1910.09.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 15.

Τῆς 25 Σεπτεμβρίου 1910

(Σάββατον).

Προεδρία προσωρινὴ κ. Ἀθ. Κατριβάνου.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ὥρᾳ 11 π.μ. ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων Βουλευτῶν 192.

Μεθ’ ὃ προσέρχονται καὶ ὀμνύουσιν ἐπὶ τοῦ Ἱεροῦ Εὐαγγελίου τὸν νενομισμένον ὅρκον οἱ ἄρτι ἀφικόμενοι βουλευταὶ κ. κ. Ν. Μαρκέτης, Σωτ. Κροκιδᾶς καὶ Β. Μαρκεζίνης. Ἀναγινώσκονται εἶτα τὰ Πρακτικὰ τῆς ΙΓʹ συνεδριάσεως τῆς 22 Σεπτεμβρίου).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις κατὰ τῶν Πρακτικῶν;

§2Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§3ΠΛ. ΔΡΑΚΟΥΛΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Φιλάρετε, μίαν δήλωσιν θὰ κάμω. Ἐπιθυμῶ νὰ δηλώσω ὅτι λαβὼν τὴν τιμὴν νὰ ἐκλεγῶ Πληρεξούσιος εἰς δύο περιφερείας, τὴν τῆς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας καὶ τὴν τῆς Κεφαλληνίας, δηλῶ ὅτι ἀποδέχομαι τὴν ἐκλογήν μου ἐκ τῆς περιφερείας Κεφαλληνίας καὶ ἑπομένως, ὅτι παραιτοῦμαι τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας. Συνάμα ἐκφράζω τὰς εὐχαριστίας μου πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Φιλάρετε.

§5Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Προκειμένου περὶ ἐπικυρώσεως τῶν Πρακτικῶν, αὐστηρῶς ἐπιβάλλεται νὰ ἀρκεσθῶ μόνον ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς διατυπώσεως αὐτῶν. Μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ λυπηροῦ ἐπεισοδίου, τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἐνταῦθα, ἀπὸ τῆς θέσεώς μου εἶπον, ὅτι, ἀφοῦ ἐδόθη ἐξήγησις εὐρεῖα, ἴσως περιττεύει ἡ ἀνάκλησις εἰς τὴν τάξιν. Ὅθεν δικαιοῦμαι νὰ ζητήσω, ὅπως σημειωθῇ εἰς τὰ Πρακτικά, ὅτι «μετὰ τὴν ἀνάκλησιν ταύτην ὁ Γ. Φιλάρετος εἶπεν, ὅτι περιττὴ εἶναι ἡ ἀνάκλησις εἰς τὴν τάξιν μετὰ τὰς δοθείσας ἐξηγήσεις». Ἀλλὰ τὸ σπουδαιότερον, Κύριοι, εἶναι τὸ ἀκόλουθον. Τὸ ἐπεισόδιον εἶχε λήξει, καὶ λίαν αὐστηρῶς ἀνεγράφη ἡ ἀνάκλησις εἰς τὴν τάξιν. Ἔπρεπεν ὅμως νὰ σταματήσῃ τὸ Σῶμα πλέον εἰς τοῦτο, καὶ νὰ προβῇ εἰς τὸ ἔργον του, διότι ἦτο ἡ στιγμὴ τῆς ψηφοφορίας. Ἐν τούτοις ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους ἐκεῖνος γινώσκει, ἔλαβε τὸν λόγον καὶ ὡμίλησε. Δὲν θὰ ἐπαναλάβω ὅ,τι εἶπε τότε, ἀλλὰ νομίζω ὅτι χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ Σώματος θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα λέγω καὶ τὰ ἐστενογραφημένα Πρακτικὰ ἀναφέρουσι, καὶ νὰ ἀπαλειφθῇ ὁλόκληρος ἡ πρότασις αὕτη, διὰ τοὺς ἀκολούθους λόγους. Πρῶτον διότι εἶναι σφόδρα ἀντικανονικόν. Φαίνεται ὅτι τινὲς τῶν συναδέλφων εὑρίσκονται εἰς πολὺ μεγάλην πλάνην, καὶ τὸ ἔδειξαν καθ’ ἣν στιγμὴν ἐγὼ παρεκάλεσα τὸν Πρόεδρον τοῦ Σώματος νὰ μοὶ δώσῃ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Δηλαδὴ ἠθέλησα νὰ ἐξασκήσω δικαίωμα, τὸ ὁποῖον μοὶ δίδει ὁ Κανονισμός. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος, ἐνῷ εἶχε καθῆκον νὰ μοὶ δώσῃ τὸν λόγον, δὲν μοὶ τὸν ἔδωκεν. Ὁ Πρόεδρος δὲ τῆς Κυβερνήσεως ἐταξίδευσε τότε μέχρι Πολωνίας, ὡς ἐνθυμεῖσθε. Παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ, ὅτι ἐζήτησα τὸν λόγον δυνάμει τοῦ Κανονισμοῦ, καὶ δὲν μοὶ ἐδόθη. Τοῦτο εἶναι ἀναγεγραμμένον εἰς ὅλας τὰς ἐφημερίδας. Λοιπὸν νὰ σημειωθῇ, ὅτι ἐγὼ ἐζήτησα τὸν λόγον δυνάμει τοῦ Κανονισμοῦ, ἀλλ’ ὁ λόγος δὲν μοὶ ἐδόθη. Διότι, κύριοι συνάδελφοι, τὰ ἐπίσημα Πρακτικὰ εἶναι ἡ αὐθεντικωτέρα πηγὴ τῆς συγγραφῆς τῆς ἱστορίας τῆς πολιτικῆς, καὶ δὲν πρέπει νὰ μείνῃ ἄνευ οὐδεμιᾶς παρατηρήσεως ὅτι, ὅτε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔλαβε τὸν λόγον κατὰ τὴν ἐνάσκησιν τῶν ἑαυτοῦ καθηκόντων, παρέστησεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ ἔθνος ἀπειλούμενον ὑπὸ διαμελισμοῦ ὡς ἡ Πολωνία καὶ ὅσα ἄλλα εἶπεν. Δι’ αὐτὸ λοιπὸν παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ ὅ,τι προέτεινα. Ἀλλ’ ὑπάρχει καί τι ἄλλο. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 22 Σεπτεμβρίου ὡμίλησε περὶ τῶν ἐξωτερικῶν περιπλοκῶν, ὅτι δηλαδὴ κινδυνεύομεν ἀριστερᾷ καὶ δεξιᾷ νὰ πάθωμεν τοῦτο καὶ ἐκεῖνο· ταῦτα δὲ εἶπεν ἐν πλάτει τὴν ἡμέραν ἐκείνην, καὶ ἀναγράφονται ἐν τοῖς ἐπισήμοις Πρακτικοῖς. Ἐν τοῖς ἐπισήμοις Πρακτικοῖς σὺν τοῖς ἄλλοις ἀναγράφεται καὶ τοῦτο: «Ὁ κ. Στ. Δραγούμης, Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἔχει τὴν γνώμην, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἐν τοῖς Κοινοβουλίοις νὰ ὑποκαθιστῶσι τοὺς λόγους αἱ ὕβρεις. Ἐὰν ταῦτα ἤθελεν ἀνεχθῆ οἱαδήποτε Βουλή, καταβιβάζεται ἀπὸ Συνεδρίου εἰς χείριστον καταγώγιον...»

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἀνεγνώσθη ἡ φράσις αὕτη.

§7Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἐν τῇ διακρινούσῃ αὐτὸν ἁβρότητι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θὰ ζητήσῃ ὁ ἴδιος νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ βαρεῖα αὕτη φράσις, ὅτι εἶναι τὸ Κοινοβούλιον χείριστον καταγώγιον, εἰς τὸ ὁποῖον παραμένει καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§8Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀνεγνώσθη ἡ φράσις αὕτη.

§9Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ κ. συνάδελφος λέγει, ὅτι δὲν ἀνεγνώσθη· οὐχ ἧττον αὐτὸ τὸ ἔντυπον διενεμήθη εἰς πάντας. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ζητήσῃ ὁ ἴδιος νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ περικοπὴ αὕτη.

§10Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν μικρὰν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω διὰ τὰ Πρακτικὰ τῆς 22 Σεπτεμβρίου. Τὰ ἀναγραφόμενα δὲν ἐξετέθησαν ἀκριβῶς, ὡς ἐλέχθησαν ὑπ’ ἐμοῦ, διότι σημειοῦται ἐν τοῖς Πρακτικοῖς, ὅτι ἐζήτησα τὴν ἐπικύρωσιν τῶν δύο τμημάτων τοῦ δήμου Ἐράνης, ἢ τὴν ἀκύρωσιν αὐτῶν δι’ ὅλους ὁμοῦ τοὺς Βουλευτάς. Τοιοῦτόν τι δὲν ἐπρότεινα ἐγώ. Ἐγὼ ἐπρότεινα τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Ἐράνης καὶ εἶπον, ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει ἀποδεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν μέθοδον τοῦ εἰσηγητοῦ, τότε ἡ ἐκλογὴ θὰ εἶναι ἄκυρος. Ἡ πρότασίς μου ἦτο ἡ ἐπικύρωσις τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Ἐράνης, καθ’ ὅσον τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ἰδικόν μου δὲν ἐπηρεάζεται. Παρακαλῶ νὰ διορθωθῶσι τὰ Πρακτικά.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐπικυρωθῶσι λοιπὸν τὰ Πρακτικὰ πλὴν τῆς φράσεως, ἡ ὁποία διεγράφη καὶ δὲν ἀνεγνώσθη.

§12Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Καὶ συμφώνως μὲ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπον ἐγώ.

§13Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἐὰν διαγραφῇ τοιαύτη φράσις ὡς μὴ πρέπουσα, κατὰ μείζονα λόγον πρέπει νὰ ἀφαιρεθῇ ἑτέρα φράσις ἐξενεχθεῖσα ὑπὸ τοῦ ἐκ Λακωνίας κ. συναδέλφου, περὶ κακοήθων φατριῶν. Πρέπει καὶ αὐτὴ ἡ φράσις νὰ διαγραφῇ...

§14ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ περίληψις ἀρκεῖ νὰ περιέχῃ γενικῶς τὴν ἔννοιαν, ἀδιαφορῶ δ’ ἐκ τῶν λεπτομερειῶν τί θέλει περιέχει. Καὶ βεβαίως, ἐὰν ἄλλοθεν διαγραφῇ ἡ φράσις αὕτη, οὐδόλως θέλω ἀσχοληθῆ εἰς τὰ τῆς διαγραφῆς αὐτῆς. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν θέλω ζητήσει τὴν διαγραφὴν φράσεως, ἥτις ἀφορᾷ εἰς ὑπόθεσιν μὴ ἐφαρμοζομένην ἐν τῷ παρόντι, εἰς ὑπόθεσιν μελλουσῶν τυχὸν παρεκτροπῶν οἱουδήποτε ἐθνικοῦ Συνεδρίου. Ἐχρειάσθησαν πέντε ὁλόκληροι ἡμέραι, ὅπως ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λαρίσης αἰσθανθῇ, ὅτι ἡ φράσις αὕτη εἶναι προσβλητική, φράσις, ἥτις ὄχι μόνον οὐδεμίαν ἀντίρρησιν προεκάλεσεν, ὅτε ἐλέχθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἀλλὰ καὶ ὡς κατακλεῖδα ἔσχε τὴν γενικὴν ἁπάντων συναίνεσιν εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς ἀγορεύσεως. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λαρίσης φαίνεται ὅτι δὲν γνωρίζει τοὺς ἱπποτικοὺς κανόνας· οἱ ἱπποτικοὶ κανόνες, κατὰ τὰ περὶ μονομαχίας ἐγχειρίδια τὰ ἁπανταχοῦ διανεμόμενα λέγουσιν ὅτι μετὰ πάροδον 24 ὡρῶν προσβολὴ δὲν ὑπάρχει (ἱλαρότης).

§15Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔχει τὰ σημεῖα τῆς μονομαχίας, ἐγὼ ὅμως δὲν ἐμονομάχησα.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ Πρακτικὰ ἐπικυροῦνται κατὰ τὰς παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο. Ὁ κ. Μομφερρᾶτος ἔχει τὸν λόγον.

§17Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἐγεννήθη τῳόντι ἐνταῦθα πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν. Νομίζω, ὅμως ὅτι δὲν δύναται νὰ δίδηται τόσον εὐκόλως ἄφεσις ἁμαρτιῶν εἰς φράσεις ἐκστομηθείσας ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς Ἑλλάδος, διὰ τὸν λόγον μόνον ὅτι ἔπρεπεν ἀμέσως νὰ ἀποδοκιμασθῶσι. Σήμερον μόλις ὑποβάλλεται εἰς τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν ἡ ἐπικύρωσις τοῦ λόγου, ὁ ὁποῖος ἐξεφωνήθη ἐν μέσῳ ταραχῆς καὶ θορύβου καὶ δὲν ἀντελήφθη βεβαίως καλῶς ἡ Βουλὴ περὶ τίνος ἀκριβῶς ἐπρόκειτο. Ἦτο βεβαίως ἐν μεγάλῳ θορύβῳ καὶ ταραχῇ ἡ Βουλὴ, ὅτε ἐξετοξεύοντο ὕβρεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἦσαν συνήθεις εἰς συνέδριον, ὅπως ἡ προκειμένη Συνέλευσις. Εἶναι πλάνη ὅμως ὅτι ἡ Συνέλευσις καὶ ἡ κοινωνία ἐπεδοκίμασε τὰς φράσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ὁλόκληρος ὁ τύπος διεμαρτυρήθη σήμερον, διότι σήμερον μόλις ὑποβάλλεται ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Ἔχομεν καθῆκον ἑπομένως ἡμεῖς νὰ ἐξετάσωμεν τὰς φράσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, διότι τοιαῦται φράσεις δὲν καλύπτονται ὑπὸ τοῦ χρόνου. Ἐὰν Βουλευτὴς ἁπλοῦς ἰσχυρίζετο ἐνώπιον τοῦ ἐθνικοῦ συνεδρίου, ὅτι ἡ πατρὶς εὑρίσκεται ἐν κινδύνῳ, ὅτι κινδυνεύει νὰ μεταβληθῇ εἰς Πολωνίαν, οὐδεὶς ἴσως θὰ ἔδιδε προσοχήν, ἀλλά, ὅταν τοιαῦται ἰδέαι προέρχωνται ἐκ τοῦ στόματος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀναγκαζόμεθα νὰ λαμβάνωμεν αὐτὰς ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν, διότι προϋποτίθεται, ὅτι ἔχει ὅλα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔχῃ εἷς Πρωθυπουργὸς καὶ ὅτι εἶναι γνώστης τῶν πραγμάτων, διὰ νὰ μεταδίδῃ ἐννοίας τοιούτων κινδύνων. Μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι ἄτοπον Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς, πρὶν ἀκόμη σχηματισθῇ αὕτη εἰς Σῶμα κανονικόν, νὰ διακηρύττῃ, ὅτι ὑπάρχει τοιοῦτος κίνδυνος, ὥστε, διότι ἡ Ἑλλὰς εἶναι μικρὸν Κράτος, ἀπαγορεύεται εἰς αὐτὴν νὰ σκέπτηται καὶ δρᾷ ἀνεξαρτήτως. Εἶναι ὕβρις, βεβαίως, τὴν ὁποίαν οὐδέποτε τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἠνέχθη. Ὑπῆρξαν περιστάσεις, κ. Πρωθυπουργέ, τὰς ὁποίας ὀφείλετε νὰ γνωρίζητε ἐκ τῆς Ἱστορίας, καὶ κατὰ τὰς ὁποίας ἡ Ἑλλὰς ἦτο σχεδὸν ἐν τελείᾳ νεκροφανείᾳ, ὑπῆρξεν ἐποχή, κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς μέρη τῆς Εὐρώπης ἠγνόουν καὶ ἂν ὑπῆρχεν Ἀνατολικὴ Ἐκκλησία ἐν Κωνσταντινουπόλει.

§18Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἐφκρμοσθῇ ὁ Κανονισμός, κ. Πρόεδρε.

§19Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἐπὶ τῶν Πρακτικῶν ὁμιλῶ. Ὑπῆρξεν ἐποχή, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἀνατολικὸς κλῆρος διετέλει ὑπὸ τὴν διοίκησιν καθολικῶν ἐπισκόπων καὶ οὐδείς ποτε εἶπεν ἢ ἐφαντάσθη, ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος κατεστράφη τελείως. Εἶναι ἑπομένως ἄτοπον ἐκ τοῦ στόματος Πρωθυπουργοῦ νὰ ἐκφέρωνται φράσεις, οἷαι ἦσαν αἱ φράσεις περὶ διαμελισμοῦ τῆς Πολωνίας. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς βεβαίως διατελεῖ ἐν ἀγνοίᾳ τῆς ἱστορίας τῆς Πολωνίας. Ἡ Πολωνία ἐπὶ αἰῶνας ὑφίστατο διαμελισμούς, διότι εὑρίσκετο ἐν μέσῳ τριῶν μεγάλων ἠπειρωτικῶν Δυνάμεων, αἱ ὁποῖαι διημφισβήτουν τὴν λείαν. Ἐὰν ὅμως λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος καὶ ἐν τῇ ἐμπορικῇ ναυτιλίᾳ καὶ ἐν τῇ ἐπιστήμῃ καὶ ἐν ταῖς τέχναις κατώρθωσε νὰ προΐσταται ἐν τῇ Ἀνατολῇ καὶ ὑπερέχῃ πασῶν τῶν ἐθνικοτήτων ἀναμφισβητήτως δὲν εἶναι δυνατόν ποτε ἐκ τοῦ στόματος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ νὰ ἐπιδοκιμασθῶσι τοιαῦται ἀπελπιστικαὶ ἰδέαι. Οὐδέποτε Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου παρέβαλε τὴν τύχην τῆς Ἑλλάδος πρὸς τὴν τύχην τῆς Πολωνίας. Οὐδέποτε, ὁσηνδήποτε καὶ ἂν ὑποστῇ κακὴν διοίκησιν τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος, ὁσασδήποτε καὶ ἂν ὑποστῇ συμφορὰς καὶ κακοδαιμονίας, οὐδέποτε εἶναι δυνατὸν νὰ διανοηθῇ τις, ὅτι ἔφθασεν ἡ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ κίνδυνοι οἱ ἐξωτερικοί, ἡ ἐσωτερικὴ κατάστασις ἤθελον ἐξωθήσει αὐτὸ εἰς τὸν διαμελισμὸν καὶ εἰς τὴν καταστροφήν, ἣν ὑπέστη ἡ Πολωνία ἐν ἔτει 1830. Τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος δὲν ὑπέστη οὐδὲ θὰ ὑποστῇ τοιαύτας συμφοράς, καὶ ἂν ἔτι δὲν θὰ δύναται νὰ ἀντεπεξέλθῃ κατὰ τῶν ἐξωτερικῶν καὶ ἐσωτερικῶν κινδύνων. Νομίζω, ὅτι ὁλόκληρος ἡ περικοπὴ ἐν τοῖς Πρακτικοῖς πρέπει νὰ ἐξαλειφθῇ, ἐὰν συναινῇ βεβαίως ὁ κ. Πρωθυπουργός, διότι ἄλλως ἡ Ἱστορία θὰ στιγματίσῃ εἰς τὸ μέλλον τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν τοιαύτη φράσις διατηρηθῇ ἐν τοῖς Πρακτικοῖς. Ἀπόδειξις δέ, ὅτι καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς αἰσθάνεται τύψιν συνειδήσεως, εἶναι ὅτι ἐτροποποιήθησαν αἱ φράσεις. Ἐγὼ ἔλαβον τὸν λόγον, διότι ἔπρεπε νὰ ἀκουσθῇ μία φωνὴ διαμαρτυρίας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου· καὶ μὲ ὅλην τὴν δύναμιν τῆς ψυχῆς μου διαμαρτύρομαι ἐναντίον τῶν φράσεων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, χάριν τῆς τιμῆς αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως, χάριν τοῦ γοήτρου τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους. Πρέπει ὁλόκληροι αἱ ἀτυχεῖς ἐκφράσεις περὶ Πολωνίας νὰ ἐξαλειφθῶσι, νὰ συναινέσῃ δὲ πρῶτος αὐτὸς ὁ κ. Πρωθυπουργός· ἄλλως ἡ Κυβέρνησις οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν δύναται νὰ μένῃ εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν. (Χειροκροτήματα).

§20ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρὸς τὰς διαμαρτυρίας εἶμαι παντελῶς ἀσυγκίνητος· ἐὰν ὅμως τὸ ζήτημα τῆς διαγραφῆς τῶν φράσεων ἐκείνων τεθῇ οὕτως, ὅπως ἐτέθη ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κεφαλληνίας, δὲν συναινῶ νὰ διαγραφῶσιν αἱ φράσεις, ἃς ἐγὼ εἶπον.

§21Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§22Ι. ΣΤΑΪΚΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται, Κύριοι, νὰ ἀπομακρυνθῶ τοῦ θέματος τῶν Πρακτικῶν, καὶ ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὁμιλήσω ἐπ’ αὐτῶν. Φρονῶ δὲ ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἐπικυρωθῶσι τὰ Πρακτικά, πρὶν ἢ ἀπαλειφθῶσιν αἱ φράσεις αὗται, τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τοῦ ἱεροῦ τούτου βήματος ἀπέτεινε πρὸς πάντας τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἡ ἀξιοπρέπεια πάντων ἡμῶν καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπιβάλλει, καὶ ἂν αἱ φράσεις αὗται ἐλέχθησαν, ὡς ἐλέχθησαν, νὰ διαγραφῶσι. Διότι ὄντως οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ ὅτι ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ πάντες παρεκτρεπόμεθα. Ἐγὼ πρῶτος, καὶ ὄχι μόνον ἐγώ, ἀλλ’ ἔχουσι καθῆκον νὰ ὁμολογήσωσι καὶ ἀκόμη πρόσωπα ἰσχύοντα τοῦ Κοινοβουλίου, ὅτι πολλάκις γίνονται ἀφορμὴ τῶν τοιούτων συρράξεων. Δὲν εἶδον ὅμως τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀνέλθῃ ἐπὶ τοῦ βήματος, καθ’ ὃν χρόνον ἄρχονται αἱ τοιαῦται μεταξὺ τῶν Βουλευτῶν ἀντιζηλίαι, διὰ νὰ ἀφαιρέσῃ ἀμέσως τὴν δύναμιν ἐκείνην, ἡ ὁποία φέρει τὰ μεγαλείτερα. Ἀλλὰ πότε ἔλαβε τὸν λόγον ὁ κ. Πρωθυπουργός; Τότε καὶ μόνον, ὅτε ἐνόμιζεν ὅτι εἶχε συμφέρον· τολμῶ δὲ νὰ εἴπω, ὅτι ὁσάκις ἤκουσα τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ἀγορεύοντα, ἐσχημάτισα τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ ἀγόρευσις αὐτοῦ ἀφορᾷ μόνον τοὺς Πληρεξουσίους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι σήμερον ἔχουσι κηρυχθῆ ὑπὲρ τῆς Συντακτικῆς Συνελεύσεως. Ἔχω, Κύριοι τὴν πεποίθησιν ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τοῦτο, διότι ἡ ἐπιμονή του δὲν εὑρίσκω νὰ ἔχῃ ἄλλον τινὰ λόγον, εἰμὴ ὅτι θέλει νὰ ἐκδώσῃ πιστοποιητικόν, ὅτι ὄντως τὸ Κοινοβούλιον τοῦτο εἶναι τὸ τελευταῖον καταγώγιον. Ἐὰν νομίζητε ὅτι εἶναι τὸ τελευταῖον καταγώγιον, ἐὰν νομίζητε ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τοιοῦτον καταγώγιον, ἐγὼ πρῶτος ἔχω τὸ καθῆκον νὰ δηλώσω ἀπὸ τῆς στιγμῆς ταύτης ὅτι ἀπέρχομαι τοῦ Κοινοβουλίου, διότι δὲν ἀνέχομαι νὰ εἶμαι ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους εἰς τοιοῦτον καταγώγιον.

§23Π. ΚΑΒΒΑΔΙΑΣ. Ἀφοῦ, Κύριοι, ἡ συζήτησις ἔλαβε τοιαύτην ἐπίτασιν, αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ εἴπω ὅτι πρῶτον καθῆκον τοῦ Σώματος τούτου, εὐθὺς ὡς καταρτισθῇ εἰς Σῶμα, εἶναι νὰ διαμαρτυρηθῇ ἐπὶ τοῖς λόγοις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, παραβαλόντος τὴν Πολωνίαν πρὸς τὴν Ἑλλάδα καὶ ὑπαινιχθέντος ὅτι τοιαύτη τις τύχη εἶναι δυνατὸν νὰ περιμένῃ καὶ τὴν Ἑλλάδα.

§24Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἐὰν ἀποτελῆτε μέρος τῶν Βαρθολομαίων, σᾶς λέγω ὅτι σεῖς εἶσθε οἱ Πολωνοί. (Θόρυβος).

§25ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κάθισε κάτω σύ...

§26Π. ΚΑΒΒΑΔΙΑΣ. Οἱ λόγοι ἐκεῖνοι ἀντίκεινται πρὸς τὰ διδάγματα τὰ ἐκ τῆς Ἱστορίας, προσβάλλουσι δὲ εἰς τὰ καίρια καὶ τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος, καὶ ὀφείλει ἡ Συνέλευσις νὰ διαμαρτυρηθῇ ἐν καιρῷ τῷ δέοντι. Εἷς ἄλλος Πρωθυπουργός, ὁ πολὺς Κλεμανσώ, γίγας αὐτός, ὅστις ἔσυρεν ὄπισθεν αὐτοῦ τὰ τέσσαρα Σώματα τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς, ἤρκεσε νὰ εἴπῃ εἰς τὸν Δεσσανὲλ ὅτι «σεῖς ἐξηυτελίσατε τὴν Γαλλίαν», διὰ νὰ συντριβῇ ἐν αὐτῇ ταύτῃ τῇ αἰθούσῃ τῆς Βουλῆς. Ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ἐξηγέρθη κατ’ αὐτοῦ καὶ τὸν ἠνάγκασε νὰ καταθέσῃ τὴν ἀρχὴν ἐν αὐτῇ τῇ αἰθούσῃ τῆς Βουλῆς.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῶν Πρακτικῶν, παρακαλῶ.

§28Π. ΚΑΒΒΑΔΙΑΣ. Δὲν δύναται λοιπὸν ἡ Συνέλευσις αὕτη νὰ παρίδῃ τὰ λεχθέντα, ἄνευ διαμαρτυρίας ἐν καιρῷ τῷ δέοντι. Δὲν εἶναι δυνατόν ποτε, Κύριοι, ἡ Ἑλλὰς νὰ γίνῃ Πολωνία. (Φωναὶ καὶ διαμαρτυρίαι διακόπτουσι τὸν ῥήτορα).

§29ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τί εἶναι αὐτά; Ἐπὶ τῶν Πρακτικῶν.

§30Π. ΚΑΒΒΑΔΙΑΣ. Ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ, διότι ἐλέχθησαν ταῦτα.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ Πολωνίας δὲν γίνεται λόγος. Ἐπὶ τῶν Πρακτικῶν, παρακαλῶ.

§32Π. ΚΑΒΒΑΔΙΑΣ. Λέγω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Ἑλλὰς νὰ γίνῃ Πολωνία καὶ δι’ ἄλλους λόγους καὶ διότι δὲν ὑπάρχει πλέον φόβος νὰ ἐπαναληφθῶσι τὰ γεγονότα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔφεραν εἰς τὴν ἀρχὴν τὸν νῦν Πρωθυπουργόν, διὰ νὰ διευθύνῃ τὰς τύχας τοῦ ἔθνους καὶ νὰ πολιτευθῇ ὡς ἐπολιτεύθη.

§33Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὰ Πρακτικὰ ἀναγράφουσι τὰ γεγονότα τὰ λαμβάνοντα χώραν ἐν ταῖς συνεδριάσεσι τῆς Βουλῆς. Δὲν εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ παραλειφθῶσι γεγονότα σπουδαῖα, οἷα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐξήγγειλε διὰ τῶν δηλώσεών του ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἂν ἐκ τῶν δηλώσεων ἐκείνων προκύπτῃ εὐθύνη, τὴν εὐθύνην δύναται νὰ ζητήσῃ ἡ Βουλὴ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καθ’ ὥραν ἁρμόζουσαν. Ἐνόσῳ δὲν συνεκροτήθη τὸ Σῶμα, δὲν δύναται νὰ ἐπιληφθῇ συζητήσεως πολιτικῆς καὶ δὲν δύναται ἑπομένως νὰ φέρῃ οἱανδήποτε ψῆφον ἐπὶ τῶν δηλώσεων τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ πράξωμεν, εἶναι συμφώνως μὲ τὰ γεγονότα νὰ ζητήσωμεν νὰ γίνῃ ἡ ἀναγραφὴ τῶν Πρακτικῶν. Πέρα τούτου ἀναμφισβητήτως τὸ Σῶμα ἐξέρχεται τοῦ Κανονισμοῦ, ἐκβαίνει τοῦ ἁρμόζοντος καὶ ἠθέλομεν προκαλέσει συζήτησιν πολιτικὴν ἐν οὐ δέοντι.

§34ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς μερίδος ταύτης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ταῦτα ἤθελον νὰ εἴπω καὶ ἐγώ. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι δύναμαι νὰ προσθέσω ὀλίγα τινά, ὅσον ἀφορᾷ τὴν λέξιν καταγώγιον.

§35ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διεγράφη αὕτη.

§36ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Θέλομεν νὰ ἐξηγηθῇ καλῶς διατί ἐζητήσαμεν τὴν διαγραφήν. Δὲν πρόκειται ἤδη νὰ κρίνωμεν ὅσα εἶπεν ὁ σεβαστὸς Βουλευτὴς Ἀττικῆς διὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, διὰ τὰ ὁποῖα αὐτὸς οὗτος ἔχει τὴν εὐθύνην. Ἡμεῖς ἐζητήσαμεν τὴν διαγραφὴν τῆς λέξεως καταγώγιον, διότι μία λέξις εὑρισκομένη εἰς μίαν ἀγόρευσιν δὲν ἔχει ἀκριβῶς τὴν αὐτὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει εἰς μίαν περίληψιν. Εἰς περίληψιν δὲ εὑρισκομένη ἡ λέξις καταγώγιον ἔχει μεγαλειτέραν σημασίαν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἤθελε νὰ δώσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός, καὶ διὰ τοῦτο ἐζητήσαμεν τὴν διαγραφὴν ταύτης, διὰ τὴν ὁποίαν νομίζω ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν θὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν.

§37Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὴν ἑρμηνείαν τῶν λόγων του λίαν ὀρθῶς διετύπωσεν ὁ κ. Πρωθυπουργός. Δὲν ὑπάρχει τι τὸ ὑβριστικόν. Ὑπάρχει μία ὑπόθεσις, ἡ ὁποία εὐτυχῶς δὲν εἶναι ἀληθής, καὶ ἐλπίζω ὅτι καὶ εἰς τὸ μέλλον δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀληθής, ὅτι ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν θέλει ἐκτραπῆ ἡ Βουλὴ μέχρι τοῦ σημείου, μέχρι τοῦ ὁποίου τινὲς ἐπεδίωξαν, βεβαίως ἤθελε καταλήξει εἰς τὸ σημεῖον, εἰς ὃ περιγράφει ἡ λέξις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἀλλὰ πρόκειται περὶ μιᾶς ὑποθέσεως, ἡ ὁποία εὐτυχῶς εἶναι ἐντελῶς ἀπίθανος, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ ἀναγραφῶσιν αἱ λέξεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἀκριβῶς ὡς τὰς διετύπωσεν.

§38Γ. ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Ἡ ῥητορεία ἡ κοινοβουλευτικὴ ἔχει ὅρια, καὶ δὲν δύναταί τις νὰ λέγῃ τὰς φράσεις, ὅπως αὗται γεννῶνται ἐν τῇ κεφαλῇ του. Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ὁ ἀπαιτούμενος πρὸς πάντας σεβασμός. Προχθὲς ἀκριβῶς τὰ Πρακτικὰ εἶχον τὴν λέξιν Πολωνίαν καὶ τὴν λέξιν καταγώγιον, καὶ ἐνδιαφερόμενος ἐξ ἐθνικοῦ καθήκοντος ἦλθον εἰς τὸ Προεδρεῖον καὶ παρεκάλεσα ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, νὰ μετατραπῶσι τὰ Πρακτικά, ἐὰν δὲ εἷς ἀντιπρόσωπος ἐξηγέρθη, ὁλόκληρον τὸ Σῶμα εἶχε καθῆκον νὰ διαμαρτυρηθῇ, ἐὰν δὲ δὲν διεμαρτυρήθη, τὸ ἔπραξε, διότι δὲν ἦτο ἡ προσήκουσα στιγμή, καθόσον εἴχομεν τὴν στιγμὴν ἐκείνην δικαστικὰ ἔργα. Ἐὰν ἦτο ἄλλη ὥρα, ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ καταπέσῃ. Ὀφείλω ὅμως νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην μου, ὅτι ἡ λέξις Πολωνία δὲν ἐλέχθη ὅπως ἐξενεχθῇ τι ὑβριστικὸν κατὰ τοῦ εὐγενοῦς λαοῦ ἐκείνου. Φρονῶ δέ, ὅτι, ἐὰν διεπράχθη διεθνὲς ἀδίκημα ἐναντίον ἑνὸς λαοῦ, τοῦτο δὲν δύναται νὰ ἐπαναληφθῇ καὶ πλήρης εὐνοήτου αἰσθήματος ἀνακράζω ζήτω ἡ Πολωνία, ἀλλὰ κάτω ἡ τῆς ἀτυχίας της ἰδέα!

§39Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐξ ἀφορμῆς τῶν παρατηρήσεών μου, αἵτινες ἐγένοντο αὐστηρότατα ἐντὸς τοῦ Κανονισμοῦ, ἐγένετο ἔκρηξις ἀγανακτήσεως δεδικαιολογημένη, καί, ὅταν γίνηται ἕν ἀδίκημα, φυσικῶς ἀκολουθεῖ ἄλλο ἀδίκημα. Παράβασις Κανονισμοῦ ἐγένετο, παράβασις Κανονισμοῦ γίνεται. Ὀρθότατα ὁ ἐξ Ἀττικῆς ἀξιότιμος συνάδελφος ὑπεστήριξεν ὅτι δὲν δύναται νὰ λάβῃ διαστάσεις ἡ συζήτησις. Τάσσομαι δὲ καὶ ἐγὼ μὲ τὴν γνώμην ἐκείνων, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν· διότι, ἂν ἐπρόκειτο περὶ τῆς οὐσίας νὰ συζητήσωμεν, δὲν θὰ περιωριζόμεθα μόνον εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον ἐγώ. Δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν τὸ οὐσιαστικὸν μέρος, τὸ ὁποῖον μένει ἀκέραιον καὶ ἄθικτον, πολὺ δὲ ὀλιγώτερον δύναται νὰ προκύψῃ ζήτημα κυβερνητικῆς ἐμπιστοσύνης, διότι, ἂν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὡς καὶ πρότερον εἶπον, εἰσέλθῃ εἰς τὸ ζήτημα, βεβαίως ἡμεῖς δὲν θὰ δεχθῶμεν τὴν πρόκλησιν τὴν στιγμὴν ταύτην. Ἀκόμη δὲν κατηρτίσθη τὸ Σῶμα. Πῶς εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ προτείνηται σοβαρῶς ζήτημα ἐμπιστοσύνης; Ὑπενθυμίζω τοῦτο, ὅτι, ὅσον ἀφορᾷ τὴν φράσιν, τὴν ὁποίαν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διέγραψε καὶ διεγράφη, δὲν ὑπέβαλον πρότασιν περὶ ἀπαλείψεως τῆς ἀκολούθου περιόδου· ἁπλῶς παρεκάλεσα τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως δι’ ὑποδείξεώς μου νὰ ἀναγγείλῃ τοῦτο, ὁ δὲ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπήντησεν ὅτι δὲν ζητεῖ μὲν τοῦτο, ἐὰν ὅμως ἀπαλειφθῇ ἡ σχετικὴ φράσις, δὲν ἔχει λόγον νὰ ἀντιταχθῇ. Ὅτε τὰ πράγματα ἐτέθησαν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἰς τὴν θέσιν των, ἡ συζήτησις εἶναι δυνατόν, νομίζω, νὰ θεωρηθῇ ὡς περατωθεῖσα.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀναστασόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§41ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§42ΣΩΚΡ. ΜΑΡΚΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ ἀναφέρεται ἐν τοῖς Πρακτικοῖς τὸ ὄνομά μου, κακῶς, Σπυρίδων, ἀντὶ τοῦ πραγματικοῦ ὀνόματός μου Σωκράτης, παρακαλῶ νὰ διορθωθῇ.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὅπως ἀνεγνώσθησαν τὰ Πρακτικὰ νὰ ἐπικυρωθῶσι; (Ἡ Βουλὴ συναινεῖ). Ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως τῆς 22 Σεπτεμβρίου, ὡς ἀνεγνώσθησαν. Θ’ ἀναγνωσθῶσι τώρα τὰ Πρακτικὰ τῆς ΙΓʹ συνεδριάσεως τῆς 23ης Σεπτεμβρίου. (Ὁ Γραμματεὺς ἀναγινώσκει τὰ Πρακτικὰ).

§44Ι. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. Δύο λέξεις, παρακαλῶ. Ὅτε ἐτέθη εἰς ψηφοφορίαν τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Μεσσηνίας ὡς πρὸς τοὺς ἀξιοτίμους ἀντιπροσώπους, διὰ τοὺς ὁποίους ἐζητεῖτο ἡ ἀκύρωσις λόγῳ νοθείας ἐν τῷ δήμῳ Ἐράνης, ἐδικαιολογήσαμεν τὴν γνώμην μας, ἐδικαιολογήσαμεν τὴν ψῆφον, τὴν ὁποίαν θὰ ἐδίδομεν, εἰπόντες ὅτι παραδεχόμεθα ὅτι ἐγένετο ἡ νοθεία καὶ ὅτι εἶναι ἡ νοθεία καταφανής, ἀλλ’ ὅτι δὲν ἐπείσθημεν ἐκ τῆς μελέτης τῶν ἐκθέσεων καὶ ἐκ τῶν συζητήσεων, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐπηρεασθῇ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς. Ἡ δικαιολογία αὕτη δὲν ἐτέθη ἐν τοῖς Πρακτικοῖς, καὶ παρακαλῶ νὰ τεθῇ.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, μάλιστα. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον;

§46Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῇ σελίδι 7 τῶν Πρακτικῶν, ἐν τῇ ὁποίᾳ σημειοῦνται τὰ ὀνόματα τῶν ἀναγνωρισθέντων ὡς νομίμων Βουλευτῶν Μεσσηνίας, παρελείφθη τὸ ὄνομα τοῦ κυρίου Σταματελάκη.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπληρώθη. Τὰ Πρακτικὰ τῆς 24ης δὲν διετυπώθησαν καλῶς ὡς πρὸς τὰ γενόμενα κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμήν, καθ’ ἣν ἦσαν ὄρθιοι ὅλοι καὶ ἑπομένως οὕτω ἡ ὁμιλία τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ διετυπώθη καλῶς. Ἑπομένως νὰ τὰ ἀναγνώσωμεν εἰς τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν, ἵνα διορθωθῶσιν.

§48Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Τὴν Δευτέραν εἰς τὰς δέκα, κύριε Πρόεδρε.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου νομίζω ὅτι θέλτε τὴν Δευτέραν εἰς τὰς δέκα. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν.

§50ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρα 11 καὶ 30 π. μ.).