1910.02.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 2.

τῆς 5 Φεβρουαρίου 1910.

(Παρασκευή).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Ν. Τσαμαδοῦ).

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου περὶ ὥραν 4 καὶ 35′ μ. μ. ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ, παρόντων 95 Βουλευτῶν).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ Πρακτικὰ τῆς 29 Δεκεμβρίου 1909.

§2ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρῶτον νὰ κυρωθῶσι τὰ Πρακτικὰ τῆς χθές. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ Πρακτικὰ τῆς 29 Δεκεμβρίου.

§4Κ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὰ Πρακτικὰ τῆς 29ης δὲν διενεμήθησαν, ὥστε ν’ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον ἡ ἐπικύρωσις αὐτῶν.

§5ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τότε αὔριον τὰ τῆς 29ης Δεκεμβρίου 1909 καὶ τῆς 13ης Ἰανουαρίου 1910, τὰ ὁποῖα διενεμήθησαν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι καὶ τῆς 12ης Ἰανουαρίου· τρία ἐν ὅλῳ.

§7ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα· τρία δι’ αὔριον.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μήπως ἔχετε ν’ ἀνακοινώσητέ τι, κ. Πρόεδρε;

§9ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Δοθείσης ἀφορμῆς ἐξ εὐγενοῦς προσφορᾶς τῶν ἀποτελούντων τὴν σχεδὸν παμψηφίαν τῆς Βουλῆς διὰ τῶν ἀρχηγῶν αὐτῆς, ὅπως κατὰ τὰς χθὲς τελεσθείσας ἀρχαιρεσίας ὑποδειχθῇ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὁ ὑποψήφιος Πρόεδρος, παρεσχέθη εἰς ἐμὲ ἡ εὐκαιρία, ὅπως προδηλώσω εἰς τοὺς ἡγέτας τῶν κομμάτων ὅτι ἡ μεγίστη πεποίθησις ἣν τρέφομεν πρὸς τὴν ἑνότητα τοῦ φρονήματος τῶν ἡγετῶν τῆς σχεδὸν παμψηφίας τῆς Βουλῆς ἐπέβαλεν εἰς ἡμᾶς τὸ καθῆκον, ἐξ εὐλαβείας πρὸς αὐτὴν ταύτην τὴν Βουλήν, νὰ μὴ θελήσωμεν ν’ ἀποδεχθῶμεν τὴν εὐγενῆ πρότασιν. Εἰς ἡμᾶς ἤρκει ὅτι ὑπὸ τοιούτου πνεύματος ὁμοφωνίας ἡ Βουλὴ ἐλαυνομένη ἔμελλε νὰ ὁρίσῃ τὸν ἐκλεκτὸν αὑτῆς ἐκ τῶν ἰδίων ἑαυτῆς τάξεων, ὅπως δι’ αὐτοῦ διοικήσῃ τὰ ἔργα τὰ μεγάλα, τὰ πολιτικά, ἅτινα ἔλαχον εἰς τὴν Σύνοδον ταύτην νὰ διεξαγάγῃ. Ἡ δὲ χθεσινὴ ψηφοφορία, ἡ ἀληθῶς σχεδὸν παμψηφεὶ ἀναδείξασα τὸν ἐκλεκτὸν τῆς Βουλῆς, νομίζομεν ὅτι δὲν πλανώμεθα, ἐὰν ἑρμηνευθῇ ὑφ’ ἡμῶν ὡς εὐμενὲς δεῖγμα τῆς πρὸς ἡμᾶς διαθέσεως τῆς Βουλῆς, καὶ οὕτως ἑρμηνεύοντες τὴν χθεσινὴν ἐκλογὴν ἐρχόμεθα ἐνταῦθα μετὰ θάρρους, ὅπερ ἄλλως ἡ συγκρότησις τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἤθελεν ἐπιτρέψει εἰς ἡμᾶς νὰ ἔχωμεν, ὅπως προσέλθωμεν καὶ ζητήσωμεν τῆς Βουλῆς τὴν εὐγενῆ συνδρομὴν εἰς τὸ ἔργον τὸ τραχὺ καὶ δύσκολον ὅπερ ἐκληρώθη εἰς ἡμᾶς. Αὐτὴ ἡ ἐμφάνισις Κυβερνήσεως, συγκεκροτημένης ἰδιορρύθμως, ὡς ἡ παροῦσα Κυβέρνησις εἶναι συγκεκροτημένη, ἔξω τῶν σπλάγχνων τῆς Βουλῆς, ἀποδεικνύει τὸ ἀνώμαλον τῶν περιστάσεων ἅστινας διερχόμεθα — τὸ ἐξαιρετικῶς ἀνώμαλον τῶν περιστάσεων —, διότι ἐν μετρίως τεταραγμένῃ καταστάσει τῶν πραγμάτων τοιαύτης Κυβερνήσεως ἐμφάνισις δὲν θὰ ἐπετρέπετο ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ αὐτὸ τοῦτο τὸ ἰδιόρρυθμον τῆς συγκροτήσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου περιέχει ἐν ἑαυτῷ καὶ δεῖγμα τοῦ ὅτι ἡ ἀνωμαλία ἡ ἀρξαμένη τῇ 15ῃ Αὐγούστου ἤρχισε νὰ τρέπηται τὴν πρὸς τὸ ὁμαλώτερον ὁδόν. Πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως ἐτέθη ἤδη μίαν ἢ δύο ἡμέρας πρὸ τοῦ σχηματισμοῦ αὐτῆς, ἐκ συσκέψεως τῶν ἡγετῶν ἁπάντων τῶν ἐν τῇ Βουλῇ κομμάτων. Τοσαύτη δ’ ὑπῆρξεν ἡ δύναμις τῶν περὶ τὴν ἰδέαν ἥτις ἀνήγαγεν ἡμᾶς εἰς τὴν Ἀρχὴν συγκεντρωθεισῶν γνωμῶν τῶν ὁμοφωνησάντων περὶ τὴν ἰδέαν ταύτην ἀρχηγῶν, ὥστε ἐκ τῆς δυνάμεως τῶν γνωμῶν τούτων, τῶν ὁμοφώνως ἐξενεχθεισῶν, ἀπέρρευσεν ἡ ὑπὸ τοῦ Στέμματος κλῆσις ἡμῶν ἐπὶ τὴν Ἀρχήν, κλῆσις σκοπὸν ἔχουσα ὅπως διὰ τῆς συγκλήσεως τῆς Βουλῆς ταύτης ἐν ἐκτάκτῳ Συνόδῳ ἐπιδιωχθῇ ἡ διὰ τῆς συγκλήσεως Ἀναθεωρητικοῦ Συνεδρίου, τοῦ ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 107 τοῦ Συντάγματος ὁριζομένου, ἐπιχείρησις μεταρρυθμίσεως διατάξεων τοῦ Συντάγματος μὴ θεμελιωδῶν, ἐπὶ τῷ τέλει διὰ τῆς ψηφίσεως τῆς τοιαύτης μεταρρυθμίσεως νὰ κατασταθῇ ἐπὶ τὸ μέλλον ὑγιεστέρα ἡ λειτουργία τῆς συνταγματικῆς μηχανῆς. Ἡ ἰδέα τῆς προσφυγῆς εἰς τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν, εἰς τὸ Συνέδριον τὸ μεταρρυθμιστικόν, τὸ ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 107 τοῦ Συντάγματος προβλεπόμενον, ἡ ἰδέα αὕτη ἐπεβάλλετο ὑπὸ ἐξαιρετικῶν περιστάσεων, καὶ ἐσωτερικῶν καὶ ἐξωτερικῶν. Ἡ ἰδέα αὕτη ἀπετέλει πρόγραμμα ὅπερ ἀπεδέχθη αὐτὴ ἐκείνη ἡ ἐξέγερσις ἥτις κατὰ τὴν 15 Αὐγούστου γενομένη διὰ σκοποὺς ἁπλῶς μεταρρυθμιστικοὺς καὶ ἀνορθωτικοὺς ἐδήλωσεν ἔκτοτε εὐλάβειαν τελείαν πρὸς τὸ καθεστὼς καὶ πάσας τὰς θεμελιώδεις αὐτοῦ διατάξεις. Τὴν ἰδέαν δὲ ταύτην, οὕτω τότε ἐκδηλώσασα ἡ περὶ τὸ κίνημα τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἐξέγερσις, ἐξηκολούθει νὰ διατηρῇ στερρῶς μέχρι τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν τῶν πραγμάτων ἡ ἀστάθεια καὶ ἡ περὶ τοῦ μέλλοντος ἀβεβαιότης ἔπεισεν αὐτοὺς ἐκείνους οἵτινες ταύτην εἶχον ἀνειλημμένην νὰ ζητήσωσι διέξοδον πρὸς τὸν ἀνώτατον ἐπανορθωτήν—τὸ Συνέδριον τὸ Ἐθνικόν, τὸ ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 107 τοῦ Συντάγματος προβλεπόμενον—, ὡς τὸν μόνον δυνάμενον, διὰ τοῦ μεγάλου κύρους αὐτοῦ, εἰς πάντας νὰ ἐπιβληθῇ· αὐτοὺς τοὺς ἔχοντας μὲν ἐπιθυμίαν νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰ ἴδια ἔργα, θέλοντας δὲ καὶ τῆς Πολιτείας τὰ πράγματα βελτιούμενα νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν κανονικὴν τροχιάν, πρὸς τοὺς οὕτω ζητοῦντας τὴν ἀποκατάστασιν τῶν πραγμάτων κατ’ οὐσίαν εἰς τὸ ἀκέραιον διὰ τοιαύτης ὁδοῦ, πάντες οἱ πολιτικοὶ τῆς χώρας ἡγέται συνεφώνησαν, ἐὰν δ’ ὑπῆρξε μικρά τις διαφωνία, τοῦτο βεβαίως πέποιθα ὅτι οὐδένα εἶχε λόγον ἄλλον ἢ μόνον ἴσως φόβον περὶ ἀκαίρου τῆς τοιαύτης γνώμης. Ἡ δυσκολία ἐν τῷ ζητήματι ἔκειτο εἰς τοῦτο, ὅτι τὰ πράγματα, ἐσωτερικά τε καὶ ἐξωτερικά, ἐν τοιαύτῃ περιπλοκῇ εὑρίσκοντο, ὥστε δὲν ἠδύνατο νὰ γίνῃ σκέψις οὐδὲ κἄν περὶ συγκλήσεως ἁπλῆς Βουλῆς κατὰ Μάρτιον, καὶ πολλῷ ἧττον περὶ συγκλήσεως ἔπειτα ἄλλης Βουλῆς σκοπὸν ἐχούσης ἐν δευτέρᾳ ψήφῳ νὰ ψηφίσῃ τὴν προσφυγὴν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν· οὔτε τὸ πρῶτον ἦτο δυνατὸν οὔτε τὸ ἄλλο διὰ τοὺς αὐτοὺς λόγους, ἡ δὲ ἀδυναμία ἦτο τοιαύτη, ὥστε, ἄν τις ἤθελεν ἐπιχειρήσει ν’ ἀντιταχθῇ κατ’ αὐτῆς κατά τινα τρόπον, κίνδυνοι ἐθνικοὶ ἤθελον προέλθει. Τοῦτο ἠνάγκασε τοὺς δόντας τὰς γνώμας νὰ συγκατατεθῶσιν, ὅπως παραμερισθῇ τύπος ἁπλοῦς τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 107 τοῦ Συντάγματος, ὁ τύπος τῆς διὰ διπλῆς ψήφου ἀποφάσεως περὶ συγκλήσεως τῆς Συνελεύσεως, ὅπως διὰ τῆς θυσίας ταύτης κατασταθῇ δυνατὸν νὰ προσφύγωμεν εἰς τοὺς ἐθνικοὺς ἀντιπροσώπους μετὰ μόνην τὴν ψῆφον ἣν ἡ μόνη δυνατὴ Βουλὴ ἐντὸς τοῦ ἔτους 1910, ὅπως τότε ἐκρίνετο, ἤθελε δώσει. Καὶ διὰ τοῦτο σήμερον ἐνταῦθα, ἀναλαμβάνοντες τὴν εὐθύνην τῆς γνώμης αὐτῶν πάντες ὅσοι ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου οὕτως ἐγνωμοδότησαν, ἔρχονται, καὶ δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι διὰ τῆς εἰς τὴν ψῆφον ταύτην προστεθείσης γνώμης τῶν ἀποτελούντων τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν θέλουσι ζητήσει ἀφ’ ὑμῶν, ὅταν ἔλθῃ ἡ προσήκουσα ὥρα, ὅπως, ἐξετάζοντες τὰ πράγματα, εὐαρεστηθῆτε νὰ δώσητε ψῆφον διευκολύνουσαν εἰς τὴν χώραν, τὴν ἄλλως ὑπὸ κινδύνων ἀπειλουμένην, τὸ ἔργον τῆς διὰ τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως μεταρρυθμίσεως τῆς καταστάσεως πρὸς τελείαν ἀποκατάστασιν τῆς κανονικῆς λειτουργίας τοῦ πολιτεύματος. Ἐκ τούτων βλέπει ἡ Βουλὴ ὅτι τὸ κύριον ἔργον δι’ ὃ ἐκλήθη εἶναι τοῦτο ὅπερ πρὸ ὀλίγου διέγραψα καὶ εἰς τοῦτο τὸ ἔργον θὰ ἦτο εὐκταῖον νὰ σπεύσωμεν νὰ εἰσέλθωμεν. Πρώτη δ’ ἡ Κυβέρνησις αἰσθάνεται ὅτι ἔχει καθῆκον εἰς τοῦτο νὰ σπεύσῃ, διότι καὶ διὰ τοῦτο καὶ μόνον ἔχει λόγον ὑπάρξεως ἐνταῦθα. Ἀλλ’, ὡς ἦλθον τὰ πράγματα, ὁλόκληρον τμῆμα τῆς ἐργασίας ἥτις μετὰ τοσαύτης φιλοπονίας καὶ δραστηριότητος διεξήχθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς ταύτης ἐν τῇ ἄρτι ληξάσῃ Συνόδῳ, κατ’ εἰσήγησιν τῆς τότε Κυβερνήσεως, παρ’ ὅλην, λέγω, τὴν τοιαύτην φιλοπονίαν, ἱκανὸν μέρος τῆς πολυπλόκου ἐκείνης νομοθετικῆς ἐργασίας, ἣν ἐπέβαλλον αἱ περιστάσεις, μένει ἀσυμπλήρωτον, καὶ μεταξὺ ἄλλων παντοίων νομοθετημάτων, ὧν τὰ σπουδαιότατα εἶναι ἀπαραίτητον ἐν ταχείᾳ ἐπεξεργασίᾳ νὰ ψηφισθῶσιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἔχομεν ἐκκρεμῆ καὶ αὐτὸν τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, τὸν ἐξαιρετικὴν ἐν τῇ περιόδῳ ταύτῃ ἔχοντα σπουδαιότητα, ὅστις ἀπαραίτητον εἶναι πρὸ παντός, εὐθὺς ὡς δυνηθῶμεν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὰς ἐργασίας, νὰ ψηφισθῇ. Μέχρις οὗ κατασταθῇ ἡ Βουλὴ οὕτως ἀπηλλαγμένη τῆς περὶ τούτων φροντίδος δύσκολον φαίνεται νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ κυρίου ζητήματος, ἐὰν δέ, ὡς ἐλπίζω, αἱ ἑβδομάδες αἱ προσεχεῖς τοῦ Φεβρουαρίου ἀρκέσωσιν, ὅπως τὸ συμπληρωματικὸν μέρος τοῦ ἔργου τῆς τελευταίας Συνόδου τῆς Βουλῆς ἐξαντληθῇ, τότε θέλει ἔλθει τὸ ζήτημα ὅπερ προέχει, ὅπερ, καὶ πάλιν ἐπαναλαμβάνω, ἀποτελεῖ καθ’ ἡμᾶς τὸ πρώτιστον ἔργον ταύτης τῆς Βουλῆς. Ὅταν ἔλθῃ ἐκείνη ἡ ὥρα, κύριοι Βουλευταί, θέλει ἐνώπιον ὑμῶν ἐκτεθῆ καὶ ὁλόκληρον τὸ πρόγραμμα ὅπερ συνεκέντρωσε τὰς ψήφους τῶν ἡγετῶν τοῦ Συνεδρίου τούτου. Θέλετε ἔχει βεβαίως τότε ἀφορμὴν νὰ ἐξετάσητε λεπτομερῶς καὶ πάντα ἐκεῖνα τὰ κείμενα ἅτινα εἶναι ἀνάγκη εἷς ἕκαστος ὑμῶν νὰ μελετήσῃ, ὅπως δυνηθῇ νὰ φέρῃ ἐν ἐπιγνώσει γνώμην περὶ τῆς ζητουμένης ἀπ’ αὐτοῦ ψήφου. Ἀλλ’ ἔχω τὴν πεποίθησιν βαθύτατα ἐρριζωμένην ὅτι οὐδεμία ἄλλη ὁδὸς ὑπολείπεται, ὅπως ἐπανέλθωμεν εἰς ὁμαλὴν κατάστασιν, οὐδεμία ἄλλη ὁδὸς ὑπολείπεται, ὅπως ἐπανέλθῃ ἐν ὅλῃ αὐτοῦ τῇ δυνάμει τὸ καθεστὼς τὸ νῦν ἐν ἀνωμάλῳ θέσει εὑρισκόμενον εἰμὴ ἡ ὁδὸς ἡ ἄγουσα πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν. Ἐὰν κατορθωθῇ νὰ πεισθῆτε, καὶ ἂν κατορθωθῇ, ὡς ἐλπίζω, νὰ συγκεντρωθῶσιν ἐνταῦθα αἱ ψῆφοι τῶν τριῶν τετάρτων τῆς Βουλῆς, αἱ ἐπιτρέπουσαι ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ, ἀνωμάλως ἔστω, ἀλλὰ σωτηρίως, νὰ προσδράμωμεν εἰς τὴν ἐπικουρίαν τοῦ Ἐθνικοῦ Συνεδρίου, ἐὰν ταῦτα οὕτω συμβῶσι, θέλομεν βεβαίως ἐξέλθει ἐπὶ τὴν σωτηρίαν καὶ θέλομεν βεβαίως ἐπιτύχει τὴν ἀναβάπτισιν τοῦ πολιτικοῦ ἡμῶν καθεστῶτος ἐν τῇ νέᾳ ψήφῳ τοῦ Ἐθνικοῦ Συνεδρίου. Καὶ εἰς τοῦτο ὀφείλομεν πρὸ πάντων νὰ προσέξωμεν, περὶ τούτου σκεπτόμενοι, ὅτι οὐδεμία οὐδαμόθεν ἄλλοθεν φαίνεται ἔξοδος πρὸς τὴν ὁμαλότητα, εἶναι δὲ κίνδυνος μήπως ἀπέναντι τῆς καταστάσεως ταύτης, ἐὰν ὑπάρξῃ ὄκνος πρὸς λῆψιν τῆς ἀποφάσεως ἣν ἀφ’ ὑμῶν ζητοῦμεν, τὰ πράγματα θέλουσιν εὑρεθῆ ἐν καταστάσει μικρὸν διαφερούσῃ τοῦ χάους. Ἡ Κυβέρνησις ἄλλον λόγον ὑποστάσεως ἐνταῦθα οὐδένα ἔχει· ἐν ἄλλαις ὥραις ἤθελε θεωρηθῆ ἀσέβεια πρὸς τὴν Βουλὴν ἐμφάνισις Κυβερνήσεως οὕτω κατηρτισμένης, καὶ ὁ ἐνταῦθα περὶ τούτου ταῦτα λέγων ἤθελεν εἶναι ὁ τελευταῖος ὅστις ἤθελε τολμήσει ν’ ἀποβλέψῃ εἰς τοιαύτην ἐμφάνισιν. Ἀλλ’ ὑφ’ οὓς ὅρους τὰ πράγματα διατελοῦσιν ἐν ἀνωμάλῳ καταστάσει, ἧς ἀποκύημα ἀνώμαλον, ἀλλ’ ἀναγκαῖον, φαίνεται ἡ ὕπαρξις τοιαύτης Κυβερνήσεως, ἐνταῦθα ἔπρεπεν ἐμφανιζόμενοι τὰ πάντα νὰ θεωρήσωμεν δευτερεύοντα· ὠφείλομεν νὰ ὑποταχθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην καὶ διὰ τοῦτο ἐδέχθημεν τὸν σταυρόν, ὃν φέρομεν ἐνταῦθα ἐπὶ τῶν ὤμων. Ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὑπάρχει κατατεθειμένον ὑπὸ τῶν προκατόχων Ὑπουργῶν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν νομοσχέδιον «περὶ ἱδρύσεως γεωργικοῦ ταμείου». Ἀναθεωρήσας τὸ νομοσχέδιον τοῦτο μετὰ τοῦ συναδέλφου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποβάλλω αὐτὸ τροποποιημένον, διότι εἶναι ἐκκρεμὲς εἰς βʹ ἀνάγνωσιν. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον «περὶ ἐκποιήσεως τῶν ἐθνικῶν, ἐπισκοπικῶν καὶ τῶν εἰς διαλελυμένας Μονὰς ἀνηκόντων φθαρτῶν κτημάτων, οἰκοπέδων καὶ γαιῶν» ἀναθεωροῦν τὴν νομοθεσίαν τὴν παλαιάν, καταργοῦν τοὺς παλαιοὺς νόμους καὶ εἰσάγον διατάξεις αἵτινες ἐγγυῶνται κρείττονα τῶν τοιούτων διαθέσεων διεξαγωγὴν καὶ ἑπομένως οἰκονομικήν τινα ὠφέλειαν μείζονα. Ὑποβάλλω ὡσαύτως νομοσχέδιον «περὶ παραχωρήσεως ἐπὶ ἐκτιμήσει τῶν ἐν τῷ ἐθνικῷ χωρίῳ Τσαμασίῳ τοῦ δήμου Ταμασίου τῆς ἐπαρχίας Καρδίτσης, κειμένων δύο ὑδρομύλων μετὰ τῆς περιοχῆς αὐτῶν καὶ τοῦ ὕδατος εἰς τοὺς ἐν τῷ χωρίῳ τούτῳ ἐγκατεστημένους ἐγχωρίους καὶ ἐποίκους ὁμογενεῖς, καὶ περὶ ὑδρεύσεως τῶν συνοικισμῶν Εὐξεινουπόλεως καὶ Κὸτζ–Μπασάν». Ἡ παραχώρησις ἐκεῖ γίνεται ἀντὶ δόσεων, αἵτινες θέλουσι κατατεθῆ εἰς τὸ θεσσαλικὸν γεωργικὸν ταμεῖον, εἶναι δ’ ἀπαραίτητον τὸ ὕδωρ, ὅπως αὐτὸς ὁ μέγας καὶ εἰς προαγωγὴν βαίνων συνοικισμὸς δυνηθῇ νὰ ὑδρεύηται καὶ ἀφθόνως καὶ κατὰ τρόπον οὐχὶ ἐπιβλαβῆ εἰς τὴν ὑγείαν. Ὡσαύτως ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον «περὶ δωδεκατημορίου τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου», συντεταγμένον κατὰ τρόπον διάφορον τοῦ συνήθους, διότι καὶ ὁ Προϋπολογισμὸς ὁ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εἶναι ὅλως διάφορος τῶν μέχρι τοῦδε ὑποβεβλημένων. Κατ’ ἀνάγκην ὁ Προϋπολογισμὸς στηρίζεται καὶ ἐπὶ ἐγκεκριμένων καὶ κειμένων νόμων καὶ ἐπὶ προσδοκωμένων νόμων. Καθ’ ὅσον πρόκειται περὶ νόμων ἀψηφίστων, εἶναι ἀδύνατον βεβαίως νὰ γένηται λόγος περὶ δωδεκατημορίου. Ἕνεκα τούτου ὑπάρχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διάταξις ἥτις κανονίζει τὰ πράγματα οὕτως, ὥστε τὰ τοῦ δωδεκατημορίου, περιοριζομένου εἰς μόνα τὰ κεφάλαια τὰ ἔχοντα βάσιν νενομοθετημένην, τὰ λοιπὰ νὰ μείνωσιν ἀνεκτέλεστα. Αἱ διατάξεις αἵτινες συνετάχθησαν ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας ἀνάγκη νὰ μελετηθῶσι καὶ ὑφ’ ὑμῶν, διότι καὶ ἡ ὑπηρεσία ἠσθάνετο ἑαυτὴν ἐν δυσχερείᾳ ὡς πρὸς τοῦτο καὶ ἐγὼ ἐν ἔτι μεγαλυτέρᾳ δυσχερείᾳ. Ἀλλ’ ὑποθέτω ὅτι μετὰ τῆς Βουλῆς θὰ κατασταθῇ δυνατὸν νὰ εὕρωμεν τρόπον, ἵνα ψηφισθῇ τὸ δωδεκατημόριον ἄνευ βλάβης τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους.

§10Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ κληθῇ ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀμέσως.

§11Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἶναι κατεπεῖγον.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§13ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀνάγκη ταχείας ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου ὅπερ ταύτην τὴν στιγμὴν ὑποβάλλω, περὶ μεταρρυθμίσεως κλάσσεών τινων τοῦ τελωνιακοῦ δασμολογίου, ἐπιβάλλεται ἐκ λόγου ἐξωτερικοῦ. Κατὰ τὴν 18 Φεβρουαρίου ἐφαρμόζεται ἐν Ἀμερικῇ νέον δασμολόγιον, ὅπερ βαρύνει πᾶν Κράτος μὴ παρέχον εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας τὸ συμβατικὸν αὑτοῦ δασμολόγιον ἢ ἔχον δασμολόγιον ὅπερ περιλαμβάνει ἀπαγορευτικοὺς ἢ βαρεῖς ὅρους εἰς τὰ ἐμπορεύματα τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν καὶ ὑποβάλλει τοῦ Κράτους τούτου τὰ προϊόντα εἰς 25% ἐπὶ πλέον δασμόν. Ἂν περιέχῃ τὸ δασμολόγιον ἡμῶν τοιαύτας διατάξεις, ὁλόκληρον τὸ ἐμπόριον τὸ ἑλληνικὸν ἐν Ἀμερικῇ καταστρέφεται, καὶ δυστυχῶς περιέχει διατάξεις αἵτινες τελευταῖον ἐψηφίσθησαν. Ὅτε ἐψηφίσθη ἡ πρώτη, ἐγένετο ἐνταῦθα παρατήρησις καὶ προυκλήθη ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ δυστυχῶς ἡ φορὰ τῶν πιεζόντων πρὸς προστατευτικοὺς δασμοὺς παρέσυρε τὸν τότε Ὑπουργόν, καὶ ἐψηφίσθη ἡ διάταξις. Καὶ πρόκειται περὶ τοῦ βαμβακελαίου.

§14Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἐλέγομεν τότε!

§15ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἔπειτα δ’ ἐψηφίσθη καὶ αὔξησις ἐπὶ τῶν ὀρυκτῶν ἐλαίων, εἰς ἃ ἐπιμένει ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἀμερικῆς καὶ ἔχομεν ῥητὴν περὶ τούτου δήλωσιν, καὶ ἐνταῦθα γενομένην ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸν ἐν Ἀμερικῇ ἀντιπρόσωπον ἡμῶν, ὅτι, ἂν τὰ κατ’ αὐτὴν μένωσιν ἀμετάβλητα, ἡ Ἀμερικὴ θέλει θεωρήσει ὅτι καταδιώκομεν τὰ ἐμπορεύματα αὐτῆς.

§16Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγκαίρως ὑπεδείξαμεν ταῦτα εἰς τὸν τότε Ὑπουργόν, ἀλλὰ ποῦ ἤκουε!

§17Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Οἱ ἀντιλέγοντες περὶ τούτου ἐκαλοῦντο κωλισιεργοὶ ὑπὸ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν!

§18ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ταῦτα δὲν εἶναι τοσοῦτο σπάνια, ὥστε νὰ δύναταί τις νὰ ἐξαιρέσῃ ἑαυτὸν ὁμοίων σφαλμάτων· πᾶς ὁ ἐργαζόμενος ὑπόκειται εἰς τοιαῦτα σφάλματα, καθὼς καὶ πᾶς ὁ ἱππεύων ὑπόκειται εἰς πτώσεις· ἴσως δὲ καὶ ἡμεῖς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ πάθωμεν ὅμοιόν τι. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὅπερ ὑποβάλλομεν ἐπανερχόμεθα εἰς τὰ πρότερα τέλη, ἅτινα δὲν ἐνοχλοῦσι τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας· ἐπειδὴ δ’ ἔχομεν συμφέροντα νὰ βοηθήσωμεν τέσσαρα ἢ πέντε καταστήματα βιομηχανικὰ ἐνταῦθα, ἅτινα προθύμως ἐδέχθησαν ὡς φορητὴν τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου εἰς τὰ πρότερα, εἰς ταῦτα δίδομεν ἐλάττωσίν τινα ἐπὶ τῶν ὑπολειμμάτων τῶν ἐλαίων, ἅτινα δὲν ἐνδιαφέρουσι τὴν Ἀμερικήν. Ἐκ ταύτης δὲ τῆς ἀφορμῆς ὑποβάλλεται καὶ διάταξις περὶ ἀτελείας τῶν ἠλεκτρικῶν μηχανῶν, αἵτινες ἐλησμονήθησαν κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου ὅστις ἔδωκεν ἀτέλειαν εἰς τὰς δι’ ἀτμοῦ κινουμένας μηχανάς.

§19Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ ἐπισπευσθῇ καὶ αὐτῶν ἡ ἐκτύπωσις.

§20ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐδώκαμεν ἤδη διαβεβαιώσεις ὅτι ταῦτα θέλουσιν ἐπαναχθῆ εἰς τὰ πρότερον ἰσχύοντα.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κατετέθησαν τὰ ἑξῆς ἐν ὅλῳ νομοσχέδια· 1) νομοσχέδιον «περὶ βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1910 μέχρι τῆς ψηφίσεως τοῦ ὑποβληθέντος εἰς τὴν Βουλὴν Γενικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων αὐτοῦ τῆς ῥηθείσης χρήσεως, ὡς ἐπίσης τῶν ἐσόδων τῶν εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ὑπαγομένων κληροδοτημάτων, τοῦ ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τοῦ ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου καὶ τῶν Ἀρχαιοτήτων τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ ταμείου τῶν Φάρων καὶ Φανῶν τῆς ἰδίας χρήσεως, μέχρι τῆς ψηφίσεως τῶν ὑποβληθέντων περὶ αὐτῶν εἰς τὴν Βουλὴν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν, καὶ περὶ χορηγίας πιστώσεων πρὸς πληρωμὴν τῶν διὰ τὸν μῆνα Ἰανουάριον ἐ. ἔ. ἐξόδων τοῦ Κράτους, ὡς ἐπίσης τῶν διὰ τὸν αὐτὸν μῆνα ἐσόδων τῶν ὡς εἴρηται εἰδικῶν προϋπολογισμῶν»· 2) «περὶ μεταρρυθμίσεως κλάσσεών τινων τοῦ τελωνιακοῦ δασμολογίου»· 3) «περὶ ἱδρύσεως γεωργικοῦ ταμείου»· 4) «περὶ ἐκποιήσεως τῶν ἐθνικῶν, ἐπισκοπικῶν καὶ τῶν εἰς διαλελυμένας Μονὰς ἀνηκόντων φθαρτῶν κτημάτων, οἰκοπέδων καὶ γαιῶν»· 5) «περὶ παραχωρήσεως ἐπὶ ἐκτιμήσει τῶν ἐν τῷ ἐθνικῷ χωρίῳ Τσαμασίῳ τοῦ δήμου Ταμασίου τῆς ἐπαρχίας Καρδίτσης κειμένων δύο ὑδρομύλων μετὰ τῆς περιοχῆς αὐτῶν καὶ τοῦ ὕδατος εἰς τοὺς ἐν τῷ χωρίῳ τούτῳ ἐγκατεστημένους ἐγχωρίους καὶ ἐποίκους ὁμογενεῖς, καὶ περὶ ὑδρεύσεως τῶν συνοικισμῶν Εὐξεινοπόλεως καὶ Κότζ– Μπασάν». (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 1–5). Ὁ κ. Ν. Στράτος ἀπευθύνει τὴν κάτωθι ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης· «Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν περὶ καταργήσεως Εἰρηνοδικείων καὶ Πταισματοδικείων ἀπόφασιν τοῦ ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου μετὰ τῶν πρὸς τοῦτο γνωμοδοτήσεων τοῦ Συμβουλίου τῶν Πλημμελειοδικῶν καὶ τῶν παρὰ Πλημμελειοδίκαις εἰσαγγελέων πρὸ παντὸς ἑτέρου σχετικοῦ ἐγγράφου». Ἀνακοινῶ προσέτι πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς ἔγγραφα· «Πρὸς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων Λαμβάνομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν Ὑμῖν ὅτι ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς διὰ σημερινοῦ Β. Διατάγματος, δημοσιευθέντος αὐθημερὸν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 28 φύλλου τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, εὐηρεστήθη 1) ν’ ἀποδεχθῇ τὴν παραίτησιν τοῦ τέως Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ κ. Κυριακούλη Π. Μαυρομιχάλη, νὰ διορίσῃ δ’ ἡμᾶς Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν· 2) ν’ ἀποδεχθῇ τὴν παραίτησιν αʹ) τοῦ τέως ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ κ. Ἀθ. Εὐταξίου, βʹ) τοῦ τέως ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ κ. Παν. Ζαΐμη, γʹ) τοῦ τέως ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ κ. Ἰωάν. Κωνσταντινίδου, ὑποστρατήγου, καὶ δʹ) τοῦ τέως ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργοῦ κ. Ἰωάν. Δαμιανοῦ, πλοιάρχου· καὶ 3) Νὰ διορίσῃ Ὑπουργούς: αʹ) ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν τὸν κ. Δημήτριον Καλλέργην, βʹ) ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης τὸν κ. Γεώργιον Φικιώρην, γʹ) ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως τὸν κ. Ἀνδρέαν Παναγιωτόπουλον, δʹ) ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν τὸν κ. Νικόλαον Ζορμπᾶν, ὑποστράτηγον, καὶ εʹ) ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν τὸν κ. Ἀνδρέαν Μιαούλην, ἀντιπλοίαρχον.

Ὁ Πρόεδρος

ΣΤΕΦ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ».

«Πρὸς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων Λαμβάνομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν Ὑμῖν ὅτι ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεύς, διὰ σημερινοῦ Β. Διατάγματος, δημοσιευθέντος αὐθημερὸν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 33 φύλλου τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, εὐηρεστήθη νὰ διορίσῃ καὶ διώρισεν Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν τὸν κ. Ἐπαμεινώνδαν Πετμεζᾶν, ὑποστράτηγον.

Ὁ Πρόεδρος

ΣΤΕΦ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ».

Ἀνακοινῶ προσέτι τὰς ἑξῆς ἀναφοράς· Οἱ κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας Καλαμπάκας παρακαλοῦσι νὰ παραταθῇ ἡ προθεσμία τῆς πληρωμῆς τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, οἰκοδομῶν κ.λ.π.· Ἐπιτροπὴ τῶν κατοίκων Ἀραχώβης παρακαλεῖ νὰ μὴ καταργηθῇ τὸ Εἰρηνοδικεῖον Ἀραχώβης· Κάτοικοι διαφόρων χωρίων τοῦ δήμου Γόρτυνος παρακαλοῦσι νὰ ὑπαχθῶσι δικαστικῶς εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον Καρυταίνης· Ἐπιτροπὴ τοῦ λαοῦ Αὐλῶνος παρακαλεῖ νὰ μὴ καταργηθῇ τὸ ἐκεῖ Εἰρηνοδικεῖον· Ὁ δημαρχῶν Νέων Ψαρῶν ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ παρ’ αὐτῷ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ὑπὲρ τῆς μὴ καταργήσεως τοῦ ἐκεῖ Εἰρηνοδικείου· Οἱ ἐν Ἀθήναις κουρεῖς ὑποβάλλουσιν αἴτησιν περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου περὶ κυριακῆς ἀργίας· Ὁ λαὸς Τρικάλων τῆς Κορινθίας ἐπαινεῖ τὴν ἀπόφασιν τοῦ ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου, τὴν ὑπαγαγοῦσαν εἰς τὸ ἐκεῖ Εἰρηνοδικεῖον τοὺς οὐχὶ ἕνεκα τοῦ συμφέροντος τῆς Δικαιοσύνης ἀποσπασθέντας ἀπ’ αὐτοῦ δήμους· Ὁ δήμαρχος Ἀβίας, τῇ ἐντολῇ τῶν δημοτῶν του, παρακαλεῖ νὰ μὴ καταργηθῇ τὸ ἐκεῖ Εἰρηνοδικεῖον· Ἐπιτροπὴ τῶν ἀμπελοκτημόνων καὶ οἰνοπωλῶν Πατρῶν παρακαλεῖ νὰ ἐξαιρεθῶσιν οἱ οἰνοπῶλαι τοῦ νόμου περὶ κυριακῆς ἀργίας· Οἱ πρόεδροι τῶν Συλλόγων κτηματικοῦ καὶ ἐμπορικοῦ Καρπενισίου ὑποβάλλουσι σκέψεις περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ κοινοτήτων· Ὁ δήμαρχος Αὐλῶνος ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ εἰς συλλαλητήριον συνελθόντος λαοῦ τοῦ ὑπ’ αὐτὸν δήμου ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τοῦ ἐκεῖ Εἰρηνοδικείου· Ὁ δήμαρχος Κηρέως ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ παρ’ αὑτῷ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ὅπως μὴ συγχωνευθῇ ὁ δῆμος οὗτος· Ἐπιτροπὴ τοῦ εἰς συλλαλητήριον συνελθόντος λαοῦ Γαλαξειδίου παρακαλεῖ νὰ μὴ καταργηθῇ τὸ ἐκεῖ Εἰρηνοδικεῖον· Οἱ κάτοικοι Κριεκουκίου τῆς Ἠλείας διαμαρτύρονται διὰ τὴν μεταφορὰν τῆς ἕδρας τοῦ Εἰρηνοδικείου εἰς Δούκα· Ὁ λαὸς Φαλαισίας διαμαρτύρεται διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ ἐκεῖ Εἰρηνοδικείου· Ἐπιτροπὴ τοῦ λαοῦ Φλεσιάδος παρακαλεῖ νὰ μὴ καταργηθῇ τὸ ἐκεῖ Εἰρηνοδικεῖον· Ἐπιτροπὴ τοῦ εἰς συλλαλητήριον συνελθόντος λαοῦ Σελλασίας παρακαλεῖ νὰ μὴ καταργηθῇ τὸ ἐκεῖ Εἰρηνοδικεῖον· Ὁ λαὸς τῶν δήμων Κλειτορίας καὶ Λευκασίας, εἰς πάνδημον συλλαλητήριον συνελθών, παρακαλεῖ δι’ ἐπιτροπῆς νὰ μὴ καταργηθῇ τὸ Εἰρηνοδικεῖον Μαζεΐκων· Ἐπιτροπὴ τῶν κατοίκων Περιβολίου (Λευκίμμης) παρακαλεῖ νὰ μὴ καταργηθῇ τὸ ἐκεῖ Εἰρηνοδικεῖον· Σταφιδοκτήμονες Αἰγίου παρακαλοῦσι νὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασις νόμου περὶ παροχῆς προνομίου εἰς τὸν κ. Τασόπουλον· Ὁ Σύνδεσμος τῶν παντοπωλῶν Ἀθηνῶν ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου περὶ κυριακῆς ἀργίας ἀναφορικῶς πρὸς τὸ ἐπάγγελμα τῶν παντοπωλῶν. Τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τοῦ ἐν Ζακύνθῳ Συνδέσμου τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως παρακαλεῖ νὰ διατηρηθῇ ἡ ἐν Ζακύνθῳ ἀστυνομικὴ δύναμις καὶ διαταχθῇ ἡ ἐκεῖ μεταστάθμευσις ἑνὸς τάγματος· Κάτοικοι Φιλιατρῶν παρακαλοῦσι ν’ ἀρθῇ ἡ ἀπαγόρευσις τῆς πωλήσεως ἐφημερίδων ἀπὸ τῆς 4 μ. μ. ὥρας τῆς Κυριακῆς μέχρι τῆς ἰδίας ὥρας τῆς Δευτέρας· Τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς Συντεχνίας τῶν ἐν Ἀθήναις ἀρτοποιῶν παρακαλεῖ, ὅπως καὶ ἡ τάξις αὕτη συμπεριληφθῇ εἰς τὸν νόμον περὶ κυριακῆς ἀργίας· Οἱ ὑπογραμματεῖς καὶ γραφεῖς τοῦ Ἀρείου Πάγου παρακαλοῦσι ν’ αὐξηθῇ κατά τι ἡ μισθοδοσία αὐτῶν, ἀφοῦ λόγῳ τῶν τελευταίως ψηφισθέντων νόμων τόση πρόσθετος ἐργασία τοῖς ἐπεβλήθη· Κάτοικοι Ναζηρίου καὶ περιχώρων παρακαλοῦσι νὰ ἐπιψηφισθῇ ἡ μετὰ τῆς Προνομιούχου Ἑταιρείας σύμβασις· Κάτοικοι Πύλου παρακαλοῦσι νὰ ὁρισθῇ τὸ φρούριον Πύλου διὰ κεντρικὰς φυλακάς· Οἱ κάτοικοι Καλύμνου εὐγνωμονοῦσιν ἐπὶ τῇ ὑποβολῇ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχεδίου περὶ σπογγαλιείας· Ὁ δήμαρχος Μεθώνης τῇ ἐντολῇ τῶν δημοτῶν του παρακαλεῖ νὰ μὴ καταργηθῇ τὸ ἐκεῖ Εἰρηνοδικεῖον· Ἐπιτροπὴ τῶν κατοίκων Μεθώνης, εἰς συλλαλητήριον συνελθόντων, παρακαλεῖ νὰ μὴ καταργηθῇ τὸ ἐκεῖ Εἰρηνοδικεῖον· Ἐπιτροπὴ τοῦ εἰς δεύτερον συλλαλητήριον συνελθόντος λαοῦ τοῦ δήμου Μεθώνης διαμαρτύρεται διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ ἐκεῖ Εἰρηνοδικείου· Ἐπιτροπὴ τῶν κατοίκων Εὐυδρίου τῶν Φαρσάλων διαμαρτύρεται διὰ τὰς κατ’ αὐτῶν καταπιέσεις τῶν τσιφλικιούχων καὶ παρακαλεῖ νὰ ληφθῶσι μέτρα ὑπὲρ τῆς σωτηρίας αὐτῶν· Κάτοικοι τοῦ δήμου Ἀγνάντων παρακαλοῦσι νὰ διαταχθῇ ἡ ἀπαλλαγὴ αὐτῶν ἀπὸ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀμπέλων· Ἐργοστασιάρχαι κατασκευῆς κεντημάτων παρακαλοῦσι νὰ ἐπιβληθῇ βαρύτερος δασμὸς εἰς τὰ ἐξ Εὐρώπης εἰσαγόμενα κεντήματα· Ὁ δήμαρχος Αἰγινητῶν ὑποβάλλει αἴτησιν τῶν κατοίκων Αἰγίνης, παρακαλούντων νὰ μὴ καταργηθῇ τὸ ἐκεῖ Εἰρηνοδικεῖον· Οἱ ἐπὶ τῆς λεωφόρου Συγγροῦ παρόδιοι ἰδιοκτῆται γηπέδων παρακαλοῦσι ν’ ἀνακληθῇ τὸ Βασιλικὸν Διάταγμα τῆς διαπλατύνσεως τῆς λεωφόρου· Σταφιδοκτήμονες Φιλιατρῶν παρακαλοῦσιν, ὅπως ἡ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Βουλευτῶν ἐξευρεθεῖσα λύσις διὰ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα διατυπωθῇ εἰς νομοσχέδιον καὶ ψηφισθῇ ταχέως ὑπὸ τῆς Βουλῆς· Κτηματίαι Ἀριστομένους παρακαλοῦσι νὰ ἐπιψηφισθῇ κατὰ προτίμησιν ἡ μετὰ τῆς Προνομιούχου Ἑταιρείας σύμβασις· Ἐπιτροπὴ τοῦ λαοῦ Μεγαλοπόλεως παρακαλεῖ νὰ μὴ καταργηθῶσιν ἡ Ἐφορία καὶ τὸ Ταμεῖον Μεγαλοπόλεως· Ἐπιτροπὴ τοῦ λαοῦ Μυρτουντίων παρακαλεῖ νὰ μὴ καταργηθῇ τὸ Εἰρηνοδικεῖον Μυρτουντίων· Ἐπιτροπὴ τοῦ λαοῦ Ἁγίου Πέτρου παρακαλεῖ νὰ μὴ καταργηθῇ τὸ Εἰρηνοδικεῖον Πάρνωνος· Ὁ λαὸς τοῦ δήμου Ποταμίων παρακαλεῖ νὰ μὴ καταργηθῇ τὸ ἐκεῖ Εἰρηνοδικεῖον· Ὁ δήμαρχος Πειραιῶς ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ παρ’ αὐτῷ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ ἀναφορὰν τῶν οἰνοπαντοπωλῶν καὶ ἐμπόρων ὀπωρῶν περὶ ἐπενεκτέων μεταρρυθμίσεων εἰς τὸν νόμον περὶ κυριακῆς ἀργίας· Ὁ δήμαρχος Μεθώνης ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ παρ’ αὐτῷ Δημοτικοῦ Συμβουλίου περὶ μὴ καταργήσεως τοῦ ἐκεῖ Εἰρηνοδικείου· Ὁ Γυμναστικὸς Σύλλογος Εὐρωστίνης παρακαλεῖ νὰ μὴ καταργηθῇ τὸ Εἰρηνοδικεῖον Ζαχόλης· Οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Κρωπίας παρακαλοῦσι νὰ μὴ καταργηθῇ τὸ ἐκεῖ Εἰρηνοδικεῖον. Κάτοικοι Ζευγολατίου παρακαλοῦσι νὰ ψηφισθῇ ἐπειγόντως ἡ μετὰ τῆς Προνομιούχου Ἑταιρείας σύμβασις περὶ ἐκριζώσεως. Ὁ διευθυντὴς τῆς ἐν Σμύρνῃ Ἀνατολικῆς Ἀτμοπλοΐας κ. Πανταλέων ὑποβάλλει ἀντίγραφα δύο ἐπιστολῶν του πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὡς πρὸς τὰς συνεπείας ἃς ἔσχον ἐπὶ τῆς ἀτμοπλοΐας του οἱ ψηφισθέντες νόμοι περὶ ναυτικοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου καὶ περὶ φαρικῶν τελῶν καὶ ἀγκυροβολίας κλπ. Ὁ ἐν Πάτραις Ἀχαϊκὸς Σύνδεσμος παρακαλεῖ νὰ ματαιωθῇ ἡ ἀπόλυσις τοῦ νομάρχου κ. Καλογεροπούλου. Ὁ δήμαρχος Σικίνου ὑποβάλλει αἴτησιν τῶν δημοτῶν Σικίνου παρακαλούντων νὰ μὴ καταργηθῇ τὸ ἐκεῖ Εἰρηνοδικεῖον. Ἐπιτροπὴ τοῦ λαοῦ Μεθώνης παρακαλεῖ ἐκ δευτέρου νὰ μὴ συντελεσθῇ ἡ ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου ἀποφασισθεῖσα κατάργησις τοῦ ἐκεῖ Εἰρηνοδικείου. Ἐπιτροπὴ τῶν δημοτῶν Πελλήνης παρακαλοῦσι νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ἀπόφασις τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου περὶ ὑπαγωγῆς αὐτῶν εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον Τρικάλων. Ἐπιτροπὴ τοῦ λαοῦ Σοφικοῦ παρακαλεῖ νὰ μὴ καταργηθῇ τὸ ἐκεῖ Εἰρηνοδικεῖον. Ἕλληνες ἀρχαιολόγοι παρακαλοῦσι νὰ ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας. Ἐπιτροπὴ τοῦ δήμου Σολλίου παρακαλεῖ νὰ μὴ καταργηθῇ τὸ ἐκεῖ Εἰρηνοδικεῖον.

§22Δ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν ἔχῃ νὰ προχωρήσῃ εἰς νομοθετικήν τινα ἐργασίαν, νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ κάμω σοβαρὰν ἀνακοίνωσιν ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἀλλὰ γίνεται παρέκβασις τοῦ Κανονισμοῦ, διότι δὲν ἔχομεν ἐργασίαν ἄλλην.

§24ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ πρὸ τούτου θὰ ζητήσω τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς ν’ ἀναθεωρήσω τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, ὅπως δυνηθῶμεν νὰ ἐμφανίσωμεν τὰ νομοσχέδια κατὰ τάξιν ἐπιτρέπουσαν νὰ συζητήσωμεν ταῦτα.

§25Δ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Εἶναι γνωστή, κύριοι Βουλευταί, εἰς ὑμᾶς ὡς καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ ἐλεεινὴ καὶ ἀπελπιστικὴ κατάστασις τῶν ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ ἰδίως ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καρδίτσης. Τὸ πρᾶγμα εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς σᾶς φαίνεται ὅτι εἶναι ἁπλοῦν· δι’ αὐτὸ ἐγὼ ἐτόνισα καὶ τονίζω ἀκόμη ὅτι εἶναι πολὺ σοβαρόν. Πᾶσαι αἱ κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις, εἴτε ὀλίγον εἴτε πολύ, ἐμερίμνησαν ὑπὲρ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἀλλὰ δὲν ἐφθάσαμεν μέχρι τοῦδε εἰς κανὲν πρακτικὸν ἀποτέλεσμα. Εἶναι γνωστὰ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδίᾳ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὰ συλλαλητήρια τὰ γενόμενα ἐν Θεσσαλίᾳ ἀνὰ πάσας τὰς ἐπαρχίας αὐτῆς. Τὴν προσεχῆ Κυριακὴν δὲ μέλλει νὰ γίνῃ πανθεσσαλικὴ συγκέντρωσις, τῆς ὁποίας τ’ ἀποτελέσματα δὲν γνωρίζω ποῦ δύνανται νὰ φθάσωσιν. Οἱ κάτοικοι, δηλαδὴ οἱ ἐπίμορτοι καλλιεργηταί, ζητοῦσι παρὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς νὰ ἐξευρεθῇ μέσον διὰ τοῦ ὁποίου ν’ ἀπαλλοτριωθῶσι τὰ κτήματα λόγῳ δημοσίας ἀνάγκης καὶ νὰ τ’ ἀγοράσωσι συμφώνως πρὸς τοὺς ἰσχύοντας μέχρι τοῦδε νόμους τῇ ἐγγυήσει τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἀφοῦ μάλιστα καταβάλωσιν, ἐὰν ᾖ καὶ τοῦτο δυνατόν, καὶ τὸ τρίτον τοῦ τιμήματος. Ἡ κατάστασις τῶν ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν, κύριοι Βουλευταί, ἐχειροτέρευσεν ὄχι τόσον ἀπὸ τοὺς πραγματικοὺς ἰδιοκτήτας, διότι τινὲς ἐξ αὐτῶν—ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν—φέρονται ὁπωσδήποτε ἀνθρωπίνως, ἀλλ’ ἰδίως διότι τὰ χωρία κατὰ τὸ πλεῖστον ἐνοικιάσθησαν εἰς ἐνοικιαστὰς τοιούτους οἱ ὁποῖοι φέρονται ὄχι αὐστηρότερον, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ περιγράψω τὸν τρόπον μεθ’ οὗ φέρονται πρὸς τοὺς κολλήγας· εἶναι ἀπηλπισμένοι οἱ ἄνθρωποι καὶ δὲν γνωρίζω εἰς ποῖον σημεῖον θὰ φθάσωσιν. Σπεύδω λοιπὸν νὰ τὰ καταστήσω γνωστὰ καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἰδίᾳ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι θὰ εὑρεθῇ πρὸ ζητήματος τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζω ἂν θὰ λύσῃ αὐστηρῶς, θὰ παρακαλέσω δὲ τὴν Κυβέρνησιν νὰ δηλώσῃ τί σκέπτεται—διότι ἐκτὸς τούτων ἔχομεν καὶ τοὺς δημαγωγούς— σκέπτεται νὰ προβῇ εἰς κανὲν μέτρον τοιοῦτον, ἤτοι πραγματοποιοῦσα δάνειον νὰ ἐπαρκέσῃ πρὸς ἐξαγορὰν τῶν κτημάτων; Ἔχομεν τὸ δικαίωμα ν’ ἀπαλλοτριώσωμεν τὰ κτήματα λόγῳ δημοσίας ἀνάγκης ἢ οὔ; Πρέπει νὰ γίνῃ δήλωσίς τις, διὰ νὰ μάθῃ ὁ λαός, διότι εἶναι πολὺ ἐξηρεθισμένος. Διαμαρτύρομαι καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδίᾳ τὸν κ. Πρόεδρον αὐτῆς νὰ κάμῃ ἐπίσημον περὶ τούτου δήλωσιν.

§26Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ μελετήσῃ...

§27ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι εὐνόητον ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε μέχρι ταύτης τῆς στιγμῆς καιρὸν νὰ σκεφθῇ περὶ ζητήματος ὅπερ ταύτην τὴν ἑβδομάδα ἀνεφύη ἐν Θεσσαλίᾳ μετὰ χαρακτῆρος διαδηλώσεων παρεσκευασμένων. Τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ τὸ νομοταγὲς ἐγγυᾶται, ὡς ἐλπίζω, ὅτι θὰ ὑπακούσωσιν οἱ ἐπίμορτοι εἰς τὰς συμβουλὰς καὶ τὰς ὁδηγίας τῶν κατὰ τόπους Ἀρχῶν, ὅπως μὴ προβῶσιν εἰς παρεκτροπὰς, εἰς ἃς τυχὸν ὑπάρχουσιν οἱ ὠθοῦντες αὐτούς· ἀλλ’ εἶναι ἀδύνατος οἱοσδήποτε λόγος περὶ λύσεως τοῦ ζητήματος, ὅπερ κατὰ τοιοῦτον τρόπον σήμερον ἐν Θεσσαλίᾳ ἐγείρεται, ἐν ὥρᾳ καθ’ ἣν οὐδὲ σκέψις κἂν εἶναι δυνατὴ περὶ εὑρέσεως χρημάτων, ἐπαρκῶν εἰς ἐξαγορὰν πάντων τῶν κτημάτων τῆς Θεσσαλίας· οὐδὲ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίσῃ τις ὅτι θέλει εὑρεθῆ ἡ Τράπεζα πρόθυμος ἐπὶ τῇ ἐγγυήσει τῆς Κυβερνήσεως, μετὰ τόσας ἄλλας παραχωρήσεις αἵτινες ἐγένοντο, νὰ συναινέσῃ νὰ καταβάλῃ ἑκατομμύρια ἐπὶ ἑκατομμυρίοις, ὅπως ἐνεργηθῇ ἡ ἐξαγορὰ τῶν κτημάτων ὑπὸ τῶν ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν, τῶν μὴ ἐχόντων δύναμιν ὅπως καταβάλωσι μηδὲ λεπτόν. Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον, ἡ δὲ τύχη τῶν ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν ἀξία πάσης συμπαθείας· ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐννοήσωσιν ὅτι ἀπαιτεῖται ὑπομονὴ καὶ ὅτι οὐ μόνον εἰς τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, τοὺς ἐπιβάλλοντας σεβασμὸν πρὸς τὰ δίκαια τῶν κυρίων τῶν κτημάτων, ἀλλὰ καὶ εἰς σύμβασιν μετὰ τῆς ὁμόρου Ἐπικρατείας ἀντίκεινται αἱ ἀξιώσεις, ὅπως διατυποῦνται ὑπὸ τῶν ὑποκινούντων, ἐὰν ἀληθῶς ὑποκινῶνται οἱ χωρικοί. Ἔχουσα τοιοῦτο καθῆκον ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιτρέψῃ οἱανδήποτε παρεκτροπὴν σκοποῦσαν εἰς τὴν κατάληψιν ξένης ἰδιοκτησίας. Καὶ βεβαίως θέλει ἔχει τὴν δύναμιν νὰ ἐπιβληθῇ. Ἀλλ’ ὑπόσχεται ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἐξακολουθοῦσα τὰς μελέτας τῶν προκατόχων αὑτῆς θέλει προσπαθήσει νὰ εὕρῃ τρόπον βαθμιαίας λύσεως, ἥτις θέλει ἐπιτρέψει τὴν εἰς τοὺς ἐπιμόρτους καλλιεργητάς, τοὺς ἀληθῶς πενέστας, σὺν τῷ χρόνῳ μεταβίβασιν ἀναλόγου μέρους τῶν κτημάτων. Ἡ πολιτεία τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως μετὰ τὴν προσάρτησιν τῆς Θεσσαλίας εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπῆρξε τοιαύτη, ὥστε σήμερον τὰ ἐν Θεσσαλίᾳ μετεβλήθησαν κατὰ τοσοῦτον, ὥστε σχεδὸν τὰ δύο τρίτα τῶν τσιφλικίων ἐγένοντο ἤδη κεφαλόχωρια. Οὕτω τοῦ πράγματος κατορθωθέντος εἰς διάστημα βραχύτερον μιᾶς γενεᾶς ὑπάρχει πιθανότης, ἐὰν ἔχωμεν ὑπομονήν, νὰ ἴδωμεν τὴν ὑπόλοιπον γῆν τῆς Θεσσαλίας ἀνήκουσαν κατὰ τὸ προσῆκον μέρος εἰς τοὺς ἐπιμόχθους καλλιεργητάς.

§28ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Δὲν πιστεύω νὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιβάλῃ τὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου ἐν Θεσσαλίᾳ, διότι οἱ Θεσσαλοί, οἵτινες πάντοτε ὑπῆρξαν νομοταγεῖς, εἰς τὴν περίστασιν ταύτην δὲν θὰ παρίδωσι τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἔχουσιν ἀπέναντι τοῦ Κράτους. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Καρδίτσης θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω πρὸς αὐτὸν ὅτι κακῶς παρέστησε τὴν κατάστασιν τὴν ὑφισταμένην σήμερον ἐν Θεσσαλίᾳ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι πρόκειται κατ’ αὐτὰς ἐν Θεσσαλίᾳ νὰ συνέλθῃ ἡ γεωργικὴ τάξις, ἀλλὰ θὰ συνέλθῃ ἁπλῶς, ὄχι διὰ νὰ ἐξεγερθῇ, ἀλλὰ διὰ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν εὐχήν τινα, εὐχὴν ἡ ὁποία κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην καὶ κατὰ τὴν γνώμην τῶν Θεσσαλῶν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκπληρωθῇ. Πρόκειται νὰ συνέλθῃ ὁ Θεσσαλικὸς λαός, διὰ νὰ ἐκφράσῃ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τὴν εὐχὴν περὶ ταχείας συστάσεως Γεωργικῆς Τραπέζης ἐν Θεσσαλίᾳ. Πρέπει, κύριοι Βουλευταί, νὰ βεβαιωθῆτε ὅτι ἡ ἐπαρχία ἡμῶν εἶναι ἡ μόνη καθ’ ὅλον τὸ Κράτος ἡ ὁποία πάσχει ἐκ τῆς στερήσεως κεφαλαίων ἀπὸ τῆς προσαρτήσεως μέχρι σήμερον. Εὑρέθησαν κατὰ τὴν προσάρτησιν τσιφλικιοῦχοι ὑπὸ τοὺς Ὀθωμανούς, δὲν ἔσχε δὲ τὴν εὐτυχίαν νὰ ἴδῃ κεφάλαια ἡ Θεσσαλία διὰ τὴν ἀνάπτυξίν της, διότι οἱ Ὀθωμανοὶ ἀπέβλεπον εἰς τὸν κολλήγαν ὡς πρὸς ἐχθρὸν αὑτῶν. Ὁ κολλήγας ἀφ’ ἑτέρου οὐδέποτε ἠδύνατο νὰ θεωρήσῃ ὡς συνεταῖρον, ὡς φίλον, τὸν ἰδιοκτήτην, τὸν ὁποῖον ἐξ ἱστορικῶν λόγων ἐθεώρει ὡς ἅρπαγα τῆς γῆς ἡ ὁποία ἀνῆκεν εἰς αὐτόν. Ἐκτὸς τούτου ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι μετὰ τὴν προσάρτησιν τῆς Θεσσαλίας ἐγένοντο μικροϊδιοκτῆται ἠναγκάσθησαν κατὰ τὴν ἀγορὰν τῶν κτημάτων νὰ καταφύγωσιν εἰς δάνεια τοκογλυφικά, τῶν ὁποίων ὁ τόκος ἀνήρχετο εἰς 24%. Ὑπὸ τὴν κατάστασιν αὐτὴν ἦτο ἀδύνατον νὰ βελτιωθῇ ἡ Θεσσαλία καὶ νὰ προαχθῇ ἐν αὐτῇ ἡ καλλιέργεια, διότι οὔτε οἱ ἰδιοκτῆται ἠδύναντο νὰ διαθέσωσι κεφάλαια διὰ τὴν καλλιέργειαν οὔτε ὁ κολλήγας νὰ προαγάγῃ τὴν γῆν καὶ ν’ ἀγαπήσῃ αὐτὴν οὔτε ὁ μικροϊδιοκτήτης νὰ κάμῃ ἄλλο τι παρὰ νὰ ἐργάζηται, διὰ νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὸν τόκον τῶν 24 καὶ πολλάκις τῶν 30 ἐπὶ τοῖς ἑκατόν. Διὰ νὰ εὑρεθῇ δὲ τὸ χρῆμα διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν κτημάτων πολλάκις ἐπώλουν καὶ αὐτὸ τὸ ποίμνιόν των. Ἐρωτῶ, Κύριοι· δύναται ἡ κατάστασις αὐτὴ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἐπὶ πολὺ ἐν Θεσσαλίᾳ; Ἐὰν ἔχωμεν τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἡ Ἑλλὰς—ἡ μικρὰ αὕτη καὶ ὀρεινὴ χώρα—τὸ μόνον μέρος τὸ ὁποῖον ἔχει πρὸς γεωργίαν εἶναι ἡ Θεσσαλία, ἔχουσα ἔκτασιν 7.000.000 στρεμμάτων διαρρεομένην ὑπὸ ἀφθόνων ὑδάτων, χωρὶς οὐδεὶς λόφος νὰ ὑπάρχῃ ἐν τῷ μεταξύ, ἐρωτῶ ὑμᾶς· εἶναι εἰς θέσιν ἡ Ἑλλὰς νὰ εὐημερήσῃ, ὅταν δὲν θέτωμεν εἰς ἐκμετάλλευσιν τὸ μέρος τοῦτο ἀπὸ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ περιμένωμεν τὴν γῆν πλουτοπαραγωγικήν, καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρήσωμεν ὅτι ἐν Θεσσαλίᾳ δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἐργασία εἴτε ἀπὸ κολλήγαν εἴτε ἀπὸ μέγαν ἢ μικρὸν ἰδιοκτήτην, ὅταν ὁ ἰδιοκτήτης βλέπῃ ὅτι, ἐὰν δώσῃ τὰ χρήματά του διὰ τὴν καλλιέργειαν τῆς Θεσσαλίας, θὰ τὰ ῥίψῃ εἰς τὴν θάλασσαν, καὶ ὅταν ὁ μικροϊδιοκτήτης τὰ χρηματικά του κεφάλαια καταβάλλῃ μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ πληρώνῃ τὸν ἐπαχθῆ τόκον 24%; Πρὸ τῆς καταστάσεως ταύτης εἰς πάντας ἐπιβάλλεται σύντονος μέριμνα. Ἡ μέριμνα αὕτη εἶναι νὰ εὑρεθῇ τρόπος ὥστε ὁ τσιφλικιοῦχος ν’ ἀπαλλάξῃ τὸν κολλήγαν, ὁ κολλήγας ν’ ἀγοράσῃ μικρὸν μέρος γῆς, διὰ νὰ τὸ καλλιεργήσῃ καλῶς, καὶ ὁ μικροϊδιοκτήτης νὰ εὕρῃ τὰ κεφάλαια, ἵν’ ἀπαλλάξῃ τὴν γῆν ἀπὸ τὰ χρέη καὶ ἔχῃ τὰ μέσα νὰ προαγάγῃ τὴν ἐργασίαν αὑτοῦ τὴν καλλιεργητικήν. Ἀλλὰ πῶς θὰ γίνῃ τοῦτο; Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι πρέπει νὰ εὑρεθῇ μικρὰ λωρὶς ἐν τῇ ὁποίᾳ νὰ ἐγκατασταθῶσι σήμερον οἱ κολλῆγαι τῆς Θεσσαλίας. Πᾶσαι αἱ οἰκογένειαι σήμερον ἀνέρχονται εἰς δεκακισχιλίας, ἐὰν δ’ ἐγκατασταθῶσι, θ’ ἀπαιτηθῶσι, δεδομένων 50 στρεμμάτων εἰς ἑκάστην οἰκογένειαν, περὶ τὰς 500,000 στρεμμάτων, θ’ ἀπομείνῃ δὲ εἰς τὴν αὐτοκαλλιέργειαν τῶν μεγάλων καλλιεργητῶν ἔκτασις 3,000,000 στρεμμάτων. Διότι ἐκ τῶν 7,000,000 πεδινῶν στρεμμάτων καλλιεργοῦνται μόνον 1,500,000, ἔχομεν δ’ ἔκτασιν 4,500,000 στρεμμάτων τὴν ὁποίαν ἀφήνομεν ἀκαλλιέργητον. Δυνάμεθα σήμερον νὰ καλλιεργήσωμεν τὸν καπνόν. Μᾶς ζητοῦσι πρὸς ἀγορὰν διπλάσιον ποσὸν τοῦ σημερινοῦ καὶ δὲν ἔχομεν. Δύναται νὰ καλλιεργηθῇ ὁ βάμβαξ, ὡς λίαν ἐπιτυχῶς καλλιεργεῖται ἐν τοῖς κτήμασι τοῦ κ. Γ. Χρ. Ζωγράφου. Ὁ βάμβαξ δὲ καὶ αἱ καπνοφυτεῖαι εἶναι τοιαῦτα προϊόντα εἰς τὸν τόπον τὰ ὁποῖα δὲν θ’ ἀπαιτήσωσί τι καινοφανὲς διὰ νὰ καλλιεργηθῶσιν εἰς μεγάλην κλίμακα. Πεντακοσίων χιλιάδων στρεμμάτων ἔχομεν σήμερον ἀνάγκην. Ἔχομεν τὰ Ζάππεια κτήματα. Θὰ ἐξακολουθήσωμεν λοιπὸν καὶ σήμερον μὲ τὴν στενὴν ἀντίληψιν τὴν οἰκονομολογικὴν νὰ μὴ δώσωμεν τὰ κτήματα ταῦτα εἰς καλλιέργειαν; Δὲν σκεπτόμεθα ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτός, ὁ ὁποῖος ἔζησε μεταξὺ τῶν γεωργῶν, οὐδέποτε ἠθέλησε νὰ θέσῃ ρήτραν τινὰ καὶ δι’ αὐτὸ βλέπομεν τὰ κτήματα αὐτὰ εἰς χεῖρας τοῦ Δημοσίου, τὸ ὁποῖον Δημόσιον τὰ δίδει εἰς τοὺς ἐνοικιαστάς, τὸν δὲ λαὸν τῶν Θεσσαλῶν ταλαιπωρούμενον; Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὰ θέσωμεν εἰς ἀπαλλοτρίωσιν, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καρδίτσης συνάδελφος. Δὲν πρόκειται σήμερον νὰ θέσωμεν εἰς ἐφαρμογὴν μέτρα· ἔχομεν σήμερον κτήματα ἐν Θεσσαλίᾳ τὰ ὁποῖα προσφέρονται διὰ νὰ πωληθῶσι. Τί λείπει λοιπὸν ἀφ’ ἡμῶν; Λείπει τὸ χρῆμα. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς εἶπε πρὸ ὀλίγου ὅτι ὡς ἔχει σήμερον ἡ κατάστασις εἶναι δύσκολον αἱ Τράπεζαι νὰ μᾶς χορηγήσωσι χρήματα. Ἐάν, ὡς ἀντελήφθην καλῶς τῶν συζητήσεων τῶν γενομένων πρὸ ὀλίγου χρόνου ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, τὸ Κράτος πρόκειται νὰ προβῇ εἰς τὴν σύναψιν μεγάλου δανείου, ἐξ 150,000,000 δραχμῶν, δὲν φρονεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι δυνάμεθα ἐκ τοῦ δανείου αὐτοῦ νὰ διαθέσωμεν 15,000,000 τοὐλάχιστον διὰ τὴν σύστασιν Γεωργικῆς Τραπέζης ἐν Θεσσαλίᾳ; Ὑπάρχει ἄλλος μεγαλύτερος σκοπὸς ἐκείνου τὸν ὁποῖον θὰ ἐξυπηρετήσῃ ἡ Γεωργικὴ Τράπεζα ἐν Θεσσαλίᾳ; Δὲν γνωρίζω τίνες εἶναι αἱ σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἂν εἰς τὸ συναφθησόμενον δάνειον θὰ συμπεριληφθῇ καὶ ἡ σύστασις τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης. Νομίζω ὅτι τοῦτο δὲν θ’ ἀρνηθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ μάλιστα ὅταν δώσωμεν ἐγγυήσεις ἀσφαλεῖς. Νομίζω ὅτι θὰ εἶναι εὔκολον εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξεύρῃ τὸ χρῆμα τοῦτο, διότι αἱ Τράπεζαι οὐδὲν ἄλλο ζητοῦσιν ἢ ἐγγυήσεις ἀσφαλεῖς, διὰ νὰ ἐναποθέσωσι τὸ χρῆμά των.

§29Δ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Διὰ τοῦ συναφθησομένου δανείου πρόκειται νὰ συμπεριληφθῇ καὶ ἡ κατασκευὴ τῶν σιδηροδρόμων, τῶν ὁποίων τὰς συμβάσεις ἐψηφίσαμεν πρὸ ὀλίγου χρόνου.

§30ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Νομίζω ὅτι μεταξὺ τῶν ἔργων τούτων δύναται νὰ συμπεριληφθῇ καὶ ἡ σύστασις Γεωργικῆς Τραπέζης ἐν Θεσσαλίᾳ. Δέν γνωρίζω ἂν ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἐναντίαν γνώμην ἐκείνης τὴν ὁποίαν ὑποδεικνύω. Ὁ ἀξιότιμος πρῴην Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Ἀθ. Εὐταξίας ἐχάρισεν εἰς τὴν Θεσσαλίαν τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης πρέπει νὰ ὁμολογήσῃ τις ὅτι ἡ δωρεὰ αὐτὴ εἶναι δικαίωμα, ἀποφασίζοντες δὲ νὰ ἐπαναδώσωμεν τὴν δωρεὰν ταύτην εἰς τὸ Κράτος πράττομέν τι τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ πράξωμεν διὰ τὸ ἴδιον ἡμῶν συμφέρον. Ἡ Θεσσαλία οὐδέποτε ἠθέλησε διὰ τὰς θεσσαλικὰς ἐργασίας, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι γενικώτερον ἐθνικὸν σκοπόν, νὰ μὴ συμβάλῃ διὰ τοῦ οἰκονομικοῦ αὐτῆς μέρους. Εἶναι γνωστὸν ὅτι διὰ τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα τῆς Θεσσαλίας σήμερον καταβάλλονται κατ’ ἔτος 65,000 δραχμῶν, τοιαῦτα δ’ ἔργα δὲν εἶδον μέχρι σήμερον οἱ Θεσσαλοί, καίτοι πληρώνουσι τὰς 65,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος. Σήμερον ἐρχόμεθα καὶ λέγομεν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι δεχόμεθα καὶ αὖθις ν’ αὐξηθῇ ὁ φόρος αὐτός, ὁ ὁποῖος πληρώνεται ἀπὸ τὴν Θεσσαλίαν, εἰς 950,000 μέχρι 1,000,000 δραχμῶν, ἀλλ’ ὁ φόρος αὐτὸς ν’ ἀποτελέσῃ βάσιν δανείου θεσσαλικοῦ, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου νὰ συναφθῇ τὸ δάνειον, νὰ ἱδρυθῇ ταμεῖον καὶ νὰ ἐκδοθῶσιν ὁμολογίαι ἢ κατὰ τὸ σύστημα τὸ Βαυαρικὸν ἢ κατὰ τὸ σύστημα τὸ Ῥωμανικόν. Ὅταν ἔχητε τοιαύτην ἀσφάλειαν φόρου, ὁ ὁποῖος πρόκειται βεβαίως ν’ αὐξηθῇ κατὰ τὸ μέλλον, ἔχετε ἀσφάλειαν ἠγγυημένην, τὴν ὁποίαν θὰ δώσητε εἰς τὴν Τράπεζαν, ἡ ὁποία θὰ σᾶς παράσχῃ δάνειον. Καί, ὅταν ἔχητε μίαν ἀσφάλειαν 1.000.000, δύνασθε ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ νὰ εὕρητε δάνειον 15.000.000. Ὅταν εὕρητε τὸ δάνειον τοῦτο, θὰ εἶναι ἐξησφαλισμένον πρῶτον διὰ τῶν ἤδη ὑφισταμένων κτημάτων τοῦ Θεσσαλικοῦ Ταμείου, δεύτερον διὰ τῶν ἀγορασθησομένων κτημάτων, τρίτον διὰ τῶν Ζαππείων κτημάτων καὶ τέταρτον διὰ τῆς ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους. Ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τῶν τοιούτων ἐγγυήσεων δύνασθε νὰ ἐκδώσητε κτηματικὰς ὁμολογίας πρὸς πληρωμὴν ποσοῦ 300,000,000, τὸ ὁποῖον νὰ διαθέσητε διὰ τοὺς μικροϊδιοκτήτας, ὅπως ἀπαλλαγῶσιν οὗτοι τῶν μικρῶν δανείων καὶ προαγάγωσι τὴν καλλιέργειαν τῆς Θεσσαλικῆς γῆς. Τὸ σύστημα τοῦτο δὲν εἶναι ἔμπνευσις ἰδική μου, δὲν εἶναι σύστημα τὸ ὁποῖον ἐφευρίσκω ἐγώ, ἀλλ’ εἶναι σύστημα τὸ ὁποῖον ἐφευρέθη ἐν Εὐρώπῃ καὶ ἐτέθη εἰς ἐφαρμογὴν ἐν Βαυαρίᾳ καὶ Ῥωμανίᾳ. Ὑποθέτω ὅτι εἶναι ἐγγύησις ἀρκετὴ πρὸς ἔκδοσιν τοιούτων κτηματικῶν ὁμολογιῶν καί, ὅταν ἔχωμεν τοιοῦτο μέσον, δυνάμεθα νὰ θέσωμεν εἰς ἐνέργειαν σύστημα οἰκονομολογικὸν ἐξυπηρετοῦν τὸν τόπον. Διότι, ἂν νομίζητε ὅτι ὑπάρχει ἔστω καὶ μία οἰκονομολογικὴ ὁδὸς εἰς τὴν Ἑλλάδα, αὕτη εἶναι ἡ ὁδὸς πρὸς τόνωσιν τῆς παραγωγῆς. Καὶ αὐτὴν ἀκριβῶς ζητοῦμεν. Ἐὰν ἔχητε ἄλλο οἰκονομολογικὸν σύστημα, νὰ μᾶς τὸ εἴπητε. Ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ὑψίστης σπουδαιότητος· ἀμφιβάλλω ἂν συμβαίνει ἀλλαχοῦ τὸ συμβαῖνον ἐν Ἑλλάδι, ν’ ἀφήνωμεν ἀκαλλιέργητα 4.000.000 στρεμμάτων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ μᾶς δώσωσι, μὲ τὴν ἐλαχίστην ἀπόδοσιν τὴν ὁποίαν δύνανται νὰ δώσωσι τὰ θεσσαλικὰ στρέμματα τῶν 10 δρ. κατὰ στρέμμα, 40.000.000 κατ’ ἔτος, ἐκ τῶν ὁποίων χάνει τὸ Δημόσιον 4.000.000, τὰ ὁποῖα θὰ ἐλάμβανεν ὡς πρόσοδον. Δὲν λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ πρόσοδος αὕτη δύναται νὰ φθάσῃ ὅσον ἔφθασεν ἐν Εὐρώπῃ οὔτε λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τὰ προϊόντα τοῦ σίτου, τοῦ βάμβακος, τοῦ καπνοῦ, ἐξ ὧν ἀνέρχεται ἡ κατὰ στρέμμα πρόσοδος πρὸς δρ. 50, ὁπότε χάνει ἡ παραγωγὴ 200.000.000, ἀλλὰ λαμβάνω τὸ εὐτελέστερον ποσόν. Ἐρωτῶ· εἶναι οἰκονομολογικὴ πολιτικὴ τοῦ τόπου αὐτοῦ ν’ ἀφήνωμεν 50.000.000 κατ’ ἔτος; Καὶ ἐπιτρέπεται νὰ μὴ σπεύσωμεν πάραυτα νὰ ἐξεύρωμεν τὸ δάνειον, ἵνα συστήσωμεν Τραπέζας ἐξυπηρετούσας τοιούτους σκοπούς; Σᾶς δίδομεν ἡμεῖς τὸ 1.000.000 ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων. Ὑποθέτω ὅτι ἡ ἐγγύησις αὐτὴ εἶναι ἀρκετή, ἵνα καταρτίσητε τὸ δάνειον, διότι θὰ εἶναι ἀσφαλεῖς αἱ Τράπεζαι. Ἐγὼ βεβαίως δὲν εἶμαι ὑπὲρ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι διαρρυθμιζόμενος οὗτος θὰ γίνῃ φόρος ἀνεκτὸς καὶ θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸ Κράτος νὰ δανεισθῇ πρὸς τὸν σκοπὸν περὶ τοῦ ὁποίου εἶπον. Ὅταν ἔχωμεν τοιοῦτο ποσόν, ἔχομεν ἔρεισμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ δυνάμεθα νὰ προαγάγωμεν τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου προάγοντες τὸ θεσσαλικὸν ζήτημα, διότι τὸ θεσσαλικὸν ζήτημα οὐδέποτε ἐθεώρησα ὡς τοπικὸν ζήτημα οὔτε ὡς φιλανθρωπικόν, ἀλλ’ ὡς ζήτημα ἐθνικόν, ὑψηλὸν ὅσον εἶναι ἡ εὐημερία τοῦ τόπου καὶ εὐρὺ ὅσον ἡ ἔρευνα τοῦ οἰκονομικοῦ συστήματος τῆς Ἑλλάδος. Ὅταν ἔχωμεν τοιοῦτον ζήτημα πρὸ ἡμῶν, οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν ἐπιτρέπεται σήμερον πρὸ παντός, ὁπότε ἔχομεν νέαν οἰκονομολογικὴν πορείαν, νὰ διστάζωμεν καὶ νὰ μὴ προβαίνωμεν εἰς ἐνέργειαν εἰς τὴν ὁποίαν πρὸ πολλοῦ ἔπρεπε νὰ εἴχομεν προβῆ. Βεβαίως, ἐὰν ἐξακολουθῶμεν νὰ μὴ λαμβάνωμεν μέριμνάν τινα περὶ τοῦ θεσσαλικοῦ ζητήματος, ἂν ἀφήνωμεν τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους νὰ σήπωνται, ὡς σήπονται, ἑπόμενον εἶναι νὰ ἔχωμεν τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον ἀπὸ τοῦδε ἔκρουσεν ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Καρδίτσης, τὴν θύελλαν. Ἀλλὰ μὴ φοβεῖσθε· οἱ Θεσσαλοὶ δὲν εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ κάμωσι νὰ ἐκσπάσῃ ἡ θύελλα ἐν Ἑλλάδι, διότι ἀναμένουσιν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα τὰ ὁποῖα ὀφείλει νὰ λάβῃ. Δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι ἡ μὴ σύστασις τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης καὶ ἡ ἔλλειψις τῶν κεφαλαίων εἶναι τὰ φέροντα τὴν δυσπραγίαν τῆς Θεσσαλίας. Εἶναι καὶ ἡ ἔλλειψις δημοσίας ἀσφαλείας καὶ ἡ ἔλλειψις ὑδραυλικῶν ἔργων. Ἀλλ’, ὅταν ὑπάρχωσι τὰ χρήματα, ὁ ἰδιοκτήτης θὰ καταναλώσῃ μέρος δι’ ὑδραυλικὰ ἔργα· ὅταν ὑπάρχωσι τὰ χρήματα, δὲν θὰ ὑπάρξῃ ζωοκλοπή, διότι ἡ βάσις αὐτῆς εἶναι ἡ ἔνδεια. Ὅταν ὑπάρχωσι λοιπὸν τοιαῦτα ζητήματα, ὑμεῖς οἱ ὁποῖοι ἐδείξατε διὰ τὰ Θεσσαλικὰ ζητήματα τοιαύτην στοργὴν πρέπει νὰ μὴ φανῆτε κατώτεροι κατὰ τὴν στοργὴν καὶ διὰ τὰ ζητήματα ταῦτα.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ὑπάρχοντος ἄλλου θέματος λύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρα 6 μ. μ.).