδα ἡμῶν. Θὰ ἔχωσι τὴν τιμὴν καὶ τὴν ἐκτίμησιν τῶν συμπολιτῶν καὶ τῶν ἐκλογέων αὐτῶν καὶ ὅλου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ θὰ ἔλθῃ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν αὐτοὶ θὰ τιμηθῶσι περισσότερον παντὸς ἄλλου ἐν τῇ πολιτικῇ των σταδιοδρομίᾳ. Αὐτὸ ἤθελον συμβουλεύσει καὶ ἤθελον παρακαλέσει τοὺς νεαροὺς συναδέλφους ἡμῶν, πρὶν ἢ ἡ Βουλὴ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην αὐτῆς, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ μεγαλειτέρα τιμὴ καὶ μεγαλειτέρα δόξα δι’ αὐτούς. Καὶ διὰ νὰ μὴ καταπονήσω ἐπὶ πλέον ὑμᾶς, τοὺς ὁποίους βλέπω μικρὸν τεθορυβημένους, μίαν παράκλησιν ἔχω νὰ ἀπευθύνω πρὸς τὸν ἡγέτην τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, τὸν κ. Πρωθυπουργόν· προκειμένου περὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀνηλικότητος νὰ ἐκφέρῃ καὶ αὖθις σαφῶς τὴν γνώμην του.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ὁ ἀντιλέγων;

§163Χ. ΚΟΡΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν εἶναι δυνατόν, εἰς τὸ προσχέδιον τοῦ Συντάγματος νὰ τεθῇ ὅριον ἡλικίας πρὸς τὰ ἄνω καὶ οὐχὶ πρὸς τὰ κάτω. Καὶ ἐγὼ εἶμαι γέρων. (Χειροκροτήματα καὶ γέλωτες).

§164ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἦλθον καὶ ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸ ὑπὸ ἐντελῶς ἐξαιρετικὰς περιστάσεις συγκληθὲν τοῦτο συνέδριον μὲ ὄχι ἀσθενεστέραν ἀπόφασιν, ὅπως σεβασθῶ τοὺς νόμους τοὺς κειμένους, ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος κ. Κοντογούρην· εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι καὶ πάντες ὑμεῖς ἔχετε ὁμοίως ἰσχυρὰν ἀπόφασιν, ὅπως σεβασθῆτε τοὺς κειμένους νόμους. Ἐν τούτοις, προκειμένου νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν παράγραφον ἐκείνην τοῦ ἄρθρου 70 τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὴν ὁποίαν, ὅπως ἐκλεγῇ τις Βουλευτής, πρέπει νὰ ἔχῃ συμπληρώσει τὸ 30ὸν ἔτος τῆς ἡλικίας του, εἶχον ἀμφιβολίαν, ἂν ἡ παράγραφος ἐκείνη ἦτο πραγματικὸς νόμος τοῦ Κράτους καὶ ἔπρεπε νὰ τὴν σεβασθῶμεν· λέγω δὲ τοῦτο, διότι, διὰ νὰ εἶναι μία διάταξις ἰσχυρά, δὲν ἀρκεῖ νὰ εἶναι ἀναγεγραμμένη εἰς τὸ Σύνταγμα· ἐὰν ἐναντίον ὡρισμένης διατάξεως ἐξεδηλώθη ἐπὶ μακρὸν καὶ ἀναμφισβητήτως ἀντίθετος θέλησις τοῦ λαοῦ, δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ αὕτη ὡς ζῶσα, ὡς ἔχουσα δύναμιν νομικήν. Καὶ εὐλόγως εὑρισκόμην εἰς τὴν ἀμφιβολίαν αὐτήν, διότι κατὰ τῆς μνησθείσης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 70 τοῦ Συντάγματος ἀπεφάνθησαν ὅλαι αἱ Βουλαί, καὶ οὐδείς ποτε διεμαρτυρήθη. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι οὐδέποτε εἰς τὴν Βουλὴν ἐδηλώθη κατηγορηματικῶς, ὅτι δὲν εἶχεν ἰσχὺν ἡ σχετικὴ διάταξις τοῦ Συντάγματος καὶ ὅτι μόνον τὰ πραγματικὰ περιστατικά, τὰ ὁποῖα ἠμφισβητοῦντο, ἦσαν διάφορα, ἦσαν δηλαδὴ ὑπὲρ ἐκείνων, τῶν ὁποίων ἐπεκυροῦτο ἡ ἐκλογή, ἀλλ’ ἦτο γνωστὸν εἰς ὅλον τὸν κόσμον, καὶ εἰς τοὺς Βουλευτὰς καὶ εἰς τοὺς πολίτας ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, ὅτι ὁ τρόπος οὗτος ἦτο μόνον ὁ τύπος τῆς παραβιάσεως τῆς διατάξεως ἐκείνης τοῦ Συντάγματος. Εἰς τὴν ἀμφιβολίαν μου αὐτὴν ἦλθε νὰ θέση τέρμα ἡ συζήτησις καὶ ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ νεαροῦ καὶ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας. Ἐπὶ τῆς συζητήσεως ἐκείνης κατ’ εἰσήγησιν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος, περὶ ἧς πρόκειται, δὲν ἔχει ἰσχύν. Πολὺ εἰλικρινῶς φερομένη ἡ Συνέλευσις δὲν ἠθέλησε νὰ καλυφθῇ ὄπισθεν ψευδῶν γεγονότων· ὡμολόγησεν, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας Βουλευτὴς δὲν εἶχε συμπληρώσει τὸ 30ὸν ἔτος τῆς ἡλικίας, ἀλλ’ ἐν τούτοις ἐσκέφθη, ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ δεκτός, διότι κατὰ τὴν κοινὴν συνείδησιν, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὅριον τοῦτο τοῦ Βουλευτοῦ δὲν θεωρεῖται σκόπιμον, δὲν θεωρεῖται ἔχον νόμου ἰσχύν. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προέβη καὶ περαιτέρω· ὥρισεν ἕτερον ὅριον· ὥρισε τὸ 25ον ἔτος τῆς ἡλικίας. Οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιμείνῃ εἰς τὸν καθορισμὸν τοῦ ὁρίου τούτου τῆς ἡλικίας, ἡ Βουλὴ θὰ δεχθῇ τὸ ὅριον τοῦτο κατὰ πᾶσαν πιθανότητα· ἀλλ’ εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὅλην τὴν καλὴν διάθεσιν νὰ δεχθῇ πᾶσαν ἄλλην γνώμην ἀντίθετον πρὸς τὴν ἰδικήν της, ἐὰν τὰ ἐπιχειρήματα εἶναι ἐπαρκῶς πειστικά· διότι, ἐὰν δὲν ἦτο τοῦτο ἀληθές, ἐὰν ἡ μὲν Κυβέρνησις ἦτο ἀποφασισμένη νὰ μὴ μεταβάλῃ τὰς γνώμας της ἐκ τῶν συζητήσεων, ἡ δὲ πλειονοψηφία εἶχε σταθερὰν ἀπόφασιν νὰ ἀκολουθήσῃ τυφλῶς τὰς γνώμας τῆς Κυβερνήσεως, τότε καὶ αἱ συνεδριάσεις ἡμῶν θὰ ἦσαν ἐντελῶς περιτταί· θὰ ἦτο ἀρκετὸν νὰ κάμωμεν μόνον ἓν ψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ δίδωμεν τὴν ἐντολὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μεταρρυθμίσῃ ὡς αὐτὴ βούλεται τὸ Σύνταγμα, νὰ μεταρρυθμίσῃ ὡς αὐτὴ βούλεται τοὺς νόμους. Ἀλλά, ἐπαναλαμβάνω, εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὅλην τὴν καλὴν διάθεσιν νὰ δεχθῇ πᾶσαν ὀρθὴν γνώμην, ἔστω καὶ ἀντίθετον πρὸς τὴν ἰδικήν της. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ἔχομεν ἓν γεγονὸς ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἡ σχετικὴ διάταξις τοῦ Συντάγματος δὲν ὑφίσταται, ἐξ ἄλλου ἔχομεν ἓν ἄλλο γεγονὸς ἀμφισβητήσιμον, πιθανὸν μόνον, ὅτι δηλαδὴ ἡ Συνέλευσις θὰ καθορίσῃ τὸ 25ον ἔτος τῆς ἡλικίας ὡς τὸ κατώτατον ὅριον. Κατ’ ἀκολουθίαν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δεχθῶμεν τὸ ἀναμφισβήτητον γεγονὸς καὶ νὰ κανονίσωμεν τὰς ἀποφάσεις ἡμῶν ἔχοντες ὑπ’ ὄψει αὐτὸ καὶ μόνον, νὰ μὴ λάβωμεν δὲ ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄλλο γεγονός, τὸ ὁποῖον μόνον εἶναι πιθανόν, τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ αὔριον. Ὑπ’ αὐτῶν τῶν σκέψεων ἐμφορούμενος συνιστῶ καὶ εἰς ὑμᾶς, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ψηφίσητε ὑπὲρ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Φωτήλα, μὴ κρυπτόμενοι ὄπισθεν τῶν προφάσεων, ὅτι δῆθεν αἱ ἀποδείξεις, αἱ ὁποῖαι προσεκομίσθησαν, δὲν εἶναι ἀληθεῖς, ἀλλ’ ἀναγνωρίζοντες ὅτι, ἀφοῦ δὲν ὑφίσταται ἡ συνταγματικὴ ἐκείνη διάταξις, δὲν δυνάμεθα νὰ ἐφαρμόσωμεν αὐτὴν διὰ τὸν ἕνα, νὰ μὴ ἐφαρμόσωμεν δὲ αὐτήν, ὅπως δὲν τὴν ἐφηρμόσαμεν, διὰ τὸν ἄλλον. Δὲν θεωρῶ τὴν πρᾶξιν ταύτην παράνομον· ἀλλά, καὶ ἂν ἀκόμη ἡ πρᾶξις αὕτη ἤθελε θεωρηθῆ παράνομος, τοὐλάχιστον δὲν πρέπει ἡ Συνέλευσις, διὰ νὰ διατηρήσῃ τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς δικαιοσύνης, νὰ εἴπῃ εἰς τὸν κόσμον, ὅτι «παρενόμησα μὲν διὰ τὸν Α., δὲν παρενόμησα δὲ διὰ τὸν Β.». (Ἐπιδοκιμασίαι καὶ χειροκροτήματα).

§165Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§166ΙΩΑΝ. ΔΟΓΑΝΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, αἰσθάνομαι, ὅτι ἡ ἐκλογὴ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος κατεπόνησε τὴν ὑπομονὴν ὑμῶν, καὶ βεβαίως δὲν θὰ μὲ ἐβλέπετε νὰ ἀνέλθω καὶ νὰ συνεχίσω ἐξαντλῶν τὴν ὑπομονήν σας, ἂν μὴ ὁ κ. Πολυχρονιάδης ἀναπτύξας τὰς ἐνστάσεις δὲν ἐπέμενεν εἰδικῶς εἰς τὴν φανταστικήν του ἔνστασιν, προκειμένου περὶ τοῦ τμήματος τοῦ δήμου Σουδενῶν. Ἐγώ, ἐπειδὴ τὸ πρῶτον εἰσέρχομαι ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ, δὲν γνωρίζω καλῶς, ἀλλ’ ὑποθέτω, ὅτι, ὅσοι ἐξ ὑμῶν εἴχετε τὴν τιμὴν καὶ εἰς ἄλλας Βουλευτικὰς Περιόδους νὰ παρατύχητε εἰς ἐξελέγξεις ἐκλογῶν, θὰ εἴδετε, ὅτι τοιαύτη ἔνστασις οὐδέποτε ὑπεβλήθη εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Διότι, κύριοι συνάδελφοι, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω ποῦ ἔγκειται ἡ νοθεία ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει, καθ’ ὃν τρόπον ὑπεβλήθη ἡ ἔνστασις ἐκ μέρους τοῦ κ. Πολυχρονιάδου καὶ ἐν τῷ τμήματι καὶ ἐνώπιον ὑμῶν. Εἶπε πρὸς ὑμᾶς ὁ κ. Πολυχρονιάδης, ὅτι ἐνοθεύθη τὸ φρόνημα τῶν ἐκλογέων, διότι εἰς τὸ ναὶ τῶν καλπῶν 5 ἢ 10 ἐξ ἡμῶν οὐδεμία εὑρέθη ψῆφος. Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι τοιαύτην νοθείαν οὔτε ἐν τῷ ἐκλογικῷ νόμῳ οὔτε ἐν τῇ λογικῇ διαβλέπω. Νοθείαν ἔχουσαν ἐπιβλαβεῖς συνεπείας, ἔχουσαν ἐπιζήμια ἀποτελέσματα δι’ ἐκείνους, οὓς ἔτυχε νὰ ἐπηρεάσῃ, ἐννοῶ ἐκείνην, καθ’ ἥν, ὅταν εἰς τὸ ὄχι εὑρεθῶσι πλείονα σφαιρίδια, κατ’ ἀνάγκην θὰ ἀφαιρεθῶσιν ἐκ τοῦ ναί, ὁπότε ὄντως βλάπτεται ἐκεῖνος, εἰς οὗ τὴν κάλπην εὑρέθησαν πλείονα σφαιρίδια. Ἀλλ’ ἐν προκειμένῳ τί συνέβη, κύριοι Βουλευταί; Ἐν τῷ τμήματι Σουδενῶν ἐψήφισαν 129, πάντες φίλοι ἀποκλειστικοὶ τοῦ κόμματος τοῦ κ. Ζαΐμη· ὀφείλω δ’ ἐν παρόδῳ νὰ δηλώσω πρὸς ὑμᾶς, ὅτι ἐξελέγην ὡς ὀρφανὸς ἐκτὸς συνδυασμοῦ ὀπαδὸς τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι εἶμαι καὶ ἐγὼ εἷς ἐκ τῶν ἕξ τῶν ἐκλεγέντων ὡς ὀρφανῶν ἐν τῷ νομῷ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος. Ἀτυχῶς ἀναγκάζομαι νὰ ἐνοχλῶ ὑμᾶς, διότι, ἂν ὑπῆρχεν ἔνστασις σοβαρὰ καὶ δυναμένη νὰ γίνῃ δεκτὴ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι ἐγὼ πρῶτος θὰ ἐζήτουν τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς. Ἀλλ’ ἤδη σᾶς ἐρωτῶ, Κύριοι· ποῦ ἔγκειται τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς; Διατί, κύριε Πολυχρονιάδη, δὲν ἐμεριμνήσατε νὰ ἔχητε καὶ σεῖς καὶ ὁ ὑφ’ ὑμῶν κηδεμονευόμενος κ. Δαραλέξης ἀντιπροσώπους, διὰ νὰ ἔχητε νῦν τὸ δικαίωμα νὰ παραπονῆσθε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι οὐδεμία ψῆφος εὑρέθη εἰς τὰς κάλπας σας; Ἀλλὰ διατί παραπονεῖσθε, ἀφοῦ δὲν ἔχετε ἀντιπροσώπους, καὶ βεβαιοῦται τοῦτο ἐπισήμως ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου καὶ ἐβεβαιώθη ἐν τῷ τμήματι κατόπιν ἐρωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Μερλοπούλου, ὅτε δὲ εἴπετε, ὅτι δὲν εἴχετε ὄντως ἀντιπροσώπους, ὁ κ. Μερλόπουλος εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι σοβαρὸν νὰ συζητῆται ἐν τῷ τμήματι τοιαύτη ἔνστασις; Καὶ ὅτε, Κύριοι, ἔρχεται πρὸ τῆς Βουλῆς καὶ ζητεῖ ὁ κ. Πολυχρονιάδης νὰ ὑποστηρίξῃ νοθείαν ἐκλογικοῦ φρονήματος καὶ νὰ ἀποδώσῃ εἰς ὁλόκληρον λαὸν τοιοῦτον ἔγκλημα, ὀφείλει νὰ ἔχῃ ποιάν τινα ἀπόδειξιν καὶ ὄχι νὰ ἔρχηται μὲ ἀφῃρημένας μόνον λέξεις νὰ ἀποδίδῃ μομφὴν εἰς πρόσωπον, πρὸ τῆς μνήμης τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ ἀποκαλύπτηται μετὰ πάσης εὐλαβείας, καὶ νὰ ἀποδίδῃ μομφήν, ὅτι ἐνοθεύθη ἄλλοτε ἐν Καλαβρύτοις ἐκλογὴ ὑπὲρ τοῦ Θρασυβούλου Ζαΐμη.

§167Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Πταίει ὁ κ. Πρόεδρος, ὅστις ἔπρεπεν αὐτὸν τὸν τυμβωρύχον νὰ ἀνακαλέσῃ εἰς τὴν τάξιν. (Θόρυβος).

§168Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τί εἶναι αὐτά; Δὲν εἶναι τρόπος αὐτός. Οὐδένα ὕβρισεν. Ἠμπορεῖτε νὰ ἔχητε τὰ πάθη σας τὰ προσωπικά. Ἀλλὰ πρέπει νὰ σέβησθε τὸ Κοινοβούλιον. Κατηναλώσαμεν τὴν ἡμέραν ἀπὸ τῆς πρωίας, διὰ νὰ ἀκούωμεν ἀδιακόπως τὰ ἴδια πράγματα.

§169Ι. ΔΟΓΑΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἂν ἐνόμιζον, ὅτι θὰ ἐγενόμην πρόξενος τοιούτου θορύβου, ἔστε βέβαιοι, ὅτι δὲν θὰ ἔλεγον ἐκεῖνο, ὅπερ μοὶ ἐπεβάλλετο νὰ εἴπω. Καὶ μᾶς προεκάλεσε, Κύριοι, ὁ προλαλήσας κ. Πολυχρονιάδης νὰ τῷ εἴπωμεν ἡμεῖς, ὡσὰν νὰ εἴχομεν ὑποχρέωσιν, τί ἔγιναν αἱ ψῆφοι, αἱ ὁποῖαι φανταστικῶς δὲν ἠδύναντο παρὰ νὰ ὦσιν εἰς τὸ ναί, νὰ τῷ εἴπωμεν διατί δὲν ἐμερίμνησεν ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ καὶ ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος νὰ τῷ διορίσῃ ἀντιπρόσωπον εἰς τὴν κάλπην του. Καὶ μόνον δι’ αὐτό; Ἔρχεται Κύριοι, καὶ ζητεῖ ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ ἀκυρώσῃ τὴν ἐκλογὴν ἐν τῷ τμήματι τοῦ δήμου Σουδενῶν, διότι, «καὶ ἂν δὲν εἴχομεν ἡμεῖς ἀντιπροσώπους—σᾶς λέγουσιν—, ἤθελον εὑρεθῆ πάντοτε μία ἢ πέντε ψῆφοι εἰς τὰς κάλπας μας, ἔστω καὶ κατὰ λάθος». Ἀλλά, Κύριοι, τοιαῦτα συμπεράσματα μόνον λογικὴ οἵα ἡ τοῦ κ. Πολυχρονιάδου δύναται νὰ συναγάγῃ ἐκ τοιούτων σκέψεων. Ἐγὼ ὄχι μόνον δὲν εὑρίσκω ταῦτα σοβαρὰ καὶ ἄξια ἀνασκευῆς, ἀλλὰ λυποῦμαι, ἐπαναλέγω, ὅτι ἐπὶ εἰκοσιτετράωρον ἤδη ἀπασχολοῦμεν τὴν Βουλὴν ἄνευ λόγου. Ἀλλά, Κύριοι, σᾶς λέγουσι, τί ἔγιναν αἱ μέλαιναι ψῆφοι τοῦ κ. Ζαΐμη καὶ τῶν ἄλλων συντρόφων τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ κ. Ζαΐμη; Αἱ μέλαιναι ψῆφοι εὑρίσκονται εἰς τὰς κάλπας τῶν ἄλλων, τῶν ἐκτὸς τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ κ. Ῥούφου. Δὲν εἶχον ὑποχρέωσιν ἐκεῖνοι, οἵτινες ἀνῆκον εἰς τὸν συνδυασμὸν τοῦ κ. Ζαΐμη, νὰ ῥίψωσιν εἰς τὰς κάλπας τῶν φίλων τοῦ κ. Ῥούφου, ἀφοῦ δὲν ἦσαν φίλοι αὐτοῦ. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι καθυστέρουν εἰς τὸν συνδυασμὸν τοῦ κ. Ζαΐμη ψήφους, ἦσαν φίλοι τοῦ κ. Πετμεζᾶ, ὁ ὁποῖος ἀπέσχε τῶν ἐκλογῶν. Διατί ἀπέσχεν, αὐτὸ τὸ γνωρίζομεν πάντες. Συνεπῶς, ὅσοι ἐξ αὐτῶν προσῆλθον καὶ ἐψήφισαν, ἐψήφισαν μόνον τὰς κάλπας τῶν ἀνεξαρτήτων, ἐμαύρισαν δὲ τὸν συνδυασμὸν τοῦ κ. Ζαΐμη. Διατί νὰ ἐρχώμεθα νὰ παραπονώμεθα κατ’ ἄλλων, τοὺς ὁποίους τὰ παλαιὰ κόμματα ἀποσχόντα ἠθέλησαν νὰ μᾶς καταστήσωσιν ἀνισχύρους εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα, ἡμᾶς, οἵτινες ἀπὸ χρηστοῦ τοῦ συνειδότος ἠθελήσαμεν νὰ ὑπηρετήσωμεν τὴν πατρίδα; Δὲν φρονῶ, ὅτι ὑπάρχει περίπτωσις νὰ παραταθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι ἡ ἔνστασις, ὡς ὑπεβλήθη καὶ ὡς ὑπεστηρίχθη ἐνώπιον ἡμῶν, εἶναι περισσότερον ἢ ἀστεία, καὶ διὰ τοῦτο κατέρχομαι τοῦ βήματος μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ Βουλή, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπραξε διὰ τὴν ἐκλογὴν Λακωνίας, προκειμένου περὶ ἐνστάσεως διὰ τὸν κ. Βαρβιτσιώτην, θὰ πράξῃ καὶ διὰ τὴν προκειμένην ἐκλογήν. Καὶ ἐκεῖ ἐδέχθη κατ’ εἰσήγησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν ἐπαρκεῖς ἀποδείξεις περὶ τῆς ἀνηλικότητος τοῦ κ. Βαρβιτσιώτου, καὶ ἐνταῦθα πρέπει ν’ ἀποφανθῇ, ὅτι ἡ ἔνστασις εἶναι ἀστεία καὶ δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§170ΧΡ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὁ ἐνιστάμενος εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς μετὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς ἐκλογῆς καὶ μετὰ τὸ γνωσθὲν ἀποτέλεσμα ἐδείχθη πολὺ τολμηρός. Τὴν ἑπομένην τῆς γνώσεως τῶν ἀποτελεσμάτων ἐδημοσιεύθησαν λίβελλοι εἰς τὰς Πατραϊκὰς ἐφημερίδας, ὅτι τὸ Ζαϊμικὸν κόμμα τοὺς ἐκαλπονόθευσεν ἐν Καλαβρύτοις.

§171Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ποῖος τὰ ἐδημοσίευσεν;

§172ΧΡ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Τὰ ὑπέγραψεν ὁ ἀρχηγὸς τοῦ συνδυασμοῦ σου, ὁ κ. Ῥοῦφος.

§173Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Οὐδένα ἔχω ἀρχηγόν. Ἔλαβον μέρος εἰς συνδυασμόν, χωρὶς νὰ ἔχω οὐδένα ἀρχηγόν.

§174ΧΡ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Οἱ ἀντίπαλοι λοιπὸν διὰ διαφόρων λιβέλλων ἐσυκοφάντησαν τὸ Ζαϊμικὸν κόμμα, ὅτι ἐκαλπονόθευσεν εἰς τὰ Σουδενὰ καὶ τὴν Ἀμαλιάδα. Ἐκ συστήματος οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ κ. Ζαΐμη, ἐπειδὴ γνωρίζουσι τὸ ἠθικὸν κῦρος τοῦ κόμματος αὐτῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι ζυμωμένον μὲ τὰς ἠθικὰς ἀρχὰς τοῦ ἀρχηγοῦ των, θέλουσι πάντοτε νὰ ἐλαττώσωσι τὴν ὑπόληψίν των καὶ διαρκῶς διὰ λιβέλλων, τηλεγραφημάτων καὶ διὰ παντὸς εἴδους τοιούτων μέσων ζητοῦσι νὰ μειώσωσι τὸ ἠθικὸν κῦρος τοῦ κόμματος αὐτοῦ. Θέλετε δὲ νὰ ἐννοήσητε εἰς ποῖον βαθμὸν ἔχουσι τὴν μανίαν αὐτήν; Εἴδετε προηγουμένως, ὅτι ὁ προλαλήσας ὡμίλησε περὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ Ὄθωνος καὶ εἶπεν, ὅτι ὁ ἀείμνηστος Θρασύβουλος Ζαΐμης ἔκαμε καλπονόθευσιν.

§175Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Πολὺ κακῶς ἀντελήφθητε τοὺς λόγους μου. Ἐγὼ σέβομαι καὶ τιμῶ τὴν μνήμην τοῦ Θρασυβούλου Ζαΐμη, ὅπως τιμῶ καὶ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ, ἀλλὰ δὲν ἐνοήσατε τί εἶπον. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι εἰς τὴν περίοδον ἐκείνην εἰσῆλθεν ὡς τελευταῖος ἐπιτυχὼν ὁ Χρῆστος Σολιώτης, πρῶτος δὲ ἐπιλαχὼν ὁ Θρασύβουλος Ζαΐμης, εἰς τὴν κάλπην τοῦ ὁποίου ἐγένετο ὁμοία ἀφαίρεσις, ῥιφθέντων πολλῶν μαύρων εἰς βάρος του. Τότε δὲ ἡ Βουλὴ παρεδέχθη, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀποπεμφθῇ ἐκ τῆς αἰθούσης ταύτης ὁ Σολιώτης, εἰσέλθῃ δὲ ἐν αὐτῇ ὁ Θρασύβουλος Ζαΐμης. Μὴ διαστρέφετε λοιπὸν τοὺς λόγους μου, ἵνα εὕρητε ἐπιχειρήματα.

§176ΧΡ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Ἀρκοῦμαι εἰς τὰς ἐξηγήσεις ταύτας. Τώρα σᾶς ἐρωτῶ τὸ ἑξῆς· ὁ ἐνιστάμενος κύριος Πολυχρονιάδης ἐπρότεινεν εἰς τὸ τμῆμα καὶ ἐπρότεινε καὶ ἐδῶ νὰ ἀκυρωθῇ δι’ ὅλους τοὺς ὑποψηφίους ἡ ἐκλογὴ ἐν τῷ τμήματι Σουδενῶν. Ἀλλά, Κύριοι, τοῦτο δὲν εἶναι μόνον ἄδικον, εἶναι καὶ παράλογον. Διότι τί χρεωστῶ ἐγώ, ὁ ὁποῖος ὑπερτερῶ κατὰ πεντακοσίας ψήφους εἰς τὸ γενικὸν ἀποτέλεσμα, νὰ ἐκθέσω ἐκ νέου κάλπην ἐν τῷ τμήματι τῶν Σουδενῶν, ὅπου μόνον 129 ψηφοφόροι ἐψήφισαν; Ὁ κ. Κουλουμβάκης ἐχάριζε κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἐκλογῆς Λακωνίας τὸ τμῆμα τοῦ Ἀσωποῦ· ἐγὼ χαρίζω τὸ τμῆμα τῶν Σουδενῶν ὁλόκληρον. Διατί ν’ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογή μου;

§177Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἡ ἔνστασις ἀφορᾷ νὰ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ τοῦ τμήματος μόνον δι’ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἐπηρεάζει.

§178ΧΡ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Τώρα ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς νοθείας. Ἐγένετο νοθεία εἰς τὸ τμῆμα τῶν Σουδενῶν ἢ δὲν ἐγένετο; Οὐδεμία νοθεία, Κύριοι, ἐγένετο. Ὁ κ. Δαραλέξης, ὁ πρῶτος ἐπιλαχών, ἔλαβεν 129 μαύρας, ἔλαβε δηλαδὴ εἰς τὸ ὄχι τόσας, ὅσοι ψηφοφόροι ἐψήφισαν, δὲν ἔλαβε δὲ καμμίαν εἰς τὸ ναί. Δὲν ἀφῃρέθη τίποτε ἀπὸ τὸ ναί, διότι δὲν εἶχε καμμίαν, ἵνα τοῦ ἀφαιρεθῇ. Πρέπει ὅμως νὰ γνωρίζητε, ὅτι τὰ Σουδενὰ εἶναι κοιτὶς τῶν Πετμεζαίων· ἐκεῖ ἐγεννήθη ὁ πολιτευτὴς Πετμεζᾶς, ἐκεῖ ὁ πατήρ του, ἐκεῖ ὁ πάππος του, καὶ ἐκεῖ ἔχουσι μεγάλην ἐπιρροήν. Ἀλλὰ τὸ κόμμα τοῦ Πετμεζᾶ ἀπέσχε, καὶ μόνον οἱ Ζαϊμικοὶ προσῆλθον καὶ ἐψηφοφόρησαν. Διὰ τοῦτό τινες ἐξ ὑμῶν δὲν ἐλάβετε καμμίαν ψῆφον εἰς τὸ ναί. Πῶς νὰ λάβητε, ἀφοῦ δὲν εἴχετε; Δὲν ἠδύνατο εἰς ὅλην τὴν ἐπαρχίαν τῶν Καλαβρύτων νὰ ἐπέλθῃ ἕτερον ἀποτέλεσμα. Τί πταίομεν ἡμεῖς, ἂν δὲν εἴχετε ψήφους; Ἀλλὰ καὶ διατί νὰ ἔχητε; Εἴχετε κόμμα ἐν Καλαβρύτοις, εἰργάσθητέ ποτε ὑπὲρ τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων; Εἶναι ἄγνωστος ὁ κ. Δαραλέξης, ὅπως εἶσθε ἄγνωστος καὶ ὑμεῖς, κ. Πολυχρονιάδη. Ἢ μήπως εἶσθε μεγάλοι ἄνδρες, διὰ νὰ ἀξιοῦτε νὰ σᾶς ψηφίσωσι; Μήπως εἶσθε Ἀβέρωφ, μήπως εἶσθε Βενιζέλος, διὰ νὰ σᾶς ψηφίσωσιν, ἀφοῦ κομματικοὺς φίλους δὲν ἔχετε; Κύριοι, διὰ νὰ ὑποστηριχθῇ νοθεία, νομίζω, ὅτι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος καταγγέλλει τοιαύτην, ὀφείλει νὰ φέρῃ καὶ τὰ μέσα τῆς ἀποδείξεως. Μήπως συνελήφθη κανεὶς νὰ ῥίπτῃ κρύφα ψήφους; Ἵνα μὴ ἐπὶ πλέον ἀπασχολῶ τὴν Βουλὴν, συμπεραίνω, ὅτι θὰ πράξῃ αὕτη μέγα ἀδίκημα ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν δεχθῇ, ὅτι οἱ Καλαβρυτινοὶ ἔκαμαν καλπονόθευσιν. Οἱ Σουδενιῶται καὶ ἐν γένει οἱ Καλαβρυτινοὶ εἶναι οἱ πλέον φιλόνομοι ἄνθρωποι, καὶ δὲν δύναται κανεὶς ν’ ἀποδώσῃ εἰς αὐτοὺς τοιαύτην ἐγκληματικὴν πρᾶξιν, οἵα εἶναι ἡ πρᾶξις τῆς καλπονοθεύσεως.

§179Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θέλω φεισθῆ τοῦ χρόνου τῆς Βουλῆς, τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳ βλέπω τὴν κόπωσιν αὐτῆς, λακωνικὸς δ’ ἐξ ἰδιοσυγκρασίας θὰ ἤμην πρόθυμος νὰ ὑποβληθῶ καὶ εἰς τὴν κλεψύδραν τῶν ἀρχαίων, ἂν ἡ Βουλὴ ἤθελε τὴν παραδεχθῆ. Δὲν θὰ ἐλάμβανον ἄλλως τε ποσῶς τὸν λόγον, ἀφοῦ τόσοι ῥήτορες παρήλασαν, ἵνα διαφωτίσωσι τὴν Βουλὴν, ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος δὲν μοὶ ἐπέτρεψε μίαν διακοπὴν τοῦ κ. εἰσηγητοῦ τοῦ τμήματος, διὰ τῆς ὁποίας ἐσκόπουν νὰ διασαφήσω μερικὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ τεθῶσιν ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, καὶ διὰ τοῦτο ἀναγκάζομαι νὰ σᾶς ἀπασχολήσω. Τὰ στοιχεῖα, εἰς τὰ ὁποῖα, Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀξιότιμος φίλος μου κ. Πολυχρονιάδης ἐστήριξε τὴν ἔνστασιν περὶ ἀκυρότητος, εἶναι ποικίλα καὶ μεταξὺ τῶν ὁποίων ἡ ἔκθεσις τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου. Τὰ στοιχεῖα δὲ ταῦτα ἀκριβῶς θὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ ἐγώ, ἵνα ἀποδείξω, ὅτι δὲν ὑπάρχει νοθεία. Τὸ κυριώτερον στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον ἤντλησεν ἐκ τῆς ἐκθέσεως ταύτης τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου ὁ κ. Πολυχρονιάδης, εἶναι ὅτι ὑπεβλήθη εἰς τὸν ἔφορον τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου μετὰ πάροδον τεσσαράκοντα περίπου ἡμερῶν. Ἀλλ’ ἡ ἱστορία τῆς ὑποβολῆς τῆς ἐκθέσεως ταύτης δεικνύει, ὅτι οὐδὲν τοιοῦτο στοιχεῖον δύναται νὰ ἀντλήσῃ ἐξ αὐτῆς ὁ ἐνιστάμενος, διότι ἡ ἔκθεσις προεκλήθη ὑπὸ τοῦ ἐφόρου τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων, εὑρεθέντος πρὸ τῆς ἐνστάσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου περὶ νοθείας ἐν τῷ τμήματι Σουδενῶν καὶ ἀναγκασθέντος νὰ ἐρωτήσῃ τὸν δικαστικὸν ἀντιπρόσωπον, κατὰ πάντα ἀξιότιμον δικηγόρον ἐν Κορίνθῳ, τὸν κ. Δ. Γιαννόπουλον, καλλιγράφον δέ, προσὸν τὸ ὁποῖον, κατὰ τοὺς γραφολόγους, εἶναι σημεῖον καλοῦ καὶ ἐντίμου χαρακτῆρος. Τί λέγει λοιπὸν αὐτὸς ὁ κ. δικηγόρος; «Ἑπόμενος τῷ ἄρθρῳ 32 τοῦ ΧΜΗʹ νόμου δὲν ὑπέβαλον τὴν ἔκθεσίν μου ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς ταύτης, καθόσον κατὰ τὴν διεξαγωγὴν ταύτην οὐδὲν γεγονὸς ὑπέπεσεν εἰς τὴν ἀντίληψίν μου παρὰ τὰς διατάξεις τοῦ Ποιν. Νόμου». Τί ἐπὶ πλέον δύναται νὰ εἴπῃ ὁ δικαστικὸς αὐτὸς ἀντιπρόσωπος, ἵνα βεβαιώσῃ, ὅτι ἡ ἐκλογὴ διεξήχθη μετὰ πάσης νομιμότητος; Ἀλλ’ ὑπεβλήθη εἰς τὸν δικαστικὸν ἀντιπρόσωπον, ὅτι ὑπῆρξέ τι τὸ παράτυπον. Ὑπῆρξαν πλείονες μέλαιναι ψῆφοι ὑπερβαίνουσαι τὸν ἀριθμὸν τῶν ψηφοφορησάντων, καὶ ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος διὰ τεσσάρων φύλλων χάρτου ἐξηγεῖ διατί ὑπῆρξαν αὐταὶ αἱ μέλαιναι ψῆφοι· λέγει δέ, ὅτι εἰς τὴν ψηφοφορίαν αὐτὸς ἐξετέλει χρέη ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, πρακτικογράφου καὶ σφαιριδιοδότου, ὅτι πλέον τοῦ ἡμίσεος τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑποψηφίων δὲν εἶχον ἀντιπρόσωπον. Καὶ εἶναι εὐεξήγητον, Κύριοι, διατί δὲν ὑπῆρχον ἀντιπρόσωποι· ὡς σᾶς εἶπεν εἷς ἐκ τῶν ἀξιοτίμων προλαλησάντων, ὁ συνδυασμὸς τοῦ κ. Ῥούφου ἐβασίζετο ἐπὶ τῆς ὑποστηρίξεως τοῦ κ. Πετμεζᾶ, ὁ δὲ κ. Πετμεζᾶς διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους αὐτὸς οἶδε, δὲν παρέσχε τὴν ὑποστήριξίν του εἰς τὸν συνδυασμὸν τοῦτον ἀποσχὼν τῆς ἐκλογῆς, καὶ ἑπομένως αἱ κάλπαι ἔμειναν ἄνευ ἀντιπροσώπων. Γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι, ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ ἰσχύοντος ἐκλογικοῦ συστήματος, ὅστις δὲν ἔχει ἀντιπροσώπους εἶναι χαμένος. Ἐγὼ τοὐλάχιστον ἀπὸ τὴν πρώτην αὐτὴν ἐκλογικήν μου πεῖραν, παρετήρησα, ὅτι ἐκεῖ, ἔνθα δὲν ἔχει τις ἀντιπροσώπους, ἡ κάλπη θὰ γεμίσῃ ἀπὸ μαῦρα, ἐνῷ ἐκεῖ, ὅπου ἔχει καλοὺς ἀντιπροσώπους, θὰ γεμίσῃ λευκά, διότι μὲ τὴν εὐρύτητα τῆς περιφερείας εἶναι ἀδύνατον ὁ ὑποψήφιος νὰ εἶναι πανταχοῦ γνωστός, μοιραίως δ’ ἐξάγεται τὸ συμπέρασμα, ὅτι ὁ μὴ ἔχων ἀντιπρόσωπον εἰς μέρος τι δὲν ἔχει καὶ φίλους. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος κ. Πολυχρονιάδης σᾶς εἶπεν, ὅτι ὁ συνδυασμὸς ὁ ὑπὸ τὸν κ. Ζαΐμην ἔλαβε καὶ ψήφους μελαίνας. Τί ἐγένοντο; Ἡ ἐξήγησις τοῦ φαινομένου τούτου ἐδόθη ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας, καὶ δὲν θὰ ἐπιμείνω. Αἱ ψῆφοι διενεμήθησαν εἰς τοὺς ἀνεξαρτήτους, οἱ ὁποῖοι εἶχον ὑπὲρ αὐτῶν καὶ τὸ κατὰ τῶν συνδυασμῶν κρατοῦν πνεῦμα, ἀφοῦ ἐπετύχομεν ἐν ὅλῳ ἓξ ἐκτὸς συνδυασμοῦ, μολονότι, δύναμαι εἰπεῖν, καὶ ἀφωρίσθημεν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, χαρακτηρισθέντες ὡς ἀναρχικοί. Ἀλλὰ καὶ ἄλλην ἀπορίαν ἐξεδήλωσεν ὁ ἐνιστάμενος· «πῶς εἶναι δυνατὸν—λέγει—νὰ μὴ λάβωμεν μίαν λευκὴν ψῆφον ἐπὶ 129 ψηφοφορησάντων; Εἶχον, Κύριοι, τὴν ὑπομονήν, μολονότι δὲν ἐπηρεάζεται τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς μου ἐκ τῆς ἐνστάσεως, νὰ κάμω τὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν τὸ τμῆμα ἐθεώρησεν ὡς ὑπερβολικήν, καὶ ἀκριβῶς αὐτὸ τὸ πόρισμα τῆς ἐργασίας ταύτης ἤθελον νὰ ὑποβάλω, ὅτε ἐζήτησα νὰ διακόψω τὸν πρῶτον ῥήτορα. Λοιπὸν τὸ πόρισμα τῆς ἐργασίας μου ταύτης εἶναι τοῦτο· πρῶτον ὅτι δικαίως ὁ κ. Γ. Λαμπρινόπουλος παραπονεῖται κατὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Πρωτοδικείου, καὶ ἀληθῶς ὁ κ. Λαμπρινόπουλος δὲν ἐξελέγη διὰ ψήφων 13088, ἀλλὰ διὰ ψήφων 13339. Παρόμοιον ἀθροιστικὸν σφάλμα συνέβη καὶ εἰς τὴν ἰδικήν μου ἀπαρίθμησιν, κατὰ 32 ψήφους ἐναντίον μου. Ἀλλ’ ἠρεύνησα καὶ ἄλλο τι. Ὑπῆρξεν ἆρά γε, ἄλλο τμῆμα τοῦ νομοῦ, ἐνῷ μέλη τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ κ. Ῥούφου οὐδεμίαν ἔλαβον ψῆφον λευκήν; Καὶ εὑρῆκα τὸ τμῆμα τῆς Κερπινῆς, ἔνθα ἐψηφοφόρησαν 347 καὶ οὐχὶ 129, καὶ εἰς τὸ ὁποῖον ἔλαβον (ἀναγινώσκει): «ὁ κ. Γ. Γιαρμενίτης μηδέν, ὁ κ. Μπούκουρας μηδέν, ὁ κ. Ψυχαλῖνος μηδέν, ἕπονται δὲ καὶ πολλοὶ ἀνεξάρτητοι λαβόντες μηδέν. Πῶς δὲν ἐγεννήθη λοιπὸν εἰς τὸν ἐνιστάμενον ἡ αὐτὴ περὶ νοθείας ὑπόνοια, ἀφοῦ δὲν εὑρέθη μία λευκὴ ψῆφος, ἐπὶ 347 ψηφοφορησάντων, ἀλλ’ ἐγεννήθη τοιαύτη διὰ τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα ἐπὶ ψηφοφορησάντων 129; Ἀλλά, Κύριοι, ἡ φαρέτρα τοῦ φίλου μου κ. Πολυχρονιάδου ἔχει καὶ ἄλλα ὅπλα. Ἔχει μίαν ἐπιστολὴν τοῦ ἀντιπροσώπου του, ὁ ὁποῖος τὸν βεβαιοῖ, ὅτι ἔλαβεν οὗτος 40 ψήφους. Ἀλλὰ τοσοῦτον ἐνδιαφέρον, Κύριοι, εἶχεν αὐτὸς ὁ ἀντιπρόσωπος, ὥστε κατὰ τὴν ἑσπέραν τῆς διαλογῆς νὰ μὴ διαρρήξῃ τὰ ἱμάτιά του καὶ νὰ ἐρωτήσῃ τὸν δικαστικὸν ἀντιπρόσωπον καὶ τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπὴν τί ἐγένοντο αἱ 40 ψῆφοι τοῦ κ. Πολυχρονιάδου, τὸν ὁποῖον ἐπροστάτευε; Σήμερον μόνον ἐνεθυμήθη, μετὰ ἑξήκοντα ὅλας ἡμέρας, τὴν προστασίαν, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ παράσχῃ εἰς αὐτόν; Καὶ ἔχει ἡ φαρέτρα τοῦ κ. Πολυχρονιάδου ὡς δεύτερον ὅπλον ἓν τηλεγράφημα τῶν ἐκλογέων τοῦ κ. Δαραλέξη, οἵτινες ἐπίσης μετὰ ἑξήκοντα ὅλας ἡμέρας ἐνεθυμήθησαν, ὅτι ὁ ἐκλεκτός των δὲν ἔλαβε καμμίαν ψῆφον! Νομίζω, Κύριοι, ὅτι τὰ μέσα αὐτὰ τῆς δημιουργίας νοθειῶν χάριν προγραφῆς εἶναι τὰ μέσα τῶν παλαιῶν μεθόδων, καὶ τὰ μέσα αὐτὰ τῶν παλαιῶν μεθόδων ἐλάβομεν τὴν ἐντολὴν ἀπὸ τὸν λαὸν νὰ πολεμήσωμεν, διότι, ἐὰν τὰ μέσα ταῦτα τῶν παλαιῶν μεθόδων κατισχύσωσι, τότε ποτὲ τὸ Κράτος αὐτὸ δὲν θὰ προκόψῃ. Ἀλλά, λέγουσιν οἱ ἐνιστάμενοι, διατί εἰς τὰς δύο πρώτας κάλπας ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ ἀναφέρει, ὅτι ἀφῃρέθησαν πλεονάζουσαι ψῆφοι μέλαιναι, καὶ δὲν ἀναφέρει τίποτε διὰ τὰς ἄλλας κάλπας; Ἀπλούστατα, διότι ὑπῆρχον εἰς τὸ λευκὸν ψῆφοι· ἀπ’ ἐκεῖ, ὅπου δὲν ὑπῆρχον, τί νὰ ἀφαιρέσῃ; Τί νὰ λάβῃ παρὰ τοῦ μὴ ἔχοντος; Ἀλλά, Κύριοι, ἐὰν παραδεχθῶμεν πρὸς στιγμὴν, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ἔστεργε νὰ δώσῃ δίκαιον εἰς τοὺς ὑποβαλόντας τὴν ἔνστασιν, ἠξεύρετε τί ἤθελε καθιερώσει; Ἠθέλομεν καθιερώσει τὸ κοινοβουλευτικὸν προηγούμενον, καθ’ ὃ ὑποψήφιος, εἰς τοῦ ὁποίου τὴν κάλπην θὰ ὑπῆρχον πλεονάζουσαι μέλαιναι ψῆφοι, ἄνευ οὐδεμιᾶς λευκῆς, θὰ εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἔρχηται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ λέγῃ: «Δὲν ἔλαβον καμμίαν ψῆφον εἰς τὸ ναί, ἀλλ’ ἔλαβον εἰς τὸ ὄχι ψήφους πλείονας τῶν ψηφοφορησάντων, καὶ ταύτας πρέπει νὰ προσθέσητε εἰς τὸ ὅλικόν μου ἀποτέλεσμα, ἢ ἕνεκα τούτων πρέπει ν’ ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογήν». Τοῦτο εἶναι ἓν ὀλέθριον κοινοβουλευτικὸν προηγούμενον. Δεύτερον δὲ τοιοῦτον εἶναι τὸ νὰ λαμβάνωσιν οἱ παρερχόμενοι τὸ βῆμα τοῦτο Βουλευταί, ἵνα ὑποστηρίξωσι μίαν οἱανδήποτε ἔνστασιν, μίαν ἐπιστολὴν παρ’ ἑνὸς τῶν ἀντιπροσώπων των βεβαιοῦσαν αὐτοὺς ὅτι ἔλαβεν ὁ δεῖνα Βουλευτὴς τόσας ψήφους λευκὰς εἰς τὸ δεῖνα τμῆμα καὶ ὄχι τόσας. Καὶ τρίτον προηγούμενον τὸ νὰ ἔρχηται ἐνταῦθα οἱοσδήποτε Βουλευτὴς προσκομίζων ἓν τηλεγράφημα ὑπογεγραμμένον ὑπὸ ἐκλογέων του διαβεβαιούντων αὐτὸν ὅτι ὑπερεψήφισαν καὶ οὐχὶ ὅτι κατεψήφισαν αὐτόν. Τοιαῦτα προηγούμενα τείνει νὰ καθιερώσῃ ἐν τῇ Βουλῇ ἡ μέθοδος, δι’ ἧς ὁ ἀξιότιμος κ. Κ. Πολυχρονιάδης ὑπεστήριξε τὴν ἔνστασίν του. Σᾶς ὑπεσχέθην, Κύριοι, φειδὼ τοῦ χρόνου καὶ σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι δὲν θὰ ὡμίλουν, διότι ἐθεώρουν ὡς παιδιὰν τὴν ἔνστασιν ταύτην, ἀλλ’ ἐνόμισα, ὅτι εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ διαμαρτυρηθῶ, διότι οἱ ἐνιστάμενοι Βουλευταί, ἐτόλμησαν νὰ φέρωσι ταύτην ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, μὴ φειδόμενοι τοῦ χρόνου αὐτῆς καὶ παίζοντες ἐν οὐ παικτοῖς. Τὸ ἀποτέλεσμα, Κύριοι, δὲν ἐπηρεάζει εἰμὴ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ κυρίου Δαραλέξη· ἀλλ’ ὁ κ. Δαραλέξης δὲν ἐνίσταται· ἐνίσταται ὁ κ. Πολυχρονιάδης. Ἐὰν τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ κ. Πολυχρονιάδου ἐπηρεάζηται διὰ 40 ψήφων, ἃς λέγει ὅτι ἔλαβε, τῷ τὰς χαρίζομεν, καὶ ὄχι 40, ἀλλὰ καὶ 100.

§180ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐνίσταται διὰ τὸν κ. Δαραλέξην.

§181Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ὁ κ. Δαραλέξης δὲν ἔλαβε καμμίαν πλεονάζουσαν ψῆφον.

§182Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἔλαβεν 129.

§183Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Δὲν ἔλαβεν καμμίαν. Μήπως εἶχε λευκάς, καὶ τοῦ ἀφῃρέθησαν; Μήπως ἔχει θέσιν τὸ ἐπιχείρημα ὅτι ὑπῆρχον πλεονάζουσαι ψῆφοι, ἀφοῦ αὗται δὲν εὑρέθησαν εἰς τὸν κ. Δαραλέξην; Εὑρέθησαν εἰς τοὺς ἄλλους, τῶν ὁποίων τὸ ἀποτέλεσμα δὲν ἐπηρεάζεται, καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι ἐγένετο νοθεία.

§184Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Πόθεν τὸ ἐξάγετε;

§185Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ἀπὸ τὴν ἔντυπον σημείωσίν σας ἐξάγω, ὅτι ἔλαβεν ἐν ὅλῳ 129 ψήφους, δηλαδὴ τὰς τῶν ψηφοφορησάντων.

§186Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Πῶς ἐξάγετε τὸ ὅτι δὲν ἀφηρέθησαν;

§187Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ἐκ τοῦ ὅτι μέλαιναι εὑρέθησαν μόνον 129.

§188Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Πῶς καταλήγετε εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι δὲν ἀφηρέθησαν ἀπὸ τὸ λευκόν;

§189Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Πῶς θὰ ἀφαιρεθῶσιν ἀπὸ τὸ λευκόν, ἀφοῦ δὲν ὑπῆρχον λευκαί;

§190ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀπὸ τὰ Πρακτικά.

§191Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Εἶναι ἀνακριβῆ;

§192Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ἀλλά, ἐὰν πρόκειται νὰ προσθέσωμεν εἰς τὰ γενικὰ ἀποτελέσματα καὶ τὰς ἀφαιρεθείσας πλεοναζούσας ψήφους, ὁ κ. Δογάνης ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς ζητήσῃ τὴν προσθήκην 238 ψήφων, αἵτινες τοῦ ἀφηρέθησαν ἀπὸ τὰ ἑξῆς τμήματα...

§193ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι· περιττόν.

§194Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Πολὺ καλά· δὲν θὰ σᾶς εἴπω τίποτε περισσότερον ἐπὶ τῆς ἐνστάσεως Σουδενῶν, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ὅμως δύο μόνον λέξεις ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Φωτήλα. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἐξένισαν ὅσα ἐδήλωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς τῶν ἀνηλίκων, διότι φρονῶ, ὅτι τὸ κόμμα, τὸ ὁποῖον διευθύνει τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, καὶ τὸ ὁποῖον ὁ λαὸς μετὰ τόσης ἐμπιστοσύνης ἔστειλεν ἐνταῦθα, εἶναι κόμμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ διασώζῃ τὴν οὐσίαν ἐπὶ θυσίᾳ τῶν τύπων καὶ ὄχι τοὺς τύπους ἐπὶ θυσίᾳ τῆς οὐσίας. Τὸ κόμμα τοῦτο ὑπεσχέθη νὰ ἐφαρμόζῃ τοὺς νόμους, ἀλλὰ νὰ τοὺς ἐφαρμόζῃ εἰλικρινῶς, καὶ νὰ μὴ λέγωμεν, ὅτι οἱ ἄγοντες τὸ 21ον ἔτος ἄγουσι τὸ 30όν, ἵνα σώσωμεν τὰ προσχήματα. Ἐφ’ ὅσον δ’ ἐν τῇ κοινῇ συνειδήσει ἡ συνταγματικὴ διάταξις τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας θεωρεῖται κατηργημένη ἐκ μακρᾶς παραβιάσεως αὐτῆς, ὀφείλομεν νὰ εἴπωμεν τὰ σῦκα σῦκα καὶ τὴν σκάφην σκάφην, καὶ νὰ μὴ φαρισαΐζωμεν καταπίνοντες τὴν κάμηλον καὶ διυλίζοντες τὸν κώνωπα. Εἰς ἓν μόνον σημεῖον θὰ διαφωνήσω πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας, τῆς καθιερώσεως δηλαδὴ ἀπὸ τοῦδε τοῦ κατωτάτου ὁρίου τῆς ἡλικίας τοῦ ἐκλογίμου.

§195Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Συμφωνεῖτε ὅπου σᾶς συμφέρει καὶ διαφωνεῖτε ὅπου δὲν σᾶς συμφέρει.

§196Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Εἶναι δικαίωμά μου νά συμφωνῶ καὶ νὰ διαφωνῶ.

§197Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι θεωρία ἀνακριβής.

§198Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ δικαίωμα πρέπει νὰ διακρίνῃ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τὸ δικαίωμα τῶν ὀπαδῶν τοῦ ἔχειν ἰδίας γνώμας καὶ ἰδέας. Αὕτη εἶναι ἡ διαφορά, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ κόμμα τοῦτο ἀπὸ τῶν παλαιῶν κομμάτων· τὸ ὅτι δὲν ἀποτελεῖ μίαν ποίμνην, ἀκολουθοῦσαν δουλικῶς τὸν ἀρχηγόν. Δι’ αὐτὸ θὰ ὑποστηρίξω τὴν γνώμην, ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα, νὰ τεθῇ ὡς ὅριον ἡλικίας τὸ ὅριον τῆς στρατευσίμου ἡλικίας, διότι νομίζω, ὅτι ἡμεῖς οἱ μεσημβρινοὶ λαοὶ ὡριμάζομεν ἐνωρίτερον, ὅπως καὶ παρακμάζομεν δυστυχῶς ἐνωρίτερον τῶν βορείων. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ἐν τῇ κοινῇ συνειδήσει ὡρίμασεν ἡ ἰδέα, ὅτι τὸ 30ὸν ἔτος δὲν εἶναι τὸ προσῆκον ὅριον τοῦ ἐκλογίμου, οὐδὲν κωλύει τὴν Βουλὴν νὰ κατέλθῃ καὶ κάτω τοῦ ὁρίου τῶν 25 ἐτῶν καὶ νὰ σταματήσῃ εἰς τὴν νόμιμον ἡλικίαν, ἥτις εἶναι τὸ ὅριον τοῦ ἐκλογίμου καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ ἐν Αὐστραλίᾳ καὶ ἐν Ἑλβετίᾳ. Δὲν νομίζω, Κύριοι, ὅτι, ἂν πρόκειται νὰ ἀναστηλωθῇ τὸ Κράτος τοῦτο, θ’ ἀναστηλωθῇ μὲ τοὺς ὑπερήλικας, τοὺς κεκμηκότας, τοὺς blasés, ἀλλὰ μὲ τοὺς νέους, οἵτινες ἔχουσιν ἁγνὴν τὴν πρόθεσιν, ἁγνὸν τὸν ἐνθουσιασμόν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀλκὴν τῆς νεότητος. Δι’ αὐτὸ λοιπόν, δικαιολογῶν τὴν ψῆφόν μου, δὲν θὰ ἐξετάσω τὸ πραγματικὸν γεγονός, ἂν ὁ κ. Φωτήλας εἶναι 25 ἢ 24 ἢ 23 ἐτῶν, ἢ ἂν τὰ πιστοποιητικὰ εἶναι ἀκριβῆ, διότι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ πρέπει νὰ λείψωσι τὰ προσχήματα, νὰ εἴπωμεν δὲ ἀπεριφράστως, ὅτι ὁ κ. Φωτήλας; εἴτε 25 εἴτε 24 εἴτε 23 εἶναι, πρέπει νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Βουλήν, διότι ἄλλως τε τὸ κόμμα τοῦτο πρέπει ἓν νὰ ἔχῃ διὰ πάντας κριτήριον καὶ τὰ αὐτὰ μέτρα καὶ τὰ αὐτὰ σταθμὰ εἰς τὰς ἀποφάσεις αὐτοῦ.

§199Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Πολὺ σύντομος θὰ εἶμαι, κύριοι Βουλευταί. Δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, ἐὰν δὲν ἐπρόκειτο νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ἐπὶ τῆς ἐνστάσεως περὶ ἀνηλικότητος κατὰ τοῦ ἐκλεγέντος βουλευτοῦ Φωτήλα, ἕνεκα δὲ τούτου ἐπίσης ὀλίγας λέξεις ἤθελον εἴπει ἐπὶ τῆς δευτέρας ἐνστάσεως, καὶ τοῦτο, διότι εὑρέθησαν 9 ἀκριβῶς ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων, οἱ λαβόντες μέρος εἰς τὸ τμῆμα, ἵνα ψηφίσωσιν ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς τοῦ τμήματος τῶν Σουδενῶν, ἕτεροι δὲ δέκα ἐψήφισαν ὑπὲρ τῆς ἐπικυρώσεως. Ἔχω τὴν γνώμην καὶ φρονῶ, ὅτι σκόπιμος ἡ ἔνστασις αὕτη δὲν εἶναι οὔτε σκοπόν τινα ἐπιδιώκει, ὑποβληθεῖσα ἐκ μέρους τῶν ἐνισταμένων. Ἐπιδιώκει βεβαίως σκοπὸν οὐχὶ ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς ἐν τῷ τμήματι τούτῳ, ἀλλὰ θορύβου μᾶλλον διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους οἱ ἐνιστάμενοι καὶ μόνοι γνωρίζουσι. Καὶ δὲν ἐπιδιώκει σκοπὸν ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς ἐν τῷ τμήματι τούτῳ, διότι καὶ ἀρκοῦσαν νοημοσύνην ἔχουσιν οἱ ἐνιστάμενοι ἀγορεύσαντες καὶ γνωρίζουσι καλῶς τὰ πράγματα καὶ παρηκολούθησαν τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς καὶ τὰς ἀποφάσεις αὐτῆς. Ὅμοια θέματα συνεζητήθησαν καὶ εἰς τὰ τμήματα· περὶ ὁμοίων θεμάτων ἐνταῦθα ἀπεφασίσαμεν κατὰ τὴν χθεσινὴν καὶ προχθεσινὴν συνεδρίασιν ἐν αὐτῇ τῇ αἰθούσῃ τῆς Βουλῆς. Καὶ ἡ ἐκλογὴ Λαρίσης ἀπησχόλησε τὸ τμῆμα καὶ τὴν Βουλήν, ἥτις ἐξέδωκεν ἀπόφασιν. Ἐλέχθη, ὅτι ἐγένοντο καὶ ἐκεῖ νοθεῖαι, διετυπώθη καὶ ἐκεῖ ἔνστασις. Ἰσχυρίζονται τουτέστιν οἱ ἐνιστάμενοι, ὅτι ἀφῃρέθησαν ψῆφοι τόσαι ἐκ τοῦ ναί, διότι εὑρέθησαν πλεονάζουσαι εἰς τὸ ὄχι. Σημειωτέον δέ, ὅτι εἰς τὴν ἐκλογὴν Λαρίσης...

§200ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Λακωνίας.

§201Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. — Λαρίσης, παρακαλῶ —...τρεῖς ψῆφοι ἦτο ἡ διαφορὰ μεταξὺ ἐπιτυχόντος τελευταίου καὶ πρώτου ἐπιλαχόντος, τὸ τμῆμα ὅμως ἀπεφάνθη, ὅτι πιθανὸν νὰ πιθανολογῆται ἡ ἔνστασις αὕτη, πιθανὸν νὰ τεκμαίρηται μακρόθεν, ἀλλ’ ἀπόδειξις, ἡ ὁποία νὰ δύναται νὰ πείσῃ ἄνθρωπον φρονοῦντα κατὰ συνείδησιν καὶ νὰ ἀποφανθῇ, ὅτι ὄντως ἐγένετο νοθεία ἢ ὄχι, δὲν ὑπῆρχε, καί, ἐπειδὴ δὲν ὑπῆρχε τοιαύτη ἀπόδειξις, ἀπερρίφθη ἡ ἔνστασις. Τὴν πρότασιν ταύτην τοῦ τμήματος ἐδέχθη ἡ Βουλὴ προχθὲς ἀκόμη, ἐπικυρώσασα τὴν ἐκλογὴν Λαρίσης. Ὅμοια θέματα ἀκριβῶς ἐπαρουσιάσθησαν εἰς τὴν ἐκλογὴν Λακωνίας· καὶ εἰς τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην ἐπαρουσιάσθησαν ἀφαιρέσεις ψήφων ἐκ τοῦ ναί, διότι εὑρέθησαν πλεονάζουσαι εἰς τὸ ὄχι, καὶ κατὰ σύστασιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ κατὰ τὴν γνώμην ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη ἐπίσης, ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἔγκυρος. Ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει περὶ τίνος πρόκειται; Δύναταί τις νὰ ὀνομάσῃ τὰς ἐνστάσεις αὐτὰς ἀφῃρημένας, διότι δὲν πρόκειται, Κύριοι, περὶ θετικῆς παραβάσεως, οὔτε ἐνίστανται οἱ ἐνιστάμενοι, ἰσχυριζόμενοι ὅτι ἐγένετο παράβασίς τις· ἀξιοῦσιν ἀκύρωσιν ἐκλογικοῦ τμήματος μόνον διὰ τὸν λόγον, ὅτι οἱ ἐκλογεῖς δὲν ἠθέλησαν νὰ τοὺς ψηφίσωσιν. Εἰς αὐτὸ συνοψίζεται ἡ ἔνστασίς των, διότι δὲν εἶχον τὴν καλωσύνην οἱ ἐκλογεῖς τοῦ τμήματος ἐκείνου νὰ ὑπερψηφίσωσιν ὑπὲρ τῶν ἐνισταμένων· ἄρα ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἀκυρώσῃ τὴν ἐκλογήν.

§202Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Οἱ 40 ἐκλογεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν, κατὰ τηλεγράφημα πρὸς τὸ Προεδρεῖον;

§203Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Νὰ σᾶς ἀπαντήσω· οἱ 40 ἐκλογεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐτηλεγράφησαν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον κατὰ πρόκλησίν σας....

§204Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἰδική σας γνώμη, αὐθαίρετος.

§205Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἡμεῖς προεκαλέσαμεν τηλεγράφημα;

§206Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δὲν τοὺς ἠρωτήσατε;

§207Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ.

§208Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Διατί; Τὸ θεωρεῖτε ἀξιόμεμπτον αὐτό;

§209Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι.

§210Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἀλλ’ οἱ 40 ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι σᾶς ἐτηλεγράφησαν, εἶναι καὶ μεταξὺ τῶν ψηφορησάντων; Οἱ 40 ἐκεῖνοι δὲν ἀντεπροσώπευον τὰς κάλπας σας; Διότι ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ὁμολογίαν ἰδικήν σας ἐν τῷ τμήματι δοθεῖσαν προχθές, ὅτι οὐδὲ ἕνα ἀντιπρόσωπον εἴχετε εἰς τὸ τμῆμα ἐκεῖνο, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οἱ 40 αὐτοὶ πῶς εὑρέθησαν καὶ πῶς ἐγνώριζον οἱ 40, ἂν εἴχετε σεῖς ψήφους ἢ ὄχι;

§211ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐψήφισαν τὸν κ. Δαραλέξην.

§212Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἀλλά, σᾶς παρακαλῶ, ἐγὼ δὲν θέλω νὰ εἴπω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπε πρότερον ὁ κ. Μεϊτάνης, ὅτι ἐζητήθη καὶ ἐπροτάθη δυστυχῶς ὑπὸ ἐννέα ἀξιοτίμων συναδέλφων ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς ὁλοκλήρου, ἀδιαφόρως πρὸς τὸν ἐπηρεασμόν, τὸν ὁποῖον φέρει εἰς τὰς κάλπας τῶν ἄλλων. Ἐγὼ ὑπερβαίνω τὸν τελευταῖον ἐπιτυχόντα κατὰ 6,000 ψήφους εἰς ὅλον τὸν νομόν· ἄρα ἀκυρώσατέ την. Θέλω μὲ τοῦτο νὰ εἴπω, ὅτι ἐκδοθεῖσα ἡ ἀπόφασις, ὡς ἐξεδόθη, δὲν ἐξεδόθη μετὰ βάσανον τοιαύτην ὡς πρὸς τὴν οὐσίαν, πείθουσαν περὶ τῆς ἀκριβοῦς ἐξετάσεως τῶν πραγμάτων, οὔτε σκοπὸς τῆς ἐνστάσεως, ὑποβληθείσης ὡς ὑπεβλήθη, εἶναι ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς. Διότι, ἐὰν πρόκειται ἀπὸ τὰ τηλεγραφήματα καὶ τὰς ἐπιστολάς, τὰς ὁποίας ἐξάγομεν ἀπὸ τὸ θυλάκιόν μας, νὰ κρίνωμεν διὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα διεδραματίσθησαν πρὸ μηνός, καὶ δὴ γεγονότα ἐκλογικά, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει βεβαίως δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ καμμία ἐκλογὴ ἔγκυρος. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ἄλλο. Ἐπηρεάζεται τὸ ἀποτέλεσμά τινος ἐξ ὑμῶν τῶν ἐνισταμένων; Βεβαίως ὄχι. Ἐπηρεάζονται μόνον τὰ ἀποτελέσματα τῶν κ. κ. Δαραλέξη, Ἀγγελοπούλου καὶ Τριάντη, τὸν ὁποῖον δὲν ἀναφέρετε ἐδῶ, διότι ἦτο εἰς τὸν συνδυασμόν μας.

§213Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Δὲν ἔλαβε μηδὲν αὐτός;

§214Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Μάλιστα. Ἐπηρεάζεται ὅμως ἡ ἐκλογὴ τοῦ κ. Δαραλέξη κατὰ τὴν ἔνστασίν σας. Ὁ κ. Δαραλέξης καταγόμενος καὶ ὁρμώμενος ἐκ τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας, γνωστὸς εἰς Σουδενὰ ὡς καὶ ἐγώ, ἔλαβε μηδὲν εἰς τὸ ναὶ καὶ 129 εἰς τὸ ὄχι. Ἔλαβε δηλαδὴ τόσας ψήφους, ὅσος εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν ψηφοφορησάντων. Αὐτὰ λέγουσι τὰ ἐπίσημα Πρακτικά, καὶ κατὰ τῶν ἐπισήμων Πρακτικῶν, ἐφ’ ὅσον ταῦτα δὲν προσεβλήθησαν ὡς πλαστὰ καὶ ἐφ’ ὅσον καὶ σήμερον δὲν προσβάλλονται ὡς τοιαῦτα, οὐδεμία ἀντίρρησις χωρεῖ. Αὐτὰ καὶ μόνα ἀποτελοῦσι τὴν ἀλήθειαν καὶ οὐδὲν ἕτερον. Ἔρχεται ἕτερος, ὁ κ. Ἀγγελόπουλος, εἰς τοῦ ὁποίου τὸ ὄχι εὑρέθησαν 132 ψῆφοι, τουτέστι τρεῖς ψῆφοι πλέον τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψηφοφορησάντων. Καὶ ἐρωτῶ· σκοπίμως ὑποβάλλεται ἡ ἔνστασις αὐτὴ ἢ ἁπλῶς καὶ μόνον διὰ νὰ γίνῃ θόρυβος; Δὲν θέλω νὰ εἴπω τοὺς λόγους οὔτε εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξηγήσω ἐν τῇ Βουλῇ διατί προκαλεῖται ὁ θόρυβος οὗτος· τοῦτο μόνον λέγω, ὅτι ἡ ἔνστασις αὕτη εἶναι λίαν ἀφῃρημένη καὶ ὅτι ὑπάρχει ἐν προκειμένῳ ἡ περίπτωσις ἐκείνη, περὶ τῆς ὁποίας ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁμιλῶν προχθὲς ἔλεγεν, ὅτι ὁ ἐκλογικὸς νόμος προνοεῖ περὶ τούτου, ὅτι, ὁσάκις εὑρίσκονται ψῆφοι εἰς τὸ λευκὸν εἴτε εἰς τὸ μέλαν περισσότεραι τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψηφοφορησάντων, ἀφαιροῦνται ἀπὸ τὰς λευκάς, ἐκτὸς ἐὰν ἔχωμεν νοθείαν, καὶ νοθείαν ἀποδεδειγμένην, ὅτε βεβαίως ἔχει καθῆκον καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ἀσχοληθῇ περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς. Ταῦτα καὶ μόνα εἶχον νὰ εἴπω περὶ τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς, ἧς τὸ κῦρος εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ἤθελον ὅμως παρακαλέσει ὑμᾶς, ὅπως μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω καὶ δύο λέξεις ἐπὶ τῆς ἑτέρας ἐνστάσεως διὰ τὸν συνάδελφόν μου κ. Φωτήλαν. Προεβλήθη ἐκ μέρους τῶν ἐνισταμένων ἔνστασις κατὰ τῆς ἐνηλικότητος τοῦ ἐκλεγέντος συναδέλφου κ. Φωτήλα, ὅτι δηλαδὴ δὲν ἔχει τὰ προσόντα νὰ παρακάθηται εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, διότι δὲν ἔχει συμπεπληρωμένον τὸ ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ἀπαιτούμενον ὅριον ἡλικίας. Μετὰ τὰ λεχθέντα ὅμως, Κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, ἐφρόνουν, ὅτι θὰ ἦτο περιττὴ πᾶσα ὁμιλία. Ἐλέχθησαν τόσον σαφῆ τὰ γεγονότα, συζητουμένης προχθὲς τῆς ἐκλογῆς ἑτέρου ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, ὥστε εἶναι περιττὴ πᾶσα ἀπασχόλησις σήμερον τῆς Βουλῆς.

§215ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Περὶ τοῦ κ. Φαρμάκη οὐδεμία ἔνστασις εἶχεν ὑποβληθῆ.

§216Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Εἶναι γνωστόν, κύριε συνάδελφε, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐπιλαμβάνεται τῆς συζητήσεως οὐχὶ μόνον συνεπείᾳ ἐνστάσεως, ἀλλὰ καὶ ὅταν λαμβάνῃ ἀφορμὴν ἐκ τῆς συζητήσεως εἴτε ἐκ μέρους τοῦ τμήματος, εἴτε ἐκ μέρους τοῦ εἰσηγητοῦ, εἴτε ἐκ μέρους οἱουδήποτε. Τὸ δικαστικὸν Σῶμα ἐπιλαμβάνεται, συζητεῖ, κρίνει καὶ ἀποφασίζει. Καὶ τοιοῦτόν τι ἐγένετο κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν. Θὰ ἦτο ἑπομένως περιττὴ πᾶσα ὁμιλία περὶ τούτου σήμερον, ἐὰν δὲν προσήγοντο τὰ πιστοποιητικὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀνεγνώσθησαν πρὸ ὀλίγου ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Τὸ συνταγματικὸν ὅριον, ἡ ἡλικία δηλ. ἡ ἀναφερομένη ἐν τῷ Συντάγματι, μετὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, τὴν ληφθεῖσαν προχθές, βεβαίως δὲν εἶναι πλέον ἄλλο τι εἰ μὴ γράμμα νεκρόν, διότι καὶ ἐπισήμως ἐλέχθη καὶ ἐπισημότερον διετρανώθη δι’ ἀποφάσεως ληφθείσης διὰ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς, ὅτι δύναταί τις νὰ εἰσέρχηται εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ἔστω καὶ ἂν δὲν ἔχῃ τὸ ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ἀναφερόμενον ὅριον τῆς ἡλικίας, τουτέστι τὸ 30ὸν ἔτος. Μετὰ τὴν ἀπόφασιν ταύτην τῆς Βουλῆς οὐδὲν ὅριον καὶ οὐδεὶς σταθμὸς ὑπάρχει πλέον εἰς τὴν ἡλικίαν, οὐδὲ δύναται νὰ τεθῇ σταθμὸς καὶ ὅριον μέχρις ὅτου αὐτὴ ἡ Βουλή, τὸ Σῶμα αὐτό, ἀποφασίσῃ καὶ θέσῃ τὸν σταθμὸν καὶ τὸ ὅριον. Σταθμὸν καὶ ὅριον δύναται νὰ θέσῃ ἡ ἀντίληψις τῆς Βουλῆς. Καὶ ἀντιλαμβάνεται ἡ Βουλή, καὶ ἔχει δικαίωμα νὰ ἀντιλαμβάνηται, κατὰ τὰς ἑκάστοτε εἰδικὰς περιστάσεις περὶ τοῦ ἐμφανιζομένου, ἂν οὗτος ἔχει ἢ δὲν ἔχει τὰ προσόντα. Ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως λοιπὸν θέλει κρίνει καὶ κατὰ τὴν προκειμένην περίπτωσιν, ἂν ὁ ἐμφανιζόμενος καὶ ἐκλεγεὶς Βουλευτὴς ἔχει τὰ προσόντα τὰ φυσικά, διὰ νὰ εἰσέλθῃ καὶ παρακαθίσῃ μεθ’ ἡμῶν.

§217ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἂς ἐμφανισθῇ λοιπόν.

§218Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὑποθέτω, κύριε συνάδελφε, ὅτι θὰ εἶσθε ὁ μόνος, ὁ ὁποῖος δὲν γνωρίζει τὸν κ. Φωτήλαν, διότι ἔχει λυώσει ἕνα ζευγάρι παπούτσια ἐπισκεπτόμενος τοὺς Βουλευτάς, καὶ ὅλοι τὸν εἶδον καὶ τὸν ἀντελήφθησαν.

§219ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὁ κ. Φωτήλας ἔπρεπε νὰ παρακάθηται ἐδῶ, διὰ νὰ παύσῃ ἡ συζήτησις.

§220Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Καὶ ἀπὸ σωματικῆς κατασκευῆς καὶ ἀπὸ φυσικῆς ἀναπτύξεως καὶ ἀπὸ πνευματικῆς ἀκόμη δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι ἔχει τὰ προσόντα, διὰ νὰ παρακάθηται μεταξὺ ἡμῶν.

§221Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Εἶναι προτιμότερον νὰ μὴ φέρητε ὡς προσὸν τὴν σωματικὴν κατασκευήν, οὔτε πρέπει νὰ λέγωνται αὐτά.

§222Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Εἶναι προτιμότερον διὰ σᾶς. Ἐὰν μὲ παρηκολουθεῖτε, θὰ ἐβλέπετε τὴν σκέψιν, εἰς τὴν ὁποίαν κατέληξα· εἶπον, ὅτι δὲν ὑπάρχει ὅριον ἀναγραφόμενον ἐν τῷ Συντάγματι μετὰ τὰ λεχθέντα καὶ ἀποφασισθέντα ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ ὅτι δὲν ὑπάρχει σταθμός, ἀλλ’ ὑπάρχει μόνον ἡ φυσικὴ ἀντίληψις τῆς Βουλῆς. Ἀντιλαμβάνεται δὲ ἡ Βουλὴ ὅπως θέλει καὶ ὅπως νομίζει, καὶ δύναται νὰ ἀποφασίσῃ ἂν ὁ Α ἢ ὁ Β ἔχει τὰ προσόντα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται, διὰ νὰ παρακαθήσῃ εἰς τὸ ἐθνικὸν συνέδριον. Ἀλλά, καὶ περὶ σταθμοῦ ἐὰν ἐπρόκειτο καὶ περὶ ὁρίου, καὶ τὸν σταθμὸν καὶ τὸ ὅριον αὐτὸ τὸ ἔχει ὑπερβῆ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, καὶ τὸν σταθμόν, τὸν ὁποῖον ἔθεσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι εἰς τὸ προσχέδιον, τὸν ἔχει ὑπερβῆ πρὸ πολλοῦ. Τὰ πιστοποιητικά, τὰ ὁποῖα ἀνεγνώσθησαν ἐνώπιον ὑμῶν, οὐδεμίαν ἀπόδειξιν δύνανται νὰ ἀποτελέσωσι, καὶ δὲν ἀποτελοῦσι, διότι δὲν εἶναι ἐξηγμένα ἐκ ληξιαρχικῶν πράξεων, ἀλλ’ ἐκ μητρῴων τῶν ἀρρένων. Ταῦτα δὲ οὐδεμίαν ἀπόδειξιν ἀποτελοῦσι περὶ τῆς ἡλικίας. Μόνον ἡ ληξιαρχικὴ πρᾶξις, ἂν ὑπάρχῃ νομίμως συντεταγμένη, αὐτὴ καὶ μόνη ἠδύνατο νὰ ἀποτελέσῃ ἀπόδειξιν. Ληξιαρχικαὶ ὅμως πράξεις ἐν Ἑλλάδι δὲν ὑπάρχουσιν εἰμὴ μόνον ἐν Ἑπτανήσῳ, καὶ δὲν ὑπάρχουσι, διότι οὐδέποτε ἐτηρήθη ὁ νόμος, καὶ δυστυχῶς ἀμφίβολον ἂν θὰ τηρηθῇ καὶ εἰς τὸ μέλλον μὲ τὴν μελετωμένην διαρρύθμισιν τῶν δημοτικῶν. Ἓν καὶ μόνον ἔχω νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ ἐκλεγεὶς συνάδελφος κ. Φωτήλας δὲν ἐνεγράφη εἰς τὰ μητρῷα τῶν ἀρρένων οὔτε δι’ αἰτήσεώς του οὔτε κατ’ αἴτησιν, ὡς ἀπαιτεῖ ὁ νόμος, τῶν γονέων, ἀλλὰ διότι καὶ ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ ἦτο ἀδήλωτος, μὴ ἐγγεγραμμένος ἐξ ἀρχῆς εἰς τὰ μητρῷα τῶν ἀρρένων. Ἐνεγράφησαν ἀμφότεροι μετὰ καταγγελίαν ὑπὸ τὴν αὐτὴν ἡλικίαν. Τοῦτο δὲ ἀποδεικνύεται ἐξ ἐπισήμων πιστοποιητικῶν, ὅτι ἡ ἐγγραφὴ εἰς τὰ μητρῷα τῶν ἀρρένων ἐγένετο δι’ ἀποφάσεως τοῦ Νομάρχου εἰς ἐποχήν, καθ’ ἣν εἶχε συμπληρώσει τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας του. Πῶς δὲ πραγματικῶς ἐνεργεῖται τὸ πρᾶγμα, ὅταν δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένος ἐξ ἀρχῆς καὶ ἐγγράφηται δι’ ἀποφάσεως τοῦ Νομάρχου κατόπιν, τοῦτο εἶναι τοῖς πᾶσι γνωστόν. Ἔχομεν λοιπὸν πιστοποιητικὸν ἐπίσημον, καὶ προσάγεται καὶ τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐνεγράφη κατόπιν δι’ ἀποφάσεως τοῦ Νομάρχου, δηλ. κατηγγέλθη καὶ ἐνεγράφη. Ἀπόδειξις δὲ τούτου εἶναι, ὅτι ἐνεγράφησαν καὶ τὰ δύο τέκνα τοῦ Ἀλεξ. Φωτήλα ὡς ἔχοντα τὴν αὐτὴν ἡλικίαν διὰ τῆς αὐτῆς ἀποφάσεως τοῦ Νομάρχου, καὶ ἐγένετο τοῦτο, διὰ νὰ μὴ ὑποστῶσι τὰς ποινάς, τὰς ὁποίας ἐπιβάλλει ὁ στρατολογικὸς νόμος, ἡ δὲ ποινὴ εἶναι ὅτι ἀναγράφονται εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος χωρὶς νὰ δύνανται νὰ ἀπολαύωσι τῶν εὐεργετημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀπολαύουσιν οἱ στρατεύσιμοι. Διὰ τοῦτο βλέπετε τοὺς δύο ἀδελφοὺς ἐγγεγραμμένους εἰς τὸ αὐτὸ ἔτος καὶ διὰ νὰ μὴ ὑποστῶσιν ἀκόμη ταυτοχρόνως τὴν αὐτὴν στρατιωτικὴν ὑποχρέωσιν, διότι ὑπάρχει μία διάταξις εἰς τὸν στρατολογικὸν νόμον, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπὶ δύο ἀδελφῶν στρατευσίμων τῆς αὐτῆς ἀπογραφῆς ἀπαλλάσσεται ὁ εἷς τούτων. Κατόπιν τῶν γεγονότων τούτων, κατόπιν τῶν προσόντων, τὰ ὁποῖα ἔχει ὁ συνάδελφός μας, δικηγορῶν πρὸ δύο ἐτῶν, διδάκτωρ τοῦ Πανεπιστημίου, ἔχων τὴν νόμιμον ἡλικίαν, ἔχοντες δὲ καὶ τὴν θέλησιν τῶν ἐκλογέων τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, νομίζω, ὅτι δὲν θὰ στερήσετε οὔτε τὴν Βουλὴν ἀξίου καὶ λίαν ἱκανοῦ συναδέλφου, ἀλλ’ οὔτε θὰ πικράνητε τὸν λαὸν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος μὲ μεγίστην πλειονοψηφίαν ἀνεγνώρισε τὰ προσόντα τοῦ κ. Φωτήλα τὰ προσωπικὰ καὶ τὰ οἰκογενειακά, καὶ τὸν ἔστειλε νὰ παρακαθίσῃ οὕτως ἐφωδιασμένον εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλήν.

§223Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ εἶμαι βραχύτατος, διότι τὸ ἔργον εἶναι ἀνιαρὸν καὶ διὰ σᾶς, ἀλλὰ καὶ δι’ ἐμέ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς τῶν Σουδενῶν, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προσθέσω τίποτε. Ὑπετύπωσε θαυμασίως τῳόντι ἓν ἀξίωμα χθὲς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ σᾶς εἶπεν: «Ἂν δὲν ἔχητε σαφεῖς ἀποδείξεις, διὰ νὰ καταστρέψητε τὸ τεκμήριον, τὸ τεθειμένον ὑπὸ τοῦ νόμου, ὅτι ἐρρίφθησαν αἱ πλείονες ψῆφοι ἀπὸ φιλικὴν χεῖρα, δὲν δύνασθε νὰ τὸ ἀνατρέψητε». Ἀλλ’ οὔτε δύναται κἂν περὶ τῆς ὑπάρξεως τοῦ τεκμηρίου αὐτοῦ νὰ γίνῃ συζήτησις καὶ ἀπόφασις ἐπὶ τοῦ προκειμένου, διότι δὲν ὑπῆρξαν πλείονες ψῆφοι ἀφαιρεθεῖσαι ἀπὸ τοῦ ναί. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐλέχθη, ὅτι ἐτηλεγράφησαν πολῖταί τινες ὅτι ἐψήφισαν τὸν κ. Δαραλέξην, ἐνῷ οὐδεμία εὑρέθη ψῆφος, ἀποτελεῖ ἀξίωσιν, ὅτι δύνανται διὰ τηλεγραφημάτων νὰ κανονίζωνται ἀποτελέσματα ψηφοφοριῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι μία ἐφεύρεσις μέσου ψηφοφορίας νέα καὶ ἀξία τοῦ ἐφευρόντος αὐτήν, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι δυνατόν ποτε νὰ δεχθῇ τοιοῦτό τι, καὶ θὰ μείνῃ ὁ ἐφευρὼν ἄνευ βραβείου εὑρεσιτεχνίας. Περὶ αὐτοῦ λοιπὸν εἶναι ἀνάξιον νὰ ἀπασχολῇ τις τὴν Βουλήν. Περὶ δὲ τῆς ἑτέρας ἐνστάσεως τῆς ἀνηλικότητος τοῦ συναδέλφου κ. Φωτήλα ᾐσθάνθην ἐμαυτὸν ὑπόχρεον νὰ λάβω τὸν λόγον, διὰ νὰ σᾶς εἴπω τίνες οὐσιαστικοὶ λόγοι συνετέλεσαν, ὥστε ἐγὼ αὐτὸς πρῶτος νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν πρόσληψιν τοῦ νεαροῦ συναδέλφου, ἐν τῷ συνδυασμῷ, τοῦ ὁποίου εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀποτελῶ μέλος. Εἶναι γνωστόν, Κύριοι, ὅτι ἡ οἰκογένεια Φωτήλα προσέφερε πολλὰς ὑπηρεσίας εἰς τὸ ἔθνος καὶ εἰς αὐτὸν τὸν ὑπὲρ τῆς ἀνεξαρτησίας ἀγῶνα ἀκόμη. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁ πατὴρ τοῦ συναδέλφου ἐξελέγη ἐπανειλημμένως ἀντιπρόσωπος καὶ ἀντεπροσώπευσε πολλάκις τὴν ἐπαρχίαν του ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ, εἶναι δὲ γνωστόν, τοῖς πολλοῖς ἴσως, ὅτι ἔπαθεν ἀπὸ καταρράκτην τῶν ὀφθαλμῶν καὶ κατέστη ὀλίγον χρήσιμος διὰ τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔργα. Ὁ κ. Κοντογούρης εἶναι εἰς θέσιν νὰ σᾶς βεβαιώσῃ περὶ τούτου, διότι ὁ κ. Φωτήλας ἔπασχεν ἀπὸ καταρράκτην, καὶ καθ’ ἣν ἐποχὴν ὁ κ. Κοντογούρης εὑρίσκετο εἰς φιλικὰς σχέσεις μετὰ τῆς οἰκογενείας Φωτήλα, κατὰ τὰς ἐκλογὰς παρελθόντος Αὐγούστου δηλαδή, ὅτε μεγίστην συνδρομὴν ἐν τῷ ἀγῶνι τῷ ἐκλογικῷ παρέσχεν ὁ κ. Φωτήλας τῷ κ. Κοντογούρῃ. Ἐνόμισα λοιπόν, ὅτι ὁ συνάδελφος ἡμῶν, ὁ ἐπιτυχών, εἷς νέος ἐπιστήμων, μὲ τὴν ἄδειαν τοῦ δικηγορεῖν, κάτοχος ξένων γλωσσῶν καὶ θέλων καὶ δυνάμενος νὰ ἐργασθῇ, ἐνόμισα, λέγω, ὅτι θὰ ἐξυπηρέτει καὶ αὐτὸν τὸν ἐντόνως δηλούμενον πόθον τοῦ κ. Κοντογούρη διὰ τὴν ἀνόρθωσιν, ἐνόμισα δηλαδή, ὅτι εἶναι χρησιμώτερος ὁ νέος, ἀφοῦ θέλει καὶ δύναται νὰ ἐργασθῇ παρὰ ὁ πατήρ, ἐφ’ ὅσον πάσχει. Καὶ φρονῶ, ὅτι Βουλή, ἀληθῶς καὶ εἰλικρινῶς σκοποῦσα νὰ ἐργασθῇ μὲ οὐσιώδη στοιχεῖα ἐν ἑαυτῇ, δὲν ἤθελε πράξει τι ἀλλότριον ἐκείνου, ὅπερ ἐγένετο δεκτὸν δι’ ὁμοίας περιπτώσεις ὑπὸ τῶν ἄλλων Βουλῶν. Καὶ ἄλλαι Βουλαὶ ἠσχολήθησαν περὶ τούτου, διότι καὶ ἐκεῖ εἶχε τεθῆ ὅριον ἡλικίας, εἰς τὴν Ἀγγλίαν λ. χ. τὸ 21, εἰς τὴν Ἰταλίαν τὸ 30ὸν ἔτος. Ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος περὶ τοῦ 30οῦ ἔτους τῆς ἡλικίας δὲν κατέπεσεν ἐξ οὐρανοῦ, ὡς κατέπεσαν τὰ τηλεγραφήματα περὶ τῶν ἐκλογέων τῶν Σουδενῶν, διὰ τὰ ὁποῖα μᾶς ἀπησχόλησε τὰς ὥρας ὁ κ. Πολυχρονιάδης, ἤθελον τότε νὰ ἐρωτήσω· ὑπάρχει τις ἀμφιβάλλων ὅτι κατέφυγον οἱ τὸ Σύνταγμα ἐκεῖνο ἐπεξεργασθέντες εἰς τὰς συνταγματικὰς νομοθεσίας τὰς ξένας; Ἂς ἴδωμεν λοιπὸν τί ἐδιδάχθη καὶ τί ἔγινε δεκτὸν ἐκεῖ· διότι τὰ προηγούμενα τῆς ἰδικῆς μας Βουλῆς, σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἀνηλικότητος, δὲν εἶναι στρεβλαὶ παραδόσεις τοῦ παρελθόντος, κατὰ τῶν ὁποίων τόσους μύδρους ἔβαλε σήμερον ὁ κ. Κοντογούρης, ἀλλ’ εἶναι αὐτόχρημα τὰ αὐτὰ πρὸς τὰ παραδείγματα, τὰ ὁποῖα, κατ’ εὐθεῖαν κρίσιν, ἔκαμαν καὶ ἄλλοι λαοί, ἐπὶ τῆς ἰδίας περιπτώσεως, καὶ αὐτὴ ἡ ἀλλοδαπὴ καὶ ἡμεδαπὴ νομολογία, ἡ κοινοβουλευτική, μᾶς δίδει τὴν σαφῆ ἔννοιαν, ἥτις ἐδόθη εἰς τὴν σχετικὴν συνταγματικὴν διάταξιν. Ἰδοὺ τί εὑρῆκα μελετῶν εἰδικῶς ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος. Εὗρον λ. χ., ὅτι εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Βουλὴν εἰσῆλθον πρὸ τοῦ 21 ἔτους ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐδόξασαν τὴν Ἀγγλίαν, ὁ Κάννιγκ, ὁ Πίττ, ὁ Γλάδστων, ὁ Πάλμερστον, ὁ Δισραέλι. Ὁμοίως εὗρον, ὅτι εἰς τὴν Ἰταλίαν ἐξελέγησαν πρὸ τῆς νομίμου ἡλικίας ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι καὶ σήμερον κλεΐζουσι τὴν Ἰταλίαν, ὁ νῦν πρωθυπουργὸς Luzzati καὶ ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν Σὰν Τζουλιάνο. Ὅλοι αὐτοὶ ἐξελέγησαν προτοῦ συμπληρώσωσι τὴν νόμιμον ἡλικίαν. Διὰ τίνα λόγον; διότι ἑρμηνεύοντες τὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσιν ἐν τοῖς Συντάγμασι περὶ προσόντων τῶν ἐκλεξίμων, θὰ φθάσωμεν κατὰ λογικὴν ἑρμηνείαν, κυρωθεῖσαν ὑπό τε τῆς ἀλλοδαπῆς καὶ τῆς ἡμετέρας κοινοβουλευτικῆς νομολογίας, εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι αὗται διαιροῦνται εἰς διατάξεις οὐσιώδεις καὶ διατάξεις ἐνδεικτικὰς καὶ μὴ οὐσιώδεις. Λέγει ὁ θεμελιώδης νόμος, ὅτι ὁ ἐκλόγιμος πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν· εἶναι διάταξις οὐσιώδης· δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐμπιστευθῶμεν τὴν διαχείρισιν τῶν πραγμάτων καὶ τῶν ὑποθέσεων τοῦ Κράτους εἰς ἕνα ξένον. Λέγει ὁ θεμελιώδης νόμος, ὅτι ὁ ἐκλόγιμος πρέπει νὰ κατάγηται ἢ ἄλλως νὰ εἶναι ἐγκατεστημένος ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, ἐξ ἧς ἐκλέγεται. Ἐτηρήθη ἆρά γέ ποτε αὐστηρῶς ἡ διάταξις αὕτη; Πόσοι ἐξ ἡμῶν δὲν θὰ ἦσαν ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, ἂν ἡ διάταξις αὕτη ἐθεωρεῖτο οὐσιώδης καὶ ἐτηρεῖτο αὐστηρῶς; Ἔχομεν ἄλλην διάταξιν· ὁ ἐκλέξιμος νὰ ἔχῃ ἡλικίαν 30 ἐτῶν. Τίς εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς διατάξεως ταύτης; Εἶναι πρόδηλον. Ὁ ἐκλέξιμος πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ ὥριμον τοῦ νοῦ. Ὅταν πληροῦται ἡ ἀπαίτησις αὕτη τοῦ νόμου ἐξ ἄλλων στοιχείων καὶ πείθωνται οἱ Βουλευταί, ὅτι ὁ ἐκλεχθεὶς καὶ μὴ ἔχων ἡλικίαν 30 ἐτῶν, εἶναι ὅμως κατάλληλος ἀντιπρόσωπος τῶν ἐκλογέων του, εἶναι χρήσιμος καὶ ἱκανὸς νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Βουλήν, τότε βεβαίως ἡ οὐσία δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε πρέπον νὰ καταρρακωθῇ ὑπὸ τοῦ τύπου. Διὰ τοῦτο καὶ τὰ προηγούμενα, Κύριοι, τὰ ὁποῖα ὑπῆρξαν ἐν τῇ Βουλῇ τῇ ἰδικῇ μας, ὅπως ἐν ταῖς ξέναις Βουλαῖς, ἀπέδειξαν, ὅτι τοιαύτην ἔννοιαν πάντοτε ἀντελήφθησαν εἰς τὴν διάταξιν, οἱ κρίναντες καὶ ἐφαρμόσαντες αὐτὴν ἐπὶ πολλῶν περιπτώσεων. Εἶμαι εὐτυχής, διότι ἀποδεικνύεται τοῦτο ἐκ προηγουμένων παραδειγμάτων. Τὴν ἔνστασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος συνάδελφος κ. Κοντογούρης καὶ ὑπεστήριξεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος ἰατρὸς κ. Βέρροιος, δὲν τὴν ὑπέβαλον βεβαίως, διότι φοβοῦνται, ὅτι ὁ κ. Φωτήλας δὲν θὰ εἶναι χρήσιμος εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ τὴν ὑπέβαλον, διότι ἐξυπηρέτουν ἓν συμφέρον, εἶχον σύμμαχον, ὁ ὁποῖος εἶναι στενὸς συγγενὴς τοῦ κ. Φωτήλα καὶ ὁ ὁποῖος ἐξεστράτευσε μέχρις ἐδῶ διὰ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς αὐτοῦ, διότι εὕρηνται ἀτυχῶς ἐν ἐχθρότητι.

§224Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Αὐτὰ μόνον σεῖς δύνασθε νὰ τὰ λέγητε.

§225Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν Βουλὴν λοιπὸν τὴν ἰδικήν μας πάντοτε κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐλύθη τὸ ζήτημα καὶ ὁμοφώνως. Εἰς τὰ 1865 ὁ πατὴρ τοῦ συμμάχου καί, κατά τινας, συναρχηγοῦ τοῦ κ. Κοντογούρη, ὁ Θάνος Κανακάρης, εἰσῆλθεν εἰς τὴν Βουλὴν ἐν ἡλικίᾳ 22 ἐτῶν. Εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ 1865 ὁμοίως ὁ Μαστραπᾶς εἰσῆλθεν ἀνήλικος· εἰς τὴν Βʹ Περίοδον ὁ Κοσονάκος, κατόπιν δὲ ὁ Βουδούρης· εἰς τὰ 1873 ὁ Πήλικας· ἐπίσης δὲ εἰς τὰ 1873 ὁ πατὴρ τοῦ ἐνισταμένου κ. Κοντογούρη, ὁ Ἀριστομένης Κοντογούρης, εἰσῆλθεν εἰς τὴν Βουλὴν ἀνήλικος. (Ἱλαρότης). Καὶ γνωρίζετε κατὰ τίνα τρόπον εἰσῆλθεν ὁ Κοντογούρης; Φαίνεται, ὅτι ἡ ἐφευρετικότης τῶν μέσων τῆς ἀποδείξεως δὲν εἶναί τι πρωτογενὲς εἰς τὴν παροῦσαν μόνον γενεάν, ἀλλ’ ὑπῆρχε καὶ τότε. Ἐπεκαλοῦντο πιστοποιητικὸν τοῦ δημάρχου, διὰ νὰ ἀποδείξωσιν, ὅτι δὲν εἶχε τὴν νόμιμον ἡλικίαν ὁ Κοντογούρης, δὲν ἐφεῦρον τηλεγραφήματα ἐκ Σουδενῶν, ὅπως τώρα, ἀλλ’ ἔφεραν μίαν ἐπιστολὴν τοῦ ἀναδόχου τοῦ Κοντογούρη, διὰ τῆς ὁποίας ἀπεδείκνυον, ὅτι τὸν ἐβάπτισαν τὴν δεῖνα ἐποχήν! Καὶ ἠθέλησαν νὰ ἀποδείξωσιν, ὅτι ἡ χρονολογία τῆς βαπτίσεως τοῦ Ἀριστομένους Κοντογούρη ἦτο ἀκριβὴς καὶ τὰ πιστοποιητικὰ ἦσαν ἀνακριβῆ. Καὶ ἡ Βουλὴ τὸ ἐδέχθη καὶ εἰσῆλθεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ Ἀριστομένης Κοντογούρης. Τοῦτο ἀπεδείκνυε σαφῶς, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀπέβλεψεν εἰς τὴν οὐσίαν καὶ ὄχι εἰς τοὺς τύπους. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Κοντογούρην, μετὰ τοῦ ὁποίου—ὅπως δύναται νὰ βεβαιώσῃ—διάκειμαι εἰς ὁμαλωτάτας σχέσεις, νὰ μὴ κάμνῃ πολλὴν χρῆσιν τῆς μνήμης του βεβαιῶν ἡμᾶς, ὅτι παρέστη, ἐν μεμακρυσμένοις χρόνοις, εἰς κἄποια βαπτίσια ἑνὸς ἐκ τῶν Φωτήλα. Οἱ ἀνάδοχοι, καὶ οἱ ἀκόλουθοι συνεπῶς τῶν ἀναδόχων, ἔρχονται πολλάκις εἰς σύγκρουσιν μὲ τὰ πιστοποιητικά, καὶ τὰ πιστοποιητικὰ μὲ τοὺς ἀναδόχους. Διατί τοῦτο; Διότι τὰ πιστοποιητικὰ ἁπλούστατα οὐδέν, κατὰ νόμον, ἀποδεικνύουσιν. Ἡ Βουλὴ εἶπε πλειστάκις, ὅτι κατὰ νόμον μόνον ἡ ληξιαρχικὴ πρᾶξις κατὰ νόμιμον τρόπον ἀποδεικνύει· καὶ ἐὰν δὲν προσάγῃς ληξιαρχικὴν πρᾶξιν σὺ ὁ ἐνιστάμενος, ἀκολουθῶ τὸ τεκμήριον, τὸ ὁποῖον γνωρίζομεν ὅλοι οἱ νομικοί, ὅτι πᾶς τις εἶναι ἱκανός, πᾶς τις ἔχει καὶ τὴν ἀστικὴν καὶ τὴν πολιτικὴν ἱκανότητα καὶ τὴν ὡριμότητα ἀκόμη τὴν πολιτικήν. Θὰ ἦτο περιττὸν νὰ ἀπασχολήσω ὑμᾶς περαιτέρω· προσθέτω μόνον, ὅτι καὶ εἰς τὰ 1879 εἰσῆλθεν ὁ Σκουζὲς ἀνήλικος εἰς τὴν Βουλήν, ὁ Λομβάρδος ἐπίσης. Συνέβη δέ τι παράδοξον τότε. Γνωρίζουσιν ὅλοι, ὅτι ἐν Ἑπτανήσῳ λειτουργοῦσι καλῶς τὰ ληξιαρχικὰ βιβλία καὶ τηροῦνται αἱ ληξιαρχικαὶ πράξεις πολὺ ἀκριβῶς. Τί ἔγινε τότε διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Λομβάρδου; Προσήγετο πρᾶξις ληξιαρχική, ὅτι ὁ Λομβάρδος ἐβαπτίσθη τὴν δεῖνα ἡμέραν, γεννηθεὶς τὴν δεῖνα ἡμέραν, καὶ εἶπεν ἡ Βουλή: «Δὲν προσάγεις ληξιαρχικὴν πρᾶξιν γεννήσεως, ἥτις μόνη ἔχει ἀποδεικτικὴν ἰσχύν· προσάγεις μόνον πρᾶξιν βαπτίσεως, καὶ δὲν ἀποδεικνύεις σὺ ὁ ἐνιστάμενος τὴν ἔνστασίν σου· δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ, ὅτι εἶναι ἄωρος τὴν ἡλικίαν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐκ τοῦ νόμου ἔχει τὸ τεκμήριον τῆς ὡριμότητος».

§226Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Ἐπιτρέπετε;

§227Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· διότι δὲν θέλω νὰ ἀπασχολῶ τὴν Βουλὴν μὲ ἀπαντήσεις εἰς διακοπὰς ματαίας, καὶ ἀνωφελεῖς. Ὁ Μισυρλῆς κατὰ τὸ 1895, Κύριοι, εἰσῆλθεν ἀνήλικος. Καὶ παρίστανται ἀκόμη, πιστεύω, συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι εἰσήχθησαν εἰς τὴν Βουλὴν ἀνήλικοι. Ἤθελον τώρα νὰ ἐρωτήσω τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος συνάδελφόν μου· ἐὰν τὸ κατερρακωμένον ἐκεῖνο παρελθόν, κατὰ τοῦ ὁποίου ἐξήνεγκε τόσας ἀρὰς σήμερον, ἐφήρμοζε κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἄτεγκτον τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, καὶ τὴν ἡρμήνευεν ὡς διάταξιν ἀποκλειστικὴν καὶ ὄχι ἐνδεικτικήν, ὡς λέγομεν οἱ νομικοί, δὲν θὰ ἦτο ἆρά γε μέγα ἀδίκημα, ἐὰν ἀπέκλειε τῆς αἰθούσης ταύτης τὸν πατέρα του καὶ ἐστέρει αὐτὸν τῶν μέσων νὰ σταδιοδρομήσῃ καὶ ἀνέλθῃ εἰς τὰ ὕπατα ἀξιώματα, καὶ τὸν ἠνάγκαζε νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸ κόμμα, τὸ ὁποῖον εὗρεν αὐτός, ὁ νῦν ἐνιστάμενος, καὶ σταδιοδρομεῖ ἐν τῷ νομῷ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος; Θὰ ἦτο λοιπὸν καλόν, Κύριοι, νὰ μὴ θέλωμεν νὰ βασισθῶμεν μόνον εἰς τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἱστορίαι καὶ διαβεβαιώσεις, ὅλως ξέναι πρὸς πᾶσαν νομικὴν ἀντίληψιν καὶ πρὸς πάντα νομικὸν κανόνα, δίδουσι. Προσάγουσιν ἓν πιστοποιητικόν, τὸ ὁποῖον διαψεύδεται δι’ ἄλλων ὁμοίων, βεβαιοῦντες πράγματα ἀσυμβίβαστα, ὅτι καὶ οἱ δύο οὗτοι ἐνεγράφησαν ὡς κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος γεννηθέντες.

§228Γ. ΠΩΠ. Ἐπιτρέπετε μίαν ἐρώτησιν; Ἐπειδὴ ἀκριβῶς σεῖς εἶσθε νομικὸς καὶ νομομαθὴς διακεκριμένος, θὰ ἤθελον νὰ πληροφορηθῶ ἂν εἶναι ἀκριβὲς τὸ γεγονός, ὅτι, προκειμένου περὶ πιστοποιητικοῦ ἐξηγμένου ἐκ τοῦ μητρῴου καὶ περὶ πιστοποιητικοῦ ἐνόρκου καταθέσεως, διὰ τοῦ ὁποίου ὁρίζεται ἡ ἡλικία, ὑφίσταται ἡ αὐτὴ ἀποδεικτικὴ δύναμις.

§229Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω, κύριε συνάδελφε. Σᾶς λέγω, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἡλικίας εἶναι ζήτημα προπάντων μαρτυρικῶν ἀποδείξεων καί, ἐὰν ὑπάρχῃ ληξιαρχικὴ πρᾶξις, δὲν ἀποκλείει τὴν ἀνταπόδειξιν, καὶ χωρὶς μάλιστα νὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ προσβληθῇ αὕτη ἐπὶ πλαστότητι, ὅπως θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ προσβάλωσιν, ἂν ἤθελον νὰ συμμορφωθῶσι μὲ τοὺς νόμους, τὴν ἔκθεσιν τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου Σουδενῶν οἱ ἀξιότιμοι ἐνιστάμενοι. Ταῦτα εἶναι γνωστὰ καὶ εἰς τοὺς ἁπλουστέρους νομικούς. Εἶναι βεβαίως ἄγευστοι αὐτῶν τῶν στοιχειωδῶν ὅρων ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔσχον ἔργον τὴν μελέτην καὶ τὴν ἐπεξεργασίαν τῶν νόμων.

§230Γ. ΠΩΠ. Συνεπῶς, Κύριε συνάδελφε, ἐὰν ὁ κ. Φωτήλας σᾶς προσκομίσῃ πιστοποιητικὸν ἐνόρκου καταθέσεως δύο μαρτύρων καὶ τὸ ὁποῖον θὰ ὁρίζῃ ἔτος τῆς ἡλικίας του τὸ 28, ἡ ἡλικία αὕτη θὰ ἀποδειχθῇ νομίμως.

§231Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει πιστοποιητικὸν ἐνόρκως ληφθέν, βεβαιοῦν ὅτι ὁ κ. Φωτήλας ἔχει συμπληρώσει τὸ 25 ἔτος τῆς ἡλικίας. Ὁ κ. Κοντογούρης ἠθέλησε νὰ μᾶς διαβεβαιώσῃ ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς στρατιωτικῆς του τιμῆς, ὅτι ἐνθυμεῖται καλῶς. Τί; ὅτι πρὸ πολλῶν ἐτῶν ἐβαπτίσθη εἷς υἱὸς τοῦ κ. Φωτήλα. Ὁ πρῶτος ἢ ὁ δεύτερος;

§232Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ὁ τρίτος· ὁ πρὸ τοῦ Ἀριστοτέλους Φωτήλα.

§233Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Κοντογούρης, Κύριοι, ἄγει τὸ 32 ἢ τὸ 33 ἔτος τῆς ἡλικίας, ἐξετέθη πρὸ ἓξ ἐτῶν εἰς τὴν ἐπαρχίαν Πατρῶν, ἄγων τὸ 28 ἔτος τῆς ἡλικίας. Ἡ ἐπαρχία δὲν τὸν ἀπέστειλε τότε ἐδῶ, βεβαίως ὄχι, διότι ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας...

§234Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἴσως καὶ δι’ αὐτό.

§235Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. .... ἀλλὰ διότι δὲν ἠθέλησε νὰ τὸν ἀποστείλῃ ἀντιπρόσωπόν της. Ἐξετέθη λοιπὸν καὶ αὐτός, βλέπετε, εἰς ὅριον νεαρὸν καὶ παραβιάζον τὸ Σύνταγμα, τοῦ ὁποίου τώρα τὴν ἐφαρμογὴν θέλει νὰ περιφρουρήσῃ. Ἄγων λοιπὸν τὸ 32 ἔτος, εἶναι περίεργον πῶς, ὅτε ἐγένετο τὸ βάπτισμα ἐκεῖνο εἰς ἡλικίαν ὀκτὼ μόνον ἐτῶν, ἐνεθυμεῖτο κατὰ τόσον θαυμάσιον τρόπον τὴν ἡλικίαν τῶν ἄλλων, οἱ ὁποῖοι ἐβαπτίζοντο.

§236Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Μὴ κρίνετε ἐκ τῶν ἰδίων.

§237Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἠθέλησε μάλιστα νὰ τὸ βεβαιώσῃ ἐπὶ τῇ τιμῇ του. Δὲν θέλω νὰ ἀμφισβητήσω αὐτῷ τὴν εἰλικρίνειαν τῆς προθέσεως. Ἀλλ’ ἡ μνήμη εἶναι ἀσταθής. Ἔχουσι γίνει ἀπὸ διακεκριμένους ψυχολόγους πειράματα, εἰς τὰ ὁποῖα παραπέμπω τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, διὰ νὰ μάθῃ, ὅτι οὐδενὶ ἐπιτρέπεται νὰ βεβαιοῖ τὸ α ἢ τὸ β πιστοποιητικόν. Ἐπιστήμονες ψυχολόγοι ἔκαμον πειράματα, κύριε συνάδελφε.

§238Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς εἴπω;

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπω τὰς διακοπάς, κύριε Βουλευτά.

§240Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἔχω τὸν λόγον.

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ἔχω γράψει.

§242Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζετε δὲ τί εὑρέθη εἰς τὰ γενόμενα πειράματα; ὅτι εἰς τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα πρὸ ἑνὸς ἔτους διεδραματίσθησαν, ἄνθρωποι ἐνόρκως ἐξετασθέντες ὑπέπεσον εἰς ἀμνημοσύνην 25%. Τώρα, ἂν αὐτὰ τὰ πειραματικὰ δεδομένα, τὰ ὁποῖα ἔγιναν ὑπὸ ψυχολόγων διακεκριμένων—εἶναι γνωστοὶ εἰς τοὺς πλείστους ἐκ τῶν νομικῶν καὶ ἰδίᾳ εἰς τοὺς καταγινομένους εἰς τὰ ποινικὰ—ἐὰν τὰ πειράματα αὐτά, λέγω, πολλαπλασιαζόμενα, κατ’ ἀναλογίαν τῶν ἐτῶν, τὰ ὁποῖα διέρρευσαν ἀπὸ τοῦ ἁγίου ἐκείνου βαπτίσματος τοῦ Φωτήλα μέχρι σήμερον, συμβαίνει, ὥστε νὰ μηδενίζωσι τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ ἐκ Πατρῶν συναδέλφου καὶ νὰ ἀποβῶσι πειράματα δι’ αὐτόν, εἶναι φυσικόν, ὅτι πταίουσι τὰ πράγματα καὶ οὔτε ὁ κ. Φωτήλας πταίει οὔτε ἄλλος τις. Τὰ δύο πιστοποιητικά, τὰ ὁποῖα προσάγουσιν, ἀλληλαναιροῦνται· δὲν ἔχετε καμμίαν ἀπόδειξιν τῆς ἀνηλικότητος· ἔχετε ἀπόδειξιν ἔνορκον κατατεθεῖσαν εἰς τὸ Προεδρεῖον περὶ τῆς 26ετοῦς ἡλικίας. Ἔχετε ἐπὶ πλέον, Κύριοι, ὅτι ὑπῆρξαν προηγούμενα εἰς ἁπάσας τὰς Βουλάς, κατὰ τὰ ὁποῖα ἐκρίθη οὐχὶ τυπικῶς ἡ ἡλικία, ἀλλ’ ἐκρίθη οὐσιαστικῶς ἂν εἶναι κατάλληλος ὁ εἰσερχόμενος, ἂν ἔχει τὰς γνώσεις καὶ τὴν προσήκουσαν ἀξίαν νὰ ἀντιπροσωπεύσῃ τοὺς ἐκλογεῖς του· θὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ἐπίσης, ὅτι ἡ Βουλὴ κρίνει κυριαρχικῶς, δὲν κρίνει ὡς Δικαστήριον τῶν τύπων, διὰ νὰ ἐφαρμόζῃ τοὺς νόμους ψυχρῶς καὶ ἀτέγκτως· ἡ Βουλὴ ἓν μόνον ἔχει νὰ ἐξετάσῃ ἐν τῇ ψυχῇ αὐτῆς καὶ τῇ συνειδήσει αὐτῆς, ἀνεξαρτήτως νομικῶν τύπων καὶ νομικῶν κανόνων. Δύναται ὁ κρινόμενος λόγῳ ὡριμότητος τῆς ἡλικίας καὶ ἄλλων παρομαρτούντων προσόντων νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα τῷ ἀνέθεσαν, ψηφίσαντες αὐτόν, κατὰ τρόπον ἐκπληκτικόν, οἱ ἐκλογεῖς του; Ἡ ἰδιαιτέρα του ἐπαρχία, Κύριοι, τὰ Καλάβρυτα, ἐπὶ 6500 ψηφοφορησάντων ἔδωκεν εἰς αὐτὸν 6100 ψήφους λευκάς. Ἔρχεσθε λοιπὸν σήμερον σεῖς νὰ εἴπητε, ὅτι δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τοὺς πόθους τοῦ λαοῦ καὶ εἰς τὴν ἰδέαν τῆς ἀνορθώσεως ἡ ἐπικύρωσις τοιαύτης πανηγυρικῆς ἐκλογῆς; Ἆρά γε ποθοῦμεν τὴν ἀνόρθωσιν, καθ’ ὃν τρόπον τὴν φαντάζεται ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος; Δεικνύομεν εἰς τὸν λαὸν τῶν Καλαβρύτων, ὅτι ὑπακούομεν εἰς τὴν περὶ ἀνορθώσεως ἐπιθυμίαν του, ἂν εἴπωμεν εἰς αὐτόν: «Σὺ ἔκρινας τὸν κ. Φωτήλαν ὥριμον καὶ χρήσιμον ἀντιπρόσωπόν σου, ἡμεῖς δὲν τὸν κρίνομεν τοιοῦτον»; Δὲν εἶναι, Κύριοι, αὐτὴ ἡ ἔννοια τῆς ἀνορθώσεως. Εἶναι σοφιστεία ἀνορθώσεως. Ἂς μὴ παρεξηγῶσι τὴν ἀνόρθωσιν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, διότι τὴν διαστρέφουσι καὶ τὴν καταστρέφουσιν.

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πολυζωγόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§244Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Ἔχω ἐγὼ τὸν λόγον.

§245Δ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Παρῃτήθην, κύριε Πρόεδρε.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλομενόπουλος ἔχει τὸν λόγον. Παραιτεῖται ὁ κ. Καλομενόπουλος;

§247Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παραιτοῦμαι.

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σακελλαρίου ἔχει τὸν λόγον.

§249ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Παραιτεῖται.

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετραλιᾶς.

§251ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Παραιτεῖται.

§252Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Δηλῶ μόνον, ὅτι ὁ κ. Φωτήλας δὲν ἔχει τὰ προσόντα διὰ προσωρινὸς Πρόεδρος εἰς τὴν Βουλήν!

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Πολυχρονιάδης. Ἀπών. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Κατσιμπίρης. Παρακαλῶ νὰ καθίσητε νὰ τελειώσωμεν, Κύριοι, τὴν ἐκλογήν.

§254Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Μίαν παράκλησιν ἔχω νὰ κάμω πρὸς τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους· ἐὰν μὲν αἰσθάνωνται ἀνίαν, ὅπως διακόψωμεν, νὰ δηλώσωσι τοῦτο, καὶ ἡ Βουλὴ νὰ συνεχίσῃ τὸ ἔργον αὐτῆς, διότι ζητήματα τοιαῦτα δὲν λαμβάνονται ἐξ ὑφαρπαγῆς, οὔτε εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς Βουλήν, ἥτις ἀποτελεῖ δικαστικὸν Σῶμα– Δικαστήριον—, νὰ μὴ ἀκούσῃ τὸν ἐνιστάμενον· ἐνιστάμενος δὲν εἶναι ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον παρέστησαν ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου οἱ ἀντιλέγοντες, ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος κινεῖται ἀπὸ ἐμπάθειαν· ἐνιστάμενος εἶναι ὁ κ. Νικόλαος Φωτήλας, διαπρεπὴς ἐπιστήμων, διαπρεπέστατος δημοσιογράφος, ἀποτυχὸν μέλος τοῦ συνδυασμοῦ τῶν Φιλελευθέρων. Ἐάν, λέγω, ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι πρέπει νὰ διακόψῃ, ἂς διακόψῃ. Τὸ δίκαιον δὲν ἀπονέμεται μὲ τὸν χρόνον· τὸ δίκαιον κρίνεται, ἀκούονται ὅλοι, ἀνασκευάζονται ὅλα, καί, ἀφοῦ μορφωθῇ πεποίθησις εἰς τοὺς δικάζοντας, τότε θὰ ἐκδοθῇ ἡ ἀπόφασις αὐτῶν, ἵνα μὲ τὸ μέτωπον ὑπερηφάνως ἐξέλθωσι τοῦ Δικαστηρίου, οἷον εἶναι τὸ Κοινοβούλιον, ἐνώπιον τῆς κοινῆς γνώμης.

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτά, ἐπὶ τοῦ θέματος.

§256Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Μάλιστα, κύριε Πρόεδρε· ἐπὶ τοῦ θέματος ὁμιλῶ. Ἐνόμισεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μιχαλακόπουλος, ὅτι, ἐπικαλούμενος διὰ πᾶσαν παρεκτροπὴν τῶν νόμων καὶ τοῦ πολιτεύματος τὰς γνώμας τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡγέτου ἡμῶν, ὅτι ἀσφαλῶς θὰ ἐπιτύχῃ τὸ ποθούμενον καὶ θ’ ἀποπλανήσῃ τὴν Βουλήν, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον κάμνει χρῆσιν αὐτῶν πρέπει καὶ νὰ τὰς σέβηται ἀπολύτως. Καὶ σᾶς εἶπεν, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, περὶ τῆς ἐκλογῆς Σουδενῶν, σᾶς εἶπεν, ὅτι εἰς ἄλλας ἐκλογάς, Κύριοι, ἔχετε ἀποδείξεις; Ἄρα καὶ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Σουδενῶν δὲν ἔχετε καμμίαν ἀπόδειξιν καὶ ἑπομένως θὰ κυρώσητε ταύτην, καὶ τὸ ἀξίωμα ἐκεῖνο πρέπει τέλος πάντων νὰ σεβασθῆτε, τὸ ὁποῖον καθώρισεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ λησμονεῖ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν, ὡς εἶχε καθῆκον, σαφῶς καὶ κατηγορηματικῶς, ὅτι οἱ μὴ ἄγοντες τὸ εἰκοστὸν πέμπτον ἔτος τῆς ἡλικίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν Βουλήν, διότι δὲν εἶναι νόμιμον, δὲν εἶναι πρέπον. Καὶ ἀνέμενον τὴν ἀπάντησιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου οὐχὶ ὡς συλλέκτου ἀνεκδότων διαφόρων Βουλῶν καὶ διαφόρων Κρατῶν, ἀλλ’ ἐξ αὐτῶν τῶν ἀξιωμάτων, τὰ ὁποῖα ἄλλα μὲν σέβεται, ἄλλα δὲ δὲν τὰ θεωρεῖ ἱκανὰ οὔτε ἀπαντήσεως. Ἀνέμενον, λέγω, τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον νὰ εἴπῃ, ὅτι καὶ τὸ ἀξίωμα τοῦτο τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τὸ σέβεται, ὅστις ἀνέλαβε τόσον βαρυτάτην εὐθύνην καὶ ὅστις ἐγένετο ὁ στόχος ὅλων ἐκείνων, οἵτινες ἐνόμισαν, ὅτι ἠδύναντο νὰ κλονίσωσι τὸ κῦρος αὐτοῦ ἐνώπιον τῆς κοινῆς γνώμης, διότι οἱονεὶ ἐνεωτέρισε, διότι οἱονεὶ ἀνεκήρυξεν ὡς δόγμα, ὅτι ἐρείδεται ἐν τῇ κοινῇ συνειδήσει. Ἡμεῖς ὁμολογοῦμεν, ὅτι θὰ ἐπικαλεσθῶμεν τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν σημείων αὐτῶν, ἅτινα ἀποτελοῦσι τὰ πραγματικὰ γεγονότα, καὶ οὐχὶ ἐπὶ σοφισμάτων. Κύριοι Βουλευταί, ὁ Ἀλέξανδρος Φωτήλας ἐνυμφεύθη τῷ 1884. Ὁ Ἀλέξανδρος Φωτήλας ἐκθέτει σήμερον ὡς ὑποψήφιον Βουλευτὴν τὸν υἱόν του τὸν τέταρτον, ἤτοι τὸν κρινόμενον. Θέλετε νὰ μεταβάλητε τοὺς νόμους τῆς φύσεως δικολαβικῶς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, διὰ νὰ εἴπητε, ὅτι ὁ υἱὸς ὁ νῦν κρινόμενος ἄγει τὸ 25 ἔτος καὶ ἄνω τῆς ἡλικίας; Δὲν εἶναι δυνατόν. Εἶναι τὸ τέταρτον τέκνον. Σᾶς τὸ λέγει ὁ ἱερεύς, ὁ ὁποῖος βεβαιωθῆτε ὅτι οὐδένα λόγον εἶχε νὰ φρονῇ ἀφ’ ἧς παρέδωκε τὴν δήλωσίν του εἰς τὴν δημαρχίαν Πατρῶν, ὅτι αὐτὸς θὰ ἦτο ὑποψήφιος καὶ θὰ ἐξελέγετο Βουλευτής, διὰ νὰ τὴν πλαστογραφήσῃ, ἀλλὰ σᾶς τὸ λέγει ἡ αἴτησις τοῦ πατρός του, ὁ ὁποῖος ὑπέβαλεν αἴτησιν, συνεπείᾳ τῆς ὁποίας ἐξεδόθη ἡ νομαρχιακὴ ἀπόφασις, ἡ ὁποία συμπίπτει μὲ τὴν δήλωσιν ταύτην τοῦ ἱερέως. Ἔχετε λοιπὸν τὴν βεβαίωσιν τοῦ πατρός, καὶ εἶναι βεβαιωμένον, ὅτι ὁ κ. Φωτήλας ἄγει σήμερον τὸ 22 ἔτος τῆς ἡλικίας του. Παύσατε λοιπὸν σοφιστεύοντες ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ μάλιστα ῥίπτοντες ὑπαινιγμοὺς εἰς Βουλευτήν, τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα τιμᾷ τὴν Ἑλλάδα, τοῦ ὁποίου ἡ δρᾶσις τιμᾷ τὸν Ἑλληνισμὸν καὶ τὸν τόπον ἐκεῖνον, ὅστις τὸν περιέβαλε διὰ τῆς ἐμπιστοσύνης του, ὡσεὶ ἀγορεύοντες ἐνώπιον Κακουργιοδικείου, ἐνώπιον τῶν ἐνόρκων, διὰ νὰ διαστρέψητε τὰς ἀληθεῖς καταθέσεις τῶν μαρτύρων, καὶ λέγει ὁ κ. Μιχαλακόπουλος, ὅτι ὑπάρχουσι συγγραφεῖς, οἱ ὁποῖοι λέγουσιν, ὅτι ἡ μνήμη τῶν ἀνθρώπων εἶναι σφαλερὰ πολλάκις, καὶ δὲν ἀντιλαμβάνονται τὰ πράγματα· καὶ οὕτως ὁμιλεῖτε περὶ ἑνὸς συναδέλφου, οἷος ὁ κ. Κοντογούρης, ὁ ὁποῖος ἐβεβαίωσε τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς στρατιωτικῆς του τιμῆς, ὅτι παρίστατο εἰς τὴν βάπτισιν τοῦ υἱοῦ τοῦ Φωτήλα, οὗτινος ἀνάδοχος ἦτο ὁ ἀδελφός του. Ἐσυνήθισα, κύριοι Βουλευταί, καὶ ἐν τῷ ἐπαγγέλματί μου νὰ εἶμαι βραχὺς καὶ ἐπὶ τῶν γεγονότων νὰ ἐνδιατρίβω. Μᾶς ἀνέφερεν ὁ κ. συνάδελφος ξένους συγγραφεῖς· αὐτὴ ἡ ξενομανία κατέστρεψε τὴν Ἑλλάδα. Ὡρκίσθημεν, ἵνα τηρήσωμεν πίστιν εἰς τοὺς νόμους καὶ εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ εἰς τὴν πατρίδα ἡμῶν σεβασμόν. Ὁ κ. συνάδελφος οὐδὲν παράδειγμα ἀνέφερεν ἐκ τῆς Ἰαπωνίας ἢ τῆς Μαδαγασκάρης ἢ τῶν ἄλλων μερῶν, περὶ τῶν πολιτευμάτων τῶν ὁποίων ἠσχολήθη, διὰ νὰ μᾶς εἴπῃ, ἂν ὑπῆρξαν Βουλευταί, οἱ ὁποῖοι παρεβίασαν τοὺς νόμους. Τοῦτο θὰ ἦτο τὸ παράδειγμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο ἐποικοδομητικὸν δι’ ἡμᾶς, τοὺς ὁποίους κατὰ τὴν ἀντίληψιν ἐκείνων, οἵτινες προσάγουσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰ ξένα συγγράμματα, θὰ ἦτο διδακτικόν, ἐποικοδομητικόν, ἐὰν μᾶς ἔλεγον, ὅτι οὐδεμία ξένη Βουλὴ παρέβη τοὺς νόμους τόσον ἀσυστόλως. Ἐὰν μὲ φέρῃ εἰς τὸ βῆμα τοῦτο, κ. Βουλευταί, μὲ φέρει τὸ συναδελφικὸν καθῆκον, λυποῦμαι δέ, διότι ὄντως εἰς ζητήματα προσωπικὰ εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἐκτίθεμαι, ἐντούτοις ὑπερηφάνως ἀντιμετωπίζω ὑμᾶς καὶ τὴν συνείδησίν σας. Ἀπόδειξις, ὅτι ὁ κρινόμενος ἄγει τὸ 22 ἔτος τῆς ἡλικίας του, εἶναι ὅτι ἔχομεν ἐπίσημον πιστοποιητικόν, αὐτὸς δὲ ὁ κρινόμενος οὐδὲν προσήγαγε πιστοποιητικὸν ἐνώπιόν σας, ἔστω καὶ ψευδές, διότι δὲν εἶχε τὸ θάρρος νὰ τὸ προσαγάγῃ.

§257ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ ἔνορκος κατάθεσις τί γίνεται;

§258Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Οὐδεμία ἔνορκος κατάθεσις ὑπάρχει. Μὲ τὴν πεποίθησιν ταύτην κατέρχομαι τοῦ βήματος τούτου, ὅτι θὰ ἀκουσθῇ ἡ φωνὴ τοῦ ἐνισταμένου κ. Ν. Φωτήλα, διότι ἔχετε ὑποχρέωσιν ὄχι μόνον νὰ σκέπτησθε τοὺς ἐπιτυχόντας, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἀδικηθέντας.

§259Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἀνέμενον, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, παρὰ τῶν ὁμιλησάντων ἐναντίον τῆς ἐνστάσεως νὰ ἰσχυρισθῶσι μόνον τινὰ ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἰσχυρίσθην. Ἀνέμενον νὰ ἰσχυρισθῶσιν, ὅτι δὲν ἔχει σημασίαν, ἐὰν καταστρατηγηθῇ τὸ Σύνταγμα ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία ἦλθε νὰ ἀναστηλώσῃ αὐτό, ὅτι οὐδὲν ἀξιόμεμπτον, ἐὰν καταστρατηγηθῶσιν οἱ νόμοι, τοὺς ὁποίους ἤλθομεν νὰ ἀναστηλώσωμεν καὶ ἐπιβάλωμεν, ὅτι τέλος δὲν ἔχει σημασίαν τὸ πρᾶγμα, ἐὰν ὁ ὑποψήφιος Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, ἔχῃ τὴν ἡλικίαν τῶν 22 ἢ τῶν 30 ἐτῶν. Τοιαῦτα παρ’ ἐκείνων ἀνέμενον. Οὐδέποτε ὅμως ἐφανταζόμην, ὅτι θὰ ἐνεφανίζοντο ἀνερυθριάστως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νὰ διαψεύσωσιν ἐμὲ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, οὐδέποτε ἐπίστευον, ὅτι θὰ ἐνεφανίζοντο ἐκεῖνοι, οἵτινες δὲν ἔχουσι τὸ ἀνάστημα νὰ ὑπαινιχθῶσι καὶ μεμφθῶσιν ὁτιδήποτε σχετιζόμενον πρὸς ἐμέ, καὶ οὐδέποτε ἀνέμενον νὰ ἐμφανισθῶσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς Βουλευταὶ ἐκλαμβάνοντες τὸ βῆμα τοῦτο τὸ ἱερὸν ὡς βῆμα Πλημμελειοδικείου. Δὲν ὑπέθετον, ὅτι θὰ ἐξελάμβανον τὴν Βουλὴν ὡς ἄβουλον ἀνθρωπομάζωμα καὶ ὅτι θὰ ἐξαπέστελλον πρὸς τὰς ἀντιλήψεις, πρὸς τὰς πεποιθήσεις καὶ πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Βουλῆς, ὅπως ἀποκομίσῃ τὴν ἀλήθειαν, ὅτι θὰ ἐξαπέστελλον πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἁρμόζει νὰ λέγωνται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ὡμίλησαν περὶ ἀποφάσεως τοῦ Νομάρχου, ἀλλ’ εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ ἀπόφασις τοῦ Νομάρχου, τὴν ὁποίαν δῆθεν ἐπικαλοῦνται, συμπίπτει ἐντελῶς πρὸς τὴν δήλωσιν τοῦ ἱερέως. Ὁ Νομάρχης, διὰ νὰ ἐκδώσῃ τὴν ἀπόφασιν, ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν δήλωσιν τοῦ δημάρχου, ὁ ὁποῖος ἐζήτησε καὶ ἐστηρίχθη εἰς τὰ βιβλία τοῦ ναοῦ. Δὲν μᾶς ἐξήγησαν ὅμως ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν νὰ φαιδρύνωσι τὴν Βουλήν, πῶς συμβαίνει νὰ συμπίπτῃ ἡ δήλωσις αὐτὴ καὶ ἡ ἀπόφασις τοῦ Νομάρχου πρὸς τὴν βεβαίωσιν τοῦ ἱερέως. Καὶ νομίσας εἷς τῶν προλαλησάντων, ὅτι εὑρίσκετο ἀκριβῶς ἐνώπιον Κακουργιοδικείου, προσεπάθησε νὰ συγκινήσῃ τὴν Βουλήν, ἀναφέρων ὅτι ὁ πατὴρ τοῦ κ. Φωτήλα ἔπασχεν ἀπὸ καταρράκτην καὶ ἐπικαλούμενος μυρία ἄλλα, τὰ ὁποῖα ἐλπίζω ὅτι ἡ νοημοσύνη τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἔκρινε δεόντως. Ἐπεκαλέσθη προσέτι ὁ Κύριος οὗτος τὰ ἰσχύοντα εἰς ξένα Κράτη καὶ ἀνέφερεν εἰς ποίαν ἡλικίαν εἰσῆλθεν ὁ Πὶττ εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Βουλὴν καὶ εἰς ποίαν ἡλικίαν ἄλλοι πολιτευόμενοι ξένων Κρατῶν ἐγένοντο Βουλευταί, καὶ ὡμίλει ἐπὶ ὥραν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ μᾶς εἴπῃ τί ἰσχύει ἀλλαχοῦ, χωρὶς ὅμως νὰ ὑποδείξῃ καὶ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἰσχύουσιν ἐν Ἑλλάδι! Δὲν ὡμίλησε περὶ ἐκείνων, (τὰ ὁποῖα ἰσχύουσιν εἰς τὸν ἰδικόν μας τόπον, ἀλλὰ περὶ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἰσχύουσιν ἀλλαχοῦ! Ἐλπίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων δεόντως ἔκρινε τὰ ἐπαρκῶς χαρακτηριστικὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἐντεῦθεν ἀνεπτύχθησαν ἐκ μέρους τῶν κατὰ τῆς ἐνστάσεως ὁμιλησάντων. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, εἶναι ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον ἄνθρωποι νέοι ἐγκαινιάζουσι τὸ πολιτικὸν αὐτῶν στάδιον, τρόπος, τὸν ὁποῖον ὁ σεβασμὸς πρὸς τὸ βῆμα τοῦτο δὲν μοὶ ἐπιτρέπει νὰ χαρακτηρίσω. Καὶ ἐμφανίζονται ἐδῶ ἄνθρωποι νέοι κατὰ τὴν ἡλικίαν, πολὺ ὅμως ἀπέχοντες ἀπὸ τοῦ νὰ ὦσι καὶ νέοι ἄνδρες, ἐμφανίζονται, λέγω, ἐνταῦθα διδάσκοντες πῶς ἡ Βουλὴ αὕτη, ἀπὸ τῆς ὁποίας καὶ μόνης ἐξήρτησεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς σήμερον τὴν τύχην του, πῶς καὶ ἡ Βουλὴ αὕτη θὰ παρανομήσῃ. Καὶ ὡμίλησε διὰ τὰς Βουλάς, αἱ ὁποῖαι εἰσήγαγον τὸν κ. Σκουζὲν ἢ τὸν πατέρα μου, ὡσεὶ νὰ ἔχῃ καμμίαν σημασίαν, ἂν ὁ πατήρ μου εἰσῆλθεν ἀνήλικος, πληροφορία ἄλλως ἀπολύτως ψευδής, ὡς ἐὰν ἐγώ, προκειμένου νὰ γνωμοδοτήσω ἐν τῇ Συνελεύσει ταύτῃ, εἰς τὴν ὁποίαν μὲ ἀπέστειλεν ὁ λαὸς τῆς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, εἶμαι ὑπόχρεος ν’ ἀναδιφήσω τὸ παρελθὸν καὶ νὰ εὕρω τί ἐν ἀναλόγῳ περιπτώσει ἔπραξεν ὁ θεῖός μου ἢ ὁ πατήρ μου! Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον ἂν ὁ πατήρ μου εἰσῆλθεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἀνήλικος, καίτοι, ἐπαναλαμβάνω, τοῦτο εἶναι ψευδές. Θὰ ἦτο δὲ αὐτόχρημα κωμικόν, ἂν ἡ σημερινὴ Βουλὴ ψηφίσῃ ὑπὲρ τοῦ κ. Φωτήλα, διότι ἐγώ, ὁ ἐνιστάμενος κατὰ τῆς ἐκλογῆς του, εἶχον πατέρα, θεῖον ἢ ἐξάδελφον, πρὸ ἐτῶν εἰσελθόντας εἰς τὴν Βουλὴν ἀνηλίκους! Τοιούτου εἴδους συλλογισμοὶ μετὰ προφανοῦς τάσεως πρὸς ἐπίδειξιν στοιχειωδῶν γνώσεων ἐν σχέσει πρὸς τὰ ξένα πολιτεύματα, τοιαῦται ἀνευλαβῶς λεγόμεναι ἀνακρίβειαι.....

§260Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Ἡ ἰδική σας ὑποψηφιότης;

§261Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἐκρίθη ὑπὸ τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ μὲ ἀπέστελλεν ἐδῶ. Καὶ ἂν μὲ ἀπέστελλε, θὰ μὲ ἐπανέστελλεν ἡ Βουλὴ πάλιν εἰς τὰς Πάτρας...

§262Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Ἐξετέθητε τότε πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ παραιτηθῆτε;

§263Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ὄχι· πρὸ ἓξ ἐτῶν ἐξετέθην, διότι ἤθελον νὰ παρακολουθήσω τὸ πολιτικὸν στάδιον, καὶ διότι ἤθελον νὰ γνωρίσω τὴν ἐπαρχίαν, τὰς ἀνάγκας της, τοὺς συμπολίτας μου καὶ νὰ γνωρισθῶ ὑπ’ αὐτῶν. Μήπως ὅμως φρονεῖτε, ὅτι ἐπειδὴ δὲν εἶχον τότε τὴν νόμιμον ἡλικίαν, τοῦτο σημαίνει, ὅτι δὲν ἔχω τὸ καθῆκον καὶ τὸ δικαίωμα νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι ἐννοῶ νὰ προστατεύσω τοὺς νόμους; Ἢ μήπως νομίζετε, ὅτι, ἐπειδὴ τότε ἤμην ἀνήλικος, δὲν θὰ ἔχω τὸ δικαίωμα κατὰ τὸ πολιτικόν μου στάδιον νὰ ὑποστηρίζω τὸ δίκαιον; Ποίου εἴδους συλλογισμοὶ εἶναι αὐτοί; Ἀλλ’ ἀρκετὰ ἐμακρηγόρησα ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἐγὼ ἐπιθυμῶ ἡ συζήτησις αὐτὴ ἡ μακρά, ἡ μοιραίως μέλλουσα νὰ καταλήξῃ καὶ εἰς προσωπικά, ἐὰν τυχὸν συμπέσῃ ὁμοίως πρὸς ἐκείνους νὰ κρίνωμεν τὴν θέσιν ἡμῶν ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ καὶ ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι δεχόμεθα τὰς προκλήσεις, τοὺς ὑπαινιγμοὺς καὶ τὰς μομφάς, τὰς ἐντελῶς φαντασιώδεις καὶ δικολαβικάς, ἐπιθυμῶ, λέγω, χάριν τῆς ἐπισπεύσεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, τὸ ταχύτερον νὰ περατωθῇ, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἔλεγε τὴν γνώμην της....

§264ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἦλθεν ἡ σειρά της· θὰ ὁμιλήσῃ τελευταία.

§265Ν. ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Προκειμένου ἡ Κυβέρνησις νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην της, τερματίζω τὸν λόγον.

§266ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶπον, κύριοι Βουλευταί, ἐξ ἀφορμῆς ἄλλης ἐκλογῆς, ὅτι κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν οἱ ἔχοντες συμπεπληρωμένον τὸ εἰκοστὸν πέμπτον ἔτος τῆς ἡλικίας των δὲν δύνανται νὰ ἐκβληθῶσι τοῦ Βουλευτηρίου σήμερον ὡς μὴ ἔχοντες τὴν ἡλικίαν τοῦ ἐκλογίμου· διότι ἔχω ἀκράδαντον πεποίθησιν, ὅτι ἡ παροῦσα Βουλὴ προχωροῦσα εἰς τὰ ἔργα αὑτῆς καὶ ἀναθεωροῦσα τὴν σχετικὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος θὰ ὁρίσῃ ὡς ἡλικίαν ἐκλογίμου πάντως οὐχὶ πέρα τοῦ εἰκοστοῦ πέμπτου ἔτους τῆς ἡλικίας. Εἶχον ἀκόμη τὴν πεποίθησιν, ἂν ὄχι τὴν πεποίθησιν, εἶχον τὴν γνώμην, ὅτι ὁ κ. Φωτήλας, τὸν ὁποῖον γνωρίζω ἀπό τινων μηνῶν, εἶχε συμπεπληρωμένον τὸ 25ον ἔτος τῆς ἡλικίας ἢ τοὐλάχιστον ἄγει αὐτό, καὶ θὰ ἤμην διατεθειμένος νὰ ἐπιδείξω καὶ ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ ἐπιείκειαν ἐπιβεβλημένην ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι παρ’ ἡμῖν δὲν ὑπάρχουσι βιβλία ληξιαρχικὰ, καὶ ἐκ τοῦ γεγονότος, τὸ ὁποῖον ἄλλως τε πολλοὶ ἐκ τῶν παρελθόντων τὸ βῆμα ῥητόρων ἐπεκαλέσθησαν, ὅτι πάντοτε αἱ Βουλαί, προκειμένου περὶ διατάξεως, τὴν ὁποίαν δὲν ἐθεώρουν οὐσιώδη, ἐδείχθησαν ἐπιεικῶς, ὁσάκις ὀλίγοι μῆνες ἢ ἡμέραι ὑπελείποντο δι’ ἐκείνους, τῶν ὁποίων τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς συνεζητεῖτο. Ἠρχόμην λοιπὸν διατεθειμένος ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀντιλήψεως τῆς προσωπικῆς ἐκ τῆς παραστάσεως τοῦ κ. Φωτήλα νὰ δώσω ψῆφον ἐπικυρωτικὴν εἰς τὴν ἐκλογήν. Ἀλλ’ ὁμολογῶ, ὅτι ἡ προσαχθεῖσα βεβαίωσις περὶ τοῦ χρόνου, καθ’ ὃν ὁ πατὴρ τοῦ κ. Φωτήλα ἐνυμφεύθη, ἔτι δὲ πλέον αἱ βεβαιώσεις αἱ δοθεῖσαι εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς στρατιωτικῆς του τιμῆς, ὅτι ὁ κ. Φωτήλας, τοῦ ὁποίου τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς ἀμφισβητεῖται, εἶναι τὸ τέταρτον τέκνον τοῦ πατρός του, ὅτι δὲ ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος παρίστατο κατὰ τὴν βάπτισιν τοῦ ἀμέσως πρεσβυτέρου ἀδελφοῦ τοῦ κ. Φωτήλα, γενομένην ἐν ἔτει 1888, μετὰ τὰς βεβαιώσεις, λέγω, ταύτας, τὰς γενομένας πρὸς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς στρατιωτικῆς τιμῆς τοῦ κ. Κοντογούρη, εἰς ἐμὲ δὲν ἀπομένει ἀμφιβολία τις, ὅτι ὁ κ. Φωτήλας δὲν ἔχει συμπληρώσει οὔτε τὸ 23 ἔτος τῆς ἡλικίας του. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, συνεπὴς πρὸς τὴν ἀρχήν, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, θὰ δώσω ψῆφον, ὅτι ὁ κ. Φωτήλας δὲν δύναται νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Βουλήν. Οἱ κ. κ. Βουλευταὶ εἶναι ἐλεύθεροι νὰ δώσωσι τὴν ψῆφόν των, ὡς ἄλλως τε εἰς ὅλας τὰς ψηφοφορίας, αἱ ὁποῖαι διεξήχθησαν κατὰ τὸ στάδιον τῆς ἐξελέγξεως ἦσαν ἐλεύθεροι νὰ δώσωσι τὴν ψῆφόν των, τοσοῦτον μᾶλλον, καθ’ ὅσον ἀναγνωρίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ αὕτη δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ θέσῃ τὴν ἡλικίαν τοῦ ἐκλογίμου πέρα τοῦ 25 ἔτους. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι ἐν τῷ καθορισμῷ τῆς ἡλικίας ταύτης δὲν θὰ κατέλθῃ κάτω τοῦ 25 ἔτους. Εἶναι ἐλεύθερος ἕκαστος τῶν κ. κ. Βουλευτῶν καθ’ ἣν ἔχει γνώμην περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν θὰ ἀναθεωρηθῇ ἡ σχετικὴ διάταξις τοῦ Συντάγματος, νὰ δώσῃ τὴν ψῆφόν του ἐρωτώμενος ἂν ὁ κ. Φωτήλας πρέπει νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Βουλήν. Ἐγὼ θὰ ψηφίσω ἀκυρωτικῶς, διότι εἶμαι διατεθειμένος, σήμερον τοὐλάχιστον, νὰ ἐπιμείνω νὰ γίνῃ δεκτὴ τροποποίησις τοῦ Συντάγματος, καθ’ ἣν ἡ ἡλικία τοῦ ἐκλογίμου νὰ ὁρισθῇ τοὐλάχιστον τὸ 25 ἔτος. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐνστάσεως κατὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ τμήματος Σουδενῶν. Νομίζω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι δὲν προσάγεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὄχι μόνον καμμία ἀπόδειξις, ἀλλ’ οὔτε κἂν πιθανότης, ὅτι ἐγένετο νοθεία ἐν τῷ τμήματι ἐκείνῳ, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς δύο ἢ τρεῖς πρώτους ἐπιλαχόντας καὶ τοὺς προηγουμένους των, τοὺς ἐρχομένους ὡς τελευταίους ἐπιτυχόντας. Εἰς ἓν τμῆμα, εἰς τὸ ὁποῖον οἱ ἐνιστάμενοι δὲν κατώρθωσαν νὰ ἔχωσιν οὔτε ἀντιπροσώπους εἰς τὰς κάλπας των, εἶναι φυσικὸν νὰ δεχθῇ τις, ὅτι οὐδεμία λευκὴ ψῆφος ἐρρίφθη ὑπὲρ αὐτῶν. Θὰ ἐδεχόμην, ἂν ὄχι ὡς βεβαίαν ἀλλ’ ὡς πιθανὴν τὴν νοθείαν, ἐὰν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς διαλογῆς παρουσίαζε καὶ λευκὰς ψήφους εἰς τὰς κάλπας τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος ὑποψηφίων, ὅτε ἐκ τῆς σωρείας τῶν μαύρων ψήφων, ἃς ἔλαβον, θὰ ἐξουδετεροῦντο αἱ λευκαὶ ψῆφοι αἱ δοθεῖσαι ὑπὲρ αὐτῶν, ἀλλ’ ἀφοῦ ἔχομεν βεβαιωμένον ἐκ τοῦ Πρακτικοῦ τῆς διαλογῆς, ὅπερ εἶναι ἐπίσημον ἔγγραφον ἔχον ἀξίαν ἀποδεικτικήν, διότι οὐδεμία ἀντίρρησις φαίνεται ἀναγραφομένη ὑπό τινος ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι συνεμάχουν κατὰ τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος καὶ οἱ ὁποῖοι εἶχον ἐνδιαφέρον νὰ κάμωσιν ἐκεῖ τὰς ἀναγκαίας παραστάσεις, ἐὰν ἐνόμιζον, ὅτι ἐγένετο λαθροχειρία ὑπὸ τὰς ὄψεις αὐτῶν, ἐφ’ ὅσον ἔχομεν, λέγω, τὸ Πρακτικὸν τῆς διαλογῆς, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀποδεικτικὴν δύναμιν μεγαλειτέραν ἄλλων ἐγγράφων, δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ἀκυρώσῃ τὴν ἐκλογὴν δεχομένη, ὄχι κἂν ὡς πιθανήν, ἀλλ’ ὡς βεβαίαν τὴν λαθροχειρίαν, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας οὐδεμία λευκὴ ψῆφος εὑρέθη εἰς τὰς κάλπας ἐκείνων, οἵτινες δὲν εἶχον οὔτε ἀντιπροσώπους. Αὐτὴ εἶναι ἡ κρίσις ἡ ἐμή, τὴν ὁποίαν ἐθεώρησα καθῆκον νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία εἶναι ἐλευθέρα νὰ ἀποφασίσῃ κατὰ συνείδησιν.

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσομεν περατωμένην τὴν συζήτησιν. Ὡς πρὸς τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ τμῆμα Σουδενῶν, ὑπάρχει πρότασις ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§268ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπιμένουσιν ἢ εἶναι παρόντες οἱ ὑπογράψαντες;

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀναγνώσω τὰ ὀνόματά των. (Ἀναγινώσκονται τὰ ὀνόματα τῶν ὑπογραψάντων). Δὲν εἶναι 15. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ τμήματος Σουδενῶν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν.

§270ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄξιοι, ἄξιοι.

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη καὶ ἀνακηρύσσει νομίμους Βουλευτάς, ὡς ἔχοντας τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμενα προσόντα τοὺς κ. κ. 1) Ἀλ. Ζαΐμην, 2) Διον. Γκλαβᾶν, 3) Ἀνδρ. Μιχαλακόπουλον, 4) Λ. Θ. Ῥοῦφον Κανακάρην, 5) Α. Παπαγιαννακόπουλον, 6) Κ. Γόντικαν, 7) Ν. Κοντογούρην, 8) Ι. Βέρροιον, 9) Πολυχρ. Πολυχρονιάδην, 10) Π. Ζαΐμην, 11) Δ. Μάρκου, 12) Γ. Κατσιμπίρην, 13) Σπήλ. Ἀγαπητόν, 14) Ἀχ. Χοϊδᾶν, 15) Θ. Ψυχαληνόν, 16) Γ. Παπακυριακόπουλον, 17) Β. Ἀντωνόπουλον, 18) Ἀ. Καφετζόπουλον, 19) Λ. Φλαμῆν, 20) Κ. Πανουτσόπουλον, 21) Ν. Συριόπουλον, 22) Θάνον Πετραλιᾶν, 23) Π. Ἠλιόπουλον, 24) Χ. Κορύλον, 25) Ξενοφ. Σταυρουλόπουλον, 26) Π. Βουρλούμην, 27) Νικόλ. Ῥαφτόπουλον, 28) Χρ. Μεϊτάνην, 29) Διον. Πολυζωγόπουλον, 30) Ι. Δογάνην, 31) Γεώργ. Λαμπρινόπουλον. Διὰ τὸν κ. Φωτήλαν ὑπάρχει πρότασις πρὸς ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν. Θὰ ἐρωτήσω ἂν εἶναι παρόντες οἱ ὑπογράψαντες. (Ἀναγινώσκονται τὰ ὀνόματα τῶν ὑπογραψάντων). Δὲν εἶναι παρόντες 15. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ὁ κ. Φωτήλας ἔχει τὰ νόμιμα προσόντα παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι).

§272ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄξιοι, ἄξιοι. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη καὶ ἀνακηρύσσεται ὡς νόμιμος Βουλευτὴς καὶ ὁ κ. Ἀρ. Φωτήλας. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9 καὶ 30′ μ. μ.).