1910.02.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 9

τῆς 13 Φεβρουαρίου 1910.

(Σάββατον)

Προεδρία κ. Ν. Τσαμαδοῦ.

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 5 καὶ 10′ μ. μ., παρόντων Βουλευτῶν 91, ἀναγινώσκονται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.)

§1Γ. ΦΟΥΦΑΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 4 ἀναγράφεται ἐν τῇ τελευταίᾳ παραγράφῳ «Ἐξαιρετικῶς διαρκούσης τῆς προθεσμίας τῶν τριῶν μηνῶν ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου δύνανται νὰ ἐνεργηθῶσι μόνον διὰ Β. Διατάγματος τὰ ἀνωτέρω 1–3 καθὼς καὶ ἡ μεταβολὴ ἕδρας Εἰρηνοδικείου ἢ Πταισματοδικείου ἐν περιπτώσει συγχωνεύσεως ἕνεκα καταργήσεως». Ἀντὶ 1–3 πρέπει νὰ τεθῇ 1–4.

§2ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὀρθοτάτη εἶναι ἡ παρατήρησις.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ Πρακτικὰ ἐπικυροῦνται ὡς διωρθώθησαν. Λαμβάνω τὴν τιμήν, Κύριοι, ν’ ἀναγγείλω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι σήμερον περὶ τὴν 11ην ὥραν τῆς πρωίας παρέστη τὸ Προεδρεῖον ἐνώπιον τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως καὶ ὁ Πρόεδρος προσεφώνησεν ὡς ἑξῆς: «Μεγαλειότατε· Τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς λαμβάνει τὴν τιμὴν νὰ παραστῇ ἐνώπιον τῆς Ὑμετέρας Μεγαλειότητος, ὅπως ἀναγγείλῃ τὴν συγκρότησιν τοῦ νομοθετικοῦ Σώματος καὶ ὑποβάλῃ τὰ βαθύτατα αὐτοῦ σεβάσματα. Εὔχεται δέ, Βασιλεῦ, ὅπως ὁ Ὕψιστος σκέπῃ τὴν πατρίδα καὶ κρατύνῃ τὸν βασιλικὸν θρόνον καὶ τὴν βασιλικὴν Οἰκογένειαν.». Πρὸς ταῦτα ἡ Α. Μ. ἀντεφώνησεν ὡς ἑξῆς· «Χαίρω βλέπων τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων προσερχόμενον ἵνα Μοὶ ἀναγγείλῃ τὴν συγκρότησιν τοῦ νομοθετικοῦ Σώματος κατὰ τὴν ἔκτακτον ταύτην Σύνοδον, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ψηφισθῶσι πολλὰ καλὰ νομοθετήματα πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ἔργου τῆς τακτικῆς Συνόδου. Ἡ Βουλὴ ἐκλήθη, ὅπως κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην σκεφθῇ καὶ ἀποφασίσῃ ἐπὶ θέματος ἐξόχως σπουδαίου, ὁποῖον εἶναι τὸ τῆς ἀναθεωρήσεως διατάξεών τινων τοῦ Συντάγματος ἐκ τῶν μὴ θεμελιωδῶν. Πέποιθα ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους θὰ ἐπιτελέσωσι τὸ ἔργον τοῦτο ἐμπνεόμενοι ἀπὸ τὰ ἀληθῆ καὶ πραγματικὰ συμφέροντα τῆς χώρας, τῆς ὁποίας ἡ εὐημερία καὶ ἡ προαγωγὴ ἐν τῇ εὐνομίᾳ εἶναι διαρκὴς πόθος πάντων ἡμῶν».

§4ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εὖγε! Εὖγε! Ζήτω ὁ Βασιλεύς!

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ ἤδη τὰς ἑξῆς ἀναφοράς· Ἡ Συντεχνία τῶν ἐργατῶν ζαχαροπλαστῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς ὑποβάλλει αἴτησιν περὶ ὑπαγωγῆς εἰς τὸν «περὶ κυριακῆς ἀργίας» νόμον· Τὸ Ἐμπορικὸν καὶ Βιομηχανικὸν Ἐπιμελητήριον Πειραιῶς παρακαλεῖ, ὅπως τὰ παντοπωλεῖα καὶ οἰνοπωλεῖα ἀνοίγωσι καθ’ ὡρισμένας ὥρας τὰς Κυριακάς· Οἱ ἐν Πειραιεῖ ὀπωροπῶλαι, λαχανοπῶλαι καὶ κηπουροὶ παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐξαιρεθῶσι τοῦ νόμου «περὶ κυριακῆς ἀργίας»· Ὁ Δημήτριος Γαρέφης ὑποβάλλει αἴτησιν περὶ ἀπονομῆς συντάξεως· Ὁ Ἐμπορικὸς σύλλογος Μεσσήνης ὑποβάλλει αἴτησιν περὶ ἀναστολῆς τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου οἰκοδομῶν μέχρι διακανονισμοῦ τοῦ ἐσφαλμένως συνταχθέντος φορολογικοῦ καταλόγου· Ὁ πρόεδρος τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Ναυπλίου παρακαλεῖ, ὅπως ὑποβληθῇ νομοσχέδιον ἑρμηνευτικὸν τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ περὶ ἐκτελέσεως νόμου ὡς πρὸς τοὺς πλειστηριασμούς. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Πρῶτος ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Δ. Τερτίπης περὶ τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος τοῦ χωρίου Δαούτη.

§6Δ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, θὰ σᾶς παρακαλέσω ν’ ἀκούσητε τὴν ἀνακοίνωσιν τοῦ τηλεγραφήματος τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Δαούτη τῆς ἐπαρχίας Καρδίτσης, διότι ἀφορᾷ εἰς σοβαρὸν ζήτημα. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω καὶ τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀκούσῃ τὰ παράπονα τὰ ὁποῖα περιγράφουσιν οἱ τηλεγραφοῦντες. Ἐν τῷ τηλεγραφήματι ἀναφέρονται ἐν ἐκτάσει τὰ γενόμενα μεταξὺ τοῦ νέου ἰδιοκτήτου Ἐγὲτ βέη καὶ τῶν χωρικῶν καὶ παρακαλῶ νὰ δώσητε προσοχήν, διὰ νὰ μὴ ἀναγκασθῶ νὰ κάμω περισσοτέραν ἀνάπτυξιν τοῦ θέματος. Ἰδοὺ τί ἀναφέρει τὸ τηλεγράφημα (ἀναγινώσκει)· «Ὑπουργὸν Δικαιοσύνης Πρόεδρον Βουλῆς Ἀθήνας. Εἴμεθα ἐπίμορτοι καλλιεργηταὶ χωρίου Δαούτη. Ἰδιοκτήτης τούτου Καραθάνος ἐπώλησε πρὸς Ἐγὲτ βέην δύο χιλιάδας γαιῶν, ἃς καὶ μόνον καλλιεργοῦμεν ἐν αὐτῷ. Ἤδη, ἐπιστάντος χρόνου ὀψίμου καλλιεργείας των, ἐκαλλιεργήσαμεν αὐτὰς πρὸς σπορὰν ὀψίμων καρπῶν, ἀφοῦ ἐδηλώσαμεν δι’ αἰτήσεώς μας ἐνταῦθα εἰσαγγελεῖ ὅτι ἀναγνωρίζομεν κύριον καὶ κάτοχον αὐτῶν νέον ἀγοραστήν, πρὸς ὃν παραδώσομεν ἐν καιρῷ συγκομιδὴν καρπῶν γήμορον. Νέος ὅμως ἀγοραστὴς γενόμενος ὄργανον ἰδιοτελῶν εἰσηγήσεων ἠθέλησε πρὸ μηνὸς ἀποβάλῃ ἡμᾶς δι’ ἐνόπλων ἀνθρώπων του γαιῶν καὶ ἐγκαταστήσῃ ἐν αὐταῖς ξένους καλλιεργητάς· διὰ τοιαύτην ἔκνομον ἐνέργειάν του ἀνηνέχθημεν εἰσαγγελικῇ Ἀρχῇ, ἥτις ἐπιληφθεῖσα ζητήματος παρέπεμψε κατὰ νόμον ἀγοραστὴν ἁρμόδιον δικαστήριον· οὗτος ὅμως δυσαρεστηθεὶς ἐκ τοιαύτης ἐννόμου ἐνεργείας ἀνηνέχθη ὀθωμανικῇ Πρεσβείᾳ, ἥτις δι’ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης ἐπέτυχε τὴν δι’ ἐνόπλου δυνάμεως ἀποβολὴν ἡμῶν σήμερον ἐκ τῶν γαιῶν ἃς εἴχομεν καλλιεργήσει, ὅπως πορισθῶμεν ἄρτον οἰκογενειῶν μας κλπ.» Μολονότι, Κύριοι, τὸ τηλεγράφημα εἶναι σαφέστατον καὶ δὲν ἔχει ἀνάγκην ἀναπτύξεως περισσοτέρας, ἐν τούτοις κατόπιν τῆς ἐρωτήσεως τὴν ὁποίαν ἀπηύθυναν οἱ δυστυχεῖς χωρικοὶ ἐρωτῶ καὶ ἐγὼ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν, καὶ πρὸ πάντων τοὺς ἐκ τῶν συναδέλφων νομικούς, καὶ παρακαλῶ νὰ μᾶς ὑποδείξωσι τὰ μέσα καὶ τὸν τρόπον καθ’ ὃν εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῇ μίσθωσις διαρκοῦντος τοῦ γεωργικοῦ ἔτους. Καὶ ἀπευθύνομαι πρὸς ὑμᾶς, κύριε Καραπάνε, ὁ ὁποῖος ἔχετε λάβει ἀφορμὴν πολλάκις νὰ γνωρίζητε τὸ τοιοῦτον. Ὁσάκις, κύριοι Βουλευταί, πρόκειται νὰ κοινοποιηθῶσιν ἀγωγαὶ περὶ ἐξώσεως, κοινοποιοῦνται αὗται κατὰ τὸ τέλος τοῦ Αὐγούστου, ὅτε λήγει τὸ γεωργικὸν ἔτος. Σήμερον πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξωσθῶσιν οἱ ἄνθρωποι, ἀφοῦ εἶχον τὸ δικαίωμα τῆς κατοχῆς τέλος πάντων, καὶ μάλιστα ἐν καιρῷ χειμῶνος, ἄνευ δικαστικῆς ἀποφάσεως; Καὶ ἐὰν τοῦτο ἤθελε συμβῆ, ποῦ θὰ ἐγκαθίσταντο οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἐν τοιαύτῃ ὥρᾳ τοῦ ἔτους; Αὐτὴν τὴν ἀπορίαν ἤθελον νὰ λύσῃ ἡ Κυβέρνησις, καθὼς καὶ ἡ Βουλή, ἂν γνωρίζουσιν ἄλλον νόμον παρὰ τὸν ἰσχύοντα. Ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ὄχι μόνον ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἀλλὰ καὶ πᾶσαι αἱ κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις, ὁσάκις ξένη Δύναμις ἐπενέβαινε δι’ οἱανδήποτε, ἔστω καὶ ἀτομικήν, ὑπόθεσιν ὑπηκόου τινὸς αὐτῆς, πάντοτε εἰσήκουσαν τῶν ξένων ὑπηκόων τὰς αἰτήσεις, οὐδέποτε δ’ εἰσήκουσαν τὰς διαμαρτυρίας τῶν ἡμεδαπῶν.

§7Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀπόρροια τῆς ἑλληνικῆς φιλοξενίας!

§8Λ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἑλληνικὴ ἁβρότης!

§9Δ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Ἐγὼ φρονῶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἡ Κυβέρνησις ὀφείλουσι νὰ παραπέμψωσιν εἰς τὸν ἰσχύοντα νόμον τὸν ἐπεμβάντα εἰς τὴν ὑπόθεσιν πρεσβευτὴν καθὼς καὶ πάντα ἄλλον ξένον ὑπήκοον, μὴ θέλοντα νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τοὺς κειμένους νόμους.

§10Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καρδίτσης Βουλευτὴς μοὶ ἀνεκοίνωσε τηλεγράφημα πρὸς αὐτὸν τῶν καλλιεργητῶν τοῦ χωρίου Δαούτη διὰ τοῦ ὁποίου παραπονοῦνται ὅτι ἤθελεν ὁ νέος ἀγοραστὴς τοῦ κτήματος τούτου ν’ ἀποβάλῃ αὐτοὺς ἀπὸ τῶν κτημάτων τὰ ὁποῖα ὡς καλλιεργηταὶ εἶχον. Συγχρόνως δὲ τότε ἐλάβομεν καὶ τηλεγράφημα τοῦ εἰσαγγελέως ἐκεῖθεν, ὁ ὁποῖος μᾶς ἐγνώριζεν ὅτι μετὰ τοῦ ἀστυνόμου συνεπείᾳ παραπόνων τοῦ νέου ἀγοραστοῦ ἐζήτησαν νὰ λάβωσι μέτρα κατὰ τῶν καλλιεργητῶν αὐτῶν ἀρνουμένων νὰ δώσωσι καὶ τὸ γήμορον καὶ ν’ ἀναγνωρίσωσι καθ’ ὁλοκληρίαν τὸν νέον ἀγοραστὴν ὡς κύριον. Δὲν ἔλεγεν ὅμως ὁ εἰσαγγελεὺς ὅτι οὗτοι, ὡς τηλεγραφοῦσιν, ἀναγνωρίζουσι τὸν νέον κύριον. Ἐπειδὴ αἱ πληροφορίαι ἦσαν ἀντίθετοι, ἀνεκοινώσαμεν πρὸς τὸν εἰσαγγελέα ὅτι ἐλάβομεν γνῶσιν καὶ τοῦ ἰδικοῦ του τηλεγραφήματος καὶ τοῦ πρὸς ἡμᾶς ἀποσταλέντος τηλεγραφήματος τῶν καλλιεργητῶν, δι’ οὗ παραπονοῦνται ὅτι δὲν τοὺς ἀναγνωρίζει ὁ νέος κύριος καὶ ἐζήτησε νὰ τοὺς ἀποβάλῃ, καὶ τῷ ἐτηλεγραφήσαμεν οὕτω· «Χωρικοὶ οὐδαμῶς ἀρνοῦνται ἀναγνωρίσαι, καθ’ ἃ τηλεγραφοῦσι, νέον ἀγοραστήν...... κλπ.». Σήμερον ἐλάβομεν τηλεγράφημα δι’ οὗ ἀνηγγέλλετο ὅτι συνεπεία διαταγῶν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ἀπεβλήθησαν τῆς νομῆς δι’ ἐνόπλου δυνάμεως. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές, διότι ὁ εἰσαγγελεὺς μᾶς πληροφορεῖ—ὀφείλομεν δὲ νὰ δώσωμεν μεγαλυτέραν πίστιν εἰς τὴν ἐπίσημον ταύτην Ἀρχήν—ὅτι συνεπείᾳ τηλεγραφικῆς παραγγελίας τοῦ εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Λαρίσης μετέβη εἰς τὸ χωρίον Δαούτη μετ’ ἀντιπροσώπου τῶν ἰδιοκτητῶν τοῦ χωρίου, ἔχει δ’ ἐπὶ λέξει τὸ τηλεγράφημα οὕτως (ἀναγινώσκει)· Ὑπουργὸν Δικαιοσύνης Ἀθήνας. Κατόπιν ὑπ’ ἀριθ. 1712 τηλεγραφικῆς ἀναφορᾶς μου ἀναφέρω ὅτι συνεπείᾳ τηλεγραφικῆς παραγγελίας εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Λαρίσης μετέβην σήμερον μεσημβρίαν εἰς χωρίον Δαούτη μετ’ ἀστυνόμου Καρδίτσης, ὑπομοιράρχου Πλατῆ, καὶ παρουσίᾳ ἀντιπροσώπου ἰδιοκτητῶν κληρονόμων Νακῆ πασᾶ ἐκαλέσαμεν ἐρίζοντας μετ’ αὐτῶν κολλήγας ἕνδεκα ἐν ὅλῳ, λοιπῶν ἰσαρίθμων συνεννοηθέντων καὶ ἀποδεξαμένων ὅρους ἀντιπροσώπου ἰδιοκτητῶν, εἰς οὓς προηγουμένως συνεστήσαμεν ν’ ἀποδεχθῶσιν ἐπωφελεῖς δι’ αὐτοὺς ὅρους καὶ συμφωνίας νέων ἰδιοκτητῶν πρὸς εἰρηνικὴν λύσιν τῆς μεταξύ των διαφορᾶς, ἤτοι ὅπως δηλώσωσιν ἐγγράφως καὶ ἐνώπιον ἡμῶν ἀντιπροσώπῳ ἰδιοκτητῶν ὅτι ἀναγνωρίζουσιν ἰδιοκτησίαν αὐτῶν καὶ ὑπισχνοῦνται ἀπόδοσιν ἀνηκόντων αὐτῷ δικαιωμάτων ἐκ τῆς ἐν γένει καλλιεργείας, ἵνα μὴ ὑποστῶσι νομίμους συνεπείας. Οὗτοι ὅμως μᾶς ἐδήλωσαν ὅτι δὲν συμμορφοῦνται μὲ τὰς συστάσεις μας ταύτας καὶ δικαίας ἀξιώσεις ἰδιοκτητῶν καὶ ὅτι ἀπέχουσι καλλιεργείας τῶν ἀγρῶν τούτων ἀφήνοντες περαιτέρω καλλιέργειαν αὐτῶν εἰς ἰδιοκτήτας, οὓς οὐδόλως θὰ παρενοχλήσωσιν ἐπιφυλασσόμενοι ἐγείρωσι δεούσας ἀγωγὰς κατὰ πρώην ἰδιοκτήτου καὶ πωλητοῦ Καραθάνου. Ἀντιπρόσωπος ἰδιοκτητῶν ἐνισχύθη ἀπὸ σήμερον καὶ προστατευθήσεται συνεπείᾳ ἀνωτέρω παραγγελίας εἰσαγγελέως Ἐφετῶν, καὶ εἰς ὃν ἀνηνέχθησαν προηγουμένως ἐνδιαφερόμενοι διὰ καλλιέργειαν ἀγρῶν του πρὸς ἀποφυγὴν μελλουσῶν συγκρούσεων δι’ ἀναλόγου δυνάμεως χωροφυλάκων. Διαφορὰ κολληγῶν καὶ νέου ἰδιοκτήτου στηρίζεται εἰς τὴν παράλογον ἀξίωσιν τῶν δυστροπούντων κολληγῶν, ὅπως ἔχωσιν ἁλώνιά των οὗτοι εἰς ξένον κτῆμα, ἤτοι εἰς τὸ γειτονικὸν χωρίον Δαούτη, ἔνθα καὶ πρότερον ἠλώνιζον καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἀνήκει ἤδη εἰς τοὺς νέους ἰδιοκτήτας, καὶ ὅστις ἰδιοκτήτης προσεφέρθη καὶ σήμερον ἤδη νὰ τοῖς παραχωρήσῃ καὶ ἰδιαίτερον μέρος δι’ ἁλώνια καταλληλότερον δι’ αὐτοὺς καὶ πλησιέστερον εἰς τὰς οἰκίας των, ὡς τοῦτο ἀντελήφθημεν καὶ ἡμεῖς κατὰ τὴν ἐπιτόπιον μετάβασίν μας... Ταχυδρομικῶς λεπτομερείας. Τὰ παρὰ κολληγῶν ἀναφερόμενα ἀνακριβῆ ἐντελῶς. Εἰσαγγελεύων Καρδίτσης Ἠλίας Σάκκης Ἀστυνομεύων Καρδίτσης Ν. Πλατῆς ὑπομοίραρχος». Κατὰ τοὺς κειμένους νόμους ὁ νέος ἰδιοκτήτης, ἐὰν δὲν ὑπεχρεώθη διὰ τοῦ συμβολαίου τῆς ἀγοραπωλησίας, ἔχει δικαίωμα νὰ μὴ ἀναγνωρίσῃ τοὺς ἐνοικιαστάς, ἐν τούτοις ἐδέχθη κατὰ τὰς πληροφορίας τοῦ εἰσαγγελέως νὰ καλλιεργήσωσι τὰς γαίας, ἀλλὰ νὰ τὸν ἀναγνωρίσωσιν ὅτι πράγματι εἶναι ἰδιοκτήτης αὐτός, ὥστε μετὰ τὸ πέρας τῆς συγκομιδῆς νὰ ἐγκατασταθῇ ἐν τῇ ἰδιοκτησίᾳ του. Ἀλλ’ οἱ ἐνοικιασταὶ ἀρνοῦνται. Δὲν τοὺς ἀπέβαλον λοιπὸν ἐνόπλως. Αὐτοὶ μετὰ τὰς παραστάσεις ἀπεσύρθησαν, ἵνα ἐγείρωσιν ἀγωγὰς πρὸς ἀποζημίωσιν κατὰ τοῦ τέως ἰδιοκτήτου. Ἀποβολὴ βιαία δὲν ἐγένετο. Ἐν τούτοις ἡμεῖς καὶ πάλιν σήμερον, ἐπειδὴ εἶναι ἀντιφατικαὶ αἱ πληροφορίαι τῶν κολληγῶν πρὸς τὰς τῶν Ἀρχῶν, δὲν παρελείψαμεν νὰ τηλεγραφήσωμεν σήμερον πρὸς τὸν κ. εἰσαγγελέα παραγγέλλοντες ὅπως ἀμέσως πληροφορήσῃ ἡμᾶς τί συμβαίνει. Ἀναμένομεν τὰς πληροφορίας καὶ τότε θὰ ἐξετάσωμεν καὶ πάλιν τὴν ὑπόθεσιν.

§11Δ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Σᾶς ἐξηγῶ ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἐνοικιάσεως, ἀλλὰ περὶ ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν γεννηθέντων εἰς τὰ κτήματα ταῦτα καὶ κατεχόντων αὐτὰ ἀπὸ 500 ἐτῶν.

§12Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Εἶδος μισθώσεως εἶναι καὶ αὐτό.

§13Σ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης περιλαβοῦσα καὶ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ τηλεγραφήματος ὑπῆρξεν ἀρτία οὐδ’ ἐπιτρέπεται ν’ ἀμφιβάλλωμεν ὅτι ὁ νέος ἰδιοκτήτης ἐπὶ τῇ ἀναγνωρίσει τῶν δικαιωμάτων του, ἣν ἐζήτησεν, ἐπέτρεψεν, ὡς ὤφειλεν, εἰς τοὺς ἐπιμόρτους καλλιεργητὰς νὰ ἐξακολουθήσωσι τὴν καλλιέργειάν των ὑπ’ αὐτὸν διὰ τὸ παρὸν γεωργικὸν ἔτος. Ἐπέτρεψε μάλιστα καί τι περισσότερον, ἀνεγνώρισεν αὐτοὺς ὡς διαρκεῖς ἐπιμόρτους καλλιεργητάς. Ἀλλ’ οὗτοι, οἵτινες κατ’ ἀρχὰς προφορικῶς εἶπον ὅτι ἀναγνωρίζουσι τὰ δικαιώματά του, ἐνώπιον τῆς Ἀρχῆς, ἥτις βεβαιοῖ τοῦτο μετὰ πάσης λεπτομερείας, ἠρνήθησαν εἰπόντες ὅτι θὰ προσφύγωσιν εἰς τὰ δικαστήρια ἐναντίον τοῦ προκατόχου κυρίου τοῦ κτήματος μεταβιβάσαντος αὐτὸ κατὰ τὸ ἥμισυ εἰς τὸν Ὀθωμανὸν ἰδιοκτήτην· καὶ ἀρνηθέντες ἄλλην ὁδὸν δὲν εἶχον, διότι ἔπρεπε ν’ ἀναχθῶσι κατὰ τοῦ παλαιοῦ ἰδιοκτήτου, ὅπως ἀποζημιωθῶσι, διότι οὗτος μεταβιβάσας διαρκοῦντος τοῦ γεωργικοῦ ἔτους εἰς τὸν Ὀθωμανὸν ἰδιοκτήτην τὸ ἥμισυ τοῦ κτήματός του ἔπρεπε νὰ διαφυλάξῃ τὸ δικαίωμα τῶν καλλιεργητῶν, ὅπως συγκομίσωσι τοὺς καρποὺς τοῦ ἱδρῶτός των κατὰ τὸ γεωργικὸν ἔτος λῆγον. Ἄλλην λύσιν δὲν ἔχομεν. Ἐπειδὴ δ’ αἱ Ἀρχαί, βεβαιοῦσαι μετὰ πάσης ἀκριβείας τὰ πράγματα, ὡς ἐν τῷ τηλεγραφήματι περιέχονται, προσθέτουσιν ὅτι εἶναι ἀναληθεῖς αἱ παραστάσεις αἱ ἐν τῷ τηλεγραφήματι τούτῳ, δὲν δυνάμεθα ἢ νὰ δεχθῶμεν τὰ πράγματα ὡς αἱ Ἀρχαὶ βεβαιοῦσι καί, μόνον ἐὰν αὗται διαψευσθῶσι, θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ παρ’ αὐτῶν λόγον. Ἔλαβον τὸν λόγον ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ, διότι ὀφείλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ ἰδίως τῶν ἐκ Θεσσαλίας Βουλευτῶν εἰς τὰ ἐν Θεσσαλίᾳ τελούμενα σήμερον, ἅτινα, ἐνῷ πάντες εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ ἐργασθῶμεν ὅπως ἐξεύρωμεν τρόπον βελτιώσεως οὐσιώδους τῆς τύχης τῶν ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν, ἔρχονται νὰ παρεμβάλωσι τοιαῦτα προσκόμματα, ὥστε νὰ τρέχωμεν τὸν κίνδυνον περιπλοκῶν οὐχὶ μετὰ τῆς Ὀθωμανικῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ μετὰ τῶν ἐγγυητριῶν τῆς μετ’ αὐτῆς συμβάσεως Δυνάμεων. Διότι τοῦτο δὲν εἶναι τὸ μόνον κροῦσμα. Ἐνταῦθα ἡ ἀφορμὴ ἐδόθη ἐκ τοῦ ὅτι ὁ Ἕλλην κύριος μετεβίβασε τὸ ἥμισυ τοῦ κτήματός του εἰς Ὀθωμανὸν καὶ τὰ πράγματα ἠκολούθησαν τὴν σαφῆ ὁδὸν τὴν ὁποίαν εἴδομεν διαγραφομένην ὑπὸ τῶν Ἀρχῶν καὶ διαγραφομένην κατὰ τὰ φαινόμενα κατὰ πάντα τρόπον ἀληθέστατα, ἀλλ’ ἀλλαχοῦ ἔχομεν ἄλλο κροῦσμα πολὺ χεῖρον, ἐξ οὗ καὶ εὑρίσκεται εἰς στενόχωρον θέσιν ἡ Κυβέρνησις ἀπέναντι εὐλόγων διαμαρτυριῶν τῆς γείτονος Ἐπικρατείας, διότι ἔχομεν συνθήκην δεσμεύουσαν ἡμᾶς καὶ δεσμεύουσαν ἐπὶ ὅροις τοὺς ὁποίους ὑπεγράψαμεν μὲν ἡμεῖς, προσυπέγραψαν δὲ καὶ αἱ Μεγάλαι Δυνάμεις καὶ δι’ ἑαυτὰς καὶ ὡς πληρεξούσιοι τῆς Ἑλλάδος, καὶ τὴν συνθήκην ταύτην πρέπει νὰ τηρήσωμεν, ἂν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν δικαίωμα ν’ ἀξιῶμεν παρὰ τῶν ἄλλων νὰ τηρῶσι τὰς πρὸς ἡμᾶς ὑποχρεώσεις. Ὀφείλομεν νὰ τηρήσωμεν αὐτήν, διότι πᾶσα ἔλλειψις ἡμῶν εἰς ὑποστήριξιν τοῦ δικαίου τῶν ἐκ τῆς συνθήκης παραγόντων τὸ δίκαιον αὐτῶν θὰ εἶναι ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν ἐπιζήμιος καὶ πρέπει νὰ προσέξωμεν νὰ μὴ παρέχωμεν ἀφορμὰς νέων περιπλοκῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀρκετὰ ἤδη βεβαρημένην, διότι καὶ μόνον ἦλθεν ὥρα νὰ ἐνθυμηθῶμεν τὸ ζήτημα μετὰ περισσῆς ζωηρότητος. Ζήτημα ὅπερ ἀπαιτεῖ χρόνον καὶ ἀπαιτεῖται νὰ ὑπερνικηθῶσι δυσκολίαι μεγάλαι πρὸς λύσιν δὲν ἐπιτρέπεται νὰ σύρηται εἰς τὰ συλλαλητήρια, καθ’ ὃν τρόπον σύρεται μετ’ ἀπειλῶν ὅτι θέλουσιν ἰδίᾳ χειρὶ λάβει τὸ ζητούμενον, καὶ πρέπει νὰ γνωρίζωσιν ἐκεῖνοι οἵτινες κινοῦσι τοὺς ἁπλοϊκοὺς ὅτι οὐδεμία Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θὰ ἐπιτρέψῃ νὰ γίνωνται ἐπεμβάσεις διὰ τοιούτων τρόπων εἰς τὴν ἱερὰν ἰδιοκτησίαν τῶν ἄλλων ἐπὶ ἀξιώσει δικαίων ἅτινα δὲν ἀπεδείχθη ὅτι ὑπῆρχον ἀνεγνωρισμένα εἰς τοὺς ἀξιοῦντας ἢ μᾶλλον εἰς τοὺς εἰσηγητὰς τῶν δῆθεν ἀξιούντων. Ἔχομεν ὑπόθεσιν ἐκκρεμῆ καθ’ ἣν τὸ δίκαιον προσβάλλεται ἐκ βάθρων· κτῆμα σουλτανικὸν μετὰ τὴν μεταβολὴν τὴν ἐν Τουρκίᾳ μετεβιβάσθη ἀπὸ τοῦ τότε Σουλτάνου εἰς τὸ Ὀθωμανικὸν Δημόσιον, σήμερον δὲ οἱ ἐν αὐτῷ ἀρνοῦνται καθ’ ὅμοιον τρόπον προσποιούμενοι ὅτι ἀναγνωρίζουσι τὰ δίκαια τοῦ διαδόχου ἰδιοκτήτου Σουλτάνου. Καὶ ἐκεῖνοι ὅμοια εἶπον ...

§14ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖνοι δὲν ἠρνήθησαν.

§15ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Γνωρίζω τὴν ὑπόθεσιν. Ἤθελον νὰ εἴπω ὅτι ὁμοία εἶναι ἡ μέθοδος, διότι φαίνεται ὅτι αἱ συμβουλαὶ εἶναι ἀνάλογοι.

§16Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τῆς αὐτῆς πηγῆς.

§17ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τῆς αὐτῆς ἢ ἄλλης πηγῆς.

§18Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ὑπὸ τίνος δίδονται αὐταὶ αἱ συμβουλαί;

§19ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δίδονται ὑπ’ ἀνθρώπων προθύμων νὰ παράσχωσιν ὑπηρεσίας εἰς τοὺς μορτίτας τοὺς ἀξιοῦντας δίκαια ὄχι ἀκριβῶς ἐκεῖνα ἅτινα ἐκ τοῦ νόμου ἔχουσιν. Ἐκεῖ τὸ πρᾶγμα ἔρχεται ἄλλως, διότι ἐζήτησαν αὐτοὶ τὴν σφράγισιν τῆς ἀποθήκης τῆς περιεχούσης τοὺς καρποὺς λέγοντες ὅτι ἀναγνωρίζουσι τὰ δικαιώματα τοῦ διαδόχου τοῦ Σουλτάνου, δηλαδὴ τοῦ Ταμείου τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας· καὶ ἐσφραγίσθησαν ὑπὸ τοῦ εἰρηνοδίκου οἱ καρποὶ ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι πρέπει νὰ σφραγισθῶσι, διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ τὸ γήμορον τὸ μέλλον ὑπ’ αὐτῶν ν’ ἀποδοθῇ, μήπως τυχὸν ἀναγκασθῶσι νὰ πληρώσωσιν αὐτὸ δίς. Ἀλλ’ ἐκ τούτου ἐγεννήθη περιπλοκή, ἧς ἕνεκα σήμερον ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εὑρίσκεται εἰς μεγάλην δυσχέρειαν, διότι πρέπει νὰ ἐνεργηθῇ σήμερον πρᾶξις κατὰ τρόπον δυσκόλως δυνάμενον νὰ διατυπωθῇ ὅπως ἐπιτευχθῇ ἡ ἄρσις τῶν σφραγίδων τῶν ἐπιτεθεισῶν ἐπὶ τῆς περιουσίας τοῦ ἰδιοκτήτου τῆς περιλαμβανούσης καὶ τὸν καρπὸν τῶν μορτιτῶν τὸν κατατεθειμένον ἐκεῖ καὶ ἐν τῷ μεταξὺ πᾶσα ἡ διαχείρισις τοῦ κτήματος εὑρίσκεται ἀνάστατος. Καὶ δὲν συμβαίνει μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἐκ τούτου γεννᾶται τὸ ζήτημα τῆς μεθόδου καθ’ ἣν θὰ ἐκτυλιχθῇ ἡ ὑπόθεσις, διότι ἡ Ὀθωμανικὴ Κυβέρνησις προκειμένου περὶ τοιούτων κτημάτων ἀναγομένων εἰς τὸ Κράτος ἢ εἰς τὴν περιουσίαν τοῦ Σουλτάνου καὶ σήμερον τοῦ Κράτους ἀξιοῖ ὅτι ἐκ τῆς συνθήκης ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μὴ ζητῇ ἐν Ἑλλάδι διὰ τῆς Ἀρχῆς τῆς Ἑλληνικῆς τῆς δικαστικῆς τὸ δίκαιον αὑτῆς καὶ ἐκ τούτου γεννᾶται ἡ ἀνάγκη εἰς τὴν Κυβέρνησιν αὐτὴ νὰ φροντίσῃ νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ὑποθέσεως κατὰ τρόπον ὅστις νὰ μὴ ἔχῃ χαρακτῆρα διοικητικόν, ὅστις ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ἀρκεῖ, ἀλλὰ ν’ ἀποκτήσῃ χαρακτῆρα δικαστικόν. Ἐλπίζω ὅτι θέλομεν εὕρει τὴν διέξοδον. Ταῦτα εἶπον, διὰ νὰ παραστήσω ὅτι κακίστην ὑπηρεσίαν παρέχουσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα, τὴν τοσοῦτον τεταλαιπωρημένην σήμερον ἐκ παντοίων δυσχερειῶν, ἐκεῖνοι οἵτινες ἐξ ἀγαθῆς προαιρέσεως σπεύδοντες εἰς ἐπιτυχίαν πράγματος ποθητοῦ εἰς πάντας ἡμᾶς ὠθοῦσι τοὺς ἐπιμόρτους καὶ τοὺς ἄλλους ἁπλοϊκοὺς ἀνθρώπους τῆς Θεσσαλίας εἰς πράξεις τοιούτου εἴδους ἐμβαλλούσας τὸ Κράτος εἰς δυσχερείας δυσυπερβλήτους.

§20Δ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ τῆς ἀπαντήσεώς του ἔθιξεν ὁπωσδήποτε καὶ ἡμᾶς τοὺς πολιτευομένους ὡς ὑποκινοῦντας δῆθεν τοὺς Θεσσαλοὺς εἰς τοιαῦτα κινήματα ἀντιπειθαρχικά. Εἶναι γνωστὸς ὁ χαρακτήρ μου ἐπὶ τριακονταετίαν περίπου ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ.

§21ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ δὲν ὡμίλησα περὶ ὑμῶν οὔτε περὶ οὐδενὸς ἐνταῦθα.

§22Δ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Ἐγὼ ἔχω τὸν ἐγωισμὸν νὰ λέγω ὅτι οὐδέποτε ὑπεκίνησά τινα εἰς ἐξέγερσιν οὔτε διὰ σπουδαιότερα ζητήματα οὔτε διὰ μικρότερα. Εἶμαι ὁ μόνος ὁ ὁποῖος προεκάλεσα κατὰ καιροὺς τὰς Κυβερνήσεις, διὰ νὰ εἴπωσιν εἰλικρινῶς καὶ σαφῶς αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω μάλιστα, κύριε Πρωθυπουργέ, νὰ φροντίσητε νὰ δημοσιευθῇ ἡ ἀγόρευσίς σας, διότι εἶμαι καὶ ἐγὼ κατὰ τῶν δημοκοπιῶν, ἀλλ’ εἶμαι καὶ ὑπὲρ τοῦ δικαίου τῶν ἀγροτῶν. Πολλάκις λοιπὸν προεκάλεσα τὰς Κυβερνήσεις, προχθὲς δὲ καὶ ὑμᾶς.

§23ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα.

§24Δ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ ὅθεν νὰ δηλώσητε εἰλικρινῶς καὶ σαφῶς τὴν γνώμην σας περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, διὰ ν’ ἀπαλλαγῶμεν καὶ ἡμεῖς ἀπὸ τὰς παρεξηγήσεις τῶν χωρικῶν. Οὐχ ἧττον, ἂν καὶ πόρρωθεν συνελάβετε τὴν ὑπόνοιαν ὅτι μεταξὺ τῶν ὑποκινούντων τοὺς ἀγρότας εἰς τοιαῦτα κινήματα ἀντιπειθαρχικὰ εἶμαι καὶ ἐγώ, τότε ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι μὲ ἠδικήσατε.

§25ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἔχω τὴν ἰδέαν αὐτὴν περὶ ὑμῶν, μεθ’ οὗ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὡμίλησα κατὰ τρόπον ὥστε νὰ εὑρεθῶμεν ἐντελῶς σύμφωνοι, ἀλλὰ καὶ περὶ οὐδενὸς τῶν ἐνταῦθα ἀντιπροσωπευόντων οἱονδήποτε τμῆμα τῆς Θεσσαλίας, ἀλλ’ ὁμιλῶ περὶ προσώπων ξένων τῆς Βουλῆς· ὁμιλῶ ἐν τῇ Βουλῇ, διὰ ν’ ἀκουσθῇ ἡ φωνή μου καὶ ἔξω τῆς Βουλῆς.

§26ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν γίνωνται τοιαῦτα ἔκνομα συλλαλητήρια, ὀφείλετε καὶ δικαιοῦσθε νὰ λάβητε μέτρα. Ἐγὼ μάλιστα κατήγγειλα ὡρισμένα πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἐξωθοῦσι τοὺς ἁπλουστέρους παρὰ τὴν γνώμην τῶν ὑγιῶς φρονούντων, ἀλλ’ ἐξ ἄλλου δὲν ἀδικῶ τὸν Θεσσαλικὸν λαόν, διότι ἡ ἀπογοήτευσις αὐτοῦ ἔφθασεν εἰς τὸ κατακόρυφον, ὅταν βλέπῃ ἑαυτὸν ἐντελῶς ἐγκαταλειφθέντα, τὴν δὲ Πολιτείαν λησμονήσασαν ἐξ ὁλοκλήρου τὰς ὑποχρεώσεις αὐτῆς. Ὡμίλησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως περὶ σουλτανικοῦ κτήματος. Καίτοι τοῦτο εἶναι ἄσχετον πρὸς τὸ θέμα περὶ τοῦ ὁποίου θὰ κάμω λόγον, ἐπειδὴ ὅμως ἐκεῖθεν ἐκλέγομαι καὶ ἑπομένως γνωρίζω τὰ συμβαίνοντα, ὀφείλω νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι αἱ πληροφορίαι τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἶναι πάντη ἀνακριβεῖς. Οἱ χωρικοὶ δὲν ἠρνήθησαν ν’ ἀναγνωρίσωσι τὸ νέον σουλτανικὸν καθεστώς, ἀλλ’ ὅτε ἐπρόκειτο νὰ δοθῇ τὸ γήμορον ἐζήτει τοῦτο καὶ ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ ἐκπτώτου καὶ ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ νέου Σουλτάνου, ἀμφότεροι παριστάμενοι καὶ ἀπειλοῦντες τοὺς χωρικούς, εὑρέθησαν δὲ οἱ δυστυχεῖς γεωργοὶ πρὸ διλήμματος καὶ ἠναγκάσθησαν νὰ καταφύγωσιν εἰς τὸν νομάρχην καὶ τὸν εἰσαγγελέα πρὸς διακανονισμὸν τῆς ὑποθέσεως, ἀπὸ κοινοῦ δ’ αἱ Ἀρχαὶ αὗται ἔλαβον ἀπόφασιν ὅπως τὸ γήμορον ἀποτεθῇ ἐν τῇ ἀποθήκῃ τοῦ κτήματος καὶ σφραγισθῇ, τοῦτο δ’ οἱ χωρικοὶ προθύμως ἀπεδέχθησαν. Εἶναι ἆρά γε τοῦτο ἄρνησις τῶν ὑποχρεώσεων αὐτῶν; Ἀλλὰ τὸ θέμα περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται εἶναι ἄσχετον πρὸς τοῦτο. Ἔλαβον καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, ἐκ μέρους τῶν χωρικῶν τηλεγραφήματα, νομίζω δ’ ὅτι τὰ παράπονα αὐτῶν εἶναι δικαιότατα. Δυστυχῶς δὲν κατενοήθη ὅτι ἡ ἀγροληψία ἐν Θεσσαλίᾳ εἶναι σχέσις παρέχουσα δικαιώματα καὶ εἰς τὸν ἰδιοκτήτην καὶ εἰς τὸν καλλιεργητήν, ὅστις οὔτε νὰ ἐμποδισθῇ τῆς καλλιεργείας δύναται οὔτε νὰ ἐξωσθῇ τοῦ κτήματος ἐνόσῳ δὲν ὑπάρχει λόγος συντρέχων πρὸς τοῦτο. Ὁ ὀθωμανικὸς κῶδιξ καθὼς καὶ τὰ ἔθιμα τὰ ἐπὶ Τουρκοκρατίας κρατοῦντα ἀπαγορεύουσι ῥητῶς τὴν ἔξωσιν τοῦ καλλιεργητοῦ, ἐφ’ ὅσον οὗτος ἐκπληροῖ τὰς ὑποχρεώσεις αὐτοῦ ὡς τοιούτου, ὁ νόμος δὲ ὁ ὀθωμανικὸς καθὼς καὶ τὰ ἔθιμα πρέπει νὰ ἰσχύσωσι καὶ σήμερον, διότι ἡ Θεσσαλία δὲν κατεκτήθη, ἀλλὰ προσηρτήθη δυνάμει συνθήκης, καὶ κατὰ τὸ δίκαιον τῶν ἐθνῶν οἱ νόμοι οἱ κανονίζοντες τὰς σχέσεις τῶν ἀτόμων πρὸς ἄλληλα δέον νὰ ἐξακολουθῶσιν ἐφαρμοζόμενοι. Ἀλλὰ καὶ τὰ δικαστήρια τὰ ἑλληνικὰ ἐπὶ 30 ἤδη ὁλόκληρα ἔτη, ἤτοι ἀπὸ τῆς προσαρτήσεως μέχρι σήμερον, καίτοι ἐν πολλοῖς χάριν τῶν ἰδιοκτητῶν παρεῖδον τὰ ἐπὶ Τουρκίας κρατοῦντα, ἐν τούτοις παρεδέχθησαν ὅτι ἡ ἀγροληψία εἶναι σύμβασις ἀνανεουμένη σιωπηρῶς κατὰ τὴν λῆξιν ἑκάστου γεωργικοῦ ἔτους, ὅπερ θεωρεῖται λῆγον τῇ 15ῃ Αὐγούστου πάντοτε, πρὸ τῆς ἐποχῆς δὲ ταύτης δὲν ἐπιτρέπεται οὐχὶ μόνον ἔξωσις, ἀλλ’ οὔτε καὶ ἔγερσις ἀγωγῆς περὶ ἐξώσεως, ἥτις μάλιστα εἶναι ἀπαράδεκτος, ἐὰν προηγουμένως ὁ ἰδιοκτήτης δὲν εἰδοποίησεν ἐγγράφως τὸν καλλιεργητὴν ὅτι δὲν ἐπιθυμεῖ ἐφεξῆς ἐξακολούθησιν τῆς σχέσεως. Σήμερον ἐν τούτοις, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἀπόφασις δικαστικὴ οὔτε ἔγγραφος προειδοποίησις οὐδεμία, ὁ ὀθωμανὸς ἰδιοκτήτης ζητεῖ τὴν ἀποβολὴν τῶν καλλιεργητῶν τοῦ κτήματος, καὶ δι’ ὁπλοφόρων συλλεχθέντων πανταχόθεν ἀποπειρᾶται νὰ ἐκδιώξῃ αὐτοὺς ἐκ τῶν γαιῶν τὰς ὁποίας καλλιεργοῦσι καὶ ἐκ τῶν οἰκιῶν ἐν αἷς μετὰ τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν στεγάζονται. Εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἀρνοῦνται ν’ ἀναγνωρίσωσι διὰ συμβολαίων τὸν νέον ἰδιοκτήτην. Ἀλλά, χωρὶς νὰ ἐπικαλεσθῶ τὸ τηλεγράφημα αὐτῶν βεβαιούντων τἀναντία, τίς νόμος ὑποχρεοῖ τὸν καλλιεργητὴν τοῦτον ἢ ἔστω καὶ τὸν μισθωτὴν ν’ ἀναγνωρίσῃ διὰ συμβολαίου τὸν νέον κύριον, ὅτε οὐδαμόθεν συνάγεται ἡ ἐναντίον τοῦ ἀτυχοῦς τούτου θέλησις; Ἠρνήθησαν ἆρά γε τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων αὐτῶν; Οὐδεὶς εἶπε τοῦτο. Ἤδη εἶναι ἐποχὴ τῆς καλλιεργείας τῶν ἀγρῶν διὰ τὴν σπορὰν τῶν ὀψίμων. Ἐὰν κατὰ τὸν χρόνον τῆς συγκομιδῆς καὶ τὴν διανομὴν τῶν καρπῶν ἀντιτείνωσιν εἰς τὴν καταβολὴν τοῦ γημόρου, τότε βεβαίως τὸ γεγονὸς τοῦτο θὰ εἶναι ἐκδήλωσις τῆς ἀρνήσεως αὐτῶν ν’ ἀναγνωρίσωσι τὰ δικαιώματα τοῦ ἰδιοκτήτου. Ἀλλὰ καὶ τότε οὐδὲν ἔχει ἄλλο νὰ πράξῃ ἢ νὰ ζητήσῃ τὴν προστασίαν τῆς Δικαιοσύνης, ἐγείρων κατὰ τῶν ἀπειθούντων τὰς δεούσας ἀγωγάς. Οὔτε αὐτὸς δύναται νὰ μεταχειρισθῇ βίαν καὶ μάλιστα ἔνοπλον, οὔτε ἡ Κυβέρνησις ἢ ὁ εἰσαγγελεὺς νὰ δώσῃ διαταγὰς εἰς τὴν στρατιωτικὴν δύναμιν ν’ ἀποβάλῃ αὐτούς. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ διατάξῃ τὸν ἁρμόδιον εἰσαγγελέα νὰ συστήσῃ εἰς τὸν νέον ἰδιοκτήτην ὅτι ὀφείλει νὰ σέβηται τοὺς νόμους τοῦ τόπου, καί, ἂν οἱ καλλιεργηταὶ πταίσωσιν, ἔχομεν δικαστήρια ἐν Ἑλλάδι, εἰς τὰ ὁποῖα δύναται νὰ προσφύγῃ. Ἀρκοῦσιν οἱ ἐξευτελισμοὶ τοὺς ὁποίους μέχρι σήμερον ὑπέστημεν. Ἐὰν εἴμεθα Κράτος ἀνεξάρτητον καὶ ἔχωμεν συναίσθησιν τῶν δικαιωμάτων ἡμῶν, πρέπει νὰ διδάξωμεν τοὺς πάντας, οἱοιδήποτε καὶ ἂν εἶναι οὗτοι, ὅτι ἔχομεν νόμους καὶ πρὸς τοὺς νόμους τούτους μόνον ὀφείλουσι νὰ συμμορφῶνται. Ἀλλὰ μὴ ἡ συνθήκη ἡ μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας ἀντίκειται εἰς ταῦτα; Ἡ συνθήκη αὕτη ὁρίζει ὅτι αἱ σχέσεις αἱ ὑφιστάμεναι μεταξὺ καλλιεργητῶν καὶ ἰδιοκτητῶν διατηροῦνται ἐν ἰσχύϊ. Αὐτὴν τὴν συνθήκην ἀξιοῦμεν νὰ σεβασθῶσι πάντες, ὅπως σεβόμεθα ταύτην καὶ ἡμεῖς. Οὐδὲν πλειότερον ζητοῦμεν. Ἀποκρούομεν μόνον τὴν παράνομον βίαν, ὀφείλει δ’ ἡ Κυβέρνησις νὰ διδάξῃ τὸν παρεκτρεπόμενον Ὀθωμανὸν ὅτι ἡ αὐτοδικία εἶναι ἀδίκημα τιμωρούμενον ὑπὸ τῶν ἑλληνικῶν νόμων.

§27ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, εἰς πρόσθετον ἀπόδειξιν τῆς μερίμνης τῆς Κυβερνήσεως ὑπὲρ τῶν θεσσαλικῶν συμφερόντων τῶν νομίμων καταθέτω ἐνταῦθα νομοσχέδιον «περὶ ὀργανώσεως τῆς διοικήσεως τοῦ γεωργικοῦ θεσσαλικοῦ ταμείου», ὅπερ θέλει πείσει ὅτι οὐδὲν παραλείπει τὸ Κράτος, ὅπως τὰ τῆς Θεσσαλίας ὑπὸ γεωργικὴν καὶ κτηματικὴν ἔποψιν βελτιωθῶσι καὶ προκόψωσι καὶ μόνον ἐκεῖνα ἅτινα ἀντιβαίνουσιν εἰς τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους καὶ τὴν δικαιοσύνην, μόνον ἐκεῖνα ἀποκρούονται. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 83).

§28Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§29ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἀπάντησίς μου θὰ εἶναι σαφής. Φαίνεται ὅτι ὁ κ. συνάδελφος δὲν ἦτο παρὼν πρὸ τριῶν ἡμερῶν, ὅτε κατέθηκα νομοσχέδιον ἐπαναφέρον εἰς ἰσχὺν ἢ μᾶλλον ἐμποδίζον τὴν κατάλυσιν τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου περὶ ἀροτριώντων κτηνῶν ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου 1911. Ὑπέβαλον λοιπὸν νομοσχέδιον ἐπανάγον τὴν φορολογίαν ταύτην βελτιωμένην, ἀπηλλαγμένην ἐνοχλήσεων καὶ ἠλαττωμένην κατὰ ποσὸν εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ἀφεθῇ τελείως ἀφορολόγητος ἡ γεωργικὴ τάξις, ὅτε πᾶσαι αἱ ἄλλαι τάξεις φορολογοῦνται καθ’ ἣν ὥραν τὸ Κράτος βαρύνεται ὑπὸ ἐλλειμμάτων μεγάλων. Θὰ ἦτο ἄφρον ἐκ μέρους ἐμοῦ καθ’ ἣν ὥραν ἀναγνωρίζω ὅτι τὰ ἐλλείμματα ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ εἶναι πολὺ μεγαλύτερα ἢ ὅσον παρεστάθησαν κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἂν ἐνέμενον εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τούτου. Ἀπέναντι τοιαύτης καταστάσεως ἐχούσης ἀνεῳγμένον ἀληθὲς βάραθρον εἰς τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους θὰ ἦτο τελείως ἄφρον ἔργον ἐκ μέρους μου, τοιαύτας πεποιθήσεις ἔχοντος, ἂν δὲν προέκρινον εἰς ἐπαναγωγὴν τῆς φορολογίας ταύτης, λαμβάνω ὅμως τὴν φροντίδα, ὅπως ἀνακουφισθῇ ἐν τῇ νέᾳ τῆς φορολογίας μορφῇ ἡ γεωργικὴ τάξις. Καὶ τοῦτο μὲν ὡς πρὸς τὸ ἤδη ὑποβληθὲν νομοσχέδιον «περὶ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν», ὅσον δὲ περὶ τῶν ἄλλων σαφῶς ἔχω εἴπει ὅσα ἠδυνάμην νὰ εἴπω πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν καὶ σαφῶς ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἀσχολοῦμαι εἰς τὴν μελέτην τοῦ θέματος, λαβὼν ἀφορμὴν ἐκ πρωτοβουλίας τοῦ κ. Γ. Ζωγράφου, τοῦ συναδέλφου ἡμῶν καὶ ὑμετέρου συμπολίτου, ἔχοντος ὡρισμένας ἰδέας ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ ἐπιστημονικὴν μόρφωσιν καὶ πρακτικὰς γνώσεις, αἵτινες μοι ἐφάνησαν ὅτι ἐνέχουσι τὸν σπόρον μεταβολῆς δυναμένης νὰ ὑπάρξῃ ὠφέλιμος εἰς τοὺς γεωργικοὺς πληθυσμούς. Ἡ μελέτη αὕτη εἶναι ἐν τῇ ἀρχῇ, ὁ ἔντιμος συνάδελφος ἀπὼν διὰ λόγους οἰκογενειακοὺς θέλει ἐπανερχόμενος ἐξακολουθήσει καὶ ἐλπίζω ὅτι λαμβάνουσαι σάρκα αἱ ἰδέαι θέλουσιν ἀποτελέσει ἀντικείμενον μελέτης ἐκ μέρους ἐπιτροπῆς ἐκ τῶν ἐπαϊόντων ἐνταῦθα.

§30Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Λαναρᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων». Ὁ κύριος Πονηρόπουλος ἔχει τὸν λόγον περὶ δημοτικῶν φόρων ἐπὶ τῶν εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Προνομιούχου Ἑταιρείας εἰσαγομένου ὡς ἐνεχύρου σταφιδοκάρπου.

§32Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐφελκύσω τὴν προσοχὴν αὐτοῦ ἐπὶ θέματος ἀρκετὰ σοβαροῦ, ἐνδιαφέροντος τόσον τοὺς δήμους, ὅσον καὶ τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ὡς γνωστόν, περὶ τῆς δημοτικῆς φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου τοῦ εἰσαγομένου εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Προνομιούχου Ἑταιρείας ἔχει προνοήσει ἥ τε σύμβασις καὶ ὁ νόμος ὁ ψηφισθεὶς κατὰ τὸ ἔτος 1905. Ἀλλ’ ἡ πρόνοια αὕτη διὰ τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ νόμου ἔχει ἐκταθῆ μόνον ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς ἑταιρείας λόγῳ εἰσφορᾶς, λόγῳ φόρου εἰς εἶδος καὶ ἐξαγορᾶς πλεονάσματος. Πρὸς ταῖς κατηγορίαις αὐταῖς τοῦ εἰσαγομένου σταφιδοκάρπου ὑπάρχει καὶ ἑτέρα τις κατηγορία, ἥτις τυγχάνει ἤδη νὰ εἶναι ἡ μεγίστη, ἡ κατηγορία τοῦ ἐνεχυριαζομένου τῇ ἑταιρείᾳ σταφιδοκάρπου ἐπὶ τῇ λήψει τῶν ¾, νομίζω, τοῦ τιμήματος αὐτοῦ. Περὶ τοῦ φόρου τοῦ πληρωτέου εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην, τοῦ δημοτικοῦ, οὐδεμία ἐλήφθη πρόνοια ἐν τῷ νόμῳ ͵ΓΠΙʹ τῷ κυροῦντι τὴν σύμβασιν.

§33ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πῶς ἔχει ἐν ταῖς ἄλλαις;

§34ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς τοῦτο θὰ εἴπω. Τὸ ἄρθρον 17 τοῦ νόμου τοῦ κυροῦντος τὴν σύμβασιν ἔχει ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει): «Ἐπὶ τῷ λόγῳ εἰσφορᾶς κλπ.». Τὸ δὲ ἄρθρον 12 τοῦ νόμου ͵ΓΚΗʹ τοῦ 1904 λέγει τάδε (ἀναγινώσκει): «Ἀπαγορεύεται εἰς τοὺς διαχειριστὰς κλπ.». Εὔλογον ἦτο, διότι ὁ τότε νόμος τοῦ 1904 δὲν προυνόησε περὶ τοῦ ἐνεχύρου, διότι κατὰ τὰ τότε κρατοῦντα δὲν ὑπῆρχεν ἐνέχυρον. Ἤδη ὅμως διὰ τοῦ ἄρθρου 17 τῆς συμβάσεως καθιερώθη ὑποχρέωσις νὰ δέχηται τὸν προσαγόμενον σταφιδόκαρπον — σημειωτέον ὅτι ἡ ποσότης αὕτη εἶναι μεγίστη — καὶ ὅτι τὸ ἐνέχυρον τὸ εἰσαγόμενον εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς ἑταιρείας παραμένει οὐ μόνον κατὰ τὸ ἔτος τῆς παραγωγῆς, ἀλλ’ ἐνίοτε καὶ κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος.

§35Ι. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Παρανόμως πάντοτε.

§36ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρανόμως, ἀλλὰ πῶς παρανόμως εἶναι γνωστὸν εἰς ὑμᾶς καὶ τὸ γνωρίζετε Ἤδη εἶμαι βεβαιωμένος ἀσφαλῶς καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς ὑπηρεσίας ὅτι ὑπάρχει ἐνέχυρον εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς ἑταιρείας παραγωγῆς τοῦ 1908. Ἐννοεῖται ὅτι οἱ δῆμοι, οἱ ὁποῖοι καὶ τὸν φόρον τοῦτον δύνανται νὰ εἰσπράξωσιν ἀμέσως — διότι μὴ λησμονῶμεν ὅτι εἶναι ἄμεσος ἐπὶ τῆς παραγωγῆς, δύνανται δηλαδὴ νὰ τὸν εἰσπράξωσι παρὰ τῶν παραγωγῶν—, οἱ δῆμοι, λέγω, τὸν φόρον τοῦτον συνήθως εἰσπράττουσι κατὰ τὴν μεταφορὰν τοῦ σταφιδοκάρπου ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον, ἢ κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν αὐτοῦ εἰς τὸ Ἐξωτερικόν. Ὁ τρόπος δ’ οὗτος τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως ἐπενοήθη ὑπὸ τῶν δημοτικῶν συμβουλίων διὰ τὸ εὐχερὲς τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ τοιούτου φόρου, διότι ἄλλως θὰ ἦτο δύσκολον νὰ ὑποχρεῶσι τοὺς ἰδιοκτήτας τοῦ προϊόντος, τοὺς ἔχοντας ὑποθηκευμένον τὸν σταφιδόκαρπόν των, ἵνα ζυγίζωσι τοῦτο καὶ ἐξευρίσκωσιν ἐκ τούτου τὸ ποσὸν τοῦ φόρου. Ὁ σταφιδόκαρπος ὁ ὑποθηκευόμενος ἀνήκει ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἰς ἐμπόρους, ὡς δὲ γνωρίζω, τοὐλάχιστον ἐκ τῆς ἰδιαιτέρας μου ἐπαρχίας, οἱ ἔμποροι οὗτοι ἔχουσιν εἰσπράξει παρὰ τῶν ἰδιοκτητῶν τὸν φόρον τοῦτον, καὶ τὸν ὁποῖον κατακρατοῦσιν, ἐφ’ ὅσον ὁ σταφιδόκαρπος εὑρίσκεται ὑποθηκευμένος ἐν ταῖς ἀποθήκαις τῆς ἑταιρείας· ὥστε οὔτε αὐτὸς ὁ ἰδιοκτήτης ὠφελεῖται κατὰ τὸν χρόνον τοῦτον, καθ’ ὃν εὑρίσκεται ἐν ταῖς ἀποθήκαις τῆς ἑταιρείας ὁ σταφιδόκαρπος, ἀλλὰ καὶ οἱ δῆμοι στεροῦνται σπουδαίου ποσοῦ, οὐ μόνον δὲ οἱ δῆμοι στεροῦνται τοῦ τοιούτου ποσοῦ, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ Δημόσιον, διότι, ὡς συνήθως συμβαίνει ἐν τοῖς δήμοις τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, οἱ δῆμοι οὗτοι ἀναμένουσι τὴν βεβαίωσιν καὶ εἴσπραξιν πρὸ παντὸς τοῦ φόρου τούτου, ἵνα κανονίσωσιν εἶτα τὰς ὀφειλὰς αὑτῶν πρὸς τὸ Δημόσιον ὡς πρὸς τὴν ὑποχρέωσίν των διὰ τὰς προκαταβολὰς τοῦ Δημοσίου διὰ τὰ ἔξοδα τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἤδη ὑπὲρ τὰς 200.000 δραχ. φόρος ἐξ ὑποθηκευμένου σταφιδοκάρπου παραγωγῆς τοῦ 1908 ἐλλείπει ἐκ τοῦ Δημοσίου ταμείου, διότι πᾶσαι αὐταὶ αἱ πρόσοδοι τῶν δήμων εἶναι κατεσχημέναι ὑπὸ τοῦ Δημοσίου διὰ τὰς ὀφειλάς των, διὰ τὰς προκαταβολάς, ὡς εἶπον, ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, τὰς κατασχέσεις δὲ ταύτας ἀναγνωρίζουσι καὶ αὐτοὶ οἱ δῆμοι, καὶ εἶναι πρόθυμοι νὰ εἰσέλθῃ τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον πρὸς διακανονισμὸν τῶν ὑποχρεώσεών των πρὸς τὸ Δημόσιον. Γεννᾶται ἤδη τὸ ζήτημα τίς εἶναι δυνατὸν νὰ γένηται διόρθωσις τοῦ πράγματος. Ἡ ἐμὴ γνώμη ὑπῆρξεν ὅτι προκειμένου περὶ διατάξεως ἀφορώσης εἰς τὴν βεβαίωσιν καὶ εἴσπραξιν φόρου, περὶ διατάξεως ἀναγομένης εἰς τὸν νόμον τὸν κυροῦντα τὴν σύμβασιν, βεβαίως δὲν ἀπαιτεῖται ἡ συγκατάθεσις τῆς Προνομιούχου Ἑταιρείας. Διάφορος ὅμως εἶναι ἡ γνώμη τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας, μεθ’ ἧς συνεζήτησα προκαταρκτικῶς τὸ θέμα. Ἡ ὑπηρεσία φρονεῖ ὅτι δυνάμει τοῦ ἄρθρου 33 τῆς συμβάσεως, τὸ ὁποῖον ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει) «Τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον κλπ.», δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ Δημόσιον νὰ μεταβάλῃ τὴν δημοτικὴν φορολογίαν. Ἀλλ’ ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ, ὡς ἐνθυμοῦμαι δέ, καὶ καθ’ ὃν χρόνον συνεζητεῖτο ἡ σύμβασις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ — παρίστατο δ’ αὐτὸς οὗτος ὁ ἀνάδοχος τῆς ἑταιρείας μακαρίτης Πεσμαζόγλου —, τὸ ζήτημα συνεζητήθη, καί, ἐάν τις συμβουλευθῇ τὰ Ἐστενογραφημένα Πρακτικά, θὰ ἴδῃ ὅτι πρόκειται περὶ αὐξήσεως φορολογίας, ὁπότε ἡ ἑταιρεία ἓν συμφέρον ἔχει, νὰ μὴ αὐξηθῶσιν αἱ δημοτικαὶ καὶ λιμενικαὶ φορολογίαι πέρα τοῦ ὁρίου ἐκείνου· ἐδῶ ὅμως δὲν πρόκειται περὶ αὐξήσεως φορολογίας, ἀλλὰ περὶ τρόπου βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως, καὶ ἂν ἡ ἑταιρεία ἀνθίσταται, διότι, ὡς μὲ ἐπληροφόρησαν, παρουσιάζει ἀδικαιολογήτους ὅλως ἀντιρρήσεις, νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὐδεμίαν ἔχει δυσκολίαν νὰ τροποποιήσῃ τὸ ἄρθρον καὶ νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἄρθρου 17 καὶ ἐπὶ τοῦ λόγῳ ἐνεχύρου εἰσαγομένου εἰς τὰς ὑποθήκας τῆς ἑταιρείας σταφιδοκάρπου ἵνα ἐκλείψῃ αὐτὴ ἡ ἀνώμαλος κατάστασις, ἡ ὁποία γεννᾷ ἀνωμαλίας καὶ εἰς τὰ οἰκονομικὰ τῶν δήμων, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ τοῦ Δημοσίου. Ἀλλὰ πάλιν, ἐὰν νομίζῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι δέον νὰ διαπραγματευθῇ μετὰ τὴν συζήτησιν ταύτην τὸ ζήτημα μετὰ τῆς ἑταιρείας, δύναται νὰ τὸ πράξῃ, καὶ νομίζω ὅτι προσεχῶς θὰ ἔχωμεν σύμβασίν τινα σχετιζομένην πρὸς τὴν ἑταιρείαν αὐτήν, καὶ θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ περιληφθῇ τοῦτο ἐν τῇ συμβάσει ταύτῃ· πάντως ὅμως δέον νὰ τονισθῇ εἰς τὴν ἑταιρείαν ὅτι οὐδὲν συμφέρον ἔχει ν’ ἀντείπῃ. Μοὶ συνέβη καὶ γεγονὸς ἄξιον παρατηρήσεως. Ἡμέραν τινὰ συνήντησα ἐν τῷ τμήματι τῶν ἀμέσων φόρων τὸν κ. Γεωργιάδην, μέλος τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου τῆς ἑταιρείας, μετὰ τοῦ ὁποίου συνεζήτησα τοῦτο, οὗτος δ’ ἐξεπλάγη διατί ἡ ἑταιρεία δὲν συγκατατίθεται νὰ γίνεται ἡ βεβαίωσις αὕτη, διὰ τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ ὑποχρεωμένη, μετὰ τὴν προσαγωγὴν τοῦ διπλοτύπου. Ἑτέρα ἀντίρρησις τῆς ἑταιρείας ἢ μᾶλλον δισταγμὸς ὑπῆρξε πῶς θὰ γίνηται ἡ ἐξαγωγὴ κατόπιν σταφιδοκάρπου, διότι ἐνδεχόμενον νὰ γίνηται διπλῆ χρῆσις τοῦ τοιούτου διπλοτύπου. Ἀλλὰ φρονῶ ὅτι δύναται καὶ τοῦτο νὰ προληφθῇ, ὅταν ἐξαγομένου τοῦ προϊόντος παραδίδηται ἀμέσως καὶ τὸ διπλότυπον εἰς τὰς ἐπὶ τόπου τελωνειακὰς Ἀρχάς, ὁπότε πλέον τοῦτο περιερχόμενον εἰς χεῖρας τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας καθίσταται ἄκυρον καὶ οὐδεὶς πλέον φόβος ὑπάρχει. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι, ὡς εἶπον, ἐνδιαφέρει καὶ τοὺς δήμους ἀλλὰ καὶ τὸ Δημόσιον.

§37ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. συνάδελφος σαφέστατα ἐξέθηκε τὰ πράγματα, λυποῦμαι δ’ ὅτι δὲν ἐδόθη ἀφορμή, πρὶν ἢ ἀναγκασθῇ νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τοῦ θέματος, νὰ μοὶ ὁμιλήσῃ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, ὅτε θὰ ἦτο ἴσως δυνατὸν νὰ κανονίσω μετὰ τῆς ὑπηρεσίας τὴν ὑπόθεσιν. Ἀλλὰ νῦν δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ δώσω ἀπάντησίν τινα ἐπὶ τούτου, καὶ παρακαλῶ αὐτὸν ἐν πρώτῃ εὐκαιρίᾳ μετ’ ἄλλων συναδέλφων, ὅσοι θελήσωσι, νὰ ἔλθωσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅτε θέλω προσπαθήσει νὰ ἐξεύρω τὴν λύσιν. Ἂν ἐμφανισθῇ περίπτωσις συνομολογήσεως νέας προσθέτου συμβάσεως μετὰ τῆς ἑταιρείας, θὰ εἶναι ἴσως δυνατὸν τότε νὰ περιληφθῇ ἐν τῇ νέᾳ συμβάσει καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο.

§38Ι. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ περὶ γενικεύσεως τῆς συζητήσεως πρότασις εἶναι χθεσινή· ἀπαιτεῖται σημερινὴ πρότασις ἵνα λάβητε τὸν λόγον.

§40ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω ν’ ἀναμένητε ὀλίγας ἡμέρας, ὅπως λάβωμεν ἀπάντησιν ἐξ Ἀγγλίας, καὶ τότε ἐλπίζω ὅτι θὰ δυνηθῶ τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα νὰ εἴπω τι ὁριστικὸν πρὸς ὑμᾶς.

§41Ι. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλω νὰ εἴπω περὶ τοῦ ζητήματος τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Πονηρόπουλος.

§42ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Περὶ τούτου ἔλθετε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον μετὰ τοῦ κ. Πονηροπούλου, ὅπως δυνηθῶμεν νὰ κανονίσωμεν αὐτό.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Λαναρᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου ͵ΓΦΜΒʹ, ὑπ’ ἀριθ. 3542, περὶ ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων». Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Καβαλιερᾶτος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου. Ἐπίσης οἱ κύριοι Ἰ. Κρεστενίτης καὶ Ἰ. Σπέντζας ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου. Ὁ κ. Λ. Ῥοῦφος Κανακάρης καταθέτει πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ δασμοῦ τῆς κλάσεως 50, ἐδαφ. βʹ, τοῦ τελωνιακοῦ δασμολογίου». (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 84–86.)

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀγγελόπουλος ἔχει τὸν λόγον περὶ τῶν φυλακῶν τοῦ παλαιοῦ στρατῶνος.

§45Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, ὅπως ὑποβάλω ἁπλῆν τινα καὶ εὐλαβῆ παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν συγχρόνως. Θὰ παρακαλέσω καὶ τοὺς τρεῖς κυρίους Ὑπουργούς, ὅπως ὑποβληθῶσιν εἰς μικρόν τινα κόπον καὶ ἐπισκεφθῶσι κατὰ προσεχῆ τινα ἡμέραν τὸν παλαιὸν στρατῶνα, ὅστις χρησιμεύει ὡς φυλακαί. Περὶ τοῦ παλαιοῦ τούτου στρατῶνος ἀπὸ χρόνων πολλῶν καὶ σχεδὸν κατ’ ἔτος λαμβάνω ἀφορμὴν νὰ ἐφελκύσω τὴν προσοχὴν τῶν ἁρμοδίων καὶ κατήντησα ἀληθῶς νὰ γίνω καὶ ἐγὼ ὅμοιος πρὸς τὸν Ῥωμαῖον συγκλητικὸν ὅστις εἰς ἕκαστον λόγον του ἐν τῇ Ῥωμαϊκῇ Συγκλήτῳ ἐπανελάμβανεν ὡς ἐπῳδὸν ἀνὰ καταστραφῇ ἡ Καρχηδών». Ἐγὼ ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἤδη κραυγάζω «νὰ καταστραφῇ ὁ παλαιὸς στρατών», καθόσον ὁ παλαιὸς οὗτος στρατὼν ἐγένετο ἑστία μολίσματος, ἑστία ἀκαθαρσίας, ἡ ὁποία δὲν βλάπτει μόνον τοὺς κρατουμένους, περὶ ὧν πρέπει ἐξ ἴσου νὰ φροντίζωμεν, ἀλλὰ βλάπτει καὶ τοὺς περιοίκους. Νόσοι μολυσματικαί, εὐνοοῦντος, ἐννοεῖται, τοῦ καιροῦ, μετοχετεύονται καὶ μεταδίδονται εἰς τοὺς περιοίκους, οἱ ὁποῖοι πάσχουσιν οὐκ ὀλίγα ἐξ αὐτῶν. Ἀλλά, καὶ ὡς κατάστημα φυλακῆς ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπισκεφθῶσι τὸ κατάστημα τοῦτο, θὰ πεισθῶσιν ἐκ τῆς ἐπισκέψεως ὅτι ὁ παλαιὸς στρατὼν εἶναι στίγμα καὶ ὄνειδος τῆς Ἑλληνικῆς ὑπηρεσίας, καί, ἂν τις ἀληθῶς θέλῃ νὰ κρίνῃ περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ Κράτους τούτου, δὲν ἔχει ἢ νὰ ἐπισκεφθῇ τὰς φυλακὰς ταύτας τοῦ παλαιοῦ στρατῶνος, διὰ νὰ ἐνοήσῃ ποίου εἴδους Κράτος εἶναι τὸ Ἑλληνικόν.

§46Κ. ΑΡΓ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Διατί ὄχι καὶ τὰς ἄλλας;

§47ΚΩΝΣΤ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμιλῶ περὶ ὅσων γνωρίζω, διότι ἐν τῷ παλαιῷ στρατῶνι ὑπῆρξα καὶ ἐγὼ στρατιώτης καὶ ἐστρατωνίσθην ἐπὶ δύο ὁλόκληρα ἔτη καὶ γνωρίζω ποίου εἴδους κατάστημα εἶναι ἐν πάσαις ταῖς λεπτομερείαις. Περὶ πολλῶν πραγμάτων ἀπὸ τῆς 15 Αὐγούστου ἐζητήσαμεν ἐπανόρθωσιν καὶ ἀνόρθωσιν καὶ δὲν ἀποκρύπτω ὅτι ὑπῆρξαν καί τινα τὰ ὁποῖα εὗρον ἀληθῆ τινα βελτίωσιν ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ μεγάλου τῶν φυλακῶν οὐδεμία ἀπολύτως πρόνοια ἐλήφθη καὶ τὸ ζήτημα τῶν φυλακῶν συνδέεται καὶ πρὸς τὴν οἰκονομικὴν ἡμῶν κατάστασιν καὶ πρὸς τὴν στρατιωτικὴν ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸ μέγα ζήτημα τῆς ἀνορθώσεως. Ποῖον σκοπὸν πραγματικῶς ἐκπληροῖ τὸ κατάστημα τοῦ παλαιοῦ στρατῶνος; Οὐδένα. Τοῦτο εἶναι ἀνεγνωρισμένον. Ἔχομεν κεφάλαιον πρὸ πολλοῦ ἤδη κατατεθειμένον ἐκ τοῦ κληροδοτήματος πρὸς ἀνέργεσιν καταστημάτων φυλακῶν τοιοῦτον οἷα πλέον ἡ ἐπιστήμη ἐνδεικνύει ὡς ἄξια νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς φυλακαὶ εἰς ἔθνος πεπολιτισμένον. Ἤθελον λοιπὸν παρακαλέσει ἰδιαιτέρως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ φροντίσῃ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου τῶν φυλακῶν. Ὑπάρχει, νομίζω, καὶ νομοσχέδιον κατατεθειμένον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Θὰ πράξητε ἔργον τὸ ὁποῖον θὰ τιμήσῃ ὑμᾶς καὶ τοὺς συναδέλφους ὑμῶν, ἐὰν θελήσητε συντόνως ἐπιλαμβανόμενοι τῆς ὑποθέσεως ταύτης νὰ φέρητε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον περὶ φυλακῶν τοιούτων, ὥστε νὰ θεραπευθῶσι πᾶσαι αἱ πραγματικαὶ ἀνάγκαι. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ εὐαρεστηθῆτε, ἀφοῦ ἐπισκεφθῆτε τὸν στρατῶνα καὶ λάβητε μέτρα ὁριστικὰ περὶ καταστροφῆς τοῦ καταστήματος τούτου, νὰ φέρητε νομοσχέδιον οἷον ἠθέλετε ὑμεῖς μελετήσει, ὥστε ἡ Βουλή, πρὶν παύσῃ τὰς ἐργασίας της, νὰ κατορθώσῃ νὰ βελτιώσῃ τὴν κατάστασιν αὐτοῦ.

§48Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Νομίζω ὅτι ταχέως θὰ φέρω μελέτην τοιαύτην κυρίως διὰ τὸν παλαιὸν στρατῶνα.

§49Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐκ πρώτης ὄψεως, κύριοι Βουλευταί, δύναταί τις νὰ κατακρίνῃ τὸν κ. συνάδελφον ὅτι εἰς ἃς δυσχερείας εὑρίσκεται τὸ Κράτος ἔφερε τοιοῦτον ζήτημα, Καὶ ὅμως νομίζω ὅτι ἔπραξε πρᾶξιν ἀληθῶς ἐθνικήν. Ἐὰν προέκειτο νὰ ζητήσωμεν τοὺς πόρους ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου, βεβαίως ἔπρεπε ν’ ἀπελπισθῶμεν, ἀλλὰ προκειμένου νὰ ζητήσωμεν τοὺς πόρους ἀπὸ χρήματα ὑπάρχοντα κατατεθειμένα εἰς Τράπεζαν, νομίζω ὅτι οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν πρέπει νὰ περιμείνωμεν. Διότι, κύριε Ὑπουργέ, ἀνεξαρτήτως τῶν λόγων τοὺς ὁποίους τόσον καλῶς καὶ ὀρθῶς ἀνέπτυξεν ὁ κύριος συνάδελφος, ἡ κρίσις ἡ σημερινὴ εἶναι τοιαύτη, ὥστε πρέπει διὰ παντὸς τρόπου ἡ Κυβέρνησις νὰ ζητῇ ν’ ἀνευρίσκῃ ἐργασίαν, ἰδίως ὅταν ἡ ἐργασία αὕτη προσφέρηται διὰ χρημάτων μὴ ἐπιβαρυνόντων τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἤδη ἡ ἐργασία αὕτη παρουσιάζεται, ἐπιβάλλεται ἕνεκα τῶν περιστάσεων αὐτῶν, ὡς ἀνέπτυξεν ὁ κύριος συνάδελφος, ἐπιβάλλεται νὰ σπεύσῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅπως τὸ μόλυσμα τοῦ παλαιοῦ στρατῶνος ἐκλείψῃ, ἀλλὰ καὶ ὅπως δοθῇ ἐργασία εἰς τὸν κόσμον. Ἀλλ’ ἐξ ἀφορμῆς τούτου ἐνθυμίζω καὶ ἄλλο τι εἰς τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ζήτημα τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ αὐτὸ μελετημένον πρὸ πολλοῦ. Πρόκειται νὰ δαπανηθῶσιν 6.000.000, τὰ ὁποῖα βεβαίως δὲν θὰ λάβητε ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον.

§50ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πρόκειται νὰ δαπανηθῶσιν 6.000,000 ὑπὸ ἑταιρείας, ἡ ὁποία τὰ εἶχεν, ἀλλ’ ἡ ὁποία ἀπέδωκε τὰ 5.000.000 ἐπὶ τῶν 6.000.000, διότι ἡ ἑταιρεία δὲν εἰργάσθη ν’ ἀναλάβῃ τὰ 6.000.000, μὴ δυναμένη νὰ προχωρήσῃ εἰς τὸ ἔργον. Σήμερον δὲ ἡ ἑταιρεία, ἔχουσα 1.000.000, ὡς ἔχουσι τὰ πράγματα, εἶναι ἀδύνατον νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀνοικοδόμησιν τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν.

§51Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Τότε θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐξετάσῃ.

§52ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Συνέπεσε νὰ τὸ μάθω χθὲς παρ’ ἀνδρὸς ὅστις ἀνήκει εἰς τὴν ἑταιρείαν αὐτήν, ὅτι ἀπέδωκαν τὰ 5.000.000 καὶ ἔμειναν μὲ 1.000.000 κεφαλαίου, πρὸς διατήρησιν ἴσως τοῦ προνομίου ἐπὶ εἰκοσαετίαν.

§53Φ. ΝΕΓΡΗΣ....

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Νέγρη, ὁμιλεῖτε ἐπὶ θέματος ἄλλου καὶ παραβαίνετε τὸν Κανονισμόν.

§55Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Πολὺ καλά· ἀφοῦ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θέλει ἐξετάσει καὶ πάλιν τὸ ζήτημα, παύω.

§56ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Φρονῶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ κρυπτώμεθα· φυλακὰς δυστυχῶς δὲν ἔχομεν ἐν Ἑλλάδι, αὐτὸ δ’ εἶναι πανθομολογούμενον, καὶ ὄχι μόνον σήμερον ἀλλ’ οὐδέποτε εἴχομεν. Πρέπει νὰ ληφθῇ μέριμνα περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἀφοῦ καθ’ ἑκάστην βλέπομεν εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι συμβαίνουσι συμπλοκαί, ἔστιν ὅτε δὲ καὶ φόνοι ἐντὸς τῶν φυλακῶν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ἐννοηθῇ ἐν πεπολιτισμένῃ χώρᾳ, οὐδ’ ἐπιτρέπεται κἂν παρὰ βαρβάροις. Δύναμαι δὲ νὰ βεβαιώσω ὑμᾶς ὅτι, ἐὰν ἐπὶ στιγμὴν μεταβῆτε εἰς οἱανδήποτε τῶν φυλακῶν, θὰ εὕρητε περισσότερα φονικὰ ὅπλα ἀπὸ τοὺς στρατῶνας. Ὑπάρχει νόμος ἀπὸ τοῦ 1887, ὅστις ῥυθμίζει τὰ τῶν φυλακῶν, οὗτος δὲ προνοεῖ καὶ περὶ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ τῶν φυλακῶν, ἀλλ’ ἡ ἀναγκαιοτάτη αὕτη θέσις ἀτυχῶς οὐδέποτε ἐπληρώθη. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως μεριμνήσῃ δεόντως περὶ τῆς ἀρτίας ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου καὶ οὕτω παύσωσι τοῦ λοιποῦ διαδραματιζόμενα ἐν ταῖς φυλακαῖς ἡμῶν τ’ ἀνωτέρω αἴσχη πρὸ τῶν ὁποίων πᾶσα κακοήθεια ὠχριᾷ. Ὅσον ἀφορᾷ δ’ εἰς τὴν ἀνέγερσιν νέων κτιρίων ἔχει ὑποβληθῆ μακρὰ καὶ ἐμπεριστατωμένη ἔκθεσις τῆς οἰκείας ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς καταρτίζουσα ὁλόκληρον σύστημα φυλακῶν, ἀναγράφουσα καὶ τὸν προϋπολογισμὸν τῶν κτιρίων καὶ ὑποδεικνύουσα τοὺς πρὸς ἀνέγερσιν αὐτῶν πόρους. Εἶναι δ’ ὁμολογουμένως καιρὸς πλέον νὰ ἐξαφανισθῶσι τὰ νῦν καταγώγια ὡς αἱ φυλακαὶ τοῦ παλαιοῦ στρατῶνος, Παλαμηδείου καὶ λοιπαὶ αἵτινες συντελοῦσιν εἰς τὴν ἐξαχρείωσιν ἀντὶ τῆς ἐπανορθώσεως τῶν φυλακισμένων, οἵτινες ἐξέρχονται, ἀντὶ βελτιωθέντες, πεπωρωμένοι τήν τε ψυχὴν καὶ τὸ σῶμα, τελειοποιημένοι εἰς τὸ κακουργεῖν.

§57Ι. ΚΑΛΑΜΑΡΗΣ. Εἶναι γνωσταὶ αἱ διαμαρτυρίαι αἱ ὁποῖαι ἠγέρθησαν τελευταίως ἐναντίον τοῦ νόμου περὶ ἀγκυροβολίας καὶ φαρικῶν τελῶν. Ὁ νόμος οὗτος εἶχε τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα ἐκείνου τὸ ὁποῖον προσεδοκᾶτο, ἐπειδὴ πλεῖστα ἀτμόπλοια ἔπαυσαν προσεγγίζοντα εἰς τὴν Ἑλλάδα, πολλὰ δ’ ἀπειλοῦσι νὰ μὴ ἔρχωνται εἰς τὸ μέλλον, ὡς ἐκ τούτου δὲ πλεῖσται ἐμπορικαὶ πόλεις ζημιοῦνται, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι καὶ ἡ Σῦρος. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς συστάσεις τῶν διαφόρων ἐμπορικῶν πόλεων καὶ θὰ θελήσῃ νὰ ἐπιφέρῃ τροποποίησιν εἰς τὸν νόμον τοῦτον. Ἀσχέτως πρὸς τὴν γενικὴν ἄποψιν τοῦ ζητήματος θὰ παρακαλέσω εἰδικῶς προκειμένου περὶ τῆς Τήνου καὶ τῆς ἐπικειμένης πανηγύρεως νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὥστε ἡ πανήγυρις αὕτη, ἡ ὁποία πρόκειται μετ’ ὀλίγον νὰ τελεσθῇ, νὰ μὴ ναυαγήσῃ. Ὑπάρχουσι δηλώσεις ἐκ μέρους διαφόρων ἑταιρειῶν ὅτι ὑφ’ οὓς ὅρους πρόκειται νὰ φορολογηθῶσι τὰ ἀτμόπλοια κινδυνεύουσι νὰ μὴ ἔλθωσιν. Εἶναι δὲ γνωστοὶ οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουσι νὰ γίνῃ ἡ πανήγυρις αὕτη, καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ σύντονος μέριμνα.

§58ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὰ βεβαιωθέντα ὑπὸ τοῦ ἐντίμου συναδέλφου εἶναι ἀκριβῆ καὶ ἀληθῶς διὰ τῶν διατάξεων τοῦ νόμου τοῦ νέου περὶ φαρικῶν καὶ ἀγκυροβολίας ἡ Ἑλλὰς ἔφθασε νὰ κινδυνεύσῃ ν’ ἀπομονωθῇ, τῶν ξένων ἀποφευγόντων αὐτήν. Εἶναι γνωστὸν ὅτι πλέον τῶν δύο, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, θαλαμηγῶν πλοίων, ἐρχομένων ἐξ Ἀλεξανδρείας εἰς τὴν Ἑλλάδα, εὐθὺς ὡς ἀνηγγέλθη εἰς αὐτὰ ὁ ἐπιβληθησόμενος φόρος, ἐτράπησαν ἄλλην ὁδόν, ἓν ἀγγλικὸν καὶ ἓν γερμανικόν. Τελευταῖον τοῦ κακοῦ κορυφωθέντος, ὑπῆρξεν ἀνάγκη νὰ σκεφθῶμεν περὶ θεραπείας καὶ εὐτυχῶς ἐκ διατάξεως κειμένης ἐν τῇ νομοθεσίᾳ εὐκολύνονται τὰ θαλαμηγὰ καὶ τὰ ἰδιωτικά. Ἀλλὰ καὶ διὰ τὰ μεταφέροντα κατὰ ἑκατοντάδας τοὺς ἐπιβάτας εἰς τὰς περιοδείας, τὰς σήμερον γενομένας ἐτησίας καὶ ἀναχωρούσας ἀπὸ παντὸς ἄκρου ὅπως φθάσωσιν εἰς τὴν Μεσόγειον, εὑρέθη τρόπος ν’ ἀπαλλαχθῶσι τοῦ βάρους τῆς φορολογίας, διότι ἀνεγνωρίσθη ὅτι προκειμένου περὶ ἐπιβατῶν οἵτινες ἔρχονται ὅπως μίαν ἢ δύο ἡμέρας ἐπισκεφθῶσι τοῦτο ἢ ἐκεῖνο τὸ μέρος τῆς χώρας καὶ ἀπέλθωσιν ἀμέσως; ἔπειτα δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις τοῦ νόμου, ἥτις ἀποσκοπεῖ εἰς πλοῖα καταπλέοντα πρὸς μόνιμον, οὕτως εἰπεῖν, ἢ ὁριστικὴν ἀποβίβασιν ἐπιβατῶν καὶ ἐμπορευμάτων. Ταῦτα ἐγένοντο οὕτω, καὶ ἐγένετο δὲ καὶ ἀνακοίνωσις πρὸς πάσας τὰς Ἀρχὰς περὶ τούτου ἐξ ἀφορμῆς δοθείσης ὑπὸ τοῦ ἐνταῦθα γερμανικοῦ Προξενείου καὶ ἐπιτρεψάσης εἰς ἡμᾶς νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ἐμποδισθῶσιν οἱ ἐπιβάται ἐκεῖνοι οἵτινες ἄλλως ἔμελλον νὰ τραπῶσιν ἄλλην ὁδόν. Εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς ψήφισιν τοῦ νέου νόμου παρεκινήθη ὁ εἰσαγαγὼν αὐτὸν ἐκ παραδείγματος τῆς Ἰταλίας, ἥτις φαίνεται ὅτι μόνη αὕτη ἐπέβαλε τέλη εἰς τὰ τοιαῦτα θαλαμηγά, ἀλλ’ ἡ Ἰταλία εὑρίσκεται ὑπὸ ὅλως διαφόρους συνθήκας τῶν παρ’ ἡμῖν, διότι οἱ εἰς τὴν Ἰταλίαν ἐξ ἁπάσης τῆς Εὐρώπης μεταβαίνοντες κατὰ τὸ πλεῖστον κατέρχονται ἐκεῖ σιδηροδρομικῶς. Ἐκεῖ δὲν ὑπάρχει κατάστασις πραγμάτων ὁμοία πρὸς τὴν ἐνταῦθα, διότι ἡμεῖς εἴμεθα ἀπομεμονωμένοι καὶ ἐστερημένοι τῆς κατὰ ξηρὰν συγκοινωνίας ἕνεκα τῆς δυστροπίας τῶν γειτόνων ἡμῶν νὰ συναινέσωσιν εἰς τὴν ἕνωσιν τῶν σιδηροδρόμων. Ἡμεῖς τὸ πᾶν ἀναμένομεν ἀπὸ τῆς θαλάσσης, καὶ οἱ νόμοι ἡμῶν κατ’ ἀνάγκην πρέπει ν’ ἀποβλέπωσιν εἰς τὴν διευκόλυνσιν τῆς κινήσεως τῆς ἀπὸ τῆς θαλάσσης εἴτε ἔσωθεν εἴτε ἔξωθεν τῆς Ἑλλάδος. Ἀκριβῶς ὁ κίνδυνος τυχὸν βλάβης ἕνεκα τῆς ἐξ ἀγαθῆς προαιρέσεως γενομένης μεταρρυθμίσεως τῶν κειμένων πρότερον νόμων ὑπηγόρευσεν εἰς ἡμᾶς νέαν μελέτην τοῦ θέματος ὅπως μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ἐὰν ὑπάρξῃ ἀνάγκη, προτείνωμεν τὰς ὠφελίμους τροποποιήσεις, καὶ αὔριον ἀκριβῶς πρόκειται νὰ συνεργασθῶμεν μετὰ τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων εἰς συζήτησιν τοῦ θέματος καὶ προβῶμεν ἔπειτα εἰς τὰ περαιτέρω.

§59Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Οὐδεὶς βεβαίως ἀνέμενεν ὅτι τοσοῦτον ταχέως οἱ φόβοι τοὺς ὁποίους τόσον ἐμφαντικῶς ὑπέδειξεν ἡ ἐπιτροπὴ διὰ τῆς ὑποβληθείσης ἐκθέσεώς της ἡ ἐπεξεργασθεῖσα τὸ νομοσχέδιον περὶ τελῶν ἀγκυροβολίας καὶ φαρικῶν, ἤθελον πραγματοποιηθῆ, λέγω καὶ ἐπαναλαμβάνω, τοσοῦτον ταχέως. Ἔλεγε τότε ἡ ἐπιτροπὴ (ἀναγινώσκει)· «Τὸ νομοσχέδιον κύριον σκοπὸν ἔχει τὸν πορισμὸν χρημάτων διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς φορολογίας κλπ». Ταῦτα ἔλεγε τότε ἡ ἐπιτροπὴ καὶ εἰς ταῦτα ἠγωνίζετο νὰ πείσῃ καὶ τοὺς ἐνταῦθα καὶ τοὺς ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης σοφούς, οἱ ὁποῖοι ἐπέμενον ἀξιοῦντες ὄχι τὰ ψηφισθέντα τέλη νὰ ἐπιβάλωσιν, ἀλλὰ καὶ μείζονα τούτων. Δυστυχῶς, Κύριοι, ὄχι μόνον εὗρεν ἐμπόδια παρ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐνόμιζον ὅτι ἠδύναντο ν’ αὐξήσωσι τὰ τέλη, τὸ τέλος τῶν φαρικῶν καὶ τῆς ἀγκυροβολίας, εἰς ἀπεριόριστον σημεῖον, ἀλλὰ κατήντησαν ἀκόμη νὰ συκοφαντήσωσι τὴν ἐπιτροπὴν ὅτι δωροδοκηθεῖσα ἀντέτεινεν....

§60Κ. Ν. ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ καταδέχεσθε νὰ λέγητε ταῦτα.

§61Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ὅτε ταῦτα ἐλέγοντο ὑπὸ ἐγκρίτου μέλους τῆς ἐπιτροπῆς, ἐγὼ ὡμίλησα καὶ εἶπον ὅτι δὲν ἐνδιαφέρομαι, διότι οὔτε ὅταν κλέπτωσι κλέπτω, οὔτε ὅταν φωνάζωσι φοβοῦμαι, καὶ ἠδιαφόρουν περὶ πάσης τῆς Βουλῆς, διότι οὐδεὶς δύναται οὐδ’ ὑποψίαν νὰ ῥίψῃ κατ’ οὐδενὸς Βουλευτοῦ περὶ τούτου. Καὶ ἐν τούτοις εὑρέθησαν καλοθεληταὶ ζητοῦντες νὰ καταπτοήσωσιν ἡμᾶς ὅπως πεισθῶμεν εἰς τὰς φορολογικὰς καὶ τὰς σοφὰς ἰδέας τὰς ὁποίας εἶχον, διὰ νὰ ἐπιβάλλωσι ταύτας. Καὶ ἀναγκάζομαι σήμερον νὰ λάβω τὸν λόγον, ὄχι βεβαίως ὅπως ἐκ τῶν ὑστέρων ἡμεῖς ἐπιζητήσωμεν βραβεῖα διὰ τὴν πρόνοιαν καὶ τὴν πρόβλεψιν τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν, διότι ταῦτα ὑπεδεικνύοντο ἐκ τῆς λογικῆς κατατάξεως τῶν πραγμάτων, ἀλλὰ διὰ νὰ ζητήσω, καὶ δικαίως, ὅπως τὴν μελέτην τὴν ὁποίαν παρουσίασεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργείου λάβωσι μὲν ταύτην ὑπ’ ὄψιν, ἀλλὰ λάβωσιν ἐπίσης ὑπ’ ὄψιν ὅτι καὶ παρὰ τὰς διαμαρτυρίας ἡ Ἑλλὰς ἐξακολουθεῖ νὰ ἔχῃ τὰ μικρότερα τῶν τελῶν τοῦ τοιούτου εἴδους, εἰς τρόπον ὥστε τὸ ἀποτέλεσμα καὶ τὸ πόρισμα εἰς τὸ ὁποῖον θέλει καταλήξει ἡ ἐπιτροπὴ ἐν τῇ μελέτῃ ταύτῃ νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει τὴν εὐθηνίαν τὴν ὁποίαν ἔχομεν, νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει τὰ ἐπιβαλλόμενα εἰς τὰ λοιπὰ Κράτη, ἵνα μὴ ὑποβιβάσῃ εἰς σημεῖον εὐτελὲς τὸ τέλος τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ νομοθετηθῇ. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω περὶ τοῦ θέματος τούτου συνηγορῶν ἐπίσης ὑπὲρ τῆς προτάσεως τῆς εἰδικῆς τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Σύρου ὅτι ἡ ἐξαίρεσις αὕτη, ἡ ἀφορῶσα εἰς τὰ προσεγγίζοντα ἀτμόπλοια διὰ τὴν πανήγυριν τῆς Τήνου, κατὰ τὴν ὁποίαν λαμβάνεται εὐτελέστατος ναῦλος μὴ ἀνταποκρινόμενος πρὸς τὸ τέλος τὸ ὁποῖον ἀναλογεῖ δι’ ἕκαστον ἐπιβάτην, τὸν ὁποῖον μεταφέρει τὸ ἀτμόπλοιον τοῦτο. Λέγω ὅτι δὲν ἐλήφθη πρόνοια περὶ τούτου, διότι δὲν ἦλθεν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἐπιτροπῆς τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ διὰ τοῦτο συνηγορῶ καὶ ἐγώ, ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ τούτου ἐν τῇ ἐπιτροπῇ.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τὴν νομοθετικήν. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας πρὸς πληρωμὴν τῶν ἐσόδων τῆς χρήσεως 1909 μέχρι τῆς 10 Ἀπριλίου 1910 ἄνευ τόκων ὑπερημερίας καὶ προσθέτων τελῶν 20%». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν). Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§63Ν. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη ὑπεβλήθησαν τοιαῦτα νομοσχέδια εὐκολύνοντα τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων, ἀλλ’ ὄχι δι’ ἓν ἔτος ἀλλὰ διὰ δύο συνεχῆ ἔτη, διότι καχεξία οἰκονομικὴ ἐμάστιζε τὸν λαόν· Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ἵνα εὐαρεστηθῇ, ὅπως ἡ εὐεργετικὴ αὕτη διάταξις προεκταθῇ εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ ἔτους 1908 ἄνευ ἐπιστροφῆς, ἐννοεῖται, τῶν πληρωθέντων τόκων ὑπερημερίας καὶ προσθέτων τελῶν.

§64Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ εἶναι ὀρθόταται, ἀλλ’ ἤθελον συστήσει εἰς τὸν ἔντιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦτο ἀκόμη· διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἡ Κυβέρνησις ἐκ προνοίας εὐεργετικῆς παρέτεινε τὴν προθεσμίαν πρὸς πληρωμὴν τῶν φόρων μέχρι τῆς 10 Ἀπριλίου 1910. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τῶν δόσεων δηλωθεισῶν ἐθνικῶν γαιῶν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ παραταθῇ μέχρι τοῦ τέλους Ἰουλίου 1910, διότι κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς 10 Ἀπριλίου εὑρίσκονται ἐν ἀπολύτῳ ἀδυναμίᾳ ν’ ἀνταποκριθῶσι πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις αὑτῶν πρὸς τὸ Δημόσιον, διότι τὸν Ἀπρίλιον ὄχι μόνον οὐδὲν συγκομίζουσιν ἐκ τῶν γεωργικῶν αὑτῶν προϊόντων, ἀλλὰ τοὐναντίον εἶναι ἐπιβεβαρημένοι μὲ ἔκτακτα ἔξοδα καλλιεργείας, τοῦθ’ ὅπερ ἐπαυξάνει τὰς δαπάνας αὐτῶν. Συνεπῶς οἱ τοιοῦτοι γεωργικοὶ πληθυσμοὶ δὲν θέλουσιν ἐπωφεληθῆ τῶν εὐεργετικῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Δι’ αὐτὸ ὑποβάλλω τροπολογίαν ἐν τέλει τοῦ αʹ ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 1, ὅπως ἐξαιρετικῶς διὰ τοὺς φόρους τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τὰς δόσεις τῶν δηλωθεισῶν ἐθνικῶν γαιῶν ἡ προθεσμία αὕτη παρατείνηται μέχρι τέλους Ἰουλίου 1910. Παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία μου, διότι οὕτω θέλομεν προσφέρει σπουδαίαν διευκόλυνσιν εἰς τοὺς φορολογουμένους γεωργοὺς διὰ τὴν καταβολὴν τῶν φόρων αὐτῶν.

§65ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐξ εὐχῆς ἐκφρασθείσης ἤδη καὶ πρὸ τῆς συνεδριάσεως ἐνταῦθα ὑπό τινων συναδέλφων ὁρμηθεὶς ἐξήτασα τὸ ζήτημα ὅπερ πρὸ ὀλίγου ὑπεβλήθη, καὶ δύναμαι νὰ φανῶ εὐάρεστος εἰς τοὺς συναδέλφους λέγων ὅτι ἀποδέχομαι τὴν πρότασιν ὅπως ἐπεκταθῇ ἡ πρόνοια καὶ εἰς τὸ ἔτος 1908 μετὰ τῆς προθεσμίας τῆς μέχρι τέλους Ἰουλίου 1910, ἀλλὰ καὶ μετὰ διατάξεως ῥητῆς ὅτι τὰ καταβληθέντα ἤδη τόκοι καὶ πρόστιμα δὲν ἀποδίδονται, διότι πρόκειται καθαρῶς περὶ 200.000 δραχμῶν.

§66Ν. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὸ 1907 καὶ 1908;

§67ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ δώσω ἀπάντησιν περὶ τούτου· δὲν νομίζω ὅτι πρέπει ν’ ἀνατρέξω εἰς τὰ ὀπίσω περισσότερον.

§68Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Ἀντὶ τέλους Ἰουλίου νὰ τεθῇ τέλος Αὐγούστου, ἵνα περιληφθῶσι καὶ οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοί, διότι κατὰ τὸν Ἰούλιον οὐδένα φόρον θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ καταβάλωσιν.

§69ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα. Διὰ τοὺς αὐτοὺς λόγους δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ δεχθῶ καὶ τὴν πρότασιν τοῦ κ. ἐκ Θηβῶν Βουλευτοῦ, ὅστις προτείνει ἐξαιρετικῶς διὰ τοὺς φόρους ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τὰς δόσεις δηλωθεισῶν ἐθνικῶν γαιῶν τῆς χρήσεως 1909 ἡ προθεσμία αὕτη νὰ παραταθῇ μέχρι τέλους Αὐγούστου.

§70ΙΩ. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Πάντες οἱ φόροι τότε θὰ παραταθῶσιν.

§71ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διὰ τὸ 1909 τοῦτο.

§72Ν. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μένουσι δύο ἀκόμη. Διὰ τὸ 1905 ἐκάμομεν νομοσχέδιον, μένουσι δὲ διὰ τὸ 1906 καὶ 1907, διὰ νὰ πληρώσωσιν οἱ καθυστεροῦντες.

§73Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Μετὰ τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ὑμεῖς ἐφέρετε, κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ἡ ἰδική μου ἡ τροπολογία περιττεύει, διότι διὰ τῆς ὑμετέρας τροπολογίας παρατείνεται ἡ προθεσμία πάντων, διὰ πάντα τὰ ἔσοδα.

§74ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι· διὰ τὰ ἔσοδα τοῦ 1909. Δι’ αὐτὸ εἶναι ἀναγκαία ἡ τροπολογία ὑμῶν.

§75ΣΠ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τοῦ 1906 καὶ 1907;

§76ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα· προσετέθησαν.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ τροπολογηθὲν ἄρθρον 1 ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Οἱ μὴ πληρώσαντες μέχρι τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου τὰ πρὸς τὸ Δημόσιον χρέη των ἐξ ἐσόδων ἐν γένει τῆς χρήσεως 1909, πλὴν τῶν ἐκ φόρου ἐπὶ τῶν ἀμπέλων τῆς ἰδίας χρήσεως, περὶ ὧν προέβλεψεν ὁ νόμος ΓΤΠΘʹ τῆς 24 Ὀκτωβρίου 1909, ἀπαλλάσσονται τῆς πληρωμῆς προσθέτων τελῶν 20% καὶ τόκων ὑπερημερίας, ἐὰν καταβάλωσι ταῦτα μέχρι τῆς 10 Ἀπριλίου 1910. Ἐξαιρετικῶς διὰ τοὺς φόρους ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τὰς δόσεις δηλωθεισῶν ἐθνικῶν γαιῶν τῆς χρήσεως 1909 ἡ προθεσμία αὕτη παρατείνεται μέχρι τέλους Αὐγούστου 1910. Εἰς τοὺς τυχὸν πληρώσαντας πρόσθετα τέλη 20% καὶ τόκους ὑπερημερίας μετὰ τὴν 31 Ἰανουαρίου 1910 ἐπὶ τοιούτων ἐσόδων τῆς χρήσεως 1909 ἐπιστρέφονται τὰ διὰ τόκους καὶ πρόσθετα τέλη πληρωθέντα ποσά, ἐὰν ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου αἰτηθῇ ἡ ἐπιστροφή των. Ἐπίσης ἀπαλλάσσονται τῆς πληρωμῆς προσθέτων τελῶν 20% καὶ τόκων ὑπερημερίας οἱ μὴ πληρώσαντες μέχρι τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου τὰ πρὸς τὸ Δημόσιον χρέη των ἐξ ἐσόδων ἐν γένει τῆς χρήσεως 1906, 1907 καὶ 1908, ἐὰν καταβάλωσι ταῦτα μέχρι τέλους Αὐγούστου 1910, μὴ ἐπιστρεφομένων μέχρι τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου εἰς τοὺς καταβαλόντας τὰ χρέη των τῶν προσθέτων τελῶν 20% καὶ τόκων ὑπερημερίας ἐξ ἐσόδων τῶν χρήσεων τούτων». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 οὕτω τροπολογηθέν, ὡς καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου. Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ ψηφίζονται εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὰ νομοσχέδια· 1) «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ΧϞΕʹ τῆς 16 Ὀκτωβρίου 1861 περὶ προβιβασμῶν»· 2) «περὶ ἀναθέσεως ὑπηρεσίας διαχειρίσεως εἰς μονάδας τοῦ στρατοῦ καὶ εἰς ὑπολοχαγοὺς καὶ ἀνθυπολοχαγοὺς τοῦ πεζικοῦ» καὶ 3) «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τῶν νόμων ΩΚΔʹ τοῦ 1860 καὶ ͵ΒΨϚʹ τοῦ 1900»).

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀμοιβῆς τῶν ἐξόχους ὑπηρεσίας παρασχόντων ὑπαξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ». (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου) Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀμοιβῆς τῶν ἐξόχους ὑπηρεσίας παρασχόντων ὑπαξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ».

§79ΑΝΔΡ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὑποβάλλω τροπολογίαν, ὅπως συμπεριληφθῶσι καὶ οἱ ὑπαξιωματικοὶ τοῦ ναυτικοῦ εἰς τοὺς ἀμειβομένους δι’ ἐξόχους ὑπηρεσίας.

§80Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τί λέγει ἡ τροπολογία;

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· Εἰς τὸν τίτλον τοῦ νομοσχεδίου νὰ προστεθῶσι καὶ αἱ λέξεις «καὶ τοῦ Β. Ναυτικοῦ». Τὸ ἄρθρον 5 νὰ γίνῃ 6 καὶ νὰ προστεθῇ τὸ ἑξῆς ὡς ἄρθρον 5· «Ἐπίσης ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὅπως τοὺς μέχρι τῆς 10 Μαρτίου 1910 κριθησομένους ὑπὸ ἐπιτροπῆς, διοριζομένης παρ’ αὐτοῦ καὶ ἀποτελουμένης ἐξ ἑνὸς ἀνωτέρου μαχίμου ἀξιωματικοῦ καὶ δύο κατωτέρων τοιούτων, ὡς παρασχόντας ἐξόχους ὑπηρεσίας ἀσχέτους τῇ δημοσίᾳ ἀσφαλείᾳ ὑπαξιωματικοὺς τοῦ Β. Ναυτικοῦ προάγῃ εἰς τὸν ἀμέσως ἀνώτερον βαθμόν, ἂν ὑπάρχῃ κενὴ θέσις, καὶ ἅμα ὡς συμπληρώσωσι τὰ ὑπὸ τῶν κειμένων νόμων ἀπαιτούμενα προσόντα». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§82Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, σήμερον συνήντησα ὑπαξιωματικόν τινα, ὁ ὁποῖος ὑπηρέτει εἰς τὸ ἱππικὸν —ἤδη ἔχει ἀφυπηρετήσει—καὶ ὅστις μοὶ ὑπέβαλε τὸ ἑξῆς παράπονον, τὸ ὁποῖον διαβιβάζω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἐφ’ ὅσον νομίζει ὅτι πρόκειται περὶ δικαίου, ὅτι ὁ ὑπαξιωματικὸς αὐτὸς λαβὼν ἄδειαν ἐξετέλεσε καὶ αὐτὸς τὴν αὐτὴν ὑπηρεσίαν τὴν ὁποίαν ἐξετέλεσαν καὶ οἱ ὑπαξιωματικοὶ διὰ τοὺς ὁποίους εἰδικῶς προβλέπει τὸ νομοσχέδιον. Ὁ ὑπαξιωματικὸς αὐτὸς δὶς ἠχμαλωτίσθη καὶ ἅπαξ ἐπληγώθη. Ἐν τῷ μεταξὺ ἔληξεν ἡ θητεία του καὶ ἀφυπηρέτησε πρὸ δύο ἐτῶν, διετέλεσε δὲ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἐκείνην ἐπὶ πέντε ὁλόκληρα ἔτη· ἤδη δὲν ὑπηρετεῖ ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ. Πολὺ θὰ ἐπεθύμουν, ἀφοῦ τὸ εὐεργέτημα ἐξικνεῖται μέχρις αὐτοῦ τοῦ βαθμοῦ, νὰ φθάσῃ μέχρις αὐτοῦ καὶ νὰ τὸν συμπεριλάβῃ, ἀφοῦ ἔχει κεκτημένα δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἄλλως τε γνωρίζει ἡ ὑπηρεσία καὶ δύναται, νὰ τὰ ἐξακριβώσῃ, καὶ μάλιστα ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Ὑπουργὸς νομίζει ὅτι εἶναι πραγματικῶς τοιαῦται αἱ ὑπηρεσίαι του νὰ λάβῃ πρόνοιαν καὶ δι’ αὐτὸν καὶ νὰ τὸν συμπεριλάβῃ εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἐπεκτείνων τὸ ὅριον.

§83Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι εἷς μόνον;

§84Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἷς.

§85Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν εἶναι καὶ ἄλλοι;

§86Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἷς εἶναι. Δὶς ᾐχμαλωτίσθη καὶ ἅπαξ ἐπληγώθη. Ὁ ὑπαξιωματικὸς οὗτος, ὅτε προσέφερε τὰς ὑπηρεσίας του εἰς τὴν πατρίδα, δὲν ἐσκέπτετο νὰ προσφέρῃ ταύτας ἐπ’ ἀμοιβῇ, οὐδ’ ἐνόμιζεν ὅτι ἡ πατρὶς του ἀνελάμβανε τὴν ὑποχρέωσιν ν’ ἀμείψῃ αὐτόν· ἀλλ’ ἀφοῦ ἤδη ἡ Πολιτεία—καλῶς πράττουσα—ἔλαβε τοιοῦτον μέτρον, δηλαδὴ τὰς ὑπηρεσίας τὰς παρασχεθείσας ν’ ἀμείψῃ, εὑρίσκεται ἐν τῷ δικαίῳ καὶ αὐτὸς ζητῶν νὰ συμπεριληφθῇ. Τὸν τρόπον καθ’ ὃν εἶναι δυνατὸν νὰ συμπεριληφθῇ ἐγὼ ἀφήνω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ σκεφθῇ ὡς ἁρμοδιώτερος· πάντως ὅμως θὰ προσγίνῃ ἀδίκημα, ἐὰν δὲν συμπεριληφθῇ.

§87Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Αὐτὸς ἤδη εἶναι πολίτης.

§88Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι ἀφυπηρέτησεν ἀκριβῶς δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, διότι δὲν ἤλπιζεν ὅτι θ’ ἀμειφθῶσιν αἱ ὑπηρεσίαι αὐταί.

§89Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐτέθη χρονικὸν ὅριον κατὰ τὸ ὁποῖον προσηνέχθησαν αὐταὶ αἱ ὑπηρεσίαι διὰ τὰς ὁποίας ζητεῖται ἡ ἀμοιβή. Ἐὰν ἀφήσωμεν ἀόριστον τὸ ὅριον, δὲν θὰ εὕρωμεν ἄκραν, διότι καθ’ ἑκάστην θὰ παρουσιάζωνται ἀπαιτήσεις. Διὰ τοῦτο ἐτέθη ὅριον καὶ συνελέχθησαν πᾶσαι αἱ πληροφορίαι, ἐκρίθησαν καὶ ὑπεβλήθη τὸ νομοθέτημα. Ἑπομένως δὲν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν τὴν αἴτησίν σας.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§91Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Εἶναι ἄλλη μία τροπολογία.

§92Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς Ἄργους ἀνέφερε παράπονον λοχίου τινός. Ἐγὼ θ’ ἀναφέρω ἕτερον παράπονον τὸ ὁποῖον μοὶ ὑπεβλήθη· καὶ μέχρι τινὸς θὰ ἐζήτουν διασάφησιν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν, ἀλλὰ μετὰ τὰς δοθείσας ἐξηγήσεις ὅτι ἐτέθη χρονικὸν ὅριον κατὰ τὸ ὁποῖον προσηνέχθησαν αὐταὶ αἱ ὑπηρεσίαι, διὰ τὰς ὁποίας ζητεῖται ἡ ἀμοιβή, εἰμὶ ὑποχρεωμένος πλέον νὰ ὑποβάλω ἁπλῶς τὸ παράπονον καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἂς κάμῃ ὅ, τι θέλει. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐπιτροπὴ ἐξήλεγξεν ἄλλοτε τὰς ἀξιώσεις καὶ τὰς ἀμοιβὰς τὰς ὁποίας ἐζήτουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἰσχυρίζοντο ὅτι ἠνδραγάθησαν ἐν τῷ πολέμῳ καὶ ὑπάρχει κατάλογος καὶ ὑπάρχουσι πλέον καθωρισμέναι αἱ ἀξιώσεις αὐτῶν τῶν Κυρίων. Μοὶ ὑπεβλήθη λοιπὸν τὸ παράπονον διατί, ἀφοῦ καὶ οἱ ἄλλοι διὰ παρομοίας ὑπηρεσίας ἀμείβονται, νὰ μὴ δοθῇ εἰς αὐτοὺς ἀνωτέρα μόνον σύνταξις, ἐὰν ἐν τῷ στρατῷ ἔχωσι συμπληρώσει συνεχῆ εἰκοσιπενταετῆ ὑπηρεσίαν. Πρόκειται περὶ ἁπλῆς αὐξήσεως τῆς συντάξεώς των, καθόσον ἀφυπηρετοῦσιν ἔχοντες ἤδη συμπεπληρωμένην εἰκοσιπενταετῆ συνεχῆ ὑπηρεσίαν. Ἔχουσι δὲ καὶ τὸ προνόμιον μετ’ ἐξέλεγξιν διαρκοῦς ἐπιτροπῆς διορισθείσης ὅτι ἔπραξαν τὸ καθῆκόν των ἐν τῇ ὑπερασπίσει τῆς πατρίδος.

§93ΓΡ. ΦΟΥΦΑΣ. Περὶ τούτου ἔχω καὶ ἐγὼ ὑποβάλει τροπολογίαν, κύριε Πρόεδρε.

§94Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Πρόκειται περὶ συντάξεως. Ἐγώ, κύριε Ὑπουργέ, ὑποβάλλω ἁπλῶς τὸ παράπονον, χωρὶς βεβαίως νὰ εἶμαι διατεθειμένος νὰ τὸ ὑποστηρίξω. Ἐκρίθησαν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ δὲν ἠμείφθησαν.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν....

§96Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2. Μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος νόμου ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ τοὺς εἰσαγάγητε, διότι αὐτὸ λέγει τὸ ἄρθρον, ἀφ’ ἑτέρου ὅμως αὐτοὶ δύνανται νὰ μὴ κάμωσι χρῆσιν τοῦ δικαιώματός των· δύνανται νὰ παρατείνωσι τὴν ὑπηρεσίαν, ὅπως συμπληρώσωσι δεκαετίαν, ἀλλὰ δύνανται καὶ κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος νὰ ζητήσωσι νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὸ σχολεῖον.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκει)· «Οἱ κατὰ τ’ ἀνωτέρω ἄρθρα δικαιούμενοι εἰς τὴν ἀπολαυὴν τῆς ὡς ἄνω ἀμοιβῆς, ἐὰν ἔχωσι κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ παρόντος νόμου ἀποκτήσει τὸ δικαίωμα πρὸς σύνταξιν ἀποστρατείας κατὰ τοὺς κειμένους νόμους, λαμβάνουσι σύνταξιν οἱ μὲν ἀνθυπασπισταὶ λοχαγοῦ, οἱ δὲ λοιποὶ ὑπαξιωματικοὶ ὑπολοχαγοῦ, ἀνάλογον πρὸς τὰ ἔτη τῆς συνταξίμου ὑπηρεσίας αὐτῶν». Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Γ. Φούφα ἔχουσα οὕτως· «Ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐγκρίνῃ, ἐπιτρέπεται ν’ ἀπονεμηθῇ σύνταξις ὑπολοχαγοῦ κλπ».

§98Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Περὶ αὐτοῦ ἔγινε λόγος πρὸ ὀλίγου καὶ εἶπον ὅτι δὲν δύναται νὰ γίνῃ τοῦτο δεκτόν.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Φούφα. Δευτέρα τροπολογία, τοῦ κ. Π. Σάκκη, καθ’ ἣν ἐν τῷ ἄρθρῳ 3 δέον νὰ προστεθῇ βʹ παράγραφος, ἔχουσα ὡς ἑξῆς· «Εἰς τοὺς ὑπαξιωματικοὺς τοὺς διακριθέντας κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1897 ἀπονέμεται σύνταξις ὑπολοχαγοῦ, ἐὰν ἔχωσιν εἰκοσιπενταετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τῷ στρατῷ».

§100Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Διὰ τὸν προηγούμενον λόγον ν’ ἀπορριφθῇ καὶ αὐτὴ ἡ τροπολογία.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη τὴν τροπολογίαν τοῦ κυρίου Σάκκη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4) Ἤδη ἔχομεν τὴν προσθήκην τὴν γενομένην ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ἥτις θὰ τεθῇ ὡς ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκει)· «Ἐπίσης ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὅπως τοὺς μέχρι τῆς δεκάτης Μαρτίου 1910 κριθησομένους ὑπὸ ἐπιτροπῆς, διοριζομένης παρ’ αὐτοῦ καὶ ἀποτελουμένης ἐξ ἑνὸς ἀνωτέρου μαχίμου ἀξιωματικοῦ καὶ δύο κατωτέρων τοιούτων, ὡς παρασχόντας ἐξόχους ὑπηρεσίας ἀσχέτους τῇ δημοσίᾳ ἀσφαλείᾳ ὑπαξιωματικοὺς τοῦ Β. Ναυτικοῦ προάγῃ εἰς τὸν ἀμέσως ἀνώτερον βαθμόν, ἂν ὑπάρχῃ κενὴ θέσις καὶ ἅμα ὡς συμπληρώσωσι τὰ ὑπὸ τῶν κειμένων νόμων ἀπαιτούμενα προσόντα». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6, πρώην 5, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ ἀνάγνωσιν). Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐτησίας ἐπιχορηγήσεως δραχμῶν 8.000 εἰς τὴν στρατιωτικὴν βιβλιοθήκην καὶ ἐξαιρετικῶς διὰ τὸ τρέχον ἔτος ἐπὶ πλέον ἑτέρων 8.000 δραχμῶν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–4, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς γʹ ἀνάγνωσιν).

§102ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ προταχθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 39, τὸ ὁποῖον εἶναι στρατιωτικόν, ὅπως ἔλθῃ εἰς συνάφειαν.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ νόμου ΣΙΒʹ τῆς 1 Ὀκτωβρίου 1852 περὶ διοικήσεως τῶν δημοσίων ἐσόδων καὶ ἐξόδων καὶ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ μόνον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν).

§104Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον «περὶ τοῦ δυνατοῦ τῆς αὐξήσεως τῆς εἰς ἵππους στρατοῦ ὀργανικῆς ἐν εἰρήνῃ δυνάμεως τῶν πεδινῶν πυροβολαρχιῶν καὶ τῶν ἰλῶν». Ἐπίσης καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον «περὶ τοῦ δυνατοῦ τῆς αὐξήσεως τῆς ἐν ἑκάστῃ πεδινῇ πυρβολαρχίᾳ καὶ ἴλῃ ἱππικοῦ ὀργανικῆς ἐν εἰρήνῃ δυνάμεως τῶν ἵππων στρατοῦ». Τοῦτο εἶναι ἀναγκαῖον, διότι κατὰ τὸν Προϋπολογισμὸν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἔχωμεν περιωρισμένον ἀριθμὸν ἵππων. Ἐπειδὴ ἐγένετο τώρα προμήθεια, δὲν πρέπει τοὺς ἀγορασθέντας ἵππους νὰ ἐκποιήσωμεν, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ κρατήσωμεν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 87 καὶ 88).

§105Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ληφθῇ ὅμως πρόνοια ὅπως ἐν ταῖς ἀναγκαίαις πιστώσεσι τοῦ Προϋπολογισμοῦ γίνῃ προσθήκη τῶν δαπανῶν.

§106Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Μάλιστα.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 18, 28, 29 καὶ 85 τοῦ ἀπὸ 20 Ἰανουαρίου ἐ. ἔ. νόμου ᾼΦΜΒʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3542) περὶ ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων». Ὁ κ. Στράτος ἔχει τὸν λόγον.

§108Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων» οὐδὲν ἕτερον θέλει πραγματοποιηθῆ παρὰ ἡ κατάργησις οὐσιωδῶς τῆς διατάξεως τοῦ νόμου τοῦ πρὸ μηνὸς ψηφισθέντος ὑπὸ τῆς Βουλῆς, πρὶν ἔτι ἡ ἐφαρμογὴ τῶν διατάξεων τούτου δείξῃ τὴν ἀνάγκην τῆς μεταβολῆς ταύτης. Φοβοῦμαι δ’ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ νόμου ἐπεδείξατο τὴν προσήκουσαν αὐστηρότητα, διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν οὐδὲν ἕτερον θέλει πράξει παρὰ νὰ καταργήσῃ, ἐὰν τοῦτο ἤθελε ψηφισθῆ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, τὸν ἔλεγχον ἐπὶ τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ τῶν Δημοσίων ἔργων, τὸν ἔλεγχον τὸν ὁποῖον ἐσκόπει ὁ ψηφισθεὶς ὑπὸ τῆς Βουλῆς νόμος. Μέχρι τοῦδε, Κύριοι, τὰ ζητήματα τῶν Δημοσίων ἔργων ἦσαν γνωστὰ κατὰ τρόπον πάντοτε σκανδαλώδη, δὲν ἔσχον δὲ δυστυχῶς οἱ Ἕλληνες Βουλευταὶ πολλὰς ἀφορμάς, ἵνα ἐκφράσωσιν ἐπαίνους ὑπὲρ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων κατὰ τὰς συζητήσεις τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ τοὐναντίον, ὁσάκις ἐγένετο λόγος περὶ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων, ἕνα εἶχον σκοπόν, πῶς νὰ ἐλεγχθῇ ἡ ὑπηρεσία τῶν Δημοσίων ἔργων καὶ πῶς νὰ κατηγορηθῇ ἡ ὑπηρεσία τῶν Δημοσίων ἔργων. Καὶ ἐνησκεῖτο ἡ κατηγορία ἢ μᾶλλον ὁ ἔλεγχος εἴτε εἰς τὰς προαγωγὰς εἴτε εἰς τὰς τοποθετήσεις εἴτε εἰς τὴν μελέτην καὶ παραλαβὴν τῶν ἔργων. Πάντοτε ὁ ἔλεγχος ἐγένετο κατὰ τρόπον δυσμενῆ. Ἀκριβῶς τὸ δυσμενὲς πνεῦμα τὸ ὁποῖον ἐκράτησε μέχρι τοῦδε περὶ τὴν ἐκτίμησιν τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων ἤγαγε τὴν πρώην Κυβέρνησιν, ἵνα εἰσηγηθῇ τὰ δύο νομοσχέδια ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, τὰ ὁποῖα μετ’ ἐπεξεργασίαν ὑπὸ ἐπιτροπῆς ἐκ Βουλευτῶν συνεχωνεύθησαν εἰς ἓν καὶ κατεστάθησαν νόμος τοῦ Κράτους. Ἐνομίσαμεν πάντες ὅτι, ἀφοῦ ἡ Βουλὴ μετ’ ἐπεξεργασίαν ὥριμον καὶ συζήτησιν ἀρκούντως εὐρεῖαν γενομένην ἐνώπιόν της ἐψήφισε τὸν νόμον τοῦτον, ἤθελεν ἀφεθῇ ὁ νόμος αὐτὸς νὰ λειτουργήσῃ ἐπί τινα χρόνον. Ἤδη βλέπω ὅτι, ἐνῷ πρὸ δέκα ἡμερῶν ἐγένετο ἐκκαθάρισις τοῦ ἀνωτέρου προσωπικοῦ, διότι τοῦ κατωτέρου δὲν ἦτο δυνατή, μὴ συντρεχουσῶν τῶν προθεσμιῶν, ἀφοῦ εἰσέτι λόγῳ τῆς ἐκκρεμοῦς ἐκκαθαρίσεως δὲν προέβη ἡ Κυβέρνησις εἰς τοποθετήσεις τοῦ προσωπικοῦ εἰς τὰς ἐπαρχίας συμφώνως πρὸς τὸν νόμον, βλέπω, λέγω, ἀμέσως τὴν Κυβέρνησιν, τίς οἶδε τίνας εἰσηγήσεις ἀκολουθήσασαν, νὰ εἰσηγῆται, ὅπως οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῶν Δημοσίων ἔργων καὶ τοῦ Ἐλέγχου ἔλθωσιν ἐνταῦθα, ἐν Ἀθήναις. Ἡ ὅλη οἰκονομία τοῦ νόμου ὑπῆρξεν αὐτή, ἵνα ὑπάρχῃ ὁ διηνεκὴς ἔλεγχος τοῦ ἀνωτέρου πρὸς τὸν κατώτερον καὶ ἵνα τὸ Κράτος καὶ τὸ κοινὸν παύσῃ πλέον ἀπολαῦον τοῦ θεάματος τὸ ὁποῖον ἀπήλαυε μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης, τοῦ θεάματος τῶν ἐπιθεωρητῶν καὶ μηχανικῶν περιερχομένων τὰς ἀγυιὰς καὶ τὰς ῥύμας τῶν Ἀθηνῶν. Καὶ ἐνθυμεῖται ἡ Βουλή, ὅτε συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον μετεβλήθη εἰς νόμον, ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐπέδειξα κατάλογον 129 ὑπαλλήλων τῶν Δημοσίων ἔργων εὑρισκομένων ἐν Ἀθήναις καὶ μὴ ἐργαζομένων ἐν Ἀθήναις! Τὸν κατάλογον τοῦτον κατώρθωσε νὰ μειώσῃ ὁ νόμος εἰς 69 καὶ τὸν κατάλογον τοῦτον θ’ αὐξήσωμεν πάλιν κατὰ τρεῖς, καί, τῆς ὀρέξεως ἀνοιγομένης, θὰ ἴδωμεν βραδύτερον αὔξησιν κολοσσιαίαν, ὅταν ἡ αὔξησις ἀρχίζῃ ἀπὸ τοῦ ἀνωτέρου προσωπικοῦ, τὸ ὁποῖον αὐτὸ ἔπρεπε νὰ δώσῃ τὸ παράδειγμα εἰς τοὺς κατωτέρους τῆς ὑποταγῆς εἰς τοὺς νόμους. Ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐζητήσαμεν τὴν ἐκτόπισιν τοῦ προσωπικοῦ ἐξ Ἀθηνῶν δὲν ἦτο λόγος θεαματικός, ἀλλὰ καὶ σπουδαιότατος λόγος σχετιζόμενος πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου· Ἦσαν ἐν Ἀθήναις 14 νομομηχανικοί...

§109Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πάντες οὗτοι νομομηχανικοί;

§110Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Βεβαίως πάντες, ἐπὶ 22 νομομηχανικῶν... Κατήντησε δέ, ἵνα πάντα τὰ γραφεῖα ἐκτὸς 6–7 προνομιούχων, οἷον τῶν Πατρῶν, Κυκλάδων, Λαρίσης, τὰ ὁποῖα συμπίπτει νὰ ἔχωσι μεγαλυτέραν εὐμάρειαν τῶν ἄλλων, κατήντησε, λέγω, τὰ γραφεῖα ταῦτα νὰ διευθύνωνται ὑπὸ μηχανικῶν τρίτης τάξεως ἐναντίον τοῦ νόμου χειριζομένων δημόσια ἔργα, ἐνῷ ἦτο ἀπηγορευμένον εἰς αὐτούς. Κατήντησε δὲ καὶ γραφεῖα νομομηχανικῶν νὰ διευθύνωνται ὑπὸ ἐργοδηγῶν. Τὸ γραφεῖον Εὐρυτανίας οὐδέποτε εἶδεν οὔτε κἂν μηχανικὸν εἰμὴ ἐργοδηγὸν ἀδιακόπως, οἱ ἄλλοι δὲ νομομηχανικοὶ εὑρίσκονται ἐνταῦθα ὑπὸ διάφορα προσχήματα, ὑπὸ διαφόρους προφάσεις, ἄλλος μὲν ὡς διευθυντὴς τοῦ Ἐλέγχου τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου, ἄλλος ὡς ἐπόπτης τῶν ἔργων τὰ ὁποῖα γίνονται εἰς τὸν Παρθενῶνα, ἄλλος δ’ ὡς ἐπόπτης τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας καὶ ἄλλος εἰς τὰ λιμενικὰ ἔργα Πειραιῶς. Τὴν κατάστασιν αὐτὴν τὴν ἀθλίαν, τὴν κατάστασιν αὐτὴν τὴν ἀχρείαν, τὴν ὁποίαν ἐτελμάτισεν ἡ ὑπηρεσία τῶν Δημοσίων ἔργων, ὁ νόμος κατέλυσε, διότι ὁ νόμος περιέλαβεν αὐστηρὰς διατάξεις, ὥρισε καὶ τὰς ἕδρας τῶν νομομηχανικῶν καὶ τῶν μηχανικῶν καὶ τῶν ὑπομηχανικῶν, καὶ ἀπηγόρευσε πάσης φύσεως ἀποσπάσεις, καθόσον κατὰ τὸν νόμον δὲν ἐπιτρέπεται ἀπόσπασις κατωτέρου εἰς ἀνωτέραν θέσιν, ἐκτὸς ἂν ὑπάρχῃ κενὴ θέσις. Τοιουτοτρόπως προσεδόκων, ὡς προσεδόκων πάντες, ὅτι οἱ δεκατέσσαρες νομομηχανικοὶ θὰ μετέβησαν εἰς τὰς ἕδρας των καὶ οἱ νομοὶ τοῦ Κράτους θ’ ἀπήλαυον τοιούτων καὶ τὰ δημόσια ἐν αὐτοῖς ἔργα θὰ εἶχον τὸν ἔλεγχον τῶν προϊσταμένων. Ἀλλ’ ὁ νόμος ἐζήτησεν, ἵνα καὶ οἱ ἐπιθεωρηταὶ ἐκτοπισθῶσι τῶν Ἀθηνῶν, διότι ἡ δικαιοδοσία των εἶχε παρεξηγηθῆ, διότι ἐθεωρήθη ὅτι ἦτο καθῆκόν των νὰ μεταβαίνωσιν ἑκάστοτε πρὸς ἐξέλεγξιν τῶν ἔργων μόνον κατὰ διαταγὴν τοῦ Ὑπουργείου καὶ οὐχὶ ἐξ ἰδίου δικαιώματος· οὕτω δ’ οἱ ἐπιθεωρηταὶ ἦσαν ἀνώτατοι ὑπάλληλοι ἁδρῶς ἀμειβόμενοι, μένοντες ἐν Ἀθήναις καὶ ἀσχολούμενοι εἰς ἰδιωτικὰ ἔργα, μεταβαίνοντες δὲ κατόπιν διαταγῆς πρὸς ἐπιθεώρησιν, δι’ ἣν εἰδοποιεῖτο πάντοτε πρὸ τῆς μεταβάσεως τῶν ἐπιθεωρητῶν ὁ μέλλων νὰ ἐλεγχθῇ. Ἡμεῖς οἱ ἐπεξεργασθέντες τὸ νομοσχέδιον ἐζητήσαμεν, ἵνα ὁ ἐπιθεωρητὴς ἑδρεύῃ ἐν τῷ κέντρῳ τῆς περιφερείας, ἵνα καθορισθῶσιν αἱ περιφέρειαι καὶ αἱ ἕδραι αὐτῶν. Καὶ σήμερον γίνεται ἡ ἐρώτησις· μήπως ἐξ Ἀθηνῶν δὲν δύναται νὰ μεταβῇ ὁ ἐπιθεωρητὴς πρὸς ἐπιθεώρησιν; Βεβαίως, ἀλλ’ ἡ εἰδοποίησις μετέβαινε ταχύτερον αὐτοῦ. Τὸν ἐπιθεωρητὴν δὲν θέλομεν μόνον ὄργανον τῆς ἐνεργείας τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ καὶ αὐτοβούλως ἐλέγχοντα ἐν τῇ περιφερείᾳ του. Εἶναι δὲ μείζων ἀνάγκη σήμερον, ἵνα οἱ ἐπιθεωρηταὶ τοποθετηθῶσιν ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν, ὅτε μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νέου νόμου καὶ τοῦ νόμου τῆς ὁδοποιΐας εἶναι ἀνάγκη καθοδηγήσεως τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς ὑπηρεσίας. Διότι ἔχομεν τοὺς νόμους τῆς πρώην Κυβερνήσεως, περὶ τῶν ὁποίων δὲν δυνάμεθα νὰ προδικάσωμεν, ἀλλ’ ὁ χρόνος θὰ δείξῃ ἂν θὰ ἔχωμεν ἀποτελέσματα εὐάρεστα. Ἔχομεν τὸν νόμον περὶ ὁδοποιΐας, ἐξ οὗ σπουδαῖα ἐξαρτᾷ συμφέροντα τὸ Δημόσιον. Ἐὰν ὁ νόμος ἐπιτύχῃ, θέλει ἀπαλλαγῆ τὸ Δημόσιον τοῦ κονδυλίου τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν καὶ τῆς κατασκευῆς. Ἐὰν δ’ ὁ νόμος ἀποτύχῃ, θέλομεν ἐπανέλθει εἰς τὸ πρώην σύστημα καὶ τὴν πιθανὴν οἰκονομίαν τῶν τεσσάρων ἑκατομμυρίων τῶν Δημοσίων ἔργων θέλομεν χάσει· ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἐφαρμογῆς νόμου εἰσάγοντος νέον σύστημα καὶ ὁλόκληρον διαδικασίαν εἶναι ὀρθὸν ἵνα τὸ προσωπικὸν ἔχῃ ὑπὲρ τὴν κεφαλήν του τὸν κατάλληλον ἐλεγκτήν. Ἀλλὰ περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς τοποθετήσεως τῶν ἐπιθεωρητῶν ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν συνηγορεῖ καὶ τὸ καθεστὼς τὸ δημιουργηθὲν διὰ τοῦ νόμου. Ἐὰν ἡ ὑπηρεσία ἐλέγχου καὶ ἐπιθεωρήσεως ἐλειτούργουν καλῶς, ἠθέλομεν καθορίσει διὰ νόμου ἐκκαθάρισιν; Ἐὰν οἱ ἐπιθεωρηταὶ ἦσαν πράγματι ἐλεγκταὶ τῆς ὑπηρεσίας καθ’ ὃ σύστημα εἴχομεν, ἠθέλομεν λάβει τοιαύτας ἀποφάσεις; Ἐὰν ἐνήσκουν ἔλεγχον ὡς ἔδει, ἡ ἐνάσκησις αὐτοῦ ἤθελε φέρει ἐκκαθάρισιν κατὰ τὸν κείμενον νόμον. Ἡ ψήφισις νέου νόμου ἀποδεικνύει ἀνεπάρκειαν τοῦ μέχρι τοῦδε νόμου περὶ ἐπιθεωρήσεως. Ἀποδεικνύει δ’ ἀκόμη ὅτι ἡ κατάστασις ἡ δημιουργηθεῖσα ἐκ τῆς ἀνεπαρκείας τοῦ Ἐλέγχου προυκάλεσε δυσφήμησιν τοῦ σώματος. Ἂς τὸ εἴπωμεν εἰλικρινῶς.

§111ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐγένετο ἡ ἐκκαθάρισις.

§112Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀρχὴ ἐκκαθαρίσεως· ὅ,τι ἦτο δυνατὸν ἀνθρωπίνως. Κατὰ ποῖον τρόπον ἐγίνοντο αἱ ἐπιθεωρήσεις δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορηθῇ παρὰ τῶν προκατόχων. Οἱ κύριοι ἐπιθεωρηταί, τινὲς ἐν ἐνεργείᾳ ἤδη, εἶναι εἰσηγηταὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ συντάκται τοῦ ὑπομνήματος, τὸ ὁποῖον καὶ εἰς ἐμὲ ἐδόθη. Οἱ κύριοι ἐπιθεωρηταὶ ἐκλήθησαν εἰς ἀπολογίαν, διότι ἐπὶ δύο ἔτη χωρὶς νὰ προβῶσιν εἰς ἐπιθεώρησίν τινα, εὑρισκόμενοι ἐν Ἀθήναις, προέβησαν εἰς προτάσεις προβιβασμῶν. Ταῦτα ἔκαμνον εὑρισκόμενοι ἐν Ἀθήναις. Ὁ λόγος δὲ δι’ ὃν ἀκόμη δὲν ἤθελον νὰ μετακινηθῶσιν ἐκ τῶν Ἀθηνῶν ἦτο καὶ ὁ τρόμος μὴ περιληφθῶσιν εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν...

§113Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Διατί νὰ μὴ γίνωσι δύο ἐκθέσεις ἐκκαθαρίσεως;

§114Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. .. Προβάλλουσι τὴν ἀνάγκην ὅτι διὰ τῆς ἀπομακρύνσεως τῶν ἐπιθεωρητῶν ἐξ Ἀθηνῶν δὲν ὑπάρχουσιν ἐπαρκεῖς ἐγγυήσεις ἐν τῇ συνθέσει τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων ἔργων. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι ὁ νόμος περιέχει πάσας τὰς ἐγγυήσεις διὰ τὴν ἐνάσκησιν τοῦ ἐλέγχου ὑπὸ τοῦ συμβουλίου. Κατὰ τὸν μέχρι τοῦδε νόμον οἱ ἐπιθεωρηταὶ ἦσαν ὀκτώ, συμπεριλαμβανομένου καὶ τοῦ γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ. Ἐκ τούτων κατὰ τὸν νόμον τέσσαρες ἀποτελοῦσι τὸ συμβούλιον καὶ τέσσαρες ἐνασκοῦσιν ἐργασίας ἐπιθεωρήσεως καὶ ἰδίᾳ τῶν γραφείων, διότι σπανιώτατα μεταβαίνουσιν ἔξω. Ἐκ τῶν τεσσάρων δὲ τούτων κατὰ τὸν νόμον ἕνεκα κωλύματος ἀναπληροῦται ὁ εἷς διὰ τμηματάρχου τοῦ Ὑπουργείου ἐν τῷ συμβουλίῳ τῶν Δημοσίων ἔργων. Ἡ ἀπαρτία κατηρτίζετο ὑπὸ τεσσάρων καὶ δὲν ἔχω ἢ νὰ ζητήσω τὰ πρακτικὰ τοῦ συμβουλίου αὐτοῦ, ἵνα ἴδητε τὰς ὑπογραφάς. Συνεδρίαζεν οὕτω τὸν συμβούλιον συνήθως μὲ τρεῖς ἐπιθεωρητὰς καὶ δύο τμηματάρχας, ὧν ὁ εἷς ἄνευ ψήφου, οἱ δ’ ἄλλοι τέσσαρες ἀπησχολοῦντο ἢ πρὸς ἐπιθεώρησιν ἤ, ἐὰν ἤθελον, προσήρχοντο, διότι δὲν εἶχον ὑποχρέωσιν. Ἐὰν εἶχον ὑποχρέωσιν, ἠδύνατο ὁ νόμος νὰ ζητήσῃ ἐγγυήσεις. Λοιπὸν τί γίνεται κατὰ τὸν νέον νόμον; Τὸ συμβούλιον ἀποτελεῖται ἐκ τοῦ γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ καὶ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῆς πρώτης ἐπιθεωρήσεως, καὶ ἐκ τῶν τμηματαρχῶν τῶν Δημοσίων ἔργων, ἤτοι ἐκ δύο ἐπιθεωρητῶν καὶ πέντε τμηματαρχῶν, ἐν ὅλῳ ἓξ ἑπτά. Ὥστε ἀντὶ τῶν τριῶν ἐπιθεωρητῶν ἦσαν δύο. Ἡ ἐγγύησις ἠλαττώθη κατὰ ἕνα. Ἀντὶ δὲ τοῦ ἑνὸς τμηματάρχου, τοῦ καλουμένου εἰς ἀναπλήρωσιν κωλυομένου ἐπιθεωρητοῦ, προστίθενται πέντε. Ὥστε ἔχομεν μείζονα ἐγγύησιν. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ἄλλην ἐγγύησιν (ἀναγινώσκει)· «Διὰ Β. Διατάγματος ἐκδιδομένου προτάσει τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ δύναται ἐκτάκτως ν’ ἀποτελεσθῇ τὸ συμβούλιον τῶν Δημοσίων ἔργων ὑφ’ ἁπάντων τῶν ἐπιθεωρητῶν καὶ τῶν τμηματαρχῶν τῶν Δημοσίων ἔργων προκειμένου περὶ ἐπιλύσεως τεχνικῶν ζητημάτων ἢ ἐλέγχου μελετῶν ἐξαιρετικῆς σπουδαιότητος, καθοριζομένων ἐν τῷ Β. Διατάγματι, προσδιοριζομένης δ’ ἅμα ἐν τούτῳ τῆς διαρκείας τῶν ἐργασιῶν τοῦ ἐκτάκτου συμβουλίου». Διότι προείδομεν τὰς δυσκολίας τῆς περιπτώσεως ταύτης, ἐνομίσαμεν δέ, ὅτε συνετάσσετο τὸ νομοσχέδιον, ὅτι, ἐὰν πρόκειται τὸ συμβούλιον νὰ κρίνῃ περὶ ἔργων ἀξίας πέντε χιλιάδων ἢ συμπληρωτικοῦ προϋπολογισμοῦ πέντε χιλιάδων, περὶ κανονισμοῦ σχέσεων ὑπολόγων, ἠδύνατο καὶ ἄνευ παρουσίας τῶν τριῶν ἐπιθεωρητῶν νὰ προβῇ, ἐὰν ὅμως πρόκειται περὶ ἔργων ἐξαιρετικῆς σπουδαιότητος, ὡς ἡ μελέτη σιδηροδρόμου τινὸς ἢ ὑδραυλικῶν ἔργων, δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προκαλέσῃ τὴν ἐξαιρετικὴν σύνθεσιν τοῦ συμβουλίου. Ὁ νόμος λοιπὸν προέβλεψε καὶ περὶ ἔργων ἐξαιρετικῆς σπουδαιότητος καὶ περὶ τῆς κατὰ τὴν τοιαύτην περίπτωσιν συνθέσεως τοῦ συμβουλίου. Ἀλλὰ συγχρόνως ὑπάρχει καὶ ἄλλη αἰτίασις τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τοῦ νομοσχεδίου· «Οἱ νομομηχανικοὶ τμηματάρχαι, ἀντικαθιστῶντες κατὰ τὸ πλεῖστον τοὺς ἐπιθεωρητὰς ἐν τῷ συμβουλίῳ, γίνονται κριταὶ τῶν πράξεων τῶν ἀνωτέρων των ἐπιθεωρητῶν, τῶν ὁποίων αἱ ἐκθέσεις καὶ αἱ γνῶμαι θὰ ὑποβάλλωνται ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ συμβουλίου». Λάθος· διότι ὁ νόμος δὲν καθορίζει τὸν ἐπιθεωρητὴν ὡς συντάκτην μελέτης ἢ κατασκευαστὴν ἔργων, ὥστε νὰ ὑπάγηται ὑπὸ τὴν κρίσιν τῶν κατωτέρων. Ὁ νόμος καθορίζει (ἀναγινώσκει)· «Καθήκοντα τῶν ἐπιθεωρητῶν ἐν γένει εἰσίν· ἡ ἐνάσκησις διηνεκοῦς ἐποπτείας ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ τῆς περιφερείας των καὶ ἐπὶ τῶν ἐν ταύτῃ ἐκτελουμένων ἔργων, αἱ τακτικαὶ δὶς τοῦ ἔτους καὶ ἔκτακτοι ἐπιθεωρήσεις τῶν γραφείων κλπ.». Ὁ Ἐπιθεωρητὴς κατὰ τὸν νόμον εἶναι ἐλεγκτής· δὲν εἶναι κατασκευαστής. Ἑπομένως δὲν ἔχει νὰ ὑποβάλλῃ μελέτας εἰς τὸ συμβούλιον, τὰς ὁποίας θὰ κρίνωσιν οἱ κατώτεροί του κατὰ βαθμόν. Πότε ἠδύνατο ὁ ἐπιθεωρητὴς νὰ ὑποστῇ τὴν κρίσιν τοῦ συμβουλίου; Ὅταν ὑποβάλλῃ τὰς ἐκθέσεις αὑτοῦ περὶ τοῦ προσωπικοῦ, αἵτινες εἶναι ἀπαραίτητοι διὰ τὴν προαγωγήν. Ἀλλὰ τότε οἱ ἐπιθεωρηταὶ μετέχουσι πάντες τοῦ συμβουλίου προκειμένου νὰ κρίνωσι περὶ προαγωγῆς, διότι τότε καλοῦνται πάντες οἱ ἐπιθεωρηταὶ καὶ συμπράττουσι μετὰ τοῦ τμηματάρχου· κατὰ συνέπειαν καὶ ἡ αἰτίασις αὕτη εἶναι αἰτίασις μὴ στηριζομένη ἐπὶ τῶν πραγμάτων, διότι περὶ πάντων τούτων ἔχει προνοήσει ὁ νόμος. Αἰτίασις ἄλλη (ἀναγινώσκει)· «Πλειστάκις τὸ συμβούλιον θ’ ἀργῇ, προσκόπτον εἰς τὰς ἐργασίας του ἐλλείψει ἀπαρτίας, διότι ἐκ τῶν δύο ἀπαραιτήτων, κατὰ τὸν ὑπ’ ὄψει νόμον, διὰ τὴν ἀπαρτίαν ἐπιθεωρητῶν, τῶν ἐχόντων διαμονὴν ἐν Ἀθήναις, ὁ εἷς, ὁ ἐπιθεωρητὴς τῆς Α περιφερείας, θ’ ἀπουσιάζῃ συχνὰ τῶν Ἀθηνῶν, ἐκτελῶν τὴν ἐξωτερικὴν ὑπηρεσίαν του, συχνὰ ἄρα θ’ ἀργῇ τὸ συμβούλιον ἢ συχνὰ πρέπει ν’ ἀντικαθίσταται διὰ Β. Διατάγματος ὁ κωλυόμενος ἐπιθεωρητὴς δι’ ἄλλου μετακαλουμένου ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν. Τὸ αὐτὸ θὰ συμβαίνῃ, ὅταν πρόκειται νὰ συζητηθῇ ὑπόθεσις ὑπαγομένη εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ ἐν Ἀθήναις ἑδρεύοντος ἐπιθεωρητοῦ, καθ’ ὅσον ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ὁ εἰρημένος ἐπιθεωρητὴς θὰ κωλύηται νὰ λαμβάνῃ μέρος εἰς τὸ συμβούλιον κλπ.». Ἀλλ’ ὁ νόμος δὲν λέγει που ὅτι ὁ εἰσηγητὴς τῶν μέτρων δὲν θὰ λαμβάνῃ μέρος ἐν τῷ συμβουλίῳ. Τὸ νομοσχέδιον καθιεροῖ καὶ τοιαύτην ἐξαίρεσιν λέγον ὅτι ὁ τμηματάρχης ὁ ἁρμόδιος εἰς τὴν ὑπόθεσιν δὲν ἔχει δικαίωμα ψήφου. Ποιούμενον τὸ νομοσχέδιον ἐξαίρεσιν σκοπεῖ καθιέρωσιν κανόνος τῆς ἐξαιρέσεως αὐτῆς, τὴν ὁποίαν εἰσάγει. Ἄλλως τε θὰ εἶναι ἀστεῖον νὰ λέγῃ τις ὅτι ἡ ἐνέργεια τῆς ἐπιθεωρήσεως ἐκ μέρους τοῦ ἐπιθεωρητοῦ Ἀττικῆς θὰ παρεκώλυε τὴν σύνθεσιν τοῦ συμβουλίου. Ὑποθέτω ὅτι οὗτος δὲν θ’ ἀσχολῆται κατὰ τὰς 365 ἡμέρας τοῦ ἔτους εἰς ἐπιθεώρησιν, διότι ἄνθρωπος εἶναι καὶ αὐτός. Εἶναι δὲ ζήτημα ἁπλῆς σκοπιμότητος περὶ τὴν τακτοποίησιν τῶν ἔργων τοῦ συμβουλίου ὅπως μὴ τοῦτο προσκόψῃ ἐκ τῆς ἐργασίας τῶν ἐπιθεωρήσεων, εἰς τὰς ὁποίας θ’ ἀπησχολεῖτο ὁ ἐπιθεωρητής. Εἶναι δ’ ἐντελῶς ἀστεῖον νὰ ζητῆται ἡ κατάργησις νόμου καὶ ἡ προσέλευσις τῶν ἐπιθεωρητῶν εἰς Ἀθήνας, διότι θὰ εἶναι δύσκολος ἡ συγκρότησις τοῦ συμβουλίου. Ἀλλ’ ἰδοὺ καὶ ἄλλη αἰτίασις (ἀναγινώσκει)· «Οὔτε σκόπιμον, ἀλλὰ καὶ ἀνθρωπίνως ἀδύνατον καὶ δαπανηρὸν θὰ εἶναι νὰ εὑρίσκηται ὁ ἐπιθεωρητὴς εἰς ἀέναον κίνησιν· κατὰ συνέπειαν θ’ ἀπρακτῇ καθ’ ὅλον τὸν χρόνον καθ’ ὃν δὲν θὰ περιοδεύῃ, περιοριζόμενος ἐν τῇ ἐπαρχιακῇ πόλει, ἐν ᾧ εὑρισκόμενος κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ἐν τῇ πρωτευούσῃ θὰ προσφέρῃ ὑπηρεσίαν, λαμβάνων μέρος εἰς τὰς τακτικὰς συνεδριάσεις τοῦ συμβουλίου». Ἐνταῦθα ἔχομεν πλέον τὴν ἀντίφασιν πρὸς τὰ ἀνωτέρω, διότι, ἐν ᾧ μᾶς λέγει ὅτι ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν Ἀθηνῶν θὰ ματαιοῖ τὰς συνεδριάσεις τοῦ συμβουλίου ἐκ τῆς διηνεκοῦς ἐκτελέσεως τῶν ἐπιθεωρητικῶν καθηκόντων, ἐν τῷ κατωτέρω ἐδαφίῳ μᾶς λέγει ὅτι οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῶν νομῶν ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν θ’ ἀπρακτῶσιν ἐκεῖ, διότι δὲν θὰ ἔχωσιν ἐργασίαν καὶ κατὰ συνέπειαν καλὸν θὰ εἶναι νὰ ἔλθωσιν εἰς Ἀθήνας! Καὶ ἔχομεν συνέχειαν (ἀναγινώσκει)· «Τὸ συνεπείᾳ τῆς ἀπομακρύνσεως ἐκ τῆς πρωτευούσης μεταθετὸν τῶν ἐπιθεωρητῶν θὰ παρέχῃ ἀφορμὰς ἐνοχλήσεως εἰς τὴν ὑπηρεσίαν των, ἡ δ’ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις διαμονὴ καὶ ὁ ἐν τῇ αὐτῇ πόλει καὶ ἐν τῷ αὐτῷ γραφείῳ συγχρωτισμὸς ἐλέγχοντος (ἐπιθεωρητοῦ) καὶ ἐλεγχομένων (νομομηχανικῶν, μηχανικῶν κλπ.) θὰ ἐπηρεάζῃ τὰς ὑπηρεσιακάς των σχέσεις». Καὶ τὸ ψητὸ —διὰ νὰ εἴπωμεν τὴν ἀκριβῆ φράσιν—εἶναι (ἀναγινώσκει)· «Λαμβανομένου τέλος ὑπ’ ὄψιν τοῦ γεγονότος ὅτι αἱ ἐπαρχιακαὶ πόλεις, αἱ ὁποῖαι ὁρίζονται ἐν τῷ ὑπ’ ὄψει νόμῳ ὡς ἕδραι τῶν ἐπιθεωρητῶν, μικρὸν ἀπέχουσι τῆς πρωτευούσης, μεθ’ ἧς συνδέονται σιδηροδρομικῶς, ὅτι οἱ ἐπιθεωρηταὶ ταξιδεύουσι δωρεὰν διὰ τῶν σιδηροδρόμων καὶ ὅτι πολλὰ σημεῖα τῶν περιφερειῶν ἑκάστης ἐπιθεωρήσεως εἰσιν εὐκολώτερον προσιτὰ ἐκ τῆς πρωτευούσης καὶ τοῦ ἐπινείου αὐτῆς, τοῦ Πειραιῶς (λόγῳ ἀποστάσεως καὶ μέσων μεταφορᾶς), παρὰ ἐκ τῶν πόλεων αἵτινες ὁρίζονται ἐν τῷ νόμῳ ὡς ἕδραι τῶν ἐπιθεωρητῶν, ἀποδεικνύεται ἀσύμφορος ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν ἡ ἐκ τῆς πρωτευούσης ἀπομάκρυνσις τῶν ἐπιθεωρητῶν». Ἡ αἰτιολογία αὕτη τοῦ συγχρωτισμοῦ εἶναι καὶ αὕτη ἄνευ ἀξίας, συνεζητήθη δὲ διὰ μακρῶν τὸ πρᾶγμα, ὅτε ἐγένετο ἡ συζήτησις τοῦ νόμου καὶ ἠτιάθησαν τὰ αὐτὰ οἱ καὶ τότε γενόμενοι ἐνταῦθα ἑρμηνεῖς τῶν ἐπιθυμιῶν τῶν κ. ἐπιθεωρητῶν. Τότε δ’ οὗτοι ἦσαν περισσότεροι, διότι εἴχομεν ὀκτὼ ἐπιθεωρητὰς καὶ δὲν ἐγίνωσκον καὶ οἱ ὀκτὼ τίνες θὰ μείνωσι μεταξὺ τῶν τεσσάρων· ἑπομένως εἴχομεν ὀκτὼ φωνάς. Κατὰ τὸν νόμον ὁ ἐπιθεωρητὴς τῆς περιφερείας Ἀττικῆς ἑδρεύει ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, οἱ δὲ τῶν τριῶν ἄλλων περιφερειῶν ἑδρεύουσι παρὰ τῷ Γραφείῳ τοῦ νομομηχανικοῦ τοῦ κέντρου τῆς περιφερείας. Τοῦτο ἐγένετο χάριν οἰκονομίας, διότι ἐθεωρήσαμεν ὅτι διὰ τὸν ἐπιθεωρητὴν μὴ ἔχοντα ἀνάγκην παρὰ ἑνὸς ὑπομηχανικοῦ, ἀπεσπασμένου καὶ τούτου εἰς τὴν γραφικὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἔχοντος ὑπηρεσίαν ἐλέγχου καὶ οὐχὶ ὑπηρεσίαν μελετῶν, δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη νὰ καταρτίσῃ ὑπηρεσίαν ἰδίου Γραφείου, τὸ ὁποῖον ἔδει νὰ εἶναι πολυτελέστερον καὶ ἐπιβλητικώτερον τοῦ Γραφείου τοῦ νομομηχανικοῦ καὶ ἕνεκα τούτου ὡρίσθη ὅτι θὰ ἔχωσι Γραφεῖον ἐν τῷ Γραφείῳ τοῦ νομομηχανικοῦ. Τοῦτο ἐθεωρήθη ὅτι καταλύει τὸν ἔλεγχον, διότι ἐπέρχεται συγχρωτισμὸς μετὰ τοῦ νομομηχανικοῦ τῆς περιφερείας τοῦ ἑνὸς νομοῦ, ἐν ᾧ ἡ περιφέρεια τῶν ἐπιθεωρητῶν περιλαμβάνει 4 καὶ 5 νομούς· καὶ ἂν γεννᾶται συγχρωτισμὸς μετὰ τοῦ ἑνὸς δὲν ἕπεται ὅτι χάνεται ὁ νομαρχιακὸς ἔλεγχος τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τοῦ ἀνήκοντος εἰς πάσας τὰς περιφερείας. Ἤλπιζον ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς τὰ τοιαῦτα ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἦσαν διὰ γραφομηχανῆς ἀρκετὰ καλῶς διατετυπωμένα καὶ τὰ ὁποῖα διενεμήθησαν εἰς τοὺς οἴκους τῶν Βουλευτῶν ὑπὸ ὁμάδος ζητούσης ἀντὶ πάσης θυσίας νὰ μεταβληθῇ ὁ νόμος, ὅπως παραμείνωσιν ἐν Ἀθήναις, ἤλπιζον ὅτι δὲν ἤθελε παρατάξει καὶ δι’ εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν. Ἤλπιζον ὅτι εἰς τὸ ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον φέρουσιν οἱ Κύριοι αὐτοί, ὅτι εἷς ὑπάλληλος ὁ ὁποῖος φθάνει εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ δέον νὰ μὴ ὑφίσταται ἐκτόπισιν ἐκ τῶν Ἀθηνῶν καὶ νὰ μεταβαίνῃ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας αἱ ὁποῖαι ἀνήκουσιν εἰς τὸ Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος, ὅτι θ’ ἀντέτασσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι ὑπηρεσίαι τοῦ Κράτους ἐν αἷς ἡ προαγωγὴ εἰς τὸν ἀνώτατον βαθμὸν προκαλεῖ ἀκριβῶς τὴν ἐκτόπισιν ἐκ τῶν Ἀθηνῶν· διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἐν Ἀθήναις ὑπάρχουσι πολλαὶ θέσεις συνταγματαρχῶν, ἀλλ’ εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι λαμβάνων τις τὴν τιμὴν νὰ γίνῃ ὑποστράτηγος θ’ ἀπομακρυνθῇ τῶν Ἀθηνῶν, διότι θέσις ὑποστρατήγου μία καὶ μόνη εἶναι ἐν Ἀθήναις, αἱ δ’ ἄλλαι εἶναι ἐν Μεσολογγίῳ, ἐν Λαρίσῃ καὶ ἀλλαχοῦ. Ὅταν οἱ ἀξιωματικοὶ προαγόμενοι λαμβάνωσι τὴν ἄγουσαν εἰς τὰς ἐπαρχίας, νομίζω ὅτι δύνανται καὶ οἱ προαγόμενοι εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, εἰς τὸν στρατηγικὸν δηλαδὴ βαθμὸν τοῦ κλάδου, νὰ μεταβῶσιν εἰς Πάτρας, εἰς Λάρισαν, εἰς Ναύπλιον, διότι δὲν πρόκειται περὶ χωρίων, ἀλλὰ περὶ τριῶν σπουδαιοτάτων πόλεων τῆς Ἑλλάδος, τὰς ὁποίας δὲν δυνάμεθα νὰ καταδικάσωμεν εἰς ἔλλειψιν πάσης Ἀρχῆς παρ’ αὐταῖς. Οὐδὲ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι εἶναι καταδίκη ἂν μεταβῶσιν ἐπὶ ἓν ἔτος — διότι περὶ ἑνὸς ἔτους πρόκειται — εἰς Πάτρας, εἰς Ναύπλιον ἢ εἰς Λάρισαν. Νομίζω ὅτι πρὸ παντὸς ὀφείλομεν νὰ προστατεύσωμεν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὑπηρεσιῶν, ὀφείλομεν νὰ προστατεύσωμεν τὸν δημόσιον πλοῦτον, ὅστις διὰ τῆς διόδου τῶν Δημοσίων ἔργων ἐξέρχεται ἀφειδῶς, εἶναι δ’ ἀνάγκη τὸ τέλμα τοῦτο νὰ περιορίσωμεν· καὶ τοῦτο ἐπεδίωξεν ὁ νόμος. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καί, δύναμαι νὰ εἴπω, τὸν ἱκετεύω, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐντίμους προθέσεις ἔχει πάντοτε, ὡς τοῦτο ἐγγυᾶται τὸ παρελθὸν καὶ τὸ παρὸν αὐτοῦ, νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ ν’ ἀφήσῃ τὸν ἰσχύοντα νόμον, ὑπάρχει δὲ στάδιον, ἂν ἡ ἐφαρμογὴ ἐνδείξῃ ἀτελείας περὶ τὴν συγκρότησιν τοῦ συμβουλίου, ὥστε ἡ μέλλουσα Βουλὴ νὰ τὰς διορθώσῃ. Ἄν οἱ Κύριοι οὗτοι ἔλθωσι δι’ ἑνὸς νόμου εἰς Ἀθήνας, θ’ ἀντλήσωμεν ζημίας οὐχὶ ἐκ τῆς ἐκτοπίσεως αὐτῶν, ἐκ τῶν Ἀθηνῶν, ἀλλ’ ἐκ τῆς ἐκτοπίσεως αὐτῶν ἀπὸ τοῦ μέρους ὅπου τὸ καθῆκον τοὺς καλεῖ.

§115Ε. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν θ’ ἀπαντήσω πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν καὶ θὰ καταδείξω τίνες οἱ λόγοι οἱ προκαλέσαντες τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου.

§116Σ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κ. Βουλευτοῦ εἶναι σπουδαῖα καὶ θὰ ἐξετασθῶσι, νὰ εἶσθε δὲ βέβαιοι ὅτι θὰ πράξωμεν ὅ,τι τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους ἀπαιτεῖ.

§117Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ αὐτὸ πάντα τὰ δημόσια ἔργα πρὶν περατωθῶσι καταστρέφονται, διότι γίνονται ἄνευ τινὸς ἐπιθεωρήσεως καὶ ὅταν ἔρχηται ὁ ἐπιθεωρητὴς εὑρίσκει τὸ ἔργον συντετελεσμένον, τὸ εὑρίσκει πασαλειμμένον μὲ ὀλίγους σοβάδες, καὶ ὕστερον ῥίπτεται εἰς τὰς φυλακάς, ὅπως ὁ Σούλης. Ὁ ἐπιθεωρητὴς πρέπει νὰ ἐπιβλέπῃ τὰ δημόσια ἔργα, διὰ νὰ γίνωνται ἀνθρωπινά. Ἐὰν μεταβῆτε εἰς τὴν πατρίδα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, θὰ εὕρητε δύο γεφύρας μεταξὺ Σπάρτης καὶ Ἁγίου Ἰωάννου, αἱ ὁποῖαι ἐστοίχισαν ἑκατοντάδας χιλιάδων δραχμῶν καὶ εἶναι ἐντελῶς ἄχρηστοι, καὶ τοῦτο διότι ἐγένοντο ἄνευ ἐπιθεωρήσεως. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὄχι ν’ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ νὰ τὸ ξεσχίσῃ καὶ ν’ ἀποστρέψῃ τὸ πρόσωπον αὑτοῦ ἀπὸ τοιούτων προτάσεων. (Μεθ’ ὃ ψηφίζεται ἡ ἀρχή, τὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΦΝΔʹ τῆς 29 Ἰανουαρίου 1910».

§119Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν αʹ ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, νὰ παραπέμψητε εἰς ἐπιτροπὴν ὀλιγοπρόσωπον τῆς ὁποίας νὰ μὴ συμμετάσχωσι Βουλευταὶ ἐκ τῶν λαβόντων μέρος εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ ἰσχύοντος νόμου, ἰδίως δὲ ὁ κύριος Κροκιδᾶς, διότι ὁ νόμος περὶ ἐκτελέσεως ἔχει πολλὰ λάθη, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ διορθωθῶσιν.

§120Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Προσεκάλεσα ἀνεπισήμως τὴν ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία συνέταξε τὸν ψηφισθέντα καὶ νῦν ἰσχύοντα νόμον καὶ ἀπὸ κοινοῦ προέβημεν εἰς τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου· ἐπειδὴ δ’ αἱ ἐκτελέσεις ἐξακολουθοῦσιν, εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὅπως προληφθῶσι ζημίαι.

§121Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς ψηφισθῇ εἰς αʹ ἀνάγνωσιν καὶ ἂς παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν.

§122Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ἐὰν εἶναι δυνατὸν τὴν Δευτέραν νὰ ἔχωμεν τὸ πόρισμα τῆς ἐπιτροπῆς, διὰ νὰ εἶναι εἰς βʹ ἀνάγνωσιν, τὸ δέχομαι. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον).

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ σχολείου τῶν καλῶν τεχνῶν». Ὁ κύριος Μ. Ἄννινος Καβαλιεράτος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§124Μ. ΑΝΝΙΝΟΣ ΚΑΒΑΛΙΕΡΑΤΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐσχημάτισα τὴν πεποίθησιν ὅτι οὐδεμίαν ἔχει σκοπιμότητα, διότι οὔτε βελτιοῦται ἡ διδασκαλία οὔτε ἀναπτύσσεται ἡ καλλιτεχνία, καίτοι ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου ἀναφέρεται ὅτι πρόκειται νὰ δοθῇ ὤθησις εἰς τὴν καλλιτεχνίαν καὶ ἀνάπτυξις εἰς τὰς ὡραίας τέχνας, δι’ αὐτοῦ οὐδὲν ἄλλο σκοπεῖται παρὰ ν’ ἀποσπασθῇ τὸ σχολεῖον τῶν καλῶν τεχνῶν ἀπὸ τοῦ Πολυτεχνείου καὶ νὰ διορισθῇ διευθυντής. Τὸ ἄρθρον 2, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ εἰς τὸν διορισμὸν τοῦ διευθυντοῦ εἶναι προσωπικόν, διότι ἀποβλέπει ἁπλῶς καὶ μόνον εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ καθηγητοῦ τῆς ἐλαιογραφίας κυρίου Ἰακωβίδου, ὅτι δὲ δὲν ἔχει σκοπιμότητα ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν λεπτομερειῶν, διότι οὔτε προστίθενται νέαι ἕδραι οὔτε νέοι καθηγηταί. Ὁ κύριος Ἰακωβίδης ὁμολογουμένως εἶναι ἐκ τῶν ἀρίστων ζωγράφων, ἀλλ’ ἀπό τινος χρόνου, ἀπὸ τοῦ 1900, ὅτε ἐκλήθη νὰ διευθύνῃ τὴν Πινακοθήκην, ἀπεδείχθη ὅτι στερεῖται τῆς δραστηριότητος· δὲν ἔχει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον χρειάζεται ἵνα διευθύνῃ ὑπηρεσίαν οἱανδήποτε. Πανταχοῦ τοῦ κόσμου προκειμένου περὶ διορισμοῦ διευθυντοῦ τῆς σχολῆς τῶν καλῶν τεχνῶν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἡ πρότασις τῶν καθηγητῶν τῆς σχολῆς· ἐνταῦθα διορίζεται (ἀναγινώσκει) «καλλιτέχνης εἰδικῶς σπουδάσας ἐν Εὐρώπῃ καὶ διαπρέψας ἐν τῇ γραφικῇ». Ἀλλὰ μήπως δὲν ὑπάρχει καὶ ἡ γλυπτικὴ καὶ δὲν εἶναι δυνατόν τις σπουδάσας τὴν γλυπτικὴν καὶ λαβὼν βραβεῖα ἐν Εὐρώπῃ νὰ διευθύνῃ τὸ σχολεῖον τῶν καλῶν τεχνῶν; Ὑπέβαλον τροπολογίαν κατὰ τὴν ὁποίαν «τῇ προτάσει τοῦ συλλόγου τῶν καθηγητῶν τοῦ σχολείου τῶν καλῶν τεχνῶν διορίζεται διὰ Β. Διατάγματος ἐφ’ ὅσον θέλει ὁ Ὑπουργὸς ὁ διευθυντὴς αὐτός, οὗτινος τὸν μισθὸν κλπ.». Ἔχει καὶ ἄλλην ἀτέλειαν τὸ νομοσχέδιον, ὅτι ἐπιρρίπτει πάσας τὰς δαπάνας τῆς σχολῆς τῶν καλῶν τεχνῶν εἰς τὴν Ἀρχαιολογικὴν Ἑταιρείαν καὶ τοῦτο κατὰ παράβασιν τοῦ κανονισμοῦ αὐτῆς, διότι ὁ σκοπὸς τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας ἀφ’ ὅτου συνεστάθη ὑπάρχει ὡρισμένος καὶ ἀναλλοίωτος. Διὰ πάντας τοὺς λόγους τούτους παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅπως ἀνταμείψῃ τὸ προσωπικὸν τὸ ἐνυπάρχον ἐν τῇ διατάξει τῇ ἀφορώσῃ εἰς τὸν διορισμὸν τοῦ διευθυντοῦ τῆς σχολῆς τῶν καλῶν τεχνῶν.

§125Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἱκανοποιήσῃ καλλιτέχνην πρώτης τάξεως, εἶναι ἐπιζήμιον ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς διευθύνσεως, διότι εἰσάγομεν εἰς τὸ Πολυτεχνεῖον διπλῆν διεύθυνσιν, διεύθυνσιν ἐξαρτωμένην ἀπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ διεύθυνσιν ἐξαρτωμένην ἀπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω νὰ μὴ ψηφισθῇ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ἔχητε ἐπιζημίους συνεπείας ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς διευθύνσεως, διότι θὰ εἶναι δύο διευθύνσεις ὑπὸ τὴν αὐτὴν στέγην. Ὅταν κατορθώσωμεν σὺν Θεῷ νὰ ἔχωμεν εἰδικὸν κατάστημα διὰ τὰς καλὰς τέχνας, τότε θὰ εἶναι δυνατὸν καὶ ν’ ἀποσπάσωμεν τὴν σχολὴν τῶν καλῶν τεχνῶν ἀπὸ τὸ Πολυτεχνεῖον.

§126Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Νομίζω ὅτι ἡ ὑπαγωγὴ τῆς σχολῆς τῶν καλῶν τεχνῶν εἰς τὸ Πολυτεχνεῖον ἀποτελεῖ μέχρι τοῦδε τι μὴ ὁμαλόν. Ἡ σχολὴ τῶν καλῶν τεχνῶν εἶναι σχολὴ ἐντελῶς ἀνεξάρτητος, ἀνήκει δὲ πράγματι ἡ διεύθυνσις αὐτῆς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐκπαιδεύσεως, τὸ ἀντιπροσωπεῦον πᾶσαν πνευματικὴν καὶ καλλιτεχνικὴν κίνησιν τῆς χώρας. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. συναδέλφου ὡς πρὸς τὸ ἀληθῶς ἐντελῶς ἄτοπον τῆς ἀναγραφῆς τῶν προσόντων τοῦ διευθυντοῦ ἔχω διαγράψει τὴν φράσιν δι’ ἧς ὁρίζεται τὸ πρόσωπον τὸ ὁποῖον θὰ καταλάβῃ τὴν διεύθυνσιν τῆς σχολῆς. Μετὰ τὴν διαγραφὴν ταύτην ὡς καὶ τὸν κανονισμὸν τοῦ ἑτέρου ζητήματος τὸ ὁποῖον ἐγένετο καθ’ ὑπόδειξιν τῆς σχολῆς νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον διαρρυθμίζεται κατὰ πάντα ὀρθῶς. Βεβαίως δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ τίθενται τοιοῦτοι περιορισμοὶ προκειμένου περὶ προσόντων διευθυντοῦ δημοσίου ἱδρύματος, μετὰ τοὺς ὁποίους οὐδὲν ἕτερον ὑπολείπεται ἢ ἡ φωτογράφησις τοῦ μέλλοντος νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους θὰ παρακαλέσω νὰ μὴ παρουσιασθῇ ἀντίστασις κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι καλύτερον θὰ λειτουργήσῃ ἡ σχολή. Μὴ λησμονεῖτε ὅτι ἐκ τῆς σχολῆς τῶν καλῶν τεχνῶν ἐν τῷ Πολυτεχνείῳ ἐκινδυνεύσαμεν νὰ χάσωμεν συλλογὴν λαμπρῶν εἰκόνων, ἡ ὁποία μετεβλήθη εἰς σωρὸν ξύλων καὶ ὑφασμάτων. Αἱ εἰκόνες εἶχον καταστραφῆ καὶ γίνεται ἐργασία ἡ ὁποία εἶναι καταφανὴς καὶ δύναται πᾶς τις νὰ λάβῃ γνῶσιν ἐπισκεπτόμενος τὴν ἐργασίαν τὴν γενομένην ἐκεῖ, ὑφ’ οὓς ὅρους λειτουργοῦσι τὰ πράγματα, καὶ θὰ ἴδῃ ὅτι θὰ ἔχωμεν Πινακοθήκην ἐκ στοιχείων τὰ ὁποῖα ἐθεωροῦντο μέχρι τοῦδε χαμένα. Ἐν γένει ἡ διεύθυνσις τῆς σχολῆς τῶν καλῶν τεχνῶν ὑπὸ διευθυντὴν ἔχοντα περισπωμένην τὴν μελέτην εἰς πάσας τοῦ Πολυτεχνείου τὰς ἐργασίας δὲν εἶναι ἐπωφελὴς καὶ δὲν ἐνέπνεε πάντας τοὺς διευθυντὰς ὑπὲρ τῆς καλλιτεχνικῆς σχολῆς. Ἐὰν δὲν λειτουργήσῃ ἡ σχολὴ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ ἔχωμεν ἀποκατάστασιν τῶν εἰκόνων, θὰ ἔχωμεν καταστροφὴν δημοσίου πλούτου καὶ πολυτιμοτάτων εἰκόνων. Νομίζω δ’ ὅτι μετὰ τὰς τροποποιήσεις τὰς ἐπενεχθείσας κανονίζονται καλῶς τὰ πράγματα. Ἔχω ν’ ἀπαντήσω εἰς παρατήρησιν ὀρθοτάτην τοῦ κ. συναδέλφου ἐκ Κεφαλληνίας περὶ ἐπιβαρύνσεως τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας. Βεβαίως ὅπως τὰ πράγματα ἐκανονίσθησαν τελευταίως θέλουσι καταστήσει δυσχερεστέραν τὴν περαιτέρω λειτουργίαν τῶν ἀρχαιολογικῶν σπουδῶν ἐν Ἑλλάδι, δύναμαι δὲ νὰ εἴπω ὅτι ἐξ ὅσων στοιχείων ἔχω ὑπ’ ὄψει μου θὰ περιορισθῇ σχεδὸν ἡ ἐργασία τῆς ἀρχαιολογικῆς σχολῆς εἰς τὴν διαφύλαξιν ὑπαρχόντων, ἐπιφυλαττομένης τῆς περαιτέρω ἐξερευνήσεως τῆς ἐπιστήμης εἰς τοὺς ξένους. Ἡ Ἀρχαιολογικὴ Ἑταιρεία, ἵνα ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἀνάγκας τὰς ὁποίας ἐπέβαλον αὐτῇ τὰ τελευταῖα νομοθετήματα, ἠναγκάσθη νὰ διαθέσῃ μέρος τοῦ κεφαλαίου αὐτῆς· ἐννοεῖται δ’ ὅτι τὸ κεφάλαιον τῆς ἑταιρείας εἶναι τόσον περιωρισμένον, ὥστε, ἂν ἐξακολουθῇ καὶ κατὰ τἆλλα ἔτη νὰ χρησιμοποιῇ ἀνάλογον μέρος τοῦ κεφαλαίου της πρὸς συντήρησίν της, ἐντὸς 3 ἢ 4 ἐτῶν οὐδὲν θὰ ἔχῃ κεφάλαιον. Διὰ τοὺς λόγους τούτους μελετῶ ἤδη καὶ θὰ ὑποβάλω εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς μέτρα τὰ ὁποῖα θέλουσιν ἀποκαταστήσει τὰ πράγματα ἐπὶ τὸ κανονικώτερον ἢ ὡς πρότερον εἶχον, ἀλλ’ εἰς τρόπον ὥστε νὰ εἶναι ἀπηλλαγμένη καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, ἀλλὰ καὶ ἡ ὑπηρεσία τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας, ἡ ὁποία ἔχει λόγον ἐθνικόν, διότι ἐκ τῆς κινήσεως τῆς ἀρχαιολογικῆς ἀποκτῶμεν συμπαθείας, καὶ κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἡ ἀρχαιολογία παρέσχε τοὺς ἐνθερμοτέρους φιλέλληνας τοὺς ὑψοῦντας τὴν φωνὴν αὑτῶν ὑπὲρ τῶν δικαίων καὶ ὑπὲρ τῆς προόδου ἡμῶν. Διὰ τούτους τοὺς λόγους σκέπτομαι νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον ἐλαφρύνον τὴν Ἀρχαιολογικὴν Ἑταιρείαν καὶ κανονίζον τὰ πράγματα ἐπὶ τὰ βελτίω.

§127Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω ὅλως διόλου διάφορον γνώμην πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας. Ὡς δικαιολογίαν τοῦ νομοσχεδίου ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἐπεκαλέσθη τ’ ἀτυχήματα, τὰ ὁποῖα ὑπέστη ἡ Ἐθνικὴ Πινακοθήκη, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἀπουσίαν του ἐντεῦθεν δὲν πρέπει ν’ ἀγνοῇ ὅτι ἐψηφίσθη νομοσχέδιον εἰδικόν, τὸ ὁποῖον ἰσχύει ἤδη, διότι ἐκυρώθη καὶ ἐδημοσιεύθη, καὶ κατόπιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἐσώθη ἡ Ἐθνικὴ Πινακοθήκη. Κατέστη δὲ εἷς ἐπιμελητής, ἐκεῖνος ἀκριβῶς εἰς τὸν ὁποῖον ὀφείλεται ἡ διάσωσις τῶν κειμηλίων ἐκείνων, ὑπὲρ τῶν ὁποίων ἐγὼ πρῶτος συνηγόρησα ζητήσας ὅπως ὅσῳ τὸ δυνατὸν ταχύτερον καὶ ἐσπευσμένως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλ’ οὐδὲν τὸ κοινὸν ἔχει ἡ Ἐθνικὴ Πινακοθήκη πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον καὶ κατὰ τοῦτο ὑπάρχει σύγχυσις, διότι ἐδῶ πρόκειται περὶ τῆς Σχολῆς καὶ ὄχι περὶ τῆς Πινακοθήκης. Ἀναμφισβητήτως ἡ ὑπαγωγὴ τῶν καλῶν τεχνῶν διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ εἰς τὴν διεύθυνσιν τοῦ Πολυτεχνείου εἶχέ τι τὸ σόλοικον, ἀλλ’ ὑπάρχει λόγος, διότι καὶ αὐτὴ ἡ σχολὴ ἔπρεπεν ἀναγκαίως νὰ στεγασθῇ ἐν τῷ Πολυτεχνείῳ καὶ διὰ τοῦτο ὑπάρχει τὸ ἄρθρον 43 τοῦ νόμου τοῦ 1887. Σήμερον τί πρόκειται νὰ πράξωμεν; Ν’ ἀφήσωμεν τὴν Σχολὴν αὐτὴν τῶν καλῶν τεχνῶν νὰ στεγασθῇ πάλιν ἐν τῷ αὐτῷ καταστήματι, θὰ ἔχωμεν δὲ δύο διευθύνσεις. Θὰ ἔχωμεν μίαν διεύθυνσιν ἡ ὁποία οὐδεμία ἀμφιβολία ὑπάρχει ὅτι ἔχει σκοπὸν τὴν ἱκανοποίησιν ἀξιώσεως προσωπικῆς, δικαίας βεβαίως, τῆς ἀξιώσεως ἐκείνου ὁ ὁποῖος σήμερον εἶναι ὁ ἔφορος τῆς Σχολῆς, θὰ ἔχωμεν ὅμως τὸ ἑξῆς ἄτοπον· Θὰ ἔχωμεν διπλῆν διεύθυνσιν, τὴν διεύθυνσιν αὐτὴν καὶ τὴν διεύθυνσιν τὴν ἄλλην, αἱ δύο δ’ αὗται διευθύνσεις θὰ ὑπάγωνται εἰς διάφορα Ὑπουργεῖα. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἀντέστην εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου καί, παρακαλῶ, σκεφθῆτε. Ἐὰν ἔλθῃ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν θέλομεν δυνηθῆ νὰ ἱδρύσωμεν ἴδιον κατάστημα διὰ τὴν σχολὴν τὴν καλλιτεχνικήν, ἐγὼ πρῶτος θὰ συνηγορήσω, ἀλλ’ ἐνόσῳ ἔχετε ἓν κατάστημα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχητε δύο διευθύνσεις ὑπαγομένας εἰς διάφορα Ὑπουργεῖα χωρὶς νὰ φέρητε τὴν σύρραξιν. Ἄν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχῃ ἀλλοίαν γνώμην, δὲν ἐννοῶ ν’ ἀντιδράσω, ἀλλ’ ὑπέβαλον τὰς σκέψεις ταύτας, διότι φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν.

§128Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἀκριβῶς διότι ἔχω τὴν γνώμην ὅτι αἱ καλλιτεχνικαὶ σπουδαὶ ἀποτελοῦσι μέρος οὐσιῶδες τῆς ὅλης πνευματικῆς καὶ αἰσθητικῆς ἀναπτύξεως τοῦ λαοῦ καὶ τῶν ἐκπαιδευομένων, ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι ἡ Σχολὴ αὕτη πρέπει ν’ ἀποσπασθῇ καὶ τεθῇ ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῶμεν ὅτι Σχολὴ καλλιτεχνικὴ δύναται νὰ εὑρίσκηται ὑπὸ διεύθυνσιν Ὑπουργείου ἀσχέτου πρὸς τὴν ἐκπαίδευσιν. Τὸ στοιχεῖον τῆς καλλιτεχνικῆς μορφώσεως τῶν μαθητῶν εἶναι ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων στοιχείων τῆς παιδαγωγικῆς, τῆς ψυχικῆς αὐτῶν μορφώσεως, δὲν νομίζω δ’ ὅτι ἡ προσωρινὴ ἐν τῷ αὐτῷ οἰκήματι παραμονὴ δύο ἱδρυμάτων δύναται νὰ ἐλαττώσῃ τὴν τοιαύτην ἀντίληψίν μου περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ὑπαγωγῆς τῆς Σχολῆς τῶν καλῶν τεχνῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀττικῆς κ. συνάδελφον νὰ μὴ ἐπιμείνῃ.

§129Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἐπιμένω.

§130Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι νομίζω ὅτι ἡ ἀφαίρεσις τῆς Σχολῆς τῶν καλῶν τεχνῶν ἀπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας στερεῖ τὸν Ὑπουργὸν ἑνὸς τῶν μέσων διαπαιδαγωγήσεως τῶν μηθητῶν, διότι ἐκεῖ ὑπάγεται, ὡς εἰς πάντα τὰ Κράτη, καὶ ἴσως θὰ ἦτο ὀρθὸν καὶ ἡ Σχολὴ τῶν βιομηχάνων τεχνῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ ὑπαχθῇ.

§131Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν εἶναι αὐτὸς ὁ λόγος, ἐγὼ θὰ σᾶς ἔδιδον ὁλόκληρον τὸ Πολυτεχνεῖον.

§132Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἴσως καὶ ἐκεῖνο ἔπρεπε νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, ἵνα μὴ μένῃ κατατετμημένη ἡ ἐκπαίδευσις. Δὲν νομίζω δ’ ὅτι ἡ προσωρινὴ συστέγασις τῶν δύο σχολῶν δύναται νὰ φέρῃ ἄτοπόν τι.

§133Μ. ΚΑΒΑΛΙΕΡΑΤΟΣ. Μίαν παρατήρησιν θὰ προσθέσω ἀκόμη, ἵν’ ἀποδείξω ὅτι εἰς πόσας δυσχερείας θέλει εὑρεθῆ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργός, ἐὰν ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον 2. Ἡ δυσχέρεια εἶναι ἡ ἑξῆς· ὑποθέσατε ὅτι δὲν εὐδοκιμεῖ ὁ διοριζόμενος διευθυντής· δὲν δύναται πλέον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας. Ἐκπαιδεύσεως νὰ τὸν ἀπολύσῃ. Ἀλλ’ ὑποθέσατε ὅτι δύναται νὰ πάθῃ ἢ ν’ ἀποθάνῃ· δὲν θὰ εὕρητε νὰ διορίσητε ἄλλον, ὅταν περιορίσητε τὰ προσόντα εἰς τοιοῦτον βαθμόν.

§134ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διέγραψα ἀκριβῶς τὰ μέρη ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα περιγράφουσι τὸ πρόσωπον τὸ ὁποῖον ὑπαινίττεσθε.

§135Μ. ΚΑΒΑΛΙΕΡΑΤΟΣ. Τὸ δεύτερον μέρος τοῦ ἄρθρου...

§136Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Μὴ χάνωμεν τὸν χρόνον μας!

§137Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἀποθάνῃ ὁ Ἰακωβίδης, ἐδῶ θὰ εἶναι ἡ Βουλή.

§138Μ. ΚΑΒΑΛΙΕΡΑΤΟΣ. Δὲν εἶναι δ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι, διὰ νὰ ὑπάρχῃ διευθυντὴς τῆς Σχολῆς τῶν καλῶν τεχνῶν...

§139ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω λάθος· τὸ δέχομαι ὡς λάθος.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκει)· Προστίθεται γʹ παράγραφος ἔχουσα ὡς ἑξῆς· «Ὁ διευθυντὴς καὶ οἱ καθηγηταὶ τοῦ Σχολείου τῶν καλῶν τεχνῶν ἀπολύονται τῆς ὑπηρεσίας κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ ἀπὸ 10 Ἀπριλίου 1900 ͵ΒΨΛΔʹ νόμου». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκει)· Προστίθεται βʹ παράγραφος ἔχουσα ὡς ἑξῆς· «Ὁ καθηγητὴς τῆς Κοσμηματογραφίας ὑποχρεοῦται νὰ διδάσκῃ καὶ ἐν τῷ Σχολείῳ τῶν βιομηχάνων τεχνῶν ἄνευ ἰδιαιτέρου ἐπιμισθίου». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν εἶτα τὸ ἄρθρον 4 καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταρτισμοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου τοῦ ἀρτισυστάτου δήμου Ἀγχιάλου». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαθέσεως ποσοῦ 200,000 δραχμῶν διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τῶν ἑλῶν νέας Ἀγχιάλου». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναδιοργανώσεως τῆς πυροσβεστικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ προσθηκῶν εἰς τὰ ἄρθρα 276 τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων καὶ 36 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Τὰ ὑπ’ ἀριθ. 14–16 ἀναβάλλονται. Τώρα ἔχομεν τὸ ὑπ’ ἀριθ. 17. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τῶν βοσκησίμων γαιῶν». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΒϠΞΑʹ περὶ ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους εἰς ἐνυπόθηκα δάνεια πρὸς γεωργοκτηματίας». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκκαθαρίσεως, ἀνανεώσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν ἐκ τῶν χρήσεων τῶν ἐτῶν 1881 ἕως 1905 ὀφειλομένων πρὸς τὸ Δημόσιον καὶ τῶν ὀφειλομένων πρὸς τοὺς δήμους ἐκ τῶν ἰδίων χρήσεων ἀπὸ συνεισπραττομένους τοῖς δημοσίοις δημοτικοὺς φόρους, διαγραφῆς δὲ τῶν ἀνανεουμένων καὶ ἀπαλειφομένων ἐκ τούτων».

§141ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶπον ἤδη εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐγένοντο τροποποιήσεις τινές, αἵτινες καὶ ἐξετυπώθησαν Καταθέτω λοιπὸν τὰς τροποποιήσεις ταύτας καὶ παρακαλῶ, ὅπως ἐκ τοῦ τυπογραφείου ζητηθῶσι τὰ ἀνάλογα ἀντίτυπα. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 89). Παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισίς του, ὡς καὶ τοῦ ἑπομένου νομοσχεδίου «περὶ φορολογίας τῶν ἐντὸς τοῦ Κράτους καταναλισκομένων πυρίτιδος, ἐκρηκτικῶν ὑλῶν καὶ σφαιριδίων (σκαγίων) καὶ περὶ μονοπωλίου τοιούτων εἰδῶν». Ἀλλ’ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἀποτελεσμάτων μηδαμινῶν, ὡς ἀπεδείχθη ἐκ τῆς μελέτης, θέλω, ὡς ἐλπίζω, εἰσαγάγει, ὅταν θὰ ψηφισθῇ εἰς γʹ ἀνάγνωσιν καὶ τοῦτο, σύμβασιν, ἐὰν ἐπιτευχθῇ, καθ’ ἣν θέλομεν δυνηθῆ νὰ περισώσωμεν ἐκεῖνα ἅτινα περιεμένοντο, ἄνευ ὅμως ἱδρύσεως μονοπωλίου.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ καθορισμοῦ τοῦ ποσοστοῦ τοῦ συμβατικοῦ τόκου». Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§143Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι πρόκειται νὰ κανονισθῇ ζήτημα ἐκ τῶν σπουδαιοτάτων, τὸ ζήτημα τοῦ συμβατικοῦ τόκου, καὶ θ’ ἀπασχολήσω ἐπί τινα λεπτὰ τὴν Βουλήν. Ἀφορμὴν εἰς τὴν ὑπὸ συζήτησιν πρότασιν, τῆς ὁποίας θέλω ὑποβάλει τροπολογίαν μου μετ’ ὀλίγον, ἔδωκεν ἡ ἀστάθεια τῆς νομολογίας τῶν δικαστηρίων, διότι μέχρι πρό τινος εἴχομεν ἀπεριόριστον τὸν συμβατικὸν τόκον. Εἴχομεν τόκον συμβατικὸν 20–24 καὶ 30%.

§144Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Καὶ 100%!

§145Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Μάλιστα· καὶ 100%. Καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτου συμβατικοῦ τόκου ἠγέρθησαν ἀγωγαὶ καὶ ἐπεδικάσθη αὐτὸς ὁ οὐ μόνον ἀθέμιτος, ἀλλὰ καὶ τερατώδης τόκος. Ἀπό τινος χρόνου τινὰ ἐκ τῶν δικαστηρίων — ὄχι πάντα, διότι δὲν εἶναι ὁμοιόμορφος πρὸς ἑαυτὴν καὶ ἡ τελευταία νομολογία, — ἐθεώρησαν ὅτι ἠδύναντο νὰ περιορίσωσι τὸν συμβατικὸν τόκον εἰς 12% λόγῳ τῆς συνηθείας. Ἤδη εὑρισκόμεθα εἰς αὐτὸ τὸ στάδιον τῆς νομολογίας· φαίνεται ἐπικρατοῦσα αὐτὴ ἡ νομολογία, ἡ πρότασις δ’ ἡ ὑπὸ συζήτησιν ἔχει σκοπὸν ἀκριβῶς νὰ μονιμοποιήσῃ αὐτὴν τὴν νομολογίαν ἡ ὁποία εἶναι καὶ λογική. Ἀναμφισβητήτως, ἐὰν ἠδυνάμεθα νὰ τροφοδοτήσωμεν διὰ κεφαλαίων τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμούς, ἐὰν ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν Τραπέζας ἀγροτικὰς καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος, ὁ τόκος ὁ ὁποῖος καθορίζεται ἐν τῇ ὑπὸ συζήτησιν προτάσει εἶναι ὑπερβολικός. Οἱ Ἰόνιοι εὑρίσκονται ἐν κρείττονι θέσει ἕνεκα τοῦ νόμου αὐτῶν, τοῦ ἀστικοῦ Ἰονίου κώδικος, διότι ἐκεῖ ὁ συμβατικὸς τόκος εἶναι ἴσος πρὸς τὸν νόμιμον, καθορίζεται δ’ ἐν ῥητῇ διατάξει τοῦ ἀστικοῦ Ἰονίου κώδικος ὅτι ὁ νόμιμος τόκος εἰς τὰ ἐνυπόθηκα δάνεια δὲν δύναται νὰ ὑπερβαίνῃ τὰ 6%, ὁ δὲ συμβατικὸς τόκος εἰς τὰ κοινὰ δάνεια τὰ μὴ παρέχοντα ἀσφάλειαν πραγματικὴν δὲν δύναται νὰ ὑπερβαίνῃ τὰ 10%. Θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον, ἂν ἠδυνάμεθα νὰ ἐπεκτείνωμεν τὴν διάταξιν τοῦ ἀστικοῦ Ἰονίου κώδικος καὶ διὰ τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὰ κεφάλαια ἐλλείπουσι καὶ οἱ ἀγροτικοὶ ἡμῶν πληθυσμοὶ εὑρίσκονται δυστυχῶς ὑπὸ τοιαύτας περιστάσεις, ὥστε καὶ αὐτὸ τὸ τοκογλυφικὸν δάνειον, τὸ ἐπαχθέστατον τοκογλυφικὸν δάνειον, δύναται νὰ θεωρηθῇ εἰς ὡρισμένας περιστάσεις ὡς εὐεργετικόν. Ἀναμφισβητήτως ὁ συμβατικὸς τόκος 12% ἐν ταῖς πόλεσι καὶ εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα ἐν γένει ὅπου ὑπάρχουσι πιστωτικὰ ἱδρύματα φαίνεταί τι τερατῶδες. Σήμερον ἔχομεν ἐδῶ τόκον ἐπὶ ἐνυποθήκων δανείων κυμαινόμενον μεταξὺ τῶν 5½ καὶ 6½%. Καὶ δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὸ εὐτύχημα νὰ εὑρίσκωνται καὶ νὰ ἐργάζωνται ἐν ταῖς πόλεσιν ἐκείναις ἐν ταῖς ὁποίαις ὑπάρχουσιν ὑποκαταστήματα Τραπεζῶν βεβαίως δὲν πρόκειται νὰ προνοήσωμεν, ἀλλὰ πρόκειται νὰ προνοήσωμεν περὶ ἐκείνων τῶν πληθυσμῶν οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐκτεθειμένοι ἀκριβῶς εἰς τὰς ἐπαχθεῖς ἀξιώσεις τῶν τοκογλύφων, πρέπει νὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς περιστάσεως αὐτῆς, εἰς τὴν ὁποίαν προῆλθεν ἡ νομολογία ἡμῶν, ἵνα μονιμοποιήσωμεν τοὐλάχιστον αὐτὸν τὸν τόκον, ὁ ὁποῖος ἐν μὲν ταῖς πόλεσι φαίνεται ἀληθῶς ἐπαχθής, ἀλλὰ πέραν τῶν πόλεων εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ μᾶλλον ἐπιεικής. Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς προτάσεως, τὴν δὲ ὑποβληθεῖσαν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Μεγαλοπόλεως ἐν πρώτῳ ἐδαφίῳ τροπολογίαν διατυπῶ ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Συμβατικὸς τόκος ὁρίζεται κατ’ ἀνώτατον ὅρον εἰς δραχμὰς 12 ἐτησίως, πᾶσα δ’ ἐπὶ πλέον συμφωνία εἶναι αὐτοδικαίως ἄκυρος». Ἀλλὰ τὸ νὰ εἶναι αὐτοδικαίως ἄκυρος δὲν ἀποτελεῖ κύρωσιν, διότι θὰ φροντίσῃ ὁ τοκογλύφος νὰ λάβῃ τὰ χρήματα ἐκ τῶν προτέρων· ἐντεῦθεν ἔρχεται ἡ δευτέρα παράγραφος ὡς κύρωσις τῆς πρώτης καὶ ἡ ὁποία σκοπὸν ἔχει νὰ μονιμοποιήσῃ τὴν νομολογίαν, ἡ ὁποία σήμερον κυμαίνεται ἔτι· ἔρχεται ἡ κύρωσις ἡ ὁποία περιλαμβάνεται ἐν τῇ δευτέρᾳ παραγράφῳ (ἀναγινώσκει)· «Οἱ ἀπὸ τοῦδε καὶ ἐφεξῆς πέρα τῶν 12% καταβληθησόμενοι εἰς προηγούμενα χρέη τόκοι ὑπολογίζονται εἰς τὸ κεφάλαιον». Πρόκειται περὶ διατάξεως δημοσίας τάξεως, ἥ ὁποία πρέπει νὰ ἰσχύσῃ καὶ εἰς τὸ παρελθόν, ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἀπὸ τῆς ὁποίας ἡ διάταξις αὐτὴ θὰ ἰσχύσῃ, διὰ νὰ ἀκυρώσῃ πάσας ἐκείνας τὰς συμβάσεις αἱ ὁποῖαι ἤθελον ἀποβῆ κατόπιν τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου αὐτοῦ ἀθέμιτοι, καὶ διὰ τοῦτο τὴν διετύπωσα ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Οἱ ἀπὸ τοῦδε καὶ ἐφεξῆς πέρα τῶν 12% καταβληθησόμενοι καὶ εἰς προηγούμενα χρέη τόκοι ὑπολογίζονται εἰς τὸ κεφάλαιον, τούτου δ’ ἐξοφλουμένου λογίζονται ὡς ἀχρεώστητοι».

§146Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δὲν τὸ εὑρίσκετε ἄτοπον διὰ τὰ προηγούμενα;

§147Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν τὸ εὑρίσκω ἄτοπον, διότι πρόκειται περὶ διατάξεως δημοσίας τάξεως, τὴν ὁποίαν θέλει νὰ ἐπιβάλῃ ὁ νομοθέτης. Ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ἤθελεν ἐπιβάλει τοιαύτην διάταξιν, ἤθελεν ἀφήσει πάλιν ἐκτεθειμένους τοὺς πληθυσμοὺς αὐτοὺς εἰς τὰς διαθέσεις τῶν τοκογλύφων.

§148Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἐὰν ἐπληρώθησαν κατὰ τὸ παρελθὸν τόκοι πέρα τῶν 12%;

§149Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν ἤθελον τυχὸν καταβληθῆ ἀπὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου τούτου, εἴτε ἐκ πλάνης εἴτε ἐκ πιέσεων, τόκοι ὑπὲρ τὰ 12%, τὸ περιπλέον θὰ συμψηφισθῇ αὐτοδικαίως εἰς τὸ κεφάλαιον.

§150ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοὺς μέχρι τοῦδε δεδουλευμένους τόκους τοῦ παρελθόντος;

§151Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι διὰ τὸ μέλλον. Πᾶσα σύμβασις τοιαύτη ἡ ὁποία θὰ γίνῃ ὑπὸ τοῦ νόμου αὐτοῦ καταλαμβανομένη ἀκυροῦται.

§152ΙΩ. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐφ’ ὅσον δὲν ἐξετελέσθη.

§153ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐννοῶ τοὺς δεδουλευμένους τόκους.

§154Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀναμφισβητήτως ἐφ’ ὅσον δὲν κατεβλήθησαν. Πρόκειται περὶ νόμου δημοσίας τάξεως, ὁ ὁποῖος ἔρχεται ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἀπὸ τῆς ὁποίας θέλει κυρωθῆ καὶ δημοσιευθῆ καὶ καταλαμβάνει πάσας τὰς συμβάσεις καὶ ἀκυροῖ πάντα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα κατὰ τὸν νόμον θεωροῦνται ἀθέμιτα. Κατόπιν ἔχομεν καὶ γʹ παράγραφον (ἀναγινώσκει)· «Ἐὰν ὅμως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μέχρι τοῦδε ἰσχυόντων κατεβλήθησαν τόκοι ἐπὶ ἐξοφληθεισῶν ἀπαιτήσεων πλείονες τῶν 12%, οὗτοι δὲν ἀναζητοῦνται». Καὶ μετ’ αὐτὴν ἔρχεται ἡ τελευταία παράγραφος (ἀναγινώσκει)· «Ὁ παρὼν νόμος δὲν ἐφαρμόζεται ἐν Ἑπτανήσῳ οὐδ’ εἰς τὰ ναυτοδάνεια». Καὶ ὁ λόγος εἶναι ἁπλούστατος, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χειροτερεύσωμεν τὴν νομοθεσίαν ἡ ὁποία ὑπάρχει ἐκεῖ, ἀφοῦ ἔχουσι τόκον συμβατικὸν 10% καὶ τόκον ἐνυπόθηκον 6%. Ἀλλ’ εἶναι καὶ τὰ ναυτικὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα ἐν τῷ τόκῳ ἐκπροσωποῦσι τοὺς κινδύνους τοῦ κεφαλαίου. Νομίζω λοιπὸν ὅτι, ἂν ψηφισθῇ ἡ πρότασις αὕτη, θέλομεν κατορθώσει νὰ παράσχωμεν εἰς τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι στεροῦνται τῶν κεφαλαίων, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἄφθονα ἐν ταῖς πόλεσι, θέλομεν παράσχει μεγίστην ὑπηρεσίαν. Εἶναι δ’ ἡ περίστασις ἡ ἁρμόζουσα, διότι ἔχομεν τὴν νομολογίαν κρατοῦσαν κατὰ τὸ πνεῦμα αὐτό. (Γίνεται δεκτὴ κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον ἡ πρότασις νόμου «περὶ καθορισμοῦ τοῦ ποσοστοῦ τοῦ συμβατικοῦ τόκου», ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Δ. Γ. Ῥάλλη, ἀποφάσει δὲ τῆς Βουλῆς στέλλεται πρὸς ἀνατύπωσιν). (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 90)

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σχηματίζω ἐπιτροπὴν πρὸς μελέτην τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως» ἐκ τῶν κυρίων Κ. Γκότση, Χ. Βοζίκη καὶ Ἰ. Τσιριμώκου, θὰ παρακαλέσω δ’ αὐτοὺς νὰ συνέλθωσι τὴν πρωίαν τῆς Δευτέρας, διὰ νὰ μελετήσωσι τὸ νομοσχέδιον.

§156Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ μὲ ἀντικαταστήσῃ ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν τὴν ὁρισθεῖσαν διὰ τὴν πρότασιν τοῦ νόμου «περὶ προσθήκης εἰς τὸν νόμον ͵ΓΥΝΕʹ περὶ κυριακῆς ἀργίας», διότι φρονῶ ὅτι δὲν δημιουργοῦμεν τίποτε ἄλλο παρὰ φρενοκομεῖον!

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 22. Βʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ ἄρθρου 729 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας». (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου.) Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§158ΙΩ. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ τροποποιηθῶσί τινα τὰ ὁποῖα λόγῳ τυπογραφικῆς ἀβλεψίας παρεισέφρησαν. Πρῶτον ἐν τῷ τρίτῳ στίχῳ ἀντὶ «ὑποθέσεις» νὰ τεθῇ «δίκας»· κατόπιν ἀντὶ «ἢ γραμματίου εἰς διαταγὴν» νὰ τεθῇ «ἢ ἐμπορικοῦ ἢ μὴ γραμματίου εἰς διαταγήν». Ἐν τῇ δευτέρᾳ παραγράφῳ θὰ μείνωσι μόνον οἱ δύο πρῶτοι στίχοι, θέλουσι δὲ διαγραφῆ πάντες οἱ ἑπόμενοι, ἀπὸ τῶν λέξεων «Προκειμένου ὅμως» μέχρι τῶν λέξεων «ἀπορριπτούσης ἀποφάσεως». Ἐν τῇ τρίτῃ παραγράφῳ ἀντὶ τῆς φράσεως «νὰ διατάξῃ τὴν ἀντὶ τῆς καταθέσεως ἐγγυήσεως κλπ.» νὰ τεθῇ ἡ φράσις «νὰ διατάξῃ ἀντὶ τῆς καταθέσεως ἐγγυήσεως τήν». Ἐπίσης προστίθεται τελευταῖον ἐδάφιον ἔχον ὡς ἑξῆς: «Ἡ διάταξις τοῦ ἑπομένου ἄρθρου ἐφαρμόζεται καὶ ἐν τῇ ἐκ τοῦ παρόντος ἄρθρου ἐκτάκτῳ διαδικασίᾳ, μόνον ἐφ’ ὅσον δὲν ἀντίκειται εἰς τὰς διατάξεις αὐτοῦ». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον, ὡς ἐτροποποιήθη, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς βʹ συζήτησιν).

§159ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ν’ ἀνατυπωθῇ, ὡς ἐτροποποιήθη.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθμ. 91). Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 23. Βʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν ἄρθρων 110, 112, 137, 176 καὶ 188 τοῦ Ἐμπορικοῦ νόμου καὶ περὶ μεταρρυθμίσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ περὶ πτωχεύσεως καὶ χρεοκοπίας τρίτου βιβλίου τοῦ Ἐμπορικοῦ νόμου». Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου). Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§161Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 ἀφαιροῦνται οἱ ἀριθμοὶ οἱ ἀναφερόμενοι ἐν τῇ ἐπικεφαλίδι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον, ὡς ἐτροποποιήθη).

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§163Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ἀπ’ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου, κύριε Πρόεδρε, ἀφαιροῦνται οἱ ἀριθμοί. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον, ὡς ἐτροποποιήθη).

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§165Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀφαιροῦνται ὡσαύτως οἱ ἀριθμοί. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη, ὡς καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον).

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 24. Βʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 165 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας».

§167ΙΩ. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχω ὑποβάλει ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης τροπολογίαν· ἀντὶ τῆς προτάσεως νὰ ψηφισθῇ ἡ τροπολογία, διότι περιλαμβάνει ἀκριβέστερον τὰ πράγματα. Ἡ τροπολογία λέγει ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 165 ἐφαρμόζονται ὄχι μόνον ἐπὶ τῆς κυρίας ἀνακρίσεως, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῆς προεισαγωγικῆς ἀνακρίσεως, ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐγεννήθη ἐν τῇ πρακτικῇ. Ἐπίσης λύεται ἕτερον ζήτημα γεννηθὲν ἐν τῇ πρακτικῇ, ὅτι δηλαδὴ ὁ νόμος ἐννοεῖ ὅτι ἡ ἀνάκρισις καθίσταται φανερὰ ἀπὸ τῆς προσχωρήσεως τοῦ κατηγορουμένου πρὸς ἀπολογίαν. Ἐπίσης ἡ τροπολογία περιλαμβάνει καὶ ἕτερον ἄρθρον κατὰ τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ τροπολογηθῇ τὸ ἄρθρον 165 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας κατὰ διάταξίν τινα ἡ ὁποία ἀπεδείχθη ἐκ τῆς βραχυτάτης ἐφαρμογῆς της ὅτι δὲν δύναται νὰ ἰσχύσῃ παρ’ ἡμῖν. Εἶναι ἡ διάταξις καθ’ ἣν ἐν περιπτώσει κακουργήματος εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ ἀνακριτὴς νὰ διορίζῃ ἐξ ἐπαγγέλματος συνήγορον εἰς τὸν κατηγορούμενον. Δυστυχῶς οἱ δικηγόροι δὲν προσέρχονται. Διὰ νὰ μὴ δημιουργηθῶσι λόγοι ἀκυρότητος, τροποποιεῖται καὶ ἡ διάταξις αὕτη, καὶ προτείνω νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία μου. (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ σύνολον τῆς προτάσεως ταύτης νόμου, ὡς ἐτροποποιήθη).

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρα 8 καὶ 45′ μ. μ.)