1910.02.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 5.

τῆς 9 Φεβρουαρίου 1910.

(Τρίτη).

(Προεδρία κ. Ν. Τσαμαδοῦ).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 5 μ. μ., παρόντων Βουλευτῶν 98, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν· Ὁ κ. Ν. Μπουφίδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκποιήσεως τῶν ἐθνικῶν, ἐπισκοπικῶν καὶ εἰς διαλελυμένας Μονὰς ἀνηκόντων φθαρτῶν κτημάτων, οἰκοπέδων καὶ γαιῶν». (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 23) Ὁ δήμαρχος Ἰθώμης ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου περὶ διατηρήσεως τοῦ αὐτόθι Εἰρηνοδικείου· Ἀντιπρόσωποι τῶν κατοίκων τοῦ δήμου Θερμοπυλῶν διαμαρτύρονται διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ Εἰρηνοδικείου των· Ὁ ἱεροδιάκονος Σπυρίδων Πετούσης ὑποβάλλει αἴτησιν περὶ τροποποιήσεως τῆς ἐν τῷ ἄρτι ψηφισθέντι νόμῳ περὶ ἐνοριῶν καὶ κλήρου διατάξεως περὶ χειροτονίας τῶν διακόνων· Οἱ σταφιδοκτήμονες διαφόρων χωρίων Γαστούνης ὑποβάλλουσι ψήφισμα περὶ ταχίστης ἐπιψηφίσεως τῆς σταφιδικῆς συμβάσεως περὶ ἐκριζώσεως σταφιδαμπέλων. Κτηματίαι Σαββαλίων παρακαλοῦσι νὰ ἐπιψηφισθῇ ὁμοία σταφιδικὴ σύμβασις· Οἱ πρόεδροι συλλόγων καὶ σωματείων Πατρῶν παρακαλοῦσι ν’ ἀνακληθῇ ἡ ἀπόλυσις τοῦ νομάρχου Ἀχαΐας κ. Καλογεροπούλου· Κάτοικοι Αἰγιαλείας παρακαλοῦσι νὰ ἐπιψηφισθῇ τὸ περὶ ἐκριζώσεως τῶν σταφιδαμπέλων νομοσχέδιον· Οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Ἀρήνης ὑποβάλλουσι ψήφισμα περὶ διατηρήσεως τοῦ αὐτόθι Εἰρηνοδικείου· Ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Ναυπλίου ὑποβάλλει ψήφισμα περὶ διατηρήσεως ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῶν πταισματοδικῶν Ναυπλίου τοῦ κ. Μερίκα καὶ Ἀγρινίου τοῦ κ. Ῥούβαλη· Κτηματίαι Πύργου παρακαλοῦσι νὰ ἐπιψηφισθῇ τὸ περὶ ἐκριζώσεως τῶν σταφιδαμπέλων νομοσχέδιον. Οἱ κάτοικοι Φαρσάλων παρακαλοῦσι νὰ ληφθῇ μέριμνα περὶ κατασκευῆς τῆς ἐπὶ τοῦ ῥεύματος Χαϊδάρι γεφύρας· Κάτοικοι τῆς κωμοπόλεως Καβασίλων ὑποβάλλουσι ψήφισμα περὶ ἐπιψηφίσεως σταφιδικῆς συμβάσεως περὶ ἐκριζώσεως σταφιδαμπέλων· Ὁ Ἐμποροκτηματικὸς σύλλογος Πύλου ἐκφράζει εὐχὴν περὶ ἐπιψηφίσεως τῆς μετὰ τῆς Προνομιούχου Ἑταιρείας συμβάσεως περὶ δανείου ἐκριζώσεως σταφιδαμπέλων· Οἱ παρὰ τῷ Εἰρηνοδικείῳ Μεγαλοπόλεως δικολάβοι ἐκφράζουσιν εὐχὴν περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων, ἐν σχέσει πρὸς τὸν ἀπὸ 22 Φεβρουαρίου 1847 νόμον πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ἄρθρου 91 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας· Ὁ λαὸς τοῦ δήμου Οἰχαλίας ὑποβάλλει ψήφισμα περὶ ταχίστης ἐπιψηφίσεως σταφιδικῆς συμβάσεως περὶ ἐκριζώσεως σταφιδαμπέλων· Ὁ λαὸς τοῦ δήμου Φαρσάλων διαμαρτύρεται διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ αὐτόθι Εἰρηνοδικείου. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Πρῶτος ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Σλῆμαν περὶ τῆς μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ῥωμανικῆς ἀτμοπλοΐας συμβάσεως.

§2ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Κύριε πρόεδρε, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς ἐψηφίσαμεν σύμβασιν μετὰ τῆς Ῥωμανικῆς ἀτμοπλοΐας. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὑπὸ τὸ ὄνομα Ῥωμανικὴ ἀτμοπλοΐα δὲν ὑπάρχει ἑταιρεία τις κεφαλαιούχων, ἀλλ’ ὑπάρχει αὐτὴ αὕτη ἡ Ῥωμανικὴ Κυβέρνησις· εἶναι δὲ γνωστὸν πόσας μεγάλας θυσίας ἔκαμε καὶ κάμνει πάντοτε ἡ Ῥωμανικὴ Κυβέρνησις, ἵνα ἐνθαρρύνῃ τὴν ναυτιλίαν της ταύτην, τὴν ὁποίαν σχετίζει καὶ πρὸς τὰ ἐμπορικὰ συμφέροντα τῆς χώρας της καὶ πρὸς τὸν ἐξοπλισμὸν της. Εἶναι γνωστὸν ὅτι, ὅτε διεκόπησαν αἱ διπλωματικαὶ σχέσεις μετὰ τῆς Ῥωμανίας, ὁ ἐν Ῥωμανίᾳ Ἑλληνισμὸς τότε ὁ τόσον ἀκμαῖος ὑπέστη τοσούτους καταδιωγμούς...

§3Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐξοντώσεις.

§4ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ἐξοντώσεις. Καὶ τὸ μόνον μικρὸν ἀντάλλαγμα τὸ ὁποῖον εἴχομεν ἀπέναντι τῆς Ῥωμανίας ἦτο ἀκριβῶς τὸ νὰ ἐμποδίσωμεν τὴν ῥωμανικὴν ἀτμοπλοΐαν νὰ προσεγγίζῃ εἰς τὸν Πειραιᾶ· εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι ἡ Ῥωμανικὴ Κυβέρνησις ἓν ἑκατομμύριον κατ’ ἔτος ἐζημιοῦτο ὡς ἐκ τῆς μὴ προσεγγίσεως τῶν ἀτμοπλοίων τούτων εἰς τοὺς ἑλληνικοὺς λιμένας καὶ δὴ εἰς τὸν Πειραιᾶ· διότι δὲν δύναται βεβαίως νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὁ λόγος ὅτι ἡμεῖς ἔπρεπε νὰ κάμωμεν εὐκολίας εἰς τὴν ῥωμανικὴν ἀτμοπλοίαν, ἐπειδὴ τὰ ἑλληνικὰ πλοῖα πλέουσιν ἐλευθέρως εἰς τὸν Δούναβιν· εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ Δούναβις εἶναι διεθνής, τὰ δὲ ἑλληνικὰ ἀτμόπλοια τὰ πλέοντα ἐπὶ τοῦ Δουνάβεως προστατεύονται ὑπὸ τῶν διεθνῶν συνθηκῶν καὶ εἶναι γνωστὸν ἐπίσης ὅτι ἡ Ῥωμανικὴ Κυβέρνησις νόμον τινὰ ἐναντίον τῶν ἑλληνικῶν ἀτμοπλοίων, τὸν ὁποῖον τότε ἐψήφισε, δὲν ἠδυνήθη νὰ θέσῃ εἰς ἐφαρμογήν, οὐ μόνον ἐπειδὴ ἀντέκειτο ὁ νόμος οὗτος πρὸς τὰς διεθνεῖς συμβάσεις, αἵτινες κηρύσσουσι τὸν Δούναβιν ἐλεύθερον καὶ διεθνῆ, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὰ ἐμπορικὰ συμφέροντα τῆς Ῥωμανίας. Ἤδη δὲν θέλω ἐξετάσει τὸν τρόπον καθ’ ὃν ἐψηφίσθη ἡ σύμβασις αὕτη· δὲν θέλω ἐξετάσει ἂν ἡ σύμβασις αὕτη εἶναι ἀκριβῶς ἀντίθετος εἰς πολλὰς διατάξεις πρὸς τὸν νόμον περὶ φαρικῶν τελῶν, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη ὀλίγας ὥρας κατόπιν· ἀλλὰ νομίζω ὅτι δικαιοῦμαι νὰ ἐρωτήσω τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἀπουσιάζοντος αὐτοῦ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως· ἀπέναντι τῆς μεγάλης αὐτῆς θυσίας, ἡ ὁποία ζημιώνει καὶ αὐτὴν τὴν ἑλληνικὴν ἀτμοπλοίαν καὶ αὐτὴν τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Κράτους, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ νομισθῇ ὅτι ἡμεῖς δίδομεν χωρὶς νὰ λαμβάνωμεν, τίνα εἶναι τ’ ἀνταλλάγματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν ἐκ μέρους τῆς Ῥωμανικῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τῆς ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς ψηφισθείσης συμβάσεως; Ὅταν δὲ λάβω τὴν ἀπάντησιν θέλω ἐπανέλθει ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§5ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶδον ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει τῆς πρωΐας ἀναγεγραμμένον τὸ ὄνομα τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀγυιᾶς μέλλοντος νὰ ἐπερωτήσῃ ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ ἐφρόντισα νὰ ἔχω ἔγγραφα ἐνταῦθα ὅσα ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχω, συμπεσάντος τούτου, ὅτι πρὸ τινων ἡμερῶν ἠναγκάσθην ν’ ἀσχοληθῶ εἰς τὴν ὑπόθεσιν ὡς ἐξ αἰτήσεως τῆς ῥωμανικῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρείας διὰ τοῦ πράκτορος αὐτῆς τοῦ ἐνταῦθα εὑρισκομένου κ. Ἀλεξάνδρου Βαλλιάνου Ἕλληνος τὸ γένος καὶ ἐκ τῶν ἀρίστων ἡμῶν ὁμογενῶν. Ἔλαβον οὕτω γνῶσιν τῆς ὑποθέσεως. Προέκειτο ν’ ἀναχωρήσῃ ἐξ Ἀλεξανδρείας τὸ ῥωμανικὸν ἀτμόπλοιον διευθυνόμενον πρὸς τὴν Ἑλλάδα καὶ νὰ φθάσῃ ἐνταῦθα τῇ 6 Φεβρουαρίου. Ἕξ ἕως ἑπτὰ ἡμέρας πρὸ τῆς χρονολογίας ταύτης ἐνεφανίσθη ὁ πράκτωρ τῆς ἑταιρείας ζητῶν νὰ βεβαιωθῇ ἂν ἤθελε παρεμβληθῆ ἐμπόδιον εἰς τὸ ἀτμόπλοιον τὸ μέλλον νὰ καταπλεύσῃ, διότι φαίνεται ὅτι γενομένης πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἀναφορᾶς περὶ τοῦ ζητήματος τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν εἶχε δηλώσει ὅτι δὲν δύναται ν’ ἀναγνωρίσῃ ὑποχρεώσεις πρὸς τὴν ῥωμανικὴν ἀτμοπλοΐαν διὰ τοὺς λόγους τοὺς γνωστούς, τοῦ ὅτι δὲν ὑφίστανται σχέσεις μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ῥωμανίας. Εἰς τὸν πράκτορα προσελθόντα πρὸς ἐμὲ ἀπήντησα ὅτι θέλω ἐξετάσει τὴν ὑπόθεσιν, ἐξετάσας δ’ εὑρέθην πρὸ τῆς ἑξῆς παραδόξου καταστάσεως. Δὲν ἐπίστευον τοὺς ὀφθαλμούς μου, ὅτε ἔβλεπον ὅσα ἀνεγίνωσκον ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως. Καθ’ ὃν χρόνον κατηργεῖτο ὁ νόμος περὶ φαρικῶν τελῶν καὶ ἀγκυροβολίας, κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ἐψηφίζετο ἡ σύμβασις αὕτη καὶ ἄλλαι τινὲς παραχωρήσεις, δι’ ὧν παρεχωροῦντο δικαιώματα καὶ ἀνελαμβάνοντο ὑποχρεώσεις αἱ κανονιζόμεναι ὑπὸ τοῦ παλαιοῦ νόμου τοῦ καταργουμένου.

§6Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Χάριν αὐτῆς.

§7ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ μετὰ τὴν τοιαύτην παραχώρησιν τί συνέβη; Ὅτι τῇ μὲν 16 Δεκεμβρίου ἐν τῷ ὑπ’ ἀριθμῷ 299 φύλλῳ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως κατεχωρίζετο ὁ νόμος ὁ κυρώσας τὴν σύμβασιν τὴν ῥωμανικήν, τῇ δὲ 31 Δεκεμβρίου, μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, ἐδημοσιεύετο ὁ νόμος περὶ φαρικῶν τελῶν καὶ ἀγκυροβολίας. Ὥστε καθ’ ὃν χρόνον ὁ παλαιὸς νόμος περὶ φαρικῶν τελῶν καὶ ἀγκυροβολίας ἦτο κατηργημένος παρεχωροῦντο διὰ τῆς συμβάσεως εἰς τὴν ῥωμανικὴν ἀτμοπλοΐαν, ἥτις ἀπέκτα δικαιώματα τοῦ νόμου δημοσιευθέντος τῇ 16 Δεκεμβρίου, καὶ τῇ 31 Δεκεμβρίου κατηργοῦντο οἱ νόμοι ἐκεῖνοι διὰ τοῦ νέου νόμου, εἰς τρόπον ὥστε ὅ,τι εἴχομεν δεδομένον εἰς τὴν ῥωμανικὴν ἀτμοπλοΐαν δὲν ἐπιτρέπεται νὰ παραχωρήσωμεν μετὰ τὴν κατάργησιν τῶν νόμων τούτων. Εὑρεθεὶς πρὸ ἀδιεξόδου καὶ συναισθανόμενος τὰ δύο ταῦτα, πρῶτον ὅτι ἡ ὑπογραφὴ τῆς Ἑλλάδος τεθεῖσα ἐπισήμως ἐπὶ τῆς συμβάσεως καὶ ὑπὸ νόμον δὲν ἔπρεπε ν’ ἀτιμασθῇ καὶ ἔπειτα ὅτι ἦτο δυνατὸν — τοῦτο δευτερευόντως, ἀλλὰ σπουδαῖον οὐσιαστικῶς — ἐκ τῆς τυχὸν ἀρνήσεως τῆς ὑποχρεώσεως τῆς συνομολογηθείσης διὰ τοιαύτης συμβάσεως, ἐπικυρωθείσης ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Βασιλέως, ἦτο δυνατὸν τὰ μέγιστα ἡμῶν συμφέροντα ἐν Ῥωμανίᾳ, τὰ παντοῖα, νὰ ὑποστῶσι ζημίαν, δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐξεύρω προχείρως ἄλλο τι πρὸς θεραπείαν, εἰμὴ συγκαλέσας τοὺς ἁρμοδίους συναδέλφους τῶν Ἐξωτερικῶν, τῶν Ναυτικῶν καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν μετ’ ἐξέτασιν ἐν τῇ Διευθύνσει τῶν ταχυδρομείων νὰ προσπαθήσω νὰ εὕρω μετ’ αὐτῶν τρόπον οἰκονομίας τῆς ὑποθέσεως μέχρι τῆς ὥρας καθ’ ἣν διὰ νομοθετικῆς διατάξεως ἠθέλομεν φθάσει νὰ εὕρωμεν λύσιν, ἐν ταὐτῷ δὲ ἠθέλομεν προσπαθήσει, ὅπως, εἰ δυνατόν, ἡ μετὰ τοῦ ἐνταῦθα πράκτορος σύμβασις τροποποιηθῇ. Ἐκ τῆς συσκέψεως ταύτης προέκυψε τοῦτο, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἐρωτηθεῖσα εἶπεν ὅτι αὐτὴ ἐγνωμοδότησε κατὰ τῆς τοιαύτης συμβάσεως ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν τοιαύτη σύμβασις μετὰ παραρτήματος κυβερνητικοῦ τῆς Ῥωμανίας νὰ ψηφισθῇ καθ’ ὃν χρόνον δὲν ἔχομεν μετ’ αὐτῆς σχέσεις.

§8Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Αὐτὸ εἶναι σκάνδαλον.

§9ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν γνωρίζω. Παρακαλῶ, Κύριοι, νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὅσα ἐγὼ γνωρίζω, ὅσα δὲ γνωρίζω εἶναι ἐπίσημα· ἂν ὑπάρχωσιν ἄλλα, ἐγὼ δὲν τὰ γνωρίζω. Ἐνταῦθα δὲ οὐδὲν θέλω ἀναφέρει ἄλλο ἢ ἐκεῖνο ὅπερ γνωρίζω, τοῦτο δ’ εἶναι καὶ ἐπίσημον.

§10Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ψηφιζομένης τῆς συμβάσεως εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν ἔλαβον τὸν λόγον καὶ παρετήρησα εἰς τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργοὺς ὅτι ἀνεξαρτήτως τῶν σχέσεων εἰς τὰς ὁποίας διατελεῖ τὸ Κράτος ἡμῶν μετὰ τῆς Ῥωμανίας ὑπάρχει ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον «περὶ φαρικῶν τελῶν καὶ ἀγκυροβολίας», τὸ ὁποῖον ἀπαγορεύει ἐντελῶς τὰ τέλη. Ὁ τότε ἁρμόδιος Ὑπουργὸς μοὶ εἶπε· «Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν πληροφορίαν καὶ θὰ τὸ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου».

§11Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπεκλάπη ἡ ψῆφος εἰς τὸ τέλος τῶν δύο συνεδριάσεων, κατὰ τὰ εἰωθότα, λωποδυτικῶς.

§12ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει λοιπὸν τῆς συνεννοήσεως ταύτης ἐγένετο τοῦτο, ὅτι ἐδέχθημεν κατὰ τὸν πρῶτον πλοῦν τοῦ ἀτμοπλοίου τοῦ ἔχοντος ἐφόδιον τοιοῦτον νόμον εἰς τὸν Πειραιᾶ νὰ χρεωθῇ ὑπὸ τοῦ λιμενάρχου διὰ τὰ ἀνεγνωρισμένα τέλη καὶ νὰ μὴ εἰσπραχθῇ ὁτιδήποτε ἕως ὅτου δυνηθῶμεν νὰ ἄρωμεν τὴν δυσχέρειαν ἀπὸ τῆς ὁποίας μέχρι ταύτης τῆς ὥρας ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐξηγμένος. Ἐφρόντιζον ἐκ συνεννοήσεως μετὰ τοῦ Διευθυντοῦ τῶν ταχυδρομείων καὶ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν νὰ φθάσωμεν μετὰ μελέτην τῆς ὑποθέσεως εἰς ἐξεύρεσιν τῆς ὁδοῦ δι’ ἧς ἠθέλομεν ἐξέλθει τῆς δυσχερείας, ἐν ταὐτῷ φροντίζοντες καὶ περὶ νομοθετικῶν μέτρων ἐφ’ ὅσον ταῦτα ἤθελεν εἶναι δυνατὸν νὰ συντελέσωσιν εἰς ἄρσιν τῆς δυσχερείας. Ἐκ τῆς τοιαύτης συνομολογηθείσης συμβάσεως εὑρίσκεται ἡ ῥωμανικὴ ἀτμοπλοΐα, ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι ἐφαρμόζονται οἱ παλαιοὶ νόμοι, οὓς ἐδώκαμεν εἰς αὐτήν, εἰς κρείττονα θέσιν πασῶν τῶν ἄλλων ξένων ἀτμοπλοίων καὶ τοιουτοτρόπως τὰ Κράτη τὰ ἔχοντα μετὰ τῆς Ἑλλάδος συμβάσεις διεθνεῖς, τὰ Κράτη μετὰ τῶν ὁποίων εὑρισκόμεθα εἰς σχέσεις φιλικὰς κανονικὰς εὑρίσκονται εἰς ἥττονα θέσιν τοῦ Κράτους ὅπερ οὐδεμίαν μεθ’ ἡμῶν ἔχει σχέσιν διὰ τοὺς γνωστοὺς λόγους, καὶ ἴσως θ’ ἀναγκασθῶσι τὰ Κράτη ἐκεῖνα νὰ ζητήσωσι τὸν ὅρον τοῦ μᾶλλον εὐνοουμένου, ὅστις εἶναι κατὰ περίεργον τρόπον ὁ μᾶλλον πρὸς ἡμᾶς δυσμενής.

§13Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία.

§14ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ταῦτα εἶναι τὰ πράγματα καὶ αὕτη εἶναι ἡ στενοχωρία ἐν ᾗ ἡ Κυβέρνησις κατὰ ταύτην τὴν ὥραν εὑρίσκεται. Ἐλπίζω ὅτι θέλομεν ἐξεύρει διέξοδον, ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ εὑρισκόμεθα δεδουλωμένοι ὑπὸ τῆς συμβάσεως ταύτης, ἥτις φέρει τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Βασιλέως καὶ τῶν Ὑπουργῶν του, ἥτις ἐγένετο μετὰ ψήφισιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἠρώτησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ὁποῖα ἀνταλλάγματα ἐλάβομεν. Οὐδὲν ἐλάβομεν, ἐκτὸς ἐὰν λογισθῶσιν ἀνταλλάγματα αἱ παροχαὶ ἐκεῖναι αἱ συνήθεις, αἵτινες γίνονται ὑπὸ τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιρειῶν καὶ τὰς ὁποίας πάντοτε ηὐχήθην νὰ μὴ ζητῇ ἡ Ἑλλὰς ἐν ταῖς συμβάσεσι ταύτης ἀπὸ τὰς ξένας ἑταιρείας. Καὶ ἦλθον νῦν ὑπὸ τοὺς χειρίστους ὅρους νὰ κυρωθῶσιν ἐνταῦθα αἱ παροχαὶ ἐκεῖναι, ἐφ’ ὧν σχεδὸν κατ’ ἔτος ἀπὸ ἐτῶν προυκάλεσα τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς παρατηρήσας ὅτι αἱ τοιαῦται συμβάσεις ἀμελετήτως, ἀπροσέκτως πάντοτε ἀπὸ ἐτῶν συνομολογοῦνται ὑπὸ τῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων τῆς Ἑλλάδος μὴ φροντιζούσης πάντοτε νὰ ἐρωτᾷ ὄχι μόνον τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις εἶναι ἄμεσος προϊστάμενος καὶ ἁρμόδιος, ἀλλὰ καὶ τοὺς Ὑπουργοὺς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν, διότι οὗτοι εἶναι οἱ ἀκριβῶς ἁρμόδιοι ν’ ἀποφαίνωνται ἐπὶ τῶν τοιούτων συμβάσεων. Ἐπανειλημμένως ἐζήτησα ἐνταῦθα, ἵνα καὶ διὰ νόμου ὁρισθῇ ὅπως αἱ συμβάσεις αὗται ὑπογράφωνται ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τῶν Ὑπουργῶν, ἀφοῦ ἡ Διεύθυνσις τῶν ταχυδρομείων ἀπεδέχθη ὅτι δὲν εὑρίσκεται εἰς τοιαύτην θέσιν, ὥστε προσηκόντως ν’ ἐκτελῇ τὸ εἰς αὐτὴν ἀνατεθὲν ἔργον. Πρέπει δὲ καὶ οἱ τρεῖς Ὑπουργοὶ νὰ εἶναι ὑπογεγραμμένοι. Ὀφείλω ὅμως νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἡ ἐξέτασις ἥτις ἐνηργήθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Καλλέργη, ὅστις κατὰ ταύτην τὴν στιγμὴν ἀπουσιάζει, ἀπέδειξεν ὅτι ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἐρωτηθεῖσα ἐγνωμάτευσε κατὰ τῆς τοιαύτης συμβάσεως.

§15Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ἐζητήσατε πληροφορίας ἂν ἐγένετό ποτε τοιαύτη ἐνέργεια ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας Βουλευτοῦ πρὸς συνομολόγησιν συμβάσεως ταχυδρομικῆς μετὰ τῆς Ῥωμανίας;

§16ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ ἐξετάσω.

§17Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπηυθύνθη πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸ ὁποῖον ἐγνωμοδότησεν ὅτι σύμβασις ταχυδρομικὴ δὲν δύναται νὰ γίνῃ μὴ ὑπαρχούσης ἐμπορικῆς συμβάσεως. Ταῦτα ἐγένοντο, ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν.

§18ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Τοῦτο ὅπερ ἤκουσα κατὰ ταύτην τὴν στιγμὴν ἀποδεικνύει ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἐν ἄλλῳ χρόνῳ τὴν αὐτὴν ἔδωκε γνώμην οἵαν ἔδωκε καὶ νῦν. Ἠρώτησεν ὁ κ. συνάδελφος τίνα ἀνταλλάγματα ἐλάβομεν. Ἀντάλλαγμα ἀνάλογον οὐδὲν ἐλάβομεν, διότι τ’ ἀνταλλάγματα ἡμῶν ἡμεῖς ἔδει συνομολογοῦντες τοιαύτην σύμβασιν νὰ ζητήσωμεν ὑπὲρ τῶν ἡμετέρων συμφερόντων ἐν Ῥωμανίᾳ. Ἀλλὰ τοιοῦτον ἀντάλλαγμα οὐδὲν ἔχομεν. Καὶ διὰ τοῦτο, ἐὰν ἡ ἀξία τῆς κινήσεως τῆς ῥωμανικῆς ἀτμοπλοΐας διὰ Πειραιῶς, ἥτις γνωρίζω ὅτι εἶναι σπουδαιοτάτη καὶ ἧς ἐστερήθη ἕνεκα τῆς ἀδυναμίας μετὰ τὴν διακοπὴν τῶν σχέσεων νὰ λειτουργήσῃ ἡ ἀνὰ τὴν Μεσόγειον γραμμὴ αὐτῆς, ἐὰν ἡ ἀξία εἶναι ἑνὸς ἑκατομμυρίου δραχμῶν, παρεχωρήσαμεν κέρδος ἑνὸς ἑκατομμυρίου δραχμῶν λαβόντες ἡμεῖς τὸ μηδέν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐγενικεύθη κατὰ πρότασιν δέκα Βουλευτῶν. Ὁ κ. Σλῆμαν ἔχει τὸν λόγον.

§20Α. ΣΛΗΜΑΝ. Ὁμολογῶ ὅτι εἶμαι κατάπληκτος ἐκ τῶν ἀπαντήσεων τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ σεβαστὸς Πρωθυπουργός. Εἶμαι τοσοῦτο κατάπληκτος, καθόσον, ὅτε τὸ νομοσχέδιον τὸ κυροῦν τὴν σύμβασιν ταύτην συνεζητεῖτο ἐν τῇ Βουλῇ καὶ συνάδελφοί τινες ἤθελον νὰ λάβωσι τὸν λόγον διὰ τὴν σύμβασιν ταύτην, ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μὲ παρεκάλεσε νὰ μὴ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι ὁ ἀξιότιμος τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶχε δηλώσει ὅτι πρόκειται νὰ ἐπαναληφθῶσιν αἱ συνεννοήσεις μεταξὺ τῆς Ῥωμανικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἑλληνικῆς ἐπὶ βάσεων στερεῶν, διὰ τῶν ὁποίων νὰ ἱκανοποιῶνται τ’ ἀληθῆ συμφέροντα τῆς χώρας ἡμῶν. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οὐδεὶς ἐκ τῶν Βουλευτῶν τῶν χαρακτηριζομένων τότε ὡς κωλυσιεργούντων, ἐνῷ ἐπετέλουν μόνον τὸ ἐπιτακτικὸν αὑτῶν καθῆκον, τὸ ὁποῖον εἶχον, νὰ προστατεύσωσι τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους καὶ τοῦ Ἔθνους, ἔλαβε τὸν λόγον. Τότε βεβαίως οἱ Βουλευταὶ ἐκεῖνοι ἐσιώπησαν, διότι δὲν ἐπετρέπετο εἰς αὐτοὺς νὰ μὴ δώσωσι πίστιν εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔλεγεν ἡ Κυβέρνησις, διότι πᾶς τις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ πρέπει καὶ ὀφείλει νὰ δώσῃ πίστιν εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπισήμως λέγει Ὑπουργὸς ἀληθῶς ὑπεύθυνος καὶ ἀναγνωρίζων τὰ καθήκοντα τὰ ὁποῖα ἔχει. Σήμερον, κύριοι Βουλευταί, εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐν Ῥωμανίᾳ ἀπηνῶς καταδιωκόμεθα. Τὸ ἑλληνικὸν σχολεῖον τῆς Βραΐλης εἶναι κλειστόν, ἡ ἑλληνικὴ ἐκκλησία τοῦ Καλαφατίου εἶναι κλειστή, αἱ ἑλληνικαὶ ἐφημερίδες καὶ ἐν γένει τὰ ἔντυπα δὲν εἰσέρχονται εἰς τὴν Ῥωμανίαν, τὰ Διατάγματα τῶν ἀπελάσεων τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων ἐν Ῥωμανίᾳ δὲν ἠκυρώθησαν καὶ ἐν γένει ἀπηνῶς καταδιωκόμεθα. Οὐδὲν ἀντίποινον ἕτερον εἴχομεν ἐναντίον τῆς Ῥωμανίας παρὰ τὴν παρεμπόδισιν διὰ τῶν νομίμων πάντοτε ὁδῶν, διότι ἡμεῖς πάντοτε εἰς τὸ ἔθνος τοῦτο ἠκολουθήσαμεν καὶ εἰς τὰ ἀντίποινα ἀκόμη ἐναντίον τῶν καταδιωκόντων ἡμᾶς τὴν νόμιμον ὁδόν· ἡμεῖς οὐδὲν ἕτερον εἴχομεν παρὰ νὰ παρεμποδίσωμεν διὰ τῶν νομίμων ὁδῶν τὰς ῥωμανικὰς ἀτμοπλοΐας νὰ προσεγγίζωσιν εἰς τὸν Πειραιᾶ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἀπό τινων ἐτῶν ἐπανελήφθησαν αἱ τελευταῖαι σχέσεις μεταξὺ Ῥωμανίας καὶ Ἑλλάδος, ἀλλ’ ὀφείλει τις μελετῶν τὸ ζήτημα τοῦτο ν’ ἀντιληφθῇ ὅτι διὰ τῆς ἐπαναλήψεως τῶν τελευταίων τούτων σχέσεων ἡμεῖς ἐλάχιστα εἴχομεν νὰ ὠφεληθῶμεν ἀπέναντι ἐκείνων τὰ ὁποῖα εἶχε νὰ ὠφεληθῇ ἡ Ῥωμανία. Διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐκ Ῥωμανίας εἰς τὴν Ἑλλάδα εἰσάγονται μόνον σῖτος καὶ ξυλεία. Τὰ σιτηρὰ δύνανται νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ διαφόρους ἄλλας χώρας, ἀπὸ τὴν Ῥωσίαν καὶ Ἀμερικὴν— διὰ νὰ ὀνομάσωμεν τὰ σπουδαιότερα μέρη—, ἡ ξυλεία ἔρχεται ἀπὸ τὴν Τεργέστην, ἀπὸ τὴν Νορβηγίαν καὶ ἀπὸ τὴν Ἀμερικὴν καὶ ἑπομένως ἡ διεθνὴς ἀγορὰ τῶν εἰδῶν τούτων ἦτο ἀνοικτὴ καὶ οὐδεμία ὑπερτίμησις, ἀδιάφορον δ’ ἐτύγχανεν ἂν οἱ ἡμέτεροι ἔμποροι ἠγόραζον τὰ ἐμπορεύματα ἀπὸ τὴν Ῥωμανίαν εἴτε ἀπὸ τὴν Ἀμερικὴν ἢ ἀπὸ ἄλλην τινὰ χώραν. Τουναντίον ἡ Ῥωμανία εἰσάγει ἐκ τῶν ἑλληνικῶν προϊόντων ἔλαια, πορτοκάλλια καὶ λεμόνια.

§21ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐλάχιστα.

§22ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Αὐτὰ εἶναι ἐπὶ τέλους τὰ προϊόντα καί, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἀνέρχεται τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύει τὴν ἀξίαν τῶν εἰδῶν τούτων εἰς 4.000,000 κατ’ ἔτος, πρὸ πάντων τῶν ἐλαιῶν καὶ τῶν ἐλαίων, ἠναγκάζετο δὲ ἡ Ῥωμανία ν’ ἀγοράζῃ τὰ ἐμπορεύματα ταῦτα ἀπὸ τὴν Τουρκίαν, οἱ δ’ ἐκεῖ ἔμποροι ἔχοντες τὴν ἀποκλειστικὴν ἀγορὰν τῆς Ῥωμανίας εἰς τὴν διάθεσίν των ἔκαμον ὑπερτίμησιν κατὰ 30%· ἑπομένως κατὰ 1,000,000 περίπου ἐπεβαρύνετο διὰ τῆς διακοπῆς τῶν τελωνειακῶν σχέσεων τὸ ἐμπόριον τῆς Ῥωμανίας. Ἀπόδειξις δ’ ὅτι τῳόντι ἐζημιοῦτο ταῦτα ἡ Ῥωμανία εἶναι ὅτι πολλοὶ τῶν ἡμετέρων ἐμπόρων εἰσῆγον τὰ προϊόντα αὐτὰ εἰς τὴν Τουρκίαν, ὁπόθεν ἀλλασσομένης καὶ τῆς ἐπὶ τοῦ κυτίου ἐπιγραφῆς καὶ διευθύνσεως εἰσήγοντο ταῦτα εἰς τὴν Ῥωμανίαν ὡς τουρκικὰ μὲ ὑπερτίμησιν. Τοῦτο ἐσήμαινεν ὅτι οἱ ἡμέτεροι ἔμποροι οὐδὲν εἶχον ν’ ἀπολέσωσιν, εἶχε δὲ πολὺ ν’ ἀπολέσῃ τὸ ἐν Ῥωμανίᾳ ἐμπόριον. Ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ τελωνειακὸν μέρος καὶ χωρὶς νὰ θέλω κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα, ἂν καὶ τότε ἐδίδετο κατά τι μεγαλυτέρα προσοχή, θὰ ἠδυνάμεθα τότε νὰ λάβωμεν ἀνταλλάγματά τινα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει διὰ τοὺς παλαιοὺς οὕτως εἰπεῖν λογαριασμούς, τοὺς ὁποίους εἴχομεν μὲ τὴν Ῥωμανίαν, οὐδὲν εἴμεθα ὑπόχρεοι νὰ χαρίσωμεν εἰς αὐτοὺς ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀτμοπλοΐας. Προκαταβολικῶς δ’ ἀναφέρω τὸ ζήτημα τῆς ναυτιλίας ἐπὶ τοῦ Δουνάβεως, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ προβληθῇ ὅτι, ἀφοῦ τὰ ἡμέτερα πλοῖα λειτουργοῦσιν ἐλευθέρως ἐπὶ τοῦ Δουνάβεως, πρέπει νὰ δοθῇ ἡ αὐτὴ ἐλευθερία εἰς τὰ ῥωμανικά, ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι ὁ Δούναβις εἶναι διεθνὴς ποταμός, ὑπάρχουσι δὲ καὶ διεθνεῖς συμβάσεις καὶ αὐτὸ εἶναι καὶ τὸ συμφέρον τῆς Ῥωμανίας. Καὶ ἔρχεται ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Ῥωμανικῆς Κυβερνήσεως—διότι πρόκειται περὶ τῆς Ῥωμανικῆς Κυβερνήσεως καὶ οὐδόλως περὶ ἑταιρείας—καὶ ζητεῖ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ συνομολογήσῃ σύμβασιν μετὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἵνα προσεγγίζωσι τὰ ῥωμανικὰ ἀτμόπλοια εἰς τὸν Πειραιᾶ. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω ἂν ἠδυνάμεθα ἢ οὐ νὰ συμβληθῶμεν μετὰ τῆς ῥωμανικῆς ἀτμοπλοΐας, ἡ ὁποία εἶναι τὸ ῥωμανικὸν Δημόσιον, χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἐπανάληψιν τῶν σχέσεων. Ὁμολογῶ ὅτι τὸ θέμα τοῦτο ὑπερβαίνει καὶ τὰς γνώσεις μου περὶ Διεθνοῦς Δικαίου. Ἐξετάζω μόνον τὸ πραγματικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ὡμολογήθη ἐπισήμως ὑπὸ τοῦ διευθυντοῦ τῆς ῥωμανικῆς ἀτμοπλοΐας κατὰ τὸ 1908. Τὸ πραγματικὸν ζήτημα εἶναι ὅτι ἡ Ῥωμανικὴ Κυβέρνησις ζημιοῦται κατ’ ἔτος 1.000.000 ἐκ τῆς μὴ προσεγγίσεως τῶν πλοίων της εἰς τὸν Πειραιᾶ. Αἱ ῥωμανικαὶ ἐφημερίδες κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο εἶχον κάμει συστηματικὸν ἀγῶνα, ἵνα ἐπιβληθῶσιν εἰς τὴν Ῥωμανικὴν Κυβέρνησιν νὰ ἔλθῃ εἰς διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἐλέγετο δὲ τότε ὅτι συμφέρει εἰς τὴν Ῥωμανίαν πολλὰ ἀνταλλάγματα νὰ δώσῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀρκεῖ μόνον νὰ ἐπιτύχῃ τὴν σύμβασιν αὐτὴν μετὰ τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἔρχεται ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Ῥωμανικῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἀποκρούονται αἱ προτάσεις του· ἔρχεται κατόπιν ὁ αὐτὸς ἀντιπρόσωπος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ εἰς τὴν Γενικὴν Διεύθυνσιν τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ ποιεῖται τὰς αὐτὰς προτάσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται ἀποδεκταί, διότι φαίνεται ὅτι οὐδεμία σχέσις μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπῆρχεν εἰς τὸ ξεχαρβαλωμένον Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, τὸ πρὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τοῦ ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ σεβαστοῦ ἐξ Ἀτικῆς Βουλευτοῦ καὶ Πρωθυπουργοῦ· εἰς τὸ ξεχαρβαλωμένον αὐτὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον οὐδεμία συνεννόησις ὑπῆρχε μεταξὺ τῶν διαφόρων Ὑπουργείων, διότι δὲν δύναμαι, Κύριοι, νὰ ὑποθέσω ὅτι ὑπῆρχε συνεννόησις ἥτις νὰ ἔφερε τὸν μὲν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν ν’ ἀρνῆται σύμβασιν, τὸν δὲ Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δέχηται αὐτήν· διότι, ἂν ὑπῆρχε συνεννόησίς τις, βεβαίως ἡ σύμβασις δὲν θὰ ἦτο ἐξ ἐκείνων αἱ ὁποῖαι ἄνευ σοβαρᾶς ἐξετάσεως τοῦ ζητήματος ἠδύναντο νὰ γένωνται ἀποδεκταὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δέχεται τοιαύτην σύμβασιν νὰ συνομολογήσῃ, ἡ σύμβασις ἔρχεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτε οἱ Βουλευταί, ὡς εἶπον καὶ πρότερον, οἱ χαρακτηριζόμενοι ὡς κωλυσιεργοῦντες καὶ συστηματικῶς δυσφημούμενοι ὑπὸ τῶν τότε διαφόρων κυρίων Ὑπουργῶν ἠρώτησαν τί θέλει ἡ σύμβασις αὐτὴ χωρὶς νὰ ἐπαναληφθῶσιν αἱ σχέσεις. Μὴ ὁμιλεῖτε, εἶπε τότε εἷς τῶν κ. Ὑπουργῶν εἰς ἀξιότιμον συνάδελφον καὶ μάλιστα, ὡς ἐνθυμοῦμαι, εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐξ Ὕδρας, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι παρὼν κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην...

§23Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Βεβαίως.

§24ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Βάλτου εἶναι ἐνταῦθα καὶ δύναται νὰ βεβαιώσῃ τὸ πρᾶγμα.

§25Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παρεκαθήμεθα, ὡς ἐνθυμοῦμαι, ὁ δὲ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ὕδρας ἐζήτησε τὸν λόγον, διὰ νὰ ποιήσηται παρατηρήσεις, τῷ διεμηνύθη δὲ διὰ νευμάτων καὶ παροτρύνσεων ὅτι ἦτο ἀνάγκη νὰ μὴ θιχθῇ τὸ ζήτημα, διότι ἤθελε τοῦτο διαταράξει τὴν ἔναρξιν τῶν συνεννοήσεων πρὸς τὰς διαπραγματεύσεις καὶ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν σχέσεων.

§26ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ἑπομένως νομίζω ὅτι εὑρισκόμεθα ἐνώπιον συμβάντος λίαν σοβαροῦ, διότι ἔχομεν πρώην Ὑπουργὸν ὁ ὁποῖος δὲν εἶπε τὴν ἀλήθειαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Δὲν ἐναπόκειται εἰς ἐμὲ νὰ κρίνω τίνα ἐλατήρια ἦσαν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὤθησαν τὴν τότε Κυβέρνησιν καὶ τίνες προσωπικαὶ συμπάθειαι ἦσαν ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι ὤθησαν τὸ τότε Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ χαρισθῇ εἰς τὴν Ῥωμανικὴν Κυβέρνησιν....

§27Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ προσωπικὰ συμφέροντα.

§28ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Δὲν εἶναι ἴδιον τῆς ὥρας ταύτης νὰ ἐξετάσωμεν ταῦτα, ἀλλὰ νομίζω ὅτι, ἂν συζητηθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο εὐρέως, θέλει βεβαίως καταλήξει ἡ Βουλὴ νὰ κρίνῃ ὅτι, ἂν ὄχι τῆς παρούσης στιγμῆς, ἀλλὰ βεβαίως ἄλλου χρόνου πλέον εὐθέτου θὰ εἶναι ἴδιον νὰ ζητηθῇ ἀνακριτικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴ ἵνα ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα, ὥστε ἐπὶ τέλους νὰ φανῇ ὅτι εἰς τὸν τόπον τοῦτον δὲν δυνάμεθα νὰ ἀπεμπολήσωμεν τὰ δικαιώματα τοῦ Κράτους, δὲν δυνάμεθα νὰ λησμονήσωμεν τὰ δικαιώματα καὶ τὰ καθήκοντα τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἀπέναντι τῶν ἐν Ῥωμανίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ τοῦ κόσμου Ἑλλήνων, ἐκείνων οἱ ὁποῖοι τὰ πάντα ἐθυσίασαν ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνισμοῦ, καὶ νὰ χαρίζωμεν ἀντὶ οὔτε κἂν πινακίου φακῆς χάριν τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ χάριν ἰδιωτικῶν συμφερόντων, 1.000.000 εἰς τὴν Ῥωμανικὴν Κυβέρνησιν.

§29Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε συνάδελφε· τίς Ὑπουργὸς ἔχει ὑπογράψει τὴν σύμβασιν;

§30ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Νομίζω, ὁ κ. Βουλευτὴς Μαντινείας.

§31Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Τριανταφυλλάκος ὑπέγραψε τὴν σύμβασιν, ἐθεωρήθη δὲ καὶ ἐτέθη ἡ μεγάλη σφραγὶς τοῦ Κράτους ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης κ. Κυριακούλη Μαυρομιχάλη.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ῥάλλης.

§33Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν πρόκειται μόνον, Κύριοι, περὶ σοβαροῦ γεγονότος, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἐγκληματικῆς πράξεως, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ καταλήξῃ εἰς ἀνακριτικὴν ἐπιτροπήν. Ἀλλ’ ὅπως ἡ Βουλὴ μὴ φανῇ ὅτι ἀποφαίνεται ἐπὶ τῆς ἐγκληματικῆς ταύτης πράξεως πρὶν ἢ ἔχῃ ὅλα τὰ πειστήρια εἰς χεῖρας, θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδίᾳ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν προκύπτει ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ὅτι ἀπὸ τῆς 15 Αὐγούστου 1909 μέχρι τῆς 5 Δεκεμβρίου ἰδίου ἔτους ἐγένετο οἱαδήποτε διαπραγμάτευσις περὶ ἀποδόσεως εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον τῶν νοσφισθεισῶν ὑπὸ τῆς Ῥωμανίας ἀνεγνωρισμένων διὰ διεθνῶν πράξεων ἑλληνικῶν ἐν Ῥωμανίᾳ κτήσεων καὶ περὶ ἱκανοποιήσεως τῶν καταπατηθέντων τοῦ Κράτους δικαίων, διότι ὡς πρόφασις τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς ἐγκληματικῆς αὐτῆς συμβάσεως προεβλήθη εἰς ἐκείνους ἐκ τῶν ἀντιπροσώπων οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν ὑστάτην ὥραν παρέμειναν ἐν τῇ αἰθούσῃ, προεβλήθη ὅτι προέκειτο νὰ προβῶμεν εἰς πρᾶξιν διὰ τῆς ὁποίας θὰ συνετελεῖτο ἡ συμβιβαστικὴ λύσις τῶν διαφορῶν μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ καὶ τοῦ Ῥωμανικοῦ βασιλείου. Εἶμαι πεπεισμένος ὅτι οὐδεμία διαπραγμάτευσις ἐγένετο, ἀλλ’ ὀφείλομεν ν’ ἀναμείνωμεν τὴν βεβαίωσιν ὅτι δὲν ἐγένετο τοιαύτη, καὶ τότε πλέον ἡ Βουλὴ θὰ ἔχῃ νὰ ἐξετάσῃ τίνα συμφέροντα εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ὑπηγόρευσαν τὴν διάπραξιν τοιαύτης ἐγκληματικῆς ἀπὸ πάσης ἀπόψεως συμβάσεως, ἐγκληματικῆς ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἐθνικῆς φιλοτιμίας, ἐγκληματικῆς ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν συμφερόντων τῆς Ἑλληνικῆς ναυτιλίας, ἐγκληματικῆς ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου ταμείου. Ἡ ὥρα δὲν ἦλθεν ἀκόμη, ὅπως ἐκζητήσωμεν τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς διὰ τὴν σύστασιν ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς διὰ τὴν πρᾶξιν ταύτην, ἀλλ’ εὐθὺς ὡς προσκομισθῶσιν αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἐζήτησα δὲν θὰ διστάσω μετὰ τῶν φίλων μου ὅπως ζητήσω παρ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐνόμισαν ὅτι ἐν τῇ Ἀρχῇ εὑρισκόμενοι ἠδύναντο νὰ τυρβάζωσιν εἰς βάρος καὶ τῆς φιλοτιμίας καὶ τῆς ἀξιοπρεπείας ἀλλὰ καὶ τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους, νὰ ζητήσω νὰ δώσωσι λόγον εἰς τὴν δικαιοσύνην τῆς πατρίδος των.

§34ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅπως ὁρισθῇ ἰδιαιτέρα ἡμέρα συζητήσεως, διότι δὲν παρίσταται ἤδη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ θὰ ἦτο βεβαίως ἐπάναγκες νὰ παρίσταται ἐδῶ ἐκεῖνος καθ’ οὗ ἐπιρρίπτονται τοιαῦται αἰτιάσεις ἐκ ταπεινῶν συμφερόντων κινούμεναι.

§35Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (ἐν ὀργῇ). Σιωπᾶτε! Ὑμεῖς κινεῖσθε ὑπὸ ταπεινῶν συμφερόντων.

§36ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, καὶ δὴ ὁ κ. Μαυρομιχάλης καὶ ὁ κ. Τριανταφυλλᾶκος, καθ’ ὧν κυρίως ἡ μομφή, ἵστανται ἀρκετὰ ὑψηλά, ὥστε νὰ μὴ δύνανται νὰ τοὺς θίξωσι τοιαῦται αἰτιάσεις, καὶ εἶναι βεβαίως ἀνώτεροι οἱωνδήποτε ταπεινῶν συμφερόντων. Δὲν ἔπρεπε δὲ καὶ νὰ δεχθῇ ἡ Βουλὴ ν’ ἀκούῃ κατηγορίας κατὰ συναδέλφων ἀπόντων. Ἀναμείνατε νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα συζητήσεως καὶ θ’ ἀποδοθῇ ἑκάστῳ τὸ δίκαιον.

§37Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡμέρα τῆς συζητήσεως τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ Βουλευτοῦ Ἁγυιᾶς κ. Σλῆμαν εἶχεν ἡ σήμερον ὁρισθῆ, θαυμάζω δ’ ὅτι ὁ διαπράξας τὴν σύμβασιν δὲν παρίσταται ἐδῶ, ὅπως ὁμιλήσῃ, ἀλλὰ ζητεῖται ἡ παροχὴ προθεσμίας πρὸς ἀπολογίαν. Βεβαίως ἡ Βουλὴ δὲν θ’ ἀρνηθῇ τὴν προθεσμίαν ταύτην, ἀλλ’ εἶναι καιρὸς νὰ ἐννοηθῇ ὅτι μὲ λόγους παχεῖς ἀπέναντι τοιούτων πράξεων, αἱ ὁποῖαι προσβάλλουσι καιρίως τὴν φιλοτιμίαν καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Κράτους, δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ καταγγελλόμενοι νὰ καλύψωσι τὴν ἰδίαν αὐτῶν ἐνοχήν.

§38ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα συζητήσεως καὶ νὰ κατατεθῶσιν ἐν τῷ μεταξὺ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα.

§39ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἂς ὁρισθῇ ἡ πρώτη προσεχὴς ἡμέρα τῶν ἐπερωτήσεων.

§40ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας ἐντὸς τῆς ἑβδομάδος ταύτης ἐπιστρέφει ἐξ Ἑσπερίας καὶ ὁ τέως Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Τριανταφυλλάκος. Συνεπῶς θὰ παρεκάλουν νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα συζητήσεως ἡ προσεχὴς Δευτέρα, ὅτε ἐλπίζω ὅτι θὰ παρίσταται εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Τριανταφυλλάκος.

§41ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα, μὲ μόνην τὴν διαφορὰν ὅτι, ἂν ἡ Δευτέρα δὲν εἶναι ἡμέρα ἐπερωτήσεως, θὰ ὁρισθῇ ἡ Τρίτη. Εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς πληροφορήσω ὅτι ἐξήτασα καὶ ἐξετάζω τοῦτο καὶ ἔχω ἀνὰ χεῖρας πίνακα τῶν συμβάσεων τῶν ἀπὸ μακρῶν ἐτῶν συνωμολογημένων καὶ ἰσχυουσῶν ἔτι καὶ τῶν νεωτέρων ἐν αἷς εἶναι σεσημειωμένος καὶ ὁ χρόνος τῆς διαρκείας· καὶ πρόκειται νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα κατὰ πόσον ἡ διάταξις αὕτη ἀνήκει εἰς τὸ δεύτερον μέρος τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου τοῦ ἀφορῶντος εἰς τὸν χρόνον τὸν μετὰ τὴν λῆξιν τῆς τριετίας καὶ ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ εἰς τὸ πρῶτον μέρος. Ἐὰν τυχὸν ἡ διάταξις ἔχῃ τὴν ἔννοιαν ὅτι τότε μόνον παύει ἡ ἰσχὺς τῆς συμβάσεως ἐπὶ τῇ καταγγελίᾳ ἄλλης συμβάσεως, ὅταν ἡ σύμβασις εὑρίσκεται μετὰ τὴν λῆξιν τῆς τριετίας, τότε δὲν θὰ ἔχωμεν ὄφελος ἐκ τούτου· ἐὰν ὅμως ἡ ἔννοια εἶναι ὅτι ἐν πάσῃ ὥρᾳ, καταγγελίας ἄλλης συμβάσεως γενομένης, παύει μετὰ ἕνα μῆνα καὶ ἡ ἰσχὺς τῆς συμβάσεως ταύτης, τότε ἡ θεραπεία τοῦ πράγματος θὰ εἶναι εὔκολος, διότι αἱ πλεῖσται τῶν συμβάσεων παρέχουσιν εὐκολίαν πρὸς τοῦτο.

§42Α. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία ὑπέγραψε τὴν σύμβασιν αὐτὴν μετὰ τῆς Ῥωμανίας δὲν ἔκαμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔπρεπε, δηλαδὴ ν’ ἀρνηθῇ νὰ ὑπογράψῃ τὴν σύμβασιν μετ’ ἔθνους τὸ ὁποῖον τόσα τελευταίως ἔκαμεν ἐναντίον τῶν ὁμοεθνῶν μας καὶ τῆς ναυτιλίας μας, ἡ ὁποία προσήγγιζε μέχρι τῶν λιμένων της. Ἀλλ’ ὄχι μόνον ἡ Κυβέρνησις ἔκαμε πολὺ κακὰ νὰ ὑπογράψῃ τοιαύτην σύμβασιν, ἀλλά, καὶ ἐάν ποτε ἐπανέλθωμεν εἰς σχέσεις μετὰ τοῦ ἔθνους αὐτοῦ, καὶ ἡμεῖς βεβαίως δὲν δυνάμεθα παρὰ ν’ ἀκολουθήσωμεν τὰ διεθνῆ νόμιμα, ἀλλὰ πρέπει νὰ εἴμεθα σοβαροὶ πρὸς αὐτούς, διότι οὐδέποτε δυνάμεθα ν’ ἀνταποδώσωμεν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔκαμον κατὰ τὸν τελευταίως ἰδίως χρόνον εἰς τὸν τόπον μας. Καί, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ εἴμεθα πάντοτε σοβαροὶ ἀπέναντι αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, τελευταίως, ὅτε τὰ ἀτμόπλοια αὐτῶν ἀπεφάσισαν νὰ προσεγγίσωσιν εἰς τὸν λιμένα τοῦ Πειραιῶς, ἐδόθη ἐξαιρετικὴ θέσις εἰς αὐτά, ἐνῷ μέχρι τοῦδε οὐδὲν ἀτμόπλοιον ἐπλησίασεν εἰς τὴν θέσιν ἐκείνην· καὶ τοῦτο διὰ νὰ τοῖς δώσωμεν μεγαλυτέραν τιμήν. Ἀλλὰ νομίζετε ὅτι περιωρίσθημεν εἰς αὐτό; Ἐστάλησαν ἑκατοντάδες προσκλήσεων εἰς τὸ Ἀθηναϊκὸν κοινὸν καὶ δύναμαι νὰ εἴπω εἰς τὸ ἄϊ–λάϊφ τῆς κοινωνίας μας, ἵνα προσέλθωσιν εἰς τὸν χορὸν καὶ ἔτρεξαν νὰ χορεύσωσι, καθ’ ἣν ἐποχὴν τὸ ναυτικόν μας κατεδιώκετο ἀπηνέστατα. Νομίζω δ’ ὅτι εἰς τὸν χορὸν ἐκεῖνον παρευρέθησαν καὶ Ὑπουργοί. Νομίζω λοιπὸν ὅτι δὲν ἔπρεπεν ἐπὶ ἐδάφους τοιούτου νὰ μεταβῶσι καὶ Ὑπουργοὶ καὶ ν’ ἀπολαύσωσι τῶν περιποιήσεων αἱ ὁποῖαι τοῖς ἐγένοντο.

§43Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Τίνες Ὑπουργοί;

§44Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Μετὰ τὰς χθεσινὰς δηλώσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ φαίνεται ὅτι τὸ ζήτημα τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως θ’ ἄρξηται συζητούμενον ἀπὸ τῆς προσεχοῦς ἑβδομάδος· διὰ τοῦτο ἐπιθυμητὸν θὰ ἦτο νὰ ἐγίνετο γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν ποία γνώμη κρατεῖ παρὰ τῇ Κυβερνήσει περὶ τῆς ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ἀναγεγραμμένης συμβάσεως μετὰ τῆς Προνομιούχου. Ἐπειδὴ δὲ οὐδὲν τῶν μελῶν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως παρίστατο κατὰ τὰς συνεδριάσεις τῆς παρελθούσης Συνόδου, εἶμαι ἠναγκασμένος διὰ βραχέων νὰ εἴπω πῶς ἔχει τὸ ζήτημα.

§45Σ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ γνωρίζομεν.

§46Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὥστε γνωρίζετε ὅτι συνήφθη σύμβασις μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Προνομιούχου, ὅτι ἦλθεν ἡ συζήτησις διὰ τὴν σύμβασιν καὶ οἱ Βουλευταὶ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν ἀντέστησαν εἰς τὴν σύμβασιν ἐφ’ ὅσον δὲν ἐτροποποιεῖτο αὕτη, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὁ τότε ἐκάλεσε τοὺς Βουλευτὰς τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν εἰς συνέλευσιν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν μίαν ἑσπέραν, καθ’ ἣν παρίστατο ὁ κ. Διευθυντὴς τῆς Προνομιούχου Ἑταιρείας, ὅτι ἐκ τῆς συζητήσεως ἐκείνης προέκυψε νέα σύμβασις μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, τῆς Προνομιούχου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, καὶ ὅτι αἱ δηλώσεις τῆς Προνομιούχου καὶ τῆς Τραπέζης κατετέθησαν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἑπομένως, ἀφοῦ εἶναι ἀναγεγραμμένη ἡ σύμβασις ἡ νέα ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, παρακαλῶ νὰ γνωρίζωμεν, ὡς ἐκπροσωποῦντες τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμούς, ποίαν γνώμην ἔχει ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τῆς συμβάσεως ταύτης.

§47Ι. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς ἀντιπρόσωπος σταφιδοφόρου ἐπαρχίας, κύριε Πρόεδρε, καὶ ἰδίως τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης ἥτις ἐξάγει τὸ μεγαλύτερον ποσὸν σταφιδοκάρπου, ἔρχομαι νὰ ποιήσω θερμοτάτας συστάσεις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδίᾳ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον αὐτῆς, ἵνα ἡ σταφιδικὴ σύμβασις ὅσῳ τὸ δυνατὸν ἐπιταχυνθῇ, διότι καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ Βουλὴ διακόπτει τὰς ἐργασίας αὑτῆς μετὰ τὴν παρέλευσιν τῶν ἑορτῶν ἄνευ τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς συμβάσεως ταύτης ἀναμφισβητήτως ἡ ἡμετέρα ἐπαρχία ὡς καὶ αἱ ἄλλαι σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰμὴ πολὺ καλῶς ποιοῦσαι ν’ ἀρνηθῶσι τὴν πληρωμὴν τῶν φόρων, διότι ἡ ἐπαρχία Ἠλείας ὡς καὶ αἱ ἄλλαι σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι μόνον διὰ τοῦ προϊόντος τούτου ἀποζῶσιν, ὅταν τὸ προϊὸν τοῦτο εὑρίσκηται εἰς καλὴν τιμήν, μόνον δι’ αὐτοῦ δύνανται νὰ οἰκονομήσωσιν ἀφ’ ἑνὸς τὰς οἰκιακάς των ἀνάγκας, ἀφ’ ἑτέρου δὲ πρὸς τὸ Δημόσιον νὰ φανῶσι πρόθυμοι ἐκπληροῦντες τὰς ὑποχρεώσεις των. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος διαπνέεται ὑπὸ εὐγενεστάτων διαθέσεων ὄντως ὑπὲρ τῶν ἐπαρχιῶν τῶν σταφιδοφόρων, τὰς ὁποίας ἀναγνωρίζει ὡς τὰς μόνας συνεισφερούσας ὑπὲρ τοῦ δημοσίου Προϋπολογισμοῦ, νὰ ἐνεργήσῃ μετὰ πάσης δραστηριότητος, ἵνα ἡ σύμβασις ἔλθῃ ὅσον τὸ δυνατὸν τὸ ταχύτερον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐνταῦθα συζητηθῇ καί, ἐὰν ὑπάρχωσι τρωτά, νὰ διορθωθῶσιν.

§48Ν. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§49Σ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ καθεστὼς τὸ σταφιδικόν, ἐν ᾧ εὑρισκόμεθα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς οἱανδήποτε Κυβέρνησιν, καὶ ἂν τυχὸν δὲν συνετέλεσαν οἱ ἀποτελοῦντες αὐτὴν εἰς τὴν παραγωγὴν τοῦ καθεστῶτος τούτου, νὰ μὴ ἀποβλέψῃ εἰς αὐτὸ καὶ νὰ μὴ φροντίσῃ ὥστε κατ’ αὐτὸ τὸ σήμερον διοικοῦν τὴν ὑπόθεσιν καθεστὼς νὰ προαχθῶσι τὰ συμφέροντα τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν καὶ τοῦ πολυτίμου προϊόντος τῆς σταφίδος. Καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην δύνανται οἱ κύριοι συνάδελφοι νὰ μὴ ἀμφιβάλλωσι ὅτι προθύμως θέλομεν πράξει πᾶν ὅ,τι εἶναι δυνατὸν νὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ψήφισιν συμβάσεως ἀποδειχθησομένης ἐκ τῆς συζητήσεως ὠφελίμου πρὸς τὸν σκοπόν. Ἀλλ’ ἀκριβῶς τὸ καθεστὼς παρεμβάλλει πρόσκομμα, πρόσκομμα ἀκούσιον, διότι ἀκριβῶς ἐκεῖνο ὅπερ ἀποτελεῖ τὸ πρόσκομμα ἀποτελεῖ καὶ ἕνα τῶν λόγων δι’ οὓς ἠναγκάσθημεν νὰ κατασκευάσωμεν τὸ τοιοῦτο καθεστὼς συνομολογοῦντες συμβάσεις ἐπιβαλλούσας ὑπὲρ τῆς σταφίδος θυσίας μεγάλας τοῦ ἑλληνικοῦ Προϋπολογισμοῦ. Διότι δὲν ἀγνοεῖτε ὅτι ἕνεκα τῆς σταφίδος, ἕνεκα τῆς παρακρατήσεως, ἠναγκάσθη ἡ Ἑλλάς, ὅπως ἀποφύγῃ διαμαρτυρίας μεγάλης Δυνάμεως ἐχούσης σύμβασιν μετ’ αὐτῆς, νὰ ποιήσηται δασμολογικὰς παραχωρήσεις ἀξίας 500.000 δρ. περίπου ἐτησίως. Ὅτε συνεζητεῖτο ἐν ἔτει 1905 ἡ σύμβασις, καθ’ ἣν ἔδει νὰ γένωνται αἱ παραχωρήσεις αὗται ὑπὲρ τῆς Ἀγγλίας, ἐπανειλημμένως ἐζητήθη ὑπ’ ἐμοῦ αὐτοῦ—ἐν συζητήσει ἴσως φορτικωτέρᾳ τοῦ προσήκοντος, ἀλλὰ διότι ἐσκόπουν νὰ καθαρίσω τὰ πράγματα — ἡ ἐξήγησις ἂν πληρώνοντες τὴν ἀποζημίωσιν ταύτην ἀπεκτῶμεν ὁριστικῶς ἐπὶ τὸ μέλλον τὴν ἐλευθερίαν ἡμῶν προκειμένου νὰ κανονίσωμεν ἐν τῷ μέλλοντι τὰ τῆς παρακρατήσεως καὶ τὰ παρακόλουθα καθ’ ἣν τὸ συμφέρον ἡμῶν ὑπεδείκνυεν ἀνάγκην. Ἀλλ’ εὐλόγως τότε καὶ ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Κερκύρας, μὴ ὄντος τότε Ὑπουργοῦ ἀλλ’ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διαπραγματευθέντος δὲ τὴν ὑπόθεσιν μετὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἀπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, Προέδρου τότε τῆς Κυβερνήσεως, ἐμάθομεν ὅτι αἱ διαμαρτυρίαι τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ παρελθὸν ἀπεσβέννυντο διὰ τῆς θυσίας τῆς δασμολογικῆς, ἣν κατεβάλλομεν, ὅτι ὅμως ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις διετήρει εἰς ἑαυτὴν τὸ δικαίωμα, ἐὰν ἴδῃ κινδυνεύοντα τὰ συμφέροντα αὑτῆς ἐκ πράξεώς τινος ἑλληνικῆς περὶ τὴν σταφίδα δυσμενοῦς πρὸς τὰ συμφέροντα ἐκείνης καὶ τῶν ἐπακολούθων δυσμενῶν πρὸς τὰ συμφέροντα αὑτῆς...

§50Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ ἐκτιμήσῃ τ’ ἀποτελέσματα καὶ τὰ κανονίσῃ κατ’ αὐτήν.

§51ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα· ἀκριβῶς εἶναι αὕτη ἡ φράσις ἣν μετεχειρίσθη. Δὲν τὴν εἶχον πρόχειρον. Καὶ τοῦτο ἐν πλήρει δικαίῳ ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις διετύπου, διότι συνεδεόμεθα μετ’ αὐτῆς διὰ τῆς συμβάσεως τοῦ ἔτους 1890, δι’ ἧς ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος παρεχωρήθη τὸ μέγιστον μέρος τοῦ δασμοῦ τοῦ ἐπιβαλλομένου εἰς τὴν Ἀγγλίαν ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ἔχῃ ἐκ τούτου ἡ Ἀγγλία τὴν σταφίδα εὐθηνὴν διὰ τὰ συμφέροντα αὐτῆς. Τούτων οὕτως ἐχόντων ἡ πρώτη μέριμνα τοῦ Ὑπουργοῦ, τοῦ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀναλαβόντος τὴν ἐξουσίαν, ἦτο νὰ ἐρευνήσῃ περὶ τοῦ θέματος, καὶ ἡ ἔρευνα αὕτη προσέκοψεν εἰς τοῦτο, ὅτι, ἐνῷ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν διευθυνόμενον ὑπὸ τοῦ ἐντίμου ἐκ Λοκρίδος συναδέλφου κατὰ Δεκέμβριον τοῦ 1909 ἠρώτησε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν περὶ τοῦ ζητήματος, παρακαλέσαν ὅπως τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν δι’ ὧν διέθετε τρόπων πληροφορήσῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν περὶ τῆς γνώμης τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ θέματος, μέχρι τῆς πρὸ 4–5 ἡμερῶν ἡμέρας καθ’ ἣν ἠναγκάσθην ἐγὼ τὸ λίαν ἐκεῖνο ἐπεῖγον ἔγγραφον τοῦ τότε Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐκ Λοκρίδος Βουλευτοῦ νὰ ὑπομνήσω δι’ ἑτέρου λίαν ἐπίσης ἐπείγοντος ἐγγράφου, τὸ ἔγγραφον, λέγω, ἐκεῖνο εἰς ὃ δὲν ἐδόθη ἀπάντησις, μετὰ παρέλευσιν διμήνου σχεδὸν διαστήματος, καὶ μάλιστα ὅπως μὴ πάθῃ ὅμοια—καίτοι ἐπίστευον ὅτι ἡ ἐπιμέλεια δὲν ἤθελε λείψει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον—προσωπικῶς ἀπηύθυνα τοῦτο πρὸς αὐτὸν τὸν συνάδελφόν μου Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν βέβαιος ὢν ὅτι οὗτος ἀμέσως ἤθελεν ἐξετάσει. Ἡ ἐξέτασις ἔφερεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα νὰ μάθωμεν ὅτι τὸ ἔγγραφον εὑρέθη κοιμώμενον, ποῦ δὲν γνωρίζω, καὶ ἠναγκάσθημεν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, 4–5, ν’ ἀπευθυνθῶμεν εἰς Λονδῖνον, ὅπως ἐκεῖθεν λάβωμεν ἀπάντησιν περὶ τοῦ πράγματος, διότι πᾶσα πρᾶξις ἥτις ἤθελεν ἐπιχειρηθῆ πρὶν ἢ ἔχωμεν γνῶσιν τῶν θετικῶν διαθέσεων τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως ἤθελεν εἶναι πρᾶξις ἄφρων. Ἐκεῖ εὑρίσκεται τὸ ζήτημα· εὐθὺς ὡς λάβωμεν τὴν ἀπάντησιν τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐπὶ τῇ ἐλπίδι ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν ἤθελεν εὕρει πρόσκομμά τι, θέλομεν προβῆ εἰς τὴν περαιτέρω μελέτην τῆς συμβάσεως, ἥτις κατ’ ἀνάγκην μένει ἐκκρεμὴς μέχρις ἐκείνης τῆς ὥρας.

§52Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§53Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις αὐτή, διότι βλέπετε ὅτι ἀναμένει ἡ Κυβέρνησις πληροφορίας.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Παππαϊωάννου ἔχει τὸν λόγον περὶ τῶν ἐν ταῖς φυλακαῖς τοῦ Κράτους πασχόντων καταδίκων.

§55Θ. ΠΑΠΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Ἔλαβον τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε, ἵνα ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ἂν κατὰ τὸ βραχὺ διάστημα τῆς ὑπουργίας του ἔλαβε τὸν καιρὸν νὰ σκεφθῇ περὶ τῶν ἐν ταῖς φυλακαῖς εὑρισκομένων καταδίκων, ἰδίᾳ δὲ περὶ τῶν πασχόντων. Τὸ ζήτημα εἶναι ἐξεταστέον ἀπὸ διπλῆς ἀπόψεως, τόσον διὰ τοὺς ὑγιεῖς, ὅσον καὶ διὰ τοὺς ἀσθενεῖς. Διὰ τοὺς ὑγιεῖς ἰδίᾳ, οἱ ὁποῖοι εἰσέρχονται ἵνα ἐξοφλήσωσι λογαριασμοὺς 3 ἢ 10 ἡμερῶν μετὰ τῆς Δικαιοσύνης, εἶναι φοβερὸν πρᾶγμα, ἀντὶ τῆς ἐξοφλήσεως τοῦ λογαριασμοῦ τούτου, νὰ ἐξοφλῶσι τοῦτον μὲ τὴν ζωήν των καὶ μὲ τὸν ἀποτροπαιότερον καὶ φοβερώτερον τῶν θανάτων. Εἶναι γνωστὸν ὅτι αἱ φυλακαὶ εἶναι ἑστία παντὸς μολύσματος καὶ παντὸς κινδύνου, ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἑστία τῆς φυματιώσεως, ἡ ὁποία μεταδίδεται καὶ εἰς τὰς πόλεις ἐν αἷς εὑρίσκονται φυλακαί. Ἔλαβον τὸν λόγον, ἵνα σᾶς παρακαλέσω, κύριε Ὑπουργέ, ὅπως ταχίστην λάβητε πρόνοιαν περὶ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ ἀποφασίσητε ἂν οἱ φυλακισμένοι πρέπει νὰ παραμένωσιν εἰς τὰς φυλακὰς ταύτας, ἢ ἂν θὰ λάβητε πρόνοιαν νὰ τοὺς τοποθετήσητε εἰς ἄλλα μέρη, ἵνα τοὐλάχιστον διασώσωμεν τοὺς ἐπιζῶντας, διότι καὶ αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι πάσχουσιν ἦσαν ὑγιεῖς, ἀλλ’ ἐκεῖ, ἕνεκα τῶν ὅρων, ὑφ’ οὓς εὑρίσκονται αἱ φυλακαί, ἀπέκτησαν τὸ μικρόβιον τῆς φυματιώσεως. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργέ, ὅπως συντόμως λάβητε πρόβλεψιν ὑπὲρ τῶν πασχόντων τούτων, ἵνα περισώσητε τοὺς ὑγιεῖς ἐπὶ τοῦ παρόντος τοὐλάχιστον.

§56Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν ἔλαβον εἰσέτι καιρὸν νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα τοῦτο· οὐχ ἧττον ἀποδεχόμενος τὰς γνώμας ὑμῶν ἐπιφυλάσσομαι δοθείσης εὐκαιρίας καὶ ὁ ἴδιος νὰ ἐπισκεφθῶ τὰς φυλακὰς ταύτας καὶ νὰ λάβω πᾶν τὸ δυνατὸν μέτρον, διότι βεβαίως εἶναι κίνδυνος νὰ τοποθετῶνται οἱ ὑγιεῖς εἰς τοιαύτας φυλακάς.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰ. Γιαννακίτσας ἔχει τὸν λόγον περὶ ἀπαλλοτριώσεως κτημάτων ἐν Θεσσαλίᾳ.

§58Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις σχετικῶς μὲ τὰ συλλαλητήρια τὰ ὁποῖα ἐγένοντο ἐν Θεσσαλίᾳ. Ἐκ τῶν ἀνακοινωθέντων τηλεγραφημάτων ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου χθὲς καὶ σήμερον δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι ἐγένοντο συγκεντρώσεις καὶ οὐχὶ συλλαλητήρια, καὶ ὅτι οἱ φόβοι τοὺς ὁποίους ἔντιμοι συνάδελφοι χθὲς ὁμιλήσαντες ἐξέφρασαν περὶ διασαλεύσεως τῆς δημοσίας τάξεως ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ ἀβάσιμοι καὶ μάταιοί εἰσι. Καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ τοιοῦτοι ν’ ἀποδειχθῶσιν, ἐφ’ ὅσον πρὸς τήρησιν τῆς δημοσίας ἐν Θεσσαλίᾳ τάξεως ἐγγυᾶται ἀφ’ ἑνὸς μὲν αὐτὸ τὸ φιλόνομον καὶ νομοταγὲς τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ, ἀφ’ ἑτέρου δ’ αὐτὸς ὁ σκοπὸς τῶν συγκεντρώσεων ἢ ἔστω συλλαλητηρίων. Δὲν εἶδεν ὁ Θεσσαλικὸς λαὸς καταπατούμενα ἢ προσβαλλόμενα δικαιώματά του, ἵνα πρὸς περιφρούρησιν τούτων ἀμυνθῇ μέχρι διασαλεύσεως τῆς τάξεως. Σκοπὸς αὐτοῦ ὑπῆρξεν ἡ ἐκδήλωσις ἀπὸ κοινοῦ διαμαρτυρίας ἀπέναντι καταστάσεως ἀφορήτου πλέον ἀποβαινούσης, καταστάσεως, ἡ ὁποία, ὡς πάντες γνωρίζετε, κυρίως ἀφορᾷ εἰς ὡρισμένην τάξιν τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ τῆς Θεσσαλίας, εἰς ὡρισμένα συμφέροντα αὐτῆς, τοὺς ἀκτήμονας λέγω τῆς Θεσσαλίας, καταστάσεως ὅμως ἥτις ἐμμέσως ἐπηρεάζει πάντας τοὺς γεωργικοὺς πληθυσμοὺς τῆς Θεσσαλίας, τῶν ὁποίων τὰ συμφέροντα στενώτατα συνδέονται καὶ σοβαρῶς ῥυθμίζονται ἐκ τῆς εὐεξίας ἢ κακοδαιμονίας, ἐκ τῆς ἀκμῆς ἢ παρακμῆς τῆς ἀγροτικῆς καὶ ἀκτήμονος ἐκείνης τάξεως. Καὶ ἀκριβῶς, Κύριοι, ἡ συναίσθησις τῆς ἀλληλεγγύης ταύτης, ἡ συναίσθησις τῆς κοινότητος τῶν συμφερόντων τούτων συνήνωσαν ἅπαντας τοὺς ἐν Θεσσαλίᾳ εἰς συλλαλητήρια καὶ εἰς τὴν ἀποστολὴν τηλεγραφημάτων, τὰ ὁποῖα ἀνεγνώσατε, κύριε Πρόεδρε, καὶ εἰς τὰ ὁποῖα διατυποῦνται τὰ παράπονα αὐτῶν καὶ ὑποδεικνύονται τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λάβῃ ἡ Πολιτεία ὑπὲρ τούτων. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπαντῶν προχθὲς εἰς σύστασιν τοῦ ἐντίμου ἐκ Καρδίτσης συναδέλφου κ. Ἀλεξανδρῆ ἀφῆκε νὰ ἐννοηθῇ ὅτι ἡ στιγμὴ δὲν εἶναι ἐπίκαιρος πρὸς ἀνακίνησιν καὶ πολλῷ μᾶλλον πρὸς ἐπίλυσιν τοιούτων ζητημάτων καὶ δὴ τοῦ ἀγροτικοῦ, ἀπαιτοῦντος καὶ χρόνον ἐπάρκειαν καὶ πόρους ὑλικούς, δυσευρέτους ἴσως κατὰ τὰς περιστάσεις ταύτας. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως λέγων ταῦτα προχθὲς ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ἀνεφέρετο εἰς τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας τάξεως, τῆς ὁποίας ἡ μὴ διατήρησις ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ ἠδύνατο νὰ παραβλάψῃ τὰ καθόλου συμφέροντα τῆς χώρας. Καὶ ὡς πρὸς τοῦτο αἱ προβλέψεις αὐτοῦ περὶ τηρήσεως τῆς δημοσίας τάξεως δὲν διεψεύσθησαν. Ἀλλ’ ἡ Θεσσαλία, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει ἀντίθετον γνώμην ἡ Θεσσαλία ἐνόμισε καὶ νομίζει ὅτι εἶναι ἐποχὴ νὰ διαμαρτυρηθῇ καὶ ζητήσῃ τὴν γεωργικὴν χειραφέτησιν τοῦ λαοῦ αὐτῆς σήμερον, ὁπότε προΐστασθε ὑμεῖς τῶν κοινῶν τῆς χώρας ὁ ὑπὲρ πάντα ἄλλον ὑπέρμαχος τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ, ὑμεῖς ὁ ὁποῖος ἀπὸ τῆς θέσεώς σας οὐδεμίαν εὐκαιρίαν παρελείψατε, ἵνα διὰ τῆς σθεναρᾶς φωνῆς σας ἐνισχύσητε τοὺς ἀγῶνας ἡμῶν, τοὺς ὁποίους διεξηγάγομεν καθ’ ὅλας τὰς παρελθούσας Περιόδους ὑπὲρ τῆς γεωργικῆς ἀποκαταστάσεως τῆς Θεσσαλίας, δὲν ἐπαύσατε δὲ νὰ ὑποδεικνύητε εἰς τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις καὶ Βουλὰς τὸ ἐπεῖγον τῆς ἀνάγκης τῆς λήψεως τῶν προσηκόντων μέτρων ὑπὲρ τῆς Θεσσαλίας, τῆς ὁποίας ἡ εὐημερία κατὰ πολύ, ἵνα μὴ εἴπω κατὰ τὸ ὅλον, δύναται νὰ παγιώσῃ τὴν εὐρωστίαν τὴν οἰκονομικὴν τοῦ Κράτους. Τὸ ζωηρόν, ζωηρότατον ἐνδιαφέρον περὶ τοῦ τρόπου τῆς γεωργικῆς ἀποκαταστάσεως τῆς Θεσσαλίας, ὑπὲρ τῆς ὁποίας τόσας, σοφάς, πρακτικὰς καὶ ἐμβριθεῖς, γνώμας καὶ συμβουλὰς καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Θεσσαλία ἤκουσαν ἀπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, πρωτοστατοῦντος δικαίως καὶ εὐλόγως εἰς πάντα τὰ θεσσαλικὰ ζητήματα, πάντα ταῦτα δικαιολογοῦσι τὴν Θεσσαλίαν νομίζουσαν ἐπίκαιρον τὴν στιγμὴν ἵνα ζητήσῃ τὴν πραγματοποίησιν ἐν τῷ δυνατῷ μέτρῳ ἐκείνων ὑπὲρ τῶν ὁποίων ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ τῆς πειστικῆς αὑτοῦ φωνῆς πολλάκις ἔθηκεν ἐπὶ τάπητος. Ταῦτα λέγων θέλω νὰ πιστευθῇ ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς ὅτι δὲν ἀγνοεῖ ἡ Θεσσαλία τὸ κρίσιμον τῶν περιστάσεων ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρίσκεται τὸ Κράτος, οὐδὲ λησμονεῖ τὰς δυσχερείας αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσιν ἐν αὐτῇ τῇ φύσει τῶν τοιούτων ζητημάτων, τῶν ὁποίων ἡ ὑπερνίκησις ἀπαιτεῖ καὶ χρόνον ἱκανόν, ἀλλὰ καὶ πόρους ὑλικούς, δυσκόλους πιθανὸν κατὰ τοὺς καιροὺς τούτους. Πάντα ταῦτα γνωρίζει ὁ Θεσσαλικὸς λαός, ὁ ὁποῖος ὅμως ἐν πάσῃ καινῇ τοῦ ἔθνους στιγμῇ πρῶτος ὑφίσταται πλείστας καταστροφὰς τῶν συμφερόντων αὐτοῦ, ὁ λαὸς ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἀπὸ ἐτῶν ζῇ ὑπὸ διηνεκῆ φόβον καὶ ἀγωνίαν, καὶ τῶν ὁποίων τὸν ἀντίκτυπον μόνος αὐτὸς αἰσθάνεται εἰς τὰς ἐργασίας αὑτοῦ, τὰς διαφόρους ἐν γένει συναλλαγάς του καὶ τὰς διαφόρους ἐκποιήσεις τῶν προϊόντων του. Ἀλλά, Κύριοι, ἀκριβῶς ἕνεκα τῶν λόγων τούτων, ἕνεκα τῆς γεωγραφικῆς, οὕτως εἰπεῖν, θέσεως τῆς Θεσσαλίας, βλέπων τὴν κατάστασιν αὐτὴν μᾶλλον ἐπιδεινουμένην, βλέπων τὰς ἐλπίδας αὑτοῦ ματαιουμένας πρὸς βελτίωσιν τῆς ἐν γένει καταστάσεώς του λόγῳ τῶν γενικωτέρων ἐθνικῶν ἀναγκῶν, αἱ ὁποῖαι παρουσιάζονται ἑκάστοτε, μὴ δυνάμενος ν’ ἀντικρύσῃ καὶ νὰ κανονίσῃ τὰ καθ’ ἑαυτὸν ὑπὸ σταθερὰν βάσιν, ὥστε νὰ ἐλπίζῃ εἰς τὴν ταχεῖαν ἀποκατάστασιν αὐτοῦ, στρέφεται πρὸς τὴν Πολιτείαν καὶ ζητεῖ παρ’ αὐτῆς νὰ λάβῃ προστασίαν, ὥστε νὰ ἔχῃ ἀσφάλειαν εἰς τὰ ἑκάστοτε κλονιζόμενα συμφέροντα αὐτοῦ. Ἐννοοῦμεν καὶ τὴν ἔκτασιν τῆς ἐργασίας καὶ τὸ πολύπλοκον ἐν ταῖς λεπτομερείαις αὐτῆς, ἐννοοῦμεν τὰς δυσκολίας ἁπάσας, ἀλλὰ ταύτας ὅμως οἱ Θεσσαλοὶ θεωροῦμεν ἐπουσιώδεις, διότι δὲν πρόκειται αἱ ἀγροτικαὶ σχέσεις νὰ διαταραχθῶσι βίᾳ. Ἀλλ’ ἄν, Κύριοι, πάντα ταῦτα ἔχουσιν οὕτω, δὲν ὀφείλομεν νὰ ἀποσιωπήσωμεν τὴν παράκλησιν ἡμῶν πρὸς τὴν Πολιτείαν καὶ τὴν Κυβέρνησιν ἵνα θέσῃ τὰς βάσεις τῆς προκαταρκτικῆς τοὐλάχιστον ἐργασίας καὶ ὁρίσῃ τὰ μέτρα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ληφθῶσιν, ὥστε νὰ δυνηθῇ κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος ἢ καὶ ἀπώτερον ἔστω ἡ ἐργασία αὕτη νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ὁριστικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος. Παραπονούμεθα εὐλόγως ὅτι μέχρι σήμερον οὐδὲν ἀπολύτως μέτρον ἐλήφθη, ὥστε ἡ εὐδαίμων αὕτη χώρα ν’ ἀναθάλῃ, ν’ ἀναβιώσῃ. Δὲν ἐλήφθη πρόνοιά τις θετική, σαφής, σκόπιμος ὑπὲρ τῶν Θεσσαλῶν τῶν τοσαῦτα ὑποστάντων, τῶν τοσαῦτα ὑφισταμένων καὶ τοσαῦτα ἀσφαλῶς μελλόντων νὰ ὑποστῶσιν. Ἀπέναντι τῆς διηνεκοῦς ταύτης καταστάσεως νομίζω ὅτι καὶ ἡ Πολιτεία ἔχει ὑποχρεώσεις, ταύτας δὲ ζητοῦμεν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ὅπως ἐκτελέσῃ μεριμνῶσα περὶ ἡμῶν. Ἐρωτῶ· εἶναι πρέπον ν’ ἀφήσῃ ἡ Πολιτεία τοὺς ἀνθρώπους τούτους ἀστέγους; Ὀνομαζόμεθα, Κύριοι, ἡμεῖς οἱ Θεσσαλοὶ ἐλεύθεροι Ἕλληνες, ἀλλὰ δυστυχῶς ἐν τῇ πραγματικότητι δὲν εἴμεθα ἐλεύθεροι. Δώσατέ μας τὴν ἐπαγγελματικὴν ἡμῶν ἐλευθερίαν, τὴν γεωργικὴν ἡμῶν χειραφέτησιν καὶ θὰ ἴδητε ταχέως τὴν οἰκονομικὴν ἡμῶν εὐρωστίαν, τὴν εὐτυχίαν ἡμῶν· ἀποδώσατε ἡμῖν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πάντες κατέχουσιν, ἵνα δυνηθῶμεν καὶ ἡμεῖς νὰ εἴπωμεν ὅτι εἴμεθα ἐλεύθεροι. Μὴ λησμονῶμεν ὅτι ἡ κατάστασις τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ ὁλονὲν ἐπιδεινοῦται· ὁ γεωργὸς ὑποδουλοῦται, πένεται. Συνέπεια δὲ τῆς καταστάσεως ταύτης εἶναι νὰ ἐγκαταλείπῃ τὴν ἡμετέραν γῆν καὶ νὰ τρέπηται εἰς τὴν ξένην ἢ τὰ μεγάλα κέντρα ἐπὶ τῇ ἐλπίδι νὰ εὕρῃ ἐργασίαν ἧττον κοπιώδη, μᾶλλον προσοδοφόρον. Γνωρίζετε δὲ ὅτι ἡ τοιαύτη συγκέντρωσις εἰς τὰ μεγάλα κέντρα ἐκκολάπτει πάντα τὰ σπέρματα τῆς ἀναρχίας, ὑποθάλπει πάντα τὰ στοιχεῖα, τὰ συγκλονίζοντα τὰς βάσεις τῆς κοινωνίας καὶ τῆς Πολιτείας. Πρέπει νὰ φροντίσωμεν διὰ παντὸς τρόπου ν’ ἀπομακρύνωμεν τοὺς κινδύνους τούτους ἀφ’ ἡμῶν ἐγκαινίζοντες νέαν πολιτικήν. Εὐτυχῶς διὰ τῆς διανομῆς τῶν Στεφανοβικείων κτημάτων ἠρξάμεθα τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Θεσσαλίας, ἂς ἐλπίσωμεν δ’ ὅτι ὑμεῖς, κύριε Πρόεδρε, ὁ ὁποῖος ἔχετε καταρτίσει καὶ μελέτην περὶ τῆς διανομῆς τῶν Ζαππείων κτημάτων, θέλετε μεριμνήσει, ἵνα ταχέως φθάσωμεν εἰς τὴν διανομὴν ταύτην καὶ τὴν διὰ ταύτης χειραφέτησιν τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ τῆς Θεσσαλίας. Ἡ χειραφέτησις αὕτη ἀναντιρρήτως θέλει συμπληρωθῆ διὰ τῆς ἀπαλλοτριώσεως τῶν τσιφλικίων καὶ τῆς διανομῆς τούτων εἰς τοὺς καλλιεργητὰς ἐπὶ ἀποζημιώσει ἀναλόγῳ τῆς ἀξίας αὐτῶν. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω περὶ τῆς καταστάσεως αὐτῆς, ἡ ὁποία ἀμέριστον δέον νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Πολιτείας τῆς μέχρι τοῦδε ἀτυχῶς ἐλάχιστον ἐπιδειξαμένης ὑπὲρ τῆς Θεσσαλίας ἐνδιαφέρον.

§59ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐξ ὅσων ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν ἔδειξε σαφῶς ὅτι ἠθέλησεν ἁπλῶς νὰ ὑποκινήσῃ τὸ τεθειμένον ζήτημα, ὅπως προκαλέσῃ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ θέματος ὅπερ πάντες συνομολογοῦμεν ὅτι ἔχει μεγίστην σημασίαν καὶ δεῖται ταχίστης προνοίας. Τὸ θέμα τοῦτο ὅπως λυθῇ γνωρίζει ἡ Θεσσαλία τίνα προσκόμματα εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπερνικηθῶσι, προσκόμματα νομικά, προσκόμματα πραγματικά. Τὰ προσκόμματα ταῦτα δὲν εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατον νὰ ὑπερνικηθῶσιν, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται πάντως διὰ γενικῆς νομοθετικῆς πράξεως νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ νὰ ἐλευθερωθῶσιν οἱ γογγύζοντες ἀγρόται τῆς Θεσσαλίας. Ἡ νομοθετικὴ δ’ αὕτη, ἡ γενικὴ πρᾶξις παρουσιάζει προφανῶς μεγάλας δυσχερείας. Ἡ Βουλὴ αὕτη εἶναι ἐντελῶς ἀνέτοιμος καὶ ἡ Κυβέρνησις ἡ ἐνώπιον αὐτῆς εἶναι ἀνέτοιμος καὶ ὁ χρόνος δὲν εἶναι βοηθὸς ὅπως περὶ τὸ ἔργον τοῦτο ἀσχοληθῶμεν, ἀλλὰ δύναμαι νὰ βεβαιώσω τοὺς κυρίους συναδέλφους, οἵτινες καὶ πρὸ τριῶν ἡμερῶν ἐνταῦθα ἔλαβον τὸν λόγον περὶ τοῦ ζητήματος, καὶ τὸν κ. συνάδελφον ἐκ Λαρίσης, τὸν ταύτην τὴν ἑσπέραν εὐγλώττως τὸ θέμα ἀναπτύξαντα, ὅτι ἤδη ἡ Κυβέρνησις ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν ἐφρόντισεν ὅπως γένωνται ἀρχαὶ τῆς μελέτης, ἥτις, ἐὰν εὐοδωθῇ, θέλει δυνηθῆ νὰ εἰσαγάγῃ τὴν Θεσσαλίαν εἰς ἀρχὴν ἐπιλύσεως τοῦ ζητήματος. Ἤδη ἀπὸ μιᾶς ἑβδομάδος καὶ πλέον ἐπεφορτίσθη ὑπ’ ἐμοῦ ὁ γενικὸς γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα συνεργασθῇ μετὰ συναδέλφου βαθύτατα γινώσκοντος τὸ θέμα καὶ εἰδικωτάτας ἔχοντος καὶ ἐπιστημονικὰς καὶ πρακτικὰς γνώσεις ὡς ἐκ τοῦ ὅτι καὶ τῆς ἐπιστήμης τῆς εἰδικῆς εἶναι κάτοχος καὶ κτημάτων μεγάλων κύριος εἶναι ἐν Θεσσαλίᾳ, ὅπως, λέγω, ὁ γενικὸς γραμματεὺς ἐν συζητήσει μετὰ τοῦ συναδέλφου τούτου θέσῃ τὰς βάσεις ἐκείνας ὧν ὑπαινιγμὸν ἤκουσα προχθὲς καὶ ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ ἐκ Καρδίτσης κ. Ἀλεξανδρῆ. Ὡς καὶ ἀλλαχοῦ συνέβη, εἶναι ἴσως δυνατὸν νὰ ἐλπίσωμεν πρὶν ἢ φθάσωμεν εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς γενικῆς ἀπαλλοτριώσεως, ἥτις τοσαῦτα παρέχει προσκόμματα, ὅτι θὰ ἴδωμεν τοὺς ἀγρότας, τοὺς δεδεσμευμένους πρὸς τὰ αἰτήματα καὶ πρὸς τοὺς κυρίους τῶν κτημάτων τῶν μεγάλων, ν’ ἀποκτήσωσιν ἐκεῖνο τὸ τμῆμα τῆς γῆς ὡς ἰδίαν αὐτῶν κτῆσιν, ἀπὸ συγκαταθέσεως τῶν ἰδιοκτητῶν, ἐφ’ οὗ κατοικοῦντες καὶ ἀσφαλίζοντες μονιμότητα καὶ ἀποφεύγοντες πάντα κίνδυνον ἐξώσεως νὰ καλλιεργῶσι μὲν τὸ μικρὸν τμῆμα ὅπερ θὰ παραχωρηθῇ αὐτοῖς μετὰ τοῦ οἰκήματος, νὰ εἶναι δὲ καλλιεργηταὶ καὶ εἰς τὸ ἐπίλοιπον μέρος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ συστήματος τῆς μορτῆς ἢ καί, ἂν ἄλλως θελήσωσι, νὰ δηλώσωσιν ἐπιλογὴν τῆς ἐλευθερίας αὐτῶν. Τοῦτο τὸ δεύτερον μοὶ ἐφάνη ὅτι ἴσως δύναται νὰ διευκολύνῃ τὸ ἔργον, διότι τινὲς τῶν μορτιτῶν εἰς οὓς θὰ προσενεχθῇ ἡ οἰκία καὶ τὸ μικρὸν τμῆμα γῆς τὸ ἀπαραίτητον εἰς χωρικοὺς διὰ λαχανόκηπον, δι’ ἄμπελον, ὅπως γένωνται κύριοι καὶ ἔπειτα ἐξακολουθήσωσιν ἐργαζόμενοι ὡς μορτῖται ὑπὸ τοὺς ὅρους τοὺς σημερινούς, τινὲς ἴσως δὲν θὰ θελήσωσι τὸ δῶρον τοῦτο ἐπὶ τοιούτῳ ἀνταλλάγματι καὶ θὰ εἶναι ἴσως διευκόλυνσις εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τὸ νὰ προσενεχθῇ μετὰ τῆς οἰκίας καὶ τῶν παραρτημάτων αὐτῆς εἰς τοὺς μορτίτας αὐτοὺς ἐλευθερία ν’ ἀπαλλαγῶσι τῆς τοῦ μορτίτου ὑποχρεώσεως, γινόμενοι ἁπλῶς ἐλεύθεροι καλλιεργηταί· διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, μὴ ἐξαρτώμενοι ἐκ τῶν συμφωνιῶν μετὰ τοῦ κυρίου, θέλουσι δυνηθῆ αὐτοὶ ὡς ἐλεύθεροι πλέον ἐργάται ν’ ἀπασχοληθῶσιν εἰς τὴν καλλιέργειαν τοῦ κτήματος ἐπὶ τῷ κέρδει ὅπερ θ’ ἀνήκῃ εἰς αὐτούς. Τοιαῦτά τινα ἔχουσα ὑπ’ ὄψει ἡ ὑπηρεσία προθύμως θέλει ἔλθει εἰς συνάφειαν καὶ μετὰ τῶν ἄλλων συναδέλφων, ὅσοι τυχὸν θὰ θελήσωσι νὰ βοηθήσωσιν ἡμᾶς εἰς τὴν προμελέτην τοῦ τοιούτου ἔργου. Ἐὰν ταῦτα κατὰ τὴν τοιαύτην ὥραν θεωρηθῶσιν ἐπαρκῆ, θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους συναδέλφους νὰ ἔχωσι πεποίθησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἧς ἀπεδείχθησαν αἱ ἀληθεῖς προθέσεις.

§60Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Βεβαίως ἡ πεποίθησις ἐπὶ τὴν Κυβέρνησιν δὲν ἐλλείπει, εἴμεθα δ’ εὐτυχεῖς ὅτι αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καταλήγουσιν εἰς τὴν ἔναρξιν τῆς λύσεως τοῦ τόσῳ σοβαροῦ καὶ περιπλόκου ζητήματος τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν Θεσσαλῶν γεωργῶν. Ἀλλ’ ἤθελον παρακαλέσει τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα μὴ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐκτὸς τῶν δύο συναδέλφων, εἰς τοὺς ὁποίους ἀνέθηκε τὴν μελέτην τοῦ ζητήματος περὶ οὗ πρόκειται...

§61ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐδήλωσα καὶ παρεκάλεσα πάντας τοὺς κυρίους συναδέλφους ὅσοι ἔχουσι γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος νὰ θελήσωσι νὰ μετάσχωσι τῆς γινομένης μελέτης.

§62Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Ἀφοῦ εἶναι σύμφωνος ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ καλέσῃ πάντας τοὺς ἐκ Θεσσαλίας κυρίους Βουλευτάς, ἵνα εἰσφέρωσι τὰς γνώμας των καὶ τὰς γνώσεις ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ἵνα αἱ ἀόριστοι ἰδέαι κατασταθῇ δυνατὸν ν’ ἀποκρυσταλλωθῶσιν εἰς ὡρισμένον σχέδιον πρὸς λύσιν τοῦ ζητήματος. Θὰ εἶναι δὲ δυνατὸν καὶ νομοθετικῶς νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος ἐν τῇ παρούσῃ Συνόδῳ, ὅτε ἡ ἐπιτροπὴ ἤθελεν ἐξεύρει τὸν τρόπον. Καὶ ἐπὶ τέλους, ἂν δὲν δυνηθῶμεν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ τέρμα τῆς λύσεως, βεβαίως θέλομεν προχωρήσει εἰς τὴν μελέτην ἡμῶν καὶ ἡ μέλλουσα Βουλὴ θέλει δυνηθῆ νὰ φθάσῃ εἰς τὸ τέρμα τοῦ ζητήματος τούτου, τὸ ὁποῖον καὶ κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην ἀπησχόλησε τὴν Βουλήν.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις περὶ γενικεύσεως τῆς συζητήσεως. Ὁ κ. Καραϊσκάκης ἔχει τὸν λόγον.

§64Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§65Δ. ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὁ ἐκ Ξηροχωρίου Βουλευτὴς κ. Ἀναστασίου εἶπε πρὸ ὀλίγου κατὰ τὴν ἀπουσίαν μου ὅτι μετέβην εἰς τὸ ῥωμανικὸν πλοῖον. Θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ διαψεύσω διὰ τοῦ κατηγορηματικωτέρου τρόπου τὴν πληροφορίαν ταύτην.

§66ΑΝΔΡ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Κατὰ τὴν ἀπουσίαν μου ἐκ τῆς αἰθούσης ἐλέχθη ἐπίσης ἐνταῦθα ὅτι καὶ ἐγὼ ἐπεσκέφθην τὸ ῥωμανικὸν πλοῖον. Τοῦτο εἶναι ἐντελῶς ἀνακριβές.

§67Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἔπρεπε νὰ καταδεχθῶσιν οἱ κ. Ὑπουργοὶ νὰ διαψεύσωσιν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν ἴσως νὰ καλύψωσι τὴν ἰδίαν των εὐθύνην.

§68ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναγνωρίζω βεβαίως τὸ κρίσιμον τῶν περιστάσεων τὰς ὁποίας διέρχεται τὸ Κράτος ἡμῶν, οὐδὲ θέλω δι’ ὅσων ὀλίγων θὰ εἴπω νὰ προκαλέσω ζήτημα ἐν οὕτω κρισίμοις στιγμαῖς, μετὰ τὴν δήλωσιν μάλιστα τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Λαμβάνω ὅμως τὸν λόγον, διότι ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι δὲν νομίζω ἀδικαιολόγητον τὴν ἐξέγερσιν τοῦ θεσσαλικοῦ πληθυσμοῦ, ὅστις ἐπὶ τριάκοντα περίπου μέχρι σήμερον ἔτη οὐδὲν εἶδε συντελεσθὲν πρὸς βελτίωσιν τῆς τύχης αὐτοῦ, καὶ ἐνῷ ἡ Θεσσαλία, ὡς πολλάκις ἐλέχθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ὡς εἶναι τοῖς πᾶσι γνωστόν, ἠδύνατο, ἂν ἡ Πολιτεία ἐλάμβανε τὰ προσήκοντα ὑπὲρ τῆς γεωργίας μέτρα, νὰ κατασταθῇ ὁ σιτοβολὼν τῆς Ἑλλάδος, παριστᾷ σήμερον τὴν οἰκτροτέραν εἰκόνα καὶ οἱ κάτοικοι αὐτῆς, καίπερ οὔσης χώρας εὐφορωτάτης, ἀναγκάζονται νὰ ἐκπατρίζωνται, διὰ νὰ ζητήσωσι πόρον ζωῆς εἰς τὴν ξένην. Τοῦτο νομίζω ὅτι πρέπει νὰ λείψῃ πλέον. Ἔχει καθῆκον ἡ Πολιτεία νὰ λάβῃ συντονωτάτην πρόνοιαν περὶ τῆς Θεσσαλίας, ἥτις ἀποτελεῖ τὸν μεγαλύτερον πλουτοπαραγωγὸν παράγοντα τῆς ἡμετέρας χώρας. Ἐὰν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῶσι χρήματα, ἂς ληφθῇ τοὐλάχιστον πρόνοια νὰ ἐφαρμοσθῶσιν αἱ ἐπὶ τοῦ πρώην καθεστῶτος ἰσχύουσαι διατάξεις, διὰ νὰ λείψωσι τὰ αἰώνια μίση τὰ χωρίζοντα τοὺς ἰδιοκτήτας ἀπὸ τῶν καλλιεργητῶν καὶ τὰ ὁποῖα, ἐνῷ συχνότατα γίνονται ἀφορμὴ σοβαρῶν διενέξεων, συντελοῦσιν ἀφ’ ἑτέρου εἰς ἀτελῆ καλλιέργειαν τῶν γαιῶν καὶ συνεπῶς εἰς μείωσιν τῆς παραγωγῆς. Αὐτὸ ἔχει καθῆκον ἡ Κυβέρνησις νὰ πράξῃ, καὶ αὐτὸ ἀξιοῖ ὁ λαὸς παρ’ αὐτῆς, ἥτις ἐκλήθη ὑπὸ ἐξαιρετικὰς συνθήκας εἰς τὴν διοίκησιν τῆς χώρας. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας προΐσταται ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ἀττικῆς, ὅστις εἶναι γνώστης τῶν ζητημάτων τούτων, θὰ θελήσῃ νὰ λάβῃ συντονώτατα μέτρα καὶ ἐπείγοντα, διότι, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι κίνδυνος νὰ ἐπαναληφθῶσιν αἱ βιαιότητες, εἰς τὰς ὁποίας κατ’ ἀνάγκην τρέπονται πολλάκις οἱ λαοὶ ἐξωθούμενοι ὑπὸ τῆς ἀπογοητεύσεως καὶ τῆς ἀπελπισίας, ἥτις ἀποκλείει τοῦ λογικοῦ τὴν σκέψιν.

§69ΑΛ. ΤΑΚΗΣ. Ἕως ὅτου νὰ εὑρεθῇ τὸ χρῆμα, τοὐλάχιστον πρὸς τὸ παρὸν νὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου καὶ σεβαστοῦ μοι φίλου κ. Τερτίπη.

§70ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Τί πρᾶγμα;

§71Δ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Μέχρις ὅτου ψηφισθῇ νόμος κανονίζων τὰς σχέσεις μεταξὺ ἰδιοκτητῶν καὶ καλλιεργητῶν παρεκάλεσα καὶ τὴν προηγουμένην Κυβέρνησιν καὶ τὴν ἤδη νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον μὲ μοναδικὸν ἄρθρον, καθ’ ὃ μέχρις ὅτου κανονισθῶσιν αἱ σχέσεις μεταξὺ καλλιεργητῶν καὶ ἰδιοκτητῶν νὰ ἰσχύωσι τὰ ἐπὶ Τουρκοκρατίας ἐπικρατοῦντα ἔθιμα. Τότε δὲν δύναται ἡ Ὀθωμανικὴ Κυβέρνησις νὰ ἐπεμβῇ, ἀφοῦ θὰ ἐξακολουθῇ τὸ καθεστὼς τὸ ἐπὶ Τουρκοκρατίας.

§72ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην ὁ κ. Βουλευτὴς Καρδίτσης εἶναι πρότασις ὑποβεβλημένη εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ τετραετίας, ὑπογεγραμμένη ὑπὸ διαφόρων συναδέλφων καὶ ἡ ὁποία τοῦτον εἶχε τὸν σκοπόν, ὅπως ἐπαναφέρῃ νομοθεσίαν ἐν Θεσσαλίᾳ τὴν ὁποίαν δὲν κατήργησεν ὁ ἑλληνικὸς νόμος καὶ νομοθεσίαν ἡ ὁποία ἀσφαλῶς νομικῶς ἰσχύει ἐφ’ ὅσον ἡ νομοθεσία τοῦ τόπου ἐκείνου, εἰς ὃν συνέστη, ἤτοι ὁ ὀθωμανικὸς νόμος, ὅστις πρῶτος προυνόησε περὶ τῶν σχέσεων μεταξὺ καλλιεργητῶν καὶ ἰδιοκτητῶν, θεωρεῖται νόμιμος καὶ ἔγκυρος κατὰ τὸ ἑλληνικὸν δίκαιον. Ἡ νομοθεσία αὕτη μέχρι σήμερον μὲν παρεβιάσθη ὑπὸ τῶν δικαστηρίων, ὀφείλω δὲ νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἡ παραβίασις ἦτο δικαία, διὰ νὰ ἐπιβληθῇ ἡ τάξις, ἡ ὁποία κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη διεσαλεύθη, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα ἕνεκα τούτου νὰ μὴ ἔχωμεν πλέον ἐν Θεσσαλίᾳ νομοθεσίαν ἡ ὁποία νὰ διέπῃ τὰς σχέσεις μεταξὺ καλλιεργητῶν καὶ ἰδιοκτητῶν. Τοῦτο παραβλάπτει ἐν γένει τὴν οἰκονομολογικὴν τοῦ τόπου αὐτοῦ ὑπόστασιν, διότι οὔτε ὁ κολλήγας δύναται νὰ ἐνεργήσῃ ὑπὲρ τῆς βελτιώσεως τοῦ κτήματος οὔτε ὁ ἰδιοκτήτης, καθόσον ἀμφότεροι δὲν δύνανται νὰ ῥίψωσι χρῆμα, τὸ ὁποῖον θὰ διαχειρισθῶσι συνεταῖροι ἔχοντες ἐχθρικοὺς σκοποὺς μεταξύ των. Ἐπιβάλλεται λοιπὸν τῇ Κυβερνήσει ὑπ’ αὐτῆς τῆς στοιχειώδους ἀνάγκης τοῦ Κράτους, ἐὰν μὲν πρόκειται νὰ λάβῃ αὕτη σύντονα μέτρα πρὸς ἀπελευθέρωσιν τῶν κολληγῶν ἐκείνων, νὰ λάβῃ ταῦτα ἐγκαίρως, διὰ ν’ ἀπαλλάξῃ ἀπὸ ἀφορήτου καταστάσεως τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἐκ τούτου ἔφθασαν μέχρις ἐξεγέρσεως, διότι βλέπουσιν ὅτι κατέστη ὁ βίος αὐτῶν ἀβίωτος ἐν τοῖς τσιφλικίοις· ἄλλως δ’ ἐπιθυμητὸν θὰ ἦτο νὰ γίνῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, νὰ ψηφίσωμεν τοὐλάχιστον νόμον ὁ ὁποῖος νὰ φέρῃ μεταξὺ των συμβίωσιν ἀνεκτήν. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἔχομεν Κυβέρνησιν ἡ ὁποία σήμερον ἔρχεται νὰ εἴπῃ πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι καταγίνεται ἤδη πρὸς λῆψιν μέτρων ῥιζικῶν διὰ τὸν τόπον ἐκεῖνον, ἐφ’ ὅσον ἡ Βουλὴ εἶναι πρόθυμος νὰ ψηφίσῃ μέτρα τείνοντα πρὸς βελτίωσιν τῆς παραγωγῆς τοῦ τόπου—τοὐλάχιστον τοῦτο ἀπέδειξε κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην—, ἐφ’ ὅσον ἔχομεν Βουλευτὰς οἱ ὁποῖοι θὰ συντρέξωσιν εἰς τὸ μέτρον τοῦτο, θὰ ἦτο ἐπιθυμητὸν κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην νὰ καταρτισθῇ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία συνεννοουμένη μὲ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ ὁποία ἰδιαιτέρως καταγίνεται εἰς τοῦτο, νὰ καταρτίσῃ σχέδιον νόμου τὸ ὁποῖον νὰ παρουσιάσῃ εἰς τὴν Βουλὴν καί, ἐὰν τοῦτο εἶναι, ὅπως ἐλπίζω, σχέδιον τὸ ὁποῖον θὰ λύῃ τὸ Θεσσαλικὸν ζήτημα, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη νὰ παραβιασθῶσιν οὔτε αἱ συνθῆκαι οὔτε οἱ ἄλλοι ἀγροληπτικοὶ ὅροι, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουσι σήμερον ἐν Θεσσαλίᾳ, ὑποθέτω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ σπεύσῃ νὰ ψηφίσῃ τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἂν δὲν φέρῃ πλήρη καὶ τελειωτικὴν λύσιν, ὅπως ὑποτίθεται ἐν Θεσσαλίᾳ, θέλει φέρει οἰκονομικὴν βελτίωσιν τοῦ Κράτους τοιαύτην, τὴν ὁποίαν οὐδὲν μέτρον ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ψηφίζομεν ἐνταῦθα δύναται νὰ φέρῃ· διότι μέτρον τὸ ὁποῖον θὰ φέρῃ 5.000.000 αὔξησιν ἐσόδων εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν δὲν εἶναι οὐδὲ σύνηθες οὐδὲ ἄλλοθεν σήμερον εὔκολον. Ἤθελον λοιπὸν παρακαλέσει ὑμᾶς, κ. Ὑπουργέ, ὅπως εὐαρεστούμενος, συμφώνως μὲ τὴν γνώμην τὴν ἐκδηλωθεῖσαν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, συμφώνως μὲ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, καταρτίσητε ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ἐντὸς τῆς αὔριον νὰ παρουσιάσῃ νομοθέτημα τοιοῦτο, ὅπερ ἐρχόμενον εἰς τὴν Βουλὴν νὰ συζητηθῇ καί, ἂν εὑρεθῇ κατάλληλον, νὰ ψηφισθῇ, διότι ἀρκεταὶ εἶναι αἱ ἀνησυχητικαὶ εἰδήσεις περὶ τῆς τάξεως ἐκεῖ καὶ δὲν δύναται κανεὶς Βουλευτὴς νὰ βεβαιώσῃ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι δὲν θέλει ἐπέλθει ἐξέγερσις ἀπὸ μέρους ἐκείνων οἵτινες δὲν ἀνέμενον τοιαύτην ἐγκατάλειψιν.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ;

§74Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Νὰ συσταθῇ ἐπιτροπή, κύριε Πρόεδρε.

§75Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον «περὶ ἐτησίας ἐπιχορηγήσεως δρ. 8.000 καὶ ἐξαιρετικῶς διὰ τὸ τρέχον ἔτος ἐπὶ πλέον ἑτέρων 8.000». Ἐπίσης ὑποβάλλω νομοσχέδιον «περὶ ἀμοιβῆς τῶν ἐξόχους ὑπηρεσίας παρασχόντων ὑπαξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ». (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 24 καὶ 25)

§76ΕΠ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον «περὶ προσωπικοῦ τοῦ μαιευτικοῦ σχολείου Ἀθηνῶν», ὡς καὶ ἕτερον νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου ͵ΓΦΜΒʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3542) τῆς 20ῆς Ἰανουαρίου ἐ. ἔ. περὶ ὀργανισμοῦ τῶν Δημοσίων ἔργων». (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 26 καὶ 27)

§77ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς νομοσχέδια· 1) «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ͵ΣΙΒʹ περὶ διοικήσεως τῶν δημοσίων ἐσόδων καὶ ἐξόδων καὶ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ τοῦ Κράτους». 2) «περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας πρὸς πληρωμὴν τῶν ἐσόδων τῆς χρήσεως τοῦ 1909 μέχρι τῆς 10 Ἀπριλίου 1910 ἄνευ τόκου ὑπερημερίας καὶ προσθέτων τελῶν 20%». (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 28–29).

§78Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον «περὶ καταργήσεως Εἰρηνοδικείων καὶ Πταισματοδικείων» καταρτισθὲν ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τῆς ἐπιτροπῆς τὴν ὁποίαν ἐσχημάτισεν ὁ κ. Πρόεδρος. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ὅπως, εἰ δυνατόν, καὶ ἀπόψε ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, διότι ἐπείγει, καθόσον λήγει ἡ προθεσμία τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ καταργουμένου νόμου, καὶ πρέπει νὰ προλάβωμεν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθμ. 30)

§79ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπόψε νὰ ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§80Δ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Πρέπει νὰ σπεύσωμεν.

§81ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ τυπωθῇ καὶ αὔριον νὰ εἶναι πρῶτον ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει.

§82Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Θὰ εἶναι πρῶτον ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει αὔριον.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ καὶ αὔριον θ’ ἀναγραφῇ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὑποβάλλει τροπολογίας ἐπὶ τῶν ναυτικῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα εἶναι κατατεθειμένα εἰς τὴν Βουλήν· Οἱ κύριοι Ἰ. Κανναβός, Ἀ. Πονηρόπουλος, Ἀ. Τάκης καὶ Ἀ. Κασσαβέτης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως Ὑπουργείου Γεωργίας, Ἐμπορίου καὶ Βιομηχανίας». Ὁ κ. Π. Σάκκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταρρυθμίσεως κλάσσεών τινων τοῦ τελωνιακοῦ δασμολογίου». Ὁ κ. Φ. Μοσχούλας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀσυμβιβάστου θέσεών τινων ἢ ἀξιωμάτων πρὸς τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα». Ἐπίσης ὁ Βουλευτὴς Ὕδρας Ἀθ. Μιαούλης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ διορισμοῦ ἐπιστατῶν καὶ φυλάκων διατάξεων». (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 31–34) Ὁ κ. Γ. Καραϊσκάκης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῶν ὑποβαλλόντων αἰτήσεις ἐθελουσίας κατατάξεως.

§84Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως εὐαρεστούμενος μοὶ ἀπαντήσῃ περὶ τοῦ ζητήματος τῶν ὑποβληθεισῶν αἰτήσεων ἐθελουσίας κατατάξεως. Ὡς μοὶ ἀνηγγέλθη, φοιτηταὶ περὶ τοὺς 350 προϋπηρετήσαντες ἔφεδροι καὶ λοιποὶ ἔχουσιν ὑποβάλει πρὸ καιροῦ αἰτήσεις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον περὶ ἐθελουσίας κατατάξεως. Ἡ πενταετὴς προθεσμία τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος ἀπαγορεύει τὴν ἐθελουσίαν κατάταξιν, ὁ ψηφισθεὶς κατὰ τὸ 1906 ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως Θεοτόκη, λήγει τῇ 15 Φεβρουαρίου· ἐπίσης δ’ ὁ ψηφισθεὶς νόμος περὶ στρατολογίας κατὰ τὴν παραλθοῦσαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς ὡς καὶ ὁ νόμος περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, ὁ ὁποῖος ἐπεκυρώθη ἤδη σήμερον, διευκολύνουσι τὴν κατάταξιν τῶν ὑποβαλόντων τὰς αἰτήσεις ταύτας. Ἐπειδὴ παραμένουσιν ἐνταῦθα οὗτοι ἐναγωνίως ἀναμένοντες ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ὑποβάλλονται εἰς πολλὰ ἔξοδα καὶ συνεπῶς δὲν δύνανται νὰ παραμένωσι περιπλέον καὶ πρὸ παντὸς ἀγωνιῶσι περὶ τῆς τύχης τοῦ μέλλοντος αὐτῶν, καθόσον δύνανται νὰ ἐπιδοθῶσιν εἰς ἄλλα ἐπαγγέλματα, παρακαλῶ, ὅπως δηλώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς εὐαρεστούμενος ἂν σκέπτεται τάχιστα νὰ κατατάξῃ τοὺς ὑποβαλόντας τὰς αἰτήσεις ταύτας, διότι βεβαίως καὶ ὡς ἐκ τῶν ἀναγκῶν τοῦ στρατεύματος ὑποθέτω ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ ἐθελουσία κατάταξις πλέον ἐν τῷ ἡμετέρῳ στρατεύματι, ἐὰν πρόκειται περὶ ὀργανώσεως αὐτοῦ.

§85Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ κατάταξις ἐθελοντῶν θὰ ἐπιτραπῇ μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ ψηφισθέντος καὶ κυρωθέντος χθὲς νόμου «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ».

§86Δ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Πρέπει ὅμως, κύριε Ὑπουργέ, καὶ δι’ ἐγκυκλίου νὰ γίνῃ γνωστὴ, διότι ἐνδέχεται νὰ μὴ γνωρίζωσιν.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καραϊσκάκης ἔχει τὸν λόγον περὶ καθιερώσεως τῆς κυριακῆς ἀργίας ἐν τῇ πόλει Καρδίτσῃ.

§88Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Ἀναβάλλω, κύριε Πρόεδρε.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλέσσας ἐπὶ ἑτέρου θέματος.

§90Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς. Κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν, ὅπως συσταθῇ ἐπιτροπὴ πρὸς ἐξέτασιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ συγχωνεύσεως τῶν δήμων τοῦ Κράτους καὶ κοινοτήτων. Τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην συνέστησα ὡς ἀκολούθως...

§92ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ δήμων ἐγένετο ἐπιτροπή, εἰργάσθη καὶ συνέταξε νομοσχέδιον.

§93ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ αὐτὴ ἐπιτροπὴ νὰ ἐξετάσῃ καὶ τὰ τῶν κοινοτήτων.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ὑφίσταται ἡ ἐπιτροπή, πολὺ καλά.

§95ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ἡ ἐπιτροπή, ἥτις εἶχε συσταθῆ διὰ τὸ ζήτημα τῶν δήμων, οὐδένα Θεσσαλὸν Βουλευτὴν συμπεριέλαβεν. Ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν ἀπαίτησιν νὰ περιληφθῶ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ταύτῃ, ἀλλὰ νομίζω ὅτι οἱ Θεσσαλοὶ Βουλευταὶ εἶναι ἁρμοδιώτεροι, διότι ἐν Θεσσαλίᾳ ἔχουσι σήμερον λειτουργοῦντα νόμον κοινοτικόν, ἔχουσι δὲ τὴν πικρὰν πεῖραν τοῦ ἀτυχοῦς αὐτοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος κατὰ τὰς πλείστας αὐτοῦ διατάξεις ἔμεινεν ἀνεφάρμοστος. Ἑπομένως θέλω παρακαλέσει ὑμᾶς νὰ περιλάβητε ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ταύτῃ μέλη τινὰ τῆς Βουλῆς ἐκ τῆς Θεσσαλίας.

§96Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη, εἰς τὴν ὁποίαν παρεπέμφθη τὸ νομοσχέδιον, εὐθὺς ὡς κατέθηκε τὴν ἔκθεσίν της, ἔληξε καὶ ἡ ἀποστολὴ αὐτῆς. Πρόκειται λοιπὸν νὰ γίνῃ νέα ἐπιτροπὴ τώρα, συνεπείᾳ τῆς χθεσινῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς.

§97ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τὸ ὅτι διὰ τῆς καταθέσεως τῆς ἐκθέσεως ἔληξεν ἡ ἐντολὴ τῆς ἐπιτροπῆς δὲν θεωρῶ σπουδαῖον, διότι διὰ τῆς παραπομπῆς εἰς αὐτὴν καὶ τῶν ἄλλων νομοσχεδίων ὑποτίθεται ὅτι ἀνασυνιστᾶται. Ἀλλ’ ἐγὼ φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ συσταθῇ νέα ἐπιτροπή, διότι ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη ἡ ἐπεξεργασθεῖσα τὸ νομοσχέδιον περὶ δήμων, ὡς θέλετε ἴδει ἐν τῇ ἐκθέσει τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε, δὲν συνεφώνησε καὶ δὲν κατέληξεν εἰς συμπέρασμα. Ἐκ τῶν παρὰ ταῖς ὑπογραφαῖς τῶν μελῶν ἐπιφυλάξεων ἀποδεικνύεται ὅτι κατὰ πλειονοψηφίαν ἡ ἐπιτροπὴ ἐπιφυλάσσεται. Συνεπῶς εἶναι ἀνάγκη νὰ συσταθῇ νέα ἐπιτροπή, εἰς τὴν ὁποίαν δύνανται νὰ λάβωσι μέρος καὶ μέλη τῆς παλαιᾶς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ νέα ἐπιτροπὴ καταρτιζομένη ὑπὸ τὰς νέας περιστάσεις, ὑφ’ ἃς διατελοῦμεν, διότι εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐκείνην ὀλίγον ἔλειψε ν’ ἀπορριφθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ μὴ προχωρήσωμεν, διὰ μιᾶς ψήφου ἐγένετο δεκτόν. Ἀνάγκη λοιπὸν νὰ συσταθῇ νέα ἐπιτροπή, περιλαμβάνουσα τὰ μέλη τῆς παλαιᾶς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ καταρτιζομένη συμφώνως πρὸς τὰς ἰδέας τὰς κρατούσας σήμερον.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν κατήρτισα τὴν ἐπιτροπὴν ἐκ τῶν ἑξῆς κ. Βουλευτῶν· Θ. Παππαϊωάννου, Κ. Αἰγιαλείδου, Ἀ. Κασσαβέτη, Γρ. Φούφα, Ἰ. Γιαννακίτσα, Π. Ἀλεξάκη, Ἰ. Σπέντζα, Δ. Βινιεράτου, Ἀπ. Ἀλεξανδρῆ, Ἐμ. Ῥέπουλη, Κ. Τοπάλη, Ἀ. Γαρουφαλλιᾶ καὶ Σ. Κουμουνδούρου. Παρακαλῶ δὲ νὰ συνέλθωσιν αὔριον τὴν πρωίαν, ὅπως ἐπιληφθῶσι τῆς συζητήσεως. Ὁ κ. Γ. Κουλούρης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ συνταξίμου ὑπηρεσίας φαρμακευτικῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ». (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 35). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τὴν νομοθετικήν. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς τῆς παρούσης Βʹ ἐκτάκτου Συνόδου. (Ἀναγινώσκεται κατὰ κεφάλαιον καὶ ἄρθρον).

§99ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς νομίζω ὅτι ἐν γένει ἔχει καλῶς, ὅτι ὅμως τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ πρώτου κεφαλαίου πρέπει νὰ προσδιορισθῇ διὰ πολλοὺς λόγους εἰς ποσὸν κατά τι κατώτερον, καὶ δι’ αὐτὸ προτείνω, ὅπως ἀναγραφῇ τὸ ποσὸν τῶν 1700 δραχμῶν.

§100Μ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ἐγείρεται νὰ ὁμιλήσῃ).

§101ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ.

§102Μ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Μίαν δήλωσιν θὰ κάμω· δὲν θὰ ἐπιμείνω, ἀλλὰ θὰ δηλώσω τὸ ἑξῆς, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν της τὰς μέχρι τοῦδε ἐκτάκτους Συνόδους καὶ καταθέτω ἐπὶ τοῦ βήματος τὰ κείμενα, διὰ νὰ ἴδητε ὅτι πάντοτε οἱ κύριοι Βουλευταὶ ἐλάμβανον κατὰ τὰς ἐκτάκτους Συνόδους δισχιλίας δραχμάς. (Γίνεται δεκτὸς ὁ προϋπολογισμὸς κατὰ κεφάλαιον καὶ ἄρθρον, ὡς ἐτροπολογήθη).

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1909 ἐκ δραχμῶν 155.743.97».

§104ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ γραμματική τις διόρθωσις διὰ τὸ σαφέστερον. Μετὰ τὴν λέξιν «εἰσπράξεων» νὰ τεθῇ «καὶ ὑπ’ ἄρθρον 1 τοῦ κεφαλαίου τούτου».

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον, ὡς διωρθώθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1910 μέχρι τῆς ψηφίσεως τοῦ ὑποβληθέντος εἰς τὴν Βουλὴν Γενικοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων αὐτοῦ τῆς ῥηθείσης χρήσεως, ὡς ἐπίσης τῶν ἐσόδων τῶν εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ὑπαγομένων κληροδοτημάτων, τοῦ ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τοῦ ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, τοῦ λαχείου ὑπὲρ τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου καὶ τῶν Ἀρχαιοτήτων τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ ταμείου τῶν Φάρων καὶ Φανῶν τῆς ἰδίας χρήσεως, μέχρι τῆς ψηφίσεως τῶν ὑποβληθέντων περὶ αὐτῶν εἰς τὴν Βουλὴν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν, καὶ περὶ χορηγίας πιστώσεων πρὸς πληρωμὴν τῶν διὰ τὸν μῆνα Ἰανουάριον ἐ. ἔ. ἐξόδων τοῦ Κράτους, ὡς ἐπίσης τῶν διὰ τὸν αὐτὸν μῆνα ἐξόδων τῶν ὡς εἴρηται εἰδικῶν προϋπολογισμῶν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–5, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν).

§106ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ «περὶ τροποποιήσεως κλάσσεών τινων τοῦ τελωνιακοῦ δασμολογίου» παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον, διὰ νὰ φέρω μικράν τινα τροπολογίαν.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παραχωρήσεως ἐπὶ ἐκτιμήσει τῶν ἐν τῷ ἐθνικῷ χωρίῳ Τσαμασίῳ τοῦ δήμου Ταμασίου, τῆς ἐπαρχίας Καρδίτσης, κειμένων δύο ὑδρομύλων μετὰ τῆς περιοχῆς αὐτῶν καὶ τοῦ ὕδατος εἰς τοὺς ἐγκατεστημένους ἐν τῷ χωρίῳ τούτῳ ἐγχωρίους καὶ ἐποίκους ὁμογενεῖς ἐκ Καβακλῆ τῆς Ἀνατολ. Ῥωμηλίας καὶ τῆς ὑδρεύσεως τῶν συνοικισμῶν Εὐξεινοπόλεως καὶ Κὸτζ–Μπασάν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–8, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκποιήσεως τῶν ἐθνικῶν, ἐπισκοπικῶν καὶ εἰς διαλελυμένας Μονὰς ἀνηκόντων φθαρτῶν κτημάτων, οἰκοπέδων καὶ γαιῶν».

§108Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἔχω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον σήμερον, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ τὴν μελετήσῃ, διότι τὴν θεωρῶ ὠφέλιμον καὶ διὰ τὸ Δημόσιον καὶ διὰ τοὺς ἀγοραστὰς τῶν κτημάτων.

§109ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφοῦ τὴν ὑπεβάλετε σήμερον, θὰ τὴν ἔχω αὔριον καὶ θὰ προσέξω, ὥστε εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν νὰ εἶμαι ἕτοιμος.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–11, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν).

§111ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ ἑπόμενα τέσσαρα, ἤτοι τὰ ὑπ’ ἀριθ. 7, 8, 9 καὶ 10, παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῶσι καὶ νὰ συζητήσωμεν τὸ ὑπ’ ἀριθ. 11, «περὶ τέλους ἐπιτηδεύματος τῶν δικηγόρων».

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τέλους ἐπιτηδεύματος τῶν δικηγόρων».

§113ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ὑποβάλω τροπολογίας, ἃς ἔχω ἐνταῦθα. Ὡς εὑρέθη συντεταγμένον τὸ νομοσχέδιον «περὶ τέλους ἐπιτηδεύματος τῶν δικηγόρων» καταργεῖ ἐντελῶς τὸν σχετικὸν νόμον περὶ ἐπιτηδεύματος ὡς πρὸς τὸ μέρος τὸ ἀναγόμενον εἰς τοὺς δικηγόρους. Τοῦτο ἐγένετο ἐπὶ τῇ προϋποθέσει ὅτι ὁ αὐτὸς τρόπος φορολογίας θὰ ἦτο δυνατὸς ἐφ’ ἁπάντων τῶν δικηγόρων, τῶν τε τῆς πρωτευούσης καὶ τῶν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις. Ἀλλὰ τὰ πράγματα ἀπέδειξαν ὅτι ἐπαρχίαι τινὲς εἶναι πιθανὸν νὰ ζητήσωσι νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νέου νόμου, ἀλλὰ καὶ πλεῖσται ἐπαρχίαι διὰ λόγους ἰδιάζοντας καὶ εὐλόγους, κατὰ τὴν ἐξέτασιν ἣν διεξήγαγον, δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ὑπαχθῶσιν ὑπὸ τὰς διατάξεις τοῦ νέου νόμου, ὅστις, ἂν παρέχει ἄλλας εὐκολίας, πάντως ὅμως φορολογεῖ βαρύτερον τοὺς δικηγόρους. Διὰ τὰς ἐπαρχίας ὡρίσθη ἡ διαφορὰ εἰς τὸ ἥμισυ, ἐν τούτοις ὑπάρχουσιν ἐπαρχίαι, αἵτινες θεωροῦσιν ὅτι καὶ τοῦτο εἶναι ὑπερβολικόν. Διὰ τοῦτο ἐνόμισα ὀρθὸν νὰ διατυπώσω τὸ νομοσχέδιον οὕτως ὥστε ἡ ἐπιλογὴ ν’ ἀφεθῇ εἰς ἑκάστην ἐπαρχίαν διὰ τοῦ συλλόγου τοῦ δικηγορικοῦ, ἐφαρμοζομένου μὲν τοῦ νόμου εἰς τὴν πρωτεύουσαν, ἀμεταβλήτου, ἀφιεμένων δὲ τῶν δικηγορικῶν συλλόγων κατ’ ἐπαρχίας νὰ ἐκφράσωσι γνώμην, ἂν θέλουσι νὰ προτιμήσωσι τὸ νέον σύστημα ἢ νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὸ παλαιόν. Κατὰ ταῦτα τὸ ἄρθρον 1 συνετάχθη ὡς ἑξῆς κατὰ μεταρρύθμισιν. Ἡ πρώτη παράγραφος ἀντικαθίσταται διὰ τῶν ἑξῆς: «Οἱ ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ Πρωτοδικείου Ἀθηνῶν διωρισμένοι δικηγόροι δὲν ὑπάγονται ἀπὸ τοῦ ἔτους 1910 καὶ ἐφεξῆς εἰς τὸν κατὰ τὸν νόμον ͵ΓΡΜΒʹ τῆς 9 Ἰουνίου 1906 ἐπιβαλλόμενον φόρον ἐπιτηδεύματος, ἀντ’ αὐτοῦ δ’ ἐπιβάλλεται τέλος καταβαλλόμενον ὑπὸ τῶν δικηγόρων τούτων δι’ ἐπικολλήσεως εἰδικοῦ κινητοῦ ἐνσήμου τοῦ Κράτους ἐπὶ τῶν ἐν ἄρθρῳ 2 ἀναφερομένων δικαστικῶν ἐγγράφων καὶ πράξεων. Ἡ κατασκευή, ὁ τύπος, ὁ τρόπος τῆς ἐπικολλήσεως, τὰ ἔγγραφα ἐφ’ ὧν αὕτη γενήσεται καὶ αἱ διαστάσεις τοῦ ἐνσήμου, τὰ περιεχόμενα ἐμβλήματα, τὰ διακριτικὰ σημεῖα καὶ χρώματα καὶ αἱ κλάσσεις αὐτοῦ κατὰ τιμὴν κανονισθήσονται διὰ Β. Διαταγμάτων, ὡς καὶ τὰ τῆς πωλήσεως καὶ διαχειρίσεως αὐτοῦ ὑπὸ τῶν οἰκείων Ἀρχῶν».

§114Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Νὰ ληφθῇ πρόνοια νὰ ἐπιστραφῇ ὁ καταβληθεὶς φόρος.

§115ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τοῦτο εἶναι ἔργον δικαιοσύνης. Δυνάμεθα νὰ προσθέσωμεν ὅτι εἰς ὅσους κατέβαλον φόρον ὁ φόρος οὗτος πρέπει νὰ ἐπιστραφῇ ἢ νὰ τὸ σημειώσωμεν ἐν τοῖς Πρακτικοῖς.

§116Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν πρέπει ἐν τούτοις νὰ ἐπιστραφῇ ὁλόκληρος, διότι οἱ δικηγόροι ἐνήσκησαν τὸ ἐπάγγελμά των ἐπὶ ἕνα ἢ δύο μῆνας.

§117ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι, διότι ἀπηλλάξαμεν ἤδη τοὺς δικηγόρους Ἀθηνῶν διὰ τὸ τρίμηνον διάστημα λόγῳ τοῦ ὅτι ἐπιβαρύνονται ὑπὸ βαρυτέρου φόρου δι’ ὅλον τὸ ἔτος. Ταῦτα νομίζω ὅτι ἦσαν ἀναγκαῖα ὅπως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ψηφισθῇ ὡς καὶ ζητεῖται ὑπὸ τῶν δικηγόρων τὸ ταχύτερον νὰ εἶναι ἐψηφισμένον.

§118Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἀρχὴν τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος τῶν δικηγόρων, ὡς ἔχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποστηρίξω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἀπὸ τοῦ 1899, ὅτε ὁ μακαρίτης Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Σιμόπουλος ἔφερε νομοσχέδιον κωδικοποιοῦν πάντας τοὺς νόμους περὶ ἐπιτηδευμάτων τοὺς μέχρι τότε ἰσχύοντας, δὲν ἔπαυσα δὲ ὑποστηρίζων τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ εἰς πάντα τὰ νομοσχέδια τὰ ἐμφανισθέντα ἐν τῇ Βουλῇ ἀπὸ τοῦ 1899 καὶ ἐντεῦθεν, χαίρω δὲ πολύ, διότι καὶ ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Ἀθηνῶν καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑποστηρίζουσι τὴν ἀρχὴν τῆς ὁποίας εἶμαι ἔκτοτε θιασώτης. Ὁ δικηγορικὸς σύλλογος εἰς ὃν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀνήκω εὑρίσκει ἄδικον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, εὑρίσκει δ’ αὐτὸ ἄδικον κατὰ τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐν μέρει διώρθωσεν ἡ τροπολογία τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως· εἶναι ἄδικον οἱ δικηγόροι οἱ παριστάμενοι ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων τῶν ἐπαρχιῶν νὰ ἐπικολλῶσιν ἔνσημον τῆς αὐτῆς ἀξίας τοῦ ἐνσήμου τὸ ὁποῖον ἐπικολλῶσιν οἱ δικηγόροι τῶν Ἀθηνῶν, ἀξιοῦσι δὲ νὰ διορθωθῇ.

§119Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι συνταγματικὸν αὐτό, ἀφοῦ πάντες εἶναι ἴσοι εἰς τὴν εἰσφορὰν τῶν βαρῶν;

§120Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰσφέρουσιν ἀναλόγως τῶν προσόδων, δὲν ἔχουσι δὲ πρόσοδον οἵαν ἔχουσιν οἱ δικηγόροι τῶν Ἀθηνῶν· διότι δικηγόρος τις τῶν Ἀθηνῶν δύναται νὰ κερδήσῃ καὶ 60.000 δρ. κατ’ ἔτος, δὲν εἶναι δὲ δίκαιον, ἐὰν δικηγόρος ἐπαρχίας τινὸς εὑρεθῇ εἰς τὴν εὐάρεστον θέσιν νὰ ὑπερασπισθῇ ὑπόθεσίν τινα ἐνώπιον Εἰρηνοδικείου, νὰ ἐπικολλᾷ ἔνσημον ὅσον καὶ ὁ δικηγόρος τῶν Ἀθηνῶν.

§121Δ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Οἱ ἐπιτηδευματίαι δὲν πληρώνουσι τὸν αὐτὸν φόρον ἅπαντες.

§122Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀξιοῦσι νὰ τροποποιηθῇ τὸ νομοσχέδιον ἐπὶ τὸ δικαιότερον. Δὲν γνωρίζω ἂν κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶναι καιρὸς νὰ διορθωθῇ, διότι ἀπαιτοῦνται στατιστικαὶ πληροφορίαι, ἔχω ὅμως ὑποχρέωσιν νὰ ὑποβάλω ταῦτα ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἔχω ἐντολὴν τῶν κ. συναδέλφων μου. Πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν συζητουμένων ὑποθέσεων ἐν τῇ περιφερείᾳ ἑκάστου δικαστηρίου καὶ τὸ ποσὸν τοῦ πληρωνομένου ἐπιτηδεύματος ἐν τῷ συνόλῳ τῶν δικηγόρων, τὸ ποσὸν δὲ τοῦ πληρωνομένου φόρου νὰ κατανεμηθῇ εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑποθέσεων. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ νομοσχέδιον εἶναι δυνατὸν νὰ διασκευασθῇ καὶ οὕτω πως νὰ γίνῃ δικαιότερον. Ἐὰν ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Ἀθηνῶν πληρώνῃ ἐπιτήδευμα 100.000 δρ. ἐτησίως, αἱ 100.000 δρ. νὰ κατανεμηθῶσιν εἰς τὰς πολιτικὰς καὶ ποινικὰς ὑποθέσεις τῶν διαφόρων δικαστηρίων τῆς περιφερείας ταύτης. Ἐὰν ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Σύρου πληρώνῃ ἐπιτήδευμα εἰς τὸ Δημόσιον συμποσούμενον εἰς 50.000 δρ., αἱ 50.000 δρ. νὰ κατανεμηθῶσιν εἰς τὰς ὑποθέσεις τὰς συζητουμένας ἐν τοῖς διαφόροις δικαστηρίοις τῆς περιφερείας Σύρου. Τοιαύτη ἡ ἀξίωσις τῶν δικηγόρων Τριπόλεως, ἥτις, νομίζω, ἐν τοιαύτῃ ὥρᾳ προτεινομένη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὴ δι’ ἔλλειψιν πληροφοριῶν.

§123ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ δοθεῖσα ἐπιλογὴ εἰς τοὺς δικηγόρους τῶν ἐπαρχιῶν εἶναι ἀρκετή, ὥστε νὰ σκεπάσῃ αὐτοὺς ἀπέναντι τῆς βαρείας φορολογίας. Ὁ φόρος τοῦ ἐπιτηδεύματος κατὰ τὸν κείμενον νόμον θέλει λογισθῆ κατὰ τὰ κέρδη τῶν ἑκασταχοῦ δικηγόρων καὶ δὲν νομίζω ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν εἰς τοὺς μέλλοντας νὰ ὁρίσωσιν αὐτὰ νὰ ὑπερβῶσι τὰ ὅρια τὰ καθορίζοντα τὸ προσῆκον μέτρον. Ἐὰν τυχὸν ὁ φόρος οὗτος ἐνοχλῇ τοὺς δικηγόρους τῶν ἐπαρχιῶν, θὰ ἔχωσι τὴν ἐπιλογὴν τοῦ ἄλλου τρόπου ὅστις ὁρίζεται διὰ τοὺς δικηγόρους τῶν Ἀθηνῶν, λαμβανομένου τοῦ ἡμίσεος τοῦ ὁριζομένου δι’ αὐτούς. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ φόρος ὁ σήμερον ὁριζόμενος θέλει προσπορίσει εἰς τὸ Κράτος μεῖζον ποσόν, ἐὰν οἱ δικηγόροι τῶν ἐπαρχιῶν εἶναι ἕτοιμοι νὰ δεχθῶσι τὸν φόρον ἐλαττούμενον κατά τι. Νομίζω ὅτι θὰ εἶναι δίκαιον νὰ τὸ πράξωμεν, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται ὅτι τὸ ἥμισυ εἶναι ἐπαρκὲς καὶ οὐχὶ ἄδικον.

§124Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν δέχηται, ἵνα ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον περὶ μὴ ἰσχύος τοῦ νόμου, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰς ἐπαρχίας, ἐκτὸς ἐὰν οἱ δικηγορικοὶ σύλλογοι ζητήσωσι τοῦτο, διατυπωθῇ ἀντιστρόφως, οὕτως ὥστε ὁ νόμος νὰ ἰσχύσῃ εἰς ὅλον τὸ Κράτος πλὴν τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων αἱ ὁποῖαι θὰ συζητήσωσι τὸ ἀντίθετον.

§125ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν ν’ ἀναθέσωμεν τὴν κρίσιν εἰς πρᾶξιν καὶ ὄχι εἰς παράλειψιν. Ἡ πρᾶξις προέρχεται ἐκ θετικῆς σκέψεως, ἐνῷ ἡ παράλειψις προέρχεται οὐχὶ πάντοτε ἐκ σκέψεως.

§126Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψει τὸ παράδειγμα τοῦ νόμου τῆς κυριακῆς ἀργίας, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἠξεύρω πόσα τεχνάσματα γίνονται, διὰ νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ.

§127Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πονεῖ τοὺς συμβούλους ἐκεῖ, ἐνῷ τοὺς δικηγόρους τοὺς πονεῖ· λοιπὸν νὰ ἔχωσιν ἐπιλογὴν κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπον. Οἱ δικηγόροι εἰς τὰ διάφορα δικαστήρια δὲν ἔχουσι τὴν αὐτὴν ἐργασίαν· οἱ ἔχοντες περισσοτέρας ὑποθέσεις εἶναι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, διότι θὰ ὑποχρεῶνται εἰς ἑκάστην ὑπόθεσιν νὰ πληρώνωσιν ἔνσημον τέλος, ἀλλ’ οἱ ἔχοντες ὀλιγωτέρας ἐργασίας, τὸ λιανοτούφεκο, θὰ ὠφεληθῶσιν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου, διότι τώρα κατατασσόμενοι εἰς ὡρισμένον τέλος πληρώνουσιν ἄνισον δικηγορικὸν ἐπιτήδευμα. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ καταστήσητε ὑποχρεωτικὸν τὸ νομοσχέδιον κατὰ τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ὑπεβάλετε.

§128Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου τοῦ ἐπιτηδεύματος τῶν δικηγόρων;

§129Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τὸ νομοσχέδιον τὸ ἀρχικὸν ἀνεγνώρισε τὴν ἀνισότητα ἥτις ἤθελε προκύψει, ἐὰν μὲ τὸ αὐτὸ μέτρον ἔκρινε τοὺς δικηγόρους τῆς πρωτευούσης καὶ τοῦ Πειραιῶς καὶ τοὺς δικηγόρους τῶν ἐπαρχιῶν, καὶ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς καὶ ἐν τῇ τελευταίᾳ παραγράφῳ καθώρισε τὴν διαφοράν· ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ γνώμη καὶ ἡ ἀπόφασις τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἶναι σοφωτέρα καὶ οἱ δικηγόροι τοῦ Πρωτοδικείου τῆς ἐπαρχίας μου καὶ τῶν ἄλλων μερῶν ἐδυσφόρησαν προκειμένου νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ὡς ἔχει ἀκόμη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ μὲ τὸ ἥμισυ τοῦ τέλους· διότι, ὡς ὀρθῶς ἐλέχθη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὑπάρχει ἀνισότης μεταξὺ τοῦ ἐπιτηδεύματος τοῦ καταβαλλομένου ὑπὸ τῶν δικηγόρων τῶν Ἀθηνῶν, λόγῳ τοῦ εὐρέος κύκλου τῶν ἐργασιῶν καὶ τῶν μεγάλων προσόδων καὶ τῶν τάξεων τὰς ὁποίας ἀναγράφει ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κειμένου νόμου περὶ ἐπιτηδεύματος, καὶ τοῦ ἐπιτηδεύματος τοῦ καταβαλλομένου ὑπὸ τῶν δικηγόρων τῶν ἐπαρχιῶν. Ἂν τὸ νομοσχέδιον καὶ πρὸς 50 λεπτὰ ἀναγράφῃ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Πλημμελειοδικείου, ἡ φορολογία εἶναι βαρεῖα, ἐὰν ἐφαρμοσθῇ. Καὶ ἐρωτῶ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Μαντινείας· τὸ λιανοτούφεκο, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησε πρὸ ὀλίγου, ἤτοι οἱ δικηγόροι οἱ ἀσχολούμενοι μὲ ποινικὰς ὑποθέσεις καὶ καταβάλλοντες 36 ἢ 72 δρ. φόρον κατ’ ἔτος, τί θὰ καταβάλλωσιν; Ἐὰν ἔχωσι 150 ὑποθέσεις ἢ 200 — καὶ ἔχουσι τοσαύτας —, θὰ καταβάλλωσι πολὺ περισσότερα. Ἔρχομαι ὅμως ν’ ἀποκρούσω καὶ τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Λαρίσης Βουλευτοῦ, τὴν γνώμην τῆς ἀρνητικῆς θέσεως οὕτως εἰπεῖν τοῦ ζητήματος, διὰ τῆς παραλείψεως καὶ οὐχὶ διὰ θετικῆς σκέψεως ἐπιτρεπούσης εἰς τοὺς ἁρμοδίους νὰ κρίνωσι πρὸ παντὸς περὶ τοῦ συμφέροντος αὐτῶν. Διότι ἐνδεχόμενον ἴσως ἔν τισι τῶν δικηγορικῶν συλλόγων νὰ ὑπάρξῃ διαφωνία ὡς πρὸς τὴν ἐφαρμογήν, τότε δὲ θὰ μείνωσιν οἱ δικηγόροι ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ νόμου τοῦ ἐφαρμοζομένου καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος, ἐὰν μὴ ὑπάρξῃ ἀντίθετος γνώμη τῶν συλλόγων. Τοῦτο, νομίζω, δὲν εἶναι ὀρθόν, ἀλλ’ ὀρθότερον εἶναι ν’ ἀφεθῇ εἰς τὴν κρίσιν αὐτῶν, ἀλλ’ ἐπειδὴ καὶ πάλιν ἀφιεμένου τούτου εἰς τὴν κρίσιν αὐτῶν τινὲς τῶν δικηγορικῶν συλλόγων θὰ δυσκολευθῶσι νὰ προσχωρήσωσιν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, διότι εἶναι βαρύς, νομίζω προσθετέαν διάταξιν ἐπιτρέπουσαν τὸν διὰ Β. Διατάγματος κανονισμὸν τοῦ φόρου, τὸν ὁποῖον θὰ καταβάλλωσι διὰ τὰς παραστάσεις ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου. Τότε θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ καταρτισθῇ ἡ στατιστικὴ ἐργασία, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας ὑπέδειξε, διότι ἤδη δὲν ὑπάρχει.

§130Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν κανονίζει τὸν φόρον ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία;

§131Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§132Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Διὰ ποῖον λόγον;

§133Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι θὰ προκύψωσι διαφωνίαι, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔχωσι συνεπείας βαρυτάτας.

§134Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Μήπως τώρα δὲν θὰ ὑπάρξωσι διαφωνίαι;

§135Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δεχόμεθα ὡς βάσιν ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ἐφαρμοζόμενος ὡς ἔχει καθιεροῖ φορολογίαν ἄνισον καὶ βαρεῖαν· ἀλλὰ διατί νὰ ἐπιβάλωμεν βαρεῖαν φορολογίαν εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουσι ταύτην; Εἶναι προτιμότερον νὰ θέσωμεν τὴν θετικὴν διάταξιν.

§136ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Προχθὲς ἀνέγνων εἰς τὴν Βουλὴν στατιστικὴν ἥτις ἔχει ἀξίαν κατὰ προσέγγισιν καὶ ἐξ ἧς ἐξάγεται ὅτι βαρύνονται περισσότερον αἱ ἐπαρχίαι. Τοῦτο ἔχων ὑπ’ ὄψει ἠθέλησα ν’ ἀφήσω ἐλευθέρους τοὺς ἐν ταῖς ἐπαρχίαις δικηγορικοὺς συλλόγους νὰ ἐκτιμήσωσιν ἂν πρέπει ν’ ἀποφύγωσι τὸν νέον νόμον περιοριζόμενοι εἰς τὸν κείμενον νόμον· ἐπειδὴ δ’ ἐκτὸς τῆς στατιστικῆς ἣν ἀνέγνωσα γινώσκω ὅτι ἐπαρχίαι τινὲς γογγύζουσιν ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀφήσω εἰς τὰς ἐπαρχίας αὐτὰς νὰ κανονίσωσι τοῦτο, δὲν ἐπίστευον δ’ ὅτι ἤθελον εὕρει εἰς τοῦτο ἀντιρρήσεις.

§137ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§138Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια ὅπως ἀπαλλαγῶσι τοῦ τέλους αὐτοῦ αἱ ἀνακοπαὶ αἱ ὁποῖαι γίνονται κατὰ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ἢ τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος, διότι γίνεται σωρεία τοιούτων ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου.

§139ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πᾶν ὅ,τι εἶναι ἀπηλλαγμένον τοῦ τέλους τοῦ χαρτοσήμου θ’ ἀπαλλαγῇ καὶ τοῦ τέλους αὐτοῦ.

§140Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Πᾶσαι αἱ διαδικαστικαὶ πράξεις.

§141Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Προσέτι ἔχω ἄλλην τινὰ παρατήρησιν προκειμένου περὶ τῶν ἐν τοῖς Εἰρηνοδικείοις, ἔνθα δὲν ὑπάρχουσι πολυμελῆ δικαστήρια, ἐργαζομένων δικηγόρων καὶ δικολάβων, διότι δι’ αὐτοὺς θὰ εἶναι βαρεῖα ἡ φορολογία, καθόσον, ἂν παρίσταται εἷς δικηγόρος εἰς 100 πολιτικὰς καὶ ποινικὰς δίκας, θὰ πληρώνῃ 100 δρ. κατ’ ἔτος, ἐνῷ ἐπλήρωνε 18. Ἄν πρόκειται τοῦτο νὰ κανονίσῃ ὁ δικηγορικὸς σύλλογος τῆς πρωτευούσης, αὐτὸς δὲν γνωρίζει τὰς συνθήκας ὑφ’ ἃς εὑρίσκονται οἱ ἐν τοῖς δήμοις παραμένοντες· ἂν δ’ ἐπρόκειτο ν’ ἀφεθῇ τοῦτο εἰς τοὺς ἰδίους, θὰ ἦτο δίκαιον. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τοῦτο. Γνωρίζω δικηγόρους οἱ ὁποῖοι παρίστανται εἰς 500 πταίσματα· οὗτοι θὰ πληρώνωσι 250 δραχμάς;

§142Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἰς τὸ Πταισματοδικεῖον Ἀθηνῶν πληρώνουσιν 25 λεπτά, ἐνῷ εἰς τὰς ἐπαρχίας 10 λεπτά.

§143Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι τοῦτο δίκαιον· πρέπει εἰς τὰ Εἰρηνοδικεῖα ὅπου δὲν ἑδρεύουσι Πρωτοδικεῖα νὰ περιορισθῇ ἡ φορολογία εἰς τὸ τέταρτον.

§144ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι ἐλαφρά.

§145Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι ἐλαφρά, ἂν ἔχῃ τις 500 πταίσματα.....

§146Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τότε νὰ πληρώνῃ.

§147Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Νομίζετε ὅτι οἱ δικηγόροι κερδαίνουσιν ἐξ αὐτῶν πολλά;

§148Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Εἶναι ἀληθές, κύριε Πρόεδρε, ὅτι εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ Πολιτεία νὰ ὑποβάλῃ τοιοῦτο νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ κατορθώσῃ τὴν εἴσπραξιν τοῦ ἐπιτηδεύματος τῶν δικηγόρων, διότι πολλοὶ ἐξ ἡμῶν — συμπίπτει δὲ νὰ εἶμαι καὶ ἐγὼ δικηγόρος — δὲν ἐπληρώνομεν τὸν φόρον τοῦ ἐπιτηδεύματος. Τοῦτο ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ἦτο ἡ σπουδαιοτέρα αἰτία, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, τοῦ νὰ προβῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν κατάρτισιν καὶ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Καὶ κατ’ ἀρχὴν δέχομαι τὸ νομοσχέδιον, διότι οὕτω θὰ καταβάλληται εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ὁ φόρος τοῦ ἐπιτηδεύματος. Ἀδιαφορῶ ἂν ὁ φόρος οὗτος εἶναι περισσότερος, διότι θὰ εἰσπράττηται τὸ ἐπὶ πλέον ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου καὶ θὰ χρησιμοποιῆται εἰς τὰς μεγάλας ἤδη ἀνάγκας αὐτοῦ. Ἓν καὶ μόνον μ’ ἐνδιαφέρει, νὰ ἐξισωθῶσιν οἱ δικηγόροι τῶν ἐπαρχιῶν πρὸς τοὺς δικηγόρους τῶν Ἀθηνῶν. Ἔλαβε τοιαύτην πρόνοιαν τὸ νομοσχέδιον καὶ ὥρισεν ὅτι οἱ δικηγόροι τῶν ἐπαρχιῶν ὑποχρεοῦνται νὰ καταβάλλωσι τὸ ἥμισυ τοῦ τέλους τὸ ὁποῖον θὰ καταβάλλωσιν οἱ ἐν Ἀθήναις δικηγόροι. Τοῦτο ἔπραξεν ἡ πρώην Κυβέρνησις ὁρμωμένη ἐκ τῆς ἰδέας ὅτι οἱ δικηγόροι τῶν ἐπαρχιῶν ἔχουσι ἐλάχιστα κέρδη. Τοῦτο ἔπραξε καὶ ὁ ἀξιότιμος καὶ σεβαστὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος εἰσήγαγε ταύτην τὴν τροπολογίαν ἀπόψε διὰ τῆς ὁποίας ἀφίεται εἰς τοὺς δικηγορικοὺς συλλόγους νὰ ὁρίσωσιν ἂν ἀποδέχονται ἢ ὄχι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἀλλὰ φρονῶ, Κύριοι, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀφεθῶμεν εἰς τοὺς δικηγορικοὺς συλλόγους, ὅπως δὲν πρέπει ν’ ἀφιέμεθα, δι’ ἄλλους νόμους, εἰς τὰ δημοτικὰ συμβούλια, ὡς πράττομεν συνήθως, διότι θὰ παρατηρῆται τὸ φαινόμενον ποὺ μὲν ἐν Ἑλλάδι νὰ ἰσχύῃ ὁ ἄλφα νόμος, ποὺ δὲ ὁ βῆτα καὶ θὰ ἔχωμέν τι τὸ τραγελαφικόν. Διὰ τοῦτο ἔχω τὴν γνώμην, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ν’ ἀποδεχθῇ τροπολογίαν σχετικήν, καθ’ ἣν «οἱ δικηγόροι τῶν ἐπαρχιῶν ἀντὶ τοῦ ἡμίσεος, τὸ ὁποῖον εὑρίσκει καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι εἶναι βαρύτατον, νὰ καταβάλλωσι τὸ ⅓. Τὸ πρᾶγμα εἶναι εὐκολώτατον καὶ ὁ νόμος θὰ ἰσχύσῃ καθ’ ὅλον τὸ Κράτος καὶ δὲν θὰ ἐξαρτήσωμεν τὴν ἀπόφασίν μας ἐκ τῆς τοιαύτης ἢ τοιαύτης ἀποφάσεως τῶν δικηγόρων. Τοῦτο εἶναι τὸ ὀρθόν.

§149ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι ὀλίγον τὸ ⅓.

§150Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἀφοῦ φρονεῖτε καὶ παραδέχεσθε ὅτι εἶναι βαρύτατον τὸ ἥμισυ, θέσατε τὸ ⅓. Σᾶς βεβαιῶ, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι καὶ μὲ τὸ ἓν τρίτον θέλετε εἰσπράττει πενταπλάσια ἐκ τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος.

§151ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἂς δοκιμάσωμεν καὶ ἂν τυχὸν ὑπάρξῃ γογγυσμός, ὅτι εἶναι βαρὺς ὁ φόρος, τότε μεταβάλλεται.

§152Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ὁ γογγυσμὸς βεβαιοῦται ἐκ τῆς σχετικῆς καταστάσεως τὴν ὁποίαν ἔχετε καὶ τὴν ὁποίαν εἴχετε τὴν καλωσύνην νὰ καταθέσητε.

§153ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρατηρῶ ὅτι δὲν παραπονοῦνται πᾶσαι αἱ ἐπαρχίαι, ἀλλὰ τινὲς μόνον.

§154Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἐγὼ ἀντιπροσωπεύω ἐπαρχίαν ἡ ὁποία παραπονεῖται.

§155Ι. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, δηλῶ ὅτι ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Πύργου, τοῦ ὁποίου εἶμαι μέλος, δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποδεχθῇ ἄλλην πρότασιν πλὴν ἐκείνης τὴν ὁποίαν ὁ σεβαστὸς κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπέδειξεν εἰς τὴν Βουλήν. Τότε θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ μέτρον ἴσον καὶ δίκαιον, ὅταν ἀφεθῇ τὸ δικαίωμα νὰ κανονισθῇ τὸ ζήτημα ἀναλόγως τῶν γνωμῶν καὶ τῶν σκέψεων τῶν δικηγορικῶν συλλόγων τῶν ἐπαρχιῶν, οἱ ὁποῖοι μελετῶντες τὸ νομοσχέδιον, ἂν ἴδωσιν ὅτι εἶναι ἀρεστόν, θὰ τὸ ἀποδεχθῶσι. Νομίζω ὅτι οὕτω καὶ μόνον λύεται τὸ ζήτημα.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως). Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§157ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 ἡ τελευταία παράγραφος ἀντικαθίσταται διὰ τῆς ἑξῆς· «Τὸ κατὰ τὰ ἄνω ὁριζόμενον τέλος, ἐλαττούμενον κατὰ τὸ ἥμισυ, ἐπιτρέπεται ἵνα ἐφαρμόζηται καὶ εἰς τοὺς δικηγόρους τοὺς διωρισμένους παρὰ τοῖς λοιποῖς ἐν ταῖς ἐπαρχίαις δικαστηρίοις, ὡς καὶ εἰς τοὺς δικολάβους, ἐὰν τοῦτο ἤθελε προταθῆ ὑπὸ τοῦ οἰκείου δικηγορικοῦ συλλόγου καὶ ἐγκριθῇ διὰ Β. Διατάγματος προκαλουμένου ὑπὸ τῶν Ὑπουργῶν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Δικαιοσύνης». Προέκυψε δ’ ἐκ τῆς συζητήσεως ἡ ἀνάγκη προσθήκης καὶ τελευταίας παραγράφου ἐχούσης ὡς ἑξῆς· «Ἀπαλλάσσονται τοῦ τέλους αἱ πράξεις αἱ διαδικαστικαὶ ἐν δίκαις ἀπηλλαγμέναις τέλους χαρτοσήμου».

§158Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐπ’ αὐτῆς τῆς τροπολογίας ζητῶ νὰ γίνῃ ἡ ἑξῆς ἐξήγησις, ὅτι, ἐπειδὴ τὰ ἔγγραφα τῶν ποινικῶν δικαστηρίων συντάσσονται ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου, δὲν ἐπιδιώκεται διὰ τῆς προσθήκης τῆς τροπολογίας αὐτῆς καὶ τούτων ἡ ἀπαλλαγή.

§159Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πληρώνουσι τέλος.

§160Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν πληρώνουσιν αἱ ἀναφοραὶ πρὸς τὰ δικαστικὰ συμβούλια, αἱ τυχὸν προτάσεις...

§161Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπολογίζονται κατὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν ἐξόδων.

§162Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν ὑπολογίζονται, οὔτε τὰ ὑπομνήματα.

§163ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νὰ τεθῇ «ἐν πολιτικαῖς δίκαις».

§164Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἀκόμη προκειμένου περὶ τῶν δικολάβων νὰ γίνῃ ἡ ἐξήγησις ὅτι, ὅταν ὁ δικηγορικὸς σύλλογος τῆς δικαστικῆς περιφερείας εἰς ἣν ὑπάγεται τὸ Εἰρηνοδικεῖον, παρ’ ᾧ οἱ δικολάβοι, ζητήσῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, νὰ ἐφαρμόζηται ὑποχρεωτικῶς καὶ διὰ τοὺς δικολάβους, νὰ καθορισθῇ δηλαδὴ ὅτι δίδεται ἡ ἁρμοδιότης εἰς τὸν δικηγορικὸν σύλλογον.

§165ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια. Λοιπόν, κύριε Πρόεδρε, ἡ προσθήκη μεταβάλλεται ὡς ἑξῆς· «Ἀπαλλάσσονται τοῦ τέλους αἱ πράξεις αἱ διαδικαστικαὶ ἐν πολιτικαῖς δίκαις ἀπηλλαγμέναις τέλους χαρτοσήμου».

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἑτέραν τροπολογίαν τοῦ κ. Βοζίκη διὰ τοὺς δικολάβους;

§167ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι ἐξήγησις, ἥτις δύναται ν’ ἀναγραφῇ ἐν τοῖς Πρακτικοῖς.

§168Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Βεβαίως· ἀρκεῖ νὰ δηλωθῇ ἐν τοῖς Πρακτικοῖς.

§169Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ὑπάρχουσι δικηγόροι οἱ ὁποῖοι διορίζονται ἐν ταῖς ἐπαρχίαις κατ’ ἐξαίρεσιν, δύναμαι νὰ εἴπω, ἢ κατὰ τὰ μέσα τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἔχωσιν ἐν Ἀθήναις, διορίζονται δικηγόροι εἰς τὰς ὑποθέσεις τοῦ Δημοσίου καὶ πολλὰ ἐκ τούτων ὠφελοῦνται. Ἐν τούτοις αἱ ὑποθέσεις τοῦ Δημοσίου εἶναι ἀπηλλαγμέναι τέλους χαρτοσήμου καὶ συνεπῶς κατὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως θ’ ἀπαλλάσσωνται καὶ οἱ δικηγόροι τοῦ τέλους ἐπὶ τῶν τοιούτων ὑποθέσεων, ὅπερ οὐχὶ ὀρθῶς, διότι καθιεροῦταί τι τὸ ἄνισον φορολογίας.

§170ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε συνάδελφε, πρόκειται περὶ δικῶν ἀπηλλαγμένων ἐντελῶς τοῦ τέλους χαρτοσήμου, οὐχὶ περὶ δικῶν καθ’ ἃς τὸ ἕτερον τῶν μερῶν δὲν ὑποβάλλεται εἰς τὸ τέλος. Ἑπομένως αἱ δίκαι τοῦ Δημοσίου δὲν περιλαμβάνονται, διότι δὲν εἶναι ἐκ τῶν ἀπηλλαγμένων ἐντελῶς τέλους χαρτοσήμου δικῶν.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 3 καὶ 4 ὡς ἔχουσι, ἀναγινώσκεται δὲ τὸ ἄρθρον 5).

§172ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐνταῦθα ἢ ἐν τῇ τελευταίᾳ §, προτελευταίῳ στίχῳ, λέξις «ἐπιτηδεύματος» ν’ ἀντικατασταθῇ διὰ τῆς λέξεως «εἰσοδήματος».

§173Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἡ πρώτη περίοδος τῆς αʹ § παρέλκει, διότι πρόκειται περὶ ἐντελῶς ἀδίκου φορολογίας, οὐχὶ δὲ περὶ φόρου ἐπιτηδεύματος. Ὁ παριστάμενος ὅπως ὑπερασπισθῇ ἰδίαν ὑπόθεσιν ἐνώπιον Δικαστηρίου δὲν εἶναι ὑπόχρεος νὰ καταβάλλῃ τὸν φόρον ἐπιτηδεύματος τοῦ δικηγόρου.

§174Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι θεωρητικῶς ὀρθόν, ἀλλ’ εἶναι γνωστὸν τοῦτο, ὅτι οὐδεὶς παρίσταται ἐνώπιον Δικαστηρίου ἄνευ δικηγόρου· ἂν ὅμως διαγραφῇ ἡ διάταξις αὕτη, πάντες οἱ δικηγόροι θὰ ἑτοιμάζωσι τὰς προτάσεις καὶ θὰ τὰς παραδίδωσιν εἰς τὸν διάδικον, ὅπως παρίστανται ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου καὶ μὴ πληρώνωσι φόρον ἐπιτηδεύματος. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 5, ὡς διωρθώθη, καὶ τὰ ἄρθρα 6 καὶ 7, ὡς ἔχουσιν, ἀναγινώσκεται δὲ τὸ ἄρθρον 8).

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8, § 2, ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἀντικατασταθῇ ἡ λέξις «Ἀπριλίου» διὰ τῆς λέξεως «Ὀκτωβρίου». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 8, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ὡσαύτως ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 9, ἀναγινώσκεται δὲ τὸ ἄρθρον 10).

§176Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 10, κ. Πρόεδρε, προβλέπει δύο περιπτώσεις, τὴν πρώτην περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπαγορεύεται ἡ εἰς τοὺς δικηγορικοὺς πίνακας ἀναγραφὴ καὶ χρέωσις τῶν πελατῶν μὲ τὸ κατὰ τὸν παρόντα νόμον τέλος, τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι ὀρθῶς ἔχει, ἀλλὰ περιέχει καὶ δευτέραν περίπτωσιν, περὶ τῆς ἀμέσου ἢ ἐμμέσου εἰσπράξεως αὐτοῦ παρὰ τῶν πελατῶν. Ἡ περικοπὴ αὕτη νομίζω ὅτι περιττεύει, διότι θέλει ἀποβῆ ἐντελῶς ἀνωφελής. Κατὰ τὸν πέρυσι ψηφισθέντα νόμον τὸν τροποποιοῦντα τὸ Διάταγμα περὶ δικηγορικῶν δικαιωμάτων, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀπεριόριστος ἀφέθη ἡ συμφωνία περὶ τῆς ἀμοιβῆς μεταξὺ δικηγόρου καὶ πελάτου, διότι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν ἡ εἴσπραξις αὕτη νὰ ἐξευρεθῇ.

§177ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ φράσις αὕτη πρέπει νὰ διαγραφῇ, διότι δὲν εἶναι καὶ ἀξιοπρεπής.

§178Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐγὼ θὰ ἐζήτουν, κ. Πρόεδρε, νὰ διαγραφῇ τὸ ἄρθρον ὁλόκληρον. Ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Ἀθηνῶν δὲν περιέλαβεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τῷ ὑπ’ αὐτοῦ συνταχθέντι τὴν τοιαύτην διάταξιν, ἀλλὰ τὴν προσέθηκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Ἡ διάταξις αὕτη δημιουργεῖ νέον πειθαρχικὸν παράπτωμα, τὸ ὁποῖον ὅπως ἔχει διατυπωθῆ ἐνέχει παγίδα.

§179ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δέχομαι νὰ διαγραφῇ τὸ ἄρθρον ὁλόκληρον.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε θ’ ἀναγνωσθῇ τὸ πρόσθετον ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἤδη μετὰ τὴν διαγραφὴν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 10 λαμβάνει τὴν θέσιν αὐτοῦ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο ἔχει ὡς ἑξῆς: «Οἱ δικηγόροι δι’ οὓς ἐφαρμοσθήσεται τὸ κατὰ τὸν παρόντα νόμον τέλος ἐπιτηδεύματος ἀπαλλάσσονται τῆς κατὰ τὸν ͵ΓΡΜΒʹ νόμον τοῦ 1906 ὑποχρεώσεως πρὸς δήλωσιν ἐπιτηδεύματος διὰ τὸ ἔτος 1910, ἀπαλλάσσονται δ’ ἐπίσης καὶ τῆς κατὰ τὸν αὐτὸν νόμον πληρωμῆς τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος διὰ τὸ μέχρι τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ παρόντος νόμου χρονικὸν διάστημα τοῦ 1910. Οἱ δὲ δικηγόροι δι’ οὓς δὲν θέλει ἐφαρμοσθῆ τὸ κατὰ τὸν παρόντα νόμον τέλος ἐπιτηδεύματος ὑπόκεινται εἰς τὰς σχετικὰς διατάξεις τοῦ ͵ΓΡΜΒʹ νόμου τοῦ 1906 περὶ φόρου ἐπιτηδευμάτων, ὑποχρεούμενοι εἰς δήλωσιν ἐπιτηδεύματος διὰ τὸ ἔτος 1910 ἐντὸς τριῶν μηνῶν ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 10, ὡς ἀνεγνώσθη, καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 11 τοῦ νομοσχεδίου).

§181ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι ἡ διάταξις αὕτη θὰ μᾶς φέρῃ εἰς τὸν κίνδυνον νὰ περιορίσωμεν τὴν προθεσμίαν ἣν πρὸ ὀλίγου ἐθέσαμεν καὶ δὲν βλέπω διὰ τίνα λόγον δι’ εἰδικοῦ Β. Διατάγματος θέλει τεθῆ εἰς ἰσχὺν ὁ παρὼν νόμος. Νομίζω ὅτι τὸ ἄρθρον πρέπει νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς· «Διὰ Β. Διατάγματος κανονισθήσονται τὰ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ νόμου τούτου». Νὰ προστεθῇ δὲ ἄρθρον ὑπ’ ἀριθ. 12 ἔχον ὡς ἑξῆς· «Ὁ παρὼν νόμος ἰσχύει ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως αὐτοῦ». (Μεθ’ ὃ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 11, ὡς ἐτροποποιήθη, τὸ προστεθὲν ἄρθρον 12 καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολούθησις τῆς κατ’ ἄρθρον συζητήσεως τοῦ εἰς γʹ ἀνάγνωσιν σχεδίου νόμου «περὶ χορηγίας προκαταβολῶν εἰς τοὺς πρὸς διεξαγωγὴν βουλευτικῶν καὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν διοριζομένους ἀντιπροσώπους τῆς δικαστικῆς Ἀρχῆς». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον καὶ τὰ ἄρθρα 1–3, ἀναγινώσκεται δὲ τὸ ἄρθρον 4).

§183ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Συμφώνως πρὸς τὴν ὀρθὴν παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς βουλευτοῦ κ. Νέγρη διετύπωσα τὸ ἄρθρον 4 ὡς ἑξῆς: «Οἱ τὰς προκαταβολὰς ἐνεργήσαντες ταμίαι, ἐὰν οἱ δικαστικοὶ ἀντιπρόσωποι δὲν ἐκτελέσωσι τὴν ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου τούτου ἐπιβαλλομένην αὐτοῖς ὑποχρέωσιν ἐντὸς τῆς πρὸς τοῦτο ὑπὸ τοῦ ἰδίου ἄρθρου τασσομένης προθεσμίας, χρεοῦσιν ἐν τοῖς βιβλίοις εἰσπρακτέων ἐσόδων τοὺς λαβόντας τὴν προκαταβολὴν δικαστικοὺς ἀντιπροσώπους κατόπιν εἰδοποιήσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ μὴ συμμορφώσεως αὐτῶν πρὸς τὴν ῥηθεῖσαν διάταξιν καὶ καταδιώκουσιν αὐτοὺς ὡς ὀφειλέτας τοῦ Δημοσίου κατὰ τὰς ἰσχυούσας διατάξεις περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων, ὑποβάλλουσι δὲ παραχρῆμα τὸ παράρτημα τοῦ ἐκδοθέντος τριπλοτύπου ἀποδεικτικοῦ παραλαβῆς εἰσπρακτέων ὁμοῦ μετὰ τῆς ἀποδείξεως τοῦ λαβόντος τὴν προκαταβολὴν δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου καὶ ἀντιγράφου τῆς διαταγῆς δυνάμει τῆς ὁποίας ἡ προκαταβολὴ ἐνηργήθη εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δικαιολογητικῶν τούτων ἐκδίδει ἐπ’ ὀνόματι τοῦ προκαταβαλόντος ταμίου καὶ ἀποστέλλει αὐτῷ ἴσου ποσοῦ τῇ προκαταβολῇ χρηματικὸν ἔνταλμα, ὅπερ οὗτος ἐξοφλεῖ διὰ πράξεώς του καὶ φέρει εἰς πίστωσιν αὐτοῦ, πρὸς τακτοποίησιν τοῦ ἐξ οὗ ἐδόθη ἡ προκαταβολὴ χρηματικοῦ ὑπολοίπου του». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροποποιήθη, καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου ὡς καὶ τὸ σύνολον).

§184Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, κ. Πρόεδρε, παρακαλῶ δύο λέξεις. Ἐδόθη χθὲς ὑπόσχεσις ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι θὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ προσθήκης εἰς τὸν νόμον ͵ΓΥΝΕʹ περὶ κυριακῆς ἀργίας».

§185ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶχον δώσει σημείωσιν νὰ προταχθῇ. Ἂς ψηφισθῇ ἤδη εἰς αʹ ἀνάγνωσιν. (Ψηφίζεται εἰς αʹ ἀνάγνωσιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἡ πρότασις νόμου «περὶ προσθήκης εἰς τὸν νόμον ͵ΓΥΝΕʹ περὶ κυριακῆς ἀργίας»).

§186Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπεῖγον νομοσχέδιον, κ. Πρόεδρε, εἶναι καὶ τὸ περὶ πτωχεύσεως τοῦ Ἐμπορικοῦ νόμου...

§187ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ προταχθῇ δι’ αὔριον.

§188Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω ἐπίσης νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ εἰσπράξεως ἄνευ προσθέτων τελῶν καὶ τόκων ὑπερημερίας τῶν καθυστερουμένων φόρων οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1908».

§189ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Τοῦτο μοὶ ὑπενθυμίζει ὅτι δὲν κατέθηκα νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἔχω ἤδη ἕτοιμον, παρέχον παράτασιν τῆς προθεσμίας τῆς καταβολῆς τῶν καθυστερουμένων φόρων τούτων, καὶ ὅπερ καταθέτω ἤδη. (Ψηφίζονται εἶτα κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς γʹ ἀνάγνωσιν τὰ νομοσχέδια «περὶ ὑπογραφῆς καὶ θεωρήσεως τῶν ὑπὸ τοῦ ἀποβιώσαντος πρώην ταμίου Βόλου Δ. Παππαευστρατίου ἐκδοθέντων καὶ μὴ ὑπογραφέντων εἰκοσιτριῶν (23) γραμματίων παραλαβῆς καὶ ἑξήκοντα ἐννέα (69) ἀποδεικτικῶν παραλαβῆς εἰσπρακτέων ἐσόδων τῆς διαχειρίσεως τοῦ ἔτους 1908 καὶ περὶ καταστροφῆς διὰ τοῦ πυρὸς ἐξωφλημένων τοκομεριδίων καὶ ὁμολογιῶν ἐθνικῶν δανείων»).

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως ναυπηγικοῦ κλάδου τοῦ Β. Ναυτικοῦ καὶ περὶ ὑπαρχόντων ναυπηγικῶν βαθμοφόρων». Νομίζω καλόν, ἐὰν δέχηται ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ἀντὶ τοῦ ψηφισθέντος νομοσχεδίου εἰς δύο ἀναγνώσεις νὰ ἐγίνετο δεκτὴ ἡ πρότασις νόμου, ἥτις εἶναι καλύτερον μεμελετημένη, διότι κατηρτίσθη ὑπὸ τοῦ ναυτικοῦ Ἐπιτελείου.

§191ΑΝΔΡ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἐλάχισται παραλλαγαὶ ὑπάρχουσι μεταξὺ τῶν δύο τούτων νομοσχεδίων καὶ αὗται ὡς πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν· ὥστε νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προτιμηθῇ ὅπως ἡ γʹ συζήτησις γένηται ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου τοῦ ψηφισθέντος ἤδη εἰς δύο ἀναγνώσεις.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θ’ ἀναγνωσθῇ, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν. (Ἀναγνωσθὲν γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως εἰδικῶν προϋπολογισμῶν δαπάνης διὰ τὴν κατασκευὴν νέων ἔργων ἐν Ναυστάθμῳ Σαλαμῖνος, ἐν τοῖς παραρτήμασιν αὐτοῦ καὶ τοῦ ἱδρυθησομένου ναυτικοῦ βλητικοῦ σταθμοῦ». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ὡς καὶ τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου). Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως εἰδικῶν προϋπολογισμῶν δαπάνης διὰ τὴν ἀνέγερσιν διαφόρων κτιρίων πρὸς ἵδρυσιν νέων φάρων». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ὡς καὶ τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου). Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ νόμων καὶ περὶ διορισμοῦ ἐφέδρων ἀξιωματικῶν εἰς ἐνεργητικὴν ὑπηρεσίαν». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν). Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν).

§193Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὴν ἀνάγκην τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπέβαλεν ἡ ἀνάγκη τῆς πληρωμῆς τῶν κενῶν τὰ ὁποῖα θὰ παρουσιασθῶσιν εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν ἕνεκα τῆς ναυπηγήσεως νέων πλοίων. Νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ἐπιβεβλημένον ν’ αὐξηθῇ καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν πλοιάρχων, τῶν ἀντιπλοιάρχων καὶ τῶν πλωταρχῶν, τοὐλάχιστον κατὰ τὸν ἀριθμὸν τὸν ἀπαιτούμενον διὰ τὰ Ἐπιτελεῖα. Πρὸς τούτοις εἶναι ἀνάγκη καὶ εἰς τὸν φαρμακευτικὸν κλάδον, ἐπειδὴ ἐπέρχεται βραδυτάτη ἡ προαγωγὴ αὐτῶν, νὰ γίνῃ ἐναλλαγή τις. Ἔχομεν δύο ὑποφαρμακοποιοὺς καὶ δύο ἀνθυποφαρμακοποιούς. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ, ὅπως οἱ ὑποφαρμακοποιοὶ γίνωσι τρεῖς καὶ ἐλαττωθῇ κατὰ ἕνα ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνθυποφαρμακοποιῶν, διότι καταντᾷ εἷς ἀνθυποφαρμακοποιὸς νὰ μένῃ ἐν τῇ αὐτῇ θέσει μὲ 140 δραχ. ἐπὶ 15 ἔτη.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 ὑπάρχουσι πολλαὶ τροπολογίαι, αἱ ἑξῆς...

§195ΑΝΔΡ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Οὐδεμίαν δύναμαι ν’ ἀποδεχθῶ.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπίσης ὑπάρχει τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἀθ. Μιαούλη ἔχουσα οὕτως: «Τὸ ἄρθρον 1 συμπληροῦται προστιθεμένων τῶν ἑξῆς: 8 Ὑποφροντισταί. 2 ἀνθυποφροντισταί, Ὁ ἀριθμὸς τῶν λογιστῶν ἐλαττοῦται κατὰ 15. Ὁ βαθμὸς τοῦ ὑπολογιστοῦ καταργεῖται. Οἱ κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος νόμου ὑπεράριθμοι λογισταὶ διατηροῦσι πάντα τὰ ἐκ τοῦ βαθμοῦ ὃν κέκτηνται δικαιώματα. Οἱ κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος νόμου ὑπολογισταὶ διατηροῦσι τὸν βαθμὸν ὃν κέκτηνται, μετὰ πενταετῆ δ’ ἐν αὐτῷ ὑπηρεσίαν προάγονται αὐτοδικαίως εἰς λογιστὰς καὶ πέρα τοῦ ὡρισμένου ἀριθμοῦ λογιστῶν κατὰ σειρὰν τῆς ἐν τῷ βαθμῷ τοῦ ὑπολογιστοῦ ἀρχαιότητος. Οἱ μὴ κριθέντες ἅπαξ ἱκανοὶ πρὸς προβιβασμὸν ὑπολογισταὶ διατηροῦσι τὸν βαθμὸν ὃν κέκτηνται μὴ δικαιούμενοι εἰς προβιβασμόν. Διὰ Β. Διατάγματος κανονισθήσονται αἱ ὀργανικαὶ θέσεις τῶν οἰκονομικῶν βαθμοφόρων».

§197ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Νομίζω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ὑπὸ πάντων ἀναγνωρίζεται ὅτι τὸ σῶμα τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν, ἂν δὲν ἔφθασε, πολὺ ὀλίγον ὑπολείπεται ἀκόμη ὅπως φθάσῃ τὸ σῶμα τῶν μαχίμων ἀξιωματικῶν. Εἶναι ἀναλογία ἡ ὁποία δὲν ὑπάρχει εἰς κανὲν Εὐρωπαϊκὸν Κράτος. Αὐτὴν τὴν ἀναλογίαν ἔχομεν μόνον ἡμεῖς, καὶ διὰ τοῦτο προέτεινα τὴν τροπολογίαν αὐτήν, διότι διὰ ταύτης μετὰ παρέλευσιν ὀλίγων ἐτῶν ἐκ τοῦ σώματος τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν θὰ ἔχωμεν ἐτησίαν οἰκονομίαν τῆς σημερινῆς δαπάνης ἐξ 84.000 δρχ., τοῦτο δ’ ἐκ τῆς καταργήσεως τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑπολογιστοῦ. Παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ὅπως κάμῃ δεκτὴν τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον. Εἶναι τόσον φανερὰ ἡ σκοπιμότης αὐτῆς, ὥστε δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη μακρᾶς ἀναπτύξεώς της. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν πρόκειται νὰ ἐπέλθῃ οἰκονομία εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον μετὰ παρέλευσιν ἐτῶν τινων ἐξ 84.000 δραχμῶν, ὡς εἶπον, διὰ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ συνολικοῦ ἀριθμοῦ τῶν βαθμοφόρων τοῦ οἰκονομικοῦ σώματος τοῦ Β. Ναυτικοῦ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ θὰ δοθῇ ἠθικὴ ἱκανοποίησις, ἐπιβαλλομένη εἰς δημοσίους ὑπαλλήλους ὧν ἡ μόρφωσις, ἡ φιλεργία καὶ ἡ τιμιότης παρὰ πάντων ὁμολογεῖται καὶ οἵτινες πολυχρόνιον κέκτηνται ὑπηρεσίαν εἰς ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν βαθμόν. Ἐὰν καταργηθῶσιν αἱ θέσεις τῶν ὑπολογιστῶν, αὐξηθῶσι δὲ κατὰ 8 αἱ θέσεις τῶν ὑποφροντιστῶν καὶ κατὰ δύο τῶν ἀνθυποφροντιστῶν, ὁρισθῇ δ’ ὅτι μετὰ πενταετίαν ὑποχρεωτικῶς θὰ προβιβάζωνται οἱ ὑπολογισταί, θὰ ἔχωμεν τὰ ἑξῆς ἀποτελέσματα. Ὑπάρχουσι κεναὶ θέσεις σήμερον ἕνεκεν ἀποστρατειῶν ἕνδεκα, ἓξ δὲ θέσεις εἶναι πιθανώτατον ὅτι ἐκ τῆς ἐκκαθαρίσεως, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ, θὰ χηρεύσωσιν. Ἐὰν λοιπὸν προσθέσωμεν ὀκτὼ θέσεις ὑποφροντιστῶν καὶ δύο ἀνθυποφροντιστῶν, ἔχομεν ἐν ὅλῳ 27 κενὰς θέσεις, τὰς ὁποίας θὰ καταλάβωσιν οἱ ὑπολογισταί· διότι αἱ 27 αὐταὶ θέσεις δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀρνηθῇ τις ὅτι θὰ συμπληρωθῶσιν, ἀφοῦ εἶναι κεναὶ θέσεις. Ὥστε, ἂν ἀπὸ τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπολογιστῶν τῶν 45 ἀφαιρέσητε τοὺς 27, θὰ μᾶς μείνωσι μόνον 18 ὑπολογισταί. Σημειώσατε ὅμως ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς ἀναγράφει πίστωσιν οὐχὶ διὰ 45 ἀλλὰ διὰ 60 ὑπολογιστάς, διότι 60 εἶναι ὁ ἀριθμὸς ὁ ἐν τῷ νόμῳ, καὶ εἶναι δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ ν’ αὐξήσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν 45 εἰς 60. Οἱ μένοντες 18 ὑπολογισταὶ δὲν θὰ προαχθῶσι, διότι δὲν θὰ ἔχωσι τὴν πενταετῆ ὑπηρεσίαν. Μετὰ δύο ἔτη ὅμως, ὅτε θὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα πρὸς προβιβασμόν, εἶναι βέβαιον ὅτι θὰ ὑπάρχωσιν ἀκόμη ἓξ θέσεις κεναὶ ἕνεκεν ὁρίου ἡλικίας· ἐὰν δὲ τότε συμπληρωθῶσιν αἱ ἓξ αὗται κεναὶ θέσεις, τότε μένουσι 12 ὑπολογισταί, οἱ ὁποῖοι θὰ γίνωσι λογισταί. Εὐθὺς ἀμέσως θ’ ἀρχίσῃ ἡ οἰκονομία τῶν 84.000 δρχ., ἡ ὁποία θὰ ἐπέλθῃ ὡς ἐκ τῆς ἀπαλείψεως τῶν ὑπολογιστῶν. Ἐκτὸς τούτου ὅμως πρέπει νὰ γνωρίζητε, Κύριοι, ὅτι ὁ ὑπολογιστὴς οὐδεμίαν ἄλλην ἐργασίαν πραγματικὴν ἔχει πλὴν τῆς ἐκτελέσεως τῶν καθηκόντων γραφέως. Λοιπὸν δι’ ἕνα γραφέα πληρώνει τὸ Δημόσιον 120 δρχ. μηνιαίως. Διὰ τοῦ τελευταίως ὅμως ψηφισθέντος νόμου γίνεται καὶ σῶμα γραφέων ἐκ τῶν ὑπαρχόντων ὑπαξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ. Ἐνῷ ὅμως θὰ ὑπάρχῃ τὸ σῶμα τοῦτο, θὰ ὑπάρχῃ καὶ τὸ σῶμα τῶν ὑπολογιστῶν· δηλαδὴ θὰ δαπανᾷ τὸ Δημόσιον δωρεάν. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, πρέπει νὰ γίνῃ δεκτή, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν βεβαίως σήμερον ν’ ἀποπέμψητε πάντας τούτους τοὺς νέους, ἔχοντας μακροχρόνιον καὶ εὐδόκιμον ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ πάντοτε θὰ ἔχωμεν ὠφέλειάν τινα, διότι κατ’ ὀλίγον θὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν ἀπὸ 155 εἰς 90· ἑπομένως θὰ ἔλθωμεν εἰς λογικόν τινα ἀριθμόν.

§198Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Νομίζω ὅτι ἔχετε λάθος εἰς τὸν ἀριθμόν· 93 εἶναι, οἱ δ’ ἄλλοι ἔχουσι βαθμὸν ὑπαξιωματικοῦ.

§199ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Αὐτὴ εἶναι δικαιολογία, διότι κατὰ θεωρίαν μὲν ἔχουσι τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπαξιωματικοῦ, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀρνηθῆτε ὅτι ἡ τάξις τοῦ ὑπολογιστοῦ εἶναι, οὕτως εἰπεῖν, φυτώριον ἀξιωματικῶν. Σᾶς ἐρωτῶ· ὁ βαθμὸς τοῦ ἀρχικελευστοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσῃ τὸν βαθμὸν τοῦ συνταγματάρχου;

§200Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Ὄχι.

§201ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ὁ βαθμὸς τοῦ ὑπολογιστοῦ δύναται.

§202Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Βεβαίως.

§203ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Τότε λοιπὸν εἶναι θέσις ἀξιωματικοῦ. Ἐὰν ἀνοίξητε, Κύριοι, ἐπετηρίδα τινὰ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ καὶ ῥίψητε βλέμμα εἰς τοὺς ἀριθμοὺς τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὑπολογιστῶν καὶ τὴν ἐν ἑκάστῳ βαθμῷ ὑπηρεσίαν αὐτῶν, θ’ ἀντιληφθῆτε ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν μεγάλην δυσαναλογίαν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν οἰκονομικῶν βαθμοφόρων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὴν μεγίστην ἀδικίαν ἥτις προσγίνεται εἰς αὐτοὺς διὰ τῆς παραμονῆς των ἐπὶ παρὰ πολλὰ ἔτη εἰς ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν βαθμόν, καὶ θὰ κατανοήσητε πόσον δικαία εἶναι ἡ τροπολογία μου, τὴν ὁποίαν καὶ πάλιν παρακαλῶ ὅπως ἀποδεχθῆτε.

§204ΑΝΔΡ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Φαινομενικῶς μὲν παρίσταται ὅτι ἐπέρχεται οἰκονομία, καθόσον ἀναγράφεται ἐν τῇ τροπολογίᾳ αὐτῇ ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπολογιστῶν ἐλαττοῦται κατὰ 15, κατωτέρω ὅμως ἀναγράφεται ὅτι (ἀναγινώσκει)· «Κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος νόμου κλπ». Ἄρα ἅπαντες οἱ ὑπάρχοντες ὑπολογισταὶ μεταβαίνουσιν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λογιστοῦ. Ἐὰν δ’ αὐξήσωμεν κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὸν ἀριθμὸν τῶν λογιστῶν, δὲν θὰ ὑπάρξωσι θέσεις ὀργανικαὶ διὰ νὰ τοποθετηθῶσι, διότι πᾶσαι αἱ ὀργανικαὶ θέσεις εἶναι 36, ὑπάρχουσι δὲ ἤδη 33 λογισταί, ἐὰν δὲ προστεθῶσιν εἰς τούτους καὶ οἱ ἤδη ὑπολογισταί, θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην νὰ μεταβάλωμεν τὸν ὀργανισμόν, ἵνα εὕρωσι καὶ αὐτοὶ θέσιν· Θὰ εἶναι ἓν εἶδος ὑπεραρίθμων. Ἐκτὸς δὲ τούτου οἱ ὑπολογισταὶ εἶναι βαθμὸς εἰς τὸν ὁποῖον κατατάσσονται ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι χρησιμεύουσι πρὸς συμπλήρωσιν τῶν ἀπερχομένων ἀξιωματικῶν τοῦ οἰκονομικοῦ, εἴτε λόγῳ ἡλικίας εἴτε ἕνεκα θανάτου. Ἑπομένως θ’ ἀναγκασθῶμεν καὶ πάλιν, μετὰ δύο ἢ τρία ἔτη, νὰ συστήσωμεν τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπολογιστοῦ· διότι πόθεν θὰ ληφθῶσιν οἱ οἰκονομικοὶ ἀξιωματικοί; Ἐκτὸς ἂν κατατάσσωνται ἀπ’ εὐθείας ὡς λογισταί, ὁπότε πλέον θὰ ἐπέρχηται δαπάνη, καὶ ἡ ὑπηρεσία οὐδὲν ὄφελος θὰ ἔχῃ. Ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ τὴν τροπολογίαν αὐτήν, καθόσον θὰ ἔχωμεν ὑπεραρίθμους λογιστάς.

§205Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἡ ἀνάπτυξις τὴν ὁποίαν ὁ κ. Βουλευτὴς Ὕδρας ἐποιήσατο ἐνώπιον τῆς Βουλῆς βεβαίως πείθει πάντα ὅτι προκύπτει πραγματικὴ οἰκονομία ἐξ 84 χιλιάδων δραχμῶν ἐκ τῆς καταργήσεως τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑπολογιστοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀντιλέγων εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν Ὕδρας εἶπεν ὅτι ὑπάρχουσιν ἤδη 33 λογισταί, ὅτι προστιθεμένων καὶ τῶν ὑπολογιστῶν, τῶν διὰ τοῦ γʹ ἐδαφίου προαγομένων, θὰ ὑπάρχωσι πολλοὶ ὑπεράριθμοι εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λογιστοῦ. Ἀλλὰ λησμονεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ τούτῳ, ὑπαρχουσῶν θέσεων κενῶν 11 καὶ προστιθεμένων ἀκόμη ἕξ θέσεων — ἐκ τοῦ ὑπολογισμοῦ τὸν ὁποῖον ἔκαμεν ὁ κ. Βουλευτὴς Ὕδρας, λόγῳ τῆς γενησομένης ἐκκαθαρίσεως—, θὰ μειωθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπεραρίθμων κατὰ 17 θέσεις. Ἑπομένως, ἐὰν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν θέλῃ ἐν ὅλῳ ν’ ἀποδεχθῇ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ὕδρας, νομίζω ὅτι δύναται ν’ ἀποδεχθῇ ταύτην ἐν μέρει, ἀποδεχόμενος δὲ ταύτην ἐν μέρει φρονῶ ὅτι δὲν ζημιοῖ τὰ δημόσια συμφέροντα. Διότι μεθ’ ὅσα ἀντέλεξεν ὁ κ. Πολυζώης...

§206Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Δὲν ἀντέλεξα ἐγώ.

§207Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Παρακαλῶ· ὁ κ. Βουλευτὴς Ὕδρας ἀντέταξε θεωρίαν τινὰ καὶ εἶπεν ὅτι ὁ βαθμὸς τοῦ ὑπολογιστοῦ δὲν εἶναι ὅπως ὑμεῖς ἀντελέξατε, ἰσχυρισθέντες ὅτι εἶναι βαθμὸς ὑπαξιωματικοῦ, ἀλλ’ ὅτι εἶναι βαθμὸς ἀξιωματικοῦ, διότι εἶναι φυτώριον. Ἐγὼ δ’ ἐπικροτῶν εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς Ὕδρας ἐπιπροσθέτω ὅτι, ἀφοῦ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπολογιστοῦ καλεῖτε τελειοφοίτους τοῦ Γυμνασίου καὶ σπουδαστὰς τῆς Νομικῆς, βεβαίως δὲν δύνασθε τούτους νὰ κατατάξητε εἰς τὸν βαθμὸν εἰς τὸν ὁποῖον κατατάσσονται οἱ ὑποκελευσταί, διότι βεβαίως ἀπὸ ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι εἰσῆλθον εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ἀξιοῦτε γνώσεις, ἀλλ’ ἀξιοῦσι καὶ οὗτοι τὴν προστασίαν τῆς Πολιτείας. Διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν θέλῃ ν’ ἀποδεχθῇ ὁλόκληρον τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ὕδρας, νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον καὶ συμφέρον ν’ ἀποδεχθῇ ταύτην ἐν μέρει.

§208Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τὸ δίκαιον ἔγκειται ἐν τῷ μέσῳ, ἐν τῇ διχογνωμίᾳ ἥτις ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ὕδρας. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι ἡ σύνθεσις τοῦ οἰκονομικοῦ σώματος τοῦ Ναυτικοῦ εἶναι μέχρι τοῦδε σύνθεσις πολυτελής, ὅσον δὲ καὶ ἂν θέλῃ ὁ κ. Βουλευτὴς Αἰγίνης νὰ εἴπῃ ὅτι ὁ βαθμὸς τοῦ ὑπολογιστοῦ εἶναι πράγματι βαθμὸς οὐχὶ ἀξιωματικοῦ, ἡ κοινὴ ἀντίληψις εἶναι ὅτι πρόκειται περὶ βαθμοῦ βοηθητικοῦ, οὕτως εἰπεῖν, διαμέσου μεταξὺ ὑπαξιωματικοῦ καὶ ἀξιωματικοῦ, βαθμοῦ τὸν ὁποῖον οἱ κατέχοντες ἐκτελοῦσι χρέη ἀξιωματικοῦ. Ἀκριβῶς δὲ ὁ μέγας ἀριθμὸς τῶν ὑπολογιστῶν γεννᾷ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι τὸ σῶμα τὸ οἰκονομικὸν ἀποτελεῖται ἐξ 155 προσώπων. Ἡ σύνθεσις τοῦ σώματος εἶναι ἀναμφισβητήτως ἐλαττωματική, διότι εἶναί τι τελείως ἄντικρυ πρὸς τὴν λογικὴν τὸ νὰ λειτουργῇ σῶμα τοῦ ὁποίου πάντες οἱ βαθμοφόροι ἐξομοιούμενοι πρὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς εἶναι 90, τὸ δὲ φυτώριον ἀποτελεῖται ἐξ 60· οὗτοι δὲν εἶναι πλέον βλαστοὶ πρὸς εἰσαγωγὴν εἰς τὸ σῶμα, ἀλλ’ εἶναι φυτώριον μαρασμοῦ. Καὶ τί φυτώριον; Δὲν εἶναι κἂν φυτώριον, διότι δὲν εἶναι πρόσωπα τὰ ὁποῖα μορφοῦνται ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἀλλ’ εἶναι πρόσωπα τὰ ὁποῖα στρατολογοῦνται βοηθητικῶς. Σήμερον λοιπὸν ἡ θέσις τοῦ ὑπολογιστοῦ εἶναι θέσις βοηθητική, διότι τότε μόνον θὰ ἦτο πράγματι φυτώριον, ἐὰν ἦτο ἡ θέσις, ὡς εἶπον, μαθητευομένου.

§209Α. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ. Εἶναι ὑπὸ δοκιμασίαν, διότι ὑποβάλλονται εἰς ἐξετάσεις ὅπως γίνωσι λογισταί.

§210Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔχομεν τέσσαρας προελεύσεις ὑπολογιστῶν εἰσερχομένων εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λογιστοῦ καὶ τοιουτοτρόπως φροντίζει ἡ ναυτικὴ ὑπηρεσία ὅπως καταρτίζῃ σῶμα βαθμοφόρων πολυποίκιλον καὶ ἔφθασεν ἡ ὑπηρεσία νὰ ἔχῃ νόμον τινά, τὸν ὁποῖον ἡ παροῦσα Βουλή, κατηγορηθεῖσα ὅτι ἤθελε νὰ εὐαρεστήσῃ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Αἰγίνης, κατήργησε, καθ’ ὃν ἐκρίθη ὅτι πάντες οἱ βαθμοφόροι ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ φθάσωσι μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀντιπλοιάρχου, οἱαδήποτε καὶ ἂν εἶναι ἡ προέλευσίς των, ἔδει νὰ κέκτηνται δίπλωμα Νομικῆς. Ἐγὼ θεωρῶ ὅτι ὡς ἔχει ἡ τροπολογία τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ὕδρας καταλήγει εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν, διότι ἀντὶ 95 ἀξιωματικῶν θὰ ἔχωμεν 90· ὥστε εἶναι πάντοτε κάποια ἐλάττωσις τῶν ἀξιωματικῶν ἐν τῷ συνόλῳ. Ἀλλὰ συγχρόνως ἔχομεν καὶ κατάργησιν πλέον τῶν ὑπολογιστῶν. Εἶπον ἀρχόμενος ὅτι τὸ δίκαιον ἔγκειται ἐν τῷ μέσῳ. Νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν τροπολογίαν καθ’ ἣν οἱ ὑπάρχοντες ὑπολογισταὶ δύνανται νὰ προαχθῶσιν, ἐὰν συνεπλήρωσαν πενταετῆ ὑπηρεσίαν καὶ οὗτοι νὰ τύχωσι τοῦ προνομίου μόνον ἐφ’ ὅσον κενοῦνται θέσεις. Διότι ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ νομοθετήσωμεν ἐλαττοῦντες τοὺς πλεονάζοντας ἀριθμοὺς νομοθετοῦμεν εὐεργετοῦντες τὴν Πολιτείαν, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον νομοθετοῦμεν αὐξάνοντες τοὺς ἀριθμοὺς εὐεργετοῦμεν αὐτοὺς τῶν ὁποίων ὁ ἀριθμὸς αὐξάνεται. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον θέλομεν νὰ καταργήσωμεν τὸ σῶμα τῶν ὑπολογιστῶν, μεταβιβάζοντες τοῦτο ὁλόκληρον εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λογιστοῦ, τότε σπαταλῶμεν, καὶ διὰ τὴν δαπάνην ταύτην νομίζω ὅτι ἔχει δικαίωμα ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ διαμαρτυρηθῇ. Ἐγὼ θέλω συστήσει εἰς αὐτὸν τοῦτο, νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν καθ’ ἣν ὁ ἀριθμὸς τῶν λογιστῶν ὁρίζεται εἰς 90, ὁ δὲ βαθμὸς τοῦ ὑπολογιστοῦ νὰ καταργηθῇ διατηρουμένων τῶν σήμερον ὑπαρχόντων. Τοιουτοτρόπως δὲν φθάνομεν εἰς αὔξησιν δαπάνης, ἔχομεν δὲ συγχρόνως τὸ συμπέρασμα ὅτι μετὰ πάροδον 5 ἕως 7 ἐτῶν δὲν θέλομεν ἔχει πλέον ὑπολογιστάς. Εἶπε δὲ πρὸς ὑμᾶς ὁ κ. Βουλευτὴς Ὕδρας ὅτι τὰ καθήκοντα τοῦ ὑπολογιστοῦ ἐκτελοῦσιν οἱ ναυτογραφεῖς, περὶ τῶν ὁποίων ἐμερίμνησεν ὁ τελευταίως ψηφισθεὶς νόμος. Ἐγώ, διὰ νὰ μὴ χαθῇ τὸ φυτώριον, διότι βεβαίως πρέπει νὰ ὑπάρχῃ φυτώριον, νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ληφθῇ ἕτερόν τι μέτρον ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, νὰ καθορισθῇ τρόπος κατατάξεως τῶν ὑπολογιστῶν τοιοῦτος ὥστε νὰ ἔχωσι καὶ ναυτικὰ προσόντα. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἔχωσι τὴν ἀντοχὴν πρὸς τὴν θάλασσαν καί, ἂν ἦτο δυνατόν, νὰ εὑρεθῇ τρόπος ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὅπως οἱ κατατασσόμενοι ὡς ὑπολογισταὶ ὑποβάλλωνται εἰς πεντάμηνον ἢ ὀκτάμηνον ἢ ἐτησίαν δοκιμασίαν ναυτικήν, καί, ἂν ἀποδεικνύηται ἡ ἀντοχὴ αὐτῶν εἰς τὴν θάλασσαν, νὰ παραμένωσιν. Ἐὰν τοιοῦτόν τι μέτρον ἐλαμβάνομεν, θὰ ἠδυνάμεθα ἀπαλλασσόμενοι τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑπολογιστοῦ νὰ ἔχωμεν λογιστὰς μὲ δίπλωμα νομικῆς, ἠθέλομεν δ’ ἔχει συγχρόνως ἀντὶ 95 ἀξιωματικῶν 90.

§211ΑΝΔΡ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Πάντως θὰ ἐπέλθῃ αὔξησις.

§212Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν βλέπω τὴν αὔξησιν· ἂν εἶχον ἀπόδειξιν τῆς αὐξήσεως, θὰ ἠδυνάμην νὰ πεισθῶ.

§213ΑΝΔΡ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Διότι, ἀντὶ τῶν 16 ὑπολογιστῶν οἱ ὁποῖοι θὰ προαχθῶσι λόγῳ τῶν κενῶν θέσεων, θὰ προαχθῶσι 40 ἀθρόως καὶ αὐτοδικαίως.

§214Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ προτείνω ὄχι αὐτοδικαίως, ἀλλ’ οἱ ὑπάρχοντες ὑπολογισταὶ νὰ προάγωνται εἰς πλήρωσιν κενῶν θέσεων.

§215ΑΝΔΡ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἐν τῷ Ναυτικῷ ὑπάρχει νόμος περὶ ἀριθμοῦ, ὁ ὁποῖος οὐδέποτε παρεβιάσθη. Τώρα πρόκειται νὰ παραβιάσωμεν τὸν νόμον περὶ ἀριθμοῦ καὶ νὰ κάμωμεν ὑπεραρίθμους.

§216Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐζήτησε τὸν καθορισμὸν καὶ τὴν αὔξησιν τῶν θέσεων τῶν ὑποπλοιάρχων, ναυπηγῶν κλπ. Ἡ Βουλὴ δὲν ἀντέτεινε, διότι ἐδέχθη ὅτι εἶναι ἀνάγκη τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑποπλοιάρχων, διότι ἐκρίθη ὅτι εἶναι ἀνεπαρκὴς ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑποπλοιάρχων· ἡ Βουλὴ δὲ σήμερον ἀναγνωρίζει ὅτι, ἀφοῦ ἐπροικίσαμεν τὸν στόλον διὰ τῶν ἀντιτορπιλλικῶν καὶ ἑνὸς ἔτι μεγάλου πλοίου, ἔχομεν ἀνάγκην νὰ προικίσωμεν τὸν στόλον δι’ ἀνωτέρου ἐπιτελείου, καὶ ἀναγνωρίζει ὅτι τὴν αὔξησιν τοῦ προσωπικοῦ θὰ παρακολουθήσῃ καὶ αὔξησις δαπανῶν καὶ πρὸς τοῦτο οὐδεμίαν φέρει ἀντίρρησιν. Ἐπαναλαμβάνω δ’ ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὁ πρώην εἶχε κάμει τοὺς ὑπολογισμούς του ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ὕδρας, ἡ ὁποία ἐν ἀριθμοῖς αὐξάνει τὰς δαπάνας, ὡς ὅμως ἐγὼ ὑποτροπολογῶ τὸ πρᾶγμα θὰ παραμείνωσιν οἱ ὑπολογισταὶ καὶ θὰ προαχθῶσιν εἰς τὴν θέσιν τοῦ λογιστοῦ, ἂν παρουσιασθῶσι θέσεις. Δὲν βλέπω λοιπὸν πῶς ἡ μείωσις τῶν ἀριθμῶν θὰ προκαλέσῃ δαπάνην.

§217ΑΝΔΡ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Τοῦτο μόνον δύναμαι νὰ δεχθῶ, τῶν πέντε ὑποφροντιστῶν τὴν αὔξησιν.

§218ΙΩ. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Τοῦτο μόνον παρατηρῶ, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν διὰ τῆς τροπολογίας ταύτης τὴν ὁποίαν ὑποβάλλει κατὰ ταύτην τὴν στιγμὴν αὐξάνει πραγματικῶς τὸν ἀριθμόν, ἐνῷ διὰ τῆς τροποποιήσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ὕδρας δὲν ἐπήρχετο αὔξησις πραγματικὴ ἀλλὰ μόνον φαινομενική. Ἤδη ἐπέρχεται αὔξησις πραγματικὴ διὰ τῆς προσθήκης πέντε θέσεων ὑποφροντιστῶν.

§219ΑΝΔΡ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ. Μέχρι τοῦδε εἰς τὰς θέσεις τοῦ Ναυτικοῦ ὑπάρχουσι θέσεις ἀρχιφροντιστῶν 3, ἐκ τῶν ὁποίων εἷς προϊστάμενος τοῦ ταμείου τοῦ στόλου, εἷς διευθυντὴς τοῦ λογιστηρίου καὶ εἷς εἰς τὸ ναυτικὸν ἀπομαχικὸν ταμεῖον, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖται ἐκ 4 μελῶν, τοῦ προέδρου πλοιάρχου, δύο εἰσηγητῶν, ὧν εἷς μάχιμος καὶ εἷς ἀρχιφροντιστής, καὶ τοῦ βασιλικοῦ ἐπιτρόπου, μαχίμου. Νομίζω ὅτι τὰ δύο μέλη τῶν εἰσηγητῶν ὀφείλουσι νὰ εἶναι οἰκονομικοὶ ἀξιωματικοί, διότι οὗτοι ὀφείλουσι νὰ εἰσηγηθῶσι τὰ τῶν διαφόρων ὑποθέσεων τῶν ἀφορωσῶν εἰς τοὺς ἀποστρατευομένους ἐργάτας θαλάσσης τοῦ ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ. Αὐτοὶ δ’ ὀφείλουσι νὰ εἶναι τέλειοι γνῶσται κατὰ τὸν νόμον καὶ τῆς λογιστικῆς ὑπηρεσίας· ἑπομένως φρονῶ ὅτι ἡ θέσις πρέπει νὰ δοθῇ εἰς οἰκονομικὸν ἀξιωματικὸν καὶ οὕτω νὰ ὁρισθῶσιν αἱ θέσεις τῶν ἀρχιφροντιστῶν εἰς 4, ὧν δύο εἰσηγηταὶ τοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου. Πλὴν τούτου καὶ ἐκ τοῦ μαχίμου κλάδου νομίζω ὅτι δὲν δύνανται ν’ ἀπασχολῶνται μὲ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου, ἔχοντες νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὰ πλοῖά των καὶ ν’ ἀπασχολῶνται μὲ πολεμικωτέρας ἐργασίας· ὁ λόγος οὗτος νομίζω ὅτι εἶναι ἐπίσης σοβαρὸς καὶ δικαιολογεῖ τὴν προσθήκην ἑνὸς ἀρχιφροντιστοῦ.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου ὑπάρχει καὶ ἑτέρα τροπολογία, «προστιθεμένου καὶ ἑνὸς ἀρχιφαρμακοποιοῦ».

§221Μ. ΚΑΒΑΛΙΕΡΑΤΟΣ. Καίτοι φοβοῦμαι ὅτι καὶ ἡ τροπολογία αὕτη θ’ ἀπορριφθῇ, ἐν τούτοις λέγω ὅτι, ἂν ἡ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία εἶναι ἀναγκαία καὶ διὰ τὸ Ναυτικόν, τότε πρέπει νὰ δώσωμεν καὶ τοὺς ἀντιστοίχους ἰατροὺς τοὺς ὁποίους ἔχομεν ἐν τῇ ξηρᾷ.

§222Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἀποσύρω τὴν τροπολογίαν μου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 ὡς ἔχει).

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§224ΣΩΤ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου, κ. Πρόεδρε, κανονίζεται ὅπως τὸ ἥμισυ τῶν ὑποπλοιάρχων καὶ τῶν τούτοις ἐξομοιουμένων ἐκ τῶν λοιπῶν κλάδων θεωρῶνται αʹ τάξεως καὶ λαμβάνωσιν ἐπὶ πλέον μισθοδοσίαν δραχ. 50. Ἐν τῷ στρατῷ τῆς ξηρᾶς ὑπάρχει παρόμοιον μέτρον, ὅπως οἱ λοχαγοὶ πρώτης τάξεως λαμβάνωσιν ἀνωτέραν μισθοδοσίαν, πλὴν ὄχι κατὰ 50 δραχμὰς ἀλλὰ κατὰ 60. Πρὸς τούτοις δ’ ἐν τῷ στρατῷ τῆς ξηρᾶς κρατεῖ ὅπως τὰ δύο τρίτα τῶν λοχαγῶν ὀνομάζωνται πρώτης τάξεως, ἐνῷ διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου κανονίζεται ἐν τῷ στρατῷ τῆς θαλάσσης ὅπως μόνον τὸ ἥμισυ θεωρῶνται ὡς πρώτης τάξεως καὶ λαμβάνωσι τὸ ἐπιπλέον τῆς μισθοδοσίας πεντηκοντάδραχμον. Παρακαλῶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὅπως διὰ τὸ ὁμοιόμορφον καὶ εἰς τὸν στρατὸν τῆς θαλάσσης οἱ ὑποπλοίαρχοι κατὰ τὰ δύο τρίτα ὀνομάζωνται πρώτης τάξεως ὑποπλοίαρχοι καὶ λαμβάνωσιν 60 δραχμὰς ἐπιπλέον, ὡς οἱ τῆς ξηρᾶς. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν θὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν. (Ἀπορρίπτεται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Πολυζώη καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 ὡς ἔχει).

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται). Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Ἀθ. Μιαούλη ἔχουσα ὡς ἑξῆς: «Εἰς τὴν θέσιν τοῦ Βασιλικοῦ Ἐπιτρόπου παρὰ τῷ ναυτικῷ ἀπομαχικῷ ταμείῳ δύναται νὰ διορισθῇ πλοίαρχος ἐν ἐφεδρείᾳ ἐκ τῶν λόγῳ ὁρίου ἡλικίας ἀποστρατευθέντων. Οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ἔχοντες τεσσαρακονταετῆ ἐν ὅλῳ ὑπηρεσίαν καὶ πενταετῆ ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ ἀποστρατευόμενοι προάγονται εἰς τὸν ἀμέσως ἀνώτερον βαθμὸν οὗτινος καὶ τὴν σύνταξιν ἀπολαμβάνουσιν». (Ἀπορρίπτεται ἡ τροπολογία αὕτη καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει, ἐπίσης δὲ καὶ τὸ ἄρθρον 4). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου.....

§226Π. ΣΑΚΚΗΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ συνόλου.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίσατε.

§228Π. ΣΑΚΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰμὶ ἠναγκασμένος νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ συνόλου, ἵνα συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ διατυπώσῃ ἐν ἰδίῳ νομοσχεδίῳ τὰς γνώμας τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὕδρας συνάδελφος διετύπωσεν ἐν τροπολογίᾳ καὶ κανονίσῃ τὰ τοῦ οἰκονομικοῦ κλάδου ἐπὶ τὸ οἰκονομικώτερον καὶ τὸ λυσιτελέστερον, λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὰς παρατηρήσεις ταύτας.

§229ΑΝΔΡ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Μάλιστα.

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν νόμων».

§231ΑΝΔΡ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ, κύριε Πρόεδρε.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὰ νομοσχέδια: 1) Περὶ συστάσεως θέσεως οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ τοῦ Ναυτικοῦ» καὶ 2) Περὶ τῆς διὰ σκαφάνδρων σπογγαλιείας»).

§233Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Ὑπ’ ἀριθ. 51 εἶναι ἀναγεγραμμένον τὸ νομοσχέδιον «περὶ φαρμακείων»....

§234Μ. ΚΑΒΑΛΙΕΡΑΤΟΣ. Τοιαύτην ὥραν;

§235ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ φροντίσω νὰ ἔλθῃ ἡ σειρὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου δι’ ὃ ἀπὸ ἐτῶν φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ, ἀλλὰ δὲν εἶναι νῦν ἡ κατάλληλος ὥρα· θὰ ἔλθῃ μετ’ ἄλλων ἐπειγόντων νομοσχεδίων εἰς ἄλλην συνεδρίασιν περὶ τὴν ἀρχήν, ὥστε νὰ δυνηθῶμεν νὰ συζητήσωμεν.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ συστάσεως ταμείου τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ νόμων». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§237ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, τὰ ὑπ’ ἀριθ. 24 μέχρι τοῦ 28 περιλαμβανομένου θ’ ἀναβληθῶσι. Τὸ εἰς βʹ συζήτησιν ὑπ’ ἀριθ. 29, ἂν θέλητε, ν’ ἀναγνωσθῇ καὶ ἔπειτα θὰ μεταβῶμεν εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 31.

§238Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 30 θ’ ἀναβληθῇ;

§239ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα. Μόνον τὸ ὑπ’ ἀριθ. 29 δύναται ν’ ἀναγνωσθῇ.

§240Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ὑπ’ ἀριθ. 28 διατί;

§241ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διότι οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ θέλουσι νὰ μελετήσωσι τὸ θέμα περισσότερον καὶ θὰ τὸ φέρωμεν βραδύτερον. (Ψηφίζονται εἰς βʹ συζήτησιν τὰ νομοσχέδια: 1) «περὶ αὐξήσεως τῶν φυλάκων τοῦ Φρενοκομείου Κερκύρας»· καὶ 2) «περὶ ἀναγραφῆς ἐτησίας συνδρομῆς ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους εἰς γυμνάσια, ἐμπορικὰς σχολάς, τὴν ἱστορικὴν καὶ ἐθνολογικὴν ἑταιρείαν καὶ τὸν σύλλογον τῶν ὠφελίμων βιβλίων». Ἀκολούθως ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον εἰς γʹ ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἀπαλλαγῆς τῶν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον φοιτώντων ἐφέδρων ἀξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ καὶ πυροβολικοῦ ἀπὸ τῆς ἐν τῷ Ἀκαδημαϊκῷ γυμναστηρίῳ ἀσκήσεως εἰς τὴν γυμναστικὴν καὶ ὁπλομαχητικήν»).

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγκρίσεως δαπανῶν ὑπηρεσιῶν τινων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συνταξίμου ὑπηρεσίας ἀλλοδαπῶν κτηνιατρικῶν ἀξιωματικῶν». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν). Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ὑπάρχει ἡ ἑξῆς τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ Μήλου κ. Κουλούρη· «Μετὰ τὰς λέξεις «καὶ ἀνέλαβον ὑπηρεσίαν» προστίθεται «καθὼς ἐπίσης καὶ ὁ χρόνος ὃν διήνυσαν τῶν φαρμακευτικῶν ἀξιωματικῶν οἱ ὑπηρετήσαντες ὡς ἀκόλουθοι φαρμακοποιοὶ πρὸ τῆς ὁριστικῆς κατατάξεώς των ἐν τῷ στρατῷ κλπ».

§243Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Αὐτὸ δὲν ἀφορᾷ εἰς ἀλλοδαπούς. Ἑπομένως δὲν χωρεῖ.

§244Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως.

§245Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀπορρίπτεται τοῦτο.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§247ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ ἑπόμενον ὑπ’ ἀριθ. 34 νομοσχέδιον «περὶ ἐγκρίσεως τριῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν πρὸς ἀνέγερσιν στρατιωτικῶν κτιρίων» δὲν εἶναι νομοσχέδιον, ἀλλ’ εἰδικὸς προϋπολογισμός, ὅστις θέλει παραρτηθῆ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους· ἑπομένως θὰ διαγραφῇ ἐκεῖθεν.

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§249Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ. Εἶναι ἡ ἄδεια.

§250ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι, ὄχι. Εἶναι ἐκεῖνο ὅπερ ἐπεχειρήσαμεν χθὲς νὰ συζητήσωμεν καὶ δὲν ὑπῆρχε νομοσχέδιον, ἀλλὰ μόνον πίνακες.

§251Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε πρέπει νὰ ψηφισθῇ.

§252Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν δὲν ἐγκριθῇ ἡ δαπάνη διὰ νόμου, πῶς θὰ γίνῃ;

§253Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Εἶναι πίνακες δαπανῶν, τοὺς ὁποίους θὰ ἐγκρίνῃ ἡ Βουλὴ νὰ τεθῶσιν.

§254Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ναί, ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι κατὰ πόσον ὑπάρχει ἡ ἄδεια ἡ νομοθετική, διότι ἔχομεν εἰδικὸν νόμον ὁ ὁποῖος δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων ὑπερβαινόντων τὰς 10.000 δραχμῶν.

§255Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἡ δαπάνη εἶναι κατωτέρα τῶν 2.000.

§256ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι κατωτέρα. Ἠρώτησα τὸ Λογιστήριον καὶ μ’ ἐβεβαίωσεν ὅτι αὐτὸ ἁπλῶς ἀνήκει εἰς τοὺς πίνακας καὶ κατὰ λάθος ἔγινεν. Ὥστε διαγράφεται αὐτό, κύριε Πρόεδρε.

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα· διαγράφεται. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ͵ΓΥΛΒʹ—ὑπ’ ἀρ. 3432—νόμου περὶ καταρτισμοῦ στελέχους ἀξιωματικῶν τῆς ἐφεδρείας τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ».

§258Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, ν’ ἀναγνωσθῇ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἔχει τροποποιήσεις. (Ἐγχειρίζει νομοσχέδιον).

§259ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ αὔριον.

§260Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Εἶναι τετυπωμένον.

§261ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ναί, ἀλλὰ δὲν διενεμήθη. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 36). (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν).

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν (ἀναγινώσκει τὴν τροπολογίαν). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κρατήσεων ἐκ τοῦ μισθοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης ὑπὲρ τῶν ταμείων τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου».

§263Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ. Εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν μάλιστα σκεπτόμεθα ν’ αὐξήσωμεν τοὺς μισθοὺς τῶν ἀξιωματικῶν, δὲν πρέπει νὰ τοὺς ὑποβάλωμεν εἰς φορολογίαν.

§264Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶναι παράκλησις τῶν ἀξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι βλέποντες ὅτι τὸ Κράτος ἔχει ἀνάγκας ἀρκετὰς προσηνέχθησαν νὰ προσφέρωσιν ἐκ τοῦ μισθοῦ των.

§265Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πεινῶσιν.

§266Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὸ δεχθῇ.

§267Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἀξιωματικοὶ ἐν τῇ φιλοπατρίᾳ αὐτῶν προσηνέχθησαν ἐκ τοῦ στερήματος αὐτῶν νὰ συντρέξωσι τὸ δημόσιον ταμεῖον. Εἶναι γνωστὸν τίνας ὑποχρεώσεις ἔχουσιν οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ ὅτι ὁ μισθός των δὲν ἐπαρκεῖ εἰς τὴν στοιχειώδη διατροφὴν αὐτῶν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ.

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εὑρίσκονται εἰς διαρκῆ ἀνεπάρκειαν.

§269Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οὔτε διὰ γάντια δὲν τοῖς περισσεύουσιν.

§270ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποσύρεται.

§271Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ν’ ἀπορριφθῇ.

§272ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπορρίπτεται.

§273Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἶχε ζητήσει αὔξησιν· τώρα νὰ κάμωμεν ἐλάττωσιν;

§274ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποστολῆς ἀξιωματικῶν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν πρὸς ἐκπαίδευσιν».

§275Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ τοῦτο τὸ ὁποῖον σᾶς δίδω, κ. Πρόεδρε, καὶ νὰ τυπωθῇ.

§276ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–10, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν).

§277ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἕως ἐδῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ σταματήσωμεν.

§278ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρα 9 καὶ 20′ μ. μ.).