1909.12.03

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 56.

τῆς 3ης Δεκεμβρίου 1909.

(Πέμπτη).

Προεδρία κ. Ἀλεξάνδρου Σ. Κ. Ῥώμα.

(Ὥρᾳ 5 καὶ 35′ μ. μ. γίνεται ἀπαρτία παρόντων 101 Βουλευτῶν.

Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι κατήρτισα ἐπιτροπὴν διὰ τὴν ἐπεξεργασίαν τῆς προτάσεως νόμου «περὶ καταργήσεως τῶν περὶ ἀποδοχῆς γυναικῶν καὶ περὶ ἐκχωρήσεως ἀπαιτήσεων ἐπὶ ἥττονι τιμήματι διατάξεων τοῦ Ἀστικοῦ Δικαίου» ἐκ τῶν κυρίων Σ. Κροκιδᾶ, Ν. Καλογεροπούλου, Π. Πετρίδου, Ἀ. Πονηροπούλου, Ἰ. Δ. Ῥάλλη, Δ. Τσιτσάρα καὶ Ἀ. Ἀντωνοπούλου· Ὁ σεβασμιώτατος Ἐπίσκοπος Ἀκαρνανίας ὑποβάλλει παράκλησιν τοῦ ὑπ’ αὐτὸν κλήρου, ὅπως ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἐνοριῶν»· Ὁ ἐν τῷ Ἱερῷ ναῷ τῆς Ζωοδόχου Πηγῆς ἐφημέριος ἱερεὺς Διονύσιος Καλαφάτης ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου «περὶ δηλώσεως τῶν ἀρρένων ὑποχρεωτικῆς, δηλώσεως καὶ τῶν θηλέων κλπ.»· Ὁ δήμαρχος Νηριτίων παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος καθὼς καὶ πᾶν ἄλλο φορολογικόν· Οἱ ὑποδιδάσκαλοι Εὐρυτανίας παρακαλοῦσιν, ὅπως ὑπαχθῶσιν εἰς τὸν νόμον περὶ συντάξεων· Ὁ Βασίλειος Δημόπουλος παρακαλεῖ, ὅπως ἀπολυθῇ τῆς ὑπηρεσίας ὁ γραμματεὺς τοῦ Πταισματοδικείου Λεβαδείας ὡς καταδικασθεὶς ὑπὸ τοῦ Κακουργιοδικείου Πατρῶν· Ἐπιτροπὴ τῆς πόλεως Ἀχαΐας παρακαλεῖ, ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ δημοτικῆς διαμετακομίσεως τοῦ μεταποιουμένου σίτου· Οἱ πρόεδροι καὶ τὰ δημοτικὰ συμβούλια τῶν συλλόγων καὶ σωματείων Τρικκάλων παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῶσι μέτρα κατὰ τοῦ διαρκῶς ἀπειλοῦντος τὴν πόλιν τῶν Ληθαίου ποταμοῦ διατασσομένης τῆς κατεδαφίσεως τοῦ φράγματος τοῦ ὑδρομύλου Καραμαλῆ· Ἐπιτροπὴ τῆς πόλεως Ναυπάκτου παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ δημοτικῆς διαμετακομίσεως τοῦ μεταποιουμένου σίτου»· Ἐπιτροπὴ τῆς πόλεως Ἀγρινίου παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ δημοτικῆς διαμετακομίσεως τοῦ μεταποιουμένου σίτου»· Οἱ πρόεδροι τῶν συντεχνιῶν Βόλου παρακαλοῦσιν, ὅπως δημοσιευθῇ ταχέως ὁ νόμος «περὶ κυριακῆς ἀργίας»· Ὁ σύλλογος τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως Ἀργολίδος ὑποβάλλει ὑπόμνημα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου κλπ. τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως»· Ὁ δήμαρχος Κρίσσης ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ παρ’ αὐτῷ δημοτικοῦ συμβουλίου ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τοῦ Εἰρηνοδικείου Κρίσσης· Ὁ σύλλογος τῶν ἀμπελοκτημόνων Χαλκίδος παρακαλεῖ, ὅπως πρὶν καταργηθῶσι διὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος οἱ ἁπλοῖ ἄμβυκες ληφθῇ μέτρον τι σωστικὸν διὰ τοὺς ἀμπελοκτήμονας· Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Βόλου παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιψηφισθῇ ἡ πρότασις νόμου «περὶ παροχῆς βοηθήματος ἐτησίως εἰς τὴν ἐν Βόλῳ Ἐμπορικὴν Σχολήν»· Πολῖται Ζακύνθου παρακαλοῦσιν, ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ δημοτικῆς διαμετακομίσεως τοῦ μεταποιουμένου σίτου»· Ἐπιτροπὴ τοῦ εἰς συλλαλητήριον συνελθόντος λαοῦ τοῦ δήμου Εὐρυτάνων παρακαλεῖ, ὅπως μὴ καταργηθῇ τὸ Εἰρηνοδικεῖον Καλλιδρομιτῶν· Οἱ καπνοπῶλαι Κερκύρας παρακαλοῦσιν, ὅπως αὐξηθῶσι τὰ ἐν ἑκάστῃ δεσμίδι περιεχόμενα φύλλα σιγαροχάρτου ἀπὸ 1040 εἰς 1260· Οἱ οἰνοπνευματοποιοί, ποτοποιοὶ καὶ ποτοπῶλαι Σύρου παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος»· Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς νομοσχέδια· 1) Περὶ προσθήκης εἰς τὸ ἄρθρον 67 τοῦ ͵ΒΤΜΘʹ νόμου περὶ στοιχειώδους ἢ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως· 2) περὶ συμπληρώσεως τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως· Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καταθέτει τροποποιημένον τὸ νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν νόμων». Ὁ κ. Μιλ. Καβαλλιερᾶτος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως κλάσεών τινων καὶ ἄλλων διατάξεων τοῦ τελωνιακοῦ δασμολογίου». Οἱ κύριοι Ἀ. Στεφανόπουλος καὶ Γρ. Φούφας ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ λιμενικοῦ φόρου τοῦ διὰ τοῦ λιμένος Κατακώλου ἐξαγομένου σταφιδοκάρπου καὶ οἴνου». Οἱ κύριοι Ἀντ. Καρτάλης, Ἀθ. Τ. Μπασιᾶς, Γ. Λαναρᾶς, Γ. Καραϊσκάκης, Μ. Ἄνν. Καβαλλιερᾶτος καὶ Φ. Μοσχούλας ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Διδασκαλείου Ἀθηνῶν». (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημερίδος τῶν Συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ἀριθ. 585–591). Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§2ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι ἐβράδυνα πολὺ νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν Προϋπολογισμὸν τῆς χρήσεως τοῦ 1910, ἡ δὲ βραδύτης αὕτη προυκάλεσεν, ὡς εἰκός, τὴν δυσφορίαν τῶν πολλῶν. Ἀλλ’ ἔχω δι’ ἐλπίδος ὅτι ὑμεῖς δὲν θὰ καταλογίσητε διὰ τοῦτο εἰς ἐμὲ οὔτε ἀνευλάβειαν πρὸς τὴν συνταγματικὴν διάταξιν, ἣν εἷς τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἐνόμισεν ἐπίκαιρον πρό τινων ἤδη ἡμερῶν νὰ ἐπισείσῃ κατ’ ἐμοῦ, οὔτε ὀλιγωρίαν περὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ ἐπιβαλλομένου εἰς ἐμὲ καθήκοντος ἀπέναντι τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, ὡς ἰσχυρίσθη χθὲς ἕτερος ἀξιότιμος συνάδελφος. Βεβαίως, Κύριοι, ἦτο εὔκολον εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ἅμα τῇ ἐμφανίσει αὐτῆς πρὸ τῆς Βουλῆς, νὰ ὑποβάλῃ καὶ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ ἐπιόντος ἔτους, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κειμένης νομοθεσίας. Ἀλλ’ ὑφ’ ἃς περιστάσεις ἐκλήθημεν ἡμεῖς εἰς τὴν Ἀρχὴν οὐδαμῶς ἐπετρέπετο νὰ παρουσιάσωμεν πρὸς ὑμᾶς μίαν νέαν ἔκδοσιν τῶν μέχρι τοῦδε Προϋπολογισμῶν, ἴσως ἔν τισιν ἐπιδιωρθωμένην. Ἡμεῖς, Κύριοι, ἀνελάβομεν τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας ἐν τῷ μέσῳ οἰκονομικῆς τοῦ Κράτους καταστάσεως σχεδὸν ἀπελπιστικῆς καὶ δὴ ὑπὸ τὴν ἐπιτακτικὴν ἐντολὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἵνα καταβάλωμεν πᾶσαν εἰλικρινῆ προσπάθειαν ἔνθεν μὲν πρὸς βελτίωσιν αὐτῆς, ἔνθεν δὲ πρὸς ἐξεύρεσιν ὅλων τῶν ἀναγκαίων πόρων, ἵνα ἀντιμετωπίσωμεν τὰς σημερινὰς ἐκτάκτους ἐθνικὰς περιστάσεις. Ἀλλὰ τοῦτο ἠδύνατο νὰ γίνῃ μόνον διὰ μεταβολῆς ἐν πολλοῖς τῆς κειμένης ὀργανικῆς νομοθεσίας· διότι οὕτω πως μόνον ἠδυνάμεθα καὶ εἰς οἰκονομίας πολλὰς νὰ προβῶμεν καὶ εἰς αὔξησιν τῶν δημοσίων ἐσόδων. Πρὸς τοῦτο ὅμως ἔπρεπε ν’ ἀναμείνωμεν τὴν τύχην τῶν νομοθετικῶν ἡμῶν μέτρων ἐν τῇ Βουλῇ· ὅτε δὲ εἴδομεν ταῦτα ἐπιψηφιζόμενα, τότε ἐσπεύσαμεν εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Πλὴν δὲν ἐπρόκειτο πλέον περὶ ἁπλῆς ἀντιγραφῆς τῶν μέχρι τοῦδε Προϋπολογισμῶν τοῦ Κράτους, ἀλλὰ περὶ ὅλως νέου τοιούτου, ὡς θὰ πεισθῆτε καὶ ἐξ ἰδίας μελέτης τοῦ νῦν ὑποβαλλομένου τεύχους αὐτοῦ εἰς τὴν Βουλήν, καθόσον τὴν διάφορον ταύτην κατάρτισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὑπηγόρευον σὺν ἄλλοις καὶ αἱ τελευταῖον νομοθετηθεῖσαι λογιστικαὶ διατάξεις. Διὰ τὴν σύνταξιν δὲ τοιούτου Προϋπολογισμοῦ ἐχρειάζοντο ὄντως ὑπεράνθρωποι προσπάθειαι, ὅπως ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν ἀχθῇ αὐτὴ εἰς πέρας. Ἔπρεπε, Κύριοι, νὰ συντάξωμεν καὶ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν Βουλὴν Προϋπολογισμὸν ἀντάξιον ἐν πᾶσι τῶν σημερινῶν περιστάσεων, ἀντάξιον τῶν προσδοκιῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τοῦ ἔθνους ὁλοκλήρου, ὅπερ ἐξ αὐτοῦ ἐξαρτᾷ τὰς ἐλπίδας του περὶ μέλλοντος αἰσιωτέρου. Τοιοῦτος δὲ Προϋπολογισμὸς ἦτο ἔργον μελέτης μακρᾶς καὶ συντόνου, εἰς ἣν ἡμεῖς ἀφιερώσαμεν μόλις ἑβδομάδας τινάς, ἐργαζόμενοι νύκτα σχεδὸν καὶ ἡμέραν. Ἴσως ἄλλοι ἀφιέρουν πρὸς τοῦτο μῆνας ὁλοκλήρους. Ἡμεῖς δὲν ἀξιοῦμεν παρ’ ὑμῶν ἀναγνώρισίν τινα διὰ τοὺς μόχθους καὶ ἀγῶνας μας τοὺς ὑπερανθρώπους, ὅπως τόσον ταχέως ὑποβάλωμεν εἰς ὑμᾶς τὸν προκείμενον Προϋπολογισμόν. Ἀξιοῦμεν ὅμως δικαιοσύνην περὶ τὴν βάσανον αὐτοῦ καὶ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ ἐν τῇ ὁλομελείᾳ τῆς Βουλῆς. Ἀλλά, ὅπως ὑποβοηθήσω ὑμᾶς εἰς τὴν τοιαύτην ἀκριβοδικαίαν βάσανον καὶ κρίσιν τοῦ ἡμετέρου ἔργου, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ν’ ἀνασκοπήσω διὰ βραχέων τὸ παρελθόν· διότι οὕτω πως μόνον θὰ ἐννοήσῃ ἕκαστος ἐν τῷ μέσῳ τίνων ἐρειπίων ἔγνωμεν ν’ ἀνεγείρωμεν ἡμεῖς τὸ ἡμέτερον οἰκοδόμημα καὶ ἂν ὑπὸ τοῦτο εἶναι δυνατὸν νὰ στεγασθῇ πλέον ἀσφαλῶς ἡ δημοσία ἡμῶν πίστις, νὰ ἐπιδιώξωμεν δὲ τὴν πραγμάτωσιν τῶν ἐθνικῶν ἡμῶν πόθων. Τοῦτον, Κύριοι, τὸν σκοπὸν νομίζομεν ὅτι προέθετο ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διὰ τῆς τελευταίας εἰρηνικῆς του ἐπαναστάσεως. Τὸν σκοπὸν αὐτὸν ἀνελάβομεν νὰ πραγματώσωμεν ἡμεῖς καὶ διὰ τῶν ἄλλων οἰκονομικῶν μας μέτρων, μάλιστα δὲ διὰ τοῦ παρόντος Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως τοῦ 1910, ὅστις εἶναι ἡ κορωνὶς τοῦ ὅλου οἰκονομικοῦ μας ἔργου. Οὔτε οἱ ἐτήσιοι ἀπολογισμοὶ τῶν χρήσεων οὔτε οἱ ἑκάστοτε δημοσιευόμενοι ἰσολογισμοὶ τῆς γενικῆς ληψοδοσίας τοῦ δημοσίου ταμείου εἶναι ἱκανοὶ νὰ παράσχωσιν εἰς ἡμᾶς πιστὴν εἰκόνα τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους. Τὴν εἰκόνα ταύτην θὰ εἴχομεν, ἐὰν ἐδημοσιεύοντο καὶ οἱ ἐτήσιοι οἰκονομικοὶ λογαριασμοί, ἐκ τῶν ὁποίων ἕνα καὶ μόνον λογαριασμὸν ἀπαρτίζουσιν οἱ ἀπολογισμοί. Δυστυχῶς ὅμως ἡ δημοσίευσις αὐτῶν ἐσταμάτησεν εἰς τὸ ἔτος 1880, ἔκτοτε δὲ σκότος βαθὺ ἐπικρατεῖ ἐπὶ τῆς δημοσίας ἡμῶν διαχειρίσεως, τὸ ὁποῖον ἀδυνατεῖ νὰ διασκεδάσῃ τὸ ἀμυδρὸν φῶς τῆς πενιχρᾶς λυχνίας τῶν μηνιαίων ἰσολογισμῶν τῆς γενικῆς ληψοδοσίας τοῦ δημοσίου ταμείου καὶ τούτων οὐχὶ πάντοτε δημοσιευομένων τακτικῶς καὶ ἀνελλιπῶς. Ἡ δημοσίευσις, Κύριοι, τῶν οἰκονομικῶν λογαριασμῶν ἔπαυσεν ἀπὸ τοσούτων ἤδη ἐτῶν καὶ δι’ ἄλλους λόγους, κυρίως δὲ διὰ τὴν ἔλλειψιν ἐπαρκοῦς προσωπικοῦ ἐν τῷ Γενικῷ Λογιστηρίῳ, ἧς ἕνεκεν ἐναυάγησαν μέχρι τοῦδε καὶ πᾶσαι αἱ ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν καταβαλλόμεναι φιλότιμοι προσπάθειαι ὑπὸ τῶν προϊσταμένων αὐτοῦ, ὅπως ἐπιτελέσωσιν ἐκ τῶν ἐνόντων τὰ ἀνατεθειμένα εἰς αὐτοὺς πολλὰ καὶ μεγάλα καθήκοντα. Οὕτω πως ὅμως, Κύριοι, ἐδημιουργήθη ἐν τῇ λογιστικῇ ἡμῶν ὑπηρεσίᾳ κατάστασις ἔκρυθμος ὅλως καὶ ἐπῆλθε σύγχυσις παντοδαπὴ ἐν αὐτῇ, σύγχυσις τῶν τακτικῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων πρὸς τὰ ἔκτακτα τοιαῦτα, σύγχυσις τῆς χρήσεως πρὸς τὴν διαχείρισιν τῶν προκαταβολῶν, τῶν παρακαταθηκῶν καὶ χρηματικῶν ἐγγυήσεων τῶν ὑπολόγων, τῶν λογαριασμῶν τῶν δανείων, τῶν διαφόρων λογαριασμῶν καὶ τῶν ἐπισφαλῶν ἀπαιτήσεων καὶ τέλος τῶν ὑπολοίπων τοῦ δημοσίου ταμείου, οὕτως ὥστε καὶ διὰ τοὺς ἐντριβεστάτους περὶ τὰ λογιστικὰ νὰ παραμένωσι πάντα ταῦτα αἰνιγματώδη ἐν πολλοῖς. Οἱ μέχρι τοῦδε δημοσιευθέντες ἀπολογισμοὶ καὶ ἰσολογισμοὶ τῆς γενικῆς ληψοδοσίας εἶναι λαβυρινθώδεις καὶ οὐδεὶς μίτος τῆς Ἀριάδνης δύναται νὰ ὑποβοηθήσῃ ἡμᾶς εἰς τὴν ἔρευναν αὐτῶν. Ὅσοι ἀπεπειράθησαν ν’ ἀσχοληθῶσιν εἰς τὴν μελέτην αὐτῶν κατέληξαν εἰς συμπεράσματα διιστάμενα πρὸς ἄλληλα καθ’ ἑκατομμύρια ὅλα, ἔστιν ὅτε δὲ καὶ κατὰ δεκάδας ἑκατομμυρίων. Εἰς ἓν καὶ μόνον συμφωνοῦσι πάντες, εἰς τὸ ὅτι τὰ διάφορα δάνεια, τὰ ἀνελθόντα σὺν τῷ χρόνῳ εἰς πολλὰς ἑκατοστύας ἑκατομμυρίων καὶ ὑπὸ τὸ βάρος τῶν ὁποίων ἐκάμφθη καὶ συνετρίβη ἐν τῷ μεταξὺ καὶ ἡ δημοσία ἡμῶν πίστις, δὲν ἐδαπανήθησαν μόνον εἰς δημόσια ἔργα καὶ πολεμικὰς παρασκευὰς καὶ ἐπιστρατεύσεις καὶ τέλος εἰς τὸν ἀτυχῆ ἡμῶν πόλεμον ἐν ἔτει 1897, ἀλλὰ κατὰ μέγα μέρος καὶ εἰς τὴν κάλυψιν ἐλλειμμάτων τῶν Προϋπολογισμῶν τοῦ Κράτους. Πρὸς τοῦτο δὲ δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη λογιστικῆς ἀποδείξεως: ἀρκεῖ ν’ ἀναλογισθῶμεν τὸ ἑξῆς μόνον γεγονός. Εὐθύς, Κύριοι, ὡς ἐστείρευσεν ἡ πηγὴ τῶν δανείων ἐν ἔτει 1893, ἠναγκάσθημεν ν’ ἀναστείλωμεν τὰς πληρωμάς, ἕως οὗ μετὰ πέντε ἔτη προήλθομεν εἰς συμβιβασμόν, περιορίζοντα ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔποψιν αὐτὰ τὰ κυριαρχικὰ δικαιώματα τοῦ Κράτους. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ἐκείνῃ συνωμολογήθη τῇ ἐγγυήσει τῶν ἓξ Μεγάλων Δυνάμεων τὸ δάνειον τῆς πολεμικῆς ἀποζημιώσεως, ἐξ οὗ εἰσεπράχθησαν μὲν 144.880.563 φρ. χρ., κατεβλήθησαν δὲ 93.936.420 εἰς τὴν Τουρκίαν, διετέθησαν δὲ 30.884.734 εἰς ἐξόφλησιν τοῦ εἰς χρυσὸν κυμαίνοντος χρέους, ὅπερ εἶχε χρησιμεύσει εἰς κάλυψιν ἐλλειμμάτων, δι’ ὃν σκοπὸν ἐχρησιμοποιήθησαν καὶ τὰ ὑπόλοιπα 20.059.409. Ἔκτοτε, Κύριοι, ἐνομίσαμεν ὅτι θὰ εἰσηρχόμεθα εἰς νέον οἰκονομικὸν βίον, ἀποκαθιστῶντες ἐφεξῆς πραγματικὸν ἰσοζύγιον μεταξὺ τῶν ἐσόδων καὶ τῶν ἐξόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, οὐ μόνον δὲ τοῦτο, ἀλλὰ καὶ μεριμνῶντες ἐν ταὐτῷ περὶ βελτιώσεως τῶν ἐσόδων αὐτοῦ τοιαύτης, ὥστε νὰ ἔχωμεν ἐπαρκῆ τὰ μέσα διὰ τὴν ἀνόρθωσιν παντὸς ἄλλου κλάδου τοῦ δημοσίου ἡμῶν βίου, μάλιστα δὲ διὰ τὴν πολεμικὴν παρασκευὴν τῆς χώρας, χωρὶς, ἐννοεῖται, νὰ περιπέσωμεν καὶ αὖθις εἰς τὰ πάλαι ἐλλείμματα. Πρὸς τοῦτο εἶχε συντάξει ἡ τότε ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας πολιτευτοῦ ἀνασυσταθεῖσα μεγάλη πολιτικὴ μερὶς τοῦ ἀοιδίμου ἐκ Μεσολογγίου πολιτικοῦ ἀνδρὸς λεπτομερὲς καὶ ἐξηκριβωμένον ἐν πᾶσι πρόγραμμα, ὅπερ δημοσιευθὲν τὸ πρῶτον εἰς σειρὰν ἄρθρων ἔν τινι τῶν ἡμερησίων πολιτικῶν φύλλων ἀνετυπώθη ὕστερον καὶ ἐν ἰδίῳ τεύχει. Διὰ τοῦ προγράμματος, Κύριοι, ἐκείνου ἐπηγγέλλετο ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος πολιτικὴ μερὶς τὴν περισυλλογὴν καὶ ἀνόρθωσιν τῶν πάντων, κυρίως δὲ καὶ κατ’ ἐξοχὴν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, τὴν ἐξυγίασιν τῶν ὁποίων ἐθεώρει αὐτὴ ὡς βάσιν καὶ κρηπῖδα πάσης ἄλλης μεταρρυθμίσεως. Πρὸς τοῦτο δ’ ἔπρεπε κατ’ αὐτὴν νὰ τακτοποιήσωμεν τὰ δημόσια ἡμῶν οἰκονομικὰ διὰ τῆς ἀναδιοργανώσεως τῶν διαφόρων οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν μας καὶ ἰδίως τοῦ λογιστικοῦ τοῦ Κράτους καὶ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, οὕτως ὥστε νὰ καταστήσωμεν ζῶντα καὶ ἐνεργὸν οὐ μόνον τὸν διοικητικὸν καὶ δικαστικόν, ἀλλὰ καὶ τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον τῆς οἰκονομικῆς μας διαχειρίσεως. Ἔπρεπεν εἶτα νὰ προβῶμεν εἰς πᾶσαν δυνατὴν οἰκονομίαν ἐν τοῖς ἐξόδοις, ἀφοῦ δ’ ἐξηντλεῖτο τὸ κεφάλαιον τοῦτο, τότε καὶ μόνον νὰ κάμωμεν νέαν ἔκκλησιν εἰς τὸ βαλλάντιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἔνθεν μὲν διὰ διαφόρων φορολογικῶν μεταρρυθμίσεων, ἔνθεν δὲ καὶ διὰ νέων φορολογικῶν βαρῶν ἐν ἀνάγκη. Τὸ πρόγραμμα, Κύριοι, ἐκεῖνο, δημοσιευθὲν κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1899, ἔτυχεν εὐμενοῦς ὑποδοχῆς παρὰ τῷ Ἑλληνικῷ λαῷ, ὡς μαρτυρεῖ τὸ γεγονός, καθ’ ὃ ἡ κηρυχθεῖσα ὑπὲρ αὐτοῦ πολιτικὴ μερὶς ὑπὸ τὸν κ. Θεοτόκην ἐξῆλθε πλειονοψηφοῦσα ἐκ τοῦ ἐκλογικοῦ ἐκείνου ἀγῶνος καὶ ἐκλήθη εἰς τὴν Ἀρχήν, ἵνα κυβερνήσῃ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ τὴν χώραν. Καὶ κατέβαλε μὲν αὐτὴ τότε πᾶσαν προσπάθειαν πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος προγράμματος, ἀλλ’ εὑρεθεῖσα αἴφνης πρὸ δυσυπερβλήτων προσκομμάτων ἠναγκάσθη ν’ ἀνακρούσῃ πρύμναν, ποιουμένη ἀβαρίαν πολλῶν ἐπαγγελιῶν της καὶ ὑπ’ ἄλλας ἐπόψεις, μάλιστα δὲ ὑπὸ οἰκονομικήν, ἥτις ἐνδιαφέρει νῦν ἡμᾶς ἰδιαιτέρως. Ἐν πρώτοις, Κύριοι, παρῃτήθη αὐτὴ πάσης σκέψεως περὶ ἀναδιοργανώσεως τῶν διαφόρων οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους, ἐγκαταλιποῦσα εἰς τὴν τύχην του, ὡς καὶ πρίν, καὶ τὸ λογιστικὸν αὐτοῦ καὶ τὸν ἔλεγχον. Τοῦτ’ αὐτὸ ἔπραξεν αὐτὴ καὶ ὡς πρὸς τὰς οἰκονομίας, ἀρκεσθεῖσα εἴς τινας μόνον τῶν ἐπηγγελμένων φορολογικῶν μεταρρυθμίσεων, ἐξ ὧν ἰδιαιτέρας μνείας ἀξίας θεωρῶ νῦν τὰς ἀφορώσας εἰς τοὺς φόρους τοῦ οἴνου, τῶν ποιμνίων, τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ τῶν οἰκοδομῶν. Τῶν ἄλλων φορολογικῶν μεταρρυθμίσεων, ὁποῖαι ἦσαν αἱ ἀφορῶσαι εἰς τὴν μετατροπὴν τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν εἰς ἔγγειον στρεμματικὸν καὶ τοῦ φόρου καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ εἰς μονοπώλιον τοῦ Κράτους, προσέτι δὲ τῶν νέων φορολογικῶν βαρῶν, ἰδίως τῶν μονοπωλίων τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, ἠναγκάσθη αὐτὴ ν’ ἀπόσχῃ, ὑποχωροῦσα καὶ πρὸ τῶν ἄλλων δυσκολιῶν, τῶν συμπαρομαρτουσῶν εἰς αὐτά, μάλιστα δὲ εἰς τὴν ἐξέγερσιν τῶν ἐνδιαφερομένων τάξεων. Ὁπωσδήποτε ὅμως, Κύριοι, ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι διὰ τῶν ἐπιτευχθεισῶν φορολογικῶν μεταρρυθμίσεων καὶ τῆς ἐκτάκτου δραστηριότητος, ἣν ἀνέπτυξεν ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, μακαρίτης ἐκ Παρνασσίδος πολιτευτής, περὶ τὴν εἴσπραξιν τῶν δημοσίων ἐσόδων, κατώρθωσε τὸ Ὑπουργεῖον Θεοτόκη ν’ ἀναβιβάσῃ ταῦτα διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1899 εἰς δρ. 111,230,221, ἤτοι ἐν συγκρίσει πρὸς τὰ τοῦ 1896 (διότι τὰ ἔτη 1897 καὶ 1898 ὡς ἐκ τοῦ πολέμου δὲν δύνανται νὰ ληφθῶσι πρὸς τοῦτο ὑπ’ ὄψιν), οὗτινος τὰ ἔσοδα εἶχον ἀνέλθει εἰς δρ. 96,931,726, νὰ παρουσιάσῃ αὐτὴ αὔξησιν ἐκ δρ. 14,298,495. Πλὴν δυστυχῶς παραλλήλως πρὸς τὴν αὔξησιν ταύτην τῶν ἐσόδων ἡ χρῆσις τοῦ 1899 ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ καὶ ἀνάλογον αὔξησιν ἐξόδων, ὀφειλομένην ἐν πολλοῖς εἰς τὴν δημιουργίαν τῶν νέων Νομαρχιῶν, Πρωτοδικείων καὶ οὐκ ὀλίγων ἄλλων δαπανῶν. Ὡς ἐκ τούτου δὲν παρῆλθε πολὺς χρόνος καὶ ἠρχίσαμεν πάλιν περιπίπτοντες εἰς τὰ πρὶν ἐλλείμματα, ἅτινα μέχρι τοῦ ἔτους 1904, μεθ’ ὅλην τὴν ἐν τῷ μεταξὺ γενομένην αὔξησιν τῶν εἰσαγωγικῶν δασμῶν, ἰδίως δὲ διὰ τοῦ προσδιορισμοῦ τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς εἰς 1.45, ἐξωγκώθησαν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε τὸ Ὑπουργεῖον Θεοτόκη, ὅπερ καὶ τότε ἦτο ἐν τοῖς πράγμασιν, ὑποβάλλον εἰς τὴν Βουλὴν τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ ἔτους 1905, νὰ προτείνῃ καὶ οἰκονομίας μεγάλας ἐν τοῖς ἐξόδοις αὐτοῦ διὰ τοῦ περιορισμοῦ ἰδίως τῶν 26 νομῶν καὶ Πρωτοδικείων εἰς 10 μόνον καὶ δι’ ἄλλων παραπλησίων περικοπῶν τῶν δαπανῶν, προσέτι δὲ καὶ αὔξησιν τῶν ἐσόδων καθ’ ἑκατομμύρια ὅλα. Τὸ διαδεχθὲν αὐτὸ Ὑπουργεῖον τοῦ ἐκ Γόρτυνος πολιτευτοῦ ἐνόμισεν ὅτι ἠδύνατο ν’ ἀποκαταστήσῃ τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1905 διὰ μόνον τῶν οἰκονομιῶν. Ἀλλ’ εὗρε τοσαύτην ἀντίδρασιν δι’ αὐτάς, ὥστε, μετὰ τὴν ἐπελθοῦσαν δολοφονίαν τοῦ ἀειμνήστου Δηλιγιάννη, ὁ διαδεχθεὶς τοῦτον ἐν τῇ πρωθυπουργίᾳ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς ἠναγκάσθη νὰ ὑποστείλῃ τὰ ἱστία τῶν οἰκονομιῶν καὶ νὰ καλύψῃ τὸ χαῖνον ἔλλειμμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ ἔτους 1905 τοῦτο μὲν διὰ τῆς ἀναλήψεως τῶν ἐν τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ κατατεθειμένων εἰσπράξεων ἐκ τοῦ προσθέτου φόρου τοῦ καπνοῦ, ἀνερχομένων εἰς 5,635,440, τοῦτο δὲ διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου καὶ ἄλλων εἰδῶν τῶν τελωνείων καθ’ ἑκατομμύρια ὅλα. Τὸ παράδειγμα, Κύριοι, τοῦ ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ ἠκολούθησε καὶ ὁ διάδοχός του ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος ὑπὸ τὴν νέαν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Θεοτόκη, τὴν σχηματισθεῖσαν κατὰ Δεκέμβριον τοῦ 1905. Διὰ νέων φορολογικῶν μεταρρυθμίσεων, ἰδίως δὲ δι’ αὐξήσεως εἰσαγωγικῶν τινων δασμῶν, ἐπετεύχθη ἐν συνόλῳ αὔξησις, συνυπολογιζομένης εἰς ταύτην καὶ τῆς ὑπὸ τοῦ κ. Ῥάλλη γενομένης αὐξήσεως, ἐκ δέκα περίπου ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Συγχρόνως ἀνεστάλη τότε καὶ ἡ μόλις ἐν ἔτει 1905 ἀρξαμένη ἐφαρμογὴ τοῦ νέου ὀργανισμοῦ τοῦ Στρατοῦ, τοῦ συνταχθέντος ὑπὸ τῆς Α. Β. Υ. τοῦ Διαδόχου, ἐπὶ ἔτη ἱκανὰ καὶ ἐπῆλθεν ἐντεῦθεν οἰκονομία τις εἰς τὰ τακτικὰ ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Κατωρθώθη δὲ οὕτω πως οὐ μόνον ἰσοζύγιον νὰ ἔχωμεν ἐν ἔτει 1906, ἀλλὰ καὶ περίσσευμα ἱκανόν, οὗτινος ὅμως ἡ διάρκεια ὑπῆρξε καὶ πάλιν ἐφήμερος. Διότι, Κύριοι, καὶ νῦν ἐξηκολούθησε προϊοῦσα παραλλήλως πρὸς τὴν τῶν ἐσόδων ἡ αὔξησις τῶν ἐξόδων. Εἰς ταύτην δὲ συνετέλεσε κατὰ πρῶτον καὶ κύριον λόγον ἡ στρατιωτικὴ παρασκευὴ τῆς χώρας, ἧς χάριν ἐδέησε νὰ προικοδοτηθῶσι διὰ νέων ἐσόδων τὰ δύο πολεμικὰ ταμεῖα, ἰδίᾳ τὸ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὑπὲρ οὗ διετέθη ἀπὸ τοῦ 1907 καὶ ἐντεῦθεν, πλὴν τῶν πρὶν προωρισμένων δι’ αὐτὸ ἀντισηκωμάτων, ποσοστὸν ἐκ τελωνειακῶν εἰσπράξεων καὶ ἄλλων φόρων, ἐκ 5,000,000 περίπου, καὶ 4,500,000 δρ. ἐπὶ μίαν πενταετίαν ὡς παροχὴ ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Ἀλλ’ ἤδη, Κύριοι, ἀπὸ τοῦ ἔτους 1905 ἤρξατο ἀνακινούμενον τὸ Μακεδονικὸν ζήτημα, ὅπερ ἐν ἔτει 1906 ἔσχε τὸν ἀντίκτυπόν του ἐν τῇ Ἀνατολικῇ Ῥωμηλίᾳ, ἐξ ἧς διωκόμενοι μυριάδες ὁμογενῶν ἠναγκάσθησαν νὰ προσφύγωσιν εἰς τὴν ἐλευθέραν πατρίδα. Κατ’ ἀκολουθίαν τῶν γεγονότων ἐκείνων ἐπῆλθεν αὔξησις τῶν ἐξωτερικῶν δαπανῶν ἐν ἔτει μὲν 1905 ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ 1904, κατὰ δρ. 1,006,284, τῷ δὲ 1906 κατὰ 1,798,771 καὶ τῷ 1907 κατὰ 2,124,666. Διὰ δὲ τῶν προσφύγων ὁμογενῶν ἐξ Ἀνατολικῆς Ῥωμηλίας καὶ Βουλγαρίας καθόλου ἐδημιουργήθη νέα δαπάνη ἐν ἔτει μὲν 1906 ἐξ 147,000, τῷ δὲ 1907 ἐκ 2,500,000 δρ. Ἀλλὰ δὲν ἤρκει μόνη ἡ πρόχειρος περίθαλψις τῶν προσφύγων, δι’ ἣν ἔπρεπε νὰ καταβάλλωνται αἱ δαπάναι ἐκ τῶν ἐσόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Ἔπρεπε νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ περὶ ὁριστικῆς ἐγκαταστάσεως αὐτῶν ἐν Ἑλλάδι, πρὸς τὸν σκοπὸν δὲ τοῦτον ἠναγκάσθη τὸ Κράτος νὰ προσφύγῃ εἰς δάνεια. Προκειμένου δέ, Κύριοι, περὶ δανείων, ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἀπὸ τοῦ συμβιβασμοῦ καὶ ἐντεῦθεν συνωμολογήθησαν καὶ ἄλλα τοιαῦτα, χάριν διαφόρων ἀναγκῶν τοῦ Κράτους: 1) τὸ τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Δεμερλῆ–Λαρίσης καὶ Ὀθωμανικῶν συνόρων ἐκ 56,250,000 φρ. χρ. ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου, κυρωθὲν διὰ τοῦ νόμου ͵ΒΨΝΔʹ τοῦ 1900 (τὸ δάνειον δὲ τοῦτο ὑπῆρξε τόσῳ μᾶλλον ἐπαχθὲς διὰ τὸ Κράτος, ὅσῳ ὡρίσθη συναλλαγματικὴ διαφορὰ ἐπὶ 22,500,000 φρ. χρ. πρὸς 1,406)· 2) τὸ διὰ τὸν σιδηρόδρομον Πύργου–Μελιγαλᾶ συνομολογηθὲν ἐκ δραχ. 11,750,000 ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου, κυρωθὲν διὰ τοῦ νόμου ͵ΒΨΞʹ τοῦ 1900· 3) τὸ πρὸς ἀγορὰν τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ Στεφανοβικείων κτημάτων ἐξ 80,412.11 λ. στερλινῶν, ἤτοι ἐκ δρ. 3,377,306, κυρωθὲν διὰ τοῦ νόμου ͵ΒΩΜΓʹ τοῦ 1902, ἐξ ὧν τὰ 3,000,000 δρχ. συνεψηφίσθησαν βραδύτερον εἰς 4) τὸ δάνειον τῶν 10,000,000 δρχ., τὸ συνομολογηθὲν πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων, ἃς ἀνέλαβε τὸ Δημόσιον διὰ τοῦ νόμου ͵ΓΣΒʹ τοῦ ἔτους 1907, περὶ συνοικισμοῦ καὶ διανομῆς γαιῶν ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ περὶ ἱδρύσεως Θεσσαλικοῦ Γεωργικοῦ Ταμείου, καὶ κυρωθὲν διὰ τοῦ νόμου ͵ΓΣΕʹ τοῦ αὐτοῦ ἔτους· τὸ τελευταῖον δὲ τοῦτο δάνειον ἐχαρακτηρίσθη ὡς πρώτης σειρᾶς, ἐν ἀντιδιαστολῇ πρὸς 5) τὸ Γεωργικὸν Θεσσαλικὸν δάνειον δευτέρας σειρᾶς ἐκ 5,000,000 δρχ., τὸ κυρωθὲν διὰ τοῦ νόμου ͵ΓΤΞΖʹ τοῦ 1909. Τὰ δάνεια ταῦτα ὁμοῦ μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐξ 20,000,000 φρ. χρ., τοῦ κυρωθέντος διὰ τοῦ νόμου ͵ΓΡΟΕʹ τοῦ 1906, συμποσοῦνται, ἀφαιρέσει τοῦ ἐξοφληθέντος δανείου ἐξαγορᾶς τῶν Στεφανοβικείων κτημάτων, εἰς 103,000,000, δι’ ἃ ἐβαρύνθη ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους διὰ τοκοχρεολυσίου ἀμέσως μὲν ἐκ δρχ. 2,913,380, ἐμμέσως δὲ διὰ μὲν τοῦ ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐξ 1,118,070, διὰ δὲ τοῦ Θεσσαλικοῦ Γεωργικοῦ Ταμείου ἐξ 816,758, ἤτοι ἐν ὅλῳ ἐκ δρ. 4,848,208. Ὑπὸ τοιαῦτα, Κύριοι, νέα βάρη καὶ ὑπὸ προϊοῦσαν πάντοτε αὔξησιν τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους πρόδηλον ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς αὐτοῦ θὰ κατέληγε καὶ πάλιν εἰς μεγάλα ἐλλείμματα ἐξογκωθέντα ἰδίᾳ ἀπὸ τοῦ ἔτους 1908. Ἀλλὰ καὶ πρὸ τούτου εἴχομεν ἐμφανῆ καὶ λανθάνοντα ἐλλείμματα, τὰ μὲν πρῶτα συμπαρομαρτοῦντα εἰς διαφόρους χρήσεις, ὡς εἰς τὴν τοῦ 1902, ἥτις, μετὰ τὴν τακτικὴν κατάταξιν τῶν ἐξαγομένων αὐτῆς, παρουσιάζει ἔλλειμμα ἐκ δρ. 5,825,274, εἰς τὴν τοῦ 1903 ἐξ 1,080,681 καὶ εἰς τὴν τοῦ 1904, ἥτις, μετὰ τὴν τακτικὴν κατάταξιν τῶν ἐξαγομένων αὐτῆς, παρουσιάζει ἔλλειμμα ἐξ 11,567, ἤτοι ἐν ὅλῳ ἐξ 6,917,522, τὰ δὲ δεύτερα ἐκ τῶν προκαταβολῶν ὑπὲρ τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, ἅτινα ἀπὸ τοῦ 1899 –1907 ἀνέρχονται σήμερον εἰς τὰ ἑξῆς ὀφειλόμενα ὑπὸ τῶν δήμων ποσά:

Μεταβαίνω νῦν εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ἐγγυτέρου παρελθόντος, ὅπερ περικλείει τὰ ἀποτελέσματα τῶν δύο τελευταίων χρήσεων, τῆς πρὸ μηνὸς ληξάσης τοῦ 1908 καὶ τῆς ἐν ἐνεργείᾳ τοῦ 1909. Τὰ ἀποτελέσματα ταῦτα κέκτηνται, ὡς εἰκός, ἰδιαιτέραν δι’ ἡμᾶς σημασίαν, προκειμένου περὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ ἀμέσως ἐπιόντος ἔτους 1910, διὸ εὔλογον εἶναι νὰ ἐνασχοληθῶμεν νῦν λεπτομερέστερόν πως περὶ αὐτῶν. Ἄρχομαι δὲ ἀπὸ τῆς χρήσεως τοῦ 1908.

§3Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔξοδα καὶ ἔσοδα τῆς χρήσεως, ἐὰν θέλητε, μόνον.

§4ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐὰν ἔχητε ὑπομονήν, θὰ εἰσέλθω καὶ εἰς λεπτομερείας.

§5Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαιότατα. Εἶναι ἀπαραίτητοι αἱ λεπτομέρειαι.

§6ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὰ γενικά, Κύριοι, ἀποτελέσματα τῆς χρήσεως 1908, ἐκ τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων ἐκ δανείων ἐσόδων, ἀνέρχονται κατὰ τὸν καταρτισθέντα ἐν τῷ Γενικῷ

Παρατηρητέον ὅτι μεταξὺ τῶν ἐσόδων καταλέγονται καὶ δρχ. 3,000,000 ἐκ τοῦ Γεωργικοῦ Θεσσαλικοῦ δανείου.

§7Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ποίου; τῶν 5,000,000;

§8ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Οὐχὶ βεβαίως ἐξ αὐτοῦ, διότι τὸ δάνειον τῶν 5,000,000 δρ. συνωμολογήθη μόλις κατὰ τὸ θέρος τοῦ 1909, ἐνῷ ὁ λόγος νῦν περὶ τοῦ 1908, καθ’ ὃ τὰ 3,000,000 ἐλήφθησαν ἐκ τοῦ Γεωργικοῦ Θεσσαλικοῦ δανείου τῶν 10,000,000, ὡς ἔκτακτον ἔσοδον, διετέθησαν δὲ ὡς τακτικὸν ἔξοδον τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ δημοσίου χρέους πρὸς ἐξόφλησιν ἴσου ποσοῦ τοῦ δανείου τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ Στεφανοβικείων κτημάτων. Τὰ ἐνταλθέντα ἔξοδα τῆς χρήσεως τοῦ 1908, κατὰ τὰ ἐξαγόμενα τῶν βιβλίων τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ἔχουσιν ὡς ἑξῆς:

Εἰς τὰ ὑπόλοιπα ταῦτα ἀνήκει καὶ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 534 χρηματικὸν ἔνταλμα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, δι’ εἰσφορὰν ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τῆς βʹ ἑξαμηνίας τοῦ ἔτους 1908 ἐκ δρ. 2,250,000. Ἡ ἐξόφλησις ὅμως αὐτοῦ, διὰ λόγους εὐνοήτους εἰς πάντας, ἀπέβη ἀδύνατος ἐντὸς τῆς χρήσεως τοῦ 1908. Ἐὰν συνετελεῖτο αὐτή, τότε τὸ προμνημονευθὲν ἔλλειμμα τῆς χρήσεως ταύτης ἐκ δραχ. 7,318,112.91 θ’ ἀνήρχετο εἰς 9,568,112.91. Ἀλλ’ εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο ἔπρεπε νὰ προστεθῶσι καὶ τὰ ἑξῆς ἔξοδα, ἅτινα ἐπιβαρύνουσιν ὡσαύτως τὴν χρῆσιν, ἕνεκα διαφόρων ὅμως λόγων δὲν ἐλήφθησαν αἱ ἀπαιτούμεναι δι’ αὐτὰ πιστώσεις.

§9Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσαι εἶναι αἱ ἀδιάθετοι πιστώσεις τοῦ 1908;

§10ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ ἀνέφερον ῥητῶς ἀνελθόντα ἔξοδα τῆς χρήσεως τοῦ 1908 εἰς δρ. 133,700,371. Ὅτε δὲ γίνεται λόγος περὶ ἀνελθόντων ἐξόδων, εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν Ἀττικῆς, τὸν εἰδικώτερόν πως ἀσχολούμενον περὶ τὰ οἰκονομικά, δὲν ἐπιτρέπεται βεβαίως νὰ ἐρωτᾷ περὶ ἀδιαθέτων πιστώσεων ἐξ αὐτῶν.

§11Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Τὸ 1,752,619 εἶναι ἐπιπροσθέτως;

§12ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα.

§13Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ὧστε ἔχομεν 2,250,000, προσέτι 1,186,619, καὶ τέλος 1,752,619;

§14ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἔχομεν κυρίως 2,250,000 καὶ 1,752,019, διότι εἰς τὸ τελευταῖον τοῦτο ποσὸν συμπεριλαμβάνεται καὶ τὸ ποσὸν τῶν δρ. 1,186,619.66.

§15Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τὸ ἔλλειμμα τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως;

§16ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἂν νῦν εἰς τὰ ποσὰ ταῦτα προσθέσωμεν καὶ τὸ λανθάνον ἔλλειμμα ἐκ τῶν προκαταβολῶν τοῦ δημοσίου ταμείου ὑπὲρ τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, τὸ ἀνερχόμενον διὰ τὸ ἔτος 1908 εἰς δρ. 2,139,215.78, θὰ ἴδωμεν τὸ ἔλλειμμα τῆς χρήσεως ταύτης συμποσούμενον εἰς 13,459,948.35. Ἐν τούτοις πάντα τὰ ἄλλα πρόσθετα ποσὰ πρέπει λογιστικῶς νὰ ἐπιβαρύνωσι τὴν χρῆσιν τοῦ 1909, ὡς θὰ ἴδωμεν βραδύτερον, πλὴν τοῦ λανθάνοντος ἐλλείμματος ἐκ τῶν προκαταβολῶν ὑπὲρ τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, οὕτω δ’ ἀπομένει ἔλλειμμα τῆς χρήσεως τοῦ 1908 ἐκ δραχμῶν 9,457,328.69. Ὑπολείπεται ἔτι νὰ ἴδωμεν ὁποῖα θὰ εἶναι τὰ πιθανὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐν ἐνεργείᾳ χρήσεως τοῦ 1909, ἥτις εὕρηται μὲν ἤδη ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ δωδεκάτου, ἔχει δέ, ὡς γνωστόν, νὰ διανύσῃ ἔτι ἕνδεκα ὅλους μῆνας· διὸ ἐπιβάλλεται, ὡς εἰκός, νὰ γίνῃ διεξοδικώτερός πως περὶ αὐτῆς λόγος. Διὰ τὸν προσδιορισμὸν τῶν πιθανῶν αὐτῆς ἀποτελεσμάτων ἔλαβον πρὸ ὀφθαλμῶν, ὡς ὅρον συγκρίσεως, τὰ γνωστὰ ἤδη ἀποτελέσματα τῆς χρήσεως τοῦ 1908, τόσον ὡς πρὸς τὰ ἔσοδα, ὅσον καὶ ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα αὐτῆς. Ἡ τοιαύτη σύγκρισις δὲν ἐπεκτείνεται εἰς πάντα τὰ ἔσοδα καὶ ἔξοδα, ἀλλ’ εἰς ἐκεῖνα καὶ μόνα, ἐφ’ ὧν ἀπαντῶσιν οὐσιώδεις διαφοραὶ μεταξὺ αὐτῶν ἐπὶ πλέον ἢ ἐπὶ ἔλαττον, οὕτως ὥστε διὰ τῆς προσθαφαιρέσεώς των νὰ καταδειχθῇ κατὰ τί ὑπερτεροῦσιν ἢ ὑστεροῦσι τὰ ἔσοδα καὶ ἔξοδα τῆς χρήσεως τοῦ 1909 τῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1908. Προκειμένου δὲ περὶ ἐπουσιωδῶν αὐξομειώσεων, καταληγουσῶν συνήθως εἰς ἐξίσωσιν, περιττὸν ὑπολαμβάνω νὰ γίνῃ ἰδιαίτερος λόγος.

§17Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τί ποσὸν ὑπολογίζονται τὰ ἔσοδα τοῦ 1909;

§18ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἰς 124 περίπου ἑκατομμύρια.

§19Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ παρατηρῶ ὅτι, ἀφοῦ τὰ ἔσοδα τοῦ 1908 τὰ τακτικὰ ἀνῆλθον εἰς 123,000,000, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπολογίσωμεν εἰς 124,000,000 διὰ τὸ 1909, ἀφοῦ γνωρίζομεν ἐκ τῶν μηνιαίων καταστάσεων, τῶν μέχρι τοῦ Σεπτεμβρίου, ὅτι αἱ εἰσπράξεις τοῦ 1909 εἶναι πολὺ κατώτεραι τῶν ἀντιστοίχων εἰσπράξεων τοῦ 1908.

§20ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διατί εἶσθε τόσον ἀνυπόμονος; Θὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας, ἐξ ὧν ἐλπίζω νὰ πεισθῆτε καὶ ὑμεῖς καὶ πᾶς τις ἄλλος περὶ τῆς βασιμότητος τῶν ὑπολογισμῶν μου. αʹ) Ὡς πρὸς τὰ ἔσοδα. Ἐν τῷ κεφαλαίῳ Αʹ τῶν ἐσόδων θὰ ἔχωμεν κατὰ προσέγγισιν τὰς ἑξῆς αὐξομειώσεις: 1) Ἐν ἄρθρῳ 5, «ἔλαιον πλὴν τοῦ τῆς Ἑπτανήσου», αἱ ἐκ τοῦ ἐσόδου τούτου εἰσπράξεις τῆς χρήσεως 1908 ἀνῆλθον εἰς δρ. 845,872,18, ἀπέναντι βεβαιωθεισῶν δρ. 869,641,93, ἐνῷ διὰ τὸ ἔτος 1909 ἔχουσι βεβαιωθῆ ἤδη διὰ τῆς ἐνοικιάσεως δραχ. 2,350,900, μέλλουσι δὲ νὰ εἰσπραχθῶσιν ὡς 2,300,000, ἐντεῦθεν δὲ θὰ προκύψῃ ἐπὶ πλέον διαφορὰ ἐκ δραχμῶν 1,450,000 περίπου. 2) Ἐν ἄρθρῳ 13 «φόρος ἐπὶ τοῦ ἐλαίου τῆς Ἑπτανήσου», ἐβεβαιώθησαν καὶ εἰσεπράχθησαν ἐκ τοῦ ἐσόδου τούτου διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1908 δρ. 2,047,180,80, ἐνῷ διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 ὑπολογίζεται νὰ βεβαιωθῶσι καὶ εἰσπραχθῶσι μόλις 350,000, οὕτω δὲ θὰ ἔχωμεν κατ’ αὐτὴν ἐπὶ ἔλαττον διαφορὰν ἐκ δρ. 1,700,000 περίπου. Ἐν τῷ κεφαλαίῳ Γʹ, ἄρθρῳ 1, «τελωνιακὸς δασμὸς εἰσαγωγῆς», ἐβεβαιώθησαν καὶ εἰσεπράχθησαν κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1908 εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια καὶ εἰς χρυσὸν δραχ. 41,497,698,68, ἐνῷ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μέχρι τέλους Νοεμβρίου ἀποτελεσμάτων τῆς χρήσεως τοῦ 1909 καὶ τῶν προσδοκωμένων μέχρι τέλους τοῦ ἔτους θὰ βεβαιωθῶσι καὶ εἰσπραχθῶσιν ἐκ τοῦ αὐτοῦ ἐσόδου δρχ. 39,200,000 περίπου, ἤτοι θὰ ἔχωμεν νῦν ἐπὶ ἔλαττον διαφορὰν ἐκ δραχ. 2,300,000 ὡς ἔγγιστα. Ἐν τῷ κεφαλαίῳ Δʹ, «ἔμμεσοι φόροι ἐκ μονοπωλίων τοῦ Κράτους», αἱ ἐκ τῶν ἐσόδων τούτων εἰσπράξεις ἀνῆλθον κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1908 καὶ ὑπολογίζεται ὅτι θ’ ἀνέλθωσι κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 εἰς τὰ ἑξῆς ποσά:

Οὕτως αἱ εἰσπράξεις τῆς χρήσεως 1909 θὰ ὑπερτερήσωσι τῶν τῆς χρήσεως 1908 κατὰ 230,000 δρ. Οἱ ὑπολογισμοὶ τῶν εἰσπράξεων τῆς χρήσεως 1909 ἐκ μονοπωλιακῶν ἐσόδων ἐγένοντο ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μέχρι τέλους τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου ἀποτελεσμάτων καὶ τῶν κατὰ τοὺς μῆνας Νοέμβριον καὶ Δεκέμβριον τοῦ ἔτους 1908 εἰσπράξεων πλὴν τῆς ἀποδόσεως τοῦ ἐκ παιγνιοχάρτων ἐσόδου, ἥτις ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐσχάτως διὰ Β. Διατάγματος ἐπελθούσης αὐξήσεως τῆς τιμῆς αὐτῶν, ἥτις διὰ τὸ ἔτος τοῦτο ὑπολογίζεται εἰς δρ. 40,000. Ἐν κεφαλαίῳ ΚΑʹ, ἄρθρ. 6, «νομισματικὴ διαφορὰ τροπῆς εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια τοῦ ὑπολοίπου τοῦ δανείου τῶν σιδηροδρόμων Πειραιῶς–Δεμερλῆ–Λαρίσης καὶ Ὀθωμανικῶν συνόρων», εἰσήχθησαν εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1908 ἐκ τοῦ ἐσόδου τούτου, προερχομένου ἐκ τῆς χρεώσεως τοῦ κεντρικοῦ ταμίου, ἀντιστοίχως πρὸς τὴν πίστωσιν αὐτοῦ ἐκ τῆς ἐξοφλήσεως τοῦ ἐντάλματος τῆς ζημίας τοῦ Δημοσίου ἐκ τῆς τροπῆς τῶν κεφαλαίων τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Δεμερλῆ–Λαρίσης–Ὀθωμανικῶν συνόρων, εἰσπράξεις ἐκ δρ. 304,070, ἐνῷ εἰς τὴν χρῆσιν 1909 εἰσαχθήσονται ἐκ τοῦ αὐτοῦ ἐσόδου δραχ. 151,257,07, ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον δρ. 150,000. Ἐν τῷ αὐτῷ κεφαλαίῳ, ἄρθρ. 5, «παραληφθὲν ἐκ Τραπεζῶν μέρος Γεωργικοῦ Θεσσαλικοῦ δανείου πρὸς χρησιμοποίησιν εἰς δαπάνας ἐγκαταστάσεως προσφύγων καὶ εἰς ἐξόφλησιν δανείου ἀγορᾶς κτημάτων Στεφάνοβικ Σκυλίτση», εἰσήχθησαν εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1908 ἐκ τοῦ ἐσόδου τούτου, δι’ ἐξόφλησιν τοῦ δανείου τῆς ἀγορᾶς τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος κτημάτων, δρ. 3,000,000. Εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 εἰσήχθησαν καὶ εἰσαχθήσονται ἐκ τοῦ αὐτοῦ ἐσόδου, πλὴν οὐχὶ ἐκ τῶν 10,000,000 τοῦ Θεσσαλικοῦ δανείου πρώτης σειρᾶς, ἀλλ’ ἐκ τοῦ δανείου τῆς δευτέρας σειρᾶς τῶν 5,000 000, διὰ τὰς δαπάνας τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν προσφύγων δρ. 3,200,000, ἤτοι ἐπὶ πλέον τῆς χρήσεως τοῦ 1908 δρ. 200,000. Ἐν τῷ αὐτῷ κεφαλαίῳ, ἄρθρ. 4, ἀναγράφεται τόκος κατατεθειμένου παρὰ ταῖς Τραπέζαις ὑπολοίπου κεφαλαίου Γεωργικοῦ Θεσσαλικοῦ δανείου τῶν 10,000,000, ἀλλ’ ἐκ τοῦ ἐσόδου τούτου οὐδεμία εἰσήχθη εἴσπραξις εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1908, ἐνῷ εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 εἰσήχθησαν δρ. 63,583,98. Κατὰ ταῦτα, Κύριοι, ἡ χρῆσις τοῦ 1909 ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν τοῦ 1908 διαφορὰς ἐσόδων ἐπὶ πλέον μὲν ἐκ δραχ. 1,943,583, ἐπὶ ἔλαττον δὲ ἐκ δραχ. 4,150,000, μετὰ δὲ τὴν ἀφαίρεσιν ἐκείνης ἐκ ταύτης καθαρὰν ἐπὶ ἔλαττον διαφορὰν ἐκ δρ. 2,206,417, ὧν ἀφαιρουμένων ἐκ τῶν ἐσόδων τοῦ 1908, τῶν ἀνελθόντων, ὡς εἴδομεν ἤδη, εἰς δρ. 126,382,258, θὰ ἔχωμεν εἰσπράξεις τῆς χρήσεως τοῦ 1909 κατὰ πᾶσαν πιθανότητα ἐκ δραχ. 124,175.841. Ἀπέναντι δὲ τῶν ἐσόδων τούτων εἰς πόσα θ’ ἀνέλθωσι κατὰ προσέγγισιν τὰ ἔξοδα τῆς χρήσεως τοῦ 1909; βʹ) Ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα. 1) Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν. Ἐν πρώτοις ὡς πρὸς τὸ δημόσιον χρέος, τὰ ἐνταλθέντα εἰς βάρος τῆς χρήσεως τοῦ 1908 ἔξοδα ἀνέρχονται εἰς δραχ. 35,207,066,29, ἐνῷ αἱ χορηγηθεῖσαι κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 πιστώσεις ἐν γένει ἀνέρχονται εἰς 31,252,315,87, ἤτοι ἔχομεν οὕτω πως ἐπὶ ἔλαττον διαφορὰν ὑπὲρ τῆς χρήσεως τοῦ 1909 ἐκ δραχ. 3,954,750,42. Ἡ διαφορὰ αὕτη προέρχεται κυρίως 1) ἐκ τῶν ἐνταλθεισῶν εἰς βάρος τῆς χρήσεως τοῦ 1908 δραχ. 3,000,000 ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ Γεωργικοῦ Θεσσαλικοῦ δανείου, πρὸς ἐξόφλησιν τοῦ δανείου τῆς ἀγορᾶς τῶν Στεφανοβικείων κτημάτων καὶ 2) ἐκ τῆς ἐπὶ πλέον κατὰ τὸ 1908 καταβληθείσης νομισματικῆς διαφορᾶς διὰ τὰς εἰς χρυσὸν πληρωμὰς τῆς ὑπηρεσίας τῶν δανείων τοῦ Κράτους, ἥτις ἀνῆλθε κατ’ αὐτὴν εἰς δρ. 903,016,55, ἐνῷ κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 θὰ περιορισθῇ εἰς δρ. 580,403,46, οὕτω δὲ θὰ προκύψῃ ἐπὶ ἔλαττον διαφορὰ ὑπὲρ τῆς χρήσεως τοῦ 1909 ἐκ δρ. 322,613,09, ὡς ἐκ τοῦ μέσου ὅρου τῆς τιμῆς τοῦ χρυσοῦ ἀνελθόντος τῷ 1909 εἰς 1,03¼. Κατὰ ταῦτα δέ, ἀφαιρουμένων τῶν δύο τούτων ἐπὶ πλέον ποσῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1908 ἐκ τῶν ἐπὶ πλέον κατ’ αὐτὴν ἐνταλθεισῶν πληρωμῶν (3,954,750.42–3,312,613.09), ἡ διαφορὰ περιορίζεται εἰς 632,137,33. Ἡ διαφορὰ αὕτη δικαιολογεῖται, ὅτι θὰ παραμείνῃ ὡς ἀδιάθετος πίστωσις κατὰ τὸ 1909 ἀπέναντι τῆς ἀδιαθέτου κατὰ τὸ 1908 πιστώσεως ἐκ δρ. 506,452,05. Ἐν τούτοις ἀφαιρουμένης διὰ τὸ ἀσφαλέστερον ἴσης πρὸς τὴν δευτέραν ταύτην πίστωσιν ποσότητος ἐκ τῶν πιστώσεων τοῦ 1909 ἐκ δρ. 31,252,315.87, ἐνδείκνυται ἐντεῦθεν, ὅτι αἱ δαπάναι τοῦ προκειμένου κεφαλαίου τῆς χρήσεως ταύτης θ’ ἀνέλθωσιν εἰς δρ. 30,745,863,82. Δεύτερον ὡς πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους ἔχομεν τὰς ἑξῆς διαφοράς:

Ἐκ τῶν πιστώσεων, τῶν ὑπαγομένων εἰς τὸ γενικὸν τοῦτο κεφάλαιον, μόναι αἱ τοῦ εἰδικοῦ κεφαλαίου τῶν συντάξεων δύνανται νὰ ἐξετασθῶσιν ὑπὸ ἔποψιν διαφορῶν μεταξὺ τῶν δύο συγκρινομένων χρήσεων. Ἐκ τῶν πιστώσεων τούτων παραμένει ἀδιάθετον ποσὸν ἐξ ἑκάστης χρήσεως 200.000 δρ. περίπου, προέρχεται δὲ τοῦτο ἐξ ἐνεργουμένων ἐκπεσμῶν ἐκ τῶν ἐκδιδομένων ὑπὸ τῶν δευτερευόντων διατακτῶν χρηματικῶν ἐνταλμάτων, διὰ τὴν μὴ τακτικὴν ὑπ’ αὐτῶν τήρησιν τῶν οἰκείων βιβλίων, δι’ ὃ ἐλήφθη ἡ δέουσα πρόνοια πρὸς ἐπανόρθωσιν τοῦ ἐπισυμβαίνοντος ἀτόπου, τοῦ ὅλως ἀσυμβιβάστου καὶ πρὸς τὴν κατ’ ἔτος γινομένην αὔξησιν τῶν ζητουμένων διὰ τὰς συντάξεις πιστώσεων. Κατ’ ἀκολουθίαν, ἀφαιρουμένου τοῦ ποσοῦ τούτου ἐκ τῶν εἰς δραχ. 7,508,412 ἀνερχομένων πιστώσεων τῆς χρήσεως 1909, ἀπομένουσι πιστώσεις διατεθησόμεναι ἐκ δρ. 7,308,412. Συγκρινομένων δὲ τούτων πρὸς τὰ ἐνταλθέντα ἔξοδα διὰ πληρωμὴν συντάξεων τῆς χρήσεως 1908 ἐκ δρ. 7,175,463,60, συνάγεται, ὅτι ἡ χρῆσις τοῦ 1909 θὰ ὑπερτερήσῃ τῆς τοῦ 1908 κατὰ δρ. 130,000 περίπου. Τρίτον ὡς πρὸς τὴν διοίκησιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους θὰ ἐπέλθωσι διάφοροι αὐξομειώσεις, συμποσούμεναι αἱ μὲν ἐπὶ πλέον εἰς 1,013,000, αἱ δὲ ἐπὶ ἔλαττον εἰς 752,000, οὕτως ὥστε παραμένει καθαρὰ ἐπὶ πλέον διαφορὰ ὑπὲρ τῆς χρήσεως 1909 ἐκ δραχ. 261,000. 2) Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν. Κατὰ μὲν τὴν χρῆσιν τοῦ 1908 ἔχουσιν ἐνταλῆ ἔξοδα ἐκ δρ. 5,689,596,77, κατὰ δὲ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 ἔχουσι χορηγηθῆ πιστώσεις ἐκ δρ. 4,982,238. Τὸ μόνον ἔξοδον τοῦ Ὑπουργείου τούτου, τὸ ὑποκείμενον εἰς οὐσιώδεις αὐξομειώσεις καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐπηρεάζον σπουδαίως τὰ οἰκονομικὰ αὐτοῦ ἀποτελέσματα μεταξὺ τῶν δύο συγκρινομένων χρήσεων, εἶναι τὸ τῶν ἐξωτερικῶν δαπανῶν. Τὰ ἐνταλθέντα ἐξ αὐτοῦ κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1908 ἀνῆλθον εἰς δρ. 3,387,454,60, ἐν ᾧ τὰ ἐνταλθέντα καὶ ἐνταλθησόμενα κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 θ’ ἀνέλθωσιν εἰς τὸ ὁλικὸν ποσὸν τῶν ληφθεισῶν σχετικῶν πιστώσεων ἐκ δρ. 2,650,000. Κατ’ ἀκολουθίαν ἡ χρῆσις τοῦ 1908 ὑπερτερεῖ τῆς τοῦ 1909, ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος Ὑπουργείου, κατὰ δρ. 737, 454,40. 3) Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης. Κατὰ μὲν τὴν χρῆσιν τοῦ 1908 ἐνετάλησαν ἔξοδα ἐκ δρ. 6,545,476,44, κατὰ δὲ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 ἔχουσι χορηγηθῆ πιστώσεις ἐκ δραχ. 6,876,310,55. Κατὰ τὰς προβλέψεις τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τοῦ προκειμένου Ὑπουργείου ἐκ τοῦ ὁλικοῦ ποσοῦ τῶν πιστώσεων αὐτοῦ θὰ παραμείνωσιν ἀδιάθετοι αἱ ἑξῆς: 1) κεφ. 3 ἄρθρ. 1, «προσωπικὸν Προέδρων καὶ Ἐφετῶν», ἕνεκα κενῶν θέσεων ἐξ 25,000 δρχ. 2) κεφ. 7 ἄρθρ. 1, «προσωπικὸν προέδρων Πρωτοδικείων, πρωτοδικῶν καὶ ἐμμίσθων παρέδρων», ἕνεκα κενῶν θέσεων ἐκ 40,000 δραχ. 3) κεφ. 9 ἄρθρ. 1, «προσωπικὸν εἰσαγγελέων καὶ ἀντεισαγγελέων Πρωτοδικῶν», ἐκ 4,000 δρχ. 4) κεφ. 11, ἄρθρ. 1, προσωπικὸν Εἰρηνοδικείων, ἐξ 6,000 δρχ. 5) κεφ. 11, ἄρθρ. 2, «προσωπικὸν Πταισματοδικείων», ἐξ 8,000 δραχ. 6) κεφ. 13 ἄρθρ. 1–5, «φυλακαὶ ἐξεταστικαὶ καὶ ποινικαί», ἐξ 8,000 δραχ. 7) κεφ. 15 ἄρθρ. 1–8, «διάφορα ἔξοδα» ἐκ 35,000. Ἐκ τῶν λοιπῶν κεφαλαίων καὶ ἄρθρων, ἅτινα δὲν ἀναγράφονται ἰδιαιτέρως, θέλουσιν ἀπομείνει ἐν ὅλῳ ἀδιάθετοι πιστώσεις ἐκ δραχ. 30,000. Ἤτοι ἐν ὅλῳ ἀδιάθετοι πιστώσεις διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 ἐκ δρ. 156,000. Μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ ποσοῦ τούτου ἐκ τοῦ ὁλικοῦ ποσοῦ τῶν πιστώσεων τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος Ὑπουργείου ἐκ δρχ. 6,876,310,55, τὰ ἔξοδα αὐτοῦ θὰ ἀνέλθωσιν εἰς δρχ. 6,720,310,55, ἤτοι θὰ ἔχωμεν διαφορὰν ἐπὶ πλέον διὰ τὴν χρῆσιν 1909 ἐκ δρχ. 174,834,11. 4) Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν. Κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1908 ἐνετάλησαν ἔξοδα ἐκ δρχ. 22,866,205,70, κατὰ δὲ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 ἐχορηγήθησαν πιστώσεις ἐκ δρ. 23,776,076. Ἐκ τῶν ἐξόδων τοῦ προκειμένου Ὑπουργείου ἔχουσι νὰ ἐπιδείξωσιν ἀξίας λόγου αὐξομειώσεις τὰ ἑξῆς: 1) Κεφ. 29 ἄρθρ. 1–6, «ἀποζημιώσεις κτημάτων», ἐνῷ κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1908 ἐνετάλησαν δρχ. 245,641,86, κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 ἐχορηγήθησαν πιστώσεις ἐκ δρχ. 485,000, ἐνετάλησαν δὲ καὶ θὰ ἐνταλῶσι κατ’ αὐτὴν ἐπὶ πλέον δρχ. 200,000 δι’ ἀποζημίωσιν καταληφθέντων κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος κτημάτων ἐν Παλαιῷ Φαλήρῳ ὑπὸ τοῦ τροχιοδρόμου Ἀθηνῶν καὶ περιχώρων. 2) κεφ. 32 «βοήθημα πρὸς περίθαλψιν προσφύγων», ἐνῷ κατὰ τὴν χρῆσιν 1908 ἔχουσιν ἐνταλῆ πιστώσεις ἐκ δραχμῶν 4,000,000, κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 ἐχορηγήθησαν πιστώσεις ἐκ δρχ. 3,000,000, ἤτοι ἔχομεν ἐνταλέντα καὶ ἐνταλθησόμενα ἐπὶ ἔλαττον κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 δραχ. 1,000,000. Ἀφαιρουμένων ἐκ τούτων τῶν ὡς ἄνω ἐπὶ πλέον δρ. 200,000, ἔχομεν καθαρὰν διαφορὰν ἐπὶ ἔλαττον τῆς χρήσεως 1909 ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν τοῦ 1908 ἐκ δραχμῶν 800,000. 5) Ὑπουργεῖον Ἐκκλησιαστικῶν. Κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1908 ἐνετάλησαν ἔξοδα ἐκ δρχ. 5,658,486,17, κατὰ δὲ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 ἐχορηγήθησαν πιστώσεις ἐκ δραχ. 7,432,336. Αὐξομειώσεις ἀξίας λόγου ἔχουσι νὰ ἐπιδείξωσι τὰ ἑξῆς κεφάλαια τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος Ὑπουργείου, κατὰ τὰς δύο συγκρινομένας χρήσεις: 1) κεφ. 11. «Μέση ἐκπαίδευσις», ἐνῷ κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1908 ἐνετάλησαν ἔξοδα ἐκ δραχ. 810,458,47, κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 ἐχορηγήθησαν πιστώσεις ἐκ δραχ. 867,440 καὶ ἐνετάλησαν καὶ θὰ ἐνταλῶσιν ἐπὶ πλέον τῆς χρήσεως τοῦ 1908 περὶ τὰς 40 χιλιάδας δρχ. 2) κεφ. 12, «ἐμπορικαὶ σχολαί», ἐνετάλησαν κατὰ τὴν χρῆσιν 1908 δρχ. 94,702,35, ἐχορηγήθησαν δὲ κατὰ τὴν χρῆσιν 1909 δρ. 157,060 καὶ ἐνετάλησαν καὶ θὰ ἐνταλῶσιν ἐπὶ πλέον τῆς χρήσεως τοῦ 1908 περὶ τὰς 45 χιλιάδας δρ. 3) κεφ. 13, «Γυμναστική», ἐνετάλησαν κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1908 ἔξοδα ἐξ 94, 381,51, ἐνῷ κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 ἐχορηγήθησαν πιστώσεις ἐκ δρχ. 151,202,70 καὶ ἐνετάλησαν καὶ θὰ ἐνταλῶσιν ἐπὶ πλέον τῆς χρήσεως 1908 δρχ. 45,000 4) κεφ. 14, «Ἑλληνικὰ σχολεῖα», ἐνετάλησαν κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1908 δρ. 2,308,568,13, ἐνῷ κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 ἐχορηγήθησαν πιστώσεις ἐκ δρ. 2,423,823, ἐνετάλησαν δὲ καὶ θὰ ἐνταλῶσιν ἐπὶ πλέον τῆς χρήσεως τοῦ 1908 δρ. 85,000· 5) κεφ. 17 «Στοιχειώδης ἐκπαίδευσις», ἐνετάλησαν κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1908 δρ. 887,400,94, ἐχορηγήθησαν δὲ πιστώσεις κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 ἐκ δρ. 1,694,560 καὶ ἐνετάλησαν καὶ θὰ ἐνταλῶσι κατ’ αὐτὴν ἐπὶ πλέον τῆς τοῦ 1908 χρήσεως δρχ. 807,000. Ἐν συνόλῳ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν τοῦ 1908 ἐπὶ πλέον ἔξοδα δρ. 1,022,000. 6) Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν. Κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1908 ἐνετάλησαν ἔξοδα ἐκ δρ. 19,657,748.30, ἐχορηγήθησαν δὲ διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 πιστώσεις ἐκ δραχ. 19.090,929.68. Κατὰ τὰς προβλέψεις τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τοῦ προκειμένου Ὑπουργείου θὰ παραμείνωσιν ἀδιάθετοι πιστώσεις ἐκ τῆς χρήσεως τοῦ 1909 δρ. 350,000, οὕτω δὲ τὰ ἔξοδα αὐτοῦ θ’ ἀνέλθωσιν εἰς δρ. 18,750,000, ἤτοι ἡ χρῆσις αὕτη ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν τοῦ 1908 ἐπὶ ἔλαττον ἔξοδα δραχ. 907,748.30. Ἡ διαφορὰ αὕτη ὀφείλεται κυρίως εἰς τὸν περιορισμὸν τῆς εἰσφορᾶς διὰ τὸ ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐκ 4,500 000 εἰς 3,500,000 δραχ., οὗ ἄνευ θὰ εἴχομεν ἐπὶ πλέον διαφορὰν ἐκ δρ. 92,251.70. 7) Ὑπουργεῖον Ναυτικῶν. Κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1908 ἐνετάλησαν ἔξοδα, κατὰ τὰ βιβλία τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, δρ. 7,424,386.87 καὶ 81,723 ἐξ ἐπαναφορᾶς πιστώσεων, δυνάμει ταμιακῶν γραμματίων, κατὰ τὰ βιβλία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἤτοι ἐν ὅλῳ δρ. 7,506,109.87. Ἐχορηγήθησαν δὲ πιστώσεις διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 ἐκ δρ. 11,456,055.83. Κατὰ τὰς ἐξακριβώσεις τῆς οἰκείας ὑπηρεσίας τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος Ὑπουργείου ἐνετάλησαν ἤδη πληρωμαὶ ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ αὐτοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1909 ἐκ δρ. 5,507,000, μέλλουσι δὲ νὰ ἐνταλῶσιν ἔτι ὡς 5,350,000, ἤτοι ἐν ὅλῳ δραχ. 10,857,000. Οὕτω θὰ ἔχωμεν κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν τοῦ 1908 ἐπὶ πλέον δαπάνην δρ. 3,350,890.13. Ἡ διαφορὰ αὕτη ὀφείλεται κυρίως εἰς τὴν γενομένην ἐφέτος προμήθειαν πυρομαχικῶν καὶ τορπιλλῶν καὶ εἰς τὴν ἐπισκευὴν διαφόρων πλοίων, ὧν χάριν ἐλήφθη ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἔκτακτος πίστωσις ἐκ δρ. 2,548,900, ἔτι δὲ εἰς τὴν προμήθειαν ἀνωτέρας ποσότητος γαιανθράκων, ἀξίας 80,000 δρ., εἰς τὴν τμηματικὴν κατασκευὴν λεβήτων τῶν θωρηκτῶν ἐκ δρ. 700,000 καὶ εἰς ἀγορὰν ὀργάνων τοῦ ἀσυρμάτου τηλεγράφου ἐκ δρ. 2000. Κατὰ ταῦτα ἔχομεν ἐν συνόλῳ διαφορὰς ἐξόδων μεταξὺ τῶν χρήσεων 1908 καὶ 1909 ἐπὶ πλέον μὲν ὑπὲρ ταύτης δρ. 4,938,724.24, ἐπὶ ἔλαττον δὲ δραχ. 6,906,405.17. Ἀπέναντι δ’ ἐνταλθέντων κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1908, ἀνερχομένων εἰς δρ. 136,009,621, μετὰ δὲ τῶν ἐπαναχθεισῶν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν πιστώσεων ἐκ δρ. 81,723 εἰς δρ. 136,091,344 θ’ ἀνέλθωσι τὰ ἔξοδα τῆς χρήσεως τοῦ 1909 κατὰ πᾶσαν πιθανότητα εἰς τὰ ἑξῆς ποσά:

Εἰς τὸ ποσὸν ὅμως τοῦτο πρέπει νὰ προστεθῶσι καὶ τὰ ἑξῆς ὀφειλόμενα ὑπὸ τῶν χρήσεων 1907 καὶ 1908.

§21Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τίνα σχέσιν ἔχουσιν αὐτὰ τὰ ποσὰ μὲ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909;

§22ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἔπρεπεν αὐταὶ αἱ ὀφειλαὶ αἱ προερχόμεναι ἐκ παρελθουσῶν χρήσεων, χάριν τακτοποιήσεως...

§23Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴ εἶναι πρωτοφανὴς τακτοποίησις.

§24ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἕκαστος εἶναι ἐλεύθερος νὰ ἔχῃ τὴν γνώμην του.

§25Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἐδῶ γνώμη.

§26ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλ’ ἡμεῖς ἔχομεν τὴν γνώμην, ὅτι ἡ μέλλουσα χρῆσις τοῦ 1910 θὰ ἔχῃ ἱκανὰ βάρη, ὥστε νὰ μὴ θελήσωμεν νὰ βαρύνωμεν αὐτὴν ἐπιπροσθέτως διὰ τόσων μεγάλων ποσῶν, οἷα τὰ προμνημονευθέντα. Ἐὰν ἦσαν αὐτὰ μικρότερα, τότε θὰ τὰ ἀνεγράφομεν ἐν αὐτῇ ὡς ἔξοδα παρελθουσῶν χρήσεων, καθ’ ἃ πράττομεν καὶ δι’ ἄλλα μικρότερα ποσά. Προκειμένου ὅμως περὶ 4,358,398.93 δίκαιον θὰ εὕρῃ ἕκαστος, ὅτι ἔπρεπε νὰ καταλογίσωμεν αὐτὰ εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1909, ἀφοῦ σκεπτόμεθα καὶ τῶν ἄλλων προηγουμένων χρήσεων καὶ ταύτης τὰς ὀφειλὰς καὶ τὸ ἔλλειμμα νὰ καλύψωμεν διὰ δανείου. Ἀλλὰ περὶ τούτου θὰ πραγματευθῶ μετὰ ταῦτα εἰδικώτερον, ἔχω δὲ νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὰ σχετικὰ νομοσχέδια, διότι μόνον νομοθετικῶς δύναται νὰ γίνῃ τοῦτο. Ἀλλὰ πρέπει, Κύριοι, νὰ προστεθῇ ὅτι δι’ ἔκτακτον δαπάνην τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν πρὸς ἀπόδοσιν ὀφειλῆς του εἰς τὸ ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐκ παραληφθέντων κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος ὑλικῶν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας δρ. 732,000. Τοιουτοτρόπως τὰ ὀφειλόμενα ἐκ προηγουμένων χρήσεων ὁμοῦ μετὰ τοῦ τελευταίου τούτου ποσοῦ ἀνέρχονται εἰς 5,090,398, ἅτινα καταλογιζόμενα νῦν εἰς τὰ ἔξοδα τῆς χρήσεως 1909 ἀναβιβάζουσι ταῦτα εἰς 139,214,058. Ἀφαιρουμένων δ’ ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου τῶν ἐσόδων τῆς ἰδίας χρήσεως, ἀνελευσομένων, ὡς παρετηρήσαμεν ἀνωτέρω, εἰς δραχ. 124,175,841, θὰ ἔχωμεν ἔλλειμμα ἐκ δρ. 15,038,217, ὅπερ ὁμοῦ μετὰ τοῦ ἐλλείμματος τῆς χρήσεως 1908 ἐκ τοῦ ἰδίου αὐτῆς ἀπολογισμοῦ (δρ. 7,318,112.91) καὶ τοῦ λογαριασμοῦ τῶν δήμων (δρ. 2,139,215.76) συμποσοῦνται εἰς δρ. 24,495,546.69.

§27Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι 29,000,000;

§28ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διότι πρόκειται, ὡς προεῖπον, τὰ 4,358,398 νὰ καταλογίσωμεν εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1909. Ἂν νῦν ἀναλογισθῶμεν ὅτι μετὰ τὸν συμβιβασμὸν τοῦ 1898 εἰσήλθομεν εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1899, ἔχοντες ὡς ἐφόδιον 20,000,000 δρ., κατατεθειμένων εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν εἰς πίστωσιν τοῦ δημοσίου ταμείου, ὅτι δὲ τὸ ἐκ τῶν καταθέσεων τοῦ Δημοσίου ἀπόθεμα παρὰ τῇ ἰδίᾳ Τραπέζῃ ἀνέρχεται νῦν εἰς 20,000 δρχ. μόνον· ἂν εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο προσυπολογίσωμεν καὶ 9,435,833 δρ. ἐξ ἐντόκων γραμματίων· ἂν προσέτι ἀναλογισθῶμεν ὅτι τὰ ὑπόλοιπα πασῶν τῶν παρακαταθηκῶν καὶ τῶν χρηματικῶν ἐγγυήσεων, ἀνερχόμενα κατὰ τὰ ἐξαγόμενα τοῦ ἰσολογισμοῦ τοῦ δημοσίου ταμείου καὶ τῶν ταμιακῶν καταστάσεων, εἰς 20,316,232,65, ἔχουσιν ἤδη ἐξατμισθῆ· ἄν, λέγω, πάντα ταῦτα ἀναλογισθῶμεν, θὰ εὕρωμεν πάντως εὐεξήγητον τὴν παροῦσαν στενοχωρίαν τοῦ δημοσίου ταμείου.

§29Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ δάνειον τῶν 5,000,000 διὰ τοὺς πρόσφυγας περιλαμβάνεται εἰς τὰ 24,495,546 δρ.;

§30ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὰ 5,000,000 τῆς δευτέρας σειρᾶς τοῦ Γεωργικοῦ Θεσσαλικοῦ δανείου θ’ ἀναγραφῶσιν ἐν μέρει ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1909, ἐν μέρει ἐν τῷ τοῦ 1910. Πάντες, Κύριοι, φέρομεν βαρέως τὴν τοιαύτην κατάστασιν· ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ὑπὲρ πάντα ἄλλον συναισθάνεται αὐτὴν ἐκεῖνος, εἰς ὃν ἔλαχεν ὁ θλιβερὸς κλῆρος νὰ διευθύνῃ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους ὑπὸ τόσον κρισίμους δι’ αὐτὰ περιστάσεις. Αὐτὸς δὲν ἔχει νὰ σκεφθῇ μόνον περὶ ἐπιλύσεως τοῦ μεγάλου οἰκονομικοῦ προβλήματος, ὅπερ τόσον ἀπειλητικὸν ἐγείρεται πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν ἡμῶν. Καὶ οἱ κόποι καὶ αἱ ἀγρυπνίαι ἐπὶ τρεῖς ἤδη μῆνας εἰς οὐδὲν δύνανται νὰ λογισθῶσιν ἀπέναντι τῆς καθημερινῆς ἀγωνίας, ὑφ’ ἣν διατελεῖ διὰ τὴν τοιαύτην κατάστασιν τοῦ δημοσίου ταμείου, τὴν ὁποίαν ἠδύνατό τις κάλλιστα νὰ χαρακτηρίσῃ ὡς ἐξικομένην πλέον εἰς τὸ ἀπροχώρητον. Ἡ κατάστασις, Κύριοι, αὕτη, παρατεινομένη, ἐγκυμονεῖ δι’ ἡμᾶς οὐ μόνον οἰκονομικούς, ἀλλὰ καὶ πολιτικοὺς καὶ ἐθνικοὺς κινδύνους μεγάλους. Πρὸ τῶν τοιούτων δὲ κινδύνων εἶχε δίκαιον βεβαίως νὰ ἐξαναστῇ τελευταῖον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ν’ ἀξιώσῃ τὴν ἐκ παντὸς τρόπου ἀποσόβησιν αὐτῶν. Ἀλλὰ πρὸς τοῦτο πρέπει νὰ ἔχωμεν πρὸ παντὸς ἀκριβῆ γνῶσιν τῆς παρούσης οἰκονομικῆς τοῦ Κράτους καταστάσεως, ἧς ἄνευ ἀδύνατον νὰ λάβωμεν τὰ προσήκοντα μέτρα πρὸς βελτίωσιν αὐτῆς. Ἔχομεν ἀνάγκην τοῦ ἀπλέτου φωτὸς τῆς ἀληθείας, ὑφ’ ὃ καὶ μόνον δυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν ὁδὸν τῆς σωτηρίας, ἧς πρὸ πολλοῦ ἤδη ἔχομεν παρεκκλίνει. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, πᾶσαν προσπάθειαν κατεβάλομεν ἡμεῖς, ὅπως ἀποκαλύψωμεν τὴν ἀλήθειαν, ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι αὐτὴ καὶ μόνη δύναται νὰ σώσῃ καὶ τὸ Κράτος καὶ τὸ ἔθνος ἡμῶν τὴν σήμερον. Πιθανὸν ἐν τῇ τοιαύτῃ ἡμῶν προσπαθείᾳ νὰ ἔχωμεν πλανηθῆ ἔν τισι, διότι ἀνθρώπινον τὸ ἁμαρτάνειν. Ἀλλὰ τὴν πλάνην ἡμῶν ταύτην παρακαλοῦμεν νὰ κρίνητε, εἰ μὴ μετ’ ἐπιεικείας, πάντως ὅμως μετὰ δικαιοσύνης. Ἡ δικαιοσύνη δ’ ἐπιβάλλει εἰς ὑμᾶς νὰ μὴ παραγνωρίσητε τοὐλάχιστον τὴν ἁγνότητα καὶ εἰλικρίνειαν τῆς ἡμετέρας προθέσεως. Ἀλλ’ ἡ δικαιοσύνη ἐπιβάλλει καὶ εἰς ἡμᾶς νὰ διακηρύξωμεν ὅτι διὰ τὴν ἐνεστῶσαν μονονουχὶ ἀπελπιστικὴν κατάστασιν δὲν εὐθύνονται τόσον τὰ πρόσωπα, ἅτινα μέχρι τοῦδε ἐκυβέρνησαν τὴν χώραν καὶ διηύθυναν τὰ δημόσια ἡμῶν οἰκονομικά, ὅσον αὐτὰ τὰ πράγματα, ἢ μᾶλλον τὸ διέπον ἡμᾶς σύστημα. Θὰ ἦτο δέ, Κύριοι, ὄντως οὐ μόνον ἀδικία μεγάλη, ἀλλὰ καὶ ἀνευλάβεια πρὸς τὴν μνήμην τῶν ἐκλιπόντων ἤδη πολιτικῶν ἀνδρῶν τῆς Ἑλλάδος, οἵτινες ἀπὸ τοῦ 1882 καὶ ἐντεῦθεν —διότι ἔκτοτε κυρίως χρονολογεῖται ἡ ἐνεστῶσα οἰκονομικὴ ἡμῶν κατάστασις— διηύθυναν τὰς τύχας τῆς χώρας ἡμῶν καὶ προέστησαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν ἠρνούμεθα νῦν ἡμεῖς πρὸς αὐτοὺς καὶ φιλοπατρίαν καὶ πᾶσαν εἰλικρινῆ προσπάθειαν, πρὸς βελτίωσιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους. Ἡμεῖς τοὐναντίον ἀνομολογοῦμεν, ὅτι τόσον ζῆλον ἐπέδειξαν αὐτοὶ πρὸς τοῦτο, ὥστε ἔκτοτε ἡ δημοσιονομικὴ πολιτικὴ ὑπῆρξε τὸ κυριώτατον διακριτικὸν γνώρισμα, τὸ διαχωρίσαν τὰ ἐν Ἑλλάδι κόμματα εἰς δύο μεγάλας πολιτικὰς μερίδας, τὴν μίαν ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ ἀοιδίμου ἐκ Μεσολογγίου, τὴν ἄλλην ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ ἀειμνήστου ἐκ Γόρτυνος πολιτευτοῦ. Ἔκτοτε οἱ πολιτικοὶ ἀγῶνες, καὶ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐκτὸς αὐτῆς, ἐστράφησαν κυρίως καὶ κατ’ ἐξοχὴν περὶ τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα καὶ ἀνήχθησαν αὐτοὶ εἰς περιωπὴν τέως ἄγνωστον παρ’ ἡμῖν. Ἔκτοτε ἡ ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ Χαριλάου Τρικούπη πολιτικὴ μερὶς ἔμπλεως αἰσιοδοξίας ἀνεπέτασε τὴν σημαίαν τῆς αὐξήσεως τῶν προσόδων τοῦ Κράτους, ὅπως ἀναδείξῃ τοῦτο ἱκανὸν πρὸς ἐκπλήρωσιν τῆς μεγάλης ἱστορικῆς ἀποστολῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους. Ἐξ ἀντιθέτου δὲ πρὸς αὐτὴν ἡ ὑπὸ τὸν Θεόδωρον Δηλιγιάννην πολιτικὴ μερίς, ἐφεκτικωτέρα καὶ συντηρητικωτέρα αὐτὴ ἐκείνης, πᾶσαν προσπάθειαν κατέβαλλεν, ὅπως ἀναχαιτίσῃ αὐτὴν ἐν τῇ ὁρμητικότητι πρὸς ἐπιβολὴν νέων ἑκάστοτε φορολογικῶν βαρῶν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν λαόν, εἰς ἣν ἐπηκολούθει καὶ ἀνάλογος αὔξησις τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους, ἐλεγχομένη συνήθως ἐν τοῖς πράγμασιν ἀνωτέρα τῆς προσδοκωμένης αὐξήσεως τῶν ἐσόδων αὐτοῦ. Τούτου ἕνεκεν ἡ μερὶς αὕτη εἶχεν ἀναπετάσει τὴν σημαίαν τῶν οἰκονομιῶν καὶ τῆς φορολογικῆς τοῦ λαοῦ ἀνακουφίσεως. Ἀλλ’ ἀμφότεραι αἱ περὶ ὧν ὁ λόγος πολιτικαὶ μερίδες ἠναγκάσθησαν πολλάκις ὑπὸ τῆς ἐπιβολῆς τῶν πραγμάτων νὰ συγκεράσωσι τὸ πρόγραμμα αὐτῶν. Οὕτω, Κύριοι, ἡ ὑπὸ τὸν Δηλιγιάννην μερίς, ἀνελθοῦσα τῷ 1885 εἰς τὴν Ἀρχήν, προσεπάθησε τὸ πρῶτον νὰ εἰσαγάγῃ διαφόρους οἰκονομίας καὶ ἐλαττώσεις φόρων. Τὸ πραξικόπημα ὅμως τῆς Φιλιππουπόλεως ἠνάγκασεν αὐτὴν ταχέως ν’ ἀνακρούσῃ πρύμναν καὶ νὰ ἐπιβάλῃ νέα φορολογικὰ βάρη, ὧν τὴν ἐτησίαν πρόσοδον ὑπελόγιζεν αὐτὸς οὗτος ὁ τότε Πρωθυπουργὸς εἰς ἕνδεκα ὅλα ἑκατομμύρια δρχ. Ὅτε δὲ μετὰ ἓν ἔτος διεδέχθη αὐτὸν ἐν τῇ Ἀρχῇ ὁ Χαρίλ. Τρικούπης, δὲν ἐδίστασε καὶ αὐτὸς νὰ προβῇ εἰς διαφόρους οἰκονομίας, χωρὶς ὅμως ν’ ἀπαρνηθῇ τέλεον καὶ τὰς ἰδίας ἀρχὰς περὶ αὐξήσεως τῶν φορολογικῶν βαρῶν. Διὰ τῶν ἐκτάκτων οἰκονομικῶν μέτρων, ἅτινα ἔλαβε τότε ὁ ἐκ Μεσολογγίου πολιτευτής, ἠδυνήθη ἐπί τινα χρόνον ν’ ἀποκαταστήσῃ τὸ ἰσοζύγιον κατὰ τρόπον ἀναπτερώσαντα τότε τὰς ἐλπίδας τοῦ ἔθνους περὶ μέλλοντος αἰσιωτέρου, ὑπῆρξε δ’ ἡ ἐποχὴ ἐκείνη ἡ φαεινοτέρα τοῦ πολιτικοῦ βίου τοῦ Χαριλάου Τρικούπη. Ταχέως ὅμως ἤρξαντο διαψευδόμεναι αἱ ἐλπίδες ἐκεῖναι, διότι μετ’ οὐ πολὺ ἤρξατο καταρρέον τὸ οἰκονομικὸν οἰκοδόμημα τοῦ ἐκ Μεσολογγίου πολιτευτοῦ, ὡς ἐκ τῆς ἐπιβολῆς τῶν πραγμάτων. Ἔκτοτε ἐφερόμεθα ἀκατάσχετοι πρὸς τὸ οἰκονομικὸν βάραθρον, χωρὶς νὰ κατορθώσῃ νὰ μᾶς ἀναχαιτίσῃ ἐν τῇ τοιαύτῃ κατωφερείᾳ οὔτε ὁ Δηλιγιάννης, ἀνελθὼν εἰς τὴν Ἀρχὴν τῷ 1890, οὔτε ὁ Τρικούπης, διαδεχθεὶς αὐτὸν ἐν τῇ Κυβερνήσει τῷ 1892. Μετὰ τὴν ὑστάτην προσπάθειαν, ἣν κατέβαλεν οὗτος τότε πρὸς πρόληψιν τοῦ ἐπαπειλοῦντος ἡμᾶς οἰκονομικοῦ κινδύνου, ἐπῆλθε τῷ 1893 ἡ ἀναπόδραστος πλέον καταστᾶσα ἀναστολὴ τῶν πληρωμῶν τοῦ Κράτους. Ὑπ’ αὐτήν, Κύριοι, εἴχομεν ἐπαισθητὴν ἀνακούφισιν ἐν τοῖς ἐξόδοις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐξασφαλίσασαν οὐ μόνον τὸ ἰσοζύγιον τούτου, ἀλλὰ καὶ περισσεύματα μέχρι τοῦ ἔτους 1896. Ἐπελθὼν ὅμως ὁ πόλεμος ἐν ἔτει 1897 ἐσάρωσε μὲν ταῦτα, ἐπεσώρευσε δὲ νέα ἐλλείμματα, ἅτινα ἠδυνήθημεν νὰ καλύψωμεν κατ’ ἀκολουθίαν συμβιβασμοῦ ἡμῶν πρὸς τοὺς δανειστὰς τοῦ Κράτους, δι’ οὗ κατωρθώθη νὰ ἐξεύρωμεν τὸ ἀναγκαῖον δάνειον τόσον πρὸς πολεμικὴν ἀποζημίωσιν τῆς Τουρκίας, ὅσον καὶ πρὸς κάλυψιν τῶν νέων ἐλλειμμάτων. Τὸ ἀντάλλαγμα τοῦ τοιούτου συμβιβασμοῦ ὑπῆρξεν ἡ ἐγκαθίδρυσις τοῦ διεθνοῦς ἐλέγχου ἐν Ἑλλάδι, ἡ ἀπώλεια δηλ. τῶν κυριαρχικῶν δικαιωμάτων τοῦ Κράτους, ὡς πρὸς μέγα μέρος τῆς οἰκονομικῆς του διαχειρίσεως. Τὰ μετὰ ταῦτα, Κύριοι, ἐξέθηκα ἤδη πρότερον πρὸς ὑμᾶς, ἔχω δὲ νὰ προσθέσω τοῦτο καὶ μόνον, ὅτι ἔκτοτε ἐπανελήφθησαν αἱ αὐταὶ ἀπόπειραι, ὡς καὶ πρὸ τοῦ 1893, πρὸς βελτίωσιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, αἵτινες ὅμως πᾶσαι σχεδὸν κατέληξαν εἰς τὸ οἰκονομικὸν χάος, πρὸ τοῦ ὁποίου εὑρισκόμεθα καὶ πάλιν τὴν σήμερον, ὡς ἐν ἔτει 1893. Νομίζει τις, ὅτι διηνεκῶς φερόμεθα κατὰ κρημνῶν, ὅτι δὲ ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρόν, ἀναχαιτιζόμενοι ἐν τῇ τοιαύτῃ κατωφερείᾳ, ἀποπειρώμεθα νὰ συγκρατηθῶμεν καί, εἰ δυνατόν, ν’ ἀναρριχηθῶμεν καὶ πάλιν· ἀλλὰ μετ’ ὀλίγον ἐπαναλαμβάνομεν καὶ πάλιν τὴν πρὸς τὰ κάτω φορὰν μετὰ μείζονος μάλιστα ταχύτητος ἢ πρίν. Τίς πταίει διὰ τοῦτο; Ἡμεῖς, Κύριοι, ἐπαναλαμβάνομεν, ὅτι δὲν πταίουσι τόσον τὰ πρόσωπα, ὅσον τὰ πράγματα αὐτά, ὧν ἡ ἐπιβολὴ ἀπεδείχθη πάντοτε ἀνωτέρα τῶν προσπαθειῶν τῶν μέχρι τοῦδε κυβερνησάντων τὴν Ἑλλάδα καὶ διευθυνάντων τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐπὶ πλέον δὲ πταίει αὐτὸ τὸ διέπον ἡμᾶς σύστημα, ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἀδυνατοῦμεν νὰ εἴμεθα κύριοι τῶν ἑκάστοτε ἀναφαινομένων ἀντιξόων πρὸς ἡμᾶς περιστάσεων. Ἀλλὰ ποῖον εἶναι αὐτὸ τὸ σύστημα; Οἱ Προϋπολογισμοὶ ἡμῶν συντάσσονται, χωρὶς νὰ στηρίζωνται εἰς τὰ ἀποτελέσματα προηγουμένων ὁριστικῶν καὶ οὐχὶ προσωρινῶν ἀπολογισμῶν. Καὶ οὕτω δὲ σπανιώτατα αὐτοὶ ψηφίζονται ἐγκαίρως καὶ τίθενται εἰς ἐνέργειαν, ἅμα τῇ ἐνάρξει τῆς χρήσεώς των. Τὸ δὲ σπουδαιότερον πάντων εἶναι ὅτι δὲν ἔχομεν ζῶντα καὶ ἐνεργὸν διοικητικὸν καὶ δικαστικὸν ἔλεγχον τῆς οἰκονομικῆς μας διαχειρίσεως, οὐδέποτε δ’ ἐφηρμόσθη παρ’ ἡμῖν ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος ἐπὶ τῶν ἀπολογισμῶν, εἰ καὶ θεωρεῖται αὐτὸς ἐν παντὶ κοινοβουλευτικῷ καὶ συνταγματικῷ ἔτι Κράτει ἐπίσης ἀπαραίτητος, ὡς καὶ ἡ συζήτησις καὶ ἐπιψήφισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀλλ’ οὕτω πως ἡ Βουλὴ ἠδύνατο κάλλιστα νὰ ἐξομοιωθῇ πρὸς οἰκοδεσπότην, ὅστις ὁρίζει μὲν αὐτὸς τὰ ἔσοδα καὶ ἔξοδα τῆς περιουσίας του, ἀλλ’ οὐδέποτε ζητεῖ λόγον παρὰ τοῦ διαχειριζομένου αὐτήν, οὐδέποτε φροντίζει νὰ μάθῃ τί ἐσοδεύει καὶ τί ἐξοδεύει οὗτος. Εἶναι δέ, Κύριοι, ν’ ἀπορῇ τις, ἐὰν ὑπὸ τοιούτους ὅρους ἐπτώχευσεν ἤδη τὸ Κράτος, κινδυνεύει δὲ νῦν νὰ ὑποστῇ αὐτὸ καὶ δευτέραν πτώχευσιν χείρονα τῆς πρώτης. Πλὴν τούτου ἐφ’ ὅσον ὁ Προϋπολογισμὸς οὐδένα φραγμὸν δυσυπέρβλητον θέτει εἰς τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις, ἐφ’ ὅσον αὗται δύνανται νὰ προσφεύγωσιν ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν εἰς ἀναπληρωματικὰς καὶ ἐκτάκτους πιστώσεις, χωρὶς συγχρόνως νὰ μεριμνῶσι καὶ περὶ τῶν ἀντιστοίχων αὐτῶν ἐσόδων, οὐδέποτε θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἔχωμεν ἰσοζύγιον καὶ ν’ ἀποφύγωμεν τὰ ἐλλείμματα τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Αὐτό, Κύριοι, εἶναι δυστυχῶς τὸ διέπον ἡμᾶς σύστημα, εἶναι δὲ καιρὸς νὰ ὁμολογήσωμεν πάντες ὅτι, ἐνόσῳ δὲν ἀποφασίζομεν νὰ μεταβάλωμεν αὐτό, ἀδύνατον ὅλως νὰ ἐπίδωμέν ποτε τὰ δημόσια ἡμῶν οἰκονομικὰ παγίως ἀνορθούμενα καὶ εὐεκτοῦντα, εἰς ὁσασδήποτε καὶ ἂν προβῶμεν οἰκονομίας καὶ ὁσονδήποτε καὶ ἂν αὐξήσωμεν τὰ φορολογικὰ βάρη τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι διὰ τῶν μεταρρυθμίσεων τοῦ ἐν ἰσχύϊ λογιστικοῦ νόμου, ἃς προετείναμεν ἡμεῖς εἰς τὴν Βουλὴν καὶ αἵτινες, ψηφισθεῖσαι ἤδη ὑπ’ αὐτῆς καὶ κυρωθεῖσαι ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, ἐγένοντο νόμος τοῦ Κράτους, καὶ δι’ ἄλλων νομοθετικῶν μεταρρυθμίσεων, ἀφορωσῶν εἰς τὴν ἀναδιοργάνωσιν τῶν διαφόρων οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν καὶ ἰδίᾳ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ἐλπίζομεν νὰ βελτιωθῇ ἐν πολλοῖς τὸ διέπον ἡμᾶς σύστημα. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ἄλλας αἰτίας τοῦ κακοῦ, αἵτινες πρέπει ν’ ἀρθῶσιν ἐκ τοῦ μέσου, ὅπως ἐπέλθῃ οὕτω πλήρης καὶ τελεία ἐξυγίασις τῶν δημοσίων ἡμῶν οἰκονομικῶν. Δύο τῶν αἰτιῶν τούτων ὀφείλω ν’ ἀναφέρω νῦν ἰδιαιτέρως. Ἡ πρώτη, Κύριοι, εἶναι ἡ τῶν συντάξεων, αἵτινες ἀπὸ πολλοῦ ἤδη ἔχουσι καταστῆ ἀληθὴς πληγὴ διὰ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Αἱ ἔναντι αὐτῶν γινόμεναι κρατήσεις ἐκ τῶν μισθῶν τῶν διαφόρων ὑπαλλήλων ἀνέρχονται μόλις εἰς 1,500,000 ἐτησίως, ἐνῷ αἱ ὑπὸ τοῦ Κράτους καταβαλλόμεναι συντάξεις θὰ ὑπερβῶσι κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος τὰ 7,800,000 δρ. Ἡ αὔξησις τῶν συντάξεων ἀνέρχεται κατ’ ἔτος ἁλματικῶς οὕτως εἰπεῖν, φόβος δ’ εἶναι, ἂν ἐξακολουθήσῃ ἡ τοιαύτη κατάστασις, ν’ ἀπορροφήσωσιν αὗται θᾶττον ἢ βράδιον μέγα μέρος τῶν δημοσίων προσόδων. Ἑτέρα πληγὴ τοῦ κακοῦ εἶναι καθ’ ἡμᾶς ἡ τῶν ἐν γένει παρακαταθηκῶν καὶ τῶν χρηματικῶν ἐγγυήσεων, ἃς δύναται νῦν ἑκάστη Κυβέρνησις νὰ διαθέτῃ κατὰ τὸ ἴδιον δοκοῦν, πρὸς πλήρωσιν τρεχουσῶν ἀναγκῶν. Ἂν δέ, Κύριοι, συνδυάσῃ τις τοῦτο πρὸς τὴν εὐκολίαν, μεθ’ ἧς δημιουργοῦνται συνήθως αἱ τοιαῦται ἀνάγκαι, θὰ πεισθῇ ὅτι καὶ αὗται συντελοῦσιν οὐκ ὀλίγον εἰς τὴν δημιουργίαν τῶν ἐλλειμμάτων. Διὰ τοῦτο ἀνάγκη πᾶσα νὰ ληφθῇ πρόνοια ἔνθεν μὲν περὶ κρείττονος διαρρυθμίσεως τῶν συντάξεων, ἔνθεν δὲ περὶ συστάσεως εἰδικοῦ ταμείου τῶν παρακαταθηκῶν καὶ χρηματικῶν ἐγγυήσεων, κατὰ τὸ παράδειγμα ἄλλων Κρατῶν, μᾶλλον προηγμένων τοῦ ἡμετέρου. Ἡ ἐπίλυσις ὅμως τῶν τοιούτων ζητημάτων δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἐκ τοῦ προχείρου καὶ αὐτοσχεδίως, οὐδ’ εἶναι ἔργον μόνον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς ὑπ’ αὐτὸν ὑπηρεσίας. Εἶναι ἀνάγκη νὰ συσταθῇ πρὸς τοῦτο διὰ νόμου εἰδικὴ ἐπιτροπὴ ἐξ εἰδικῶν ἀνδρῶν, εἰς ἣν ν’ ἀνατεθῇ ἡ μελέτη καὶ ἡ παρασκευὴ τῶν ἀναγκαίων νομοθετημάτων, ἀφοῦ συλλέξῃ αὐτὴ ὅλας τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας καὶ λάβῃ πρὸ ὀφθαλμῶν τόσον τοὺς ἀλλαχοῦ κρατοῦντας παρεμφερεῖς θεσμούς, ὅσον καὶ τὰς ἰδιαιτέρας συνθήκας, ὑφ’ ἃς διατελοῦμεν ἡμεῖς. Τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον μέλλω προσεχῶς νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλήν. Πρόκειται, Κύριοι, ὡς παρατηρεῖ ἕκαστος ἐξ ὑμῶν, περὶ μέτρων ῥιζικῶν. Ἀλλ’ ἄνευ τῶν μέτρων τούτων, ἄνευ ἀλλαγῆς συστήματος, ὡς προεῖπον, οὐδέποτε θὰ ἐξυγιασθῶσι τελείως καὶ ὁριστικῶς τὰ δημόσια ἡμῶν οἰκονομικά, οὐδέποτε θὰ παγιωθῇ ἡ εὐεξία καὶ ἡ εὐρωστία αὐτῶν, θὰ ἐξακολουθήσωμεν δὲ ἡμεῖς, ὡς ἐν τῷ παρελθόντι, καὶ ἐν τῷ μέλλοντι τὴν αὐτὴν ἐργασίαν τοῦ Σισύφου, εἰς οἱαδήποτε ἄλλα οἰκονομικὰ μέτρα καὶ ἂν προσφύγωμεν. Ὁσασδήποτε προσπαθείας καὶ ἂν καταβάλωμεν πρὸς βελτίωσιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, θὰ ἴδωμεν αὐτὰς θᾶττον ἢ βράδιον ναυαγούσας, ὡς μέχρι τοῦδε. Ἰδοὺ τὰ διδάγματα, ἅτινα ἔχομεν ν’ ἀρυσθῶμεν ἐκ τῆς πείρας τοῦ παρελθόντος. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι βεβαίως λόγος ἀποχρῶν, ἵνα μὴ λάβωμεν πάραυτα πάντα τὰ δυνατὰ μέτρα πρὸς ἄμεσον πρόληψιν τοῦ ἐπαπειλοῦντος ἡμᾶς οἰκονομικοῦ κινδύνου. Καὶ πρῶτον καὶ κύριον μέτρον ὑπολαμβάνομεν ἡμεῖς τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ παρελθόντος διὰ τῆς ἐφάπαξ ἐξοφλήσεως τῶν κυμαινόντων χρεῶν τοῦ δημοσίου ταμείου καὶ ὅλων τῶν μέχρι τοῦδε ἐλλειμμάτων. Τοῦτο ὅμως ἀδύνατον νὰ γίνῃ διὰ τῶν τακτικῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους. Πρόκειται περὶ πληρωμῆς δεκάδων ὅλων ἑκατομμυρίων, ὧν χάριν ἀνάγκη πᾶσα νὰ συνομολογηθῇ δάνειον. Ἐκ τῶν τακτικῶν ἐσόδων πρέπει νὰ ἐξασφαλισθῇ μόνον τὸ ἀπαιτούμενον δι’ αὐτὸ τοκοχρεολύσιον καὶ περὶ τούτου λαμβάνεται ἡ προσήκουσα πρόνοια διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νῦν εἰς τὴν Βουλὴν Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως τοῦ 1910. Προσεχῶς θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, δι’ οὗ θὰ ἐξουσιοδοτηθῇ ἡ Κυβέρνησις, ἵνα συνομολογήσῃ τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος δάνειον. Δι’ αὐτοῦ θὰ καλυφθῶσι μὲν ὅλα τὰ μέχρι τοῦδε ἐλλείμματα, θὰ ἐξευρεθῶσι δὲ τὰ μέσα καὶ διὰ διάφορα δημόσια ἔργα, ὧν ἡ ἀνάγκη ὑπὸ τὰς παρούσας μάλιστα περιστάσεις καθίσταται ἐπιτακτικὴ καὶ ὑπὸ οἰκονομικὴν καὶ ὑπὸ κοινωνικὴν ἔποψιν. Ἀλλὰ τὸ σπουδαιότατον πάντων θὰ ἦτο νὰ ἐκλίπῃ οὕτω πως ὁ ἐφιάλτης τῶν ἐλλειμμάτων, τῶν πιεζόντων μέχρις ἀσφυξίας τὰς ἑκάστοτε χρήσεις. Καὶ ὅτε, Κύριοι, εὑρισκόμεθα ἐκτὸς τῆς Ἀρχῆς καὶ ὅτε ἐκλήθημεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας, μίαν κατηγορηματικὴν καὶ ἀπερίφραστον ἐπαγγελίαν ἀπηυθύναμεν πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἡ ἐπαγγελία αὕτη ἦτο, ὅτι πᾶσαν προσπάθειαν θὰ κατεβάλλομεν ἡμεῖς, ὅπως τοῦτο μὲν δι’ οἰκονομιῶν ἢ ἐλαττώσεως τῶν ἐξόδων, τοῦτο δὲ διὰ βελτιώσεως τῶν ὑφισταμένων προσόδων τοῦ Κράτους καὶ ἐν ἀνάγκῃ δι’ ἐξευρέσεως νέων πόρων βελτιώσωμεν τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1910, ἐν συγκρίσει πρὸς τὸν τοῦ 1909 κατὰ εἴκοσι περίπου ἑκατομμύρια δραχ. Τὴν τοιαύτην δ’ ἐπαγγελίαν ἡμῶν ἐρχόμεθα νὰ ἐκπληρώσωμεν νῦν, ὑποβάλλοντες εἰς τὴν Βουλὴν τὸν προκείμενον Προϋπολογισμόν, ἐκ τῆς μελέτης τοῦ ὁποίου θὰ πεισθῇ ἕκαστος ὅτι, ὅση ἡμῖν δύναμις, ἀνταπεκρίθημεν εἰς τὰς δικαίας ἀξιώσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τούτου, λαμβάνοντες διαζύγιον ὁριστικὸν ἀπὸ τοῦ παρελθόντος, τοῦ γενεσιουργοῦ τῆς παρούσης ἀφορήτου καταστάσεως, καταθέτομεν ἀσφαλῆ τὰ θεμέλια νέου οἰκονομικοῦ καθεστῶτος, δυναμένου ν’ ἀντίσχῃ ἐφεξῆς εἰς πᾶσαν ἀντίξοον περίστασιν καὶ νὰ καταστήσῃ τὸ Κράτος ἱκανὸν πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν πολλῶν καὶ παντοίων ὑποχρεώσεών του ὑπό τε ἐσωτερικὴν καὶ ἐξωτερικὴν ἔποψιν. Κατορθοῦται δὲ τοῦτο ἐν πρώτοις διὰ πάσης δυνατῆς οἰκονομίας καὶ ἐλαττώσεως τῶν ἐξόδων ὡς ἑξῆς: 1) Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιτυγχάνομεν οἰκονομιῶν καὶ ἐλαττώσεως ἐξόδων ἐκ δρ. 473,433.94. 2) Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐκ δρ. 1,669,244.15 3) Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης ἐκ δρ. 931,704.80 4) Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκ δραχ. 7,662 657.25. 5) Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἐκ δρ. 1,850,037.

§31Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν μᾶς ἀναφέρετε ἀναλελυμένως, παρακαλῶ, ποῦ καὶ πῶς ἐπέρχονται αὐταὶ αἱ οἰκονομίαι;

§32ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ πράξω τοῦτο βραδύτερον, ὅταν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ 1910. Τό γε νῦν ἔχον, παρατηρῶ μόνον, ὅτι, ἐνῷ εἴχομεν ἐπαγγελθῆ οἰκονομίας καὶ ἐλάττωσιν ἐξόδων ὡς 10,000,000 δρ. μόνον, ἐπραγματοποιήσαμεν τοιαύτας ἐκ δραχ. 12,587,077 (παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν ἀκροατηρίων).

§33Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Σ’ ἔβγαλε παλληκάρι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§34ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι ὡς πρὸς τὰς οἰκονομίας καὶ τὴν ἐλάττωσιν καθόλου τῶν ἐξόδων ἡ μερὶς τοῦ λέοντος ἀνήκει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν συνάδελφός μου, ὁ μονοκόμματος οὗτος καὶ ἄτεγκτος Ἀρκάς, λαβὼν ἀνὰ τὰς στιβαράς του χεῖρας τὸν πέλεκυν τῶν οἰκονομιῶν, κατήνεγκεν αὐτὸν ἀμειλίκτως δεξιᾷ καὶ ἀριστερᾷ (νέα χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν ἀκροατηρίων). Μεταβαίνω νῦν εἰς τὰ ἔσοδα. Πλὴν τῆς βελτιώσεως τῶν ὑφισταμένων προσόδων τοῦ Κράτους τῆς ἐπερχομένης διὰ τῶν ψηφισθέντων ἤδη νομοσχεδίων ἡμῶν, ὁποῖα εἶναι τὸ περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου περὶ Δημοσίου Λογιστικοῦ, περὶ Γενικοῦ Λογιστηρίου, περὶ ἀναδιοργανώσεως τῶν διαφόρων οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν, περὶ μονιμότητος καὶ προσωρινῶς ἀμεταθέτου τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων, περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων, περὶ τοῦ φόρου τῆς ἐλαιοδεκάτης, περὶ ἀναδιοργανώσεως τοῦ Τελωνείου Πειραιῶς, περὶ καταδιώξεως τοῦ λαθρεμπορίου καθόλου καὶ ἰδίᾳ τοῦ καπνοῦ, πλήν, λέγω, τῆς τοιαύτης βελτιώσεως, ἐπιτυγχάνεται καὶ αὔξησις τῶν δημοσίων ἐσόδων διὰ τῶν νομοσχεδίων, ἅτινα ἔχουσι ψηφισθῆ ἤδη ἢ εὑρίσκονται ἔτι ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, ἡ ἑξῆς:

ἀντὶ τῶν 20,000,000 ἅτινα ἡμεῖς ὑπεσχέθημεν πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν (νέα παρατεταμένα χειροκροτήματα καὶ ἐπευφημίαι ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν ἀκροατηρίων). Καὶ νῦν, Κύριοι, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερῆ ἀνάλυσιν τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1910.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν ἐπὶ δέκα λεπτά. Ἀλλὰ παρακαλῶ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ μὴ καπνίζωσιν ἐντὸς τῆς αἰθούσης. (Γίνεται διακοπὴ 10 λεπτῶν). Μετὰ τὴν διακοπήν.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Παρακαλῶ τοὺς κ. Βουλευτὰς νὰ καταλάβωσι τὰς θέσεις των. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§37ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὡς πρὸς τὸν καθορισμόν, Κύριοι, τῶν ἐσόδων τῆς χρήσεως τοῦ 1910 ἔλαβον κυρίως ὑπ’ ὄψιν μου τὰ ἀποτελέσματα τῶν δύο τελευταίων χρήσεων τοῦ 1908 καὶ τοῦ 1909, εἰ καὶ τὰ ἔτη ταῦτα εἶναι ἔτη οἰκονομικῆς δυσπραγίας καὶ πολιτικῶν ἀνωμαλιῶν, περὶ ὧν ἔχομεν δι’ ἐλπίδος ὅτι δὲν θὰ παραταθῶσιν ἐπ’ ἄπειρον. Ἐν τούτοις μεθ’ ὅλην τὴν προσδοκίαν ἡμῶν περὶ μέλλοντος αἰσιωτέρου, μεθ’ ὅλην τὴν ἀναμενομένην βελτίωσιν τῶν εἰσπράξεων, δι’ οὓς λόγους ἐξέθηκα ἤδη πρὸς ὑμᾶς, οὐχ ἧττον δηλῶ πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ἔλαβον ὡς βάσιν τῶν ὑπολογισμῶν μου κατὰ τὸ πλεῖστον τὰ ἀποτελέσματα τῶν δύο τελευταίων χρήσεων. Κεφ. Αʹ 1) Ἄμεσοι φόροι ἐπὶ τῆς ἐγγείου παραγωγῆς, εἰσπραττόμενοι εἰς τὰ ταμεῖα.—Ἄρθρον 1. «Φόρος ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν». Τὸ ἔσοδον τοῦτο προϋπολογίζεται εἰς 2,200,000, ὡς καὶ ἐν ἔτει 1909. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ ἐσόδων, ἐφ’ ὧν οὐδεμία ἐπέρχεται αὐξομείωσις εἰς τὸν παρόντα Προϋπολογισμόν, θεωρῶ περιττὸν νὰ κάμω ἰδιαίτερον λόγον.

§38ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§39ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἄρθρον 3, «φόρος ἰδιωτικῶν καὶ κοινοτικῶν βοσκῶν», κατ’ ἀκολουθίαν τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ εὑρίσκεται ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, ἀναγράφεται αὔξησις 200,000. Ἄρθρον 4, «φόρος ἀμπέλων», ἀναλόγως τῆς γενομένης εἰσπράξεως κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1908, ἀναγράφεται ἔσοδον ἐπὶ ἔλαττον κατὰ 100,000 δρ.

§40Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. 180,000 εἴπετε;

§41ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. 100,000, ἤτοι ἀντὶ 800,000, ὅσαι εἶχον ἀναγραφῆ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1909, νῦν 700,000 μόνον. Ἄρθρον 5, «φόρος τοῦ ἐλαίου, πλὴν τοῦ τῆς Ἑπτανήσου», ἀναγράφεται ἔσοδον ἐπὶ ἔλαττον, ὡς ἐκ τῆς ἐνδεχομένης μικρᾶς ἐλαιοπαραγωγῆς ἐν ἔτει 1910, κατὰ δρ. 900,000, ἤτοι ἀντὶ 1,900,000 μόνον 1,000,000. Ἄρθρον 6, «φόρος ζώων», ἀναγράφεται αὔξησίς τις ἐκ δρ. 47,000, ἀντὶ δηλ. 2,253,000 νῦν 2,300,000· διότι ἐγένετο ἤδη ἡ βεβαίωσις τοῦ φόρου τούτου δι’ ἐνοικιάσεως καὶ θεωρεῖται ἐξησφαλισμένον αὐτὸ τὸ ποσόν. Ἄρθρον 7, «φόρος ζώων ἀποδιδόμενος ὡς εἰσφορὰ εἰς τοὺς δήμους», ἀναγράφεται αὔξησις ἐξ 7000 δρ., ὡς ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ προηγουμένου φόρου τοῦ Δημοσίου, δηλ. ἀντὶ 371,000 νῦν 378,000. Κεφ. Αʹ 2) Ἄμεσοι φόροι ἐπὶ τῆς ἐγγείου παραγωγῆς, εἰσπραττόμενοι εἰς τὰ τελωνεῖα.— Ἄρθρον 8, «φόρος ἐπὶ τῶν σύκων», ἀναλόγως τῆς εἰσπράξεως τοῦ 1908 ἀναγράφεται ἔσοδον ἐπὶ ἔλαττον κατὰ 40,000 δραχ., δηλ. ἀντὶ 540,000 νῦν 500,000 μόνον. Ὡσαύτως ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 9, «φόρος ἐπὶ τῶν λακωνικῶν προϊόντων», ἀναγράφεται ἔσοδον ἐπὶ ἔλαττον κατὰ 25,000, ἤτοι ἀντὶ 65,000 δραχ., ὅσαι εἶχον ἀναγραφῆ πέρυσιν, ἐφέτος 40,000. Ἄρθρον 10, «φόρος ἐπὶ τῶν οἴνων Θήρας, Θηρασίας, Πάρου, Ἀντιπάρου καὶ τῶν νήσων τῆς ἐπαρχίας Σκοπέλου», ἀντὶ 30,000 ἀναγράφονται μόνον 20,000 δρχ. Ἄρθρον 13, «φόρος ἐπὶ τοῦ ἐλαίου τῆς Ἑπτανήσου»....

§42Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐπὶ τῶν ἑσπεριδοειδῶν;

§43ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἄρθρον 12, «φόρος ἐπὶ τῶν ἑσπεριδοειδῶν καρπῶν κλπ.».

§44Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ἀφήνετε ὅπως εἶναι;

§45ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Αὐξάνεται κατὰ 6000, διότι τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰσεπράχθη καὶ κατὰ τὸ 1908.

§46Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ κουκούλια;

§47ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μένει τὸ σχετικὸν ἔσοδον, ὡς καὶ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1909, ἤτοι δρ. 72,000.

§48Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἀναγινώσκετε ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, σᾶς ἐρωτῶ.

§49ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐδήλωσα ἤδη πρίν, ὅτι θεωρῶ περιττὸν νὰ κάμνω λόγον ἰδιαίτερον περὶ ἐσόδων, ἐφ’ ὧν δὲν ἔχομεν αὐξομείωσιν.

§50Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι. Θὰ μᾶς ἐξαγγέλλητε τὰς μεταβολάς.

§51ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα. Ἄρθρον 13, «φόρος ἐπὶ τοῦ ἐλαίου τῆς Ἑπτανήσου», ἀντὶ 530,000 δρ., ὅσας εἴχομεν προϋπολογίσει διὰ τὴν τρέχουσαν, διὰ τὴν τοῦ 1910 προϋπολογίζομεν 2,000,000, ἤτοι 100,000 ἐπὶ ἔλαττον, ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν εἴσπραξιν τῆς χρήσεως 1908, διότι ἐν Ἑπτανήσῳ ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ ἐλαίου εἰσπράττεται κατὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος, ἐφέτος δ’ ἔχομεν, ὡς καὶ ἐν ἔτει 1907, ἔκτακτον ἐλαιοεσοδείαν. Ἄρθρον 15, «φόρος ἐπὶ τοῦ οἴνου καὶ διαφόρων ἄλλων φορολογουμένων Ἑπτανησιακῶν εἰδῶν», ἀντὶ 16,000 ἀναγράφομεν 10,000 μόνον. Ἄρθρον 14, «φόρος σάπωνος καὶ πυρηνελαίου Ἑπτανήσου», ἔχομεν μικρὰν αὔξησιν, ἤτοι 108,000 ἀντὶ 88,000. Ἄρθρον 16, «φόρος ἐπὶ τῆς ἐξαγομένης λευκῆς σταφίδος (σουλτανίνας)», ἔχομεν μικράν τινα αὔξησιν, ἤτοι ἀντὶ 54,000 νῦν 80,000. Κεφ. Αʹ 3) Ἄμεσοι φόροι ἐπὶ τῆς ἐγγείου παραγωγῆς, ἀποδιδόμενοι ὑπὸ τῆς Προνομιούχου ἑταιρείας πρὸς προστασίαν τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς ἐμπορίας τῆς σταφίδος. «Φόρος ἐπὶ τῆς σταφίδος» ἀποδιδόμενος ὑπὸ τῆς Προνομιούχου ἑταιρείας ἐκ τῶν πλεοναζόντων τοῦ καταβλητέου ὑπὸ ταύτης τοῖς μετόχοις αὐτῆς τακτικοῦ μερίσματος κερδῶν ἀναγράφομεν 500,000 δρ. ἐπὶ ἔλαττον, διότι τὸ ποσὸν τοῦτο, καίπερ ἀναγραφὲν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1909, οὐχ ἧττον δὲν εἰσεπράχθη, οὔτε ἐν ἔτει 1910 θὰ εἰσπραχθῇ.

§52Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ μείνωσι τὰ 4,000,000;

§53ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα. Κεφ. Βʹ. Ἄμεσοι φόροι ἐπὶ ἑτέρων εἰσοδημάτων. Ἄρθρον 1, «φόρος ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων», ἀναγράφεται ἔσοδον ηὐξημένον κατὰ 200,000 δρ., διότι προσετέθη ὁ φόρος τοῦ ἐπιτηδεύματος τῶν ἐργοστασίων τοῦ Φωταερίου καὶ Ἠλεκτρικοῦ φωτός, συμφώνως πρὸς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὑποβληθὲν ἤδη εἰς τὴν Βουλήν. Ἄρθρον 3, «φόρος ἐπὶ τῶν οἰκοπέδων», ἀναγράφεται νῦν τὸ πρῶτον ἔσοδον ἐκ δραχ. 400,000 ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ οἰκείου νομοσχεδίου, ὅπερ εὑρίσκεται ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς. Ἐξ αὐτοῦ τὸ ἥμισυ εἰσπραττόμενον ὑπὲρ τῶν δήμων τοῦ Κράτους θ’ ἀποδοθῇ εἰς τούτους· διὸ ὑπελόγισα πρὶν αὔξησιν τῶν δημοσίων ἐσόδων ἐξ αὐτοῦ μόνον κατὰ 200,000 δρ. Ἄρθρον 5, «φόρος ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος τῶν προνομιούχων Τραπεζῶν καὶ λοιπῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν» εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, ἀναβιβάζομεν τὸ ἔσοδον ἐκ δρ. 650,000 εἰς 700,000 κατ’ ἀκολουθίαν τοῦ νόμου περὶ φόρου εἰσοδήματος κλπ. Τὸ μέχρι τοῦδε ἄρθρ. 6, «φόρος ἐπὶ τῶν ἀναγραφομένων ἐν ἐδαφίῳ ιθʹ, ἄρθρῳ 2 τοῦ νόμου ͵ΓΣΚϚʹ τοῦ ἔτους 1907 ἐπιτηδευμάτων, ἀποδιδόμενος εἰς τὸ ναυτικὸν ἀπομαχικὸν ταμεῖον, διαγράφεται ὁμοῦ μετὰ τοῦ ἐσόδου του ἐκ δραχ. 30,000. Ἀντ’ αὐτοῦ ἀναγράφεται ὡς ἄρθρον 6 φόρος εἰσπράξεων ἐκ τῶν ἀσφαλιστικῶν ἑταιρειῶν, δυνάμει τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, μετὰ ἐσόδου ἐκ δρχ. 50,000, τὰς ὁποίας δὲν ὑπελόγισα πρὶν μεταξὺ τῶν νέων ἐσόδων, διότι δὲν ἐθεώρησα αὐτὰς ἀξίας λόγου. Ἄρθρα 7–10, ἀναγράφονται νέα ἔσοδα ἐκ φόρων «ἐπὶ τοῦ πλεονάζοντος μέρους τῶν εἰσπράξεων τῶν ἀλληλασφαλιστικῶν ἑταιρειῶν κλπ.» ἐκ δρ. 5000 μόνον, ἐπὶ τῶν «κληρονομιῶν» ἐκ δρ. 500,000, «ἐπὶ τῶν ἐν ζωῇ δωρεῶν» ἐκ δρ. 50,000, «ἐπὶ τῶν ἀτμολεβήτων διὰ τὴν δοκιμασίαν αὐτῶν» ἐκ 50,000.

§54Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Φαίνεται ὅτι θ’ ἀποθάνωσι πολλοὶ ἑκατομμυριούχοι!

§55ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ ὅμως ὡς πρὸς τὸν φόρον ἐπὶ τῶν κληρονομιῶν καὶ τῶν ἐν ζωῇ δωρεῶν πληροφορῶ τὴν Βουλὴν ὅτι ἤρξατο ἤδη ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ οἰκείου νόμου, κατὰ πᾶσαν δὲ πιθανότητα θὰ ἔχωμεν ἐξ αὐτοῦ ἀποτελέσματα ἀνώτερα τῶν προσδοκωμένων.

§56Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀρκεῖ νὰ ἔχωμεν ἑκατομμυριούχους ν’ ἀποθνήσκωσιν.

§57ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μόνον ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν δωρεῶν ἐν ζωῇ ἔχομεν ἤδη σπουδαίαν πρόσοδον. Ἀποταθῆτε πρὸς τοὺς συμβολαιογράφους καὶ θὰ πληροφορηθῆτε τοῦτο παρ’ αὐτῶν. Πρόκειται δὲ νομίζω περὶ ἑνὸς δικαιοτάτου φόρου.

§58Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ ὁ μᾶλλον ἀνώδυνος.

§59ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὑπὸ ἴδιον κεφ. Γʹ ἀναγράφεται νῦν ἕτερος νέος φόρος, ὁ «ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος», τὸ δ’ ἐξ αὐτοῦ ἔσοδον ὑπολογίζεται εἰς 1,000,000 δρ. Νομίζω ὅτι οὐδεμίαν ὑπερβολὴν ἐνέχει τὸ ποσὸν τοῦτο. Κεφ. Δʹ. Ἔμμεσοι φόροι ἐπὶ τῆς καταναλώσεως. Ἄρθρον 1, «τελωνιακὸς δασμὸς εἰσαγωγῆς ἐπὶ εἰδῶν ὑπαγομένων εἰς γενικὸν ἢ συμβατικὸν δασμόν», ἔχω νὰ παρατηρήσω τὰ ἑξῆς: Ἐν τῷ ὑποβαλλομένῳ Προϋπολογισμῷ ἀναγράφεται ἔσοδον ἐκ δρ. 37,000,000 ἀντὶ τῶν 41,500 000, τῶν ἀναγραφομένων ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1909. Αἱ τελωνιακαὶ εἰσπράξεις θὰ ἐκπέσωσιν ἐφέτος, ὡς ὑπέδειξα ἤδη πρότερον, κατὰ δραχ. 2,300,000, δηλαδὴ ἀντὶ νὰ εἰσπράξωμεν 41,500,000, ὡς ἀνεγράφη ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1909, θὰ εἰσπράξωμεν μόλις 39,200,000. Ἀλλ’ ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου πρέπει ν’ ἀφαιρέσωμεν τὸν δασμὸν τῆς σακχάρεως, ἀνερχόμενον εἰς 6,200,000 περίπου· διότι τὸ ποσὸν τοῦτο θὰ εἰσπράξωμεν ὑπ’ ἄλλο κεφάλαιον καὶ ἄρθρον, φέρον τὸν τίτλον τοῦ «μονοπωλίου τῆς σακχάρεως». Ἔχομεν ὅμως τὴν προσθήκην τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῶν πρώτων ὑλῶν τοῦ κηροῦ καὶ τοῦ δασμοῦ ἐπὶ διαφόρων εἰδῶν, κατὰ τὸ ὑποβληθὲν ἤδη εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, καθὼς καὶ τὴν εἴσπραξιν τοῦ δασμοῦ τῆς βύνης, ἥτις ἐγίνετο μέχρι τοῦδε ὑπὸ τὸν τύπον φόρου καταναλώσεως, ἐνῷ ἐφεξῆς θὰ εἰσπράττηται ἐν τοῖς τελωνείοις ὡς δασμός, οὕτω δέ πως θὰ ἔχωμεν αὔξησιν τοῦ ἐσόδου τούτου, ἀνερχομένην εἰς 1,100,000 δρ. ὡς ἔγγιστα. Ἂν εἰς ταῦτα νῦν προσυπολογίσωμεν μίαν βελτίωσιν τοῦ τελωνιακοῦ δασμοῦ κατὰ 2,900,000 περίπου...

§60Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Πόθεν τὴν ὑπολογίζετε;

§61ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐκ τοῦ ψηφισθέντος ἤδη νόμου περὶ τοῦ τελωνείου Πειραιῶς, οὗτινος αἱ εἰσπράξεις ἰσοφαρίζουσι πρὸς τὸ ἥμισυ τῶν ὅλων τελωνιακῶν εἰσπράξεων τοῦ Κράτους. Τὸ τελωνεῖον αὐτὸ ἀναδιοργανοῦται νῦν κατὰ τρόπον, μέλλοντα νὰ προλάβῃ, κατὰ τὴν πεποίθησιν τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας καὶ τῶν συσταθεισῶν δύο ἐπιτροπῶν πρὸς μελέτην τῶν ἀναγκῶν αὐτοῦ, καταχρήσεις ἑκατομμυρίων ὅλων. Εἰς τὸν νόμον δέ, περὶ οὗ ὁ λόγος νῦν, εἰσηγάγομεν διατάξεις, δι’ ὧν καταφέρεται καίριον τραῦμα κατὰ τοῦ λαθρεμπορίου καθόλου, ἰδίως διὰ τῆς ἀπαλείψεως τοῦ ἐπ’ αὐτοφώρῳ ἐκ τῆς ἰσχυούσης τελωνιακῆς ἡμῶν νομοθεσίας. Εἶτα καὶ ἐκ τοῦ ψηφισθέντος νόμου περὶ ἀτελείας τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου σίτου καὶ εἶτα ἐξαγομένου αὖθις εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ὡς ἀλεύρου, ἀναμένεται βελτίωσις τοῦ τελωνιακοῦ δασμοῦ ἐκ πολλῶν ἑκατοστύων χιλιάδων δραχ. Ἂν δὲ ψηφισθῇ καὶ τὸ ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ἀναγεγραμμένον νομοσχέδιον περὶ τῶν συνεπειῶν τῆς ἐπὶ λαθρεμπορίᾳ καταδίκης, τὸ συνταχθὲν ὑπὸ τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἀξιοτίμου ἐκ Πατρῶν Βουλευτοῦ καὶ περιέχον διατάξεις δρακοντείους διὰ τοὺς λαθρεμπόρους καὶ διὰ πάντας τοὺς συνεργούς των, ἂν τέλος ἀναλογισθῶμεν, ὅτι, παρερχομένης τῆς νῦν οἰκονομικῆς κρίσεως καὶ πολιτικῆς ἀνωμαλίας, θὰ ἐπανέλθωμεν πάλιν εἰς τὰς πρὶν αὐξήσεις τοῦ τελωνιακοῦ δασμοῦ· ἄν, λέγω, πάντα ταῦτα λάβωμεν πρὸ ὀφθαλμῶν, θὰ ἴδωμεν ὅτι οὐδεμίαν ὑπερβολὴν ἐνέχει ἡ προϋπολογιζομένη νῦν αὔξησις ἐκ 2,900,000 δραχ. οὕτως ὥστε νὰ συναποτελεσθῇ τὸ ὁλικὸν ποσὸν τοῦ τελωνιακοῦ δασμοῦ ἐκ 37,000,000.

§62Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀνεφέρατε ἀνέρχονται εἰς 38,500,000 δραχ.

§63ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τόσῳ τὸ καλλίτερον· διότι καὶ τοῦτο θὰ ἦτο μία ἀπόδειξις ἐπὶ πλέον, ὅτι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1910 τὰ ἔσοδα οὐδόλως ἀναγράφονται ἐξωγκωμένα, ἀλλὰ μᾶλλον ἠλαττωμένα. Ἐν τῷ αὐτῷ κεφ., ἄρθρ. 2, «τελωνιακὸς δασμὸς ἐξαγωγῆς ἐπὶ τῶν ἐλαιοπυρήνων, ῥακῶν κλπ.», ἀναγράφεται ἔσοδον ἐπὶ ἔλαττον ἐκ δρ. 6000, ἤτοι ἀντὶ δρ. 10,000 νῦν 4000 δρ. Ἄρθρον 3, «δικαίωμα καταναλώσεως καπνοῦ κλπ.», ἀναγράφεται τὸ αὐτὸ ἔσοδον ὡς καὶ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1909, ἤτοι 10,000,000 δραχ. Ἄρθρον 4, «πρόσθετον δικαίωμα καταναλώσεως καπνοῦ». Πρόκειται, Κύριοι, περὶ νέου ἐσόδου, ὅπερ πρὸς 2 δρ. τὴν ὀκᾶν ὑπολογίζομεν εἰς 2,500,000. Τὸ ἔσοδον τοῦτο ἀναγράφεται ὑπὸ ἴδιον ἄρθρον, διότι κατωρθώσαμεν πρώτην ταύτην φορὰν νὰ εἰσαγάγωμεν, προκειμένου περὶ προσόδου ὑπεγγύου εἰς τὴν Διεθνῆ Οἰκονομικὴν ἐπιτροπήν, ὡς ἐδήλωσα ἤδη καὶ ἐπ’ ἄλλῃ εὐκαιρίᾳ, δυαδικὸν σύστημα, καθ’ ὃ τὸ πρόσθετον δικαίωμα δὲν συνεισπράττεται μετὰ τῆς ὑπεγγύου προσόδου διὰ τῶν ταινιῶν, ἀλλ’ εἰσάγεται ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Τούτου ἕνεκεν ἀναγράφεται ὑπὸ ἴδιον ἄρθρον τὸ ἔσοδον αὐτοῦ ἐκ 2,500,000.

§64Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε δὲν λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ αὔξησις τοῦ φόρου ἐνδέχεται νὰ ἐπιφέρῃ ἐλάττωσιν τῆς καταναλώσεως;

§65ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν μου μόνον ὅτι ἐψηφίσαμεν ἤδη νόμον περὶ καταδιώξεως τοῦ λαθρεμπορίου τοῦ καπνοῦ, ἐξ οὗ ἀναμένω μεγάλην αὔξησιν ἐκ τοῦ ἐσόδου τοῦ καπνοῦ καθόλου. Διὰ τοῦτο ἀνέγραψα χωριστὰ τὰ ποσὰ τῶν 10 καὶ 2½ ἑκατομμυρίων. Ἔχομεν, Κύριοι, πληροφορίας καὶ ἡμεῖς ἀπ’ εὐθείας ἐκ τῶν ἁρμοδίων Ἀρχῶν, δυστυχῶς δὲ καὶ διὰ τῶν ἐπιθεωρήσεων τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι τὸ λαθρεμπόριον τοῦ καπνοῦ ἔχει ἐγείρει ἤδη πρὸ πολλοῦ, ἤτοι καὶ πρὸ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ προσθέτου δικαιώματος τῶν 2 δραχ. κατ’ ὀκᾶν θρασεῖαν τὴν κεφαλήν. Ἡμεῖς τουλάχιστον ἔχομεν τὴν ἀκράδαντον πεποίθησιν, ὅτι διὰ τῶν νέων νομοθετικῶν καὶ διοικητικῶν ἡμῶν μέτρων θὰ περιστείλωμεν κατὰ πολύ, ὡς πᾶν ἄλλο, καὶ τὸ τοῦ καπνοῦ λαθρεμπόριον, οὕτω δὲ θὰ ἔχωμεν οὐ μόνον τὰ νῦν ἀναγραφόμενα ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1910, ἀλλὰ καὶ ἀνώτερα τούτων ἔσοδα. Ἄρθρον 6, «δικαίωμα καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος», ἀναγράφεται νῦν τὸ πρῶτον ἔσοδον ἐκ 2,500,000, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὑποβληθέντος ἤδη νομοσχεδίου εἰς τὴν Βουλὴν περὶ φορολογίας τοῦ ἐν Ἑλλάδι καταναλισκομένου ἀνύδρου οἰνοπνεύματος.

§66Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκτὸς τοῦ εἰσπραττομένου δικαιώματος;

§67ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ ἔσοδον τοῦτο παραμένει καὶ διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1910, ὡς εἶχεν ἀναγραφῆ καὶ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1909.

§68Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσον εἰσεπράχθη ἐξ αὐτοῦ κατὰ τὸ 1909;

§69ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶχεν ἀναγραφῆ ἐξ αὐτοῦ ἔσοδον ἐξ 700,000 δραχ., ὡς καὶ νῦν. Πλὴν δ’ αὐτοῦ ἀναγράφεται νῦν ὑπὸ ἴδιον ἄρθρον τὸ νέον ἔσοδον ἐκ 2,500,000 δραχ. Ἤδη, Κύριοι, κατὰ τὴν δευτέραν ὑποβολὴν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου, μετερρυθμισμένου, ὑπελόγισα τὴν κατανάλωσιν τοῦ ἀνύδρου οἰνοπνεύματος ἐν Ἑλλάδι εἰς τρία ἑκατομμύρια ὀκάδων, ἀπεδέχθην δὲ μείωσιν αὐτοῦ, ὡς ἐκ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ νέου φόρου, καθ’ ἓν ἑκατομμύριον ὀκάδας τὸ πολύ. Ἐπὶ καταναλώσεως ἄρα δύο ἑκατομμυρίων ὀκάδων θὰ εἴχομεν πρὸς δύο δραχ. τὴν ὀκᾶν εἴσπραξιν 4,000,000 δραχ. Καὶ οὕτως ὅμως διὰ πᾶν ἐνδεχόμενον ὑποβιβάζω τὸ ἔσοδον τοῦτο κατὰ τὸ ἔτος τῆς πρώτης ἐφαρμογῆς του εἰς 2,500,000 δρ. μόνον. Ἐλπίζω νὰ μὴ μοὶ καταλογίσητε διὰ τοῦτο ὑπερβολὴν ἐν τῇ τοιαύτῃ προβλέψει μου. Ἄρθρον 7, «δικαίωμα καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ μετουσιωμένου φωτιστικοῦ οἰνοπνεύματος», ἀναγράφεται νέον ὡσαύτως ἔσοδον ἐκ δρ. 600,000.

§70Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ποῦ στηρίζετε τὸν ὑπολογισμόν σας;

§71ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἰς τὴν κατανάλωσιν τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος οἰνοπνεύματος, τὴν ἀνερχομένην ἤδη εἰς 2,000,000 ὀκάδας πρὸς 30 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. Ὁ νέος οὗτος φόρος εἶναι ἀνάγκη ἐπιβεβλημένη εἰς ἡμᾶς· διότι τὸ φωτιστικὸν οἰνόπνευμα ἀνταγωνίζεται πρὸς τὸ πετρέλαιον, συνετέλεσε δὲ ἤδη κατὰ πολὺ εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῆς καταναλώσεως τούτου, ἐξ ἧς ἐπέρχεται εἰς τὸ Δημόσιον ζημία ἐξ ἑνὸς ἑκατομμυρίου περίπου.

§72Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Πολὺ ἀνωτέρα.

§73ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλὰ καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο εἶναι ἱκανὸν ν’ ἀποδείξῃ εἰς ἡμᾶς ὅτι πρόκειται, κυρίως εἰπεῖν, περὶ μιᾶς ἐπιχορηγήσεως τοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Ἑταιρείαν τῶν οἴνων καὶ οἰνοπνευμάτων ἐξ ἑνὸς ἑκατομμυρίου δρχ., ἥτις εἶναι ὅλως ἀσυγχώρητος ἐν τῷ μέσῳ τῶν νῦν οἰκονομικῶν δυσχερειῶν τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ πρὸς τὸ πετρέλαιον ἀνταγωνίζεται καὶ τὸ ἀνθρακασβέστιον.

§74Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πῶς εἴπετε;

§75ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ ἀνθρακασβέστιον, ἤτοι ἡ ἄλλως λεγομένη ἀσετυλίνη, ἧς ἡ κατανάλωσις ἀνέρχεται εἰς 600,000 ὀκάδας, πρὸς 30 δὲ λεπτὰ τὴν ὀκᾶν φόρου ὑπολογίζομεν ἔσοδον ἐξ 180,000 δρχ., ἀναγραφόμενον ὑπὸ ἴδιον ἄρθρον 8. Ἄρθρον 9, «δικαίωμα καταναλώσεως ἐπὶ τῆς παραγομένης ἐγχωρίας βύνης» (πεφρυγμένης κριθῆς), ἀναγράφεται νέον ὡσαύτως ἔσοδον ἐκ δρ. 50,000.

§76Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παράγεται ἐν Ἑλλάδι;

§77ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἔχομεν ἤδη ἕτοιμον πρὸς τοῦτο ἐργοστάσιον ἐν Πατησίοις, τὸ τῶν ἀδελφῶν Κλωναρίδου, ἐπιβάλλομεν δὲ ἡμεῖς τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος δικαίωμα ἐν ἀναλογίᾳ δικαίᾳ πρὸς τὸν δασμόν, τὸν εἰσπραττόμενον ἐπὶ τῆς ἔξωθεν εἰσαγομένης βύνης. Ἄρθρον 10, «φόρος καταναλώσεως ἐπὶ τῆς πυρίτιδος, τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν καὶ τῶν σκαγίων», καὶ ἐκ τούτου ἀναγράφεται νέον ἔσοδον ἐκ δρχ. 700,000.

§78Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κατὰ ποῖον σύστημα, κ. Ὑπουργέ; Κατὰ τὸ ὑμέτερον σύστημα ἢ κατὰ τὸ σύστημα τῆς ἐπιτροπῆς;

§79ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ κατὰ τὸ ἓν καὶ κατὰ τὸ ἄλλο σύστημα τὸ ποσὸν τῶν 700,000 δρ. δύναται νὰ θεωρηθῇ ἐξησφαλισμένον. Ἡ ἐπιτροπὴ μάλιστα ὑπολογίζει αὐτὸ ἀνώτερον.

§80Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πολὺ καλά,

§81ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κεφ. Εʹ. Ἔμμεσοι φόροι ἐκ μονοπωλίων τοῦ Κράτους. Ἄρθρον 2, «ἀντίτιμον πωλουμένων παιγνιοχάρτων», ἀναγράφεται ἔσοδον ἐπὶ πλέον ἐξ 175,000 δρχ., ἤτοι 550,000 ἀντὶ 375,000, ὡς εἶχεν ἀναγραφῇ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1909. Ἡ αὔξησις αὕτη ἐπέρχεται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ τελευταίου Διατάγματος.

§82Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ζήτω τὸ χαρτοπαίγνιον!

§83ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ εἰσπράξεως ἐσόδων τοῦ Δημοσίου νομίζω ὅτι περιττεύουσιν αἱ τοιαῦται αἰσθηματικαὶ ἀναφωνήσεις. Τὸ χαρτοπαίγνιον εἶναι ἓν κοινωνικὸν ἐλάττωμα, βαθέως πλέον ἐρριζωμένον, ὡς παρ’ ἄλλοις λαοῖς, καὶ παρ’ ἡμῖν. Εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο, ἐὰν διὰ τῆς προτεινομένης αὐξήσεως τῆς τιμῆς τῶν παιγνιοχάρτων περιωρίζετο αὐτὸ κατά τι. Δυστυχῶς ὅμως δὲν θὰ συμβῇ τοῦτο, ἐγὼ δὲ λυποῦμαι, διότι ἐστάθη ἀδύνατον μεθ’ ὅλας τὰς παραστάσεις μου νὰ συγκατατεθῇ ἡ Διεθνὴς Οἰκονομικὴ Ἐπιτροπή, καθ’ ὃ αὕτη ἔχει δικαίωμα, εἰς μείζονα αὔξησιν τῆς τιμῆς των.

§84Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὅσον τὸ δυνατόν, νὰ κλείσητε τὰ χαρτοπαίγνια.

§85ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλὰ πόσαι οἰκογένειαι δὲν διέρχονται τὰς ὥρας τῆς ἀναψυχῆς των χαρτοπαικτοῦσαι; Ἄρθρον 6, «ἀντίτιμον πωλουμένης σακχάρεως καὶ σακχαρίνης», ἀναγράφεται νέον ὡσαύτως ἔσοδον ἐξ 11,700,000 δρ. Τὸ ἔσοδον τοῦτο, Κύριοι, ὑπολογίζομεν ἐπὶ καταναλώσεως 9,000,000 ὀκάδων σακχάρεως ἀπέναντι τῶν νῦν καταναλισκομένων 6,000,000 ὀκάδων. Ἡ αὔξησις αὕτη θὰ προέλθῃ κατὰ πρῶτον καὶ κύριον λόγον ἐκ τῆς περιστολῆς τοῦ λαθρεμπορίου αὐτῆς, ὅπερ νῦν διεξάγεται εἰς μεγάλην κλίμακα οὐ μόνον ἀνὰ τὰς μεθορίους ἐπαρχίας καὶ τὰς νήσους, ἀλλὰ καὶ καθ’ ὅλα σχεδὸν τὰ παράλια ἡμῶν μέρη. Εἶτα δὲ θὰ παύσῃ παραγομένη ἡ ἐν Θεσσαλίᾳ σάκχαρις καὶ τέλος δὲν θὰ εἰσάγηται λαθραίως εἰς μεγάλας ποσότητας, ὡς νῦν, ἡ σακχαρίνη, ἡ ἔχουσα πεντακοσιαπλασίαν γλυκαντικὴν δύναμιν τῆς σακχάρεως. Ἐκ τοῦ νέου τούτου μονοπωλίου, ἐν συγκρίσει πρὸς τὸν μέχρι τοῦδε εἰσπραττόμενον δασμὸν τῆς σακχάρεως ἐν τοῖς τελωνείοις, ὑπολογίζομεν καθαρὰν αὔξησιν ἐξ ἑνὸς ἑκατομμυρίου δραχμῶν. Κεφ. Ϛʹ. Τέλη χαρτοσήμου. Ἄρθρον 1, «ἀντίτιμον πωλουμένου χαρτοσήμου ἐν γένει κλπ.», ἀναγράφεται ἔσοδον ἐπὶ ἔλαττον ἐκ δρ. 200,000, ἤτοι ἀντὶ 11,200,000 νῦν 11,000,000 μόνον.

§86Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Διατί αὐτὴ ἡ ἐλάττωσις;

§87ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διότι ἔχοντες πρὸ ὀφθαλμῶν τὰ σχετικὰ ἀποτελέσματα τῶν δύο τελευταίων χρήσεων, προσέτι δὲ τὴν κρατοῦσαν οἰκονομικὴν καχεξίαν, δὲν ἐλπίζομεν μείζονα ταύτης αὔξησιν. Ἄρθρον 3, «ἀντίτιμον πωλουμένου βιβλιοσήμου μέσης ἐκπαιδεύσεως, καὶ ἄρθρον 4, «ἀντίτιμον πωλουμένου βιβλιοσήμου δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως», ἀναγράφονται νέα ἔσοδα ἐξ ἐκείνου μὲν 200,000, ἐκ τούτου δὲ 100,000 δραχ. Ἄρθρον 5, «φόρος ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων θεάτρων, ᾠδικῶν καφενείων καὶ μουσείων», ὑπολογίζομεν αὔξησιν κατ’ ἀκολουθίαν τοῦ ψηφισθέντος ἤδη νομοσχεδίου «περὶ εἰσιτηρίων τῶν μουσείων» δυναμένην νὰ καλύψῃ μὲν τὴν ἐλάττωσιν τοῦ μέχρι τοῦδε ἐσόδου ἐκ τῶν εἰσιτηρίων τῶν θεάτρων καὶ ᾠδικῶν καφενείων, νὰ παρουσιάσῃ δὲ καὶ αὔξησιν ἐκ δρ. 10,000, ἤτοι ἀντὶ τῶν 145,000 νῦν 155,000 δρ. Ἄρθρον 13, «τέλη προξενικὰ εἰς χρυσόν», θὰ ἔχωμεν, κατ’ ἀκολουθίαν τοῦ ψηφισθέντος ἤδη προξενικοῦ νομοσχεδίου, αὔξησιν 925,000, ἤτοι ἀντὶ τῶν μέχρι τοῦδε εἰσπραττομένων 775,000 νῦν 1,700,000. Ἄρθρον 15, «τέλη μεταβιβάσεως μετοχικῶν τίτλων», ὑπολογίζομεν νέον ἔσοδον ἐκ δρχ. 200,000 κατ’ ἀκολουθίαν τοῦ νέου νόμου περὶ φόρου εἰσοδήματος καὶ κινητῶν ἀξιῶν. Κεφ. Ζʹ. Τέλη τηλεγραφικά, ταχυδρομικὰ κλπ. Ἄρθρον 1, «ἀντίτιμον πωλουμένου κοινοῦ γραμματοσήμου», ἀναγράφεται ἔσοδον ἐπὶ ἔλαττον ἐκ δρ. 325,000, ἤτοι ἀντὶ τῶν μέχρι τοῦδε 2,525,000 νῦν 2,200,000 δραχ. Ἄρθρον 2, «ἀντίτιμον πωλουμένου ἐναρίθμου γραμματοσήμου», ἀναγράφεται ἔσοδον ἐπὶ ἔλαττον ἐκ δραχ. 10,000, ἤτοι ἀντὶ τῶν μέχρι τοῦδε 25,000 ἐφεξῆς 15,000. Κεφ. ΙΑʹ. Δικαιώματα ἐξ ἀνταλλαγῆς ὑποχρεώσεων. Ἄρθρον 1, «χρηματικὸν τίμημα ἀπαλλαγῆς στρατευσίμων κληρωτῶν κλπ.», ὑπολογίζομεν ἔσοδον ἐπὶ ἔλαττον ἐκ δρ. 300,000, ἤτοι ἀντὶ 1,400,000 νῦν 1,100,000 δρ. Ἄρθρον 2, «χρηματικὸν τίμημα διαθεσίμων κληρωτῶν ἀποδιδόμενον εἰς τὸ ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης», ἀναγράφεται ἔσοδον ἐπὶ ἔλαττον ἐκ δρ. 270,000, ἤτοι ἀντὶ 550,000 νῦν 280,000. Κεφ. ΙΓʹ. Πρόσοδοι δημοσίων καταστημάτων. Ἄρθρον 2, «τέλη δημοσιεύσεως ἀναιρετικῶν ἀποφάσεων τοῦ Ἀρείου Πάγου», ἀναγράφεται νέον ἔσοδον κατ’ ἀκολουθίαν τοῦ νέου νόμου περὶ ἐθνικοῦ Τυπογραφείου καὶ Σφραγιστηρίου ἐκ δρ. 15,000. Ἄρθρον 13, «ἔσοδα ἐξ ἀποταμιεύσεως ἐμπορευμάτων ἐν ταῖς ἀποθήκαις τῶν τελωνιακῶν διαμετακομίσεων», ὑπολογίζομεν ἐλάττωσιν ἐσόδου ἐκ δραχ. 60,000. Ἄρθρον 14, «ἔσοδον δικαιώματος ἐξ ὑπερημερίας τῶν ἐν ταῖς προσωριναῖς ἀποθήκαις τοποθετημένων ἐμπορευμάτων», ὑπολογίζομεν νέον ἔσοδον ἐκ δραχ. 130,000, κατ’ ἀκολουθίαν τοῦ νέου νόμου «περὶ τελωνείου τοῦ Πειραιῶς». Ἄρθρον 17, «ἀντίτιμον τῆς πωλουμένης κινίνης τοῦ Κράτους», ὑπολογίζομεν ἐπὶ πλέον ἔσοδον ἐκ δραχμῶν 450,000, ἤτοι ἀντὶ 250,000 νῦν 700,000, διότι ἔχομεν καταπληκτικὴν αὔξησιν καταναλώσεως τῆς περὶ ἧς ὁ λόγος κινίνης. Κεφ. ΙΔʹ. Πρόσοδοι δημοσίων κτημάτων. Ἄρθρον 6, «δικαίωμα ῥητίνης κλπ.», ἀναγράφομεν ἔσοδον ἐπὶ ἔλαττον ἐκ δρ. 40,000, ἤτοι ἀντὶ 320,000 νῦν 280,000 δρχ. Ἄρθρον 8, «τίμημα πωλουμένης Ναξίας σμύριδος», ὑπολογίζομεν ἔσοδον ἐπὶ ἔλαττον ἐκ δρ. 100,000, ἤτοι ἀντὶ 1,100,000 νῦν 1,000,000. Ἄρθρον 11, «δικαίωμα ἐπὶ τῆς Θηραϊκῆς γῆς καὶ τοῦ στεατίτου», ἀναγράφεται αὔξησις ἐσόδου ἐκ δρ. 50,000, ἤτοι ἀντὶ 80,000 νῦν 130,000. Ἄρθρ. 17 «τέλος 10% ἐπὶ τοῦ ἀντιτίμου πωλήσεως καὶ δρ. 2 κατὰ στρέμμα ἐπὶ δωρεῶν μεταλλείων εἰς μὴ συγγενεύοντα πρόσωπα», ἀναγράφεται νέον ἔσοδον ἐκ δραχ. 25,000, κατ’ ἀκολουθίαν τοῦ νέου νόμου «περὶ μεταλλείων». Κεφ. ΙϚʹ. Πρόσοδοι κεφαλαίων, ἔργων καὶ συμμετοχῶν τοῦ Δημοσίου. Ἄρθρον 5, ἀναγράφεται ἔσοδον ἐκ νομισματικῆς διαφορᾶς ἐπὶ ἔλαττον ἐκ δρ. 287,667, ὡς ἐκ τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ χρυσοῦ. Κεφ. ΙΖʹ. Ἐκποιήσεις δημοσίων καὶ ἐκκλησιαστικῶν ἀκινήτων κτημάτων. Ἄρθρ. 8, «πάγιαι δόσεις δηλωθεισῶν ἐθνικῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν», ἀναγράφεται ἔσοδον ἐπὶ πλέον ἐκ δρ.150,000, ἤτοι ἀντὶ 200,000 νῦν 350.000. Τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ μέτρον, ὅπερ ἔλαβεν ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία, ἵνα βεβαιώσῃ ἀπὸ τοῦδε τὰς περὶ ὧν ὁ λόγος δόσεις διὰ τὸ ἔτος 1910, ὥστε νὰ ἔχωσιν οἱ ταμίαι εὐθὺς ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς πρὸς πληρωμὴν τῶν δόσεων προθεσμίας τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον πρὸς εἴσπραξιν αὐτῶν ἐντὸς τῆς διαρκείας τῆς χρήσεως, ἐνῷ πρὶν ἐγίνετο ἡ βεβαίωσις περὶ τὸ τέλος τῆς εἰς ἣν αἱ δόσεις ἀνῆκον χρήσεως, ἐντεῦθεν δὲ καὶ αἱ μεγάλαι καθυστερήσεις καὶ τὰ δίκαια παράπονα τῶν δηλωτῶν. Κεφ. ΙΘʹ. Ἀπολήψεις ἐκ τῶν ἐξόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἄρθρον 3, «τίμημα ἐκλογικῶν εἰδῶν, καταβαλλόμενον ἐν βουλευτικαῖς ἐκλογαῖς πρὸς ἀνακήρυξιν ὑποψηφίων», ἀναγράφεται ἔσοδον ἐπὶ πλέον ἐκ δρ. 99,000, ὡς ἐκ τῶν ἐπικειμένων βουλευτικῶν ἐκλογῶν κατὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος. Ἄρθρ. 6, «κρατήσεις λόγῳ συντάξεως ἐκ τῶν μισθῶν τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων», ὑπολογίζομεν ἔσοδον ἐπὶ ἔλαττον ἐκ δρ. 150,000, ἤτοι ἀντὶ 1,650,000 νῦν 1,500,000 ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πείρας τῶν τελευταίων χρήσεων καὶ καθόσον διὰ τῶν νέων νομοθετικῶν ἡμῶν μέτρων θὰ ἐλαττωθῇ κατὰ πολὺ ὁ ἀριθμὸς τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων. Ἄρθρον 7, «κρατήσεις ἐκ τῶν μισθῶν τῶν πληρωμάτων τῶν πλοίων τοῦ Β. Ναυτικοῦ κλπ.», ἀναγράφεται διὰ παρεμφερῆ λόγον ἐπὶ ἔλαττον ἔσοδον ἐκ δραχ. 40,000, ἤτοι ἀντὶ 340,000 νῦν 300,000 δρ. Ἄρθρον 13, «τὰ κατὰ τὸ ἄρθρον 76 τοῦ νόμου ͵ΓΡΞΕʹ τοῦ ἔτους 1906 βαρύνοντα τοὺς δήμους τοῦ Κράτους ⅔ τῆς διαφορᾶς τοῦ μισθοῦ τῶν ἐκ τῆς ἀστυφυλακῆς ἢ ἐξ ἐθελουσίας κατατάξεως καταταχθέντων ὁπλιτῶν τῆς Χωροφυλακῆς ἀπὸ τοῦ μισθοῦ τῶν λοιπῶν ὁπλιτῶν τοῦ σώματος τούτου», ἀναγράφομεν ἔσοδον ἐπὶ ἔλαττον ἐκ δρ. 204,052, ἤτοι ἀντὶ 1,500,000 νῦν 1,295,948. Δυστυχῶς, Κύριοι, οἱ δῆμοι δυσκολεύονται νὰ καταβάλλωσι τὴν τοιαύτην εἰσφοράν, μεθ’ ὅλας τὰς παρακλήσεις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Βάλτου, ἵνα ἐξαναγκάσωμεν αὐτοὺς εἰς τοῦτο.

§88Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον τοῦτο. Εἶπον νὰ καταργήσητε τὸν νόμον, ἀφοῦ δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ εἴσπραξις.

§89ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παρεπονέθητε, ὅτι ἐπετρέψαμεν τὴν ἀνανέωσιν τῶν ὀφειλομένων παρὰ τῶν δήμων ἐκ κεκλεισμένων χρήσεων διὰ τὴν τοιαύτην εἰσφοράν, ἀφοῦ αὐτοὶ δυσκολεύονται νὰ καταβάλωσι ταύτην καὶ διὰ τὴν τρέχουσαν μόνον χρῆσιν. Ἡμεῖς ἔχομεν δι’ ἐλπίδος ὅτι θὰ βελτιωθῇ ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῶν δήμων διὰ τῆς συγχωνεύσεώς των, ὥστε νὰ δύνανται οἱ ὑπόχρεοι ἐξ αὐτῶν νὰ καταβάλωσι τὴν ὀφειλήν των πρὸς τὸ Δημόσιον· διὸ προτείνομεν νῦν μόνον τὴν ἐλάττωσιν τοῦ σχετικοῦ ἐσόδου, τὴν προερχομένην ἐκ τῆς διαφορᾶς τοῦ μισθοῦ τῶν εἰς μὴ ὑποχρέους δήμους τοποθετημένων ἀστυφυλάκων. Ἄλλως θὰ συνιστῶμεν μᾶλλον τὴν κατάργησιν τῆς τοιαύτης εἰσφορᾶς. Κεφ. Κʹ. Καθυστεροῦντα ἔσοδα παρελθουσῶν χρήσεων. Ἄρθρον 1, «εἰσπράξεις ἐκ κεκλεισμένων χρήσεων», ἀναγράφομεν ἐπὶ πλέον ἔσοδον ἐκ δρ. ἑνὸς ἑκατομμυρίου, ἤτοι ἀντὶ δύο νῦν τρία ἑκατομμύρια. Ἄρθρον 2, «εἰσπραττόμενα ἐξ ἀνανεώσεως παλαιῶν χρεῶν τῶν δήμων», ἔσοδον ἐπὶ πλέον 400,000, ἤτοι ἀντὶ 200,000 νῦν 600,000. Ἄρθρον 4, «εἰσπραττόμενα ὁμοίως ἐξ ἀνανεώσεως παλαιῶν χρεῶν ὑπὸ τῶν διαφόρων ὀφειλετῶν», ἔσοδον ἐπὶ πλέον ἐκ δρ. 200,000, ἤτοι ἀντὶ 300,000 νῦν 500,000 δρχ. Πράττομεν, Κύριοι, τοῦτο, διότι ἔχομεν τὴν πεποίθησιν ὅτι ἐνδελεχεστέρα ἐπιδίωξις τῆς εἰσπράξεως τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος καθυστερούντων ἐσόδων ὑπὸ τὴν καλλιτέραν διαρρύθμισιν τῶν σχετικῶν οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν θ’ ἀποδώσῃ τὰ νῦν προϋπολογιζόμενα καὶ ἀνώτερα ἴσως αὐτῶν ἀποτελέσματα. Πρόκειται περὶ καθυστερούντων, ἀνερχομένων κατὰ τὴν τελευταίαν μόνον δεκαετίαν εἰς πολλὰς δεκάδας ἑκατομμυρίων, ἐξ αὐτῶν δὲ ὑπολογίζομεν ἡμεῖς νὰ εἰσπράξωμεν διὰ τῆς καλλιτέρας οἰκονομικῆς διοικήσεως 1,600,000 δρχ. ἐπὶ πλέον τῶν μέχρι τοῦδε εἰσπραττομένων. Ἐν συνόλῳ, Κύριοι, τὰ ἔσοδα τῆς χρήσεως 1910 προϋπολογίζομεν εἰς δρχ. 148,561,837. Ἐκ πρώτης ὄψεως φαίνεται, ὅτι ἡ χρῆσις τοῦ 1910 μέλλει ν’ ἀποφέρῃ ἔσοδα κατὰ δραχ. 24,385,996 ἀνώτερα τῆς ἐν ἐνεργείᾳ χρήσεως τοῦ 1909, ἐξ ἧς ὑπελογίσαμεν, ὅτι μέλλομεν νὰ εἰπράξωμεν δρ. 124,175,841. Ἐνδελεχέστερον ὅμως ἐξεταζομένων τῶν ἐσόδων αὐτῆς ἐν ἀντιπαραβολῇ πρὸς τὰ ἔσοδα τῆς πρὸς ἣν συγκρίνεται χρήσεως τοῦ 1909, παρατηρεῖται ὅτι μεταξὺ τῶν ἐσόδων τῆς χρήσεως τοῦ 1910 ὑπάρχουσιν ἔσοδα ἀποδιδόμενα ἐπὶ πλέον τῆς χρήσεως τοῦ 1909, ὡς τηλεγραφικαὶ εἰσπράξεις πρὸς τὴν ἑταιρείαν Eastern, τέλη ἀγκυροβολίας καὶ φαρικὰ πρὸς τὸ ταμεῖον τοῦ Ἐθν. Στόλου, δεκατημόριον τελωνειακῶν εἰσπράξεων εἰς τὸ ταμεῖον τῆς Ἐθν. Ἀμύνης, εἰσπράξεις εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ πρώτων ὑλῶν κηροῦ εἰς τὸ Ἐκκλησιαστικὸν ταμεῖον, ἀντίτιμον βιβλιοσήμου μέσης καὶ στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἥμισυ φόρου οἰκοπέδων τοῖς δήμοις, πρόσοδοι κληροδοτημάτων ὑπὲρ τῶν δι’ οὓς ταῦτα προωρίσθησαν σκοπῶν, πᾶσαι δ’ αἱ ἐκ τῶν ἐσόδων τούτων ὑπὲρ τὰ ἔσοδα τῆς χρήσεως 1909 προερχόμεναι αὐξήσεις ἀνέρχονται κατὰ τὸ κεφ. 47 τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν εἰς δρ. 1,471, 264. Προστιθεμένων δὲ εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν δρ. 4,500,000, ἃς θέλει ἀπαιτήσει ἡ ἀγορὰ τῆς μονοπωληθησομένης σακχάρεως, προκύπτει ἐντεῦθεν, ὅτι διὰ τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ οὕτως ἀποτελουμένου ποσοῦ τῶν δραχμῶν 5,971,264 ἀπομένει ὑπὲρ τοῦ Κράτους καθαρὰ αὔξησις ἐσόδων ἐκ δρ. 18,414,732. Μεταβαίνω, Κύριοι, νῦν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ἐξόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1910. Θὰ εἶμαι καὶ ὡς πρὸς αὐτὰ ἀναλυτικός, ἐξετάζων ταῦτα κατὰ κεφάλαιον ἑκάστου Ὑπουργείου, ὑποδεικνύων ἐν πάσῃ δυνατῇ λεπτομερείᾳ τὰς ἐπερχομένας εἰς αὐτὰ αὐξομειώσεις καὶ ἐξηγῶν τοὺς λόγους, δι’ οὓς αὗται γίνονται. Θὰ φροντίσω νὰ εἶμαι καὶ ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα εἰλικρινής, καθὼς καὶ ὡς πρὸς τὰ ἔσοδα. Παρακαλῶ δὲ νὰ μὲ παρακολουθήσητε μετὰ προσοχῆς εἰς τὴν τοιαύτην ἀνάλυσιν καὶ νὰ μοὶ ὑποδείξητε οἱανδήποτε ἀνακρίβειαν παρατηρήσητε ἐν τοῖς ὑπολογισμοῖς μου, βέβαιοι ὄντες ὅτι ἐπὶ τούτῳ θὰ ὀφείλω πρὸς ὑμᾶς χάριτας πολλάς. Διότι, ὡς ἐδήλωσα πρὸς ὑμᾶς καὶ ἐπ’ ἄλλῃ εὐκαιρίᾳ, ἡμεῖς δὲν ἀξιοῦμεν ὑπὲρ ἡμῶν αὐτῶν τὸ ἀλάθητον, οὐδ’ ἀποφεύγομεν τὸν ὑμέτερον ἔλεγχον. Τοὐναντίον μάλιστα καὶ προκαλοῦμεν αὐτὸν ἐπὶ τῇ ἐλπίδι, ὅτι οὕτω πως ὁ ὑποβαλλόμενος εἰς τὴν ὑμετέραν ψῆφον Προϋπολογισμὸς θὰ καταστῇ πληρέστερος καὶ ἀρτιώτερος, ἀρκεῖ μόνον τὸν ἔλεγχον ὑμῶν νὰ διαπνέῃ εὐθύτης καὶ εἰλικρίνεια, ὡς ἔχομεν δι’ ἐλπίδος. αʹ) Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν. Ἄρχομαι, Κύριοι, τῆς ἐξετάσεως τῶν ἐξόδων ἀπὸ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου, οὗτινος ἔχω τὴν τιμὴν νὰ προΐσταμαι. Ὁ προϋπολογισμὸς αὐτὸς εἶναι ἡ βάσις καὶ ἡ κρηπὶς τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους. Κεφ. Γεν. Προϋπολογισμοῦ Αʹ. Δημόσιον χρέος. Δι’ οὓς λόγους ἐξέθηκα ἤδη πρὸς ὑμᾶς, προκειμένου περὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1910, ἔχομεν ἐπὶ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους διαφόρους αὐξομειώσεις, αἵτινες νῦν καταλήγουσιν εἰς ἐλάττωσιν ἐκ δρχ. 473,434. Ἐννοεῖται, ὅτι ὁ σπουδαιότερος λόγος τῆς διαφορᾶς ταύτης εἶναι, πλὴν τῆς ἐλαττώσεως τοῦ δημοσίου ἡμῶν χρέους, ὡς ἐκ τοῦ ἑκάστοτε καταβαλλομένου χρεολυσίου, καὶ ἡ ἐπελθοῦσα τελευταῖον νομισματικὴ ὑποτίμησις.

§90Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς ὑπολογίζετε τὸ φράγκον διὰ τὸ 1910; Εἰς τὸ ἄρτιον;

§91ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὄχι, ἀλλὰ μετὰ διαφορᾶς ὑπὲρ τὸ ἄρτιον πρὸς 1%.

§92Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τί ποσὸν ἐλαττώνετε εἰς τὸ δημόσιον χρέος;

§93ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶπον πρίν, ὅτι μετὰ τὰς ἐπερχομένας νῦν αὐξομειώσεις προϋπολογίζομεν ἐλάττωσιν ἐκ δρχ. 473,434 ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς χορηγηθείσας πιστώσεις διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ ἔτους 1909. Κεφ. Γεν. Προϋπολογισμοῦ Βʹ. Ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους. Προκειμένου, Κύριοι, περὶ συντάξεων εὑρέθημεν εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀναγράψωμεν καθαρὰν αὔξησιν ἐκ δρχ. 315,455 ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ 1909. Ἀλλὰ κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1908 ἔσχομεν ἀδιάθετον πίστωσιν, δι’ οὓς λόγους ἀνέφερα πρίν, ἐκ δρχ. 200,000, ἥτις θὰ ἐπαναληφθῇ καὶ κατὰ τὰς χρήσεις 1909 καὶ 1910. Τοιουτοτρόπως ὅμως ἡ πραγματικὴ αὔξησις διὰ τὸ 1910 θὰ συμποσωθῇ εἰς 515,455, θὰ ἐπαρκέσῃ δ’ αὐτὴ δι’ ὅλας τὰς συντάξεις, ἃς θὰ συνεπαγάγωσι τὰ νέα νομοθετικὰ ἡμῶν μέτρα, δι’ ὧν θὰ ἐπέλθωσι προσεχῶς πολλαὶ ἀπολύσεις πολιτικῶν ὑπαλλήλων, ἕνεκα καταργήσεως θέσεων, καὶ ἀποστρατεύσεις ἀξιωματικῶν.

§94Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ποῖον εἶναι τὸ ὅλον ποσὸν ἐπὶ τῶν συντάξεων;

§95ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. 7,823,867 δρχ. οἰκονομίαν ἔχομεν ἐν τῷ γενικῷ κεφαλαίῳ τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους, καὶ ἐκ τοῦ εἰδικοῦ κεφ. 14, «Βουλὴ τῶν Ἀντιπροσώπων», ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἀναγράφονται ἐπὶ ἔλαττον ἔξοδα κατὰ δρχ. 47,861. Γεφ. Γεν. Προϋπολογισμοῦ Γʹ. Μέρος Ι. Κεντρικὴ ὑπηρεσία. Διὰ καταργήσεως θέσεων καὶ διὰ περιορισμοῦ διαφόρων ἐξόδων ἐπέρχονται ἐν αὐτῇ αἱ ἑξῆς οἰκονομίαν· 1) «Κεφ. 15, Ὑπουργικὸν Συμβούλιον,» ἐκ 1,440 δρχ. 2) «κεφ. 16, Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν,» ἐκ 38,358 δρχ. 3) «κεφ. 18, Νομικὸν Συμβούλιον,» ἐκ 2,790 δρχ. 4) «κεφ. 19, Οἰκονομικοὶ Ἐπιθεωρηταί,» ἐκ δρχ. 24,444 καὶ 5) «κεφ. 20, «Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον», ἐκ δρχ. 52,500.

§96Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀπέναντι αὐτῶν δὲν ἐπέρχονται αὐξήσεις;

§97ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ ἀναφέρω τὰς καθαρὰς ἐλαττώσεις μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν ἐξ αὐτῶν τῶν γενομένων αὐξήσεων. Παρέλιπον μόνον τὸ «κεφ. 17, Γενικὸν Λογιστήριον», ἐν ᾧ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῆς ἐλαττώσεως ἐξ 8,762 δρχ. θὰ ἔχωμεν καθαρὰν αὔξησιν ἐκ δρχ. 22,678. Ἀλλὰ πρόκειται ἐνταῦθα περὶ δαπάνης κατ’ ἐξοχὴν παραγωγικῆς, ἀφοῦ δι’ αὐτῆς μέλλει ν’ ἀναδιοργανωθῇ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον καὶ νὰ καταστῇ ἀντάξιον τοῦ μεγάλου προορισμοῦ του. Τὴν αὔξησιν ταύτην πολὺ μάλιστα ἀνωτέραν ἐπεδίωξαν πάντες σχεδὸν οἱ προκάτοχοί μου Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς ἀπέδειξα κατὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν Βουλήν, ὁ δὲ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Νέγρης μὲ ἐκάκισε μάλιστα, διότι δὲν ηὔξησα αὐτὴν κατὰ μυριάδας ὅλας ἔτι δραχμῶν. Κεφ. Γεν. Προϋπολογισμοῦ Γʹ. Μέρος ΙΙ. Ὑπηρεσία βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως δημοσίων ἐσόδων καὶ πληρωμῆς δημοσίων ἐξόδων. Καὶ ἐνταῦθα ἔχομεν τὰς ἑξῆς καθαρὰς ἐλαττώσεις ἐκ καταργήσεως θέσεων καὶ περιορισμοῦ ἐξόδων· 1) κεφ. 21, «Οἰκονομικαὶ Ἐφορίαι», ἐκ 47,730 δρχ. 2) κεφ. 22, «Ταμεῖα,» ἐξ 155,820 δρχ. καὶ 3) κεφ. 23, «Τελωνεῖα,» ἐκ δρχ. 44,088. Κεφ. Γεν. Προϋπολογισμοῦ Γʹ. Μέρος ΙΙΙ. Μονοπώλια. Καὶ ἐνταῦθα ἔχομεν εἴτε δι’ ἔκπτωσιν τοῦ ἀντιτίμου καὶ δι’ ὑποτίμησιν τοῦ χρυσοῦ εἴτε διὰ περὶ πλέον προμηθείας, γενομένας ἐν τῷ παρελθόντι, τὰς ἑξῆς οἰκονομίας· 1) κεφ. 24, «σιγαρόχαρτον», ἐκ 5,300 δρχ. 2) κεφ. 25, «παιγνιόχαρτα», ἐξ 100 δρχ. 3) κεφ. 26, «πυρεῖα», ἐξ 96,330 δρχ. 4) κεφ. 27, «πετρέλαιον», ἐκ 276,752 δρ. καὶ 5) κεφ. 29, «ἅλας», ἐκ δρχ. 2,000. Ἀλλ’ ἔχομεν ἀπέναντι αὐτῶν τῶν ἐλαττώσεων μεγάλην αὔξησιν ἐξόδων, ὡς ἐκ τῆς ἀναγραφῆς νῦν τὸ πρῶτον ἐν ἰδιαιτέρῳ κεφ. 29, «σάκχαρις καὶ σακχαρίνη», δρ. 5,019,620. Ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου 4,500,000 δρ. εἶναι προωρισμέναι διὰ τὴν προμήθειαν τῆς σακχάρεως, 19,620 διὰ γενικὰ ἔξοδα τοῦ μονοπωλίου αὐτῆς καὶ 500,000 δραχ. διὰ τὴν πρώτην δόσιν τοῦ ἐξ ἑνὸς ἑκατομμυρίου δρ. τιμήματος τῆς ἐξαγορᾶς ὑπὸ τοῦ Δημοσίου τοῦ ἐν Θεσσαλίᾳ μεγάλου Σακχαροποιείου.

§98Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ φθάσωσιν αὐταὶ αἱ 19,000 δρ. δι’ ἔξοδα τοῦ μονοπωλίου τῆς σακχάρεως;

§99ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐν πρώτοις ἡ τιμὴ τῆς σακχάρεως ὑπολογίζεται πρὸς 50 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, ἐνῷ πράγματι αὐτὴ θὰ στοιχίζῃ 40 λεπτὰ μόνον· οὕτω τὰ δέκα λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν εἶναι προωρισμένα δι’ ἔξοδα μεταφορᾶς κλπ. Εἶτα δὲ δὲν πρόκειται ἡμεῖς νὰ συστήσωμεν εἰδικὰς ἀποθήκας τοῦ μονοπωλίου τῆς σακχάρεως πανταχοῦ τοῦ Κράτους, ὡς ἡ Ἑταιρεία τοῦ μονοπωλίου.

§100ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατί δὲν ἀνατίθεται εἰς αὐτὴν καὶ ἡ διαχείρισις τοῦ μονοπωλίου τῆς σακχάρεως;

§101ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διότι θέλομεν ν’ ἀποφύγωμεν τὴν καταβολὴν ποσοστῶν εἰς αὐτήν, ἐξ ὧν ἢ τὸ Δημόσιον θὰ ἐζημιοῦτο ἢ οἱ καταναλωταὶ διὰ τῆς ὑπερτιμήσεως τῆς σακχάρεως. Ἔπειτα δὲ ἡμεῖς συνιστῶμεν ἀποθήκας τοῦ μονοπωλίου αὐτῆς ἐν μόνοις τοῖς κεντρικοῖς τελωνείοις, ἐξ ὧν δύνανται οἱ ἔμποροι νὰ προμηθεύωνται αὐτὴν πρὸς δρ. 1,30, ὅπως εἶτα τὴν μεταπωλῶσιν ἀντὶ δραχ. 1,40–1,60 τὴν ὀκᾶν καὶ ἔχωσιν οὕτω καὶ αὐτοί, πλὴν τῶν ἐξόδων τῆς μεταφορᾶς, καὶ μικρόν τι κέρδος, ὅπερ θὰ εἶναι πάντως ἀνώτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἀποκομίζουσι νῦν, ὡς ἐκ τοῦ μεγάλου ἀνταγωνισμοῦ. Διὰ τοῦτο νομίζομεν ὅτι ἐκ πλάνης μᾶλλον ἠγέρθη ἐκ μέρους τοῦ ἀποικιακοῦ ἐμπορίου ἡ ἀντίδρασις ἐναντίον τοῦ μονοπωλίου τῆς σακχάρεως. Ἀλλ’ ἡμεῖς, Κύριοι, ἐκηρύχθημεν ὑπὲρ τοῦ μονοπωλίου τούτου διὰ δύο ἰδίως λόγους. Ἐν πρώτοις οἱ καταναλωταὶ θὰ ἔχωσιν οὕτω πως τὴν σάκχαριν εἰς καλλιτέραν ποιότητα, εἰς μικροτέραν τιμὴν κατὰ 30 λεπτὰ περίπου τὴν ὀκᾶν καὶ ἀκριβῶς ἐζυγισμένην.

§102Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί ὅλα αὐτά;

§103ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διότι τὸ Κράτος θὰ φροντίσῃ διὰ διεθνοῦς διαγωνισμοῦ νὰ προμηθευθῇ τὴν καλλιτέραν ποιότητα τῆς σακχάρεως καὶ θὰ τὴν παρέχῃ ἀκριβῶς ἐζυγισμένην καὶ εἰς πακέτα μετὰ ταινιῶν, θὰ ὑποχρεώσῃ δὲ τοὺς μεταπωλητὰς αὐτῆς, ἐπὶ ἀπειλῇ διαφόρων ποινῶν, νὰ τὴν παρέχωσιν εἰς τοὺς καταναλωτὰς πρὸς δρ. 1,40–1,60 τὴν ὀκᾶν καὶ οὐχὶ πρὸς 1,80–2 δρ., εἰς ἣν τιμὴν προσφέρεται νῦν αὐτὴ συνήθως ἐν τοῖς διαφόροις χωρίοις. Τέλος, Κύριοι, ὀφείλω νὰ δικαιολογήσω τὴν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ἐξαγορὰν τοῦ ἐν Θεσσαλίᾳ Σακχαροποιείου, ἐναντίον τῆς ὁποίας τόσαι δηλητηριώδεις διαδόσεις ἔχουσι γίνει μέχρι τοῦδε διὰ τὴν κοινὴν γνώμην. Πανταχοῦ τοῦ πεπολιτισμένου καὶ ἀπολιτίστου κόσμου θεωρεῖται στοιχειωδέστατον τοῦ Κράτους καθῆκον ν’ ἀποζημιώνῃ τοὺς ἐνδιαφερομένους ἐργοστασιάρχας, ὁσάκις ἐπιβάλλει αὐτὸ τὸ μονοπώλιον ἐπὶ τῶν ἀντικειμένων τῆς παραγωγῆς των. Τὸ ἐν Θεσσαλίᾳ Σακχαροποιεῖον ἔχει στοιχίσει εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας αὐτοῦ πολλὰ ἑκατομμύρια δραχ., ἅτινα ἠδύναντο αὐτοὶ κάλλιστα καὶ δικαστικῶς νὰ διεκδικήσωσι μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ μονοπωλίου τῆς σακχάρεως. Ἐγώ, πρὶν ἢ ὑποβάλω τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, κατώρθωσα διὰ προσυμφώνου νὰ ἐξασφαλίσω τὴν ὑπὲρ τοῦ Κράτους ἀπαλλοτρίωσίν του ἀντὶ ἑνὸς ἑκατομμυρίου δραχμῶν, καταβαλλομένου εἰς δύο ἴσας ἐτησίας δόσεις. Ἐρωτῶ δὲ νῦν, Κύριοι, πάντα εὐσυνείδητον κριτήν· δύναμαι διὰ τοῦτο νὰ θεωρηθῶ ἐγὼ ἀξιοκατάκριτος, ὡς χαρίζων δῆθεν ἄνευ λόγου τὰ ἑκατομμύρια τοῦ Δημοσίου; Δύναται δὲ νὰ θεωρηθῇ ἡ τοιαύτη ἀποζημίωσις ὡς δωρεά, προκειμένου περὶ ἐργοστασίου, ὅπερ ἔχει στοιχίσει περὶ τὰ ὀκτὼ ἑκατομμύρια δραχ. εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας του; Αἱ τοιαῦται ὑπόνοιαι ἐνέχουσι βεβαίως ὕβριν δι’ ἐμὲ ὡς Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ὅμως θεωρῶ ἐμαυτὸν ἀνώτερον καὶ ἀδιαφορῶ ὡς πρὸς τοῦτο. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ κατ’ αὐτῶν παντὶ σθένει, διότι οὕτω πως διασύρεται οἰκογένεια, ἧς ὁ ἀρχηγός, ὁ ἀείμνηστος Χριστάκης Ζωγράφος, ὑπῆρξε μέγας ἐθνικὸς εὐεργέτης, εἰς ὃν τοσαύτας δωρεὰς ὀφείλουσι τὸ Γένος καὶ ἡ Ἐκκλησία ἡμῶν. Κεφ. Γʹ. Μέρος V. Ὑπηρεσία ἐνσήμων τελῶν. Κεφ. 33, 34 καὶ 35 «χαρτόσημον, γραμματόσημον κλπ. ἔνσημα καὶ τελωνιακὸν ἔνσημον», καὶ τούτων πάντων ἔχομεν ἐλάττωσιν ἐξόδων ἐν συνόλῳ ἐκ δραχ. 209,504, κυρίως δι’ εὐωνοτέραν προμήθειαν αὐτῶν, ἣν ἐπετύχομεν ἐφέτος ἰδίως ἐπὶ τῶν γραμματοσήμων, ὡς ἐκ τοῦ διεθνοῦς διαγωνισμοῦ, ὃν προυκαλέσαμεν ἐπ’ αὐτῶν καὶ δι’ ὃν μικροῦ δεῖν κατεκρινόμεθα ὑπό τινων ὡς ὀλιγώρως ἔχοντες πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου! Κεφ. Γʹ. Μέρος VI. Ὑπηρεσία δημοσίων καταστημάτων. Ἐνταῦθα ἔχομεν τὰς ἑξῆς αὐξομειώσεις ἐξόδων· 1) κεφ. 36, Σφραγιστήριον», ὡς ἐκ τῆς καταργήσεως τῆς θέσεως τοῦ διευθυντοῦ αὐτοῦ καὶ τῆς περικοπῆς μικρῶν τινων ἐξόδων, οἰκονομίαν ἐκ 5120 δρ. 2) κεφ. 37, «Τυπογραφεῖον καὶ Λιθογραφεῖον», ἐλάττωσιν μὲν ἐκ δρ. 17,815, αὔξησιν δ’ ἐκ 55,340 δρ. καὶ δι’ ἄλλας αὐτοῦ βελτιώσεις, μάλιστα δὲ διὰ τὴν προμήθειαν δύο λινοτυπικῶν μηχανῶν, ἤτοι καθαρὰν αὔξησιν ἐκ 37,524 δρ. καὶ 3) κεφ. 38, «Χημικὸν ἐργαστήριον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ παραρτήματα αὐτοῦ», ἐλάττωσιν μὲν ἐκ δρ. 10,100, αὔξησιν δ’ ἐκ δρ. 292,720, ἤτοι καθαρὰν αὔξησιν ἐκ δρ. 282,620 καὶ δι’ ἄλλους λόγους, μάλιστα δὲ διὰ τὴν σύστασιν τῶν νέων χημικῶν ἐργαστηρίων ἐν τοῖς κεντρικοῖς τελωνείοις τοῦ Κράτους. Κεφ. Γʹ. Μέρος VII. Ὑπηρεσία δημοσίων κτημάτων. Ἐνταῦθα ἔχομεν τὰς ἑξῆς αὐξομειώσεις· 1) κεφ. 39, «γεωμέτραι ἐκτὸς τοῦ Ὑπουργείου», ἐλάττωσιν ἐκ 34,740 δρ. 2) κεφ. 40, «ἐθνικαὶ καὶ ἐκκλησιαστικαὶ γαῖαι καὶ φυτεῖαι», ἐλάττωσιν καθαρὰν ἐκ 59,760 δραχ., ὀφειλομένην καὶ τὴν μίαν καὶ τὴν ἄλλην κυρίως εἰς τὴν κατάργησιν θέσεων καὶ εἰς τὴν ἀπόλυσιν ὅλων τῶν ἐκτάκτων ὑπολογιστῶν, τῶν διωρισμένων ὑπὸ τὸ πρόσχημα ἐκκαθαρίσεως δηλώσεων ἐθνικῶν γαιῶν.

§104Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΔΑΚΗΣ. Ὥστε αὐτοὶ εἶναι ὅλοι οἱ ἀργόμισθοι, διὰ τοὺς ὁποίους τόσα ἐλέχθησαν καὶ ἐγράφησαν μέχρι τοῦδε; Παρακαλῶ νὰ ἐπαναλάβητε αὐτὴν τὴν οἰκονομίαν, διὰ νὰ τὴν ἀκούσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός.

§105ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγώ, Κύριοι, οὔτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶπόν ποτέ τι περὶ ἀργομίσθων οὔτε ἐν τῷ τύπῳ ἔγραψα. Καὶ ἐπ’ ἄλλῃ εὐκαιρίᾳ, προκληθεὶς ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Νάξου, διεκήρυξα ὅτι δὲν ἦσαν τόσον μεγάλα τὰ ποσὰ τὰ δαπανώμενα ὑπὲρ ὑπαλλήλων μισθοδοτουμένων ὑπὸ τοῦ Κράτους, χωρὶς νὰ ἐργάζωνται παντάπασι. Τοιοῦτοι ἦταν βεβαίως πολλοί, διοριζόμενοι συνήθως ὡς ἔκτακτοι ὑπολογισταὶ ἢ ἐργάται. Ἀλλὰ δι’ αὐτοὺς δὲν ἐδαπανῶντο πλέον τῶν ἑκατὸν ἴσως χιλ. δραχμῶν.

§106Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΔΑΚΗΣ. Ἔστω καὶ διακόσιαι χιλ. δραχ. Ποῦ ὅμως τὰ ἑκατομμύρια, τὰ δῆθεν κατασπαταλώμενα κατ’ ἔτος εἰς ἀργομίσθους!

§107ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡμεῖς ὅμως ἀνελάβομεν νὰ ἐπιφέρωμεν οἰκονομίας εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων διὰ καταργήσεως πολλῶν θέσεων, ἃς δὲν θεωροῦμεν ἀπολύτως ἀναγκαίας, καὶ διὰ τῆς περικοπῆς πάσης περιττῆς δαπάνης. Αἱ οἰκονομίαι δ’ αὗται ἀνέρχονται εἰς ἑκατομμύρια ὅλα, ὡς ἀπέδειξα ἤδη κατὰ τὴν πρώτην εἰσήγησιν τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν μέτρων, καὶ νῦν δὲν ἐγκαταλείπω, ὡς νομίζω, ἀμφιβολίαν τινὰ περὶ τοῦ πράγματος. Ἀλλ’ ἀπέναντι τῶν ἐλαττώσεων, ἃς ἀπηρίθμησα μέχρι τοῦδε, ἔχομεν καὶ αὔξησίν τινα ἐν τῷ κεφ. 41, «συντήρησις δημοσίων κτημάτων», ἐκ δρ. 51,020, ὀφειλομένην ἰδίως εἰς τὸν τελευταῖον ψηφισθέντα νόμον περὶ ἐπιπλώσεως τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ μεγάρων τῶν Πρεσβειῶν ἡμῶν τῶν ἀνηκόντων εἰς τὸ Ἑλληνικὸν δημόσιον. Ὁ νόμος οὗτος ἐψηφίσθη, ὡς γνωστόν, κατ’ ἀκολουθίαν τῆς δωρεᾶς τοῦ ἐν Παρισίοις μεγάρου τῆς ἡμετέρας Πρεσβείας, τῆς γενομένης ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ νὰ ἐπιπλώσῃ αὐτὸ τὸ Κράτος. Ὁ δωρητὴς κ. Ζαχάρωφ ἐξήρτησεν ἐκ τῆς ἐκπληρώσεως αὐτοῦ τὴν δωρεὰν τοιούτων μεγάρων καὶ ἀλλαχοῦ τῆς Ἑσπερίας. Ἐν τούτοις ἔχομεν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ κεφαλαίου καὶ ἐλάττωσιν ἐκ δρ. 43,373, ὧν ἀφαιρουμένων ἐκ τῶν προηγουμένων 51,020 ὑπολείπεται καθαρὰ αὔξησις ἐκ δρ. 7647. Κεφ. Γʹ. Μέρος VIII. Ὑπηρεσία δημοσίων νομημάτων. Ἐνταῦθα διαγράφονται αἱ ἑξῆς δύο πιστώσεις: 1) «κοράλλια» ἐκ δρ. 20,000 καὶ 2) «νομισματοποιία» ἐκ δραχ. 10,000, διότι ἐκείνη μὲν ἀπεδείχθη ὅλως περιττή, αὕτη δὲ δὲν πρόκειται νὰ ἐπαναληφθῇ πλέον.

§108Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί;

§109ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διότι τὸ ποσὸν αὐτὸ ἦτο προωρισμένον διὰ τὸν τύπον τῶν νέων ἀργυρῶν κερμάτων, ὅστις καθωρίσθη ἤδη ἐφάπαξ ἐντὸς τῆς χρήσεως τοῦ 1909.

§110Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν ἤκουσα μέχρι τοῦδε ν’ ἀναφέρητε νέαν δαπάνην διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀστυνομίας ἐμμέσων φόρων».

§111ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διότι ἐσκέφθημεν πρὸς στιγμήν, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ ἐφαρμόσωμεν αὐτὸν νῦν ἀμέσως. Ἀλλεπάλληλα ὅμως γεγονότα τῶν τελευταίων τούτων ἡμερῶν ἔπεισαν ἡμᾶς περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἀμέσου ἐφαρμογῆς τοῦ θεσμοῦ τούτου. Δυστυχῶς ἡ Ἀστυνομία τοῦ Κράτους, νομίζουσα ὅτι αὐτὴ εἶναι προωρισμένη δι’ ἄλλα ἔργα, ἀρνεῖται πολλάκις τὴν ἐνεργὸν συνδρομήν της καὶ τὴν ἀποτελεσματικὴν καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου, χθὲς δὲ μοὶ ἀπηύθυνεν ἡ Διεθνὴς Οἰκονομικὴ Ἐπιτροπὴ ἐντόνους παραστάσεις διὰ τὴν τοιαύτην ἀδράνειαν καὶ ἀνεπάρκειαν τῆς Ἀστυνομίας, θὰ παρακαλέσω δὲ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς γʹ ἀνάγνωσιν, μεθ’ ὃ θὰ ζητήσωμεν διὰ δηλώσεως τὴν ἀναγκαίαν πίστωσιν.

§112Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Εἰς γʹ ἀνάγνωσιν εἶναι, κ. Ὑπουργὲ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Μετὰ τὸ πέρας τῆς ἀγορεύσεώς σας νὰ τὸ ψηφίσωμεν.

§113ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Οὐδὲν ἔχω ν’ ἀντείπω εἰς τοῦτο. Καὶ νῦν ἐπανέρχομαι εἰς τὸ κύριον θέμα τοῦ λόγου μου. Κεφ. Γʹ. Μέρος ΙΧ. Διάφοροι πληρωμαί. Κεφάλ. 15, «δικαστικαὶ ἀποζημιώσεις», ἀναγράφονται ἔξοδα ἐπὶ ἔλαττον ἐκ 200,000 δρ., ἤτοι ἀντὶ τῶν 600,000 νῦν 400,000. Ἔχει μείνει ἤδη ἀδιάθετος πίστωσις ἐκ 200,000 δρ. καὶ κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1908, θὰ μείνῃ δὲ τοιαύτη, κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας, καὶ κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909. Αὐτὴ δύναται νὰ διατεθῇ διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1910, οὕτω δὲ νὰ συναπαρτίσῃ μετὰ τῶν νῦν ἀναγραφομένων 400,000 τὸ ποσὸν τῶν 600,000. Κεφ. 46, «ἐπιστροφαὶ χρημάτων», ἀναγράφεται ἐπὶ πλέον δαπάνη ἐκ δρ. 46,040, ἤτοι ἀντὶ 435,525 νῦν 481,565 δραχ. Ἡ αὔξησις αὕτη ὀφείλεται ἐν μέρει μὲν εἰς τὴν ἐπιστροφὴν τῶν ἀχρεωστήτως καταβαλλομένων ὑπὸ τῶν ὀφειλετῶν εἰς τὸ Δημόσιον, ἐν μέρει δὲ εἰς τὴν ἐπιστροφὴν τοῦ φόρου πρὸς τοὺς ἐξάγοντας οἰνόπνευμα εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, Κεφ. 47, «ἀποδόσεις ἐκ τῶν ἐσόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ». ἐνταῦθα ἔχομεν ἐπὶ πλέον ἔξοδα ἐκ δρ. 2,012,925. Ἀλλὰ πόθεν προέρχεται ἡ τοιαύτη αὔξησις διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1910; 1) Ἐκ τῆς ἀποδόσεως εἰς τὸ ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου ἐκ τῶν προσθέτων φαρικῶν τελῶν κλπ. ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὑποβληθέντος εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχεδίου ὁμοῦ μετὰ τῆς νομισματικῆς διαφορᾶς ἐξ 606,000 δραχ., 2) ἐξ ἀποδόσεως εἰς τὸ γενικὸν Ἐκκλησιαστικὸν Ταμεῖον ἐξ εἰσπράξεων δασμοῦ πρώτων ὑλῶν κηροῦ 250,000 δραχμῶν, 3) ἐξ ἀποδόσεως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν τοῦ ἀντιτίμου τοῦ βιβλιοσήμου τῆς μέσης καὶ τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως ἐκ 300,000 δραχ., 4) ἐξ ἀποδόσεως εἰς τὸ αὐτὸ Ὑπουργεῖον τῶν τόκων τῶν κληροδοτημάτων ἐκ 265,683 δρ., 5) ἐξ ἀποδόσεως εἰς τοὺς δήμους τοῦ Κράτους τοῦ ἡμίσεος τοῦ φόρου τῶν οἰκοπέδων εἰς 200,000 δρ. καὶ 6) ἐξ ἀποδόσεως εἰς τὴν τηλεγραφικὴν ἑταιρείαν Eastern, ἀφοῦ ἡ μέχρι τοῦδε χορηγουμένη πίστωσις ἀπεδείχθη ἀνεπαρκής, ἐπὶ πλέον 137,411 δρχ. Κατὰ ταῦτα ἔχομεν αὔξησιν ἐν ὅλῳ 2,012,925 δρχ. Ἀλλ’ ἀπέναντι αὐτῶν ἔχομεν καὶ ἐλαττώσεις, ἀνερχομένας εἰς 541,661 δρχ., ἐξ ὧν 270,000 προέρχονται ἐκ τῆς ἐπὶ ἔλαττον ἀποδόσεως εἰς τὸ ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐξ ἀντισηκωμάτων τῶν διαθεσίμων κληρωτῶν. Ἀφαιρουμένης δὲ τῆς ἐλαττώσεως ἔχομεν καθαρὰν αὔξησιν ἐξόδων ἐν τῷ προκειμένῳ κεφαλαίῳ ἐκ δρχ. 1,471,264.

§114Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὑπελογίσατε τὴν ἐλάττωσιν τῶν ἀποδοτέων εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐκ τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων;

§115ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ μὴ ὑπολογισμὸς τοιαύτης ἐλαττώσεως δὲν εἶναι βεβαίως πρὸς ὄφελός μου· διότι παριστῶνται οὕτω τὰ ἔξοδα ἔτι μᾶλλον ἐξωγκωμένα.

§116Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἤθελον νὰ εἴπω κυρίως, ὅτι διὰ τοῦ μονοπωλίου τῆς σακχάρεως ζημιοῦται τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τὸ ποσοστόν, τὸ ὁποῖον θ’ ἀνῆκεν εἰς αὐτὸ ἐκ τῶν τελωνιακῶν αὐτῆς εἰσπράξεων.

§117ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καθ’ ὃν χρόνον ἐχορηγήθη ἔκτακτος πίστωσις ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐκ 37,000,000 δρχ. περίπου, δι’ ἃ τὸ Κράτος θὰ ὑποχρεωθῇ νὰ καταβάλλῃ ἐτησίως τοκοχρεολύσιον ἐκ 2,000,000 δρχ. περίπου, ἡ στέρησις 600,000 δρχ. περίπου, εἰς ὅσα ἀνέρχεται τὸ ποσοστόν, τὸ ἀνῆκον εἰς τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος Ταμεῖον ἐκ τοῦ δασμοῦ τῆς σακχάρεως, δὲν θὰ ἦτο τόσου λόγου ἀξία. Ἐν τούτοις τὸ ποσὸν τῆς προκειμένης ἀποδόσεως ἐπιφυλάσσομαι νὰ καθορίσω βραδύτερον διὰ δηλώσεως πρὸς τὴν Βουλήν. Κεφ. 48, «ζημία ἐκ τροπῆς εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια τῶν εἰς χρυσὸν κεφαλαίων τοῦ Σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Δεμερλῆ–Λαρίσης καὶ Ὀθωμανικῶν συνόρων», διαγράφεται ἡ ἐκ δρχ. 124,800 πίστωσις, διότι ἔληξε πλέον ἡ πρὸς τοῦτο ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους. Κεφ. 49, «ἐκτέλεσις νόμου ͵ΓΣΒʹ τοῦ 1907, περὶ συνοικισμοῦ καὶ διανομῆς γαιῶν ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ περὶ ἱδρύσεως Γεωργικοῦ Θεσσαλικοῦ Ταμείου», ἀναγράφονται ἐπὶ ἔλαττον ἔξοδα 1,620,000 δρχ. Ὡς γνωστόν, Κύριοι, ἐκ τοῦ τελευταίου δανείου τῶν 5,000,000 διετέθησαν ἤδη διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 δρ. 3,220,000, μένει δὲ ὑπόλοιπον διαθέσιμον διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1910 ἐκ δρχ. 1,600,000, ἐξ οὗ ἡ ἐπὶ ἔλαττον διαφορὰ τῶν 1,620,000 δρχ. Μεταβαίνω νῦν, Κύριοι, εἰς ἓν νέον γενικὸν κεφάλαιον τοῦ εἰδικοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Κεφ. Γενικοῦ Προϋπολογισμοῦ Δʹ. Ἀναπληρωματικαὶ καὶ ἔκτακτοι πιστώσεις. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νέου νόμου, τοῦ μεταρρυθμίζοντος τὸν ἐν ἰσχύϊ νόμον περὶ Δημοσίου Λογιστικοῦ, ἀναγράφονται νῦν τὸ πρῶτον ἀναπληρωματικαὶ καὶ ἔκτακτοι πιστώσεις ἐν αὐτῷ τῷ Προϋπολογισμῷ. Κεφ. 52, «ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις», αὗται προϋπολογίζονται εἰς δρχ. 4,000,000.

§118Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ δεκαετίας καὶ ἐντεῦθεν ἀνῆλθόν ποτε αἱ ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις εἰς 4,000,000;

§119ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πολλάκις. Ἀλλὰ πλὴν τούτου ἡμεῖς καθορίζομεν τὰ ἔξαδα διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1910 κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ἔχωμεν ἀνάγκην ἀνωτέρου ποσοῦ ἀγαπληρωματικῶν πιστώσεων. Περὶ τούτου θὰ ἐξηγηθῶ ἔτι μᾶλλον βραδύτερον.

§120Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ ἐξηγήσεις αὗται δι’ ἄλλους, ὄχι δι’ ἐμέ.

§121ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ δι’ ἐκείνους καὶ μόνους, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ βλέπωσι τὰ πράγματα μὲ γυμνοὺς τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ οὐχὶ ὑπὸ τὸ πρίσμα τῆς κομματικῆς ἐμπαθείας. Κεφ. 53, «ἔκτακτοι πιστώσεις», ἀναγράφεται ποσὸν ἐκ 10,070,000 δρχ. Αἱ κυρίως ἔκτακτοι πιστώσεις ἀνέρχονται εἰς 3,000,000 δρχ. μόνον. Αἱ ὑπόλοιποι ἐξ 7,070,000, εἶναι προωρισμέναι μετὰ τῆς συναλλαγματικῆς διαφορᾶς των νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς τοκοχρεολύσιον διὰ τὸ συνομολογηθησόμενον δάνειον, δι’ ὃ θὰ ζητήσωμεν προσεχῶς τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς. Ἐνόσῳ αὐτὸ δὲν ἔχει συνομολογηθῆ ἔτι, οὐδ’ ἦτο δυνατὸν νὰ γινώσκωμεν ἐκ τῶν προτέρων πόσον θὰ εἶναι τὸ τοκοχρεολύσιόν του, ὠφείλομεν κατ’ ἀνάγκην ν’ ἀναγράψωμεν τὴν ἀπαιτουμένην δι’ αὐτὸ πίστωσιν ὡς ἔκτακτον καὶ οὐχὶ ὡς τακτικὴν πίστωσιν ὑπὸ τὸ κεφάλαιον τοῦ δημοσίου χρέους.

§122Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τί δάνειον ὑπολογίζετε νὰ συνομολογήσητε;

§123ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀκριβῶς τόσον, ὅσον δύναται νὰ ἐξυπηρετήσῃ ἡ πίστωσις τῶν 7,000,000 χρ. φρ. Θέλομεν δι’ αὐτοῦ νὰ καλύψωμεν πάντα τὰ ἐλλείμματα τῶν παρελθουσῶν χρήσεων, μάλιστα δὲ τῆς ἐν ἐνεργείᾳ τοιαύτης, προσέτι δὲ νὰ ἔχωμεν καὶ ἕν ποσὸν διαθέσιμον διὰ τὴν κατασκευὴν διαφόρων σιδηροδρομικῶν γραμμῶν.

§124Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Πῶς εἶναι δυνατὸν μὲ τοκοχρεολύσιον 7,000,000 νὰ συνομολογήσητε δάνειον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ καλύψητε τὰ ἐλλείμματα, τὰς ἐκτάκτους πιστώσεις τῶν δύο πολεμικῶν Ὑπουργείων ἐξ 80,000,000 καὶ νὰ ἔχητε καὶ περίσσευμα διὰ σιδηροδρόμους;

§125Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΔΑΚΗΣ. Εἶναι 70,000,000.

§126ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐν πρώτοις ἐκ τῶν 70,000,000 πρέπει ν’ ἀφαιρέσωμεν τὰ 7,000,000 τοῦ κληροδοτήματος Ἀβέρωφ, οὕτω δ’ ἐκ τῶν 80,000,000 τοῦ κ. Βουλευτοῦ Καρδίτσης, μετὰ τὴν ἐπανόρθωσιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Νάξου, ὑπολείπονται 62,000,000. Ἀλλά, Κύριοι, δὲν νομίζω, ὅτι μοὶ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ κάμω λόγον περὶ τῶν ἐκτάκτων πιστώσεων τῶν δύο πολεμικῶν Ὑπουργείων, ἐν σχέσει πρὸς τὸ συνομολογηθησόμενον δάνειον. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὀφείλω νὰ δηλώσω νῦν τοῦτο καὶ μόνον, ὅτι τὸ συνομολογηθησόμενον δάνειον θὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν κάλυψιν τῶν ἐλλειμμάτων καὶ εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν διαφόρων σιδηροδρομικῶν γραμμῶν, ἃς θεωροῦμεν ἀπολύτως ἀναγκαίας οὐ μόνον χάριν τῆς συγκοινωνίας, ἀλλὰ καὶ ὅπως εὕρῃ οὕτω πως ἐργασίαν ὁ πενόμενος τὴν σήμερον λαός. Τοῦτο πράττουσιν ὅλα τὰ Κράτη, ὁσάκις περιέρχονται εἰς οἰκονομικὰς κρίσεις, οἵα ἡ νῦν κατατρύχουσα ἡμᾶς, ἡ κινδυνεύουσα νὰ προσλάβῃ χαρακτῆρα κοινωνικῆς κρίσεως. Τοῦτο νομίζομεν ὅτι ἐπιβάλλεται καὶ εἰς ἡμᾶς τὴν σήμερον. Ἀνακεφαλαιῶν, Κύριοι, τὰ ἔξοδα τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν δηλῶ ὅτι ταῦτα ἀνέρχονται ἐν συνόλῳ εἰς δρ. 83,547,822. Βʹ) Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τούτῳ ἐπιφέρομεν τὰς ἑξῆς οἰκονομίας· 1) κεφ. Αʹ, «κεντρικὴ ὑπηρεσία», οἰκονομία ἐξ 29,000 δρχ. 2) κεφ. Βʹ, «διπλωματικὴ ὑπηρεσία», ἔχομεν αὔξησιν μὲν ἐξόδων ἐκ δραχμῶν 24,000, ἐλάττωσιν δὲ ἐξ 181,560 δρχ. 3) κεφ. Γʹ, «προξενικὴ ὑπηρεσία», ἔχομεν αὔξησιν μὲν ἐκ δρ. 31,310, ἐλάττωσιν δὲ ἐκ δρ. 184,910 4) κεφ. Δʹ, «ἐξωτερικαὶ δαπάναι», ἔχομεν ἐλάττωσιν μόνον ἐξόδων ἐξ 1,220,000 δρ. 5) κεφ. Εʹ, «ἔκτακτοι ἀποστολαί», ἔχομεν ἐλάττωσιν μόνον ἐξόδων ἐκ 10,000 δρ. καὶ 6) κεφ. Ϛʹ, «νομισματικὴ διαφορά», ἔχομεν ἐλάττωσιν ἐκ δρ. 100,000. Ἐν κεφαλαίῳ, Κύριοι, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ ἐλάττωσιν μὲν ἐξόδων ἐκ δρ. 1,725,470, αὔξησιν δ’ ἐκ δρ. 56,225, ὧν ἀφαιρουμένων ἐξ ἐκείνων ὑπολείπεται καθαρὰ ἐλάττωσις αὐτῶν ἐκ δρ. 1,669,244. γʹ) Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, Κύριοι, τούτῳ ἐπιφέρομεν τὰς ἑξῆς αὐξομειώσεις· 1) κεφ. 1, «κεντρικὴ ὑπηρεσία», αὔξησιν μὲν ἐξόδων ἐκ 3,480 δρ., ἐλάττωσιν δ’ ἐξ 8,400 δρ. 2) κεφ. 7, «Πρωτοδικεῖα», καθαρὰν ἐλάττωσιν ἐξόδων ἐξ 22,120 δρ. 3) κεφ. 9, «Εἰσαγγελίαι Πρωτοδικῶν», αὔξησιν μὲν ἐκ 18,000, ἐλάττωσιν δ’ ἐκ 14,240 δρχ. 4) κεφ. 10, «ἔξοδα ὑπηρεσίας Εἰσαγγελιῶν Πρωτοδικῶν», ἐλάττωσιν ἐκ 1800 δρ. 5) κεφ. 11, «Εἰρηνοδικεῖα καὶ Πταισματοδικεῖα», ἐλάττωσιν ἐξόδων ἐκ 477,947 δρ.

§127Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσα Εἰρηνοδικεῖα καταργεῖτε;

§128ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θέλετε τώρα ν’ ἀνοίξωμεν συζήτησιν περὶ Εἰρηνοδικείων; Ἀλλ’ ἡμεῖς ἐννοοῦμεν νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὰς οἰκονομίας, ἃς θεωροῦμεν ἀναγκαίας πρὸς ἀποκατάστασιν τοῦ ἰσοζυγίου καὶ πρὸς ἀποφυγὴν τοῦ ἐπαπειλοῦντος ἡμᾶς οἰκονομικοῦ κινδύνου. Ἂν ὑμεῖς ἔχητε ἐναντίαν γνώμην, ἔλθετε ν’ ἀναλάβητε σεῖς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ἐν ταὐτῷ καὶ τὰς εὐθύνας διὰ τὴν ἐνδεχομένην καταστροφήν. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων). 6) κεφ. 12, «Σωφρονιστικαὶ φυλακαί», ἔχομεν ἐλάττωσιν ἐξόδων ἐξ 25,584 δρ. 7) κεφ. 13, «φυλακαὶ ἐξεταστικαὶ καὶ ποινικαί», αὔξησιν ἐκ 12,660 δρ. 8) κεφ. 14, «ἔξοδα ποινικῆς δικαιοσύνης», ἐλάττωσιν ἐξόδων ἐκ 408,920 δρ. 9) κεφ. 15, «διάφορα ἔξοδα», ἐλάττωσιν ἐξόδων ἐκ 47,000 δρ. 10) κεφ. 16, «ἔξοδα παρελθουσῶν χρήσεων», αὔξησιν ἐκ 35,176 δρ. καὶ 11) κεφ. 17, «ἀποζημίωσις μελῶν ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου», αὔξησιν ἐκ δρ. 4,990. Ἐν ἀνακεφαλαιώσει ἔχομεν ἐλάττωσιν μὲν ἐξ 1,006,730 δρ., αὔξησιν δ’ ἐξ 75,026, ὧν ἀφαιρουμένων ἐξ ἐκείνων ὑπολείπεται καθαρὰ ἐλάττωσις ἐκ δρ. 931,704. δʹ) Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τούτῳ ἐπέρχονται αἱ ἑξῆς αὐξομειώσεις· 1) κεφ. 2, «διοίκησις τῶν νομῶν καὶ τῶν ἐπαρχιῶν, ἐλάττωσις ἐξ 173,508 δρ. κατ’ ἀκολουθίαν τῆς καταργήσεως δέκα νομῶν καὶ διαφόρων θέσεων ἐν τοῖς ὑπολειπομένοις ἐξ αὐτῶν· 2) κεφ. 3 «δημοσία ἀσφάλεια», ἐλάττωσις ἐξ 132,800 δρ. 3) κεφ. 4, «δημοσία ὑγεία», ἐλάττωσις ἐξ 133,860 δρ.

§129Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς, κ. Ὑπουργέ, δὲν ἀναγράφετε πίστωσιν;

§130ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως ἀναγράφομεν. 4) κεφ. 5, «ἐκτέλεσις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου», αὔξησιν ἐκ 224,000 δρ. 5) κεφ. 7, «βοήθειαι», ἐλάττωσιν ἐξ 115,000 δρ. 6) κεφ. 8, «ἔξοδα παρελθουσῶν χρήσεων», αὔξησιν ἐξ 106,115 δρχ. 7) κεφ. 9, «στατιστική», ἐλάττωσιν ἐκ 57,000 δρ. 8) διαγράφεται τὸ κεφάλαιον, «περιοδικὴ ἀπογραφὴ τῶν κατοίκων τοῦ Βασιλείου κλπ.», ἐξ οὗ ἔχομεν ἐλάττωσιν ἐκ 34,000 δρχ. 9) κεφ. 10–18, διὰ τὴν γεωργικὴν ὑπηρεσίαν κλπ. ἐλάττωσιν 114,118 δρ. 10 κεφ. 19, «Ταχυδρομεῖα, Τηλεγραφεῖα καὶ Τηλεφωνεῖα», ἐλάττωσιν ἐκ δρχ. 855,362.

§131Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πόθεν, παρακαλῶ, αὐτὴ ἡ ἐλάττωσις;

§132ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ ἐκ καταργήσεως διαφόρων θέσεων, μάλιστα δὲ διὰ τὴν ἔλλειψιν ἀνάγκης προμηθείας πολλῶν ὑλικῶν, ἐξ ὧν ἔχει γίνει ἤδη τοιαύτη δι’ ἓν καὶ δύο ἀκόμη ἔτη. 11) κεφ. 21, «ἔξοδα διευθύνσεως δημοσίων ἔργων κλπ.», ἔχομεν ἐλάττωσιν ἐξ 108,840 δρ. 12) κεφ. 24, «ὑδραυλικὰ ἔργα», ἐλάττωσις ἐξ 98,000 δρχ. 13) κεφ. 25, «κατασκευὴ καὶ συντήρησις κτιρίων Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν», ἐλάττωσιν ἐκ 318,612 δρ. 14) κεφ. 27, «κατασκευὴ καὶ συντήρησις κτιρίων Ὑπουργείου Δικαιοσύνης», ἐλάττωσιν ἐξ 118,500 δρ. 15) κεφ. 29, «Ὁδοποιία», ἐλάττωσιν ἐκ 2,298,900 δρχ.

§133Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πῶς εἶναι δυνατὸν αὐτό;

§134ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νέου νόμου περὶ ὁδοποιίας, καθ’ ἣν ἐλάχισται πλέον ὁδοὶ παραμένουσιν ἐθνικαί, διὰ δὲ τὰς λοιπάς, χαρακτηριζομένας ὡς ἐπαρχιακὰς καὶ δημοτικάς, ἔχουσι νὰ μεριμνήσωσι τὰ ταμεῖα τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιίας, ἅτινα ἐφοδιάζονται πρὸς τοῦτο δι’ εἰδικῶν πόρων.

§135Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀλλ’ ἐν τῷ σχετικῷ κεφαλαίῳ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 ἀναγράφεται πίστωσις ἐκ 2,883,900. Πῶς εἶναι δὲ δυνατὸν ἀπέναντι αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ νὰ ἔχητε τόσην οἰκονομίαν;

§136ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐζητήθησαν ὅμως ὕστερον ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις ἐκ δρ. 1,540,000, οὕτως ὥστε ἔχομεν ἐν ὅλῳ 4,423,900.

§137Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τί θὰ γίνωσιν ὅλαι αἱ ὁδοὶ τοῦ Κράτους, αἱ δοθεῖσαι εἰς ἐργολαβίαν μέχρι τοῦ Αὐγούστου τοῦ 1910;

§138Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀρκοῦσι πρὸς τοῦτο αἱ χορηγηθεῖσαι πιστώσεις διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909. Ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου τοῦ 1910 θὰ τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν τὸ σύστημα τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν κατὰ τὸν νέον νόμον· 16) κεφ. 25, «κατασκευὴ σιδηροδρόμων», ἔχομεν ἐλάττωσιν ἐξόδων 97,703 δρ. 17) κεφ. 31, «ἀποζημίωσις κτημάτων», ἐλάττωσιν ἐκ 316,000 δρ. καὶ 18) διαγράφεται τὸ «βοήθημα πρὸς περίθαλψιν προσφύγων ἐκ Βουλγαρίας κλπ.» ἐκ δραχ. τριῶν ἑκατομμυρίων, ἀφοῦ αὐτοὶ δυνάμει τοῦ ψηφισθέντος τελευταῖον νόμου καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ περισσεύματος ἐκ τοῦ τελευταίου δανείου τῶν πέντε ἑκατομμυρίων ἔλαβον ἐφάπαξ βοήθημα. Ἐν συνόλῳ ἔχομεν ἐπὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἐλάττωσιν μὲν ἐξ 8,018,123, αὔξησιν δ’ ἐκ 355,465, ἤτοι καθαρὰν ἐλάττωσιν ἐξ 7,662,657 δραχμῶν. ε) Ὑπουργεῖον Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τούτῳ ἔχομεν τὰς ἑξῆς οἰκονομίας καὶ ἐλαττώσεις ἐξόδων· 1) κεφ. 1, «κεντρικὴ ὑπηρεσία», 12,360., 2) κεφ. 2, «διοίκησις Ἐκκλησίας», 242,716 δρ. 3) κεφ. 3, «ἀνωτέρα ἐκπαίδευσις», 72,720 δρχ. 4) κεφ. 5, «βιβλιοθῆκαι», 8860 δρχ. 5) κεφ. 7, «Ἀστεροσκοπεῖον», 5300 δρ., 6) κεφ. 9, «Ἀρχαιολογικὴ ὑπηρεσία», 338,509 δρ., 7) κεφ. 11, «Μέση ἐκπαίδευσις» (Γυμνάσια), 40,500 δρ., 8) κεφ. 12, «ἐμπορικαὶ σχολαί», 33,000 δρ., 9) κεφ. 13, «Γυμναστική», 60,955 δρχ., 10) κεφ. 14, «Ἑλληνικὰ σχολεῖα», 140,000 δρ., 11) διαγράφονται αἱ «συνδρομαὶ καὶ τὰ βοηθήματα» ἐκ δρ. 98,660, 12) κεφ. 16, «στοιχειώδης ἢ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις», 308,340 δραχ. 13) διαγράφεται τὸ κεφάλαιον «ἐλλείμματα ἐκ προκαταβολῶν ὑπὲρ τῆς στοιχειώδους ἢ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως» δραχ. 500,000.

§139Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔγιναν εὔποροι οἱ δῆμοι;

§140ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου, ἀλλὰ περὶ τοῦ περιορισμοῦ, ὅστις θὰ ἐπέλθῃ ὡς πρὸς τὴν σπατάλην τοῦ δημοσίου χρήματος διὰ τῆς ἀπηνοῦς εἰσπράξεως τῶν γινομένων προκαταβολῶν πρὸς τοὺς εὐπόρους δήμους ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νέου νόμου.

§141Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ὥστε αἱ οἰκονομίαι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἀνέρχονται τὸ ὅλον;

§142ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ ἔχωμεν ἐν ὅλῳ ἐλάττωσιν μὲν ἐξόδων ἐξ 1,871,652, αὔξησιν δ’ ἐξ 20,615 δραχ., ὧν ἀφαιρουμένων ἐξ ἐκείνων ὑπολείπεται καθαρὰ ἐλάττωσις ἐξ 1,850,037 δραχ. ϛʹ) Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν. Ὁ εἰδικὸς προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τούτου ἀνέρχεται εἰς δρ. 20,065,513. Ἡ σπουδαιοτέρα αὔξησις ἐπέρχεται ἐν αὐτῷ εἰς τὸ κεφ. 11, «ὑλικόν», ὅπερ παρουσιάζει αὔξησιν ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 ἐκ δρ. 3,322,600, ἤτοι ἀντὶ 3,976,100 νῦν 7,298,700 δρ. Ἔχομεν καὶ πολλὰς ἄλλας καθαρὰς αὐξήσεις ἐν πᾶσι σχεδὸν τοῖς κεφαλαίοις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν συμποσουμένας, μετὰ τῆς τοῦ κεφαλαίου 11, εἰς 4,503,164 δραχ., ἀπέναντι τῶν ὁποίων ὅμως διαγράφεται ἡ πίστωσις τοῦ κεφαλαίου «ἐνίσχυσις ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης» ἐκ δραχ. 3½ ἑκατομμυρίων. Ἡ πίστωσις τοῦ κεφαλαίου 11 ἐξ 7,296,700 δρ. πιθανὸν μετὰ ἓν ἔτος νὰ εἶναι κατωτέρα κατὰ 1–1½ τὸ πολὺ ἑκατομμύριον.

§143Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΔΑΚΗΣ. Δηλαδὴ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τοῦ 1911 ἀνέρχεται εἰς 18½ ἑκατομμύρια.

§144Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὡμιλήσατε περὶ ἑπτὰ ἑκατομμυρίων. Εἰς τὰ εἴκοσι ἑκατομμύρια περιλαμβάνονται τὰ ἑπτὰ ἑκατομμύρια;

§145ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως.

§146Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἄρα ὑπολείπονται δεκατρία ἑκατομμύρια.

§147ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὄχι δεκατρία ἑκατομμύρια. Ἀφοῦ διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 ἐχορηγήθη πίστωσις ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ κεφαλαίου ἐκ δραχ. τεσσάρων ἑκατομμυρίων ὡς ἔγγιστα, πῶς δύνασθε ν’ ἀφαιρέσητε ἐκ τοῦ ἐφετεινοῦ Προϋπολογισμοῦ ἑπτὰ ἑκατομμύρια; Ἡ πίστωσις αὕτη θὰ παραμείνῃ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι, ἴσως ἠλαττωμένη κατά τι, οὐδέποτε ὅμως μέχρι τεσσάρων ἑκατομμυρίων, ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει πῶς δύνασθε ν’ ἀφαιρέσητε ἐκ τοῦ ὁλικοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν 20,065,000 τὰ ἑπτὰ ἑκατομμύρια καὶ νὰ περιορίσητε οὕτως αὐτὸν εἰς δεκατρία ἑκατομμύρια μόνον; Εἰς ἐμὲ τουλάχιστον μένει τοῦτο ἀκατανόητον.

§148Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἄρα ἡ δαπάνη τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἡ τακτικὴ θὰ εἶναι κατωτέρα τῶν εἴκοσιν ἑκατομμυρίων.

§149ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κατά τι ἴσως ἐν τῷ μέλλοντι.

§150Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κατά τι, καθ’ ὅσον ἀφαιρουμένων ἐκ τῶν εἴκοσιν ἑκατομμυρίων τῶν ἑπτὰ ἑκατομμυρίων μένει δαπάνη δεκατριῶν ἑκατομμυρίων.

§151ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλ’ ἐγὼ ἐπιμένω ὅτι διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1910 θὰ δαπανηθῶσιν 20,065,000, καθόσον δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ πλήρης ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Διαδόχου ἀπ’ ἀρχῆς τοῦ ἔτους.

§152Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὥστε δὲν σκοπεῖτε νὰ ἐφαρμόσητε ἀπὸ τοῦ 1910 τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Διαδόχου.

§153Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐψηφίσαμεν νομοσχέδιον ὅτι ἀρχίζει ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1910.

§154Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Λοιπὸν ἐφαρμόζετε τὸν ὀργανισμὸν αὐτὸν ἀπὸ τοῦ 1910 καὶ λέγετε ὅτι δύνασθε νὰ τὸν ἐφαρμόσητε μὲ δαπάνην μικροτέραν τῶν εἴκοσιν ἑκατομμυρίων. Αὐτὸ σᾶς ἐρωτῶ. Ὁμιλεῖτε δὲ περὶ αὐξήσεως δαπάνης ὑλικοῦ ἀπὸ τριῶν ἑκατομμυρίων εἰς ἑπτὰ ἑκατομμύρια. Ἑπομένως δύνασθε νὰ ἐφαρμόσητε τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Διαδόχου μὲ δεκατρία ἑκατομμύρια, ἀνεξαρτήτως τῶν δαπανῶν πρὸς ἀγορὰν ὑλικοῦ.

§155Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶναι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Διαδόχου τὰ εἴκοσιν ἑκατομμύρια, διότι ἐφαρμόζεται ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου.

§156Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀλλὰ τότε δὲν θὰ ἔχητε δαπάνην ὑλικοῦ ἑπτὰ ἑκατομμύρια.

§157Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ὄχι. Αὐτὰ τὰ εἴκοσιν ἑκατομμύρια θὰ εἶναι διὰ τὸ 1910.

§158Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ναί. Ἀλλ’ ἐκ τούτων τῶν εἴκοσιν ἑκατομμυρίων εἶναι ἀδύνατον νὰ λάβητε ἑπτὰ ἑκατομμύρια δι’ ἀγορὰν ὑλικοῦ.

§159ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου.

§160Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Παρακαλῶ. Περὶ τούτου πρόκειται. Λέγετε, ὅτι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1909 ἀνεγράφετο ποσὸν δραχ. τριῶν ἑκατομμυρίων δι’ ἀγορὰν ὑλικοῦ.

§161ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ εἶπον τέσσαρα ἑκατομμύρια καὶ οὐχὶ τρία διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909, προσετέθησαν δὲ τρία ἑκατομμύρια ἐπὶ πλέον διὰ τὸ 1910.

§162Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἄρα, ἐκτὸς τῶν δαπανῶν πρὸς ἀγορὰν ὑλικοῦ ἀνερχομένων εἰς ἑπτὰ ἑκατομμύρια, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διατείνεται ὅτι δύναται νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Διαδόχου μὲ δαπάνην δεκατριῶν ἑκατομμυρίων.

§163Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ διατείνομαι ὅτι μὲ εἴκοσιν ἑκατομμύρια.

§164Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Ἐγὼ ὁμιλῶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις, ἀποτεινόμενος πρὸς τὴν Βουλήν, εἶπεν ὅτι ἐκ τῶν εἴκοσιν ἑκατομμυρίων ἑπτὰ ἑκατομμύρια θέλουσι χρησιμεύσει πρὸς ἀγορὰν ὑλικοῦ καὶ ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν ἑπτὰ ἑκατομμυρίων ἐν τῷ μέλλοντι θέλει ἐλαττωθῆ. Ἐγὼ τὰ ποσὰ ἀναφέρω εἰς τὴν Βουλὴν ἄνευ μεταβολῆς τινος.

§165ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ ἐν τούτοις δὲν ἔχομεν ἐλάττωσιν, ἀλλ’ αὔξησιν. Κατὰ τὸν Προϋπολογισμόν, τὸν ὁποῖον ὑπεβάλετε ὑμεῖς εἰς τὴν Βουλήν, ὑπελογίζοντο τὰ ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν εἰς 18,500,000. Ἀλλ’ ἀφαιρουμένων ἐξ αὐτῶν τῶν 3½ ἑκατομμυρίων τῶν χορηγουμένων εἰς τὸ ταμεῖον τῆς Ἀμύνης, περιωρίζοντο τὰ ἔξοδα εἰς δεκαπέντε ἑκατομμύρια μόνον, ἐνῷ νῦν ὁλόκληρα τὰ 20,065,000 δρ. εἶναι ἀποκλειστικὴ δαπάνη τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν· κατ’ ἀκολουθίαν ὁ Προϋπολογισμὸς ἡμῶν ἐν συγκρίσει πρὸς τὸν ὑμέτερον παρουσιάζει αὔξησιν πραγματικὴν ἐκ 5,065,000 δρ. Καὶ ἂν δὲ ἐλαττωθῇ κατά τι αὐτός, ἔστω καὶ κατὰ 1 1½ ἑκατομμύριον, καὶ πάλιν ἐν συγκρίσει πρὸς τὸν ἰδικόν σας Προϋπολογισμὸν ἔχει νὰ παρουσιάσῃ αὔξησιν ἐκ 3½–4 ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα νομίζω ὅτι ἐπαρκοῦσι διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Διαδόχου.

§166Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν θὰ ἔκαμνον καμμίαν παρατήρησιν, ἐὰν ἠθέλετε ἀρκεσθῆ εἰς τοῦτο, τὸ ὁποῖον λέγετε τώρα· διότι τότε θὰ ἔβλεπον βεβαίως, ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τῶν πιστώσεων τῶν ἀναγραφεισῶν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1909 τῶν συμφώνων τῶν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1910, καὶ ἑπομένως ἤθελον σιωπήσει. Ἀλλ’ ἐν τῇ ἀγορεύσει ὑμῶν προσετέθη καὶ ἕτερον· εἴπετε, ὅτι ἡ δαπάνη πρὸς ἀγορὰν ὑλικοῦ, ἡ ὁποία ἀνεγράφετο εἰς 3,000,000 ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1909, θέλει ἀνέλθει καὶ κατὰ τὸ 1910 εἰς 7,000,000· ἑπομένως λέγετε, ὅτι ἔχετε αὔξησιν δαπάνης ὑλικοῦ δρχ. 4,000,000, ἡ ὁποία αὔξησις δαπάνης δὲν θὰ ἐπαναληφθῇ κατὰ τὰ ἐπιόντα ἔτη εἰς τὸ αὐτὸ ποσόν, ἀλλὰ θὰ ὑποστῇ σπουδαίαν ἐλάττωσιν· καὶ τότε σᾶς παρετήρησα, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀδύνατον, διότι πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Διαδόχου, ὅπως καὶ ἂν ὑπολογίσητε τὰς δαπάνας, εἶναι ἀδύνατον νὰ κατέλθητε κάτω τῶν 20,000,000, ἀλλὰ θὰ ὑπερβῆτε τὸ ποσὸν τοῦτο. Λοιπόν, ἐὰν εἴχετε περιορισθῆ εἰς τὸ πρῶτον μέρος, δὲν ἤθελον εἰπεῖ τίποτε.

§167Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συγγνώμην.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, μὴ διακόπτετε.

§169Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΔΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν. Πρέπει νὰ διευκρινισθῇ τὸ ζήτημα, διότι νομίζω, ὅτι εἶναι τὸ σπουδαιότερον ὅλων καὶ διὰ τοῦτο παρατηρῶ, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως τὸν παρουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργός, ἀναγράφει δαπάνην 20,065,000. Αὐτὴ ἡ δαπάνη περιλαμβάνει ἐν ἑαυτῇ, ὡς βεβαιοῖ ὁ κ. Ὑπουργός, διὰ προμήθειαν ὑλικοῦ 7,000,000. Ἡ δαπάνη αὕτη κατὰ τὸ 1911, καθ’ ἃ λέγει ὁ κ. Ὑπουργός, θὰ ἐλαττωθῇ ἀπὸ 7,000,000 εἰς 5,500,000. Ὥστε, ἐὰν ἀπὸ τὰ 20,000,000 ἀφαιρέσωμεν τὰ 5,500,000, θὰ μᾶς μείνωσι 14,500,000.

§170ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ λέγετε σεῖς.

§171Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τὸ εἴπετε σεῖς.

§172ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὄχι δά!

§173Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΔΑΚΗΣ. Λέγω λοιπὸν ὅτι ἐκ τῶν 20,000,000, ὅσα ἀναγράφονται εἰς τὸν ὑποβαλλόμενον Προϋπολογισμόν, 7,000,000 ἀφιεροῦνται εἰς ἀγορὰν ὑλικοῦ, καὶ ὅτι ταῦτα θὰ ἐλαττωθῶσι τῷ 1911 εἰς 5½ ἑκατομμύρια. Συνέπεια τούτου εἶναι ὅτι ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Διαδόχου θέλει ἐφαρμοσθῆ μὲ δαπάνην 14,500,000, ἐνῷ κατὰ τὸ 1909, ἂν ἀφαιρέσωμεν ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τὴν ἐκ 3,000,000 δαπάνην, τὴν ἀναγομένην εἰς ἀγορὰν ὑλικοῦ, ἀπομένει διὰ τὰς καθαρὰς δαπάνας τοῦ στρατοῦ ποσὸν 13,000,000. Ὥστε μὲ προσθήκην δαπάνης 1½ ἑκατομμυρίου θὰ ἐφαρμόσητε τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Διαδόχου.

§174ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Αὐτὸ λέγετε ὑμεῖς. Ἡμεῖς ὅμως λέγομεν πᾶν τοὐναντίον, ὅτι δηλαδὴ ἡ δαπάνη τῶν 7,000,000 — τὸ ἐδήλωσα ἤδη ἐπανειλημμένως — πιθανὸν νὰ ἐλαττωθῇ κατὰ τι διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1911, ἀλλὰ τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι πρέπει ν’ ἀφαιρεθῇ ἐκ τῶν ἄλλων ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἡ πίστωσις τῶν 7,000,000 καὶ τότε νὰ γίνῃ σύγκρισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ αὐτοῦ διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1910 πρὸς τὴν τοῦ 1909. Πρόκειται, Κύριοι, περὶ πιστώσεως τακτικῆς, τακτικωτάτης, ἧς ἄνευ δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ στρατὸς καθόλου καὶ ἥτις αὐξάνει νῦν κατὰ μέγα μέρος, διότι πρόκειται, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Διαδόχου, ν’ αὐξήσῃ κατὰ τὸ ἔτος 1910 καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν στρατευσίμων καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἵππων. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, πῶς δυνάμεθά ποτε νὰ χωρίσωμεν αὐτὴν τὴν πίστωσιν ἀπὸ τῶν ἄλλων πιστώσεων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ν’ ἀποδεχθῶμεν ὡς ὀρθὴν τὴν σύγκρισιν, εἰς ἣν προσφεύγουσι καὶ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Κερκύρας καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς Νάξου; Πᾶσαι αἱ πιστώσεις, αἱ ἀναγραφόμεναι ἐν τῷ εἰδικῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, εἶναι τακτικαὶ καὶ ἀφορῶσιν εἰς τρεχούσας, οὕτως εἰπεῖν, ἀνάγκας τοῦ στρατεύματος, ὡς ἐκ τούτου δὲ μόνον τὸ σύνολον αὐτῶν διὰ μίαν χρῆσιν δυνάμεθα νὰ συγκρίνωμεν πρὸς τὸ σύνολον ἄλλης χρήσεως. Καὶ τὸ σύνολον τῶν πιστώσεων διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1910 ἐκ δραχμῶν 20,065,000, συγκρινόμενον νῦν πρὸς τὸ σύνολον τῶν πιστώσεων τῆς χρήσεως τοῦ 1909 ἐκ δρ. 18,500,000 ἀποδεικνύει; Ὅτι, ἐνῷ καὶ τὰ 20,065,000 θὰ δαπανηθῶσιν ὑπὲρ τῶν τρεχουσῶν ἀναγκῶν τοῦ στρατεύματος διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1910, τοὐναντίον κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 ἐκ τῶν 18,500,000 δρ. ἐδαπανήθησαν μόνον 15,000,000 διὰ τὰς τρεχούσας ἀνάγκας τοῦ στρατεύματος, τὰ δὲ λοιπὰ 3,500,000 κατεβλήθησαν εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Τί δὲ σημαίνει τοῦτο; Ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει ἐπὶ πλέον διὰ τὴν χρῆσιν 1910 εἰς τὴν διάθεσίν του 5,000,000 δρ. τοὐλάχιστον, ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν χρῆσιν τοῦ 1909. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια, ἣν ἀδύνατον νὰ ἐπισκοτίσῃ τις νῦν, μεθ’ ὅσην διαλεκτικὴν δεινότητα καὶ ἂν ἐπιδείξῃ πρὸς τοῦτο. Ἐν τέλει, Κύριοι, παρατηρῶ, ὅτι ἐγὼ ἀπεδέχθην τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὥς μοι ὑπέβαλεν αὐτὸν ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία, χωρὶς ἐγὼ ν’ ἀντείπω τι. Νομίζω δ’ ὅτι ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι εἰς θέσιν νὰ γιγνώσκῃ τὰς πραγματικὰς ἀνάγκας τοῦ στρατεύματος. ζʹ) Ὑπουργεῖον Ναυτικῶν. Τὰ ἔξοδα, Κύριοι, τοῦ Ὑπουργείου τούτου προϋπελογίσθησαν διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 εἰς 8,506,347, προσετέθησαν δὲ εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο δι’ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων 400,808 καὶ δι’ ἐκτάκτων 2,548,900, ἤτοι ἐν ὅλῳ ἐχορηγήθησαν δι’ αὐτῶν πιστώσεις 11,456,055 δραχ. Διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1910 προϋπολογίζομεν ἡμεῖς ἔξοδα τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργείου 11,456,055.83 δρ. Κρίνω περιττὸν νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας τῶν ἐξόδων τούτων. Ἐκ τῆς μελέτης τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος Ὑπουργείου διὰ τὴν ἐπιοῦσαν χρῆσιν θὰ πεισθῇ ἕκαστος ὑμῶν, ὅτι ἔχομεν ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς χορηγηθείσας πιστώσεις διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 αὐξήσεις μὲν εἰς 3,512,845, ἐλαττώσεις δὲ εἰς 3,494,331, ἤτοι καθαρὰν αὔξησιν ἐκ 18,514 δρ. Μεταξὺ τῶν διαφόρων πιστώσεων θ’ ἀνεύρητε ποσὰ μέλλοντα νὰ δαπανηθῶσιν ἐφάπαξ κατὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος, ἀλλὰ θεωρῶ ταῦτα ἀνάξια ἰδιαιτέρας μνείας. ηʹ) Ἀνακεφαλαίωσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως τοῦ 1910. Κατὰ ταῦτα, Κύριοι, τὰ ἔξοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους θ’ ἀνέλθωσι κατὰ γενικὸν κεφάλαιον ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διαιρέσεως, ἣν ἔχομεν ἤδη καθιερώσει ἐπ’ αὐτοῦ, εἰς τὰ ἑξῆς ποσά·

Ὅσοι, Κύριοι, ἐξ ὑμῶν εἶσθε συνηθισμένοι μὲ τὰ περισσεύματα, ἅτινα πάντες σχεδὸν οἱ μέχρι τοῦδε Προϋπολογισμοὶ τοῦ Κράτους ἀνέγραφον καὶ τὰ ὁποῖα ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῶν ἐξητμίζοντο ἢ καὶ μετετρέποντο εἰς ἐλλείμματα, θὰ εὕρητε ἐκ πρώτης ὄψεως τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος περίσσευμα ἀνάξιον λόγου, θὰ νομίζητε δὲ ἴσως, ὅτι καὶ αὐτὸ δὲν ἀναμένει καλλιτέρα τις τύχη τῆς τῶν μέχρι τοῦδε περισσευμάτων τῶν Προϋπολογισμῶν τοῦ Κράτους. Ἀλλά, ὡς ἐνόησατε ἤδη ἐκ τῆς παρούσης εἰσηγήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1910, θὰ πεισθῆτε δ’ ἔτι μᾶλλον ἐκ τῆς ἐπισταμένης μελέτης τοῦ τεύχους αὐτοῦ...

§175Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΔΑΚΗΣ. Πότε θὰ τὸ λάβωμεν, κ. Ὑπουργέ;

§176ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὅταν εἶναι ἕτοιμον, πρὸς τοῦτο δὲ γίνεται σχεδὸν νυχθημερὸν ἡ ἀναγκαία ἐργασία. Ἐγὼ ἔχω νῦν ἕν καὶ μόνον ἀντίτυπον αὐτοῦ, ἐκτυπωθὲν προχείρως ἐπὶ χειροκινήτου πιεστηρίου.

§177Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΔΑΚΗΣ. Δὲν μοὶ χαρίζετε αὐτό;

§178ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὄχι δά! Ἐν τούτοις σᾶς ὑπόσχομαι νὰ ἱκανοποιηθῇ ἡ ἀνυπομονησία σας αὕτη καὶ νὰ λάβητε ὑμεῖς ἕν ἐκ τῶν πρώτων ἀντιτύπων τοῦ τεύχους τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Καὶ νῦν, ἐπανερχόμενος, Κύριοι, εἰς τὴν σειρὰν τοῦ λόγου μου δηλῶ, ὅτι τὸ περίσσευμα τοῦ προκειμένου Προϋπολογισμοῦ δὲν εἶναι ἁπλῶς λογιστικόν, ὡς τὰ μέχρι τοῦδε, ἀλλὰ πραγματικόν, ὑπάρχει δ’ ἐλπὶς νὰ μὴ ἐξατμισθῇ αὐτό, μηδὲ νὰ μετατραπῇ εἰς ἔλλειμμα, ἀλλὰ πᾶν τοὐναντίον, νὰ ἐνισχυθῇ ἔτι μᾶλλον καὶ νὰ παρουσιασθῇ ηὐξημένον κατὰ τὸ τέλος τῆς χρήσεως τοῦ 1910. Διατί τοῦτο; Διότι, Κύριοι, πρώτην ταύτην φορὰν ἀναγράφομεν ἡμεῖς ἐν αὐτῷ τῷ Προϋπολογισμῷ ἀναπληρωματικὰς καὶ ἐκτάκτους πιστώσεις ἐξ 7,000,000 δρ., ἔχοντες τὸ ἀπαιτούμενον δι’ αὐτὰς ἀντίκρυσμα ἐν αὐτοῖς τοῖς ἐσόδοις τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Τί δὲ σημαίνει τοῦτο; Ὅτι τὸ περίσσευμα τῆς χρήσεως τοῦ 1910 θ’ ἀνήρχετο εἰς 9,500,000 δρ. περίπου, ἐὰν κατὰ τὸ παράδειγμα τῶν προηγουμένων Προϋπολογισμῶν μὴ ἀνεγράφοντο καὶ ἐν τῷ παρόντι αἱ ἐνδεχόμεναι ἀναπληρωματικαὶ καὶ ἔκτακτοι πιστώσεις ἐξ 7,000,000 δραχ. Ἐν τοῖς μέχρι τοῦδε Προϋπολογισμοῖς οὐδεμία ἀπολύτως πρόνοια ἐλαμβάνετο περὶ τῶν τοιούτων πιστώσεων· διότι, ὡς προεῖπον, οἱ συντάσσοντες αὐτοὺς ὑπελόγιζον πάντοτε εἰς τὰς ἀδιαθέτους πιστώσεις, δι’ ὧν ἤλπιζον νὰ καλυφθῶσιν αὐταί. Ἀλλ’ ἐν ταῖς προβλέψεσιν ἡμῶν παραμένουσιν ἄθικτοι ὅλως αἱ ἐνδεχόμεναι ἀδιάθετοι πιστώσεις· ὡς δὲ ἡμεῖς ἀναγράφομεν τὰς διαφόρους πιστώσεις ἐν τοῖς ἐξόδοις τοῦ προκειμένου Προϋπολογισμοῦ, θὰ ἔχωμεν ἀνωτέρας ἀδιαθέτους πιστώσεις τῶν μέχρι τοῦδε παρουσιαζομένων. Πλὴν καὶ εἰς τὸν μέσον ὅρον τῶν μέχρι τοῦδε ἀδιαθέτων πιστώσεων, ἐξ 8,000,000 δραχ. περίπου, ἂν περιωρίζοντο αὐταὶ κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1910, θὰ ἔχωμεν καὶ πάλιν ἐν τῷ ποσῷ τούτῳ ἱκανὸν περιθώριον, δυνάμενον νὰ ἐπαυξήσῃ ἀσφαλῶς τὸ νῦν περίσσευμα αὐτῆς κατὰ πολλὰ ἑκατομμύρια. Ἀλλ’ ὡς, Κύριοι, τὸ σύνολον τῶν ἐσόδων ἐξ 148,500,000 δρχ., οὕτω καὶ τὸ σύνολον τῶν ἐξόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως τοῦ 1910, τὸ ἀνερχόμενον εἰς 146, 000,0000 δρχ., θὰ ξενίσῃ ἴσως ἐκ πρώτης ὄψεως πολλοὺς ἐξ ὑμῶν. Δὲν ἀμφιβάλλω δ’ ὅτι θὰ παρέλθωσιν ἐπὶ τὸ βῆμα τοῦτο οἱ μέλλοντες ἐν ἱερᾷ ἀγανακτήσει νὰ ἐλέγξωσι καὶ ταλανίσωσιν ἡμᾶς, διότι, παρὰ τὰς ἡμετέρας ἐπαγγελίας περὶ οἰκονομιῶν καὶ ἐλαττώσεως τῶν ἐξόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1910, ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς χορηγηθείσας πιστώσεις διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909, κατὰ 10,000,000 δρχ. αὐξάνομεν αὐτὰ κατὰ 6,000,000 δρ. περίπου. Ἡ ἀπάντησις ὅμως ἡμῶν πρὸς τὸν τοιοῦτον ἔλεγχον εἶναι εὔκολος καὶ προχειροτάτη. Ἡμεῖς, Κύριοι, δὲν ἀρνούμεθα, ὅτι ἀπέναντι τῶν χορηγηθεισῶν πιστώσεων διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 ἐκ δραχμῶν 140,000,000 ὡς ἔγγιστα ἀναγράφομεν νῦν ἔξοδα διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1910 ἐκ δρχ. 146,000,000.

§179Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ἐκείνας ὅμως συμπεριλαμβάνονται καὶ πᾶσαι αἱ μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως τοῦ 1909 χορηγηθεῖσαι ἀναπληρωματικαὶ καὶ ἔκτακτοι πιστώσεις.

§180ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μήπως εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1910 δὲν συμπεριλαμβάνονται ἀναπληρωματικαὶ καὶ ἔκτακτοι πιστώσεις; Διὰ τοῦτο ἐγὼ ἀφήνω νῦν κατὰ μέρος τὰς τοιαύτας πιστώσεις, περιορίζομαι δ’ εἰς ἐκείνας καὶ μόνας τὰς πιστώσεις, αἵτινες εἶναι νέαι ὅλως διὰ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1910. Ποῖαι εἶναι αὗται; Ἵνα, Κύριοι, παραλίπω πολλὰς ἄλλας μικροτέρας πιστώσεις, ἀρκοῦμαι εἰς ταύτας καὶ μόνον. 1) Ἀναγράφεται ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ 1910 πίστωσις 7,000,000 δρ. διὰ τοκοχρεολύσιον τοῦ συνομολογηθησομένου δανείου· 2) αὐξάνουσι τὰ ἔξοδα τῶν δύο πολεμικῶν Ὑπουργείων κατ’ ἄλλα 6,000,000 δρχ. 3) προστίθεται νέα πίστωσις διὰ τὸ μονοπώλιον τῆς σακχάρεως ἐκ 5,000,000 δρχ. περίπου. Ταῦτα πάντα συμποσοῦνται εἰς 18,000,000 δρχ., ἐξ ὧν ἀφαιρουμένων τῶν ἐπὶ πλέον ἐξόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1910, ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς χορηγηθείσας πιστώσεις διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909 (146,000,000− 14,000,000=6,000,000), ἔχομεν ὑπόλοιπον ἐκ δρ. 12,000,000, εἰς ὅσον ποσὸν περίπου ὑπολογίζομεν ἡμεῖς τὰς ἐπιτευχθείσας ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1910 οἰκονομίας καὶ ἐλαττώσεις. Ὁπωσδήποτε, Κύριοι, καὶ ἂν ἐξετασθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1910, θ’ ἀποδειχθῇ, ὅτι αὐτὸς πληροῖ ἐν πᾶσι καὶ τὰς ἡμετέρας ἐπαγγελίας καὶ τὰς προσδοκίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καθ’ ἃς ἔπρεπεν οὐ μόνον τὰ ἐλλείμματα τῶν δύο τελευταίων χρήσεων τοῦ 1908 καὶ 1909 ν’ ἀποφύγωμεν ἐν τῷ μέλλοντι, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐξεύρωμεν πάντας τοὺς ἀναγκαίους πόρους, δι’ ὧν θὰ ἠδυνάμεθα ν’ ἀντιμετωπίσωμεν τὰς παρούσας καὶ μελλούσας δημοσίας τε καὶ ἐθνικὰς ἀνάγκας. Καὶ εἶναι μὲν εὔκολον ἴσως ἐν ταῖς λεπτομερείαις ν’ ἀνεύρῃ τις οὐκ ὀλίγα τὰ τρωτὰ καὶ νὰ καταδείξῃ αὐτά. Ἀλλ’ ὁ θέλων νὰ κρίνῃ τὸ ἡμέτερον ἔργον ἐν δικαιοσύνῃ ὀφείλει νὰ μὴ ἀρκεσθῇ εἰς τοῦτο καὶ μόνον, ἀλλὰ ν’ ἀποδείξῃ προσέτι, ὅτι καὶ ἐν τῷ συνόλῳ αὐτοῦ ὁ ἡμέτερος Προϋπολογισμὸς θ’ ἀστοχήσῃ ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ ἐκμηδενισθῇ μὲν τὸ ἐκ 2,500,000 περίσσευμα αὐτοῦ νὰ ἐξαντληθῇ δὲ εἰς μάτην καὶ ὁλόκληρον τὸ ἐξ ἀδιαθέτων πιστώσεων περιθώριόν του τὸ δυνάμενον ν’ ἀνέλθῃ, ὡς εἴδομεν ἤδη, εἰς 8,000,000 δρχ. Ἐπὶ πλέον δέ, Κύριοι, ὀφείλει οὗτος νὰ μὴ περιορισθῇ μόνον εἰς τὴν ἀρνητικήν, ὅπερ εἶναι εὔκολον εἰς πάντα, ἀλλὰ νὰ προβῇ καὶ εἰς τὴν θετικὴν πολεμικήν, ἤτοι νὰ ὑποδείξῃ ἄλλα τελεσφορώτερα τῶν ἡμετέρων μέτρων, δι’ ὧν θὰ ἐπήρχετο βελτίωσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ κατὰ 24,000,000 δρχ. περίπου καὶ δὴ ἐπὶ τῇ βάσει ἄλλων μᾶλλον ἀνωδύνων οἰκονομιῶν καὶ ἐλαττώσεων τῶν ἐξόδων καὶ ὀλιγώτερον ἐπαχθοῦς αὐξήσεως τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους. Ὀφείλει ἐν ἄλλαις λέξεσι νὰ ἐπιχειρήσῃ καὶ αὐτὸς τὴν ἐπίλυσιν τοῦ μεγάλου οἰκονομικοῦ ἡμῶν προβλήματος, ἀποκρούων δὲ τὸν ἡμέτερον νὰ ὑποδείξῃ αὐτὸς ἄλλον λυσιτελέστερον τρόπον ἐπιλύσεως αὐτοῦ. Ἐνόσῳ ὅμως, Κύριοι, δὲν πράττει τοῦτο, τίθεται κατ’ ἀνάγκην πρὸ τοῦ διλήμματος, καθ’ ὃ ἔχει νὰ πράξῃ ἓν ἐκ τῶν δύο. Ἢ νὰ κηρυχθῇ ὑπὲρ τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν πολιτικῆς καὶ ν’ ἀποδεχθῇ κατ’ ἀνάγκην τὸν τρόπον, ὃν μόνοι ἡμεῖς ὑποδεικνύομεν εἰς πραγμάτωσιν αὐτῆς, ἢ νὰ κηρυχθῇ ἁπλούστατα κατὰ πάσης ἐθνικῆς πολιτικῆς καὶ νὰ προτείνῃ, ὅτι πρέπει ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες νὰ παραιτηθῶμεν παντὸς ἐθνικοῦ πόθου καὶ νὰ ἐξομοιωθῶμεν πρὸς τοὺς Ἑβραίους, ὁπότε καὶ μόνον θὰ ἠδυνάμεθα δι’ οἰκονομιῶν ν’ ἀποκαταστήσωμεν τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους καὶ νὰ φροντίσωμεν μόνον περὶ ἀναπτύξεως τῶν οἰκονομικῶν πόρων τῆς χώρας ἡμῶν. Μέση ὁδὸς δὲν ἐγχωρεῖ. Περὶ τούτου δὲν πιστεύω ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ πλέον δευτέρα γνώμη. Ἀλλ’ ἡμεῖς, Κύριοι, δὲν ἐφροντίσαμεν μόνον περὶ ἀποκαταστάσεως τοῦ ἰσοζυγίου τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ δὴ μετὰ τὴν πλήρωσιν πασῶν τῶν ἀναγκῶν, τῶν ἐπιβαλλομένων εἰς ἡμᾶς τὴν σήμερον ἐκ τῶν ἐθνικῶν περιστάσεων. Ἡμεῖς ἐμεριμνήσαμεν συγχρόνως καὶ περὶ φορολογικῆς ἀνακουφίσεως τῶν τάξεων ἰδίως ἐκείνων, αἵτινες ἐν Ἑλλάδι εἶναι κατ’ ἐξοχὴν βεβαρημέναι. Πρὸς τοῦτο προτείνομεν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκπτωσιν τῆς τιμῆς τῆς σακχάρεως, τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων διὰ τὰς ἀπορωτέρας τάξεις καὶ τέλος τὴν κατάργησιν τῶν φόρων τῶν ἀμπέλων καὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Καὶ πάντες οἱ νέοι φόροι, οὓς ἡμεῖς προτείνομεν, οὐδόλως ἐπιβαρύνουσι τὰς ἀπόρους τάξεις. Ηὐξήσαμεν λ. χ. τὸν φόρον τοῦ καπνοῦ καὶ προτείνομεν φόρον καταναλώτεως ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, δηλαδὴ ἐπὶ ἀντικειμένων οὐχὶ πρώτης ἀνάγκης, ἀλλὰ τοὐναντίον ἀπολαυστικῶν καὶ ἐπιβλαβῶν εἰς τὴν ὑγείαν καὶ ἐπικινδύνων διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν. Ἐν τούτῳ, Κύριοι, ἠκολουθήσαμεν ἡμεῖς τὰ διδάγματα τῆς ἐπιστήμης καὶ τὴν πεῖραν τῶν ἄλλων πεπολιτισμένων λαῶν. Τίς δὲ σωφρονῶν δύναται νὰ ἔχῃ ἐναντίαν γνώμην καὶ νὰ θεωρήσῃ τὴν τοιαύτην φορολογίαν ὡς ἐπιβαρύνουσαν τὰς ἀπόρους τάξεις; Καθιερώσαμεν καὶ ἐν Ἑλλάδι τὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος καὶ τῶν κληρονομιῶν, οἵτινες πανταχοῦ τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου θεωροῦνται τὴν σήμερον ὡς οἱ δικαιότατοι τῶν φόρων, οἱ πλήττοντες κυρίως καὶ κατ’ ἐξοχὴν τὰς εὐπόρους καὶ πλουσίας τάξεις καὶ ἀποκαθιστῶντες τὴν φορολογικὴν ἀναλογίαν, ὡς καὶ τὸ Σύνταγμα ἡμῶν καθιεροῖ. Καὶ δὲν ἀγνοοῦμεν μέν, ὅτι ὑπῆρξαν οἱ ἰσχυρισθέντες καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, ὅτι διὰ τοῦ φόρου τοῦ οἰνοπνεύματος, ὡς ἡμεῖς ἐπιβάλλομεν τοῦτον, πλήττομεν μᾶλλον τὰς ἀπόρους καὶ τὴν μέσην κοινωνικὴν ἡμῶν τάξιν. Ἀλλὰ φόρος, ὅστις οὐδόλως θίγει τὸ εἰσόδημα τὸ κάτω τῶν τριῶν χιλιάδων, οὐδὲ τὰ εἰσοδήματα, τὰ ὁποῖα φορολογοῦνται διὰ τῆς ὑφισταμένης ἡμῶν φορολογίας τῶν οἰκοδομῶν, τῶν ἐπιτηδευμάτων, τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, τῶν βοσκησίμων γαιῶν κλπ., φόρος, λέγω, τοιοῦτος δύναταί ποτε νὰ θεωρηθῇ ὡς ἐπιπίπτων ἐπὶ τῶν ἀπόρων τάξεων ἢ καὶ ἐπὶ τῆς μέσης κοινωνικῆς τάξεως; Ἀλλά, Κύριοι, μήπως θίγουσι τὸ παράπαν τὰς κοινωνικὰς ταύτας τάξεις οἱ ὑφ’ ἡμῶν προτεινόμενοι νέοι φόροι ἐπὶ τῶν μεταλλείων, ἐπὶ τῶν ἀσφαλιστικῶν ἑταιρειῶν, ἐπὶ τῶν φάρων καὶ ἀγκυροβολίας, δι’ ὧν πλήττονται κυρίως αἱ ξέναι ἀτμοπλοϊκαὶ ἑταιρεῖαι; Ὄχι, μυριάκις ὄχι! Καὶ ἀπέναντι ὅλων αὐτῶν τῶν φορολογικῶν βαρῶν, ἅτινα πλήττουσι μόνας τὰς εὐπόρους καὶ πλουσίας τάξεις προτείνομεν ἡμεῖς τὴν κατάργησιν τοῦ στρεμματικοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων καὶ τοῦ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Πρόκειται, Κύριοι, περὶ φόρων ἐπαχθεστάτων εἰς τὴν γεωργικὴν ἡμῶν τάξιν, περὶ φόρων ἕνεκα τῆς καθυστερήσεως τῶν ὁποίων οἱ μὲν ἄνδρες ῥίπτονται εἰς τὰς φυλακάς, αἱ δὲ γυναῖκες βλέπουσι τὰ κτήματά των ἐκπλειστηριαζόμενα πρὸς πληρωμὴν αὐτῶν ἀντὶ τιμήματος, πολλάκις μὴ καλύπτοντος τοὺς καθυστεροῦντας φόρους. Πρόκειται ἐν μιᾷ λέξει περὶ φόρων, ὧν ἕνεκεν ἀναγκάζονται πολλοὶ νὰ ἐκπατρίζωνται. Δὲν νομίζετε δ’ ὅτι ἐπέστη ἤδη ἡ ὥρα ἵνα καταργηθῶσιν αὐτοί; Δὲν νομίζετε, ὅτι εἶναι καιρὸς πλέον διὰ τῆς καταργήσεως αὐτῶν νὰ καταστήσωμεν καὶ πολιτικῶς ἀνεξαρτήτους τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμούς μας; Ἢ ἀγνοεῖτε, ὅτι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν δὲν τολμῶσι νὰ ἐκδηλώσωσι τὸ πολιτικόν των φρόνημα πρὸ τοῦ δημοσίου εἰσπράκτορος, ὡς ἐκ τῆς ἀδυναμίας των, ἵνα καταβάλωσιν ἐμπροθέσμως εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον τὰ ὀφειλόμενα πρὸς αὐτὸ ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων καὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν; Ὑφ’ οἱανδήποτε ἔποψιν καὶ ἂν ἐξετασθῇ τὸ πρᾶγμα, πᾶς τις θὰ συνομολογήσῃ μετ’ ἐμοῦ, ὅτι ἀνάγκη πᾶσα νὰ καταργηθῶσιν οἱ περὶ ὧν ὁ λόγος φόροι, ὡς ἄνισοι, ἄδικοι καὶ κατ’ ἐξοχὴν ἐπαχθεῖς. Ἀλλ’ ἤκουσά τινων ἀντιλεγόντων, ὅτι πρέπει αὐτοὶ οἱ φόροι νὰ καταργηθῶσι νῦν ἀμέσως ἀπὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου 1910. Αὐτοὶ ἰσχυρίζονται, ὅτι, ἂν ψηφισθῶσιν οἱ σχετικοὶ νόμοι καὶ ὁρισθῇ ἡ ἔναρξις τῆς ἐφαρμογῆς των, ὡς ἡμεῖς προτείνομεν, ἀπὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου 1911, εἶναι δυνατὸν ἐν τῷ μεταξὺ νὰ καταργηθῶσιν αὐτοὶ καὶ νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς ἰσχὺν οἱ φόροι τῶν ἀμπέλων καὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ἀλλά, Κύριοι, μήπως δὲν δύναται νὰ συμβῇ τὸ ἴδιον, καὶ ἂν ἀρχίσῃ ἡ κατάργησις τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος φόρων ἀπὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου 1910; Μήπως ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι κυρία, ἂν θέλῃ, ἐν οἱᾳδήποτε στιγμῇ ν’ ἀνακαλέσῃ τὴν κατάργησίν των; Διατί δ’ ἐπιμένομεν ἡμεῖς ν’ ἀναβληθῇ ἡ ἔναρξις αὐτῆς μέχρι τῆς 1ης Ἰανουαρίου 1911; Διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι ὁ φόρος τοῦ οἰνοπνεύματος, ὡς ἀντάλλαγμα τοῦ ὁποίου προτείνομεν ἡμεῖς τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων καὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, θ’ ἀρχίσῃ εἰσπραττόμενος οὐχὶ ἀπ’ ἀρχῆς τοῦ ἔτους 1910, ἀλλὰ μετὰ μῆνας ὅλους. Ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατὸν τότε πρὸ τῆς εἰσπράξεως τοῦ τοιούτου φόρου νὰ γίνῃ ἔναρξις τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων καὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν; Δὲν θὰ ἦτο τοῦτο ἡ ἐσχάτη ἀφροσύνη δι’ ἡμᾶς καὶ πάντοτε μέν, μάλιστα δὲ ὑπὸ τὰς παρούσας οἰκονομικὰς δυσχερείας τοῦ Κράτους; Μὴ πλανώμεθα, Κύριοι. Πᾶς ὁ κηρυττόμενος ὑπὲρ τῆς ἀμέσου καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων καὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ὡς ἔχουσι νῦν τὰ πράγματα, ζητεῖ τὰ ἀδύνατα, ζητεῖ καθόλου νὰ παρακωλύσῃ τὴν τοιαύτην κατάργησιν. Τοῦτο εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐννοήσωσι κάλλιον παντὸς ἄλλου αὐτοὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι. Ἡμεῖς δὲ οἱ κεκηρυγμένοι ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων καὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἡμεῖς οἱ γινώσκοντες ὅτι ἡ τοιαύτη κατάργησις ἢ θὰ ἐφαρμοσθῇ, ὡς ἡμεῖς προτείνομεν αὐτήν, ἢ δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ ποτε, ἡμεῖς, λέγω, ἐμμένομεν εἰς τὴν ἡμετέραν γνώμην καὶ παρακαλοῦμεν τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὰ σχετικὰ νομοσχέδια, ὡς ὑπεβάλομεν αὐτά. Θέλομεν δέ, Κύριοι, ν’ ἀρχίσῃ ἡ ἐφαρμογὴ τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων καὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν μετὰ ἓν ἔτος, διότι ἔχομεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἕως τότε θ’ ἀποδώσωσι τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν μέτρα πάντα τὰ ἐξ αὐτῶν προσδοκώμενα ἀποτελέσματα, οὕτως ὥστε ἐκ τῆς στερήσεως τῶν φόρων ἐκείνων νὰ μὴ ὑποστῶσι τὰ δημόσια ἡμῶν οἰκονομικὰ κλονισμόν τινα.

§181Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἰς πόσον ὑπολογίζετε τὴν ἐξ αὐτῶν μείωσιν τῶν δημοσίων προσόδων;

§182ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἰς 700,000 ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων καὶ εἰς 1,800,000 ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἀφοῦ οἱ μεγάλοι γαιοκτήμονες θὰ καταβάλλωσι τὸ ἀναλογοῦν εἰς αὐτοὺς μέρος ἐκ τοῦ φόρου τούτου ὑπὸ τὸν τύπον φόρου τοῦ εἰσοδήματος, ἤτοι ἐν συνόλῳ 2½ ἑκατομμύρια δρχ. Ἀλλὰ τὰ ἀποτελέσματα τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν μέτρων θὰ εἶναι τοιαῦτα, καθ’ ἣν ἡμεῖς ἔχομεν πεποίθησιν, ὥστε θὰ ἐπιτρέψωσιν εἰς ἡμᾶς νὰ μεριμνήσωμεν καὶ ἄλλως πως περὶ γεωργίας. Ἤδη, Κύριοι, αὐτὸ τὸ γεγονὸς τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν διὰ τοὺς μικροὺς καλλιεργητὰς καὶ τῆς παγιώσεως τοῦ ἀναλογοῦντος ἐκ τοῦ φόρου τούτου μέρους εἰς τοὺς μεγάλους γαιοκτήμονας, ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν αὔξησιν τοῦ φόρου τῶν βοσκησίμων γαιῶν, θὰ συντελέσῃ κατὰ πολὺ εἰς ἐπίδοσιν τῆς γεωργίας παρ’ ἡμῖν. Ἀλλὰ καὶ ἄλλα μέτρα λαμβάνομεν ἡμεῖς πρὸς προστασίαν καὶ προαγωγὴν αὐτῆς. Δι’ αὐτῶν προτείνομεν τὴν σύστασιν γεωργικοῦ ταμείου, ὅπερ σὺν ἄλλοις πολλοῖς θὰ μεριμνήσῃ καὶ περὶ ἀποξηράνσεως τῶν ἑλῶν καὶ περὶ πάντων τῶν ἀναγκαίων ὑδραυλικῶν ἔργων, δι’ ὧν θὰ προεφυλάσσοντο μὲν ἐν ὥρᾳ χειμῶνος πολλαὶ καλλιεργήσιμοι γαῖαι ἐκ τῶν πλημμυρῶν, θὰ καθίσταντο δ’ αὗται ἐν ὥρᾳ θέρους ἀρδεύσιμοι. Καταθέτομεν δὲ συγχρόνως τὸν θεμέλιον λίθον διὰ τὸ κτηματολόγιον, οὗ ἄνευ οὔτε ἀσφάλεια καὶ δημοσιότης ἰδιοκτησίας δύναται νὰ ὑπάρξῃ οὔτε ἡ γεωργικὴ πίστις δύναται νὰ ῥιζοβολήσῃ παρ’ ἡμῖν. Ἀλλὰ καὶ περὶ βιομηχανίας, ἐμπορίου καὶ ναυτιλίας λαμβάνομεν ἡμεῖς τὴν προσήκουσαν πρόνοιαν, ὡς μαρτυροῦσι τὰ διάφορα ἡμῶν νομοσχέδια 1) «περὶ συστάσεως εἰδικοῦ Ὑπουργείου τῆς γεωργίας, βιομηχανίας καὶ τοῦ ἐμπορίου», 2) «περὶ μεταλλείων», 3) «περὶ ἀσφαλιστικῶν ἑταιρειῶν», 4) «περὶ φαρικῶν τελῶν καὶ ἀγκυροβολίας», ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὰ νομοσχέδια, 5) «περὶ ἐλευθεροκοινωνίας τῶν πλοίων καὶ περὶ τῶν καταβαλλομένων ὑπ’ αὐτῶν ὑγειονομικῶν δικαιωμάτων», 6) «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ΧΝϚʹ περὶ ὀργανισμοῦ καὶ δικαιοδοσίας τῶν προξενικῶν Ἀρχῶν», δι’ οὗ ἐλαττοῦνται τὰ προξενικὰ τέλη διὰ τὴν Ἑλληνικὴν ναυτιλίαν, 7) «περὶ μεταναστεύσεως», 8) «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἐν ἰσχύϊ δασμολογίου δι’ οὗ προστατεύεται ἐκ τῶν ἐνόντων ἡ βιομηχανία ἡμῶν», 9) «περὶ προμηθείας τοῦ Δημοσίου ἐκ τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας πάντων τῶν ἀναγκαιούντων καὶ τῶν εἰδῶν, καθ’ ὅσον ταῦτα παράγονται ἐν Ἑλλάδι κλπ.». Καὶ ἄλλα, Κύριοι, προστατευτικὰ μέτρα θὰ λάβῃ τὸ Κράτος ὑπὲρ τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς καὶ καθόλου ὑπὲρ τῆς ἀναπτύξεως τῶν διαφόρων οἰκονομικῶν παραγόντων τῆς χώρας, ὅταν τὰ οἰκονομικά του ἀναλάβωσι καὶ καταστήσωσιν αὐτὸ ἱκανὸν πρὸς τοῦτο. Τότε θὰ δυνηθῇ αὐτὸ νὰ ὑποστῇ τὰς ἀναγκαίας πρὸς τὸν τοιοῦτον σκοπὸν δαπάνας, διαθέτον πολλοστημόριον τῶν ὑπ’ αὐτοῦ εἰσπραττομένων εἰς ἐνίσχυσιν τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς. Τὰ δημόσια, Κύριοι, συνδέονται στενώτατα πρὸς τὰ κατ’ ἰδίαν οἰκονομικά. Ὑγιὴς δημοσιονομικὴ προϋποθέτει κατ’ ἀνάγκην ὑγιᾶ οἰκονομικὴν πολιτικήν. Ἡ μία δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἄνευ τῆς ἄλλης. Πᾶσαν προσπάθειαν καταβάλλομεν νῦν πρὸς ἀνόρθωσιν τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν διὰ τῆς βελτιώσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους κατὰ 24 ὅλα ἑκατομμύρια. Ὁμολογῶ ὅμως, ὅτι μεθ’ ὅλην τὴν τοιαύτην βελτίωσιν, μεθ’ ὅλον τὸ περιθώριον τοῦ περισσεύματος καὶ τῶν ἀδιαθέτων πιστώσεων τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1910, ἐγὼ τοὐλάχιστον ἔχω πάντοτε ἐνδοιασμοὺς περὶ τοῦ μέλλοντος, ὅταν ἀναλογίζωμαι ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν κρατοῦσαν νομισματικὴν στενοχωρίαν καὶ οἰκονομικὴν δυσφορίαν τῆς χώρας, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὰς πολιτικὰς περιστάσεις, ὑφ’ ἃς διατελοῦμεν ἀπό τινος. Τόσον πολὺ δύνανται νὰ ἐπιδράσωσι τὰ κατ’ ἰδίαν ἐπὶ τὰ δημόσια οἰκονομικά. Ἰδού, Κύριοι, ἐν κεφαλαίῳ ἡ δημοσιονομικὴ καὶ οἰκονομικὴ πολιτική, ἣν ἐκπροσωπεῖ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1910 μετὰ τῶν συναφῶν αὐτῷ οἰκονομικῶν νομοσχεδίων. Ἂν θέλητε νὰ ἴδητε τὴν τοιαύτην πολιτικὴν λαμβάνουσαν σάρκα καὶ ὀστᾶ παρ’ ἡμῖν, ὀφείλετε νὰ ψηφίσητε μετὰ βάσανον εὐσυνείδητον καὶ τὰ νομοσχέδια καὶ τὸν Προϋπολογισμὸν ἡμῶν, βέβαιοι ὄντες ὅτι οὕτω πως ἐξασφαλίζετε τὴν πλήρη ἐξυγίασιν τῶν δημοσίων καὶ τὴν ἐπίρρωσιν τῶν κατ’ ἰδίαν ἡμῶν οἰκονομικῶν. Κύριοι Βουλευταί, ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅστις προθύμως καὶ ἀγογγύστως ἀπεφάσισε νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὰς προτεινομένας ὑφ’ ἡμῶν θυσίας ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι ἐξ αὐτῶν ἐξήρτηται τὸ πᾶν τὴν σήμερον δι’ ἡμᾶς, ἐξήρτηται αὐτὴ ἡ ὕπαρξις τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ὁ Ἑλληνικός, λέγω, λαὸς ἀξιοῖ παρ’ ὑμῶν νὰ περιβάλητε διὰ τῆς ψήφου σας καὶ τὰ νομοσχέδια καὶ τὸν Προϋπολογισμὸν ἡμῶν, βέβαιοι ὄντες ὅτι οὕτω πως ἐπιτελεῖτε ἱερὸν καὶ ἀπαράβατον καθῆκον πρὸς τὴν πατρίδα. Ἡμεῖς, Κύριοι, δὲν ἀμφιβάλλομεν, ὅτι θὰ σπεύσητε νὰ περιβάλητε διὰ τῆς ψήφου ὑμῶν πάντα τὰ μέτρα ἐκεῖνα, δι’ ὧν καὶ μόνον θὰ δυνηθῇ νὰ σωθῇ καὶ τὸ Κράτος καὶ τὸ ἔθνος ἡμῶν τὴν σήμερον ἐξ ὅλων τῶν ἐπαπειλούντων ἡμᾶς κινδύνων. Εἴμεθα βέβαιοι ὅτι ἡ φιλοπατρία θὰ ὑπαγορεύσῃ εἰς ὑμᾶς νὰ παράσχητε οὕτω πως εἰς τὸ Κράτος τὰ μέσα, δι’ ὧν θὰ δυνηθῇ αὐτὸ νὰ ἐπιτελέσῃ τὸν μέγαν προορισμὸν ἐν τῷ Ἑλληνισμῷ, θὰ δυνηθῇ δὲ καὶ οὗτος νὰ καταστῇ ἀντάξιος τοῦ ἐνδόξου παρελθόντος του, ἀντάξιος τῆς μεγάλης ἱστορικῆς ἀποστολῆς του ἐν τῷ μέλλοντι (παρατεταμένα χειροκροτήματα καὶ ἐπευφημίαι ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν ἀκροατηρίων).

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9 καὶ 15′ μ. μ.).