1910.03.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 28.

τῆς 9 Μαρτίου 1910.

(Τρίτη).

Προεδρία κ. Ν. Τσαμαδοῦ.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ὥρα 5 καὶ 30′ μ. μ., ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων Βουλευτῶν 94).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπικύρωσις τῶν Πρακτικῶν ἀναβάλλεται, μέχρις ὅτου κομισθῶσιν. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς· Οἱ δημοδιδάσκαλοι Γυθείου παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπιψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως· Ὁ ἐκ Νέας Κορίνθου Ἠλίας Λαρσινὸς ἀναφέρει ὅτι κάτοχος ὢν 1500 ὀκάδων οἰνοπνεύματος κατέβαλε τῷ Δημοσίῳ τὸ κεκανονισμένον δικαίωμα καταναλώσεως συμφώνως τῷ ᾼΡΙΗʹ νόμῳ, παρακαλεῖ δ’ ὅπως ἀπαλλαγῇ τῆς διὰ τοῦ ἄρτι ψηφισθέντος νόμου νέας φορολογίας· Οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Ἄριος παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπιψηφισθῇ ἡ σταφιδικὴ σύμβασις· Οἱ δημόται Ἀνδανείας, Οἰχαλίας καὶ Ἰθώμης παρακαλοῦσιν, ὅπως καταργηθῇ ὁ νόμος ͵ΓΤΜΑʹ τοῦ 1909 περὶ ἐπιβολῆς λιμενικοῦ φόρου ἐπὶ τῶν διὰ ξηρᾶς ἐξαγομένων προϊόντων τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης πρὸς κατασκευὴν λιμένος. Ἐπιτροπὴ τῶν κατοίκων τῆς ἐπαρχίας Δομοκοῦ παρακαλεῖ, ὅπως περιληφθῇ καὶ ἡ ἐπαρχία των εἰς πᾶν μέτρον ληφθησόμενον διὰ τὴν Θεσσαλίαν καὶ ἀφορῶν εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν τσιφλικίων. Οἱ ἐν Πάτραις πρώην δικαστικοὶ ὑπάλληλοι ὑποβάλλουσιν ὑπόμνημα περὶ ἐκκαθαρίσεως τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ τῶν Δικαστηρίων κλπ. Ὁ σύλλογος Πατρῶν διὰ τηλεγραφήματός του ἀναφέρει ὅτι κηρύσσεται ὑπὲρ τῆς στενῆς περιφερείας διὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς· Ὁ ἐν Ἀθήναις ἰατρὸς Ἀθανάσιος Σπίρλας ὑποβάλλει αἴτησιν περὶ ἱδρύσεως Λυσσιατρείου ἐν Ἀθήναις· Ἡ ἐν Ἀθήναις Ἕνωσις τῶν ἑλληνικῶν σωματείων ὑποβάλλει εὐχὴν περὶ περιορισμοῦ τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας διὰ τὰς μελλούσας ἐκλογὰς τῆς Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς· Πολλοὶ κάτοικοι Ἀθηνῶν παρακαλοῦσιν, ὅπως ὑποβληθῇ νομοσχέδιον· δι’ οὗ θ’ ἀπαλλάσσωνται τῆς ὑπηρεσίας αἱ ἔγγαμοι διδασκάλισσαι· Αἱ κ. Ἀθηνᾶ καὶ Ἀνδρομάχη Λ. Πετμεζᾶ ὑποβάλλουσιν αἴτησιν περὶ αὐξήσεως τῆς κεχορηγημένης αὐταῖς συντάξεως. Ἐπιτροπὴ κατοίκων Σικυῶνος παρακαλεῖ, ὅπως μὴ ψηφισθῇ τὸ περὶ σταφιδικῆς συμβάσεως νομοσχέδιον. Ὁ πρόεδρος τοῦ σωματείου τῶν συντεχνιῶν Κερκύρας ὑποβάλλει εὐχὴν περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ κυριακῆς ἀργίας νόμου. Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Βάρβογλης ὑποβάλλει τροπολογίαν καὶ προσθήκην εἰς τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγγραφῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πιστώσεων πρὸς συνδρομὴν τοῦ Κράτους εἰς δημοσυντήρητά τινα Γυμνάσια καὶ εἰς φιλανθρωπικὰ καὶ ἄλλα ἱδρύματα». (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 363).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα ἤδη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τὴν νομοθετικήν. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου ΓΥΠΘʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3489) περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῶν νόμων ᾼΦΕʹ περὶ ὀργανισμοῦ τῶν πληρωμάτων τοῦ στόλου καὶ τῆς κατωτέρας ἐκπαιδεύσεως ἐν τῷ πολεμικῷ ναυτικῷ καὶ τοῦ νόμου ͵ΓΦΛΑʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3531) περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ ᾼΥΞΘʹ νόμου τῆς 28 Μαΐου 1887 περὶ ναυτικῆς στρατολογίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§3ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ ἑπόμενον ἂς ἀναβληθῇ μέχρις ὅτου ἔλθῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναγραφῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πιστώσεως πρὸς συνδρομὴν τοῦ Κράτους εἰς δημοσυντήρητά τινα Γυμνάσια καὶ εἰς φιλανθρωπικὰ καὶ ἄλλα ἱδρύματα». Ὁ κ. Τερτίπης ἔχει τὸν λόγον.

§5Δ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Βλέπω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἀπουσιάζει, ἐκτὸς ἂν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπιθυμῇ ν’ ἀκούσῃ.

§6ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πρόκειται περὶ τῆς συνδρομῆς τοῦ Γυμνασίου Καρδίτσης;

§7Δ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Μάλιστα· ἂν ἔχητε τὴν εὐχαρίστησιν νὰ μὲ ἀκούσητε, θὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις.

§8ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι καὶ τῆς ἰδικῆς μου ἁρμοδιότητος ἐνταυτῷ.

§9Δ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Μετ’ ἀπορίας, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἶδον ἀναγεγραμμένην μίαν πίστωσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὑπὲρ τοῦ Γυμνασίου τῆς Καρδίτσης ἐκ 3,000 δραχ. Φαίνεται ὅτι τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως παρεπλάνησεν ἡ ὑπηρεσία.

§10ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Συνειργάσθην καὶ ἐγώ· θὰ σᾶς εἴπω τί συμβαίνει.

§11Δ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Διότι, ἂν ἐλάμβανε τοὺς προηγουμένους προϋπολογισμούς, τοὺς ὁποίους εἶχον ψηφίσει αἱ κατὰ καιροὺς Βουλαὶ διὰ τῶν ἄλλων Κυβερνήσεων, θὰ ἔβλεπεν ὅτι ἡ εἰσφορὰ ἀνήρχετο εἰς 12,000 δρχ. κατ’ ἔτος καὶ ἡ ὁποία ὑφίστατο μέχρι τέλους τοῦ παρελθόντος ἔτους. Σήμερον βλέπω ἀναγεγραμμένας μόνον 3,000 δρ. καὶ φαίνεται ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἠκολούθησε τὸν ἐκ Λοκρίδος κ. συνάδελφον, ὁ ὁποῖος ἤθελε νὰ κάμῃ τὴν οἰκονομίαν, τὴν ὁποίαν δὲν ἐφρόντισε νὰ κάμῃ εἰς τὸ Γυμνάσιον τῆς Λαμίας, ὅπου θὰ θέσῃ κάλπην μεθαύριον, ἀλλ’ εὗρε τὴν Καρδίτσαν. Λέγω δὲ τοῦτο, Κύριοι, διότι, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἐζήτει πληροφορίας θετικωτέρας παρὰ τῆς ὑπηρεσίας, θὰ ἐβεβαιοῦτο ἐν πρώτοις ὅτι ἡ ἐπαρχία Καρδίτσης ἔχει πληθυσμὸν ὑπὲρ τὰς 95,000 καὶ ὅτι συγκαταριθμεῖται μεταξὺ τῶν πρώτων ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους, διότι ἡ Καρδίτσα, ἡ Ἠλεία καὶ ὁ Βόλος ἔχουσιν ἴσον πληθυσμόν. Ἐπίσης, κύριε Πρόεδρε, τὸ κτίριον τοῦ ἐκεῖ Γυμνασίου ἔχει κατασκευάσει ὁ δῆμος ἀντὶ 30,000 δρχ. καὶ ἔχει ἀπαλλάξει τὸ Δημόσιον ἀπὸ 300 δρχ. κατὰ μῆνα τοὐλάχιστον, διότι ἔχει Ἑλληνικὰ καὶ δημοτικὰ σχολεῖα ὡς καὶ σχολεῖον τῶν γραμματιστῶν καὶ ἐξαιρετικῶς καὶ μόνον διὰ τὴν ἐπαρχίαν Καρδίτσης δὲν πληρώνει τὸ Δημόσιον εἰμὴ τὸ ⅛ ἐκ τῶν ἐνοικίων, διότι ὑπεχρεώσαμεν ἡμεῖς ἄλλα μὲν χωρία διὰ τῶν ἐκκλησιῶν νὰ συνεισφέρωσι νὰ κάμωσι τὰ γραμματοσχολεῖα καὶ τὰ δημοτικὰ σχολεῖα, ἄλλα διὰ τῶν δήμων καὶ τοιουτοτρόπως τὸ Δημόσιον ἀπηλλάξαμεν κατὰ τὰ ⅔ ἐκ τῶν ἐνοικίων· ἄλλη θυσία αὐτὴ ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Ἂν ἠρώτα ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, θὰ ἐμάνθανεν ὅτι τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα ἔχουσιν ἀριθμὸν μαθητῶν 500 περίπου καὶ ἑπομένως κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος θὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὸ Γυμνάσιον περὶ τοὺς 150 μαθητὰς καὶ μὲ ἄλλους 100 ὅπου ἔχει σκεφθῆτε ὅτι θὰ εἶναι ἓν ἐκ τῶν καλυτέρων Γυμνασίων τοῦ Κράτους. Διατί λοιπὸν νὰ μὴ ἀπονείμωμεν τὸ δίκαιον; Εἶναι δίκαιον ἄλλαι ἐπαρχίαι μικρότεραι νὰ ἔχωσιν αὐτὴν τὴν εἰσφορὰν καὶ νὰ μὴ τὴν ἔχῃ ἡ ἐπαρχία Καρδίτσης; Ὑγείαν ἐζητήσαμεν νὰ μᾶς δώσωσι καὶ μᾶς δίδουσι· θὰ μᾶς στερήσωσι τώρα τὴν πνευματικὴν τροφήν; Φρονῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια.

§12ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ γενόμενον ἐνταῦθα ἐγένετο οὐχὶ μόνον διὰ τὸ Γυμνάσιον Καρδίτσης, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ Γυμνάσιον Λευκάδος, διὰ τὸ Γυμνάσιον Ἀγρινίου καὶ διὰ τὸ Γυμνάσιον Γυθείου.

§13Δ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Διατί ν’ ἀποτελέσωμεν ἐξαίρεσιν;

§14ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι Γυμνάσια μὴ συντηρούμενα ὑπὸ τοῦ Δημοσίου· ὁ μόνος λόγος δι’ ὃν ἐγένετο ἡ ἐλάττωσις εἶναι ἡ ἀνάγκη οἰκονομίας, διότι πάντα τὰ βοηθήματα ἠλαττώσαμεν, ἂν δὲ πταίῃ τις ἐν τῷ ζητήματι εἶναι ὁ ἀπὸ τοῦ βήματος κατὰ ταύτην τὴν ὥραν ὁμιλῶν, διότι ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως εὐνοήτως ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ζητοῦντος οἰκονομίας ὑπῆρξεν ἀνάγκη νὰ ὑποχωρήσῃ. Εἴχομεν ὑπ’ ὄψει τὸ νομοσχέδιον τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ὅπερ ἐχορήγει ὀλιγώτερα, καὶ ἐδιπλασιάσαμεν τὰ ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως παραχωρούμενα· ἐνόμισα ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσωσι τὰ Γυμνάσια ἄλλοθεν πρὸς συντήρησιν αὐτῶν, ἀλλὰ προκειμένου περὶ τεσσάρων Γυμνασίων, μὴ δυναμένων ἄλλως νὰ λειτουργήσωσιν, ὑπόσχομαι πρὸ τῆς γʹ συζητήσεως νὰ φέρω ἐπανόρθωσιν. Ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ γένηται ὑποχώρησίς τις ἐκ μέρους τῶν πόλεων τούτων ὡς πρὸς τὸ ποσόν, θὰ ἦτο καλόν, ἂν ὅμως τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν θ’ ἀναγράψω τὰ μέχρι τοῦδε ποσά.

§15Δ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Νὰ μὴ γίνεται αὐτὴ ἡ ἐξαίρεσις.

§16ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀφοῦ θεωρεῖτε τοῦτο ὡς ἀνάγκην τῶν Γυμνασίων, θὰ τὸ διορθώσωμεν.

§17Π. ΦΙΛΙΠΠΑΣ. Εὐχαριστοῦμεν πολύ.

§18ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἤθελον προκαλέσει τὴν προσοχὴν τῶν μελλόντων νὰ ὁμιλήσωσιν ἐπὶ τοῦ θέματος περὶ τῆς μεγίστης ἀνάγκης. Ὅπου ἠδυνήθημεν — καὶ δυστυχῶς εἰς ὀλίγα ἠδυνήθημεν—ἐφέραμεν περικοπὰς δαπανῶν. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ κατεβλήθη πρόνοια. Ἐπειδὴ εἶναι μόνιμον καὶ ὁ νόμος οὗτος ἀφορᾷ εἰς τὸ μέλλον διὰ τὰ τοιαῦτα βοηθήματα, πᾶν ὅ,τι δὲν ἦτο ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖον, μουσικά, καλλιτεχνικὰ καὶ τὰ τοιαῦτα, κατ’ ἀνάγκην θὰ διαγράψωμεν. Καὶ βεβαίως δὲν θέλομεν πεισθῆ νὰ ἐξέλθωμεν ἐκ τοῦ διαγράμματος ὅπερ περιέχει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ὅ,τι εἶναι δυνατὸν νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ὑποστήριξιν ἱδρυμάτων ἅτινα ἀπεδείχθησαν ἐκπαιδευτικῶς λίαν ὠφέλιμα καὶ ἐκπαιδευτικῶς ἀναγκαῖα, τοῦτο ἡ Κυβέρνησις παρεδέχθη. Πᾶν ἄλλο ἐξερχόμενον τοῦ κύκλου τούτου θέλει ἐπιμόνως ἡ Κυβέρνησις ζητήσει νὰ μὴ ἀναγραφῇ, διότι ὑπερῆραν τὴν κεφαλὴν αἱ δαπάναι.

§19Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ συστήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ ὁποίου ἀναγνωρίζεται καὶ ἡ εὐθύτης καὶ ἡ ὀρθοφροσύνη, νὰ συστήσω ζήτημα ἐπὶ τοῦ ὁποίου αὐτὸς ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὸ ὀλίγου ἐξεφράσθη μεθ’ ὅλης τῆς εὐμενείας. Δὲν πρόκειται νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν προστασίαν φιλανθρωπικῶν καταστημάτων οὔτε καλλιτεχνικῶν, ἀλλὰ περὶ τῆς Ἐμπορικῆς Σχολῆς Βόλου, τῆς ὁποίας τοὺς καρποὺς εἶναι εἰς θέσιν ἡ Κυβέρνησις ἐπακριβῶς νὰ γνωρίσῃ. Ἡ Ἐμπορικὴ Σχολὴ Βόλου ἀναπληροῖ μεγίστην ἔλλειψιν τῆς Πολιτείας, τὴν ὁποίαν ἔλλειψιν ἀνέλαβε νὰ πληρώσῃ μία ὁμὰς πολιτῶν. Διὰ τὴν σχολὴν ταύτην ἐπιβάλλεται, νομίζω, εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μεριμνήσῃ, διότι ἡ Ἐμπορικὴ Σχολὴ Βόλου θεωρεῖται ὡς ἕν ἐκ τῶν ἱδρυμάτων διὰ τὰ ὁποῖα ἡ Πολιτεία ὀφείλει νὰ συνεισφέρῃ διὰ τὴν συντήρησιν καὶ προαγωγὴν αὐτῶν. Εἶναι φύσει ἀδύνατον νὰ διατηρηθῇ ἡ Σχολὴ αὕτη, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπέλθῃ ἀρωγὸς εἰς αὐτήν. Μέχρι σήμερον αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις παρεῖχον πρὸς συντήρησιν τῆς σχολῆς τὸ γλίσχρον ποσὸν τῶν 5,000 ἐτησίως καὶ διὰ τοῦ ποσοῦ τούτου καὶ τῶν ἐράνων τοὺς ὁποίους προσέφερον διάφοροι φιλογενεῖς συνετηρεῖτο. Ἐὰν πρόκειται νὰ περιορισθῇ τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰς 1,000 δραχμάς, θὰ παρακαλέσω νὰ διαγραφῶσι καὶ αὗται.

§20ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Περὶ τῶν ἐμπορικῶν σχολῶν ἔχω νὰ εἴπω τοῦτο. Βεβαίως, καὶ ἄλλοτε ὑπεστήριξα τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν, ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι σήμερον εἰς θέσιν νὰ ἔχῃ Γυμνάσια καὶ ἄλλα σχολεῖα ἐκτὸς τῶν ἀνθρωπιστικῶν, καὶ διὰ τοῦτο ὑπεστήριξα ἄλλοτε ὅτι ἔπρεπε νὰ ἔρχηται ἁπλῶς ἐπίκουρον τὸ Κράτος δι’ ἐπιχορηγήσεων καὶ ἄλλης προστασίας δι’ ἀναγνωρίσεως τῶν διπλωμάτων τῶν σχολῶν τῶν ὑπὸ κοινοτήτων καὶ ἄλλων ἰδιωτῶν συνιστωμένων. Δυστυχῶς ἐπεκράτησεν ἡ ἐναντία γνώμη καὶ ἔκτοτε ἱδρύθησαν ἐμπορικαὶ σχολαὶ τοῦ Κράτους, δι’ ἃς δαπανᾷ ἁδρότατα, προσετέθησαν καὶ αἱ ἰδιωτικαί, χορηγεῖ δὲ 8,000 δραχμῶν εἰς τὴν Ἐμπορικὴν Σχολὴν Βόλου καὶ ἄλλας τόσας χιλιάδας εἰς τὴν Ἐμπορικὴν σχολὴν Κυθήρων, ἀλλ’ ἡ κατάστασις αὕτη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ. Καὶ διὰ τοῦτο, ἵνα μὴ ἀφαιρέσω τὴν συνδρομὴν πρὸς τὰς σχολὰς ταύτας, αἵτινες εἶναι ἄλλως χρήσιμοι, περιώρισα αὐτὴν εἰς δραχμὰς χιλίας, καὶ διὰ τὴν Σχολὴν τῶν Κυθήρων καὶ διὰ τὴν σχολὴν τοῦ Βόλου. Ὁ Βόλος εἶναι πόλις λίαν φιλοτίμως ἐργαζομένη ὑπὲρ τῆς προόδου τοιούτων ἱδρυμάτων, εἶναι δὲ καὶ πόλις δυναμένη νὰ εἰσφέρῃ ἁδρότερον διὰ τὴν συντήρησιν αὐτῶν, διότι εἶναι πόλις πλουσία, ἔχουσα πόρους καὶ ἐσωτερικοὺς καὶ ἐξωτερικούς. Ἂς κρατήσῃ λοιπὸν τὴν μικρὰν συνδρομὴν τοῦ Δημοσίου ὡς ἀναγνώρισιν τῆς ἀξίας ἣν ἀποδίδει εἰς τὴν σχολὴν ταύτην τὸ Κράτος. Περὶ δὲ τῶν Κυθήρων λυποῦμαι, ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ δώσωμεν 8,000 δραχμῶν διὰ τὴν Ἐμπορικὴν Σχολὴν τῶν Κυθήρων.

§21ΙΕΡ. ΣΤΑΗΣ. Εἶναι σχολὴ ἡ ὁποία ἀπὸ πενταετίας λειτουργεῖ συντηρουμένη ἀπὸ κληροδότημα πτωχόν. Ἀφοῦ ἀνεγνωρίσατε τὴν ἀρχὴν τῆς βοηθείας, αὐξήσατε καὶ τὸ ποσόν.

§22ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ διπλασιάσω τὸ ποσόν. Ἐὰν θέλωσι καὶ οἱ Κύριοι τοῦ Βόλου, νὰ διπλασιασθῇ τὸ ποσόν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ παραδρομὴν παρελείφθη ν’ ἀνακοινωθῇ ἡ ἑξῆς ἔγγραφος σύστασις τοῦ κ. Στεφανίδου (ἀναγινώσκει)· «Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ συστήσω εἰς τοὺς κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Ναυτικῶν Ὑπουργοὺς ὅπως διατάξωσι τὰ δέοντα ἵνα καὶ ἐν καιρῷ νυκτὸς ἀκωλύτως διέρχωνται τὰ διαπλέοντα τὸν πορθμὸν τοῦ Εὐρίπου ἀτμόπλοια, ὅταν κοπάζῃ τὸ ῥεῦμα τοῦ πορθμοῦ, ἀνοιγομένης τῆς γεφύρας καὶ ἐν καιρῷ νυκτός, καθόσον μεγάλαι παρεμβάλλονται δυσχέρειαι εἰς τὰ διαπλέοντα ἀτμόπλοια, ἀναγκαζόμενα νὰ παραμένωσιν ἐπὶ 10–12 ὥρας ἐν τῷ λιμένι τῆς Χαλκίδος, ὅταν δὲν δύνανται νὰ ἐπωφεληθῶσι τῆς ἐν καιρῷ νυκτὸς ἐπερχομένης μεταβολῆς τῆς ῥοῆς τῶν ὑδάτων, Ἰδιαιτέρως δὲ παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργόν, ὅπως διατάξῃ τὰ δέοντα ἵνα ἀνάπτωνται τακτικῶς οἱ φανοὶ τοῦ Εὐβοϊκοῦ κόλπου, διότι πολλοὶ τῶν διευθυνόντων τοὺς φανοὺς τούτους ἐπιστάται παραμελοῦσι τὰ καθήκοντα αὐτῶν». Καὶ ἤδη συνεχίζεται ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου.

§24ΑΛ. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Ἀφοῦ ἔχει γνώμην ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἡ πόλις τοῦ Βόλου ἐργάζεται λίαν φιλοτίμως, δυναμένη ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς σχολῆς, εἶναι προτιμότερον νὰ μὴ μᾶς δώσητε τίποτε.

§25Π. ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ. Καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὴν περικοπὴν τῆς χορηγίας τοῦ Γυμνασίου Λευκάδος.

§26ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶπον ὅτι θὰ ἐπαναδώσω εἰς τὸ Γυμνάσιον Λευκάδος καὶ τὰ ἄλλα ὧν ἐμνημόνευσα τὴν παρεχομένην μέχρι τοῦδε χορηγίαν.

§27Ι. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄδικον τὸ ὁποῖον μέλλει νὰ προσγένηται εἰς τὸ Γυμνάσιον Πύργου διὰ τοῦ περιορισμοῦ τῆς πρὸς συντήρησιν αὐτοῦ παρεχομένης χορηγίας.

§28ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ Γυμνάσιον Πύργου δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τοῦ νόμου τούτου.

§29Ι. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸν προηγούμενον νόμον ἡ διὰ τὸ Γυμνάσιον τοῦτο χορηγία ἀνήρχετο εἰς 12,000 δραχμῶν, κατὰ δὲ τὸν μεταγενέστερον περιωρίσθη εἰς 6,000. Νομίζω ὅτι μὲ ποσὸν 6,000 δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συντηρηθῇ Γυμνάσιον. Θὰ παρακαλέσω λοιπόν, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ μὴ περιορίσητε τὸ ποσὸν τοῦτο, ἀλλὰ νὰ συμπληρώσητε αὐτὸ μέχρι δραχμῶν 12,000.

§30Ν. ΠΑΠΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Ὑπὸ τὰς αὐτὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρίσκονται καὶ τὰ ἄλλα Γυμνάσια εὑρίσκεται καὶ τὸ τοῦ Ἀγρινίου, τὸ ὁποῖον λειτουργεῖ ἀπὸ ἑξαετίας.

§31ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶπον, Κύριοι, περὶ τῶν Γυμνασίων ὅ,τι ἔπρεπεν.

§32Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗΣ ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀντιπρόσωπος μικρᾶς καὶ πτωχῆς ἐπαρχίας δικαιοῦμαι νὰ ἐκφράσω ἓν παράπονον πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ αὐτοῦ διάφορα κονδύλια κατανέμονται δικαίως καὶ εὐλόγως εἰς πολλὰ σωματεῖα, ἀλλὰ κατὰ σύμπτωσιν ἅπαντα ἐν Ἀθήναις εὑρισκόμενα, διὰ τὰς ἐπαρχίας δὲ οὐδεμία λαμβάνεται πρόνοια. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου λειτουργεῖ ἀπὸ δεκαετίας λαϊκὴ σχολὴ εἰς τὴν ὁποίαν οἱ διδάσκαλοι διδάσκουσι δωρεάν, ἀλλ’ ἡ ὁποία στερεῖται παντὸς ἄλλου μέσου, πλὴν χιλιοδράχμου συνδρομῆς· ἤδη καὶ ἡ μικρὰ αὕτη συνδρομὴ καταργεῖται.

§33ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ σχολὴ αὕτη παραλείφθη κατὰ τὰ λάθος, ὅπως παρελείφθησαν καὶ αἱ δύο σχολαὶ τῶν ἀπόρων παίδων Πατρῶν. Ἡ δι’ αὐτὰς δαπάνη ἀναγράφεται ἐνταῦθα, διότι εἶναι δαπάνη χρήσιμος.

§34Ι. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κατὰ τὸν ψηφισθέντα ἤδη νόμον πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ ἐν εἰδικῷ νομοσχεδίῳ τὰ βοηθήματα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λαμβάνωσι τὰ διάφορα ἀγαθοεργὰ καταστήματα. Ἀλλὰ μετ’ ἀπορίας παρετήρησα ὅτι ἐν τῷ ὑποβληθέντι νομοσχεδίῳ παρελείφθη τὸ Γυμνάσιον Πύργου, τὸ ὁποῖον μάλιστα ὑφίσταται δυνάμει νόμου, ἐν τῷ ὁποίῳ ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀναλάβει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παρέχῃ χορηγίαν πρὸς ἐνίσχυσιν αὐτοῦ, ἀφοῦ κατὰ τὰ δύο τρίτα μισθοδοτεῖται καὶ συντηρεῖται ἐκ τῶν λιμενικῶν καὶ δημοτικῶν χρημάτων. Ὑφίσταται λοιπὸν ὁ νόμος ΠΙΘʹ τοῦ 1893 δυνάμει τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἐπιτακτικὸν καθῆκον ν’ ἀναγράψῃ ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ τὸ Γυμνάσιον Πύργου.

§35ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ.

§36Ι. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἀλλ’ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἡ προκάτοχος ὑμῶν Κυβέρνησις ἐμείωσε τὰ ποσά. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μελετήσητε τὸ ζήτημα.

§37ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα.

§38Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εὑρέθη εἰς στενόχωρον θέσιν σήμερον πανταχόθεν προσβαλλόμενος, διότι τὸ Κράτος παρέλειψε νὰ ἐνασκήσῃ μίαν ἐπιτήρησιν καὶ ἀφῆκε νὰ συσταθῶσι διάφορα ἐκπαιδευτικὰ καταστήματα ὑπὸ τὸν τύπον ὅτι ἔμελλον νὰ συντηρηθῶσιν οὐχὶ ἐκ τοῦ Δημοσίου, ἀλλ’ ἐξ ἄλλων ταμείων, χωρὶς τὸ Κράτος νὰ ἐξακριβώσῃ ἂν τὰ ταμεῖα ταῦτα θὰ ἐπήρκουν πρὸς συντήρησιν διὰ παντὸς τῶν ἱδρυμάτων τούτων. Διὰ τοῦτο μετὰ πολλῆς εὐκολίας καὶ δῆμοι καὶ σύλλογοι καὶ αὐτὰ τὰ λιμενικὰ ταμεῖα ἀκόμη προέβησαν εἰς τὴν σύστασιν ἐκπαιδευτικῶν καταστημάτων ἐπὶ τῇ προσδοκίᾳ ὅτι εἰς προσεχὲς μέλλον ἔμελλον ταῦτα νὰ πέσωσιν εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία κυβερνᾷ τὸ Κράτος, ἔπρεπε νὰ μεριμνήσῃ ὥστε νὰ ἐξακριβωθῇ ἂν ὑπῆρχον τὰ μέσα τῆς συντηρήσεως αὐτῶν, καὶ τότε νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν σύστασιν αὐτῶν. Σήμερον ἐγεννήθησαν βεβαίως αὐταὶ αἱ ἀξιώσεις, ἐκ τῶν ὁποίων πολλαὶ εἶναι δίκαιαι, ἀλλὰ τινες δὲν εἶναι καὶ πολὺ εὔλογοι. Ἰδίως ὡς πρὸς τὰς Ἐμπορικὰς Σχολὰς δὲν ὑπάρχει τὸ κατάλληλον διδακτικὸν προσωπικὸν πρὸς συντήρησιν αὐτῶν· εἶναι εἶδος Γυμνασίων, εἰς τὰ ὁποῖα διδάσκονται ὑπὸ καθηγητῶν τῶν Γυμνασίων τὰ ἐμπορικὰ μαθήματα, καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐννοεῖται πόσον ἀστοχοῦσι τοῦ σκοποῦ τὸν ὁποῖον ἔχουσι νὰ ἐκπληρώσωσιν. Ἐκτὸς τῶν ἄλλων τοιαύτη εἶναι καὶ ἡ σχολὴ τῶν Κυθήρων, διὰ τὴν ὁποίαν νομίζω ὅτι μὲ τὸ παραπάνω ἀνέγραψε τὸ νομοσχέδιον τὸ χιλιόδραχμον πρὸς συντήρησιν, διότι κατὰ τὴν διαθήκην τοῦ μακαρίτου Βιτσαμάνου δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἱδρύσεως Ἐμπορικῆς Σχολῆς, ἀλλ’ ἐπρόκειτο περὶ προσθήκης διδασκάλου, ὁ ὁποῖος νὰ διδάσκῃ ξένην γλῶσσαν καί τινα μαθήματα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸ 1818, ὅτε ἐγένετο ἡ διαθήκη, δὲν ἐφαντάζετο ὅτι ἠδύναντο νὰ διδαχθῶσι διὰ τῶν διδασκάλων τῶν δημοσίων. Καὶ ἡ Ἐμπορικὴ Σχολὴ Βόλου ἱδρύθη φιλοτίμως ὑπὸ τοῦ ἐμπορικοῦ συλλόγου Βόλου, ἐνῷ ὁ σύλλογος οὗτος ἠδύνατο ν’ ἀποστείλῃ τοὺς ὑποτρόφους του εἰς τὴν πλησίον κειμένην σχολὴν τῶν Τσαγγαράδων, ἡ ὁποία ἔχει συσταθῆ πρὸ ἐτῶν καὶ συντηρεῖται ὑπὸ τοῦ κληροδοτήματος Ἀχιλλοπούλου. Ἠδύνατο λοιπὸν ἡ ἀνάγκη αὕτη τῶν νέων τοῦ Βόλου νὰ πληρωθῇ ἀποστελλομένων αὐτῶν εἰς τὴν σχολὴν ταύτην. Ἐκτὸς αὐτοῦ ἔχω νὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τοῦ Ὑπουργείου ἐπὶ τῆς δαπάνης τὴν ὁποίαν δίδει εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Ὀλυμπίων διὰ τὴν συντήρησιν τοῦ Ζαππείου κήπου. Ἡ δαπάνη ἐξ 20,000 δραχ. διὰ τὴν συντήρησιν τοῦ κήπου εἶναι ἐπαρκής, ἀλλὰ δυστυχῶς ὁ κῆπος εἶναι ἐντελῶς παρημελημένος· δαπανῶνται 20,000 δραχ. χωρὶς ν’ ἀπολαμβάνῃ τὸ ἀντάλλαγμα τὸ Δημόσιον καὶ τὸ κοινὸν τῶν Ἀθηνῶν τῆς δαπάνης ταύτης. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ Ὑπουργείου τὴν ἐπιμελεστέραν, ἵνα ἡ συντήρησις αὐτοῦ τοῦ κήπου γίνηται καλύτερον. Ἐπίσης νομίζω ὅτι τὰ βοηθήματα τὰ ὁποῖα δίδονται εἰς τὴν «Ἕνωσιν τῶν Ἑλληνίδων» ἠδύναντο νὰ καταμερισθῶσι καλύτερον. Ἕν τμῆμα τῆς «Ἑνώσεως τῶν Ἑλληνίδων» τὸ περιλαμβάνον τὴν ἐπαγγελματικὴν καὶ οἰκοκυρικὴν Σχολήν, ὁμολογουμένως πληροῖ μίαν ἀνάγκην κοινωνικήν, καὶ τὴν πληροῖ κατὰ τρόπον ἄξιον ἐπαίνου. Δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι ἠδύνατο ν’ αὐξηθῇ τὸ κονδύλιον τοῦτο, καὶ νὰ ἐλαττωθῇ τὸ κονδύλιον τὸ ὁποῖον δίδεται εἰς τὸ Διδασκαλεῖον τῶν νηπιαγωγῶν.

§39ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ διευθύνουσα τὸ κατάστημα εὐγνωμονεῖ διὰ τὸ ποσὸν τὸ ἀναγεγραμμένον. Ἔχω τὴν ἐπιστολήν της ἐνταῦθα. Θὰ ἐγίνετο δὲ ἀληθῶς ἀδίκημα, ἐὰν δὲν ἐβοηθεῖτο τὸ σχολεῖον τῆς «Ἑνώσεως τῶν Ἑλληνίδων» τὸ παρέχον νηπιαγωγούς, τὸ παρασχὸν ἀγλαοὺς καρποὺς ἰδίως ἐν ταῖς χώραις ταῖς γείτοσιν.

§40Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω ἂν παρέσχεν εἰς τὰς γείτονας χώρας ἀγλαοὺς καρπούς, ἀλλ’ ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος οἱ τοιοῦτοι καρποὶ δὲν ἐφάνησαν. Ἀποδέχομαι ἐν τούτοις τὰς πληροφορίας τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως πεποιθὼς ἐπ’ αὐτόν. Ἐπίσης νομίζω ὅτι ἠδύνατο ν’ αὐξηθῇ κατά τι ἡ χορηγία διὰ τὴν Χριστιανικὴν Ἀρχαιολογικὴν Ἑταιρείαν, καὶ νὰ γίνῃ ἴση πρὸς τὰς ἄλλας ὁμοίας ἑταιρείας, διότι οἱ πόροι αὐτῆς εἰς προγενέστερα ἔτη ἦσαν περισσότεροι καὶ ἐπήρκουν τότε εἰς τὰς ἀνάγκας αὐτῆς, καὶ ἡ ἑταιρεία αὕτη ὁμολογουμένως παρέσχε πολλὰς ὑπηρεσίας διασώσασα πολλὰ κειμήλια τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἡμῶν ἱστορίας. Τὴν σήμερον ἔχει ἐλαχίστους πόρους, διότι οἱ πλεῖστοι τῶν ἑταίρων ἢ ἀπεβίωσαν ἢ ἔπαυσαν νὰ δίδωσι τὴν συνδρομήν των, καὶ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ν’ αὐξήσῃ εἰς 2,000 τὴν συνδρομήν.

§41ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἠναγκάσθην διὰ λόγους οἰκονομίας νὰ τὴν φέρω εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο. Ἐξαιρετικῶς ἂς γίνῃ 2,000 δραχ.

§42Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νὰ διαθέσητε τῶν «Πατρίων» τὴν συνδρομήν. Δὲν τὰ ἀναγινώσκει κανείς.

§43ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι. Ἐνταῦθα δὲν τὰ ἀναγινώσκει κανείς, ἀλλ’ εἰς τὰ ἐνδότερα τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ἀναγινώσκονται πολύ.

§44ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν πόλιν Τρικκάλων λειτουργεῖ ἀπὸ τριετίας λαϊκὴ σχολὴ ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «Φιλόπτωχος φιλεκπαιδευτικὸς σύλλογος», εἰς τὴν ὁποίαν φοιτῶσιν ὑπὲρ τοὺς 300 μαθητάς, καὶ ἡ ὁποία συντηρεῖται διὰ τῶν γλίσχρων συνδρομῶν.

§45ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἔλαβέ ποτε συνδρομήν;

§46ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω ἀκριβῶς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ὑπεσχέθη ὅτι θὰ δώσῃ τοιαύτην.

§47ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἔχει καλῶς. Θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§48Θ. ΠΑΠΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Δὲν πρόκειται νὰ ὁμιλήσω περὶ βοηθήματος, ἀλλὰ περὶ ἐκπληρώσεως ὑποχρεώσεως τοῦ Κράτους. Ὡς γνωστόν, ἐν Ἀμφίσσῃ λειτουργεῖ Γυμνάσιον μεθ’ Ἑλληνικοῦ Σχολείου συντηρούμενον ἐκ τοῦ κληροδοτήματος τοῦ ἀειμνήστου Γιαγτζῆ· ἀλλὰ τὰ ἔξοδα διὰ τὴν συντήρησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Σχολείου ἐξ 7,000 δραχ. ἐτησίως τὰ κατέβαλλε τὸ Κράτος, διότι ἀνέγραφε τὴν τοιαύτην πίστωσιν. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ περιληφθῶσι ταῦτα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ, διότι εἶναι ἀναγκαία ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους, δὲν νομίζω δ’ ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις περὶ τούτου, ἀφοῦ πάντως τὸ Δημόσιον ὀφείλει νὰ διατηρήσῃ Ἑλληνικὸν Σχολεῖον ἐν Ἀμφίσσῃ.

§49Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κύριε Πρόεδρε, περὶ οὗ συζητοῦμεν, εἶναι ἀπότοκον ἄλλου σοφοῦ νόμου ψηφισθέντος πρὸ ὀλίγων μηνῶν ὑπὸ τὰς περιστάσεις τὰς ὁποίας πάντες γνωρίζομεν. Διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου μετερρυθμίσθη ἐν πολλοῖς ὁ ἰσχύων νόμος περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, καὶ ἡ μεταρρύθμισις ἐκείνη ἐθεωρήθη ὡς σοφὴ ἔμπνευσις καὶ ὡς προωρισμένη νὰ εἰσκομίσῃ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον θησαυρὸν ὅλων ἑκατομμυρίων. Καὶ ἐλέγοντο ταῦτα ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, ἐν δὲ τῇ Βουλῇ κατὰ τὴν ὥραν τῆς ψηφίσεως εἰς γʹ ἀνάγνωσιν τοῦ σοφοῦ ἐκείνου νόμου εἴδομεν τὸν γεννήτορα Ὑπουργὸν ἀνατείνοντα τὰς χεῖρας εἰς τὸν Ὕψιστον καὶ κραυγάζοντα γεγωνυίᾳ τῇ φωνῇ ὥστε ν’ ἀκουσθῇ καὶ παρ’ ἡμῶν τῶν ἰδίων ἀλλ’ ἰδίως παρὰ τῶν θεωρείων. Εὐλογημένη ἡ ὥρα τοῦ Γουδίου! Καὶ ἔλεγον ἐγώ, ὅτι δὲν θὰ παρέλθῃ πολὺς καιρός, καὶ ὅτι ἐγγὺς ἦτο, κατὰ τὸν ὁποῖον αὐτὴ αὕτη ἡ Βουλὴ ἡ ψηφίζουσα τὸν νόμον ἐκεῖνον καὶ τόσους ἄλλους ἐν τελείᾳ λήθῃ τῶν δικαιωμάτων αὑτῆς καὶ τῶν πρὸς τὸν λαὸν ὑποχρεώσεων θὰ ἐγείρῃ οὐχὶ ξύλινον ἀλλὰ σιδηροῦν γουδόχερον, ἵνα κατασυντρίψῃ καὶ καταθρυμματίσῃ τὸ κατασκεύασμα ἐκεῖνο καὶ τὰ ἄλλα νομοθετικὰ ἐξαμβλώματα, διότι ὁ νόμος ἐκεῖνος ὁ μεταρρυθμίσας τὸν νόμον περὶ δημοσίου λογιστικοῦ εἶναι ἐκεῖνος ὅστις τώρα παρεμβάλλει εἰς ἡμᾶς τοσαύτας δυσχερείας καὶ τοσαύτας στενοχωρίας. Διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου ὑπεβάλλοντο εἰς τὴν Βουλὴν ἰδέαι ὅτι θὰ ἐπιτύχωμεν οἰκονομίας χρηματικὰς ἑκατομμυρίων, καὶ πάντα ταῦτα τὰ ὁποῖα σήμερον ζητοῦμεν παρὰ τῆς Βουλῆς παρουσιάσθησαν ὑπὸ τοῦ τότε κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀνεγράφησαν ὡς οἰκονομίαι σπουδαιόταται. Καὶ ἰδοὺ ἡμεῖς ἀσχολούμενοι σήμερον νὰ ἐπαναφέρωμεν διὰ νέου νόμου εἰς τρεῖς ἀναγνώσεις πάλιν ψηφιζομένου τὰ πράγματα εἰς τὴν προτέραν θέσιν των. Μάλιστα τώρα εὑρισκόμεθα πρὸ δυσχερεστέρας θέσεως, καὶ ἔχομεν ὑπ’ ἀριθ. 6 νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου μεταβάλλονται καὶ πάλιν αἱ τροποποιήσεις τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ. Ἀλλ’ ἀντὶ νὰ πράξωμεν τοῦτο, ἐγὼ τοὐλάχιστον, πρὸς ἀποφυγὴν δυσχερειῶν χάριν τοῦ σεβαστοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ καὶ χάριν πάντων τῶν Ὑπουργῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ δοκιμάσωσι τὴν στενοχωρίαν ταύτην, ἤθελον συστήσει εἰς αὐτούς, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 6 νομοσχέδιον, νὰ περιορισθῶσιν εἰς δύο λέξεις, νὰ ζητήσωσι δηλ. τὴν ἀναστολὴν τοῦ ͵ΓΤΟΔʹ νόμου τοῦ τροποποιήσαντος τὸν νόμον περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, τοὐλάχιστον διὰ τὸ ἔτος 1910. Δι’ αὐτῆς τῆς ἀναστολῆς εἴμεθα ἀπηλλαγμένοι τῶν συζητήσεων τούτων πάντων τῶν νομοσχεδίων καὶ ἄλλων ὅσα ἤθελον προσκομισθῆ εἰς τὴν Βουλήν, ἠθέλομεν δ’ ἀπαλλαγῆ καὶ τῶν μεγάλων συζητήσεων τῶν ἀφορωσῶν εἰς τὰς τροποποιήσεις ἐκείνας αἱ ὁποῖαι περιλαμβάνονται ἐν τῷ ὑπ’ ἀριθμῷ 6 νομοσχεδίῳ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ. Τοιαῦται μεταβολαὶ δὲν συζητοῦνται εἰς τόσῳ μικρὸν χρονικὸν διάστημα καὶ ὑπὸ τοιαύτας περιστάσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας τελεῖ ἡ Βουλή, καὶ ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν χάριν αὐτοῦ τοῦ ἰδίου ν’ ἀποκλίνῃ ὑπὲρ τῆς ἰδέας τὴν ὁποίαν συμβουλεύω, δηλαδὴ διὰ 2–3 λέξεων νὰ ζητήσῃ τὴν ἀναστολὴν τοῦ ψηφισθέντος νόμου ͵ΓΤΟΔʹ, καὶ νὰ ἐξακολουθήσωμεν διὰ τὸ 1910 νὰ ζήσωμεν μὲ τὸν νόμον τοῦ δημοσίου λογιστικοῦ μὲ τὸν ὁποῖον ἐζήσαμεν ἐπὶ 75 ὁλοκλήρους ἐνιαυτοὺς μέχρις οὗ ἠρέμως καὶ ἐμβριθῶς σκεπτόμενοι ἐννοήσωμεν τί πρέπει νὰ μεταβάλωμεν καὶ κατὰ ποῖον τρόπον τὸ δημόσιον ἡμῶν λογιστικόν.

§50ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§51ΕΜ. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, κύριε Πρόεδρε, διατί αὐτὴ ἡ τάσις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως νὰ προτείνῃ ὡς πρὸς τὴν χορηγίαν βοηθημάτων μόνον διὰ τὰ ἐν Ἀθήναις εὑρισκόμενα φιλανθρωπικὰ καταστήματα καὶ σωματεῖα, ἐνῷ εἰς τὰς ἐπαρχίας ὑπάρχουσι πλεῖστα τοιαῦτα τὸν αὐτὸν ἐπιδιώκοντα σκοπόν, ἴσως δὲ καὶ ἀγαθώτερον. Ἐν Σύρῳ π. χ. λειτουργεῖ λαϊκὴ σχολὴ περιλαμβάνουσα ὑπὲρ τοὺς 100 μαθητάς, καὶ ἥτις συντηρεῖται ἀπὸ τὰς γλίσχρους συνδρομὰς τῶν διαφόρων συνδρομητῶν.

§52ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐλάμβανέ ποτε βοήθημα;

§53ΕΜ. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδίᾳ πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἔτους συνεστάθη ἐν Σύρῳ φιλανθρωπικὸν κατάστημα πρὸς θεραπείαν τῶν φρενοβλαβῶν, τὸ ὁποῖον συντηρεῖται μέχρι σήμερον ἐκ διαφόρων μικρῶν δωρεῶν καὶ ἐκ συνδρομῶν τῶν φιλανθρώπων. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἐπ’ ἄπειρον. Θὰ σᾶς παρακαλέσω ν’ ἀναγράψητε βοήθημά τι διὰ τὸ ἵδρυμα τοῦτο.

§54ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ Δημόσιον συντηρεῖ τὸ φρενοκομεῖον Κερκύρας, καὶ τὸ Δημόσιον χορηγεῖ εἰς ἀντάλλαγμα περιθάλψεως βεβαίως φρενοβλαβῶν εἰσαγομένων εἰς τὸ Δρομοκαΐτειον νοσοκομεῖον δρχ. 21.000. Δὲν εἶναι τοῦτο δωρεά, ἀλλ’ ἀντάλλαγμα. Μέχρι τοῦδε τὸ ἐν Σύρῳ τοῦτο ἵδρυμα δὲν ἐλάμβανε βοήθημα.

§55ΕΜ. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως ἐλάμβανε. Καὶ πέρυσιν ἔλαβε δισχιλίας δραχμάς· εἶναι δίκαιον, διότι θὰ κλείσῃ τὰς πύλας του.

§56ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κατὰ κανόνα ἐνταῦθα μετ’ ἐλαχίστων ἐξαιρέσεων τὰ φιλανθρωπικὰ ἱδρύματα ἀπεμακρύνθησαν, διότι τούτων ἡ ἵδρυσις καὶ συντήρησις εἶναι ἔργον τῶν κοινοτήτων, τῆς κοινωνίας, τῶν ἰδιωτῶν. Τὸ κράτος εἰς ἐξαιρετικὰς περιστάσεις ἔρχεται ἐπίκουρον. Θὰ παρατηρήσω τί συνέβαινε καὶ ἴσως δυνηθῶμεν νὰ προσθέσωμέν τι.

§57ΕΜ. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ ν’ ἀναγραφῇ.

§58Θ. ΛΕΚΑΣ. Ἀνεξαρτήτως τῶν ἀποφάσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ δύο σωματείων, τοῦ ἑνὸς ἑδρεύοντος ἐν Ἀθήναις καὶ τοῦ ἑτέρου ἐν Πειραιεῖ. Κατ’ ἔτος ἀνεγράφετο ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ βοήθημα ὑπὲρ τῶν νυκτερινῶν σχολῶν τοῦ συνδέσμου τῶν ἐμποροϋπαλλήλων καὶ ὑπὲρ τῶν νυκτερινῶν σχολῶν τοῦ Πειραϊκοῦ συνδέσμου.

§59ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι ἀναγεγραμμένον. Τῶν ἐνταῦθα ἐμποροϋπαλλήλων δὲν εἶναι ἀναγεγραμμένον, διότι παρελείφθη ἐκ τυπογραφικῆς παραδρομῆς, ἀλλὰ τῆς ἐν Πειραιεῖ εἶναι.

§60Θ. ΛΕΚΑΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ Πειραϊκοῦ συνδέσμου.

§61ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αὐτὸ εὑρῆκα ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμένον, ἀλλὰ θὰ ἐξετάσω.

§62Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Εἰς προγενεστέραν ἐποχήν, κύριε Πρόεδρε, ἐδίδετο ἐπιχορήγησις ἑνὸς ποσοῦ ἀπὸ 8–9,000 δρχ. διὰ τὸ Γυμνάσιον Ἀμφίσσης εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία διεχειρίζετο τὰ χρήματα ταῦτα. Ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους ἡ ἐπιχορήγησις αὕτη διεγράφη ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ ἀνέλαβε τὸ Δημόσιον τὴν πληρωμὴν τῶν ἀπαιτουμένων διὰ τὴν συντήρησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἄσχετον διὰ τὴν συντήρησιν τοῦ Γυμνασίου.

§63ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τότε θὰ διαγράψωμεν τὸ Ἑλληνικὸν σχολεῖον.

§64Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Τὸ Ἑλληνικὸν σχολεῖον εἶναι συστημένον ἀφ’ ἧς συνεστάθη τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον. Κατόπιν ἔγινε τὸ Γυμνάσιον ἰδιοσυντήρητον καὶ εἶχον ἑνωθῆ τὰ δύο κακῶς, διότι τὰ ἔξοδα τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου εἶχεν ἀναλάβει τὸ Δημόσιον. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ γραφῇ ἀντὶ τῶν 8.000 αἵτινες ἦσαν ἀναγεγραμμέναι ἄλλοτε διὰ τὴν συντήρησιν τοῦ Γυμνασίου ἓν ποσὸν μικρὸν διὰ τὴν συντήρησιν καθηγητοῦ τῆς γαλλικῆς, ἡ ὁποία δὲν διδάσκεται ἐν τῷ Γυμνασίῳ.

§65ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀφήσατέ το διὰ τὸ προσεχὲς ἔτος.

§66ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας κατὰ τὴν τελευταίαν Σύνοδον ἀπέδειξεν ἀρκετὰ πόσον ἐπιβλαβὴς εἶναι διὰ τὴν Ἑλλάδα ἡ ἄγνοια τῶν Ἑλληνικῶν πραγμάτων ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ. Αἱ Δημοκρατίαι τῆς Νοτίου Ἀμερικῆς δὲν ὤκνησαν ν’ ἀναγράψωσιν ἐν τοῖς Προϋπολογισμοῖς των ποσὸν 300.000 φράγκων διὰ τοὺς «Καιροὺς» τοῦ Λονδίνου πρὸς διαφήμισιν. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γραφῇ καὶ ἓν μικρὸν ποσὸν 2,000 δρχ. διὰ τὴν διαφήμισιν τῆς Ἑλλάδος.

§67ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἔχομεν χρήματα.

§68Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν Ἄργει λειτουργεῖ σύλλογος ὑπὸ τὸ ὄνομα «Δαναός».

§69ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα· θ’ ἀναγράψω 1.000 δραχμάς.

§70Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν τῇ πρωτευούσῃ τῆς ἐπαρχίας Σκοπέλου συνεστάθη ὑπὸ πάντων τῶν δήμων γεωργικὴ ἑταιρεία, ἡ ὁποία εἶναι ἐν γνώσει τοῦ Ὑπουργείου πόσας ἐργασίας ἐκτελεῖ. Ἔφερε μηχανήματα ἐξ Εὐρώπης καὶ ἀποξηραίνει τὰ δαμάσκηνα, διένειμε δὲ περὶ τὰς 50,000 μορέας εἰς πάσας τὰς ἐπαρχίας. Ἡ γεωργικὴ αὕτη ἑταιρεία ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς ἐπιδόματος τὸ ὁποῖον ἐλάμβανεν ἐκ τοῦ Ὑπουργείου ἐκ 500 δρ. ἀνέλαβεν ὑποχρεώσεις, ὑπάρχουσι δὲ ἔγγραφα τοῦ νομάρχου καὶ τοῦ μητροπολίτου ὑπὲρ τῆς δράσεως τῆς ἑταιρείας αὐτῆς καὶ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον ν’ ἀποκοπῇ σήμερον τὸ ἐπίδομα αὐτό.

§71ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἐτροποποιήθη).

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετρίδης ἔχει ν’ ἀνακοινώσῃ ἐπὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων ὡς εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς.

§73Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἡ ἐπιτροπή, εἰς τὴν ὁποίαν εἶχον ὑποβληθῆ τὰ νομοσχέδια τὰ σχετιζόμενα πρὸς τὴν διοργάνωσιν τῆς ἐκπαιδεύσεως ἐν γένει δὲν ἐπεράτωσε τὸ ἔργον αὐτῆς. Ἠσχολήθη μόνον μὲ τὰ τῆς ἐκκαθαρίσεως τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τὰ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, περὶ τῶν ὁποίων ἐπιφυλάσσεται ὁ εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ὑποβάλῃ τὰ πορίσματα αὐτῆς. Ἐπειδὴ ὅμως ἐθεωρήθη ἐπιβεβλημένον ν’ ἀσχοληθῇ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ἐπὶ ἄλλων τινῶν σχετιζομένων πρὸς τὴν Παιδείαν νομοθετημάτων καὶ ὁ ὑπόλοιπος χρόνος δὲν εἶναι ἐπαρκὴς πρὸς πλήρη μελέτην αὐτῶν, ἐθεωρήθη ἐπιβεβλημένον νὰ προτείνῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ψήφισιν νομοθετημάτων τινῶν, σχετιζομένων μετὰ τῆς διοργανώσεως τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Τὰ νομοσχέδια ταῦτα ἀφορῶσιν εἰς τὴν διοργάνωσιν τοῦ διδασκαλείου Ἀθηνῶν, τὴν σύστασιν κεντρικοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ ἐν γένει συμβουλίου τῆς ἐκπαιδεύσεως· ἐπίσης ἐνόμισεν ἐπιβεβλημένον ν’ ἀνακοινώσῃ τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, ἰδίᾳ δὲ τὰ σχετιζόμενα πρὸς τὴν ἀνάγκην τῆς διαβαθμίσεως τῶν δημοτικῶν σχολείων καὶ τῆς ἐπὶ τὰ βελτίω διαρρυθμίσεως τῶν μισθῶν τῶν δημοδιδασκάλων. Αἱ διατάξεις αὗται αἱ δύο εἰσὶ κατατεθειμέναι εἰς ὁλόκληρον νομοσχέδιον ἀφορῶν εἰς τὴν ἐν γένει διαρρύθμισιν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἢ μᾶλλον καταργήσεις τοῦ ἤδη ὑφισταμένου νόμου περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔκρινεν ἀναγκαῖον νὰ μὴ προβῇ εἰς τὴν τοιαύτην ῥιζικὴν μεταβολὴν νόμου ὁ ὁποῖος μέχρι τοῦδε δὲν ἔδειξεν ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ διαρρυθμισθῇ, οὐχ ἧττον ὅμως, ἐπειδὴ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐκείνῳ περιλαμβάνονται διατάξεις τινὲς σχετιζόμεναι πρὸς τὴν διαβάθμισιν τῶν σχολείων τοῦ Κράτους καὶ τὴν βελτίωσιν τοῦ μισθοῦ τῶν δημοδιδασκάλων, ζητήματα τὰ ὁποῖα ἦτο ἀνάγκη ἀπὸ καιροῦ ἡ Πολιτεία νὰ διαρρυθμίσῃ, διὰ τοῦτο τὰς διατάξεις ταύτας, τὰς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐκείνῳ κατατεθειμένας, νομίζει ἀναγκαῖον ἡ ἐπιτροπὴ ν’ ἀποσπάσῃ κατ’ ἰδίαν καὶ νὰ θεωρήσῃ κατεπειγούσας, νὰ παρακαλέσῃ δὲ τὴν Βουλὴν ὅπως τὰς κυρώσῃ διὰ νόμου.

§74Β. ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Πότε ἔγιναν αὐτά;

§75Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Θὰ τὸ εἴπω ἐγὼ τώρα.

§76Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐπίσης ἡ ἐπιτροπὴ κατὰ πλειονοψηφίαν νομίζει ἐπιβεβλημένον νὰ σπεύσῃ ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ πρόνοιαν καὶ περὶ τῆς διοργανώσεως τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, Ὑπουργείου τοῦ ὁποίου τὸν ὀργανισμὸν διέπει νόμος τοῦ 1836 ἀπηρχαιωμένος καὶ καθιστῶν τὴν ἐν γένει μηχανὴν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ σεσαθρωμένην καὶ μὴ δυναμένην νὰ δώσῃ τοὺς καρποὺς τοὺς ὁποίους πάντες προσδοκῶμεν ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας. Μολονότι κατ’ ἀρχὴν ἐδέχθη τὰ νομοσχέδια ταῦτα ἡ ἐπιτροπὴ κατὰ πλειονοψηφίαν, νομίζω ὅτι εἶναι ἠναγκασμένη νὰ φέρῃ εἰς τὰ καθ’ ἕκαστα τροποποιήσεις τοιαύτας, ὅπως καταστήσῃ ταῦτα καὶ ἐπωφελέστερα καὶ μᾶλλον πλήρη ἵνα ἀποβῶσιν ἐπωφελῆ διὰ τὴν ἐν γένει δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ μακρηγορῆτε ἐπὶ πλέον, τὰς δὲ λοιπὰς γνώμας τῆς ἐπιτροπείας διετύπωσεν ἐν τῇ ἐκθέσει, τὴν ὁποίαν καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον μὲ τὴν παράκλησιν ὅπως τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 354).

§77ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Δυστυχῶς ἀπὸ τῆς μεσημβρίας σήμερον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας κατελήφθη ὑπὸ πυρετοῦ ἀσθενῶν. Ἐλπίζω ὅτι θέλει δυνηθῆ νὰ προσέλθῃ αὔριον ἐνταῦθα καὶ τότε θέλομεν δυνηθῆ νὰ ἐκτιμήσωμεν τὰ ὑπὸ τοῦ ἐντίμου συναδέλφου ἐνταῦθα ἐκτεθέντα, καθόσον δὲν εἶμαι παρεσκευασμένος ἐγὼ νὰ σχηματίσω περὶ αὐτῶν γνώμην. Εἰς τοῦτο μόνον παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προσέξῃ, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον νὰ φθάσωμεν εἰς ποιάν τινα τῶν πραγμάτων τῆς ἐκπαιδεύσεως διαρρύθμισιν πρὸ τοῦ τέλους τῆς Συνόδου ταύτης, διότι φοβοῦμαι μήπως ἡ δυσκολία πρὸς ἀποδοχὴν τῶν γενομένων προτάσεων φέρῃ ἡμᾶς εἰς θέσιν ὥστε νὰ μὴ δυνηθῶμεν οὐδὲ κἂν τὸν Προϋπολογισμὸν νὰ ἐφαρμόσωμεν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Παιδείας.

§78Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Κύριοι, ἡ Βουλή, εἰς τὴν ὁποίαν εἰσήχθησαν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας τὰ διάφορα ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια, ἐξέδωκε δύο ἀποφάσεις, καὶ διὰ τῆς μιᾶς μὲν τούτων παρεπέμφθησαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὰ νομοσχέδια ταῦτα, διὰ τῆς ἑτέρας δὲ ἐτάχθη καὶ προθεσμία ἐντὸς τῆς ὁποίας ἐθεωρήθη σκόπιμον ὅπως τὸ πόρισμα τῆς ἐργασίας τῆς ἐπιτροπῆς ἐπανέλθῃ εἰς τὴν Βουλήν. Τὰ νομοσχέδια περὶ τῶν ὁποίων ἐτάχθη προθεσμία εἶναι τὸ περὶ ἐκκαθαρίσεως τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τὸ περὶ ἐποπτικοῦ συμβουλίου τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Ἡ ἐπιτροπὴ συνελθοῦσα εἰς ἐπανειλημμένας συνεδριάσεις ἐπεξειργάσθη καὶ τὸ μὲν καὶ τὸ δέ, καὶ καθόσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐκκαθαρίσεως τοῦ Πανεπιστημίου ἡ ἐπιτροπὴ εὑρέθη σύμφωνος ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου δίδεται ἀπόλυτος ἐξουσία εἰς αὐτὸν νὰ κάμῃ τὴν ἐκκαθάρισιν, φρονοῦσα ὅτι πρέπει νὰ τεθῶσι περιορισμοὶ καὶ νὰ διαγραφῇ ὁ τρόπος τῆς ἐκκαθαρίσεως, διεφώνησεν ὅμως ὡς πρὸς τὸν καθορισμὸν τοῦ τρόπου καὶ τὴν διαδικασίαν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ γίνῃ ἡ ἐκκαθάρισις καὶ διετυπώθησαν δύο γνῶμαι, ἡ γνώμη ἡ ὁποία ὑπεγράφη ὑπὸ τῆς μειονοψηφίας καὶ ἑτέρα γνώμη, τὴν ὁποίαν καταθέτω, ὑπογραφεῖσα ὑπὸ τῆς πλειονοψηφίας, δύο δὲ ἢ τρεῖς ἐκ τῶν συναδέλφων δὲν ὑπέγραψαν. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ὀφείλω νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλὴν εἶναι ὅτι καθόσον ἀφορᾷ εἰς τὰ λοιπὰ νομοσχέδια οὐδὲν ἐγένετο, πλὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐποπτικοῦ συμβουλίου τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, τὸ ὁποῖον ἐπεξειργάσθη καὶ θὰ διατυπωθῇ καὶ κατατεθῇ ἐντὸς τῆς αὔριον. Ὡς εἶπον, ὡς πρὸς τὰ λοιπὰ νομοσχέδια οὐδεμία ἐργασία ἐγένετο καὶ δὲν εἶναι ἀκριβὲς ὅτι ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς εἶπεν ὅτι δὲν εἶχε τὸν χρόνον νὰ ἐργασθῇ ἐπὶ τούτων, ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ ἦτο διατεθειμένη νὰ ἐπεξεργασθῇ καὶ ταῦτα, πλὴν ὑπῆρχον καί τινες ἐπιμένοντες ὅπως ἄνευ ἐπεξεργασίας τινὸς ἐπαναφέρωσι τὰ νομοσχέδια ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. (Ὅρα ἔκθεσιν ἐπιτροπῆς ἐν Παραρτήματι, ἀριθ. 355).

§79Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὄχι τινὲς Βουλευταί, ἀλλ’ ἡ πλειονοψηφία, ἡ ὁποία εἶχε σκοπὸν νὰ παρακωλύσῃ πᾶσαν ἐργασίαν. Ἂν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ τοιαύτη ἐργασία ὡς ὑμεῖς τὴν ἐνοεῖτε, δὲν θὰ ἐτελειώνομεν οὔτε μετὰ δέκα ἔτη.

§80Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπείας παρεπέμφθησαν τὰ δύο νομοσχέδια τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τὴν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ δεύτερον ἡ ἐπιτροπεία παμψηφεὶ ἀπέρριψε τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑπουργικόν, διὰ τοῦ ὁποίου ἀνεστέλλοντο οἱ νόμοι περὶ μονιμότητος ἐπὶ μίαν τριετίαν καὶ ἐχορηγεῖτο εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὸ δικαίωμα τὸ ἀπόλυτον νὰ παύῃ ὃν ἂν ἤθελε κρίνει. Τὸ τοιοῦτον ἐθεωρήθη πολὺ ἐπικίνδυνον, καὶ διὰ τοῦτο ἡ ἐπιτροπεία ἀπεφάνθη κατὰ τοῦ νομοσχεδίου παμψηφεί, διότι ἀληθῶς θὰ ἦτο παράδοξον, καθ’ ὃν χρόνον πάντες ἐκτὸς τῆς Βουλῆς καὶ ἀλλαχοῦ κατακρίνουσι τοὺς πολιτευομένους ὡς ῥέποντας εἰς τὴν συναλλαγήν, ὡς περιποιουμένους τὸ κακότροπον ἐκεῖνο θηρίον τὸ ὁποῖον, ὅμοιον μὲ τὴν λύκαιναν τοῦ Δάντε, ὅσον τρώγει, τόσον περισσότερον πεινᾷ, θὰ ἦτο ἀληθῶς περίεργον κατὰ τὴν αὐτὴν ἐποχὴν νὰ καταργῶμεν πάντα φραγμὸν καὶ χαλινὸν καὶ νὰ δώσωμεν ἀνεξέλεγκτον τὸ δικαίωμα εἰς οἱονδήποτε νὰ παύσῃ τοὺς λειτουργοὺς τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, νὰ κρίνῃ δηλαδὴ περὶ 3 χιλιάδων ὑπαλλήλων. Ἐθεωρήθη λοιπὸν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπείας ὅτι ἤθελεν εἶναι προτιμότερον νὰ τροποποιήσωμεν τὸν ὑπάρχοντα νόμον περὶ τοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου, ὅστις πράγματι παρέσχεν ἐκδουλεύσεις πολυτίμους εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν, καὶ οὑτωσὶ μεταβεβλημένον τὸν νόμον ἐκεῖνον νὰ παρακαλέσωμεν τὴν Βουλὴν νὰ τὸν ψηφίσῃ. Ἐπὶ τῶν τροποποιήσεων τὰς ὁποίας συνετάξαμεν συμφώνως πρὸς τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπείας ἐπῆλθε μία διαφωνία, ἡ ὁποία ἀφορᾷ εἰς τὸ ὑποχρεωτικὸν τῶν ἀποφάσεων τοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου. Κατὰ τὸν νόμον τὸν ὑπάρχοντα δὲν εἶναι ὑποχρεωτικαὶ αἱ ἀποφάσεις αὗται. Κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην πρέπει νὰ εἶναι αὗται ὑποχρεωτικαί, καὶ φρόνιμον θεωρῶ νὰ δέσωμεν τὰς χεῖρας τῶν Ὑπουργῶν, διότι πάντοτε αἱ χεῖρες αὗται καὶ αἱ σεμνότεραι ὑπὸ τὴν γνωστὴν πίεσιν τείνουσι πάντοτε εἰς ὑπερβάσεις καὶ αὐθαιρεσίας.

§81ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι πᾶσαι. Αἱ ἀφορῶσαι εἰς παῦσιν δι’ ἀνικανότητα ἢ ἀνεπάρκειαν νὰ εἶναι ὑποχρεωτικαί, αἱ δ’ ἄλλαι ὄχι.

§82Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ θὰ ἦτο ἀληθῶς καταπληκτικὸν ἀπόφασις ἐποπτικοῦ συμβουλίου τιμωροῦσα ἕνα λειτουργὸν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως μὲ πρόστιμον 15 δραχμῶν νὰ ἐφεσιβάλληται ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργοῦ, ὅστις νὰ δύναται νὰ ἀκυροῖ αὐτήν. Τοῦτο ἐθεωρήθη ὑπ’ ἐμοῦ ὡς πολὺ ἄτοπον καὶ καταρρῖπτον τὴν ὑπόστασιν τοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου καὶ διὰ τοῦτο ἐπιμένω εἰς τὴν λύσιν τοῦ παλαιοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλει τὴν ὑποχρέωσιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν ν’ ἀποδεχθῇ τὰς ἀποφάσεις τοῦ συμβουλίου. Ἐγένοντο καί τινες ἄλλαι μεταβολαὶ ἀποδεκταὶ ὑπὸ τῶν μελῶν, περὶ ὧν δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ὁμιλήσω, ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ δοθῶσι πρὸς τύπωσιν ἵνα μελετηθῶσιν ἐγκαίρως. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ Πανεπιστημίου, ἀληθῶς ἠγέρθησαν τοσαῦται γνῶμαι, ὅσα ἦσαν τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπείας. Ἐγεννήθη δὲ κυκεὼν καὶ χάος τοιοῦτον ὥστε οὐδεὶς ἠδυνήθη νὰ ἐννοήσῃ ποῖον ἦτο τὸ γενικώτερον πνεῦμα. Ὅσον εἰς ἐμὲ ἀφορᾷ, συνέταξα ἓν σχέδιον ἐκκαθαρίσεως τοῦ Πανεπιστημίου, τὸ ὁποῖον ἀναγνωρίζει εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας τὸ δικαίωμα μετ’ ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ παύῃ ἐκεῖνον τὸν καθηγητὴν ὁ ὁποῖος δὲν συνεπλήρωσε δεκαπενταετῆ ὑπηρεσίαν, ἀλλ’ ὁ ὁποῖος συγχρόνως δὲν συνεπλήρωσε καὶ δωδεκαετῆ διδασκαλίαν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, διότι θὰ ἦτο παράλογον πρᾶγμα ν’ ἀναγνωρίσω εἰς τὸν Ὑπουργὸν καὶ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τὸ δικαίωμα νὰ παύῃ καθηγητὴν ὅστις διδάσκει συνεχῶς 14 ἔτη, νὰ μὴ δύναται δὲ νὰ παύσῃ καθηγητὴν ὁ ὁποῖος ἔχει δύο ἐτῶν διδασκαλίαν ἀλλὰ ἄλλα 12 ἔτη ὡς εἰρηνοδίκης ἢ ὡς ὑγειονόμος. Καὶ τὸ δικαίωμα τοῦτο ἔδωκα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ἐπὶ ἕνα μῆνα ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου. Ἕτερον μέσον ἐκκαθαρίσεως ἐθεώρησα τὸ μέσον εἰς τὸ ὁποῖον καταφεύγουσι πάντα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη, δηλαδὴ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας, τὸ ὁποῖον ἐγένετο δεκτὸν εἰς πάντα τὰ Πανεπιστήμια τῆς Εὐρώπης πλὴν ἑνὸς καὶ παρεδέχθην τὸ 65 ἔτος. Ἐθεωρήθη ὅμως καλὸν νὰ τεθῇ καὶ ἐξαιρετικὴ διάταξις καθ’ ἣν νὰ δύναται τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ παρατείνῃ τὸ ὅριον τοῦτο ἐπὶ πέντε ἔτη, ἂν ἤθελεν εὕρει καθηγητὴν ὅστις λόγῳ πνευματικῆς ἢ σωματικῆς εὐρωστίας ἤθελε κριθῆ ἱκανὸς νὰ ἐξακολουθήσῃ τὰς παραδόσεις αὐτοῦ ἐπωφελῶς καὶ καρποφόρως. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τοὺς συμπληρώσαντας τριακονταετῆ ὑπηρεσίαν, οὗτοι δικαιοῦνται ν’ ἀποχωρήσωσι τῆς ὑπηρεσίας διὰ δηλώσεώς των εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ νὰ λαμβάνωσι τὸν ἐπίτιμον βαθμὸν τοῦ καθηγητοῦ καὶ τὴν μισθοδοσίαν τὴν ὁποίαν ἐλάμβανον κατὰ τὸν χρόνον τῆς παραιτήσεως. Τὸ αὐτὸ δικαίωμα παρέχεται καὶ εἰς τοὺς καθηγητὰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου ἔχοντες συμπεπληρωμένην εἰκοσαετῆ διδασκαλίαν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ἤθελον νὰ παραιτηθῶσιν ἀπομακρυνόμενοι. Τοιαύτη εἶναι ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον καταθέτω. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 356).

§83Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Νὰ τυπωθῶσιν αἱ ἐκθέσεις, κ. Πρόεδρε.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ μισθοδοσίας τοῦ προσωπικοῦ τῶν γραφείων, Κλινικῶν, ἐργαστηρίων καὶ Μουσείων τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου».

§85ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦ Βουλευτοῦ Πάλης υἱοθέτησεν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως, διότι ἡ πρότασις αὕτη νόμου ἀποτελεῖ ἀντίγραφον παλαιοτέρου νόμου παραπέμποντος εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τὸν ὁρίσαντα τὰ γραφεῖα, τοὺς μισθοὺς τῶν ἐν τοῖς γραφείοις καὶ λοιποῖς ἐργαστηρίοις τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου ὑπαλλήλων καὶ ὑπηρετῶν οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐγγεγραμμένοι ἐν Κεφ. 3, ἄρθροις 2, 3, 4 τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως τοῦ 1909 κατὰ παραπομπὴν εἰς παλαιότερον Προϋπολογισμόν. Διότι νόμος ὀργανικὸς δὲν ὑπάρχει, καὶ οὕτω διὰ τῆς τοιαύτης παραπομπῆς ἔλαβε χαρακτῆρα ὀργανικὸν ἡ διάταξις ὅπως καὶ κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη 1899 καὶ 1900. Ὑπάρχει καὶ τροπολογία τῶν Βουλευτῶν Κεφαλληνίας, Κερκύρας καὶ Ζακύνθου, ἣν ἀπεδέχθη ὁ Ὑπουργός, καθ’ ἣν ἐπίσης ἐπιτρέπεται ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς ὅροις ἡ πληρωμὴ τοῦ προσωπικοῦ τῶν ἐν τῷ Κράτει Βιβλιοθηκῶν ὡς ἐν Κεφαλ. 5, ἄρθρ. 2 τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1909 ἀναγράφεται. Ὁ Ὑπουργὸς εἶχε νομοσχέδιον νὰ ὑποβάλῃ, ὅπερ θὰ ἔλθῃ ἐνταῦθα ὡς τροπολογία, περὶ τοῦ ἐπιμισθίου τῶν καθηγητῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου τὸ ἀκόλουθον (ἀναγινώσκει)· «Ἀπὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου 1910 χορηγεῖται εἰς τοὺς καθηγητὰς τῆς Θεολογικῆς, τῆς Φιλοσοφικῆς καὶ τῆς τῶν Φυσικῶν καὶ Μαθηματικῶν ἐπιστημῶν Σχολῆς τοὺς διδάσκοντας ἐν τοῖς φροντιστηρίοις ἢ ἐργαστηρίοις ἐπιμίσθιον δραχμῶν ἑκατὸν μηνιαίως. Τὸ αὐτὸ ἐπιμίσθιον χορηγεῖται καὶ εἰς τοὺς διδάσκοντας τὴν ἀνατομικὴν καὶ τὴν φυσιολογίαν καθηγητὰς τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς. Εἰς τοὺς τακτικοὺς καθηγητὰς τοὺς διωρισμένους εἰς ἄλλας δημοσίας θέσεις καὶ ἐξ αὐτῶν μισθοδοτουμένους καὶ εἰς τοὺς ἐπιτίμους τοὺς διδάσκοντας ἐν ταῖς οἰκείαις Σχολαῖς παρέχεται ἑκατοντάδραχμον μηνιαῖον ἐπιμίσθιον διὰ τὴν διδασκαλίαν ταύτην». Τοῦτο ὡς συναφὲς ἀντὶ νομοσχεδίου προτείνεται ὡς τροπολογία καὶ κατὰ τὴν ἑπομένην ἀνάγνωσιν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξετασθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι τροπολογίαι αἱ ὁποῖαι θὰ τυπωθῶσι καὶ αὐταί. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 357). Τώρα θ’ ἀναγνώσωμεν τὰ Πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως, διὰ νὰ εἴμεθα ἐν τάξει. (Ἀναγινώσκονται ταῦτα). Ὑπάρχει ἀντίρρησις κατὰ τῶν Πρακτικῶν;

§87Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐν σελίδι 28 τῶν Πρακτικῶν εὑρίσκω ὅτι «κατόπιν ψηφίζεται ἡ πρότασις περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς», αὐτὴ δὲ ἡ πρότασις εὑρίσκετο ἐγγεγραμμένη ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ὑπ’ ἀριθ. 140. Τυχαίως ἀντιληφθεὶς τί συνέβαινε περὶ αὐτῆς τῆς προτάσεως διεμαρτυρήθην πρὸς τὸν Πρόεδρον τὸν προεδρεύοντα καὶ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι πρόκειται περὶ μιᾶς λαθροχειρίας ἡ ὁποία ἔχει ὡς σκοπὸν μόνον θεραπείαν προσωπικῶν ἀξιώσεων, ἡ ὁποία θεραπεία θὰ στοιχίσῃ εἰς τὸ Δημόσιον ἄνευ οὐδενὸς λόγου 5,000 ὁλοκλήρους. Καὶ περὶ τίνος πρόκειται; Πρόκειται περὶ ἑνὸς ταξινόμου τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, περὶ δύο γραφέων, τριῶν κλητήρων καὶ περὶ αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας ἑνὸς ἄλλου. Κατὰ ποίαν ἐποχήν; Καθ’ ἣν ἐποχὴν πρόκειται ἐνταῦθα αὔριον νὰ λήξωσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, νὰ μὴ συνέλθῃ δ’ αὕτη μέχρι τοῦ Σεπτεμβρίου! Νομίζω ὅτι πρέπει τέλος πάντων νὰ ἐντρεπώμεθα ἡμᾶς αὐτούς, ἐὰν πρόκειται νὰ μένωμεν ἐνταῦθα! Παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ τὸ σχετικὸν μέρος. Διεμαρτυρήθην, ἐφώναξα, ἦσαν πέντε Βουλευταί, ἡ Βουλὴ ἦτο ἄνω κάτω, καὶ ἐνόμισαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται δι’ ἐκείνους τοὺς ἀργομίσθους, τοὺς ὁποίους πρόκειται νὰ καθιερώσωμεν δι’ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, ὅτι ἠδύναντο νὰ πλαστογραφήσωσι τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς. Θὰ προκαλέσω ὀνομαστικὴν κλῆσιν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψωμεν τοιαῦτα πράγματα ἐνταῦθα. Ἐγὼ ἠξεύρω τί συμβαίνει, διότι ἤμην ἐνταῦθα.

§88Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τίνος πρόκειται δὲν γνωρίζω. Ἐὰν πρόκειται περὶ ἀργομίσθων ἢ περὶ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι εἶναι προωρισμένοι νὰ παρέχωσιν ὑπηρεσίας, αὐτὸ τὸ γνωρίζουσιν οἱ ὑποβαλόντες τὴν πρότασιν νόμου. Ἕν μόνον γνωρίζω, ὅτι εἰμὶ ἀνίκανος νὰ πράξω λαθροχειρίαν, ὅπως εἰμὶ καὶ ἀνίκανος νὰ δεχθῶ τὴν μομφὴν αὐτήν. Δὲν νομίζω δ’ ὅτι μετὰ τοσαύτης εὐχερείας εἶναι προσῆκον οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες, καὶ μάλιστα οἱ ἐκεῖνοι ὁποῖοι ἔχουσιν ὡς ἀφορμὴν καὶ ὡς δεδομένον ὅτι οἱ νεώτεροι περὶ πολλοῦ ποιοῦνται αὐτοὺς καὶ μετὰ μεγάλου σεβασμοῦ ἀποβλέπουσι πρὸς αὐτούς, νὰ ἐκτοξεύωσι βαρυτάτας, ἵνα μὴ εἴπω ἄλλο τι, φράσεις ἐναντίον συναδέλφων ἐπιτελούντων καθῆκον μὲ τὸν ἁρμόζοντα εὐσυνείδητον τρόπον. Ἡ πρόταξις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ δὲν ἐνθυμοῦμαι ὑπὸ τίνος συναδέλφου ἐζητήθη· ἐγὼ εὐθὺς ἀμέσως ἀπετάθην πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸν ὁποῖον ἠρώτησα, καὶ μόνον τῇ συγκαταθέσει τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως διέταξα τὸν γραμματέα, τοῦ ὁποίου ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν, ν’ ἀναγνώσῃ τὸ νομοσχέδιον. Ποῦ διαβλέπετε τὴν λαθροχειρίαν, διὰ τὴν ὁποίαν κατηγορήθην τόσον εὐκόλως ἐγώ; Τί ἠθέλετε νὰ πράξω; Ἐζητήθη ἡ πρόταξις τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω ὅτι ὁ ζητήσας τὴν πρόταξιν δὲν θὰ ἔχῃ καμμίαν δυσχέρειαν νὰ βεβαιώσῃ τὸ τοιοῦτον. Ἐγὼ ἀποταθείς, ὅπως τὸ ἔπραξα διὰ πάντα τὰ νομοσχέδια, πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἠρώτησα· «κύριε Πρόεδρε, προτείνεται ἡ πρόταξις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ»· καὶ μόνον, ἐπαναλαμβάνω, τῇ συγκαταθέσει τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τῆς συγκατανεύσεως αὐτοῦ πάντοτε ἀναγινώσκονται τὰ νομοσχέδια, ὑπέδειξα εἰς τὸν γραμματέα ν’ ἀναγνώσῃ τὴν πρότασιν τοῦ νόμου. Τὴν ἀνέγνωσε καὶ ἐπεκυρώθη. Νομίζει ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς ὅτι εἶμαι ἄξιος τῆς μομφῆς τὴν ὁποίαν μοὶ ἀπέδωκεν;

§89Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀνέρχονται ἐκεῖ διὰ νὰ προεδρεύσωσιν εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς πρέπει πρὸ παντὸς νὰ σέβωνται ἑαυτοὺς καὶ νὰ σέβωνται τὸν Κανονισμόν. Παρεκάλεσε, λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, καὶ ἠρώτησε τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἂν δέχεται τὴν πρόταξιν, ἀλλὰ καὶ ἐγὼ διεμαρτυρήθην καὶ ἐζήτησα τὸν λόγον καὶ ἐφώναξα καὶ διέρρηξα τὰ ἱμάτιά μου διὰ νὰ μοὶ δοθῇ ὁ λόγος κατὰ τῆς σπατάλης αὐτῆς, ἥτις γίνεται ἐν τῷ μέσῳ πασῶν ἐκείνων τῶν περιπετειῶν, ἐν τῷ μέσῳ πασῶν τῶν οἰκονομικῶν δυσχερειῶν εἰς τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα. Καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς λέγει ὅτι εἶναι ἐντελῶς δεδικαιολογημένος! Πρόκειται περὶ μιᾶς πράξεως ἡ ὁποία δὲν ἠδύνατο νὰ περιληφθῇ ἐν τοῖς Πρακτικοῖς, διότι οὐδέποτε ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐψηφίσθη. Ζητῶ τὴν διαγραφήν, εἰδεμὴ θὰ προκαλέσω ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Ἔπρεπε νὰ μοὶ δοθῇ ὁ λόγος.

§90ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Καθ’ ἣν ὥραν δυστυχῶς ἐνταῦθα ἐπεκράτει μέγας θόρυβος, διότι πέντε ἢ ἓξ ἢ καὶ πλείονες Βουλευταὶ ἐζήτουν πρόταξιν προτάσεων νόμου ἐνδιαφερουσῶν τὰς ἐπαρχίας αὐτῶν, μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς τοῦ λογιστικοῦ καὶ ἕτερός τις Βουλευτής, δὲν ἐνθυμοῦμαι τίς κατὰ ταύτην τὴν ὥραν, ἦλθον καὶ ἐζήτησαν νὰ συναινέσω ὅπως προταχθῇ πρότασις ἔχουσα σχέσιν μετὰ τοῦ Κανονισμοῦ, ἡ πρότασις αὕτη περὶ ἧς ὡμίλησεν ὁ κ. συνάδελφος καὶ πρὸς ἣν ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἔτρεφον μεγάλην στοργήν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ λογιστικοῦ ἐζήτει τοῦτο λέγουσα ὅτι εἶναι ἀναγκαία διὰ τὰ τῆς Βιβλιοθήκης καὶ λοιπὰ ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ ἐπειδὴ εἶχον δεδηλωμένον ἀπ’ ἀρχῆς ὅτι παντελῶς δὲν θέλω ἀναμιχθῆ εἰς πᾶν ζήτημα ὅπερ ἤθελεν ἀνάγεσθαι εἰς τὰ τῆς ὀργανώσεως τῆς ὑπηρεσίας ἐν τῇ Βουλῇ, εἶπον ὅτι, ἀφοῦ ἐπιμένουσιν — εἶχον δὲ ζητήσει καὶ τὴν προτεραίαν καὶ παρεκάλουν — ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀπαραίτητον καὶ ὅτι εἶναι ἐν γνώσει καὶ τῶν ἄλλων, ἂν θέλωσιν, ἂς ζητήσωσι τὴν πρόταξιν· ὅτε δὲ πραγματικῶς ἐζητήθη ἡ πρόταξις αὕτη ἠρώτησεν ὁ κ. Πρόεδρος ἂν συναινῶ, ἐν τῷ θορύβῳ ἐκείνῳ, καὶ ἀπήντησα ὅτι δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Ἐνῷ δὲ τούτου λεχθέντος ἀνεγινώσκετο ἐπιτροχάδην ὅπως καὶ τὰ ἄλλα νομοσχέδια καὶ ἡ πρότασις αὕτη ἀντελήφθη τοῦ πράγματος ὁ ἔντιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς καὶ ἠγέρθη διαμαρτυρόμενος. Συνέπιπτεν ἡ διαμαρτύρησις ἐκείνη μετὰ τῆς στιγμῆς καθ’ ἣν ἠγείρετο καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς καὶ διέλυε τὴν συνεδρίασιν. Ἂν κατωρθώθη ἢ δὲν κατωρθώθη ἡ ψήφισις δὲν δύναμαι νὰ μαρτυρήσω. Τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι πάντα ταῦτα ἐγένοντο ἀστραπιαίως κατὰ τρόπον ὥστε εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπῃ τις ὅτι συνεκρούσθησαν αἱ γνῶμαι, τὰ δὲ ἀποτελέσματα δὲν δύναταί τις νὰ γνωρίζῃ ὁποῖα εἶναι.

§91Ι. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Συνεπῶς πρέπει νὰ διαγραφῇ ἀπόψε.

§92Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ διαγραφῇ, παρακαλῶ.

§93ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ Πρόεδρος εἶναι ἐν πλήρει τάξει ἀπέναντί μου.

§94Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλ’ ὄχι καὶ ἀπέναντί μου.

§95Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ οὐσία τοῦ θέματος δὲν μὲ ἐνδιαφέρει, διότι οὐδόλως μὲ ἐνδιαφέρουσι τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἀπησχόλησαν τὴν σκέψιν τοῦ ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, οὔτε εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ διακηρύξω ἐγὼ ὁπόσην καὶ ὁποίαν ἔχω συναίσθησιν περὶ τῶν ὑποχρεώσεών μου, ἀλλ’ ἐνταυτῷ καὶ τῶν δικαιωμάτων μου, ὅταν κάθημαι ἐκεῖ ὅπου ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς μὲ ἀνεβίβασεν. Ἐπιμαρτύρομαι τοὺς συναδέλφους μου. Κατὰ συνέπειαν ἄδικον ἐπίσης εὑρίσκω καὶ τὴν δευτέραν μομφήν, τῆς ὁποίας μὲ ἠξίωσεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος, νὰ μὴ γίνωμαι ἐπιλήσμων τῶν ὑποχρεώσεων, ὅταν ἐκεῖ κάθημαι· οὔτε ἔδωκα ἀφορμὴν εἴτε ἐνταῦθα καθήμενος εἴτε ἐκεῖ, ὥστε νὰ ὑπονοηθῇ ὑπό τινος ὅτι δὲν ἔχομαι καλῶς τῶν ὑποχρεώσεων ἀλλ’ ἐνταυτῷ καὶ τῶν καθηκόντων μου. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς μὲ ἐμέμφθη ὅτι δὲν ἠρώτησα τὴν Βουλὴν καὶ ὅτι παρεῖδον τὴν διαμαρτυρίαν αὐτοῦ τοῦ ἰδίου. Ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτὸς θὰ ἦτο δεδικαιολογημένος δι’ ἐκεῖνον ὅστις δὲν παρακολουθεῖ τὰς συνεδριάσεις ἢ δὲν γινώσκει καλῶς τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἐπιψηφίζονται αἱ διάφοροι προτάσεις· μὲ ἀδικεῖ δὲ ἂν νομίζῃ ὅτι ἦτο δυνατὸν παρὰ τὰς διαμαρτυρίας ὄχι τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, ἀλλ’ οἱουδήποτε, νὰ ἐπιζητήσω τὴν ἐπιψήφισιν νομοσχεδίου διὰ τὸ ὁποῖον ἐγὼ οὐδὲν ἔχω ἐνδιαφέρον, ὅπως, ὑποθέτω, καὶ οὐδεὶς ἄλλος. Ὁ ἀξιότιμος καὶ σεβαστὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπεβεβαίωσε τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἐπετελέσθη, οὕτως εἰπεῖν, ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου, θὰ τὸν παρακαλέσω ὅμως νὰ δεχθῇ ὅτι ὁπωσδήποτε μὲ ἠδίκησεν εἰπὼν ὅτι δὲν τὸν ἠρώτησα.

§96ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι, κύριε συνάδελφε. Εἶπον ὅτι μὲ ἠρωτήσατε, ὅτι συνῄνεσα, καὶ δύναμαι σαφέστερον νὰ προσθέσω ὅτι σᾶς ἤκουσα ἐρωτήσαντα τὴν Βουλήν, ἀλλ’ ὁ θόρυβος ἦτο τοιοῦτος, ὥστε βεβαίως ἐπετρέπετο εἰς ἄλλους νὰ εἴπωσιν ὅτι οὐδὲν ἐψηφίσθη. Ἐγὼ ἤμην ἀπέναντι ὑμῶν καὶ ἤκουσα πάντα ταῦτα, καὶ ἠρωτήσατε ἐμὲ ἂν συναινῶ καὶ ἀπήντησα ὅτι δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, καὶ ἠρωτήσατε τὴν Βουλὴν ἐν τῷ θορύβῳ ἂν δέχεται τὴν πρότασιν καὶ ἐγένετο ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγένετο. Πολλοὶ ἀπήντησαν «μάλιστα», ἄλλοι ὅμως δὲν ἀντελήφθησαν τίποτε.

§97Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ θόρυβος ἐπακολουθεῖ τὴν ἐπιψήφισιν πάντοτε...

§98ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἰδίως κατ’ ἐκείνην τὴν ὥραν.

§99Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. .. καὶ μὴ ζητήσωμεν τώρα προκειμένου περὶ αὐτοῦ καὶ μόνου τοῦ νομοσχεδίου νὰ πιστεύσωμεν ὅτι ὁ θόρυβος ἐπέτρεψε νὰ γίνῃ ὑφαρπαγὴ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Ἐγὼ ἐπιμένω ὅτι ἐπετέλεσα ὅ,τι εἶχον ὑποχρέωσιν καὶ καθῆκον νὰ ἐπιτελέσω. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι εἰμὶ ἀνίκανος νὰ διαπράξω λαθροχειρίαν καὶ ἐπίσης ἀνίκανος νὰ δεχθῶ τὴν ὕβριν αὐτήν, καὶ πρὸς ἀπόδειξιν τῶν λεγομένων μου ἐπικαλοῦμαι αὐτὰ τὰ Ἐστενογραφημένα Πρακτικά, τὰ ὁποῖα θὰ μᾶς διαφωτίσωσι τί ἀκριβῶς συνέβη, καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῶν Ἐστενογραφημένων Πρακτικῶν.

§100Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ ἔχω εἰς χεῖράς μου τὸ σχέδιον τῶν Ἐπισήμων Πρακτικῶν, ἀλλ’ ἔχω καὶ εἰς χεῖράς μου τὰ Πρακτικὰ τὰ Ἐστενογραφημένα. Τὰ Ἐπίσημα Πρακτικὰ λέγουσι τὰ ἑξῆς: «Ἀκολούθως προτάσσεται καὶ ψηφίζεται ἡ πρότασις περὶ τροποποιήσεως ἐδαφίων τινῶν τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς». Καὶ ἐννοεῖται ὅτι πρόκειται περὶ προτάσεως ἡ ὁποία γίνεται δεκτὴ εἰς μίαν καὶ μόνην ἀνάγνωσιν καὶ διὰ τῆς ὁποίας προστίθενται νέαι θέσεις κατὰ τὴν παραμονὴν τῆς λήξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ δὴ θέσεις ἀργομίσθων, οἱ ὁποῖοι θὰ μισθοδοτηθῶσι μέχρι τῆς ἐποχῆς καθ’ ἣν θὰ ἔλθῃ ἡ Ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ δωρεάν, θὰ πληρωθῶσι δ’ ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου 5,000 ὁλόκληροι δραχμῶν. Τοῦ πρώτου μέρους ἀντελήφθην καὶ ἐγώ, ἐζητήθη δηλαδὴ ἡ πρόταξις τῆς προτάσεως, καὶ εἰς αὐτὸ συνῄνεσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως· ἀλλ’ ὅτε ἐπρόκειτο περὶ τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς προτάσεως ἐξηγέρθην καὶ ἐκραύγασα ἐν τῷ μέσῳ ὁλοκλήρου τοῦ θορύβου.

§101ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§102Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Δυστυχῶς ἡ φωνή μου, φαίνεται, ἦτο παρὰ πολὺ ἀσθενὴς διὰ τὸν προεδρεύοντα, διότι εἰσηκούοντο τὰ νεύματα τῶν ἀντιθέτων τῶν ἐνδιαφερομένων ὑπὲρ τῆς προτάσεως. Ἐνόσῳ δὲ δὲν ἐξετελέσθη ἡ ὑποχρέωσις τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, νὰ εἰσακούσῃ τὴν παράκλησίν μου καὶ μοὶ δώσῃ τὸν λόγον, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ θεωρῶ ὡς ἄκυρον τὴν πρᾶξιν αὐτήν, διότι ὑπὸ τοιούτους ὄρους οὐδεμία ἐγγύησις ὑπάρχει ἐνταῦθα. Ἀρκεῖ ἓν νεῦμα δύο ἢ τριῶν Βουλευτῶν καὶ μία παραχώρησις ἐκ μέρους τοῦ προεδρεύοντος διὰ νὰ ψηφίζωνται τὰ πάντα, νὰ διαρπάζηται τὸ δημόσιον ταμεῖον· διότι πρόκειται, Κύριοι, περὶ διαρπαγῆς! Παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ τὸ σχετικὸν μέρος, ἐκεῖνοι δὲ οἱ ὁποῖοι ἐννοοῦσι νὰ φέρωσι τὴν πρότασιν νὰ τὴν φέρωσιν ἐν πληθούσῃ συνεδριάσει, διὰ νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ περὶ τίνος πρόκειται.

§103Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἂς ἀναγραφῇ αὔριον, ἵνα ψηφισθῇ.

§104Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ζητήματα προσωπικά. Ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ὑπεραμυνθῶ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ἡ οὐσία τοῦ θέματος. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει περὶ τίνος πρόκειται. Αὐτὸ ἐνδιαφέρει ἐκείνους οἵτινες ὑπέγραψαν τὴν πρότασιν. Ἓν καὶ μόνον μὲ ἐνδιαφέρει, νὰ διαπιστωθῇ ἂν διεπράχθη λαθροχειρία ἢ ὄχι ἢ ἂν τὸ Προεδρεῖον, ὡς εἶχε καθῆκον, ἐπετέλεσε τὸ καθῆκόν του.

§105Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ καθῆκον δὲ τὸ ἐπετελέσατε καθ’ ἣν στιγμὴν δὲν μοὶ ἐδώσατε τὸν λόγον ὅτε τὸν ἐζήτησα κραυγάζων ἐντεῦθεν, καθήμενος καὶ ἱστάμενος παραπλεύρως τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§106Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Φαντάζεσθε ὅτι εἶναι δυνατόν ποτε τοῦτο;

§107Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν τὸ φαντάζομαι, ἀλλὰ τὸ βλέπω.

§108Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε ἐπιμένετε ὅτι εἶναι δυνατὸν ὑμεῖς νὰ ζητήσητε τὸν λόγον καὶ νὰ σᾶς τὸν ἀρνηθῶ; Πρῶτον δὲν ἔχω δικαίωμα ν’ ἀρνηθῶ τὸν λόγον εἰς οἱονδήποτε ἐκ τῶν ἐνταῦθα παρακαθημένων. Πῶς ἠδυνάμην ν’ ἀρνηθῶ εἰς ὑμᾶς; Ἐὰν θέλητε ἐπιμένοντες νὰ δείξητε καὶ νὰ φανῇ ὅτι ὄντως διεπράχθη λαθροχειρία, δύνασθε νὰ λέγητε ὅ,τι θέλετε, δὲν δύναται ὅμως νὰ πιστωθῇ ἐνταῦθα οὐδὲν ἄλλο παρὰ ὅτι ἐπετέλεσα τὸ καθῆκόν μου καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον νὰ ἐρωτήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν ὁ χθὲς προεδρεύσας ἐπετέλεσε τὸ καθῆκόν του.

§109Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Πρόκειται περὶ μιᾶς προτάσεως ἡ ὁποία δὲν ἐγένετο κατ’ ἐμὲ δεκτὴ ὑπὸ τῆς Βουλῆς· δὲν ἦτο δὲ δυνατὸν νὰ γένηται δεκτὴ ἐνόσῳ δὲν ἐξεπληρώθη ἡ ὑποχρέωσις τὴν ὁποίαν εἶχε τὸ Προεδρεῖον νὰ δώσῃ τὸν λόγον εἰς ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος τὸν ἐζήτησεν. Ἐγὼ ἐκραύγασα, ἐζήτησα τὸν λόγον, ἔφυγον δὲ μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι οὐδέποτε ἐψηφίσθη ἡ πρότασις. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, παρὰ τῷ ὁποίῳ εὑρισκόμην κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, δύναται νὰ βεβαιώσῃ ἂν πράγματι ἐκραύγαζον.

§110ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ. Νομίζω ὅτι ὀλίγη προσοχὴ εἰς τὰ πράγματα θέλει πείσει ὅτι ταῦτα μὲν ἀπαραλλάκτως συνέβησαν ὅπως ἀφηγήθη ἀφ’ ἑνὸς ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄργους καὶ ὅπως ἀφ’ ἑτέρου εἶπεν ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς. Ἕκαστος τὸ καθ’ ἑαυτὸν ἀκριβέστατα εἶπον ὅ,τι ἀντελήφθησαν· διότι ὅσα ὁ κ. Βουλευτὴς Ἄργους εἶπεν ὅτι συνέβησαν μεταξὺ αὐτοῦ καὶ ἐμοῦ καὶ ὅσα ὁ ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς εἶπεν ὅτι συνέβησαν ἐμοῦ ἀκούοντος καὶ βλέποντος εἶναι ἀκριβέστατα. Ταῦτα συνέβησαν εἰς ὥραν καθ’ ἣν ἐπιτρέπεται τὸ μέγα μέρος τῆς Βουλῆς νὰ μὴ ἀντιλαμβάνηται τί γίνεται ἐνταῦθα εἰς ὥραν θορύβου γενομένου περὶ τὴν προτίμησιν τῶν προτάσεων αἵτινες ἔπρεπε νὰ συζητηθῶσι, θορύβου ὅστις δίδει εἰς τὴν Βουλὴν ὄψιν ὄχι ἀξιοπρεπῆ. Ἐζητήθη ὑπὸ μέλους τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ λογιστικοῦ νὰ ψηφισθῇ κατὰ προτίμησιν ὁ Κανονισμός, περὶ οὗ καὶ τὴν προτεραίαν εἶχε ζητηθῆ παρ’ ἐμοῦ νὰ συναινέσω, εἶχον δ’ εὐτυχῶς εἴπει ν’ ἀναβληθῇ εἰς τὴν ἐπιοῦσαν, ὅτε πάλιν τοῦτο ἐλέχθη ὡς αἴτησις τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§111Α. ΚΑΝΑΡΗΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει ἐγγράφου ἐζήτησα τὴν συναίνεσιν, διότι ἦτο ἀπόλυτος ἀνάγκη.

§112ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Συνήνεσα εὐκολώτερον διὰ λόγον ὅστις ἴσως δὲν ἔπρεπε νὰ μὲ ὠθήσῃ εἰς τοῦτο, διὰ τὸν λόγον ὅτι, ἐπειδὴ ἐνόμισα ἐξ ἀρχῆς ὅτι κατ’ οὐδὲν ὤφειλον ν’ ἀναμιχθῶ εἰς τὰ τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς Βουλῆς καὶ τῶν Γραφείων αὐτῆς, ὤφειλον καὶ ἐνταῦθα ν’ ἀπέχω. Ἠρωτήθην ὑπὸ τοῦ Βουλευτοῦ ἐξ Ἄργους προεδρεύοντος τότε καὶ εἶπον ὅτι δὲν ἔχω διὰ τοῦτο ἀντίρρησιν. Ὁ κ. προεδρεύων τότε ἔδωκε πρὸς ἀνάγνωσιν τὴν πρότασιν, ἥτις ἀνεγνώσθη καθ’ ὃν τρόπον ἀναγινώσκονται αἱ τοιαῦται προτάσεις καὶ τὰ τοιαῦτα ἔγγραφα, ἐπιτροχάδην, καθ’ ἣν ὥραν εἶναι πάντες ἐπὶ ποδός, ὁ δὲ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς ἠγέρθη καὶ διεμαρτύρετο διὰ τοῦτο. Φαίνεται ὅτι ὁ ἐπὶ τῆς ἕδρας προεδρεύων δὲν ἀντελήφθη τούτου.

§113Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην ὁ ἐνδιαφερόμενος Βουλευτὴς ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ λογιστικοῦ παραπλεύρως ἐμοῦ ἱστάμενος μὲ παρεκάλεσε νὰ μὴ ἐπιμείνω.

§114Α. ΚΑΝΑΡΗΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι δὲν πρέπει νὰ διαμαρτύρησθε, διότι πρόκειται περὶ ἐγγράφου συναινέσεως.

§115ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πάντα ταῦτα συνέβησαν καὶ ἀντελήφθην ἐγὼ αὐτός. Εἰς τὴν θέσιν ταύτην μεταξὺ τῶν δύο πυρῶν εὑρισκόμενος εὐνόητον εἶναι ὅτι τῶν πάντων ἀντελαμβανόμην. Ἔχω πεποίθησιν ὅτι τὰ τρία τέταρτα τῶν Βουλευτῶν δὲν ἠδύναντο ν’ ἀντιληφθῶσιν. Ἐξ ὅσων ἀπὸ ἀμέσου ἀντιλήψεώς μου διέκρινα ἔχω πεποίθησιν ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς καὶ Βουλευτὴς ἐξ Ἄργους οὐδ’ αὐτὸς ἀκριβῶς ἀντελήφθη τῶν γενομένων κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην.

§116Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξ ὅσων ἐλέχθησαν ἀποδεικνύεται φανερῶς ὅτι ἐγένετο μία παρεξήγησις, ὅτι ὁ προεδρεύων τοῦ Σώματος, πρὸς ὃν πάντες βεβαίως ἔχομεν ἀπεριόριστον ὑπόληψιν, δὲν ἤκουσε τῶν διαμαρτυριῶν κατὰ τὴν ὥραν καθ’ ἣν ἐψηφίζετο ἡ πρότασις ἕνεκα τοῦ θορύβου, καὶ ὑποθέτω ὅτι θέλουσι συμφωνήσει πάντες ὅτι προκειμένου περὶ προτάσεως εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ ψηφίσῃ αὐτήν, δύναται νὰ παρουσιάσῃ αὐτὴν κατ’ ἄλλην ἡμέραν, ἀλλὰ σήμερον, ἐπειδὴ ἐγένετο θόρυβος καὶ σύγχυσις, ἡ ὁποία δὲν ἐπιτρέπει εἰς ἡμᾶς νὰ εἴπωμεν ὅτι ἐψηφίσθη ἡ πρότασις, νὰ τὴν ἀναβάλωμεν δι’ ἄλλην ἡμέραν καὶ νὰ ἀκυρώσωμεν τὸ Πρακτικὸν ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ μέρος περὶ οὗ ἡ συζήτησις.

§117Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ τρόπος τὸν ὁποῖον ὑποδεικνύει ὁ ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς βεβαίως εἶναι τρόπος συνδιαλλαγῆς.

§118Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§119Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ εὑρεθῇ τρόπος, ὥστε...

§120Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ ἱκανοποιηθῇ ὁ Κανονισμὸς καὶ ἡ ἀξίωσις ἡ ἰδική μου, ν’ ἀκούηται ἡ φωνή μου.

§121Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν πρόκειται νὰ ἱκανοποιηθῇ ὁ Κανονισμὸς καὶ ὄχι ἡ ἀξίωσις τοῦ κ. Βουλευτοῦ, θὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, αὐτὸς δ’ εἶναι τρόπος ἱκανοποιήσεως καὶ τοῦ Προέδρου καὶ τοῦ Βουλευτοῦ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἂν ὁ Πρόεδρος ἐπετέλεσε τὸ καθῆκόν του, ἂν ἡ ψηφοφορία ἐγένετο κανονικῶς ἢ ὄχι, ἂν ἔχει ἐμπιστοσύνην πρὸς αὐτὸν καὶ ἂν τὰ ἀναγραφόμενα ἐν τοῖς Ἐπισήμοις Πρακτικοῖς εἶναι ἀκριβῆ ὡς προερχόμενα καὶ ἐκ τῶν Ἐστενογραφημένων.

§122Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Γίνεται συζήτησις περὶ τῶν Πρακτικῶν καὶ θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τῶν Πρακτικῶν. Ὑποθέτω ὅτι ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ θὰ εἶναι σύμφωνος ὅτι ἕνεκεν, ἐπαναλαμβάνω, τῆς γενομένης συγχύσεως καὶ τοῦ θορύβου, οὐχὶ δι’ ἄλλους λόγους, ἡ πρότασις αὐτὴ περὶ μεταβολῆς τοῦ Κανονισμοῦ δὲν ἐψηφίσθη, ὡς νομίζομεν πάντες ὅτι πρέπει νὰ ψηφίζωνται εἴτε αἱ προτάσεις εἴτε ὁ Κανονισμός, καὶ διὰ τοῦτο θὰ ἐρωτήσητε ἁπλούστατα τὴν Βουλὴν ἂν ἀποδέχεται τὸ Πρακτικὸν ὡς ἔχει ἢ θ’ ἀπορρίψῃ τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος μέρος.

§123Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν ἤμην παρὼν κατὰ τὴν ὥραν καθ’ ἣν συνέβησαν κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ὅσα ἀφηγοῦνται οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες κατὰ ταύτην τὴν στιγμήν. Φρονῶ ὅμως ὅτι οὐδεὶς δύναται ν’ ἀρνηθῇ ὅτι εἶναι δυνατὸν — καὶ οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα — ἡ ἀφήγησις τοῦ προεδρεύοντος χθὲς νὰ εἶναι ἐντελῶς ἀκριβής, ὡς εἶναι ἐντελῶς ἀκριβῆ τὰ λεγόμενα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, διότι εἶναι δυνατὸν ἐν τῷ θορύβῳ νὰ μὴ ἀντελήφθη ὅτι ὁ ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς ἐζήτησε τὸν λόγον, ὅπως πολεμήσῃ τὴν πρότασιν. Γνωρίζομεν πάντες καὶ πρέπει νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν ὅτι ἀναγινώσκονται τὰ νομοσχέδια πολὺ ταχέως, διότι πολλάκις ἔχομεν νομοσχέδια ἀποτελούμενα ἐξ 20 ἄρθρων καὶ εὑρισκόμεθα διὰ μιᾶς εἰς τὸ εἰκοστόν, ὅτε ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι εἴμεθα εἰς τὸ δεύτερον ἢ τρίτον. Λοιπὸν ἐγένετο προφανῶς παρεξήγησις, διότι οὐδεὶς δύναται νὰ πιστεύσῃ ὅτι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἄργους εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ἐγένετο· ἄρα εἶναι ἐσφαλμένη ἡ ἀντίληψις ἣν ἔχει τῶν γενομένων καὶ δὲν ἤκουσε τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς ζητήσαντα τὸν λόγον· Μὴ λησμονῶμεν, Κύριοι, ὅτι προκειμένου περὶ δύο ἀφηγήσεων, αἱ ὁποῖαι δύνανται καὶ εἶναι πράγματι ἐντελῶς ἀκριβεῖς ἀμφότεραι, εὑρισκόμεθα πρὸ ἀποφάσεως. Ἡ Βουλὴ ἐπελήφθη τῆς προτάσεως χωρὶς ἡ Βουλὴ ν’ ἀντιληφθῇ τῆς προτάσεως ταύτης. Δὲν δυνάμεθα ὅμως νὰ μὴ ὁμολογήσωμεν ὅτι ὁ προεδρεύων μὴ ἀκούσας τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴν ζητήσαντα τὸν λόγον ἐκήρυξεν ὅτι ἡ πρότασις ἐγένετο δεκτή. Τώρα ἐγὼ φρονῶ ὅτι ὑπάρχει μέσον νὰ θεραπευθῇ τὸ πρᾶγμα, νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις ὡς ἐν τοῖς Πρακτικοῖς ἀναφέρεται, ἐγὼ δὲ προτείνω νέαν πρότασιν περὶ μεταβολῆς τοῦ Κανονισμοῦ, ὅπως ἐπανέλθωμεν εἰς τὰς διατάξεις τὰς προτέρας καὶ τοιουτοτρόπως ἀναγνωρίζομεν ὅτι τὰ λεγόμενα ὑπ’ ἀμφοτέρων εἶναι ἐντελῶς ἀκριβῆ, σῴζομεν δὲ τὴν οὐσίαν τοῦ πράγματος. Διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ εἴπωμεν ὅτι ὁ κ. ἐξ Ἄργους Βουλευτὴς ποιεῖται ὁμολογίαν ἡ ὁποία δὲν εἶναι σύμφωνος πρὸς τὴν ἀλήθειαν, ἐνῷ εἶχε τὴν ἀντίληψιν ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ πρότασις ἐγένετο δεκτὴ οὐδεὶς κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἐσφαλμένην ἴσως εἶχε ζητήσει τὸν λόγον. Φρονῶ ἑπομένως ὅτι πρέπει νὰ ἐπικυρωθῶσι τὰ Πρακτικὰ ὡς ἔχουσι καὶ ἐγὼ προτείνω ἀμέσως ἑτέραν πρότασιν, ὅπως καταργήσωμεν τὸ ψηφισθὲν καὶ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ πρώην καθεστώς. Νομίζω ὅτι οὕτω λύεται τὸ ζήτημα καὶ παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφον νὰ μὴ ἐπιμείνῃ, ὅτε οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ τὰ ὑπ’ αὐτοῦ λεγόμενα, καὶ δὲν εἶναι ὀρθὸν πάλιν νὰ διαμφισβητήσῃ τις τὰ λεγόμενα ὑπὸ τοῦ χθὲς προεδρεύσαντος.

§124Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τῆς πλειονοψηφίας ὡμολόγησεν ὅτι δὲν ἦτο παρὼν καὶ εὐτυχῶς δὲν ἦτο παρὼν κατὰ τὴν ὥραν ἐκείνην, διότι ἤθελεν ἐλεεινολογήσει τὴν κατάστασιν ἐν τῇ ὁποίᾳ εὑρίσκετο ἡ Βουλή. Ἐννοεῖται ὅτι ἐσχημάτισε τὴν γνώμην του καὶ τὰς σκέψεις του συμφώνως πρὸς τὰ λεχθέντα πρὸ ὀλίγου. Ἀλλὰ τοιαύτας προτείνας προτάσεις δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν του ὅτι οὕτω διαψεύδεται ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον ἐγώ. Καὶ ἐγὼ ἰσχυρίσθην καὶ βεβαιῶ ἐπὶ λόγῳ τιμῆς, ἐπικαλοῦμαι δὲ τὴν μαρτυρίαν τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, ὅτι κατὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν συνεζητεῖτο ἡ πρότασις ἡ φέρουσα ἀριθμὸν ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει 140 διεμαρτυρήθην καὶ ἐζήτησα τὸν λόγον, ἀλλ’ ἡ φωνή μου δὲν ἠκούσθη. Παρακαλῶ τὸν κ. ἡγέτην τῆς πλειονοψηφίας νὰ μοὶ εἴπῃ· ἐὰν ἐγίνετο τοιοῦτό τι παρόντος αὐτοῦ, ἤθελεν ἀρκεσθῆ εἰς τὴν ἱκανοποίησιν τὴν ὁποίαν εὑρίσκει ἐν τῇ ἀκυρώσει τῆς προτάσεως; Μοὶ εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον ἂν διορισθῶσι δέκα ἢ δεκαπέντε φίλοι ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐπρότειναν τὴν πρότασιν. Μοὶ εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον, ἐλεεινολογῶ μόνον τὸ Κράτος ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς προστασίας τῶν συμφερόντων αὐτοῦ. Ἐντελῶς ἀδιαφορῶ ἂν θὰ δαπανηθῶσι 15,000 δραχμῶν δι’ ἀργομίσθους νέους, ἀφοῦ ἔχομεν ἐπαρκεῖς. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον ἔχω ἀξίωσιν νὰ πιστεύῃ καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τῆς πλειονοψηφίας εἶναι ὅτι πᾶν ὅ,τι εἶπον εἶναι ἀληθές. Εἶπον ὅτι ἐζήτησα τὸν λόγον καὶ δὲν μοὶ ἐδόθη ὁ λόγος, καίτοι μὲ παρεκάλουν παραπλεύρως ἱστάμενοι τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ οἱ ἐνδιαφερόμενοι ὑπὲρ τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς προτάσεως νὰ μὴ ἀντιταχθῶ.

§125ΑΛ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Οὐδὲν μὲ ἐνδιαφέρει.

§126Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Πρὸ παντὸς νὰ βγάλητε τὸ καπέλο σας.—Καὶ ἐζήτησα ἐπανειλημμένως τὸν λόγον καὶ νομίζω ὅτι ἐλύθη ἡ συνεδρίασις χωρὶς νὰ γίνῃ τίποτε. Ἀληθῶς ἀνεγράφη ἐν τοῖς Ἐστενογραφημένοις Πρακτικοῖς ὅτι ἐγένετο δεκτὴ ἡ πρότασις, ἀνεγράφη δὲ κατόπιν, τελειοποιηθέντων πλέον τῶν σχετικῶν μερῶν τῶν Πρακτικῶν τῶν Ἐπισήμων, ὅτι ἐγένετο δεκτὴ ἡ πρόταξις καὶ ἡ ἐπιψήφισις τῆς προτάσεως αὐτῆς. Ἔχω τὴν ἀξίωσιν ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου ἡγέτου τῆς πλειονοψηφίας νὰ πιστεύσῃ εἰς τοὺς λόγους μου, ὅταν πρόκειται περὶ ζητημάτων τὰ ὁποῖα ἀφορῶσιν εἰς ἐμέ. Ἐγὼ δ’ ἐβεβαίωσα καὶ βεβαιῶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὅτι ἐζήτησα τὸν λόγον καὶ δὲν μοὶ ἐδόθη, καὶ παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον ἡγέτην τῆς πλειονοψηφίας νὰ μοὶ εἴπῃ τί θὰ ἔπραττεν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐὰν εὑρίσκετο εἰς τὴν θέσιν εἰς ἣν εὑρέθην ἐγώ.

§127Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τὸ λεγόμενον ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς δὲν διημφεσβητήθη ποσῶς ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἄργους. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄργους δὲν ἠμφεσβήτησε τὴν ἀκρίβειαν τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄργους εἶναι ὅτι δὲν ἀντελήφθη τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς ζητήσαντος τὸν λόγον, διότι, ἐὰν εἶχεν ἀντιληφθῆ, θὰ ἔδιδε τὸν λόγον. Τί εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄργους; Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄργους εἶπεν ἐπὶ λέξει τὰ ἑξῆς: «Ἐὰν εἶχον ἀντιληφθῆ ὅτι εἴχετε ζητήσει τὸ λόγον, δὲν ἤθελόν ποτε σκεφθῆ ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς ἐμὲ ν’ ἀρνηθῶ τὸν λόγον εἰς ὑμᾶς». Αὐτὸ ἐδήλωσεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄργους. Δὲν ἠμφεσβήτησεν ὅτι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἐζήτησε τὸν λόγον. Εἶπεν ὅτι δὲν ἀντελήφθη ἐν τῷ θορύβῳ ὅτι ἐζητήθη ὁ λόγος ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ. Ἐγὼ παραδέχομαι πληρέστατα ὅτι ὅσα λέγει ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς εἶναι ἀκριβῆ, ἐνῷ ὅμως παραδέχομαι τοῦτο εἶμαι ἠναγκασμένος ν’ ἀποδεχθῶ ἐπίσης τὴν ὁμολογίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄργους Βουλευτοῦ, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι δὲν ἀντελήφθη, διότι, ἐὰν εἶχεν ἀντιληφθῆ, δὲν ἤθελεν ἐκ τῶν καθηκόντων καὶ ἐκ τοῦ σεβασμοῦ τὸν ὁποῖον ἔχει πρὸς τὸν ἡγέτην τῆς μειονοψηφίας ἀρνηθῆ εἰς αὐτὸν τὸν λόγον. Ὅτε λοιπὸν ἔχομεν δήλωσιν τοιαύτην, ἐν τῇ δηλώσει ταύτῃ οὐδεμία πρόθεσις διαψεύσεως ὑπάρχει, ἀλλὰ τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον ἐγὼ ὑπέδειξα εἶναι μέτρον τὸ ὁποῖον ἀφήνει ἀκεραίας τὰς δύο ὁμολογίας, ἀφήνει ἀκεραίαν καὶ σεβαστὴν τὴν ὁμολογίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, ἀφήνει ἀκεραίαν καὶ τὴν ὁμολογίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄργους, ὅστις οὐδέποτε οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν ἠμφεσβήτησεν ὅτι ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς ἐζήτησε πράγματι τὸν λόγον, ἀλλὰ περιωρίσθη νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν ἀντελήφθη ὅτι ἐζητήθη παρ’ αὐτοῦ ὁ λόγος, διότι δὲν ἤθελε τολμήσει ν’ ἀρνηθῇ τὸν λόγον εἰς τὸν κ. ἡγέτην τῆς μειονοψηφίας, ἐὰν ἤθελε τοῦτο περιέλθει εἰς τὴν ἀκοήν του. Ἑπομένως ὁ τρόπος τὸν ὁποῖον ὑποδεικνύω δὲν περιέχει ἐν ἑαυτῷ τὴν παραμικρὰν ἀμφισβήτησιν τῶν λεγομένων ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, διότι τὸν παρακαλῶ νὰ πιστεύσῃ ὅτι δὲν ἤθελον ἐγὼ προτείνει μέτρον τὸ ὁποῖον θὰ ἐνεῖχεν ἐν ἑαυτῷ τὴν ἔννοιαν τὴν ὁποίαν οὐδέποτε ἠδυνάμην νὰ φαντασθῶ ὅτι ἠδύνατο νὰ φαντασθῇ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ὅτι ἐγὼ εἶχον, ὅτε ἔκαμα τὴν σύστασιν τὴν ὁποίαν ἔκαμα. Μετὰ τὰς δηλώσεις ταύτας τὸ ζήτημα πρέπει νὰ θεωρηθῇ λελυμένον καὶ νὰ προβῶμεν εἰς τὰ ἔργα τῆς Βουλῆς.

§128Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Νὰ ἐπικυρωθῶσι τὰ Πρακτικά.

§129Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν θὰ ἐπικυρωθῶσι τὰ Πρακτικά, διότι τὰ Πρακτικὰ ταῦτα δημεύουσι τὸ δικαίωμα τοῦ βουλευτοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπαραβίαστον. Ὅταν ζητῇ τις τὸν λόγον, τὸν λαμβάνει, ὅτε δ’ ἀπηγγέλθη ἡ ἀπόφασις, χωρὶς νὰ δοθῇ ὁ λόγος ὁ ζητηθείς, ἀκύρως ἀπηγγέλθη· ἑπομένως ἀπόφασις ἀκύρως ἀπαγγελθεῖσα δὲν δύναται ν’ ἀναγραφῇ ἐν τοῖς Πρακτικοῖς. Ὁ κ. ἡγέτης τῆς πλειονοψηφίας δύναται κατὰ τὰς ἰδίας σκέψεις νὰ διευθύνῃ τὰ τοῦ κόμματός του, οἱ φίλοι μου ὅμως θὰ ψηφίσωσιν ὑπὲρ τῆς διαγραφῆς πράξεως ἐντελῶς ἀκύρου.

§130ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ γενομένη συζήτησις ἀπέδειξεν ὅτι καθ’ ἣν ὥραν ἐζητήθη ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς ὑπῆρχε γενικὴ παρανόησις. Σχεδὸν δὲν ὑπῆρχέ τις ἐνταῦθα ὁ ἀντιληφθεὶς τὸ τί συνέβη ἐντεῦθεν καὶ τί ἐκεῖθεν.

§131Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ ἀντελήφθην τῶν προσπαθειῶν πρὸς ἐπιψήφισιν διατάξεως διὰ τῆς ὁποίας ἐπρόκειτο ν’ ἀφαιρεθῶσιν ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου 5,000 ἕως 10,000 δραχμῶν.

§132ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ταῦτα ἐγένοντο ὡς τὰ ἐξεθέσατε. Εἶναι ἀκριβέστατα· ἐπεμαρτύρησα καὶ ταῦτα, ἀλλ’ ἐπεμαρτύρησα καὶ ἄλλα, ἅτινα ὑμεῖς ἀντελήφθητε, ἐκεῖνα ἅτινα ἀφεώρων εἰς τὸν τότε προεδρεύοντα. Εἶπον ὅτι ὑπῆρξε στιγμὴ καθ’ ἣν ἀδύνατος ἦτο συνεννόησις καὶ συναίνεσις, διότι ὑπῆρχε βοή, ἡ βοὴ δ’ ἐξελήφθη ὅτι ἦτο ἀπόφασις. Νομίζω ὅτι ὑπὸ τοιούτους ὅρους, ὄχι διότι τὰ πράγματα συνέβησαν ἄλλως ἢ ὡς ἐξετέθησαν, δυνάμεθα κάλλιστα νὰ δεχθῶμεν τὴν οὐσίαν ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπόφασις, καίτοι ἠρωτήθη ἡ Βουλή, διότι ἡ Βουλὴ ἐν θορύβῳ κατ’ ἐκείνην τὴν ὥραν ἐργαζομένη οὔτε ἦτο ἱκανὴ ν’ ἀποφασίσῃ οὔτε ἐξέδωκεν ἀπόφασιν, καίτοι τινὲς ἐφώναξαν «μάλιστα, μάλιστα». Ὑπὸ τοιούτους ὅρους δυνάμεθα νὰ διαγράψωμεν ἄνευ ἄλλης συζητήσεως τὴν περίοδον ταύτην, δεχόμενοι ὅμως ὅτι ἐγένετο παρανόησις, ὅτι θετικῶς συνέβησαν ταῦτα μὲν ὡς ἐβεβαιώθησαν ἐκεῖ, ὅτι θετικῶς συνέβησαν τ’ ἄλλα ὡς ἐβεβαιώθησαν ὑπὸ τοῦ Βουλευτοῦ Ἄργους, ἐπιμαρτυροῦντος καὶ ἐμοῦ. Ἐπειδὴ δὲ τοιαύτη σύγχυσις ὑπῆρξε δὲν ὑπῆρξεν ἀπόφασις, διότι συμφωνία καὶ ἐπιψήφισις εἶναι ἀδύνατος, ὅταν ὑπάρχῃ σύγχυσις καὶ οὐδεὶς ἀντιλαμβάνηται τὸ συμβαῖνον. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους πρέπει νὰ γένηται ἡ διαγραφὴ τοῦ μέρους τούτου.

§133Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Μάλιστα.

§134ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐὰν δεχθῇ τοῦτο ἡ Βουλή, νομίζω ὅτι θὰ παύσωμεν ἀσχολούμενοι περὶ θέμα μικρόν, δι’ ὃ δὲν εἶναι ἴσως ἡ ὥρα κατάλληλος. Ἐβεβαίωσα καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν Ἄργους νὰ μὴ ἐπιμείνῃ, ἐβεβαίωσα αὐτὸν μετὰ τῆς δηλώσεως ὅτι ἀντελήφθην κάλλιστα ἐγὼ αὐτὸς τὰ πράγματα, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς Ἄργους ἔπραξε πᾶν τὸ καθ’ ἑαυτὸν καὶ ὅτι ἡ ἀντίληψίς μου ἡ ἄμεσος ἦτο ὅτι δὲν ἤκουσε τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς. Ἐβεβαίωσα πάνθ’ ὅσα ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς εἶπε, διότι ἦτο πλησίον μου καὶ ἀντελήφθην αὐτῶν· ἐβεβαίωσα δύο πράγματα ἀληθῆ, ἀναμφισβήτητα, ἅτινα δὲν ἔφερον εἰς συνάντησιν τὸν κ. Βουλευτὴν Ἀττικῆς καὶ τὸν προεδρεύοντα τότε κ. Βουλευτὴν Ἄργους, διότι οὗτος δὲν ἀντελήφθη, ὡς ἐγὼ κατενόησα, ὅτι τοιαύτη διαμαρτυρία ἐγένετο ἐκεῖθεν. Καὶ θὰ ἦτο καὶ πρὸς τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Βουλῆς συμφωνότερον νὰ θέσωμεν τέρμα εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην καὶ παραδεχθῶμεν ὅτι κατ’ οὐσίαν δὲν ἐφθάσαμεν εἰς ἀπόφασιν, καίτοι ὑπῆρξαν οἱ δηλώσαντες ὅτι δέχονται τὴν πρότασιν.

§135Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Μάλιστα.

§136Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι συζητοῦμεν ἐπὶ πραγμάτων ἀνεπιδέκτων πλέον συζητήσεως. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς καθ’ ἣν ὡμολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. προεδρεύοντος τοῦ Σώματος κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄργους ὅτι ἐν μέσῳ τοῦ θορύβου δὲν ἀντελήφθη τῶν διαμαρτυριῶν τοῦ ἀρχηγοῦ μου καὶ σεβαστοῦ συναδέλφου, ἀμέσως προκύπτει ὅτι ἐγένετό τι παρὰ τὸ πρέπον, παρὰ τὸν νόμον καί, ἐὰν ἐψηφίσθη τι, κακῶς ἐψηφίσθη, ἐνομίσθη ὅτι ἐψηφίσθη, καὶ ἑπομένως δὲν βλέπω τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον συζητοῦμεν. Θὰ ἀκυρωθῶσι τὰ Πρακτικὰ καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔφεραν τὴν πρότασιν ὑπὸ συζήτησιν δύνανται νὰ ἐπαναφέρωσι ταύτην, ἵνα συζητηθῇ σήμερον εὐπρεπέστερον, καλύτερον, νομιμώτερον. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχομεν νὰ πράξωμεν σήμερον εἶναι νὰ ἀκυρώσωμεν τὴν ἀπόφασιν, ἀφοῦ κατὰ τὴν ὁμολογίαν τοῦ κ. προεδρεύοντος δὲν ἐγένετο νομίμως.

§137Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω τὸν λόγον.

§138Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ζητήσω νὰ δημιουργήσω δυσχερείας εἰς τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς, οὔτε ἔχω δώσει ἀφορμὰς νὰ πιστεύηται ὅτι θέλω νὰ φαίνωμαι πεισματώδης καὶ μάλιστα ἀπέναντι πολιτευομένου τὸν ὁποῖον ἔχω λόγους νὰ σέβωμαι. Ἐγὼ ἐζήτησα νὰ διευκρινισθῇ τὸ πρᾶγμα μόνον καὶ μόνον, ὡς εἶπον, ἵνα διαφύγω τὴν κατ’ ἐμοῦ κατηγορίαν ὅτι διέπραξα λαθροχειρίαν, νὰ διευκρινισθῇ ὅτι ἡ Βουλὴ πιστεύει, ἐξ ὅσων τοὐλάχιστον ἐνταῦθα ἐλέχθησαν, ὅτι πᾶν ἄλλο ἢ περὶ λαθροχειρίας ἐπρόκειτο, ὅτι ἡ Βουλὴ πιστεύει ὅτι ἐγὼ ὅ,τι ἐπετέλεσα τὸ ἐπετέλεσα διότι εἶχον τοιαύτην ἀντίληψιν τῶν τελουμένων κατὰ τὴν ὥραν ἐκείνην. Δὲν νομίζω ὅτι θὰ ὑπάρχῃ λόγος νὰ φανῇ ὅτι εἴτε ἐγὼ εἴτε ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς εἶναι δυνατὸν ν’ ἀντιμαχώμεθα καὶ νὰ θέτωμεν ἐν ἀμφιβόλῳ ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ εἴπῃ τὴν ἀλήθειαν ἑκάτερος ἐξ ἡμῶν. Ἀμφότεροι ἱστάμεθα εἰς ἐπίπεδον πολὺ ὑψηλόν, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν εἰς οὐδένα νὰ ἐπιτραπῇ νὰ ὑπονοηθῇ ὅτι ἐπρόκειτο περὶ μὴ ἀκριβείας ἢ ἀναληθείας. Πρόκειται περὶ παρεξηγήσεως καὶ ὅταν πρόκειται περὶ τοιαύτης βεβαιότατα ἐγὼ θὰ εἶμαι πρῶτος διατεθειμένος νὰ ὑποχωρήσω, ὅταν θὰ ἔχω μάλιστα τὴν βεβαίωσιν τῆς Βουλῆς ὅτι δὲν ὑπῆρξαν τὰ τελεσθέντα ἀφορμὴ νὰ μειώσῃ τὴν πρὸς ἐμὲ ἐκτίμησίν της καὶ ἐμπιστοσύνην της.

§139Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι τὸ ζήτημα πρέπει νὰ θεωρηθῇ λελυμένον, ἀφοῦ πρόκειται περὶ ἐσφαλμένης ἀντιλήψεως. Διὰ τοῦ μέτρου τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ λάβῃ ἡ Βουλὴ βεβαίως δὲν ἔχει σκοπὸν νὰ ἐκφράσῃ μείωσιν τῆς ἐμπιστοσύνης της πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἄργους.

§140ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ Πρακτικὰ κυροῦνται, ὡς ἐτροποποιήθησαν, διαγραφομένης τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς τῆς ψηφιζούσης τὴν πρότασιν νόμου περὶ μεταβολῆς τοῦ Κανονισμοῦ.

§142Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ἐκ παραδρομῆς παρελείφθη ἐκ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς καταρτισθείσης διὰ τὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια τὸ ὄνομα τοῦ κ. Γκότση.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ προστεθῇ.

§144Ι. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§145ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ προχωρήσωμεν κατὰ σειράν.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 5 νομοσχέδιον. Αʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαθέσεως χρημάτων τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Αἰτωλικοῦ διὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ὑδραγωγείου τῆς πόλεως Αἰτωλικοῦ κλπ.».

§147Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσαγάγῃ αὔριον εἰς τὴν Βουλὴν τὸν σχετικὸν φάκελον, τὸν ὁποῖον ἐζήτησα, ἰδίως δὲ τοὺς λογαριασμοὺς τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Αἰτωλικοῦ.

§148Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω ἀντιρρήσεις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§149ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀναβάλλεται.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 6 νομοσχέδιον. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ͵ΓΤΟΔʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3374) τοῦ ἔτους 1909, ἀφορῶντος εἰς τὴν τροποποίησιν καὶ συμπλήρωσιν τοῦ περὶ διοικήσεως τῶν δημοσίων ἐσόδων καὶ ἐξόδων καὶ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ τοῦ Κράτους νόμου ΣΙΒʹ τῆς 1 Ὀκτωβρίου 1852».

§151Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Συμφώνως πρὸς ὅσα εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω ὑποβάλω τροπολογίαν ἐξ ἑνὸς ἄρθρου, δι’ οὗ ἐπιτρέπεται ἡ ἀναστολὴ τοῦ νόμου ͵ΓΤΟΔʹ μέχρι τέλους τοῦ 1910. Κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον θ’ ἀπαλλαγῶμεν τῆς μεγάλης ἐνοχλήσεως. Ἐξακολουθοῦσιν αἱ ὑπηρεσίαι ἐργαζόμεναι ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, ὡς ὑπῆρχε πρὶν μεταρρυθμισθῇ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 358).

§152Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατηργήθη ὁ παλαιὸς νόμος· πῶς θὰ ἐφαρμοσθῇ;

§153Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναστέλλεται ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου ͵ΓΤΟΔʹ. Ἑπομένως θὰ ἐπανέλθῃ τὸ κράτος τοῦ νόμου τοῦ λογιστικοῦ ὡς ἴσχυε μέχρι τοῦδε ἀπὸ τοῦ ἔτους 1870.

§154ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τί βλάπτει, ἂν ψηφισθῶσι διατάξεις μακραὶ μέν, ἀλλὰ καθαρῶς ὑπηρεσιακαί. Πρόκειται περὶ μελέτης γενομένης εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον.

§155Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Φοβοῦμαι ὅτι μεθ’ ὅλην τὴν προσοχὴν μεθ’ ἧς διετυπώθη τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θὰ εὑρεθῆτε ἀπέναντι στενοχωριῶν μεγάλων, καθόσον δὲν εἶναι δυνατὸν ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος συνέταξε τὸ νομοσχέδιον νὰ προβλέψῃ πάσας τὰς περιπτώσεις αἱ ὁποῖαι ἤθελον παρουσιασθῆ ἐκ τοῦ νόμου τοῦ ψηφισθέντος καὶ τροποποιουμένου, θεωρῶ δ’ ὅτι δὲν εἴχετε κἄν τὸν καιρὸν νὰ μελετήσητε τὸ νομοσχέδιον.

§156ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁμολογῶ τοῦτο.

§157Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀναγκαίως λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ συνετάχθη ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας. Ἡ ὑπηρεσία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν πάσας τὰς περιπτώσεις αἱ ὁποῖαι θὰ παρουσιασθῶσι κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τοῦ ψηφισθέντος κατὰ τὸ 1909. Ἐντεῦθεν δὲν ὑπάρχει παρὰ εἷς μόνος τρόπος ὅπως ἀπαλλαγῆτε τῶν ἀγνώστων δεσμῶν τὰ ὁποῖα ἐγκατέστησεν αὐτὸς ὁ νόμος· ἂν ψηφίσωμεν τὴν ἀναστολὴν τοῦ νόμου διὰ τὸ ἔτος 1910, μέχρι τῆς ἐλεύσεως τῆς νέας Βουλῆς θὰ ἔχητε τὸν καιρὸν νὰ μελετήσητε τὰς πλημμελείας τοῦ νόμου, νὰ δυνηθῆτε δὲ νὰ κάμητε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὀφείλετε νὰ πράξητε ὑπὲρ τοῦ δημοσίου συμφέροντος.

§158ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ οὐδεμίαν ἀντίρρησιν ἔχω, ἀλλὰ πρέπει νὰ εἶναι οὕτω συντεταγμένη ἡ πρότασις, ὥστε νὰ εἴμεθα βέβαιοι ὅτι ἀναστέλλοντες εὑρισκόμεθα ἐν τῇ καταστάσει τῇ πρὸ τοῦ ἀναστελλομένου νόμου. Παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ ὑποβάλῃ τὴν τροπολογίαν ἐπιφυλαττόμενος εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν μήπως ὑπάρχει ἀνάγκη τινὸς προσθήκης.

§159Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Δυστυχῶς ὅσον μελετᾷ τις τὸν ψηφισθέντα νόμον τόσον ἀπελπίζεται ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ, θὰ καταντήσῃ δὲ ἀδύνατος ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὑπὸ τοὺς ὅρους τοὺς ὁποίους κατέστησεν ὁ νόμος ἐκεῖνος, τοὺς ὁποίους προσπαθεῖ ἐν μέρει τὸ νομοσχέδιον νὰ τροποποιήσῃ καὶ ματαιώσῃ, ἀλλὰ χωρὶς τὴν πεποίθησιν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ περιλάβῃ πάσας τὰς περιπτώσεις ἐκείνας τὰς ὁποίας ὤφειλε νὰ περιλάβῃ.

§160Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τί θὰ ἐφαρμόζηται ὅμως ἐν τῷ μεταξύ; Δὲν δυνάμεθα ν’ ἀναστείλωμεν τὸν νόμον ὅστις κατήργησε καὶ ἔφερε τὰ ἀποτελέσματά του· πρέπει ν’ ἀναβιώσῃ ὁ παλαιὸς νόμος, διὰ νὰ ἰσχύσῃ ἐκ νέου.

§161Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀναμφισβητήτως οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ τὴν ὀρθότητα τῆς παρατηρήσεως ἐκείνης, ἀλλ’ ὅπως ἐγένετο μέχρι τοῦδε κατὰ τὴν νομολογίαν τῆς Βουλῆς δυνάμεθα ἀξιόλογα εἰς τὴν τροπολογίαν αὐτὴν νὰ εἴπωμεν ὅτι ἀναβιοῦσιν αἱ διατάξεις τῶν προηγουμένων νόμων περὶ δημοσίου λογιστικοῦ. Μήπως δὲν τὸ ἐπράξαμεν χιλιάκις; Πρόκειται ἄλλως περὶ μιᾶς ὑπερτάτης ἀνάγκης πρὸ τῆς ὁποίας εὑρισκόμεθα.

§162Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι οὐσιαστικῶς.

§163Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Διότι ὑποθέτω ὅτι οὔτε ἐντεῦθεν οὔτε ἐκεῖθεν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἀμφισβήτησις περὶ τοῦ ἀνεφαρμοσίμου τοῦ νόμου τοῦ ψηφισθέντος.

§164Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Περὶ αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία.

§165Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ καταστήσωμεν τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἐν ἀδυναμίᾳ ν’ ἀμυνθῇ ὑπὲρ τοῦ δημοσίου συμφέροντος σταματῶντες ἔναντι τύπου ἀπέναντι τοῦ ὁποίου δὲν ἐστάθημεν εἰς περιστάσεις ἄλλας ὀλιγώτερον ἐπιτακτικάς.

§166ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιφυλασσόμενος ὡς πρὸς τὴν διατύπωσιν τούτου νὰ φέρω ἴσως τροπολογίαν δέχομαι νὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασις αὐτὴ σήμερον ἀντὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§167Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Ἂν ὁ ὑποβληθεὶς Προϋπολογισμὸς καὶ αἱ δηλώσεις τὰς ὁποίας ἀναμένομεν ἀπὸ τῆς Δευτέρας ἔχουσι συνταχθῆ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τοῦ ὁποίου ἡ ἀναστολὴ ἐπιζητεῖται, τότε θὰ σᾶς θέσῃ εἰς ἀνωμαλίας μεγάλας τὸ τοιοῦτον.

§168ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι.

§169Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὸ τοιοῦτον.

§170Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Συμπτύσσεται εἰς ἓν μόνον ἄρθρον τὸ νομοσχέδιον, κύριε Πρόεδρε.

§171Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Μὴ τυχὸν αἱ δηλώσεις ἔχουσι συνταχθῆ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τρίτης μορφῆς τοῦ λογιστικοῦ νόμου, ἐπὶ τῇ βάσει δηλαδὴ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου;

§172ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι.

§173Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἄλλως; Ὑμεῖς ἔχετε φέρει τὸ νομοσχέδιον, εἶναι ἰδικόν σας, δὲν εἶναι τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ὁποίου ἀπεκδέχεσθε βεβαίως τὴν ψήφισιν. Ἀπόψε ἐπῆλθεν ἡ ὀρθοτάτη ἰδέα νὰ μὴ ἐπιψηφισθῇ αὐτό, ἀλλὰ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸν ἀρχικὸν λογιστικὸν νόμον. Ἐρωτῶ δὲ ἂν αἱ δηλώσεις αἱ ὁποῖαι καταρτίζονται ἐν τῷ Λογιστηρίῳ ἔχουσι καταρτισθῆ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ μεταρρυθμίσωμεν.

§174ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν ἀφορᾷ εἰς οὐσιαστικὴν μεταβολήν· εἶναι δικονομικὴ μεταβολή.

§175Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ὅλος ὁ λογιστικὸς νόμος εἶναι δικονομία.

§176ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι δικονομία, ἀλλ’ αἱ δηλώσεις ἀναφέρονται εἰς ἀναγραφὰς πιστώσεων· δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ ἔχωμεν δυσκολίαν.

§177Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Προσέξατε εἰς τοῦτο.

§178ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν ἴσως νὰ πραχθῇ τοῦτο· νὰ ψηφίσωμεν εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον ἐπιφυλασσόμενοι αὔριον νὰ φέρωμεν τὴν πρότασιν τελείαν, λαμβανομένης καὶ τῆς γνώμης τῆς ὑπηρεσίας, τὴν ὁποίαν θέλω συμβουλευθῆ. Θὰ θέσω ὡς βάσιν τῆς ἐργασίας τὴν πρότασιν τοῦ κ. συναδέλφου καὶ θὰ ἔχω τὴν κρίσιν ἐπ’ αὐτῆς τῆς ὑπηρεσίας, θὰ διατυπώσωμεν δὲ τότε εἰς γʹ ἀνάγνωσιν ἀναγνωσθησομένην τροπολογίαν εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ τρέξωμεν τὸν κίνδυνον νὰ φθάσωμεν εἰς ἄτοπα ἀποτελέσματα.

§179Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Νὰ προσέξητε εἰς τοῦτο. Ἐὰν ἡ ὑπηρεσία σᾶς εἴπῃ ὅτι ἔκαμε τὰς δηλώσεις ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ σήμερον συζητουμένου καὶ ζητήσῃ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, θὰ περιέλθητε εἰς τὸ ἀδιέξοδον ἀσφαλῶς καὶ θετικῶς· ἑπομένως νὰ μὴ ὑποχωρήσητε ἀπέναντι τοιαύτης ἀντιρρήσεως τῆς ὑπηρεσίας, διότι δὲν σώζεσθε ἀπὸ τὸ ἀδιέξοδον εἰς τὸ ὁποῖον θὰ περιπέσητε ἐφαρμοζομένου τοῦ νόμου ὃν ἀναστέλλομεν.

§180ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τοῦτο ἀντιλαμβάνομαι καὶ ἐγώ, ἀλλ’ ἔχω τὴν ἐλπίδα ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ τοιαύτη ἀντίρρησις ἐκ μέρους τῆς ὑπηρεσίας.

§181Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν βλέπω ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ἀδιέξοδον. Καὶ τί εἶναι αἱ δηλώσεις; Δηλώσεις τί δήπου χρῆμά ἐστι;

§182Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Μὴ τὰ ἐρωτᾷς!

§183Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ δηλώσεις ἀνάγονται εἴτε εἰς τὴν προσθήκην εἰς τὰ ἔσοδα, διότι ἐκ κακοῦ ὑπολογισμοῦ ἀνεγράφησαν ἐπὶ ἔλαττον ἢ ἐπὶ πλέον, ἢ καὶ προσθήκην εἰς δαπάνας αἱ ὁποῖαι δὲν ὑπάρχουσι καὶ δὲν ἀνεγράφησαν ἢ ἀνεγράφησαν ἐλλιπῶς. Καὶ τί θὰ ἐμποδίσῃ τὸ νομοσχέδιον τὰς δηλώσεις ἢ αἱ δηλώσεις τὸ νομοσχέδιον; Οὐδεμία σχέσις ἀπολύτως ὑπάρχει· ὑπάρχει μόνον ὅταν ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀναγραφὴν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἐκτάκτων καὶ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων.

§184Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Καὶ ὡς πρὸς τὰ ἄρθρα;

§185Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖνα θὰ διαγραφῶσιν. Ὑπάρχει καὶ τὸ ἄλλο τὸ ἐμπόδιον, τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ οἱ ἄλλοι Ὑπουργοί, ν’ ἀναγράψωσι δαπάνας μὴ προβλεπομένας διὰ τοῦ νόμου. Καὶ ἔχομεν τὸ νομοσχέδιον περὶ βοηθημάτων, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσαμεν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν καὶ τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι περιττὸν νὰ ψηφίσωμεν αὔριον εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, ἂν παραδεχθῶμεν τὸ ἄρθρον μόνον, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀναστέλλεται δι’ ἓν ἔτος ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ. Εἶναι ἐντελῶς περιττὸν νὰ ἐξακολουθήσωμεν, διότι θὰ δύνανται ν’ ἀναγραφῶσιν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ αἱ πιστώσεις αὐταί. Δὲν ὑπάρχει ἀπολύτως οὐδὲν μεταξὺ δηλώσεων καὶ νομοσχεδίου περὶ λογιστικοῦ νόμου· μόνον λοιπὸν ἐκεῖναι αἱ δύο ἐγγραφαὶ ὑπάρχουσιν.

§186Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ὑπάρχουσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ διάφοροι πιστώσεις· προσέξατε νὰ τὸ ἴδητε.

§187Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Τὸ φρονιμώτερον εἶναι νὰ γίνῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ψηφισθῇ ἀπόψε τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ἔχει, καὶ αὔριον κανονίζεται ἡ τροπολογία.

§188Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ἀπόψε, ἐὰν δὲ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τῆς ὑπηρεσίας εὕρῃ τὸν τρόπον νὰ συναρμολογήσῃ πάντα, τότε θὰ φέρῃ τὴν τροπολογίαν ὑποτροπολογουμένην καὶ θὰ συμπληρωθῇ τὸ πρᾶγμα κατὰ τὴν γʹ συζήτησιν.

§189ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἔχω τὴν ἐλπίδα ὅτι θὰ διευκολυνθῇ τὸ πρᾶγμα, διότι τὸ ζήτημα μόνον ἐπὶ τῶν πιστώσεων τῶν ἐκτάκτων καὶ ἀναπληρωματικῶν ἐμφανίζεται, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐφθάσαμεν εἰς τέρμα, διότι αὐξάνομεν τὰς ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις καὶ ἐλαττοῦμεν τὰς ἐκτάκτους. (Ψηφίζονται κατόπιν τὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἔχουσι).

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 7. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν ἀφορωσῶν εἰς τὰς ὑπαγομένας εἰς τὸ Ζʹ τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ὑπηρεσίας διατάξεων».

§191ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 7 νομοσχεδίου ἔχω νὰ ὑποβάλω τροπολογίας τινάς, αἵτινες εἶναι ἀναγεγραμμέναι ἐνταῦθα. Παρακαλῶ ὅπως παρεντεθῶσιν εἰς τὰ ἄρθρα καὶ ἔλθῃ ἀνατετυπωμένον αὔριον τὸ νομοσχέδιον μετὰ τῶν τροπολογιῶν.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπαλτατζῆς ἔχει τὸν λόγον.

§193Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ὑπέβαλον καὶ ἐγὼ τροπολογίαν ἥτις παρακαλῶ ν’ ἀνακοινωθῇ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα εἶναι οὗτος εἰς θέσιν νὰ δηλώσῃ ἂν δέχεται ταύτην ἢ ὄχι.

§194ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Περὶ τοῦ Ἁλμυροῦ;

§195Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Μάλιστα· εἶναι τὸ μόνον ταμεῖον, τὸ ὁποῖον ἐξῃρέσατε ἐκ τῆς ἀνασυστάσεως. Διὰ τοῦτο ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν.

§196ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἀρνοῦμαι, κύριε Πρόεδρε ἀπολύτως, ἓν μόνον ἐξῄρεσα τῆς ἐπαναφορᾶς ταμεῖον, τὸ ὁποῖον δὲν θ’ ἀρνηθῶ νὰ εἰσαγάγω.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ τροπολογίαι θὰ συζητηθῶσι κατὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν. (Ψηφίζεται κατόπιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον, στέλλεται δὲ πρὸς ἀνατύπωσιν. Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 359).

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῶν χορηγουμένων ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου μηνιαίων χρηματικῶν βοηθημάτων».

§199Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐσκόπουν, κύριε Πρόεδρε, νὰ ζητήσω τὴν πρόταξιν τῆς προτάσεως νόμου περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΥΙΖʹ, ἀλλὰ μετὰ τὴν παράκλησιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εὐχαρίστως δέχομαι νὰ μὴ γίνῃ σήμερον ἡ ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησις, ἤθελον ὅμως παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως θερμῶς νὰ δεχθῇ ὅπως αὔριον ἡ πρότασίς μου τεθῇ μεταξὺ τῶν πρώτων νομοσχεδίων.

§200Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὸ ἡμερῶν εἶχε προβῆ εἰς τὴν δήλωσιν ὅτι τὴν χθὲς Δευτέραν ἤθελεν ὑποβάλει τὰς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ δηλώσεις.

§201ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Χθὲς εἶπον ὅτι θέλω ὑποβάλει αὔριον τὰς δηλώσεις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ· δυστυχῶς σήμερον ὁ διευθυντὴς τοῦ Λογιστηρίου ἀσθενῶν ἐργάζεται κατ’ οἶκον, ἐκ τούτου ἐπῆλθεν ἀργοπορία μιᾶς ἡμέρας· ἀντὶ νὰ ὑποβάλω αὔριον τὰς δηλώσεις θὰ ὑποβάλω ταύτας τὴν Πέμπτην. Πιστεύσατε, Κύριοι, ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη ν’ ἀφεθῇ ἠρεμία εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀφαιρεθῶσι τοιαῦται παρεμβολαὶ ἀκουσίων προσκομμάτων, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ προχωρήσωμεν, μὴ νομίσητε δ’ ὅτι τὰ ἐνταῦθα ψηφιζόμενα δὲν ἔχουσι σχέσιν πρὸς τὸν Προϋπολογισμόν. Ἀκριβῶς τοῦτο τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ψηφισθῇ σκοπὸν ἔχει νὰ κανονίσῃ ζήτημα οὗ ἄνευ δὲν δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀπαγορεύεται ἡ σπατάλη περὶ τὴν διανομὴν τῶν βοηθημάτων καὶ ἐλπίζω δυνάμει τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ κατορθώσωμεν νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὴν διανομὴν ταύτην ἐπ’ ἐλπίδι ὅτι δὲν θέλομεν πάλιν ἔπειτα λάβει τὴν κατωφέρειαν ὅπως καὶ ἄλλοτε. (Ψηφίζεται εἶτα ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὸ ἄρθρον 1, ἀναγινώσκεται δὲ τὸ ἄρθρον 2).

§202ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐν τῇ πρώτῃ παραγράφῳ, πρώτῳ στίχῳ, παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, μετὰ τὴν λέξιν «βοηθήματα» νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «ἐν τῷ Ἐσωτερικῷ» καὶ κατωτέρω μετὰ τὴν λέξιν «βοηθήματα» νὰ προστεθῇ ἡ λέξις «τοιαῦτα». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου ὡς καὶ τὸ σύνολον).

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ δωρεὰν ἐγγραφῆς τῶν ἐκ Θρᾴκης, Μακεδονίας, Κρήτης, Ἠπείρου καὶ Μ. Ἀσίας καταγομένων ἀπόρων φοιτητῶν».

§204Κ. Ν. ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφοράν, ἡ ὁποία μοὶ ἐδόθη πρὸ ὀλίγης ὥρας, δὲν εἶχον δὲ οἱ ὑποβαλόντες τὴν ἀναφορὰν Κύπριοι φοιτηταὶ τὸν καιρὸν νὰ ὑποβάλωσιν αὐτὴν διὰ τοῦ Προεδρείου. Ἡ ἀναφορὰ εἶναι ὀλιγόλεξος καὶ δύναμαι ν’ ἀναγνώσω αὐτήν (ἀναγινώσκει τὴν ἀναφοράν). Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ψηφίζομεν ἀπονέμεται ἡ δωρεὰν ἐγγραφὴ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τῶν ἐκ Θράκης, Μακεδονίας, Κρήτης, Ἠπείρου καὶ Μ. Ἀσίας καταγομένων ἀπόρων φοιτητῶν, ὡς δὲ βλέπετε, κύριοι συνάδελφοι, οὐδὲν ἄλλο τμῆμα τοῦ ἑλληνισμοῦ μένει τὸ ὁποῖον δὲν συμπεριελήφθη ἐνταῦθα πλὴν τῆς Κύπρου. Ἐλπίζω ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις, κ. Πρόεδρε, νὰ ἐπεκταθῇ ἡ χάρις καὶ ἐπ’ αὐτούς.

§205ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἕνεκα τοῦ ὀνόματος δὲν τολμῶ νὰ φέρω ἀντίρρησιν.

§206Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ παρακαλῶ νὰ προστεθῇ ἄρθρον 2 ἔχον οὕτως (ἀναγινώσκει)· «Αἱ διατάξεις τοῦ νόμου ͵ΓΥΙΑʹ τοῦ 1909 ἐφαρμόζονται καὶ ἐπὶ τῶν ἐξ ἄλλων Σχολῶν εἰς τὴν Νομικὴν μεταγραφομένων, οἵτινες δύνανται νὰ συμπληρώσωσι τὰς ἐγγραφάς των διὰ τῆς καταβολῆς τῶν τελῶν διὰ τὸν ὑπολειπόμενον χρόνον».

§207ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωρίζωμεν ἂν οἱ φοιτηταὶ οὗτοι δὲν ἐνεγράφησαν.

§208Ι. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Δύο μόνον εἶναι οἱ μὴ ἐγγραφέντες.

§209ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Οἱ ἐνταῦθα ἀναφερόμενοι δηλαδή.

§210Ι. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ ΚΑΙ Π. ΣΙΣΜΑΝΗΣ. Καὶ δύο ἀπὸ τὸ Χάβαρι.

§211ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τότε δεχόμεθα τὴν τροπολογίαν. (Ψηφίζεται εἶτα ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροπολογήθη, τὸ προστεθὲν ἄρθρον 2 καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπισκευῆς καὶ ἀνακαινίσεως τοῦ ἐκ τῆς πυρκαϊᾶς τῆς νυκτὸς τῆς 24–25 Δεκεμβρίου 1909 καταστραφέντος μέρους τῶν Ἀνακτόρων τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως».

§213Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, κ. Πρόεδρε, πρόκειται νὰ κατασκευασθῇ ἐκ νέου ἕν μέρος τῶν ἀνακτόρων καὶ ἐνῷ πρόκειται περὶ μεγάλης ἐργασίας δυστυχῶς δὲν καταβλήθη καὶ μεγάλη προσοχὴ εἰς τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἐπιζητεῖται ἡ ἐκτέλεσις. Ἐπιζητεῖται ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου, ἡ δαπάνη τοῦ ὁποίου θὰ ὑπερβῇ τὸ ἑκατομμύριον κατὰ τρόπον ὄχι μόνον μὴ ἐξασφαλίζοντα τὴν καλὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, ἀλλὰ κατὰ τρόπον μὴ ἀποκλείοντα τὰς συνήθεις ἐκείνας ἐλλείψεις περὶ τὴν δυσχέρειαν καὶ ἐκτέλεσιν τῶν δημοσίων ἔργων καὶ κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμφιλοχωρήσωσιν αἱ ἀφορμαὶ ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι οὐχὶ σπανίως γίνονται αἰτία παραπόνων ἴσως καὶ κατηγοριῶν. Ἀπορῶ πῶς αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία πρὸς τὸ συμφέρον της δὲν ἐζήτησε καταλλήλως νὰ ἐξασφαλισθῇ ἀπὸ τὰς τυχὸν ὑπονοίας περὶ ἐνδεχομένης σπατάλης. Ἐπιζητεῖται ἡ κατασκευὴ τοῦ ἔργου αὐτοῦ τμηματικῶς, δηλαδὴ νὰ μὴ ἐκτεθῇ τὸ ἔργον διὰ μιᾶς δημοπρασίας ὁλόκληρον ἀλλὰ κατὰ τμήματα, κατὰ τὰς γνώμας τοῦ συνεργείου καὶ τοῦ συμβουλίου, δηλαδὴ θὰ εὑρισκώμεθα πολὺ συχνὰ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ συνέρχωνται οἱ ἐργολάβοι ἵνα ἐξετάζωσι τὰ σχέδια, οἱ μηχανικοὶ ἵνα μελετῶσι περὶ τῶν ὅρων, καὶ ὡς ἀπόκτημα αὐτοῦ τοῦ τρόπου θὰ ἔχωμεν πεντηκοντάδα ἐργολάβων, ἐνῷ συμφέρον καὶ τῆς καλῆς ἐργασίας καὶ τῆς ὑπηρεσίας καὶ τῆς ἐξασφαλίσεως τοῦ ἐλέγχου εἶναι νὰ ἔχωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγωτέρους ἐργολήπτας, καί, ἂν ἦτο δυνατόν, νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν ἕνα καὶ μόνον ὑπεύθυνον· ἀρκεῖ αὐτὸς νὰ εἶναι ὁ καλύτερος καὶ ὁ παρέχων τὰς περισσοτέρας ἐγγυήσεις περὶ τῆς καλυτέρας ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου. Ἀτυχῶς τὸ νομοσχέδιον ἐπιζητεῖ τμηματικὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων· ἀορίστως λέγει εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον (ἀναγινώσκει)· «Ἐγκρίνεται ὁ προσαρτώμενος τῷ νόμῳ τούτῳ γενικὸς προκαταρκτικὸς προϋπολογισμὸς τῆς ἀπαιτουμένης ἐκ δρ. 1,200,000 ὁλικῆς δαπάνης διὰ τὴν ἐπισκευὴν καὶ ἀνακαίνισιν τοῦ ἐκ τῆς πυρκαϊᾶς τῆς νυκτὸς τῆς 24–25 Δεκεμβρίου 1909 καταστραφέντος μέρους τῶν ἀνακτόρων τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως. Ἐκτελεσθήσεται δὲ τὸ ὅλον ἔργον, εἰς ὃ ὁ ἐγκρινόμενος γενικὸς προκαταρκτικὸς προϋπολογισμὸς ἀφορᾷ, τμηματικῶς δι’ ἰδίων ὁριστικῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν, κατόπιν ἐγκρίσεως τούτων διὰ Β. Διαταγμάτων ἐπὶ τῇ προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐκδιδομένων. Ἕκαστος ὁριστικὸς εἰδικὸς προϋπολογισμὸς θέλει περιλαμβάνει διάφορα ὁμοειδῆ ἐκ τῶν ἐν τῷ ἐγκρινομένῳ γενικῷ προκαταρκτικῷ προϋπολογισμῷ ἀναγραφομένων μερικῶν ἔργων, ἐξ ὧν τὸ ὅλον ἔργον ἀποτελεσθήσεται, δὲν θέλει δὲ ὑπερβαίνει κατὰ μερικὸν ἔργον τὴν ἐν τῷ ἐγκρινομένῳ γενικῷ προκαταρκτικῷ προϋπολογισμῷ ὁριζομένην δι’ αὐτὸ δαπάνην».

§214ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἐργασία αὕτη ἐγένετο λίαν ἐπιμεμελημένως ὑπὸ μηχανικοῦ ὁμοφώνως ὑπὸ πάντων ἀναγνωριζομένου οὐ μόνον ἱκανωτάτου ἀλλὰ καὶ ἀδάμαντος τὸν χαρακτῆρα, φέρει δὲ οὗτος τὸ ὄνομα Διαμαντίδης. Οἱοσδήποτε περὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὡμίλησεν ὡμίλησε καὶ περὶ αὐτοῦ μετὰ τῆς αὐτῆς εὐφημίας καὶ διὰ τὴν ἱκανότητα καὶ διὰ τὴν χρηστότητα.

§215Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§216Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Βεβαίως.

§217Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ τοῦτο. Δὲν ἐνόμισα ὅτι παρίσταται ἀνάγκη νὰ ὁμιλήσω καὶ νὰ συνηγορήσω περὶ προσώπων τὰ ὁποῖα οὐδεὶς κατηγόρησε, τὰ ὁποῖα οὐδεὶς ἀνέφερεν. Ἐγὼ ἀδιαφορῶ περὶ τῶν προσώπων, καί, ἐὰν ἡ ὑπηρεσία ἔχῃ ἀφορμὴν νὰ ἐκτιμᾷ τὰ πρόσωπα αὐτά, οὐδένα λόγον ἔχω καὶ ἐγὼ νὰ μὴ ἐκτιμῶ ταῦτα, τὰ ὁποῖα μοὶ εἶναι ἐντελῶς ἄγνωστα. Ἐγὼ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ὑποδεικνύεται ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου κατακρίνω καὶ ὄχι τὰ πρόσωπα, μόνον τὸ σύστημα κατὰ τὸ ὁποῖον προτείνεται ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου. Βεβαίως δὲν ἔχω τὴν εἰδικότητα, γνωρίζω δ’ ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο συνετάχθη ὑπὸ εἰδικῶν, ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι λόγος οὐδὲ ἔχει τις τὸ δικαίωμα νὰ μ’ ἐμποδίσῃ τοῦ νὰ ἔχω γνώμην ἡ ὁποία νὰ εἶναι διάφορος τῆς γνώμης ταύτης τῶν εἰδικῶν. Ἡ ὑπηρεσία νομίζει ὅτι ἡ τμηματικὴ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου τούτου θὰ εἶναι ἐπ’ ὠφελείᾳ αὐτοῦ· ἐγὼ νομίζω ὅτι τοῦτο θὰ εἶναι καταστρεπτικὸν διὰ τὸ ἔργον. Ἐκ τούτου δὲν ἕπεται ὅτι ἐγὼ ἐσκέφθην νὰ κατηγορήσω τὰ πρόσωπα· ἀπ’ ἐναντίας ἔχω καὶ ἐγὼ λόγους νὰ ἐκτιμῶ ταῦτα. Ἐγώ, ἐπαναλαμβάνω, οὐδενὸς ἐμέμφθην· ἐγὼ ὑποδεικνύω ἁπλῶς πῶς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἐργασία αὕτη, ὥστε νὰ γίνῃ καλυτέρα, ἀσφαλεστέρα καὶ οἰκονομικωτέρα, καὶ ν’ ἀποφύγωμεν τὰς ἐπανειλημμένας δημοπρασίας, διὰ τὰς ὁποίας τὸ παρελθὸν δὲν μᾶς ἔχει ἐνθαρρύνει καὶ πολύ, καὶ ὑποδεικνύω ὅτι αἱ δημοπρασίαι ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῶσιν ἅπαξ καὶ νὰ ἐπιζητηθῇ ὁ ἄνθρωπος ὁ δυνάμενος ν’ ἀναλάβῃ καὶ ἐκτελέσῃ τὸ τοιοῦτον ἔργον. Τίς εἶναι δὲν γνωρίζω. Νὰ προκηρυχθῇ μία δημοπρασία μὲ ἐνσφραγίστους προσφοράς. Αὐτὸ ἐννοῶ ἐγώ, τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἐπὶ ζημίᾳ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Βεβαίως ὑπάρχουσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ ἔργα τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατὸν ν’ ἀνατεθῶσιν εἰς εἰδικούς, ὅπως εἶναι ἡ θέρμανσις, τὸ ζήτημα τῆς πυρασφαλείας, τὸ ζήτημα τῆς διακοσμήσεως. Βεβαίως ταῦτα εἶναι ζητήματα εἰδικῶν. Ἀλλὰ περὶ τοῦ ὅλου ἔργου, τοῦ μεγάλου κεφαλαίου, τὸ ὁποῖον θὰ διατεθῇ, ἐγὼ δὲν εἶπον τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ προκηρύξωμεν ἅπαξ διὰ παντὸς μίαν δημοπρασίαν καὶ δι’ ἐνσφραγίστων προσφορῶν, νὰ τεθῇ δὲ εἰς τοὺς ὅρους ὅτι γίνονται δεκτοὶ ἐκ τῶν προσφερομένων νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὴν δημοπρασίαν οἱ ἔχοντες τὰ κατὰ νόμον πιστοποιητικά, τὰ ὁποῖα θὰ μᾶς ἀσφαλίσωσι πρὸ παντὸς καὶ τὴν καλὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Διατί τάχα νὰ εὑρισκώμεθα εἰς τὴν δυσάρεστον ἀνάγκην νὰ δημοπρατῶμεν τμήματα τοῦ ἔργου ἑκάστοτε, ἀφοῦ δυνάμεθα ἅπαξ διὰ παντὸς νὰ γνωρίζωμεν ὅτι ἔχομεν ἕνα ὑπεύθυνον, καὶ ὄχι νὰ παρουσιάζηται ἕκαστος νὰ λέγῃ ὅτι τὴν δεῖνα ἐργασίαν δὲν ἔκαμεν ἐκεῖνος, ἀλλὰ τὴν ἔκαμεν ἄλλος; Δὲν νομίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἔχῃ ἀντίθετον γνώμην, διότι δὲν πρόκειται, ἐπαναλαμβάνω, περὶ τῶν προσώπων.

§218ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν βλέπω διατί αὐτὴ ἡ ζωηρότης περὶ τὴν διατύπωσιν τοῦ πράγματος.

§219Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι εὐθὺς ἀμέσως ἐξηρτήθη ἡ ἐργασία ἀπὸ τὰ πρόσωπα.

§220ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγγύησις ἐνταῦθα ἐτέθη ἡ συνεργασία τεσσάρων μηχανικῶν ἐκλεγομένων μετὰ προσοχῆς, οἵτινες θέλουσιν ἀποτελέσει ἐπιτροπὴν μέλλουσαν νὰ διευθύνῃ τὴν ὅλην ἐργασίαν.

§221Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους;

§222ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Βεβαίως. Οἱ μηχανικοὶ οὗτοι ἐξελέγησαν ἐκ τοῦ προσωπικοῦ τὸ ὁποῖον ἔχομεν, νομίζω δ’ ὅτι τὰ πρόσωπα ταῦτα συνηρμολογημένα, συνεργαζόμενα παρέχουσι τὴν μεγίστην τῶν δυνατῶν ἐγγυήσεων, τῶν δυνατῶν, λέγω, νὰ παρασχεθῶσιν ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων ἐν Ἑλλάδι. Αὐτὰ εἶναι. Βεβαίως δὲν θὰ ἔχητε τὴν ἀξίωσιν νὰ φέρωμεν ἔξωθεν τοὺς μέλλοντας νὰ διευθύνωσι τὴν ἐργασίαν ταύτην.

§223Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος εἶπε τοιοῦτό τι;

§224ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι. Δὲν ἀπέδωκα τοιοῦτό τι εἰς ὑμᾶς.

§225Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ δημοπρασίας;

§226ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διὰ δημοπρασίας, σᾶς εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος· καὶ ἐὰν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος μοὶ ἔλεγε «θέλω δι’ ἐνσφραγίστων δελτίων», ὅπως εἶπε, θ’ ἀπήντων· θέλω καὶ ἐγὼ δι’ ἐνσφραγίστων δελτίων, διότι ἔχω τὴν πεῖραν τοῦ πράγματος, καὶ νομίζω ὅτι κακῶς δὲν γίνεται χρῆσις συχνοτέρα ἐπὶ τῶν δημοπρασιῶν τῶν μυστικῶν δι’ ἐνσφραγίστων δελτίων. Ὅτε διῴκουν ἄλλοτε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶχον εἰσαγάγει τὸ σύστημα τῆς δημοπρασίας δι’ ἐνσφραγίστων δελτίων καὶ νομίζω ὅτι τὰ ἀποτελέσματα ἦσαν καλά. Εἰς τοῦτο δὲ μ’ ἐνεθάρρυνε τότε ἡ Γαλλικὴ Ἀποστολή, ἥτις μ’ ἔπεισεν ὅτι τὸ τοιοῦτο γενόμενον ἐν Γαλλίᾳ ἀπέδωκεν ἐκεῖ καλύτερα ἀποτελέσματα. Πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅμως ὅτι ἐπὶ τοιούτων δημοπρασιῶν πρέπει ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἔχῃ τὸ θάρρος ν’ ἀποφαίνηται ὁριστικῶς μετὰ τὴν ἄνοιξιν τοῦ φακέλου, διότι ἔρχονται προσφοραὶ μετὰ μειώσεων μεγάλων, αἵτινες προκαλοῦσι θόρυβον περὶ τὴν ὑπόθεσιν καὶ ἐξαναγκάζουσι τοὺς ἀσχολουμένους ὑπευθύνως εἰς τὸ ζήτημα νὰ μὴ ἐκπληρῶσι πάντοτε τὸν ὅρον ὃν ἐν τῇ τοιαύτῃ δημοπρασίᾳ περιλαμβάνει ἡ διακήρυξις, δηλαδὴ ὅτι, ἐὰν δὲν ὑπάρχωσι τυπικαὶ ἀκυρότητες, θὰ παραδεχθῇ ἀμετακλήτως τὴν προσφοράν. Διότι ὁ διαγωνισμὸς πρέπει νὰ γίνηται μεταξὺ τῶν ῥιπτόντων ἐνσφράγιστα δελτία καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέπηται νὰ ἔρχηται ἄλλος κατόπιν φέρων μείωσιν τῆς προσφορᾶς κατὰ 10–12%. Ἐγὼ εὑρέθην, Κύριοι, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς θέσιν μετὰ τοιαύτην δημοπρασίαν γεφύρας ἐν Πελοποννήσῳ ν’ ἀρνηθῶ πρότασιν 12% κατωτέραν μετὰ τὴν δημοπρασίαν, καὶ ἔπραξα καλῶς.

§227Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κάλλιστα.

§228ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ ἐν τῇ Βουλῇ ἠρωτήθην περὶ τούτου καὶ ἀπήντησα, εἰς δὲ τὴν ἀπάντησίν μου ἀνταπάντησις δὲν ἐδόθη. Ἀλλ’ ὁμολογῶ ὅτι εἶχον πολὺ μεγάλην πεποίθησιν περὶ τῆς πρός με εὐλαβείας τῆς Βουλῆς ὅπως τολμήσω νὰ φέρω ταύτην τὴν εὐθύνην. Ἤμην πεπεισμένος ὅτι μὲ ηὐλαβεῖτο ἡ Βουλὴ καὶ ἐτόλμησα νὰ πράξω τοῦτο. Ἀλλὰ δὲν εἶναι πάντοτε εὔκολον νὰ ἔχῃ τις τοῦτο τὸ θάρρος, ἐγὼ δὲ φαίνεται ὅτι εἶμαι ὀλίγον τι θαρραλεώτερος ἢ ὅ,τι συνήθως συμβαίνει. Καὶ ἐνθυμοῦμαι τότε ὅτι ἠγέρθη εἷς τῶν πρωτευόντων ἐν τῇ Βουλῇ καὶ μὲ ἠρώτησεν ἔδωκα τὴν ἀπάντησιν καὶ ἐσιώπησεν. Λοιπὸν τοῦτο εἶναι τὸ μόνον δυσάρεστον, εἰδεμὴ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἡ δι’ ἐνσφραγίστων δελτίων δημοπρασία εἶναι ἡ ἀρίστη καὶ ἀπαλλάσσει ἀπὸ τοῦ φόβου ἐκείνου τῆς παρεμβάσεως, ἥτις συχνὰ γίνεται ὅπως ἐπιτύχῃ νὰ λάβῃ ὁ παρεμβαίνων τὴν ἀμοιβὴν ἐκείνην ἥτις φέρει τὴν ἀρχαιοτάτην ὀνομασίαν «κωλόκουρον».

§229Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Νὰ τὴν καθιερώσωμεν καὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§230ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν θὰ ἔχω καμμίαν δυσκολίαν ἐρχόμενος εἰς συνεννόησιν μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου καὶ τῶν συνταξάντων τοῦτο μηχανικῶν νὰ προτείνω ὅπως εἰσαχθῶσιν αἱ δι’ ἐνσφραγίστων δελτίων δημοπρασίαι. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ γνωρίζω ἂν καὶ οἱ μηχανικοὶ ταύτην ἔχουσι τὴν γνώμην ἢ θὰ ἔχωσιν αὐτὴν μετὰ μελέτην. Θὰ ἐρωτήσω ὑποβάλλων εἰς αὐτοὺς καὶ τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄργους. Ἂν ὅμως οἱ μηχανικοὶ τοῦτο προτιμῶσιν, ὁ Ὑπουργὸς εἶναι δύσκολον νὰ μὴ δεχθῇ τῶν εἰδικῶν τὰς προτάσεις, διότι εἶναι τεχνικαί, αὐτὸς δὲ δὲν ἔχει δικαίωμα, ἐν ἀγνοίᾳ τῶν πραγμάτων, νὰ μεταβάλῃ τὸ κείμενον.

§231Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΔΑΚΗΣ. Καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ὅπως καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄργους, νομίζω ὅτι ἡ βάσις ἡ ὁποία τίθεται εἰς τὸ νομοσχέδιον πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τῶν Ἀνακτόρων δὲν εἶναι ἡ ὀρθή, καὶ ἀφοῦ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μᾶς ἐπληροφόρησεν, ὅτι, ὅ,τι οἱ εἰδικοὶ ἐξετέλεσαν, εἰς τοῦτο ὀφείλει καὶ ὁ Ὑπουργὸς νὰ ὑποκύψῃ, ἐρωτῶ· ἔχομεν τμῆμα οἰκοδομητικὸν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἢ δὲν ἔχομεν; Κύριε Ὑπουργέ, νὰ μὲ πληροφορήσητε περὶ τούτου.

§232ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἔχομεν.

§233Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΔΑΚΗΣ. Τίς προΐσταται τοῦ τμήματος αὐτοῦ;

§234Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι εἶναι σχῆμα λόγου αἱ ἐρωτήσεις.

§235Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΔΑΚΗΣ. Θέλω ὡρισμένως νὰ μάθω τίνος τμήματος προΐσταται ὁ κ. Διαμαντίδης.

§236Ε. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Τοῦ σιδηροδρομικοῦ.

§237Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΔΑΚΗΣ. Λοιπὸν ὑπάρχει, λέγουσι, πεποίθησις ὅτι ὁ κ. Διαμαντίδης εἶναι ἄνθρωπος τίμιος, ἀκέραιος, ἀκεραιότατος, καὶ ἐγὼ ἐπ’ αὐτοῦ ἔχω τὴν αὐτὴν γνώμην. Ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι οἱ ἄνθρωποι οἱ ἀκέραιοι, οἱ τίμιοι καὶ εὐσυνείδητοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποπέσωσιν εἰς πλάνην, ὅταν ἐκτελῶσιν ἐργασίαν ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἰδική των. Διότι μοὶ εἴπετε ὅτι ἔχομεν τμῆμα οἰκοδομητικόν, καὶ ὑποθέτω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐφρόντισεν εἰς τὸ τμῆμα ἐκεῖνο νὰ ἔχῃ τοποθετήσει τοὺς εἰδικοὺς διὰ τὴν ἐργασίαν ταύτην μηχανικούς. Νῦν βλέπομεν ὅτι προκειμένου περὶ οἰκοδομικῆς ἐργασίας, οἵα ἡ τῶν Ἀνακτόρων, συντάσσει τὸν προϋπολογισμὸν ὁ μηχανικὸς ὁ ἀνήκων εἰς τὸ σιδηροδρομικὸν τμῆμα, ὁ ὁποῖος ἀπὸ πενταετίας ἤδη ἀσχολούμενος εἰς τὴν ἐργασίαν ταύτην δὲν ἠσχολήθη μὲ οἰκοδομικὰ ἔργα πραγματικά· καὶ βλέπομεν ὅτι εἶναι ὑπογεγραμμένος ἐνταῦθα ἐκτὸς τοῦ πρώτου καὶ ὁ διευθύνων τὸ τμῆμα τῶν λιμενικῶν ἔργων, καὶ θὰ νομίζῃ κανεὶς ὅτι πρόκειται δι’ ὀγκολίθων νὰ ἐπισκευασθῶσι τὰ Ἀνάκτορα, ὥστε νὰ ἔχωμεν ἀνάγκην ἀπὸ τὸν μηχανικὸν αὐτόν, ἵνα κάμῃ τὸν προϋπολογισμόν. Δὲν λέγω τοῦτο ἵνα κατηγορήσω οὔτε τὸν ἕνα οὔτε τὸν ἄλλον. Λέγω μόνον ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ὑποπέσῃ τις εἰς πλάνην, καὶ τοῦτο τὸ ὁμολογῶ ἐκ πείρας, ὅταν ἐκτελῶ προϋπολογισμὸν ἔργου πρὸς τὸ ὁποῖον δὲν ἔχω ἄμεσον συνάφειαν καὶ μὲ τὸ ὁποῖον δὲν ἠσχολήθην ἤδη ἀπὸ καιροῦ. Εἶναι λοιπὸν ἐνδεχόμενον ὁ προϋπολογισμός, ὅπως ὑπεβλήθη, νὰ μὴ εἶναι τοιοῦτος ὥστε μὲ τυφλοὺς τοὺς ὀφθαλμοὺς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ. Ἀλλ’ ἔρχομαι τοῦτο λέγων ἁπλῶς εἰς ἀπάντησιν τῆς ἰδέας τὴν ὁποίαν εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἄργους, ὅτι, προκειμένου περὶ μηχανικοῦ οἷος ὁ κ. Διαμαντίδης, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ εἴπωμεν τίποτε.

§238ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν εἶπον τοῦτο· ἐγὼ ἠθέλησα μόνον νὰ δείξω ὅτι ἐξελέγη πρὸς μελέτην τοῦ ἔργου μηχανικὸς ὁ ὁποῖος θεωρεῖται ἱκανὸς καὶ τίμιος. Τοῦτο μόνον εἶπον· τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ ἀρτίαν ἐγγύησιν.

§239Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐγὼ φρονῶ ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ τιμίου δὲν πρέπει νὰ φέρηται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ· πάντες οἱ ὑπάλληλοι εἶναι τίμιοι καὶ εὐσυνείδητοι ἐφ’ ὅσον παραμένουσιν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ· ἂν δὲν εἶναι τοιοῦτοι, ὀφείλει ὁ Ὑπουργὸς νὰ μὴ τοὺς διατηρῇ ἐν ὑπηρεσίᾳ. Ἐνταῦθα πρόκειται μόνον περὶ ἱκανότητος, ἡ δὲ ἱκανότης συνδέεται εἰς τὰ τοιαῦτα ἔργα μὲ τὴν πεῖραν ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἀποκτῶσιν οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἐκτελοῦσι τοιαῦτα ἔργα. Διότι δύναταί τις νὰ εἶναι ἱκανώτατος μηχανικὸς περὶ τὰ σιδηροδρομικά, εἰς ἃ ἀπὸ καιροῦ ἢ ἐξ ἀρχῆς ἀπασχολεῖται, νὰ μὴ εἶναι δὲ τοιοῦτος εἰς τὰ οἰκοδομητικά, εἰς ἃ οὐδέποτε ἠσχολήθη. Αὐτὸ θὰ ὁμολογήσητε καὶ ὑμεῖς, ὁ ὁποῖος διετελέσατε Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§240ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία.

§241Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΔΑΚΗΣ. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ τεχνικὸν μέρος καὶ λέγω ὅτι ἡ βάσις εἶναι ἐσφαλμένη, καὶ θὰ φέρω μερικὰς παρατηρήσεις.

§242ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Βεβαίως πρέπει νὰ εἴπητε τὴν γνώμην ὑμῶν, διότι αὕτη θὰ βαρύνῃ ὡς γνώμη εἰδικοῦ.

§243Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΔΑΚΗΣ. Πρόκειται π. χ. περὶ ἔργου 100.000 δρχ., καὶ ὑποθέσατε ὅτι ἔχετε διὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ πέντε ἐργολάβους, οἱ ὁποῖοι ἀνέλαβον ἀνεξαρτήτως ὁ εἷς τοῦ ἄλλου τὴν ἐκτέλεσιν κατὰ μέρος τῆς ἐργασίας. Ἠξεύρετε ὁποῖα προσκόμματα καὶ ποῖαι δυσκολίαι θὰ ἐπέλθωσιν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῆς τῆς ἐργασίας, ὅταν ἐμὲ τὸν ἐργολάβον οὐδεὶς δεσμὸς θὰ μὲ συνδέῃ πρὸς τοὺς ἄλλους τέσσαρας ἐργολάβους; Θὰ ἔρχηται π. χ. ὁ ὑδραυλικὸς καὶ θὰ μοὶ λέγῃ· πήγαινε νὰ τελειώσῃς τὴν ἐργασίαν σου, διότι θέλω νὰ βάλω σωλῆνας· ἐγὼ δὲ θὰ τῷ λέγω· ἄφησέ με ἥσυχον! Ἔχομεν αὐτὸ τὸ μὴ δυνατὸν τῆς συνεργασίας ἐργολάβων ἀνεξαρτήτων τοῦ ἑνὸς πρὸς τὸν ἄλλον. Τοῦτο θὰ ἐπιφέρῃ τοιαύτην σύγχυσιν, ἡ ὁποία θὰ εἶναι ἐπὶ βλάβῃ τοῦ ἔργου. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ἄλλο. Τὴν εὐθύνην τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου δὲν τὴν φέρει τόσον ὁ ἐπιβλέπων μηχανικὸς καὶ οἱ λοιποί, ἐργοδηγοί, ὅσον τὴν φέρει κυρίως ὁ ἐκτελῶν ἐργολάβος, ἐφ’ ὅσον εἶναι ἄνθρωπος μὲ χαρακτῆρα καὶ δὲν θέλει ν’ ἀφήσῃ νὰ μειωθῇ ἡ ὑπόληψίς του ἐκ τῆς κακῆς ἐκτελέσεως ἑνὸς ἔργου· διότι συνήθως οἱ μηχανικοὶ καὶ ἐργοδηγοὶ βλέπουσι τὰ πράγματα ὡς ἐπὶ τὸ πολύ, ἀφοῦ πρότερον φκιασιδωθοῦν ἀπὸ τοὺς διαφόρους ἐργολάβους. Νομίζω λοιπὸν ὅτι προκειμένου περὶ ἑνὸς τοιούτου ἔργου δὲν ἔχετε ἐργολάβους οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι τοιαύτης θέσεως καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιστημονικῆς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως διατηρήσεως τοῦ γοήτρου τοῦ τεχνικοῦ, τὸ ὁποῖον δέον νὰ ἔχωσιν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ παράσχωσιν ἐγγυήσεις πρὸς ἀκριβῆ καὶ τελείαν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Τουναντίον νομίζω ὅτι θὰ παράσχῃ ἐγγύησιν ὄχι ἡ ἐπίβλεψις ἡ ὁποία θὰ γίνῃ ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου, οἱοιδήποτε καὶ ἂν εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπιβλέπωσι καὶ οἱασδήποτε ἀγαθὰς προθέσεις καὶ ἂν ἔχωσι, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ μάτι τοῦ ἀνθρώπου ὁ ὁποῖος εἶναι διαρκῶς ἀπ’ ἐπάνω ἀπὸ τὴν ἐργασίαν ν’ ἀναπληρωθῇ μὲ τὸ μάτι ἐκείνου ὁ ὁποῖος θὰ διέλθῃ μίαν ἢ δύο ὥρας τὴν ἡμέραν διὰ νὰ ἴδῃ τὴν πρόοδον τοῦ ἔργου. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἡ βάσις εἶναι ἐσφαλμένη καὶ ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἐργολαβία δι’ ὅλον τὸ ἔργον, διότι ὁ ἐργολάβος ὁ ὁποῖος θ’ ἀναλάβῃ, θὰ εἶναι εἷς ἄνθρωπος ὑπεύθυνος, θὰ γίνῃ δὲ μία ἐργασία πολὺ κανονικωτέρα παρὰ ἐὰν τὴν διανείμωμεν εἰς διαφόρους ὑπεργολάβους.

§244ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δηλαδὴ ἐννοεῖτε νὰ ἐκτεθῇ ὅλον τὸ ἔργον εἰς δημοπρασίαν. Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὰς παρατηρήσεις αὐτάς, αἵτινες προέρχονται ἀπὸ εἰδικοῦ ἀνδρός, ὅπως εὐχαριστῶ καὶ τὸν κ. συνάδελφον ἐξ Ἄργους ὅτι ὁμοίας παρατηρήσεις ὑπέβαλε. Θέλω ἐξετάσει τὴν ὑπόθεσιν, ἧς ἡ ῥύθμισις εὔχομαι καὶ ἐλπίζω ὅτι θέλει διατυπωθῆ ὁμοία πρὸς τὴν ἐνταῦθα ἐκφρασθεῖσαν πρότασιν. Ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει θέλομεν ἔχει μίαν δημοπρασίαν, ἥτις θὰ πρέπῃ νὰ προσελκύσῃ ἀνθρώπους δυναμένους νὰ φέρωσι τὸ βάρος τῶν 1.200.000, καὶ τότε ἴσως θὰ πρέπῃ ν’ ἀποταθῶμεν καὶ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, εἰς τὸ Ἐξωτερικόν.

§245Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΔΑΚΗΣ. Δυνάμεθα καὶ εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν ν’ ἀποταθῶμεν.

§246Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Νάξου ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι δὲν μὲ ἔπεισαν, διότι ὑποθέτω ὅτι δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν προϋπολογισμὸς δημοσίων ἔργων, εἴτε ἀπὸ εἰδικοὺς εἴτε ἀπὸ μὴ εἰδικοὺς παρασκευασθείς, δὲν θὰ κατορθωθῇ νὰ ἐκτελεσθῇ ὑπὸ τοὺς ὅρους ὑπὸ ποίους ὁποίους διαγράφει ὁ προϋπολογισμός. Εἶναι γνωστὸν ὑπὸ ποίους ὅρους ἐκτελοῦνται τὰ δημόσια ἔργα. Ὁ κ. Βουλευτὴς Νάξου εἶπεν ὅτι ἡ βάσις, δηλαδὴ αἱ τμηματικαὶ δημοπρασίαι, δὲν εἶναι ὀρθή. Ἐγὼ ἀπ’ ἐναντίας νομίζω ὅτι ἡ βάσις αὐτὴ εἶναι ἡ ὀρθοτέρα καὶ ἡ συμφερωτέρα, διότι, ἂν θελήσωμεν νὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς ἕνα ἐργολάβον τὴν ὅλην ἐργασίαν, τὴν ὅλην ἀνοικοδόμησιν τῶν Ἀνακτόρων, ἀναμφισβητήτως δὲν θὰ ἔχωμεν πολλοὺς οἱ ὁποῖοι θὰ δύνανται νὰ διαγωνισθῶσιν, ἐνῷ, ἐὰν τηρήσωμεν τὸ μέτρον τῶν τμηματικῶν ἐργολαβιῶν, ἀναμφισβητήτως θὰ ὑπάρχωσι πλείονες τοῦ ἑνὸς οἱ ὁποῖοι θὰ δύνανται νὰ διαγωνισθῶσι. Καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν Νάξου μὲ τὴν πεῖραν τὴν ὁποίαν ἔχει ἐπὶ τοιούτων θεμάτων νὰ μοὶ εἴπῃ ἄν, ἀποκλειομένων κατὰ τὸ πλεῖστον πάντων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἤθελον δυνηθῆ νὰ διαγωνισθῶσι, δύναται νὰ ἔχῃ τὴν πεποίθησιν ὅτι πράγματι τὰ ἀποτελέσματα εἰς τὰ ὁποῖα ἤθελε φθάσει ὁ διαγωνισμὸς τῆς ἐν ὅλῳ ἀνοικοδομήσεως τῶν Ἀνακτόρων θὰ ἦσαν ἐπωφελῆ διὰ τὸ Δημόσιον. Ὁ κ. Βουλευτὴς Νάξου μὲ τὴν πεῖραν τὴν ὁποίαν ἔχει εἶπε τὸ ἑξῆς, ὅτι πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν διαφόρους ἐργολάβους; Θὰ τοὺς ἔχωμεν, εἴτε εἷς εἶναι ὁ ἐργολάβος διὰ τὴν ὅλην ἐργασίαν εἴτε πλείονες εἶναι καὶ τμηματικαὶ αἱ δημοπρασίαι διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι ὁ ἐργολάβος αὐτὸς θὰ καταφύγῃ εἰς ὑπεργολάβους. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ἡ μόνη βάσις εἰς τὴν ὁποίαν δυνάμεθα ν’ ἀποβλέψωμεν μετὰ περισσοτέρας πεποιθήσεως εἶναι αὕτη, τῶν τμηματικῶν ἐργολαβιῶν. Συνοψίζων λέγω ὅτι ἡ ὅλη ἀνοικοδόμησις ἀφιεμένη εἰς ἕνα μόνον ἐργολάβον θ’ ἀποκλείσῃ τοὺς πλείστους, διότι ὁ ἐργολάβος αὐτὸς ἀναγκαίως θὰ ἔχῃ ὑπεργολάβους, τοὺς ὁποίους θὰ ἔχῃ πλέον ὡς αἰχμαλώτους καὶ τῶν ὁποίων καὶ τὴν ἐργασίαν θὰ θελήσῃ ἀκόμη νὰ ἐκμεταλλευθῇ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν ταῦτα, ὅτι πρόκειται περὶ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ἐνέχει ἐμπιστοσύνην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἑπομένως κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν πρέπει νὰ ἐπιφυλάξῃ ἑαυτῇ ἡ Κυβέρνησις πᾶσαν ἐλευθερίαν.

§247Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Νάξου δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου. Εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου περιέχονται καὶ ἐργασίαι αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀδύνατον ἄλλως νὰ ἐκτελεσθῶσι παρὰ ἐὰν μεμονωμένως ἐκδοθῶσιν εἰς δημοπρασίαν. Καὶ ἀναφέρω ἓν παράδειγμα· ἐὰν ὁ γενικὸς ἐργολάβος τῶν Ἀνακτόρων ἤθελεν ἀναλάβει καὶ τὴν ἐκκλησίαν, τὰ χρυσώματα, τὰς ἁγιογραφίας καὶ τὰς εἰκόνας τῆς ἀνακτορικῆς ἐκκλησίας, τάχα πιστεύετε ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐπωφελῶς ὁ διαγωνισμὸς ἐν τῷ μερικῷ τούτῳ ὑπολογισμῷ; Εἶναι ἀπαραίτητον ὅπως τοιαῦται εἰδικαὶ ἐργασίαι δοθῶσιν εἰς εἰδικοὺς ἐργολάβους, καὶ ἀναφέρει τὸ νομοσχέδιον τοιαύτας· λέγει λόγου χάριν «διακοσμήσεις».

§248Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτῶν.

§249Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. συνάδελφος Νάξου εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ ὁλόκληρον τὸ ἔργον εἰς μίαν ἑνιαίαν δημοπρασίαν, καὶ τοῦτο, λέγω, θὰ εἶναι πολὺ ἐπικίνδυνον καὶ ἐπισφαλές, δὲν εἶναι δὲ καὶ χρήσιμον, διότι καλύτερον εἶναι νὰ δώσωμεν τὰς εἰκόνας καὶ ἁγιογραφίας τῆς ἐκκλησίας εἰς ἐργολάβους οἱ ὁποῖοι ἀσχολοῦνται εἰς διακοσμήσεις ἀποκλειστικῶς παρὰ νὰ ἔχωμεν ἐργολάβους οἰκοδομῶν, οἱ ὁποῖοι νὰ μειοδοτῶσι περὶ τούτων. Ἔχομεν σωληνομηχανήματα, τῶν ὁποίων ἡ ἐργολαβία εἶναι ἐντελῶς ἰδιαίτερον πρᾶγμα. Διὰ τοῦτο καλύτερον, ἀσφαλέστερον καὶ χρησιμώτερον θὰ εἶναι τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον δέχεται τὸ νομοσχέδιον καὶ οὐχὶ ἑνιαία ἐργολαβία.

§250ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡμεῖς ἠκούσαμεν τὰ ὑπὲρ καὶ κατά. Θέλω ὑποβάλει τὰς ἀντιρρήσεις τῶν κυρίων συναδέλφων εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν εἰδικῶν καὶ θέλω φέρει εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀπάντησιν τῆς ὑπηρεσίας μετὰ τὴν συζήτησιν ἥτις ἐγένετο ἐνταῦθα.

§251Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΔΑΚΗΣ. Μίαν παρατήρησιν εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν Ἀττικῆς θὰ κάμω, διότι παρενόησε μίαν ἰδέαν τὴν ὁποίαν ἐξέθεσα, ὅτι τὸ νὰ εἶναι πολλοὶ ἐργολάβοι εἰς μίαν ἐργασίαν συντελεῖ εἰς μίαν σύγχυσιν πρὸς κακὸν τῆς ἐργασίας καὶ εἶναι πάντοτε εἰς βάρος τοῦ ἔργου. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ἀττικῆς ὅτι μήπως ὁ ἐργολάβος δὲν θὰ λάβῃ ὑπεργολάβους; Ἀναμφισβητήτως οἱοσδήποτε καὶ ἂν ἀναλάβῃ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν, ὅλην μαζί, θὰ λάβῃ καὶ πέντε καὶ δέκα καὶ εἴκοσιν ὑπεργολάβους διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐκτελέσῃ τὸ ἔργον. Ὑπάρχει μόνον μία διαφορά, ὅτι ἀντὶ νὰ εἶναι εἴκοσιν ἀνεξάρτητοι, θὰ ἐξαρτῶνται ἀπὸ ἕνα ὁ ὁποῖος θὰ φέρῃ τὴν εὐθύνην.

§252Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν, ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀπὸ τοὺς ἐμπεπιστευμένους τὴν ἐργασίαν αὐτὴν μηχανικοὺς τοῦ Δημοσίου, καὶ ὄχι ἀπὸ ἕνα ἐργολάβον, ὁ ὁποῖος θέλει κατορθώσει ν’ ἀποκλείσῃ πάντα ἄλλον διαγωνισμόν. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου).

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§254ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Μίαν παρατήρησιν μόνον ἤθελον κάμει ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ τὴν ἔχῃ ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν. Εἰς τὸ συσταθησόμενον συνεργεῖον δὲν λαμβάνεται πρόνοια περὶ ἀρχιτέκτονος ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ τὴν ἐπίβλεψιν τοῦ ὅλου ἔργου, νομίζω δ’ ὅτι οἱ μηχανικοί, οἱ ὁποῖοι πιθανὸν νὰ εἶναι ἄριστοι, εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ φέρωσιν εἰς πέρας τὸ ἔργον αὐτό, τὸ καθαρῶς μηχανικόν. Αὐτὴ τὴν παρατήρησιν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 11. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπεκτάσεως τῶν ἐπὶ ἐκποιήσεως τῶν τραπεζιτικῶν ἐνεχύρων ἰσχυόντων ἐπὶ τῆς χορηγήσεως δανείων εἰς ἀνοικτὸν λογαριασμὸν ἐπὶ ἐνεχύρῳ καὶ περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐκτελέσεως». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 12. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναστολῆς τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου ͵ΓΦΙΑʹ τῆς 4 Ἰανουαρίου 1910 περὶ μονοπωλίου τῆς σακχάρεως». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§256ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρακαλῶ νὰ προτιμηθῇ ὡς σχετικὸν τὸ ὑπ’ ἀριθ.26, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ εἰς τὴν παροχὴν προνομίου διὰ τὴν κατασκευὴν σακχάρεως ἐκ σταφιδοκάρπου. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κατὰ τὴν πεποίθησίν μου, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει τὸ μονοπώλιον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἐφαρμογὴν ἐν Ἑλλάδι, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ πρότασις αὕτη ἐξ ἀρχῆς υἱοθετήθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ ἐψηφίσθη εἰς βʹ ἀνάγνωσιν, ἐνόμισα ὅτι ὤφειλον νὰ πληρώσω τὴν ὑποχρέωσιν ἥτις ἀνελήφθη, ὅπως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ψηφισθῇ. Καὶ διὰ τοῦτο περιέλαβον ἐνταῦθα, ἐκτὸς τῆς τροπολογίας ἣν ἤδη ὑπέδειξα, καὶ τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν τοῦ μονοπωλείου εἰσαγομένου τὸ προνόμιον τοῦτο δὲν ἤθελεν ἔχει πρακτικὴν ἐφαρμογὴν ἐν Ἑλλάδι. Διὰ τοῦτο προτείνω τὴν μετάθεσιν τοῦ ἄρθρου 2 εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἄρθρου 3 καὶ τὴν ἐναλλὰξ μετάθεσιν τοῦ ἄρθρου 3 εἰς ἄρθρον 2. Τὸ ἄρθρον 2 λέγει τὰ ἑξῆς μετὰ τῆς τροπολογίας μου (ἀναγινώσκει)· «Ἐντὸς διετίας ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου ὀφείλει ὁ εἰς ὃν παρέχεται τὸ κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον προνόμιον, ἢ ὁ διάδοχος αὐτοῦ, νὰ ποιήσηται ἔναρξιν τῆς κατὰ τὴν ἰδίαν αὐτοῦ μέθοδον βιομηχανικῆς παρασκευῆς σακχάρεως ἐν ἐργοστασίῳ· ἄλλως ἀπόλλυται τὸ παρεχόμενον προνόμιον. Τὸ προνόμιον τοῦτο οὐδὲν παρέχει δικαίωμα κατασκευῆς σακχάρεως πρὸς κατανάλωσιν ἐν Ἑλλάδι εἰς τὸν λαβόντα ἢ τὸν διάδοχον αὐτοῦ, διαρκούσης τῆς ἰσχύος τοῦ περὶ μονοπωλίου τῆς σακχάρεως νόμου ͵ΓΦΙΑʹ τῆς 4 Ἰανουαρίου 1910». Τὸ δὲ τρίτον γινόμενον δεύτερον μένει ἀτροπολόγητον. Μετὰ τῆς τοιαύτης τροπολογίας παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§257Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Καλὸν θὰ ἦτο ν’ ἀνεβάλλετο δι’ αὔριον.

§258ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πρὸ καιροῦ εἶναι ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ πρέπει νὰ δοθῇ τέρμα· εἶναι τὸ ζήτημα διὰ τὸ ὁποῖον ἐξεγείρονται πάντες οἱ φροντίζοντες ὑπὲρ τῆς σταφίδος. Τὸ νομοσχέδιον εἰσήχθη ἐνταῦθα τῇ 12 Ἰανουαρίου 1910 ὑπὸ τοῦ προκατόχου μου καὶ ἐψηφίσθη εἰς βʹ ἀνάγνωσιν. Κατ’ οὐδὲν ἄλλο μεταβάλλεται εἰμὴ κατὰ τοῦτο, ὅτι δηλοῦται ὅτι τὸ προνόμιον τοῦτο τὸ παρεχόμενον διὰ τοῦ νόμου οὐδὲν παρέχει δικαίωμα κατασκευῆς σακχάρεως πρὸς κατανάλωσιν ἐν Ἑλλάδι εἰς τὸν λαβόντα αὐτό, διαρκούσης τῆς ἰσχύος τοῦ περὶ μονοπωλίου τῆς σακχάρεως νόμου τῆς 4 Ἰανουαρίου 1910, διότι, ἂν ὑπάρχῃ μονοπώλιον σακχάρεως, δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ προνόμιον περὶ κατασκευῆς τῆς σακχάρεως.

§259Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν νομίζετε καλὸν νὰ τεθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ διάταξίς τις ὅτι ἡ κατανάλωσις δὲν ἐπιτρέπεται ἢ ἐπιβαλλομένης μιᾶς φορολογίας; Μὴ λησμονῶμεν ὅτι εὑρέθημεν ἀκριβῶς πρὸ ὀλίγου χρόνου εἰς τὴν ἀνάγκην, ὅπως ἀποφύγωμεν τὴν μεγάλην ζημίαν τὴν ὁποίαν εἶχε τὸ Δημόσιον ἐκ τῆς καταναλώσεως τῆς ἐν τῷ τόπῳ παραγομένης σακχάρεως, ν’ ἀποζημιώσωμεν τὸ κατάστημα. Πρέπει ἀπὸ σήμερον νὰ θέσωμεν τοιαύτην διάταξιν ἐν τῷ νόμῳ, διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν αὔριον αἰτήσεις περὶ ἀποζημιώσεως.

§260Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ διάταξις αὕτη ὑπάρχει ἐν τῷ πρώτῳ ἄρθρῳ.

§261ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὑπάρχει.

§262Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Προτείνω ὅπως εἰσαχθῇ σαφέστερον ὅτι καὶ ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν δὲν ὑπάρχει μονοπώλιον θέλει ὑποβληθῆ ἡ σάκχαρις ἡ παραγομένη ἐκ σταφίδος ἢ σταφυλῶν, ἢ ἐγχωρίου παραγωγῆς, εἰς τὸν φόρον εἰς τὸν ὁποῖον ὑπάγεται ἡ ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένη σάκχαρις.

§263ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αὐτὸ τὸ λέγει· «θέλει ὑπάγεται εἰς πάσας τὰς ἑκάστοτε ἰσχυούσας διατάξεις περὶ φορολογίας τῆς σακχάρεως».

§264Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχομεν διάταξιν διὰ τὴν ἐγχώριον παραγωγήν, καὶ θὰ εἶναι προϊὸν ἐν τῷ τόπῳ παραγόμενον.

§265Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι μόνον διὰ τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ εἰσαχθῇ τὸ μονοπώλιον τῆς σακχάρεως, ἀλλὰ καὶ ἀπ’ αὐτῆς ταύτης τῆς ἐποχῆς πρέπει νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὴν αὐτὴν φορολογίαν εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάγεται καὶ ἡ σάκχαρις ἡ εἰσαγομένη ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ. Ἄλλως θέλομεν ἐλαττώσει τὴν πρόσοδον τοῦ Δημοσίου τὴν ἐκ τῆς σακχάρεως καὶ θέλομεν ἐνθαρρύνει ἴσως καὶ τὴν καταδολίευσιν τῆς φορολογίας αὐτῆς, διότι ἠμπορεῖ νὰ μᾶς παρουσιάζωσι σάκχαριν ἐκ σταφίδος δῆθεν παραγομένην, ἐνῷ εἶναι σάκχαρις ἔξωθεν εἰσαγομένη.

§266ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Προσέθηκα ἐνταῦθα «φορολογίας ἴσης πρὸς τὸν εἰσαγωγικὸν δασμόν».

§267Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦδε πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ ἴση φορολογία.

§268ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὑπάγεται εἰς φορολογίαν ἴσην πρὸς τὸν εἰσαγωγικὸν δασμόν».

§269Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νομίζω ὅτι ἡ πρότασις τοῦ βουλευτοῦ Πυλίας κ. Μισυρλῆ εἶναι ἡ πρακτικωτέρα, ν’ ἀναβληθῇ, διὰ νὰ τυπωθῇ τροπολογημένον.

§270ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται καὶ στέλλεται πρὸς ἀνατύπωσιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 360). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ στρατιωτικοῦ συμβουλίου». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ τὰ ἄρθρα αὐτοῦ 1 καὶ 2). Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§271Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν μίαν ἔτι παρατήρησιν πρὸς ταῖς γενομέναις χθές. Εἶναι σχετικὴ πρὸς τὴν βʹ παράγραφον τοῦ ἄρθρου 3, τὸ ὁποῖον ὁρίζει· «οὐδεμία δὲ ἀπαιτεῖται ὡρισμένη αἰτιολογία τῆς ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου». Αὐτὸ εἶναι διάταξις ἀντικειμένη εἰς ῥητὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱαδήποτε ἀπόφασις πρέπει νὰ εἶναι δεδικαιολογημένη.

§272Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Παρακαλῶ νὰ μοὶ ὑποδείξητε τί νὰ γίνῃ.

§273Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ περικοπὴ αὐτή, ἡ ὁποία εἶναι ἄντικρυς ἀντίθετος εἰς τὸ Σύνταγμα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3 ὡς καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§274ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου».

§275Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναβάλλεται.

§276ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ αὐτὸ ἀναβάλλεται, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι ἀσθενής, καὶ δὲν ἐλάβομεν γνῶσιν τῶν ἐκθέσεων. Τὸ «περὶ συστάσεως Σχολῆς Ναυτικοῦ Πυροβολικοῦ» νὰ γίνῃ. (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς γʹ ἀνάγνωσιν).

§277ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 17. Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παραχωρήσεως προνομίου ἐφευρέσεως ἀμυντικῆς τορπίλλης εἰς τὸν ἀξιωματικὸν τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ κ. Δημήτριον Θ. Μπακόπουλον».

§278ΑΓ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁμιλῶν, Κύριοι, προχθὲς ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, φαίνεται, παρεξηγήθην καί τινες τῶν συναδέλφων δὲν ἔμειναν ηὐχαριστημένοι, ὡς καὶ πολλοὶ φίλοι ἐπίσης μὲ παρεξήγησαν διὰ τὸ πρᾶγμα αὐτό, καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἔφθασεν ἡ συζήτησις καὶ μέχρι τῶν καφενείων. Ἐγὼ οὐδέποτε ἀντετάχθην εἰς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, εἰς τὴν παροχὴν δηλαδὴ προνομίου εὑρεσιτεχνίας εἰς τὸν κ. Μπακόπουλον, ἀξιωματικὸν τοῦ Ναυτικοῦ, τὸν ὁποῖον πολὺ ὑπολήπτομαι καὶ ὅστις ὑπῆρξε καὶ μαθητής μου. Ἐγὼ εἶπον ὅτι βεβαιότατα πρέπει νὰ δοθῇ τὸ προνόμιον. Εἶναι λίαν εὐχάριστον ὅτι ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι καταγίνονται καὶ μελετῶσιν· ἀλλ’ εἶπον ὅτι, ἀφοῦ τὸ Δημόσιον παρέχει τὸ προνόμιον αὐτό, νὰ διαφυλάξῃ κάτι τι καὶ τὸ Δημόσιον ὑπὲρ ἑαυτοῦ· δὲν πρόκειται δὲν περὶ ἀνακαλύψεως ἥτις δὲν σχετίζεται πρὸς τὰ ἔργα τοῦ ἀξιωματικοῦ· δὲν πρόκειται περὶ ἀποκαλύψεως ἡ ὁποία ἐκφεύγει τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ναυτικοῦ· πρόκειται περὶ ἐφευρέσεως μιᾶς τορπίλλης, ἥτις ἀποτελεῖ τὴν εἰδικότητα τοῦ ἀξιωματικοῦ αὐτοῦ, περὶ ἐφευρέσεως δι’ ἣν διὰ τὸν ἀξιωματικὸν αὐτὸν τὸ Δημόσιον ἐδαπάνησε νὰ τὸν ἐκπαιδεύσῃ καὶ εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν καὶ εἰς τὸ Ἐσωτερικόν. Εὑρίσκεται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἐκείνην τὴν εἰδικὴν τῆς ὑποβρυχίου ἀμύνης τῶν τορπιλλῶν καὶ ἑπομένως, ἂν ἔκαμε κάτι τι, τὸ ἔκαμε διὰ τὴν ὑπηρεσίαν. Ἐγὼ λοιπὸν δι’ αὐτὸν τοῦτον τὸν ἀξιωματικὸν ὑπεραμύνομαι· διότι εἷς ἀξιωματικὸς ὁ ὁποῖος ὑπηρετεῖ εἰς μίαν ὑπηρεσίαν ὀφείλει τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν τὴν ὁποίαν ἐκτελεῖ νὰ τὴν βελτιώσῃ, ὀφείλει νὰ κάμῃ ὅ,τι εἶναι δυνατὸν νὰ φανῇ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν του χρήσιμος. Ἐὰν τὴν ἐφεύρεσίν του αὐτὴν θέλῃ νὰ τὴν ἐκμεταλλευθῇ, εἶναι ἐλεύθερος νὰ τὴν ἐκμεταλλευθῇ· ἂς τὴν πωλήσῃ ὅπου καὶ ἂν θέλῃ· ἂς τὴν κάμῃ ὅ,τι καὶ ἂν θέλῃ· ἀλλὰ τὸ Δημόσιον πρέπει πάντοτε νὰ διαφυλάξῃ κάτι τι δι’ ἑαυτόν του καὶ δὲν εἶπον μέγα πρᾶγμα· εἶπον ὅτι τὰς τορπίλλας τὰς ὁποίας θὰ θελήσῃ τὸ Δημόσιον νὰ κατασκευάσῃ ἐν Ναυστάθμῳ, ὅπου οὐδέποτε νομίζω θὰ τὰς κατασκευάσῃ, πάντοτε θὰ τὰς δώσῃ εἰς τὴν ἀγοράν, λόγῳ ἀξιοπρεπείας ἐπ’ αὐτῶν τῶν τορπιλλῶν νὰ μὴ πληρώσῃ τίποτε τὸ Δημόσιον εἰς τὸν ἐφευρέτην. Ἐὰν δὲ κατασκευάσῃ τὰς τορπίλλας αὐτὰς εἰς τὴν ἀγοράν του, εἰς τὰ ἐργοστάσια Πειραιῶς, τότε ἂς κάμῃ τὸ Δημόσιον ὅ,τι ἂν θέλῃ. Νομίζω λοιπὸν δι’ αὐτὸν τοῦτον τὸν ἀξιωματικὸν ὅτι εἶναι ἀξιοπρεπὲς νὰ μὴ ἀπαιτήσῃ νὰ λάβῃ χρήματα παρὰ τοῦ Δημοσίου εἰς τὸ ὁποῖον ζῇ, ὅπου εἶναι ἡ οἰκογένειά του. Ἐπιμένω ὑπὲρ τοῦ ἀξιωματικοῦ, ἐπιμένω ὑπὲρ τῆς ἀξιοπρεπείας αὐτοῦ, διότι ἐγὼ ἐννοῶ ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς ὁ ὁποῖος ἐκτελεῖ τὴν ὑπηρεσίαν του — καὶ μάλιστα αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν — ὀφείλει νὰ παράσχῃ ὅ,τι καὶ ἂν ἔχῃ, ὅ,τι καὶ ἂν δύναται. Ἐγὼ αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω. Δὲν ἐπιμένω περισσότερον· ἐὰν θέλῃ ἡ Βουλὴ νὰ τὸ ψηφίσῃ, ἂς τὸ ψηφίσῃ.

§279Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Νομίζω ὅτι αἱ κρίσεις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ δὲν εἶναι ὀρθαί· εὑρίσκω δ’ ὅτι εἶναι καὶ περιττεύουσαι, διότι τὸ ἄρθρον 6 προνοεῖ περὶ αὐτοῦ καὶ λέγει ὅτι παραχωρεῖται τὸ προνόμιον «ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει νόμος περὶ προνομίων εἰδικὸς διὰ πολεμικὰ μηχανήματα». Ἑπομένως τὸ Κράτος, ὁπόταν θελήσῃ νὰ γίνῃ κάτοχον τοῦ προνομίου καὶ κατάσχῃ τὴν ἐφεύρεσιν ταύτην, δύναται εὐθὺς νὰ ὑποβάλῃ καὶ νὰ ψηφίσῃ ἕνα νόμον καὶ νὰ γίνῃ κάτοχον τῆς ἐφευρέσεως.

§280ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐμπρός, κύριε Πρόεδρε, παραιτούμεθα πάντες.

§281Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ παντὸς ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς εἶναι πατριώτης καὶ κατὰ δεύτερον λόγον ἐφευρέτης.

§282Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ πατριωτισμοῦ.

§283Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ.—Καὶ ὅταν τοῦτο δεχθῶμεν—καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὸ δεχθῶμεν—πᾶσα ἄλλη συζήτησις παρέλκει. Ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς δὲν θέλει χρήματα· δὲν εἶναι ὑλιστής· αὐτὸς εἶναι ἰδεώδης· ἔχει ἰδέας καὶ πρὸ παντὸς πατριωτισμόν, καὶ ἔχει ἀπορροφηθῆ χρόνια ὁλόκληρα ’σὰν σκλάβος· ἀπὸ τὴν μικράν του περιουσίαν ἐδαπάνησεν ὅ,τι εἶχε καὶ δὲν εἶχε, καὶ θὰ ἦτο μία περίστασις νὰ κακίσῃ τις τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου, διότι τῷ ἠρνήθη ὄχι τὴν ὑλικὴν συνδρομὴν ἀλλὰ καὶ τὰ μέσα ν’ ἀποπερατώσῃ τὰ ἔργα του. Εἶπεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον· «δότε μου μίαν τορπίλλην νὰ πειραματισθῶ». Δὲν ἐδέχθη ὅμως τὸ Ὑπουργεῖον ν’ ἀναγνώσῃ τὰς ἀναφοράς του καὶ τὰ ὑπομνήματα! Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου καὶ ἡ Πολιτεία ἐφέρθησαν πολὺ ἀστόργως πρὸς τὸν ἀξιωματικὸν αὐτόν, ὁ ὁποῖος ἐξηκολούθησε νὰ εἶναι πρὸ παντὸς πατριώτης, καὶ ὅταν ἔρχηται τώρα τὸ ὑλικὸν μέρος—ὁμιλοῦσι τὰ ἔργα του—ὁ ἐφευρέτης αὐτός, ὁ πατριώτης αὐτός, λέγει τὰ ἑξῆς, ὅτι «ἐγὼ προσφέρομαι νὰ παρέχω τὰς τορπίλλας εἰς εὐθηνοτέραν τιμὴν ἐκείνης τὴν ὁποίαν θὰ πληρώσῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς ξένας ἀγοράς». Θέλει νὰ παρασχεθῇ αὐτῷ τὸ προνόμιον νὰ κατασκευάσῃ τὴν τορπίλλην του, διότι δὲν ἐμπιστεύεται εἰς καθένα τὸ ἔργον του καὶ δὲν ἠξεύρω ἂν εἶναι ὥριμα τὰ συνεργεῖα τοῦ Ναυστάθμου νὰ τὴν κατασκευάσωσιν. Ἄλλην ἐγγύησιν δίδει ὅτι νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ δώσῃ πουθενὰ τορπίλλας, νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ πωλήσῃ τὸ μυστικόν του, νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ πωλήσῃ τὴν ἐργασίαν του παρὰ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Ἐξαρτᾷ δὲ καὶ τὸ ζήτημα τῆς δαπάνης καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἐργασίας ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Ὥστε πᾶσα ἄλλη συζήτησις παρέλκει. Νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον, διὰ νὰ μὴ ἀπογοητεύωμεν τὸν φιλότιμον καὶ ἄριστον αὐτὸν ἀξιωματικόν.

§284Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Πρόκειται περὶ νομοθετήματος εὑρεσιτεχνίας. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ὅλη ἡ συζήτησις ἡ γενομένη παρεῖλκε. Τὸ Δημόσιον ἀναμφισβητήτως δύναται νὰ προμηθευθῇ ὅσας τορπίλλας θέλει οἱουδήποτε ἄλλου συστήματος. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ πράξῃ τὸ Δημόσιον εἶναι νὰ παραχωρήσῃ τὸ δικαίωμα εἰς οἱονδήποτε ἄλλον νὰ κατασκευάσῃ τορπίλλας τῆς ἐφευρέσεως ἐκείνου ὑπὲρ τοῦ ὁποίου γίνεται. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ νομοθετήματος· ὄχι ὅτι τὸ Δημόσιον δεσμεύεται νὰ προμηθευθῇ τορπίλλας οἱουδήποτε τύπου καὶ κατασκευῆς, ὄχι ὅτι τὸ Δημόσιον δεσμεύεται νὰ φέρῃ ἀπ’ αὐτὰς τὰς τορπίλλας· πρόκειται περὶ δικαιώματος εὑρεσιτεχνίας —αὐτὸ πρέπει νὰ τονισθῇ—καὶ ὅτι ἐντεῦθεν δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς περιορισμὸς εἰς τὸ Δημόσιον νὰ προμηθεύηται τορπίλλας οἱουδήποτε συστήματος, διότι ἠμπορεῖ νὰ εἶναι αὐτὴ ἡ τορπίλλη ἀρίστη, ἀλλ’ ἠμπορεῖ καὶ νὰ ὑστερήσῃ καὶ οἱασδήποτε ἄλλης καὶ ἠμπορεῖ νὰ ὑστερήσῃ ἀκόμη καὶ τορπιλλῶν αἱ ὁποῖαι ἤθελον κατὰ τὸ προσεχὲς ἢ ἀπώτερον μέλλον ἐφευρεθῆ. Λοιπὸν αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ νομοθετήματος, ὅτι πρόκειται περὶ ἀποκλειστικοῦ δικαιώματος εὑρεσιτεχνίας.

§285ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γούναρης.

§286ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐμπρός, κύριε Πρόεδρε. Παρῃτήθησαν πάντες. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς γʹ συζήτησιν).

§287Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ, ἐλησμονήθη ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ἓν νομοσχέδιον ἐπεῖγον τῆς ὑπηρεσίας.

§288ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐλησμονήθη ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει νομοσχέδιον ὅπερ εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ψηφισθῇ εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ὑπ’ ἀριθ. 61 «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν νόμων ΒΨΞϚʹ περὶ ταχυδρομικῶν δεμάτων καὶ ΒΨΞΘʹ καὶ ΒϠΛΔʹ περὶ ταχ. ἐνσήμων καὶ ταχ. μονοπωλίου». Εἶναι δὲ οἰκονομικόν.

§289ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἀλλὰ καὶ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 60, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀπαραίτητον, «περὶ μετακλήσεως ἀλλοδαπῶν τηλεγραφικῶν ὑπαλλήλων».

§290ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 60 εἶναι ἄλλο. Περὶ αὐτοῦ δὲν γνωρίζω.

§291Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος καὶ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 60 νὰ γίνῃ.

§292ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 60. Ὑπάρχει ἐν ταῖς ἀποθήκαις τοῦ ταχυδρομείου γραμματόσημον μεταλλικῆς ἀξίας καταργηθείσης· ὑπάρχουσι καὶ δελτάρια εἰκονογραφικά. Ὁ χάρτης ὁ ἔχων τὰ γραμματόσημα πρόκειται νὰ χρησιμοποιηθῇ ὡς ἄσημος χάρτης παραχωρούμενος ἀντὶ ἑνὸς λεπτοῦ λόγῳ τοῦ ὅτι εἶναι χρήσιμος διὰ τὰ δέματα καὶ τὰς ἐπιταγάς. Ζητεῖται λοιπὸν ὥστε διὰ σφραγῖδος νὰ καταργηθῇ τὸ ἔνσημον καὶ νὰ ἐπιτραπῇ ἡ τοιαύτη χρῆσις διὰ τὴν ὑπηρεσίαν. Ἐπίσης καὶ διὰ τὰ εἰκονογραφημένα δελτάρια.

§293ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὡς καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ συναινέσωσι νὰ ψηφισθῇ τὸ προτελευταῖον ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει νομοσχέδιον, διότι, ἐὰν δὲν ψηφισθῇ κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, ἐπειδὴ πρόκειται νὰ λήξωσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ κατορθωθῇ ἡ ψήφισίς του.

§294ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ναί, ἀλλὰ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ τὸ προβιβάζομεν.

§295Ι. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τί ἀφορᾷ;

§296ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι ναυτικὸν νομοσχέδιον. Ὥστε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶναι ἁρμόδιος ν’ ἀπαντήσῃ.

§297ΑΝΔΡ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Εἶναι ἡ ὑπ’ ἀριθ. 154 πρότασις νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΥΙΖʹ». Ἀφορᾷ εἰς τὸν περιορισμὸν τῶν ἐτῶν τῶν κριθέντων προσωρινῶς στασίμων κατωτέρων ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ ἐξετασθῶσιν ἐκ νέου μετὰ τριετίαν καὶ ἐὰν κριθῶσιν ὁριστικῶς ὡς ἱκανοὶ νὰ παραμένωσιν ἢ μὴ ἐν τῷ ναυτικῷ. Πρόκειται διὰ τῆς προτάσεως ταύτης νὰ ἐλαττωθῇ ἡ διάρκεια αὕτη εἰς ἓν ἔτος.

§298ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νὰ ψηφισθῇ· μάλιστα.

§299Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὰ ὑπ’ ἀριθ. 60 καὶ 61 δὲν ἐψηφίσθησαν, κύριε Πρόεδρε. Ζητήσατε νὰ ψηφισθῶσιν.

§300Ε. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐζήτησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ψηφισθῇ, μετ’ αὐτὸ δὲ τὰ ὑπ’ ἀριθ. 59 καὶ 60, τὰ ὁποῖα εἶναι καθαρῶς ὑπηρεσιακά.

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασις «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΥΙΖʹ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκει)· «Ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρ. 5 τοῦ νόμου ͵ΓΥΙΖʹ «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Βασιλ. Ναυτικοῦ περὶ ναυτικῶν προβιβασμῶν» τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: Ἐξαιρετικῶς προκειμένου περὶ μαχίμων ἀνθυποπλοιάρχων καὶ σημαιοφόρων τοῦ Βασιλ. Ναυτικοῦ, κριθέντων ὑπὸ τῆς ἐν ἄρθρῳ 4 ἐπιτροπῆς στασίμων, οὗτοι λογίζονται προσωρινῶς στάσιμοι, ἅμα δὲ τῇ λήξει ἔτους ἀπὸ τῆς γνωμοδοτήσεως ταύτης ἐπιτροπὴ συγκροτουμένη κατὰ τὰ ἐν ἄρθρῳ 4 τοῦ νόμου ͵ΓΥΙΖʹ γνωμοδοτεῖ περὶ τῆς ὁριστικῆς εἰς τὸν βαθμὸν ὃν φέρουσι στασιμότητος ἢ τῆς πρὸς προαγωγὴν ἱκανότητος. Ἐὰν ὅμως κριθῶσιν ἱκανοὶ πρὸς προαγωγήν, παρελείφθησαν δὲ κατὰ τοὺς ἐνεργηθέντας κατὰ τὸν χρόνον τῆς στασιμότητός των προβιβασμούς, προάγονται ἀνακτῶντες τὴν σειράν τῆς ἀρχαιότητός των μεταξὺ τῶν προηγηθέντων κατὰ τοὺς προβιβασμοὺς ὁμοιοβάθμων αὐτῶν ἐφ’ ὅσον κέκτηνται καὶ τὰ κατὰ τοὺς κειμένους νόμους προσόντα πρὸς προβιβασμόν. Ἐὰν δὲ κριθῶσιν ὁριστικῶς στάσιμοι ἀποστρατεύονται αὐτεπαγγέλτως ἅμα ὡς συμπληρώσωσι τὸν πρὸς ἀποστρατείαν χρόνον».

§302Σ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦ νόμου τούτου σχεδὸν καταργεῖται ὁ παλαιὸς νόμος· δὲν βλέπω τὸν λόγον διατί νὰ μὴ συμπεριληφθῶσι καὶ οἱ τρεῖς ἀνώτεροι ἀξιωματικοί.

§303Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐκεῖνοι εἶναι ἀπότακτοι καὶ ὄχι στάσιμοι.

§304Σ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνταῦθα ὁμιλεῖ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀνθυποπλοιάρχων καὶ σημαιοφόρων, τοὺς ὁποίους ἔκρινε τὸ Ἀνώτατον Ναυτικὸν Συμβούλιον, μετ’ αὐτῶν δὲ ἔκρινε καί τινας ἀνωτέρους· διατί τάχα δὲν συμπεριλαμβάνονται καὶ αὐτοί;

§305Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πρέπει νὰ κατανοηθῇ τοῦτο, ὅτι ἡ πρότασις ἥτις συζητεῖται τώρα δὲν ἀφορᾷ εἰς τὴν κατάργησιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ἀνωτάτου Ναυτικοῦ Συμβουλίου, ἀλλ’ εἰς περιορισμὸν τῆς στασιμότητος εἰς ἓν ἔτος καὶ ὄχι εἰς τρία ἔτη.

§306Σ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὴν πρότασιν ταύτην τοῦ νόμου καὶ οἱ τρεῖς ἢ τέσσαρες ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ τοῦ Ναυτικοῦ.

§307Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μὲ παρεκάλεσε πρὸ ὀλίγου νὰ μὴ ἐπιμείνω εἰς τὴν πρότασίν μου, δὲν ἐπιμένω διὰ σήμερον, ἀλλ’ αὔριον θὰ ἐπιμείνω.

§308ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν υἱοθέτησε τὴν πρότασιν ταύτην, εἶναι δὲ ἤδη νομοσχέδιον κυβερνητικόν.

§309Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§310Μ. ΚΑΒΑΛΙΕΡΑΤΟΣ. Εἶναι δίκαιον ἡ πρότασις περὶ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ νὰ ἐπεκταθῇ καὶ ἐπὶ τῶν μὴ μαχίμων ἀξιωματικῶν.

§311ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀφήσατε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ τὰ κανονίσῃ.

§312ΑΓ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶμαι ἐναντίον τῆς προτάσεως· ἀπ’ ἐναντίας τὴν ἐθεώρησα ὡς ἀρκετὰ καλήν. Ἀφοῦ μάλιστα προυτάθη μία τοιαύτη διάταξις, ἐν τῇ ὁποίᾳ συμπεριλαμβάνονται οἱ ἀνθυποπλοίαρχοι καὶ οἱ σημαιοφόροι, δὲν βλέπω τὸν λόγον διατί νὰ μὴ συμπεριλαμβάνωνται καὶ οἱ μὴ μάχιμοι μηχανικοί, οἰκονομικοὶ καὶ ὑγειονομικοὶ ἀξιωματικοί. Τὸ λαμβανόμενον διὰ τοὺς μαχίμους μέτρον πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ καὶ ἐπὶ τῶν μὴ μαχίμων ἀξιωματικῶν.

§313Σ. ΡΑΓΚΟΣ. Νομίζω ὅτι προκειμένου περὶ ἀνθυποπλοιάρχων καὶ σημαιοφόρων δὲν πρέπει νὰ γίνεται τόσος θόρυβος, διότι δὲν πρόκειται οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ νὰ διευθύνωσι σκάφη ἢ ν’ ἀναλάβωσιν ἄλλην μεγάλην ὑπηρεσίαν. Ἤκουσα τόσον μέγαν θόρυβον, ἐνῷ πρόκειται περὶ νέων οἱ ὁποῖοι, ἐὰν μείνωσιν ἐπὶ ἓν ἔτος στάσιμοι, θὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὸ Ναυτικὸν καλύτεροι.

§314Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐθεωρήθη καὶ ὑπὸ τοῦ Ναυτικοῦ καὶ ὑπὸ τοῦ ἔθνους ὁλοκλήρου ὅτι ἐπεβάλλετο ἡ ἐκκαθάρισις εἰς τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας καὶ ἡ Βουλὴ ὠθουμένη ὑπὸ τοῦ πνεύματος τούτου ἐψήφισε νόμον. Μόλις ὅμως ἤρχισεν ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου τούτου καὶ προέβη τὸ Ἀνώτατον Ναυτικὸν Συμβούλιον εἰς ἐκκαθάρισιν ἡ ὁποία ἔθιξε πρόσωπά τινα ἐρχόμεθα ἤδη καὶ ζητοῦμεν νὰ καταργήσωμεν τὴν ἀπόφασιν ταύτην. Ἐγὼ διαμαρτύρομαι κατὰ τῆς τοιαύτης τάσεως καὶ δηλῶ ὅτι εἶμαι ἐναντίος τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἡ Βουλὴ ἂς κάμῃ ὅ,τι θέλει.

§315Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Νὰ σημειωθῇ ἐν τοῖς Πρακτικοῖς.

§316Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ προσέξῃ εἰς τὰς παρατηρήσεις μου. Ἐπὶ τῆς τελευταίας παραγράφου πρῶτον ὑπάρχει κάτι τι τὸ λεκτικὸν καὶ ὀρθογραφικόν· ἡ λέξις «παρελήφθησαν» νὰ γραφῇ μὲ εε καὶ ὄχι μὲ η, νὰ προστεθῇ δὲ «κατὰ τὸν χρόνον τῆς διαθεσιμότητος κλπ».

§317ΑΝΔΡ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Εἶναι πρότασις νόμου.

§318Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Μάλιστα. Κατὰ τὴν τρίτην παράγραφον ἡ πρότασις αὐτὴ προσβάλλει ὄχι μόνον τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἀνωτάτου Ναυτικοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ καὶ κεκτημένα δικαιώματα, διότι θέτει αὐτοὺς τοὺς ἀνθυποπλοιάρχους καὶ σημαιοφόρους καίπερ κηρυχθέντας στασίμους ὑπὸ τοῦ Ἀνωτάτου Ναυτικοῦ Συμβουλίου εἰς τὸ δεξιόν. Αὐτὸ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν. Πρέπει νὰ εἶναι ηὐχαριστημένοι οἱ τιμωρηθέντες ὅτι διὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς συντομεύεται ὁ χρόνος τῆς στασιμότητός των καὶ ὅτι θὰ δύνανται, καθ’ ὅσον ἤθελον ἀποκτήσει τὰ προσόντα πρὸς προβιβασμόν, νὰ προβιβασθῶσι, δὲν ἔχουσιν ὅμως τὸ δικαίωμα νὰ καταπατήσωσι τὴν ἀρχαιότητα ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐκρίθησαν ἱκανοί. Ἐντεῦθεν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν τροπολογίαν μου. Ν’ ἀφαιρεθῶσιν αἱ λέξεις «ἀνανεοῦντες τὴν σειρὰν τῆς ἀρχαιότητός των κλπ.». Οὕτως εἶναι ἐντελῶς δίκαιον τὸ νομοσχέδιον. Δὲν πρέπει εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐπέδειξαν ἀνικανότητα νὰ δώσωμεν δικαίωμα νὰ καταπατήσωσι κεκτημένα δικαιώματα ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐκρίθησαν ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου ὡς ἱκανοί. Ἐὰν πράξωμεν τοῦτο, θὰ δώσωμεν κάκιστον παράδειγμα εἰς τοὺς ἀμελεῖς καὶ ἀναξίους βαθμοφόρους.

§319ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. (Ὄρα Παράρτημα).

§320Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὕδρας συνάδελφος καὶ φίλος μου πολὺ καλὰ ἐξηγήθη καὶ ὑποθέτω καὶ ἐγὼ ἐξηγήθην πολὺ καλὰ διατυπώσας τὴν γνώμην μου. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐκρίθησαν ὁπωσδήποτε ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον κατηρτίσθη διὰ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς καὶ τῇ ἀξιώσει—δυνάμεθα νὰ τὸ βεβαιώσωμεν—αὐτοῦ τοῦ Ναυτικοῦ, ὡς ὑστερήσαντες δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἔλθωσι κατόπιν καὶ νὰ ζητῶσι ν’ ἀνακτήσωσι τὴν θέσιν των καὶ τὴν ἀρχαιότητά των καταπατοῦντες κεκτημένα δικαιώματα ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐπετέλεσαν μετ’ ἀφοσιώσεως καὶ αὐστηρότητος τὸ καθῆκόν των. Ἐξῆλθον ἐκ τῆς Σχολῆς τῶν Δοκίμων· τοῦτο οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ, εἶναι ἐντιμότατοι, ἀλλ’ ὑστέρησαν, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐκρίθησαν ὑπὸ τῶν ἀνωτέρων των ὡς ὑστερήσαντες, ὑστερήσαντες δὲ ὑφίστανται τὰς συνεπείας τοῦ νόμου. Ἤδη ἐρχόμεθα νὰ μειώσωμεν τὰς συνεπείας τοῦ νόμου καθόσον καθιστῶμεν τὴν στασιμότητα μονοετῆ. Ὁπωσδήποτε παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὰς παρατηρήσεις μου χωρὶς νὰ ἐπιμένω εἰς αὐτάς.

§321Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν γνωρίζω τίνες τῶν κ. συναδέλφων εἶναι οἱ ὑποβαλόντες τὴν ὑπὸ συζήτησιν πρότασιν καὶ ἂν ἀπὸ πνεύματος δικαιοσύνης ἢ ἀπὸ πνεύματος ἐπιεικείας ὡρμήθησαν εἰς τὴν ὑποβολὴν ταύτης. Ἐὰν ὡρμήθησαν ὑπὸ πνεύματος δικαιοσύνης, νομίζω ὅτι ἡ εὐεργετικὴ διάταξις τῆς προτάσεως ταύτης πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ ἐπὶ τῶν ἀξιωματικῶν πάντων τῶν κλάδων καὶ νὰ μὴ περιορισθῇ διὰ τοὺς μαχίμους ἀξιωματικοὺς μόνον. Δὲν ἀνέγνωσα τὴν πρότασιν ταύτην καὶ ἑπομένως δὲν γνωρίζω τί περιέχει αὕτη, ἐξ ὅσων ὅμως ἀνέπτυξεν εἷς τῶν κ. συναδέλφων ἀντελήφθην ὅτι πρόκειται περὶ μέτρου ἀφορῶντος ἀποκλειστικῶς εἰς τοὺς μαχίμους ἀξιωματικούς. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν νὰ κάμῃ διάκρισιν καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι διὰ τοὺς μὲν δέχεται τὸ μέτρον τοῦτο, διὰ τοὺς δὲ ὅτι δὲν τὸ δέχεται. Ἐὰν ἀποδεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν πρότασιν ταύτην, πρέπει νὰ τὴν ἀποδεχθῇ διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς πάντων τῶν κλάδων.

§322ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν.

§323Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΔΑΚΗΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§324Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§325ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑποστηρίζεται ἡ πρότασις ἀπὸ 15 Βουλευτάς.

§326Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Πρόκειται περὶ τροπολογίας. Αἱ τροπολογίαι συνήθως ὑποβάλλονται κατὰ τὴν πρώτην καὶ δευτέραν συζήτησιν καὶ ὑποστηρίζονται κατὰ τὴν τρίτην. Ἑπομένως δὲν ὑπάρχει λόγος, ὅπως σήμερον γίνῃ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς τροπολογίας. Ἴσως κατὰ τὴν δευτέραν καὶ τρίτην ἀνάγνωσιν θὰ ἔχῃ καιρὸν ἡ Βουλὴ νὰ ὡριμάσῃ περισσότερον τὰς σκέψεις της. Δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν τὴν πρότασιν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, ὅπως ἔχει, διότι καὶ ἐγὼ ἔχω ὑποβάλει τροπολογίας καὶ κατὰ τὴν δευτέραν ἢ τρίτην ἀνάγνωσιν ἔχομεν καιρὸν νὰ σκεφθῶμεν.

§327Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΔΑΚΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς τροπολογίας, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῆς παραδοχῆς κατ’ ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§328ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκαπέντε Βουλευταὶ ζητοῦσιν, ὅπως ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§329ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἄς ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§330Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις.

§331Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ μὴ ἀναβληθῇ.

§332ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ συστάσεως Σχολῆς λοχαγῶν καὶ συγχωνεύσεως τῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων καὶ τῆς Σχολῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν». (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 361).

§333Ε. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Νὰ προταχθῶσι παρακαλῶ τὰ ὑπ’ ἀριθ. 59 καὶ 60.

§334Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποβάλλω πρότασιν, ὅπως τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νομοσχέδιον θεωρηθῇ ὡς κατεπεῖγον καὶ ἀναγνωσθῇ ἀπόψε εἰς αʹ ἀνάγνωσιν.

§335Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐξέφρασα τὴν ἐπιθυμίαν ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§336ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§337Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Διότι κινδυνεύει νὰ μὴ ψηφισθῇ, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως· ἐπρόκειτο νὰ ὑποβληθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς αὔριον, τώρα ἀνεβλήθη διὰ τὴν Πέμπτην καὶ πιστεύω ὅτι θὰ εἶναι ἡ ὁριστικὴ ἀναβολὴ τῆς ὑποβολῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἐλπίζω ὅτι, ἐὰν ὑποβληθῇ τὴν Πέμπτην, δὲν θὰ ὑπάρξῃ λόγος ὅπως βραδύνωμεν ἐπὶ πολὺ τὴν ψήφισιν αὐτοῦ, καὶ διὰ τοῦτο ἤθελον προτείνει νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§338ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Περὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι ἀτυχῶς ἠσθένησεν ὁ διευθυντὴς τοῦ Λογιστηρίου καὶ ἐργάζεται κατ’ οἶκον, δὲν ὑπῆρξε δὲ δυνατὸν διὰ τοῦτο νὰ εἶναι ἕτοιμοι αἱ δηλώσεις, ὅπως προσαγάγω αὐτάς. Θέλω φροντίσει καὶ ἐφρόντισα νὰ ἐπισπεύσωσι τὴν ἐργασίαν ταύτην· εὐτυχῶς ἡ ἀσθένεια δὲν εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ τρέξωμεν κινδύνους ἀναβολῆς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει προσετέθησαν ὑπάλληλοι, οἵτινες βοηθοῦσιν αὐτόν, καὶ θέλω δυνηθῆ τὴν Πέμπτην κατὰ τὰς διαβεβαιώσεις ἃς ἔχω νὰ ὑποβάλω τὰς δηλώσεις.

§339ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄ! Ἄ!

§340Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει νὰ λάβητε πάντα τὰ κατάλληλα μέτρα, ὅπως κατατεθῶσι τὴν Πέμπτην. Προκειμένου περὶ ἀσθενείας, δὲν ἠξεύρω ἂν ἡ ἀσθένεια αὕτη εἶναι προωρισμένη νὰ παραταθῇ ἢ ὄχι· ὥστε πρέπει νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον ὡσανεὶ ἡ ἀσθένεια ἐπρόκειτο νὰ παραταθῇ, καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι τὴν Πέμπτην θὰ ὑποβληθῇ ὁ Προϋπολογισμός, δι’ αὐτὸ δ’ ἐπιμένω νὰ ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ στρατιωτικὸν νομοσχέδιον, ὅπως ὑπάρχωσι δύο ἡμέραι ἵνα ψηφισθῇ εἰς δευτέραν καὶ τρίτην ἀνάγνωσιν.

§341Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐν σχέσει πρὸς τὰς δηλώσεις τοῦ Προϋπολογισμοῦ παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ κάμω τὴν ἑξῆς πρότασιν. Νὰ ὁρίσῃ ἡ Βουλὴ μίαν ἐπιτροπήν, ἥτις νὰ ἐργασθῇ καὶ φέρῃ τὰς δηλώσεις ἑτοίμους εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ταχύτερον· εἶναι ἐργασία δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν αἱ δηλώσεις, αἵτινες θὰ γίνωσιν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ψηφισθέντων νομοσχεδίων.

§342ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αἱ δηλώσεις εἶναι ἐν τῷ τυποῦσθαι· ὁ τρόπος καθ’ ὃν ἐργαζόμεθα ἐξαιρετικῶς ἐφέτος φέρει καθημερινὰς μεταβολὰς εἰς τὰς δηλώσεις.

§343Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι ὁ λόγος αὐτός.

§344ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διότι καθ’ ἑκάστην ψηφίζομεν νομοσχέδια.

§345Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι ὁ λόγος αὐτός, διότι, ἐὰν ἐννοῆτε νὰ ἐφαρμόσητε τὸ σύστημα αὐτό, δὲν θὰ τελειώσωμεν ποτέ. Ὅταν μέχρι τῆς τελευταίας ἡμέρας ἔχωμεν νομοσχέδια νέα, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε δ’ ἀκόμη νὰ σᾶς εἴπω ὅτι κατάλληλος τρόπος εἶναι νὰ φέρητε τὰς ἐντύπους δηλώσεις, πᾶν δ’ ὅ,τι ἤθελε μέχρι τῆς ἑπομένης ἢ τῆς μεθεπομένης ἡμέρας προταθῇ καὶ ψηφισθῇ, ἐπ’ αὐτοῦ νὰ κάμητε τὰς δηλώσεις ἐγγράφως ἢ προφορικῶς. Τὸ σύστημα τοῦτο εἶναι τὸ ἁπλούστερον. Μὴ λέγετε ὅτι σᾶς ἐμποδίζει ἡ Βουλή.

§346ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶπον ἡ ἀσθένεια.

§347Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΔΑΚΗΣ. Ν’ ἀναπληρώσωμεν τὴν ἀσθένειαν διὰ τοῦ τρόπου τὸν ὁποῖον σᾶς εἶπον.

§348ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αἱ δηλώσεις ἑτοιμάζονται καὶ τυποῦνται, πᾶν δ’ ὅ,τι δὲν εἶναι τετυπωμένον θέλει προσαχθῆ κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως.

§349Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ἀπὸ ἓξ μηνῶν ἀναμένομεν τὰς δηλώσεις.

§350Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν θὰ μένωμεν ἐπὶ πλέον.

§351Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Θὰ φύγωμεν.

§352ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως σχολείου Λοχαγῶν καὶ συγχωνεύσεως τῶν σχολείων Εὐελπίδων καὶ Ὑπαξιωματικῶν».

§353Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ κάμῃ μίαν εἰσήγησιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ;

§354Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Εἶναι πράγματα γνωστά.

§355Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐν ἄρθρῳ 22 περὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ προστίθενται δύο τινά. Πρῶτον τὸ σχολεῖον τῶν λοχαγῶν· διὰ τοῦ σχολείου τούτου λαμβάνεται πρόνοια, ὅπως πάντες οἱ λοχαγοὶ τῶν τεσσάρων ὅπλων τοῦ στρατοῦ, πεζικοῦ, πυροβολικοῦ, μηχανικοῦ καὶ ἱππικοῦ, κατατάσσωνται ἐπὶ ἓν ἔτος εἰς τὸ σχολεῖον καὶ ἐκπαιδεύωνται πρακτικῶς, ὥστε νὰ καταστῶσιν ἱκανοὶ νὰ διοικῶσι τὰ τέσσαρα ταῦτα ὅπλα γενόμενοι ταγματάρχαι. Οὐδεὶς δὲ λοχαγὸς θὰ προβιβάζηται εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ταγματάρχου, ἐὰν μὴ εὐδοκίμως περατώσῃ τὰς σπουδὰς του ἐν τῷ σχολείῳ τούτῳ. Δεύτερον αἱ δύο σχολαὶ τῶν Εὐελπίδων καὶ τῶν Ὑπαξιωματικῶν ἑνοῦνται εἰς μίαν.

§356Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ πότε;

§357Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Διὰ Β. Διατάγματος.

§358Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ὅταν ἐκδοθῇ Β. Διάταγμα· θὰ εἰσάγωνται δὲ εἰς αὐτὴν καὶ ὑπαξιωματικοὶ καὶ νέοι ἀπ’ εὐθείας, οἱ μὲν πληρώνοντες δίδακτρα, οἱ δὲ μετὰ διετῆ ἐν τῷ στρατεύματι ὑπηρεσίαν, θὰ ἐκπαιδεύωνται δὲ ἀπὸ κοινοῦ, οὕτως ὥστε ἡ ἐκπαίδευσις νὰ εἶναι ἡ αὐτὴ εἰς πάντα τὰ σώματα. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὸ ψηφίσῃ. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον).

§359ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί νομοσχέδιον θέλετε τώρα;

§360ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Τὰ ὑπ’ ἀριθ. 59 καὶ 60.

§361ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλή;

§362ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. (Ψηφίζονται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς βʹ ἀνάγνωσιν τὰ ἑξῆς νομοσχέδια· 1) «περὶ τροποποιήσεως διατάξεώς τινος τοῦ νόμου ΓΣΟΖʹ περὶ τηλεφωνητριῶν» καὶ 2) «περὶ μετακλήσεως ἀλλοδαπῶν τηλεγραφικῶν ὑπαλλήλων».

§363Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§364ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐὰν ἡ κατάστασις αὕτη ἐξακολουθήσῃ ἐν τῇ Βουλῇ, εἶναι περιττὴ ἡ παρουσία ἡμῶν ἐνταῦθα· δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς πᾶν θέμα νὰ παρεμβάλληται πρόσκομμα καὶ τοῦτο οὐχὶ ἐκ κακῆς προαιρέσεως, ἀλλ’ ἐξ ἐπιθυμίας νὰ προταχθῇ ἑνὸς ἑκάστου τὸ νομοσχέδιον.

§365ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ἡσυχάσητε, κύριοι Βουλευταί. Ὁρίσατε, κ. Στράτε.

§366Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, ἵνα ὑποβάλω σύστασιν πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἀφορῶσαν εἰς δύο νομοσχέδια μὴ σχετιζόμενα πρὸς ἐπαρχίαν καὶ πολιτικὰ συμφέροντα. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τῶν Δημοσίων ἔργων καταστάντος νόμου κατηργήθη ἡ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῶν Δημοσίων ἔργων λειτουργία ἐποπτικῆς διοικήσεως ἐπὶ τῆς λιμενικῆς διαχειρίσεως, ἐγένετο δὲ ἡ εἰσήγησις ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, καθ’ ἣν ἡμέραν ὑπεβάλλετο τὸ νομοσχέδιον μετερρυθμισμένον, ὅτι κατηργήθη ὁ ἔλεγχος ὁ διοικητικὸς ἐπὶ τῆς λιμενικῆς διαχειρίσεως, διότι ἐθεωρήθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἐκ πείρας ὅτι δὲν ἐλειτούργει ὀρθῶς ὁ ἔλεγχος ὡς καθαρῶς φύσεως νομικῆς ὑπὸ ὑπηρεσίας καθαρῶς τεχνικῆς φύσεως καὶ πρὸς τοῦτο συνεπεβλήθη συγχρόνως πρότασις νόμου ἀφορῶσα εἰς τὴν ὑπαγωγὴν τοῦ διοικητικοῦ ἐλέγχου τῶν λιμένων εἰς τὸ τέταρτον τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, τῆς δημοσίας οἰκονομίας, εὐμοιροῦν νομικῆς διευθύνσεως, τὸ ὁποῖον καὶ ὡς ἐκ τῆς λοιπῆς δικαιοδοσίας εἶναι ἁρμοδιώτερον ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἡ πρότασις νόμου εἶναι ὑπ’ ἀριθμὸν 108, δυστυχῶς δὲ μέχρι τοῦδε δὲν ἐψηφίσθη ἢ εἰς μίαν ἀνάγνωσιν, διότι ὁ προκάτοχος ὑμῶν Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶχεν ὑπ’ ὄψει του ἕτερον νομοσχέδιον περὶ προκυμαιῶν καὶ λιμένων, τὸ ὁποῖον ἐδεῖτο μακροτάτης συζητήσεως, διότι εἰσῆγε καινὰ δαιμόνια ἐν τῇ διαχειρίσει καὶ δὲν ἦτο τοῦ παρόντος, ἀλλὰ τοῦ παρόντος εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ μέτρον, ὅπως κανονισθῇ ἡ ἐποπτεία τῶν λιμένων, διότι πᾶσα ἀπόφασις λαμβανομένη ὑφ’ ὑμῶν, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπὶ τῆς διαχειρίσεως τῶν λιμένων δὲν ἔχει συνυπεύθυνον τμηματάρχην ὑπογράφοντα, ἐφ’ ὅσον δὲ συνυπογράφει ὁ διευθυντὴς τῶν Δημοσίων ἔργων ἀκύρως συνυπογράφει. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ προταχθῇ αὔριον.

§367ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§368Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δεύτερον ζήτημα εἶναι τὸ ἑξῆς, καὶ τοῦτο καθαρῶς ὑπηρεσιακόν. Ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ προκατόχου ὑμῶν κ. Πετμεζᾶ νομοσχέδιον ἔχον ἀριθμὸν 54 περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 18, 28, 29 καὶ 85 τοῦ νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐπολέμησα ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς καὶ ὁ κ. πρώην Ὑπουργὸς κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν ἐβελτίωσεν αὐτό, διότι εἶχε κατ’ ἐμὲ οὐχὶ ὀρθῶς διάταξιν δι’ ἧς μετετρέπετο τὸ σύστημα τῆς εἰς τὰς ἐπαρχίας ἀποστολῆς τῶν ἐπιθεωρητῶν καὶ ἐζητεῖτο ἡ ἐν Ἀθήναις διαμονὴ αὐτῶν. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶχε καὶ μίαν ὀρθὴν διάταξιν, καὶ αὕτη ἦτο ἡ καταργοῦσα τὸ ἄρθρον 85, καὶ διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω, ἵνα προταχθῇ τοῦτο αὔριον, καταψηφισθῶσιν αἱ λοιπαὶ διατάξεις, ἐπιψηφισθῇ δὲ ἡ ὀρθὴ ἐκείνη διάταξις δι’ ἧς καταργεῖται ἡ ἐν τῷ ψηφισθέντι νόμῳ διάταξις ἡ περιέχουσα τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων, προκειμένου περὶ τῶν ἐπιθεωρητῶν τῶν Δημοσίων ἔργων. Ἡ διάταξις αὕτη εἶναι κατ’ ἀρχὴν ὀρθή, ἀλλὰ δυστυχῶς καθ’ ἣν στιγμὴν συνετάσσομεν τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀπεβλέψαμεν εἰς τὸ Μητρῷον, καὶ τοῦτο εἶναι πρὸς ἔπαινον τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι συνέταξε νομοσχέδιον μὴ ἀποβλέψασα εἰς τὰ πρόσωπα. Κατόπιν ὅμως, ὅτε ἐψηφίσθη ὁ νόμος, εἴδομεν ὅτι εἷς καὶ μόνος ἐκ τῶν τεσσάρων ἐπιθεωρητῶν ἠδύνατο νὰ ὑπηρετῇ ἐν Ἀθήναις καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ διάταξις περὶ τῆς ἐκ περιτροπῆς τοποθετήσεως εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐφαρμοσθῇ. Ἤδη ὁ μόνος ὅστις θὰ ἠδύνατο νὰ ὑπηρετήσῃ κατὰ νόμον δὲν δύναται νὰ ὑπηρετήσῃ, καθόσον ἔχει κατ’ αὐτοῦ καταγγελίαν—δὲν γνωρίζω ἂν δικαίως ἢ ἀδίκως—ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνασκήσῃ ἐν Ἀθήναις τὰ καθήκοντα τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ τοῦ ἐπιθεωροῦντος καὶ τὰ λιμενικὰ ἔργα. Ἐτοποθετήθη ἀντ’ αὐτοῦ ὁ κ. Παντζίρης, ἄριστος καὶ ἐντιμότατος ὑπάλληλος, ὑπαγόμενος ὅμως εἰς τὸν νόμον περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων καὶ μὴ δυνάμενος νὰ ὑπηρετῇ ἐν Ἀθήναις, ἀφοῦ δ’ ὑπάρχει ἐν ἰσχύϊ ὁ τελευταῖον ψηφισθεὶς νόμος πᾶσα ἀπόφασις τοῦ συμβουλίου τῶν Δημοσίων ἔργων φέρουσα τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. Παντζίρη, ὑποχρεωτικῶς συμμετέχοντος, νόμῳ εἶναι ἄκυρος. Πρὸς θεραπείαν λοιπὸν τοῦ κακοῦ τούτου πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ οὗ ἔκαμον λόγον, καταψηφιζομένων πάντων τῶν ἄλλων ἄρθρων, ἅτινα συντελοῦσιν εἰς τὴν καταστροφὴν τοῦ νόμου, καὶ ψηφιζομένου μόνον τοῦ ἄρθρου τοῦ καταργοῦντος τὸ ἄρθρον 85. Βλέπετε ὅτι αἱ συστάσεις μου ἥκιστα ἐσκόπουν νὰ ἐξυπηρετήσωσι πολιτικὰ συμφέροντα.

§369ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ. Εἰς τὴν ὥραν ὅπου ἐφθάσαμεν εἶναι ἀδύνατον νὰ συζητηθῶσι τὰ εἰς γʹ ἀνάγνωσιν ὑπ’ ἀριθ. 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24 καὶ 25. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 26 συνεζητήθη ἤδη καὶ διεκόπη ἡ συζήτησις αὐτοῦ.

§370ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 25 δὲν ἔχει συζήτησιν.

§371ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι· ἔχει μεγάλην συζήτησιν.

§372ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νομοσχέδια κυβερνητικὰ εἶναι καὶ ἀναγκάζομαι νὰ τὰ ἀναβάλω. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 27 ν’ ἀναβληθῇ, τὸ ὑπ’ ἀριθ.28 ἐπίσης, ἔπειτα ἔρχεται ὁ Προϋπολογισμὸς καὶ ἑπομένως νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐπιληφθῶμεν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 38 κυβερνητικοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ἀναγομένου εἰς τὰ προσόντα τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, καὶ μετὰ τοῦτο νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς ἄλλα νομοσχέδια καὶ προτάσεις νόμων.

§373ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶχεν ἀποφασισθῆ ἡ ψήφισις τοῦ ὑπ’ ἀριθὸν 61.

§374ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐψηφίσθη.

§375ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι. Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν νόμων ͵ΒΨΞϚʹ περὶ ταχυδρομικῶν δεμάτων καὶ ͵ΒΨΞΘʹ καὶ ͵ΒϠΛΔʹ περὶ ταχυδρομικῶν ἐνσήμων καὶ ταχυδρομικοῦ μονοπωλίου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ ͵ΓΥΛΖʹ (3437) τοῦ 1909 νόμου περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἅρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§376Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Αὐτὸ διαγράφεται καὶ προχωροῦμεν εἰς τὸ ἄρθρον 3. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 3, γενόμενον 2, ὡς καὶ τὸ ἑπόμενον καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, στέλλεται δὲ πρὸς ἀνατύπωσιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 362).

§377ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι δίκαιον αἱ προτάσεις νόμου αἵτινες χθὲς ἐψηφίσθησαν, νὰ ψηφισθῶσι σήμερον κατὰ σειρὰν καὶ ἄνευ θορύβου, εἰ δυνατόν. Προτείνω νὰ ψηφισθῇ ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 30.

§378ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 22 τοῦ ͵ΒΣΙΓʹ νόμου τῆς 10 Ἰανουαρίου 1894 περὶ τιμαρίων ἐν Κερκύρᾳ ὡς καὶ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ ͵ΓΣΠʹ (3280) τῆς 11 Ἀπριλίου 1908). (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ ἄρθρον μόνον).

§379Π. ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ. Νὰ προστεθῇ «ἐπὶ τριετίαν».

§380ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ προσθήκης ἐδαφίου εἰς τὸ ἄρθρον 15 τοῦ ͵ΓΥΙΔʹ (3414) νόμου περὶ Γενικοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Ταμείου». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχή). Ἅρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται). Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχει τροπολογία τῶν βουλευτῶν κ. Κ. Ἰ. Ἀγγελοπούλου, Λ. Καλλιφρονᾶ καὶ Γ. Παππαβασιλείου ἔχουσα οὕτως (ἀναγινώσκει)· «Εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου μόνου νὰ προστεθῇ ἡ ἑξῆς παράγραφος· «Αἱ ἐκ τῶν Μονῶν Ἀσωμάτων καὶ Πεντέλης ὑπάρχουσαι ὑποτροφίαι τῶν φοιτητῶν τῆς Θεολογίας ἐξακολουθοῦσιν ὑφιστάμεναι, ἡ δὲ πληρωμὴ αὐτῶν γίνεται ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Ταμείου μέχρι τῆς λήξεως αὐτῶν».

§381ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αὐτὸ δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν. Ν’ ἀπορριφθῇ ἡ τροπολογία.

§382Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Καὶ δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ τὸ κάμῃ ἡ Βουλή.

§383ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε ἡ τροπολογία ἀπορρίπτεται. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη). Βʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΦΞΒʹ τῆς 13 Φεβρουαρίου 1910».

§384Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Νὰ μὴ ἔχωσι δικαίωμα νὰ δικάζωσι πολιτικὰς δίκας.

§385Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Μάλιστα.

§386Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Καὶ νὰ μὴ δικάζωσιν ἐν τῷ δημαρχείῳ, ἀλλ’ ἐν τῷ ἀστυνομικῷ καταστήματι, διότι θὰ γίνωσιν ὄργανα τοῦ δημάρχου. (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ ἄρθρον μόνον).

§387ΑΛ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Τὰ νομοσχέδια, κύριε Πρόεδρε, τοῦ δήμου Ἀθηναίων, περὶ προεκτάσεως τοῦ σχεδίου καὶ περὶ ἐξοφλήσεως τῶν χρεῶν αὐτοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῶσιν;

§388ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἴμεθα ἕτοιμοι.

§389ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ συνομολογήσεως δανείου ἐκ δραχ. 70.000 ὑπὸ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Γλώσσης διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ λιμένος».

§390Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ πρότασις αὕτη βεβαίως οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει ὅπως μὴ ψηφισθῇ εἰς βʹ συζήτησιν. Ἀλλὰ κατὰ τὴν γʹ συζήτησιν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διατυπωθῇ ἄλλως, διότι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἐπιτήρησις τῶν ἔργων, νὰ ὑπάρχῃ προϋπολογισμὸς καὶ νὰ ἐξαρτηθῇ ἡ ἐγγύησις ἐκ τῆς ἐκδόσεως Β. Διατάγματος.

§391Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ἐπειδὴ συμβαίνει νὰ εἶμαι ἐν γνώσει τῶν κατὰ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ δώσω ἐγὼ μερικὰς πληροφορίας. Πάντα ταῦτα ὑπάρχουσι καὶ ἐξεδόθη τὸ ἔργον εἰς δημοπρασίαν καὶ ἐνεκρίθη αὕτη καὶ ἤρχισεν ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου μέχρις ἑνὸς ποσοῦ, ἐπειδὴ ὅμως τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν ἐπήρκεσεν οἱ κάτοικοι ὑπέγραψαν κατάλογον προσφέροντες αὐτοὶ τὰ χρήματα. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον. Ψηφίζεται ἐπίσης κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς γʹ συζήτησιν ἡ πρότασις νόμου περὶ ἐπιβολῆς εἰδικοῦ δημοτικοῦ φόρου διὰ τὴν ἀγροφυλακήν).

§392ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, τὸ ὑπ’ ἀριθ. 36 καὶ νὰ τελειώσωμεν.

§393ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Ψηφίζεται εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἡ πρότασις νόμου «περὶ φορολογίας καὶ συλλογῆς βαλανιδίου»). Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Βάρβογλης ὑποβάλλει τροπολογίαν καὶ προσθήκην εἰς τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναγραφῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πιστώσεως πρὸς συνδρομὴν τοῦ Κράτους εἰς δημοσυντήρητά τινα Γυμνάσια καὶ εἰς φιλανθρωπικὰ καὶ ἄλλα ἱδρύματα». Ὁ κ. Κ. Ἰ. Ἀγγελόπουλος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ ἀναβολῆς τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου ͵ΓΤΟΔʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3374) τοῦ ἔτους 1909». Ὁ κ. Γ. Μπαλτατζῆς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν ἀφορωσῶν εἰς τὰς ὑπαγομένας εἰς τὸ Ζʹ τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ὑπηρεσίας διατάξεων». Πολλοὶ Βουλευταὶ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναγραφῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πιστώσεως πρὸς συνδρομὴν τοῦ Κράτους εἰς δημοσυντήρητά τινα Γυμνάσια καὶ εἰς φιλανθρωπικὰ καὶ ἄλλα ἱδρύματα». Ὁ κ. Ἀθ. Μιαούλης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου ͵ΓΥΠΘʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3489) περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῶν νόμων ᾼΦΕʹ περὶ ὀργανισμοῦ τῶν πληρωμάτων τοῦ στόλου καὶ τῆς κατωτέρας ἐκπαιδεύσεως ἐν τῷ Πολεμικῷ Ναυτικῷ καὶ ͵ΓΦΛΑʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3531) περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ ᾼΥϞΘʹ νόμου τῆς 28 Μαΐου 1887 περὶ ναυτικῆς στρατολογίας». Ὁ κ. Θ. Λέκας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναγραφῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πιστώσεως πρὸς συνδρομὴν τοῦ Κράτους εἰς δημοσυντήρητά τινα Γυμνάσια καὶ εἰς φιλανθρωπικὰ καὶ ἄλλα ἱδρύματα». Ὁ κ. Γ. Παππαβασιλείου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναγραφῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πιστώσεως πρὸς συνδρομὴν τοῦ Κράτους εἰς δημοσυντήρητά τινα Γυμνάσια καὶ εἰς φιλανθρωπικὰ καὶ ἄλλα ἱδρύματα». Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Πολυζώης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ συστάσεως Γενικοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου τῶν ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ ἀγαθοεργῶν καταστημάτων, Νοσοκομείων καὶ Φρενοκομείων». (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 363–370). Λύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρα 9 καὶ 50′ μ. μ.)