1909.12.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 66.

τῆς 19ης Δεκεμβρίου 1909.

(Σάββατον)

Προεδρία κ. Ἀλ. Σ. Κ. Ῥώμα.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου περὶ ὥραν 10 καὶ 35′ π. μ. ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων 92 Βουλευτῶν).

Ὁ κ. Σπ. Π. Ἀσλάνης ἐργοστασιάρχης κατασκευῆς ξυλανθράκων ἐν Πειραιεῖ παρακαλεῖ, ὅπως μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀπονομῆς προνομίου εἰς τοὺς ἀδελφοὺς Γ. καὶ Δ. Ζαβογιάννη καὶ ὅπως καταρτισθῇ ἐπιτροπὴ ἐξ εἰδικῶν, ἥτις κατερχομένη εἰς Πειραιᾶ νὰ ἐξετάσῃ τὰ ἐργοστάσια τοῦ ἀναφερομένου καὶ ὑπὲρ ὧν τὸ προνόμιον. Ὁ πρώην βουλευτὴς τῆς Τροιζηνίας κ. Θεμιστ. Γ. Οἰκονομόπουλος παρακαλεῖ, ὅπως καταργηθῇ ἡ φορολογία ἡ ἐπὶ τῶν ἑσπεριδοειδῶν καρπῶν τῶν ἐπαρχιῶν Ἄνδρου, Νάξου, Τήνου, Ἑρμιονίδος, Τροιζηνίας, Καρυστίας καὶ Σκοπέλου. Ἡ ἕνωσις τῶν ἐν Πάτραις σταφιδοκτημόνων ὑποβάλλει τὰ συγχαρητήριά της πρὸς τὴν Βουλὴν διὰ τὴν ψυχρότητα μεθ’ ἧς ὑπεδέχθη τὴν μετὰ τῆς Προνομιούχου σύμβασιν περὶ ἐκριζώσεως καὶ παρακαλεῖ, ὅπως ἀποσυρθῇ ἐντελῶς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο· Ὁ δήμαρχος Ἀργείων ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ παρ’ αὐτῷ δημοτικοῦ συμβουλίου ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τῶν ἐν Ἄργει Ἐφορίας καὶ Ταμείου καὶ τῆς λήψεως μέτρων κατὰ τῶν πλημμυρῶν ὡς ἐκ τῶν συνεχῶν ὑπερεκχειλίσεων τοῦ Ἰνάχου ποταμοῦ· Ὁ σύνδεσμος τῶν Ἑλλήνων βιομηχάνων καὶ βιοτεχνῶν τῇ ἐντολῇ τοῦ ἐν Ἀθήναις τῇ 1–5 Νοεμβρίου συγκροτηθέντος πανελληνίου συνεδρίου Γεωργίας κ.λ.π. παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως Ὑπουργείου Γεωργίας, Βιομηχανίας κ.λ.π. Αἱ δημοδιδασκάλισσαι Ἀρκαδίας παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ τὸ ἐπιεικὲς μέτρον τῆς ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὰς διδασκαλίσσας μετὰ 15ετῆ ὑπηρεσίαν· Ὁ κτηματικὸς σύλλογος Διαβολιτσίου Ἀνδανείας παρακαλεῖ, ὅπως κυρωθῇ ἡ μετὰ τῆς Προνομιούχου σύμβασις περὶ ἐκριζώσεως· Οἱ φαρμακοποιοὶ Τρικκάλων παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ φαρμακείων καὶ φαρμακεμπορείων μὴ γίνῃ δεκτὴ τροπολογία περὶ ἐξισώσεως αὐτῶν ἐπιστημόνων πρὸς ἀνεπιστήμονας φαρμακεμπόρους· Ἐπιτροπὴ τῶν ἐν Βόλῳ φαρμακεμπόρων διαμαρτύρεται κατὰ τῆς μελετωμένης καταργήσεως τῶν φαρμακεμπορείων καὶ παρακαλεῖ, ὅπως ἀναγνωρισθῶσι δέκα πρακτικὰ φαρμακεῖα ἐν Βόλῳ· Ἀμπελοκτήμονες καὶ παντοπῶλαι Ἄργους ὑποβάλλουσι μεταρρυθμιστικὰς σκέψεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος· Ἡ ἐν Πάτραις Ἕνωσις τῶν σταφιδοκτημόνων παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιψηφισθῇ ἡ πρότασις νόμου περὶ ἀπονομῆς προνομίου εἰς τὸν Τασόπουλον· Ὁ δημοδιδάσκαλος κ. Ἀραβώσης παραπονεῖται κατὰ τοῦ κ. νομάρχου Μεσσηνίας ὡς παρανόμως καθυστεροῦντος τὸν διορισμόν του· Οἱ κάτοικοι Ἁγίων Θεοδώρων τῶν Θηβῶν παρακαλοῦσιν, ὅπως παραταθῇ ἡ προθεσμία πρὸς πληρωμὴν τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ ἀμπέλων μέχρι τέλους Αὐγούστου καὶ ὅπως νομοθετικῶς κανονισθῇ ἡ κατ’ Αὔγουστον πληρωμὴ τῶν ἐν λόγῳ φόρων· Οἱ φαρμακέμποροι Ζακύνθου παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ φαρμακείων καὶ φαρμακεμπορείων περιληφθῇ διάταξις καθ’ ἣν οἱ μέχρι σήμερον φαρμακέμποροι οἱ διατηροῦντες φαρμακεμπορεῖα ν’ ἀναγνωρίζωνται εὐεργετικῶς ὡς φαρμακοποιοὶ 2ας τάξεως· Σταφιδοκτήμονες τοῦ χωρίου Ἀνδραβίδας παρακαλοῦσιν, ὅπως ἡ Βουλὴ πρὸ τοῦ πέρατος τῶν ἐργασιῶν της ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως καὶ ἐπιψηφίσεως τῆς μετὰ τῆς Προνομιούχου συμβάσεως περὶ ἐκριζώσεως· Κάτοικοι Μελιγαλᾶ παρκαλοῦσιν, ὅπως ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τῆς μετὰ τῆς Προνομιούχου συμβάσεως περὶ ἐκριζώσεως· Οἱ κύριοι δήμαρχος καὶ πρόεδρος τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηναίων παρακαλοῦσιν, ὅπως ψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια τὰ ἀφορῶντα εἰς τὸν δῆμον Ἀθηναίων· Οἰνοπαραγωγοὶ καὶ σταφιδοπαραγωγοὶ τοῦ χωρίου Λαμπέτι τῆς Ἠλείας παρακαλοῦσιν, ὅπως ψηφισθῇ πρὸ τοῦ πέρατος τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τῆς μετὰ τῆς Προνομιούχου συμβάσεως περὶ ἐκριζώσεως· Ἐμποροκτηματίαι Ἀμαλιάδος παρακαλοῦσιν, ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τῆς μετὰ τῆς Προνομιούχου συμβάσεως τροποποιουμένης ἐπὶ τὸ βέλτιον· Κάτοικοι Βαρθολομιοῦ παρακαλοῦσιν, ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τὸ κυροῦν τὴν μετὰ τῆς Προνομιούχου σύμβασιν περὶ ἐκριζώσεως· Οἱ ἐφημέριοι τῶν δήμων Προσχίου, Πυλλήνης καὶ Κλεπαΐδος τῆς Ναυπακτίας παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐνοριῶν· Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Καλαμῶν παρακαλεῖ, ὅπως μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τῆς μετὰ τῆς Προνομιούχου συμβάσεως. Σταφιδοκτηματίαι κάτοικοι Πλατάνου παρακαλοῦσιν, ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τῆς μετὰ τῆς Προνομιούχου συμβάσεως, τροποποιουμένης ὁπωσδήποτε· Ἐπιτροπὴ σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων τμήματος Κορίνθου–Πατρῶν παρακαλεῖ, ὅπως μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τὸ ἐξαιροῦν τοὺς τεχνίτας τοῦ ἐργοστασίου τοῦ ταμείου τῶν συντάξεων σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων. Ἐπιτροπὴ τῶν σταφιδοκτημόνων Μυρτουντίων παρακαλεῖ, ὅπως ἡ Βουλὴ ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως τῆς μετὰ τῆς Προνομιούχου συμβάσεως ἐπιφέρουσα τὰς ἀναγκαίας τροποποιήσεις. Ὁ κ. Θεόδωρος Ῥάμμας παρακαλεῖ, ὅπως μὴ ψηφισθῇ ἡ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ συμπληρωτικῷ τῶν περὶ μεταλλείων νόμων διάταξις καθ’ ἣν αἱ ἰαματικαὶ πηγαὶ περιέρχονται εἰς τὸ Κράτος, ὀρθοτέρας οὔσης τῆς ἐπιβολῆς φορολογίας ἐπὶ τῶν ἰαματικῶν ὑδάτων· Ἡ ἐπιτροπὴ τῶν προσφύγων τῆς Ν. Ἀγχιάλου παρακαλεῖ, ὅπως ὑποβληθῇ καὶ ψηφισθῇ ταχέως νομοσχέδιον περὶ ἀποξηράνσεως τῶν παρὰ τὸν νέον συνοικισμὸν ἑλῶν, καθόσον ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει καθίσταται ἀδύνατος ἡ περαιτέρω ἐν Ν. Ἀγχιάλῳ διαμονὴ ἐκ τῶν κακοηθεστάτης φύσεως ἑλωδῶν πυρετῶν· Σταφιδοκτηματίαι Κριεκουκίου παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως συμβάσεως μετὰ τῆς Προνομιούχου, τροποποιουμένης κατὰ τὸ δυνατόν· Ὁ δήμαρχος Ὀλυμπίων παρακαλεῖ, ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τῆς μετὰ τῆς Προνομιούχου συμβάσεως, τροποποιουμένης κατὰ τὸ δυνατόν· Φαρμακοποιοὶ Λαρίσης παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ φαρμακείων καὶ φαρμακεμπορείων μὴ γίνῃ δεκτὴ τροπολογία περὶ ἐξομοιώσεως τῶν πρακτικῶν φαρμακεμπόρων πρὸς τοὺς ἐπιστήμονας. Ὁ κ. Γεώργιος Κατσίνας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ νόμων καὶ περὶ διορισμοῦ ἐφέδρων ἀξιωματικῶν εἰς ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 684). Συνέστησα ἐπιτροπὴν πρὸς ἐπεξεργασίαν τοῦ νομοσχεδίου τῆς διὰ σκαφάνδρων σπογγαλιείας ἐκ τῶν κυρίων Σταμ. Βαφειαδάκη, Ἐπαμ. Ἐμπειρίκου, Ἰωάν. Κουντουριώτου, Ἀθαν. Μιαούλη καὶ Ἰάσονος Μπούμπουλη.

§1ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν, κ. Πρόεδρε, ὅπως δεχθῇ αὔριον νὰ συνεδριάσωμεν κατὰ τὴν αὐτὴν ὥραν τῆς πρωίας καί, εἰ δυνατόν, καὶ τὴν Πέμπτην, διότι ὀλίγαι ἡμέραι πρὸς ἐργασίαν ὑπολείπονται.

§2Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Βεβαίως δυνάμεθα νὰ συνεδριάζωμεν καθ’ ὅλας τὰς ἡμέρας καθ’ ἃς εὑρισκόμεθα ἐν Ἀθήναις.

§3Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Νὰ ἐξακολουθήσωσιν αἱ συνεδριάσεις ὡς μέχρι τοῦδε. Σήμερον δὲν ὑπάρχουσιν ἑορταί.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§5ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ἀλλὰ καὶ οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ νὰ μὴ προσέρχωνται κατὰ τὴν 11ην ὥραν καὶ εἶτα νὰ λέγωσιν ὅτι κωλυσιεργοῦμεν ἡμεῖς.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε ἡ Βουλὴ παρεδέχθη νὰ συνεδριάσῃ καὶ αὔριον. Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§7Ι. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀξιότιμοι κύριοι Βουλευταί, ὡς γνωστὸν τοῖς πᾶσιν, ἀνάγκη ὑψίστη ἐπεβάλλετο ἡ διαρρύθμισις τῶν στρατιωτικῶν τῆς πατρίδος πραγμάτων ἐπὶ βάσεων ἐφ’ ὧν νὰ εἶναι ἐφικτὴ ἡ ἀνάπτυξις αὐτῶν ὅσον τὸ δυνατὸν εὐρύτερον. Πρὸς τοῦτο ὁ ἀξιότιμος προκάτοχός μου ἀντισυνταγματάρχης κ. Λαπαθιώτης, ἀπερχόμενος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, κατέλιπεν ἐν τοῖς ἀρχείοις αὐτοῦ ὀργανισμόν, ὃν ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὑμῖν ὅτι ἐλλείψει χρόνου, ἀφ’ ἧς ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν ἠδυνήθην νὰ μελετήσω. Ἐμελέτησα ὅμως τὸν ὑπὸ τῆς σχετικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἐκπονηθέντα καὶ ὑποβληθέντα μοι ὀργανισμόν, ὅσον ἦτο δυνατὸν νὰ τὸν μελετήσω ἐν τῷ βραχυτάτῳ τούτῳ χρονικῷ διαστήματι. Ὁ ὀργανισμὸς οὗτος ἀληθῶς ἀπορρέει ἐκ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ ἀξιοτίμου προκατόχου μου, στηρίζεται ὅμως ἐπὶ σκέψεων αἵτινες ἐξασφαλίσουσιν ἐπὶ τὸ μεθοδικώτερον τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ, προσηρμοσμένου ὅσον τὸ δυνατὸν ἁρμονικώτερον πρὸς τὰς οἰκονομικὰς δυνάμεις τοῦ τόπου καὶ τὰ λοιπὰ στοιχεῖα, τὰ ἀναγκαῖα διὰ τὴν στρατιωτικὴν ἀνάπλασιν, τὰ ὁποῖα κέκτηται ὁ τόπος. Τὸν ὀργανισμὸν αὐτὸν ἀποδεχθεὶς φέρω ἐνώπιον ὑμῶν καὶ λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν ὑμετέραν κρίσιν καὶ νὰ παρακαλέσω θερμῶς, ὅπως ψηφίσητε αὐτόν, μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ χορηγήσητε οὕτως εἰς τὸ Κράτος τὰ μέσα νὰ διοργανώσῃ στρατόν, ὅστις μὲ τὴν βοήθειαν τοῦ Θεοῦ θὰ δύναται ν’ ἀνταποκρίνηται πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τῆς πατρίδος. Πᾶσαν ἀνάπτυξιν ἐπ’ αὐτοῦ ἐκ τῶν προτέρων ἐπιτραπήτω μοι νὰ θεωρήσω περιττήν, διότι ἡ μελέτη ὀργανισμοῦ, τοῦ ὁποίου τὰ ἀντίτυπα θὰ διανεμηθῶσι, συμπληροῖ αὐτήν. Συγχρόνως λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς καὶ σχέδιον νόμου «περὶ ἀποστολῆς ἀξιωματικῶν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν πρὸς ἐκπαίδευσιν». Ἀπόλυτος εἶναι ἀνάγκη καὶ ἐπιτακτική, ἵνα ὁ στρατὸς ἡμῶν ᾖ ἐνήμερος τῆς προόδου, τὴν ὁποίαν ἔχουσι καὶ οἱ εὐρωπαϊκοὶ στρατοί. Τὸ μόνον μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἦτο δυνατὸν ὅπως παρακολουθήσῃ ὁ στρατός μας τὴν ἀνάπτυξιν αὐτήν, θὰ ἦτο, ἐὰν ἦτο δυνατόν, ὁλόκληρον τὸ προσωπικὸν τῶν ἀξιωματικῶν νὰ μεταβαίνῃ ἐκεῖ νὰ σπουδάζῃ καὶ κάμνῃ τὴν παιδείαν του ἐκεῖ, καὶ μετὰ ταῦτα νὰ ἐπανέρχηται, ἵνα ἐκτελέσῃ τὸν προορισμόν του. Τούτου ὅμως μὴ ὄντος δυνατοῦ, τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται εἰς τὴν ὑμετέραν κρίσιν, χορηγεῖ τὰ μέσα διὰ μικρᾶς δαπάνης, ἡ ὁποία δὲν ὑποθέτω ὅτι δύναται νὰ ὑπερβῇ τὰς 80.000 δραχμῶν, πρὸς ἐπίτευξιν τοῦ σκοποῦ τούτου. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 685–686).

§8ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. (Ὑποβάλλει πρότασιν νόμου περὶ τῶν μεταλλείων τοῦ ἀκρωτηρίου Χαλάρων τῆς Σερίφου εἰσηγούμενος διὰ μακρῶν). (Ὅρα Παράρτημα).

§9ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ὕδρας ἐδήλωσε πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι δὲν εἶχε σκοπὸν βεβαίως ν’ ἀπειλήσῃ τινά, καὶ δηλώσας αὐτὰ ηὐχαρίστησε πάντας ἡμᾶς, διότι ὄντως δὲν ἦτο αὐτὸς ὁ σκοπός του. Ἐγὼ πληροφορῶ τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶχε σκοπὸν κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, νὰ ὑποβάλῃ ἀκριβῶς τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ μεταλλείου Χαλάρων καὶ νὰ περιορίσῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὸ μεταλλεῖον τοῦτο. Αὐτὴ ἦτο ἡ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ὕδρας δὲν δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι μᾶς προέλαβε, διότι ἡμεῖς ἤμεθα ἕτοιμοι ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας αὐτὸ τοῦτο ἀκριβῶς νὰ πράξωμεν.

§10ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Διατί δὲν τὸ ἐκάμνετε ἐξ ἀρχῆς; Ὅταν σᾶς πιέζωσι, τότε τὸ κάμνετε· δὲν τὸ ἐκάματε οἰκειοθελῶς.

§11ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπὶ τῇ βάσει, Κύριοι, τοῦ μέχρι τοῦδε ἐν ἰσχύϊ νόμου περὶ μεταλλείων ἐδικαιοῦτο τὸ Κράτος ἐπὶ παντὸς μεταλλείου νὰ ἐπιφυλάξῃ εἰς ἑαυτὸ τὴν κυριότητα. Διατί; Διότι κατὰ τὸ Γαλλικὸν σύστημα, τὸ κρατοῦν τέως παρ’ ἡμῖν, ἠδύναντο πλείονες τοῦ ἑνὸς νὰ ὑποβάλωσι δηλώσεις ἐπὶ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ μεταλλείου. Καθ’ ὅσον δὲ τὸ Κράτος οὐδεμίαν εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ παραχωρήσῃ τοῦτο πρὸς τὸν πρῶτον δηλωτήν, ἀλλὰ πρὸς οἱονδήποτε ἤθελεν αὐτό, εἶχε καὶ τὸ δικαίωμα, ἐὰν τὸ ἐθεώρει πολύτιμον, ἐὰν ἠδύνατο οὕτω πως νὰ ἐξυπηρετηθῶσι σπουδαῖα αὐτοῦ συμφέροντα, νὰ τὸ ἐπιφυλάξῃ δι’ ἑαυτό. Ἀλλὰ καθ’ ἣν στιγμὴν ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὁ νέος νόμος περὶ μεταλλείων, διὰ τοῦ ὁποίου ἀντὶ τοῦ Γαλλικοῦ καθιερώθη παρ’ ἡμῖν τὸ Πρωσσικὸν σύστημα, καθ’ ὃ ὁ πρῶτος ἀνακαλύψας καὶ δηλώσας μεταλλεῖον δικαιοῦται ν’ ἀναγνωρισθῇ ὑπὸ τοῦ Κράτους ὡς ὁ κύριος αὐτοῦ, ἔπρεπε κατ’ ἀνάγκην νὰ σκεφθῶμεν περὶ τοῦ τρόπου τῆς διασώσεως τοῦ προμνημονευθέντος δικαιώματος τοῦ Δημοσίου, προκειμένου περὶ μεταλλείων πολυτίμων ἢ δυναμένων νὰ ἐξυπηρετήσωσι σπουδαῖα συμφέροντα τοῦ Κράτους καὶ τῆς χώρας. Κατὰ τοῦτο, Κύριοι, ἔπρεπε νὰ μιμηθῶμεν τὸ παράδειγμα τῆς Πρωσσίας, ἀφοῦ ἅπαξ ἀπεφασίσαμεν νὰ καθιερώσωμεν καὶ παρ’ ἡμῖν τὸ ἐν αὐτῇ κρατοῦν σύστημα. Καὶ ἐκεῖ τὸ Κράτος ἐφρόντισε νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ συμφέροντά του διὰ τοῦ νεαροῦ νόμου περὶ μεταλλείων. Ὁμολογῶ δ’ ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τούτου συνετάξαμεν τὸ νέον περὶ μεταλλείων νομοσχέδιον φροντίσαντες τὰ ἐκεῖ ἰσχύοντα νὰ προσαρμόσωμεν εἰς τὰς καθ’ ἡμᾶς περιστάσεις καὶ ἀνάγκας. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἡμῶν προτιθέμεθα νὰ διασώσωμεν ὑπὲρ τοῦ Κράτους ὄχι μόνον τὸ περιμάχητον μεταλλεῖον τῶν Χαλάρων, ἀλλὰ καὶ πᾶν ἄλλο μεταλλεῖον τῆς αὐτῆς ἢ καὶ ἀνωτέρας ἀξίας καὶ σπουδαιότητος, προσέτι δὲ καὶ ὀρυχεῖα τοιαῦτα καὶ πηγὰς ἰαματικάς. Διότι, Κύριοι, ἡ Ἑλλάς, ἂν ὑστερῇ ἄλλων χωρῶν ὡς πρὸς τὴν παραγωγικότητα τῆς ἐπιφανείας τοῦ ἐδάφους της, εὐτυχῶς ὅμως ὑπ’ αὐτὴν ἐγκλείει πλοῦτον ἀμύθητον παντοίων μεταλλευμάτων καὶ ὀρυκτῶν καθόλου, προσέτι δὲ ἀφθονίαν ποικίλων ἰαματικῶν ὑδάτων ὡς ὀλίγαι ἄλλαι χῶραι. Ἡ Πολιτεία ἐγκαταλείπουσα τὴν ἐκμετάλλευσιν πάντων τούτων εἰς μόνην τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν, ἥτις, ὡς ἡ μέχρι τοῦδε πεῖρα ἀπέδειξε, δὲν εἶναι συνήθως εἰς θέσιν νὰ τὰ ἐκμεταλλευθῇ προσηκόντως, διαπράττει ἀληθὲς ἔγκλημα, κατ’ ἐμὴν τουλάχιστον γνώμην, καὶ πρὸς ἑαυτὴν καὶ πρὸς τὴν χώραν μὴ ἀναλαμβάνουσα ἡ ἰδία τὴν ἐκμετάλλευσίν των.

§12Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ μᾶς ἔλειπεν ἀκόμη. Ἀφοῦ διὰ τῶν διαφόρων μονοπωλίων σας μεταβάλλετε τὴν πολιτείαν εἰς ἔμπορον, νὰ τὴν καταστήσητε τώρα καὶ βιομήχανον ἐπιχειρηματίαν. Ἡ Ἑλλὰς θὰ γίνῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀληθῶς πρότυπον Βασίλειον!

§13ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὑπῆρξε, Κύριοι, ἐποχή, καθ’ ἣν τὸ Κράτος ἐθεωρεῖτο ὄντως κακὸς ἰδιοκτήτης καὶ διαχειριστὴς κτημάτων, κάκιστος δ’ ἐπιχειρηματίας ἢ ἔμπορος. Ἀλλ’ ἀπὸ πολλοῦ ἤδη αὐτὴ ἡ γνώμη ἔχει ἀποκηρυχθῆ καὶ ἐν τῇ ἐπιστήμῃ καὶ ἐν τῇ πείρᾳ ὡς ἀπηρχαιωμένη καὶ ἕωλος. Ἀφ’ ὅτου κατενοήθη ὅτι αἱ μεγάλαι ἐπιχειρήσεις, ἀπαιτοῦσαι τὴν σύμπραξιν πολλῶν κεφαλαίων καὶ ἀτόμων, δύνανται νὰ εὐδοκιμήσωσι μᾶλλον ὑπὸ ἑταιρείας ἢ ὑπὸ ἰδιώτας, ἀνεγνωρίσθη ὅτι καὶ τὸ Κράτος, εὑρισκόμενον ὑπὸ παραπλησίας ἐν πολλοῖς συνθήκας πρὸς τὰς ἑταιρείας, δύναται ὡσαύτως ν’ ἀναλαμβάνῃ διαφόρους ἐπιχειρήσεις. Δι’ ὑπαλλήλων διενεργοῦσι τὰς ἐργασίας των αἱ ἑταιρεῖαι, δι’ ὑπαλλήλων θὰ διενεργήσῃ αὐτὰς καὶ τὸ Κράτος, μὲ μόνην τὴν διαφορὰν ὅτι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι, φέροντες μείζονα εὐθύνην, διατελοῦσι καὶ ὑπὸ αὐστηρότερον ἔλεγχον ἢ οἱ τῶν ἑταιρειῶν. Καὶ εἶναι μέν, Κύριοι, ἀναντίλεκτον ὅτι εἰς τὸ Κράτος δὲν ἁρμόζει ν’ ἀναμιγνύηται εἰς ἐπιχειρήσεις καθαρῶς κερδοσκοπικάς, συνεπαγομένας πολλάκις μεγάλας ζημίας. Δύναται ὅμως αὐτὸ κάλλιστα ν’ ἀναλαμβάνῃ ἐπιχειρήσεις στερουμένας παντὸς κερδοσκοπικοῦ χαρακτῆρος, ἐπιχειρήσεις ἀποδιδούσας ἓν βέβαιον καὶ κανονικὸν κέρδος, ὡς ἡ κτῆσις καὶ ἐκμετάλλευσις δασῶν, μεταλλείων, ἀνθρακωρυχείων, ἰαματικῶν πηγῶν καὶ σιδηροδρόμων ἔτι. Καθ’ ὃν χρόνον, Κύριοι, τὰ Κράτη ἐπιβαρύνονται καὶ δι’ ἄλλων μεγάλων ὑποχρεώσεων, μάλιστα δὲ διὰ τῶν ἀφορωσῶν εἰς τὴν πολεμικὴν παρασκευήν, ἥτις τελευταῖον μάλιστα ἔχει καταστῆ οὕτως εἰπεῖν ὁ ἐφιάλτης τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν, δὲν ἐπαρκοῦσι πλέον εἰς κάλυψιν τῶν ὑπερόγκων ἐξόδων των μόνοι οἱ φόροι καὶ οἱ δασμοί, τὰ τέλη καὶ τὰ δικαιώματα. Διὰ τοῦτο ἀναγκάζονται αὐτὰ νὰ δημιουργήσωσι καὶ ἄλλους πόρους, μὴ ἐπιβαρύνοντας τὸν λαόν. Τοιοῦτοι εἶναι οἱ ἐκ διαφόρων ἐπιχειρήσεων, ὁποῖαι αἱ πρὸ μικροῦ ὑποδειχθεῖσαι. Πρὸς τοῦτο, Κύριοι, σᾶς ἀναφέρω τὸ παράδειγμα τῆς Πρωσσίας, ἥτις μέγα μέρος τῶν δημοσίων ἐσόδων της ἀρύεται ἐκ μεγάλων ἀγροτικῶν κτημάτων, ἐκ δασῶν, σιδηροδρόμων, μεταλλείων, ὀρυχείων, ἰαματικῶν πηγῶν, διωρύγων καὶ πολλῶν ἄλλων ἀκινήτων. Τελευταῖον μάλιστα ἐψηφίσθη ἐν αὐτῇ καὶ ὁ προμνημονευθεὶς νεαρὸς νόμος περὶ μεταλλείων, καθ’ ὃν τὸ Κράτος ἐξησφάλισεν ὑπὲρ ἑαυτοῦ τὸ ἀποκλειστικὸν δικαίωμα δι’ ὡρισμένα μεταλλεύματα καὶ ἰαματικὰ ὕδατα. Τὸ δικαίωμα τοῦτο θέλοντες νὰ ἐξασφαλίσωμεν καὶ ἡμεῖς ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου ἀνεγράψαμεν ἐν τῷ ἡμετέρῳ νομοσχεδίῳ τὰς ἑξῆς διατάξεις (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 2. Ἔρευνα καὶ παραχώρησις μεταλλείου, ἔχοντος ὡς κύριον μέταλλον χρυσὸν ἢ ἄργυρον, ἔτι δὲ τῶν ἀργυρομεταλλευμάτων τῆς Μήλου, Κιμώλου, Πολυαίγου, ὡς καὶ τῶν μήπω παρακεχωρημένων μεταλλούχων ἐκτάσεων τῆς νήσου Σερίφου (Χάλαρα), ὡς καὶ τῶν ἰαματικῶν ὑδάτων, θειούχων, ῥαδιούχων, ἁλατούχων καὶ πάσης ἄλλης φύσεως καὶ συστάσεως, προσήκουσιν ἀποκλειστικῶς εἰς τὸ Κράτος. Ἄρθρον 3. Ἐπὶ τῶν κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον ἀποκλειστικῶς εἰς τὸ Κράτος παραχωρουμένων μεταλλευμάτων καὶ ἰαματικῶν ὑδάτων, καὶ ὡς ἐπὶ ἄλλων μεταλλευμάτων, τῶν παραχωρουμένων εἰς ἰδιώτας, ἐφ’ ὅσον περὶ τῶν τελευταίων τούτων δὲν ἐξεδόθη Β. Διάταγμα παραχωρήσεως πρὸς ἰδιώτας, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν παραγγέλλει τὴν ἔρευναν καὶ διενεργεῖ ταύτην διὰ τοῦ ὀρυκτολόγου αὑτοῦ ἢ διὰ δημοσίων μηχανικῶν καὶ γεωμετρῶν, οἵτινες συντάττουσι τὰ κατὰ τὸν περὶ μεταλλείων νόμον ἀπαιτούμενα διαγράμματα καὶ ἐκθέσεις καὶ ὑποβάλλουσιν αὐτὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, τοῦτο δέ, ὅταν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐρεύνης συνιστῶσι τὴν παραχώρησιν πρὸς τὸ Δημόσιον, παραπέμπει τὰ ἔγγραφα ταῦτα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν μεταλλείων ἢ ἄλλου ἐπιθεωρητοῦ Δημοσίων ἔργων ἐξελέγχει τὴν ἀκρίβειαν καὶ ὀρθότητα τῶν πορισμάτων τῆς γενομένης ἐρεύνης. Ἐὰν ὁ ἐπιθεωρητὴς συμφωνήσῃ πρὸς τοὺς διενεργήσαντας τὴν ἔρευναν ἢ συνιστᾷ ἄλλως τὴν παραχώρησιν εἰς τὸ Κράτος, προκαλεῖται περὶ ταύτης Β. Διάταγμα ὑπὸ τῶν Ὑπουργῶν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν, ὅπερ δημοσιευθὲν προσηκόντως μετεγράφεται... Ἄρθρον 7. Τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν εἰς τὸ Δημόσιον παραχωρηθέντων μεταλλείων, ὀρυχείων καὶ ἰαματικῶν πηγῶν δύναται τὸ Κράτος νὰ ἐνεργήσῃ δι’ αὐτεπιστασίας καὶ νὰ μεταβιβάσῃ εἰς ἰδιώτας καὶ εἰς ἀνωνύμους ἑταιρείας. Ἡ μεταβίβασις τῆς ἐκμεταλλεύσεως μόνον δι’ ὡρισμένον χρόνον δύναται νὰ γίνῃ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου καὶ δὴ ἐπὶ πλειοδοσίᾳ καὶ ἀποχρώσῃ ἐγγυήσει. Μὴ ὄντως δυνατοῦ σοβαροῦ διαγωνισμοῦ κατὰ τὴν πλειοδοσίαν, δύναται ἡ προσωρινὴ μεταβίβασις νὰ γίνῃ καθ’ ἁπλῆν συμφωνίαν, ἥτις ὅμως χρήζει κυρώσεως διὰ νόμου. Ὁ ἀναλαβὼν τὴν ἐκμετάλλευσιν ὀφείλει πλὴν τοῦ συμφωνηθέντος ἀντιτίμου νὰ καταβάλῃ καὶ πάντας τοὺς φόρους τοὺς ἐπιβαλλομένους διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν μεταλλευμάτων, ὀρυκτῶν καὶ ἰαματικῶν ὑδάτων καὶ νὰ ἐκπληρώσῃ καὶ πάσας τὰς ὑποχρεώσεις πρὸς ἰδιώτας, ἃς συνεπάγεται ἡ παραχώρησις καὶ ἡ ἐκμετάλλευσις αὐτῶν». Τοιαῦται, Κύριοι, εἶναι αἱ κυριώτεραι διατάξεις τοῦ ἡμετέρου νομοσχεδίου. Ἡμεῖς ἔχομεν τὴν πεποίθησιν ὅτι ἐξυπηρετοῦμεν τὰ καλῶς ἐννοούμενα συμφέροντα τοῦ Κράτους καὶ τῆς Χώρας δημιουργοῦντες νέους πόρους πολλοῦ λόγου ἀξίους διὰ τὸ δημόσιον ταμεῖον. Καὶ δὲν ζητοῦμεν μὲν ἀναγνώρισίν τινα διὰ τοῦτο παρ’ ἐκείνων οἵτινες ἐννοοῦσιν ἐκ συστήματος νὰ κατακρίνωσι καὶ ἀποκρούσωσιν ἀδιακρίτως πᾶν νομοθετικὸν ἡμῶν μέτρον, ὀφείλομεν ὅμως νὰ διαμαρτυρηθῶμεν κατὰ τῆς ὑπονοίας αὐτῶν, ὅτι διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου οὐδὲν ἄλλο ἐπιδιώκομεν ἢ τὴν ματαίωσιν τῆς διασώσεως τοῦ μεταλλείου τῶν Χαλάρων ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, τίς οἶδε τίνων συμφέροντα ἐξυπηρετοῦντες τοιουτοτρόπως. Διὰ τοῦτο μετὰ λύπης ἀναγκαζόμεθα νὰ μὴ ἐπιμείνωμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ἡμῶν, δεχόμεθα δὲ νὰ ψηφισθῇ ἀντ’ αὐτοῦ ἕτερον, προνοοῦν μόνον περὶ τοῦ μεταλλείου Χαλάρων.

§14Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐγώ, Κύριοι, τὴν γνώμην μου εἶπον φανερῶς, εἰς τὴν γνώμην μου δὲ ταύτην ἐπέμεινα καὶ κατὰ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Ἡ γνώμη μου δὲν ἐπεκράτησεν. Ἡ Βουλὴ ἐξεδήλωσεν ἐναντίαν γνώμην. Ἐγὼ εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ συμμορφωθῶ πρὸς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς. Ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ διεφώνουν, ὡς εἶπον, πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀπεδέχθη καὶ ἡ Βουλή· διότι κατὰ τὴν ἰδικήν μου κρίσιν τοῦτο ἀνατρέπει τελείως τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἐψηφίσαμεν. Ὀρθὴ λοιπὸν εἶναι ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ὕδρας νὰ περιορισθῶμεν μόνον εἰς τὸ μεταλλεῖον Χαλάρων, ἐκεῖ δὲ δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν κατὰ τίνα τρόπον τὸ περίφημον τοῦτο μεταλλεῖον θὰ διατηρηθῇ, καὶ δυνάμεθα ἐκεῖ εὐρύτερον νὰ συζητήσωμεν καὶ τὰς γενομένας προτάσεις ὑπ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐκίνησαν πάντα τοῦτον τὸν θόρυβον, καὶ κατὰ τίνα τρόπον ἡ Βουλὴ ἐλευθέρως ἀποφασίζουσα θὰ διαθέσῃ τὸ πολύτιμον τοῦτο μεταλλεῖον, ὡς λέγεται. Ἐγὼ ἐπαναλαμβάνω ὅτι οὐδεμίαν ἔχω ἀντίρρησιν, διότι οὐδέποτε ἐσκέφθην νὰ προστατεύσω ἰδιωτικὰ συμφέροντα εἰς τὸν βίον μου, πάντοτε δ’ ἐπροστάτευσα τὰ δημόσια συμφέροντα, ὅσον μοὶ ἦτο δυνατόν, δύναμαι δὲ καὶ τὸν δημόσιον καὶ τὸν ἰδιωτικόν μου βίον νὰ θέσω ὑπὸ τὸν ἔλεγχον παντός.

§15Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§16Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπάρχει τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον εἶναι δυνατὸν αὐτὴν τὴν συζήτησιν νὰ καταστήσωμεν σύμφωνον πρὸς τὸν Κανονισμόν. Ἴσως θὰ ἦτο ὀρθότερον νὰ ζητηθῇ ἡ πρόταξις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ὑποθέτω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ ὡς ἐπεῖγον ὁμοῦ μὲ τ’ ἄλλα νομοσχέδια τὰ ἀναγεγραμμένα ἐκ τῶν πρώτων ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε δὲν προβάλλω πρότασιν περὶ μεταβολῆς τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ στείλῃ ἀμέσως τὴν πρότασιν τὴν ὑποβληθεῖσαν ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ὕδρας νὰ τυπωθῇ, ὥστε, ὅταν φθάσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει καὶ τὴν πρότασιν ταύτην καὶ ἐξετάσωμεν κατὰ πόσον δύναται νὰ περιληφθῇ ἡ διάταξις αὕτη ἐν αὐτῷ, ὅπως ἔχει, ἢ τροποποιουμένη, διότι νομίζω ὅτι χρειάζεται τροποποίησίς τις ἐπ’ αὐτῆς.

§17ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ, ὅπως σταλῇ ἀμέσως πρὸς τύπωσιν, καθὼς καὶ ἡ πρότασις τοῦ κ. Νέγρη.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐστάλησαν ἤδη.

§19Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται λόγος περὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, ἐγὼ ἤθελον παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως εὐαρεστηθῇ νὰ κανονίσῃ τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν κατὰ τρόπον ὑποδεικνύοντα ποῖα εἶναι τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις φρονεῖ ὅτι δέον νὰ ψηφισθῶσι κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις γινώσκει ὅτι ὀλίγαι ἡμέραι ἀκόμη πρὸς νομοθετικὴν ἐργασίαν ὑπολείπονται. Οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει ἅπασαν τὴν προθυμίαν ὅπως συζητήσῃ τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θεωροῦνται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὡς ἐπιβαλλόμενα ὑπὸ τῶν περιστάσεων. Ἐννοεῖται ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει ἀπόλυτον τὸ δικαίωμα ἵνα συζητήσῃ τὰ νομοσχέδια ταῦτα ἐξασκοῦσα τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα τὸ πολίτευμα παρέχει εἰς αὐτήν. Εἴμεθα πρόθυμοι νὰ συντρέξωμεν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ ἔργον τοῦτο, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐννοήσῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἐνόσῳ παρουσιάζει Ἡμερησίαν Διάταξιν μὲ 159 νομοσχέδια δὲν γινώσκομεν ὁποῖα θεωροῦνται ὑπ’ αὐτῆς ὡς ἐπιβαλλόμενα ἀφ’ ἑνὸς ὑπὸ τῶν περιστάσεων, ὡς καὶ τὰ θεωρούμενα ὑπ’ αὐτῆς ὡς ἀναγκαῖα ἵνα τὸ πρόγραμμα αὐτῆς ἐφαρμόσῃ. Ἑπομένως ἤθελον παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα δώσῃ τὴν πληροφορίαν ταύτην εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως οἱ κύριοι Βουλευταὶ γινώσκωσι τίνα τὰ νομοσχέδια, ἐπὶ τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις, ὅπως ἑτοιμασθῶσιν, ἵνα δυνηθῶσι τὰ νομοσχέδια ταῦτα νὰ συζητήσωσι. Περιττὸν νὰ προσθέσῃ ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει ἐξακολουθήσει τηροῦσα τὴν αὐτὴν πορείαν, τὴν ὁποίαν μέχρι τοῦδε ἐτήρησεν, ἡ ὁποία πορεία ἦτο σύμφωνος πρὸς τὸ πολίτευμα, τὸ ὁποῖον διέπει ἡμᾶς. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει θεωρήσει τὰς παρατηρήσεις μου ὡς ὀρθὰς καὶ θέλει εὐαρεστηθῇ ν’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ποίαν ἀπόφασιν ἔχει ὡς πρὸς τὸν καταρτισμὸν τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§20Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις κρίνει πολὺ ὀρθὰς τὰς παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου ἡγέτου τῆς μείζονος μερίδος, καὶ ἀπὸ τῆς αὔριον θέλει ἐντελῶς συμμορφωθῇ πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν αὐτήν, ἡ ὁποία εἶναι εὐλογωτάτη. Ἤδη δ’ ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ πρὸ παντὸς καὶ διότι εἶναι ὑποχρεωμένη πρὸς τοῦτο νὰ ζητήσῃ τὴν ἐπιψήφισιν πάντων τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα σχετίζονται πρὸς τὸν Προϋπολογισμόν, καὶ ἐὰν δυνηθῇ νὰ κατορθώσῃ, ὅπως ψηφισθῶσι καὶ τὰ ἄλλα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι μὲν συναφῆ πρὸς τὸν Προϋπολογισμόν, τὰ ὁποῖα ὅμως ἔχουσι μεγίστην σημασίαν, τότε ἡ Κυβέρνησις θὰ θεωρηθῇ λίαν εὐτυχής, διότι κατώρθωσε καὶ νὰ ψηφισθῶσι καὶ τὰ νομοσχέδια ταῦτα. Παρατηρῶ δὲ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα εἶναι συναφῆ μὲ τὸν Προϋπολογισμὸν εἶναι ἤδη προτεταγμένα ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει σήμερον, διότι τὰ ἑπτὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα προηγοῦνται, εἶναι καθαρῶς ὑπηρεσιακὰ καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προκαλέσωσι, νομίζω, καμμίαν συζήτησιν. Τὰ κατόπιν ὅμως εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἤθελον προκαλέσει συζήτησιν καὶ τὸ πρῶτον, τὸ ὁποῖον βλέπετε ἀναγεγραμμένον ὄγδοον ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, εἶναι τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγεγραμμένον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, διότι τὰ πρὸ τούτου εἶναι νομοσχέδια τὰ ὁποῖα βεβαίως δὲν ἤθελον προκαλέσει συζήτησιν, ὡς νομίζω.

§21Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ Βουλὴ ἔλαβεν ἤδη ἀπόφασιν, ὅπως συνεδριάσῃ καὶ αὔριον, καὶ ἡ ἀπόφασις αὕτη εἶναι σύμφωνος μὲ τὴν ὁμόθυμον γνώμην καὶ τῶν δύο πτερύγων, καὶ τῆς πλειονοψηφίας καὶ τῆς μειονοψηφίας. Καὶ δύναμαι νὰ δηλώσω ἐξ ὀνόματος τῆς μειονοψηφίας — καὶ ὑποθέτω ὅτι δὲν εἶναι διάφορος ἡ γνώμη τῆς πλειονοψηφίας — ὅτι ἐννοοῦμεν νὰ ἐργασθῶμεν καθ’ ὅλας τὰς ἡμέρας, καὶ κατὰ τὰς ἑορτὰς καὶ μετὰ τὰς ἑορτάς, ἐὰν δὲν ἐπαρκέσῃ ὁ χρόνος πρὸς συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θεωροῦνται ὡς συναφῆ πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν ἢ ὁπωσδήποτε δυνάμενα νὰ θεραπεύσωσιν ἀμέσως συμφέροντα ἐπείγοντα τῆς χώρας. Ἡ πρότασις ὅθεν τοῦ ἀξιοτίμου ἡγέτου τῆς πλειονοψηφίας, ὅπως καθορίσῃ ἡ Κυβέρνησις τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θεωρεῖ ὡς ἀναποφεύκτως ἀναγκαῖα διὰ τὴν πραγματοποίησιν τῆς πολιτικῆς της, ἦτο ἐντελῶς σύμφωνος πρὸς τὴν γνώμην ἡ ὁποία κρατεῖ καὶ παρὰ τῇ μειονοψηφίᾳ. Ἀτυχῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀντὶ ν’ ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν ταύτην, ἡ ὁποία θὰ συνετέλει εἰς τὴν εὐκολωτέραν διεξαγωγὴν τοῦ ἔργου τῆς Βουλῆς κατὰ τὰς ὀλίγας ἡμέρας αἱ ὁποῖαι ὑπολείπονται, ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀφήσῃ τὴν ἐντύπωσιν διὰ τῆς ὁμιλίας του, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Ἡμερησία Διάταξις πρέπει νὰ ἐξαντληθῇ κατὰ τὸ διάστημα τὸ χρονικὸν τὸ ὁποῖον μᾶς χωρίζει ἀπὸ σήμερον μέχρι τῆς 25 Δεκεμβρίου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι ἠθέλησεν ἀκριβῶς νὰ δηλώσῃ ὁ ἡγέτης τῆς πλειονοψηφίας εἶναι τοῦτο· νὰ καθορίσῃ ἡ Κυβέρνησις μεταξὺ τῶν 159 νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγεγραμμένα ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, τίνα θεωρεῖ ὡς ἀναγκαῖα διὰ τὴν πολιτείαν της, τίνα θεωρεῖ ὡς ἐπείγοντα πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν συμφερόντων τῆς χώρας. Καὶ εἰς τοῦτο παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ προβῇ, διότι μὲ τὴν ἀοριστίαν ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἀφῆκεν ὡς πρὸς τὰς προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως ὁ κ. Πρόεδρος αὐτῆς βεβαίως καθιστᾷ τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς δυσκολώτερον. Πρέπει νὰ ἔχῃ πᾶς τις ὑπ’ ὄψει του, ὅτι, ἐφ’ ὅσον μένομεν ἐν τῇ ἀοριστίᾳ αὐτῇ, κατὰ τοσοῦτον δυσχεραίνονται αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, διότι ἑκάστοτε θὰ ἔχωμεν τὰς αἰτήσεις καὶ προτάσεις περὶ μεταβολῆς τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, ὅταν ἔχωμεν ἐνώπιον ἡμῶν ὁλόκληρον αὐτὸ τὸ πέλαγος τῶν νομοσχεδίων καὶ τῶν προτάσεων νόμων. Διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως καθορίσῃ τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν κατὰ τὴν ἰδίαν της γνώμην, ἀλλὰ νὰ τὴν καθορίσῃ τέλος κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ δύναται ἡ Βουλὴ νὰ γνωρίζῃ τίνα εἶναι τὰ νομοσχέδια ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ προκληθῇ ἡ ψῆφός της καὶ τὰ ὁποῖα θὰ δυνηθῇ νὰ συζητήσῃ. Καὶ φρονοῦμεν, ὅτι κατὰ τὴν περίοδον τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς, ἀφ’ ἧς ἀνέλαβε τῶν μέτρων τῶν κυβερνητικῶν τὴν ἐξέλεγξιν, ἐπετέλεσε μετ’ εὐσυνειδησίας καὶ τελεσφόρως καὶ ὑπὲρ τῆς χώρας τὸ καθῆκον αὐτῆς ἡ Βουλή. Δύνανται νὰ συκοφαντῶσιν ὅσοι θέλουσι τὴν Βουλήν, μὴ βλέποντες ὅτι συκοφαντοῦντες τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς βορβοροκυλίουσι τὸ πολίτευμα, ἀλλ’ ἡμεῖς ἔχομεν τὴν συνείδησιν ἀναπεπαυμένην, ὅτι ἐπετελέσαμεν τὸ καθῆκον ἡμῶν καὶ πρὸς τὸ πολίτευμα καὶ πρὸς τὴν χώραν.

§22Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ἤμην πολὺ ἁπλοῦς, ἐὰν ἤθελον εἴπει εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἔχομεν τὴν ἀξίωσιν νὰ ἐξαντληθῇ ὁλόκληρος ἡ Ἡμερησία Διάταξις. Μοὶ φαίνεται ὅτι ἐγὼ σαφῶς ὡμίλησα, συνέστησα δὲ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ παρεκάλεσα αὐτὴν ν’ ἀσχοληθῇ περὶ τῶν νομοσχεδίων ἐκείνων τὰ ὁποῖα σχετίζονται μὲ τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ ταῦτα εἶναι τὰ φορολογικά. Ὑπάρχουσιν ὅμως καὶ δύο ἢ τρία νομοσχέδια τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι φορολογικὰ καὶ τὰ ὁποῖα στενώτατα συνδέονται μὲ τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ τοιοῦτον εἶναι τὸ νομοσχέδιον τῶν Δημοσίων ἔργων, τὸ ὁποῖον ὑποθέτω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ εἶναι διατεθειμένη νὰ ψηφίσῃ. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ὑπάρχει καὶ ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ, ὁ ὁποῖος σήμερον ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὸν ὁποῖον ὑποθέτω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ θελήσῃ νὰ ψηφίσῃ. Ἐπίσης ὑπάρχουσι καὶ τὰ περὶ Χωροφυλακῆς καὶ συνεπῶς ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἀπὸ τῆς αὔριον ἡ Ἡμερησία Διάταξις θὰ εἶναι ἐντελῶς καθωρισμένη ὑπὸ τοιοῦτον πνεῦμα.

§23Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω ὅτι ἐξεφράσθην σαφῶς καὶ καθαρῶς. Ἐζήτησα, ὅπως ἀναγραφῶσι μεταξὺ τῶν πρώτων νομοσχεδίων ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ὅλα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θεωρεῖ ἡ Κυβέρνησις εἴτε ὡς συνδεόμενα πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους εἴτε ὡς ἐπείγοντα λόγῳ ἱκανοποιήσεως συμφερόντων τῆς χώρας σπουδαίων. Καὶ καθ’ ὅσον ἤθελον εἰσαχθῆ νέα νομοθετήματα, τοιοῦτον ἔχοντα χαρακτῆρα, οὐδεὶς ἠθέλησε νὰ τὰ ἀποκλείσῃ ἀπὸ τῆς συζητήσεως καὶ τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτῶν ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἔννοια ἣν ἐξέφρασε καὶ ὁ ἡγέτης τῆς πλειονοψηφίας ὡς καὶ ἐγώ. Ἀναμφισβητήτως, προκειμένου περὶ νομοσχεδίων σκοπούντων τὴν βελτίωσιν τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους, οὐδεὶς Βουλευτὴς θ’ ἀντιστῇ· ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλομεν εἶναι νὰ ἐξέλθωμεν ἐξ αὐτοῦ τοῦ πελάγους, διὰ νὰ γνωρίζωμεν τίνα θὰ συζητήσωμεν, ἀποτρέψωμεν δ’ οὕτω ἀπὸ τὴν Βουλὴν τὴν ἀπώλειαν τοῦ χρόνου διὰ τῆς ἑκάστοτε μεταβολῆς τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Στεφανίδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταργήσεως τῆς στρεμματικῆς φορολογίας»· Ὁ κ. Θ. Λέκας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναγραφῆς ἐτησίας συνδρομῆς ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους εἰς Γυμνάσια κλπ.»· Ὁ κ. Σ. Πολυζώης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φορολογίας τῶν οἰκοπέδων»· Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ ἀσυμβιβάστου θέσεων ἢ ἀξιωμάτων τινῶν πρὸς τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα». (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 688–691). Μὴ ὑπάρχοντος ἑτέρου ἀντικειμένου ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς αʹ ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1909 ἐκ δραχμῶν 732.000»).

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολούθησις τῆς γʹ συζητήσεως ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀκτημόνων ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου»....

§26Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Κατὰ τὴν στοιχειοθέτησιν παρελείφθη κατὰ τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 1 ἡ φράσις «ὑποκειμένων εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 1200, § 7, τῆς Πολ. Δικονομίας». (Γίνεται δεκτὸν ὡς διωρθώθη ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ κ. Γκότση. Γίνεται ἐπίσης δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀσφαλιστικῶν ἑταιρειῶν»)

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μελέτης γενικῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ δασμολογίου καὶ ἐν γένει τῶν τελωνιακῶν νόμων». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις, διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ τῇ 5 καὶ 40′ μ. μ. Μετὰ τὴν διακοπήν (Ὥρᾳ 5 καὶ 40′ μ. μ.)

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. (Ἀναγινώσκονται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως). Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῶν Πρακτικῶν;

§29Μ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὰ Πρακτικὰ τῆς παρούσης Συνόδου παρατηρῶ μίαν ἔλλειψιν σπουδαιοτάτην. Ἀνέκαθεν ἀναγράφονται τὰ ὑποβαλλόμενα νομοσχέδια, αἱ προτάσεις νόμων καὶ αἱ τροπολογίαι ὑπ’ αὔξοντα ἀριθμόν, ὡς Παράρτημα τῆς Ἐφημερίδος τῶν Συζητήσεων, διότι τότε καθίσταται ἡ εὕρεσις αὐτῶν εὐκολωτάτη. Τοιοῦτο τι δὲν βλέπω, ἐνῷ ἀνέκαθεν ἀφ’ ἧς συντάσσονται τὰ Πρακτικὰ τοῦτο γίνεται. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ εὕρεσις οἱουδήποτε νομοθετήματος, ἐὰν δὲν ἔχῃ ἀναγραφῇ μὲ τὸν αὔξοντα ἀριθμόν.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ γίνῃ εἰς τὸ τεῦχος.

§31Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἐπὶ τῆς 5ης σελίδος τῶν Πρακτικῶν ἀναγράφεται, ὅτι ὁμιλῶν χθὲς εἶπον, ὅτι ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν Εἰρηνοδικείων τῶν 120 ἢ τοῦ πλείστου μέρους αὐτῶν θὰ ἐλαττωθῇ καὶ ἡ κατανάλωσις τοῦ χαρτοσήμου καὶ συνεπῶς θὰ μειωθῶσι τὰ ἔσοδα τοῦ Δημοσίου. Ἀντὶ τούτων ὅμως σημειοῦται εἰς τὰ Πρακτικὰ, ὅτι θὰ μειωθῶσι τὰ ἔξοδα τοῦ Δημοσίου.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διορθωθῶσι. Τὰ Πρακτικὰ ἐπικυροῦνται ὡς διωρθώθησαν. Οἱ βουλευταὶ Σύρου κύριοι Ἰ. Καλαμάρης καὶ Στ. Βαφειαδάκης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φορολογίας τῶν οἰκοπέδων»· Ὁ βουλευτὴς Λευκάδος κ. Π. Φίλιππας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Χωροφυλακῆς». Ὁ βουλευτὴς Παρνασίδος κ. Δ. Κρεμεζῆς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκκαθαρίσεως καὶ ἀνανεώσεως τῶν ὀφειλομένων εἰς τὸ Δημόσιον». (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 692–694). Ἐξακολούθησις τῆς γʹ συζητήσεως ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μονοπωλίου τῆς σακχάρεως».

§33ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐκ παραδρομῆς τυπογραφικῆς δὲν διωρθώθη ἡ γʹ παράγραφος τοῦ ἄρθρου 4. Παρακαλῶ νὰ διορθωθῇ, ἀντὶ 50 ὀκάδων ν’ ἀναγραφῇ 10 ὀκάδων καὶ ἄνω.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ βουλευταὶ Καρυστίας κύριοι Ν. Μπαλάφας καὶ Ἰ. Βογιατῆς ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταργήσεως τῆς στρεμματικῆς φορολογίας τῶν ἀμπέλων». (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 696). Τώρα τὰ ὑπ’ ἀριθμὸν 4–7 ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ἐψηφίσθησαν. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 8. Συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος».

§35Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Κατ’ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ληφθεῖσαν σήμερον πρόκειται νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου «περὶ μεταλλείων.» Ἑπομένως κρίνω, ὅτι πρέπει νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ μεταλλείων».

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Τὸ ὑπ’ ἀριθ’ 12. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ἀ. Μιαούλη διενεμήθη. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ περὶ μεταλλείων νόμου». Ζητεῖ τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου;

§37ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν δευτέραν τροπολογίαν τοῦ κ. ἐξ Ἀττικῆς καὶ τοῦ κ. ἐξ Ὕδρας Βουλευτοῦ καὶ κατήρτισα ἰδίαν τροπολογίαν ἔχουσαν ὡς ἑξῆς. «Ἄρθρον 1. Ἐξαιρεῖται τῶν περὶ παραχωρήσεως διατάξεων τῶν περὶ μεταλλείων νόμων ἅπασα ἡ μήπω παραχωρηθεῖσα ἔκτασις τῆς νήσου Σερίφου καὶ τῶν παρ’ αὐτὴν νησίδων Σεριφοπούλας καὶ λοιπῶν. Δι’ αὐτὰς ἡ κατὰ τοὺς κειμένους νόμους ἐκμετάλλευσις παραχωρεῖται εἰς τὸ Δημόσιον ἐντὸς τριῶν μηνῶν». Ἔρχεται δ’ οὕτω δεύτερον ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἔλαβον ἐκ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ὕδρας, «Ἐντὸς τριῶν μηνῶν ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ Β. Διατάγματος τῆς παραχωρήσεως κλπ.». «Ἄρθρον 3. Αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 2 κλπ.» Προστίθεται δὲ καὶ τὸ ἑξῆς τέταρτον ἄρθρον· «Πλείονες λαβόντες παραχώρησιν μεταλλείων εὐθύνονται ἀλληλεγγύως διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν κατὰ τὸν περὶ μεταλλείων νόμον φόρων δικαιούμενοι εἰς ἀναγωγὴν κατὰ τῶν συνυποχρέων ὡς πρὸς τὴν βαρύνουσαν ἕκαστον αὐτῶν ἀναλογίαν». Ἐν τέλει παρεδέχθην καὶ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς· «Ἡ φορολογία τῶν λατομείων καθορίζεται ὑπὸ τῆς κατὰ τὸν περὶ μεταλλείων νόμον ἐπιτροπῆς προσδιορισμοῦ τῆς καθαρᾶς προσόδου τῶν μεταλλείων καὶ ἀνέρχεται εἰς 2% ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου τῶν λατομείων κλπ.».

§38Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἶχον ὑποβάλει καὶ ἐγὼ τροπολογίαν σχετικὴν πρὸς τὰ ἰαματικὰ ὕδατα.

§39ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Περιορίζομαι μόνον εἰς τὰ μεταλλεῖα Σερίφου.

§40Φ. ΝΕΓΡΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§41Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν νόμον ἐξαιρετικὸν ἀποβλέποντες εἰς τὸν τρόπον τῆς παραχωρήσεως ὡρισμένων μεταλλείων. Δὲν γνωρίζω ἂν ὁ μέλλων νὰ ψηφισθῇ νόμος συναρμόζεται πρὸς τὴν διάταξιν ἐκείνην τοῦ Συντάγματος καθ’ ἣν ἀρχὴ ψηφισθεῖσα ἅπαξ ἐν αὐτῇ τῇ Συνόδῳ δὲν δύναται ν’ ἀναιρεθῇ παρ’ ἄλλης. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε πρὸς μόρφωσιν πεφωτισμένης πεποιθήσεως ἐν τῇ ὑποθέσει ταύτῃ κρίνω ἀναγκαῖον νὰ δώσω εἰς ὑμᾶς πληροφορίας τινάς. Τῷ 1872 ὁ τότε δήμαρχος Σερίφου ἐζήτησε διὰ δηλώσεως τὴν παραχώρησιν τοῦ μεταλλείου Χαλάρων. Οὗτος εἶναι ὁ πρῶτος δηλωτής. Τούτου ἀποθανόντος τὰ ἐπὶ τοῦ μεταλλείου δικαιώματα ἐκληρονόμησεν ὁ υἱός του, ὅστις ἕνεκα χρηματικῶν στενοχωριῶν ἐξεχώρησε μέρος αὐτῶν εἰς τὸν Πέτρον Ζαριφόπουλον, τούτου δὲ πάλιν ἀποθανόντος τὰ ἐπὶ τοῦ μεταλλείου δικαιώματα κληρονομικῷ δικαιώματι ἀνήκουσιν εἰς τὸν Κωνσταντῖνον Γρηγοράκην, ἀξιωματικὸν τοῦ Πεζικοῦ, γαμβρὸν δὲ ἐπὶ θυγατρὶ τοῦ ἀποθανόντος. Ὁ Πέτρος Ζαριφόπουλος, ὡς καὶ ὁ πρὸ αὐτοῦ, ἐζήτησε τῷ 1900, ὅτε ἐγένοντο ἀθρόαι παραχωρήσεις μεταλλείων, νὰ ἐπιτύχῃ παραχώρησιν τοῦ μεταλλείου Χαλάρων, ἀλλ’ ἦτο ἄνθρωπος μὴ ἔχων πολλὰς γνωριμίας καὶ σχέσεις· εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι αἱ παραχωρήσεις ἐγίνοντο διὰ παρεμβάσεως ἰσχυρῶν προσώπων. Ἀπηυθύνθη εἰς τοιοῦτο πρόσωπον, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς τότε ἦτο Ὑπουργός, καὶ ἐζήτησε κατὰ τὰς παραμονὰς τοῦ Συμβουλίου, μὴ ἔχων ἄλλο μέσον, νὰ τὸν βοηθήσῃ εἰς τὴν παραχώρησιν τοῦ μεταλλείου Χαλάρων. Ἀλλ’ ἐνέπεσεν εἰς τὴν Σκύλλαν. Τὸ πρόσωπον αὐτὸ ἐζήτησεν ἀνεπιφυλάκτως παρ’ αὐτοῦ μερίδιον ἐκ τοῦ μεταλλείου, ποσοστόν. Ἐγένοντο διάφοροι συμφωνίαι καὶ ὁ ἄνθρωπος τότε ἐξ ἀνάγκης, ἀποβλέπων εἰς ἕνα Ὑπουργόν, ὑπέκυψε καὶ ἀπεφάσισε νὰ δώσῃ εἰς αὐτὸν πόσα; 62%. Καὶ ἔδωκε ταῦτα ἐπ’ ὀνόματι ἄλλου προσώπου συγγενοῦς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἀλλά, ἐνῷ παρεχωρήθησαν τῷ 1900 τοσαῦτα μεταλλεῖα, τὸ μεταλλεῖον Χαλάρων δὲν παρεχωρήθη, καθ’ ὅσον ἐγὼ καὶ ὁ ἐνδιαφερόμενος γνωρίζομεν, ἐκ μόνου τοῦ λόγου ὅτι ἐγνώσθη εὐρύτατα ὅτι ἐνδιαφερόμενον πρόσωπον ἀμέσως ἦτο ὁ Ὑπουργὸς ἐκεῖνος. Παρῆλθε λοιπὸν τὸ 1900 καὶ δὲν ἐγένετο ἡ παραχώρησις. Ἦλθε κατόπιν τὸ 1903, ὅτε ἐγένοντο νέαι πολλαὶ παραχωρήσεις ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πρώτου δηλωτοῦ. Ἀλλὰ καὶ τότε, ἐπειδὴ ὑπῆρχεν ἡ αὐτὴ ἰδέα εἰς τοὺς κυβερνῶντας καὶ τὴν ἄλλην κοινωνίαν, ὅτι δηλ. ὁ ἐνδιαφερόμενος διὰ τὸ μεταλλεῖον τοῦτο, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἦτο ἀκριβές, ἦτο εἷς πρώην Ὑπουργός, πάλιν δὲν ἐγένετο ἡ παραχώρησις. Καὶ ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἀντὶ διὰ τῆς παραχωρήσεως τὴν ὁποίαν ἔκαμε νὰ ἐπιτύχῃ ὅ,τι νομίμως ἐζήτει, ἀντελήφθη ὅτι ἀκριβῶς τὸ πρόσωπον τὸ ὁποῖον ἔκαμε σύντροφον συνετέλει ὥστε νὰ μὴ παραχωρῆται εἰς αὐτὸν τὸ μεταλλεῖον. Εὑρέθη καὶ αὐτὸς καὶ οἱ μεθ’ ὧν συνειργάζετο τότε ἐν ἀπελπισίᾳ ἐκ τῆς καταστάσεως ταύτης, καὶ ἐπειδὴ δὲν ἐλάμβανον ἀκόμη τὸ ἀντάλλαγμα τῆς παραχωρήσεώς των, διότι παρεχώρησαν τὰ 2%, διὰ νὰ ἐπιτύχωσι τὴν παραχώρησιν τῶν 38%, ἔγραψαν τῇ 6 Νοεμβρίου 1908 ἐπιστολήν, ἐν ᾗ ἀποκαλύπτουσι τὰ λαβόντα χώραν μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὁμιλοῦσι δ’ ἐν αὐτῇ οὐχὶ πολὺ εὐφήμως διὰ τὸν κ. πρώην Ὑπουργόν.

§42Ν. ΚΡΙΣΠΗΣ. Ἔχετε τὴν ἐπιστολὴν αὐτήν;

§43Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βέβαια, βεβαιότατα.

§44Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Τίνες εἶναι οἱ ὑπογράφοντες;

§45Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νικόλαος Χατζηδημητρίου, συνεταῖρος εἰς τὸ μεταλλεῖον τοῦτο μὲ τὸν Γρηγοράκην τὸν ἀξιωματικὸν τοῦ Πεζικοῦ, ἕνα μηχανικὸν Σταμπάδον, ἕνα μεταλλειολόγον Νικόλαον Καράμπελαν καὶ τὸν Λιβάνιον τὸν κληρονόμον τῆς πρώτης διαθήκης. Ἡ παραχώρησις τῶν 62% ἐγένετο διὰ τοῦ συμβολαίου τούτου, τὸ ὁποῖον φέρει ἀριθμὸν 4969 καὶ ἐγένετο ἐνώπιον τοῦ συμβολαιογράφου Ἀθηνῶν Πάνου Σκαμβούγερα. Διὰ τούτου παραχωροῦνται τὰ 62% εἰς τὸν Βίκτωρα Μελᾶν. Ἀλλὰ πᾶς νομικὸς ἀναγινώσκων τὸ συμβόλαιον δὲν εὑρίσκει αἰτίαν τῆς παραχωρήσεως ταύτης, καὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι δι’ ἀγωγῆς καὶ διὰ πάσης ἄλλης νομίμου προσφυγῆς ζητοῦσι τὴν ἀκύρωσιν τοῦ συμβολαίου τούτου, διότι ἡ παραχώρησις ἐγένετο sine causa· δὲν φαίνεται δηλαδὴ διατί οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ παρεχώρησαν εἰς τὸν Βίκτωρα Μελᾶν τὰ 62% τοῦ μεταλλείου τούτου. Δικαίως λοιπὸν οἱ πρῶτοι δηλωταὶ οἱ ἔχοντες νόμιμον δικαίωμα ἐπὶ τοῦ μεταλλείου τούτου προσπαθοῦσι ν’ ἀπαλλαγῶσιν ἀπὸ τῆς Σκύλλης, ἵνα ἐπιτύχωσιν ὡς πολῖται Ἕλληνες τὸ δίκαιον αὐτῶν, ἤτοι τὴν παραχώρησιν τοῦ μεταλλείου τούτου. Ἀλλ’ ἀπὸ τῆς Σκύλλης ἰδοὺ τώρα μεταπηδῶσιν εἰς τὴν Χάρυβδιν. Ἔρχεται ἕτερος παραπλεύρως τοῦ ζητουμένου μεταλλείου, ἐργαζόμενος ἀπαιτῶν τὸ μεταλλεῖον τοῦτο, ὁ κ. Γκρῶμαν, ὁ ὁποῖος λέγει εἰς τὴν Κυβέρνησιν: — Τὸ μεταλλεῖον τοῦτο εἶναι πολύτιμον, καὶ ἐγὼ προσφέρω τρία φράγκα κατὰ τόννον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἂν τὸ παραχωρήσῃ εἰς ἐμέ. Δὲν γνωρίζω οὔτε μὲ ἐνδιαφέρει νὰ συζητήσω ἂν εἶναι πολύτιμον ἢ οὐ τὸ μεταλλεῖον τοῦτο· ἐγὼ γνωρίζω ὅτι εἶναι μεταλλεῖον σιδήρου, ὅπως εἶναι ὅλα τὰ μεταλλεῖα τῆς Σερίφου, καὶ ὅτι πιθανὸν νὰ ἔχῃ ὑπερτέραν τινὰ ἀξίαν· ὅτι εἶναι πολύτιμον τὸ μεταλλεῖον τῆς Σερίφου δὲν ἔχω ἄλλην ἀπόδειξιν παρ’ αὐτὰ τὰ λεγόμενα ὑπὸ τοῦ κ. Γκρῶμαν, διότι οὗτος βεβαιοῖ ὅτι ἐπλήρωσε 1,000,000 δρχ. φόρους ἐπὶ τοῦ μεταλλείου Σερίφου. Διὰ νὰ πληρώσῃ 1,000,000 δρ. πρὸς 5%, σημαίνει ὅτι ἐκέρδησεν 20,000,000. Δὲν ἔχει οὕτω; Βεβαίως λοιπὸν τὸ μεταλλεῖον ἔχει τὴν ἀξίαν του. Δὲν γνωρίζω διατί μόνον μετὰ τοῦ γείτονος ἔρχεται ὁ κ. Γκρῶμαν νὰ προσφέρῃ πατριωτισμὸν καὶ δὲν προσφέρει εἰς τὸ πτωχὸν αὐτὸ ἔθνος πατριωτισμὸν καὶ ἐκ τοῦ ἰδίου μεταλλείου, ἀφοῦ ἐκέρδησεν 20 ἑκατομμύρια δραχμῶν μὴ προσφέρων 10% ἀντὶ τῶν 5%! Τώρα λοιπὸν ζητεῖται τοῦτο. Λέγουσιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι ὅτι τὸ Κράτος ἔχει νομικὸν δικαίωμα νὰ πράξῃ ὅ,τι θέλει καὶ νὰ κάμῃ ἐξαιρετικὸν νόμον περὶ τῶν μεταλλείων. Καὶ τίς ἀμφισβητεῖ τοῦτο; Ἀλλὰ τάχα χάριν τοῦ μεταλλείου Χαλάρων πρέπει νὰ χαλαρωθῶσιν ὅλαι αἱ ἠθικαὶ ἀρχαὶ τοῦ Κράτους; Ἂν ἔχῃ τὸ Κράτος νομικὸν δικαίωμα, δὲν ἔχει καὶ ἠθικὰς ὑποχρεώσεις; Καὶ ὁ πρῶτος δηλωτὴς εἰς τὴν συνείδησιν ἡμῶν δὲν ἔχει κανὲν δικαίωμα; Νομίζω ὅτι οἱ πρῶτοι δηλωταὶ ἔχουσι πολλὰ δικαιώματα, ἀφοῦ μάλιστα ἔρχονται καὶ λέγουσιν εἰς τὸ Κράτος: ἔχεις φόρον 5% ἐπὶ τοῦ μεταλλείου Χαλάρων, ὅπως ἔχεις καὶ ἐφ’ ὅλων τῶν μεταλλείων. Ἰδοὺ ἡμεῖς πρόθυμοι νὰ πληρώσωμεν τὸν φόρον τοῦτον. Ἀλλά, ἂν νομίζῃς ὅτι αὐτὸς εἶναι ὀλίγος, αὔξησον τοῦτον διὰ νόμου ἐξαιρετικοῦ εἰς ὅσον ποσὸν θέλεις, εἰς 50%, καὶ ἀντὶ 5%, τὰ ὁποῖα πληρώνει ὁ κ. Γκρῶμαν διὰ τὸ μεταλλεῖόν του, ἡμεῖς διὰ τὸ τῆς αὐτῆς ποιότητος μὲ τὸ τοῦ κ. Γκρῶμαν μεταλλεῖον νὰ πληρώσωμεν 50%, ἀλλὰ νὰ μᾶς παραχωρήσῃς συμφώνως πρὸς τὰ νόμιμα δικαιώματά μας τὸ μεταλλεῖον αὐτό. Τί ἄλλο δικαιότερον καὶ τί ἄλλο εὐπρεπέστερον τούτου ζητοῦσιν οἱ ἄνθρωποι; Καὶ διατί δὲν ἀναγνωρίζετε εἰς αὐτοὺς ἐξαιρετικὰ δικαιώματα ἀπέναντι οἱουδήποτε ἄλλου ἀνταγωνιστοῦ; Ἐὰν ὁ κ. Γκρῶμαν προσφέρῃ 3 φρ. κατὰ τόννον, προσφέρουσι καὶ αὐτοὶ τόσον· δὲν θ’ ἀναγνωρίσητε εἰς αὐτοὺς τὰ δικαιώματά των; Δὲν εἶναι πολῖται Ἕλληνες; Καὶ διατί εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἔπαθον τόσας ζημίας καὶ τόσας συμφορὰς καὶ περιπλοκὰς καὶ ὑπέπεσαν εἰς τόσας παγίδας, διατί δὲν θὰ θελήσητε ὑμεῖς ὡς ἀντιπρόσωποι ἐλευθέρου Κράτους ν’ ἀποδώσητε εἰς αὐτοὺς δικαιοσύνην ἐν τῇ ὑποθέσει ταύτῃ; Τὸ Κράτος λέγει εἰς τὸν γενικὸν νόμον καὶ ἔλεγε μέχρι τοῦδε εἰς πάντα πολίτην Ἕλληνα· «εἶσαι ἐλεύθερος ν’ ἀνατρέξῃς καὶ ζητήσῃς νὰ εὕρῃς μεταλλεῖον, καὶ σοὶ ὑπόσχομαι ὅτι, ὅταν ζητήσῃς τὴν ἄδειαν, θὰ σοὶ παραχωρήσω τὴν ἄδειαν ταύτην». Τώρα ἔρχεται καὶ λέγει τὸ Κράτος· «σοὶ ὑπόσχομαι, ἐὰν ἀνατρέξῃς καὶ εὕρῃς μεταλλεῖον, νὰ σοὶ παραχωρήσω τὴν ἄδειαν, ἀλλὰ πρόσεχε μήπως τυχὸν καὶ τὸ μεταλλεῖον τὸ ὁποῖον θέλεις εὕρει εἶναι πολύτιμον, διότι τότε θὰ σοῦ τὸ ἁρπάσω». Νομίζετε ὅτι μετὰ τὴν τοιαύτην ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ μεταλλείων δύναται νὰ ὑπάρξῃ μεταλλευτικὴ κίνησις ἐν Ἑλλάδι; Καὶ θὰ εἶναί τις τόσον ἁπλοῦς νὰ τρέξῃ νὰ εὕρῃ μεταλλεῖον, ἵνα ἔχῃ τὴν εὐχαρίστησιν νὰ βλέπῃ κατόπιν αὐτό, τοῦ Κράτους παραχωροῦντος, ἐκμεταλλευόμενον ὑπ’ ἄλλου; Εἰς ποῖον μέρος πεπολιτισμένον ὑπάρχουσι τοιοῦτοι νόμοι; Τὰ πεπολιτισμένα μέρη λέγουσι διὰ τῶν νόμων αὐτῶν: ἰδοὺ σοὶ παραχωρῶ τὸ δεῖνα καὶ δεῖνα μεταλλεῖον· ἐὰν ὅμως εἶναι χρυσὸς ἢ ἄργυρος ἢ οἱονδήποτε μετάλλευμα, τὸ ὁποῖον ὥρισεν ἐκ τῶν προτέρων ὁ νόμος, τότε τοῦτο θὰ σοῦ τὸ ἀφαιρέσω. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἐθέσατε γενικὴν ἀρχὴν ὅτι τὰ μεταλλεῖα παραχωροῦνται καθ’ ὃν τρόπον παραχωροῦνται ὑπὸ τοῦ γενικοῦ νόμου, πῶς θὰ ἔλθητε τώρα νὰ κάμητε ἐξαίρεσιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου; Τὸ Κράτος ἰδοὺ ἔχει τὰς περιστάσεις νὰ φορολογῇ αὐστηρῶς. Ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ τὸ Κράτος· 5% φορολογῶ τὰ μεταλλεῖα· ἂς ὁρίσω διὰ τὰ μεταλλεῖα τῆς Σερίφου, ἵνα εὐχαριστήσω καὶ τὸν κ. Γκρῶμαν, ὁ ὁποῖος ἔχει τόσον πατριωτικοὺς σκοπούς, ἂς ὁρίσω τὸν φόρον ἀπὸ 5 εἰς 10–20 –30–40–50%, ὡς προτείνουσι δι’ ἀναφορᾶς αὐτῶν οἱ ἐνδιαφερόμενοι. Διατί θ’ ἀρνηθῆτε εἰς αὐτοὺς τὴν εὐκολίαν ταύτην; Δὲν γνωρίζω ὁποία τις θὰ εἶναι ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται ὅτι ἀπὸ τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ πραγματικοί, οἱ ἀληθεῖς κάτοχοι, οἱ τόσα παθόντες καὶ τόσα ἐξοδεύσαντες, ἔρχονται νὰ προτείνωσιν εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τὴν λύσιν ταύτην περὶ τοῦ μεταλλείου Χαλάρων, νομίζω ὅτι δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ ψηφίσητε ἄλλον νόμον παρὰ νόμον φορολογικόν, αὐξάνοντες λόγῳ τῆς ἐξαιρετικῆς ποιότητος τοῦ μεταλλείου τὸν φόρον εἰς τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ ἤθελεν ἐγκρίνει. Αὕτη θὰ εἶναι ἡ χρηστοτέρα λύσις, ἡ δικαιοτέρα καὶ ἡ συμφορωτέρα διὰ τὸ Δημόσιον καὶ διὰ τὴν τιμὴν τοῦ Κράτους.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§47Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν ὑπάρχωσι τροπολογίαι, νὰ ὑποβληθῶσιν ὅλαι.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως.

§49ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν θέλητε, νὰ ψηφισθῇ ἀπόψε εἰς βʹ ἀνάγνωσιν καὶ κατὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν, ὅτε θὰ εἶναι τετυπωμέναι ὅλαι αἱ τροπολογίαι, τότε τὰς συζητοῦμεν.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι πολλαὶ τροπολογίαι, τοῦ κ. Φ. Νέγρη, τοῦ κ. Πετμεζᾶ, τοῦ κ. Ἀ. Μιαούλη.

§51ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ συνηρμολόγησα αὐτὰς τὰς τροπολογίας· παρέλαβον ἐκ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Μιαούλη καὶ τοῦ κ. Νέγρη ὅ,τι ἐνόμιζον ὅτι ἔπρεπε νὰ παραλάβω. Ἰδοὺ ἡ τροπολογία μου ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 (ἀναγινώσκει): «Ἐξαιρεῖται τῆς κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ μεταλλείων νόμου παραχωρήσεως τὸ μεταλλεῖον ἀκρωτηρίου Χαλάρων ἐν Σερίφῳ καθοριζόμενον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σχεδιογραμμάτων, τῶν μέχρι τοῦδε γενομένων αἰτήσεων περὶ παραχωρήσεως αὐτοῦ, προτιμωμένων ἐκείνων ἐξ αὐτῶν, ἅτινα ἔχουσι τὰ εὐρύτερα ὅρια, εἰς τρόπον ὥστε νὰ περιλαμβάνηται ὁλόκληρος ἡ ἐν τοῖς σχεδιογράμμασι τούτοις αἰτουμένη ἔκτασις».

§52Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ κατὰ τὴν αʹ ἀνάγνωσιν ἐγένετο ἡ παρατήρησις ὅτι παραχώρησις μεταλλείου εἰς τὸ Κράτος δὲν ἔχει ἔννοιάν τινα, διότι τὸ μεταλλεῖον παραχωρεῖται ὑπὸ τοῦ Κράτους. Ἀκριβῶς δὲ παρετήρησα ὅτι ἀποφεύγομεν τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν διετύπωσεν ὁ κ. Νέγρης, ὁ ὁποῖος ἐνόει ὅτι τὸ Κράτος διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ πρόκειται νὰ ἐξουσιοδοτηθῇ ὅπως διαθέσῃ ἄλλως τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος μεταλλεῖον ἢ ὡς διαθέτει τὰ ἄλλα μεταλλεῖα. Αὕτη εἶναι ἡ κινητήριος ἰδέα, ἡ ὁποία ἀποβλέπει εἰς ὅλα τὰ νομοσχέδια. Ἐν τούτοις μεθ’ ὅλα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν κατὰ τὴν αʹ ἀνάγνωσιν βλέπω ὅτι καὶ εἰς τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ εἰς τὴν τροπολογίαν τὴν ὑποβληθεῖσαν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Ὕδρας περιλαμβάνεται πάντοτε ὁ αὐτὸς σολοικισμός, ὅτι τὸ Κράτος ἔρχεται νὰ παραχωρήσῃ εἰς τὸ Κράτος ὡρισμένον μεταλλεῖον.

§53ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Παραμένει.

§54Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Παραμένουσι τὰ μεταλλεῖα αὐτὰ καὶ πρόκειται νὰ καθορίσωμεν τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον τὸ Κράτος ὡρισμένα μεταλλεῖα καὶ ὡρισμένα μεταλλεύματα θὰ ἐκμεταλλευθῇ δι’ ἴδιον λογαριασμόν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδέα, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ χωνεύσωμεν, καὶ ἀκριβῶς, ἐπειδὴ πρόκειται νὰ χωνευθῇ αὐτὴ ἡ ἰδέα, πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἀμέσως τὸ νομοσχέδιον εἰς βʹ ἀνάγνωσιν καὶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ἐντὸς τῆς αὔριον νὰ φέρῃ τὴν ἔκθεσίν της, καὶ ἀποφύγωμεν τοὺς διαγωνισμοὺς τοὺς ὁποίους εὑρίσκομεν καὶ εἰς τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον καὶ εἰς τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον ἀποβλέπομεν εἶναι ὅπως μεταλλεῖά τινα παραμένωσιν ἵνα ἐκμεταλλευθῶσιν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, δὲν εἶναι δ’ ἀληθὲς ὅτι προσβάλλομεν κεκτημένα δικαιώματα. Τοῦτο ἀνέπτυξα καὶ κατὰ τὴν αʹ ἀνάγνωσιν. Οὐδὲν δικαίωμα ἔχουσιν οὔτε οἱ πρῶτοι οὔτε οἱ δεύτεροι δηλωταί. Ὁ νόμος ὁ ὁποῖος καθιεροῖ τὸ δικαίωμα προτεραιότητος ἐκ τῆς δηλώσεως δὲν ὑφίσταται ἀκόμη. Ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ οὔτε ἐκυρώθη οὔτε ἐδημοσιεύθη. Ἔχομεν λοιπὸν ἐν ἰσχύϊ νόμον τοῦ 1884, κατὰ τὸν ὁποῖον οὐδὲν γεννᾶται δικαίωμα ἐκ τῆς προτεραιότητος ἐπὶ τοῦ μεταλλείου καὶ δύναται νὰ παραχωρηθῇ εἴτε εἰς τὸν πρῶτον εἴτε εἰς τὸν δεύτερον. Δυνάμεθα μόνον ν’ ἀποβλέψωμεν, ὅπως εἰς τὸν πρῶτον δηλωτὴν ἀποδώσωμεν ἕν ποσοστὸν ἀποδίδοντες αὐτῷ δικαιοσύνην ὡς εὑρέτῃ τοῦ μεταλλείου, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ θεωρήσῃ τις ὅτι διὰ τούτου ἀναγνωρίζομεν εἰς αὐτὸν δικαίωμα κεκτημένον. Αὗται εἶναι αἱ ἰδέαι τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη ἡ ὁποία συντόμως, ἐντὸς τῆς αὔριον, δέον νὰ παρασκευάσῃ τὸ νομοσχέδιον διὰ τῆς συγχωνεύσεως ὅλων τῶν τροπολογιῶν καὶ τῆς περιλήψεως ἐν τῷ νομοσχεδίῳ αὐτῷ τῶν τροπολογιῶν ἐκείνων αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναγκαῖαι, ἐξυπηρετοῦσαι καὶ τὸ Δημόσιον συμφέρον ἀλλὰ καὶ ἐπιτακτικὴν ἀπαίτησιν τῆς κοινῆς γνώμης.

§55Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶναι βέβαιον, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ὡς διετυπώθη ἡ τροπολογία ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου συναδέλφου ἔχει νομικῶς οὐχὶ ὀρθῶς. Ἐπηρεάσθη πολὺ ὁ κ. συνάδελφος ἐκ τοῦ Πρωσσικοῦ νόμου καὶ ἐμμένει εἰς αὐτὴν τὴν ἰδέαν. Ἀναμφισβητήτως δὲν ἔχει τὸ Κράτος νὰ παραχωρήσῃ εἰς αὐτό. Τὸ Κράτος παραχωρεῖ εἰς ἄλλον. Ὀρθὰ εἶναι ὅσα ἐλέχθησαν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Ὡσαύτως ὀρθὸν εἶναι τὸ λεχθὲν ὅτι οὐδεὶς ἔχει κεκτημένον δικαίωμα. Εἶπον προχθὲς τὰς γνώμας μου, αἱ ὁποῖαι βεβαίως δὲν εὗρον ἀπήχησιν ἐν τῇ Βουλῇ, ἀλλά, ὅσον ἀφορᾷ τὰ κεκτημένα δικαιώματα, καὶ τότε καὶ τώρα συμφωνῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον κ. Ῥάλλην, διότι ἐφ’ ὅσον δὲν ἐδημοσιεύθη ὁ νόμος οὐδεὶς ἀπέκτησε δικαίωμα. Ἐὰν εἶχε δημοσιευθῆ ὁ νόμος, θὰ εἶχεν ἀποκτήσει τὸ δικαίωμα καὶ δὲν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ τὸ ἀφαιρέσωμεν ἄνευ ἀποζημιώσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἑτέραν παρατήρησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ εὑρίσκω καὶ ταύτην δικαίαν. Εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἰργάσθησαν ὀφείλει τὸ Κράτος νὰ δώσῃ ἀποζημίωσίν τινα. Τί πρέπει νὰ δώσῃ δύναται ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν γʹ συζήτησιν ν’ ἀποφασίσῃ. Νομίζω ὅμως ὅτι περιττεύει νὰ παραπέμψωμεν τὸ νομοσχέδιον εἰς ἐπιτροπήν. Δυνάμεθα αὔριον νὰ φέρωμεν τὴν τροπολογίαν διατετυπωμένην ὅπως πρέπει καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ δυνηθῶμεν νὰ προχωρήσωμεν.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τὸ ἀρχικὸν ὅπως ἔχει καὶ αὔριον κατὰ τὴν γʹ συζήτησιν θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ τροπολογίαι. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 1ον τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον εἰς βʹ ἀνάγνωσιν). Πολλοὶ Βουλευταὶ ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου περὶ μετονομασίας τῶν γραφέων αʹ τάξεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν τούτοις ἐξομοιουμένων ὑπολογιστῶν αʹ καὶ βʹ τάξεως τοῦ Ὑπουργείου καὶ ταμειακῶν λογιστῶν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 695). Ἐπανερχόμεθα ἤδη εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 8 νομοσχέδιον «περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος». Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος». Ὁ κ. Ῥέπουλης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§57ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι πολλοὺς ἐδοκίμασα δισταγμούς, ἕως οὗ ἀποφασίσω νὰ ζητήσω τὸν λόγον πρώτην ταύτην φορὰν κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον. Ἀληθῶς συνετελέσθη κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην πολλὴ καὶ σοβαρωτάτη νομοθετικὴ ἐργασία, ὀφείλεται δ’ ἔπαινος καὶ χάρις εἰς τοὺς ἐντίμους συναδέλφους τοὺς διεξαγαγόντας τὰς συζητήσεις τῆς Βουλῆς, καὶ μάλιστα εἰς τὰς ἐπιτροπάς, διότι ἄνευ τῆς συνδρομῆς αὐτῶν ἡ συντελεσθεῖσα ἐργασία θὰ ἐξήρχετο δεινῶς ἐλαττωματική, ὅσον καὶ ἂν ἦσαν καλῶς συντεταγμένα τὰ νομοσχέδια. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ ὅμως δὲν κρύπτω, ὅτι καὶ σήμερον ἀκόμη μετά τινος δυσφορίας διακόπτω τὴν σιωπήν μου, τὴν ἄλλως τε ἀζήμιον, δυσφορίας τὴν ὁποίαν ἴσως μέχρι τῆς χθὲς ᾐσθανόμην μειουμένην, βεβαίως ὅμως σήμερον αἰσθάνομαι ηὐξημένην. Ἐδίσταζον δὲ καὶ δυσφορῶ διὰ τὰς συνθήκας ὑφ’ ἃς διεξάγονται αἱ συζητήσεις καὶ λαμβάνονται αἱ ἀποφάσεις ἐν τῇ Βουλῇ. Ἀληθῶς τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα ἐμφανίζει σήμερον πρότυπον λειτουργίας ἐν Ἑλλάδι. Εἶναι τὸ πολίτευμα τὸ κατ’ ἐξοχὴν ὑπευθύνως δρῶν καὶ λειτουργοῦν, καὶ ἔφθασε νὰ εἶναι ἐν Ἑλλάδι τὸ πολίτευμα τὸ κατ’ ἐξοχὴν ἀνευθύνως σήμερον λειτουργοῦν. Δὲν θὰ εὕρητε ἐκεῖ, ἔνθα ἵσταται ἡ πλειονοψηφία, τὰς εὐθύνας, καὶ εἶπε τοὺς λόγους ὁ ἔντιμος αὐτῆς ἡγέτης, τὴν ὀρθότητα τῶν ὁποίων πάντες ἀναγνωρίζομεν· δὲν θὰ εὕρητε οὔτε ἐκεῖ τὰς εὐθύνας (δεικνύει τὴν μειονοψηφίαν) διὰ λόγους ἀριθμητικῆς ἀδυναμίας· ἀλλὰ δὲν θὰ εὕρητε τὰς εὐθύνας οὔτε ἐκεῖ, ἔνθα ἵστανται οἱ ἔντιμοι κύριοι Ὑπουργοί. Δὲν γνωρίζω εἰς ποίας ξένας χώρας ταξιδεύει ἡ εὐθύνη τῶν πολιτικῶν πραγμάτων τῆς Ἑλλάδος, καὶ γνωρίζω μόνον ὅτι βεβαίως δὲν ὑπάρχει ἐν Ἑλλάδι καὶ ἐκ τῆς αἰθούσης ταύτης, ἔνθα ἐνεφώλευεν ἄλλοτε, ἐξηφανίσθη! Ἀληθῶς ἡ Βουλὴ ἐκλήθη εἰς τὴν Σύνοδον ταύτην πρὸς ὡρισμένην ἐντολήν, ἵνα περιβάλῃ διὰ τοῦ τυπικοῦ νομοθετικοῦ αὐτῆς κύρους τὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς ὡρισμένην καὶ αὐτῆς κληθείσης ἐντολήν. Ἐκλήθη δὲ μᾶλλον ὡς κατάδικος, καὶ θὰ ἦτο μάταιον νὰ κρύψωμεν φανερώτατα πράγματα. Ἐσωρεύθησαν εἰς πυραμίδας ἀνομήματα ἐπὶ ἀνομημάτων γενεῶν ἐπὶ γενεαῖς, ἵνα ἀπὸ τοῦ ὕψους αὐτῶν ἐξαγγελθῇ ἡ καταδίκη ἑνὸς καὶ μόνου ἐνόχου, ἑνὸς καὶ μόνου ὑπευθύνου διὰ τὰ δημόσια πράγματα τῆς χώρας, τῆς Βουλῆς! Ἡ Βουλή, ἰδοὺ ὁ μόνος ἔνοχος! Καὶ θαυμάζει βεβαίως πᾶς λογικευόμενος ἄνθρωπος, πῶς χώρα, ἥτις ἔχει τοὺς πάντας ἀφωσιωμένους εἰς τὸ καθῆκον καὶ πάντας θυσιάζοντας τὰ ἴδια χάριν τῶν κοινῶν, δὲν εἶναι ἡ μᾶλλον εὐδαίμων χώρα τῆς οἰκουμένης, ἐν ᾧ εἰς αὐτὴν τὴν χώραν δὲν ὑπάρχουσιν οἱ θυσιάζοντες τὰ δημόσια ὑπὲρ τῶν ἰδίων παρὰ μόνον 177 οἱ ἀποτελοῦντες τὴν Βουλήν! Ἀλλ’ ὁ κατάδικος, εἰς τοὺς ὤμους τοῦ ὁποίου ἐρρίφθη ὁ σταυρός, διὰ νὰ ἀνέλθῃ τὸν Γολγοθᾶν μιᾶς ἐπαναστάσεως, δύναται νὰ καυχᾶται σήμερον εἰς αὐταπάρνησιν, τὴν ὁποίαν βεβαίως δὲν θὰ παραγνωρίσῃ ἡ πολιτικὴ ἱστορία τῆς Ἑλλάδος. Ὑπῆρξα καὶ ἐγώ, Κύριοι, ἐν τῇ μικρᾷ πολιτικῇ μου δράσει ἐκ τῶν ὀπαδῶν τῆς ἰδέας τῆς ἀνάγκης κοινοβουλευτικῆς τινος ἐπαναστάσεως, ἱκανῆς ἄλλην νὰ ἐμπνεύσῃ ζωὴν καὶ ἄλλην νὰ δώσῃ ὤθησιν καὶ ἄλλον νὰ χαράξῃ δρόμον εἰς πάντας τοὺς παράγοντας τοῦ πολιτεύματος ἡμῶν, ἀπὸ τῆς κορυφῆς μέχρι τῶν βάθρων. Ἀλλ’ ἂν οἱ δυνάμενοι νὰ προκαλέσωσι καὶ νὰ διευθύνωσι τὴν τοιαύτην πολιτικὴν ἐπανάστασιν δὲν ἠδυνήθησαν ἢ ἐδίστασαν νὰ προσατενίσωσι τοὺς εὐρεῖς τοιαύτης ἐπαναστάσεως ὁρίζοντας, δὲν δύναταί τις ὅμως ν’ ἀρνηθῇ ἣν ἐπέδειξαν αὐταπάρνησιν. Καὶ λέγω ἐγώ, ὁ οὔτε εἰς τὴν δεξιὰν οὔτε εἰς τὴν ἀριστερὰν πτέρυγα τῆς Βουλῆς ἀνήκων: τιμὴ εἰς πάντας τοὺς Ἀρχηγοὺς τῆς Βουλῆς. Τιμὴ ὅτι, ἂν δὲν ὑπῆρξαν οἱ ἡγέται τοιαύτης ἐπαναστάσεως διὰ τῆς Βουλῆς καὶ ὑπὲρ τῆς Βουλῆς, περιέσωσαν ὅμως ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ σωθῇ ἐν τῇ ἐσχάτῃ ὥρᾳ τῆς κρίσεως. Παρῆλθον οὕτως ὅσα παρῆλθον νομοθετήματα τυχόντα τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς, τεθέντα ὑπὸ τὴν ψῆφον αὐτῆς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, εἰς ἣν ἀληθῶς μέγα ἐπερρίφθη βάρος, διότι βαρύτατον φορτίον ἀποτελεῖ ἐν τοιαύτῃ στιγμῇ καὶ ὑπὸ τὰς ὑφισταμένας συνθήκας διακυβέρνησις τῆς χώρας. Παρῆλθον τὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, προσπαθούσης πῶς νὰ μὴ προσκρούσῃ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐπέλθῃ κλονισμός, τοῦ ὁποίου τὰς συνεπείας οὐδεὶς ἠδύνατο νὰ προΐδῃ, τοῦ ὁποίου τὰς συνεπείας πάντες ἐφοβούμεθα δεινάς. Ὀφείλει ὅμως ἡ Βουλὴ ν’ ἀξιώσῃ ἢ μᾶλλον ἡ αὐταπάρνησις ἡμῶν δικαιοῦται ν’ ἀξιώσῃ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως κάμπτηται καὶ αὐτὴ πρὸ τῶν δικαίων ἀξιώσεων τῆς Βουλῆς, ἵνα εἶναι δυνατὸν νὰ συναντῶνται αἱ γνῶμαι αὐτῆς πρὸς τὰς τῆς Βουλῆς· διότι ἐκεῖ ὅπου κάμπτεται ἡ Βουλὴ πρὸ τῆς ἀνάγκης τῶν πραγμάτων δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἵσταται ἄκαμπτος ἡ Κυβέρνησις, ἀξιοῦσα πάντοτε ὑποχώρησιν τῆς Βουλῆς. Τοιαύτη δὲ ἰδέα καὶ τοιοῦτος πόθος μὲ φέρει ἐπὶ τὸ βῆμα· καὶ ἡ ὑποχρέωσις, ἣν ἔχω ὡς εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς τῆς ἐπεξεργασθείσης τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ἀλλὰ καὶ ἐπιθυμία, ὅπως, εἰ δυνατόν, συντελέσω καὶ ἐγὼ εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τοῦ κοινοῦ ἐκείνου ἐδάφους συναντήσεως τῶν ἰδεῶν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὰς ἰδέας τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Δὲν ὑποθέτω δ’ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ παρεξηγηθῶ, διότι οὐδὲν μὲ συνδέει πρὸς τοὺς κυβερνῶντας νῦν, ὅσον οὐδὲν μὲ συνδέει πρὸς τοὺς κυβερνῶντας χθές, ὅσον οὐδὲν θὰ μὲ συνδέῃ πρὸς ἐκείνους οἵτινες θὰ κυβερνήσωσιν αὔριον. Θίγει δὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον σοβαρώτατον θέμα, καί, ἂν ἡ Κυβέρνησις στηρίζῃ ἐπ’ αὐτοῦ κατὰ τὸ πλεῖστον τὸ οἰκονομικὸν αὐτῆς πρόγραμμα, δὲν νομίζω ὅτι θ’ ἀξιώσῃ δίκαια, ἐὰν ἐμμείνῃ ἄκαμπτος εἰς ὅσα λέγει τὸ νομοσχέδιον, ἐὰν ἀξιώσῃ πλήρη καθ’ ὅλην τὴν γραμμὴν ὑποχώρησιν τῆς Βουλῆς. Ἐξεταστέον δὲ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὰς βάσεις αὐτοῦ. Καὶ ὀφείλομεν πρὸ παντὸς νὰ ἐξετάσωμεν πρῶτον ἂν εἶναι ὀρθὸν εἰς τὰς βάσεις ἐν σχέσει πρὸς τὴν παραγωγὴν καὶ τὴν βιομηχανίαν τῆς χώρας, ἣν θίγει, καὶ δεύτερον ἂν δικαιούμεθα νὰ προσδοκῶμεν ἀπόδοσιν τῶν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως προσδοκωμένων ἐκ τῆς προτεινομένης φορολογίας προσόδων. Ἡ φορολογία τοῦ οἰνοπνεύματος ἐθώπευσε κατὰ καιροὺς τὸν εὔλογον πόθον πασῶν τῶν Κυβερνήσεων, διότι πᾶσαι αἱ Κυβερνήσεις, ὀρθῶς σκεπτόμεναι ὅτι τὸ οἰνόπνευμα εἶναι εἶδος τὸ ὁποῖον δέον νὰ ὑπόκειται εἰς φορολογίαν, διότι ἀποτελεῖ ἡ χρῆσις αὐτοῦ ἐλάττωμα κοινωνικόν, πᾶσαι ἐπεζήτησαν αὔξησιν τῆς ἐξ αὐτοῦ προσόδου, πᾶσαι ὅμως καὶ ἀπέτυχον. Ἐθεωρήθη δέ, καὶ οὐχὶ κακῶς, ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἡ φορολογία τοῦ οἰνοπνεύματος ζητεῖται μετὰ τῆς ἀξιώσεως ὅπως διατηρῆται τὸ καθεστὼς ἐν τῇ παραγωγῇ αὐτοῦ, ματαίως ἐζητοῦντο ἐκ τῆς τοιαύτης φορολογίας μεγάλαι πρόσοδοι. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον ἐδίσταζον πάντες οἱ πρώην Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ζητήσωσι παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ τὸ ὁποῖον ὑφιστάμενον ματαιώνει τὴν ἐπιτυχίαν τῆς φορολογίας ἠθέλησε νὰ ζητήσῃ ὁ νῦν κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τουτέστι τὴν τελείαν κατάργησιν τῶν ἀμβύκων. Ἵνα ἐκτιμήσωμεν καὶ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἀποτελέσματα, ἅτινα θὰ εἶχεν ἐπὶ τῆς παραγωγῆς τῆς χώρας ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν ποῖον εἶναι τὸ παραγόμενον οἰνόπνευμα σήμερον ἐν Ἑλλάδι καὶ ὑπὸ τίνων τάξεων παράγεται. Παρετηρήθη ἐν προηγουμένῃ συνεδριάσει ὑπό τινος τῶν ἐντίμων συναδέλφων ὅτι ἀτυχῶς ἐν τῇ ἐλλείψει τῶν στοιχείων ἅτινα ὤφειλον νὰ ἔχωσι καὶ νὰ τηρῶσιν αἱ δημόσιαι ἡμῶν ὑπηρεσίαι, ἐν τῇ ἐλλείψει ἐκείνῃ παρουσιάζεται μεγίστη δυσχέρεια εἰς τὴν ἐκτίμησιν ἀκόμη καὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ καταναλισκομένου ἐν Ἑλλάδι οἰνοπνεύματος· κατ’ εἰκασίαν δὲ ἢ μᾶλλον ἐπί τινων τεκμηρίων στηριζόμενοι καὶ ἐπί τινων μόνον ἀριθμῶν ἔχουσι συναγάγει καὶ καθορίσει ὅτι τὸ καταναλισκόμενον πρὸς πόσιν ἐν Ἑλλάδι οἰνόπνευμα συμποσοῦται περὶ τὰ 3,000,000 ὀκάδων περίπου. Ἀλλὰ τὸ οἰνόπνευμα τοῦτο, ὡς γνωρίζει ἡ Βουλή, ἔχει δύο προελεύσεις, ἔχει τὴν ἄμπελον, ἔχει καὶ τὴν σταφίδα. Τί δὲ ζητεῖται διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου; Ζητεῖται ὁ ἀποκλεισμὸς ἐξ ὁλοκλήρου τῶν προϊόντων τῆς ἀμπέλου ἐκ τῆς οἰνοπνευματοποιίας. Καί, ὅτε ἀντελήφθην κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ὅτι ἡ ἐξ αὐτοῦ ἀπάλειψις τῶν διατάξεων περὶ μονοπωλίου τοῦ οἰνοπνεύματος προυξένησε ποιάν τινα ἀνακούφισιν εἰς τοὺς ἀντιδρῶντας κατ’ αὐτοῦ, ὁμολογῶ ὅτι ἠπόρησα, διότι, ἂν ψηφισθῇ τὸ πρῶτον μέρος τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἔχει σήμερον, εἴτε μείνωσιν αἱ διατάξεις περὶ μονοπωλίου εἴτε ἀπαλειφθῶσιν, ὡς ἐγένετο, τὸ μονοπώλιον εἶναι συντετελεσμένον. Ὅταν δὲ τοιοῦτοι τίθενται περιορισμοὶ εἰς τὰ προϊόντα τῆς ἀμπέλου πρὸς οἰνοπνευματοποίησιν αὐτῶν, κατ’ ἀνάγκην περιορίζεται ἡ παραγωγὴ τοῦ οἰνοπνεύματος εἰς χεῖρας τῆς Ἑνιαίας. Καὶ λησμονῶ μὲν ὅτι δυνάμει τῆς συμβάσεως τῆς σταφιδικῆς ἡ Ἑνιαία ἔχει ἀναλάβει τὴν ὑποχρέωσιν ὅπως παρέχῃ ἐτησίως περὶ τὰ 15,000,000 σταφιδοκάρπου εἰς τὰ ἐν Πειραιεῖ καὶ ἐν Ἀθήναις οἰνοπνευματοποιεῖα ἐν ὡρισμένῃ τιμῇ 60 δραχ. κατὰ χιλιόλιτρον. Τὴν στιγμὴν ὅμως καθ’ ἣν ἀφίεται εἰς χεῖρας τῆς ἑταιρείας τῆς σταφιδικῆς ἡ πρώτη ὕλη ἀξίας 30 δραχ. κατὰ χιλιόλιτρον, ὅσον στοιχίζει εἰς αὐτήν, ἢ τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν— ἵνα συμπεριλάβω εἰς τὴν ἑταιρείαν καὶ τὸ τρὰστ τῶν ἐν Πειραιεῖ οἰνοπνευματοποιῶν, τὸ μετ’ αὐτῆς συμβεβλημένον, τὴν στιγμήν, λέγω, καθ’ ἣν ἔχετε παραγωγὴν οἰνοπνεύματος ἐκ σταφίδος στοιχιζούσης 60 δρχ. κατὰ χιλιόλιτρον καὶ ἀποδιδούσης κατὰ χιλιόλιτρον ἑκατὸν κατ’ ἐλάχιστον ὀκάδας οἰνοπνεύματος, στοιχίζοντος οὕτως—εἰς δαπάνην ἀρχικὴν ὑλικοῦ—οὔτε 60 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν—, τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἀπέναντι τοιαύτης ἀξίας τοῦ ἐκ σταφίδος οἰνοπνεύματος βαρύνομεν τὸ οἰνόπνευμα τὸ παραγόμενον ἐκ τῆς ἀμπέλου διὰ τῶν βαρῶν, ἅτινα τίθενται διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ τῶν ἁπλῶν ἀμβύκων, ἀποκλείοντες τούτους ἐξ ὁλοκλήρου, φυσικώτατα ἡ ἑταιρεία ἔχει εἰς χεῖράς της τὸ μονοπώλιον τοῦ οἰνοπνεύματος, τὸ πολὺ δὲ μετὰ τοῦ τρὰστ τοῦ ἐν Πειραιεῖ, ἐφ’ ὅσον ἡ ἑταιρεία δὲν θὰ ἔχῃ πλέον ἄλλην ἀνταγωνιστικὴν ὕλην, ἐξ ἧς νὰ παράγηται οἰνόπνευμα. Διὰ τοῦτο ἐγὼ δὲν ἐθαύμασα ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εὗρε πρόθυμον τὴν ἑταιρείαν τὴν σταφιδικὴν καὶ οὔτε θὰ εὕρῃ αὐτὴν πρόθυμον εἰς διαπραγματεύσεις περὶ συμβάσεως μονοπωλίου, διότι ἡ ἑταιρεία αὕτη ἔχει ἤδη τὸ μονοπώλιον εἰς χεῖράς της, διότι θὰ ἔχῃ τὸ μονοπώλιον τῆς παραγωγικῆς τοῦ οἰνοπνεύματος ὕλης, ἐὰν νομοθετήσωμεν τοὺς ἄλλους τούτους περιορισμούς.

§58Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἔχει μονοπώλιον χωρὶς οὐδὲν ἀντάλλαγμα νὰ δίδῃ.

§59ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὁ ἔντιμος συνάδελφος μοὶ ὑπενθυμίζει σχετικήν τινα συζήτησιν τῆς προηγουμένης Συνόδου. Ὅτε εἰς τὰς συζητήσεις τῆς ἐπιτροπῆς πρὸς ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος τοῦ οἰνολογικοῦ ἐγεννήθη τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος, ὁμολογῶ ὅτι, ὡς φαίνεται καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, εἶπον τότε εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἀφίεται ἐλευθέρα ἡ λειτουργία τῶν μικρῶν ἀμβύκων, εἶναι ἀδύνατον νὰ στηρίξωμεν οἱανδήποτε φορολογίαν οἰνοπνεύματος, οὕτως ὥστε ν’ ἀποδώσῃ αὕτη τὰς μεγάλας ἐκείνας προσόδους, τὰς ὁποίας εὐλόγως ἔν τινι μόνον μέτρῳ δικαιοῦται νὰ ἐπιζητῶσιν αἱ Κυβερνήσεις. Ἀλλά, ὡς εἶπον, ἡ ἀπαγόρευσις τῶν ἀμβύκων τί συνεπάγεται; Ἀφίεται εἰς τὴν Ἑνιαίαν ὅλον τὸ ἔδαφος τῆς καταναλώσεως οἰνοπνεύματος, τὸ ὁποῖον σήμερον καταλαμβάνει τὸ οἰνόπνευμα ἐκ τῶν προϊόντων τῆς ἀμπέλου, τὸ ὁποῖον δὲ ὑπολογίζεται εἰς 3½ περίπου ἑκατομμύρια ἐκ τῶν 3 ἑκατομμυρίων ὅσα εἰκάζεται ὅτι καταναλίσκονται ἐν συνόλῳ πρὸς πόσιν. Καὶ ἐγεννήθη τότε εἰς ἡμᾶς τὸ ζήτημα ἂν ἡ Ἑνιαία ἦτο διατεθειμένη νὰ παράσχῃ ἀνταλλάγματα πρὸς τὴν ἄμπελον, διὰ τὴν διὰ τοῦ τοιούτου μέτρου τῆς καταργήσεως τῶν ἁπλῶν ἀμβύκων στέρησιν καταναλώσεως 1,500,000 ὀκάδων οἰνοπνεύματος παραγομένου ἐκ τῶν προϊόντων τῆς ἀμπέλου, τουτέστι 15–20 ἑκατομμυρίων ὀκάδων οἴνου. Ἐγένετο μάλιστα καὶ ἔναρξις ἀνταλλαγῆς συνεννοήσεών τινων μετὰ τῆς ἑταιρείας, ἥτις ὅμως δὲν ἔσχεν ἔκβασιν ἀγαθήν, καθόσον ἡ Ἑνιαία παρενέβαλε τότε καὶ ἄλλην τινὰ πρότασιν ὡς πρὸς τὸ παρακράτημα ἐκ χλωρᾶς σταφίδος. Ἡ ἐπιτροπή, εἰς ἣν παρεπέμφθη τὸ νῦν συζητούμενον νομοσχέδιον, ἔχουσα ὑπ’ ὄψει ὅτι ἡ τοιαύτη κατάργησις τῶν ἀμβύκων ἀνεξαιρέτως τῶν ἁπλῶν καταφέρει δεινὸν πλῆγμα εἰς τὴν ἀμπελουργίαν ἦτο φυσικὸν ὅτι ἐξανέστη κατὰ τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου, ὑπῆρξε δ’ ὁμόφωνος ἡ γνώμη ἀποκρούσεως τῆς τοιαύτης διατάξεως. Ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἠδύνατο νὰ λησμονήσῃ καὶ τὰς περιστάσεις, ὑφ’ ἃς ἐκλήθη ἡ Βουλὴ νὰ νομοθετήσῃ· δὲν ἠδύνατο νὰ λησμονήσῃ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν προέβαλε τὸ μέτρον τοῦτο ὡς μέτρον εὐφυοῦς τινος ἐπινοίας, ἀλλ’ ὡς μέτρον ἀνάγκης, ὃ ἐνόμισε δ’ ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ ἐξευρεθῇ ἔδαφος συμβιβαστικὸν καὶ τῶν ἀξιώσεων ἢ μᾶλλον τῶν ἀναγκῶν τῆς Κυβερνήσεως τῶν οἰκονομικῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν εὐλόγων ἀξιώσεων τῶν ἀντιπροσώπων ἐπαρχιῶν συνδεουσῶν μεγάλα συμφέροντα πρὸς τὴν λειτουργίαν τῶν ἁπλῶν ἀμβύκων. Καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἀπέληξεν εἰς πρότασιν σκοποῦσαν τὸν περιορισμὸν τῶν ἁπλῶν ἀμβύκων, ἐφ’ ὅσον ἡ παραγωγὴ τούτων προορίζεται πρὸς οἰκιακὴν χρῆσιν. Διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ διακρίνωμεν τὰ πράγματα. Οἱ ἁπλοῖ ἄμβυκες εἶναι δύο εἰδῶν· εἶναι ἁπλοῖ ἄμβυκες, λειτουργοῦντες πρὸς παραγωγὴν σούμας δι’ οἰκιακὴν χρῆσιν, οἵτινες εἰς οὐδένα ὑπάγονται φόρον, ἐφ’ ὅσον λειτουργοῦσιν ἐπὶ 60 ἡμέρας καὶ δὲν πωλοῦσι τὴν σούμαν, καὶ οἱ ἄμβυκες οἱ ἐπαγγελματικοί, λειτουργοῦντες εἰς χεῖρας ἐπαγγελματιῶν, κατεργαζομένων προϊόντα ἀμπέλου πρὸς παραγωγὴν σούμας, ἣν μεταπωλοῦσιν εἰς τοὺς οἰνοπνευματοποιοὺς δευτέρας κατηγορίας. Ἐνόμισε λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ ὑποβοηθήσῃ τὴν ἀνάγκην τὴν κυβερνητικήν, τὴν ἀνάγκην τὴν οἰκονομικήν, προτείνουσα περιορισμοὺς ὡς πρὸς τὴν ἐλευθερίαν τῶν ἀμβύκων τῶν λειτουργούντων πρὸς οἰκιακὴν χρῆσιν, ἀξιοῦσα ὅμως ὅπως ὁ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἀμβύκων τῶν κατεργαζομένων προϊόντα ἀμπέλου πρὸς ἐμπορίαν φόρος εἶναι τοιοῦτος, ὥστε νὰ δύνανται οὗτοι νὰ ὑπάρχωσι. Διότι, ἐὰν ὑποθέσητε ὅτι ἐπιβάλλεται καὶ εἰς τοὺς τοιούτους ἄμβυκας βαρὺς φόρος, τὸ ἐξ αὐτῶν παραγόμενον οἰνόπνευμα θὰ στοιχίζῃ τόσον, ὥστε εἶναι ἀδύνατον ν’ ἀνταγωνισθῇ πρὸς τὴν σταφίδα. Εἶπον ὅτι ἓν χιλιόλιτρον σταφίδος πωλούμενον ὑπὸ τῆς Ἑνιαίας 60 δραχ. ἀποδίδει 100 ὀκάδας οἰνοπνεύματος, ἀλλά, διὰ νὰ παραγάγητε τόσας ὀκάδας οἰνοπνεύματος ἐκ προϊόντων ἀμπέλου, ἔχετε ἀνάγκην 900–1000 ὀκάδων οἴνου, ἐννοεῖται δ’ ὅτι, ἐὰν αἱ 1000 αὐταὶ ὀκάδες οἴνου πωλῶνται εἰς τὴν τιμὴν τῶν 60 δραχ., εἶναι ἀστεῖον νὰ γίνεται λόγος περὶ συμμετοχῆς τῆς οἰνοπαραγωγῆς εἰς τὴν οἰνοπνευματοποιίαν τῆς χώρας. Ἡ πλήρης ὅμως ἀπαγόρευσις τῶν ἀμβύκων γεννᾷ καὶ ἕτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον παραδόξως βλέπω παρορώμενον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἐνῷ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐνθυμεῖται τὸ ζήτημα αὐτὸ εἰς τὰς περὶ μονοπωλίου διατάξεις· γεννᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως τῶν κατόχων τῶν ἀμβύκων. Οἱ ἄμβυκες ὑπολογίζονται ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἐν τῇ ἐκθέσει εἰς 15,000 περίπου καθ’ ἅπασαν τὴν Ἑλλάδα. Δὲν γνωρίζω ἂν ὁ ἀριθμὸς οὗτος εἶναι ἀκριβής, ὁμολογῶ ὅμως, ὅτι καὶ εἰς ἐμὲ φαίνεται λίαν ὑπερβολικός. Τὸ πλεῖστον, ἴσως τὰ 9)10, τῶν ἀμβύκων ἐκείνων, ἐὰν ὑποθέσητε ὅτι νομοθετοῦμεν διατάξεις ἀπαγορευτικάς, δὲν χρειάζεται ἀξίαν λόγου ἀποζημίωσιν, διότι οὐδὲν ἔχει νὰ πάθῃ ὁ μεταχειριζόμενος τὸν ἄμβυκα ἐκεῖνον, ἐὰν ἀπαγορευθῇ τοιαύτη παραγωγή, πολλοὶ ὅμως καὶ ἐκ τῶν τοιούτων ἀμβύκων ἔχουσι σημαντικὴν ἀξίαν. Ἐὰν δὲ ἡ Βουλὴ ἤθελε νομοθετήσει τὴν τοιαύτην ἀπαγορευτικὴν διάταξιν, κατ’ ἀνάγκην δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψῃ δήμευσιν περιουσιῶν. Καὶ ἂν ὑπολογίσωμεν ποῖον θὰ εἶναι τὸ κέρδος τοῦ Κράτους ἐκ τῆς φορολογίας ὑπὸ τοὺς ὅρους τοῦ νομοσχεδίου, ἀφαιρέσωμεν δ’ ἐξ αὐτοῦ τὸ ποσόν, τὸ ἀναγκαίως καὶ ὑπὸ τοῦ στοιχειωδεστάτου ἠθικοῦ νόμου ὑπὸ τῆς Πολιτείας ἐπιβαλλόμενον, τῶν ἀποζημιώσεων, θέλομεν ἴδει ὅτι, καὶ ἂν ἤθελον ἀποβῆ ἀκριβεῖς οἱ ὑπολογισμοὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐκ τῆς προτεινομένης φορολογίας, ἡ πρόσοδος θὰ ἐμειοῦτο τοσοῦτον ἐκ τῶν ἀποζημιώσεων, ὥστε καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἤθελεν ἐλαττώσει τὰς αἰσιοδόξους προσδοκίας, τὰς ὁποίας στηρίζει ἐπὶ τῆς ἀποδόσεως τοῦ φόρου τούτου. Δὲν ὑποθέτω ὅτι δύναται ν’ ἀμφισβητηθῇ τὸ συμπέρασμα ἐφ’ οὗ στηρίζονται αἱ τοιαῦται σκέψεις μου, ὅτι αἱ διατάξεις αἱ φορολογικαὶ τῶν ἀμβύκων, ὡς ἔχουσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, εἶναι αὐτὸ τοῦτο ἀπαγορευτικαὶ καὶ οὐχὶ φορολογικαί. Ἐκτείνεται μάλιστα κατὰ τοσοῦτον τὸ τραῦμα κατὰ τῆς οἰνοπαραγωγῆς, ὥστε ἀπαγορεύεται ἀκόμη καὶ εἰς τοὺς ποτοποιοὺς ἡ παραγωγὴ οἰνοπνεύματος ἐκ προϊόντων τῆς ἀμπέλου. Εἶναι ὅμως δυνατὸν νὰ παρίδῃ ἡ Βουλὴ καὶ εἶναι πρέπον νὰ παρίδῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις τὴν σημασίαν εἰς τὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας τοῦ τραύματος, τὸ ὁποῖον οὕτω καταφέρεται; Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ζημιωθῇ μόνον ἡ τάξις παραγωγῶν τινων, μετερχομένων τὴν βιομηχανίαν τῆς οἰνοπνευματοποιήσεως δι’ ἀμβύκων, μικρῶν παραγωγῶν, τὸ πρᾶγμα ἐπὶ τέλους θὰ ἦτο ἀνεκτὸν ἀπέναντι τῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ δὲν πλήττομεν μόνον τὴν τάξιν τῶν ἐργαζομένων δι’ αὐτῶν· πλήττομεν ὁλόκληρον τὴν ἀμπελουργίαν. Διὰ τοῦτο ἡ ἐπιτροπή, ἀναγνωρίζουσα τὴν σκοπιμότητα τῆς ἀρχικῆς ἰδέας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπεζήτησε νὰ περιορίσῃ μόνον τοὺς ἄμβυκας τοὺς παράγοντας δι’ οἰκιακὴν χρῆσιν, ὅπως οὕτως ἐπεκταθῇ ἡ κατανάλωσις τοῦ καθαροῦ οἰνοπνεύματος, ἀφήσῃ ὅμως ἐλευθέραν τὴν λειτουργίαν τῶν ἄλλων ἀμβύκων, τῶν ἐργαζομένων πέρα τῶν 60 ἡμερῶν, τῶν μὴ προωρισμένων πρὸς παραγωγὴν δι’ ἰδίαν χρῆσιν καὶ κατεργαζομένων προϊόντα τῆς ἀμπέλου πρὸς ἐμπορίαν, ὅπως οὕτως ἀφεθῇ καὶ εἰς τὴν ἄμπελον διέξοδος πρὸς τὴν οἰνοπνευματοποιίαν. Δὲν γνωρίζω εἰς ποίαν ἀπόφασιν ἔχει προβῆ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐλπίζω ὅμως ὅτι λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὰς τοιαύτας παρατηρήσεις τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τὰς παρατηρήσεις ἄλλων ἐντίμων συναδέλφων, οἵτινες ἐπίσης θὰ λάβωσι τὸν λόγον, ἐλπίζω ὅτι θ’ ἀναγνωρίσῃ τὴν ἀνάγκην ὑποχωρήσεώς τινος ἐκ τοῦ ἐδάφους, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἵσταται. Ἴσως μοι ἀντιλεχθῇ ὅτι, ἐφ’ ὅσον λειτουργοῦσιν οἱ ἁπλοῖ ἄμβυκες, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συλλάβωμεν φόρον οἰνοπνεύματος. Ἀπαντῶ ὅμως ὅτι οἱ ἄμβυκες ἐκεῖνοι οἱ παράγοντες σούμαν αὐτουσίως καταναλισκομένην, καὶ ἐγὼ ἀναγνωρίζω ὅτι δέον νὰ περιορισθῶσιν, οὐχὶ ὅμως καὶ οἱ ἄμβυκες οἱ φορολογούμενοι διὰ τοῦ φόρου τῶν 200 δρχ. δι’ ὅλην τὴν ἐτησίαν παραγωγήν. Εἶναι ὅμως ἀνάγκη νὰ προκαλέσωσι τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως τὰ συμφέροντα καὶ πασῶν ἐκείνων τῶν βιομηχανιῶν, ὅσον ἂν θεωρῶνται μικρὰ καὶ περιωρισμένα, ἅτινα πλήττονται διὰ τῶν μέτρων τῶν φορολογικῶν, διότι συχνὰ ἀκούομεν ὅτι ἀντιδρῶσι καὶ διαμαρτύρονται τὰ πολλὰ καὶ ποικίλα μικρὰ συμφέροντα καὶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑποχωρῶμεν εἰς τὰς διαμαρτυρίας αὐτῶν, ἀλλὰ τὰ μικρὰ ἐκεῖνα συμφέροντα, τὰ ὁποῖα ἀμύνονται κατὰ τῶν προτεινομένων φόρων, ἀποτελοῦσι τὸ σύνολον τῶν συμφερόντων, ἐφ’ οὗ ἑδράζεται ἡ οἰκονομικὴ εὐρωστία ἑνὸς Κράτους. Ὅταν πλήττωμεν μίαν τάξιν σήμερον καὶ ἄλλην αὔριον καὶ προβάλλωμεν ὅτι «ἂς διαμαρτύρωνται· τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους ἀπαιτεῖ τὴν καταπίεσιν αὐτῶν», δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι οὕτω κλονίζεται τὸ οἰκονομικὸν οἰκοδόμημα τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον ἐπὶ τῶν συμφερόντων αὐτῶν τῶν διαμαρτυρομένων στηρίζεται καὶ ἡ εὐρωστία αὐτῶν ἐκείνων τῶν τάξεων ἀποτελεῖ τὴν οἰκονομικὴν εὐρωστίαν τοῦ Κράτους. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀναφέρεται ὡς δικαιολογητικὸς λόγος τοῦ φόρου καὶ ὁ τῆς δημοσίας ὑγείας. Ἀληθῶς περὶ ὑγείας πρόκειται, ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω ὅτι πρόκειται μόνον περὶ τῆς ὑγείας τοῦ δημοσίου ταμείου! (ἱλαρότης). Δὲν λέγω ὅτι, ἀντὶ νὰ πολεμήσωμεν τὸν ἀλκοολισμὸν τῆς κοινωνίας, δέον νὰ περιορίσωμεν τὸν ἀλκοολισμὸν τοῦ δημοσίου ταμείου, δύναμαι ὅμως νὰ εἴπω ὅτι ἀλκοολισμὸς ἐν Ἑλλάδι δὲν ὑπάρχει. Ἀλλά, καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ, δὲν ἔχω λόγον νὰ ἐπιμείνω ἀρνούμενος, ἐν τοιαύτῃ ὅμως περιπτώσει θὰ συνίστων εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ἐὰν ἀποβλέπῃ εἰς τὴν δημοσίαν ὑγείαν, νὰ τετραπλασιάσῃ τὸν φόρον καὶ ν’ αὐξήσῃ πάσας ἐν γένει τὰς ὑποχρεώσεις τῶν οἰνοπνευματοποιῶν, οὕτως ὥστε νὰ ἐκλείψῃ ἐξ ὁλοκλήρου πᾶσα κατανάλωσις οἰνοπνεύματος. Ἀλλ’ ἡ δημοσία ὑγεία εἶναι ἡ δικαιολογία, τὴν ὁποίαν δὲν ἐπικαλεῖται μόνον ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλ’ ἐπικαλοῦνται οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν πανταχοῦ τοῦ κόσμου. Διότι εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ Λεροὰ Μπωλιὲ λέγει περὶ τούτου ὅτι οἱ ἠθικολόγοι καὶ οἱ ὑγιεινολόγοι εἶναι οἱ μεγαλείτεροι ὑπηρέται τῆς ἀδηφαγίας τοῦ δημοσίου ταμείου! Οὐχὶ λοιπὸν λόγος ὑγείας τῆς κοινωνίας ὑπηγόρευσε τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀλλὰ λόγος ὑγείας τοῦ δημοσίου ταμείου, βεβαίως ὑγείας διὰ τὴν ὁποίαν ποσῶς δὲν εὐθύνεται ἡ νῦν Κυβέρνησις καὶ ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὴν εἰς ἣν εὗρον αὐτὴν κατάστασιν. Διότι ἡ Κυβέρνησις αὕτη ἐκλήθη ὄχι μόνον νὰ ἐπουλώσῃ τραύματα οἰκονομικά, ἅτινα ἐπὶ τέλους δὲν ὀφείλονται εἰς ὑπαιτιότητα προσώπων, ἀλλὰ καὶ εἰς ὑπαιτιότητα πραγμάτων, ὑφ’ ὧν πιέζεται ἑκάστοτε ἡ Ἑλλάς· ἡ Κυβέρνησις αὕτη ἐκλήθη νὰ στηρίξῃ καὶ οἰκοδόμημα οἰκονομικόν, περιλαμβάνον δαπάνας τοιαύτας, τὰς ὁποίας, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλήν, οὐδεὶς ἐν Ἑλλάδι ἠδύνατο σήμερον νὰ περιλάβῃ ἐν Προϋπολογισμῷ ἰσοζυγίου. Καί, ἂν θέλωμεν νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς, ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι εἶναι ἀδύνατον τοιοῦτον νὰ στηριχθῇ οἰκοδόμημα ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν δυνάμεων τοῦ Κράτους καὶ τῆς χώρας. Παλαίει καὶ ἀγωνίζεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλ’ ἐγὼ ὁ ὁποῖος βεβαίως δὲν αἰσθάνομαι νὰ κινῶνται αἱ χεῖρές μου εἰς χειροκροτήματα καὶ ἡ γλῶσσά μου εἰς ἐπευφημίας, ὅταν ἀκούω τοῦ κ. Ὑπουργοῦ αἰσιοδοξοῦντος ὅτι διὰ τῶν μέτρων αὐτοῦ θὰ κατασταθῶσιν ἤδη εὔρωστα τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, ὅτι θὰ ἐνισχυθῶσιν αἱ οἰκονομικαὶ δυνάμεις τῆς χώρας, ἄν, λέγω, δὲν αἰσθάνομαι ὁμοίαν αἰσιοδοξίαν πρὸς τὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁμολογῶ ὅμως ὅτι αἰσθάνομαι ἐμαυτὸν συμπαθοῦντα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἀπέναντι τῶν δριμειῶν κατ’ αὐτοῦ παρατηρήσεων. Ἐθεώρησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι κληθεὶς νὰ λύσῃ τὸ ὑφιστάμενον πρόβλημα ὤφειλε καὶ νὰ λύσῃ αὐτὸ ὁπωσδήποτε, ἐνῷ ἔπρεπε μᾶλλον, ἐκτιμῶν τὴν ἀλήθειαν τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων, νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῇ τὸ τοιοῦτο πρόβλημα. Καὶ ἂν ὑπάρχωσιν οἱ νομίζοντες ὅτι εἶναι δυνατὸν τοιοῦτον οἰκοδόμημα νὰ οἰκοδομηθῇ, ὁποῖον τὸ περιλαμβάνον τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ βάσεων στερεῶν καὶ ἀσαλεύτων, φοβοῦμαι ὅτι πλανῶνται. Εἶναι προωρισμένον δυστυχῶς νὰ πέσῃ τὸ οἰκοδόμημα αὐτό, διὰ τὸ ὁποῖον φιλοτίμως ἐργάζεται Κυβέρνησις καὶ Βουλή· θὰ πέσῃ, διότι δὲν ἵσταται ἐπὶ βάσεων στερεῶν, διότι δὲν εἶναι ἀνάλογον πρὸς τὰς δυνάμεις τῶν βάσεων, ἐφ’ ὧν στηρίζεται. Ἀλλ’ ἐνῷ τοιαῦτα, ὁποῖα εἶπον, θὰ ἔχῃ ἀποτελέσματα εἰς τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας ψηφιζόμενον ὡς ἔχει τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ἀποτελέσματα ὀδυνηρὰ καὶ εἰς τάξεις γεωργικῆς παραγωγῆς καὶ βιομηχανίας, θ’ ἀποδώσῃ ἆρά γε τὰς προσόδους, τὰς ὁποίας προσδοκᾷ ἡ Κυβέρνησις; Φοβοῦμαι, Κύριοι, ὅτι οὔτε τοῦτο εἶναι δυνατόν. Κατανάλωσις καθαροῦ οἰνοπνεύματος 1,250,000 κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος ὑπὸ τοιοῦτον φόρον ἴσως θὰ εἶναι δυνατή, ἀλλὰ θὰ εἶναι δυνατή, ἐφ’ ὅσον τὸ οἰνόπνευμα τὸ ὁποῖον θὰ καταναλωθῇ δὲν θὰ περιλαμβάνηται εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ φορολογηθῇ. Εἶναι πιθανὸν αἱ προμήθειαι, αἵτινες θὰ γίνωσιν ἢ καὶ ἔχουσι γίνει μέχρι τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, νὰ συμπληρώσωσιν ἐν συνόλῳ τὸ ποσὸν τῆς καταναλώσεως μέχρις 1.250,000, ἀλλ’ ὑπὸ φορολογίαν 2 δραχ. κατ’ ὀκᾶν, ἣν προτείνει τὸ νομοσχέδιον, μοὶ φαίνεται λίαν σφαλερὸς ὁ ὑπολογισμὸς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι θὰ ἠδύνατο ἀπὸ τοῦ πρώτου ἔτους νὰ καταναλωθῇ τόση ποσότης. Καὶ εὑρίσκω ὡς ἐκ τούτου τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου διὰ τῆς ὁποίας τίθεται φόρος 10 δραχμῶν ἐπὶ τῶν πωλητῶν οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν ὡς μέλλουσαν νὰ περιορίσῃ τὴν κατανάλωσιν τοῦ οἰνοπνεύματος εἰς τὰς τάξεις τῶν χωρικῶν καὶ ἀγροτῶν ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ στερήσει εἴδους πρώτης ἀνάγκης εἰς τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους, ἐξ οὗ θέλει προκύψει ὅτι οἱ ὑπολογισμοὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν θὰ καταδειχθῶσιν ἀπολύτως ἐσφαλμένοι. Προκειμένου περὶ τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων καὶ τῶν ἀροτριώντων θεωρῶ ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τοῦ 1911 θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀναστείλῃ τὴν κατάργησιν αὐτῶν, καὶ ἀπορῶ παρατηρῶν ὅτι κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην ἀνεστράφησαν οἱ ὅροι καὶ κινδυνεύομεν νὰ ἴδωμεν τὴν Βουλὴν ἀποτρέπουσαν τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἀπὸ τῆς καταργήσεως φόρων. Φρονῶ διὰ τοῦτο ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὰς παρατηρήσεις τῆς ἐπιτροπῆς, αἵτινες προέρχονται ἐκ πλήρους γνώσεως τῶν πραγμάτων. Τοσαῦτα εἶχον νὰ εἴπω, Κύριοι, ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ ὅλου νομοσχεδίου. Δὲν ἐπεκτείνομαι τὴν στιγμὴν ταύτην εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, εἰς ἣν δὲν γνωρίζω ἂν θὰ μετάσχω, καὶ ὅταν θὰ συζητηθῶσι τὰ ἄρθρα, διότι ὁμολογῶ ὅτι αἰσθάνομαι, ὡς εἶπον, δυσφορίαν διακόπτων τὴν σιωπήν μου· θὰ ὁμολογήσωσιν ὅμως πολλοὶ τῶν ἐντίμων συναδέλφων, οὐ μόνον τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ καὶ ἄλλοι ἐπίσης γνῶσται τοῦ ζητήματος, εὔχομαι δὲ καὶ ἐλπίζω, ἀλλὰ καὶ συνιστῶ, ὅπως ἡ Κυβέρνησις μὴ ἵσταται ἄκαμπτος ἐπὶ τῶν βάσεων αὐτῶν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἐπιζητήσῃ συμβιβασμόν τινα πρὸς τὰς δικαίας ἀξιώσεις τὰς ὑπαγορευμένας ὑπὸ τῆς προστασίας τῶν συμφερόντων τῆς οἰνοπαραγωγῆς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ εἴπῃ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη χρημάτων, ὅτι θέλομεν χρήματα, χρήματα, χρήματα. Διότι αὐξάνονται αἱ ἀνάγκαι τῶν χρημάτων αἱ κυβερνητικαὶ καθ’ ἣν ὥραν ἐλαττοῦται ὁ πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος! Καὶ ἤθελον καὶ ἐπὶ τούτου νὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ θὰ παρεκάλουν τὸν ἔντιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὡς Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐὰν τυχὸν δὲν παρέπεμψεν εἰς τὸν συνάδελφόν του τὴν τελευταίαν ἔκθεσιν τοῦ παρὰ τῇ Κυβερνήσει τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν Ἕλληνος πρεσβευτοῦ περὶ τῆς τύχης καὶ τῆς καταστάσεως καὶ τῶν βλέψεων καὶ τῶν σκέψεων τῶν ἐκεῖ Ἑλλήνων, νὰ παραπέμψῃ αὐτὴν εἰς τὴν μελέτην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐξεικονίζει ἡ ἔκθεσις ἐκείνη τὴν ψυχολογικὴν κατάστασιν τῶν πληθυσμῶν τῶν ἐγκαταλειψάντων τὴν Ἑλλάδα καὶ ἀποκαλύπτει εἰς ἡμᾶς, ὅτι ἐκεῖνοι οἵτινες μέχρι χθὲς ἐσκέπτοντο νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα εὐτυχέστεροι σήμερον διακηρύττουσιν, ὅτι οὐδεμίαν ἔχουσιν ἐλπίδα εἰς τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος! Ἐπικαλεῖται δὲ ὁ Ἕλλην πρεσβευτὴς τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς τύχης τῆς ἐθνικῆς, ἐπὶ τῆς ἐπιδράσεως, ἣν θὰ ἔχῃ ἐπὶ τὴν ἐθνικὴν τύχην ἡ ἀπόφασις ἐκπατρισμοῦ 170 χιλιάδων Ἑλλήνων πολιτῶν, Ἑλλήνων ἐργατῶν, ὅσοι εἶναι οἱ ἐργαζόμενοι σήμερον ἐν Ἀμερικῇ. Καί, ὅταν ζητῶμεν χρήματα, χρήματα, πρέπει νὰ ζητῶμεν καὶ ἀνθρώπους, ἀνθρώπους, οἵτινες νὰ παράγωσι τὰ χρήματα. (Εὖγε). Μὴ προσέχῃ, Κύριοι, μόνον ἡ Κυβέρνησις μήτε ἡ Βουλὴ εἰς τὸν ἕνα μόνον πόλον τῆς καταστάσεως· ὀφείλει νὰ προσέξῃ, ὀφείλομεν πάντες νὰ προσέξωμεν, καὶ εἰς τὸν ἄλλον πόλον· ὀφείλομεν νὰ σφυγμομετρήσωμεν τὴν κοινὴν γνώμην, οὐχὶ διὰ νὰ ἐκτιμήσωμεν τὰς διαθέσεις αὐτῆς, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐκτιμήσωμεν τὰς δυνάμεις αὐτῆς τὰς οἰκονομικάς· ὀφείλομεν νὰ ἐκτιμήσωμεν τὴν νεκρότητα, ἥτις ἔχει ἐπέλθει καθ’ ἅπαντα τὸν οἰκονομικὸν ὀργανισμὸν τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας, διότι, ἐὰν δὲν προσέξωμεν φορολογοῦντες, οὐ μόνον δὲν θὰ εἰσπράξωμεν τὰ χρήματα ὅσα ζητοῦμεν, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ ἔνθα αἰσθανόμεθα δονήσεις μόνον σήμερον θὰ αἰσθανθῶμεν σεισμὸν αὔριον ὅστις θὰ καταρρίψῃ εἰς ἐρείπια, πρὸς μεγάλην ἀτυχίαν τοῦ ἔθνους, ὁλόκληρον τὸ οἰκοδόμημα τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς, στρατιωτικὸν καὶ οἰκονομικόν, εἶναι δὲ πάντοτε τὰ δεινότερα πάντων τὰ ἐρείπια ὅσα φέρει ἐπανάστατις οἰκονομική! (Εὖγε! Εὖγε!)

§60Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀμέσως. Ὁ κ. Σλῆμαν ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Εἶσθε πέμπτος, κύριε Νέγρη.

§62ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ὀλίγα θὰ εἴπω, κύριοι Βουλευταί, μετὰ τὴν γλαφυρὰν καὶ περιεκτικὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἑρμιονίδος συναδέλφου, ὁ ὁποῖος δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι ἐξήτασε τὸ ζήτημα ἀπὸ πάσης ἀπόψεως καὶ ὑφ’ ὅλας τὰς φάσεις. Θὰ περιορισθῶ εἰς τὴν ἐξέτασιν μιᾶς καὶ μόνης ἀπόψεως τοῦ ζητήματος, τῆς ἀπόψεως τὴν ὁποίαν καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἑρμιονίδος συνάδελφος ἐξήτασε, τῆς ἀπόψεως ἡ ὁποία κατ’ ἐμὲ εἶναι ἡ σπουδαιοτέρα τοῦ νομοσχεδίου, οὐ μόνον διότι ἀπ’ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως καταστρέφονται συμφέροντα ὁλοκλήρων πληθυσμῶν, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ὑπερβάσεως καθήκοντος τῆς Βουλῆς, ἐὰν αἱ διατάξεις αὗται ψηφισθῶσι· καθόσον νομίζω ὅτι οὐδεμία Βουλὴ δύναται νὰ ψηφίσῃ νόμον δημευτικόν, νομίζω δ’ ὅτι αἱ διατάξεις τῆς καταργήσεως τῶν ἁπλῶν ἀμβύκων εἶναι ἁπλῶς καὶ μόνον δημευτικαί. Ἔχω δὲ τοσοῦτο μᾶλλον τὸ καθῆκον νὰ ὑποστηρίξω τοῦτο καθόσον ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω ἐπαρχίαν ἔνθα οἱ ἄμβυκες λειτουργοῦσιν, ἐπαρχίαν τῆς ὁποίας τὰ ὀρεινὰ μέρη ζῶσι πρὸ πάντων ἀπὸ τὴν ἁπλῆν ἀπόσταξιν τοῦ οἰνοπνεύματος ἀπὸ ἀμβύκων καὶ ἡ ὁποία ἦτο πάντοτε πρόθυμος νὰ πληρώσῃ οἱουσδήποτε φόρους ζητήσῃ τὸ Δημόσιον. Ἡ ἐπαρχία τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω, ὅπως καὶ πλεῖσται ἐπαρχίαι τῆς Θεσσαλίας, πάντοτε ἐπλήρωσαν τακτικώτατα εἰς τὸ Δημόσιον ταμεῖον τοὺς φόρους, διότι καθυστερήσεις ἐκεῖ δὲν ἔχομεν. Ὅτε μετὰ τὸν κλονισμόν, ὁ ὁποῖος κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος ἐπῆλθεν εἰς ὅλα τὰ πράγματα τῆς Πολιτείας, εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ μεταβῶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας τοῦ νομοῦ, παρετήρησα μετ’ ἐνθουσιασμοῦ, μετὰ συγκινήσεως, ὅτι ἅπαντες οἱ κάτοικοι οἰκειοθελῶς προσεφέροντο λέγοντές μοι· «ὅταν ἐπανέλθῃς εἰς τὴν Βουλήν, ζήτησον νὰ ἐπιβληθῶσι φόροι. Εἴμεθα πρόθυμοι νὰ πληρώσωμεν τὰ πάντα. Θέλομεν στρατόν. Θέλομεν τὰ δίκαια τῆς χώρας νὰ ὑπερασπίσωμεν. Θέλομεν δὲ ἐν δεδομένῃ στιγμῇ νὰ μὴ εἰσέλθωσιν οἱ ἐχθροὶ τόσον εὐκόλως ὅσον εἰσῆλθον εἰς τὸ ἔδαφος ἡμῶν κατὰ τὸ 1897, ἀλλ’ ἡμεῖς νὰ εἴμεθα ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι νὰ κάμωμεν τὴν ἀντίθετον πορείαν». Αὐτὸ τὸ ὁποῖον μοὶ εἶπον τότε, αὐτὸ λέγουσι καὶ τώρα καὶ εἶναι πρόθυμοι πάντας τοὺς φόρους νὰ πληρώσωσιν. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὡς ἀντιπροσωπεύων αὐτοὺς δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ δώσω ψῆφον εἰς νομοθέτημα διὰ τοῦ ὁποίου οἱ κάτοικοι οὗτοι θὰ δημευθῶσι τὰς περιουσίας, διότι δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει κανεὶς ὁ τόσον ἀφελής, ὁ ὁποῖος νὰ νομίζῃ ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 1 περὶ φορολογίας τῶν ἀμβύκων δὲν εἶναι δημευτική. Τοῦτο εἶναι ἀναμφισβήτητον· τοῦτο ὡμολόγησε καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτε εἰσηγήσατο τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐπιμείνω ἐξηγῶν ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς Βουλὴν φιλελευθέρου Κράτους νὰ δημεύσῃ τὴν περιουσίαν ὡρισμένων πολιτῶν. Ἤθελον μόνον δι’ ὀλίγων ἀριθμῶν νὰ καταδείξω εἰς πόσον ἀνέρχεται ἡ δήμευσις αὕτη καὶ νὰ ἐξετάσω ἄν, ἀπέναντι τῆς δημεύσεως ταύτης, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ ἐπιτελέσῃ ἡ Βουλή, ἐὰν ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει, δίδομεν ἀνταλλάγματα εἰς τοὺς κατοίκους ἐκείνους, ὡς πομπωδῶς ἐξήνεγκεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι, ἐὰν ἐδίδομεν ὡρισμένα ἀνταλλάγματα εἰς τοὺς πάσχοντας ἐξ αἰτίας ἑνὸς νομοσχεδίου, ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐπρόκειτο νὰ θιγῶσι, τότε βεβαίως ἠδυνάμεθα καὶ νὰ τοὺς πλήξωμεν εἰς τὰ συμφέροντά των. Νομίζω ὅμως ὅτι ἡ ἐλάττωσις τοῦ φόρου τοῦ ἐπιτηδεύματος τῶν ἁμαξηλατῶν βεβαίως δὲν εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία δίδει τ’ ἀνταλλάγματα εἰς τοὺς κατοίκους τῶν ὀρεινῶν μερῶν τῆς Ἑλλάδος, τῶν ὁποίων ἡ περιουσία δημεύεται. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰσηγούμενος τῶν νομοσχεδίων του δὲν ἔκαμε κανένα ὑπολογισμόν, δὲν ἐξήγησε τὰ πράγματα· εἶπεν ἡμῖν νὰ ψηφίσωμεν ἐν τῷ σκότει. Ἐγὼ ἔκαμον μερικοὺς προχείρους ὑπολογισμούς, περὶ τοῦ βασίμου τῶν ὁποίων δὲν δύναμαι νὰ ἐγγυηθῶ, τοὺς ὁποίους ὅμως παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐξελέγξῃ, ἐὰν εὑρίσκῃ ὅτι οὗτοι δὲν εἶναι ὀρθοί. Περιορίζομαι δ’ εἰς τούτους, ἀφοῦ δὲν ἔχω ἄλλους, τοὺς ὁποίους κατέθηκεν ὁ Ὑπουργός, καὶ ὡς βάσιν τοῦ ὑπολογισμοῦ λαμβάνω τὴν τιμήν, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ ἑκάστη χωρικὴ οἰκογένεια ἢ ἕκαστος χωρικὸς ἀπὸ ἓν στρέμμα ἀμπέλου. Κατὰ τὰ κρατοῦντα εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου ἀπὸ ἓν στρέμμα παράγονται ἑπτακόσιαι ὀκάδες σταφυλῶν, ἐκ τῶν ὁποίων αἱ 350 εἶναι γλεῦκος, τὸ ὁποῖον μεταποιεῖται εἰς οἶνον καὶ πωλεῖται. Ἡμεῖς εὐτυχῶς πρὸς τὸ παρὸν εἰς τὴν Θεσσαλίαν δὲν ἔχομεν τὴν οἰνολογικὴν κρίσιν. Κατασκευάζομεν οἴνους καλῆς ποιότητος καὶ ὅλοι πωλοῦνται. Οὐδεμία ζημία προέρχεται ἐξ αἰτίας αὐτοῦ, ἀλλ’ οὔτε καὶ ὠφέλειά τις δύναται νὰ προέλθῃ ἀπὸ οἱανδήποτε προστασίαν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θέλει στέρξει νὰ παράσχῃ διὰ τοὺς οἴνους ἄλλων μερῶν τῆς Ἑλλάδος. Μένουσι 350 ὀκάδες σταφυλῶν· δὲν θέλω ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν διὰ μακρῶν ὑπολογισμῶν, πόσαι ἀποστάξεις χρειάζονται· ὑπελόγισα καὶ τὴν τιμὴν τῶν κτηνῶν καὶ τὴν ἐργασίαν τῶν ἐργατῶν καὶ τὰ λοιπά, καὶ φθάνω εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ ζημία δι’ ἕκαστον στρέμμα θὰ εἶναι 16 δρ. ἢ 15. Διὰ νὰ εἶμαι εἰλικρινής, ἐὰν ἀπαγορευθῇ ἡ ἀπόσταξις τοῦ οἰνοπνεύματος, βεβαίως μέρος ἐκ τῶν σταφυλῶν αὐτῶν θὰ δύναται νὰ μετατραπῇ ἐπίσης εἰς οἶνον· ἄρα πρέπει ν’ ἀφαιρέσωμεν ἓν 10%· ἡ ζημία κατ’ ἀκολουθίαν εἶναι 14 δραχμαὶ κατὰ στρέμμα. Ἐὰν ὑπολογίσωμεν ὅτι ἑκάστη χωρικὴ οἰκογένεια ἔχει περίπου τρία στρέμματα, ἡ ζημία εἶναι 45 δραχμαί. Αὐτὴ ἡ ζημία εἶναι θετική, εἶναι ἀπόλυτος.

§63Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὑπολογίζετε ὅτι μία ὀκᾶ σταφυλῶν δίδει μίαν ὀκᾶν γλεύκους;

§64ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. 50%.

§65Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. 50%;

§66ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Μάλιστα. Καὶ τὸ ὑπόλοιπον εἶναι στέμφυλα. Ὑπελόγισα ὅμως ὅτι, ὅταν ἀπαγορευθῶσιν οἱ ἄμβυκες, μέρος ἐξ ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἀπεστάζετο διὰ τὸ οἰνόπνευμα θὰ μετατραπῇ εἰς οἶνον· ἑπομένως ὀλιγοστεύει· ἀφαιρῶ τὸ 10%· ἡ τιμὴ δύναται νὰ ὑπολογισθῇ. Ἑπομένως πρόκειται, ὁτιδήποτε καὶ ἂν εἴπῃ τις, περὶ θετικῆς ζημίας· διότι, ὡς γνωστόν, δὲν εἶναι ὁ οἶνος ὁ ὁποῖος ἀποστάζεται καὶ ἐξ αὐτοῦ γίνεται οἰνόπνευμα· εἶναι τὰ ὑπολείμματα, τὰ ὁποῖα γίνονται οἰνόπνευμα· ἑπομένως δὲν δύναταί τις νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι, ἀφοῦ δὲν κάμνετε οἰνόπνευμα, ἐκάμετε οἶνον. Αὐτὴ εἶναι ζημία θετικὴ καὶ ἀπόλυτος. Τὴν ζημίαν ταύτην κατὰ τὰς σημειώσεις τὰς ὁποίας ἔχω, οὐδὲν Κοινοβούλιον κατώρθωσε νὰ ἐπιβάλῃ μὲ ὅλους τοὺς ἀγῶνας οἱ ὁποῖοι ἔγιναν. Πρόχειρον παράδειγμα ἔχω τὴν Ἑλβετίαν, ἔνθα ὑπάρχει ἀπολύτως μονοπώλιον τοῦ Κράτους τῆς δευτέρας ἀποστάξεως, καὶ ἔνθα ἐπίσης λειτουργεῖ ἐλευθέρως καὶ ἀπολύτως τὸ οἰνόπνευμα, τὸ ὁποῖον ἀποστάζουσιν οἱ χωρικοὶ διὰ πολλῶν ἀμβύκων, ὄχι μόνον ἐκ σταφυλῶν, ἀλλὰ καὶ ἐκ μήλων καὶ διαφόρων ἄλλων ὀπωρικῶν. Εἰς τὴν Γαλλίαν ἰσχύει τὸ ἴδιον μὲ περιωρισμένον δικαίωμα κατασκευῆς ἐκ μέρους τῶν χωρικῶν. Εἰς τὴν Ἰταλίαν μόνον δικαίωμα κατασκευῆς ὑπάρχει μέχρι πεντήκοντα ὀκάδων. Δὲν γνωρίζω ἂν ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ θελήσῃ ν’ ἀκολουθήσῃ ἄλλην ὁδὸν ἐκείνης τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ. Ὅλα τὰ ἔθνη θέλουσι νὰ ἐργασθῶσι καλῶς. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐγὼ ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ καὶ νὰ ὀνομάσω τοῦτο δήμευσιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἂς προβάλλῃ τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων. Ἡ φορολογία αὐτὴ εἶναι ἐλαχίστη· ἑπομένως, ἂν ἀφαιρεθῇ, μένει ποσόν, τὸ ὁποῖον δημεύεται ὑπὸ τοῦ Δημοσίου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν προβάλλει τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Βεβαίως πᾶς τις κρίνει, ὅταν πρόκειται περὶ παραγωγῆς ἑνὸς τόπου, ἀπὸ τὰ μέρη τὰ ὁποῖα γνωρίζει. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν γνωρίζει περισσότερον ἀπὸ πάντα ἄλλον τόπον τῆς Ἑλλάδος τὴν Λοκρίδα. Ἐκεῖ βεβαίως εἶναι ἀληθὲς ἀντάλλαγμα. Κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔχω ἕκαστος χωρικὸς ἔχει ἀροτριῶντα κτήνη καὶ μίαν μικρὰν ἄμπελον· ἑπομένως, ἐὰν ἀπ’ αὐτὸν τὸν χωρικὸν ἀφαιρέσητε τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, βεβαίως καλύπτετε ἢ ἐν συνόλῳ ἢ ἐν μέρει τὴν ζημίαν τὴν ὁποίαν ὑφίσταται ἀπὸ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ἀποστάξεως τοῦ οἰνοπνεύματος. Τοῦτο ὅμως δὲν ἐφαρμόζεται εἰς τὰ ὀρεινὰ μέρη τῆς Θεσσαλίας. Προκειμένου περὶ ἐκτάσεως ὅλα τὰ ὀρεινὰ μέρη περιλαμβανομένης ὁλοκλήρου τῆς Εὐρυτανίας, τῶν Ἀγράφων μέχρις Ἄρτης, κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοὺς ἀτελεῖς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, τὰ μέρη ταῦτα ἀντιπροσωπεύουσιν ἔκτασιν 100.000 στρεμμάτων. Νομίζω ὅτι καὶ ἄλλα τμήματα τοιαῦτα ὑπάρχουσιν ἐν Ἑλλάδι. Εἰς αὐτὰ τίνα ἀνταλλάγματα δίδει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν; Οὐδέν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτε τὸ πρῶτον εἰσηγεῖτο τοῦ οἰκονομικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὡμίλει περὶ ὑποστηρίξεως τῆς γεωργίας. Ἀλλὰ μέχρι σήμερον οὐδὲν εἴδομεν περὶ αὐτῆς. Βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτε τοιουτοτρόπως ὡμίλει, ἔλεγε τ’ ἀληθῆ, διότι ἐμελέτα τὸ ζήτημα τότε, κατὰ πληροφορίας δὲ τὰς ὁποίας ἔχω ἔφθασεν εἰς καλὸν συμπέρασμα. Ἐν τούτοις τὸ συμπέρασμα τοῦτο δὲν ἔκρινε καλὸν νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ ἐνόμισεν ὅτι ἦτο καλλίτερον νὰ φέρῃ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἐπιτηδεύματος τῶν ἁμαξηλατῶν, τὴν ὑποστήριξιν τῆς σιδηροβιομηχανίας, ἡ ὁποία εἶναι ἀδύνατος ἐν μέρει, διότι οἱ ἀτυχεῖς χωρικοὶ τῆς Θεσσαλίας δὲν εὑρίσκονται εἰς τὴν ὁδὸν Πανεπιστημίου καὶ Ἀμαλίας, ἵνα διὰ διαδηλώσεων ἐπιτύχωσι τὸ δίκαιόν των. Ἀλλὰ δὲν πρέπει αἱ Κυβερνήσεις νὰ ὑποχωρῶσιν εἰς τοὺς φωνασκοῦντας· πρέπει νὰ ὑποχωρῶσιν εἰς αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι ἔχουσι δίκαιον. Ἐὰν θέλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν γεωργίαν, ἂς λάβῃ μέτρα περὶ τῶν γεωργῶν ἐκείνων· ἂς κάμῃ ἕνα γεωργικὸν ὀργανισμὸν πιστωτικὸν εἰς τὴν Θεσσαλίαν.

§67ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ ἐργασία εἶναι ἑτοίμη. Ἔχω δύο νομοσχέδια, τὸ ἓν περὶ συστάσεως ταμείου ἀμύνης τῆς Γεωργίας καὶ τὸ ἕτερον περὶ κτηματολογίου, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἐνόμισα ὅτι αἱ ὑπολειπόμεναι ἡμέραι πρὸς ἐργασίαν τῆς Βουλῆς θὰ ἐπιτρέψωσι τὴν συζήτησιν αὐτῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι μακρὰ καὶ ῥιζικά. Τώρα, ἀφοῦ μὲ προκαλεῖτε, θὰ τὰ ὑποβάλω καί, ἂν ἔχῃ καιρὸν ἡ Βουλή, ἂς τὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της, ἂν δὲ δὲν ἔχῃ, ἂς τὰ ἀναβάλωμεν δι’ ἄλλοτε.

§68ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐκ τῶν πρώτων νομοσχεδίων τὰ ὁποῖα ὑπεβάλετε εἰς τὴν Βουλὴν ἔπρεπε νὰ ὦσιν αὐτά, διότι αὐτὰ ἐνδιαφέρουσιν ὁλόκληρον τὸν τόπον. Δὲν ἐνδιαφέρουσι τὰ νομοσχέδια ταῦτα μερικούς, οἱ ὁποῖοι πολὺ ἀκούονται εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ ἀναφέρω τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἥτις πάντοτε παρημπόδισε νὰ γίνῃ μέριμνα περὶ τῆς γεωργίας ἐν Ἑλλάδι.

§69ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀκριβῶς ἡ Τράπεζα ἡ Ἐθνικὴ ἔχει συμφέρον περισσότερον παντὸς ἄλλου διὰ τὸ κτηματολόγιον, διότι ἐπ’ αὐτοῦ δύναται νὰ προβῇ εἰς δάνεια ἀσφαλῆ καὶ βέβαια, χωρὶς νὰ διατρέχωσι τὰ κεφάλαιά της τοὺς κινδύνους, εἰς οὓς εἶναι αὐτὰ τὴν σήμερον ἐκτεθειμένα ὡς ἐκ τῆς ἐλλείψεως κτηματολογίου παρ’ ἡμῖν. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, σᾶς διαβεβαιῶ, εἶναι πρόθυμος νὰ προβῇ καὶ εἰς θυσίας, ὅπως ἐπιτευχθῇ ἓν μέγα καλὸν διὰ τὸν τόπον, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι σωτήριον, πρὸ πάντων εἰς τὴν γεωργίαν, διότι θὰ ἐξασφαλισθῶσιν αἱ ἰδιοκτησίαι καὶ ἡ γεωργικὴ πίστις θὰ ἑδραιωθῇ. Ἡ Τράπεζα θὰ δίδῃ ἀφόβως δάνεια, διότι θὰ ἔχῃ ἀσφάλειαν ἐπὶ τῆς περιουσίας τῶν ἰδιοκτητῶν, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχει τὴν σήμερον.

§70ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τίποτε δὲν ἐζήτησεν ὑπὲρ τῆς γεωργίας, οὔτε ἔχει συμφέρον. Εἰς ὅ,τι εἶχε συμφέρον ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα πάντοτε τὸ ἐπέτυχεν. Ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ δὲν ἔχει τὸ συμφέρον καὶ δὲν δύναται νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν, ἀλλὰ τοὐναντίον πάντοτε ἐμποδίζει πᾶσαν τοιαύτην. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ συμφέρον, τὸ ὁποῖον ὑμεῖς ἀνεφέρατε, νομίζω ὅτι τοῦτο δὲν ἔχεται ἀληθείας, διότι ἡ Τράπεζα ἀπὸ τὰ γεωργικὰ δάνεια οὐδέποτε διέθεσεν οὐδ’ ὀβολόν.

§71Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Οὐδέποτε διέθεσε τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον εἶναι ὑποχρεωμένη διὰ τῆς συμβάσεως νὰ διαθέτῃ.

§72ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διότι δὲν ἔχει τίτλους ἀσφαλεῖς. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουσι κτήματα νὰ δανεισθῶσι δὲν ἔχουσι δυστυχῶς τίτλους ἀσφαλεῖς.

§73ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ἠναγκάσθην ν’ ἀναφέρω τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, διότι δὲν δύναμαι ἄλλως νὰ ἐξηγήσω πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ τόσον καλῶς γνωρίζων τὰ τῆς γεωργίας, ὁ ὄντως ἐργασθεὶς εἰς μελέτας τοιούτων ζητημάτων, ἐδίστασε νὰ φέρῃ τὰ νομοσχέδια ταῦτα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἵνα τύχωσι τῆς κυρώσεως τῆς Βουλῆς. Διότι οὐδεὶς θὰ εὑρεθῇ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅστις εἰς τὴν θαυμασίαν ταύτην μελέτην ν’ ἀρνηθῇ τὴν ψῆφόν του.

§74ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Τίνος εἶναι;

§75Α. ΣΛΗΜΑΝ. Τοῦ κ. Καρούσου. Εἶναι περίφημος ἐργασία.

§76ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὑπεβλήθη εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν;

§77ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως· συνειργάσθημεν μάλιστα εἰς τὸ ζήτημα τῆς συστάσεως τοῦ ταμείου ἀμύνης τῆς Γεωργίας ἐγὼ καὶ ὁ κ. Διευθυντὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Παρακαλῶ τὸν κ. Τοπάλην νὰ βεβαιώσῃ τοῦτο. Προκειμένου περὶ ἑτέρου ἔργου, περὶ μελέτης τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων ἐν Θεσσαλίᾳ, προΐστατο τῆς ἐπιτροπῆς ἕτερος ὑποδιοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ὅπερ ἀποδεικνύει πόσον ἐνδιαφέρον ἔχει ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ὑπὲρ τῆς γεωργίας, διότι αὕτη συνταυτίζεται πρὸς τὰ συμφέροντα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης.

§78ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ἐλπίζω ὅτι ἡ ὁμιλία μου θὰ δώσῃ λαβὴν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ φέρῃ τὰ νομοσχέδια ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἔχω δὲ πεποίθησιν ὅτι ἡ Βουλή, ἡ ὁποία δεικνύει τοιαύτην ἐπιθυμίαν νὰ ἐργασθῇ καὶ κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν ἑορτῶν, θὰ εἶναι πρόθυμος νὰ μείνῃ καὶ μίαν ἐπὶ πλέον ἡμέραν, ἵνα ψηφίσῃ αὐτά· διότι ὁμολογουμένως, ἐὰν ταῦτα τύχωσι τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς, ὡρισμένως δίδεται ποιά τις ἀνακούφισις εἰς τοὺς χωρικούς. Ἄλλως, ἐὰν δὲν τὰ φέρῃ, τότε θὰ εἴπῃ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν περὶ οὐδενὸς ἄλλου ζητήματος σκέπτεται παρὰ πῶς νὰ εἰσπράξῃ χρήματα, χωρὶς ν’ ἀναλογίζηται ὅτι καταστρέφονται ἄτομα. Ἐπὶ τῶν ἐρειπίων καὶ πτωμάτων δὲν δύναται νὰ οἰκοδομήσῃ ἓν στερεὸν οἰκοδόμημα. Εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ὑποδείξω κατὰ τὴν ἀσθενῆ μου ἀντίληψιν ἕνα τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον νομίζω ὅτι δύνανται νὰ διατεθῶσιν οἱ ἄμβυκες φορολογούμενοι ἀκόμη, διότι, ὡς εἶπον καὶ ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου, δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ μὴ φορολογηθῶσιν αὐτοί. Εἶναι δέ, ὡς εἶπον, πρόθυμοι οἱ πάντες νὰ φορολογηθῶσι. Νομίζω ὅμως, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἔργον τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὴν Βουλήν. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ δείξῃ τοιοῦτον σύστημα, τοιαύτας ἰδέας, ἐὰν εἶχε μελετήσει ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀληθῶν συμφερόντων τοῦ τόπου, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε ν’ ἀντιπροσωπεύῃ καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἀντιπροσωπεύει· ἔπρεπε νὰ δείξῃ σύστημα ἐργασίας καὶ νὰ μὴ περιορίζηται νὰ φέρῃ τὰ διάφορα αὐτὰ χαρτιὰ πότε τὴν μίαν ἡμέραν καὶ πότε τὴν ἄλλην ἡμέραν, τὰ ὁποῖα δίδουσιν εἰς αὐτὴν αἱ διάφοροι ὑπηρεσίαι τοῦ Κράτους, καὶ τὰ ὁποῖα ἀπεδείχθη ἐν τῇ Βουλῇ ὅτι ἦσαν πάντοτε ἀμελέτητα. Ὅταν δὲ δημοσιευθῶσιν ὑπὸ ἄλλας περιστάσεις τὰ νομοσχέδια, ὡς ὑπεβλήθησαν καὶ ὡς ἐψηφίσθησαν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, θὰ φανῇ τίνα ἐργασίαν ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ πομπωδῶς δίδων συνεντεύξεις εἰς τὰς ἐφημερίδας καθ’ ἑκάστην ἡμέραν, καὶ τίς ἡ ἐργασία τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία συκοφαντεῖται πάντοτε ὅτι κωλυσιεργεῖ. Νομίζω, ὅτι τὰς τροποποιήσεις τὰς ὁποίας διετυπώσαμεν κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου δὲν τὰς ἐτύπωσεν, ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον δὲν ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ δοκιμάσωμεν ἡμεῖς νὰ τὸ κάμωμεν ἐκτὸς ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν θελήσῃ νὰ συζητήσῃ τὰς λεπτομερείας αὐτοῦ.

§79ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πῶς θὰ συζητήσωμεν;

§80ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Νομίζω ὅμως, ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ ἔχει καθῆκον νὰ διαμαρτυρηθῇ, καὶ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τῆς μὴ καταργήσεως τῶν ἀμβύκων. Ὀφείλει προσέτι νὰ διαμαρτυρηθῇ, διότι εὑρέθη Ἕλλην Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ θέλῃ νὰ δημεύσῃ τὰς περιουσίας ὁλοκλήρου πληθυσμοῦ.

§81Ι. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Ἀρχόμενος, Κύριοι, τοῦ λόγου μου κρίνω σκόπιμον νὰ κάμω λόγον περὶ τῶν προτάσεων τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν χθές, προτάσεων περὶ παραχωρήσεως τοῦ μονοπωλίου τοῦ οἰνοπνεύματος ὑποβληθείσας ἐκ μέρους κεφαλαιούχου κληθέντος ἐπὶ τούτῳ ἐξ ἀλλοδαπῆς. Δὲν ἔρχομαι νὰ κρίνω τὰς προτάσεις ταύτας, καθόσον δὲν πρόκειται περὶ συστάσεως μονοπωλίου τοῦ οἰνοπνεύματος, ἀλλ’ ἁπλῶς ποιούμενος μνείαν τούτων ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, λαβὼν ὑπ’ ὄψιν τὰς ῥηθείσας προτάσεις, ὅτι ὄντως δίκαιον εἶχεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν χθὲς ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ εἴπῃ πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι αἱ προτάσεις ἐκεῖναι αἱ ὑποβληθεῖσαι ὑπὸ τοῦ κ. Κότσικα δὲν ἦσαν συμφέρουσαι εἰς τὸ Κράτος, ὡς παρεστάθησαν εἰς ἐμέ. Διότι αἱ προτάσεις αὐταὶ περιέχουσιν ἀκριβῶς τοὺς ὅρους τοὺς ἀναφερομένους ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὑπὸ τοὺς ὁποίους ὅρους ἐζητήθη ἡ ἄδεια ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ πρὸς σύναψιν συμβάσεως μονοπωλίου καὶ οἱ ὁποῖοι ὅροι ὑφ’ ὅλης τῆς Βουλῆς διὰ βοῆς ἀπεδοκιμάσθησαν. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ παρατηρήσω, ὅτι εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁ κεφαλαιοῦχος ἐκεῖνος οὐχὶ αὐθορμήτως προσῆλθε πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὑπέβαλε τὰς προτάσεις αὐτοῦ, ἀλλὰ κληθεὶς ἐπὶ τούτῳ ὑπ’ αὐτοῦ. Πῶς δὲ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς προέβη εἰς τὴν πρόσκλησιν τοῦ κεφαλαιούχου τούτου, ἀφοῦ εἶναι πανθωμολογημένον ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραχωρηθῇ μονοπώλιον οἰνοπνεύματος εἰς ἄλλην ἑταιρείαν πλὴν τῆς Ἑνιαίας, καὶ δὲν εἶναι τοῦτο δυνατόν, διότι τὸ ἄρθρον 12 τῆς συμβάσεως τῆς Προνομιούχου ἑταιρείας ἀναφέρει ὅτι ἡ ἑταιρεία ἐκείνη εἶχεν ἐλευθέραν χρῆσιν τοῦ σταφιδοκάρπου καὶ ἐν τῷ δικαιώματι τούτῳ δικαιοῦται τὸ παρακράτημα τοῦ σταφιδοκάρπου νὰ μεταποιήσῃ εἰς οἰνόπνευμα πρὸς κατανάλωσιν ἐντὸς τοῦ Κράτους. Ἀφοῦ δὲ δυνάμει τῆς συμβάσεως τὸ δικαίωμα τοῦτο παρεχωρήθη εἰς τὴν ἑταιρείαν ταύτην, πῶς δύναται τὸ Κράτος νὰ προέλθῃ εἰς συμφωνίαν μετὰ τρίτου καὶ συνάψῃ σύμβασιν παρεμποδίζουσαν τὴν Προνομιοῦχον νὰ οἰνοπνευματοποιῇ τὸ παρακράτημα τῆς σταφίδος καὶ καταναλίσκῃ τὸ ἐκ τούτου οἰνόπνευμα ἐν τῷ Κράτει; Τούτων δ’ οὕτως ἐχόντων πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν προῆλθεν εἰς διαπραγματεύσεις μετὰ τοῦ κ. Κότσικα προσκαλέσας αὐτόν, ὅπως ἔλθῃ ἐνταῦθα καὶ ὑποβάλῃ προτάσεις πρὸς παραχώρησιν εἰς αὐτὸν τοῦ μονοπωλίου τοῦ οἰνοπνεύματος; Καὶ ταῦτα καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς προτάσεις τοῦ κ. Κότσικα τὰς ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ κατατεθείσας εἰς τὴν Βουλήν. Ἤδη ἔρχομαι εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ θέματος τοῦ ἀπασχολοῦντος τὴν Βουλήν. Ἡ οἰνοπαραγωγὴ πάσχουσα κρίσιν δεινὴν ἀπὸ ἐτῶν ὡμολογήθη παρὰ πάντων ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, ὅτι χρήζει προστασίας ἀμέσου, ἵνα μὴ ἐπέλθῃ τελεία ἡ καταστροφὴ αὐτῆς. Ἐνῷ δὲ διεξήγομεν τὸν ἀγῶνα, ὅπως ἐπιτύχωμεν τὴν λῆψιν μέτρων προστατευτικῶν τῆς οἰνοπαραγωγῆς, δι’ ὧν ν’ ἀρθῇ ἡ μαστίζουσα αὐτὴν δεινὴ κρίσις, ἐπέπρωτο ἤδη ν’ ἀγωνιζώμεθα, ὅπως ἀποκρούσωμεν τὴν ἀπειλουμένην τελείαν καταστροφὴν τῆς οἰνοπαραγωγῆς διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ὑποβληθέντος ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς ἦτο ὁ πρωτοστατήσας ὑπὲρ τῆς προστασίας τῆς οἰνοπαραγωγῆς, ὁ πρῶτος κρούσας τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου τῆς καταστροφῆς αὐτῆς, τοῦ Ὑπουργοῦ ὅστις ἀπαρνούμενος ἑαυτὸν προέβη εἰς τὴν ὑποβολὴν τοιούτου νομοσχεδίου.

§82Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ἀπ’ ἔξω ἀπὸ τὸν χορὸν πολλὰ τραγούδια ξέρει.

§83Ι. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Ἀλλά, ἵνα ἀνευρεθῇ ποία τὰ ἀποτελέσματα τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου σχετικῶς πρὸς τὴν οἰνοπαραγωγήν, ἀνάγκη νὰ ἐξετάσωμεν πρωτίστως ποῖα ἡ θέσις ἡ σημερινὴ τῆς οἰνοπαραγωγῆς ἐν σχέσει πρὸς τὴν οἰνοπνευματοποιίαν, ὁποῖα ποσὰ ἀπολαμβάνουσιν οἱ ἀμπελουργοὶ ἐκ τῆς ἀποστάξεως τῶν προϊόντων τῆς ἀμπέλου. Ἐκ τῆς στατιστικῆς τῆς ληφθείσης ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἀποστάζεται ἐτησίως ἐκ τῶν ἀμβύκων τῶν ἐπαγγελματικῶς καὶ πρὸς ἐμπορίαν ἐργαζομένων κατὰ τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν ποσὸν πλέον τῶν 6.000.000 ὀκάδων οἰνοπνεύματος ἀκαθάρτου (σούμας), τὸ ὁποῖον ἀναλογεῖ πρὸς κεκαθαρμένον οἰνόπνευμα 2.000.000 ὀκάδων. Οἱ οἰνοπαραγωγοὶ ἀποστάζοντες ποσὸν ἀνύδρου οἰνοπνεύματος περὶ τὰ 2.000.000 ὀκάδων καὶ μεταπωλοῦντες αὐτὸ πρὸς 1.30 κατ’ ὀκᾶν ἀπελάμβανον 2.300.000 δρχ. Οὕτως ἐκ τῆς ἀποστάξεως τῶν προϊόντων τῆς ἀμπέλου ἀπολαμβάνουσιν ἐτησίως περὶ τὰ 2.300.000 δρχ. ἐκτὸς τῆς ἀξίας τοῦ οἰνοπνεύματος, τὸ ὁποῖον οἱ γεωργικοὶ πληθυσμοὶ παράγουσιν ἀτελῶς πρὸς οἰκιακὴν χρῆσιν καὶ τὸ ὁποῖον ἀσφαλῶς ἀνέρχεται εἰς ποσὸν κεκαθαρμένου οἰνοπνεύματος πλέον τοῦ 1.000.000 ὀκάδων. Τὰ ποσὰ ταῦτα, τὰ ὁποῖα οἱ οἰνοπαραγωγοὶ ἀπολαμβάνουσιν ἐκ τῶν προϊόντων τῆς ἀμπέλου, εἶναι μικρὰ αὐτῶν ἀνακούφισις δεινῶς πασχόντων, ἀνακούφισις ἀποδίδουσα εἰς αὐτοὺς μέρος τῶν ἐξόδων τῆς καλλιεργείας τῆς ἀμπέλου. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος ποῖα ἀποτελέσματα ἔχει ἐν σχέσει πρὸς τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα οἱ ἀμπελουργοί, ὡς εἴρηται, ἀπολαμβάνουσιν ἐκ τῆς ἀποστάξεως τοῦ προϊόντος τῆς ἀμπέλου; Διὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος ἐπέρχεται τελεία ἀπαγόρευσις τῆς λειτουργίας τῶν ἀμβύκων. Ἀπαγορεύεται δι’ αὐτοῦ εἰς τοὺς πτωχοὺς γεωργικοὺς πληθυσμοὺς ν’ ἀποστάζωσι διὰ τῶν ἀμβύκων τὰ προϊόντα τῆς ἀμπέλου των πρὸς οἰκιακὴν χρῆσιν αὐτῶν. Ἀπαγορεύεται εἰς τοὺς ἐπαγγελματικῶς ἐργαζομένους διὰ τῶν ἀμβύκων καὶ πρὸς ἐμπορίαν παράγοντας σούμαν νὰ παράγωσι τοιαύτην καὶ ἀπολαμβάνωσι τὸ τίμημα τῆς ἐργασίας των, ἀλλὰ καὶ τὸ τίμημα τοῦ προϊόντος τῶν κτημάτων των. Διὰ τῆς καταργήσεως τῶν ἀμβύκων ἀφαιρεῖται ἀπὸ τοὺς ἀμπελουργοὺς τὸ ποσὸν τῶν 2.300.000 καὶ ἀποστεροῦνται τοῦ δικαιώματος τῆς ἐλευθέρας καθ’ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα τοῦ ἔτους ἀποστάξεως τῶν προϊόντων τῆς ἀμπέλου πρὸς οἰκιακὴν χρῆσιν, ζημιούμενοι οὕτω τὴν ἀξίαν οἰνοπνεύματος ἀνύδρου 1.000.000 ὀκάδων. Ἀλλὰ πλὴν τοῦ ἀποτελέσματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ψηφιζόμενον καὶ γινόμενον νόμος τοῦ Κράτους ἔχει, ἔχει καὶ ἄλλα ἀποτελέσματα καταστρεπτικὰ καὶ δημευτικὰ τῆς περιουσίας τῶν ἀμπελουργῶν. Λειτουργοῦσι κατὰ στατιστικὰς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος περὶ τὰς 12.000 ἕως 15.000 ἀμβύκων, ἂν ὑπολογισθῇ δ’ ἡ ἀξία ἑνὸς ἑκάστου κατὰ μέσον ὅρον πρὸς 200 δρ., ἀντιπροσωπεύουσι ποσὸν 2.400.000, ἕως 3.000.000 δραχμῶν, ἃς ζημιοῦνται οἱ ἰδιοκτῆται τῶν ἀμβύκων οἰνοπαραγωγοί. Ἀλλά, ἀπέναντι τῶν συμφορῶν τὰς ὁποίας τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀπειλεῖ κατὰ τῶν ἀμπελουργῶν καὶ κατὰ τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν ἀμβύκων, ὁποῖα εἶναι τὰ ἐξ αὐτοῦ προσδοκώμενα ὀφέλη ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου; Ὁποῖα εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα προσδοκᾷ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὸ δημόσιον ταμεῖον; Εἶναι 2.500· 000. Ἀλλ’ ἐρωτῶ· εἶναι δίκαιον, εἶναι ὀρθὸν νὰ εἰσπράξῃ τὸ δημόσιον ταμεῖον 2.500.000 δραχμῶν καὶ νὰ στερήσῃ τοὺς πεινῶντας μείζονος ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἐκ τοῦ προϊόντος τῆς ἀμπέλου των καὶ τῆς ἐργασίας των ἀπελάμβανον κατὰ τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν; Εἶναι ὀρθὸν ἀντὶ τοῦ ποσοῦ τούτου, τὸ ὁποῖον τὸ δημόσιον ταμεῖον προσδοκῶμεν ὅτι θέλει προσπορισθῆ ἐκ τοῦ φόρου τούτου, νὰ δημεύσωμεν τὴν περιουσίαν 15.000 οἰκογενειῶν ἰδιοκτητῶν ἀμβύκων, περιουσίαν ἀνερχομένην, ὡς εἶπον, εἰς 3.000.000 δραχμῶν, νὰ καταστρέψωμεν τὴν οἰνοπαραγωγὴν καὶ φέρωμεν εἰς ἀπόγνωσιν τόσους πληθυσμούς; Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἰσχυρίζεται ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην χρημάτων. Πάντες ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης διατελοῦμεν ἐν ἐπιγνώσει τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους ἡμῶν καὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἐνισχύσεως αὐτῶν καὶ ἐννοοῦμεν τὴν ἀνάγκην τῆς ἐπιβολῆς φόρων, ἐξ ἴσου ὅμως βαρυνόντων τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ οὐχὶ μέχρις ἀποπνιγμοῦ καταθλιπτικῶν δι’ ὡρισμένας τάξεις, δημευτικῶν τῆς περιουσίας αὐτῶν καὶ καταστρεπτικῶν παραγωγῆς ἐθνικῆς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν προϋπολογίζει ἔσοδα ἐκ τῆς φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος περὶ τὰ 2.500.000 δραχμῶν. Ἴδωμεν, ἂν εἶναι δυνατὸν διὰ συνδυασμοῦ τινος νὰ κατορθωθῇ ὥστε νὰ ἐξευρεθῇ τὸ ποσὸν αὐτὸ ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου, διαρρυθμιζομένης ἄλλως τῆς φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος, ἵνα μὴ ἐπέλθωσι τὰ ῥηθέντα καταστρεπτικὰ ἀποτελέσματα. Θὰ προσπαθήσω νὰ σᾶς πείσω ὅτι τὸ δημόσιον ταμεῖον εἶναι δυνατὸν διὰ τῆς ἐπιβολῆς τῆς φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος νὰ εἰσπράξῃ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον προϋπολογίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἂν δεχθῇ τὰς τροπολογίας, ἃς πλεῖστοι συνάδελφοι ὑποστηρίζουσιν, αἱ ὁποῖαι ἀπομακρύνουσι τὸν κίνδυνον τῆς τελείας καταστροφῆς τῆς οἰνοπαραγωγῆς. Καὶ ἐν πρώτοις ὑπέβαλον τροπολογίαν δι’ ἧς ζητῶ νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς πτωχοὺς ἰδιοκτήτας ἁπλῶν ἀμβύκων, χωρητικότητος μέχρις 150 ὀκάδων, ἡ ἐλευθέρα ἀπόσταξις τῶν προϊόντων τῆς ἀμπέλου ἐπὶ δέκα μόνον ἡμέρας κατ’ ἐνιαυτὸν πρὸς παραγωγὴν οἰνοπνεύματος δι’ οἰκιακὴν χρῆσιν. Ἐὰν γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία αὕτη, ποῖον ποσὸν θὰ παραχθῇ διὰ τῶν ἀμβύκων αὐτῶν καὶ τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ὑποστῇ τὴν φορολογίαν, τὴν ὁποίαν ζητεῖ νὰ ἐπιβάλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν; Κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς εἰδικῶν ἀνδρῶν τὸ ποσὸν αὐτὸ τῆς σούμας δὲν θὰ εἶναι μεῖζον τοῦ 1.000.000 ὀκάδων ἀντιστοιχούντων πρὸς 250.000 ὀκάδων κεκαθαρμένου οἰνοπνεύματος καὶ τὸ Δημόσιον θὰ ζημιωθῇ ἐκ τούτου 500.000 δρ. ἀνὰ 2 δραχμὰς δι’ ἑκάστην ὀκᾶν κεκαθαρμένου οἰνοπνεύματος. Ἀλλὰ ζημιοῦται ὄντως τὸ ποσὸν τοῦτο τὸ δημόσιον ταμεῖον; Ὄχι, διότι οἱ χωρικοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι καταναλίσκουσι τὴν σούμαν, δὲν θὰ καταναλώσωσιν οἰνόπνευμα κεκαθαρμένον, καὶ ἂν δὲν τοῖς ἐπιτραπῇ ἡ ἀπόσταξις σούμας. Οἱ ἐργατικοὶ καὶ γεωργικοὶ πληθυσμοὶ καταναλίσκουσι τὰ προϊόντα τῆς ἀμπέλου εἰς σούμαν, ῥακί, οὗζον, οὐχὶ εἰς οἰνόπνευμα παραγόμενον ἐν τοῖς ἐργοστασίοις τῆς δευτέρας κατηγορίας ἄνυδρον. Ἑπομένως τὸ νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἐλευθέρα ἀπόσταξις τῶν προϊόντων τῆς ἀμπέλου διὰ τὰς γεωργικὰς τάξεις ἐπὶ δεκαήμερον κατ’ ἔτος δὲν σημαίνει ὅτι θὰ μειωθῇ ἡ κατανάλωσις τοῦ κεκαθαρμένου οἰνοπνεύματος, τὸ ὁποῖον θὰ ὑποστῇ τὴν δίδραχμον ἐπιπρόσθετον φορολογίαν τὴν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπιβαλλομένην.

§84Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὅλα αὐτὰ καλά, ἀλλ’ ἡ ὥρα εἶναι ἀκατάλληλος.

§85Ι. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Καὶ ὅμως πρέπει νὰ λεχθῶσι.

§86Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τότε οὐδέποτε θὰ τελειώσωμεν.

§87Ι. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Ἂς μὴ τελειώσωμεν. Τὸ ζήτημα εἶναι ζωτικώτατον διὰ τὸν τόπον μου καὶ μὲ ἐνδιαφέρει σπουδαίως.

§88Ν. ΓΑΤΣΟΣ. Ἀφοῦ ἄλλως τε ἀπεφασίσθη νὰ διέλθωμεν τὰ νομοθετήματα ἀσυζητητί.

§89Ι. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Προτιμῶ νὰ ὑποβάλω τὴν παραίτησίν μου παρὰ νὰ συντελῶ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν καταστρεπτικῶν διὰ τὴν ἐπαρχίαν μου μέτρων.

§90Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Νὰ τὰ λέγητε καὶ νὰ τὰ ἀκούητε μόνος σας.

§91Ι. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Ὅστις δὲν θέλει ν’ ἀκούσῃ δύναται νὰ ἀπέλθῃ. Ἐγὼ ἀδιαφορῶ. Ἀλλά, Κύριοι, ἐργάζονται καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, ὡς εἶπον, περὶ τοὺς 12000–15000 ἄμβυκας· ἐὰν τούτους τοὺς ἄμβυκας τοὺς ἐπαγγελματικῶς καὶ πρὸς ἐμπορίαν ἀποστάζοντας σούμαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δεχόμενος τὴν ἑτέραν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, φορολογήσῃ ἀνὰ 50 δρχ. ἕκαστον ἄμβυκα, τότε ἀσφαλῶς, ἐὰν δὲν λειτουργήσωσι πάντες οἱ ἄμβυκες οὗτοι, θὰ λειτουργήσωσιν ὅμως τοὐλάχιστον περὶ τὰς 5000, διότι τὸ ποσὸν τῆς φορολογίας τῶν 50 δραχμῶν, μὲ τὸ ὁποῖον θὰ βαρύνηται ἕκαστος, δὲν εἶναι ἀπαγορευτικόν, ἀλλὰ θὰ ἐπιτρέπῃ τὴν λειτουργίαν τῶν ἀμβύκων· θὰ εἰσπράξῃ ἐν περιπτώσει καθ’ ἥν, ὡς εἶπον, μόνον 5000 ἀμβύκων ἐργασθῶσι, περὶ τὰς 250,000 δρχ., ἐὰν δὲ καὶ τῶν ἄλλων ἀμβύκων, τῶν χωρητικότητος μείζονος τῶν 150 ὀκάδων, τῶν ὁποίων ἡ λειτουργία κατὰ τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν ἐπιτρέπεται ἐπὶ πληρωμῇ φόρου δραχμῶν 200 ἐτησίως καὶ ἐκ τῶν ὁποίων εἰσπράττει τὸ Δημόσιον περὶ τὰς 40,000 δραχμῶν, ἐάν, λέγω, αὐξήσῃ τὴν φορολογίαν τούτων εἰς τὸ διπλάσιον, θὰ εἰσπράξῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἑτέρας 80,000 καὶ οὕτω θὰ εἰσπράξῃ ἐκ τῆς μὴ ἀπαγορευτικῆς ἀλλὰ λογικῆς καὶ ἐπιτρεπούσης τὴν λειτουργίαν φορολογίας τὸ δημόσιον ταμεῖον 250.000 + 80 000, ἤτοι 330.000. Ἀλλὰ πλὴν τούτου, Κύριοι, ἂν ἠθέλομεν ἐξασφαλίσει ἢ διευκολύνει τὴν εἰς τὰ ἐργοστάσια βʹ κατηγορίας παράδοσιν τῆς σούμας πρὸς ἀπόσταξιν ὀρθῶς χάριν τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς εἰσπράξεως τοῦ ἐπιβληθησομένου προσθέτου φόρου, δυνάμεθα ν’ ἀπαγορεύσωμεν τὴν κατανάλωσιν τῆς σούμας ὡς τοιαύτης καὶ τὴν παράδοσιν αὐτῆς εἰς τὸ ἐμπόριον πρὸ τῆς ἐν τοῖς ἐργοστασίοις βʹ κατηγορίας δευτέρας ἀποστάξεως. Δὲν θὰ ἐπιτρέπηται εἰς τοὺς ἐπαγγελματικῶς καὶ πρὸς ἐμπορίαν παράγοντας σούμαν ἐξ ἀμβύκων νὰ παραδίδωσι τὴν σούμαν ταύτην εἰς τὸ ἐμπόριον· νὰ μὴ καταναλίσκωσι ταύτην, εἰμὴ ὅταν διέλθῃ διὰ τῶν ἐργοστασίων τῆς δευτέρας κατηγορίας καὶ ὑποστῇ τὸν πρόσθετον φόρον τὸν δίδραχμον. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον διευκολύνοντες τὴν εἴσοδον τῶν προϊόντων τῆς ἀμπέλου, τῆς σούμας, εἰς τὰ ἐργοστάσια δευτέρας κατηγορίας καὶ ἀπαγορεύοντες τὴν κατανάλωσιν σούμας ἀσφαλῶς θέλετε ἔχει ἀποτελέσματα μεγαλείτερα ἐκείνων τὰ ὁποῖα προσδοκᾶτε ὑμεῖς ἐκ τοῦ νομοσχεδίου διὰ τῆς καταργήσεως τῶν ἀμβύκων καὶ ἀσφαλῶς αὔξησιν τοῦ εἰσπραχθησομένου προσθέτου φόρου, τὸν ὁποῖον ζητεῖτε νὰ ἐπιβάλητε διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλά, ὅπως τοιαῦτα ἔχωμεν ἀποτελέσματα, ἀνάγκη, ὡς εἶπον, νὰ ἐξασφαλίσωμεν ἐργοστάσια βʹ κατηγορίας πρὸς παράδοσιν τῆς σούμας, ἀνάγκη νὰ διευκολύνωμεν τὴν εἴσοδον τῆς σούμας εἰς τὰ ἐργοστάσια δευτέρας κατηγορίας καὶ τὴν δι’ αὐτῶν ἀπόσταξιν· ἵνα δὲ τοῦτο ἐπιτύχωμεν, ἔχομεν ἀνάγκην νὰ μεταρρυθμίσωμεν τὸν νόμον ΓΖʹ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον καθ’ ὃν ἐπιβάλλει τὸν φόρον εἰς τὰ ἐργοστάσια βʹ κατηγορίας. Ὁ νόμος ΓΖʹ καθορίζει περίοδον φορολογικὴν ἐτησίαν, καὶ κατὰ τὴν φορολογικὴν ταύτην περίοδον οἱ ἐργοστασιάρχαι δευτέρας κατηγορίας ὀφείλουσι νὰ πληρώνωσι τὸ ποσὸν 4.800 δρ., ἐν ᾗ περιστώσει ἡ παραγωγικότης τῶν ἐργοστασίων αὐτῶν εἶναι οὐχὶ ἀνωτέρα τῶν 400 ὀκάδων, καὶ ὀφείλουσι τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου ἐφ’ ὁσονδήποτε χρονικὸν διάστημα τοῦ ἔτους καὶ ἂν ἐργασθῶσιν. Ἀλλ’ ὁ φόρος οὗτος, καθ’ ὃν χρόνον ἐπεβλήθη, ἐπεβλήθη ὀρθῶς, ἐπῆλθον ὅμως μετὰ τὴν ἐπιβολὴν τῆς τοιαύτης φορολογίας ἄλλοι νόμοι μεταγενέστεροι, συμβάσεις μετὰ διαφόρων τρίτων καὶ τοῦ Κράτους, συμβάσεις μεταξὺ διαφόρων τρίτων καὶ ἐκείνων μετὰ τῶν ὁποίων συνεβλήθη τὸ Κράτος, αἱ ὁποῖαι ἀνέτρεψαν καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν ὀρθότητα καὶ ἰσότητα τῆς φορολογίας ταύτης καὶ κατέστησαν αὐτὴν ἀνεφάρμοστον. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Ἐπῆλθεν ἡ μετὰ τῆς Προνομιούχου σύμβασις· διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης τῆς Ἑνιαίας ἐδόθη εἰς αὐτὴν τὸ δικαίωμα τῆς οἰνοπνευματοποιήσεως τοῦ παρακρατήματος τῆς σταφίδος καὶ οὕτω δύναταί τις εἰπεῖν ὅτι κατέστη μονοπώλιον τὸ οἰνόπνευμα ὑπὲρ τῆς Ἑνιαίας. Ἀλλ’ ἴσως μοὶ ἀπαντήσῃ τις, ὅτι ἡ ἑταιρεία ἐκείνη ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν δυνάμει τῆς συμβάσεως ὅπως χάριν τῆς οἰνοπνευματοποιίας παραδίδῃ εἰς τὴν βιομηχανίαν ταύτην 15 ἑκατομμύρια ἑνετικῶν λιτρῶν ἐτησίως διὰ δημοσίου διαγωνισμοῦ, ἀλλὰ τὸν ὅρον τοῦτον κατεστρατήγησαν πάντοτε ἡ ἑταιρεία καὶ ἐκεῖνοι μεθ’ ὧν συνεβλήθη αὕτη, ἤτοι οἱ δέκα οἰνεπνευματοποιοὶ οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦσι τὸ Τρὰστ καὶ οἱ ὁποῖοι μετὰ τῆς ἑταιρείας ἐκείνης συνῆψαν σύμβασιν, διὰ τῆς ὁποίας, εἰς ὁσονδήποτε ποσὸν κατὰ τὸν διαγωνισμὸν τὸν τυπικὸν τὸν ἐνεργούμενον κατὰ Νοέμβριον ἑκάστου ἔτους καὶ ἂν ἀνέλθῃ ἡ τιμὴ τοῦ παρακρατήματος, εἰς αὐτοὺς θὰ ὑπολογισθῇ ἀντὶ ὡρισμένης τιμῆς, ἀντὶ 60 δραχμῶν, καὶ τοῦτο διότι τὰ ἐκ τῆς οἰνοπνευματοποιήσεως τοῦ παρακρατήματος προκύπτοντα κέρδη εἰσὶ κοινὰ τῶν συμβληθέντων. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὰ ἐργοστάσια τὰ μὴ ἀποτελοῦντα μέρος τοῦ Τρὰστ νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὸν διαγωνισμὸν τοῦτον, ν’ ἀγοράσωσι μέρος τοῦ παρακρατήματος καὶ ἐργασθῶσι καὶ ταῦτα. Διὸ βλέπομεν, ὅτι ἐκ τῶν ἐν τῷ Κράτει 52 ἐργοστασιαρχῶν τῆς δευτέρας κατηγορίας μόνον 17 κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐδήλωσαν καὶ ἐπλήρωσαν τὸν διὰ τοῦ νόμου ΓΖʹ ἐπιβεβλημένον φόρον, οὗτοι δὲ εἶναι οἱ ἀποτελοῦντες τὸ Τράστ, τὰ δὲ ἄλλα 35 ἐργοστάσια μένουσι κεκλεισμένα ἀπὸ ἐτῶν μὴ δυνάμενα νὰ ἐργασθῶσιν ὡς στερούμενα τῆς πρώτης ὕλης, ὡς στερούμενα παρακρατήματος τῆς σταφίδος· ἂν δὲ καὶ ταῦτα εἰργάζοντο, μεγάλας ποσότητας σούμας ἀναμφιβόλως ἤθελον ἀποστάζει. Ἀλλὰ θὰ ἦτο καὶ ταῦτα δυνατὸν νὰ ἐργασθῶσιν, ὅταν τροποποιηθῇ ὁ τρόπος τῆς ἐπιβολῆς τῆς φορολογίας ταύτης διὰ τοῦ νόμου ΓΖʹ καὶ τοιαύτην ὑπέβαλον τροπολογίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι δίκαιον καὶ ὀρθὸν νὰ τροποποιηθῇ ὁ τρόπος τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου ἐκείνου, διὰ τῆς ἐπιβολῆς φόρου 15 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ τοῦ παραγομένου οἰνοπνεύματος κεκαθαρμένου ἐξ ἑκάστου οἰνοπνευματοποιείου δευτέρας κατηγορίας. Ἐκ τῶν ἐργοστασίων βʹ κατηγορίας παράγεται ἄνυδρον οἰνόπνευμα — κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν τὸν ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πατρῶν Βουλευτὴς ἐποιήσατο κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβαλὼν νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου — 5.000.000 ὀκάδων, ἐκ τῶν ὁποίων ἓν ἥμισυ ἑκατομμύριον καταναλίσκεται πρὸς πόσιν εἰς ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν, 2.500.000 ἐξάγεται εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν καὶ 1.000.000 καταναλίσκεται διὰ τὸ φωτιστικὸν οἰνόπνευμα. Ἄν φορολογήσωμεν τὰ 5.000.000 ὀκάδων πρὸς 15 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, ἔχομεν ποσὸν 750.000 δρ. διὰ τῆς φορολογίας ταύτης ἀντὶ τῶν 100.000 δραχμῶν, τὰς ὁποίας εἰσπράττομεν διὰ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν ἐπιβάλλει τὴν φορολογίαν ταύτην ὁ ΓΖʹ νόμος. Καὶ οὕτω, Κύριοι, ἐκ τῆς τοιαύτης διαρρυθμίσεως τῆς φορολογίας ἔχομεν διαφορὰν ἐπὶ πλέον εἰσπράξεως φόρου 330.000 δρχ. καὶ ἐκ τῆς ἐπιβολῆς μικρᾶς φορολογίας ἐπὶ τῶν ἀμβύκων τῶν ἐπαγγελματικῶς ἐξασκούντων τὴν ἀπόσταξιν καὶ 750.000 δρχ. ἐκ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ δικαιώματος καταναλώσεως τοῦ ΓΖʹ νόμου πρὸς 15 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ τοῦ παραγομένου οἰνοπνεύματος. Οὕτω διὰ τῆς ὑποδεικνυομένης φορολογίας ἔχομεν ἀρκοῦν περιθώριον ὅπως ἀντικρύσωμεν τὴν μείωσιν τοῦ εἰσπραχθησομένου φόρου ἐκ τῆς μὴ καταργήσεως τῶν ἀμβύκων καὶ ἐπὶ 10 ἡμέρας κατ’ ἔτος ἐλευθέρας ἀποστάξεως πρὸς οἰκιακὴν χρῆσιν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, Κύριοι, θὰ ἐργασθῶσι καὶ τὰ ἐργοστάσια ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀπὸ ἐτῶν διατελοῦσι κεκλεισμένα χάρις εἰς τὴν ἐκ μέρους τῆς Ἑνιαίας καὶ τοῦ Τρὰστ καταστρατήγησιν τοῦ νόμου καὶ θὰ εὕρωσι πλεῖσται χεῖρες ἐργασίαν, θ’ ἀνακτήσωσι τὰς περιουσίας αὐτῶν οἱ ἰδιοκτῆται τῶν ἐργοστασίων ἐκείνων, διότι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποστάζωσι τότε οἶνον, θὰ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποστάζωσι τὰ προϊόντα τῆς ἀμπέλου, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ παραδίδεται εἰς αὐτοὺς σούμα εἰς δευτέραν ἀπόσταξιν, ἐνῷ ἤδη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο, διότι δὲν συμφέρει εἰς αὐτούς, μὴ ἔχοντας τὴν βάσιν τῆς πρώτης ὕλης, τὸ παρακράτημα ἐκ σταφίδος, νὰ δηλώσωσι καὶ ὑποστῶσι τὴν πληρωμὴν 4,800 δραχμῶν, ἵνα ἐργασθῶσι καὶ ἀποστάζωσιν ὀλίγην σούμαν, τὴν ὁποίαν ἴσως καὶ ταύτην δὲν θὰ εὕρωσι. Κατ’ αὐτὸν τέλος τὸν τρόπον θὰ παύσῃ εἰς τὸ μέλλον ἡ παραγωγὴ καὶ κατανάλωσις τοῦ οἰνοπνεύματος ν’ ἀνήκῃ μονοπωλικῶς εἰς χεῖρας ὀλίγων πρὸς μεγίστην ζημίαν τῶν πολλῶν. Ὑποθέτω, Κύριοι, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς παρατηρήσεις ταύτας καὶ τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον, ἀφοῦ μάλιστα δὲν θὰ μειωθῇ ἐκ τούτων ποσῶς τὸ ἔσοδον τὸ ὁποῖον προσδοκᾷ ἐκ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου τοῦ ἐπιβαλλομένου διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀλλὰ τοὐναντίον θ’ αὐξήσῃ τὸ εἰσπραχθησόμενον ποσὸν καὶ δὲν θὰ θελήσῃ νὰ καταστρέψῃ ὁλοκλήρους πληθυσμούς, μίαν ὁλόκληρον ἐθνικὴν παραγωγὴν καὶ νὰ δημεύσῃ τὰς περιουσίας 15,000 οἰκογενειῶν, ἡ Βουλὴ δ’ ἐλπίζω ὅτι δὲν θὰ θελήσῃ νὰ παρακολουθήσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιδιώκοντα τὴν εἴσπραξιν 2.500.000 καὶ διέλθῃ ἐπὶ τῶν πτωμάτων τῶν πτωχῶν ἀμπελουργῶν.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Στεφανίδης ἔχει τὸν λόγον.

§93Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Δὲν θὰ ὁμιλήσω ἀπόψε, ἀλλὰ σᾶς παρακαλῶ εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν νὰ μὲ ἐγγράψητε ἐκ τῶν πρώτων.

§94Ν. ΓΑΤΣΟΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ ὁμιλήσω, παρακαλῶ ὅμως νὰ δηλωθῇ εἰς τὰ Πρακτικά, ὅτι ἀσπάζομαι τελείας τὰς γνώμας τὰς ὁποίας ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἁγυιᾶς Βουλευτής.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§96ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἔχει, εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν καὶ κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν θὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν τὰς τροπολογίας τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τὰς διαφόρους γνώμας, τὰς ὁποίας ἤκουσα ἐνταῦθα, καὶ θὰ προσαγάγω εἰς τὴν Βουλὴν ἀναλόγους τροπολογίας. Θὰ παρακαλέσω δέ, ἐὰν εἶναι δυνατόν, τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς καὶ οἱ κατ’ ἐξοχὴν ἐνδιαφερόμενοι, ὡς καταγόμενοι ἐξ ἐπαρχιῶν οἰνοφόρων, νὰ μοὶ κάμωσι τὴν τιμὴν νὰ ὁρίσωσι μίαν ὥραν, ἵνα συναντηθῶμεν καὶ ἀνταλλάξωμεν σκέψεις καὶ καταλήξωμεν εἰς ὡρισμένα συμπεράσματα. Δηλῶ δέ ὅτι ὡς καὶ ἐπὶ ἄλλων νομοσχεδίων καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἶμαι πρόθυμος ν’ ἀποδεχθῶ πᾶσαν τροπολογίαν συντελοῦσαν εἰς βελτίωσιν τοῦ νομοσχεδίου.

§97Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ἐν πάσῃ περιπτώσει ἔχω νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἂν πρόκειται νὰ δεχθῇ καὶ ὑποβάλῃ τροπολογίας εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν, νὰ τὰς ὑποβάλῃ μίαν ἡμέραν πρὸ τῆς τρίτης ἀναγνώσεως, διὰ νὰ ἔχωμεν καιρὸν νὰ μελετήσωμεν τὰς τροπολογίας, ὥστε νὰ δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν, ἐὰν συμβῇ νὰ ἔχωμεν διάφορον γνώμην. Ἐὰν ἀκολουθήσωμεν τὴν τακτικὴν τὴν ὁποίαν συνήθως ἀκολουθοῦμεν, νὰ ὑποβάλωμεν δηλ. τροπολογίας κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις δυναμένη νὰ ἐπιφέρῃ διόρθωσιν εἰς τὸ νομοσχέδιον καὶ δυναμένη νὰ καταλήξῃ εἰς συμπεράσματα συμφέροντα εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτό, σύμφωνα πρὸς τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει βεβαίως διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἡ Κυβέρνησις.

§98ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι, ἐὰν κατορθώσωμεν νὰ εὑρεθῶμεν σύμφωνοι ὡς πρὸς τὰς βάσεις, ἤτοι ὡς πρὸς τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν ἀμβύκων, κατὰ τὰ ἄλλα δὲν θὰ ὑπάρξῃ σοβαρὰ διαφωνία. Ἐγὼ τοὐλάχιστον θεωρῶ εὔκολον νὰ συμφωνήσωμεν ὡς πρὸς πάντα τὰ ἄλλα ζητήματα, καὶ ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν ἀμπέλων, ἂν δηλαδὴ πρέπει νὰ καταργηθῇ ὁ φόρος αὐτῶν ἢ ἂν πρέπει νὰ διατεθῇ ὑπὲρ συστάσεως ταμείου Ἀμύνης. Αὐτὰ δὲν εἶναι ζητήματα ἐπὶ τῶν ὁποίων νὰ μὴ δύναται νὰ ἐπέλθῃ συμφωνία μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τῆς ἐπιτροπῆς.

§99Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ κάμω, κ. Πρόεδρε, μίαν σύστασιν, ἵνα μὴ ἐπανέλθωμεν πλέον εἰς τὸ αὐτὸ θέμα. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν φορολογίαν τοῦ φωτιστικοῦ οἰνοπνεύματος, πιστεύω ὅτι καὶ ὑμεῖς θὰ εἶσθε σύμφωνοι, ὅτι ἡ φορολογία αὕτη, ἂν μὴ εἶναι ἄκαιρος, εἶναι πάντως βαρεῖα, διότι τείνει εἰς τὸν περιορισμὸν τοῦ φωτισμοῦ.

§100Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἡ παράκλησις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν συγκρούεται πρὸς τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν διατύπωσα, τοῦ νὰ ἔλθωμεν εἰς ἰδιαιτέρας συνεννοήσεις μετ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ συζητήσωσιν ἐπὶ τοῦ θέματος. Ὁπωσδήποτε ἡ συνεννόησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου θὰ καταλήξῃ εἰς σύμπραξιν, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ προκαλέσῃ τροπολογίας τοῦ νομοσχεδίου. Ταύτας τὰς τροπολογίας παρακαλῶ νὰ μὴ ἀναβάλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ τὰς ὑποβάλῃ εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, ἀλλὰ νὰ τὰς ὑποβάλῃ ὀλίγον πρότερον καὶ τοσούτῳ πρότερον, ὥστε νὰ δυνηθῶμεν νὰ τὰς λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ νὰ συζητήσωμεν. (Ψηφίζεται εἶτα ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 1).

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχουσι πολλαὶ τροπολογίαι, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ μία τοῦ κ. Μπαλάφα, ἡ ὁποία κανονίζει τὴν φορολογίαν τῶν ἀμβύκων. Θὰ τυπωθῇ καὶ αὕτη καὶ θὰ διανεμηθῇ μετὰ τῶν ἄλλων. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 696). (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 1 καὶ τὰ ἄρθρα 2–7 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 8).

§102Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 8, § 3, λέγεται· «Ἀπαγορεύεται εἰς τοὺς ποτοποιοὺς αʹ) ἡ ἀπόσταξις, βʹ) ἡ κατασκευὴ ποτῶν ἐκ τοῦ κατὰ τὴν δευτέραν παράγραφον τοῦ ἄρθρου 3 παραγομένου ἀποστάγματος, τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται ἡ κατανάλωσις μόνον ὡς ἀποστάγματος» καὶ ἀμέσως κατόπιν «Ἐξαίρεσις γίνεται διὰ τὴν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἐξαγωγὴν καὶ κατανάλωσιν τοῦ ἀποστάγματος τούτου». Δὲν ἐννοῶ τὴν φράσιν ταύτην· δὲν βλέπω τίς ἐξαίρεσις γίνεται.

§103ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Κατὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 8 καὶ τὰ ἄρθρα 9–11 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 12).

§104Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Εἶναι γνωστόν, ὅτι τὴν σήμερον ἡ ἐξαγωγὴ Ἑλληνικοῦ κονιὰκ ἔλαβε μεγάλας διαστάσεις. Ἀπὸ ὀλίγας ἑκατοντάδας χιλιάδων ὀκάδων σήμερον ἀνῆλθεν εἰς ἑκατομμυρίων, ἐξ ὅλης δὲ ταύτης τῆς ποσότητος ἐλάχιστον μέρος προέρχεται ἐξ ἀποστάγματος, τὸ πλεῖστον δὲ εἶναι ἐξ οἰνοπνεύματος. Ἀναμφισβήτητον λοιπὸν εἶναι ὅτι πρόκειται περὶ ἑνὸς πλούτου ἐθνικοῦ ἑκατομμυρίων, ἐνόσῳ δὲ ἡ φορολογία τοῦ οἰνοπνεύματος ἦτο μικρά, δεκάλεπτος, καὶ ἂν δὲν ἐπεστρέφετο τὸ δεκάλεπτον, οὐδεμίαν ἔφερε ζημίαν, εὐθὺς ὅμως ὡς ἡ φορολογία δὲν θὰ εἶναι πλέον δεκάλεπτος, ἀλλὰ θὰ εἶναι 2.50, 2.60, ἐννοεῖται ὅτι τὸ κονιὰκ ἐξ οἰνοπνεύματος ἀπαγορεύεται, δὲν δύναται νὰ ἐξαχθῇ, τὰ 3.000.000 δὲ τὰ ὁποῖα εἰσάγονται σήμερον εἰς τὸν τόπον θὰ ἐκλίπωσι· διότι ἐν ἄρθρῳ 13, § αʹ, λέγεται εἰς τὸ τέλος· «ἀναμεμιγμένον μετ’ οἴνου ἢ γλεύκους ἢ σταφυλῶν ἢ παρὰ ποτοποιοῦ ἀπόσταγμα οἴνου», ὥστε δὲν ἐπιτρέπεται παρὰ εἰς τὸν ἀποστάξαντα οἶνον. Ὥστε ἡ διάταξις εἶναι ἐντελῶς ἀπαγορευτικὴ διὰ τὸ κονιὰκ τὸ παραγόμενον σήμερον ἐξ οἰνοπνεύματος. Σήμερον ἐν Πειραιεῖ ὑπάρχουσιν οἰνοπνευματοποιοὶ πολλοί, οἱ ὁποῖοι κατασκευάζουσι κονιὰκ ἐξ οἰνοπνεύματος.

§105ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν νομίζετε ὅτι εἶναι καλλίτερον νὰ συζητήσωμεν τὰς παρατηρήσεις σας μετὰ τῶν ἄλλων;

§106Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἔστω.

§107Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ὀλίγαι βαθμίδες ἀπομένουσιν ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται ἡ οἰνοπαραγωγή· ἐὰν ἀποκλεισθῇ καὶ τοῦτο, δὲν θὰ ἔχωμεν νὰ καταναλώσωμεν πλέον τὸν οἶνόν μας. Ἄλλως τε, ὡς γνωρίζει ὁ κ. συνάδελφος, καὶ εἰς τὸ ἐν Γενεύῃ συνέδριον καὶ εἰς τὸ ἐν Παρισίοις δὲν θεωρεῖται κακὸν τὸ ἐξ οἴνου παραγόμενον κονιάκ. Ἀφοῦ λοιπὸν τὰ ἀποστάγματα ἐξ οἴνου προστατεύονται, φρονῶ ὅτι ἡ διάταξις καλῶς ἐτέθη ἐν τῷ νόμῳ καὶ πρέπει καὶ σήματα νὰ τεθῶσι δι’ αὐτά.

§108Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Γνωρίζετε, ὅτι τὰ κονιὰκ τὰ κατασκευαζόμενα ἐν τῷ κόσμῳ εἶναι ἑκατομμύρια τῶν ἑκατομμυρίων· ὥστε πλανᾶσθε νομίζοντες ὅτι μὲ τὰ 3.000.000 τὰ ἰδικά μας θὰ κατορθώσητε νὰ περιορίσητε τὴν κατανάλωσιν εἰς τὰ ἐξ ἀποστάγματος οἴνου κονιάκ. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 12 καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὸ σύνολον).

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 9. Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τῆς στρεμματικῆς φορολογίας τῶν ἀμπέλων καὶ συστάσεως ταμείου ἀμύνης ὑπὲρ τῆς οἰνοπαραγωγῆς». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ δημοσίου φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, διαρρυθμίσεως τοῦ δημοτικοῦ ἐπ’ αὐτῶν φόρου καὶ περὶ ἐγγείου φορολογίας τῶν δημητριακῶν καρπῶν τῶν μεγάλων ἀγροτικῶν κτημάτων (τσιφλικίων) καὶ τῶν μεγάλων γαιοκτησιῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τελῶν φαρικῶν καὶ ἀγκυροβολίας». Τὸν λόγον ἔχει ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ὁ κ. Αἰγιαλείδης.

§112Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ...

§113Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν παρατεῖσθε, κύριε Αἰγιαλείδη;

§114Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Πολὺ καλά.

§115ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπειδὴ εἶναι ὁ εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς καὶ πρόκειται δι’ ὀλίγων νὰ εἴπῃ τὰς γνώμας του, ἂς ὁμιλήσῃ.

§116ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὰς ἠξεύρομεν. Δὲν ἔχομεν καιρόν. (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου). Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§117ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ δ’ ἐδάφιον τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Τὰ τέλη ταῦτα ἰσχύουσιν ἐπὶ τριάκοντα ἡμέρας ἀπὸ τοῦ κατάπλου, ἐφ’ ὅσον κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο, κατ’ ἀμφοτέρας τὰς ἀνωτέρω περιπτώσεις, δὲν προσήγγισε τὸ ἀτμόπλοιον εἰς λιμένα, ὅρμον ἢ ἀκτὴν τῆς ἀλλοδαπῆς πλὴν λόγῳ ἀνωτέρας βίας». Κατόπιν θὰ γίνωσι τὰ ἑπόμενα δύο ἐδάφια ὡς ἑξῆς: «Τὰ ἀνωτέρω ἀτμόπλοια προκαταβάλλοντα τρεῖς δραχμὰς δι’ ἕκαστον κόρον τῆς καθαρᾶς αὐτῶν χωρητικότητος ἀπαλλάσσονται παντὸς ἑτέρου τοιούτου τέλους ἐπὶ δώδεκα μῆνας ὑποχρεούμενα ἐν ταὐτῷ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς περιόδου ταύτης νὰ μεταφέρωσι δωρεὰν ἀπὸ λιμένος εἰς λιμένα κατὰ τὸ πλοῦν αὐτῶν τοὺς περιέχοντας τὴν Ἑλληνικὴν ἀλληλογραφίαν φακέλους ἢ σάκκους καὶ τὰ ἐν κιβωτίοις ἢ μεμονωμένα ταχυδρομικὰ δέματα, ἅτινα παραδίδονται εἰς τὰ πλοῖα εἴτε εἰς τὰ πρακτορεῖα αὐτῶν ὑπὸ τῶν ἐν Ἑλλάδι ταχυδρομικῶν γραφείων εἴτε ὑπὸ τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ξένων τοιούτων ἢ ὑπὸ τῶν Ἑλληνικῶν προξενικῶν Ἀρχῶν καὶ προορίζονται διὰ τὰ ἐν τῇ ἡμεδαπῇ ἢ τῇ ἀλλοδαπῇ ταχυδρομικὰ γραφεῖα. Τὰ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου ὑπόχρεα εἰς τὴν δωρεὰν μεταφορὰν τῆς Ἑλλ. ἀλληλογραφίας καὶ τῶν ταχυδρομικῶν δεμάτων ἀτμόπλοια μὴ ἐκπληροῦντα ἀδικαιολογήτως κατὰ βεβαίωσιν τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ τὰς ὑποχρεώσεις των ταύτας στεροῦνται παντὸς δικαιώματος ἐκ τῆς ἐκπληρώσεως αὐτῶν πηγάζοντος».

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 2). Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ κ. Βοζίκη ἔχουσα ὡς ἑξῆς. Ἡ πέμπτη παράγραφος τοῦ ἄρθρου 3 καταλαμβάνει τὴν δευτέραν ἐν τῇ σειρᾷ τῶν παραγράφων θέσιν, τροποποιουμένη ὡς ἑξῆς: «Ἀτμόπλοιον τηροῦν τακτικὸν δρομολόγιον μετὰ ἑλληνικῶν λιμένων καὶ ἀναλαβὸν δι’ ἐγγράφου δηλώσεως τὴν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 1 δωρεὰν μεταφορὰν τῆς ἑλληνικῆς ἀλληλογραφίας καὶ τῶν ταχυδρομικῶν δεμάτων καταβάλλει τὸ τέλος περὶ οὗ τὰ ἐδάφια αʹ καὶ βʹ τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 1 ὡς ἑξῆς ἠλαττωμένον. αʹ) Εἰς τὸ ἥμισυ, ἐὰν ἀποβιβάσῃ ἢ ἐπιβιβάσῃ τόννους φορτίου οὐχὶ περισσοτέρους τῶν ⅖ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κόρων τῆς καθαρᾶς αὐτοῦ χωρητικότητος· βʹ) Εἰς τριάκοντα πέντε ἑκατοστὰ αὐτοῦ, ἐὰν ὁ ὡς ἄνω ἀριθμὸς τῶν τόννων φορτίου δὲν εἶναι ἀνώτερος τοῦ ⅕ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κόρων· γʹ) Εἰς εἴκοσιν ἑκατοστὰ αὐτοῦ, ἐὰν ὁ ὡς ἄνω ἀριθμὸς τῶν τόννων φορτίου δὲν εἶναι ἀνώτερος τοῦ ⅒ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κόρων».

§119ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Αὐτὴν τὴν τροπολογίαν δέχομαι. Τώρα ἐπὶ τῆς αʹ παραγράφου ἀντὶ «τὸ τέταρτον» θὰ γίνῃ «τὸ πέμπτον». Ἐπὶ τῆς γʹ παραγράφου ἀντὶ «τὸ πενταπλάσιον» θὰ γίνῃ «τὸ τετραπλάσιον». Ἡ ϛʹ παράγραφος θὰ συμπληρωθῇ ὡς ἑξῆς· «Ἀλλ’ ἐν ᾗ περιπτώσει τὸ πλοῖον ἐνήργησεν ἔν τινι λιμένι, ὅρμῳ ἢ ἀκτῇ τοῦ Κράτους πρᾶξιν ἐμπορικὴν μὴ ἐκτεινομένην μέχρι καὶ τῶν ὁρίων τῶν ἐν ταῖς ἀνωτέρω παραγράφοις τιθεμένων, δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει πρὸς ὑπολογισμὸν τῶν ὀφειλομένων τελῶν ὁ μέχρις ἐξαντλήσεως τῶν ὁρίων τούτων ἀπαιτούμενος ἀριθμὸς τόννων φορτίου, τοὺς ὁποίους ἤθελε τὸ πλοῖον ἀποβιβάσει ἢ ἐπιβιβάσει κατὰ τὰς μεταγενεστέρας προσορμίσεις αὐτοῦ εἰς ἑτέρους λιμένας, ὅρμους ἢ ἀκτὰς τοῦ Κράτους, ἐφ’ ὅσον δὲν παρῆλθον τριάκοντα μὲν ἡμέραι ἀπὸ τοῦ κατάπλου αὐτοῦ εἰς τὸν πρῶτον λιμένα, ὅρμον ἢ ἀκτὴν τοῦ Κράτους καὶ δὲν προσωρμίσθη ἐν τῷ μεταξὺ εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, ἐὰν τὸ πλοῖον εἶναι ἀτμόπλοιον, τρεῖς δὲ μῆνες, ἐὰν εἶναι ἱστιοφόρον».

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις περὶ ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 ὑπογεγραμμένη ὑπὸ 15 Βουλευτῶν.

§121Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι ἡ ψηφοφορία θὰ ἐζητήθη πρὶν ἢ τροπολογηθῇ τὸ ἄρθρον.

§122ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως ἡμεῖς ἐφροντίσαμεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰς δικαίας ἀξιώσεις πάντων καὶ κατωρθώσαμεν νὰ καταλήξωμεν εἰς εὐχάριστον συμπέρασμα.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε παραιτοῦνται οἱ κ. Βουλευταὶ τῆς προτάσεώς των;

§124ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βέβαια, βέβαια.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ ὑπὸ τοῦ κ. Βοζίκη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§126Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ἂν ἐπιτρέπητε, νὰ προστεθῇ τυπικὴ τροπολογία, ἀφορῶσα εἰς τὴν βεβαίωσιν τῶν τελωνειακῶν Ἀρχῶν καὶ τῶν ὑγειονομικῶν, ἔχουσα ὡς ἑξῆς: «Ἡ τελωνειακὴ Ἀρχὴ ὑποχρεοῦται εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν καὶ βεβαίωσιν τοῦ ἀποβιβαζομένου ἢ ἐπιβιβαζομένου φορτίου μέχρι τῆς ὑπ’ αὐτῆς ἐκδόσεως ἀδείας ἀπόπλου τοῦ ἀτμοπλοίου, ἡ δὲ ὑγειονομικὴ Ἀρχὴ εἰς τὴν βεβαίωσιν τῶν ἀποβιβαζομένων καὶ ἐπιβιβαζομένων ἐπιβατῶν πρὸ τῆς χορηγήσεως τῆς ὑγειονομικῆς πιστοποιήσεως πρὸς ἀπόπλουν». Αὐτὸ τίθεται εἰς τὸ ἄρθρον 4.

§127ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ λέξις «ἐγχώρια» ἀπὸ τὴν αʹ παράγραφον καὶ ἡ λέξις «ἐγχώριον» ἀπὸ τὴν γʹ.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 5). Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται). (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 6, ὡς διωρθώθη, ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὡς καὶ τὸ ἄρθρον 7). Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκεται).

§129Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 8 νὰ προστεθῇ πρὸς διασάφησιν εἰς τὴν παράγραφον 4 εὐθὺς μετὰ τὰς λέξεις· «ὀφείλοντες τέλη ἀγκυροβολίας» προστίθεται ὅτι «ἐφαρμόζεται τὸ ἄρθρον 191 τοῦ Ἐμπορικοῦ νόμου».

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 8, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 9 (ἀναγινώσκεται).

§131Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Εἰς τὴν βʹ παράγραφον τοῦ ἄρθρου 9 προστίθεται εἰς τὸ τέλος (ἀναγινώσκεται). «Εἰσπραττομένου ἐπὶ τῇ πρὸς τοῦτο ἐνεργουμένῃ ἐφάπαξ καταμετρήσει τοῦ δεκάτου πέμπτου τοῦ τέλους, περὶ οὗ τὸ ἄρθρον 5 τοῦ νόμου ͵ΓΤΙΕʹ περὶ καταμετρήσεως τῆς χωρητικότητος τῶν ἐμπορικῶν πλοίων». Τὰ ἄλλα μένουσιν ὡς ἔχουσι. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον τοῦτο, ὡς ἐτροποποιήθη, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 10 καὶ 11). Ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκεται)·

§132Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ διαγραφῇ ἡ τελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου 12.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 12, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 13 (ἀναγινώσκεται).

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 14 (ἀναγινώσκεται).

§135Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Εἰς τὸ «ἀπέναντι τοῦ» προστίθεται «πλοίου καὶ τοῦ πλοιοκτήτου εἴτε τοῦ» (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 14, ὡς ἐτροποποιήθη, εἶτα δὲ καὶ τὰ 15,16,17,18 καὶ 19).

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 20 (ἀναγινώσκεται).

§137Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Εἰς τὴν προτελευταίαν παράγραφον νὰ τεθῇ ἀντὶ «ὑπὸ ὑποφροντιστοῦ», «ὑπὸ λογιστοῦ», εἰς τὸ τέλος δὲ νὰ προστεθῇ «καὶ λαμβάνοντος δραχ. 30 λόγῳ ἐπιμισθίου κατὰ μῆνα». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 20, ὡς ἐτροποποιήθη, ὡς καὶ τὸ 21).

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 22 (ἀναγινώσκεται).

§139ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νὰ προστεθῇ καὶ ἑτέρα παράγραφος ἔχουσα ὡς ἑξῆς: «Τὰ ἀτμόπλοια ὅσα κατὰ τὸν παρόντα νόμον ὑποχρεοῦνται εἰς τὴν δωρεὰν μεταφορὰν τῆς ἑλληνικῆς ἀλληλογραφίας δὲν δικαιοῦνται εἰς ἀπόληψιν οἱασδήποτε ἀμοιβῆς παρὰ τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ξένων ταχυδρομείων ἐν σχέσει πρὸς τὴν μεταφορὰν τῶν ταχυδρομικῶν ἀποστολῶν, κανονιζομένου τοῦ ἐκ τῆς ἀνωτέρω αἰτίας προκύπτοντος ἐσόδου παρὰ τῆς γενικῆς διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τῆς παγκοσμίου ταχυδρομικῆς συμβάσεως». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 22, ὡς ἐτροποποιήθη).

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 23 (ἀναγινώσκεται).

§141Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Μετὰ τὸ 1904 νὰ προστεθῶσι τὰ ἑξῆς: «τὰ ἄρθρα 15, 16, 18, 19 καὶ 20 τοῦ νόμου ᾼΥΠΒʹ τῆς 28 Μαΐου 1887 περὶ συστάσεως ταμείου φάρων». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 23, ὡς ἐτροποποιήθη, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ ἀνάγνωσιν).

§142ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παρακαλῶ νὰ ψηφισθῶσι συγχρόνως καὶ τὰ συναφῆ νομοσχέδια ὑπ’ ἀριθ.61 καὶ 62.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐλευθεροκοινωνίας τῶν πλοίων καὶ περὶ τῶν καταβαλλομένων ὑπ’ αὐτῶν ὑγειονομικῶν δικαιωμάτων». Ἄρθρον πρῶτον (ἀναγινώσκεται).

§144ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νὰ περιληφθῇ τὸ ἄρθρον 4 ἐν τῷ 1 ἄρθρῳ καὶ τὸ 5 νὰ γίνῃ 4. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη).

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§146ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς· «Εἰς τὰ πλοῖα τὰ φέροντα ἐλευθέραν ὑγειονομικὴν πιστοποίησιν καὶ καταπλέοντα εἰς τοὺς λιμένας Πειραιῶς, Βόλου, Σύρου, Καλαμῶν, Πατρῶν καὶ Κερκύρας μετὰ τὴν δύσιν τοῦ ἡλίου μέχρι τοῦ μεσονυκτίου ἐπιτρέπεται νὰ ἐλευθεροκοινωνήσωσι καταβάλλοντα τὰ ἑξῆς ἐπὶ τῇ κατὰ τὰς ὥρας ταύτας ἐλευθεροκοινωνίᾳ πρόσθετα δικαιώματα· αʹ) τὰ ἱστιοφόρα καθαρᾶς χωρητικότητος μέχρις 100 κόρων δραχμὰς δύο καὶ πεντήκοντα ἑκατοστὰ τῆς δραχμῆς. βʹ) τὰ ἱστιοφόρα χωρητικότητος καθαρᾶς μείζονος τῶν 100 κόρων καὶ τὰ ἀτμόπλοια χωρητικότητος καθαρᾶς μέχρις 100 κόρων δραχμὰς πέντε· γʹ) τὰ ἀτμόπλοια χωρητικότητος καθαρᾶς 101–1000 κόρων δραχμὰς ἑπτὰ καὶ πεντήκοντα ἑκατοστὰ τῆς δραχμῆς· δʹ) τὰ ἀτμόπλοια χωρητικότητος καθαρᾶς μείζονος τῶν 1000 κόρων δραχμὰς δέκα. Διὰ Β. Διατάγματος δύναται νὰ ἐπιτραπῇ καὶ ἡ εἰς ἄλλους λιμένας τοῦ Κράτους μέχρι τοῦ μεσονυκτίου ἐλευθεροκοινωνία τῶν ἀνωτέρω πλοίων ἐπὶ τῇ καταβολῇ τῶν ἐν λόγῳ προσθέτων δικαιωμάτων. Διὰ Β. Διατάγματος δύναται ἐπίσης νὰ ἐπιτραπῇ ἡ καὶ μετὰ τὸ μεσονύκτιον ἐλευθεροκοινωνία εἰς λιμένας τοῦ Κράτους ἀτμοπλοίων ὡρισμένης κατηγορίας φερόντων ἐλευθέραν ὑγειονομικὴν πιστοποίησιν, ὑποχρέων δὲ καὶ τούτων εἰς τὴν καταβολὴν τῶν ἀνωτέρω προσθέτων δικαιωμάτων. Τὰ ἀνωτέρω πρόσθετα δικαιώματα ἐλαττοῦνται εἰς τὸ ἥμισυ διὰ τὰ ἐκ τῆς ἡμεδαπῆς προερχόμενα πλοῖα. Πᾶν πλοῖον προκαταβάλλον τὸ τετραπλάσιον τῶν ἀνωτέρω δικαιωμάτων ἀναλόγως τοῦ εἴδους καὶ τοῦ μεγέθους αὐτοῦ ἀπαλλάσσεται ἐπὶ τῇ μετὰ τὴν δύσιν τοῦ ἡλίου ἐλευθεροκοινωνίᾳ ἐπὶ δώδεκα μῆνας». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη).

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§148ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς. «Ἄρθρον 3. Τὰ ὑγειονομικὰ δικαιώματα ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει ἐπιτρέπεται νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ἐλάττωσιν ἐπὶ τῇ συνάψει ταχυδρομικῆς συμβάσεως μετὰ τῶν πλοίων». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη, ὡς καὶ τὸ 4 καὶ 5 καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ ἀνάγνωσιν.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΧΝϚʹ τῆς 21 Δεκεμβρίου 1877 περὶ ὀργανισμοῦ καὶ δικαιοδοσίας τῶν προξενικῶν Ἀρχῶν, ὡς οὗτος ἐτροποποιήθη διὰ μεταγενεστέρων νόμων». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§150ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς· «Ἄρθρον 2. Τὸ ἄρθρον 250 τοῦ νόμου ͵ΧΝϚʹ ὡς οὗτος ἰσχύει καταργεῖται καὶ ἀντικαθίσταται ὡς ἑξῆς· Τὰ προσορμιζόμενα εἰς λιμένα τῆς ἀλλοδαπῆς, ἔνθα ἑδρεύει ἑλληνικὴ προξενικὴ Ἀρχὴ ἢ προξενικὸς πράκτωρ, ἑλληνικὰ πλοῖα, καὶ ἐνεργοῦντα πράξεις ἐμπορικὰς ἢ παραμένοντα ὀπωσδήποτε ὑπὲρ τὰς 24 ὥρας καταβάλλουσιν εἰς αὐτὴν λόγῳ ναυτιλιακῶν τελῶν ἓν καὶ ἥμισυ ἑκατοστὸν τῆς δραχμῆς δι’ ἕκαστον κόρον τῆς καθαρᾶς αὐτῶν χωρητικότητος. Τὰ χωρητικότητος καθαρᾶς κατωτέρας τῶν ἑκατὸν κόρων καταβάλλουσι μίαν δραχμὴν ἐν ὅλῳ. Τὰ ἀνωτέρω τέλη ἰσχύουσι διὰ πάσας τὰς εἰς τοὺς λιμένας τῆς αὐτῆς Ἐπικρατείας προσορμήσεις τὰς γενομένας ἐντὸς τριάκοντα ἡμερῶν ἀπὸ τῆς πρώτης εἰς λιμένα αὐτῆς προσορμήσεως. Ἐκ τῶν ἑλληνικῶν ἀτμοπλοίων, τῶν ὑποχρέων εἰς τὴν δωρεὰν μεταφορὰν τῆς ἑλληνικῆς ἀλληλογραφίας, τὰ τηροῦντα τακτικὸν δρομολόγιον ἐπιβατηγὰ ἀπαλλάσσονται τῶν ἀνωτέρω τελῶν εἰς τοὺς καθωρισμένους ἐν τοῖς δρομολογίοις των λιμένας τῆς ἀλλοδαπῆς. Ἐμπορικαὶ πράξεις λογίζονται κατὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ παρόντος ἄρθρου ὁποῖαι κατὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ νόμου περὶ τελῶν ἀγκυροβολίας καὶ φαρικῶν». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη).

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται): «Ἄρθρον 2. Τὸ ἄρθρον 251 τοῦ αὐτοῦ νόμου καταργεῖται καὶ ἀντικαθίσταται ὡς ἑξῆς· Ἐπὶ τῇ ὑποβολῇ ἢ ὀπωσδήποτε θεωρήσει εἴτε ἐκδόσει τῶν ἀποδημητηρίων ἐγγράφων τῶν πλοίων, δηλωτικῶν ἐξαγωγῆς πραγματειῶν, δηλώσεων ναυσιβλαβείας ἢ ἀβαρίας μετ’ ἐξετάσεως ἢ μὴ τοῦ πληρώματος καὶ τῶν ἐπιβατῶν, προσωρινῶν διπλωμάτων μετὰ ἢ ἄνευ ναυτολογίου, ἐπὶ τῇ ἐνεργείᾳ μεταβολῶν ἐν τοῖς ναυτολογίοις, ἐπὶ τῇ συντάξει ἐκθέσεων ἐπισκέψεως πλοίου καὶ ἐπὶ τῇ προσθήκῃ φύλλων εἰς τὸ ἡμερολόγιον ἢ τὸ ναυτολόγιον οὐδὲν εἰσπράττεται παρὰ τῶν ἑλληνικῶν πλοίων τέλος, ἐξαιρέσει τῶν ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου εἰσπραττομένων καὶ τῶν δυνάμει εἰδικῶν νόμων. Ὡς πρὸς τὰς λοιπὰς πράξεις, ὅσας δύνανται νομίμως νὰ ἐνεργῶσιν ἐπὶ ναυτιλιακῶν ὑποθέσεων αἱ προξενικαὶ Ἀρχαί, οἱ ὑπάλληλοι αὐτῶν ἢ προξενικοὶ πράκτορες, μὴ περιλαμβανομένας ἐν τῇ ἀνωτέρω παραγράφῳ, ἐφαρμόζονται αἱ τοῦ κεφαλαίου Αʹ σχετικαὶ διατάξεις τῆς προξενικῆς διατιμήσεως». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη).

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§153ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡ δευτέρα παράγραφος ῥυθμίζεται ὡς ἑξῆς: «Τὰ χωρητικότητος καθαρᾶς μείζονος τῶν ἑκατὸν κόρων ἑλληνικὰ πλοῖα, συμπεριλαμβανομένων τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 250 ἀπαλλασσομένων τῆς πληρωμῆς ναυτιλιακῶν τελῶν ἐπιβατηγῶν ἀτμοπλοίων, προσορμιζόμενα εἰς τοὺς λιμένας Ταϊγανίου, Γαλαζίου, Σουλινᾶ, Κωνσταντινουπόλεως, Σμύρνης, Τεργέστης, Μελίτης καὶ Μασσαλίας καταβάλλουσιν εἰς τὴν προξενικὴν Ἀρχὴν ἐφ’ ἑκάστῃ προσορμίσει, παρὰ τὸ τυχὸν καταβληθὲν κατὰ τὸ ἄρθρον 250 τέλος, καὶ ἂν παραμείνωσιν ἐπὶ ὥρας ὀλιγωτέρας τῶν 24 καὶ ἂν μὴ ἐνεργήσωσιν ἐμπορικὴν πρᾶξιν, ἥμισυ ἑκατοστὸν τῆς δραχμῆς δι’ ἕκαστον κόρον τῆς καθαρᾶς αὑτῶν χωρητικότητος, διατιθέμενον δι’ ἐλέη καὶ ἀγαθοεργοὺς σκοποὺς κατὰ τὰ διὰ Β. Διατάγματος κανονιζόμενα». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη).

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§155ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀντὶ 1 Ἰανουαρίου νὰ τεθῇ 1 Φεβρουαρίου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροποποιήθη, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ ἀνάγνωσιν.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρᾳ 9 καὶ 5′ μ. μ.).