1910.02.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 10.

τῆς 15 Φεβρουαρίου 1910

(Δευτέρα)

Προεδρία κ. Ν. Τσαμαδοῦ.

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 5 καὶ 15 μ. μ, παρόντων Βουλευτῶν 92, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ τὰ ἑξῆς· Οἱ κάτοικοι Κιούρκων παρακαλοῦσι τὴν Βουλήν, ὅπως ψηφίσῃ νόμον περὶ ἀπαλλοτριώσεως τῶν τσιφλικίων καὶ χρεολυτικῆς πληρωμῆς τοῦ χρέους· Οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Σκοτούσης καταγγέλλουσι τὸν λοχίαν τοῦ Πεζικοῦ ἀποσπασματάρχην Ὀδυσσέα Μπαλαφούτην ὅτι διερχόμενος τὰ χωρία πατάσσει καὶ ὑβρίζει ἀναιτίως φιλησύχους πολίτας· Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Μεσοχωριτῶν παρακαλεῖ, ὅπως διορισθῇ ἡ προταθεῖσα ὑπ’ αὐτοῦ δημοδιδασκάλισσα Μαρία Φαναριώτου· Οἱ παρὰ τῷ Πταισματοδικείῳ Ἀγρινίου ἔμμισθοι δικαστικοὶ κλητῆρες Ν. Δαλιάκης καὶ Κ. Παππαχρίστου παρακαλοῦσιν, ὅπως ὑποβληθῇ νομοσχέδιον περὶ διορισμοῦ καὶ ἑτέρων δύο ἐμμίσθων τοιούτων· Ὁ λαὸς τοῦ δήμου Χαιρωνείας συνελθὼν εἰς πάνδημον συλλαλητήριον ἐν Δαυλίδι ἀπευθύνει τὴν παράκλησιν ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ τῆς διαρρυθμίσεως τοῦ ποταμοῦ Κηφισοῦ· Οἱ κάτοικοι Μεγαλοπόλεως παρακαλοῦσι τὴν Βουλήν, ὅπως ἀρθῇ ἡ κατάσχεσις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τῶν χρημάτων τοῦ δήμου των, προωρισμένων δι’ ὕδρευσιν τῆς πόλεως· Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Πυργετοῦ τῆς Ῥαψάνης παρακαλοῦσιν, ἵνα ἐκδοθῇ Διάταγμα περὶ λειτουργίας τοῦ Παρθεναγωγείου των, ὅπερ δὲν λειτουργεῖ ἀπὸ ἑξαετίας ἐλλείψει πόρων· Οἱ κάτοικοι τῆς κωμοπόλεως Ἀστακοῦ διαμαρτύρονται διὰ τὸ μέγα ἀδίκημα τὸ ὁποῖον προυξένησε τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον εἰς τὸν εἰρηνοδίκην αὐτῶν Ἀντώνιον Πίγκον· Οἱ κάτοικοι Ἀγουλινίτσης παρακαλοῦσι τὴν Βουλήν, ὅπως ψηφίσῃ τὴν σταφιδικὴν σύμβασιν· Οἱ κάτοικοι Μαράθου παρακαλοῦσι τὴν Βουλήν, ὅπως προταχθῇ καὶ ψηφισθῇ ἡ σταφιδικὴ σύμβασις. Ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Βόλου παρακαλεῖ τὴν Βουλήν, ὅπως ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦ μακαρίτου καθηγητοῦ τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας Ξενοφῶντος Ψαρᾶ περὶ ἐκτελέσεως, ὡς διεσκευάσθη ὑπὸ τοῦ νομικοῦ τμήματος τοῦ «Παρνασσοῦ»· Διάφοροι μηχανικοὶ τῶν ἐμπορικῶν πλοίων παρακαλοῦσιν, ἵνα ληφθῇ φροντὶς ὅπως δοθῇ παράτασις τοῦ καταργηθέντος νόμου, ἔστω καὶ τρίμηνος, ὅπως ἐν τῷ διαστήματι τούτῳ δυνηθῶσι πάντες οἱ ὑπόδουλοι νὰ προσέλθωσι καὶ ὑποστῶσι τὴν νόμιμον δοκιμασίαν πρὸς ἀπόκτησιν διπλώματος ἀναλόγου τῆς θαλασσίας ὑπηρεσίας των καὶ τῆς ἱκανότητος ἑνὸς ἑκάστου· Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Πυλίων παρακαλεῖ τὴν Βουλήν, ἵνα προτάξῃ πρὸς συζήτησιν καὶ ψηφίσῃ τὴν σταφιδικὴν σύμβασιν ἐντὸς τῆς τρεχούσης Συνόδου· Οἱ κτηματίαι τοῦ δήμου Βουφράδος παρακαλοῦσι τὴν Βουλήν, ὅπως ψηφίσῃ τὴν σταφιδικὴν σύμβασιν.

§2ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον «περὶ ἐλέγχου τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν». Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πληροῖ κενὸν λίαν ἐπιζήμιον ἐν τῇ νομοθεσίᾳ ἡμῶν. Περιλαμβάνει διατάξεις διηνεκοῦς ἐπιθεωρήσεως τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν καὶ ποινὰς αἵτινες θέλουσιν ἐπακολουθεῖ εἰς πράξεις αἵτινες σήμερον κατήντησαν ὑπὲρ τὸ μέτρον συνήθεις. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 96).

§3Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν νόμου περὶ τροποποιήσεως δύο ἄρθρων τῆς Ποινικῆς Δικονομίας καὶ δύο ἄρθρων τοῦ Ποινικοῦ Νόμου. Ἡ ἐπιψήφισις τῆς προτάσεως ταύτης εἶναι ἀπαραίτητος καὶ λόγῳ τῆς τελευταίας ἐπιψηφίσεως τοῦ ἄρθρου 165 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας καὶ διότι αἱ διατάξεις αἱ ὁποῖαι τροποποιοῦνται διὰ τῆς ὑποβαλλομένης προτάσεως εἶναι διατάξεις αἱ ὁποῖαι ἀπορεῖ τις πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσιν ἀκόμη ἐν τοῖς νόμοις ἡμῶν. Διὰ τῆς προτάσεως τὴν ὁποίαν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν προτείνεται πρῶτον ἡ κατάργησις τοῦ ἄρθρου 141 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας. Κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο ἐπιτρέπεται ἐξαιρετικῶς ἐπὶ πταισμάτων ἡ προφυλάκισις. Σημειωτέον ὅτι ἡ τοιαύτη διάταξις παρ’ οὐδενὶ τῶν πεπολιτισμένων Κρατῶν εὑρίσκεται καὶ ὅτι οὐδὲν Κράτος καθιεροῖ τὴν προφυλάκισιν ἐφ’ οἱουδήποτε πταίσματος. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καθιστᾷ ἔτι ἀτοπωτέραν τὴν διάταξιν ταύτην εἶναι ὅτι ὁρίζει ὅτι τὴν προφυλάκισιν διατάσσει μόνος ὁ εἰρηνοδίκης. Καὶ ἐν ᾧ ἔχομεν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ κακουργήματα καὶ πλημμελήματα ἐγγυήσεις ὑπὲρ τῶν ἐπὶ πλημμελήματι ἢ κακουργήματι κατηγορουμένων τὰς ἐγγυήσεις τῶν συμβουλίων καὶ τὰς λοιπάς, προκειμένου περὶ προφυλακίσεως ἐπὶ πταισμάτων οὐδεμίαν ἔχομεν ἐγγύησιν, ἀφίεται δ’ εἰς τὴν ἀπόλυτον ἐξουσίαν τοῦ εἰρηνοδίκου ἡ προφυλάκισις ἐπὶ τῶν περιπτώσεων τοῦ ἄρθρου 141· τὸ δὲ χείριστον πάντων, ὅτι, ἐν ᾧ κατὰ τῶν ἀποφάσεων τῶν συμβουλίων ὑπάρχει ἔνδικον μέσον προκειμένου περὶ προφυλακίσεως ἐπὶ πλημμελήματι καὶ κακουργήματι, κατὰ τῆς ἀποφάσεως ταύτης τοῦ εἰρηνοδίκου περὶ προφυλακίσεως ἐπὶ πταίσματι οὐδὲν ὑπάρχει ἔνδικον μέσον, δικαίως δ’ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 141 τῆς Ποινικῆς ἡμῶν Δικονομίας κατηγορεῖται ὑφ’ ἁπάντων τῶν εἰδικῶν παρ’ ἡμῖν συγγραφέων. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι ἡ διάταξις αὕτη εὐτυχῶς δὲν ἐφαρμόζεται, ἀλλ’ εἶναι βεβαίως ἄτοπον νὰ ὑπάρχῃ ἐν τῇ ἡμετέρᾳ νομοθεσίᾳ, καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ὑποβολῆς τῶν ἄλλων προτάσεων ὑποβάλλω καὶ πρότασιν καταργήσεως τοῦ ἄρθρου τούτου. Τὸ ἄρθρον 140 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας προτείνω νὰ τροποποιηθῇ, ὅπως μὴ εὑρίσκηται εἰς ἀντίφασιν πρὸς τὸ ὡς νεωστὶ διερρυθμίσθη ἄρθρον 165 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας. Κατὰ τὸ ἄρθρον 165 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας οἱ κατηγορούμενοι δικαιοῦνται μετὰ τὴν ἀπαγγελίαν τῆς κατηγορίας νὰ ζητήσωσι προθεσμίαν πρὸς ἀπολογίαν. Κατὰ τὸ ἄρθρον 140 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας ἐν περιπτώσει πταισμάτων ὁ ἀστυνόμος καὶ τ’ ἄλλα πρόσωπα τὰ ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ ἀναφερόμενα δέον νὰ ἐξετάζωσι παραχρῆμα τοὺς ἐπ’ αὐτοφώρῳ συλληφθέντας καὶ μετὰ 24 ὥρας τὸ πολὺ νὰ προβαίνωσιν εἰς τὴν παραπομπὴν εἰς τὸ δικαστήριον, πάντως δὲ εἰς τὴν ἀπόλυσιν. Ἀλλὰ μετὰ τὴν νέαν διαρρύθμισιν τοῦ ἄρθρου 165 εὑρίσκεται τὸ ἄρθρον 140 εἰς ἀντίφασιν πρὸς ἐκεῖνο. Διὰ τοῦτο προτείνω μεταρρύθμισιν, καθ’ ἥν (ἀναγινώσκει)· «Εἰς πταίσματα τιμωρούμενα μὲ κράτησιν κλπ».

§4Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδέποτε ἐφηρμόσθη αὐτὸ τὸ ἄρθρον.

§5Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Καθημερινῶς ἐφαρμόζεται. Ἡ Ἀστυνομία καθημερινῶς συλλαμβάνει.

§6Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλοδαπούς.

§7Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Πρόκειται περὶ κατηγορουμένων ἐπὶ πταίσματι, οἱ ὁποῖοι συλλαμβάνονται ἐπ’ αὐτοφώρῳ καὶ οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ κρατηθῶσιν 24 ὥρας. Καθ’ ἑκάστην ἐφαρμόζεται αὐτὸ τὸ ἄρθρον κατὰ τρόπον ἀντισυνταγματικώτατον μάλιστα, διότι δυστυχῶς αἱ 24 ὧραι μεταβάλλονται πολλάκις εἰς πλείστας ἡμέρας. Προτείνω ὡσαύτως διὰ τῆς προτάσεώς μου τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 471 τοῦ Ποινικοῦ ἡμῶν Νόμου. Κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο «Ἀνακριτικοὶ ὑπάλληλοι, οἵτινες, ἄνευ εὐλόγου αἰτίας, ἀναβάλλουσι πλέον τῶν εἰκοσιτεσσάρων ὡρῶν τὴν πρώτην ἐξομολόγησιν τοῦ ἐπί τινι κατηγορίᾳ κρατηθέντος, ἐὰν τοῦτο προέρχεται ἐκ μίσους, μνησικακίας, ἰδιοτελείας ἢ ἄλλου ἀθεμίτου συμφέροντος, ἢ ἐὰν ἡ ἀναβολὴ διήρκεσε πλέον τοῦ ἑνὸς μηνός, τιμωροῦνται μὲ φυλάκισιν τριῶν μηνῶν μέχρι δύο ἐτῶν». Ἔχομεν δηλαδὴ δύο ἄτοπα ἐκ τῆς διατάξεως ταύτης· πρῶτον μὲν ὅτι, ὁσάκις ἡ παράνομος κατακράτησις γίνεται ἐκ λόγων μίσους, τιμωρεῖται, οὐχὶ δ’ ὅταν γίνηται ἐξ ἀμελείας· δεύτερον δ’ ὅτι ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἡ παράνομος κατακράτησις ἐγένετο ἐξ ἀμελείας δύναται νὰ παραταθῇ μέχρι τοῦ μηνός. Οὕτω δ’ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ Συντάγματος οὐδεμιᾶς ἔτυχε κυρώσεως. Διὰ τοῦτο προτείνω νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον 471 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διατάξεως τοῦ ἡμετέρου Συντάγματος. Προτείνω ἐπίσης τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 472 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου. Προβαίνω εἰς τὴν ὑποβολὴν τῆς προτάσεως ταύτης, ἵνα μὴ μεταξὺ τῶν κρινομένων ὡς ἀναθεωρητέων διατάξεων τοῦ Συντάγματος καταλεχθῇ καὶ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 18 ἡ ἀφορῶσα εἰς τὴν κατάργησιν τῶν βασανιστηρίων. Κατὰ τὸ ἄρθρον 10 τοῦ Συντάγματος αἱ βάσανοι καὶ ἡ γενικὴ δήμευσις ἀπαγορεύονται. Ἀλλ’ ἐνῷ τὸ Σύνταγμα ἡμῶν ἀπαγορεύει τὰς βασάνους οὐδεμία ὑπάρχει ἀναγεγραμμένη ἐν τοῖς νόμοις ἡμῶν κύρωσις τῆς τοιαύτης διατάξεως. Διότι τὸ ἄρθρον 472 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, τὸ ὁποῖον πραγματεύεται περὶ βασάνων, ὅλως ἀντίθετον πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος τυγχάνει ὄν. Τὸ ἄρθρον 472 λέγει τὰ ἑξῆς· «Αἰκίαι, ἐπενεχθεῖσαι εἰς κατηγορουμένους ἢ μάρτυρας παρ’ ἀνακριτῶν 1) ἢ ἀστυνομικῶν ὑπαλλήλων, ἐὰν δι’ αὐτῶν ἐκβιάζεται 2) ἀθῷος εἰς τὸ νὰ ὁμολογήσῃ τι, ἢ μάρτυς εἰς τὸ νὰ ψευδομαρτυρήσῃ, τιμωροῦνται·—1) μὲ φυλάκισιν τοὐλάχιστον δύο ἐτῶν, ἐὰν ἡ τοιαύτη ἐκβίασις ἔγινε, προκειμένου περὶ κακουργήματος·—2) μὲ φυλάκισιν τριῶν μηνῶν μέχρι δύο ἐτῶν, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ πλημμελήματος·—3) μὲ φυλάκισιν δύο ἑβδομάδων μέχρι τριῶν μηνῶν, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ πειθαρχικῆς παραβάσεως ἢ πταίσματος· Π. Ν. 24. 111. 265 ἐ. 330. 489.». Κατὰ ταῦτα ὅθεν τιμωρεῖται ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος μετῆλθε βίαν κατὰ τοῦ μάρτυρος ἢ τοῦ κατηγορουμένου ἐν τῇ ἀνακρίσει, ὁσάκις τὴν βίαν αὐτήν, τὰ βασανιστήρια ταῦτα, μετῆλθε κατὰ κατηγορουμένου ἀθῴου, οὐχὶ δὲ καὶ ὅτε μετῆλθε ταῦτα κατὰ κατηγορουμένου ἐνόχου καὶ κατὰ μάρτυρος ἵνα ψευδομαρτυρήσῃ, ἐνῷ τὰ βασανιστήρια καταργοῦνται διὰ τοῦ Συντάγματος ἡμῶν.

§8ΑΡ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεὶς δικαιοῦται νὰ τὸν βασανίσῃ.

§9Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως· αὐτὸ ἀκριβῶς λέγω. Ἔχομεν δὲ τὸ ἕτερον ἐπίσης ἐκ τῆς διατάξεως ταύτης, ὅτι γίνεται διαβάθμισις. Οὕτω δ’ ὁρίζει ὁ Ποινικὸς Νόμος ὅτι ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ βασανιστήρια ἐπενεχθῶσι κατ’ ἀθῴου κατηγορουμένου, κατηγορουμένου ἐπὶ κακουργήματι, ὁ τοῦτο πράξας τιμωρεῖται περισσότερον ἢ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος μετῆλθε βίαν κατὰ κατηγορουμένων ἢ μαρτύρων προκειμένου περὶ πλημμελήματος, αὐτὸς δὲ πάλιν τιμωρεῖται περισσότερον ἢ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος μετῆλθε βίαν κατὰ κατηγορουμένου κλπ. ἐπὶ πταίσματι. Διὰ τοῦτο ἡ σχετικὴ πρότασίς μου διετυπώθη ὡς ἑξῆς· Τὸ ἄρθρον 472 ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Πᾶσα σωματικὴ ἢ ψυχολογικὴ βία κλπ.». Τοῦτο εἶναι, ὡς εἶπον, κύρωσις τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 18 τοῦ ἡμετέρου Συντάγματος. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 97).

§10ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπιτραπήτω μοι νὰ καταθέσω ἀπὸ σήμερον ἀπάντησιν εἰς τὴν ἐρώτησιν τοῦ κ. Σλῆμαν ἀναγομένην εἰς τὰ τῆς Ῥωμανικῆς ἀτμοπλοΐας.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολλοὶ Βουλευταὶ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκκαθαρίσεως, ἀνανεώσεως καὶ εἰσπράξεως παλαιῶν χρεῶν κλπ». Ἕτεροι Βουλευταὶ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τῶν βοσκησίμων γαιῶν». (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 92 καὶ 93). Ὁ βουλευτὴς κ. Φ. Νέγρης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φορολογίας τῶν λατομείων». Ὁ βουλευτὴς κ. Ἰ. Κρεστενίτης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ ἀναβολῆς τῆς ἐκγυμνάσεως ἐφέδρων ἐγγεγραμμένων καὶ φοιτώντων εἰς τὴν δʹ τάξιν τοῦ Γυμνασίου. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 95). Οἱ βουλευταὶ Ἠλείας κύριοι Ἰ. Κρεστενίτης καὶ Γ. Παππαγιαννόπουλος ὡς καὶ ὁ βουλευτὴς Τριφυλίας κ. Ἰ. Σπέντζας ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ ͵ΓΡΞΕʹ νόμου περὶ ἀστυνομίας τοῦ Κράτους».

§12Ι. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Καὶ αὐτὴ ἡ τροπολογία, κ. Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ, διότι εἶναι εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 97 αʹ). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τὴν νομοθετικήν. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ΧϞΕʹ τῆς 16 Ὀκτωβρίου 1867 περὶ προβιβασμῶν».

§14Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ν’ ἀναβληθῇ παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναθέσεως ὑπηρεσίας διαχειρίσεως εἰς μονάδας τοῦ στρατοῦ καὶ εἰς ὑπολοχαγοὺς καὶ ἀνθυπολοχαγοὺς τοῦ Πεζικοῦ».

§16Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ὑποβάλλω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1, καθ’ ἣν ἀντὶ τῆς λέξεως «Πεζικοῦ» νὰ σημειωθῇ «τῶν διαφόρων ὅπλων».

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ ἄρθρον 2 καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ ἀνάγνωσιν). Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τῶν νόμων ΩΚΒʹ τοῦ 1860 καὶ ͵ΒΨϚʹ τοῦ 1900». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–7, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς γʹ ἀνάγνωσιν). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ νόμου ΣΙΒʹ τῆς 1 Ὀκτωβρίου 1852 περὶ διοικήσεως τῶν δημοσίων ἐσόδων καὶ ἐξόδων καὶ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον εἰς βʹ ἀνάγνωσιν). Αʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ δυνατοῦ τῆς αὐξήσεως τῆς εἰς ἵππους στρατοῦ ὀργανικῆς ἐν εἰρήνῃ δυνάμεως τῶν πεδινῶν πυρβολαρχιῶν καὶ τῶν ἰλῶν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον εἰς αʹ ἀνάγνωσιν). Αʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγήσεως ἀδείας πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων σχετικῶν μὲ ἀποβάθρας σιδηροδρόμων καὶ συναφῶν παρελκομένων ἐπιβιβάσεως, ἀποβιβάσεως καὶ διὰ σιδηροδρόμων μεταφορᾶς στρατευμάτων καὶ ὑλικοῦ ἐκ τῶν πόρων τοῦ ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκει)· «Ἐπιτρέπεται ἡ κατασκευὴ καὶ συμπλήρωσις ἐκ τῶν πόρων τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἀποβαθρῶν σιδηροδρόμων καὶ συναφῶν μέσων καὶ παρελκομένων ἐπιβιβάσεως, ἀποβιβάσεως καὶ μεταφορᾶς στρατευμάτων καὶ ὑλικοῦ διὰ τῶν σιδηροδρόμων ἐντὸς τοῦ ποσοῦ τῆς ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμένης πρὸς τοῦτο πιστώσεως ἐξ 600 χιλιάδων δραχμῶν, ὑπὸ τὴν ἐπιφύλαξιν ἵνα οἱ πρὸς ἔγκρισιν εἰδικοὶ προϋπολογισμοὶ τῆς ἄνω δαπάνης, συμφώνως ταῖς διατάξεσι τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ͵ΒΣΛΗʹ νόμου τοῦ 1894, ὡς συνεπληρώθη διὰ τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ ͵ΓΤΟΔʹ νόμου τοῦ 1909, ζητηθῶσι παρὰ τῆς Βουλῆς ἐντὸς τοῦ πρώτου μηνὸς τῆς ἀμέσως μετὰ τὴν παροῦσαν συγκληθησομένης Βουλευτικῆς Συνόδου».

§18Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ παρακαλῶ νὰ γίνῃ προσθήκη ἐν τῇ τελευταίᾳ παραγράφῳ ἔχουσα οὕτως· «Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν διοικοῦσαν ἐπιτροπὴν τοῦ ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, κατ’ ἐξαίρεσιν τῶν ἰσχυουσῶν σχετικῶν διατάξεων τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ τοῦ Κράτους νόμου, ν’ ἀναθέσῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὡς εἴρηται ἔργων ὑπὸ τὸν ἔλεγχον αὐτῆς εἰς τὰς οἰκείας σιδηροδρομικὰς ἑταιρείας διὰ συμβάσεων ἀπ’ εὐθείας μετ’ αὐτῆς συντασσομένων». (Μεθ’ ὃ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν, ὡς συνεπληρώθη, στέλλεται δὲ πρὸς ἀνατύπωσιν). (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 98). Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φορολογίας τῶν λατομείων». Ὁ κ. Νέγρης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§19Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ὅτε συνεζητεῖτο ὁ νόμος περὶ μεταλλείων καὶ εἴχομεν φθάσει ἤδη εἰς τὴν ἐπιψήφισιν, παρετήρησα μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν ὅτι κατηργεῖτο ὁ νόμος περὶ «φορολογίας τῶν λατομείων» ἢ μᾶλλον ἡ διάταξις περὶ φορολογίας τῶν λατομείων. Ὑπέδειξα τότε ὅτι μεταξὺ τῶν ἄλλων δυσαρέστων εἶχε καὶ τὸ ἕτερον δυσάρεστον, ὅτι κατηργεῖτο τὸ 1%, τὸ ὁποῖον ἐλάμβανε τὸ ταμεῖον τῶν μεταλλευτῶν, ἀλλ’ ἦτο δυστυχῶς ἀργὰ καὶ δὲν ἠδυνάμεθα νὰ λάβωμεν ἄλλα μέτρα. Ὅτε ἐπανῆλθεν ὁ νόμος ὁ συμπληρωματικὸς τοῦ νόμου περὶ μεταλλείων, ἐνόμισα ὅτι ἦτο καιρὸς νὰ συμπληρώσω τὴν παράλειψιν ἡ ὁποία εἶχε γίνει ἐν τῷ περὶ μεταλλείων νόμῳ καὶ ἠδυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν διάταξιν, ὡς εἶχε, δηλαδὴ ν’ ἀφήσωμεν 10% ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου καὶ 1% ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῶν μεταλλευτῶν. Τότε ἐσκέφθην ὅτι, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ λατομεῖα, ἴσως ἦτο προτιμότερον νὰ μεταχειρισθῶμεν τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχεν ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου· ἀντὶ 10% ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου εἶχε προτείνει 20% ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου καὶ ½% χάριν τοῦ ταμείου τῶν μεταλλευτῶν. Νῦν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μελετήσας τὸ ζήτημα καὶ λίαν καλῶς ποιῶν παρετήρησεν ὅτι ὑπάρχουσι λατομεῖα ζωτικώτατα καὶ μεταξὺ αὐτῶν τὸ μεταλλεῖον τοῦ Διονύσου, τὸ ὁποῖον ἐργάζεται καὶ πληρώνει ἐργάτας πολλοὺς καὶ δυστυχῶς μὲ ζημίαν καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐθεώρησεν ὅτι τοιαύτη φορολογία ἐρχομένη κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην ἴσως θέλει φέρει καὶ τὴν λῆξιν τῶν ἐργασιῶν αὐτοῦ πρὸς ζημίαν τοῦ τόπου. Τὰς σκέψεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἀσπάζομαι τελείως. Ὅθεν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν φορολογίαν τῶν λατομείων ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου συμφωνῶ τελείως μὲ τὴν γνώμην του, ἀλλ’ ὑποβάλλω εἰς αὐτὸν τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Τὸ ζήτημα τῆς περιθάλψεως τῶν ἐργατῶν εἶναι ἀνεξάρτητον τοῦ κέρδους ἢ μὴ τῆς ἐπιχειρήσεως. Λαμβάνομεν δὲ πρὸς περίθαλψιν τῶν ἐργατῶν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου ͵ΒΩΜΑʹ τὸ 1% ἐπὶ τοῦ καθαροῦ κέρδους, ὅπως δυνηθῇ τὸ ταμεῖον τῶν μεταλλευτῶν νὰ πληρώνῃ τὰς συντάξεις εἰς τοὺς πάσχοντας. Ὅταν κέρδη δὲν ὑπάρχωσι, τρέχει τὸν κίνδυνον τὸ ταμεῖον τῶν μεταλλευτῶν νὰ ζημιωθῇ, διότι κέρδος δὲν θέλει ἔχει, θὰ πληρώνῃ δὲ τὰς συντάξεις εἰς τοὺς παθόντας. Καὶ βεβαίως, ἐὰν τοῦτο θέλῃ συμβῆ εἰς πολλὰς ἐπιχειρήσεις, τότε θέλομεν φθάσει εἰς ζημίαν τοῦ ταμείου. Εἶναι δίκαιον λοιπὸν ὡς πρὸς τὴν φορολογίαν τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὸ ταμεῖον τῶν μεταλλευτῶν νὰ τὴν ἀφήσωμεν ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου, διότι εἶναι ζημία ἡ ὁποία ἀφορᾷ εἰς τὰς δαπάνας τῆς ἐπιχειρήσεως καί, καθ’ ὅσον ἐπιβαρύνεται ἡ ἐπιχείρησις μὲ ἡμερομίσθια, ὀφείλει νὰ ἐπιβαρύνηται καὶ μὲ τὰς δαπάνας τῆς περιθάλψεως. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δεχθῇ τὴν κατατεθεῖσαν εἰς τὸ Προεδρεῖον τροπολογίαν μου ἀφορῶσαν μόνον εἰς τὸ ποσοστὸν τὸ σχετικὸν πρὸς τὴν περίθαλψιν. Ἡ τροπολογία δ’ ἔχει οὕτως (ἀναγινώσκει)· «Εἰσπράττεται προσέτι ½%.... κλπ.». Τοῦτο προτείνω, κύριε Ὑπουργέ, διότι ἀληθῶς δὲν εἶναι ὀρθὸν τὸ ταμεῖον τῶν μεταλλευτῶν νὰ ζημιοῦται ἐκ τῆς ἐπιχειρήσεως ταύτης. Παραδέχομαι ὅτι πρέπει νὰ ὑποστηρίξωμεν μετὰ πάσης δυνάμεως τὰς ἑταιρείας, ἀλλ’ ἐνταῦθα πρόκειται περὶ ὑποχρεώσεως τὴν ὁποίαν ἔχει ὑπὲρ τῶν παθόντων ἐν τῇ ἐπιχειρήσει. Ἐὰν λοιπὸν αἱ ὑποχρεώσεις αὗται δὲν πληρώνωνται ὑπ’ αὐτῆς, τότε πίπτουσιν εἰς τὴν ῥάχιν τῶν ἄλλων ἐπιχειρήσεων ἄνευ λόγου καὶ ἐνδεχόμενον ἐν καιρῷ τὸ ταμεῖον νὰ μὴ εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ ἐπαρκέσῃ. Ἐλπίζω ὅτι ἡ τροπολογία μου θὰ γίνῃ ἀποδεκτή.

§20Σ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον συνάδελφον νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν τροπολογίαν. Ἂν ἐγένετο λόγος περὶ τοῦ 1% ἐπὶ τῆς προσόδου τῶν λατομείων διὰ τὸ ταμεῖον τῶν μεταλλευτῶν καὶ περὶ τῆς διατάξεως αὐξήσεως μέχρι 1½%, ἐγένετο, διότι τὸ ἄρθρον ὅπερ καταργεῖται ἐνταῦθα εἶχεν οὕτω τροποποιήσει τὰ πράγματα, ὥστε, ἂν δὲν ἐλέγομεν περὶ τούτου, ἠθέλομεν βλάψει τὸ ταμεῖον τῶν μεταλλευτῶν, διότι δὲν θὰ εἶναι δυνατὴ ἡ εἰς 1½% αὔξησις. Διὰ τοῦτο περιελήφθη ἡ διάταξις ἐνταῦθα, ἔχει δὲ βάσιν τὴν τῆς καθαρᾶς προσόδου, ἥτις ὁρίζεται φορολογητέα ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Ὅπως ἔχει τὸ πρᾶγμα, νομίζω ὅτι δύναται νὰ μείνῃ. Ἂς εὐχηθῶμεν τὰ τῶν λατομείων νὰ λάβωσι προαγωγὴν τοιαύτην, ὥστε, ἐὰν ὑπάρξῃ ἀνάγκη, νὰ ἐπιτραπῇ ἡ τροποποίησις ἐπὶ τὸ πλουσιώτερον τῆς χορηγίας ταύτης. Ἐὰν τὸ 1% δὲν ἀρκῇ, νὰ ψηφισθῇ τὸ 1½%, ὅτε μέρος τῆς ζημίας θ’ ἀντισκωθῇ.

§21Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν ἐγενόμην ἀντιληπτός, διότι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν εἶναι ἀκριβῆ.

§22Σ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ζητεῖτε ἄλλην βάσιν προσδιορισμοῦ;

§23Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Μάλιστα, διότι σήμερον καθαρὸν κέρδος δὲν ὑπάρχει καὶ ἐλησμόνησα νὰ σᾶς εἴπω ὅτι καὶ ἤδη τὸ ταμεῖον τῶν μεταλλευτῶν πληρώνει διὰ συντάξεις τοῦ ταμείου τῆς ἑταιρείας ταύτης τὸ ποσὸν τῶν 618 δραχμῶν κατὰ μῆνα, ἤτοι 6.000 κατ’ ἔτος. Καὶ ἐπειδὴ τὸ ½% ἐπιβαρύνει τὴν ἐπιχείρησιν κατὰ τὸν νόμον ͵ΒΩΜΑʹ, αἱ 3.000 ἐπιβαρύνουσι τὸ ταμεῖον τῶν μεταλλευτῶν.

§24ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 15 τοῦ ͵ΒΩΜΑʹ νόμου ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου προσδιορίζεται τὸ 1½%;

§25Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Μάλιστα. Προσθέτω ὅτι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ λατομεῖον τοῦτο ἔσοδον καθαρὸν δὲν ὑπάρχει· ἄρα εἶναι ἠναγκασμένον τὸ ταμεῖον τῶν μεταλλευτῶν νὰ πληρώνῃ 3.000 κατ’ ἔτος χωρὶς νὰ λαμβάνῃ τίποτε παρ’ οὐδενός. Τίνας πόρους λοιπὸν θὰ ἔχῃ τὸ ταμεῖον, ἐνῷ δὲν λαμβάνει τίποτε ἐκ τῆς ἐπιχειρήσεως καὶ καταβάλλει 3.000 κατ’ ἔτος; Εἶναι φανερὸν ὅτι ἡ ἐπιχείρησις ἐπωφελεῖται τῆς περιουσίας τοῦ ταμείου, διότι ἔχει κεφάλαιόν τι τὸ ταμεῖον τῶν μεταλλευτῶν, τὸ γνωστὸν κεφάλαιον ἐκ τοῦ φόρου τοῦ 1%, ἐνῷ αἱ δαπάναι ὀφείλουσι βεβαίως νὰ ἐπιβαρύνωσι τὴν ἐπιχείρησιν. Ἐὰν ὑπῆρχε καθαρὸν κέρδος, δὲν θ’ ἀντέλεγον, ἀλλά, ἀφοῦ καθαρὸν κέρδος δὲν ὑπάρχει, τὸ ταμεῖον τῶν μεταλλευτῶν θὰ πληρώνῃ τὰς συντάξεις χωρὶς νὰ λαμβάνῃ τίποτε. Τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθόν. (Μεθ’ ὃ γίνεται δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον)

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ διαθέσεως καὶ διανομῆς ἐθνικῶν γαιῶν». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχή, τὸ ἄρθρον 1 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 2).

§27Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 2 πρέπει νὰ διαγραφῇ. Οἱ οἰκονομικοὶ ὑπάλληλοι, ὁσάκις συντάσσουσι νομοσχέδια περὶ βεβαιώσεως τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους, ῥίπτουσι τὰς εὐθύνας καὶ τὰ βάρη εἰς τοὺς δημάρχους. Κατὰ τὸ ἄρθρον αὐτό, ὅταν γίνηται δήλωσις, ὁ δήμαρχος ὀφείλει ν’ ἀναφέρῃ ἂν αἱ δηλωθεῖσα γαῖαι ἢ φυτεῖαι εἶναι ἐξαιρετέαι τῆς διανομῆς. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ 1871, ὅτε ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ διαθέσεως τῆς ἐθνικῆς γῆς, ἐγένοντο τόσοι νόμοι σχετικοὶ πρὸς αὐτόν, ὥστε εἶναι ἀδύνατον ὁ δήμαρχος νὰ γνωρίζῃ ἂν ἐξαιροῦνται ἢ οὐ αἱ διάφοροι τοποθεσίαι. Τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι τὸ τελευταῖον ἄρθρον καθορίζει ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία θὰ ἐπιθεωρήσῃ τὰς διανεμητέας γαίας καὶ θὰ καθορίσῃ τίνες ἐξαιροῦνται τῆς διανομῆς· ἐὰν δὲ διαγραφῇ τὸ ἄρθρον 2 νὰ τεθῇ ἐν αὐτῷ ὅτι ὁ δήμαρχος ὀφείλει νὰ πιστοποιήσῃ τὰς ἐξαιρετέας τῆς διανομῆς κατὰ τὸν παρόντα νόμον καὶ νὰ μὴ λαμβάνῃ πάντας τοὺς νόμους ὑπ’ ὄψιν, διότι πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν Βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς ἐνώπιόν του, διὰ νὰ γνωρίζῃ τίνες γαῖαι ἐξαιροῦνται τῆς διανομῆς.

§28Σ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ ἐξετάσω καὶ θὰ σᾶς ἀπαντήσω. (Μεθ’ ὃ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 4).

§29Σ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4 ὡς καὶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ νομοσχεδίου ὑποβάλλω τροπολογίας, αἵτινες παρακαλῶ νὰ τυπωθῶσιν, ἵνα τὰς ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 4, τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου ὡς καὶ τὸ σύνολον, ἀποστέλλεται δὲ πρὸς ἀνατύπωσιν). (Ὅρα ἀνατυπωθὲν νομοσχέδιον ἐν Παραρτήματι, ἀρ. 100).

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τῶν βοσκησίμων γαιῶν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§31Ν. ΠΑΠΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Ὁ ἀναγραφόμενος ἐν ἄρθρῳ 1 δημόσιος φόρος εἶναι φόρος λίαν αἰσθητός. Καλὸν ἤθελεν εἶναι ὅπως ἐλαττωθῇ ὁ φόρος οὗτος.

§32Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ὑπερβολικὸς ὁ φόρος.

§33ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Εἶναι ὁ μεγαλύτερος φόρος ὁ ὁποῖος ὑπάρχει ἐν Ἑλλάδι.

§34ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νὰ τὸν ἐλαττώσωμεν, κύριε Πρόεδρε, εἰς 7½%.

§35ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§36Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ τὸν δημοτικόν;

§37ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀναλόγως εἰς 2%.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§39ΑΛ. ΤΑΚΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δώσῃ ἐξήγησίν τινα· τὰ ζῷα τῶν μελῶν τῶν κοινοτήτων, τὰ ὁποῖα βόσκουσιν ἐν τῇ περιφερείᾳ τῆς κοινότητος, θὰ πληρώνωσι φόρον ἢ δὲν θὰ πληρώνωσιν;

§40Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγει τὸ νομοσχέδιον ὅτι, ὅταν ἐνοικιάζωνται βοσκήσιμοι γαῖαι, πληρώνουσιν.

§41ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Λέγει ῥητῶς ὅτι μόνον ἐν περιπτώσει ἐνοικιάσεως πληρώνουσιν.

§42ΑΛ. ΤΑΚΗΣ. Συμβαίνει τὸ ἑξῆς· ὑπάρχουσι κοινότητες αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουσι γαίας καλλιεργησίμους, ἀλλ’ ἔχουσι λιβάδια, καὶ ἕκαστον τῶν μελῶν ἔχει 30, 50,100, 200 πρόβατα. Τὰ ζῷα αὐτὰ τῶν μελῶν τῆς κοινότητος δὲν θὰ πληρώνωσιν;

§43ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Βεβαίως δὲν θὰ πληρώνωσιν. Εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον προέτειναν κατὰ τὴν αʹ συζήτησιν διάφοροι τῶν κ. Βουλευτῶν.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§45Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου 3 κανονίζεται ὁ τρόπος τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου ὡς καὶ τὰ ὑπεύθυνα πρόσωπα πρὸς πληρωμὴν τοῦ φόρου, ἐν τῇ δʹ δὲ παραγράφῳ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου ὁρίζεται ὅτι (ἀναγινώσκει)· «Οἱ ἐνοικιασταὶ δ’ ἐν γένει γαιῶν φορολογουμένων κατὰ τὸν παρόντα νόμον εὐθύνονται ἀλληλεγγύως μετὰ τοῦ κυρίου ἢ κατόχου αὐτῶν διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου, οἱοσδήποτε καὶ ἂν εἶναι ἐγγεγραμμένος ἐν τῷ φορολογικῷ καταλόγῳ». Ὑποθέσατε, κύριε Πρόεδρε, ποιμένα ὁ ὁποῖος ἐνοικιάζει διὰ τὰ πρόβατά του βοσκησίμους γαίας καὶ μετὰ πέντε ἔτη μεταβαίνει ὁ εἰσπράκτωρ καὶ τὸν συλλαμβάνει, ἵνα πληρώσῃ τὸν φόρον τὸν ὁποῖον ὀφείλει ὁ ἰδιοκτήτης, εἰς ὃν ἰδιοκτήτην αὐτὸς ἐπλήρωσε. Διὰ τίνα λόγον νὰ εἶναι οὗτοι ἀλληλεγγύως ὑπεύθυνοι πρὸς τὸν κύριον τῶν βοσκησίμων γαιῶν; Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἄδικον.

§46ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ ἐξετάσω τὸ πρᾶγμα, ἀλλὰ παρακαλῶ τὸν ἔντιμον συνάδελφον νὰ παρατηρήσῃ ὅτι κατὰ τὴν αʹ παράγραφον «ὀφείλει πᾶς ἰδιοκτήτης, κάτοχος, καρπωτής, διαχειριστὴς ἢ ἐνοικιαστὴς ἰδιωτικῶν ἢ κοινοτικῶν βοσκησίμων γαιῶν, χειμερινῶν ἢ θερινῶν, νὰ παραδίδῃ εἰς τὸν δήμαρχον τῆς περιφερείας ἐν ᾗ κεῖνται αἱ γαῖαι δήλωσιν εἰς διπλοῦν κλπ.» Ἕνεκα τούτου τοῦ λόγου ὑπάρχει ἡ ἀλληλεγγύη, διότι πάντες εἶναι ὑπόχρεοι πρὸς δήλωσιν.

§47ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν αʹ παράγραφον τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ὑποχρεοῦνται τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα εἶναι ὑπόχρεα πρὸς δήλωσιν, ἀλλὰ κατὰ τὴν γʹ παράγραφον (ἀναγινώσκει) «οἱ ἐνοικιασταὶ δ’ ἐν γένει γαιῶν φορολογουμένων κατὰ τὸν παρόντα νόμον εὐθύνονται ἀλληλεγγύως κλπ». Τὸ πνεῦμα τοῦ νομοσχεδίου εἶναι τὸ ἑξῆς. Εἶναι ἐνοικιασταὶ μεγάλων κτημάτων οἱ ὁποῖοι ὑπενοικιάζουσι τὰς βοσκὰς εἰς τοὺς ποιμένας, ὅπως δ’ ἔχει ἡ φρασεολογία τοῦ νόμου εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ καταστήσῃ ἀλληλεγγύως ὑπευθύνους καὶ τοὺς ποιμένας, οἱ ὁποῖοι ἐπλήρωσαν τὸν φόρον εἰς τοὺς ἐνοικιαστάς, καὶ θὰ τοὺς συλλαμβάνῃ ὁ εἰσπράκτωρ καὶ θὰ τοῖς λέγῃ «πληρώσατε τὸν φόρον».

§48ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αὔριον θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 4–9). Ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκεται).

§50ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου 10 κανονίζονται τὰ καθήκοντα τοῦ ἐφόρου καὶ τοῦ δημάρχου καὶ ἐν γένει ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία θὰ ἐκδικάσῃ τὰς ἀντιρρήσεις κατὰ τοῦ κτηματικοῦ καταλόγου. Καλὸν ἤθελεν εἶναι ἐν τέλει τῆς αʹ παραγράφου νὰ τεθῇ ἡ προθεσμία ἐντὸς τῆς ὁποίας ὁ ἔφορος ὀφείλει νὰ συντάξῃ τὸν κατάλογον καὶ ἀποστείλῃ αὐτὸν εἰς τὸν ταμίαν· τοῦτο θὰ ἦτο εὐκολία πρὸς εἴσπραξιν τῶν δημοσίων ἐσόδων, ἀλλὰ καὶ εὐκολία εἰς τοὺς δηλωτάς, διότι ἤθελον ἀναγνωρίζει πότε θὰ πληρώσωσιν. Ἐπὶ τῆς βʹ παραγράφου ἔχω νὰ παρατηρήσω τὰ ἑξῆς· κατὰ τὸ τέλος αὐτῆς λέγεται (ἀναγινώσκει)· «Ἐν ἀπουσίᾳ αὐτῶν», δηλ. τῶν φορολογουμένων, «ἡ κοινοποίησις γίνεται εἰς τὸν δήμαρχον τοῦ δήμου ἐν ᾧ κεῖνται αἱ βοσκαί». Ἀλλ’ ἂν ὁ δήμαρχος δὲν κοινοποιήσῃ εἰς τὸν φορολογούμενον πῶς θὰ φέρῃ οὗτος τὰς ἀντιρρήσεις του; Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ τεθῇ ὅτι ὑποχρεοῦται ὁ δήμαρχος νὰ κοινοποιῇ ἢ ὁ ἔφορος νὰ κοινοποιῇ ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸν φορολογούμενον· δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ γίνεται ἡ κοινοποίησις εἰς τὸν δήμαρχον. Πάντως λοιπὸν δέον νὰ λαμβάνῃ εἴδησιν ὁ φορολογούμενος. Ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου, ἔνθα γίνεται λόγος περὶ τοῦ προέδρου τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, ὁρίζεται ὅτι «μὴ προσελθόντος καὶ τούτου τὰ λοιπὰ μέλη προβαίνουσιν εἰς ἐκδίκασιν». Τοῦτο εἶναι ἄδικον, διότι οἱ λαϊκοὶ πληθυσμοὶ δὲν θ’ ἀντιπροσωπεύωνται ἐν τῇ ἐπιτροπῇ. Ἐγὼ κρίνω χρήσιμον, ἵνα ὁ πρόεδρος τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου ᾖ ὑποχρεωμένος νὰ προσέρχηται, καὶ θὰ προσέρχηται, διότι τιμωρεῖται διὰ τοῦ ἑπομένου ἄρθρου, καὶ νὰ μὴ προβαίνῃ ἡ ἐπιτροπὴ ἄνευ τοῦ προέδρου τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, ὅστις κατ’ ἐμὲ εἶναι ὁ καταλληλότερος πάντων.

§51ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μετὰ δευτέραν πρόσκλησιν αὐτοῦ νὰ ὁρίσωμεν ὅπως προβαίνῃ ἡ ἐπιτροπή.

§52ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔστω, διότι συνήθως δὲν τὸν καλοῦσι· τὸν θεωροῦσιν ὡς ἄχρηστον σκεῦος ἐν ταῖς ἐπιτροπαῖς.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 10 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 11). Ἅρθρον 12 (ἀναγινώσκεται).

§54ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ (ἀναγινώσκει). «Μετὰ ἓξ μῆνας ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου αἱ περὶ ἐξώσεως δυστροπούντων μισθωτῶν ἐνώπιον τοῦ προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν ἀγωγαὶ δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν, ἐὰν ἡ ἐνοικίασις δὲν στηρίζηται ἐπὶ συμβολαιογραφικῆς πράξεως». Καταστρέφονται δηλαδὴ καὶ τὰ δικαιώματα τῆς κυριότητος καὶ τὰ δικαιώματα τῆς κατοχῆς· διὰ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ θέλετε νὰ ὑποχρεώσητε τοὺς κυρίους τῶν βοσκησίμων γαιῶν νὰ ἐκμισθώνωσι τὰς γαίας των διὰ δημοσίου ἐγγράφου...

§55ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον, ὡς εὗρον τοῦτο συντεταγμένον πρὸ τῆς εἰσόδου μου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, εἶχεν ἄλλο τι...

§56ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖνο δὲν ἐδέχετο τὴν ὑπεράσπισιν τοῦ δικαιώματος τῆς κυριότητος ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου.

§57ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀλλ’ ἐξηγέρθη ἡ συνείδησίς μου καὶ τὸ διέγραψα ὁρίσας ὅτι, ἂν δὲν ὑπάρχῃ συμβόλαιον, δὲν ἐπιτρέπεται ἡ διαδικασία τῆς ἐξώσεως ἢ ἐνώπιον τοῦ προέδρου· γνωρίζετε δ’ ὅτι ἐνώπιον τοῦ προέδρου δὲν γίνονται ἐξώσεις εἰμὴ ὑπάρχοντος συμβολαίου.

§58ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι μόνη αὐτὴ ἡ βελτίωσις ἣν ἐπεφέρατε εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἐπεφέρατε καὶ ἄλλας πολλὰς βελτιώσεις. Ἐνῷ κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦ προκατόχου σας ὁ φόρος ἐκανονίζετο εἰς 9%, διὰ τινος δὲ σκολιᾶς ὁδοῦ—ἀνακαλυφθείσης διὰ συγκρίσεως τοῦ νομοσχεδίου πρὸς τὸν ἰσχύοντα νόμον—ἀνήρχετο εἰς 24%, ὑμεῖς ἐμετριάσατε κατὰ πολὺ τὸν φόρον καὶ πολὺ δικαίως περιεκόψατε τὴν διάταξιν καθ’ ἣν δὲν ἐπετρέπετο ἡ ὑπεράσπισις τοῦ δικαιώματος τῆς κυριότητος, ἂν δὲν ὑπῆρχε μισθωτήριον συμβόλαιον. Ὑποθέσατε ἁπλοῦν τινα ἄνθρωπον κάτοχον βοσκησίμων γαιῶν, ὅστις ἐκμισθοῖ τὰς γαίας αὑτοῦ δι’ ἐγγράφου, καὶ συνήθως γίνεται τοῦτο, διότι δὲν ὑπάρχει ἡ εὐκολία τῆς συντάξεως συμβολαιογραφικοῦ ἐγγράφου· διατί νὰ ὑποχρεώσητε αὐτὸν νὰ συντάξῃ συμβόλαιον καί, ἂν δὲν συντάξῃ τοιοῦτο, νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα προσφυγῆς ἐνώπιον τοῦ προέδρου πρὸς ἐνέργειαν τῆς διαδικασίας περὶ ἐξώσεως; Θὰ ὑποχρεώσητε ἐκεῖνον ὅστις ἐξ ἁπλοϊκότητος δὲν συνέταξε μισθωτήριον συμβόλαιον, ἀπαραδέκτου θεωρουμένης τῆς ἐνώπιον τοῦ προέδρου ἀγωγῆς του περὶ ἐξώσεως, νὰ καταφύγῃ εἰς τὴν διαδικασίαν περὶ κυριότητος, διὰ νὰ μὴ εὑρίσκῃ ποτὲ τέλος; Διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ διαγράψητε τὸ ἄρθρον αὐτό.

§59ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ ἂν διαγραφῇ τὸ ἄρθρον, εἰς τὸ αὐτὸ θέλομεν φθάσει, διότι δὲν παρετηρήθη ἐπαρκῶς ὅτι λέγεται τοῦτο (ἀναγινώσκει)· «Μετὰ ἓξ μῆνας ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου αἱ περὶ ἐξώσεως δυστροπούντων μισθωτῶν ἐνώπιον τοῦ προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν ἀγωγαὶ δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν, ἐὰν ἡ ἐνοικίασις δὲν στηρίζηται ἐπὶ συμβολαιογραφικῆς πράξεως». Ἐνῷ τὸ κείμενον τὸ προηγούμενον εἶχεν ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Ἅρθρον 12. Μετὰ ἓξ μῆνας ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου μόνον αἱ ἐπισήμως γενόμεναι ἐνώπιον συμβολαιογράφου συμβάσεις περὶ ἐκμισθώσεως βοσκησίμων γαιῶν ἔχουσιν ἀποδεικτικὴν ἰσχὺν ἐνώπιον παντὸς δικαστηρίου. Αἱ περὶ ἐξώσεως δυστροπούντων μισθωτῶν ἀγωγαὶ δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν, ἐὰν ἡ ἐνοικίασις δὲν στηρίζηται ἐπὶ συμβολαιογραφικῆς πράξεως».

§60ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα ἔμεινεν αὐτό...

§61ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ ὁποῖον ἐφαίνετο ἀποκλεῖον τὴν περὶ ἐξώσεως ἀγωγὴν ἐνώπιον τοῦ Πρωτοδικείου· καὶ διὰ τοῦτο διὰ τὴν σαφήνειαν ἔθηκα τὸ ὄνομα τοῦ προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν καὶ εἶπον ὅτι ἄνευ συμβολαιογραφικῆς πράξεως δὲν δύναται νὰ γίνῃ χρῆσις τῆς διαδικασίας τῆς ἐνώπιον τοῦ προέδρου ἐπιτυχῶς. Εἶπον ἐκεῖνο ὅπως ἰσχύει, διότι ἐνώπιον τοῦ προέδρου δὲν γίνεται διαδικασία ἐξώσεως, ἂν δὲν ὑπάρχῃ συμβολαιογραφικὸν ἔγγραφον.

§62Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ πᾶσαι αἱ ἀγωγαὶ περὶ ἐξώσεως νὰ δικάζωνται ἢ ἐνώπιον τοῦ εἰρηνοδίκου ἢ ἐνώπιον τοῦ προέδρου.

§63ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἀποκλείεται. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 12 καὶ τὰ ἄρθρα 13 καὶ 14, ἀναγινώσκεται δὲ τὸ ἄρθρον 15).

§64Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ἐπαναλαμβάνεται ἀρχή τις ἡ ὁποία περιέχεται ἐν τῷ νόμῳ περὶ εἰσπράξεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ζώων, ἐν τῷ νομοσχεδίῳ σας περὶ βεβαιώσεως τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Κατ’ ἐπανάληψιν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ φέρω τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ζητήσω ὅπως ἀπαλειφθῇ ἡ ἀρχὴ αὕτη ἐκ πάντων τῶν νόμων τῶν φορολογικῶν. Ὁ λόγος δὲ διὰ τὸν ὁποῖον ζητῶ τοῦτο εἶναι ὁ ἑξῆς. Δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς πάντα ἰδιώτην ἢ πᾶν ὄργανον τῆς δημοσίας δυνάμεως νὰ καταγγέλῃ τὸν μὴ δηλώσαντα εἴτε ζῶον εἴτε βοσκησίμους γαίας, περὶ ὧν πρόκειται ἐνταῦθα. Διάφορα δὲ ὄργανα κατώτερα τῆς δημοσίας δυνάμεως καταγγέλλουσιν ὅλον τὸν κόσμον καὶ τὸν εἰσάγουσιν ἐνώπιον τοῦ Πταισματοδικείου ἐπὶ τῇ ἐλπίδι ὅτι θὰ προσπορισθῶσι κέρδος ἐκ τῆς καταδικαστικῆς ἀποφάσεως. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἀστυνομικός τις σταθμάρχης ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου ἐκλήτευσεν εἰς τὸ Πταισματοδικεῖον πάντας τοὺς κατοίκους χωρίου τινός, ἄρρενας καὶ θήλεις, ζῶντας καὶ τεθνεῶτας, παρουσιάσας ἐπιδοτήρια ὅτι ἐπέδωκε τὰς κλήσεις εἰς ἀποβιώσαντας πρὸ 20 ἐτῶν καὶ ἐπέτυχε νὰ καταδικασθῶσιν ἐρήμην, ἵνα λάβῃ οὗτος τὸ ἀναλογοῦν εἰς αὐτόν.

§65ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τότε νὰ θέσωμεν τὴν λέξιν «ἰδιώτης». Οὕτω περιορίζεται τὸ δικαίωμα εἰς μόνον τὸν ἰδιώτην καταγγέλλοντα καὶ ἀποκλείεται ἀπὸ τὸν δημόσιον ὑπάλληλον. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 15, ὡς ἐτροποποιήθη, καὶ τὰ ἄρθρα 16–18, ἀναγινώσκεται δὲ τὸ ἄρθρον 19).

§66Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως τὸν δημοτικὸν φόρον ἀπὸ 3% ἐλαττώσῃ εἰς 2% τοσοῦτο μᾶλλον καθόσον ὁ φόρος οὗτος καθίσταται πάγιος. Βεβαίως βαρεῖα ἦτο ἡ φορολογία ἡ ἐπιβαλλομένη διὰ τοῦ νομοσχεδίου, 9%, καὶ καλῶς ποιῶν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠλάττωσεν αὐτὴν εἰς 7, ἀλλ’ ἀφοῦ πνεῦμα ἐπιεικείας καὶ δικαιοσύνης ἐπεκράτησεν ἐν τῇ φορολογίᾳ ταύτῃ δίκαιον θεωρῶ καὶ ὁ φόρος οὗτος νὰ ἐλαττωθῇ εἰς 2%.

§67ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἴσως εἶναι καλὸν νὰ μὴ θίξωμεν τοῦτο, διότι οἱ δῆμοι θέλουσιν ὠφεληθῆ ἐπ’ ἀγαθῷ καὶ τοῦ δημοσίου ταμείου. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει ἐσημείωσα τοῦτο καὶ θέλω αὔριον ἐκθέσει τὴν γνώμην μου.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουσι πολλῶν κυρίων Βουλευτῶν τροπολογίαι ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ.

§69ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὰς τροπολογίας ταύτας περιέλαβον κατὰ τὸ πλεῖστον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 19 καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου).

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ συνόλου τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Κατσᾶνος.

§71Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε ἐζήτησα τὸν λόγον, ὄχι διότι σκέπτομαι νὰ ὁμιλήσω κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ διότι ὀλίγον ἀκανονίστως εἰσέρχομαι εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ γʹ ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 1, κατὰ τὸ ὁποῖον (ἀναγινώσκει)· «Ὁ φόρος οὗτος ἐπιβάλλεται ἐπὶ μὲν τῶν κοινοτικῶν βοσκῶν, ὁσάκις ἐνοικιάζονται, ἐπὶ δὲ τῶν ἰδιωτικῶν, καὶ ὅταν νέμωνται αὐτὰς τὰ ζῷα τοῦ ἰδιοκτήτου» Νομίζω ὅτι τοῦτο πρέπει νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι πρόκειται περὶ διπλασίας φορολογίας, ἐνῷ πρόκειται περὶ γαιῶν μενουσῶν ἀκαλλιεργήτων καθ’ ὅλον τὸ ἔτος. Βεβαίως εἶναι δίκαιον νὰ ὑπόκεινται εἰς τὴν φορολογίαν τῶν δημοσίων προσόδων, ἀλλὰ πρόκειται περὶ γαιῶν αἱ ὁποῖαι καλλιεργοῦνται, εἴτε πρώιμα σπαρτὰ εἴτε ὄψιμα, μένουσι δ’ ἀκαλλιέργητοι χρησιμεύουσαι πρὸς διατροφὴν ζῴων, μετὰ τὸν θερισμὸν τοῦ σίτου, ὡς καὶ μετὰ τὴν συγκομιδὴν τοῦ ἀραβοσίτου. Νὲ προστεθῇ διάταξις ὅτι αἱ γαῖαι αἱ μένουσαι καθ’ ὅλον τὸ ἔτος ἀκαλλιέργητοι δὲν ὑπόκεινται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου.

§72ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῶν ἐνοικιαζομένων γαιῶν, ὥστε ὁ ἰδιοκτήτης ὁ ὁποῖος εἰσάγει εἰς τὰς γαίας αὐτοῦ πρόβατα πρὸς βοσκὴν δὲν ὀφείλει νὰ πληρώσῃ πρόστιμον. «Ὑπόκεινται εἰς βάρος, ἐὰν ἐνοικιαζόμεναι ἀποφέρωσιν εἰς τὸν ἰδιοκτήτην μίσθωμα βοσκῆς».

§73Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Εἶναι τὸ πρᾶγμα ὀλίγον μετριασμένον, ἀλλὰ καὶ οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων πληρώνεται φόρος.

§74ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι ἡ ἀποδοχὴ τῆς προτάσεως ἥτις ἐγένετο ἐνταῦθα.

§75Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Ἀλλά, καὶ ὡς ἐγένετο τὸ πρᾶγμα, πληρώνεται ὁ φόρος δι’ ἄλλης ὁδοῦ. (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον καὶ κατὰ τὸ σύνολον εἰς βʹ συζήτησιν).

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΒϠΞΑʹ περὶ ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους εἰς ἐνυπόθηκα δάνεια πρὸς γεωργοκτηματίας».

§77ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου θέλω δώσει προσθέτους πληροφορίας, καίτοι ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις εἶναι μακρά, κατὰ τὴν γʹ συζήτησιν. Πρὸ τῆς γʹ συζητήσεως ὑποβάλλω τροπολογίας ἐπὶ τῶν ἄρθρων 2 καὶ 3, ὅπως τυπούμεναι αὔριον προσενεχθῶσιν ἐνταῦθα πρὸς κατανόησιν πληρεστέραν τῶν κυρίων Βουλευτῶν. Ψηφίζεται εἶτα τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ὡς ἐτροποποιήθη, ἐστάλη δὲ πρὸς ἀνατύπωσιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 101). Ἐπίσης ψηφίζεται εἰς γʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον «περὶ διαθέσεως ποσοῦ 200.000 διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τῶν ἑλῶν νέας Ἀγχιάλου.

§78ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ προταχθῇ τὸ εἰς βʹ συζήτησιν ἀναγεγραμμένον νομοσχέδιον «περὶ ἐπεκτάσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῶν νόμων ͵ΒΨΜΖʹ τῆς 11 Ἀπριλίου 1900 καὶ ͵ΒΩΛΑʹ τῆς 14 Φεβρουαρίου 1901». Πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ τὸ ἀντικείμενον τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Διὰ τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα τῆς Θεσσαλίας, δι’ ἃ ἐκλήθησαν ἀλλοδαποὶ καὶ ἐγένετο ἐργασία ἥτις εἶναι ἀκριβῶς εἰς τὸ τέλος, θὰ ἦτο δὲ καὶ περατωμένη ἄνευ τῆς παρεμπτώσεως δυσχερείας ἀπροσδοκήτου, εἶχε ψηφισθῆ νόμος εἰδικός, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπεβάλλετο τέλος εἰσπραττόμενον κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν καὶ εἰσαγωγὴν τῶν ἐμπορευμάτων εἰς Βόλον, ἥτις ἐγίνετο ἅπασα διὰ θαλάσσης. Μετὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Λαρίσης–Συνόρων ἐτράπη ἡ ἐξαγωγὴ καὶ εἰσαγωγὴ πρὸς αὐτὸν καὶ μέγα μέρος ἀφῃρέθη ἀπὸ τῆς ὁδοῦ τῆς θαλάσσης. Ζητεῖται νῦν, ἐπειδὴ ἐν ἀναλόγῳ μέρει ἠλαττώθησαν τὰ τέλη καὶ τὸ ταμεῖον κατέστη ἀνεπαρκὲς εἰς ἐκπλήρωσιν τοῦ σκοποῦ δι’ ὃν ἱδρύθη, ζητεῖται ἵνα ἐπεκταθῶσι τὰ τέλη καὶ κατὰ τὴν διέλευσιν τῶν ἐμπορευμάτων διὰ τοῦ σιδηροδρόμου. Συνέβη δὲ νὰ περιέλθῃ τὸ ταμεῖον ἐν ἀδυναμίᾳ ὅπως πληρώσῃ ἐργασίαν ἐκτελεσθεῖσαν ὑπὸ διακεκριμένου ἀλλοδαποῦ μηχανικοῦ, τοῦ Ἑλβετοῦ Σίλμπερ, ὅστις εἶχεν ἀναλάβει νὰ τριγωνομετρήσῃ τὰς γαίας ἐπὶ 2450 τετραγωνικῶν χιλιομέτρων. Τὰ ἔργα ἐξετελέσθησαν καὶ ἐπληρώθησαν ἀκριβῶς μέχρι τοῦ 1907, ἀλλ’ ἔκτοτε πᾶσαι αἱ πληρωμαὶ ἔμειναν ἐν καθυστερήσει καὶ ἐπὶ τέλους περὶ τὰ μέσα τοῦ 1908 ἔπαυσαν ἐντελῶς. Ἐκ τούτου κατεστάθη εἰς τὸν μηχανικὸν τοῦτον κ. Σίλμπερ — ὅστις ἄλλως ἤθελεν ἔχει περατωμένον τὸ ἔργον, δι’ ὃ ἂν ἐργασθῇ συμπληρωματικῶς θέλει φέρει ἐντὸς τριῶν μηνῶν εἰς πέρας —, κατεστάθη, λέγω, ἀδύνατον εἰς αὐτὸν νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ἐργασίαν αὐτοῦ ἐντελῶς ἐγκαίρως. Ἐκ τοῦ λογαριασμοῦ τοῦ ἀνεγνωρισμένου τοῦ κ. Σίλμπερ τῇ 31 Ἰουλίου εἶχε νὰ λάβῃ 20.000 δραχμῶν, οἱ δὲ ὑπόλοιποι λογαριασμοὶ ἀνεβίβασαν τὸ ποσὸν εἰς 124.000 δραχ. Χρεωστοῦνται λοιπὸν ἀπὸ τῶν μέσων τοῦ 1908 μέχρι σήμερον διὰ τὰ ἔργα ταῦτα, τὰ κατὰ τὸ πλεῖστον, κατὰ τὰ ⅘, περατωθέντα, 123.000 δραχ. Ἠναγκάσθη ὁ ἄνθρωπος νὰ καταπαύσῃ τὸ ἔργον καὶ λίαν εὐλαβῶς ὑπέδειξεν ἐπανειλημμένως τὰ τῆς ζημίας ἣν ὑφίσταται, ὑπέμνησε δὲ καὶ ἡ Γερμανικὴ Πρεσβεία, ἥτις ἐνταῦθα ἀντιπροσωπεύει τὰ συμφέροντα τὰ Ἑλβετικά, τὴν ὑπόθεσιν μετὰ πολλῆς λεπτότητος τῇ 4 Ἰανουαρίου 1910. Τὴν ὑπόθεσιν εὗρον ἐκκρεμῆ καὶ ὤφειλον νὰ ἐπισπεύσω τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ νομοσχεδίου τῶν προκατόχων κυρίων Εὐταξίου καὶ Τριανταφυλλάκου, ὅπερ ἔμενεν ἐκκρεμὲς ἀπὸ τῆς 21 Ὀκτωβρίου 1909. Τοῦτο λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον ζητῶ νὰ ψηφισθῇ, τροποποιήσας μόνον τὸ δεύτερον ἄρθρον ἐν τῇ βʹ παραγράφῳ, ἐκεῖ ὅπου ἔπρεπε νὰ προσδιορισθῇ ὁ ἀνώτατος ὅρος τοῦ μικροῦ δανείου ὅπερ θέλει ὑπάρξει ἀνάγκη νὰ συνομολογηθῇ ἐπὶ ἐγγυήσει τῶν πόρων τῶν εἰδικῶν παρὰ τῇ Τραπέζῃ, ἥτις μετέχει καὶ τῆς ἐργασίας, ἵνα μὴ μένῃ ἀόριστος ὁ τόκος, ὅπερ δὲν εἶναι πρέπον. (Ἀναγινώσκει)· «Ἐπιτρέπεται τῇ ἐπιτροπῇ, ἵνα πρὸς ἐξόφλησιν τῶν τυχὸν ἐκκρεμῶν ὑποχρεώσεών της προβῇ εἰς τὴν συνομολόγησιν δανείου ἐπὶ τόκῳ οὐχὶ ἀνωτέρῳ τῶν 5% καὶ ἐκχωρήσῃ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτοῦ τὰς ὡς ἄνω ἐτησίας εἰσφορὰς ἐκ δραχμῶν 25.000». Τοῦτο εἶναι τὸ νομοσχέδιον, δὲν ἔπρεπε δὲ νὰ ψηφισθῇ, χωρὶς νὰ ἔχῃ γνῶσιν τῆς οὐσίας αὐτοῦ ἡ Βουλή.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπεκτάσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῶν νόμων ͵ΒΨΜΖʹ τῆς 11 Ἀπριλίου 1900 καὶ ͵ΒΩΛΑʹ τῆς 14 Φεβρουαρίου 1901».

§80Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει ἔκθεσίς τις περὶ τῆς ἐργασίας τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης; Διότι θὰ ἦτο καλὸν νὰ δοθῇ πλήρης ἔκθεσις περὶ τῆς ἐκτελεσθείσης ἐργασίας, περὶ καταβληθέντων μέχρι τοῦδε χρημάτων καὶ ἐν γένει περὶ πάντων τῶν σχετικῶν, ἵνα γνωρίζῃ ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία τί ἐστοίχισε καὶ τί τέλος πάντων θὰ στοιχίσῃ ὅλη αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις.

§81ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εὑρίσκω δικαίαν, δικαιοτάτην τὴν αἴτησιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου καὶ θέλω φροντίσει ἵνα προσκομίσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς πληροφορίας ταύτας. Καθ’ ἃς ἔχω ἐγὼ πληροφορίας, αἵτινες ὅμως δὲν πρέπει νὰ εἶναι ἐπαρκεῖς διὰ τὴν Βουλὴν, ἡ ἐργασία ἐξετελέσθη μετὰ πάσης ἀκριβείας. Τίνες αἱ δαπάναι ἀκριβῶς δὲν δύναμαι νὰ γνωρίζω.

§82ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, εἰ δυνατόν, ν’ ἀναβάλῃ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἵνα προσκομισθῶσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς αἱ πληροφορίαι αἱ ζητηθεῖσαι.

§83ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§84ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πρέπει νὰ ἔχῃ τοῦτο ὑπ’ ὄψει ἡ Βουλή, ὅτι εὑρισκόμεθα ἀπέναντι ἀλλοδαποῦ, μεθ’ οὗ ἔχομεν συνωμολογημένον συμβόλαιον, ὅτι δ’ εὑρίσκεται καὶ ἡ Κυβέρνησις ὑπὸ ὑπόμνησιν ἐξωτερικὴν δι’ ὑποχρεώσεις αὐτῆς πρὸς ἀλλοδαπόν.

§85Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως δὲν λησμονοῦμεν ὅτι εὑρισκόμεθα ἀπέναντι ὑποχρεώσεων πρὸς ἀλλοδαπόν, ὑποχρεώσεων τὰς ὁποίας πρέπει νὰ εὐλαβηθῶμεν. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἔχομεν δικαίωμα νὰ μάθωμεν τέλος πάντων τί συμβαίνει ἐν τῇ ἐργασίᾳ αὐτῇ, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν κατάθεσιν τῶν πληροφοριῶν ἃς ἐζήτησα.

§86ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θέλω βεβαίως πρὸ τῆς γʹ ἀναγνώσεως φροντίσει νὰ ἐκπληρώσω τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω νὰ ἐπιτραπῇ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν βʹ συζήτησιν.

§87ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο προκειμένου νὰ πληρωθῶσιν οἱ ὑπάλληλοι οἱ ἔχοντες ἐκεῖ ὑπηρετήσει. Δὲν θέλω σήμερον συζητήσει καὶ περὶ τῆς ἐργασίας ἡ ὁποία ἐγένετο μέχρι τοῦδε ἐκεῖ καὶ ἡ ὁποία ὀφείλει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι δὲν εἶναι εἰς τὸ ὕψος εἰς τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ εἶναι καὶ διὰ τὴν ὁποίαν ἐπὶ ἐννεαετίαν ὅλην πληρώνει ἡ Θεσσαλία 55.000 δραχ. κατ’ ἔτος, ἵνα αὕτη ἐκτελεσθῇ, χωρὶς εἰσέτι νὰ ἔχῃ περατωθῆ, εἰς βάρος τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους.

§88Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ θὰ συμβαίνῃ πάντοτε, ὅταν γίνωνται δαπάναι ἐκτὸς τῶν ὀμμάτων τῆς Βουλῆς.

§89ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἐδῶ δὲν πρόκειται νὰ πληρωθῶσιν οἱ ὑπάλληλοι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ζητεῖται ἵνα πληρωθῶσιν, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἐπωφελουμένη τοῦ τελευταίως ψηφισθέντος νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου πᾶσα πίστωσις ὀφείλει διὰ νομοσχεδίου νὰ εἰσάγηται καὶ ψηφίζηται εἰδικῶς ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἠθέλησε νὰ ἐπιβάλῃ καὶ νέαν φορολογίαν ἐπὶ τῆς Θεσσαλίας, φορολογίαν ἐπὶ τῶν ἐξαγομένων προϊόντων διὰ τῶν ἑλληνικῶν σιδηροδρόμων καὶ ὄχι διὰ τοῦ λιμένος τοῦ Βόλου, καὶ ἡ φορολογία αὕτη ἐπιβάλλεται, χωρὶς νὰ προσκομισθῇ στατιστική, δι’ ἧς ν’ ἀποδεικνύηται ὅτι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον πληρώνομεν εἰς τὸ λιμενικὸν ταμεῖον εἶναι μικρότερον ἐκείνου τὸ ὁποῖον πληρώνεται ἐκ τούτου εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τούτους. Ἐὰν ἠθέλετε προσκομίσει ἐνταῦθα πίνακά τινα, θὰ ἐβλέπομεν ὅτι ἀκριβῶς πληρώνονται διὰ φορολογίας ἐκ Θεσσαλίας 55.000 δραχμῶν ἀπέναντι 25.000 δραχμῶν καταβαλλομένων εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τούτους, καὶ ἐν τοσούτῳ ἐρχόμεθα σήμερον ν’ ἐπαυξήσωμεν τὴν φορολογίαν ταύτην. Διὰ τίνα λόγον, Κύριοι; Ὁ λόγος δυστυχῶς δὲν εἶναι ἐν γνώσει τῆς Κυβερνήσεως· ὁ λόγος εἶναι πολὺ μικρός· ὁ λόγος εἶναι τὸ χατῆρι τῆς Ἑταιρείας τῶν θεσσαλικῶν σιδηροδρόμων, ἥτις οὕτω μάχεται ὅπως ἐξαναγκάσῃ πάντα τὰ θεσσαλικὰ προϊόντα νὰ διέρχωνται διὰ τῆς γραμμῆς τοῦ Βόλου. Καὶ δὲν σκέπτονται ὅτι διὰ τῆς μεθόδου ταύτης θὰ πληρώνωμεν ἡμεῖς πρὸς τὸ Δημόσιον νέαν φορολογίαν, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη τοιαύτης. Ἔχω λοιπὸν τὴν ἀντίρρησιν νὰ διαγραφῇ τὸ ἄρθρον 2, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει τὴν νέαν ταύτην φορολογίαν ἐπὶ τῆς Θεσσαλίας, διότι τὸ ἄρθρον τοῦτο εἶναι ἐντελῶς ἄδικον καὶ γίνεται πρὸς ἐξυπηρέτησιν συμφερόντων εἰδικῶς τῶν θεσσαλικῶν σιδηροδρόμων.

§90ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ ἄρθρον 2 νὰ διαγραφῇ; Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον 2 ἔρχεται εἰς ἐνίσχυσιν τῆς Θεσσαλίας, διότι δίδει βοήθημα 25.000 δραχμῶν ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου.

§91ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἔκαμα λάθος· τὸ ἄρθρον 1 νὰ διαγραφῇ.

§92ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δηλαδὴ νὰ διαγραφῇ ἡ φορολογία τῶν ἐμπορευμάτων τῶν ἐξαγομένων διὰ τῶν ἑλληνικῶν σιδηροδρόμων, διότι ὀφείλετε νὰ γνωρίζητε — καὶ γνωρίζετε τοῦτο κάλλιον ἐμοῦ — ὅτι τὰ ἐμπορεύματα τὰ ἐξαγόμενα διὰ Βόλου ὑπόκεινται εἰς αὐτὴν τὴν φορολογίαν, καὶ εἶναι δίκαιον ὁ φόρος οὗτος νὰ ἐξακολουθήσῃ, διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν οὐδὲ δίκαιον νὰ διακοπῇ τοιαύτη ἐργασία εὑρισκομένη ἤδη περὶ τὸ τέλος αὐτῆς καὶ ἐφ’ ἧς τοιαῦται καὶ τοσαῦται ἐρείδονται προβλέψεις.

§93ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτων, περὶ τῶν διὰ Βόλου ἐξαγομένων. Νὰ διαγραφῇ ἡ διάταξις ἡ ἐπιβάλλουσα φόρον ἐπὶ τῶν διὰ τῶν ἑλληνικῶν σιδηροδρόμων ἐξαγομένων προϊόντων.

§94Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Κύριοι, ὀλίγα θὰ εἴπω, ἵνα κατανοηθῶσιν ἀκριβῶς οἱ λόγοι εἰς τοὺς ὁποίους πάντοτε προσέκρουσεν ἡ συζήτησις καὶ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ὁ φόρος ἐπεβλήθη δι’ ἔργα τὰ ὁποῖα γίνονται καὶ πρόκειται νὰ ἐκτελεσθῶσιν, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐξετελέσθησαν, ἐν τῷ ἐσωτερικῷ τῆς Θεσσαλίας. Ἐν τούτοις, ἐπειδὴ τότε μία ὁδὸς ὑπῆρχεν ἐξαγωγῆς τῶν θεσσαλικῶν προϊόντων, ἡ φορολογία ἐπεβλήθη ἐπὶ τῶν ἐξαγομένων διὰ τοῦ τελωνείου Βόλου. Ἤδη ὅμως, κατασκευασθείσης καὶ τῆς ἄλλης ὁδοῦ, τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς τῶν ἑλληνικῶν σιδηροδρόμων, τουτέστι τῆς μετά τινα χρόνον διεθνοῦς γραμμῆς, τὸ μέγιστον μέρος τῶν προϊόντων τούτων τῶν φορολογουμένων ἐκ τοῦ τελωνείου Βόλου δι’ ἔργα ἐκτελεσθησόμενα ἐν τῷ ἐσωτερικῷ τῆς Θεσσαλίας, τουτέστι δι’ ἔργα ἐκτελεσθησόμενα ἐν τῇ γῇ ἡ ὁποία θὰ παράγῃ καὶ θ’ ἀποβῇ πρὸς ὄφελος τῆς παραγωγῆς αὐτῆς, ἐπαναλαμβάνω ὅτι τὰ πλεῖστα τῶν προϊόντων τούτων ἐξέρχονται ἤδη ἐκ τῆς Θεσσαλίας διὰ τῶν ἑλληνικῶν σιδηροδρόμων. Τοιουτοτρόπως ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἐμειώθησαν αἱ εἰσπράξεις ἀναμφισβητήτως, αἱ εἰδικῶς προωρισμέναι δι’ εἰδικὸν ταμεῖον πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τούτων, ἐπέρχεται καὶ ἡ ἑξῆς ἀδικία, τὴν ὁποίαν ἐλησμόνησεν ὁ φίλος συνάδελφος ἐκ Καρδίτσης, ἡ ἀδικία καὶ ἡ ἀνισότης ἡ ἑξῆς· ὅτι φορολογεῖται τὸ ἐμπόριον τοῦ Βόλου καὶ ἡ κατανάλωσις πάντων ἐκείνων τῶν μερῶν τὰ ὁποῖα κατ’ ἀνάγκην λαμβάνουσι τὰ προϊόντα τὰ θεσσαλικὰ διὰ τοῦ τελωνείου Βόλου, ἐνῷ δὲν φορολογοῦνται τὰ προϊόντα τὰ ἐκ τῆς λοιπῆς Θεσσαλίας διὰ τοῦ φόρου τούτου τοῦ προωρισμένου δι’ ἔργα ἀκριβῶς καὶ ἀποκλειστικῶς δι’ ὅλην τὴν παραγωγὴν τῆς Θεσσαλίας, καὶ τὰ ὁποῖα προϊόντα ἐξέρχονται διὰ τῆς ἄλλης ὁδοῦ, διὰ τῶν Ἑλληνικῶν σιδηροδρόμων. Ἐὰν λοιπὸν ὑπάρχῃ λόγος νὰ διατηρηθῇ ὁ φόρος οὗτος, ἐὰν τουτέστι δὲν συνεπληρώθησαν τὰ ἔργα διὰ τὰ ὁποῖα ἐτέθη ὁ φόρος οὗτος, ἢ ἐὰν τὸ Δημόσιον τὸ Ἑλληνικὸν ἔχῃ ὑποχρεώσεις χρηματικάς, τὰς ὁποίας ὀφείλει νὰ ἐκπληρώσῃ ἀπέναντι τοῦ ἐργολάβου τοῦ ἀναλαβόντος ταῦτα, νομίζω ὅτι δίκαιον εἶναι, ἵνα καὶ ταχύτερον ἀπαλλαγῶμεν τῶν ὑποχρεώσεων τούτων, ὅπως ὁ φόρος οὗτος κατανεμηθῇ καὶ πρὸς τὰ προϊόντα τὰ ὁποῖα ἐξέρχονται πλέον καὶ διὰ τῆς ἄλλης ὁδοῦ. Ἐὰν εἶναι ἀληθὲς αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καρδίτσης συνάδελφος, ὅτι, ἐνῷ ὑποχρεούμεθα νὰ καταβάλλωμεν κατ’ ἔτος 25.000 δραχμῶν, εἰσπράττονται δ’ ἐκ τοῦ φόρου τούτου 55.000 δραχμῶν, εἶναι λόγος νὰ μειωθῇ ὁ φόρος, ἀλλὰ δὲν εἶναι λόγος νὰ πληρώνηται ὁ φόρος μόνον καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ προϊόντα τὰ ἐξερχόμενα διὰ τῆς ὁδοῦ τοῦ Βόλου, νὰ μὴ πληρώνηται δὲ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ προϊόντα τὰ ἐξερχόμενα διὰ τῆς ἑτέρας ὁδοῦ, τῶν Ἑλληνικῶν σιδηροδρόμων. Οἱ φόροι, κύριε καὶ ἀγαπητὲ συνάδελφε ἐκ Καρδίτσης, πρέπει νὰ κατανέμωνται ἐξ ἴσου πρὸς πάντας· ὅταν δέ, ἐπαναλαμβάνω, προϊόντα ἐκ τῆς αὐτῆς παραγωγῆς, ἐκ τοῦ αὐτοῦ τόπου ἐξερχόμενα διὰ τῆς μιᾶς ὁδοῦ δὲν φορολογῶνται, ἐξερχόμενα δὲ διὰ τῆς ἑτέρας ὑπόκεινται εἰς τοιαύτην φορολογίαν, βεβαίως ἐλπίζω ὅτι δὲν θὰ θελήσητε νὰ θεωρήσητε τοῦτο ὡς μέτρον δικαιοσύνης καὶ ἰσότητος. Ἰδοὺ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει τὰ εἰσοδήματα ὑπερβαίνουσι τὰς ὑποχρεώσεις καὶ τὰς ἀνάγκας διὰ τὰς ὁποίας ὁ φόρος οὗτος ἐπεβλήθη, τότε δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἐλάττωσις, ἀλλ’ οὐδέποτε νὰ μένωσιν ἀφορολόγητα τὰ προϊόντα τὰ διὰ τῆς μιᾶς ὁδοῦ ἐξερχόμενα, νὰ φορολογῶνται δὲ τὰ ἐκ τῆς ἑτέρας ὁδοῦ ἐξερχόμενα. Περὶ τούτου πρόκειται, Κύριοι.

§95Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Πρόκειται περὶ ἄλλου, διότι τὰ προϊόντα τῆς Θεσσαλίας δὲν ἐξέρχονται μόνον διὰ τοῦ τελωνείου Βόλου.

§96Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Δύνασθε νὰ μοὶ εἴπητε διὰ τίνων ἄλλων τελωνείων ἐξέρχονται;

§97Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Διὰ τοῦ Τσάγεζι, διὰ τῆς μεθορίου γραμμῆς....

§98Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ἀπατᾶσθε· ἐκ τοῦ τουρκικοῦ ἐδάφους εἰσέρχονται, ἀλλὰ δὲν ἐξέρχονται προϊόντα.

§99Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Τότε περὶ αὐτοῦ δὲν δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις, ὅτε ὑμεῖς ἰσχυρίζεσθε τοιοῦτό τι. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἀληθὲς εἶναι ὅτι εἰς τὴν Θεσσαλίαν δὲν πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ ἀνωτέρα φορολογία, ἐφ’ ὅσον ἡ ὑφισταμένη φορολογία εἶναι ἐπαρκὴς διὰ νὰ πληρώσῃ τὰς ἀνάγκας τῶν ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται ἐκεῖ διὰ τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα. Αὐτὸ ζητοῦμεν ἡμεῖς· νὰ μὴ ἐπιβληθῇ πλέον φορολογία, διότι εἴμεθα ἐπαρκεῖς.

§100ΑΛ. ΤΑΚΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔχει χαρακτῆρα καθαρῶς ῥουσφετολογικόν, δηλ. γίνεται χάριν τῶν σιδηροδρόμων Θεσσαλίας. Ὁ σιδηρόδρομος Θεσσαλίας ἐσκέφθη πῶς νὰ πολεμήσῃ τὸν σιδηρόδρομον Λαρίσης καὶ εὗρεν αὐτὸ τὸ μέσον. Δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι δὲν ἐξέρχονται προϊόντα ἐκ τῆς μεθορίου γραμμῆς εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, Ἡ Ἤπειρος προμηθεύει δημητριακοὺς καρποὺς εἰς ὁλοκλήρους πληθυσμούς, καί, διὰ νὰ βεβαιωθῇ περὶ τούτου ἡ Βουλή, ἂς ἐρωτηθῇ τηλεγραφικῶς ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὁ ὑποτελώνης Μαλακασίου πόσαι χιλιάδες κοιλῶν δημητριακῶν καρπῶν ἐξέρχονται καθ’ ἑβδομάδα. Δὲν εἶναι δὲ δίκαιον νὰ πληρώνωσι φόρους εἰσαγωγῆς καὶ ἐξαγωγῆς διὰ τὸν σιδηρόδρομον καὶ αἱ ἐπαρχίαι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι πρὸ τοῦ σιδηροδρόμου συνηλλάσσοντο διὰ ξηρᾶς, αἱ ἐπαρχίαι δ’ αὗται εἶναι ἀπὸ Θηβῶν μέχρι Φαρσάλων. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Βουλευτὴν Σκοπέλου· πῶς συνεκοινώνουν αἱ ἐπαρχίαι αὗται πρὸ τοῦ σιδηροδρόμου, διὰ τοῦ λιμένος Βόλου ἢ διὰ ξηρᾶς;» Ἄλλως τε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητήσωμεν σήμερον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἐὰν δὲν προσκομισθῶσιν οἱ πίνακες ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, οἱ ὁποῖοι ἐζητήθησαν ὑπὸ τῶν πρώτων ἀγορευσάντων. Διότι, ἐὰν ἔχωμεν περίσσευμα, δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν Θεσσαλικὸν λαόν, ὁ ὁποῖος ἔχει τόσα βάρη.

§101Σ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται μόνον περὶ ἐμπορευμάτων ἐξαγομένων, ἀλλὰ καὶ περὶ ἐμπορευμάτων εἰσαγομένων εἰς Θεσσαλίαν. Δι’ αὐτὸ θὰ ἐπεθύμουν, καὶ παρακαλῶ πρὸς τοῦτο τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ προσαχθῶσιν οἱ πίνακες εἰς τὴν Βουλήν.

§102ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὑπεσχέθην ὅτι δὲν θέλομεν προχωρήσει εἰς τὴν γʹ συζήτησιν, ἐὰν δὲν προσαχθῶσι τὰ ἔγγραφα ταῦτα.

§103Σ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Πληρώνομεν 200.000 καὶ δὲν κάμνομεν τίποτε.

§104ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Προυκάλεσα ἐγὼ τὴν συζήτησιν, διότι ἤμην βέβαιος ὅτι, ἐὰν δὲν εἶχον ἀνακοινώσει τὰ τῆς ὑποθέσεως, οὐδεὶς ἤθελεν ἐννοήσει περὶ τίνος πρόκειται. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς βʹ ἀνάγνωσιν).

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου ͵ΒΨΞΓʹ περὶ ταχυδρομικῆς, τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας». (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου).

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται):

§107Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1, διότι δὲν προέλαβον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, γενικήν τινα παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, οὐδεμία λαμβάνεται μέριμνα ὅπως ἐπέλθῃ ἐκκαθάρισις καὶ ἐν τῷ κλάδῳ τούτῳ, ὅστις ἔχει τὰς αὐτὰς ἀτελείας ἃς καὶ οἱ λοιποὶ κλάδοι τῆς ὑπηρεσίας. Καὶ ἂν μὲν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θεωρήσῃ ὀρθὸν ἵνα ἐπιμείνῃ εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ περὶ γενικῆς ἐκκαθαρίσεως, τὸ ὁποῖον ἔχει ὑποβληθῆ καὶ ἀνεβλήθη κατὰ τὴν πρώτην αὐτοῦ ἀνάγνωσιν, τροποποιούμενον, οὐδὲν ἔχω νὰ εἴπω, διότι βεβαίως τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο θὰ περιλάβῃ καὶ τὸν κλάδον τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων· ἐὰν ὅμως ἐπιμένῃ νὰ εἰσαχθῇ εἰδικὸν νομοθέτημα διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, θεωρῶ ὀρθὸν ἵνα κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου εἰσαχθῇ διάταξις ἐν τελευταίῳ ἄρθρῳ καθ’ ἣν νὰ καθορισθῇ τρόπος ἐκκαθαρίσεως ἢ συμβούλιον ἐκκαθαρίσεως, καθόσον ἔχω πεῖραν τοῦ κλάδου αὐτοῦ καὶ θεωρῶ ὅτι, ἂν ὑπάρχῃ κλάδος ἔχων ἀνάγκην ἐκκαθαρίσεως, πρὸ παντὸς ἄλλου εἶναι οὗτος.

§108ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶχον σκοπὸν αὔριον νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον προβλέπον τὰ τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων τῶν ὑπαγομένων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων τῶν ὑπαγομένων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Προσετέθησαν τροποποιήσεις τινὲς καὶ ἐλπίζω ὅτι αὔριον θὰ τὸ ὑποβάλω. Τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ποιεῖται λόγον περὶ δημοσίων καὶ διοικητικῶν ὑπαλλήλων· ἐὰν λοιπὸν ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ νομοσχεδίου προκύψῃ ἡ ἰδέα ὅτι δὲν περιλαμβάνεται ἐν αὐτῷ καὶ ἡ ὑπηρεσία τῶν ταχυδρομείων, ὑπάρχει θέσις ἐκεῖ, ὅπως τὸ ζήτημα ἐκεῖνο λυθῇ.

§109Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κατόπιν τῆς δηλώσεως ταύτης τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀποσύρω τὴν παρατήρησίν μου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1).

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§111ΕΠ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ αὐτό, διότι εἶναι πάντη περιττόν.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 2 διαγράφεται. Ἄρθρον 3 γενόμενον 2 (ἀναγινώσκεται).

§113Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δεχθῇ μικρὰν τροποποίησιν τὴν ὁποίαν θὰ κάμω ἐπὶ τῆς τελευταίας παραγράφου. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως δεχθῇ νὰ προτιμῶνται οἱ ἔχοντες δίπλωμα διδάκτορος τῆς Νομικῆς σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου. Εἶναι ἀρχὴ τὴν ὁποίαν πάντοτε ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψιν.

§114ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε. Δὲν ἐπιτρέπεται ἐν τῇ νομοθεσίᾳ ἡμῶν νὰ λέγωμεν διδάκτορα τῆς Νομικῆς σχολῆς, ὅτε ἡ σχολὴ κατὰ τὸν κείμενον νόμον δίδει καὶ δίπλωμα προλύτου. Ὅτε δὲ τὸ δίπλωμα προλύτου εἰσάγει εἰς πάσας τὰς ὑπηρεσίας καὶ αὐτὰς τὰς δικαστικάς, ἐξαιρουμένης μόνης τῆς διδασκαλίας ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, δὲν ἐπιτρέπεται ἐνταῦθα τοιαύτη διάκρισις. Ἐὰν μεταρρυθμίσωμεν τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου, ἐκεῖ ἂς διορθώσωμεν τὸ ἐλάττωμα, ἀλλ’ ὁ νόμος δίδει εἰς πάντας τοὺς ἔχοντας δίπλωμα προλύτου τὸ δικαίωμα νὰ καταλάβωσι πᾶσαν θέσιν ἐκτὸς τῆς τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου.

§115Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐξαίρεσις τοῦ ὅρου αὐτοῦ ἐγένετο χάριν προσωπικῶν βλέψεων καὶ σκοπῶν.

§116Κ. Ν. ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι εὐτυχής, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προέλαβε τὴν παρατήρησιν τὴν ὁποίαν εἶχον σκοπὸν νὰ φέρω καὶ ἐγὼ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Δὲν ὑπάρχει διάκρισις μεταξὺ προλύτου καὶ διδάκτορος.

§117ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ διατυπωθῇ τὸ πρᾶγμα οὕτω· «δίπλωμα Νομικῆς σχολῆς ἢ τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου ἢ ἄλλου ὁμοταγοῦς Πανεπιστημίου».

§118Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Δὲ νομίζετε ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ θέσητε «φυσικομαθηματικῆς σχολῆς»;

§119ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη.)

§120Ε. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ νὰ παρεντεθῇ ὡς τρίτον ἄρθρον τὸ ἑξῆς, τὸ ὁποῖον καταθέτω νῦν.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 τοῦ κ. Ὑπουργοῦ (ἀναγινώσκεται).

§122Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νομίζω ὅτι δὲν εἴμεθα ἐντελῶς ἐν τάξει. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐψηφίσθη εἰς βʹ ἀνάγνωσιν κατὰ τὴν μακαρίαν ἐποχὴν καθ’ ἣν ἐψηφίζοντο 200 νομοσχέδια καθ’ ἡμέραν καὶ οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν γνωρίζει τὸ περιεχόμενόν του. Κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὀρθῶς ποιήσας καὶ ἐπεξεργασθεὶς τὸ νομοσχέδιον ὑπέβαλε τροπολογίας, ἀλλὰ θεωρῶ ἀναγκαῖον ἵνα αἱ τροπολογίαι αὗται τυπωθῶσι καὶ δυνηθῶμεν νὰ τὰς συζητήσωμεν εἰς μίαν ἀνάγνωσιν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ εὐαρεστηθῇ ν’ ἀναβάλῃ τὴν ψήφισιν διὰ τὴν αὔριον, ἵνα διανεμηθῶσιν αἱ τροπολογίαι.

§123ΕΠ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Οὐδεμίαν ἔχω ἀντίρρησιν.

§124Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε νὰ λάβητε τὴν καλωσύνην νὰ δώσητε πρὸς τύπωσιν καί τινα τροπολογίαν μου ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἀναβάλλεται τὸ νομοσχέδιον, στέλλεται δὲ πρὸς ἀνατύπωσιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 102).

§126Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ θελήσῃ καὶ νὰ συναινέσῃ νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 95 προτάσεως νόμου, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη ὑπὸ ἑξήκοντα περίπου συναδέλφων καὶ ἡ ὁποία ἀφορᾷ εἰς τὰ προσόντα τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν.

§127ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ θέλομεν ὑποβάλει καὶ ἡμεῖς νομοσχέδιον, θὰ ἦτο ὀρθὸν ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, ὅπως ἴδητε καὶ τὸ ἰδικόν μας νομοσχέδιον. Ταύτην δὲ τὴν ἑσπέραν νομίζω ὅτι ἔχομεν καθῆκον νὰ θέσωμεν τέρμα εἰς τὴν περὶ φαρμακείων καὶ φαρμακεμπορείων μακρὰν διαμάχην.

§128ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταρρυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ φαρμακείων καὶ φαρμακεμπορείων διατάξεων». Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Καβαλιερᾶτος.

§130Μ. ΚΑΒΑΛΙΕΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν εἶναι δυνατόν, ν’ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, διότι πράττων τὸ ἐναντίον παραβαίνει τὴν συμβουλὴν τὴν ὁποίαν ἡ σοφία τῶν αἰώνων μετεβίβασεν εἰς ἡμᾶς, νὰ μὴ κινῇ τις δηλαδὴ κακὸν εὖ κείμενον. Ὅτι δὲ τὸ σημερινὸν καθεστὼς κεῖται καλῶς ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ ὅτι ἀφ’ ὅτου ἐπληθύνθησαν τὰ φαρμακεῖα ἠκολούθησε τοιοῦτος ἀνταγωνισμὸς μεταξὺ τῶν πρακτικῶν καὶ τῶν ἐπιστημόνων φαρμακοποιῶν, ὥστε δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι ἐσώθη ἡ δημοσία ὑγεία, διότι ἔκτοτε προμηθεύονται πάντα τῶν νεωτέρων ἐφευρέσεων τὰ φάρμακα καὶ τὰ ἐργαλεῖα οἱ πρακτικοὶ φαρμακοποιοὶ λόγῳ τοῦ ἀνταγωνισμοῦ καὶ ὁ πάσχων καὶ ἔχων ἀνάγκην τῶν μέσων τούτων εὑρίσκει ὅ,τι χρειάζεται ἐν εὐθηνοτάτῃ μάλιστα τιμῇ.

§131Ι. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Συνέβησαν δηλητηριάσεις.

§132Μ. ΚΑΒΑΛΙΕΡΑΤΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑποβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ἐξυπηρετήσῃ πρῶτον τὴν δημοσίαν ὑγείαν καὶ δεύτερον τὴν σχολὴν τὴν φαρμακευτικήν. Ἀλλά, ὡς εἶναι διατετυπωμένον, οὔτε εἰς τὸν ἕνα σκοπὸν ἀνταποκρίνεται οὔτε εἰς τὸν ἄλλον. Διότι ἀναγνωρίζονται δι’ αὐτοῦ ὡς φαρμακεῖα πάντα τὰ φαρμακεμπορεῖα τὰ διευθυνόμενα ὑπὸ ἐπιστημόνων φαρμακοποιῶν, δὲν παρέχονται δὲ τοῦ λοιποῦ ἄδειαι πρὸς σύστασιν ἑτέρων φαρμακείων ἐφ’ ὅσον ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαρχόντων πλεονάζει. Κατ’ ἀνάγκην ἑπομένως οἱ ἐκ τῆς φαρμακευτικῆς σχολῆς ἐξερχόμενοι δὲν θὰ δύνανται ν’ ἀσκήσωσι τὸ ἐπάγγελμά των, διότι δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἔλλειψις φαρμακείων, δὲν θὰ δικαιῶνται δὲ ν’ ἀνοίξωσι φαρμακεμπορεῖα. Τοῦτο εἶναι ἀναντίρρητον καὶ πρὸς ἀπόδειξιν τούτου παραδίδω εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπόμνημα τῶν φοιτητῶν τῆς φαρμακευτικῆς Σχολῆς, οἱ ὁποῖοι διαμαρτύρονται κατὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§133Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὑποστηρίζεται ὅτι ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου ἀποκλείονται οἱ νέοι οἱ ἐξερχόμενοι ἐκ τῆς Σχολῆς· ἀλλὰ μὴ ψηφιζομένου τί γίνεται;

§134Μ. ΚΑΒΑΛΙΕΡΑΤΟΣ. Ὁσάκις κενοῦνται θέσεις τὰς καταλαμβάνουσιν αὐτοί.

§135Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς μὴ ἔχοντας δίπλωμα φαρμακευτικῆς σχολῆς νὰ ἔχωσι φαρμακεῖα ἀνταγωνιζόμενοι πρὸς τοὺς ἐπιστήμονας.

§136Μ. ΚΑΒΑΛΙΕΡΑΤΟΣ. Μὴ ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου ὑπάρχει διέξοδός τις δι’ αὐτοὺς πάντοτε, διότι ἢ καταλαμβάνουσι τὰς κενουμένας θέσεις τῶν ἀποθνησκόντων ἢ ἀποχωρούντων φαρμακοποιῶν ἢ λαμβάνουσιν ἀδείας πρὸς σύστασιν φαρμακεμπορείων. Ἀλλὰ νομίζετε ὅτι ἐξυπηρετεῖται καὶ ἡ δημοσία ὑγεία; Πᾶν τὸ ἐναντίον, διότι, ὅπως ἀπεδείχθη μέχρι τοῦδε, ἂν ἐπῆλθον δηλητηριάσεις τινές, ὡς καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἀνέφερεν, αὗται εὐτυχῶς δὲν βαρύνουσι τοὺς φαρμακεμπόρους τοὺς μὴ ἔχοντας δίπλωμα τῆς σχολῆς, διότι ἀπὸ 40 ἐτῶν, ἀφ’ ὅτου δηλ. ἱδρύθησαν τὰ φαρμακεμπορεῖα, οὐδεμία περίπτωσις παρουσιάζεται κατὰ τὴν ὁποίαν ἐσημειώθη ποτὲ θάνατος προερχόμενος ἐκ συνταγῆς τὴν ὁποίαν ἐξετέλεσαν πρακτικοὶ φαρμακοποιοί. Καὶ δύναμαι νὰ σᾶς φέρω νωπὸν παράδειγμα. Προχθὲς ἀκόμη ἐν τῇ συνοικίᾳ Βατραχονησίου ἐκ τοῦ φαρμακείου Σταματάκη ὁλόκληρος οἰκογένεια ἐκινδύνευσε νὰ δηλητηριασθῇ, διότι ἀντὶ τῆς ζητηθείσης κινίνης ἔλαβεν ἄχνην ὑδραργύρου.

§137Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἂν ἀναφέρονται δυστυχήματα ἐν τῇ ἐξασκήσει τοῦ ἐπαγγέλματος τῶν ἐπιστημόνων φαρμακοποιῶν, εἶναι φυσικόν, διότι ἕκαστος εἰς τὴν ἄσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματός του δὲν εἶναι ἀλάθητος· ἂν δὲ δὲν ἀναφέρονται δυστυχήματα ἐν τῇ ἀσκήσει τοῦ ἐπαγγέλματος τῶν μὴ ἐπιστημόνων φαρμακοποιῶν εἶναι φυσικόν, διότι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς αὐτοὺς νὰ ἐκτελῶσι συνταγάς.

§138Μ. ΚΑΒΑΛΙΕΡΑΤΟΣ. Ἐκτελοῦσιν.

§139Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐὰν ἐκτελῶσι, τὰς ἐκτελοῦσι παρανόμως.

§140Μ. ΚΑΒΑΛΙΕΡΑΤΟΣ. Δὲν παρανομοῦσι μόνον οἱ πρακτικοὶ ἀλλὰ καὶ οἱ ἐπιστήμονες, ὁσάκις δὲν ἔχουσιν ἄδειαν συστάσεως φαρμακείου. Καὶ ἔρχεται τὸ νομοσχέδιον ν’ ἀναγνωρίσῃ παρανομίαν ἡ ὁποία τελεῖται. Παραδείγματα λοιπὸν δηλητηριάσεων δὲν παρουσιάζουσι τὰ φαρμακεμπορεῖα ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς συστάσεώς των. Ἀλλά, ἐὰν εἶναι κακὸν νὰ συνιστῶνται φαρμακεμπορεῖα καὶ νὰ διευθύνωνται ὑπὸ πρακτικῶν φαρμακοποιῶν, τὸ κακὸν τοῦτο ἀναστέλλεται διὰ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ν’ ἀποτελῆται ἀπὸ τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ παρόντος, δι’ οὗ ἀπαγορεύεται ἡ ἔκδοσις ἀδειῶν πρὸς σύστασιν φαρμακεμπορείων, καὶ ἀπὸ μικρὰν προσθήκην δι’ ἧς ν’ ἀναγνωρισθῶσι τὰ ὑπάρχοντα σήμερον τοιαῦτα ὡς πρακτικὰ φαρμακεῖα, διότι ταῦτα διευθύνονται ὑπ’ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν ἤσκησαν τὴν φαρμακευτικὴν ἐπιστήμην διδαχθέντες ταύτην παρ’ ἐπιστημόνων φαρμακοποιῶν, ἀπέκτησαν δὲ διὰ τῆς ἀσκήσεως ταύτης τὴν πεῖραν, ἥτις παρέχει πᾶσαν ἐγγύησιν καὶ ἀσφάλειαν περὶ τῆς ἀκριβοῦς ἐκτελέσεως τῆς ἐργασίας ταύτης. Ἄλλως τε ἀναγνωρίζοντες τοὺς πρακτικοὺς φαρμακοποιοὺς δὲν πράττομεν διάφορον ἐκείνου τὸ ὁποῖον γίνεται ἐν Γαλλίᾳ. Ἐν Ἀμερικῇ μάλιστα, τῇ κοιτίδι ταύτῃ τοῦ νεωτέρου πολιτισμοῦ, παρέχονται ἄδειαι εἰς πρακτικοὺς φαρμακοποιούς, ὁσάκις οὗτοι ὑφίστανται δοκιμασίαν ἐνώπιον ἐπιστημόνων καὶ ἀποδεικνύονται ὅτι εἶναι ἱκανοὶ νὰ ἐκτελῶσι συνταγάς. Ἂς μὴ γίνηται τοῦτο παρ’ ἡμῖν. Ἂς ἀναγνωρισθῇ ὅμως τὸ σημερινὸν καθεστὼς καὶ ἂς τεθῇ διὰ τὸ μέλλον, ὡς πρὸς τὴν ἔκδοσιν τοιούτων ἀδειῶν, τελεία καὶ παῦλα. Καὶ πρέπει τὸ καθεστὼς αὐτὸ ν’ ἀναγνωρισθῇ ἐκ λόγων στοιχειώδους δικαιοσύνης πρὸς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, τοὺς ὁποίους ἡ Πολιτεία ἐχειραγώγησεν εἰς τὸ ἔργον αὐτό, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπηται εἰς αὐτὴν σήμερον νὰ τοὺς καταστρέψῃ. Διότι διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ἂν γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους, δύο κακὰ εἰς αὐτοὺς θὰ συμβῶσιν. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἄνθρωποι γηράσαντες εἰς τὴν ἐξάσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματος τοῦ φαρμακοποιοῦ θὰ ῥιφθῶσιν εἰς τοὺς δρόμους χωρὶς νὰ δύνανται νὰ μετέλθωσιν ἄλλο ἐπάγγελμα πρὸς διατροφὴν τῶν οἰκογενειῶν των, ἀφ’ ἑτέρου δὲ δημεύονται αἱ περιουσίαι τὰς ὁποίας οὗτοι ἀπέκτησαν διὰ πολλῶν ἱδρώτων, διότι καταργοῦνται πλέον τὰ φαρμακεμπορεῖα.

§141ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν καταργοῦνται.

§142Μ. ΚΑΒΑΛΙΕΡΑΤΟΣ. Ἡ διατήρησις τῶν φαρμακεμπορείων ἀφήνεται εἰς τὴν διάκρισιν τῶν ἰατροσυνέδρων, τῶν ὁποίων εἶναι γνωσταὶ αἱ διαθέσεις πρὸς τὴν τάξιν αὐτὴν τῶν φαρμακεμπόρων. Ὥστε διατηροῦνται κατὰ τύπους, εἰς τὸ χαρτί, κατ’ οὐσίαν ὅμως καταργοῦνται. Τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη κατὰ τὴν προπαρελθοῦσαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς ἦτο ἀνθρωπινώτερον, διότι ἀπέβλεπε καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τῆς κοινωνίας ἀκόμη· Ὤριζε τιμολόγιον φαρμάκων, πρὸς τὸ ὁποῖον ἂν δὲν συνεμορφοῦντο οἱ φαρμακοποιοί, ἐσύροντο εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον καὶ ἐδικάζοντο. Τὸ σημερινὸν ὅμως νομοσχέδιον μᾶς ἐπαναφέρει εἰς τὸ καθεστὼς τὸ ὁποῖον ἐκράτει πρὸ 50 ἐτῶν. Καὶ ταῦτα ἀπὸ γενικῆς ἀπόψεως. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συμβαίνει εἰδικῶς ἐν Ἑπτανήσῳ πρέπει νὰ ἐπισύρῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Ἐν Κεφαλλινίᾳ δὲν ἔχομεν ἐπαρκῆ φαρμακεῖα, τοιαύτη δ’ εἶναι ἡ ἔλλειψις, ὥστε ἡ ἀστυνομικὴ Ἀρχὴ Ἀργοστολίου ἠναγκάσθη ν’ ἀναγνωρίσῃ τοὺς φαρμακεμπόρους καὶ νὰ τοὺς ὑποχρεώσῃ νὰ διανυκτερεύωσι πρὸς ἐκτέλεσιν συνταγῶν. Διότι ἐν τῇ πόλει ταύτῃ — πόλει ἡ ὁποία κατοικεῖται ὑπὸ ἐννέα χιλιάδων ψυχῶν — λειτουργοῦσι δύο μόνον φαρμακεῖα καὶ ἑπτὰ φαρμακεμπορεῖα. Διὰ τοῦτο ἡ ἀστυνομικὴ Ἀρχὴ ἀνεγνώρισεν ἐπισήμως τοὺς φαρμακεμπόρους ὡς φαρμακοποιοὺς καὶ ἐθεράπευσεν οὕτω κοινωνικὴν ἀνάγκην. Παραδίδω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν διάταξιν ἀστυνομικήν, διὰ νὰ βεβαιωθῇ περὶ τούτου. Ἕνεκα τῶν λόγων τούτων λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω πρὸς νομιμοποίησιν τῆς καταστάσεως τροπολογίαν διὰ τῆς ὁποίας εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 2 προστίθεται ἡ ἑξῆς παράγραφος (ἀναγινώσκει)· «Ὡσαύτως κλπ».

§143ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς τὸ θέμα τοῦτο νὰ ἐξετάσωσι μετὰ πνεύματος διαφέροντος ἐκείνου ὅπερ κατὰ πάσας τὰς προηγουμένας Συνόδους καὶ Περιόδους ἐνέπνευσε τὴν Βουλήν. Πρέπει ν’ ἀναγνωρίσωμεν ὅτι εἴμεθα τὸ μόνον πεπολιτισμένον Κράτος ἐν Εὐρώπῃ ὅπερ κατὰ τὸν Κʹ αἰῶνα ἔχει μέχρι ταύτης τῆς ὥρας πρακτικοὺς φαρμακοποιούς· εἴμεθα τὸ μόνον Κράτος ἐν ᾧ παρουσιάζεται τὸ ἀηδέστατον θέαμα διαμαχομένων φαρμακοποιῶν, φαρμακεμπόρων ἐπιστημόνων, φαρμακεμπόρων πρακτικῶν, καὶ δὲν δυνάμεθα ἀπὸ εἴκοσιν ὁλοκλήρων ἐτῶν νὰ προχωρήσωμεν οὐδὲ βῆμα πρὸς λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου. Ἤμην ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐν ἔτει 1889 καὶ τότε τὸ πρῶτον ὑπεγράφη ὑπ’ ἐμοῦ νομοσχέδιον τεῖνον εἰς διόρθωσιν τοῦ κακοῦ, ὅπερ τότε ἦτο μικρότερον, διότι ἔκτοτε οἱ φαρμακέμποροι ἐπληθύνθησαν μετὰ ταχύτητος ἀκατανοήτου, χάρις εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Πολιτείας καὶ ἐπ’ εὐθύνῃ ἠθικῇ τῆς Πολιτείας, ἥτις εἶχε τὴν ἀδυναμίαν ν’ ἀφήσῃ νὰ πνίγηται τὸ δίκαιον ὑπὸ τῶν ἀξιώσεων τῶν μὴ δικαιολογουμένων τῶν μὴ ἐχόντων δικαίωμα νὰ εἶναι φαρμακοποιοί. Τοῦτο πρέπει νὰ παύσῃ, διότι δὲν συμβαίνει πρὸς τιμὴν τῆς Ἑλλάδος. Δὲν ὑπάρχει ἐπάγγελμα δεόμενον ἐπιστημονικῆς μορφώσεως ὅπερ δὲν ἐκανονίσθη ἤδη μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τοῦ βασιλείου. Κατηντήσαμεν σχεδὸν νὰ μὴ ὑπάρχωσι δικολάβοι ἐν Ἑλλάδι παρὰ μόνον ἐν τοῖς μικροῖς ἐκείνοις Εἰρηνοδικείοις εἰς ὅσα εἶναι ἀδύνατον νὰ ζήσωσι δικηγόροι, ἀλλὰ πανταχοῦ ὅπου ὑπάρχει ἀνωτέρα πως τοῦ μικροτάτου κοινότης ἔχουσα Εἰρηνοδικεῖον σχεδὸν δὲν ὑπάρχουσι πλέον δικολάβοι· ὑπάρχουσιν ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχουσιν ἐπιστήμονες· εὐθὺς ὡς ὑπάρξωσι πέντε ἐπιστήμονες οἱ δικολάβοι ἐξαλείφονται, καὶ οὐδέποτε ἐξηγέρθη τις κατὰ τοῦ νόμου τούτου, ἀλλ’ ἐδείχθησαν πάντες νομιμόφρονες ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τούτου. Ἀλλ’ ἐνταῦθα σήμερον πᾶς ὅστις παρεισέδυσε κατὰ τοῦτον ἢ ἐκεῖνον τὸν ἀνώμαλον τρόπον εἰς τὴν ἐξάσκησιν τοῦ φαρμακευτικοῦ ἐπαγγέλματος ἔχει τὴν ἀξίωσιν νὰ μὴ ἐπιχειρηθῇ τίποτε, νὰ μὴ κανονισθῇ τίποτε διότι αὐτὸς θὰ ὑποφέρῃ. Λυπεῖταί τις τοὺς μέλλοντας νὰ πάθωσιν· ἀλλ’ ἕνεκα τούτου ν’ ἀνακοπῇ ἡ κίνησις τῆς Πολιτείας πρὸς τακτοποίησιν τῶν ὑποθέσεων αὐτῆς, καὶ μάλιστα ἐπὶ ὑποθέσεως τοσούτῳ σπουδαίας, ὅπως ἡ τῶν φαρμακείων, μοὶ φαίνεται ὅτι τοῦτο εἶναι ὑπερβολικόν.

§144ΠΛΕΙΣΤΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὀρθότατα.

§145ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐὰν τυχὸν αἱ ἀξιώσεις ὅπως ἐπικρατήσωσι τὰ συμφέροντα τὰ μὴ στηριζόμενα ἐπὶ νομίμου βάσεως εἶναι τοσούτῳ πιεστικαί, ὥστε νὰ μὴ κατασταθῇ δυνατὸν οὐδὲ σήμερον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ ψηφισθῇ, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ ψηφίσωμεν τὸ ἄρθρον 1 καὶ νὰ σταθῶμεν ἐκεῖ. Δὲν λέγω τοῦτο διότι τοῦτο θέλω· τὸ λέγω, διότι λόγῳ ὑπερτάτης ἀνάγκης δὲν πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ τοιαύτη κατάχρησις καὶ μετὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην. Ἐὰν δὲν ἔχωμεν τὴν δύναμιν σήμερον νὰ πιέσωμεν τὴν καρδίαν ἡμῶν καὶ νὰ κανονίσωμεν τὰ πράγματα κατὰ τὴν συνείδησιν καὶ τὸν νοῦν, τότε βεβαίως πρέπει νὰ θέσωμεν εἰς τὸ μέλλον φραγμόν, ὥστε νὰ μὴ ἐξακολουθῇ αὕτη ἡ ἀσύγγνωστος ἀκολασία, ἥτις πίπτει μὲν εἰς βάρος τῆς Πολιτείας λόγῳ εὐθύνης, ἀλλ’ εἰς βάρος τῆς Κοινωνίας ἐν τῇ χώρᾳ λόγῳ βλάβης. Ἐννοῶ τὰς διακρίσεις αἵτινες ὑπεβλήθησαν πρὸ ὀλίγου, καὶ ἐννοῶ ταύτας, διότι συνέπεσε νὰ γνωρίζω τὰς ἀνάγκας ἐν Ἑπτανήσῳ, ὑπηρετήσας ἐκεῖ ἄλλοτε καὶ ὡς δικαστής· ἐννοῶ νὰ λειτουργῶσιν ἐν Ἑπτανήσῳ, ἐκεῖ ὅπου ἔχουσι μόλις φαρμακεμπορεῖα, τρέφονται δὲ μέχρι τοῦδε ὑπὸ τῆς ἐργασίας τῶν πρακτικῶν φαρμακοποιῶν, οἵτινες καὶ παρεδόθησαν εἰς ἡμᾶς ἀπὸ τῆς Ἀγγλικῆς προστασίας· ἐννοῶ τὴν ἀξίωσιν ταύτην, καίτοι μετὰ λύπης βλέπω ὅτι ἐν τούτῳ ἡ Ἑπτάνησος δὲν ἠκολούθησε τὴν πρόοδον τῆς ἄλλης χώρας, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ἡγῆται αὐτὴ τῆς προόδου· διότι βλέπω τὸν φοβερὸν αὐτὸν ἀριθμόν: Ὀκτὼ πρακτικοὶ φαρμακοποιοὶ ἐν Ἀργοστολίῳ.

§146Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἐπιστήμονες;

§147ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δύο μόνον. Βλέπω ὅτι ἐν Ληξουρίῳ ὑπάρχει εἷς πρακτικός· ἐν Ζακύνθῳ εἷς· ἐν Κερκύρᾳ εἷς.

§148Κ. ΑΡΓ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τρεῖς εἶναι.

§149ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἕνα βλέπω ἐδῶ γεγραμμένον μόνον.

§150Κ. ΑΡΓ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἶναι λάθος.

§151ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Λοιπὸν ἐννοῶ τοῦτο· μέχρις ὅτου οἱ πρακτικοὶ οὗτοι ἐκλείψωσιν, ἐννοῶ νὰ ζητῶσιν οἱ Βουλευταὶ ὅπως ἀφεθῶσι νὰ ζήσωσιν.

§152Κ. ΑΡΓ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Περὶ τούτου πρόκειται.

§153ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐννοῶ ἀκόμη καὶ περὶ τῆς Θεσσαλίας...

§154ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἆ! ὄχι.

§155ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι;

§156ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὄχι.

§157Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Πῶς ὄχι;

§158ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρακαλῶ, κύριοι συνάδελφοι. Ταῦτα λέγων δὲν δεικνύω διὰ τούτων ὅτι πρόκειται ν’ ἀποδεχθῶ τὰς τροπολογίας, ἀλλὰ δικαιολογῶ ἐκείνους οἵτινες ἐκεῖ κάπως ἐπιμένουσιν. Βλέπω ὅτι ἐν Τρικκάλοις εἶναι δύο πρακτικοί· ἀλλ’ εἶναι βεβαίως ἐκεῖ πολλοὶ ἐπιστήμονες· ἐν Τυρνάβῳ δύο πρακτικοί· ἐν Ἁλμυρῷ εἷς· ἐν Ἀργαλαστῇ εἷς· ἐν Καζακλὰρ εἷς. Ἀλλὰ κατὰ τὴν λοιπὴν χώραν ἡ ἀξίωσις εἶναι ἀδικαιολόγητος, καὶ λυποῦμαι, διότι καὶ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἣν ἀντιπροσωπεύω εὑρίσκεται πλῆθος φαρμακοποιῶν πρακτικῶν ζητούντων ἀναγνώρισιν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶναι δύσκολος ἡ διάκρισις καὶ βλέπω ὅτι ἐξ αὐτῆς τῆς Θεσσαλίας ἐγείρονται διαμαρτυρίαι, διότι ὁ ἀριθμὸς τῶν φαρμακείων ηὐξήθη, οὕτως ὥστε, ἐὰν πρέπῃ νὰ ἐκλείψωσι, μόνον διὰ τὴν Ἑπτάνησον δύναται νὰ τεθῇ προσωρινὴ διάταξις περὶ τούτου «μέχρις ὅτου ἐκλείψωσιν», παρακαλῶ διὰ τὴν ἄλλην χώραν νὰ μὴ ἐπιμείνητε. Πιστεύσατε ὅτι ταῦτα λέγων ἀναγκάζομαι νὰ πιέσω καὶ ἐγὼ τὴν καρδίαν μου συμπαθῶν ὑπὲρ ἀνθρώπων οὓς βλέπω ἐνταῦθα, ἐν αὐταῖς ταῖς Ἀθήναις, μέλλοντας νὰ πάθωσιν οἰκονομικῶς· ἀλλ’, ὅταν ἡ Πολιτεία πρέπῃ ν’ ἀνορθώσῃ τὰ καθ’ ἑαυτήν, δυστυχῶς οἱ ἄνθρωποι μετεβάλλονται εἰς ἀριθμοὺς μὴ λογιζομένους. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ πεισθῇ ὅτι οἱ λόγοι οὗτοι στηρίζονται—καὶ εἶναι καταφανὲς — εἰς ἀξίωσιν ἐπιτακτικὴν πολιτισμοῦ καὶ τάξεως, ὅτι εἶναι σύμφωνοι πρὸς τὰς ἐπανειλημμένας τοῦ Ἰατροσυνεδρίου συστάσεις, ὅπερ ἐν ἐκθέσει πρὸς ἐμὲ ἀποσταλείσῃ καὶ ταύτην τὴν ὥραν ὅπως καὶ πρὸ εἴκοσιν ἐτῶν ὑποβάλλει τὴν παράκλησιν νὰ μὴ παρεισαχθῇ καμμία τροπολογία ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἤ, ἐὰν δὲν εἶναι τοῦτο δυνατόν, νὰ κατορθωθῇ νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ ἄρθρου 1, ὅπερ τοὐλάχιστον θέλει κόψει ἀπὸ ῥίζης τὰς ἀφορμὰς τῆς περαιτέρω καταχρήσεως, ἥτις, ἐὰν οὕτως ἐξακολουθήσωμεν, θέλει φέρει τὰ πράγματα εἰς ἀληθῶς ἀδιόρθωτον κατάστασιν. Ὅτε ἐν ἔτει 1889 τὸ πρῶτον ἀντεμετώπισα τὸ ζήτημα τοῦτο, ὅπερ ἔπειτα πολλάκις καὶ ὡς Βουλευτὴς ἐνταῦθα ἐξήτασα, εὗρον ἀσυμβιβάστους τοὺς φαρμακοποιοὺς καὶ τοὺς ἐπιστήμονας φαρμακεμπόρους· ἐπὶ ἔτη ὁ πόλεμος οὗτος—ἀληθὴς πόλεμος— ἐξηκολούθησεν, ἐπὶ τέλους δὲ κατωρθώθη, διὰ τῶν συμβουλῶν τῶν ὑπὸ πολλῶν ἐνταῦθα διδομένων καὶ διὰ τῆς ἐν τῇ Βουλῇ ἀποδείξεως ὅτι ἄνευ συμβιβασμοῦ δὲν λύεται τὸ ζήτημα, κατωρθώθη οἱ ἐπιστήμονες νὰ συμβιβασθῶσιν. Ἐμπόδιον τώρα ἔμειναν οἱ ἀνεπιστήμονες. Ἀλλὰ διὰ τοὺς ἀνεπιστήμονας δὲν πρέπει νὰ θυσιασθῇ ἡ ὑπόθεσις αὕτη, ἡ σπουδαία, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ, δεχόμενος ἐξαιρετικῶς μόνον προσωρινῶς διὰ τὴν Ἑπτάνησον τὸ πρᾶγμα, νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ ψηφίσωμεν αὐτό.

§159Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ προσωρινῆς διατάξεως. Ἐὰν εἶναι προσωρινή, ὅπως καὶ ἐν Ἑπτανήσῳ, τίς ὁ λόγος νὰ μὴ ἰσχύσῃ καὶ εἰς τὸ ἄλλο Κράτος αὕτη;

§160ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι διάφοροι οἱ λόγοι.

§161Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ αἰτιολογία εἶναι ἡ αὐτή. Δὲν βλέπω διατί αὐτὴ ἡ σκληρότης πρὸς τοὺς ἄλλους φαρμακεμπόρους.

§162Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Εἶναι ἀνισότης. Ἔχει δίκαιον ὁ κ. συνάδελφος.

§163ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν θέλῃ, ἂς μὴ δεχθῇ τὴν διάταξιν.

§164Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἀπαγορεύσεως χορηγήσεως ἀδειῶν πρὸς σύστασιν νέων φαρμακεμπορείων, ὑποθέτω ὅτι οὐδεμία ὑπάρχει ἀντίρρησις. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται ν’ ἀναγνωρίσωμεν ὡς φαρμακοποιοὺς τοὺς ἔχοντας φαρμακεμπορεῖον ἐπιστήμονας, καὶ πάλιν, ὑποθέτω, δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§165Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Διὰ τοὺς ἐπιστήμονας δὲν ὑπάρχει.

§166Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ.

§167Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Περὶ αὐτῶν πραγματεύεται τὸ νομοσχέδιον. Τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον δὲν μοὶ φαίνεται ὅτι λύεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι τοῦτο· οἱ φαρμακέμποροι οἱ μὴ ἔχοντες δίπλωμα, ἔχοντες δὲ συστήσει φαρμακεμπορεῖα τι θὰ γίνωσιν;

§168ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ κλείσωσιν.

§169Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Οὐδὲν τούτων λέγει τὸ νομοσχέδιον, ἂν αὐτὰ διατηροῦνται ἢ ὄχι. Ἔχω δὲ τὴν γνώμην ὅτι πρέπει νὰ διατηρηθῶσιν ὡς φαρμακεμπορεῖα, διότι κατ’ ἄλλον τρόπον ἴσως τις ὡς φαρμακέμπορος εἶχε λάβει τὴν ἄδειαν καὶ ὡς φαρμακέμπορος διετηρεῖτο.

§170Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἀφομοιοῦνται, κύριε Βουλευτά.

§171Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Παρακαλῶ. Ἄλλο τὸ ζήτημα τὸ ἰδικόν σας. Εἶχέ τις ἄδειαν φαρμακεμπόρου· ἠδύνατο νὰ ἐκτελῇ συνταγάς; Ὄχι, λέγουσιν οἱ νόμοι.

§172Ν. ΠΑΠΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Ἐξετέλει ὅμως.

§173Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐξετέλει παρανόμως. Ζητεῖτε νὰ ἐγκρίνωμεν τὴν παρανομίαν;

§174Ν. ΠΑΠΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Αὐτὸ θέλετε.

§175Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὄχι. Ἐάν τις εἶχεν ἄδειαν φαρμακεμπόρου καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ ἐκτελῇ συνταγάς, εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ ᾖ φαρμακέμπορος χωρὶς νὰ δύναται νὰ ἐκτελῇ συνταγάς, ὡς μέχρι τοῦδε. Δὲν δύναμαι ἓν μόνον πρᾶγμα νὰ κάμω· δὲν δύναμαι νὰ ζητήσω δι’ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους νὰ καταστραφῇ ποσὸν περιουσίας 10–15 χιλιάδων δραχμῶν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸ φαρμακεμπορεῖόν των, νὰ τοῖς κλείσω τὸ φαρμακεμπορεῖόν των καὶ νὰ τοὺς ἀφήσω χωρὶς ἐπάγγελμα, νὰ τοῖς ἀπαγορεύσω τοῦτο· δὲν δύναμαι ὅμως νὰ τοῖς δώσω τὸ δικαίωμα νὰ κάμνωσι συνταγάς. Εἶναί τι περιπλέον τοῦ μέχρι σήμερον γινομένου.

§176Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ὑποχρεωθῶσι νὰ προσλάβωσιν ἐπιστήμονας.

§177Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Περὶ αὐτῆς τῆς περιπτώσεως λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον δὲν προβλέπει.

§178Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδέχθη ὁ κ. Πρόεδρος τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Καβαλιεράτου, ἡ ὁποία προβλέπει.

§179Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἶναι χωριστὴ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Καβαλιεράτου. Ὁμιλῶ περὶ φαρμακεμπόρων καὶ ὄχι περὶ πρακτικῶν φαρμακοποιῶν.

§180Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρακτικῶν φαρμακοποιῶν οἱ ὁποῖοι διατηροῦσι φαρμακεμπορεῖον μὲ διευθυντὴν ἐπιστήμονα.

§181Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὁμιλῶ περὶ φαρμακεμπόρων μὴ ἐχόντων διευθυντὴν ἐπιστήμονα. Νὰ ὁρίσωμεν.

§182Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ προσλάβωσιν.

§183Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὁ φαρμακέμπορος νὰ προσλάβῃ ἐπιστήμονα; Ὁ ἔμπορος; Αὐτὸ εἶναί τι πρωτότυπον. Τίνα δικαιώματα ἔχει ὁ φαρμακέμπορος; Συνταγὰς δὲν δύναται νὰ ἐκτελέσῃ, διὰ νὰ ἔχῃ ἐπιστήμονα διευθυντήν.

§184Γ. ΠΑΠΠΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκτελεῖ τώρα.

§185Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ πωλῇ χονδρικῶς ἐμπορεύματα φαρμακευτικά, δὲν βλέπω τίνα ἀνάγκην ἔχει ἐπιστήμονος νὰ διευθύνῃ. Πρόκειται περὶ φαρμακεμπόρου μὴ ἐπιστήμονος. Αὐτὸς θὰ πωλῇ κατὰ τοὺς κειμένους νόμους. Ἐὰν ζητῆτε νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς αὐτὸν νὰ ἐκτελῇ συνταγάς, τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι ὀρθόν. Αὐτὴ εἶναι μία βάσις. Προκειμένου περὶ φαρμακοποιῶν πρακτικῶν, ὅπως τοὺς λέγετε, εἶχον αὐτοὶ μέχρι σήμερον τὸ δικαίωμα νὰ ἐκτελῶσι συνταγάς;

§186Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τοῦ νόμου ὄχι.

§187Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐφ’ ὅσον δὲν εἶχον δικαίωμα ἐκ τοῦ νόμου νὰ ἐκτελῶσι συνταγάς, διατί θέλετε νὰ τοὺς ἐμποδίσητε; Θέλετε ν’ ἀναγνωρίσωμεν τὴν παρανομίαν;

§188Κ. ΑΡΓ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὅπως ἄλλοτε ἐνομιμοποιήθησαν οἱ ὑποδικηγόροι!

§189Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Γνωρίζετε τί ζητεῖτε; Διότι ἔμπορός τις ἐξακολουθεῖ νὰ κλέπτῃ ἐπὶ εἰκοσαετίαν, θέλετε ν’ ἀναγνωρίσητε τοῦτο διὰ νόμου. Διότι φαρμακοποιός τις παρέβη τοὺς νόμους ἐπὶ εἰκοσαετίαν, θέλετε νὰ φέρητε νόμον ν’ ἀναγνωρίσῃ τὴν παρανομίαν αὐτήν. Τοῦτο εἶναι περίεργον! Ἐὰν ζητῆτε νὰ ἐξακολουθήσωσιν ὡς φαρμακοποιοὶ νὰ διατηρῶσι τὰ καταστήματά των, τοῦτο εἶναι ὀρθόν· νὰ τοὺς ἀναγνωρίσωμεν ὅμως ὡς φαρμακοποιούς, ἐνῷ ὁ νόμος δὲν τοὺς ἀναγνωρίζει, δὲν ζητεῖτε τότε τὴν διατήρησιν τοῦ καθεστῶτος. Ἐὰν ζητῆτε τὴν διατήρησιν τῶν καταστημάτων των, τὸ πρᾶγμα εἶναι ὀρθόν· ἄλλως ζητεῖτε νὰ δώσωμεν δικαίωμα εἰς τὸν πρακτικὸν φαρμακοποιόν, ἐνῷ τοιοῦτο δικαίωμα δὲν εἶχε. Ζητεῖτε δι’ αὐτοῦ καί τι περιπλέον· ζητεῖτε νὰ τοὺς κάμητε φαρμακοποιοὺς ἰσοτίμους πρὸς τοὺς ἐπιστήμονας. Νὰ μείνῃ ἡ κατάστασις ὅπως ἦτο ἀνεγνωρισμένη· ὅσοι εἶχον δικαιώματα μέχρι τοῦδε νὰ μὴ τὰ χάσωσιν, ἀλλὰ δὲν πρέπει καὶ νὰ τοῖς δώσητε ἄλλα δικαιώματα. Ἐγὼ θὰ γράψω τὸ ἑξῆς εἰς τὴν διάταξιν· ὅσοι εἶχον δικαιώματα μέχρι σήμερον, ὡς καὶ οἱ ἐν Ἑπτανήσῳ πρακτικοὶ φαρμακοποιοί, τὰ διατηροῦσιν. Ἐκεῖ νὰ σταθῶμεν· νὰ μὴ καταστρέψωμεν τὰ δικαιώματα τὰ κεκτημένα, ἀλλὰ νὰ μὴ δώσωμεν πλείονα δικαιώματα.

§190Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς θ’ ἀνταγωνισθῶσιν οἱ ἐπιστήμονες;

§191Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Αὐτὸ θὰ γίνῃ ἕως ὅτου ἐκλείψωσιν αὐτοί. Ἔχω λοιπὸν τὴν γνώμην ὅτι τὸ νομοσχέδιον δύναται νὰ ψηφισθῇ ὡς ἔχει, μὲ τὴν παρατήρησιν ὅτι οἱ μέχρι τοῦδε μὴ ἐπιστήμονες φαρμακέμποροι θὰ ἐξακολουθήσωσι νὰ φαρμακεμπορεύωνται ὡς ἐφαρμακεμπορεύοντο κατὰ τοὺς μέχρι τοῦδε ἰσχύοντας νόμους. Τοιουτοτρόπως δὲν θὰ ἐγερθῇ φωνὴ διαμαρτυρίας, διότι οὐδεμία καταστροφὴ θὰ ἐπέλθῃ. Ἐξασφαλιζόμεθα ὅμως εἰς τὸ μέλλον· δὲν θὰ ἔχωμεν αὐτοὺς τοὺς φαρμακοποιοὺς οὔτε αὐτοὺς τοὺς φαρμακεμπόρους οἱ ὁποῖοι γεννῶσιν αὐτὸν τὸν θόρυβον. Τὴν τροπολογίαν τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὴν Ἑπτάνησον ὑπὸ τοιούτους ὅρους πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν. Ἐὰν πρόκειται εἰς τοὺς πρακτικοὺς φαρμακοποιοὺς οἱ ὁποῖοι μέχρι τοῦδε ἐξετέλουν συνταγὰς κατὰ παράβασιν τοῦ νόμου νὰ δώσωμεν δικαίωμα νὰ ἐκτελῶσι καὶ εἰς τὸ μέλλον τοιαύτας, πράττομέν τι ἐναντίον τοῦ νόμου· ἐὰν ὅμως εἴπωμεν ὅτι ὅσοι εἶχον δικαιώματα μέχρι τοῦδε τὰ δικαιώματα ταῦτα διατηροῦσι, τότε πράττομεν ἐντὸς τοῦ νόμου. Ὑμεῖς ζητεῖτε καί τι περιπλέον. Ὑμεῖς θέλετε νὰ τοὺς χειροτονήσωμεν φαρμακοποιούς, ἐνῷ δὲν εἶναι τοιοῦτοι. Νὰ διατηρηθῶσι τὰ δικαιώματά των, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε εἶχον, τοῦτο εἶναι ἐντὸς τοῦ νόμου· νὰ τοῖς δώσητε ὅμως νέα δικαιώματα δὲν εἶναι δυνατόν. Ἐγὼ κραυγάζω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἵν’ ἀποδείξω ὅτι δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὅπως ὑμεῖς τὸ θέλετε.

§192Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Ὅσα ἐλέχθησαν πρὸ μικροῦ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κυνουρίας συναδέλφου ἐν τοῖς πλείστοις εἶναι ἀληθῆ, ὀρθὰ καὶ δίκαια καὶ συνηγορῶ ὑπὲρ αὐτῶν, ἀλλ’ ὑπάρχουσιν ὅμως λεπτομέρειαί τινες ἐπὶ τῶν ὁποίων ζητῶ νὰ προκληθῇ ἡ προσοχὴ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ μὴ πέσωμεν ὁμολογουμένως εἰς παγίδα καὶ μὴ δώσωμεν δικαιώματα ἐκεῖ ὅπου δὲν πρέπει καὶ νὰ ἀφαιρέσωμεν τοιαῦτα ἐκεῖθεν ὅπου ὑπάρχουσι κεκτημένα. Κατ’ ἀρχὴν εἴμεθα πάντες ὑπὲρ τῆς διαρρυθμίσεως τοῦ φαρμακευτικοῦ κλάδου.

§193Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕκαστος κατὰ τὸ ἴδιον αὑτοῦ συμφέρον.

§194Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Παρακαλῶ. Τὸ νομοσχέδιον πρόκειται ἐν τῷ μέλλοντι νὰ περιορίσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν φαρμακοποιῶν. Εἰς τοῦτο εἴμεθα σύμφωνοι πάντες. Εἴμεθα σύμφωνοι ἐπίσης νὰ μὴ προσβληθῶσι καὶ τὰ κεκτημένα δικαιώματα. Ὁ κ. ἐκ Κυνουρίας Βουλευτὴς εἶπεν ὅτι τὰ κεκτημένα δικαιώματα καὶ τῶν φαρμακοποιῶν καὶ τῶν φαρμακεμπόρων πρέπει νὰ παραμείνωσιν ἄθικτα. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος νομίζω ὅτι εἴμεθα πάντες σύμφωνοι. Ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον διέφυγε τὴν προσοχὴν καὶ τὴν λίαν ἐξιδιασμένην ἀντίληψιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὁ ὁποῖος ἐκ προκαταλήψεως ἠθέλησε νὰ ἐπιτεθῇ κατὰ τῆς τροπολογίας, ἡ ὁποία τῷ ἐφάνη ἄδικος καὶ παράλογος. Ἐρωτῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ ὁποίου μετὰ προσοχῆς ἤκουσα τοὺς λόγους· ἐὰν ἐν τοῖς πρακτικοῖς φαρμακείοις προσληφθῇ ἐπιστήμων φαρμακοποιὸς ὡς διευθυντής, δὲν δικαιοῦνται τὰ πρακτικὰ φαρμακεῖα νὰ ἐκτελῶσι συνταγάς; Νομίζω ὅτι ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου σύμπασα ἡ Βουλὴ ὀφείλει ν’ ἀπαντήσῃ καταφατικῶς.

§195ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι δά!

§196Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Ἐὰν προσληφθῇ, ἐπαναλαμβάνω, εἰς πρακτικὸν φαρμακεῖον ἐπιστήμων φαρμακοποιός, δὲν πρέπει νὰ ἐκτελῇ συνταγάς; Διατί νὰ μὴ ἐκτελῇ; Ἡ τροπολογία αὕτη τοῦ κ. Γιαννακίτσα περιλαμβάνει καὶ τὴν Ἑπτάνησον. Ἐὰν θέλητε τὴν ἰσότητα, τὴν δικαιοσύνην, τὴν λογικήν, πρέπει ν’ ἀποφασίσητε ὅπως ἐτέθη τὸ ζήτημα· ἐὰν ὅμως θέλητε νὰ κρίνητε μεροληπτικῶς καὶ θέλητε νὰ καταστρέψητε καὶ ν’ ἀδικήσητε τάξιν βιοπαλαιστῶν, καὶ ἐγὼ διαμαρτύρομαι διὰ τὴν ψήφισιν τοιαύτης διατάξεως.

§197Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. ἐκ Λαρίσης συνάδελφος μοὶ εἶπεν ὅτι πρέπει ἐπιεικῶς νὰ κρίνω τὰ μέχρι σήμερον κρατήσαντα, θὰ συμφωνήσω μετ’ αὐτοῦ, διότι φρονῶ ὅτι ἡ ἄκρα δικαιοσύνη εἶναι ἄκρα ἀδικία. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἔπρεπε νὰ τεθῇ τέρμα εἰς κατάστασιν ἡ ὁποία, ὅπως ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε, δὲν τιμᾷ τὸν τόπον ἡμῶν, διότι οὐδαμοῦ τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου κρατεῖ ἡ κατάστασις οἵα κρατεῖ μέχρι σήμερον ἐν τῷ φαρμακευτικῷ κλάδῳ. Καὶ εἶναι γνωστὴ ἡ ἱστορία τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον συνεπτύχθη ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν ἁρμοδίων τῶν ἐπιτετραμμένων τῶν φαρμακεμπορείων καὶ φαρμακείων. Συνεπτύχθη ἐν τοῖς πέντε τούτοις ἄρθροις, διότι, ὡς ἐνθυμεῖσθε, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον εἶχεν ὑποβληθῆ νομοσχέδιον μακροσκελές, τὸ ὁποῖον ἐκανόνισεν ἐπὶ τὰ βελτίω, τὸ ὁποῖον διερρύθμισε τὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία ὄντως ἀπὸ πολλοῦ ἔπρεπε νὰ διαρρυθμισθῇ. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁμιλῶν εἶπεν ὅτι, ἐὰν δὲν συμφωνήσῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἔχει, εἶναι ἠναγκασμένος νὰ προτείνῃ, ὅπως περιορισθῇ εἰς μόνην τὴν ψήφισιν τοῦ πρώτου ἄρθρου, ἵνα τεθῇ τέρμα εἰς τὴν κατάστασιν ἡ ὁποία ὄντως δὲν συμβιβάζεται πρὸς τὰς σημερινὰς ἀπαιτήσεις καὶ τὰς ὑποχρεώσεις ἀπέναντι τῆς κοινωνίας. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ Βουλὴ μὴ συμφωνοῦσα ἤθελεν ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Πρωθυπουργοῦ ψηφίζουσα μόνον τὸ πρῶτον ἄρθρον, εἰς οὐδὲν διὰ τῆς ἀποφάσεως αὑτῆς θὰ κατέληγε συμπέρασμα, ὅπως θέσῃ τέρμα εἰς κατάστασιν ἐντελῶς ἔκνομον καὶ ἔκτροπον. Διότι τί θὰ συμβῇ; Οἱ φαρμακέμποροι οἱ μέχρι σήμερον ἐπιστήμονες, μὴ ἔχοντες ὅμως δικαίωμα νὰ ἐκτελῶσι συνταγάς, θὰ ἐξακολουθήσωσι παρανόμως νὰ ἐκτελῶσι τοιαύτας· ἑπομένως, ἂν ἐπῆλθε προσωρινὴ συνταύτισις συμφερόντων μεταξὺ φαρμακεμπόρων ἐπιστημόνων καὶ φαρμακεμπόρων μὴ ἐπιστημόνων, ἐπῆλθεν ἐπὶ τῇ ἐλπίδι ὅτι θὰ τεθῇ τέρμα διὰ νόμου εἰς κατάστασιν ἀνώμαλον. Ἐὰν ἀποδεχθῶμεν τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἡ Βουλὴ ψηφίσῃ τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νόμου, τότε δὲν θὰ ἐτίθετο τέρμα εἰς κατάστασιν ἐπίσης ἀνώμαλον, ἔκτροπον καὶ ἔκνομον. Ἀλλ’ ἐπειδή, Κύριοι, ἔλεγον ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου ὅτι ἡ ἄκρα δικαιοσύνη εἶναι ἄκρα ἀδικία, καίτοι δὲ καὶ ἐγὼ ἐν τῷ παρελθόντι ὑπεστήριζον ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι Πανεπιστήμιον, διὰ νὰ δίδῃ διπλώματα, φρονῶ ὅτι δέον ν’ ἀποδεχθῶμεν τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κυνουρίας συναδέλφου, τουτέστι ν’ ἀναγνωρίσωμεν τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα ὁ νόμος μέχρι σήμερον ἀνεγνώρισε, τὰ νόμιμα δικαιώματα, τὰ ὁποῖα μέχρι σήμερον ὁ νόμος παρέσχεν εἰς τοὺς μὴ ἐπιστήμονας φαρμακεμπόρους.

§198Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον δὲν μεταβάλλεται ὁ νόμος.

§199Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐὰν ψηφισθῇ, κύριοι συνάδελφοι, τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει, ποία θὰ εἶναι, ἐρωτῶ, ἡ τύχη τῶν φαρμακεμπόρων τῶν μὴ ἐπιστημόνων;

§200Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτι θὰ πωλῶσι φάρμακα λειανικῶς.

§201Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Εἶναι ἐνδεχόμενον ν’ ἀπαγορευθῇ εἰς αὐτοὺς ἡ ἐκτέλεσις συνταγῶν καὶ νὰ κλείσωσι τὰ φαρμακεμπορεῖα των. Ἀλλ’ αὐτοὶ συνεβλήθησαν μετὰ τῆς Πολιτείας ὡς ἔμποροι, ἔκαμαν ἐγκατάστασιν, ἐξωδεύθησαν, ὑπέστησαν ζημίας καὶ δὲν εἶναι δίκαιον νὰ καταστραφῶσιν.

§202Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει διάταξις καταργοῦσα τὰ ὑπάρχοντα καὶ ἑπομένως δὲν δύνανται νὰ ὑφίστανται ὡς φαρμακέμποροι.

§203Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν γνωρίζω ποῦ ἀναφέρεται τὸ ἄρθρον 4, ἀλλ’ ἐὰν ἀναφέρηται εἰς διάταξιν ἴσως σχετικὴν πρὸς τοὺς μὴ ἐπιστήμονας φαρμακεμπόρους εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον αὐτοὶ νὰ παύσωσιν ὑφιστάμενοι. Ἑπομένως εἶναι δίκαιον ν’ ἀναγνωρισθῶσιν οἱ μὴ ἐπιστήμονες φαρμακέμποροι ὡς φαρμακέμποροι δυνάμενοι νὰ πωλῶσι φάρμακα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων. Εἶναι ὅμως ἐπιθυμητὸν νὰ χωρήσωμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι εἶναι δίκαιον, εἶναι πρέπον, εἶναι ὀρθόν, ἐπιβάλλεται νὰ θέσωμεν τέρμα εἰς κατάστασιν ἡ ὁποία, ὡς ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔλεγε, δὲν τιμᾷ τὴν χώραν ἡμῶν.

§204Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεμίαν ἀντίρρησιν ἔχομεν.

§205Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀποδέχηται, ἵνα διὰ τὴν Ἑπτάνησον ἰσχύῃ ἰδιαιτέρα διάταξις, ἐγὼ τοὐλάχιστον οὐδεμίαν ἀντίρρησιν ἔχω.

§206Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἔχομεν ἀντίρρησιν πάντες· διατί αὐτὴ ἡ ἀνισότης; Δὲν ἐννοῶ τὴν ἀνισότητα μετὰ πεντηκονταετῆ ἐλεύθερον βίον.

§207Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πάντες θὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα νὰ κάμωσι τὸν φαρμακοποιόν.

§208Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Θὰ δίδωμεν ἀμνηστίαν ἡμεῖς εἰς πᾶσαν τοιαύτην παράβασιν, ὡς καὶ ἄλλοτε δυστυχῶς εἴχομεν πράξει;

§209Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν ἀποδέχηται τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Σάμης, τότε δύναται ν’ ἀποδεχθῇ, ἵνα ἡ διάταξις αὐτὴ ἰσχύσῃ εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα. Λέγω τοῦτο, Κύριοι, διότι πρέπει νὰ συμβιβασθῶσι τὰ διεστῶτα καὶ διότι θὰ δώσωμεν στάδιον ἐργασίας εἰς τοὺς ἐξερχομένους ἐκ τῆς φαρμακευτικῆς σχολῆς.

§210Ι. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἔχομεν καθῆκον.

§211Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐὰν δ’ ἀποδεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Σάμης, τότε οἱ ἐξερχόμενοι ἐκ τῆς φαρμακευτικῆς σχολῆς ἐπιστήμονες δύνανται εἰσερχόμενοι εἰς τὰ φαρμακεμπορεῖα τὰ διευθυνόμενα νῦν ὑπὸ μὴ ἐπιστημόνων νὰ εὕρωσιν ἐργασίαν. Μόνον ὑπὸ τὴν αἵρεσιν ταύτην προσχωρῶ εἰς τὴν ἰδέαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Σάμης. Ἐὰν ὅμως ἡ Κυβέρνησις φρονῇ ὅτι δὲν πρέπει νὰ χωρήσωμεν μέχρι τοῦ σημείου τούτου, τότε παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, μὴ ἀναιρουμένων τῶν δικαιωμάτων τῶν μέχρι σήμερον κεκτημένων τῶν φαρμακεμπόρων, τουτέστι τῶν μὴ ἐπιστημόνων.

§212Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Καὶ ἄλλοτε ἀπησχόλησα τὴν Βουλὴν λαβὼν τὸν λόγον ὅτε ὑπεβλήθη ὅμοιον νομοσχέδιον ὑπὸ τοῦ κ. Λεβίδου. Μέχρι τοῦδε συζητοῦντες περὶ τοῦ θέματος περὶ οὗ καὶ ἤδη ἀσχολούμεθα καὶ προκειμένου νὰ διαρρυθμίσωμεν τὰ περὶ φαρμακείων καὶ φαρμακεμπορείων ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψιν τὰ γινόμενα ἐν ταῖς πόλεσιν ἄτοπα, καὶ διὰ τοῦτο ὁ σκοπὸς πάντων τῶν ὑποβαλόντων τοιούτου εἴδους νομοσχέδια τείνει εἰς τὸ νὰ περιορίσῃ τὰ φαρμακεμπορεῖα. Ἀλλ’ οὐδεμία ἐδόθη προσοχή, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰς κωμοπόλεις, αἱ ὁποῖαι ὡς ἐκ τοῦ πληθυσμοῦ τὸν ὁποῖον ἔχουσι μὴ δυνάμεναι κατὰ τὰς κειμένας διατάξεις νὰ ἔχωσιν ὑπὲρ τὸ ἓν φαρμακεῖον εὑρίσκονται ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς μονοπωλιακῆς πωλήσεως τῶν φαρμάκων. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι μεταρρυθμιζομένων ἤδη τῶν διατάξεων τοῦ περὶ φαρμακείων καὶ φαρμακεμπορείων νόμου καιρὸς εἶναι νὰ φροντίσωμεν, ὅπως ὅσῳ τὸ δυνατὸν ἀπαλλάξωμεν τὴν κοινωνίαν ἀπὸ τὸ μονοπώλιον ἐλαττοῦντες τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμὸν κατοίκων διὰ τὴν σύστασιν δευτέρου φαρμακείου. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν σύστασιν καὶ τρίτου φαρμακείου δὲν ἔχει πολὺ τὸ ἐνδιαφέρον ὁπόσος ἀριθμὸς κατοίκων ἐπὶ πλέον θέλει ὁρισθῆ, διότι ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ δὲν ὑπάρχει ἡ ἔννοια τοῦ μονοπωλίου. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ περιορίσωμεν τὸν ἀριθμὸν κατοίκων διὰ τὴν σύστασιν δευτέρου φαρμακείου εἰς 2.500 καὶ ὄχι εἰς 4.000, τοὺς ὁποίους ὡς ἐλάχιστον ὅριον ἀπαιτεῖ ὁ νόμος. Τοῦτο λέγω, διότι πάντες ὅσοι ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἐξετάσωσι τὰ γινόμενα εἰς τὰ χωρία, ὅπου ὑπάρχει ἓν φαρμακεῖον, θ’ ἀντελήφθησαν ὅτι πολλάκις καταληστεύονται οἱ πτωχοὶ ἄνθρωποι. Ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ μου πατρίδι, ὅπου συνέπεσε νὰ συσταθῇ ἓν φαρμακεῖον, ἐπειδὴ λόγῳ τοῦ πληθυσμοῦ δὲν ἐπιτρέπεται ἡ σύστασις καὶ δευτέρου, συνέβη ὥστε συνταγὴ ἐκτελεσθεῖσα καὶ πληρωθεῖσα ἐν Βόλῳ ἀντὶ δραχμῶν 7 νὰ πληρωθῇ ἐκεῖ ἀντὶ δραχμῶν 17.

§213ΒΡ. ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει διατίμησις.

§214Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Ὅταν εἶναι δύο φαρμακεῖα, δὲν θὰ λῃστεύηται ὁ κόσμος;

§215Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ἀναγνωρίζω ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν ἀνεξαρτήτως τοῦ πληθυσμοῦ σύστασιν φαρμακείων ὁσωνδήποτε, ἀλλ’ ἐπειδὴ εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ κανονίσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν φαρμακείων ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κατοίκων νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προσπαθήσωμεν ὅσῳ τὸ δυνατὸν ν’ ἀποφύγωμεν τὸ μονοπώλιον ὡς ἐκ τοῦ ἑνὸς φαρμακείου καὶ πρέπει νὰ εἴμεθα μετριώτεροι εἰς τὸν προσδιορισμὸν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κατοίκων διὰ τὴν σύστασιν καὶ δευτέρου. Ἐὰν πρόκειται περὶ συστάσεως πλέον τῶν δύο φαρμακείων, οἱονδήποτε καὶ ἂν τεθῇ ὅριον, εἶναι ἀδιάφορον.

§216Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Μέχρι χιλίων κατοίκων;

§217Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ἐγὼ ἐννοῶ νὰ περιορίσωμεν τὸν ἀριθμόν. Λέγων δὲ τοῦτο δὲν ἀποβλέπω εἰς κανὲν προσωπικόν, ὁ φαρμακοποιὸς δ’ ἐκεῖνος τῆς πατρίδος μου εἶναι καὶ προσωπικὸς καὶ κομματικὸς φίλος μου. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀνεκτὴ ἡ κατάστασις αὕτη, ἡ ὁποία συμβαίνει εἰς πλεῖστα μέρη τῆς Ἑλλάδος, ὅπου ὑπάρχει ἓν φαρμακεῖον. Εἴπετε ὅτι ὑπάρχει διατίμησις, ἀλλά, παρακαλῶ, πότε ἐτηρήθη αὕτη, τίς εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἐξελέγξῃ τὸν φαρμακοποιὸν ἂν ἔλαβε πλείονα τῆς διατιμήσεως ἢ οὔ;

§218Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἰατροὶ τὰ μοιράζονται.

§219Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ἀκριβῶς. Αὐτὸ δὲν συμβαίνει εἰς τὰς μικροπόλεις μόνον, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς μεγάλας πόλεις, καὶ ἐγένετο, ὡς γνωρίζουσιν οἱ κύριοι ἐκ Βόλου συνάδελφοι, μέγας δημοσιογραφικὸς ἀγὼν μεταξὺ τῶν ἐν Βόλῳ ἰατρῶν διὰ τὸ ἰδιαίτερον αὐτὸ ποσοστόν, τὸ ὁποῖον λαμβάνουσιν οἱ ἰατροί.

§220Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Ἐπὶ πολλῶν φαρμακείων δὲν γίνεται αὐτό;

§221Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ἐγὼ προτείνω, ὅπως ὁ ἀριθμὸς τῶν κατοίκων διὰ τὴν σύστασιν καὶ δευτέρου φαρμακείου ἐλαττωθῇ εἰς 2.500.

§222Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ὅπου εἶναι ἓν φαρμακεῖον, νὰ ἐπιτρέπηται ἡ σύστασις καὶ δευτέρου.

§223Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ἀλλ’ ἐνταῦθα ἐθίχθη καὶ ἕτερον ζήτημα, τοῦ ὁποίου ἡ ἀνάπτυξις δὲν ἁρμόζει ἴσως ἐπὶ τῆς συζητήσεως τοῦ πρώτου ἄρθρου, ἀλλὰ κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς προτελευταίας διατάξεως, ἐπειδὴ ὅμως ἐδόθη ἀφορμή, δὲν εἶναι ἄκαιρον νὰ εἴπω τινά. Ἐλέχθη ὅτι οἱ φαρμακοποιοὶ λαμβάνουσι τίμημα διὰ τὰ διδόμενα φάρμακα καθ’ ὑπέρβασιν τῆς διατιμήσεως. Περὶ τούτου ὑπάρχει Β. Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἀπαγορεύει εἰς τοὺς φαρμακοποιοὺς ν’ ἀπαιτῶσι καὶ λαμβάνωσι πλειότερον ἢ ἔλασσον τίμημα τοῦ καθωρισμένου, καὶ τοῦτο ἵνα ἀποκλεισθῇ ὁ ἀνταγωνισμὸς καὶ ἡ πώλησις ἐκ τούτου κακῆς ποιότητος φαρμάκων. Ἀλλὰ δυστυχῶς τὸ Β. Διάταγμα δὲν ἔχει κῦρος καὶ ἰσχὺν νόμου, ὥστε ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ νὰ δύνανται ν’ ἀπαγγελθῶσι ποιναὶ κατὰ τοῦ παραβάτου. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι τὰς διατάξεις τοῦ Β. Διατάγματος πρέπει νὰ περιλάβωμεν ἐν τῷ νόμῳ. Προτείνω λοιπὸν καὶ ὑποβάλλω ἄρθρον 4, κατὰ τὸ ὁποῖον (ἀναγινώσκει)· «Ἀπαγορεύεται εἰς τοὺς φαρμακοποιοὺς νὰ ζητῶσι καὶ λαμβάνωσι κλπ.».

§224Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Εἶναι ἐλαφρὰ ἡ ποινή.

§225Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι ἐλαφρά, διότι αἱ ποιναὶ αἱ βαρεῖαι δὲν ἐφαρμόζονται. Ἐὰν ταῦτα κυρωθῶσι διὰ τῆς ἡμετέρας ψήφου, πιστεύω ὅτι θ’ ἀπαλλάξωμεν τοὺς πτωχοὺς ἀνθρώπους τῶν κωμοπόλεων ἀπὸ τὴν μάστιγα τῆς μονοπωλιακῆς πωλήσεως, θὰ καταστῇ δὲ δυνατὸν καὶ τὰ ἄτοπα τὰ ὁποῖα γίνονται μεταξὺ ἰατρῶν καὶ φαρμακοποιῶν, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς Μαντινείας, νὰ λείψωσι, διότι θὰ εἶναι εὔκολον τότε ἔχων τις τὴν συνταγὴν ἀνὰ χεῖρας, ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ εἶναι σεσημειωμένη ἡ τιμή, νὰ τὴν ἐξελέγξῃ.

§226Σ. ΡΑΓΚΟΣ. Θὰ γίνεται διπλῆ συνταγή;

§227Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ὁ φαρμακοποιὸς εἶναι ὑποχρεωμένως νὰ τηρῇ συνταγολόγιον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἀντιγράφει τὰς συνταγάς. Τοῦτο γίνεται σήμερον ἀναμφισβητήτως. Καί, ἂν δὲν θέλητε νὰ χορηγῇ ἀντίγραφον συνταγῆς, ἂς ὁρισθῇ ὅτι, ἀντιγραφομένης τῆς συνταγῆς εἰς τὸ συνταγολόγιον, ὀφείλει νὰ χορηγῇ τὸ πρωτότυπον εἰς τὸν ἀγοραστὴν σημειῶν τὴν τιμὴν τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἢ ἀξιοῖ νὰ λάβῃ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῆς.

§228Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀγοραστὴς ποῦ θὰ ὑπάγῃ νὰ τὴν ἐξελέγξῃ;

§229Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Θὰ μεταβῇ εἰς τὸν πρῶτον ἰατρὸν ἢ φαρμακοποιόν.

§230Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε ἀντὶ μιᾶς συνταγῆς ὁ ἰατρὸς θὰ δίδῃ 15.

§231Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ἐὰν μέχρι τοιούτου σημείου φθάσῃ ἡ αἰσχροκέρδεια ἀνθρώπων ἐπιστημόνων, τότε οὐδεὶς νόμος καὶ οὐδεμία δύναμις θὰ δυνηθῇ νὰ περιορίσῃ τὰς καταχρήσεις.

§232Σ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αἱ διατάξεις εἶναι μεμελετημέναι, ἀλλ’ ὅμως νομίζω φρονιμώτερον, ἐπειδὴ ἀνάγονται εἰς σφαῖραν ἄλλων γνώσεων, ν’ ἀφήσωμεν αὐτὰς νὰ περιληφθῶσιν ἐν τοῖς Β. Διατάγμασιν ἅτινα προβλέπει τὸ τελευταῖον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου. Ἁρμόδιοι εἶναι οἱ ἰατροσύνεδροι, οἵτινες ἔχουσιν ἀπὸ μακροῦ τὸ ζήτημα ὑπ’ ἐξέτασιν καὶ βεβαίως ἔχουσιν ὑπ’ ὄψει καὶ τὰς ὑπαρχούσας διατάξεις καὶ τὰς νεωτέρας, ὅπου εἶναι ἀναγκαῖαι. Ἐὰν ἡμεῖς κανονίσωμεν τὸ θεμελιῶδες ζήτημα τῶν φαρμακείων καὶ φαρμακεμπορείων συμβιβάζοντες τὰ ἀσυμβίβαστα μέχρι τοῦδε, θέλομεν ἀρκεσθῆ εἰς τοῦτο τὸ θεμελιῶδες τὸ ἀνῆκον εἰς ἡμᾶς νὰ πράξωμεν μετὰ τὸν φωτισμὸν ὅστις ἐδόθη ἡμῖν ὑπὸ τοῦ Ἰατροσυνεδρίου. Τὰ λοιπὰ εἶναι λεπτομέρειαι, ἴσως καὶ κατώτεραι ἡμῶν, ἄλλως τε δὲ καὶ ἀνήκουσιν εἰς σφαῖραν ἁρμοδιότητος ἄλλων ἀνωτέρων λόγῳ εἰδικότητος κατὰ τὴν ἐπιστήμην.

§233Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ἄν ἔκαμα τὴν παρατήρησιν αὐτήν, δύο εἶναι οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι μὲ ὤθησαν. Πρῶτον, ἐὰν γίνῃ δεκτὸν ὅτι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν παραχώρησιν τῶν συνταγῶν εἶναι δυνατὸν νὰ περιληφθῶσιν αἱ ἀπαγορευτικαὶ διατάξεις, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι πρέπει ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ νὰ τεθῇ ὅτι θὰ τιμωρῆται καὶ πῶς θὰ τιμωρῆται πᾶσα παράβασις ἡ ὁποία θὰ γίνῃ τοῦ νόμου τούτου ἢ τῶν διὰ Β. Διαταγμάτων κανονισθησομένων, διότι ἄλλως εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐφαρμόσητε τὸν νόμον καὶ νὰ ἐπιβάλλητε ποινάς. Δεύτερον δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν ὑπάρχοντος νόμου ὁ ὁποῖος κανονίζει τὸν ἀριθμὸν τῶν κατοίκων καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν σύστασιν καὶ δευτέρου φαρμακείου, ὅτι εἶναι δυνατὸν τὸν νόμον τοῦτον διὰ Β. Διαταγμάτων νὰ μεταβάλλητε. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι μὲ ἄγουσιν εἰς τὸ νὰ προτείνω ὅπως διὰ νομοθετικῶν διατάξεων θεραπεύσωμεν τὰ κακά.

§234ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. συναδέλφους νὰ συναινέσωσιν, ὅπως προχωρήσωμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παραλείποντες ἐκεῖνα ἅτινα κατὰ ταύτην τὴν ἑσπέραν, ἂν παρεμβληθῶσι, θέλουσι φέρει εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς ἀναβολῆς τοῦ νομοσχεδίου. Ἦλθε καιρὸς νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον· ἂς πράξωμεν τοῦτο τὸ καλὸν καὶ ἂς ἀναβάλωμεν τὰ ἄλλα εἰς ὑστέραν ἔρευναν, ἥτις δύναται νὰ προκληθῇ δι’ εἰδικοῦ νομοσχεδίου ὑποβληθησομένου εἰς τὴν Βουλὴν καὶ συζητηθησομένου κατὰ τὰ δεδομένα, ἅτινα θὰ ἔχωμεν τότε εἰδικώτερον ἐπὶ τοῦ πράγματος, ἀλλὰ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον κατὰ ταύτην τὴν ἑσπέραν, ὅπως τέλος πάντων λήξῃ αὐτὴ ἡ μακρὰ συζήτησις.

§235Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀμετάβλητον νὰ ψηφισθῇ.

§236ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἔστω, ἀμετάβλητον· τὰ πάντα ἐγκαταλείπω ὑπὲρ τοῦ ἀγαθοῦ αὐτοῦ.

§237ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι ἀμετάβλητον.

§238ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τότε παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ μόνον τὸ πρῶτον ἄρθρον.

§239Σ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Τί εἶναι αὐτά; Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο.

§240Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 οὐδεὶς ἔχει ἀντίρρησιν.

§241Σ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, οὐδεμίαν ἀξίαν ἔχει τὸ νομοσχέδιον, ἂν ψηφισθῇ τὸ πρῶτον ἄρθρον. (Θόρυβος). Λυποῦμαι, διότι ἡ Βουλὴ ἀσχολεῖται ἐπὶ τοσαύτην ὥραν εἰς θέμα τὸ ὁποῖον δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἀντικείμενον συζητήσεως. Ἔγινε, κύριε Πρόεδρε, ἐπανάστασις, διὰ νὰ καταδικάσωμεν τὸ παρελθὸν κατὰ τοῦ ὁποίου πάντες ἐκραυγάζομεν· ἔγινεν ἐπανάστασις, διὰ ν’ ἀνορθώσωμεν, καὶ σήμερον καταβαραθροῦμεν, διότι θέλομεν νὰ μεταβάλωμεν τὴν Βουλὴν εἰς Πανεπιστήμιον, διὰ νὰ διανέμῃ διπλώματα. Οὐδὲν ἄλλο ὑπολείπεται ἢ νὰ κάμωμεν τοὺς ὀδοντοϊατροὺς ἰατροὺς καὶ τοὺς δικολάβους δικηγόρους, διὰ νὰ γράψῃ ἡ Ἱστορία ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ ἀνόρθωσις.

§242Κ. Ν. ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ εὐαρεστηθῇ ν’ ἀκούσῃ ὀλίγας λέξεις τὰς ὁποίας θὰ εἴπω, διότι ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως συνέστησεν εἰς τὴν Βουλήν. Ἔχω μόνον τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ εὕρῃ δικαίαν, ὅπως ἐν τῇ γʹ παραγράφῳ τοῦ ἄρθρου 2, ἔνθα γίνεται λόγος περὶ τοῦ ἔχοντος τὴν ἀρχαιοτέραν ἄδειαν, μεταβληθῇ τοῦτο εἰς «ἔχοντος ἀρχαιοτέραν ἐγκατάστασιν», τὸ ὁποῖον θὰ φέρῃ τὰ πράγματα εἰς τὸ δίκαιον.

§243Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι τὸ καλύτερον εἰς τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ καταλήξωμεν κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην εἶναι νὰ δεχθῶμεν τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ πρώτου καὶ μόνου ἄρθρου, διότι μέχρι τοῦδε τὸ κύριον ζήτημα εἰς τὸ ὁποῖον προσέκοψαν τὰ τῆς φαρμακευτικῆς ἐν Ἑλλάδι ὑπῆρξεν ἡ ἀθρόα παροχὴ ἀδειῶν εἰς ἵδρυσιν φαρμακεμπορείων, τὰ ὁποῖα καταστρατηγοῦντα τοὺς νόμους μεταβάλλονται εἰς φαρμακεῖα καὶ ἐκτελοῦσι συνταγάς. Τοῦτο τὸ ἄτοπον θὰ θεραπευθῇ διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ ἄρθρου 1. Διὰ δὲ τῶν λοιπῶν ἄρθρων προσπαθοῦντες νὰ κυρώσωμεν τὴν συμφωνίαν ἥτις ὑπὸ τὰ ἄρθρα ταῦτα ὑπάρχει μεταξὺ φαρμακοποιῶν καὶ φαρμακεμπόρων ἀπὸ μακροῦ χρόνου, ὡς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ἐριζόντων πρὸς ἀλλήλους, προσπαθοῦντες νὰ κυρώσωμεν τὴν συμφωνίαν ταύτην οὐδὲν ἕτερον θὰ πράξωμεν ἢ νὰ καταφέρωμεν πλῆγμα κατὰ τῆς φαρμακευτικῆς ἐπιστήμης καὶ νὰ δημιουργήσωμεν προνόμια πρὸς πώλησιν φαρμακείων ἐν τῷ μέλλοντι. Καθ’ ἣν στιγμὴν ἔχομεν τοὺς δεσμοὺς οἵτινες ἐκ τοῦ νόμου εἰσὶ τεταγμένοι περὶ τὴν ἐξάσκησιν τοῦ φαρμακευτικοῦ ἐπαγγέλματος ὀφείλομεν ν’ ἀποβλέψωμεν εἰς τὸ ὅτι ὑπάρχει φαρμακευτικὴ σχολὴ ἐξάγουσα κατ’ ἔτος 30 ἐπιστήμονας πτυχιούχους τῆς φαρμακευτικῆς σχολῆς ἔχοντας τὸ δικαίωμα νὰ ζήσωσι. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διὰ τοῦ ἄρθρου 2 ἰδίᾳ, τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ζήσωσιν ἀποκλείεται ἀπὸ τοὺς νέους αὐτούς, διότι οὐδὲν ἕτερον προτείνεται ἢ νὰ ἐντοπίσωμεν ἀκριβῶς τοὺς φαρμακεμπόρους βραβεύοντες τὰς μέχρι τοῦδε ὑπ’ αὐτῶν γενομένας καταστρατηγήσεις τοῦ νόμου, νὰ ἐντοπίσωμεν τούτους ἐντὸς τῶν ἀποστάσεων τῶν φαρμακείων καὶ νὰ ἐξομοιώσωμεν τούτους πρὸς τοὺς φαρμακοποιούς. Ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ, πληρουμένων πάντων τῶν κενῶν ἐν τῷ κεκανονισμένῳ ἀριθμῷ τῶν φαρμακείων ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀποστάσεων, οὐδεὶς νέος πτυχιοῦχος τῆς φαρμακευτικῆς σχολῆς θὰ δύναται νὰ τύχῃ ἀδείας συστάσεως φαρμακείου εἰμὴ μόνον ἂν κενωθῇ θέσις. Δηλαδὴ μεταβάλλομεν τοὺς νέους φαρμακοποιοὺς εἰς δημοσίους ὑπαλλήλους ἔχοντας ἀνάγκην πρὸς ἐξάσκησιν ἐπιστημονικοῦ κατ’ ἐξοχὴν ἐπαγγέλματος νὰ εὕρωσι κενὴν θέσιν.

§244Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Θὰ ὑπάρξῃ διαδοχή.

§245Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αὐτὴν τὴν διαδοχὴν φοβοῦμαι, διότι οἱ γηραιότεροι φαρμακοποιοί, οἱ ὁποῖοι ἐκουράσθησαν νὰ ἐξασκῶσι τὸ ἐπάγγελμά των, θὰ καταστήσωσι τὴν ἄδειαν τοῦ φαρμακοποιοῦ ἀντικείμενον ἐμπορίας, καθ’ ὃν τρόπον οἱ εἰρηνοδίκαι κατέστησαν τὴν θέσιν αὐτῶν μέχρι τοῦδε, ἡμεῖς δὲ θὰ καταστήσωμεν τὰς ἀδείας πολὺ ἀκριβάς, ὅταν πληρώσωμεν πάσας τὰς κενὰς θέσεις τῶν φαρμακοποιῶν. Διὰ τῆς ἐξομοιώσεως τῶν φαρμακεμπόρων οὗτος εἶναι ὁ κίνδυνος· ὅταν λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐξάγει κατ’ ἔτος—καὶ εἶναι τοῦτο γνωστόν— ἡ φαρμακευτικὴ σχολὴ 30 πτυχιούχους τοὺς ἀνθρώπους τούτους τοὺς νέους ἐπιστήμονας ῥίπτομεν εἰς τὰς ὁδοὺς χωρὶς τὸ δικαίωμα νὰ ζήσωσι. Καὶ μὲ τί δικαίωμα νὰ πράξωσι τοῦτο;

§246Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Θὰ ὑποχρεώσωμεν τοὺς φαρμακοποιοὺς νὰ λαμβάνωσι πτυχιούχους βοηθούς.

§247Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς προέβλεψε τὸ ἄτοπον καὶ εἶπεν· «ὑποχρεοῦνται ὅπως προσλαμβάνωσι βοηθὸν πτυχιούχον τῆς φαρμακευτικῆς σχολῆς». Καὶ ἐρωτῶ· εἶναι ἢ δὲν εἶναι τοῦτο κατάργησις τῆς ἐλευθερίας περὶ τὴν ἐξάσκησιν τοῦ προσωπικοῦ ἐπαγγέλματος; Καὶ ἐπὶ τίνι δικαιώματι θὰ ὑποχρεώσητε τὸν φαρμακοποιὸν νὰ ἔχῃ διπλωματοῦχον ἄλλον φαρμακοποιὸν καὶ νὰ καταβάλλῃ εἰς αὐτὸν μισθὸν ἀνώτερον τῶν οἰκονομικῶν μέσων του; Ἡ τροπολογία αὐτὴ θὰ καταστήσῃ ἀντιθέτως τοὺς ἀποφοίτους τῆς φαρμακευτικῆς σχολῆς τυράννους. Ἀλλὰ καὶ τὸ πρῶτον εἶναι κατάργησις τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας καὶ τὸ ἕτερον. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ Πολιτεία δικαίωμα καὶ καθῆκον ἔχει νὰ ἱδρύσῃ τὴν ἐνάσκησιν ἐλέγχου ἀστυνομικοῦ καὶ χημικοῦ ἐπὶ τῶν φαρμακοποιῶν αὐτῶν.

§248Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ὑμεῖς οἱ δικηγόροι δὲν ἔχετε βοηθοὺς δικηγόρους;

§249Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔχομεν, διότι θέλομεν νὰ τοὺς ἔχωμεν. Οὐδεὶς μᾶς ὑποχρεοῖ εἰς τοῦτο.

§250Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἐὰν ἔχῃ τις ἀνάγκην βοηθοῦ, ἀντὶ νὰ λαμβάνῃ φαρμακοτρίβην, ἕνα ὑπηρέτην, ἕνα ἀμαθῆ, θὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ λαμβάνῃ ὡς βοηθὸν φαρμακοποιόν.

§251Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Οὐδένα δύνασθε νὰ ὑποχρεώσητε νὰ λαμβάνῃ βοηθοὺς ἄλλους ἢ ἐκείνους τοὺς ὁποίους θέλει.

§252Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Εἰς οὐδὲν μέρος τοῦ κόσμου ἐπιτρέπεται νὰ λαμβάνωσι μέρος εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν φαρμάκων ἄνθρωποι ἀμαθεῖς.

§253Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει καθῆκον καὶ δικαίωμα ἡ Πολιτεία νὰ ζητήσῃ παρὰ τοῦ ἐπαγγέλματος τούτου εἶναι ὁ ἔλεγχος ὁ χημικὸς καὶ ὁ ἀστυνομικός, νομίζω δ’ ὅτι ἡ διατήρησις τῆς διατάξεως τῶν ἀποστάσεων καὶ ἡ διατήρησις τοῦ ἀναλογισμοῦ τοῦ πληθυσμοῦ εἶναί τι ὅλως ἀνελεύθερον διὰ τὴν ἐξάσκησιν ἐπαγγέλματος. Καὶ τὸ μόνον ἐπάγγελμα εἰς τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται τοῦτο εἶναι τὸ ἐπάγγελμα τοῦ φαρμακοποιοῦ.

§254Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Εἶναι τὸ εἶδος τοῦ ἐπαγγέλματος· τὸ ἀπαιτεῖ ἡ κοινωνία νὰ ὑπάρχῃ ἔλεγχος.

§255Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡσυχάσατε τέλος πάντων. Ὅσον καὶ ἂν σᾶς ἀκούωσιν εἰς τὰ θεωρεῖα, ὁ ἀριθμὸς τῶν ψήφων δὲν θ’ αὐξήσῃ.

§256Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἀναμιγνύεσθε εἰς πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν γνωρίζετε.

§257Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν εἶσθε εἰς κατάστασιν νὰ μὲ διδάξητε.

§258Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Θὰ σᾶς διδάξω εὐθὺς ἀμέσως, διότι ἀλλαχοῦ πρέπει νὰ στραφῇ ἡ συζήτησις.

§259Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ μόνον ἐπάγγελμα τὸ ὁποῖον ἔχει τεθῇ ὑπὸ δεσμοὺς τοιούτους εἶναι τὸ ἐπάγγελμα τὸ φαρμακευτικόν. Πᾶς ἄλλος ἐπιστήμων ἔχει τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἐνεργείας του. Ὁ φαρμακοποιὸς ὑποχρεοῦται νὰ ἵσταται εἰς ἀπόστασιν 150 μέτρων καὶ νὰ καθορίζηται ἡ ἐξάσκησις τοῦ ἐπαγγέλματός του ἐκ τοῦ πληθυσμοῦ. Διὰ ποῖον λόγον ἐγένετο τοῦτο; Ἡ Πολιτεία ἐξ ἑνὸς λόγου ὡρμήθη εἰς τὸν κανονισμὸν τοῦτον ἕνεκα τοῦ λόγου ὅτι ὁ μέγας ἀνταγωνισμὸς μεταξὺ τῶν φαρμακοποιῶν εἶναι δυνατὸν νὰ καταλήξῃ εἰς νοθείας. Ἀλλ’ ἐρωτῶ· ἀποφεύγεται ἡ νοθεία διὰ τοῦ περιορισμοῦ τούτου; Ἡ νοθεία ἀποφεύγεται διὰ τοῦ ἐλέγχου, διότι, ἐὰν εἶναι κακοήθης ὁ ἐξασκῶν τὸ ἐπάγγελμα, θὰ νοθεύσῃ τὸ φάρμακον, καὶ ἂν εὑρίσκηται ἐντὸς τῆς ἀναλογίας τοῦ πληθυσμοῦ καὶ ἂν δὲν εὑρίσκηται. Μόνον ὁ χημικὸς καὶ ὁ ἀστυνομικὸς ἔλεγχος δύναται νὰ προλαμβάνῃ τὰς νοθείας. Ἀλλὰ δύναμαι νὰ ἐρωτήσω καὶ ἕτερόν τι· μετέχει ἐμπορίας τὸ ἐπάγγελμα τὸ φαρμακευτικόν, ναὶ ἢ οὔ;

§260Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Αὐτὸ ἀκριβῶς.

§261Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποχρεώσητε τὸν κάτοικον τὸν ἔχοντα ἀνάγκην φαρμάκου νὰ μεταβῇ εἰς τὸν ἐγγὺς πρὸς τὸν οἶκόν του φαρμακοποιόν; Εἶναι προνομιοῦχοι πάντοτε οἱ φαρμακοποιοὶ οἱ ἔχοντες πελατείαν ἕνεκα τῆς ἐξιδιασμένης αὐτῶν ἐπιστημονικῆς μορφώσεως καὶ τέχνης καὶ τῆς καθαρότητος αὐτῶν περὶ τὴν παρασκευὴν τῶν φαρμάκων. Ὑπόκεινται καὶ οἱ φαρμακοποιοὶ εἰς τοὺς νόμους εἰς τοὺς ὁποίους ὑπόκειται πᾶς ἔμπορος· ἐφ’ ὅσον εὐδοκιμοῦσιν εἰς τὴν ἐξάσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματός των ἀπὸ ἀπόψεως ἐμπορικῆς καλοῦσι τοὺς πελάτας· τὸ ὅτι δὲ εὑρίσκονται ἐγγὺς εἰς τὸν ἀσθενῆ δὲν σημαίνει ὅτι καὶ θὰ προτιμηθῶσιν. Ἀφήσατε λοιπὸν ἐλεύθερον τὸ ἐπάγγελμα καί, ἂν δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ φθάσωμεν εἰς τι καλύτερον καὶ φιλελευθερώτερον νομοθετοῦντες καὶ αἴροντες τοὺς περιορισμούς, ἂς φροντίσωμεν νὰ καταλήξωμεν, ἀφοῦ ἰσχύουσιν αἱ ἀπαγορευτικαὶ ἀρχαὶ τῆς ἐκδόσεως ἀδειῶν νέων φαρμακείων, ὅπως μὴ δεσμεύσωμεν διὰ νέων δεσμῶν ἐπάγγελμα τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ καταστήσωμεν ἐντελῶς ἐλεύθερον.

§262ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναγνωρίζω, κύριε Πρόεδρε, τὴν ὀρθότητα τῶν λεχθέντων, ὅτι, καὶ προκειμένης τῆς διατηρήσεως ἐπιστήμονος φαρμακοποιοῦ ὡς ὑπαλλήλου, διὰ τῆς διατηρήσεως τῶν φαρμακεμπορείων παραβλάπτονται τὰ συμφέροντα τῶν νέων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ ἐξέλθωσιν ἐκ τῆς παρ’ ἡμῖν φαρμακευτικῆς σχολῆς. Ἀλλ’ ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 βλέπω βʹ παράγραφον ἡ ὁποία ἀκριβῶς προστατεύει τοὺς πτυχιούχους φαρμακοποιοὺς ὑπὸ ὅρον τινὰ τῆς λήψεως τῆς ἀδείας, δηλαδὴ προστατεύει τὴν τάξιν ἐκείνην τὴν ὁποίαν πρὸ παντὸς πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει λόγῳ τῆς ἐπιστημονικῆς αὐτῆς ἱκανότητος. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ· ἂν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον...

§263Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἀφήσατε νὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον 1.

§264ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὑπὲρ τῶν φαρμακοποιῶν ἐπιστημόνων καὶ ἀποτροπιάζομαι τὴν κατάστασιν αὐτὴν χωρὶς νὰ θελήσω ποτὲ νὰ δώσω προσοχὴν εἰς τὸ λεχθέν, ὅτι ἐγένοντο δηλητηριάσεις ἐκ μέρους φαρμακοποιῶν, ἐνῷ οὐδεμία ἐκ μέρους φαρμακεμπόρων. Ὁ νόμος δὲν ἐκράτησεν, ἀλλὰ παρεβιάσθη καὶ πρέπει νὰ κρατήσῃ· πρέπει νὰ θέσωμεν τέρμα καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν βʹ παράγραφον τοῦ ἄρθρου 2, ἥτις προστατεύει τοὺς φαρμακεμπόρους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶναι κύριοι φαρμακεμπορείων, ἐν ταὐτῷ δὲ καὶ ἐπιστήμονες.

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2....

§267ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι· ἕως ἐδῶ.

§268ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ προσέξητε εἰς τοῦτο, ὅτι, ἂν ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις αὕτη, εἶναι προφανὲς ὅτι δὲν θέλομεν φθάσει εἰς ἀποτέλεσμα· χάνομεν τὴν ὥραν ἡμῶν, δὲν δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν εἰς σπουδαιότερα θέματα, ὅπως ἀποδειχθῇ πεντηκοστὴν ταύτην φορὰν ὅτι τὸ φαρμακευτικὸν νομοσχέδιον εἶναι ἀνίκανος ἡ Ἑλλὰς καὶ ἐν τῇ παρούσῃ Βουλῇ νὰ ψηφίσῃ. Θέλει ἀποδειχθῆ ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Βουλή, ἥτις πλέον ἢ ἅπαξ περιώρισε τὸν ἀριθμὸν τῶν Βουλευτῶν, εἶναι ἀνίκανος νὰ ψηφίσῃ τὸν περιορισμὸν τῶν φαρμακείων καὶ φαρμακεμπορείων ἐκεῖ ὅπου ὁ νόμος ἀξιοῖ νὰ ἐκτελεσθῇ. Ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν ἐπὶ ταύτης τῆς ὁδοῦ βαίνοντες, βεβαίως δὲν θὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα καί, ἂν ἡ Βουλὴ εὐδοκῇ, θὰ παρακαλέσω αὐτὴν ἢ ν’ ἀποδεχθῇ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὁλόκληρον ὡς ἔχει, ἄνευ οὐδεμιᾶς τροποποιήσεως, ἢ ν’ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὸ αʹ ἄρθρον.

§269ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ σταθῶμεν εἰς τὸ πρῶτον.

§270ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Λοιπὸν ἀποσύρω τὰ δύο ἄλλα ἄρθρα. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ νομοσχέδιον εἰς γʹ συζήτησιν, περιορισθὲν εἰς μοναδικὸν ἄρθρον. Ὡσαύτως ψηφίζεται εἰς αʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἐνισχύσεως τῶν πόρων τοῦ Μετοχικοῦ ταμείου τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων» κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον. Ἐπίσης ψηφίζονται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς βʹ συζήτησιν 1) τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἀναδιοργανώσεως τῆς πυροσβεστικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους» καὶ 2) ἡ πρότασις νόμου «περὶ προσθηκῶν εἰς τὰ ἄρθρα 276 τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων καὶ 36 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας»).

§271Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα στέρξῃ νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν σύμβασιν μετὰ τῆς Προνομιούχου Ἑταιρείας εἰς αʹ ἀνάγνωσιν. Αὔριον δύναται νὰ ψηφισθῇ εἰς βʹ καί, ἂν μέχρι τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν ἀναμένομεν τὴν ἀπάντησιν τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔχωμεν τοιαύτην, ἀποφασίζομεν τί θὰ γίνῃ.

§272ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς παρακαλέσω ν’ ἀφήσωμεν τὴν σύμβασιν ταύτην μετὰ τὴν Πέμπτην. Μετὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ζητήματος τοῦ κυρίου σᾶς ὑπόσχομαι ὅτι θέλω ἑτοιμασθῆ ἵνα εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, καὶ ἂν δὲν ἔχωμεν ἀπάντησιν.

§273Ι. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τότε, κ. Πρόεδρε, νὰ προταχθῇ ἡ πρότασις νόμου «περὶ ἀπονομῆς προνομίου κατασκευῆς σακχάρεως ἐκ σταφιδοκάρπου ἢ σταφυλῶν».

§274ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ πρότασις αὕτη περὶ ἀπονομῆς προνομίου εἰς τὸν κ. Τασόπουλον διὰ τὴν ἐφεύρεσιν αὐτοῦ παραγωγῆς σακχάρεως ἐκ σταφίδος εἶναι εἰς γʹ ἀνάγνωσιν. Ἐπειδὴ ὑπῆρχον δύο προτάσεις καὶ νομοσχέδια, ἐψηφίσθη ἡ μία πρότασις καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ παρατηρήσω εἰς τὴν Βουλὴν τοῦτο, ὅτι ἐξετάσας σήμερον ἐκ νέου τὴν πρότασιν ταύτην ἐπείσθην ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἄλλως. Ἐψηφίσαμεν μονοπώλιον τῆς σακχάρεως, εὐθὺς δ’ ὡς ἐψηφίσαμεν τοῦτο καὶ ἐπὶ καταβολῇ 1.000.000 ἀποζημιώσεως ἐκ μέρους τοῦ Κράτους εἰς τὸν κ. Ζωγράφον καταργεῖται τὸ μόνον σακχαροποιεῖον ἐν Ἑλλάδι, διότι δὲν δύναται νὰ λειτουργήσῃ. Παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπητε· εἰς τί θὰ χρησιμεύσῃ ἤδη τὸ προνόμιον τὸ διδόμενον εἰς τὸν κ. Τασόπουλον, ἐνῷ μάλιστα λέγεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ ὅτι τὸ προνόμιον αὐτὸ πρέπει νὰ διατηρηθῇ, ὅταν ἀποδειχθῇ διὰ βιομηχανικῆς χρήσεως ὅτι ἐτέθη εἰς ἐνέργειαν ἡ ἐφεύρεσις; Ἀλλὰ τίνα βιομηχανικὴν χρῆσιν θέλετε, ἀφοῦ ἔχομεν μονοπώλιον σακχάρεως; Ὥστε εὑρισκόμεθα εἰς κύκλον διάλληλον· ἔχομεν μονοπώλιον σακχάρεως, κλείομεν τὸ σακχαροποιεῖον τὸ μόνον ὅπερ ὑπάρχει, καὶ ἔπειτα δίδομεν προνόμιον, ἀξιοῦντες ὅτι πρέπει βιομηχανικῶς ν’ ἀναγνωρισθῇ. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζω ὅτι θὰ ματαιοποιήσωμεν, ἀλλ’ ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ οὐδεμίαν ἔχω δυσκολίαν νὰ προχωρήσωμεν.

§275ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Ἰ. Ἀγγελόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΒΨΞΗʹ περὶ ταχυδρομικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας». Ὁ αὐτὸς κ. Βουλευτὴς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκκαθαρίσεως, ἀνανεώσεως καὶ εἰσπράξεως παλαιῶν χρεῶν κλπ.». Ὁ κ. Δ. Κρεμεζῆς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου. Ὁ κ. Ἰ. Δ. Ῥάλλης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 129 καὶ 130 τοῦ Δικ. Ὀργανισμοῦ». (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθμ. 103–106) Γʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ καθορισμοῦ τοῦ ποσοστοῦ τοῦ συμβατικοῦ τόκου». Ὁ κ. Πονηρόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§276Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς φέρει ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ καὶ ὡς ἐλέχθη χθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, σκοπὸν ἔχει τὸ νομοσχέδιον νὰ παγιώσῃ καὶ μονιμοποιήσῃ τὰ ὑπὸ τῆς νομολογίας ἀναγνωρισθέντα, ὅτι τουτέστι τὸ πέρα τῶν 12% μέτρον τοῦ συμβατικοῦ τόκου εἶναι ἀθέμιτον. Ἡ νομολογία ἀνατρέψασα τὴν ἀπὸ μακροῦ χρόνου κρατοῦσαν προηγουμένως θεωρίαν περὶ συμβατικοῦ τόκου ἐδέχθη ὡς βάσιν τῶν σκέψεων καὶ ἀποφάσεων αὐτῆς ὅτι τὸ πέρα τῶν 12% μέτρον τοῦ συμβατικοῦ τόκου εἶναι ἀθέμιτον, ἡ σύμβασις δηλονότι ἡ συνομολογουμένη ἐν σχέσει πρὸς τοῦτο εἶναι ἀθέμιτος καὶ ἀντίκειται εἰς τὰ χρηστὰ ἤθη. Συνεπὴς δὲ πρὸς τὴν ἀρχὴν τὴν ὁποίαν ἐδέχθη ἡ νομολογία περὶ τοῦ ἀθεμίτου ὄχι μόνον δὲν ἐπιδικάζει εἰς τὸ μέλλον αἰτουμένους συμβατικοὺς τόκους πέρα τῶν 12% ἀλλὰ καὶ τοὺς τυχὸν καταβληθέντας συμψηφίζει κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη εἰς τὸ κεφάλαιον καὶ κατὰ τοῦτο ὑπῆρξεν εὐεργετικὴ εἰς τὸν κτηματικὸν πληθυσμόν, ὁ ὁποῖος ἔστενεν ὑπὸ τὸ πέλμα τῶν τοκογλύφων μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Τὸ νομοσχέδιον τὸ προκείμενον προτίθεται νὰ παγιώσῃ τὴν νομολογίαν ταύτην καὶ ὡς ἀρχικῶς εἶχεν ὑποβληθῇ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεγαλοπόλεως κ. Βουλευτοῦ καὶ ὡς ἐτροποποιήθη ἤδη προνοεῖ ὄντως περὶ τοῦ τόκου τῶν καταβληθησομένων διὰ προηγούμενα δυνάμει οἱουδήποτε τίτλου δάνεια, οἱ ὁποῖοι ὑπολογίζονται εἰς τὸ κεφάλαιον, ἐφ’ ὅσον ὑπερβαίνουσι τὸ μέτρον τῶν 12%. Κατωτέρω ὅμως ἐξαιρεῖ τῆς ἀπαγορεύσεως καὶ ἀπαγορεύει τὴν ἀγωγὴν περὶ ἀχρεωστήτου διὰ τὸν τόκον τὸν καταβληθέντα πέρα τῶν 12% ἐπὶ ἐξοφληθέντων ἤδη δανείων. Ἀμφιβάλλω ἂν καὶ ὡς πρὸς τὸ τελευταῖον εἶναι δικαία ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου, δηλαδὴ ὡς πρὸς τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ἀναλήψεως ἐκείνων τὰ ὁποῖα κατεβλήθησαν πέρα τοῦ μέτρου τῶν 12% καὶ τοῦτο νομίζω ὅτι ἀντίκειται πρὸς τὴν ἀρχὴν τὴν ὁποίαν ἔθηκε τὸ νομοσχέδιον, διότι ἡ νομολογία ἐπιτρέπει τὴν ἀναζήτησιν τῶν καταβληθέντων. Ἀλλὰ τοῦτο ἤθελε προσκρούσει καὶ εἰς τὴν συναίνεσιν τοῦ ὀφειλέτου, ὁ ὁποῖος καὶ νὰ χαρίσῃ τούτους δύναται, ἂν θέλῃ. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῶν ἐκκρεμῶν ἔτι δανείων νομίζω ὅτι πρέπει ἡ διάταξις νὰ μεταβληθῇ, διότι φοβοῦμαι ὅτι, ἀντὶ νὰ παγιώσῃ τὴν κατάστασιν καὶ ὠφελήσῃ τὴν κοινωνίαν, τὴν καταστρέφει.

§277Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Πῶς εἶναι, παρακαλῶ, ἡ γνώμη σας;

§278Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ § βʹ ἔχει τὴν ἑξῆς ἔλλειψιν· λέγει ὅτι οἱ ἀπὸ τοῦδε καὶ ἐφεξῆς τόκοι πέρα τῶν 12% ἐτησίως καταβληθησόμενοι καὶ διὰ προηγούμενα δάνεια δυνάμει οἱουδήποτε τίτλου ὑπολογίζονται εἰς τὸ κεφάλαιον.

§279ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἀπὸ τοῦδε καὶ ἐφεξῆς.

§280ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ καταβληθησόμενοι, ἀλλ’ οἱ καταβληθέντες πέρα τῶν 12% καὶ μήπω ἐξοφληθέντες;

§281Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Τί θέλετε νὰ κάμωμεν;

§282ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅ,τι πράττει ἡ νομολογία.

§283Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ νομολογία καθιστᾷ ἀκριβῶς τὸν ἐμφύλιον πόλεμον. Μὴ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὴν νομολογίαν, διότι ἡ νομολογία ἔχει αὐτὸ τὸ ἄτοπον, ὅτι, καθ’ ὅσον δὲν ἔχουσι παρέλθει 30 ἔτη ἀπὸ τῆς καταβολῆς τῶν τόκων, θὰ ἐγερθῶσιν ἀγωγαὶ περὶ ἀποδόσεως.

§284ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς θέλω, νὰ μείνῃ ἡ γʹ παράγραφος· δὲν πολεμῶ ταύτην.

§285Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Πρόκειται περὶ μήπω ἐξοφληθέντων χρεῶν. Εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν βλέπω τὸ ἑξῆς. Κατεβλήθησαν τόκοι· οἱ τόκοι εἶναι τοκογλυφικοί· εἰς τὸ ἑξῆς ὑπάρχει τὸ ἀθέμιτον ἐκ τοῦ νόμου αὐτοῦ. Ἀλλ’ ὁ νόμος δὲν δύναται νὰ καταργήσῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγένετο μέχρι τοῦδε, τὸ πραγματικὸν γεγονὸς τῆς καταβολῆς, διότι οὕτω πως ἤθελεν ἐκθέσει τὴν κοινωνίαν εἰς τελείαν ἀποσύνθεσιν.

§286ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν δεχθῆτε τὸ ἀθέμιτον ἀπ’ ἀρχῆς τῆς συμβάσεως, πῶς δὲν ἀναγνωρίζετε τὸ ἀθέμιτον τοῦ παρελθόντος;

§287Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἰδοὺ πῶς διετύπωσα τὴν σκέψιν μου. Εἶπον ὅτι ἡ νομολογία ὑπῆρξε πάντοτε ἀσταθής. Εἴχομεν νομολογίαν μέχρι τινὸς σταθεράν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ συμβατικὸς τόκος ἦτο ἀπεριόριστος. Ἔρχεται νεωτέρα νομολογία ἡ ὁποία καθορίζει 12% καὶ χαρακτηρίζει ὡς ἀθέμιτον τὸν περιπλέον τόκον. Τώρα πῶς θέλετε ἐκείνους τοὺς τόκους οἱ ὁποῖοι κατεβλήθησαν δυνάμει δικαστικῶν ἀποφάσεων ἢ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς νομολογίας τῆς ὑφισταμένης προηγουμένως νὰ τοὺς ἀναζητήσῃ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος τοὺς κατέβαλε καὶ νὰ ἐγείρῃ ἀγωγάς, αἱ ὁποῖαι θὰ εἶναι ἀτελεύτητοι;

§288ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τὸ νομοσχέδιον ἐπὶ τῆς αὐτῆς δικαιολογητικῆς βάσεως στηρίζεται.

§289Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι ὁ νομοθέτης δὲν δύναται νὰ ἐπαναφέρῃ τὰ πράγματα πάντοτε εἰς ἀκέραιον. Τί κάμνει ὁ Ποινικὸς Νόμος, ὅταν τιμωρῇ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἐφόνευσε τὸν ἄλλον; Κάμνει τὸ σχετικῶς δυνατόν. Δὲν δύναται νὰ τὸν κάμῃ ν’ ἀναβιώσῃ. Ἀποδίδει καὶ ἀποζημίωσίν τινα ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει περίπτωσις ἀποζημιώσεως· αὐτὸ γίνεται καὶ σήμερον· ὅ,τι εἶναι ἐφικτόν, ἐκεῖνο καὶ καθιεροῦται. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ εἴπωμεν διὰ μιᾶς νομοθετικῆς διατάξεως ὅτι ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ τόκοι, οἱ ὁποῖοι κατεβλήθησαν ἐπὶ τῇ βάσει νομολογίας σταθερᾶς ὡς νόμιμοι, εἶναι ἀθέμιτοι, ὅτι ἐλήφθησαν ἀθεμίτως, καὶ νὰ θελήσωμεν ν’ ἀνατρέψωμεν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐξετελέσθησαν δυνάμει ἀποφάσεων δικαστικῶν. Διὰ τοῦτο περιέλαβον, καὶ διὰ τὴν ἀποφυγὴν δικῶν, αἱ ὁποῖαι ἤθελον ἀναστατώσει τὰς ἐπαρχίας κυρίως τῆς Πελοποννήσου, περιέλαβον, λέγω τὴν τελευταίαν διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ τόκοι οἱ καταβληθέντες δὲν ἀναζητοῦνται. Αὐτὸ ἐφαρμόζεται καὶ ἐπὶ τῶν ἐξοφληθέντων χρεῶν καὶ ἐπὶ τῶν μὴ ἐξοφληθέντων.

§290Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Δυστυχῶς ὅμως ἡ τροπολογία ὑμῶν δὲν διενεμήθη.

§291Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ζητήσατε τὴν ἀναβολήν, ἂν θέλητε. Καὶ ἐγὼ εὑρισκόμην ἐν τῇ ἰδέᾳ ὅτι δὲν θὰ ψηφισθῇ σήμερον. Ἐν τῇ τροπολογίᾳ μου πρόκειται περὶ μιᾶς λέξεως.

§292Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Εἶναι προτιμότερον νὰ τὴν ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει.

§293Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι, ἐὰν σταθῶμεν εἰς τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς καὶ καταλογίσωμεν εἰς τὸ κεφάλαιον πᾶν ποσὸν ὑπερβαῖνον τὸ 12%, εἴτε ὁ τόκος οὗτος παραχθῇ μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου εἴτε παρήχθη ἤδη πρὸ τοῦ νόμου τούτου, ἀλλὰ δὲν κατεβλήθη, εἴμεθα ἀκριβῶς ἐν τῷ δικαίῳ καὶ σύμφωνοι πρὸς τὴν νομοθεσίαν ἡμῶν. Διότι, ὡς ὀρθότατα ὑπέδειξεν ὑμῖν, ἐὰν ὑπάρχωσι τόκοι παραχθέντες εἰς τὸ παρελθόν, ὑπερβάντες δὲ τὸ μέτρον τῶν 12%, καταβληθέντες δὲ εἰς τὸν δανειστὴν καὶ καταναλωθέντες ὑπ’ αὐτοῦ, θὰ πράξωμεν τὸ ἐναντίον τῆς γενικῆς ἡμῶν νομοθεσίας, ἡ ὁποία δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἀνάληψιν πράγματος καταναλωθέντος ὡς εἰσοδήματος ὑπὸ τοῦ νομέως, ἐν ᾗ περιπτώσει καλῇ τῇ πίστει οὗτος τὸ εἰσέπραξε καὶ τὸ κατηνάλωσεν. Ἡ νομολογία πρὶν ἐθεώρει ὅτι δὲν ὑπάρχει περιορισμὸς τοῦ τόκου, καὶ πολλοὶ ὀφειλέται κατέβαλον τόκον πέρα τῶν 12%, οἱ δὲ δανεισταὶ τὸν παρέλαβον καὶ τὸν κατηνάλωσαν καλῇ τῇ πίστει. Συλλογίζεσθε τίνα θὰ εἶναι τὰ ἀποτελέσματα, ἐὰν ψηφίσωμεν νομοθετικὴν διάταξιν δι’ ἧς νὰ ἐπιτρέπηται ἡ ἀνάληψις τόκων πέρα τῶν 12% καταβληθέντων ἤδη καὶ καταναλωθέντων; Θὰ ἔχωμεν ἀφ’ ἑνὸς κοινωνικὴν ἀναστάτωσιν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ θὰ νομοθετήσωμεν διάταξιν ἄντικρυς ἐναντίαν πρὸς τὴν γενικὴν ἀρχὴν τῆς ὅλης παρ’ ἡμῖν νομοθεσίας ἥτις μᾶς διέπει καὶ καθ’ ἣν δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἀνάληψις τῶν καλῇ τῇ πίστει παραληφθέντων καὶ καταναλωθέντων καρπῶν. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἡ λύσις τοῦ ζητήματος ὡς τοῦτο ἔθηκεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς εἶναι ἡ μόνη ὀρθὴ καὶ δικαία καὶ ἐν ταὐτῷ σύμφωνος πρὸς τὴν σχετικὴν γενικὴν ἀρχὴν τοῦ παρ’ ἡμῖν κρατοῦντος δικαίου.

§294Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἐκτὸς τῶν ἄλλων τούτων περιπτώσεων ὑπάρχει καὶ ἑτέρα. Ὑπάρχουσι δανεισταὶ οἱ ὁποῖοι εἶχον συνάψει συμβόλαια μετ’ ὀφειλετῶν μὲ τόκον ἀνώτερον τῶν 12%, μὲ τόκον 15 καὶ 20% καὶ οἱ ὁποῖοι ὅμως δὲν εἰσέπραξαν τόσον ποσὸν τόκου, ἀλλὰ μόνον 12% ἢ καὶ ὀλιγώτερον, τοιούτους δὲ δανειστὰς γνωρίζομεν πολλούς. Ἐγὼ αὐτὸς γνωρίζω ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως ὅτι πολλάκις, ἐνῷ ἐν τοῖς συμβολαίοις ἦτο ἀναγεγραμμένος τόκος ἀνώτερος τῶν 12%, 20%, οἱ δανεισταὶ εἰσέπραξαν μόνον 12%. Ἐὰν λοιπὸν θεσπίσωμεν νῦν τοιαύτην διάταξιν, εἶναι φόβος μὴ ἐκεῖνοι οἱ ὀφειλέται οἵτινες συνεβλήθησαν μὲν μὲ τοὺς δανειστάς των νὰ πληρώσωσι πρὸς αὐτοὺς τόκον 15 ἢ 20%, πράγματι δ’ ἐπλήρωσαν τόκον 12%, εἶναι φόβος, λέγω, μὴ οὗτοι ζητήσωσι τὴν διαφορὰν τοῦ τόκου, τὴν ὁποίαν αὐτοὶ πράγματι δὲν κατέβαλον. Ἐκτὸς λοιπὸν τῶν ἄλλων λόγων εἶναι καὶ οὗτος, διὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ τεθῇ ἡ διάταξις αὕτη, ὅτι οἱ τόκοι οὗτοι δὲν ἀναζητοῦνται.

§295ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ, κύριε Ὑπουργέ, δὲν εἶμαι πολέμιος τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ εἰς τὸ θέμα καὶ τὴν περίπτωσιν περὶ ἧς ὡμιλήσατε. Ἐγὼ ὡμίλησα ἀπὸ τῆς ἀρχῆς· προκειμένου περὶ τῶν οὔπω ἐξοφληθέντων δανείων τί γενήσεται διὰ τὰ ἀπέναντι τοῦ τόκου καὶ τοῦ χρέους ἀορίστως καταβληθέντα ποσά, τὰ προκύπτοντα ἐξ ἀποδείξεων, καὶ ποῦ καταλογισθήσονται ταῦτα, εἰς τοὺς ἀθεμίτους τόκους ἢ καὶ εἰς τὸ κεφάλαιον, καθ’ ὅσον ὑπερβαίνουσι τὸ μέτρον τοῦ ἀθεμίτου τόκου; Ἔπειτα πῶς θὰ θεωρήσωμεν τοιοῦτόν τινα τόκον καταβληθέντα ὡς ἔγκυρον καὶ ἰσχυρὸν διότι συνέπεσε νὰ προκαταβληθῇ; Ἠξεύρετε δὲ καὶ ἄλλο τι; Οἱ καλῆς πίστεως ὀφειλέται οἱ καταβάλλοντες τακτικῶς καὶ ἀνελλιπῶς τοὺς τόκους των θὰ τεθῶσι ἐν ἥττονι μοίρᾳ πρὸς τοὺς κακῆς πίστεως ὀφειλέτας, διότι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κατέβαλον ἤδη τὸν τοιοῦτον τόκον των δὲν δικαιοῦνται πλέον ν’ ἀναλάβωσι τὴν διαφορὰν μέχρι τῶν 12%, ἐνῷ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐκ δυστροπίας δὲν κατέβαλον τὸν τοιοῦτον τόκον θὰ δικαιῶνται νῦν νὰ καταβάλωσι τοῦτον ἠλαττωμένον μέχρι τῶν 12%. Δὲν πράττομεν ἄλλο τι σήμερον παρὰ ν’ ἀνατρέπωμεν ἐκεῖνο τὸ ἀγαθὸν τὸ ὁποῖον ἡ νομολογία ἐδημιούργησεν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγώ, Κύριοι, θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης μέχρις οὗ λάβωμεν γνῶσιν τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Ῥάλλη νὰ ἐδέχετο τὴν ἀναβολήν.

§296Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἀντετάχθην ποσῶς εἰς τὴν ἀναβολήν. Ἐγὼ θέλω νὰ ἐξηγήσω μόνον ὅτι ἡ μόνη λογικὴ λύσις εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἀναγράφεται ἐν τῇ τροπολογίᾳ μου. Ἐὰν θέλητε ν’ ἀποφύγητε αὐτὴν τὴν λύσιν, δὲν ἔχετε παρὰ ν’ ἀποσύρητε τὴν πρότασιν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως.

§297ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τελευταία παράγραφος ἔχει καλῶς.

§298Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ἡ δευτέρα ἔχει καλῶς.

§299ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις καὶ νὰ τυπωθῇ καὶ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Δ. Ῥάλλη.

§300ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται καὶ στέλλεται ὅπως ἀνατυπωθῇ ὡς συνεπληρώθη καὶ ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Δ. Γ. Ῥάλλη. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 107).

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ ἄρθρου 729 τῆς Πολιτ. Δικονομίας», ὡς ἐτροποποιήθη κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν). Ὁ κ. Σάκκης ὑπέβαλε τροπολογίαν προσθέτουσαν καὶ ἄρθρον δεύτερον.

§302Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Σάκκη ἀφορᾷ εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθέν.....

§303Π. ΣΑΚΚΗΣ. Εἰς αὐτὸ ἀφορᾷ. Αὐτὸ εἶναι δικονομικὸς νόμος καὶ ἔχει ἀναδρομικὴν δύναμιν.

§304Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀναμφισβητήτως ἡ διάταξις αὕτη ἔχει ἀναδρομικὴν δύναμιν ὡς δικονομικὴ διάταξις, καὶ πρέπει νὰ ἔχῃ, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν τὰ δικαστήρια νὰ δικάζωσι κατὰ δύο διαφόρους τρόπους. Θεωρεῖται ὅτι εἶναι καλύτερος ὁ τρόπος αὐτὸς ὁ ὁποῖος σήμερον ὑποβάλλεται. Ἀναγκαίως λοιπὸν τὰ δικαστήρια θὰ συμμορφωθῶσι πρὸς τὴν νέαν ταύτην γνώμην καὶ θέλουσι δικάζει ἁπάσας τὰς ὑποθέσεις. Καὶ τὰ γραμμάτια καὶ αἱ συναλλαγματικαὶ θέλουσιν ἐν τῷ μέλλοντι ὑποβληθῆ εἰς αὐτὸν τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἡ Πολιτεία θέλει δικάζει.

§305Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὅταν πρόκειται περὶ δικονομικῆς διατάξεως, αὕτη καταλαμβάνει θέσιν μὲ ἀναδρομικὴν δύναμιν.

§306ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§307ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεων τῶν ἄρθρων 110, 112, 137, 176 καὶ 188 τοῦ Ἐμπορικοῦ νόμου καὶ περὶ μεταρρυθμίσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ περὶ πτωχεύσεως καὶ χρεοκοπίας τρίτου βιβλίου τοῦ Ἐμπορικοῦ νόμου».

§308Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλῶ, κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν. (Γίνονται δεκτὰ ἡ ἀρχὴ καὶ τὰ ἄρθρα 1–16).

§309ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 17 (ἀναγινώσκεται).

§310Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ ἡ τελευταία παράγραφος ὁλόκληρος. (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ ἄρθρον 17, ὡς ἐτροποποιήθη, ὡς καὶ τὸ σύνολον τῆς προτάσεως ταύτης νόμου).

§311ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 165 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας». (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ ἄρθρον 1). Προστίθεται καὶ ἄρθρον 2. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ προστεθὲν ἄρθρον 2 ὡς καὶ τὸ σύνολον τῆς προτάσεως ταύτης νόμου εἰς γʹ ἀνάγνωσιν). Βʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ἐμπορικοῦ νόμου». (Γίνεται δεκτὴ κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς βʹ συζήτησιν).

§312ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 40, κ. Πρόεδρε, καὶ νὰ διακόψωμεν.

§313ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΦΝΔʹ περὶ ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως», ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς βʹ ἀνάγνωσιν, στέλλεται δὲ πρὸς ἀνατύπωσιν). (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 108)

§314ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρᾳ 9 μ. μ).