1909.11.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 46.

τῆς 19ης Νοεμβρίου 1909.

(Πέμπτη)

Προεδρία κ. Ἀλεξάνδρου Σ. Κ. Ῥώμα.

(Ὥρᾳ 5 καὶ 35′ μ. μ. γίνεται ἀπαρτία παρόντων 93 Βουλευτῶν.

(Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλήν: Οἱ σταφιδοκτήμονες Γαστούνης παρακαλοῦσι τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν, ὅπως μὴ ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τοῦ ἐκ σταφίδος οἰνοπνεύματος. Τὸ σωματεῖον τῶν ἁμαξοκαρραγωγέων Ἀθηνῶν–Περιχώρων παρακαλεῖ τὴν Βουλήν, ὅπως ψηφίσῃ νόμον ἐλαττώνοντα τὸν φόρον τοῦ ἐπιτηδεύματός των· Ὁ σύνδεσμος τῶν Ἑλλήνων δημοδιδασκάλων ὑποβάλλει ὑπόμνημα, δι’ οὗ παρακαλεῖ τὴν Βουλήν, ὅπως ἀναθέσῃ τὸ ἔργον τῆς ἐπιθεωρήσεως τῶν δημοτικῶν σχολείων εἰς εἰδικοὺς παιδαγωγοὺς καὶ εἰς λειτουργοὺς τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἢ νὰ καταργήσῃ τὸν θεσμόν. Ὁ δήμαρχος καὶ ὁ πρόεδρος τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Σερίφου διαμαρτύρονται παρακαλοῦντες τὴν σεβαστὴν Βουλήν, ὅπως μὴ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ Μέσης ἐκπαιδεύσεως. Τὸ διοικητικὸν συμβούλιον τῆς νυκτερινῆς μηχανικῆς σχολῆς ἐν Πειραιεῖ «Ὁ Προμηθεὺς» παρακαλεῖ τὴν σεβαστὴν Βουλήν, ἵνα εὐαρεστηθῇ καὶ ἀναγράψῃ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους τὴν ὑπὲρ αὐτοῦ τρισχιλιοδράχμον ἐτησίαν ἐπιχορήγησιν. Ὁ ὀδοντιατρικὸς σύλλογος Ἀθηνῶν ἐκφράζει εὐχήν, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ὁρίσῃ τὴν σχολὴν Καρακατσάνη ὡς ἐπίσημον ὀδοντιατρικὴν σχολὴν τοῦ Κράτους, καθιστῶσα αὐτὴν παράρτημα τοῦ Πανεπιστημίου· Ἅπαντες οἱ μαθηταὶ τῆς ἐν Ἀϊδινίῳ Γεωργικῆς Κασσαβετείου Σχολῆς παρακαλοῦσι τὴν σεβαστὴν Βουλήν, ὅπως μεριμνήσῃ περὶ ταχίστης λειτουργίας τῆς ἐν Λαρίσῃ Ἀβερωφείου Γεωργικῆς Σχολῆς· Ὁ πρόεδρος τοῦ σωματείου τῶν κρεοπωλῶν Καλαμῶν παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν ἐξ ὀνόματος τοῦ σωματείου των, ὅπως μὴ ἐπιβάλῃ φορολογίαν ἐπὶ τοῦ φωτισμοῦ οἰνοπνεύματος μηδὲ νὰ ἐλαττώσῃ τὸν φόρον τοῦ πετρελαίου, ἅτινα ἐπιβαλλόμενα θὰ καταστρέψωσι τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμούς· Οἱ κάτοικοι τῆς περιφερείας τοῦ Εἰρηνοδικείου Ἀκράτας διαμαρτύρονται κατὰ τῆς μελετωμένης καταργήσεως τοῦ Εἰρηνοδικείου Νωνάκριδος καὶ παρακαλοῦσι τὴν Βουλήν, ὅπως ὑποστηρίξῃ τὰ δίκαιά των· Ὁ Σπαρτιατικὸς σύνδεσμος διαμαρτύρεται κατὰ τῆς ἀξιώσεως τῶν ποτοποιῶν περὶ μὴ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ παρακαλεῖ τὴν Βουλήν, ὅπως ἀντικαταστήσῃ τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν διὰ τοῦ φόρου τοῦ οἰνοπνεύματος· Ὁ δήμαρχος Σικυῶνος ἀναφέρει εἰς τὴν σεβαστὴν Βουλήν, ὅτι προηγούμενον τηλεγράφημα ἐκ Κιάτου κατὰ τῆς ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος προέρχεται παρ’ ὑπαλλήλου Οἰνοποιητικῆς ἑταιρείας ὑποκλέψαντος τὰς ὑπογραφὰς τῶν κατοίκων, οἵτινες ἠγνόουν τὸ περιεχόμενον καὶ ὅτι οἱ κάτοικοι ἐνδιαφέρονται μᾶλλον διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τῶν ἀμπέλων· Τὸ σωματεῖον τῶν ἐν Καλάμαις καρραγωγέων παρακαλεῖ τὴν Βουλήν, ἵνα μὴ ἐπιβάλῃ φορολογίαν ἐπὶ τοῦ φωτιστικοῦ οἰνοπνεύματος μηδὲ νὰ ἐλαττώσῃ τὸν φόρον τοῦ πετρελαίου· Ὁ Τριφυλιακὸς σύνδεσμος διὰ ψηφίσματος παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν, ὅπως υἱοθετήσῃ πρότασιν νόμου τοῦ κ. Φίλιππα περὶ ἀπονομῆς προνομίου εὑρεσιτεχνίας τῷ κ. Τασοπούλῳ πρὸς κατασκευὴν σακχάρεως ἐκ σταφίδος ἢ σταφυλῶν· Οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Θουρίας παρακαλοῦσι τὴν σεβαστὴν Βουλήν, ὅπως ψηφίσῃ νόμον συμπληρωματικὸν τοῦ περὶ ἀγροφυλακῆς τοιούτου· Τὸ σωματεῖον τῆς κτηματικῆς ἀδελφότητος τῶν Καλαμῶν ἱκετεύει, ὅπως μὴ ἐπιβληθῇ φορολογία ἐπὶ τοῦ φωτιστικοῦ οἰνοπνεύματος μηδ’ ἐλαττωθῇ ὁ φόρος τοῦ πετρελαίου· Οἱ πρόεδροι τῶν συλλόγων καὶ τῶν σωματείων Πύργου ἱκετεύουσι τὴν σεβαστὴν Βουλήν, ὅπως μὴ ψηφίσῃ νομοσχέδιον περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τοῦ φωτιστικοῦ οἰνοπνεύματος· Τὸ σωματεῖον τῶν ἐργατῶν τοῦ λιμένος Καλαμῶν ἱκετεύει τὴν σεβαστὴν Βουλήν, ὅπως μὴ ἐπιβάλῃ φόρον ἐπὶ τοῦ φωτιστικοῦ οἰνοπνεύματος· Ἐπιτροπὴ τοῦ λαοῦ Ζαχάρως ὑποβάλλει διαμαρτυρίαν κατὰ τῆς μελετωμένης φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ σακχάρεως ἐκ σταφίδος· Οἱ πρόεδροι τῶν συλλόγων καὶ σωματείων Πύργου ὑποβάλλουσιν εὐχήν, ὅπως ἡ Βουλὴ ἀναβάλῃ τὴν ψήφισιν νομοσχεδίου περὶ φαρικῶν τελῶν καὶ ἀγκυροβολίας· Τὸ διοικητικὸν συμβούλιον τοῦ ἐμπορικοῦ συλλόγου Κυπαρισσίας ἱκετεύει τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν καὶ Βουλήν, ὅπως μὴ ἐπιβάλῃ φόρον ἐπὶ τοῦ φωτιστικοῦ οἰνοπνεύματος· Οἱ ἐκ Μακεδονίας, Ἠπείρου, Θράκης, Ἀνατολικῆς Ῥωμηλίας καὶ Κρήτης φοιτηταὶ αἰτοῦνται τὴν ἀτελῆ ἐγγραφὴν των εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. Ἡ ἀδελφότης τῶν ἐν Ἀθήναις ἁμαξηλατῶν παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν, ὅπως ἐλαττώσῃ τὸν φόρον τοῦ ἐπιτηδεύματός των. Ὁ κ. Π. Φίλιππας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ περιφερειῶν τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως». (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημερίδος Συζητήσεων Βουλῆς, ἀριθ. 500).

§2Α. ΣΛΗΜΑΝ. (Ὅρα Παράρτημα)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φίλιος.

§4Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Ἀνεγνώσθη προχθὲς ὑφ’ ὑμῶν, κύριε Πρόεδρε, ἀναφορὰ καὶ ψήφισμα τοῦ τεχνοεργατικοῦ συνδέσμου Λαρίσης, διὰ τοῦ ὁποίου βαρεῖα μομφὴ ἀπευθύνεται κατά τινος τῶν ἐν Λαρίσῃ οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων. Εἶναι τοιαύτη ἡ μομφή, ὥστε ἐπιβάλλει εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ καθῆκον, ἵνα σπεύσῃ νὰ ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις, καί, ἂν βεβαιωθῶσι τὰ καταγγελλόμενα, νὰ σπεύσῃ εἰς τὴν ἀπόλυσιν τοῦ ὑπαλλήλου τούτου, ἂν δὲ ἤθελον ἀποδειχθῆ μὴ ἀληθεῖς, νὰ ἱκανοποιήσῃ τὸν ὑπάλληλον αὐτόν. Αὐτὰς τὰς ὀλίγας λέξεις ἤθελον ν’ ἀπευθύνω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἐπειδὴ ἀτυχῶς ἀπουσιάζει, ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θ’ ἀνακοινώσῃ πρὸς αὐτὸν τὰ ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντα.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θεόδωρος Ζέρβας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς δίκης Παπανδρέου–Δημοσίου.

§6Θ. ΖΕΡΒΑΣ. Ἐὰν θέλῃ ὁ κ. Πρόεδρος, ν’ ἀναβάλω, διὰ νὰ ἔλθῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ὥστε ἀναβάλλεται ἡ ἀγόρευσίς σας. Ὁ κ. Σ. Γεωργόπουλος περὶ τῶν πλημμυρῶν τῆς ἐπαρχίας Τρικκάλων.

§8Σ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ τελευταῖαι συνεχεῖς βροχαὶ ἐπήνεγκον μεγάλας ζημίας εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω, διότι ἐκτὸς τῶν ἐσπαρμένων ἀγρῶν κατεστράφησαν καὶ ὁδοὶ καὶ γέφυραι, παρεσύρθησαν δὲ οἰκίαι τῶν χωρικῶν εἰς διάφορα χωρία. Ἀλλὰ σπουδαιότατον κίνδυνον διέτρεξε καὶ πάλιν αὐτὴ ἡ πόλις τῶν Τρικκάλων ἕνεκα πλημμύρας τοῦ ποταμοῦ Ληθαίου, οἱ δὲ κάτοικοι κατελήφθησαν ὑπὸ εὐλόγου τρόμου μήπως ἐπαναληφθῶσιν αἱ καταστροφαὶ τοῦ Ἰουνίου τοῦ 1907. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ κ. Λεβίδου διετάχθη ὁ νομομηχανικὸς Ζουρᾶς νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου καὶ ὑποβάλῃ τὴν μελέτην αὐτοῦ περὶ τῶν ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων τῶν ἀπαιτουμένων διὰ τὸν ποταμὸν τοῦτον, ἀλλά, καίτοι μέχρι σήμερον παρῆλθεν ἔτος σχεδὸν ὁλόκληρον, ἡ μελέτη αὕτη δὲν ὑπεβλήθη, ὡς δ’ ἐπληροφορήθην, ὁ ἐν λόγῳ μηχανικὸς ἰσχυρίζεται, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον δὲν παρέσχεν οὔτε παρέχει αὐτῷ τὰ μέσα πρὸς περάτωσιν τῆς ἐντολῆς του. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐξετάσῃ τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης καὶ νὰ συντελέσῃ, ὥστε ὁ νομομηχανικὸς νὰ ὑποβάλῃ ἐπὶ τέλους τὴν μελέτην του ταύτην, διὰ νὰ ἴδωμεν τί πρέπει νὰ γίνῃ, ὅπως προληφθῇ ἐν τῷ μέλλοντι ὁ κίνδυνος ὁ ἀπειλῶν διαρκῶς τοὺς κατοίκους.

§9Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ ἐξετάσω.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Σεραφεὶμ ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς «περὶ μὴ καταργήσεως τοῦ Εἰρηνοδικείου Ἐλευσῖνος».— Ἀπών. Ὁ κ. Κ. Φλέσσας «περὶ παραβάσεών τινων τοῦ νόμου».

§11Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Παραιτοῦμαι, κύριε Πρόεδρε.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Τερτίπης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν σχέσεων καλλιεργητῶν καὶ ἰδιοκτητῶν ἐν Θεσσαλίᾳ.

§13Δ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, γνωρίζετε πάντες ὅτι ἀπὸ τῆς προσαρτήσεως τῆς Θεσσαλίας μέχρι σήμερον δὲν ἔπαυσαν αἱ διαμαρτυρίαι τῶν ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν κατὰ τῶν ἐκεῖ ἰδιοκτητῶν ἐξ ὅσων ἐντεῦθεν ἔχουσιν ἐκτεθῆ. Κατήντησαν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ εἶναι ἐλεεινοί· ἔφθασαν εἰς τὸ σημεῖον τῆς πλήρους ἀπογνώσεως. Ἐζήτησαν παρ’ ὅλων τῶν Κυβερνήσεων συνδρομήν, διὰ νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον ἐπὶ τέλους ὑπὲρ αὐτῶν καὶ ὅλαι ὑπέβαλον ἀπὸ ἓν νομοσχέδιον, ἀλλ’ οὐδὲν ἐξ αὐτῶν ἐψηφίσθη εἴτε διὰ τὸν α εἴτε διὰ τὸν β λόγον. Ἔχουσιν ἤδη ἀποταθῆ καὶ πρὸς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν καὶ ζητοῦσι τὴν συνδρομήν της. Ἀλλά, ὡς παρατηρῶ, αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς πλησιάζουσι νὰ λήξωσι καὶ ἐν τούτοις ἡ Κυβέρνησις δὲν παρουσίασε μέτρον τι συντελεστικὸν δι’ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους. Ἀνῆλθον λοιπὸν εἰς τὸ βῆμα πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν· σκέπτεται νὰ λάβῃ μέτρον σωστικὸν δι’ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους; Ναὶ ἢ οὔ; Καί, ἐὰν δὲν ἔχῃ ἀποφασίσει μέχρι τοῦδε ἢ ἐὰν αἰσθάνηται ὅτι ὁ καιρὸς δὲν εἶναι κατάλληλος πρὸς τοῦτο, θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ὑποβάλω ἁπλουστάτην τινὰ γνώμην, πρακτικὴν τελείως, νὰ ὑποβληθῇ τουτέστιν ἓν νομοσχέδιον μὲ ἓν μοναδικὸν ἄρθρον ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ λέγωμεν τὰ ἑξῆς· «μέχρις ὅτου ληφθῇ πρόνοια περὶ εἰδικοῦ νόμου κανονίζοντος τὰς σχέσεις τῶν καλλιεργητῶν πρὸς τοὺς ἰδιοκτήτας νὰ ἰσχύωσιν αἱ διατάξεις καὶ τὰ ἔθιμα τὰ ἐπικρατοῦντα ἐπὶ Τουρκοκρατίας». Σᾶς βεβαιῶ ὅτι διὰ τοῦ μόνου τούτου ἄρθρου θὰ τεθῇ τοὐλάχιστον εἷς φραγμὸς εἰς τὰς αὐθαιρεσίας καὶ τὰς παρανομίας τῶν ἰδιοκτητῶν, διότι μακρὰν εὑρισκόμενοι δὲν δύνασθε νὰ φαντασθῆτε εἰς ποῖον σημεῖον φθάνουσι μερικοὶ ἐκ τῶν ἰδιοκτητῶν. Δὲν ἐννοῶ ὅλους, διότι εἶναι πολλοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀνθρωπισμὸν καὶ γνωρίζουσι πῶς νὰ φέρωνται πρὸς τοὺς κολλήγας των, ἀλλ’ εἶναί τινες, οἱ ὁποῖοι διὰ τὴν παραμικρὰν ἀφορμὴν δὲν κάμνουσι τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ κοινοποιῶσιν ἀγωγὰς περὶ ἐξώσεως καὶ βλέπετε ὅλους τοὺς ἀνθρώπους νὰ διατελῶσιν εἰς μίαν κατάστασιν μετέωρον καὶ νὰ μὴ γνωρίζωσιν ἂν αὔριον θὰ εἶναι εἰς τὸ κτῆμα ἢ οὔ. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω θερμῶς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐνεργήσῃ. Δὲν ἔχει οὔτε συζήτησιν οὔτε θὰ ἐπεμβῇ ἡ Κυβέρνησις ἡ ὀθωμανικὴ ὡς πρὸς τὸ ζήτημα αὐτό, διότι ἡ διάταξις αὐτή, τὴν ὁποίαν ἐπικαλοῦμαι, εἶναι ἐντὸς τῆς συνθήκης. Γνωρίζετε οἱ περισσότεροι ἐξ ὑμῶν ὅτι κατὰ τὴν συνθήκην ἐμνημονεύθη ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑποβληθῇ νόμος εἰς τὴν Βουλὴν εἰδικὸς διὰ τὴν Θεσσαλίαν —ὄχι γενικὸς διὰ τὴν Ἑλλάδα— καὶ θὰ τηρῶνται τὰ ἔθιμα, τὰ ὁποῖα ἦσαν καὶ ἐπὶ Τουρκοκρατίας. Λοιπόν, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, φρονῶ ὅτι δὲν ἔχετε ν’ ἀμφιβάλλητε περὶ τούτου· δὲν θέλουσι τίποτε παρὰ συμφώνως καὶ πρὸς τὴν συνθήκην τὰ ἐπικρατοῦντα ἔθιμα νὰ τηρηθῶσι, διὰ νὰ γνωρίζωσι καὶ αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἐπὶ τοῦ παρόντος τί θὰ πράξωσι, διὰ νὰ ἡσυχάσωσιν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω καὶ δύο τηλεγραφήματα ἐκ μέρους τοῦ ἐμπορικοῦ καὶ τοῦ κτηματικοῦ συλλόγου, ἔχοντα ὡς ἑξῆς: «Τερτίπην, Ζωγράφον, Ἀλεξανδρῆν, Καραϊσκάκην, βουλευτὰς Καρδίτσης. «Ἐμπορικὸς σύλλογος Καρδίτσης συνελθὼν σήμερον ἐν ὁλομελείᾳ καὶ διαμαρτυρόμενος κατὰ τῆς μέχρι τοῦδε κυβερνητικῆς ἀστοργίας ὑπὲρ γεωργικῶν ἰδίᾳ πληθυσμῶν πολλαχῶς καταμαστιζομένων· συναισθανόμενος ἀλληλεγγύην συμφερόντων των καὶ πεποιθὼς ἐπὶ πατρικῶν μεριμνῶν ἡμῶν ὑπὲρ παντὸς ἀφορῶντος λαὸν νομοῦ Καρδίτσης, ἤδη ὅτι πρὸ τῶν καπηλευομένων μέχρι τοῦδε ἰδίᾳ τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ καὶ λοιπῶν κατοίκων οἰκισμοῦ συμφερόντων δι’ ὑφισταμένου προνομίου ἀλευροβιομηχανίας θέλετε ὑπερμαχήσει ἐπιψηφίσεως ὑπὸ Βουλῆς ὑποβληθέντος νομοσχεδίου βουλευτοῦ Γάτσου, ἐπιμένοντες μέχρις ἐσχάτων, ἐπισπώμενοι δ’ οὕτως εὐγνωμοσύνην ὁλοκλήρου λαοῦ ἀντιπροσωπευομένου ὑφ’ ὑμῶν νομοῦ Καρδίτσης. Ἐντολῇ συλλόγου Πρόεδρος Ἀλαμανῆς». Ὅλοι οἱ γεωργοὶ καὶ οἱ παραγωγοὶ συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ, διότι γνωρίζετε ὑμεῖς ὅτι διὰ τῆς μέχρι τοῦδε ἰσχυούσης διατάξεως καταδολιεύονται τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου καὶ εἶναι περιττὸν νὰ ἐπεκταθῶ ἐγώ. Ἐπίσης ἔχω ν’ ἀνακοινώσω καὶ ἓν ἄλλο τηλεγράφημα τοῦ συλλόγου τῶν δημοδιδασκάλων τοῦ νομοῦ Καρδίτσης ἔχον ὡς ἑξῆς: «Δ. Τερτίπην, Γ. Τερτίπην, Ζωγράφον, Καραϊσκάκην, Ἀλεξανδρῆν, βουλευτὰς Καρδίτσης. Παρακαλοῦμεν θερμῶς ἐπιμείνητε, ἐπαρχία Καρδίτσης διατηρήσῃ ἰδίαν ἐκπαιδευτικὴν περιφέρειαν. Σύλλογος δημοδιδασκάλων Καρδίτσης». Παρακαλῶ τῶν τηλεγραφημάτων τούτων νὰ λάβῃ γνῶσιν ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς διὰ τὰ περκιτέρω.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τάκης ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος.

§15ΑΛ. ΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐγὼ ἔχω τηλεγραφήματα ἀπὸ ἐπιτροπὴν ἐκ πολιτῶν καλλιεργητῶν, δι’ ὧν μὲ παρακαλοῦσιν, ὅπως παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ φέρῃ νομοσχέδιον κανονίζον τὴν σχέσιν ἰδιοκτητῶν καὶ καλλιεργητῶν. Φρονῶ ὅτι ἐπέστη ἡ ὥρα, ὅπως κανονισθῶσιν αἱ σχέσεις τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ τῶν καλλιεργητῶν, διότι οἱ χωρικοὶ ἤρχισαν ν’ ἀνακτῶσι κάποιαν ἐλευθερίαν, πολλοὶ δὲ ἰδιοκτῆται, ἰδίως ἐπιστάται, συνηθισμένοι μὲ παλαιὰς ἕξεις πιέζουσιν αὐτούς, καὶ προβλέπω ὅτι ὑποφώσκει κάποια ἐπανάστασις, ἂν μείνωσι τὰ πράγματα ὅπως ἔχουσι, τὴν ὁποίαν θὰ δυσκολευθῶμεν ν’ ἀναχαιτίσωμεν, ἐὰν ἐκραγῇ, καὶ παρακαλῶ ἵνα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς φέρῃ τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ συζητηθῇ.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γεωργόπουλος ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου.

§17Σ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα τοῦ διακανονισμοῦ τῶν σχέσεων μεταξὺ ἰδιοκτητῶν καὶ καλλιεργητῶν ἐπανειλημμένως ἦλθεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ πολλάκις ἐπηγγέλθησαν αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις νὰ λάβωσι τὴν δέουσαν περὶ αὐτοῦ πρόνοιαν. Ἀτυχῶς δὲν γνωρίζω διατί μέχρι σήμερον οὐδὲν ἐγένετο. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις πρὸ ἡμερῶν ἔσχε τὴν καλωσύνην νὰ ὑποβάλῃ τοιοῦτο νομοσχέδιον, ὅπερ ὅμως οὔτε ἐτυπώθη οὔτε διενεμήθη. Ἔμαθον ἐξωδίκως ὅτι τοῦτο ἐγένετο, διότι Ὀθωμανοί τινες ἰδιοκτῆται Λαρίσης διεμαρτυρήθησαν καὶ ὅτι ἐπενέβη μάλιστα καὶ ἡ Ὀθωμανικὴ πρεσβεία. Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον αἱ πληροφορίαι μου αὐταί εἰσιν ἀκριβεῖς. Νομίζω ὅμως ὅτι οἱ ἐν λόγῳ Ὀθωμανοὶ δὲν ἔχουσι δίκαιον, διότι, ὅπως τοὐλάχιστον ἐν ταῖς ἐφημερίσιν ἀνέγνων—καθόσον τὸ νομοσχέδιον, ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἐτυπώθη καὶ ἑπομένως δὲν ἔλαβον γνῶσιν αὐτοῦ— οὐδὲν ἄλλο ἐπρόκειτο εἰμὴ νὰ κανονισθῇ τὸ δικαίωμα καὶ ὁ τρόπος τῆς ἐξώσεως τῶν καλλιεργητῶν τῶν μὴ ἐκπληρούντων τὰς ὑποχρεώσεις αὐτῶν· τοῦτο δὲ κανονίζεται συμφώνως πρὸς τὴν σχετικὴν διάταξιν τοῦ Ὀθωμανικοῦ ἀστικοῦ κώδικος· ἀλλά, καὶ τοῦτο ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι δὲν εἶναι ἀληθές, ἡ συνθήκη τοῦ 1881 δὲν ἀντίκειται εἰς νομοσχέδιον τοιοῦτον, καθόσον καὶ μὲν ὁρίζεται δι’ αὐτῆς ὅτι αἱ σχέσεις μεταξὺ καλλιεργητῶν καὶ ἰδιοκτητῶν διατηροῦνται αἱ ὑπάρχουσαι, ἀλλὰ κατωτέρω ἀμέσως φέρεται ὅτι· «ἐκτὸς ἂν γενικὸς νόμος ὁρίσῃ αὐτὰς ἄλλως». Ἐπειδὴ ὅμως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ψηφιζόμενον θὰ καθίστατο νόμος γενικὸς δι’ ὅλον τὸ Κράτος, οὔτε οἱ ἰδιοκτῆται Ὀθωμανοὶ οὔτε ἄλλος τις δύνανται ν’ ἀντιτάξωσι τὴν ἐν λόγῳ συνθήκην, διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ μελετήσῃ καὶ πάλιν τὸ ζήτημα καί, ἐὰν ἐπὶ τέλους ἀμφιβάλῃ, ἂς ὑποβάλῃ αὐτὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῶν νομομαθῶν, ὅτε δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θὰ πεισθῇ ὅτι τὰ παράπονα καὶ αἱ διαμαρτυρίαι ὀλίγων ἰδιοκτητῶν οὐδεμίαν ἔχουσι βάσιν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Ζέρβας ἐπὶ τῆς δίκης Δημοσίου —Παπανδρέου.

§19Θ. ΖΕΡΒΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§20Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδόλως, κ. Πρόεδρε, ἀμφέβαλλον οὔτε ἐπιτρέπετο ν’ ἀμφιβάλλω περὶ τῆς εἰλικρινείας καὶ τῆς συναισθήσεως τῆς ἐκπληρώσεως τοῦ καθήκοντος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, χαίρω δὲ πολὺ ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς παρέχων πληροφορίας τὴν στιγμὴν ταύτην ἐν τῇ Βουλῇ ἀνεκοίνωσεν ἡμῖν, ὅτι ὁ ἐλεγκτὴς Ἀναγνωστόπουλος ἐν ἰδιαιτέρᾳ ὁμιλίᾳ, οὐχὶ βεβαίως ἐγγράφως, ἀλλὰ πάντοτε ἐπισήμως, ἀνέφερεν εἰς αὐτόν, ὅτι ὑπῆρχον πρωτόκολλα καταστροφῆς τῶν ἐμπορευμάτων μὴ ὑπογεγραμμένα ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων προσώπων, ἀλλ’ ὅτι τῶν πρωτοκόλλων τούτων ἐζητήθη ἤδη ἡ ὑπογραφὴ παρὰ τοῦ νῦν ὑγειονόμου, ὅστις ἠρνήθη νὰ ὑπογράψῃ, καθ’ ὃ εἶχε καθῆκον, ὡς ἀναγομένων τῶν πρωτοκόλλων τούτων εἰς παρῳχημένην ἐποχήν· ἐζήτει δηλαδὴ τὴν διάπραξιν ἐγκλήματος πρὸς συγκάλυψιν ἑτέρου ἐγκλήματος. Ὁπωσδήποτε, κύριε Πρόεδρε, ἡ ὑπόθεσις παρουσιάζει τοσαύτην σοβαρότητα καὶ παρέχει τόσα τεκμήρια τῆς διαπράξεως ἐγκληματικῶν πράξεων ἐν τῷ τελωνείῳ Πειραιῶς, ὥστε ἐπιβάλλεται πλέον ἐνέργεια σύντονος, ἐνδελεχής, ἄκαμπτος ἐκ μέρους τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Δικαιοσύνης, καὶ πρὸς τοῦτο ἀπευθύνομαι πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ θέλω παρακαλέσει αὐτόν, ἵνα, ἀφοῦ σήμερον λαμβάνει ἐπίσημον γνῶσιν καὶ μετὰ τὰ ἀνακοινωθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διατάξῃ ὅ,τι εἶναι προσῆκον, ἔστω καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ὑπόνοια ὑπάρχει ἐγκληματικότητος, καὶ νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῶν δικαστικῶν Ἀρχῶν, ἵνα ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀναβολῆς, μηδὲ τῆς ἐλαχίστης, ἐνεργήσωσιν ἀνάκρισιν, ἵνα ἐξέλθῃ πλέον εἰς φῶς αὐτὴ ἡ κόπρος τοῦ Αὐγείου καὶ ἡ καταβόθρα τοῦ δημοσίου πλούτου, ἡ ὁποία ὀνομάζεται τελωνεῖον Πειραιῶς.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμὸν δέκα Βουλευταὶ προτείνουσι νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ μέρους τούτου. Ἑπομένως ὁ κ. Ἰ. Ῥάλλης βουλευτὴς Μεγαρίδος ἔχει τὸν λόγον.

§22Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Δύο λέξεις θὰ εἴπω, διὰ ν’ ἀποδείξω, ὅτι πράγματι δὲν εἶναι ὁ ὑπαίτιος τῆς ὑποθέσεως ταύτης ὁ πληρεξούσιος τοῦ Δημοσίου. Πρόκειται περὶ πλημμελοῦς διεξαγωγῆς τῆς ὑποθέσεως ἐκ μέρους τῶν δικαστηρίων, διότι τὰ δικαστήρια τῆς οὐσίας, τὸ Πρωτοδικεῖον καὶ τὸ Ἐφετεῖον, δὲν εἶχον ἀνάγκην νὰ ἔχωσι πρότασιν τοῦ νομικοῦ συμβούλου, ὅπως ἐφαρμόσωσι τὸν νόμον. Εἶναι ῥητὴ ἡ διάταξις τοῦ νόμου, καί, ἀφοῦ εἶναι ῥητή, ὤφειλε τὸ δικαστήριον ν’ ἀπορρίψῃ τὴν ἀγωγὴν τοῦ ἐνάγοντος ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι κατὰ τὸν νόμον δὲν τίκτεται δικαίωμα ἀποζημιώσεως ἐκ τῆς παρανόμου ἀπολύσεως τοῦ συμβολαιογράφου. Ὥστε κατὰ τοῦτο εἶναι ὑπαίτιον τὸ Πρωτοδικεῖον καὶ κατόπιν τὸ Ἐφετεῖον. Ἀλλὰ καὶ ὁ Ἄρειος Πάγος εἶναι ὑπαίτιος διὰ τὴν ζημίαν ἣν ὑπέστη τὸ Δημόσιον, διότι ὁ Ἄρειος Πάγος ἀπέρριψε τὴν αἴτησιν ἀναιρέσεως τοῦ Δημοσίου ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι αὕτη ἐστρέφετο κατὰ προδικαστικῆς ἀποφάσεως. Λέγει ὁ Ἄρειος Πάγος, ὅτι δὲν προσάγεται τὸ πρακτικὸν τῆς ὁρκοδοσίας τὸ βεβαιοῦν τὴν δόσιν τοῦ ὅρκου καὶ οὔτε ἄλλη ἀπόδειξις περὶ δόσεως τοῦ ὅρκου. Ἀλλ’ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἐφετείου, ἡ ὁποία προκειμένου περὶ τῆς μιᾶς βάσεως τῆς ἀγωγῆς βεβαιοῖ ὅτι ὁ ὅρκος ἐδόθη. Ἐνῷ δ’ ἐκ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ἐφετείου βεβαιοῦται, ὅτι ἐδόθη ὅρκος, ὁ Ἄρειος Πάγος λέγει, ὅτι δὲν προσάγεται τὸ πρακτικὸν τῆς ὁρκοδοσίας οὔτε ἄλλη ἀπόδειξις περὶ τῆς δόσεως τοῦ ὅρκου καὶ συνεπῶς πρόκειται περὶ προδικαστικῆς ἀποφάσεως καὶ τούτῳ τῷ λόγῳ ἀπορρίπτει τὴν ἀναίρεσιν τοῦ Δημοσίου. Οὐδένα λόγον ἔχω νὰ ὑπερασπισθῶ τὸν πληρεξούσιον τοῦ Δημοσίου, ἀλλ’ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι προκειμένου περὶ ὑποθέσεως τοιαύτης, περὶ ὑποθέσεως ζημιωσάσης πραγματικῶς κατὰ 52,000 δραχμὰς τὸ Δημόσιον δὲν πρέπει νὰ ἐπιρρίπτωμεν τὴν εὐθύνην εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι ταύτην, ἀλλὰ νὰ ἐπιρρίπτωμεν τὴν εὐθύνην εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν αὐτὴν πραγματικῶς ἀκεραίαν. Ὅτε δὲ εὑρισκόμεθα πρὸ τοιούτων ἀποφάσεων τῶν δικαστηρίων, πρὸ ἀποφάσεων λησμονησασῶν ἀφ’ ἑνὸς τὸν νόμον, ἀφ’ ἑτέρου πρὸ ἀποφάσεως τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἡ ὁποία, ἐὰν δὲν ἠρκεῖτο εἰς τὴν βεβαίωσιν τοῦ Ἐφετείου περὶ δόσεως τοῦ ὅρκου, ὤφειλε τοὐλάχιστον νὰ διατάξῃ τὴν προσαγωγὴν τοῦ πρακτικοῦ τῆς ὁρκοδοσίας, δὲν πρέπει νὰ ἐπιρρίπτωμεν τὴν εὐθύνην εἰς τὸν πληρεξούσιον τοῦ Δημοσίου.

§23Θ. ΖΕΡΒΑΣ. Ἡ ἀπόφασις τοῦ Ἐφετείου ἡ ἐπιβάλλουσα ὅρκον εἰς τὸν ἀντίδικον τοῦ πληρεξουσίου καθώριζε καὶ τὰς συνεπείας, καὶ ἔλεγεν ὅτι «ἐπειδὴ κτλ., καθόσον ἀπεδείχθησαν οἱ ἰσχυρισμοὶ τοῦ ἐνάγοντος, εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην πρὸς ἐντελεστέραν ἀπόδειξιν τῶν ἰσχυρισμῶν αὐτοῦ νὰ ἐπιβάλῃ ὅρκον», μετὰ τὴν δόσιν τοῦ ὁποίου ἔτασσε τὰς συνεπείας, τουτέστιν ὑπεχρέου τὸ Δημόσιον νὰ πληρώσῃ πρὸς αὐτὸν κατὰ μῆνα δραχμὰς τόσας. Ἀλλ’ ἐδόθη ὁ ὅρκος;

§24Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Μάλιστα.

§25Θ. ΖΕΡΒΑΣ. Ὄχι. Τὸ δικαστήριον τοῦ Ἀρείου Πάγου δὲν γνωρίζει ἂν ἐδόθη, διότι δὲν προβαίνει περαιτέρω πρὸς ἀπόδειξιν τῶν ἄλλων λόγων τῆς ἀναιρέσεως, ἵνα κρίνῃ κατὰ πόσον οὗτοι εἶναι ἰσχυροί, ἵνα προστατευθῇ τὸ Δημόσιον. Πολὺ δὲ ὀρθῶς ἀπέρριψεν αὐτήν, ἀφοῦ τὸ νομικὸν συμβούλιον δὲν προσήγαγε τὸ πρακτικὸν τῆς ὁρκοδοσίας, τὸ ὁποῖον ἦτο ἡ ἀσφαλεστέρα ἀπόδειξις, ὅτι ὁ ὅρκος ἐδόθη καὶ κατὰ συνέπειαν θὰ εἶχεν ἐνώπιόν του ὁριστικὴν ἀπόφασιν καὶ ὄχι προδικαστικήν. Εἰς ἐμὲ ἔκαμεν ἐντύπωσιν ἡ βεβαίωσις τοῦ γραμματέως τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὅτι εἰς τὸν εἰσηγητὴν ἔκαμεν ἐντύπωσιν τὸ πρᾶγμα, καὶ εἰσηγητής, πρόεδρος καὶ γραμματεὺς ἀνεδίφησαν τὴν δικογραφίαν, ἀλλ’ εὗρον ὅλα τὰ ἄλλα ἔγγραφα, ἐκτὸς τοῦ πρακτικοῦ, τὸ ὁποῖον ἐχρησίμευεν ὡς βάσις, ἵνα γίνῃ δεκτὴ ἡ αἴτησις.

§26Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Ζέρβας ἐπὶ πολλὴν ὥραν ὡμίλησε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, σήμερον δὲ ἐπανέφερε πάλιν τὸ ζήτημα. Ἐπιθυμῶ πολὺ νὰ μάθω ποῖον εἶναι τὸ συμπέρασμα αὐτὸ τῆς συζητήσεως. Ἐγείρεται μία συζήτησις· ποῖος εἶναι ὁ λόγος καὶ ποῖον τὸ συμπέρασμα; Τί ζητεῖ ὁ Κύριος; Ζητεῖ νὰ μὴ πληρώσῃ τὸ Δημόσιον; Ἐὰν ἡ ἀπόφασις εἶναι τοιαύτη, τί πταίει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν; Καὶ ποῖον εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα; Ἐὰν ἔχῃ νὰ φέρῃ κατηγορίαν κατὰ τοῦ νομικοῦ συμβούλου ἐπὶ παραλείψει, ἂς τὴν φέρῃ. Ἄλλως ἀκούομεν καὶ δὲν ἠξεύρομεν ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι καὶ ποῖος πταίει διὰ τὴν ζημίαν τοῦ Δημοσίου. Ἂς τὸν κατονομάσῃ καὶ ἂς ζητήσῃ τὴν τιμωρίαν του.

§27Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ ἀπόφασις λέγει ὅτι μετὰ τὴν δόσιν τοῦ ὅρκου ἐξεδόθη.

§28Θ. ΖΕΡΒΑΣ. Ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Χαλκίδος παρέχω τὰς ἑξῆς πληροφορίας. Εἰς ἐμὲ ἐγένετο γνωστόν, ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὕτη ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου ἔμελλε νὰ λάβῃ κακὴν τροπήν· ἔσπευσα, ὡς εἶχον καθῆκον —διότι ἡ πληροφορία αὕτη μοὶ ἐδόθη ὑπὸ προσώπου ἀξίου παντὸς σεβασμοῦ καὶ πρώην Βουλευτοῦ—, νὰ γνωστοποιήσω εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ὡρισμένην ἡμέραν τοῦ μηνὸς θὰ γίνῃ συζήτησις ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου συνεπείᾳ ἀναιρέσεως τοῦ Δημοσίου κατὰ τῆς ἀποφάσεως ταύτης. Ὑπέδειξα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων εἶχον ἐνδοιασμούς, καὶ συγχρόνως ὑπέδειξα νὰ ληφθῇ πρόνοια ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπεράσπισιν τῆς ὑποθέσεως. Ἐνόμισα ὅτι εἰς τὰς παραστάσεις μου ἐπείσθησαν προκειμένου περὶ ὑποθέσεως τόσον σπουδαίας, ἀφορώσης τὸ Δημόσιον, καὶ ἐκ τῆς κακῆς ἐκβάσεως τῆς ὁποίας ἔμελλε τὸ Δημόσιον νὰ πληρώσῃ χιλιάδας δραχμῶν. Ὁπότε μοὶ ἐγένετο γνωστόν, ὅτι ἡ ἀναίρεσις ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου ἀπερρίφθη ὡς ἀπαράδεκτος, μετέβην εἰς τὸ δικαστικὸν τμῆμα, ἵνα ἴδω τί συμβαίνει εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, καὶ ἔμαθον ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν κατεγίνετο νὰ συγκεντρώσῃ τὴν δικογραφίαν καὶ νὰ προβῇ εἰς ἔκδοσιν τῆς ἐντολῆς περὶ δικαστικῶν ἐξόδων, τὰ ὁποῖα ἐπεδικάζοντο εἰς τὴν καταδίκην συνεπείᾳ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ἀμφιβάλλω, ἂν τὸ Δημόσιον ὕστερον διὰ τῆς νέας ἀναιρέσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἦτο εἰς θέσιν νὰ προλάβῃ ὅ,τι ἦτο δυνατὸν ἐν τῷ μέλλοντι νὰ προληφθῇ. Διὰ τοὺς λόγους τούτους ἔφερα τὴν συζήτησιν ἐνταῦθα.

§29Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐξ ὅσων εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος φαίνεται καθαρὰ ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὁ νομικὸς σύμβουλος εἶναι ἡ ἀφορμὴ τῆς ἀπωλείας τῆς δίκης καὶ τῆς ζημίας τοῦ Δημοσίου. Εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἐναπόκειται νὰ ἐξετάσῃ καὶ ἐνεργήσῃ τὴν δέουσαν ἀνάκρισιν καί, ἐὰν βεβαιωθῇ ὅτι πράγματι ἐξ ἀμελείας ἢ ἀδιαφορίας τῆς ὑπηρεσίας προῆλθε τὸ κακόν, νὰ τιμωρήσῃ τότε τὸν ὑπάλληλον, ὅστις ἦτο αἴτιος. Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ὤφειλεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἀπὸ προχθὲς νὰ εἶχε καθορίσει.

§30Θ. ΖΕΡΒΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠγέρθη νὰ μὲ διαψεύσῃ προχθές.

§31Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Κατ’ ἔτος ἐκτίθεται εἰς δημοπρασίαν ἡ ἐκτέλεσις τῶν λεγομένων ἀγόνων γραμμῶν διὰ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας. Εἰς τὴν τοιαύτην διακήρυξιν περιλαμβάνεται ἑκάστοτε γραμμὴ ἀπὸ Πειραιῶς μέχρι Κύμης φθάνουσα καὶ μέχρι Σκύρου μὲ τὴν ὑποχρέωσιν, ὅπως ἡ γραμμὴ αὕτη ὑπολογίζηται ἀπὸ τοῦ Λαυρείου. Ἐφέτος κατὰ περίεργον τρόπον δὲν περιλαμβάνεται εἰς τὴν διακήρυξιν τοιαύτη γραμμή. Εἶναι γνωστόν, ἢ μᾶλλον εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ γραμμὴ αὕτη τῆς Κύμης δὲν εἶναι μεταξὺ τῶν γονίμων γραμμῶν, μεταξὺ ἐκείνων, αἵτινες ἀποδίδουσι διὰ τῆς πληρωμῆς τῶν ναύλων καὶ ἄλλων κομίστρων τὰ ἔξοδα τὰ βαρύνοντα τὰ ἀτμόπλοια. Εἶναι δὲ περισσότερον ἄγονος ἡ γραμμή, ἐὰν ἐκταθῇ μέχρι Σκύρου. Διὰ τῆς μὴ ἐκτελέσεως αὐτῆς τῆς συγκοινωνίας ὁ κόσμος εἶναι ὑποχρεωμένος ἐκ τῆς Κύμης νὰ μεταβαίνῃ διὰ ξηρᾶς εἰς τὸ Ἀλιβέριον, τουτέστιν ἀπὸ τὴν βορειοανατολικὴν πλευρὰν τῆς Εὐβοίας εἰς τὴν νοτιοδυτικήν, ὅπως δι’ ἀτμοπλοίου κατόπιν ἐπικοινωνήσῃ μὲ τὸ ἄλλο Κράτος. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῆς διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων καὶ νὰ ζητήσῃ ἐξηγήσεις διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ πληροφορηθῇ ὅτι εἶναι ὄντως ἄγονος γραμμὴ καὶ πρέπει νὰ περιληφθῇ εἰς τὴν διακήρυξιν, ἀφοῦ μάλιστα δὲν πρόκειται περὶ μεγάλης δαπάνης.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κροκιδᾶς. Ἀπών. Ὁ κ. Στεφανίδης ἔχει τὸν λόγον.

§33Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Θὰ ἐπαναλάβω τὴν σύστασιν ὅσον ἀφορᾷ τὴν συγκοινωνίαν Πειραιῶς–Κύμης–Σκύρου, ἥτις δὲν δύναται νὰ ἐκτελεσθῇ, ὡς εἶπεν ὁ κ. προαγορεύσας, δι’ ἀτμοπλοίου εἰδικοῦ. Δὲν πιστεύω ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ θελήσῃ νὰ καταργήσῃ ἄγονον γραμμήν, ἡ ὁποία ἀπὸ ὀγδοηκονταετίας ἐξακολουθεῖ νὰ λειτουργῇ κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον τακτικῶς. Συχνότατα ἐγὼ τουλάχιστον διαβιβάζω παράπονα τῶν συμπολιτῶν μου διὰ τὰς ἑκάστοτε ἀτελείας τῆς συγκοινωνίας ταύτης. Δὲν πιστεύω ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ θελήσῃ νὰ μᾶς ἐπαναφέρῃ εἰς τὴν ἐποχὴν τῶν ἱστιοφόρων, ὡς εἰς τὴν ἐποχὴν τῆς ἐξώσεως τοῦ Ὄθωνος, τὴν ὁποίαν μετὰ τρεῖς ὁλοκλήρους μῆνας ἔμαθον εἰς τὴν Κύμην ἐξ Ἱσπανικοῦ ἱστιοφόρου καὶ τὴν ἔμαθον καθ’ ἣν ἡμέραν κατὰ σύμπτωσιν ἔκαμνον ἐκλογὰς ἐν ὀνόματι τοῦ ἀειμνήστου Ὄθωνος! Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ πρόνοιαν, τώρα μάλιστα, ὅτε ἐπῆλθεν ἡ νέα διοικητικὴ διαίρεσις, ὅπως ἀποκατασταθῇ ἡ συγκοινωνία μεταξὺ Λαυρίου, Κύμης, Σκύρου, Σκοπέλου, Σκιάθου καὶ Βόλου, διότι οὕτω θὰ ἐξυπηρετηθῶσιν αἱ ἐπαρχίαι αὗται. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πρέπει νὰ προσέξῃ, ὥστε νὰ γίνῃ κεχωρισμένη ἡ δημοπρασία διὰ τὴν γραμμὴν ταύτην, διότι συνεννοοῦνται ὅλαι αἱ ἀτμοπλοϊκαὶ ἑταιρεῖαι καὶ ἀναλαμβάνουσι καὶ τὴν γραμμὴν ταύτην ἐπὶ βλάβῃ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, μὴ δυναμένου νὰ προκαλέσῃ ἀνταγωνισμόν. Παρακαλῶ καὶ πάλιν νὰ μὴ μείνῃ ὁ τόπος αὐτός, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀνάπτυξιν καὶ ἐμπόριον καὶ κτηνοτροφίαν καὶ ἀποστέλλει διάφορα εἴδη ἀλλαχοῦ, ἀποστέλλει δὲ μέχρι τῆς Αἰγύπτου καὶ τοὺς περιφήμους ἀστακούς, νὰ μὴ μείνῃ ἄνευ συγκοινωνίας.

§34Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ ἐξετάσω τὴν ὑπόθεσιν, καὶ βεβαίως δὲν θ’ ἀφήσωμεν τὰς νήσους ταύτας ἄνευ συγκοινωνίας.

§35Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Ἐπωφελούμενος τῆς περιστάσεως ταύτης ὑποβάλλω πρότασιν νόμου «περὶ ὑπαγωγῆς τῆς ἐπαρχίας Δομοκοῦ εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον καὶ Ἐφετεῖον Λαρίσης».

§36ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον καθαρῶς ὑπηρεσιακόν, «περὶ φυλάξεως τῶν ἐν τοῖς δήμοις Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς ἐθνικῶν καὶ ἐκκλησιαστικῶν κτημάτων».

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀθ. Τ. Μπασιᾶς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ συστάσεως ταμείου δημοσίας ἀντιλήψεως». (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημ. Συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ἀριθ. 501–502). Εἰσερχόμεθα ἤδη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν Ὁ κ. Λιδωρίκης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§38Μ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει τῆς σήμερον ἔπρεπε νὰ εἶναι ἀναγεγραμμένος ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους διὰ τὸ ἔτος 1910, διότι κατὰ τὸ ἄρθρον 60 τοῦ Συντάγματος ὁ Προϋπολογισμὸς εἰσάγεται εἰς τὴν Βουλὴν ἐντὸς τῶν δύο πρώτων μηνῶν ἑκάστης Συνόδου. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ δηλώσῃ πῶς δὲν ἐτηρήθη ἡ συνταγματικὴ αὕτη διάταξις.

§39ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριοι, ἡ διάταξις αὕτη δύναται νὰ ἑρμηνευθῇ ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸ ἄρθρον 54 τοῦ Συντάγματος καὶ νὰ ὑποτεθῇ οὕτως ὅτι πρόκειται περὶ Συνόδου, ἥτις συνέρχεται αὐτοδικαίως τῇ πρώτῃ Νοεμβρίου, ὅτι δὲ κατ’ ἀκολουθίαν ἡ δίμηνος προθεσμία ἄρχεται κυρίως ἀπὸ τῆς ἡμέρας ταύτης. Πῶς ἄλλως δὲ δύναται νὰ ἐξηγηθῇ τὸ γεγονὸς καθ’ ὃ πολλάκις ὁ Προϋπολογισμὸς ἔχει εἰσαχθῆ παρ’ ἡμῖν εἰς τὴν Βουλὴν μεσοῦντος τοῦ μηνὸς Δεκεμβρίου καὶ βραδύτερον; Ἐγὼ ὅμως ὁμολογῶ ὅτι εὑρέθην εἰς παντελῆ ἀδυναμίαν διὰ λόγους ἀνεξαρτήτους τῆς θελήσεώς μου νὰ ὑποβάλω τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους εἰς τὴν Βουλὴν μέχρι τῆς σήμερον. Δὲν πιστεύω δὲ νὰ ὑπάρχῃ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὁ καταλογίζων εἰς ἐμὲ ἀμέλειαν καὶ ὀλιγωρίαν περὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος τούτου. Ἐὰν ὑπάρχωσιν οἱ ἔχοντες τὴν γνώμην ταύτην καὶ νομίζοντες ὅτι ἐγὼ ἀδικαιολογήτως ὅλως ἀνέβαλον μέχρι τοῦδε τὴν ὑποβολὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ δὴ ἐπ’ ἀθετήσει τοῦ ἄρθρου 60 τοῦ Συντάγματος, αὐτοὶ δύνανται, ἂν θέλωσι, νὰ ἐγείρωσιν ἐναντίον μου κατηγορίαν. Ἐγὼ ἔχω ἐξηγήσει ἤδη εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς λόγους τῆς τοιαύτης βραδύτητος, θεωρῶ δὲ περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω αὐτοὺς τώρα.

§40Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πότε περίπου εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποβληθῇ;

§41ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Οἱ πίνακες τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐκτυποῦνται ἤδη ἐν τῷ Ἐθνικῷ Τυπογραφείῳ, ὅπου ἐργάζονται οἱ στοιχειοθέται σχεδὸν νυχθήμερον καὶ αἱ διορθώσεις γίνονται ὁλονέν. Ἐλπίζω περὶ τὰ μέσα τῆς προσεχοῦς ἑβδομάδος νὰ ἔχῃ ἐκτυπωθῇ τὸ τεῦχος τοῦ Προϋπολογισμοῦ, οὕτως ὥστε εὐθὺς μετὰ τὴν προφορικὴν εἰσήγησίν του νὰ διανεμηθῇ εἰς τοὺς κ. Βουλευτὰς καὶ τὸ τεῦχος.

§42Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν συνεπληρώθη δίμηνον, ἀφ’ ἧς συνεδριάζομεν ἐνταῦθα, χωρὶς νὰ εἰσαχθῇ ὁ Προϋπολογισμός, τοῦτο βεβαίως δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ πολὺ σπουδαῖον, προκειμένου μάλιστα περὶ παρελεύσεως ὀλίγων μόνον ἡμερῶν. Τὸ σπουδαῖον καὶ ἐκπληκτικὸν ἐν ταὐτῷ ἔγκειται κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην ἐν τούτῳ, ὅτι παραγκωνίζονται εἰς τὸ βάθος τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως νομοσχέδια σπουδαιότατα, σχέσιν ἔχοντα καὶ συνάφειαν πρὸς τὸν Προϋπολογισμόν, προηγοῦνται δὲ καὶ ψηφίζονται νομοσχέδια ἄλλα ἥττονος καὶ δευτευρευούσης σημασίας, ἂν μὴ καὶ προσωπικῆς ὅλως σημασίας! Τοιαῦτα νομοσχέδια, ἀπὸ τῶν ὁποίων ἐξήρτησε μεγάλα ἀποτελέσματα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, βλέπω ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, ὅτι ὑπάρχει τὸ νομοσχέδιον περὶ δασῶν, τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταλλείων; Ἐκ τοῦ περὶ δασῶν νομοσχεδίου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔλεγεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, ὅτι ἀναμένει ἑκατομμύρια, ἐπὶ τοῦ παρόντος μὲν 2 ἢ 3, βραδύτερον ὅμως 10 καὶ 20 καὶ δὲν γνωρίζω πόσα. Ἐπίσης ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τῶν μεταλλείων ἀνέμενεν ἄλλα ἑκατομμύρια. Καὶ συνομολογοῦμεν ὅλοι βεβαίως ὅτι τὸ Κράτος ἔχει ἀνάγκην ὅλων αὐτῶν τῶν ἑκατομμυρίων καὶ ὅτι ὁ Προϋπολογισμός, τὸν ὁποῖον συνέταξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅσον καὶ ἂν ἐστηρίχθη ἐπὶ ἑδραίων βάσεων, νομίζω ὅτι, ἑδραιότερος θὰ ἦτο ἂν εἶχε καὶ αὐτὰ τὰ ἑκατομμύρια διὰ ν’ ἀναπαυθῇ. Ἀλλ’ ἀντὶ τῶν νομοσχεδίων τούτων βλέπομεν σωρείαν ἄλλων ἐν εἴδει μικροῦ Ἀραράτ, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐκάθισεν ἀπὸ ἡμερῶν ἡ κιβωτὸς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, χωρὶς νὰ προχωρῶμεν εἰς τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα περιμένομεν χρηματικὴν καὶ οἰκονομικὴν ἐπικουρίαν. Ἀλλὰ συμβαίνει καὶ ἄλλο τι· παραλείπονται, ἀπὸ ἡμερῶν ἤδη, νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπηγγέλθη εἰς τὴν Σύνοδον ταύτην καὶ εἰς τὴν Βουλήν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διεξετραγῴδησεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς τὴν τύχην τῶν πτωχῶν καλλιεργητῶν τῆς Ἑλλάδος καὶ ὑπεσχέθη εἰς αὐτοὺς ἀπαλλαγὴν τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων, ἀλλὰ μέχρι τῆς ὥρας ταύτης —καὶ πλησιάζομεν, κ. Πρόεδρε, εἰς τὸ τέλος τῆς Συνόδου καὶ πλησιάζομεν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν— οὐδὲν νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἶδον σχετικὸν πρὸς τὰς ἀπαλλαγὰς ταύτας τὰς ἐπηγγελμένας. Μὴ τάχα ἐκεῖναι αἱ ἐπικλήσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπὲρ τῆς δυστυχίας τῶν γεωργῶν ἦσαν πλασταὶ καὶ τὰ δάκρυα τὰ ὁποῖα ἔχυνε δι’ αὐτοὺς ἦσαν δάκρυα Μεγαρικά; Ἐγὼ πολὺ ἀμφιβάλλω. Ἐγὼ νομίζω ὅτι εἰλικρινῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔλεγεν ὅσα ἔλεγε καὶ διὰ τοῦτο ἀπορῶ πῶς δὲν ἔσπευσε μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης νὰ παρουσιάσῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰ νομοσχέδια ταῦτα, ἀπὸ τῶν ὁποίων πραγματικῶς ὁ πενόμενος γεωργικὸς πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος ἀναμένει πραγματικὴν ἀνακούφισιν νὰ λάβῃ. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κύριον Ὑπουργόν· ποῖος εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἀναβάλλει μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης τὴν ὑποβολὴν τῶν τοιούτων νομοσχεδίων;

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴμεθα ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§44Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς περὶ τούτου πρόκειται. Ἐν ταῖς ἐφημερίσιν ἀνέγνων, ὅτι ἐξαρτᾷ τὴν ὑποβολὴν τῶν νομοσχεδίων τούτων ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς καὶ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος. Μὴ τάχα δὲν ἐψηφίσαμεν φόρους ἐπαρκεῖς, διὰ ν’ ἀντικαταστήσωμεν τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν; Ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν κατεδικάσθη εἰς τὴν γενικὴν συνείδησιν καὶ τοῦ ἔθνους καὶ τῆς Βουλῆς, ὡς φόρος ἄνισος, καταθλιπτικὸς καὶ καταστρεπτικὸς τῆς γεωργίας, καὶ ὅτι, ἂν ὑπάρχῃ σήμερον ἡ δικαιολογία τῆς ὑπάρξεως αὐτοῦ, αὕτη εὑρίσκεται ἐν τούτῳ καὶ μόνῳ, ὅτι δὲν εὑρέθη φόρος, ἄλλη τις πρόσοδος, ἡ ὁποία ν’ ἀντικαταστήσῃ τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ἡμεῖς ἐνταῦθα ψηφίζομεν ἀπὸ ἡμερῶν ἤδη καὶ ἀπὸ ἑβδομάδων φόρους ἐπὶ φόρων. Ἐψηφίσαμεν τὸν φόρον τοῦ καπνοῦ, τὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος· ἐψηφίσαμεν καὶ ἄλλους φόρους· δὲν εἶναι τὸ ποσὸν τῶν φόρων τούτων ἐπαρκές, ὅπως ἀντικαταστήσῃ τὸν φόρον ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν; Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προτιμήσῃ νὰ φέρῃ τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἔχουσι συνάφειαν πρὸς τὸν Προϋπολογισμόν, δηλαδὴ τὸ περὶ δασῶν καὶ μεταλλείων, παρακαλῶ δὲ προσθέτως νὰ φέρῃ τὸ νομοσχέδιον ἐπειγόντως τὸ ὑπ’ αὐτοῦ ἐπηγγελμένον, τὸ περὶ τῆς ἀπαλλαγῆς τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τῶν ἀμπέλων.

§45ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Βεβαίως, Κύριοι, ἡ Κυβέρνησις δὲν ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν ἁπλῶς πρὸς τὸ θεαθῆναι τὰ διάφορα νομοσχέδια, ἰδίως δὲ τὰ οἰκονομικά. Θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισίν των, διότι ἐξ αὐτῶν ἐξαρτᾷ τὴν μεταρρύθμισιν καὶ ἀνόρθωσιν καὶ παντὸς ἄλλου κλάδου τοῦ δημοσίου ἡμῶν βίου, μάλιστα δὲ τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε ν’ ἀποφύγωμεν μὲν τὸν ἐπικρεμάμενον εἰς ἡμᾶς οἰκονομικὸν κίνδυνον, νὰ καταστῶμεν δὲ ἱκανοί, ἵνα διεκδικήσωμεν καὶ τὰ ἐθνικὰ ἡμῶν δίκαια. Ἀλλὰ διατί τότε διάφορα νομοσχέδια οἰκονομικά, ὧν ἐξῆρεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς τὸ περὶ μεταλλείων καὶ δασῶν, δὲν ἀναγράφονται ἐκ τῶν πρώτων ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει; Διὰ τὸν ἑξῆς ἁπλούστατον λόγον. Τὰ νομοσχέδια ταῦτα θ’ ἀπαιτήσωσι μακρὰν συζήτησιν, ἀφοῦ εἶναι ἀναγεγραμμένα ἀμφότερα εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, ὀφείλει δὲ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ παρίσταται ἐνταῦθα καὶ νὰ παρακολουθῇ τὴν συζήτησιν αὐτῶν. Πότε δὲ τοῦτο, καθ’ ὃν χρόνον ἡ Βουλὴ ἔχει τὴν δικαίαν ἀξίωσιν, ἵνα ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλῃ εἰς αὐτὴν ὡς τάχιστα τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Ἐπειδὴ δὲ δὲν δύναμαι νὰ ἐπαρκέσω εἰς ἀμφότερα ταῦτα, ἐπεφυλάχθην νὰ ἐπισπεύσω τώρα τὴν σύνταξιν καὶ ἐκτύπωσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, μετὰ δὲ τὴν ὑποβολὴν τούτου εἰς τὴν Βουλὴν καὶ κατὰ τὸ διάστημα, τὸ ὁποῖον κατ’ ἀνάγκην θὰ παρεμπέσῃ μεταξὺ τῆς ὑποβολῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ τῆς συζητήσεως ἐν τῇ ὁλομελείᾳ, νὰ προταχθῶσι τὰ διάφορα οἰκονομικὰ νομοσχέδια καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶναι ἤδη ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ἐγγεγραμμένα καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ προσκομισθῶσιν ἀκόμη εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως συζητηθῶσιν ἐν πάσῃ εὐρύτητι καὶ ψηφισθῶσι. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων καὶ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ὅσοι ἦσθε παρόντες, καθ’ ἣν ἑσπέραν ἔκαμα τὴν σχετικὴν εἰσήγησιν εἰς τὴν Βουλήν, ἐνθυμεῖσθε ὅτι ἐδήλωσα ἀπεριφράστως ὅτι αἱ φορολογικαὶ ἀνακουφίσεις ἐξαρτῶνται ἐκ τῆς ἐπιψηφίσεως τῶν ἄλλων οἰκονομικῶν ἡμῶν μέτρων, ἐκ τῶν ὁποίων ἡ Κυβέρνησις ἐλπίζει ὅτι θέλει εὑρεθῆ εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν, ἵνα προτείνῃ τὴν τοιαύτην φορολογικὴν ἀνακούφισιν. Ὁμολογουμένως, Κύριοι, ἐψηφίσθησαν ἤδη ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἀρκετὰ φορολογικὰ μέτρα, ἀλλὰ δὲν πιστεύω ὅτι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ἀττικῆς, ὅστις τοσοῦτον ἀσχολεῖται περὶ τὰ οἰκονομικά, φρονεῖ σοβαρῶς ὅτι δι’ αὐτῶν καὶ μόνων θὰ ἠδυνάμεθα νὰ καλύψωμεν μὲν τὰ γνωστὰ ἐλλείμματα τοῦ Προϋπολογισμοῦ, νὰ ἔχωμεν δὲ καὶ τόσα περισσεύματα, ὥστε καὶ τὴν ἐθνικὴν πολιτικὴν νὰ ἐξυπηρετήσωμεν προσηκόντως καὶ περιθώριον νὰ ἔχωμεν διὰ φορολογικὰς ἀνακουφίσεις. Ὅταν τὸ ἔργον συμπληρωθῇ διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως καὶ τῶν λοιπῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως, τότε νὰ εἶναι βέβαιος ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπηγγέλθη, καὶ θὰ ἐπιτελέσῃ. Βεβαίως θὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ νομοσχέδια περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων καὶ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ἀλλὰ μέρος τοῦ νῦν εἰσπραττομένου φόρου τῶν ἀμπέλων θὰ διαθέσωμεν ὑπὲρ τῶν οἰνοπαραγωγῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπεθύμουν νὰ συσταθῇ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ ταμεῖον ἀμύνης τῆς οἰνοπαραγωγῆς. Μὴ νομίσῃ δέ τις ὅτι καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν δὲν πρόκειται νὰ χαρίσωμεν ὁλόκληρον αὐτὸν τὸν φόρον, θ’ ἀνακουφίσωμεν ἐξ αὐτοῦ τοὺς ἐπιμόρτους καλλιεργητάς, τοὺς ἐπὶ γεωμόρῳ καλλιεργοῦντας γαίας καὶ τοὺς μικροϊδιοκτήτας γεωργούς. Οἱ μεγάλοι ὅμως γαιοκτήμονες θὰ ἐξακολουθήσωσι νὰ καταβάλωσι τὸν φόρον αὐτὸν καθ’ ἣν καὶ νῦν ἀναλογίαν· διότι ὁ φόρος αὐτὸς θὰ ἀναπληροῖ παρ’ αὐτοῖς τὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος. Ἀλλὰ καὶ τὰ δύο ταῦτα νομοσχέδια θὰ ψηφισθῶσι καὶ θὰ γίνωσι νόμοι τοῦ Κράτους, ἀφοῦ προηγουμένως ψηφισθῶσι τὰ λοιπὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν μέτρα.

§46Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δύο λέξεις νὰ παρατηρήσω.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται· εἶσθε ἐκτὸς τοῦ Κανονισμοῦ, ὡς ἦτο καὶ ὁ κ. Ὑπουργός.

§48Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἀφοῦ, κ. Πρόεδρε, καὶ ὁ κ. Ἀγγελόπουλος καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὡμίλησαν ἐκτὸς τοῦ Κανονισμοῦ, θὰ σᾶς παρακαλέσω ν’ ἀφήσητε καὶ ἐμὲ νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ἐκτὸς τοῦ Κανονισμοῦ.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀγγελόπουλος ἔλαβε τὸν λόγον ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως· ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔπρεπε ν’ ἀπαντήσῃ, ἐπέμενε καὶ ἀπήντησε.

§50Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἐπιμένω.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπιμένητε. Ὁ κ. Σάκκης ἔχει τὸν λόγον.

§52Π. ΣΑΚΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἂν τὸ νομοσχέδιον περὶ προσόντων τῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν σκέπτεται νὰ φέρῃ πρὸς συζήτησιν ἐν τῇ Βουλῇ ἢ θὰ μείνῃ εἰς τὰ βάθη τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως μετὰ τῶν ἄλλων ἑκατὸν ἐνενήκοντα τριῶν· διότι φρονῶ ὅτι ὄχι μόνον τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβληθέντα νομοσχέδια θὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ δημοσίου ταμείου, ἀλλὰ καὶ ἄλλα, τὰ ὁποῖα τείνουσιν εἰς τὴν ἀνόρθωσιν τῆς διοικήσεως. Μεταξὺ ἐκείνων π. χ. τὰ ὁποῖα βελτιούμενα δύνανται νὰ καταστῶσι τέλεια εἶναι καὶ τὸ ὑποβληθὲν ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ τῶν προσόντων τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν.

§53Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται ν’ ἀπαντήσω, διότι τοῦτο ἀντιβαίνει εἰς τὸν Κανονισμόν. Τοῦτο μόνον λέγω, ὅτι ἐγὼ θὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§54ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Χθὲς παρεκάλεσα ὅπως προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον ὑπ’ ἀριθμὸν 22 «περὶ περιφερειῶν τῆς δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως» καὶ ἡ Βουλὴ ἀποδεχθεῖσα τὴν παράκλησίν μου ἐψήφισεν εἰς πρώτην συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Μετ’ ἀπορίας μου ὅμως βλέπω ὅτι καὶ σήμερον ἀναγράφεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν πάλιν εἰς αʹ ἀνάγνωσιν.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι γραφικὸν λάθος· θὰ διορθωθῇ.

§56ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Λαμβάνω τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε, διὰ νὰ ζητήσω καὶ ἐγὼ τὴν πρόταξιν ἐκείνων τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὁ ἀξιότιμος κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς θεωρεῖ ἀπαραίτητα ἵνα ψηφισθῶσιν, ὅπως σὺν αὐτοῖς ψηφισθῶσι καὶ τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θέλουσι προστατεύσει τόσον τὴν οἰνοπαραγωγήν, ὅσον καὶ τὴν γεωργίαν. Νομίζω ὅτι ἐκ τῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως τὰ ἐπαγγελθέντα τὴν κατάργησιν τῆς στρεμματικῆς φορολογίας καὶ τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν εἶναι τὰ σπουδαιότερα, διότι ἀδιστάκτως φρονῶ, ὅτι, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐνισχύομεν τὴν παραγωγήν, δὲν δυνάμεθα, ὅσους φόρους καὶ ἂν ἐπιβάλωμεν ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, νὰ τοὺς εἰσπράξωμεν. Παρέστησα δὲ πρὸ ἡμερῶν—καὶ πάλιν κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων θέλω λάβει τὸν λόγον πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπόν, ὅτι δὲν εἶναι εἰς θέσιν οὔτε οἱ οἰνοπαραγωγοὶ οὔτε οἱ γεωργοὶ νὰ πληρώσωσι τὸν φόρον τῶν ἀμπέλων οὔτε καὶ τοὺς ἀμέσους φόρους, κατὰ ἑκατοντάδας δὲ κλείουσι τὰ καταστήματά των οἱ οἰνοπαραγωγοὶ εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ Κράτους, διότι δὲν ἔχουσι τὰ μέσα νὰ συντηρηθῶσιν. Ὁμολογουμένως ἡ Κυβέρνησις συνέδεσε τὰ νομοσχέδια αὐτὰ μέ τινα φορολογικά, διότι βεβαίως εἶναι δίκαιον, καταργουμένων τῶν φόρων τούτων, νὰ ψηφισθῶσιν ἕτερα φορολογικὰ μέτρα, ἵνα ἐπέλθῃ ἀνακούφισις, καὶ ἀπέβλεψε καὶ εἰς τὴν φορολογίαν τοῦ οἰνοπνεύματος. Προκειμένου περὶ τοῦ οἰνοπνεύματος ἐγὼ νομίζω, ὅτι, ἐὰν εἶναι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ φορολογηθῇ, εἶναι τὸ οἰνόπνευμα. Δὲν συνηγορῶ ὑπὲρ νέας φορολογίας, ἀλλὰ προκειμένου νὰ ζητήσωμεν τὰ μέσα, ὅπως ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὰς ἀνάγκας τὰς ὁποίας ἔχομεν, πρέπει νὰ ἐπιβάλωμεν πρὸ παντὸς φόρον εἰς τὸ οἰνόπνευμα ἀνάλογον. Ἐὰν ἐκ τοῦ φόρου τούτου πάσχωσί τινες, βεβαίως πάσχομεν καὶ ἡμεῖς, διότι πολλάκις ἐτόνισα ὅτι ὁ οἰνοπαραγωγὸς ἔχει παρὰ τοῖς κάδοις του καὶ ἕνα ἄμβυκα, ἵνα κατασκευάζῃ οἰνόπνευμα. Ἀλλὰ δεχόμεθα καὶ τὰ μέτρα αὐτὰ καὶ φρονοῦμεν, ὅτι δύναται νὰ φορολογηθῇ καὶ τὸ οἰνόπνευμα· ἐὰν τὸ ὅριον τῆς φορολογίας πρέπει νὰ εἶναι μία δραχμὴ ἢ δύο δραχμαί, δὲν γνωρίζω· ἂς τὸ ὁρίσῃ ὁ κ. Ὑπουργός.

§57ΠΕΡ. ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ. Ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ὁμιλεῖ ὁ κ. Βουλευτής;

§58ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Καταλήγω εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅπως παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ φέρῃ τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα θεωρεῖ ἀπαραίτητα, καὶ ταῦτα νὰ προταχθῶσιν. Ἐπίσης νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταλλείων, τὸ ὁποῖον, καίτοι βαρύνει ἐν μέρει τὰ μεταλλεύματα, ἐν τούτοις, ἐπειδὴ τὰ μεταλλεῖα, τὰ ὁποῖα ἐργάζονται μέχρι τοῦδε, ἐξαιροῦνται, καὶ ἡ ἐργατικὴ τάξις εὑρίσκει ἐργασίαν εἰς αὐτά, ἡ ἐργασία δὲν θὰ λείψῃ, ἐξ ἐκείνων δέ, τὰ ὁποῖα εἰς τὸ μέλλον θ’ αὐξήσωσι τὰς ἐργασίας των, καὶ τὸ Δημόσιον θὰ εἰσπράξῃ τὸν φόρον, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐργασία διὰ τοὺς ἐργατικοὺς θ’ αὐξήσῃ. Ὡς πρὸς δὲ τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος, τὸ ὁποῖον θεωρῶ ὅτι εἶναι τὸ σπουδαιότερον ὅλων, ἂς μὴ δίδῃ προσοχὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τοὺς ποτοποιούς, οἱ ὁποῖοι ἐγείρουσι πάντοτε θόρυβον, ἀλλ’ ὁ θόρυβος οὗτος εἶναι τεχνητός. Μίαν ἐξαίρεσιν μόνον δύναται νὰ κάμῃ, προκειμένου περὶ τοῦ φωτιστικοῦ οἰνοπνεύματος, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ ἐπιβάλῃ μικρὰν μόνον φορολογίαν.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ βουλευταὶ κ. Ἰ. Φίλιος, Ἰ. Γιαννακίτσας καὶ Μ. Φωτιάδης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ προσαρτήσεως τῆς ἐπαρχίας Δομοκοῦ τοῦ ὁμωνύμου Εἰρηνοδικείου εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Ἐφετείου καὶ Πρωτοδικείου Λαρίσης». (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημ. Συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ἀριθ. 503).

§60Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Θὰ ἐπιτρέψητε, κ. Πρόεδρε, καὶ εἰς ἐμὲ νὰ εἴπω δύο λέξεις ἐκτὸς τοῦ Κανονισμοῦ;

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω μάλιστα.

§62Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν προανήγγειλε,—καὶ τοῦτο λέγω, ἵνα τὸν φωτίσω,— ὅτι θὰ ὑποβάλῃ πρὸς ψήφισιν νομοσχέδιον περὶ ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ θὰ τὸ ὑποβάλῃ ὑπὸ τύπον τοιοῦτον, ὥστε οἱ πτωχοὶ γεωργοὶ ν’ ἀπαλλαγῶσι τοῦ φόρου, νὰ ἐπιβαρυνθῶσι δὲ οἱ γαιοκτήμονες ὑπὸ τὸν τύπον φόρου εἰσοδήματος.

§63ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ εἶπον, ὅτι οἱ γαιοκτήμονες ὅ,τι ἐπλήρωνον μέχρι τοῦδε θὰ πληρώνωσι καὶ εἰς τὸ μέλλον, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν τύπον φόρου εἰσοδήματος. Δὲν πρόκειται ν’ ἀναλάβωσιν οὗτοι τὰ βάρη τῶν μικρῶν καλλιεργητῶν· ἀλλ’ ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι ἓν κτῆμα, ἓν τσιφλίκι, πληρώνει φόρον ἀροτριώντων κτηνῶν τρεῖς χιλιάδας δραχμῶν, ἐπικρατεῖ τὸ ἔθιμον, ὥστε τὰ δύο τρίτα νὰ πληρώνωσιν οἱ καλλιεργηταὶ καὶ τὸ ἓν τρίτον ὁ ἰδιοκτήτης. Ἤδη αὐτὰ τὰ δύο τρίτα θὰ χαρισθῶσιν εἰς τοὺς καλλιεργητάς, ὁ δὲ ἰδιοκτήτης θὰ ἐξακολουθῇ νὰ πληρώνῃ τὴν ἀναλογίαν του εἰς τὸ μέλλον, ἤτοι τὸ ἓν τρίτον ὑπὸ τὸν τύπον φόρου εἰσοδήματος. Ὥστε θὰ δύναται ὁ ἰδιοκτήτης νὰ βελτιώσῃ τὴν καλλιέργειαν, νὰ διπλασιάσῃ τὰ κτήνη πρὸς τὸ καλὸν τοῦ κτήματος.

§64Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ σᾶς δίδω τὴν πληροφορίαν ὅτι οἱ ἰδιοκτῆται δὲν πληρώνουσιν οὔτε ἓν λεπτὸν· τὰ πληρώνουσιν οἱ γεωργοί.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολούθησις τῆς γʹ συζητήσεως ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν νόμων περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων».

§66ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔλαβον τὸν λόγον, διὰ νὰ παρατηρήσω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ νομοσχεδίου τὸ ἑξῆς. Ἡ αʹ παράγραφος τοῦ ἄρθρου τούτου λέγει τὰ ἑξῆς: «Ὁ ὑπογραμματεὺς ἢ γραφεὺς Πρωτοδικείου, Ἐφετείου ἢ Ἀρείου Πάγου, καθὼς καὶ ὁ ἀρχειοφύλαξ, παύονται ὑπὸ τοῦ γραμματέως, μετὰ προηγουμένην ὑπὲρ τῆς παύσεως αὐτῶν γνωμοδότησιν τοῦ δικαστικοῦ συμβουλίου». Κατὰ τὴν ἑπομένην παράγραφον τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου οἱ παρὰ ταῖς Εἰσαγγελίαις ὑπηρετοῦντες δικαστικοὶ ὑπογραμματεῖς καὶ γραφεῖς ἵνα παυθῶσιν ἀπαιτεῖται ἡ ἔγκρισις τοῦ εἰσαγγελέως, καὶ πολὺ ὀρθῶς, διότι αὐτὸς εἶναι ὁ ἁρμοδιώτερος ἵνα κρίνῃ περὶ τῆς ἱκανότητος καὶ χρησιμότητος αὐτῶν. Ἀλλ’ ὡς εἶναι διατετυπωμένη ἡ δευτέρα αὕτη παράγραφος ἐγείρει τὴν ἀμφιβολίαν ἂν οἱ ἐν ταύτῃ περιλαμβανόμενοι ὑπάλληλοι ὑπάγονται εἰς τὴν ἐγγύησιν τὴν διαλαμβανομένην ἐν τῇ αʹ παραγράφῳ. Καὶ ἔχω τὴν ἀπορίαν ταύτην, διότι μὴ λησμονῶμεν ὅτι καὶ οἱ τῆς βʹ παραγράφου εἶναι ὑπογραμματεῖς καὶ γραφεῖς τῶν δικαστηρίων. Δὲν εἶναι ἄγνωστον ὅτι οἱ παρὰ ταῖς Εἰσαγγελίαις ὑπηρετοῦντες ὑπογραμματεῖς καὶ γραφεῖς οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἢ ὑπάλληλοι τῶν δικαστηρίων ἀποσπώμενοι τῇ συγκαταθέσει τοῦ εἰσαγγελέως εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν. Ἐὰν δὲν ἑρμηνευθῇ καλῶς ἡ διάταξις αὕτη καὶ δὲν δοθῇ εἰς αὐτὴν ἡ ἔννοια ὅτι καὶ οἱ παρὰ ταῖς Εἰσαγγελίαις ἀποσπώμενοι καὶ οἱ ὑπηρετοῦντες ὑπογραμματεῖς καὶ γραφεῖς τῶν δικαστηρίων θὰ περιλαμβάνωνται εἰς τὴν ἐγγύησιν τῆς αʹ παραγράφου, τότε τρέχομεν τὸν κίνδυνον ὁλόκληρος ἡ ἐγγύησις, τὴν ὁποίαν ἐνομοθετήσαμεν, νὰ καταρρεύσῃ, διότι δὲν ἀπαγορεύεται νὰ γίνεται ἐναλλαγὴ τοῦ ὑπογραμματέως καὶ γραφέων ἐκ τῶν δικαστηρίων εἰς τὰς Εἰσαγγελίας. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εὐχερέστατον εἶναι δι’ οἱονδήποτε λόγον νὰ μετατίθηται τῇ αἰτήσει τοῦ εἰσαγγελέως εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν εἷς τοῦ δικαστηρίου οἱοσδήποτε ὑπάλληλος καὶ οὕτω νὰ τίθηται ἐκτὸς τῆς ἀσφαλείας τοῦ νόμου. Βεβαίως, μεθ’ ὅλην τὴν ἐγγύησιν, τὴν ὁποίαν παρέχει ἡ εἰσαγγελικὴ Ἀρχὴ, δὲν δυνάμεθα νὰ ὑποστηρίξωμεν ὅτι δύναται νὰ παρέχῃ τὴν αὐτήν, ἣν παρέχει ὁλόκληρον τὸ δικαστικὸν συμβούλιον. Ἐπεθύμουν λοιπὸν ν’ ἀκούσω τὴν γνώμην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ἡ ἔννοια τῆς βʹ παραγράφου τοῦ ἄρθρου 17 εἶναι ὅτι προσαπαιτεῖται καὶ ἡ γνώμη τοῦ δικαστικοῦ συμβουλίου ὡς ἀπαιτεῖται διὰ τῆς αʹ παραγράφου τοῦ ἄρθρου.

§67Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸς τίνα σκοπὸν νὰ εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν γνώμην του ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου; Ἑρμηνείαν θὰ δώσῃ;

§68ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ποίαν ἔννοιαν ἔχει τὸ ἄρθρον αὐτὸ νὰ εἴπῃ.

§69Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ ἄρθρον 10 τοῦ νομοσχεδίου ὑπάρχει γραφικὸν λάθος, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ γεννήσῃ ἀμφιβολίας περὶ τοῦ πνεύματος τοῦ νόμου, καὶ παρακαλῶ νὰ διορθωθῇ. Ἐν τέλει τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 10 φέρονται τὰ ἑξῆς: «Ἐφ’ ὅσον δὲν διορίζονται εἰσαγγελεῖς ἐκ τῶν πρωτοδικῶν ἀνατίθενται κλ». Εἶχον παρατηρήσει κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ἄρθρου τούτου εἰς τὴν γʹ συζήτησιν, μετὰ τὴν ἀποδοχὴν τὴν γενομένην ὡς πρὸς τοὺς δικηγόρους, ὅτι παρέλκει πλέον ἡ φράσις· «ἐκ τῶν πρωτοδικῶν», διότι ἀναμφισβητήτως περιλαμβάνονται καὶ οἱ δικηγόροι· καὶ διωρθώθη μὲν τὸ πρᾶγμα ἐν ἀρχῇ τῆς παραγράφου, ἀλλὰ δὲν διωρθώθη ἐνταῦθα, καὶ εἶναι ἐπάναγκες νὰ διορθωθῇ. Νὰ διαγραφῶσιν αἱ τρεῖς λέξεις «ἐκ τῶν πρωτοδικῶν».

§70Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Μάλιστα· ἔχετε δίκαιον.

§71Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπίσης εἰς τὸν δεύτερον στίχον τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου, ἔνθα λέγεται «Μετὰ τὴν λῆξιν τῆς πενταετίας εἰς τὰς κενὰς καὶ τὰς ἐφεξῆς κενουμένας θέσεις εἰσαγγελέων διορίζονται οἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 9 κτλ.», πρέπει νὰ τεθῇ «διορίζονται μόνον οἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 9 κτλ.», διότι ἐκ τῆς παραλείψεως τῆς λέξεως «μόνον» δύνανται πολλαὶ νὰ γεννηθῶσιν ἀμφιβολίαι, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐγεννῶντο καὶ ἐκ τῆς μὴ διαγραφῆς τῶν λέξεων «ἐκ τῶν πρωτοδικῶν».

§72ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μάλιστα· πρέπει νὰ τεθῇ ἡ λέξις «μόνον».

§73Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 14 θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του, διότι ἐκ τῆς σπουδῆς μεθ’ ἧς ἐψηφίσθη παρελείφθη ὁλόκληρος περίοδος. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τῆς ἐπιτροπῆς ὑπῆρχε διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἐκ τῶν πρωτοδικῶν συμπληροῦντες εἰκοσαετίαν λαμβάνουσιν ἐπὶ πλέον 50 δραχ. ἐπιμίσθιον.

§74Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὑπῆρχεν ἡ διάταξις αὕτη, ἀλλὰ δὲν ἐψηφίσθη.

§75Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Ναί, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐγένετο κατόπιν τροπολογία ἐπὶ τῆς διατάξεως ταύτης, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ συμπληρώσαντες ἐν ὅλῳ 25ετῆ ὑπηρεσίαν ἠδύναντο νὰ τύχωσι τῆς συντάξεως τοῦ μισθοῦ τοῦ προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐψήφισε τὸ ἄρθρον καὶ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ἰωάννου Δ. Ῥάλλη.

§77Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ἡ ὁποία τροπολογία περιεῖχε τοῦτο. Πρόκειται περὶ ἀναγραφῆς ἐσφαλμένως ἀριθμῶν, διότι, ἐνῷ ἡ τροπολογία εἶχεν «οἱ συμπληρώσαντες εἰκοσαετῆ ὑπηρεσίαν ὡς πρωτοδίκαι, ἔχοντες δ’ ἐν συνόλῳ συνεχῆ εἰκοσιπενταετῆ ὑπηρεσίαν», ἐγράφη ἀντιστρόφως, καὶ ἑπομένως κατὰ τοῦτο πρέπει νὰ διορθωθῇ ἡ φράσις.

§78Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Οὕτω καθίσταται ἀνεφάρμοστος ἡ διάταξις.

§79Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Οἱ συμπληρώσαντες εἰκοσαετῆ ὑπηρεσίαν ὡς πρωτοδίκαι, ἔχοντες δ’ ἐν συνόλῳ συνεχῆ εἰκοσιπενταετῆ ὑπηρεσίαν καὶ ὑπερβάντες τὸ 50ὸν ἔτος τῆς ἡλικίας των. Αὐτὴ εἶναι ἡ τροπολογία.

§80Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἰδοὺ τί συνέβη. Ὡς ἀνεγράφη ἡ τροπολογία, καθίσταται ἡ εὐεργετικὴ διάταξις αὐτῆς ἐντελῶς ἀνεφάρμοστος, διότι οὐδείς, νομίζω, ὑπάρχει δικαστικὸς λειτουργὸς ἔχων τριακονταπενταετῆ συνεχῆ ὑπηρεσίαν, ἐνῷ ἡ ἐγγύησις ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου ἔγκειται εἰς τὸ ὅτι δέον νὰ ἔχῃ συμπληρώσει τὸ 60ὸν ἔτος τῆς ἡληκίας του, καὶ ἡ ἐγγύησις αὕτη εἶναι ἐγγύησις καὶ ὑπὲρ τοῦ δικαστικοῦ κλάδου, διότι δὲν εἶναι πρέπον δικασταὶ ὑπέργηροι νὰ μένωσιν εἰς τὸν δικαστικὸν κλάδον. Διὰ τοῦτο ἐσκοποῦμεν νὰ μεταβάλωμεν τοὺς ἀριθμούς, ὡς ἑξῆς εἰκοσαετῆ καὶ εἰκοσιπενταετῆ.

§81Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Μάλιστα, καὶ οὕτω πως ἐδικαιολογήθη, διότι, ἂν εἶχεν ὅπως ἔχει ἀναγραφῆ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη τοιαύτης τροπολογίας, διότι οὐδέποτε θὰ ἐφαρμοσθῇ.

§82Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Οἱ ἀρχαιότεροι τῶν πρωτοδικῶν εἶναι τοῦ 1882. Λοιπὸν ἡ διάταξις αὕτη πρέπει νὰ εἶναι εὐεργετική. Τρεῖς εἶναι, κύριε Ὑπουργέ.

§83Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ἡμεῖς ἰσχυριζόμεθα ὅτι πρόκειται περὶ λάθους γραφικοῦ, κατὰ τὸν Κανονισμὸν δὲ καὶ ἐν τῇ συζητήσει τοῦ συνόλου δύναται νὰ διορθωθῇ τὸ λάθος τοῦτο. Δὲν ζητοῦμεν νὰ παρεντεθῇ τίποτε· πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἐννοήσῃ τοῦτο. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι οὕτως εἰσήχθη ἡ τροπολογία ἢ δὲν εἶναι;

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὰ δὲν ἐλέχθησαν εἰς τὰ Πρακτικά. Ὡς ἔχουσι τὰ Πρακτικὰ ἔχει καὶ τὸ ἄρθρον ἐδῶ. Οἱ Κύριοι ἰσχυρίζονται ὅτι πρόκειται περὶ λάθους γραφικοῦ. Ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι τοῦτο, ὅτι ἐψηφίσθη τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου μὲ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ἰ. Δ. Ράλλη. Λοιπὸν θὰ μείνῃ ὡς ἔχει.

§85Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Διότι ἔκαμε λάθος ὁ πρακτικογράφος, θ’ ἀφήσωμεν αὐτὸ ὡς ἔχει;

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν γίνεται δεκτόν· τί λέγει ὁ κ. Ὑπουργός;

§87Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Τί δὲν γίνεται δεκτόν; Ἀπορῶ διατί τὸ Προεδρεῖον ἀποτείνεται πρὸς τοὺς κ. Ὑπουργούς.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον γνωρίζει ὅτι ἐψηφίσθη τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ἰ. Δ. Ράλλη.

§89Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Μάλιστα. Ὁ κ. Ἰ. Δ. Ράλλης, ὁ πατὴρ τῆς τροπολογίας, λέγει ὅτι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ κακῶς ἀνεγράφη ἡ τροπολογία του.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 14ον τοῦ νομοσχεδίου ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἄρθρον 14. Οἱ καθηγηταὶ τῆς Νομικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου δύνανται νὰ διορισθῶσιν εἰς θέσιν ἀρεοπαγίτου μετὰ πενταετῆ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ διδασκαλίαν, ἂν συνάμα διετέλεσαν εἰς δικαστικὴν ὑπηρεσίαν ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ πρωτοδίκου καὶ ἀνωτέρω ἐπὶ πενταετίαν ἢ δικηγόροι παρὰ τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ ἐπὶ δεκαετίαν. Οἱ συμπληρώσαντες εἰκοσιπενταετῆ ὑπηρεσίαν ὡς πρωτοδίκαι, ἔχοντες δ’ ἐν συνόλῳ συνεχῆ τριακονταπενταετῆ δικαστικὴν ὑπηρεσίαν καὶ ὑπερβάντες τὸ 60ὸν ἔτος τῆς ἡλικίας των κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ παρόντος νόμου ἀποχωροῦντες τῆς ὑπηρεσίας ἐντὸς τριῶν μηνῶν ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου λαμβάνουσι σύνταξιν κανονιζομένην ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μισθοῦ προέδρου Πρωτοδικῶν». Ἰδοὺ καὶ ἡ τροπολογία: «Οἱ συμπληρώσαντες εἰκοσιπενταετῆ ὑπηρεσίαν ὡς πρωτοδίκαι, ἔχοντες δ’ ἐν συνόλῳ συνεχῆ τριακονταπενταετῆ δικαστικὴν ὑπηρεσίαν καὶ ὑπερβάντες τὸ 60ὸν ἔτος τῆς ἡλικίας των κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ πρόντος νόμου ἀποχωροῦντες τῆς ὑπηρεσίας ἐντὸς τριῶν μηνῶν ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου λαμβάνουσι σύνταξιν κανονιζομένην ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μισθοῦ προέδρου Πρωτοδικῶν».

§91Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδὲν λάθος ὑπάρχει.

§92Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἔχετε δίκαιον.

§93Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔχω νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 22ου ὅσον ἀφορᾷ τὸν κανονισμὸν τῶν ὑποχρεωτικῶν μεταθέσεων. Κατόπιν τῆς ἐν τῇ Βουλῇ γενομένης συζητήσεως ὡρίσθη ὅτι εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ μετάθεσις τῶν δικαστῶν τῶν ἀνηκόντων εἰς τὰ Πρωτοδικεῖα Εὐρυτανίας, Γυθείου, Ἄρτης, Λευκάδος καὶ Παρνασσίδος μετὰ τριετῆ ὑπηρεσίαν, ἐπίσης δὲ καὶ τῶν συμπληρωσάντων τριετῆ ὑπηρεσίαν ἐν Ἀθήναις κατ’ ἔτος, κατὰ τὸ τρίτον. Ἡ ἀνάπτυξις ἐγένετο μακρά· ἀλλὰ δυστυχῶς, ὡς ἔχει διατυπωθῆ τὸ ἄρθρον 22ον, δὲν ἀποκαθιστᾷ ἐντελῶς τὴν ἔννοιαν τῶν ἐψηφισμένων κατόπιν συζητήσεως, διότι ναὶ μὲν ἡ Βουλὴ ἀνεγνώρισεν ὅτι δέον νὰ εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ μετάθεσις τοῦ τρίτου τῶν ἐν Ἀθήναις δικαστῶν τῶν συμπληρωσάντων τὴν τριετῆ ὑπηρεσίαν καὶ τῶν δικαστῶν τῶν συμπληρωσάντων τριετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τοῖς ἄλλοις Πρωτοδικείοις, ἀλλ’ ἐννοεῖται ὅτι πάντοτε ἡ Βουλὴ ἐν τῇ ἀποφάσει της ταύτῃ ἔθετο καὶ ὅριά τινα, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὴ ἡ μετάθεσις. Λέγω δὲ τοῦτο, διότι ἔχομεν τὰς ἑξῆς δυσχερείας, αἵτινες ἀνεπτύχθησαν ἐν τῇ Βουλῇ· πρῶτον τὴν δυσχέρειαν ὅτι δικασταὶ μετατιθέμενοι ἐκ τῶν ἀνωτέρω ἀναφερθέντων Πρωτοδικείων, δηλ. ἐκ πέντε Πρωτοδικείων, δὲν δύνανται εἰς οὐδὲν τούτων νὰ τοποθετηθῶσι, ἀλλὰ θὰ τοποθετηθῶσιν εἴς τι τῶν ὑπολοίπων Πρωτοδικείων· ἀφ’ ἑτέρου θὰ γίνῃ μετάθεσις καὶ τοῦ τρίτου τῶν ἐν Ἀθήναις δικαστῶν· τρίτον λαμβάνεται ὡς βάσις μεταθέσεως ἡ ἀρχαιότης, κατὰ τὰ μέχρι τοῦδε ἐκδεδομένα Β. Διατάγματα τοποθετήσεως· καὶ τέταρτον ἔχομεν τὰς τοποθετήσεις τὰς πρῶτον γενησομένας κατ’ Αὔγουστον τοῦ 1910, ἤτοι συμπιπτούσας πρὸς τὰ προεόρτια ἢ μεθεόρτια τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νέου ἐκλογικοῦ νόμου, τοῦ καθιστῶντος τὴν εὐρεῖαν περιφέρειαν. Ὁ νόμος τῆς εὐρείας περιφερείας γεννᾷ νέας δυσχερείας περὶ τὴν τοποθέτησιν, καθόσον αὐξάνεται τὸ ὅριον τὸ ἀπαγορευτικὸν τῶν τοποθετήσεων ἕνεκα τοῦ νόμου περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων. Ἐὰν μέχρι τοῦδε εἴχομεν δικαστάς, οἵτινες δὲν ἠδύναντο νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς ὡρισμένα Πρωτοδικεῖα, ὡς καταγόμενοι ἐκ τῆς ἐπαρχίας, ἐν ᾗ τὰ Πρωτοδικεῖα ἥδρευον, τώρα ἔχομεν καὶ τὰς νέας ἐπαρχίας, αἵτινες προστίθενται δυνάμει τῆς εὐρείας περιφερείας.

§94Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι δυσχέρεια κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν.

§95Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Εἶναι δυνατὸν νὰ γεννηθῶσι τοιαῦται δυσχέρειαι περὶ τὴν ἐκτέλεσιν, αἵτινες νὰ καταστήσωσιν ἀδύνατον τὴν μετάθεσιν, ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τί θὰ γίνῃ, ἐὰν ἤθελε παραμείνει δικαστής, ὅστις ἔδει νὰ μετατεθῇ κατὰ τὸν νόμον καὶ ὅστις ἕνεκα τοῦ ἀδυνάτου τῆς μεταθέσεως δὲν μετατίθεται; Ὁ δικαστὴς αὐτὸς πῶς θὰ δικάζῃ νομίμως; Διὰ τοῦτο ἤθελον ἵνα διὰ δηλώσεως ἐν τοῖς Πρακτικοῖς δοθῇ ἡ ἔννοια αὐτὴ εἰς τὸ ἄρθρον, ὅτι ἡ μετάθεσις ἡ ὑποχρεωτικὴ θέλει συντελεῖσθαι ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατόν.

§96ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§97Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Οὐδεμίαν εἶχον ἀμφιβολίαν ὅτι ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ Κύριοι, οἵτινες διερρήγνυον τὰ ἱμάτιά των ἐναντίον τοῦ ἀμεταθέτου καὶ ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ ὑποχρεωτικοῦ μεταθετοῦ νομίζουσι σήμερον ὅτι ἐγὼ θέλω νὰ μεταβάλω τὰς ἀρχάς, τὰς ὁποίας ἡ Βουλὴ ἐθέσπισε. Δὲν πρόκειται περὶ τοιούτου τινός. Ἐγὼ συνηθίζω καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς ἀποφασίσῃ περὶ ἑνὸς πράγματος νὰ ὑποτάσσωμαι πρὸς τὴν γνώμην ταύτης, διότι εἶναι ἡ γνώμη τοῦ Κράτους. Ἵνα λοιπὸν καταστῇ ἐφικτὴ ἡ ἐφαρμογὴ τῶν ἀρχῶν ἐκείνων, τὰς ὁποίας ἐψήφισεν ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς, πρὸς τοῦτο συνιστῶ μόνον δήλωσιν ἐν τοῖς Πρακτικοῖς ἑρμηνεύουσαν ὅτι θέλει ἐφαρμόζεσθαι ἡ ὑποχρεωτικὴ μετάθεσις, ἐφ’ ὅσον δὲν προσκρούει εἰς ἀπόλυτον ἀδυναμίαν.

§98Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Βάλτου εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωσι βάσεις τινάς, ἀλλ’ ἡμεῖς πλέον δὲν δυνάμεθα νὰ μεταβάλωμεν τὸ κείμενον τοῦ νόμου.

§99Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δήλωσιν ἐν τοῖς Πρακτικοῖς ζητῶ καὶ οὐχὶ μεταβολήν.

§100Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἡ ἑρμηνεία δὲν θὰ δοθῇ ἐντεῦθεν. Ἡμεῖς ἔχομεν ἓν δικαίωμα μόνον, συζητοῦντες ἐπὶ τοῦ συνόλου· ἐὰν ὑπάρχῃ τυπογραφικόν τι λάθος ἐὰν ὑπάρχῃ λεκτικόν τι λάθος, νὰ τὸ διορθώσωμεν, δὲν δυνάμεθα ὅμως νὰ μεταβάλωμεν τὸ κείμενον. Αὐτὰ λέγει ὁ Κανονισμός.

§101Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἐζήτησα τὴν τροπολογίαν τοῦ κειμένου· ἐζήτησα ἑρμηνευτικὴν δήλωσιν, διότι εὑρισκόμεθα ἐν τῷ σταδίῳ, καθ’ ὃ δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς ἑρμηνευτικὴν δήλωσιν. Δὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν τοῦτο, μετὰ ψήφισιν καὶ τοῦ συνόλου, ἀλλὰ πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου, δυνάμεθα διὰ δηλώσεως ἐν τοῖς Πρακτικοῖς νὰ προβῶμεν εἰς ἑρμηνείαν. Δὲν ζητῶ τροποποίησιν, διότι γνωρίζω ὅτι τοιαύτη δὲν ἐπιτρέπεται, ὡς τὸ γνωρίζει ὁ κ. Βουλευτὴς Κορινθίας, ὅστις ὅμως πρὸ ὀλίγου συνέστησε τὴν τροποποίησιν ὁλοκλήρου διατάξεως.

§102Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω ν’ ἀπαντήσω τι, διότι ἀπήντησεν ἤδη ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἀπορρίψας ἐπισήμως τὴν σύστασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Βάλτου. Ἀλλὰ θέλω νὰ εἴπω ὅτι οὐδεμία δυσχέρεια θὰ προκύψῃ, διότι πρόκειται περὶ τεσσάρων δικαστηρίων, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπηρετοῦσιν 20 τὸ πολὺ πρωτοδίκαι, ὑπολείπονται δὲ πρὸς τοποθέτησιν αὐτῶν ἄλλα εἴκοσι Πρωτοδικεῖα τοῦ Κράτους, εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν αὐτοὶ νὰ τοποθετηθῶσιν, ὥστε νὰ μὴ προκύψῃ καμμία δυσχέρεια. Φρονῶ δ’ ὅτι καλῶς ἔχει τὸ νομοσχέδιον καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ μεταβάλωμεν τὰ πράγματα, ἐψηφισμένα πλέον.

§103ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς εἶναι τοιαύτη, ἐπεθύμουν νὰ μάθω τί προσετέθη εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον τοῦ ἄρθρου 10.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ λέξις «μόνον».

§105ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ προστίθηνται κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου λέξεις;

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπῆρχεν ἡ λέξις εἰς τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον.

§107ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ προστίθηνται καὶ ν’ ἀφαιρῶνται λέξεις κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ συνόλου;

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπῆρχεν ἡ λέξις, σᾶς εἶπον.

§109Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 22 εἶχον ζητήσει τὸν λόγον, ἀλλὰ μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅτι οὔτε διόρθωσις εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ οὔτε ἄλλη δήλωσις τῆς Βουλῆς, νομίζω ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ.

§110Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου ἤθελον προσθέσει ὅτι ἐκτὸς τῶν παρατηρήσεων τῶν ὀρθῶν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὡς πρὸς τὸ παραδεκτὸν ἢ μὴ διορθώσεων, ἔχομεν καὶ τὸ ἄρθρον 20 γʹ, τὸ ὁποῖον προνοεῖ περὶ τῆς περιπτώσεως, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς Βάλτου. Ἐκ τούτου ἀποδεικνύεται ὅτι αἱ δυσχέρειαι, τὰς ὁποίας ὑπέδειξε, θεραπεύονται εὐκόλως ἐκ τοῦ νομοσχεδίου.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἕτερος εἶναι ἐγγεγραμμένος. Κηρύττω τὴν συζήτησιν περατωμένην. (Γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ ἀνάγνωσιν). Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς γενικῆς διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Βουκουρεστίῳ ἑδρευούσης Ῥωμουνικῆς ἀτμοπλοΐας». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς αʹ ἀνάγνωσιν). Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς γενικῆς διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Πειραιεῖ ἑδρευούσης Ἰονικῆς ἀτμοπλοΐας Δεστούνη–Γιαννουλάτου».

§112Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ὑπάρχει ὑποβεβλημένον εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ φαρικῶν τελῶν, τὸ ὁποῖον ἔρχεται εἰς συζήτησιν μετ’ ὀλίγας ἡμέρας. Εἰς τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ὑπάρχει διάταξις, ἡ ὁποία δὲν ἀποκρούεται ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἡ ὁποία πιστεύω ὅτι θὰ γίνῃ δεκτὴ ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Κατὰ τὴν διάταξιν ταύτην δὲν ἐπιτρέπεται ἐλάττωσις τῶν φαρικῶν τελῶν λόγῳ ταχυδρομικῆς συμβάσεως. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει γεννᾶται τὸ ἐρώτημα· ἡ ψήφισις τῆς συμβάσεως ταύτης, ἡ ὁποία παρέχει ἐλάττωσιν τῶν φαρικῶν τελῶν, ποίαν σημασίαν θὰ ἔχῃ καὶ ποῖα ἀποτελέσματα μετὰ τὸ ψηφισθησόμενον ἐκεῖνο νομοσχέδιον; Νομίζω ὅτι διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης θίγεται ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσέξῃ, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ψήφισιν τοιούτων συμβάσεων.

§113Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι καὶ ἡ σύμβασις αὕτη καὶ ἡ ἑπομένη δύνανται νὰ ψηφισθῶσιν, ὅπως ἔχουσι ψηφισθῆ μέχρι τοῦδε πέντε ἢ δέκα τοιαῦται. Ἡ Κυβέρνησις βεβαίως λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. συναδέλφου κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ φαρικῶν τελῶν δύναται νὰ κανονίσῃ τὸ πρᾶγμα, ὅπως συμβιβασθῶσι τὰ διεστῶτα· ὥστε τοῦτο, νομίζω, δὲν εἶναι πρόσκομμα διὰ τὴν ψήφισιν τῆς συμβάσεως. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς αʹ συζήτησιν. Ἐνταῦθα τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου καταλαμβάνει ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Βρ. Λεώπουλος).

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως Χημείου ἐν τῷ Ναυστάθμῳ». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν). Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§115Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 2 ἡ φράσις «διδάκτωρ τῶν Φυσικῶν ἐπιστημῶν» πρέπει νὰ διορθωθῇ ὡς ἑξῆς· «διδάκτωρ τῆς Σχολῆς τῶν Φυσικῶν καὶ Μαθηματικῶν ἐπιστημῶν», διότι αὐτὸς εἶναι ὁ τίτλος· ἡ Σχολὴ τοιοῦτο δίδει δίπλωμα· εἶναι ἑνιαία ἡ Σχολή. Ἐὰν θέλητε, διὰ νὰ εἰδικευθῇ, προσθέσατε τὴν φράσιν «ἐκ τοῦ κλάδου τῶν Φυσικῶν».

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ ἑπόμενα ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ͵ΒΧΚΑʹ νόμου περὶ γυμναστικῆς κλπ.». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§117Μ. ΑΝΝ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Ἡ δʹ παράγραφος τοῦ ἄρθρου τούτου, ἡ ὁποία τροποποιεῖ τὸ ἄρθρον 19, ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἐν τῇ Σχολῇ τῶν γυμναστῶν διορίζονται εἷς διευθυντὴς ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ δραχ. 300, εἷς ὑποδιευθυντὴς ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ δρχ. 250» κτλ. Προκειμένου, κύριε Πρόεδρε, περὶ οἰκονομιῶν δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τίνα θέσιν ἔχει ἐδῶ ὁ ὑποδιευθυντὴς ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ 250 δραχμῶν. Ἠδύνατο ν’ ἀναπληροῖ τὸν διευθυντὴν ἀπόντα ἢ κωλυόμενον ὁ ἀρχαιότερος τῶν καθηγητῶν τῆς γυμναστικῆς τοῦ ἀκαδημαϊκοῦ γυμναστηρίου χωρὶς ν’ αὐξηθῇ διόλου ὁ μισθός του. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διορθωθῇ κατὰ τοῦτο τὸ μέρος τὸ ἄρθρον καὶ νὰ μείνῃ: «ἐν τῇ σχολῇ τῶν γυμναστῶν διορίζονται εἷς διευθυντὴς ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ δραχμῶν 200 καὶ τρεῖς καθηγηταὶ ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ δραχμῶν 200 ἕκαστος».

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε ὑποβάλει τροπολογίαν, κύριε Καβαλλιεράτε.

§119Μ. ΑΝΝ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Τὴν ὑποβάλλω τώρα, κύριε Πρόεδρε.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγγράφως, παρακαλῶ. Ὁ κ. Τσιτσάρας.

§121Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἐπὶ τῆς αὐτῆς παραγράφου, κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν αʹ καὶ βʹ συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐδέχθη ὅπως μεταβληθῇ ἡ μισθοδοσία τοῦ ἰατροῦ.

§122ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν ἐδέχθην τίποτε.

§123Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Δὲν ἐδέχθητε;

§124ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὄχι.

§125Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Θὰ δεχθῆτε τώρα (γέλωτες), διότι εἶναι ἀποδεδειγμένον ὅτι, ἐνῷ ὁ ἐπιθεωρητὴς καὶ εἷς ἄλλος ἐργάζονται τρὶς τῆς ἑβδομάδος, ὁ δὲ ἰατρὸς δὶς τῆς ἑβδομάδος, οὗτος λαμβάνει μισθὸν μόνον ἑκατὸν δραχμῶν, τοὐναντίον δὲ εἰς τὸν ἄλλον σύλλογον λαμβάνει μισθὸν 150 δραχμῶν. Ὀρθόν, κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐπιβεβλημένον εἶναι ἢ ν’ ἀφομοιώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τοὺς δύο ἰατροὺς ἢ τοὐλάχιστον νὰ προαγάγῃ αὐτόν. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ ὑπάρχῃ ἡ διάκρισις αὕτη· ἐργάζεται δὲ τετράκις τῆς ἑβδομάδος, ἐνῷ οἱ ἄλλοι ἐργάζονται δὶς μόνον τῆς ἑβδομάδος καὶ λαμβάνουσι μισθὸν 250 καὶ 300 δραχμῶν. Φρονῶ δ’ ὅτι ἰατρὸς ἔχων δίπλωμα γυμναστοῦ καὶ ἀπασχολούμενος τετράκις τῆς ἑβδομάδος ἐπὶ δίωρον καθ’ ἑκάστην δικαιοῦται νὰ λαμβάνῃ μισθὸν 250 δραχμῶν. Ἢ τοὐλάχιστον ν’ ἀφομοιώσῃ, νὰ διαιρέσῃ εἰς δύο καὶ νὰ λαμβάνῃ ἕκαστος 125.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτελειώσατε;

§127Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Θ’ ἀκούσω τὸν κ. Ὑπουργόν.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατόπιν θ’ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός.

§129Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 εἰς τὴν προτελευταίαν παράγραφον ἔχομεν ὑποβάλει πολλοὶ Βουλευταὶ τροπολογίαν κατὰ τὴν ὁποίαν (ἀναγινώσκει): «Παρακαλοῦμεν νὰ προστεθῇ εἰς τὸ τέλος τῆς ἑβδόμης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 1 καὶ μετὰ τὰς λέξεις «μετὰ τοῦ σχετικοῦ Β. Διατάγματος τῆς ἀπολύσεώς των». Τὸ ἄρθρον 47 ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ ἑξῆς· «Ἐν ἑκάστῳ Γυμνασίῳ ἢ ἐν δυσὶν Ἑλληνικοῖς σχολείοις ἢ ἐν ταῖς ἱερατικαῖς, στρατιωτικαῖς, ναυτικαῖς ἢ ἐμπορικαῖς Σχολαῖς τοῦ Κράτους διορίζεται εἷς καθηγητὴς ἢ διδάσκαλος τῆς γυμναστικῆς κεκτημένος πτυχίον γυμναστικῆς σχολῆς ἢ ἔχων τοὐλάχιστον πενταετῆ δημοσίαν ὑπηρεσίαν ἐν τῇ γυμναστικῇ ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ δραχμῶν 140 αὐξανομένῳ δὶς ἀνὰ πενταετίαν κατὰ δραχμὰς 20 λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς προϋπηρεσίας ἑκάστου». Εἶναι ἐνδεδειγμένη ἡ τροπολογία αὕτη ὑπὸ τῶν πραγμάτων, διότι τί θὰ γίνωσι τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα ἢ αἱ Σχολαὶ αὐταί, ἀφοῦ ὁ ὑπάρχων ἀριθμὸς τῶν γυμναστῶν δὲν εἶναι ἐπαρκής; Κατ’ ἀνάγκην πρέπει ν’ ἀνατίθηται εἰς αὐτοὺς τοὺς ἔχοντας τὰ προσόντα ἡ διδασκαλία τῶν μαθητῶν. Δι’ αὐτὸ φρονῶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ εὐαρεστηθῇ ν’ ἀποδεχθῇ τὴν τροπολογίαν αὐτὴν ὡς καὶ τὴν προηγουμένην.

§130Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἐπὶ τοῦ πρώτου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 1 περὶ τῶν προσόντων τῶν μελλόντων νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν σχολὴν τῶν γυμναστῶν ὑπάρχει ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἡλικίαν ὁ μέσος ὅρος τῶν 25 ἐτῶν· ἀλλὰ γνωστὸν εἶναι ὅτι τοῦ Διδασκαλείου οἱ σπουδασταὶ εἶναι δεκτοὶ ἐν τῷ Διδασκαλείῳ μέχρι τοῦ 25ου ἔτους τῆς ἡλικίας, ὅταν δὲ οἱ ἔχοντες τὴν ἡλικίαν τῶν 25 ἐτῶν τελειώσωσι τὰς σπουδάς των, τότε οὗτοι θὰ εἶναι 28 καὶ 30 ἐτῶν· ἑπομένως ἵνα μὴ ἀποκλείωνται δι’ αὐτοῦ τοῦ μέσου οἱ σπουδασταὶ τοῦ Διδασκαλείου, πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ, ἵνα οἱ ἐξερχόμενοι ἐκ τοῦ Διδασκαλείου δύνανται νὰ εἰσαχθῶσιν, ἐὰν ἔχωσι καὶ ἀνωτέραν ἡλικίαν, ἤτοι μέχρι τῶν τριάκοντα ἐτῶν, καὶ πρὸς τοῦτο ἔχω ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν τροπολογίαν, ἡ ὁποία εἶναι τετυπωμένη. Εἶναι ἄδικον οἱ διδάσκαλοι οὗτοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι προορισμὸν διδακτικόν, ν’ ἀποκλείωνται τῆς σχολῆς τῶν γυμναστῶν. Κατωτέρω εἰς τὸ τέταρτον ἐδάφιον προκειμένου περὶ σωματικῆς διαπλάσεως νομίζω ὅτι ἡ λέξις ἔχει κακῶς διατυπωθῆ, διότι σωματικὴ διάπλασις εἶναι γενικὸν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον θὰ φέρῃ σύγχυσιν καὶ θὰ προκαλῇ ἀδικήματα, ἐνῷ ὁ σκοπὸς τοῦ νομοθέτου εἶναι ὁ εἰσερχόμενος νὰ ἔχῃ ὑγείαν πλήρη· ἐνῷ ὁ ἔχων μόνον διάπλασιν κανονικήν, ὅπως ἀπαιτεῖ τὸ νομοσχέδιον, δυνατὸν νὰ μὴ εἶναι καὶ ὑγιής, διότι παραδείγματος χάριν οἱ πάσχοντες καρδιακὰ νοσήματα ἔχουσι λαμπρὰν διάπλασιν, ἐν τούτοις ἀπαγορεύεται εἰς αὐτοὺς νὰ ὑποβάλλωνται εἰς κόπους καὶ κυρίως εἰς τὴν γυμναστικήν· ἐπίσης οἱ ἀσθματικοί, οἱ βρογχιτικοί, οἱ νεφριτικοί, καὶ ἐν γένει δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ὑπάρχει πλῆθος νοσημάτων, τὰ ὁποῖα καθιστῶσιν ἀνίκανον τὸν ὑποψήφιον νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Σχολήν. Διὰ τοῦτο ἀντὶ τοῦ ὅρου τῆς σωματικῆς διαπλάσεως νὰ καθορισθῇ ἡ σωματικὴ ὑγεία καθὼς καὶ ἡ ἀρτιμέλεια, αὐτὸ δὲ κατὰ τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ μαρτυρηθῇ ἐπισήμως ὑπὸ τοῦ ἐν τῇ σχολῇ τῶν γυμναστῶν διδάσκοντος ἰατροῦ. Ἐνταῦθα δύναται νὰ συμβῇ τοῦτο τὸ κακόν, ὅτι οἱ ὑποβαλλόμενοι εἶναι ὑποκείμενοι εἰς τὴν ἰδιοτροπίαν τοῦ ἰατροῦ τῆς γυμναστικῆς, ἐνῷ εἰς τὸ παλαιὸν νομοσχέδιον ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ διάταξις τοιαύτη ὥστε ἡ πιστοποίησις νὰ γίνηται ὑπὸ δύο ἰατρῶν. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω τροπολογίαν ἔχουσαν ὡς ἑξῆς: «σωματικὴν ὑγείαν καὶ ἀρτιμέλειαν μεμαρτυρημένην ὑπὸ δύο ἰατρῶν ἢ ὑπὸ τοῦ ἐν τῇ σχολῇ τῶν γυμναστῶν διδάσκοντος ἰατροῦ». Ἑτέραν παρατήρησιν ἔχω ἐπὶ τῆς παραγράφου 7, ἥτις ἀφορᾷ τὴν διόρθωσιν τῶν ἄρθρ. 23 καὶ 24. Ἐνταῦθα συμβαίνει κάτι τι τὸ σόλοικον. Ἐὰν συμβῇ καὶ ἀπολυθῇ ἐπὶ ἕν ἔτος πρόσωπόν τι διδάσκον, οὐδεμία λαμβάνεται πρόνοια περὶ ἀντικαταστάσεως αὐτοῦ, καὶ ποῖος ἀντ’ αὐτοῦ θὰ ἐξακολουθήσῃ κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο νὰ διδάσκῃ. Ὁ ἰατρὸς π. χ. θὰ διδάσκῃ τὴν ἀνθρωπολογίαν καὶ τὴν ὑγιεινήν, ἀλλά, ἐὰν ὁ ἰατρὸς ἀπολυθῇ ἐπὶ ἓν ἔτος, ποῖος θὰ ἐκπληρώσῃ τὰ καθήκοντα τοῦ ἰατροῦ καὶ κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν ποῖος θὰ ἐξετάσῃ τὴν κατάστασιν τῆς ὑγείας τῶν προσερχομένων καὶ κατὰ τὸ διάστημα τοῦ ἔτους ποῖος θὰ ἐκτελῇ τὴν διδασκαλίαν αὐτήν, ἡ ὁποία ἁρμόζει ἀποκλειστικῶς εἰς τὸν ἰατρόν; Καλλίτερον νὰ λεχθῇ ὅτι ἀπολύεται ὁριστικῶς.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καραϊσκάκης.

§132Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ ὑποστηρίζω τὴν τροπολογίαν ἐπὶ τῆς ἑβδόμης παραγράφου τοῦ πρώτου ἄρθρου, διὰ τῆς ὁποίας λαμβάνεται πρόνοια περὶ αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν γυμναστῶν. Καὶ πράγματι ὁ μισθὸς αὐτῶν εἶναι τὰ μάλα γλίσχρος· εἶναι 120 δραχμαὶ τὸν μῆνα, καὶ μὲ τὰς κρατήσεις εἶναι 105 δραχμαί, τὰς ὁποίας λαμβάνουσι διὰ τοὺς κόπους, εἰς τοὺς ὁποίους ὑποβάλλονται, καὶ κατ’ αὐτὰς τὰς Κυριακὰς διδάσκοντες. Ὁ μισθὸς αὐτός, ὁ ἀληθῶς γλίσχρος, δύναται ν’ αὐξηθῇ ἐκ τοῦ ἐν τῷ ἄρθρῳ τοῦ παρόντος νόμου προβλεπομένου φόρου τῶν ἐνδεικτικῶν τῶν ἀπὸ τάξεως εἰς τάξιν προαγομένων μαθητῶν, πεντηκονταλέπτου χαρτοσήμου. Ἐξ αὐτοῦ θὰ ἔχωμεν μίαν πρόσοδον ἀρκετὰ μεγάλην. Γνωστοῦ ὄντος, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν μαθητῶν εἶναι 300,000, θὰ ἔχωμεν, πρόσοδον 150,000 δραχμῶν περίπου. Τὰ δύο τρίτα τοῦ ποσοῦ τούτου διατίθενται διὰ σκοπευτήρια, τὸ δὲ ἀπομένον ἕν τρίτον διὰ γενικὰς ἀνάγκας. Ἀλλὰ διὰ τὰς γενικὰς ἀνάγκας μέχρις ὅτου τὰ γυμναστήρια γίνωσιν ἐν τοῖς Γυμνασίοις, ὅπου θὰ ἔχωσι τὸ μέρος τὸ κατάλληλον διὰ νὰ γίνῃ τέλειον γυμναστήριον, δὲν θὰ δαπανηθῶσι τὰ χρήματα ταῦτα ἀμέσως. Συνεπῶς ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἡ αὔξησις τοῦ μισθοῦ τῶν γυμναστῶν ἀπὸ 120 εἰς 140 δραχμάς, τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο διὰ τοῦ ὁποίου αὐξάνονται οἱ μισθοί, δὲν θὰ ὑπερβῇ ἐτησίως τὰς 15 χιλιάδας, δεδομένου ὅτι οἱ γυμνασταὶ εἶναι περίπου 45. Συνιστῶ λοιπὸν εἰς τὸν ἀξιότιμον κύριον Ὑπουργὸν νὰ τροποποιήσῃ κατὰ τὴν τροπολογίαν ταύτην τὴν ἑβδόμην παράγραφον τοῦ πρώτου ἄρθρου.

§133Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ἡ θέσις τοῦ ἰατροῦ ἐν τῇ γυμναστικῇ παρεγνωρίσθη τελείως. Δὲν πρόκειται νὰ ἐκτελέσῃ καθήκοντα ἰατροῦ· θὰ ἐπιμεληθῇ τῆς ὑγείας τῶν γυμναστῶν καὶ τῶν γυμναζομένων. Ἔχει καθήκοντα πολὺ ὑψηλότερα, τὰ ὁποῖα ἄλλοτε ἀνέθεσεν ὁ Ὑπουργὸς εἰς καθηγητὴν Πανεπιστημίου, διότι διδάσκει ὑγιεινὴν καὶ ἀνατομικήν. Προκειμένου μάλιστα νὰ διδαχθῇ ἡ Σουηδικὴ γυμναστικὴ ἔχει παρὰ πολλὴν ἐργασίαν, διότι εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ διδάσκῃ ἕξ ἕως ἑπτὰ ὥρας τὴν ἑβδομάδα. Ἐν τούτοις ἡ θέσις ἐθεωρήθη ὡς πάρεργος καὶ προσετέθη καὶ εἷς ἰατρὸς μὲ μισθοδοσίαν 60 ἕως 70 δραχμῶν, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ θεωρηθῇ καὶ οὗτος ὡς καθηγητὴς καὶ ν’ ἀμείβηται ὡς ὅλοι οἱ καθηγηταὶ οἱ διδάσκοντες ἐν τῇ γυμναστικῇ σχολῇ, καθόσον καὶ οὗτος εἶναι καθηγητής. Τοιαύτην θέσιν εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου ἀπέδωκαν εἰς τὸν γυμναστὴν ἰατρόν, καὶ οὗτος εἶναι ἀφωσιωμένος ἐντελῶς εἰς τὸ ἔργον του. Φρονῶ λοιπὸν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὅτι πρέπει νὰ ὀνομασθῇ καθηγητὴς καὶ ν’ ἀποζημιῶται καλλίτερον, ἀφοῦ τόσον σπουδαίας ὑπηρεσίας προσφέρει. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τὸν ἀναπληροῦντα τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Καραϊσκάκη. Ὄντως ἡ μισθοδοσία ἡ ὁποία δίδεται εἰς τοὺς γυμναστὰς εἶναι γλίσχρος, ἀφοῦ δὲ διὰ τοῦ πεντηκονταλέπτου δὲν ἐπιβαρύνεται ποσῶς ὁ προϋπολογισμός, νομίζω ὅτι ἡ προτεινομένη δι’ αὐτοῦ μικρὰ αὔξησις εἶναι δικαιοτάτη.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μοσχούλας.

§135Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὡς ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ἀποδέχεται τὴν ὑποβληθεῖσαν τροπολογίαν τὴν ἀφορῶσαν τὴν αὔξησιν τῆς μισθοδοσίας τῶν γυμναστῶν. Εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ γυμνασταὶ οἱ ἐν τοῖς Γυμνασίοις καὶ τοῖς Ἑλληνικοῖς σχολείοις ὑπηρετοῦντες παρέσχον ἀρκετὰ δείγματα εὐμεθόδου διδασκαλίας. Εἶναι γνωστὸν ἐπίσης ὅτι ὁ βίος ἐν Ἀθήναις σήμερον εἶναι πολὺ δύσκολος, ἄνθρωποι δὲ ἐξελθόντες ἐκ τῆς σχολῆς κατὰ τὸ πλεῖστον ἐπιστήμονες δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσωσι μὲ 105 δραχμὰς μηνιαίως. Ὅταν δὲ καθιστῶμεν ὀργανώσεις καὶ συστήματα καὶ ἀξιοῦμεν ἀπὸ τοὺς λειτουργοὺς τῶν ὀργανώσεων τούτων ἵνα ἐκτελῶσιν εὐόρκως τὸ καθῆκον αὑτῶν, ὑποχρεοῦμεν δ’ αὐτοὺς νὰ ἐργάζωνται ἐπὶ πολλὰς ὥρας τὴν ἡμέραν, εἶναι ἀδύνατον νὰ κατορθώσωσιν αὐτοὶ νὰ ζῶσι μὲ τρεῖς δραχμὰς τὴν ἡμέραν. Ὑποθέτω ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὁ ἀναπληρῶν τὸν Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, καὶ ὁ ὁποῖος εἰδικῶς κατέγινεν εἰς τὰ ζητήματα ταῦτα, ὁ ὁποῖος ἄλλως προήγαγε τὴν γυμναστικὴν ἐν Ἑλλάδι, δὲν θὰ θελήσῃ ν’ ἀπορριφθῇ ἡ τροπολογία αὐτή, ἄλλως δηλῶ ὅτι θὰ ζητήσω ὅπως δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ἐπ’ αὐτῆς.

§136Μ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἐνῷ ἡμεῖς ἀγωνιζόμεθα ὑπὲρ τῆς γυμναστικῆς, ὑπὲρ τῆς ὁποίας ἀληθῶς εἰργάσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐν τούτοις μοὶ φαίνεται ὅτι οὐδεμίαν εἶναι διατεθειμένος νὰ δεχθῇ τροπολογίαν. Καλὸν εἶναι νὰ δηλώσῃ ἂν δεχθῇ τροπολογίαν τινὰ διὰ νὰ μὴ μακρηγορῶμεν ἀγορεύοντες καὶ παρέρχηται οὕτως ὁ χρόνος. Διότι μὲ τὸ ν’ ἀναγινώσκῃ τηλεγραφήματα καὶ νὰ συνεννοῆται μὲ τὸν κ. Κ. Ἀγγελόπουλον καὶ μὲ τὸν κ. Ἰ. Μπακόπουλον καθ’ ἣν στιγμὴν ἡμεῖς ἀγορεύομεν οὐδὲν ἄλλο κάμνει ἢ νὰ καταδαπανᾷ πολύτιμον χρόνον. Ἤδη εἶναι 8½ μ. μ. Πρέπει νὰ εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὁ ἀναπληρῶν προσωρινῶς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ἂν δέχεται ἢ δὲν δέχεται τὴν τροπολογίαν μου, ἂν εὑρίσκει ὀρθὴν ἢ δὲν εὑρίσκει αὐτὴν ὀρθήν.

§137Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Συμμερίζομαι καὶ ἐγὼ τελείως τὴν σύστασιν, τὴν ὁποίαν ἐποιήσαντο οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι περὶ αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τοῦ ἰατροῦ. Εὑρίσκω δ’ ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα ἀνεπτύχθησαν ὑπὸ τῶν κ. συναδέλφων μετὰ πάσης πειστικότητος. Θεωρῶ περιττὸν νὰ μακρηγορήσω ἐπὶ τοῦ θέματος ἐπαναλαμβάνων τὰ αὐτά. Ἔχω ὅμως ἀνάγκην νὰ κάμω δύο παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἐφ’ ὧν ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὡς ἔχοντος καὶ συντάξει τὸν τροποποιούμενον νόμον ὑπὸ τοῦ νῦν Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας καὶ ἔχοντος ἐπίσης συνυπογράψει τὸ νομοσχέδιον. Εἰς τὸ ἄρθρον 21 τοῦ νόμου τοῦ κειμένου προσετέθη κατὰ τὸ νομοσχέδιον παράγραφος δευτέρα, ἥτις ὁρίζει· «Ὡσαύτως διορίζεται διευθυντὴς τοῦ ἀκαδημαϊκοῦ γυμναστηρίου ἢ τῆς σχολῆς τῶν γυμναστῶν ἢ ὑποδιευθυντὴς αὐτῆς ὁ σπουδάσας τὴν γυμναστικὴν ἐν τῇ Ἑσπερίᾳ κατόπιν διαγωνισμοῦ καὶ ἔχων πενταετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τοῖς ἄνω ἱδρύμασι». Προστίθεται οὕτως ἓν ἔτι προσὸν διὰ τὴν θέσιν τοῦ διευθυντοῦ. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον εἰσάγει καὶ θέσιν ὑποδιευθυντοῦ, ἥτις ἐν τῷ νόμῳ τῷ τροποποιουμένῳ δὲν ὑπῆρχε, παρίσταται δ’ ἀνάγκη, ἵνα ἐπαναληφθῇ τὸ ἄρθρον 21, οὐχὶ νὰ προστεθῇ δευτέρα παράγραφος, ἀλλὰ νὰ ἐπαναληφθῇ τὸ 21 ἄρθρον τοῦ νόμου τροποποιούμενον καὶ ἐν τῇ πρώτῃ παραγράφῳ πλέον, διότι εἰς τὴν πρώτην παράγραφον ὁρίζεται· «Ὡσαύτως διορίζεται διευθυντὴς τοῦ ἀκαδημαϊκοῦ γυμναστηρίου ἢ τῆς σχολῆς τῶν γυμναστῶν ἢ ὑποδιευθυντὴς αὐτῆς ὁ σπουδάσας τὴν γυμναστικὴν ἐν τῇ Ἑσπερίᾳ κατόπιν διαγωνισμοῦ καὶ ἔχων πενταετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τοῖς ἄνω ἱδρύμασιν». Ἀφοῦ εἰσάγεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἡ θέσις τοῦ ὑποδιευθυντοῦ, εἶναι ὀρθὸν ἵνα δύναται οὗτος νὰ προάγηται εἰς τὴν θέσιν τοῦ διευθυντοῦ. Διὰ τοῦτο νὰ προστεθῇ τὸ ἄρθρον 21 τροποποιούμενον καὶ νὰ συναρμολογηθῇ καὶ ἡ παράγραφος ἡ ἱδρύσασα τὴν θέσιν τοῦ ὑποδιευθυντοῦ, καὶ νὰ προστεθῇ καὶ ἡ πρώτη παράγραφος τοῦ νομοσχεδίου. Πιστεύω, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἀντίρρησις εἰς τοῦτο. Δευτέρα παρατήρησις εἶναι ἡ ἀφορῶσα τὸ ἄρθρον 51 τοῦ νόμου. Κατὰ τὸ ἄρθρον 51 τοῦ νόμου σοφώτατα εἶχεν ὁρισθῆ, ὅτι διὰ τὴν πρώτην πενταετίαν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου ἐπιτρέπεται νὰ μετακληθῇ εἰδικὸς γυμναστὴς ἐξ Ἑλβετίας ἢ Σουηδίας ἀντὶ μισθοῦ μὴ ὑπερβαίνοντος μηνιαίως τὰς 500 δραχμὰς εἰς χρυσόν. Ἐλάμβανε πρόνοιαν τότε ὁ νόμος περὶ ἑνὸς γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῆς γυμναστικῆς ἐξ ὡρισμένων Κρατῶν τῆς Εὐρώπης καὶ ἐκ τῶν Κρατῶν ἐν οἷς ἡ διδασκαλία τῆς γυμναστικῆς κατὰ τὸ πλεῖστον εὐδοκιμεῖ. Ἤδη καταργεῖται ἡ διάταξις αὐτή, καὶ καταργεῖται λίαν δικαίως, διότι ἀπεστάλησαν τῇ μερίμνῃ τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων γυμνασταί, οἵτινες κατηρτίσθησαν εἰς τὰς χώρας αὐτάς, οἵτινες εὐδοκιμοῦσι περὶ τὴν διδασκαλίαν τῆς γυμναστικῆς. Λαμβάνεται ἤδη πρόνοια περὶ δημιουργίας θέσεως ἐπιθεωρητοῦ τῆς γυμναστικῆς διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ πρόνοια εἶναι ἀνεπαρκὴς καὶ εἶναι ἀνάγκη, ἵνα τὰ τῆς γυμναστικῆς λειτουργῶσιν ἐν πάσῃ κανονικότητι καὶ μεθοδικότητι καὶ ἐν ἀλληλουχίᾳ περὶ τὴν διδασκαλίαν τῆς γυμναστικῆς, νὰ ὁρισθῇ δὲ καὶ θέσις ἐπιθεωρητοῦ τῆς γυμναστικῆς καὶ κατὰ τὴν Μέσην ἐκπαίδευσιν. Τότε θὰ ἦτο πλῆρες τὸ σύστημα τῆς ἐπιθεωρήσεως, διότι τώρα τὴν γυμναστικὴν παρὰ τῇ δημοτικῇ ἐκπαιδεύσει προικίζομεν δι’ ἑνὸς ἐπιθεωρητοῦ, ἐνῷ τὴν γυμναστικὴν τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως στεροῦμεν ἐπιθεωρητοῦ. Νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ἔχωμεν δαπάνην μεγάλην παρὰ μόνον 100 δραχμῶν κατὰ μῆνα, διότι, ἐὰν ἐφηρμόζετο ὁ νόμος πρίν, θὰ εἴχομεν δαπάνην 500 δραχμῶν μηνιαίως δι’ ἐπιθεωρητὴν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἐθεώρησα ὀρθὸν νὰ ὑποβάλω τὴν παρατήρησιν ταύτην καὶ τὴν σύστασιν, ἐλπίζω δ’ ὅτι θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, διότι τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον.

§138Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἔρχομαι, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, συνήγορος τῆς τροπολογίας τῆς ἀφορώσης τὴν προσαύξησιν τῶν μισθῶν τῶν γυμναστῶν καὶ διὰ τὸν λόγον τῆς ἰσότητος καὶ τῆς δικαιοσύνης, διότι καὶ οἱ γυμνασταὶ ἀποτελοῦσι καὶ αὐτοὶ μέρος τῆς μεγάλης χορείας τῶν λειτουργῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ διότι εἶναι συμφέρον εἰς τὴν λαϊκὴν ἐκπαίδευσιν νὰ μὴ ὑπάρχωσιν ἐξαιρέσεις μεταξὺ τοῦ προσωπικοῦ αὐτῆς, ἀλλὰ δημοδιδάσκαλοι καὶ γυμνασταὶ νὰ εὑρίσκωνται ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἐπιπέδου. Τί ζητοῦμεν παρ’ ὑμῶν; Ζητοῦμεν νὰ δοθῇ καὶ εἰς τοὺς γυμναστὰς αὔξησις ἀνὰ πᾶσαν πενταετίαν ἐν διαστήματι δύο πενταετιῶν θέλουσι λάβει ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λαμβάνουσι κατὰ μείζονα ἀριθμὸν πλειότερον οἱ συνάδελφοι αὐτῶν δημοδιδάσκαλοι. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς συντάκτης τοῦ νόμου, τὴν τροποποίησιν τοῦ ὁποίου ἐπιζητεῖ σήμερον, δὲν θέλει ἔχει ἀντίρρησιν εἰς τὴν ἀποδοχὴν τῆς τροπολογίας ταύτης τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ προβλέπεται καὶ περὶ εἰδικῶν πόρων, εἰς τρόπον, ὥστε δὲν θέλει ἐπιβαρύνει τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας. Ἔχω δι’ ἐλπίδος, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀναπληρῶν προσωρινῶς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, θέλει ἀποδεχθῆ τὴν τροπολογίαν ταύτην, ἥτις ἐγένετο σχεδὸν δεκτὴ ὁμοθύμως ὑφ’ ὅλης τῆς Βουλῆς.

§139Ν. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ μία ἐκ τῶν δύο τροπολογιῶν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Λιδωρίκη, ἡ ὁποία τροποποιεῖ, νομίζω, τὸ δεύτερον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 1, εἶναι δικαιοτάτη καὶ ἐλπίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ τὴν ἀποδεχθῇ, διότι ἡ τροπολογία αὐτὴ κατ’ οὐδὲν μεταβάλλει τὸ νομοσχέδιον οὔτε αὐξάνει τὰς θέσεις οὔτε τὰς μισθοδοσίας. Κανονίζει μόνον τὴν ἱεραρχίαν τῶν γυμναστῶν. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀναπληρῶν προσωρινῶς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας θέλει τὴν ἀποδεχθῆ.

§140Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπεβλήθησαν πολλαὶ τροπολογίαι, κύριε Πρόεδρε, καὶ ὅλαι βεβαίως ἀναμένουσι τὸν ἔλεον καὶ τὰ συμπαθῆ αἰσθήματα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§141ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τῆς Βουλῆς.

§142Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἔχω τὸν ἐγωισμὸν νὰ πιστεύω, ὅτι ἡ τροπολογία ἡ ἐμὴ θὰ εἶναι εἰς αὐτὸν ἡ συμπαθεστάτη πασῶν, διότι διὰ τῆς τροπολογίας μου ζητῶ νὰ περιορισθῶσι τὰ ἔξοδα τοῦ νομοσχεδίου. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 9 τῷ τροποποιουμένῳ ὑπάρχει διάταξις περὶ ἑνὸς ἰατροῦ ἔχοντος καὶ πτυχίον γυμναστοῦ ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ ἐκ δραχμῶν 100. Ὑποβάλλω τροπολογίαν, διὰ τῆς ὁποίας τὰ καθήκοντα τοῦ ἰατροῦ ἀνατίθενται εἰς τὸν καθηγητὴν τῆς γυμναστικῆς ἐν τῇ σχολῇ τῶν γυμναστῶν ἢ εἰς τὸν καθηγητὴν τῆς γυμναστικῆς τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως, ὅταν εἶναι διδάκτωρ τῆς Ἰατρικῆς, ἐπὶ ἐπιμισθίῳ δραχμῶν 50 κατὰ μῆνα. Ἡ τροπολογία μου αὐτὴ παρουσιάζει προῖκα ἑξακοσίων δραχμῶν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ὑποθέτω, ὅτι ἡ νύμφη, τὴν ὁποίαν παρουσιάζω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ εἶναι ἀρεστή. Ἐπίσης εἰς τὸ ἄρθρον 21 τὸ τροποποιούμενον εἰς τὸ τέλος προτείνω τὴν τροπολογίαν, ὅπως καὶ διευθυντὴς καὶ ὑποδιευθυντὴς γίνωνται καὶ οἱ καθηγηταὶ τῆς σχολῆς τῶν γυμναστῶν μετὰ πενταετῆ ὑπηρεσίαν. Ἐπίσης εἰς τὸ τροποποιούμενον ἄρθρον 21, τὸ ὁποῖον λέγει «Ὡσαύτως διορίζεται διευθυντὴς τοῦ ἀκαδημαϊκοῦ γυμναστηρίου ἢ τῆς σχολῆς τῶν γυμναστῶν ἢ ὑποδιευθυντὴς αὐτῆς ὁ σπουδάσας τὴν γυμναστικὴν ἐν τῇ Ἑσπερίᾳ κατόπιν διαγωνισμοῦ καὶ ἔχων πενταετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τοῖς ἄνω ἱδρύμασιν», νὰ προστεθῇ «καὶ ὁ διδάσκων ὁπλομαχητικήν». Διατί νὰ στερηθῇ αὐτὸς πᾶσαν προαγωγήν, ἀφοῦ ἔχει τὰ αὐτὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι καὶ οἱ ἄλλοι;

§143Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Βάλτου εὑρίσκω δικαιοτάτην, περὶ διορισμοῦ δηλαδὴ καὶ ἐπιθεωρητοῦ τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως τῆς γυμναστικῆς. Θὰ ἐπιμείνω, ἐὰν δὲν γίνῃ ἀποδεκτὴ ἡ πρότασις αὐτή, ὅπως ἡ θέσις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ ἡ καθισταμένη διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀφομοιωθῇ πρὸς τὴν θέσιν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως. Ἔχω τὴν ψύχωσιν νὰ θεωρῶ τὸ μάθημα τῆς γυμναστικῆς ὡς ἓν τῶν σπουδαιοτέρων, ἴσως τὸ σπουδαιότερον ἐξ ὅσων διδάσκονται καὶ ὅπως διδάσκονται εἰς τὰ σχολεῖα. Ἡ γυμναστική, Κύριοι, προσέλαβε χαρακτῆρα καθαρῶς ἐπιστημονικόν. Οὐχὶ πᾶσα ἄσκησις εἶναι ὠφέλιμος, ἀλλὰ μόνον ἡ γινομένη κατὰ τοὺς ἐπιστημονικοὺς κανόνας καὶ κατὰ τοὺς κανόνας τῆς ὑγιεινῆς. Χρειάζεται ἑπομένως καθαρῶς ἐπιστημονικὴ μόρφωσις τοῦ γυμναστοῦ, ὅπως ἀποβῇ οὗτος ὄργανον χρήσιμον πρὸς διάπλασιν τῶν ἀσκουμένων, καὶ τὰς γνώσεις ταύτας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰς κατέχῃ παρὰ τὸ γυμναστικὸν προσωπικόν. Ὑπάρχουσι παρ’ ἡμῖν ἄνδρες, κοσμήματα ἀληθῆ τῆς ἐπιστημονικῆς γυμναστικῆς, κατέχοντες φήμην ἐξαρθεῖσαν πέρα τῶν ὁρίων τοῦ Κράτους. Ἡ γυμναστικὴ μέχρι τοῦδε ἦτο ἀκέφαλος. Ἕκαστος γυμναστὴς σπουδάζων ἐξήρχετο μὲ μόνον τὰς γνώσεις τὰς ὁποίας ἀπέκτα, ὀλίγον δὲ κατ’ ὀλίγον αἱ γνώσεις αὐταὶ τὸν ἐγκατέλειπον καὶ τοιουτοτρόπως ἡ γυμναστικὴ δὲν ἀπέδιδε τοὺς καρπούς, τοὺς ὁποίους ὠφείλομεν πρὸ παντὸς νὰ δρέψωμεν. Τὸ ἔργον τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῆς γυμναστικῆς εἶναι τὸ σπουδαιότερον ἐξ ὅλων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα καθιστᾷ τὸ νομοσχέδιον, εἶναι ἔργον οὐσιαστικόν, ἀποβλέπει δὲ εἰς τὴν ἐξύψωσιν τῆς γυμναστικῆς, διότι ὁ ἐπιθεωρητὴς τῆς γυμναστικῆς δὲν θὰ εἶναι ἀργόσχολος, δὲν θὰ περιέρχηται διὰ νὰ συντάσσῃ ἐκθέσεις ἀκολουθῶν τὸ σύστημα τῆς γραφειοκρατίας. Περιερχόμενος ὁ ἐπιθεωρητὴς τῆς γυμναστικῆς τὰ σχολεῖα ἔχει ἀνάγκην νὰ διδάξῃ τὸ προσωπικὸν ὑποδειγματικῶς, ν’ αὐξήσῃ τὰς γνώσεις αὐτοῦ καὶ νὰ τὸ διδάξῃ τὴν ὀρθὴν ἀντίληψιν τῆς γυμναστικῆς. Θὰ κοπιάσῃ οὕτω καὶ θὰ μοχθήσῃ, ὅπως εἰσαγάγῃ τὴν γυμναστικὴν παρ’ ἡμῖν εἰς τὴν ἐμπρέπουσαν ὁδόν, διότι μόνον διὰ τῆς ὀρθῆς ἀντιλήψεως τῆς γυμναστικῆς εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποδοθῶσιν ἐξ αὐτῆς καρποὶ ὠφέλιμοι. Τοιαύτην ἐγὼ τοὐλάχιστον ἔχω ἀντίληψιν περὶ γυμναστικῆς. Δὲν ἐννοῶ διατί ἡ θέσις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως ἡ οὐσιαστικὴ καὶ καρποφόρος νὰ καθίσταται κατωτέρα τῶν ἄλλων θέσεων, τῶν ἐπιθεωρήσεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι οὔτε ἔχουσι τὴν ἀποστολὴν τῆς ἐπιθεωρήσεως τῆς γυμναστικῆς οὔτε ἀποδίδουσι τοὺς καρποὺς τοὺς ὁποίους θέλει ἀποδώσει ἡ γυμναστική. Πρέπει ν’ ἀνυψωθῇ ἡ γυμναστικὴ παρ’ ἡμῖν, κύριε Πρόεδρε, πᾶσα δὲ οἰκονομία ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ εἶναι ἀδικαιολόγητος ἐντελῶς. Θὰ ἤθελον, ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὅλη ἡ Ἑλλάς, ἐὰν ἦτο δυνατόν, νὰ μεταβληθῇ εἰς γυμναστήριον. Τὸ ἰδεῶδες τῆς ἐκπαιδεύσεως τῆς Ἑλλάδος ἀποτελεῖ μόνον ἡ γυμναστική. Ἐπαναλαμβάνω, Κύριοι, νὰ εἴπω, ὅτι ζητῶ τὴν ἀνύψωσιν τῆς θέσεως τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῆς γυμναστικῆς, διότι ἀποβλέπω εἰς τὴν ἀνύψωσιν τῆς θέσεως τῆς γυμναστικῆς. Ζητῶ τὴν ἀνύψωσιν τῆς θέσεως τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῆς γυμναστικῆς, διότι νομίζω, ὅτι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ διορισθῇ ἐπιθεωρητὴς τῆς γυμναστικῆς, αὐτὸς θὰ εἶναι ὁ μόνος ἐνδεδειγμένος διὰ νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν ταύτην. Μόνον ἀπὸ καθαρὰν ἰδεοληψίαν ὑπὲρ τῆς γυμναστικῆς εἶναι δυνατὸν νὰ καθιερωθῇ θέσις τοιαύτη ἀποδίδουσα καρπούς. Ζητῶ ὅπως ἡ ἐπιθεώρησις τῆς γυμναστικῆς ἀφομοιωθῇ μὲ τὴν ἐπιθεώρησιν τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως. Ἀπορῶ δὲ πῶς, ἐνῷ ὅλοι ζητοῦμεν διὰ τὴν γυμναστικὴν ὁ εἷς 15 δραχμάς, ὁ ἄλλος 20 δραχμάς, ἡ Κυβέρνησις διστάζει. Καὶ ἔχει δίκαιον νὰ διστάζῃ ἐφ’ ὅσον ἡ γυμναστικὴ εἶναι ἔργον πάρεργον ἐν Ἑλλάδι. Ἀλλὰ, ἂν δὲν ὑπῆρχεν ἡ γυμναστική, ἀγνοῶ πῶς θὰ εὑρίσκετο εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ συντάξῃ τὰ περίφημα ἐκεῖνα νομοσχέδια τῶν ὑπαξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι διασπειρόμενοι ἀνὰ τὴν Ἑλλάδα θὰ γυμνάσωσι τὴν νέαν Ἑλληνικὴν γενεὰν καὶ θὰ τὴν καταστήσωσι στρατιωτικήν. Ἡ νέα Ἑλληνικὴ γενεὰ θ’ ἀποκτήσῃ ψυχὴν καὶ σῶμα χαλύβδινον διὰ τῆς γυμναστικῆς καὶ μόνης καὶ ὄχι διὰ τῶν ψευδῶν καὶ ἐπιπλάστων ἀσκήσεων. Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη νὰ δεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν τροπολογίαν ταύτην, διότι ἄλλως οἱ δισταγμοὶ αὐτοῦ εἶναι ἀδικαιολόγητοι μάλιστα ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις, αἵτινες κρίνονται οὐχὶ μόνον ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἐθνικῆς πολιτικῆς. Καὶ ἐν τῇ ἐθνικῇ πολιτικῇ ἡ μόνη ὁδός, ἡ ὁποία εἶναι ἐνδεδειγμένη, εἶναι ἡ ἐκ τῆς γυμναστικῆς προπόνησις τῆς νέας Ἑλληνικῆς γενεᾶς, ἡ ὁποία εἶναι κεκλημένη νὰ πραγματοποιήσῃ τὰ ἐθνικὰ ὄνειρα.

§144ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας θ’ ἀναγνωρίσῃ εἰς ἐμέ, ἂν ὄχι μεῖζον, τοὐλάχιστον ἴσον ἐνδιαφέρον πρὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχει αὐτὸς ὑπὲρ τῆς γυμναστικῆς.

§145Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Σᾶς ἀναγνωρίζω μεῖζον καὶ περιμένω ἐκ τοῦ ἐνδιαφέροντός σας νὰ πράξητε ὅ,τι σᾶς συνιστῶ.

§146ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡμεῖς εἴμεθα ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τὸ μάθημα τῆς γυμναστικῆς ἀνυψώσαμεν εἰς τὴν περιωπὴν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται τὴν σήμερον, ἐνῷ αὐτὸ ἐθεωρεῖτο πρὶν ὡς τὸ ἔσχατον τῶν μαθημάτων, οἱ δὲ γυμνασταὶ ἀνῆκον μᾶλλον εἰς τὸ ὑπηρετικὸν προσωπικόν. Ἡμεῖς ἀνυψώσαμεν τὸ μάθημα τῆς γυμναστικῆς εἰς ἓν τῶν πρωτευόντων, τοὺς δὲ γυμναστὰς κατελέξαμεν μεταξὺ τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ. Λοιπὸν καὶ εἴχομεν καὶ ἔχομεν ζωηρόν, ζωηρότατον τὸ ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τῆς γυμναστικῆς καὶ ἀποδίδομεν εἰς αὐτὴν τὴν προσήκουσαν σημασίαν πάντοτε μέν, μάλιστα δὲ ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις. Διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, Κύριοι, ἐπεδιώξαμεν τρία τινά· πρῶτον νὰ μεταρρυθμίσωμεν τὰ ἀνώτατα ἐκπαιδευτήρια τῆς γυμναστικῆς, τὸ ἀκαδημαϊκὸν γυμναστήριον καὶ τὴν σχολὴν τῶν γυμναστῶν· δεύτερον νὰ μεταρρυθμίσωμεν τὴν νῦν ἀναγεγραμμένην ἐν τῷ νόμῳ περὶ γυμναστικῆς διάταξιν περὶ ἐπιθεωρήσεως, τὴν μὴ ἐφαρμοσθεῖσαν μέχρι τοῦδε, καὶ τρίτον νὰ μεριμνήσωμεν περὶ συστάσεως γυμναστηρίων καὶ σκοπευτηρίων πανταχοῦ τῆς Ἑλλάδος. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον ζήτημα ἐνομίσαμεν ὅτι ἔπρεπεν ἐν τῇ σχολῇ τῶν γυμναστῶν νὰ δημιουργήσωμεν θέσιν ὑποδιευθυντοῦ, διότι ἡ σχολὴ αὕτη εἶναι ἡ βάσις καὶ ἡ κρηπὶς τῆς ὅλης γυμναστικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἰδίως τῆς Μέσης καὶ τῆς δημοτικῆς, πλὴν δὲ τούτου πρόκειται νῦν νὰ εἰσαχθῇ καὶ παρ’ ἡμῖν τὸ γυμναστικὸν σύστημα τὸ Σουηδικὸν λεγόμενον, ὅπερ δύναται νὰ εἰσαχθῇ καὶ διδαχθῇ παρ’ ἡμῖν διὰ τῆς ἐν αὐτῷ μορφώσεως τῶν μελλόντων γυμναστῶν. Ἔπρεπε νὰ φροντίσωμεν ὅπως παρὰ τῷ διευθυντῇ, ὅστις πολλὰς ὑπηρεσίας ἔχει παράσχει μέχρι τοῦδε εἰς τὴν γυμναστικὴν ἐν Ἑλλάδι, ἔχωμεν καὶ ὑποδιευθυντήν, διακρινόμενον ἀκριβῶς διὰ τὴν εἰδικότητά του περὶ τὸ Σουηδικὸν σύστημα· διότι αὐτὸς ἀποσταλεὶς ὑπότροφος εἰς τὴν Ἑσπερίαν συνεπλήρωσε τὰς γυμναστικὰς σπουδάς του ἐν τῷ Ἰνστιτούτῳ τῆς γυμναστικῆς τῆς Στοκχόλμης. Προκειμένου λοιπὸν νὰ διδαχθῇ τὸ Σουηδικὸν τῆς γυμναστικῆς σύστημα ἀνάγκη νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὸν εἰδικὸν εἰς τοῦτο ἐν τῇ σχολῇ τῶν γυμναστῶν καὶ νὰ βελτιώσωμεν κατά τι τὴν θέσιν αὐτοῦ. Αὐτὸς δ’ ἔπρεπε νὰ εἶναι φυσικῷ τῷ λόγῳ καὶ ὁ ἀναπληρωτὴς τοῦ διευθυντοῦ. Προτείνομεν λοιπὸν τὴν ἵδρυσιν θέσεως ὑποδιευθυντοῦ ἐν τῇ σχολῇ τῶν γυμναστῶν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον. Ἐλήφθη, Κύριοι, πρόνοια, καθ’ ἣν καὶ ὁ θεσμὸς τῆς ἐπιθεωρήσεως χρησιμοποιεῖται εἰς τὴν ἐξάπλωσιν τῆς Σουηδικῆς γυμναστικῆς καθ’ ἅπασαν τὴν χώραν. Ἐγώ, ὡς εἰσηγητὴς τοῦ ἐν ἰσχύϊ νόμου περὶ γυμναστικῆς, ἐφρόντισα κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη νὰ μετακαλέσω ἐξ Ἑσπερίας εἰδικὸν γυμναστικὸν ἄνδρα, ὅπως ἀναθέσωμεν εἰς αὐτὸν τὴν ἐπιθεώρησιν, συγχρόνως δὲ νὰ ἐξαποστέλλωμεν ἀνὰ πᾶσαν διετίαν ὑποτρόφους εἰς τὴν Ἑσπερίαν, οἱ ὁποῖοι νὰ σπουδάζωσι τὰ νεώτατα συστήματα τῆς γυμναστικῆς τὰ σήμερον κρατοῦντα ἐν τῇ Ἑσπερίᾳ καὶ δὴ ἐν τῇ Σουηδίᾳ. Δυστυχῶς διὰ λόγους ἀνεξαρτήτους τῆς θελήσεώς μου δὲν ἠδυνήθην νὰ μετακαλέσω ἐξ Ἑσπερίας τὸν εἰδικὸν ἄνδρα, ὅστις θ’ ἀνελάμβανε τὴν ἐπιθεώρησιν. Οὕτω δὲ ὁ θεσμὸς τῆς γυμναστικῆς ἔμεινεν ἄνευ ἐπιθεωρήσεως καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν ἠδύνατο αὐτὴ ἢ νὰ χωλαίνῃ ὑπὸ πολλὰς ἐπόψεις. Ἀπεστάλησαν ὅμως οἱ ὑπότροφοι, οἱ ὁποῖοι ἀνταπεκρίθησαν καθ’ ὅλα εἰς τὰς προσδοκίας ἡμῶν· διότι οὗτοι κατηρτίσθησαν ἐκεῖ τελείως, ἐπανελθόντες δ’ ἐνταῦθα ἀνέλαβον νὰ διαδώσωσι τὴν γυμναστικὴν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Σουηδικοῦ συστήματος. Αὐτοὺς τοὺς δύο γυμναστὰς ἠθελήσαμεν τώρα νὰ χρησιμοποιήσω τὸν ἕνα ἐν τῇ Σχολῇ τῶν γυμναστῶν, τὸν ἄλλον εἰς τὴν ἐπιθεώρησιν. Ἐὰν εἴχομεν πλείονας τοιούτους, βεβαίως θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ σκεφθῶμεν καὶ περὶ διορισμοῦ δύο ἐπιθεωρητῶν, ὥστε ὁ εἷς ν’ ἀναλάβῃ τὴν ἐπιθεώρησιν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ ὁ ἄλλος τῆς Μέσης. Ἴσως ἴσως διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν θὰ ἐχρειάζοντο 2 ἢ 3 ἐπιθεωρηταί. Ἀλλ’ ὡς ἐκ τῆς ἐλλείψεως τῶν γυμναστῶν εἴμεθα ἠναγκασμένοι, τό γε νῦν ἔχον, ν’ ἀρκεσθῶμεν εἰς ἕνα μόνον ἐπιθεωρητήν. Διὰ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποβάλω τὴν ἑσπέραν ταύτην εἰς τὴν Βουλήν, συμπληροῦται τὸ ἄρθρον τοῦ νόμου περὶ γυμναστικῆς, ὡς ἑξῆς: «Ἐν τοῖς σχολείοις τοῖς δημοτικῆς καὶ Μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ τοῖς διδασκαλείοις ἀμφοτέρων τῶν φύλων ἐπεκτείνεται ἡ ἐπιθεώρησις». Ἐπειδὴ ὅμως κατὰ πᾶσαν πιθανότητα δὲν θὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τοῦτο ὁ εἷς καὶ μόνος ἐπιθεωρητής, ἐπιτρέπομεν εἰς τοὺς διευθυντὰς τοῦ Ἀκαδημαϊκοῦ γυμναστηρίου, καὶ τῆς σχολῆς τῶν γυμναστῶν, ἵνα ἀναλαμβάνωσιν αὐτοὶ ἐν ἀνάγκῃ τὴν ἐπιθεώρησιν τῶν σχολείων τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως τῶν ἐγγὺς τῶν Ἀθηνῶν εὑρισκομένων. Πρόκειται περὶ μέτρου ἀνάγκης.

§147Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κατόπιν τῆς τροπολογίας σας ὑποθέτω ὅτι ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ἐπρότεινα ἐγώ, εἶναι ἐνδεδειγμένη, νὰ ἀφομοιωθῇ δηλαδὴ ὁ ἐπιθεωρητὴς τῆς γυμναστικῆς πρὸς τὸν τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως.

§148ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡμεῖς, Κύριοι, νομίζομεν ὅτι τό γε νῦν ἔχον εἶναι ἱκανὴ ἡ μισθοδοσία τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῆς γυμναστικῆς. Ἐλπίζομεν ὅμως ταχέως νὰ εἴμεθα εἰς θέσιν, ἵνα βελτιώσωμεν συγχρόνως τὴν μισθοδοσίαν καὶ αὐτοῦ καὶ ἄλλων ἀνωτέρων γυμναστικῶν ὑπαλλήλων. Ἐπειδὴ δὲ ὑπεβλήθη καὶ ἄλλη τροπολογία, καθ’ ἣν προτείνεται ἡ αὔξησις τοῦ μισθοῦ καὶ πάντων τῶν γυμναστῶν τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ προσθέσω ὅτι δὲν εἶναι ἡ θέσις της εἰς τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Ἀναγνωρίζω τὴν ἀγαθὴν καὶ δικαίαν πρόθεσιν τῶν ὑποβαλόντων πρὸς βελτίωσιν τῆς θέσεως πάντων τῶν γυμναστῶν τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως· ἐγὼ ἄλλοτε, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, εἶχον ὑποβάλει νομοσχέδιον, δι’ οὗ ἐβελτιοῦτο ἡ θέσις αὐτῶν καὶ νῦν ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶμαι πρόθυμος νὰ συντελέσω εἰς τοῦτο, ἀλλ’ ἐν τῷ ἁρμοδίῳ νομοσχεδίῳ καὶ τῇ καταλλήλῳ ὥρᾳ. Ὅσοι ἐλάβετε ὑπ’ ὄψιν τὸ νομοσχέδιον περὶ Μέσης ἐκπαιδεύσεως, ἐκεῖ θὰ ἴδητε ὅτι βελτιοῦται ἡ θέσις αὐτῶν.

§149ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν θὰ ψηφισθῇ.

§150Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Περὶ πεθαμένων ὁμιλεῖτε;

§151ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως θὰ ἐπανέλθῃ ἡ συζήτησις αὐτοῦ, καθόσον νομίζω ὅτι ἀφ’ ἑνὸς μὲν βελτιοῦται ἐπαισθητῶς ἡ Μέση ἐκπαίδευσις ἢ μᾶλλον δι’ αὐτοῦ θ’ ἀποκτήσωμεν Μέσην ἐκπαίδευσιν, ἐνῷ μέχρι τοῦδε δὲν εἴχομεν τοιαύτην, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διότι ἔχομεν πεποίθησιν ὅτι δύναται νὰ ἐπενεχθῇ οἰκονομία μεγάλη. Προκειμένου περὶ λειτουργῶν τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως, ὁποῖοι εἶναι καὶ οἱ γυμνασταὶ αὐτῆς, ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τῷ ἀφορῶντι εἰς αὐτὴν ὑπάρχει ἡ κατάλληλος θέσις τῆς περὶ ἧς ὁ λόγος τροπολογίας. Ἔρχομαι νῦν, Κύριοι, εἰς τὸν τρίτον σκοπὸν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, τὸν ἀφορῶντα τὴν σύστασιν καὶ διατήρησιν γυμναστηρίων καὶ σκοπευτηρίων ἁπανταχοῦ τῆς Ἑλλάδος. Ὡς πρὸς τοῦτο θὰ ὑποβάλωμεν τροπολογίαν τινά, κατὰ τὴν ὁποίαν λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς. Ἐνομίσαμεν ὅτι ἔπρεπε τὰ ἔσοδα, τὰ ὁποῖα καθωρίσαμεν ὑπὲρ τῆς γυμναστικῆς, νὰ διαθέσωμεν κατὰ τὰ ⅔ πρὸς σύστασιν καὶ συντήρησιν γυμναστηρίων καὶ σκοπευτηρίων ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ἀναλόγως τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν αὐταί, κατὰ δὲ τὸ ⅓ εἰς τὰς γενικὰς ἀνάγκας τῆς γυμναστικῆς. Ἐκ τοῦ ⅓ τούτου ἐνομίσαμεν ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν ὡς 15,000 ἐτησίως ὑπὲρ τῶν ἀθλητικῶν καὶ γυμναστικῶν σωματείων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουσιν ὅτι ἔχουσι ζωὴν διὰ τῆς ἑκάστοτε συμμετοχῆς των εἰς τοὺς Πανελληνίους ἀγῶνας. Ἐνόμισα δ’ ὅτι ἔπρεπε νὰ κάμωμεν διάκρισιν μεταξὺ τῶν γυμναστικῶν σωματείων καὶ τῶν ἀθλητικῶν τῆς πρωτευούσης καὶ τῶν ἄλλων πόλεων τοῦ Κράτους, νὰ χορηγῶμεν δὲ εἰς τὰ ἐνταῦθα σωματεῖα ὡς μέχρι τοῦδε ἀνὰ 2,000 δρχ. ἐτησίως, εἰς δὲ τὰ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ἀνὰ 1,000 δρχ. Ἐννοεῖται ὅτι συνδέομεν τὸ ζήτημα τοῦτο πρὸς τὴν ἐκπαίδευσιν, καθόσον πρόκειται τὰ σωματεῖα ταῦτα νὰ διαθέτωσι τὰ γυμναστήριά των καὶ ὑπὲρ τῶν σχολείων τοῦ Κράτους. Ἐν τέλει παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ν’ ἀρκεσθῇ εἰς αὐτὰς τὰς τροπολογίας τὰς ὁποίας ὑπέβαλον διάφοροι συνάδελφοι καὶ ἡμεῖς ἀπεδέχθημεν, ἐὰν νομίζῃ ὅτι πρόκειται νὰ προέλθῃ ἀγαθόν τι ἐκ τοῦ νομοσχεδίου ὑπὲρ τῆς γυμναστικῆς καὶ ἂν θέλῃ νὰ ἴδῃ τοῦτο γινόμενον νόμον τοῦ Κράτους.

§152Μ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ ἰατροῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι δικαιότατον, σεῖς δὲ γνωρίζετε κάλλιον παντὸς ἄλλου τὸ δίκαιον, διότι δέχεσθε τὴν τροπολογίαν.

§153ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὡς ἔχει ὁ κείμενος νόμος, ἡ διδασκαλία τῆς Ἀνατομικῆς, Φυσιολογίας καὶ Ὑγιεινῆς τόσον ἐν τῷ ἀκαδημαϊκῷ γυμναστηρίῳ ὅσον καὶ ἐν τῇ Σχολῇ τῶν γυμναστῶν ἀνατίθεται εἰς ἕνα τῶν καθηγητῶν τῆς Ἀνατομικῆς ἢ τῆς Φυσιολογίας ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, ἢ εἰς ἕνα τῶν ἐπιμελητῶν αὐτῶν. Ἐν ἀρχῇ θὰ διωρίσθησαν ὄντως τοιοῦτοι ἐπὶ ἐπιμισθίῳ. Σὺν τῷ χρόνῳ ὅμως ἐθεωρήθη προτιμότερον ἀντ’ αὐτῶν νὰ διορισθῶσιν ἰατροί, οἵτινες συγχρόνως ἦσαν καὶ γυμνασταί. Πρόκειται λοιπόν, Κύριοι, μόνον περὶ ἐπιμισθίου, διότι ὑποτίθεται ὅτι οἱ ἰατροὶ θὰ ἔχωσι τὴν πελατείαν των, καὶ τὴν θέσιν ταύτην θὰ τὴν ἔχωσιν ὡς πάρεργον.

§154Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Διατί ὁ εἷς νὰ λαμβάνῃ περισσότερον ἀπὸ τὸν ἄλλον ἰατρόν;

§155ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Αὐτὴ ἡ διαφορὰ δὲν ὑπῆρχεν ὡς εἶχεν ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ἐγὼ εἰσηγησάμην εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐψήφισεν αὕτη. Ἔκτοτε ἐπῆλθεν ἡ διαφορά· ἂν ἐπιμένῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἐπέλθῃ ἐξίσωσις, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§156Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Βεβαίως.

§157ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διανεμηθῇ ἀπὸ 125 ὁ εἷς.

§158Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί νὰ γίνῃ αὕτη ἡ ἀδικία, νὰ διανεμηθῇ, ἀφαιρουμένου ἀπὸ ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος λαμβάνει ἤδη τὸν μισθόν, τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ;

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσιτσάρας.

§160Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἀφοῦ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐδέχθη τέλος πάντων ν’ ἀφομοιώσῃ τοὺς μισθοὺς τῶν ἰατρῶν αὐξάνων τὸν μισθὸν τοῦ ἀδικουμένου, δὲν ἔχω ἄλλο τι νὰ προσθέσω παρὰ νὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§161ΙΩ. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, κύριε Πρόεδρε, μετὰ περισσῆς αὐταρεσκείας ἀνεκήρυξεν ἀπόψε ἑαυτὸν πατέρα τῆς νεωτέρας γυμναστικῆς ἐν Ἑλλάδι.

§162ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἰσηγητὴν τοῦ νόμου.

§163ΙΩ. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Καὶ δικαίως, ἀλλὰ καθ’ ἣν στιγμὴν ἀνεκήρυσσε ταῦτα ἐφαίνετο πατριός, καὶ σκληρὸς πατριός, πρὸς τὴν μεγάλην χορείαν τῶν γυμναστῶν, τοὺς ὁποίους θέλει ν’ ἀποστερήσῃ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα οἱ ἄλλοι συνάδελφοί του παρέσχον εἰς τοὺς ὑπ’ αὐτῶν ὑπαλλήλους. Καὶ ἐδικαιολόγησε τὸ τοιοῦτον, διὰ νὰ χρυσώσῃ τὸ χάπιον εἰς τοὺς γυμναστάς, ὅτι θὰ περιληφθῇ ἡ διάταξις ἐκείνη εἰς εἰδικὸν νομοσχέδιον τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως. Καὶ εἶναι ἄπορον τῇ ἀληθείᾳ πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ τόσον ἐντριβὴς περὶ τὰ τοιαῦτα, λέγει εἰς ἡμᾶς, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τὸ εἰδικὸν περὶ γυμναστικῆς δὲν εἶναι ἁρμόδιον νὰ κανονίσῃ καὶ μεριμνήσῃ περὶ τῆς μισθοδοσίας τῶν γυμναστῶν, ἀλλ’ εἶναι τὸ νομοσχέδιον περὶ Μέσης ἐκπαιδεύσεως, τὸ μακαρίᾳ τῇ λήξει νομοσχέδιον, διότι νὰ εἶσθε βέβαιοι, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅσον ζῆλον καὶ ἂν ἔχῃ, ὅσην ἐπιμονὴν καὶ ἂν θέλῃ νὰ δείξῃ, ὅσην πεποίθησιν καὶ ἂν θέλῃ νὰ ἐπιδείξῃ εἰς τὸ ἔργον αὑτοῦ, δὲν θὰ τολμήσῃ νὰ παρουσιάσῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐκ δευτέρου τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, διότι ἀνεδείχθη πασιδήλως καὶ περιφανῶς ἀπ’ ἐκείνους ἀκριβῶς, οἵτινες ἔχουσι τὴν εἰδικότητα τοῦ θέματος καὶ πλήρη γνῶσιν αὐτοῦ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρουσιάσθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὡς μέτρον οἰκονομικόν, δὲν θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα εἰμὴ ἐπαύξησιν τῶν δαπανῶν καὶ ἐλάττωσιν τῶν οἰκονομικῶν ἐκείνων, περὶ ὧν τοσοῦτον ἔκαμε λόγον ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§164ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, τὰ λέγομεν.

§165ΙΩ. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Προκειμένου λοιπὸν νὰ ἰσχυριζώμεθα τοιαῦτά τινα δὲν νομίζω ὅτι προσφέρομεν ὑπηρεσίαν οὔτε εἰς τὸν κλάδον, τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ ὁποίου ἀφορᾷ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, οὔτε εἰς τὰ ἄτομα, διαβουκολοῦντες αὐτὰ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, λέγοντες δηλ. ὅτι θέλομεν μεριμνήσει περὶ αὐτῶν ἐπὶ νομοσχεδίου ἐντελῶς ἀσχέτου καὶ μέλλοντος ἄλλα θέματα νὰ ῥυθμίσῃ καὶ οὐχὶ τὸ τῆς γυμναστικῆς. Ἔχετε τὴν εἰλικρίνειαν νὰ εἴπητε πρὸς τοὺς δυστυχεῖς ἐκείνους βιοπαλαιστάς, ὅτι ὁ μισθὸς ὑμῶν ὁ ὀγδοηκοντάδραχμος, διότι ἐκεῖ καταλήγει αὐτός, εἶναι ὑπεραρκής· δὲν δύναται ἡ Πολιτεία σήμερον νὰ μεριμνήσῃ περὶ ὑμῶν, δύναται ὅμως νὰ προβαίνῃ εἰς αὔξησιν μισθοδοσιῶν, παχυτάτων, ἄλλων ὑπαλλήλων καὶ σχετικῶν πρὸς τὴν γυμναστικὴν καὶ σχετικῶν πρὸς ἄλλας ὑπηρεσίας· σεῖς εἶσθε ἀπόκληροι τῆς μερίμνης ταύτης, περὶ ὑμῶν δὲν θὰ φροντίσω, ἀρκεσθῆτε εἰς τοὺς ὡραίους λόγους, τοὺς ὁποίους σᾶς εἶπον τὴν ἑσπέραν ταύτην, καὶ εἰς τὴν ματαίαν ἐλπίδα, ἣν σᾶς δίδω, ὅτι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ Μέσης ἐκπαιδεύσεως θέλω μεριμνήσει περὶ ὑμῶν. Καὶ ἐγὼ λέγω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν: μὴ λέγετε ταῦτα· δὲν ἁρμόζει εἰς ὑμᾶς, δὲν ἁρμόζει εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δίδῃ τοιαύτας ἐπαγγελίας πρὸς ἐκείνους, οἵτινες ἀναμένουσι διὰ τῆς ἐργασίας αὑτῶν νὰ ζήσωσιν εὐπρεπῶς ἐπιτελοῦντες τὸν προορισμὸν αὐτῶν. Τὸ νομοσχέδιον περὶ Μέσης ἐκπαιδεύσεως κατεδικάσθη ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τὸ γνωρίζει ἡ Βουλὴ· πρόκειται περὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ μεταβάλλοντος ῥιζικῶς καὶ ἄρδην τὴν Μέσην ἐκπαίδευσιν καὶ τοῦτο γίνεται μόνον καὶ μόνον, ἵνα λάβητε καὶ πάλιν τὸν τίτλον τοῦ ῥηξικελεύθου. Ἀλλὰ τὸ ῥηξικέλευθον ἔχει καὶ συνεπείας καὶ δύναται, κύριε Ὑπουργέ, νὰ καταποντίσῃ ὑμᾶς τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ὑμεῖς νομίζετε ὅτι ἐπιπλέετε εἰς τοὺς ἀφροὺς τῶν κυμάτων. Εἶναι βέβαιον καὶ ἐξηκριβωμένον, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο δὲν θὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν καὶ πάλιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Τοῦτο ἀνεγνώρισεν εὐτυχῶς καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ διὰ τοῦτο βλέπομεν τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο καθ’ ἑκάστην κατερχόμενον τὴν κλίμακα τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, ἵνα μὴ οὐδέποτε ἀνέλθῃ εἰς τὴν ἐπιφάνειαν, διότι, ἐὰν συμβῇ τοῦτο, θὰ ἴδωμεν γεγονότα, πρὸ τῶν ὁποίων ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν θὰ ἔχῃ ν’ ἀντιτάξῃ εἰμὴ τὴν παραίτησιν αὑτοῦ ἀπὸ τῆς ὑπουργικῆς ἕδρας.

§166ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀκριβῶς διὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ Μέσης ἐκπαιδεύσεως λαμβάνεται πρόνοια περὶ ἀληθοῦς ἀποκαταστάσεως καὶ περὶ εὐρέος μέλλοντος τῶν γυμναστῶν. Ἂν μείνῃ τὸ νῦν καθεστὼς τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως, οὐδὲν στάδιον, οὐδὲν μέλλον ὑπάρχει. Ὑπὸ τὸ νῦν καθεστὼς δυνάμεθα ν’ ἀπασχολῶμεν γυμναστὰς μόνον ἐν τοῖς Γυμνασίοις. Ἐν τοῖς Ἑλληνικοῖς σχολείοις εἶναι ἀδύνατον τοῦτο, ὡς εἶναι ἀδύνατον ν’ ἀπασχολῶμεν καὶ εἰδικοὺς διδασκάλους διὰ τὰ μαθηματικὰ ἢ διὰ τὰ φυσικὰ ἢ διὰ μίαν ξένην γλῶσσαν. Διότι, ὅταν θέλητε, Κύριοι, νὰ ἔχητε περὶ τὰ 300 Ἑλληνικὰ σχολεῖα, αὐτὰ θὰ εἶναι μόνον παρῳδία σχολείων τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἡμῶν λαμβάνομεν πρόνοιαν ὄχι μόνον περὶ τῶν ἄλλων μαθημάτων καὶ περὶ εἰδικῶν δι’ αὐτὰ διδασκάλων, ἀλλὰ καὶ περὶ τῆς γυμναστικῆς, δημιουργοῦμεν δηλαδὴ διὰ τὰ 120 Γυμνάσια καὶ Λύκεια θέσεις 120 γυμναστῶν μὲ τὸν προσήκοντα μισθόν, ἐνῷ τὴν σήμερον ἔχομεν 40 μόνον Γυμνάσια καὶ ταῦτα κολοβά, οὕτως ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν εἰς πάντα γυμναστάς. Ὁ γυμναστικὸς κόσμος ἠξεύρει καλῶς, ἂν ἐγὼ ἐνδιαφέρομαι δι’ αὐτὸν ἢ ὄχι. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν καὶ πάλιν, ἂν θέλῃ νὰ ἴδῃ τὴν γυμναστικὴν βελτιουμένην διὰ τῆς καλῆς λειτουργίας τῆς Σχολῆς τῶν γυμναστῶν, διὰ τῆς ἐπιθεωρήσεως, διὰ τῆς συστάσεως σκοπευτηρίων καὶ γυμναστηρίων ἁπανταχοῦ τῆς χώρας, νὰ ψηφίσῃ τὸ παρὸν νομοσχέδιον.

§167Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ἄν ἡ Βουλὴ ἀναγνωρίζῃ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἄλλοτε κατὰ πᾶσαν στιγμὴν καὶ κατὰ ταύτην τὴν στιγμὴν ἀποδεικνύει τὸ ἐνδιαφέρον αὑτοῦ ὑπὲρ τῆς γυμναστικῆς, πρέπει καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ν’ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ ἐπίσης τὰς αὐτὰς ἰδέας καὶ αἰσθήματα ἔχει. Ἀνάγκη ἑπομένως ν’ ἀναγνωρίσῃ ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ ἐπιδοθῶμεν μετὰ μεθοδικότητος τῆς προσηκούσης εἰς τὴν μόρφωσιν τῶν γυμναστικῶν πραγμάτων. Ἀλλά, ἐνῷ πάντες ἔχομεν ταύτην τὴν γνώμην καὶ ἐνῷ πάντες κατεχόμεθα ὑπὸ τούτων τῶν αἰσθημάτων, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νομίζει ὅτι δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ προσέξῃ εἰς τροπολογίαν, ἣν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Εὐρυτανίας μετὰ τόσης ἀληθῶς ὑπεστήριξε πειστικότητος. Ἀφοῦ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπεδέχθη, ὅτι ὁ ἐπιθεωρητὴς τῆς ἐκπαιδεύσεως δὲν εἶναι μόνον ἐπιθεωρητὴς τῶν σχολείων τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀλλὰ καὶ τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ τῶν διδασκαλείων ἀμφοτέρων τῶν φύλων, δὲν βλέπω διατί δὲν θέλει νὰ τοποθετήσῃ αὐτὸν τὸν ἐπιθεωρητὴν ἐκεῖ ὅπου πράγματι τοποθετεῖται διὰ τῆς ἐπεκτάσεως τῆς δικαιοδοσίας, ἣν παρέχομεν εἰς αὐτόν. Ἐπειδὴ δέ, Κύριοι, πρόκειται περὶ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ περὶ ὡρισμένου ἐπιθεωρητοῦ, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεικνύηται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν γλίσχρος εἰς τὴν ἀμοιβὴν τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ, διότι ἀναγνωρίζει τὰ προσόντα αὐτοῦ καὶ τὰς ὑπηρεσίας, ἃς μέχρι σήμερον παρέσχεν εἰς τὴν γυμναστικήν.

§168ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ τὸν ἀπέστειλα εἰς Εὐρώπην.

§169Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Καὶ ὅτε ὑμεῖς δύνασθε νὰ εἴπητε ὅτι ἔχετε τὴν τιμήν, διότι τιμὴ ὄντως εἶναι ὅτι τοιοῦτον ἔχετε ὑπάλληλον ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ταύτῃ, ν’ ἀποστείλητε αὐτὸν εἰς Εὐρώπην νὰ ἐκπαιδευθῇ, ἀκριβῶς δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἔχετε τὴν ὑποχρέωσιν ν’ ἀποβλέψητε εἰς τὴν ὑλικὴν ἱκανοποίησιν αὐτοῦ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος τοσοῦτον ἐργάζεται καὶ τοσοῦτον ὑπόσχεται ὅτι θὰ ἐργασθῇ ἐν τῷ μέλλοντι, ἀφοῦ ἀνεβιβάσθη εἰς περιωπὴν τοιαύτην, νὰ μὴ ἀμείβηται καὶ ὑλικῶς ἐπαρκῶς.

§170ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μὴ ἐπιμένετε· δὲν εἶναι δυνατόν.

§171Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Πρὸ ὀλίγου ἀπεδέχθητε ἄλλην τροπολογίαν.

§172ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Οὐδεμίαν αὔξησιν δαπάνης.

§173Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ἐδέχθητε τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Τσιτσάρα.

§174Μ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· ὁ εἷς τῶν ἰατρῶν ἐλάμβανεν 150 δρ., ὁ ἄλλος 100· καὶ αἱ 50 μοιράζονται καὶ δίδονται ἀπὸ 125 εἰς ἕκαστον.

§175Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Συμβιβασμοὶ δὲν γίνονται εἰς αὐτὰ τὰ πράγματα.

§176Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζετε εἶναι ὀρθόν, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἔχομεν χρήματα.

§177Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον τὸ ψηφιζόμενον θὰ λάβῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς 150,000· δὲν ἔχομεν τὴν ἀξίωσιν ὅλα τὰ χρήματα αὐτὰ νὰ λάβῃ ὁ ἐπιθεωρητής, ἀλλὰ πρέπει νὰ τὸν ἀμείψωμεν ὑλικῶς. Ἀφοῦ τὸν προηγάγομεν ἠθικῶς, ἀφοῦ τῷ ἐδώσαμεν τὴν προσήκουσαν θέσιν, νὰ τῷ δώσωμεν καὶ τὴν προσήκουσαν μισθοδοσίαν.

§178ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἐνδιαφέρομαι περισσότερον ὑμῶν περὶ αὐτοῦ, ὡς ἐνδιαφέρομαι ὑπὲρ τοῦ καθόλου γυμναστικοῦ κόσμου.

§179Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην ἔχει τὴν εὐχαρίστησιν νὰ δρέπῃ τοὺς καρποὺς καὶ τὰς δάφνας κόπων καὶ μεριμνῶν, τὰς ὁποίας κατέβαλεν ἄλποτε ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ὑπὲρ τῆς γυμναστικῆς.

§180ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κόπους καὶ μερίμνας ὑπὲρ τῆς γυμναστικῆς σεῖς, κ. συνάδελφε, καταβάλλετε ὡς πρόεδρος γυμναστικῶν σωματείων.

§181Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἔλθῃ καὶ ἡ σειρά μου. Καὶ ἀληθῶς τὴν ἑσπέραν ταύτην ἤκουσα παρὰ πάντων τῶν προαγορευσάντων συναδέλφων τοὺς δικαίους ἐπαίνους, τοὺς ὀφειλομένους εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν. Μόνον ὁ κ. συνάδελφος καὶ ἀγαπητός μοι φίλος ἐξ Ὕδρας ἐκ φθόνου ἴσως βλέπων ὑπερπερισσευούσας τὰς δάφνας ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἠθέλησε, συναναμίξας τὸ ἕτερον νομοσχέδιον περὶ Μέσης ἐκπαιδεύσεως, ν’ ἀφαιρέσῃ μερικὰ φύλλα ἐξ αὐτῶν. Λοιπὸν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὸν ἐγκαθιδρύσαντα οὕτω πως τὴν γυμναστικήν, πρὸς αὐτὸν λέγω, ὅτι πρέπει σήμερον λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὰς συστάσεις τῶν κ. συναδέλφων, ἀλλὰ καὶ βασιζόμενος εἰς τὴν ἀρχικὴν πρόθεσιν, τὴν ὁποίαν εἶχε —καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου φαίνεται ὅτι μεριμνᾷ ὑπὲρ τῆς γυμναστικῆς—, νὰ συμπληρώσῃ τὸ ἔργον καὶ νὰ μὴ θελήσῃ νὰ συνδέσῃ τὴν προαγωγὴν τῆς γυμναστικῆς πρὸς τὴν τύχην τοῦ ἄλλου νομοσχεδίου, περὶ τοῦ ὁποίου, ὅταν ἔλθῃ ὁ χρόνος, θὰ εἴπωμεν τὰ προσήκοντα. Ἡ γυμναστικὴ παρ’ ἡμῖν, —καὶ ἐπιτρέπεται νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, διότι πρὸ δεκαετίας διατελῶ πρόεδρος τοῦ ἀρχαιοτάτου καὶ μεγίστου γυμναστικοῦ σωματείου—, ἡ γυμναστικὴ παρ’ ἡμῖν δὲν εὗρεν ἀκόμη ἔδαφος στερεὸν ἐν τῇ συνειδήσει τοῦ κόσμου. Εὑρίσκονται καὶ ἄλλοι συνάδελφοι ἐνταῦθα, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται πρὸ ἀρχαιοτέρου χρόνου ὑπὲρ τῆς γυμναστικῆς, ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος κ. Δηλιγιάννης, ὁ κ. Λιδωρίκης, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουσιν, ὅτι πρὸς τὰ γυμναστήρια σύρομεν τοὺς ἀγωνιζομένους μετὰ κόπου καὶ μόχθου, διότι δὲν ἐγένετο ἀκόμη ἀνάγκη ἡ γυμναστική, τὸ sport, ὅπως ἀλλαχοῦ, καὶ μόνον διὰ διαφόρων τεχνικῶν τρόπων προσπαθοῦμεν νὰ φέρωμεν τοὺς νέους εἰς τὰ γυμναστήρια. Ἡ γυμναστική, ὡς γίνεται νῦν, εἶναι μόνον τυπικὸν μάθημα ἐν τοῖς σχολείοις καὶ οἱ μαθηταὶ ἀκολουθοῦσιν αὐτὸ καθ’ ὑποχρέωσιν, οὐχὶ κατ’ ἔφεσιν ἐσωτερικὴν καὶ καθ’ ὑπαγόρευσιν ἐσωτερικῆς ἀνάγκης. Πρέπει νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος νὰ ἐνισχυθῇ καθ’ ἕξιν εἰς τὰς ψυχὰς τῶν νέων ἐν Ἑλλάδι μέχρις ὅτου καταστῇ ἀνάγκη, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὡς εἶπον καὶ πρότερον. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο προνοεῖ πράγματι καὶ προάγει τὴν γυμναστικήν, ἀλλὰ δὲν πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ὀρρωδήσῃ πρὸ τῆς σκέψεως πρὸς ἐπαύξησίν τινα τῆς δαπάνης, τὴν ὁποίαν ἀφιεροῖ ὑπὲρ τῆς γυμναστικῆς. Ἡ σκέψις τοῦ νὰ ἐπιβληθῇ τὸ πεντηκοντάλεπτον ἔνσημον ἐπὶ τοῦ ἐνδεικτικοῦ ἑκάστου μαθητοῦ εἶναι πράγματι ἐπιτυχεστάτη καὶ δι’ αὐτοῦ χωρὶς νὰ θιχθῇ τὸ δημόσιον ταμεῖον δύναται νὰ ἐνισχυθῇ ἡ γυμναστικὴ καὶ νὰ ἐνισχυθῇ κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος νὰ προαγάγῃ καὶ φέρῃ αὐτὴν εἰς τὸ ποθητὸν σημεῖον. Κατ’ ἐλάχιστον ὅριον πρέπει νὰ εἰσπραχθῶσι κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου 120.000 δραχμῶν· ἐὰν ὑπολογίσωμεν εἰς 300.000 τοὺς μαθητάς, ἔχομεν ποσὸν 150.000 δραχμῶν. Ἀλλά, ἐὰν μειώσωμεν τὸν ἀριθμὸν κατά τι, ἔχομεν ποσὸν 120.000 δραχμῶν. Τὸ ποσὸν τοῦτο ἐπιτρέπει καὶ τὴν ἄλλην ἐκείνην βελτίωσιν τοῦ νομοσχεδίου, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησαν οἱ ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, τῆς μισθοδοσίας τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, ἐπιτρέπει δ’ εὐτυχῶς τὴν λῆψιν καὶ ἄλλου μέτρου, τῆς αὐξήσεως τοῦ ποσοστοῦ, τὸ ὁποῖον ὥρισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς 15.000, εἰς ποσὸν μεῖζον, διότι τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν εἶναι ἐπαρκές.

§182ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μέχρι τοῦδε διετίθεντο 10.000 μόνον· ἐνόμισα ὅτι, ἂν διαθέσωμεν τώρα 15.000, θὰ εἴχομεν ἐπί τινα ἔτη ἀρκετὸν ποσόν. Σὺν τῷ χρόνῳ ἅμα αὐξήσωσιν αἱ πρόσοδοι καὶ αὐξήσωσι καὶ τὰ σωματεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἀνάγκην αὐτοῦ, θὰ εἶναι εὔκολον νὰ δοθῇ μεῖζον ποσόν.

§183Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ σωματεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἄξια τῆς τοιαύτης ὑποστηρίξεως τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἤδη ηὐξημένα.

§184ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πόσα ἔλαβον μέρος εἰς τοὺς Πανελληνίους ἀγῶνας;

§185Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ προετίμων νὰ μὴ ἀπαριθμήσωμεν ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ δημοσίᾳ τὰ σωματεῖα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον μέρος κατὰ τοὺς Πανελληνίους ἀγῶνας καὶ τοὺς Ὀλυμπιακούς. Λοιπόν, ἐὰν αὐξήσητε τὸ ποσὸν εἰς 20,000 δραχμῶν, τότε νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι θὰ ἐπαρκέσητε, κ. Ὑπουργέ, εἰς τὴν ὑποστήριξιν τῆς γυμναστικῆς προσηκόντως. Καὶ ἐπειδὴ βλέπω, κ. Ὑπουργέ, ἐξ ὅσων καὶ δι’ ὑψηλῆς φωνῆς εἴπετε καὶ διὰ χαμηλῆς ἀνεφέρατε, ὅτι δὲν εἶσθε διατεθειμένος νὰ ὑποχωρήσητε εἰς ὅσα εἶπον οἱ κ. συνάδελφοι περὶ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, ἐπιμένω εἰς τὴν ἰδέαν ν’ αὐξήσητε τὸ ποσὸν τῶν 15.000 εἰς 20.000. Δύνασθε, ἐὰν δὲν παρουσιασθῶσι σωματεῖα ἄξια τῆς ὑποστηρίξεως ταύτης, ν’ ἀφήσητε μέρος τῆς πιστώσεως ἀδιάθετον. Ἐν τῇ τροπολογίᾳ θὰ ἐπεθύμουν προσέτι νὰ ἔλειπεν ἡ λέξις «τοῦ Κράτους».

§186ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἂν θέλητε, θέτομεν τὴν λέξιν «ἑλληνικῶν».

§187Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§188ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Γίνεται «τῶν ἑλληνικῶν σωματείων» καὶ αὐξάνεται τὸ ποσὸν εἰς 20,000.

§189Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ἀκόμη, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι αἱ 2,000 δραχμῶν, τὰς ὁποίας μέχρι τοῦδε ἔδιδεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰ δύο μεγάλα σωματεῖα τῶν Ἀθηνῶν, δὲν εἶναι ἐπαρκής. Ἐὰν δώσητε ἀνὰ 3.000 δραχμῶν εἰς αὐτά, θὰ ἔχητε τὰ 9)10 τῆς ἐπιτυχίας, διότι τὰ δύο ταῦτα σωματεῖα συνετέλεσαν εἰς τὸ νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἐνίσχυσις τῆς γυμναστικῆς, νὰ τελεσθῶσιν οἱ πρῶτοι Ὀλυμπιακοὶ ἀγῶνες, ν’ ἀνιδρυθῇ τὸ Παναθηναϊκὸν στάδιον ἐν Ἀθήναις.

§190ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἂς γίνῃ δι’ αὐτὰ τὰ δύο σωματεῖα τῶν Ἀθηνῶν 3000.

§191Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εἴπῃ πῶς παρεδέχθη τὴν τροπολογίαν περὶ τῶν δύο ἰατρῶν. Νομίζω, ἀπεδέχθητε ἐξίσωσιν μισθοδοσίας, ἀλλὰ πῶς τὴν ἀπεδέχθητε;

§192ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅπως προυτάθη ὑπὸ τῶν κ. Βουλευτῶν.

§193Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐνδιαφέρομαι οὔτε διὰ τὸν ἕνα οὔτε διὰ τὸν ἄλλον, ὑποθέτω ὅμως, ὅτι αὐτὴ ἡ μέθοδος δύναται νὰ ὁμοιάζῃ ὀλίγον μὲ τὴν μέθοδον, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἡ διαδικασία τοῦ Σολομῶντος· ἀλλὰ μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ μέθοδος αὕτη εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ, διότι πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν κατὰ πόσον ἐργάζεται ὁ εἷς καὶ κατὰ πόσον ὁ ἕτερος, διότι μοὶ φαίνεται, ὅτι ἐκεῖνος, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἀφῃρέθη τὸ μικρὸν ἐκεῖνο ποσόν, ἐργάζεται 20 ὥρας τὴν ἑβδομάδα καὶ μέχρι τοῦδε ἔδωκε δείγματα φιλοπονίας καὶ τελείας ἐκπληρώσεως τοῦ καθήκοντος. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἐγένετο ἀπὸ πνεύματος ἰσότητος, ἀλλὰ χαριστικῶς, διότι ἡ αἴτησις ὑπεβλήθη ἀπὸ τὸν κ. Βουλευτὴν Εὐρυτανίας καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν διὰ λόγους γνωστοὺς δὲν ἠθέλησε νὰ τὸν δυσαρεστήσῃ.

§194Μ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Λανθάνεσθε· ἐγὼ ὑπέβαλον τὴν τροπολογίαν, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς οὐδένα λόγον ἔχει νὰ εὐχαριστήσῃ ἐμέ. Ἀνεγνώρισε τὸ δίκαιον, καὶ τὴν ἀπεδέχθη.

§195Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Δὲν θέλω νὰ καταδικάσω τὸν ἕτερον ἰατρόν, ὁ ὁποῖος θὰ λάβῃ τὴν αὔξησιν ταύτην. Ἐπανέρχομαι πάλιν εἰς τὸ ζήτημα τῆς μισθοδοσίας τῶν γυμναστῶν. Ἐμμένω, κύριε Ὑπουργέ, νὰ τονίσω ὅτι εἶναι δικαία ἡ τροπολογία ἡ ἀποβλέπουσα εἰς τὴν ἐλαχίστην ἐπαύξησιν τοῦ μισθοῦ τῶν γυμναστῶν. Ἐκ τῆς οἰκονομικῆς αὐτῶν ἀνεχείας πολλοὶ ἀναγκάζονται δι’ ἰδιωτικῶν παραδόσεων νὰ προσπορίζωνται τὰ πρὸς τὸ ζῆν καὶ ὡς ἐκ τούτου νὰ παραμελῶσι τὰ ἴδια αὐτῶν καθήκοντα εἰς τὰ σχολεῖα καὶ τὰ Γυμνάσια. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν ὅτι τὸ νομοσχέδιον περὶ Μέσης ἐκπαιδεύσεως λαμβάνει πρόνοιαν περὶ τῶν γυμναστῶν, δὲν παρέλειψεν ὅμως ν’ ἀναφέρῃ, ὅτι ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἀπορριφθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑπὸ τῆς Βουλῆς — ὅπερ καὶ πιθανώτατον — θὰ εἰσαγάγῃ ἕτερον, ἀφορῶν ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν βελτίωσιν ἐν γένει τοῦ γυμναστικοῦ κλάδου καὶ τῆς γυμναστικῆς παρ’ ἡμῖν. Αὐταὶ ὅλαι αἱ ὑπεκφυγαὶ καὶ ἡ ἀναβολὴ αὕτη διὰ τόσον μακρὸν χρόνον δὲν προδίδει ἄλλο τι ἢ καθαρὰν ἄρνησιν ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἰς τὸ νὰ κάμῃ τὴν μικρὰν ταύτην εὐκολίαν. Συνιστῶ καὶ πάλιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν δικαίαν ταύτην αἴτησιν καὶ νὰ μὴ ἀνατρέξῃ εἰς τὸ μέλλον, διότι τὸ μέλλον εἰς τὰς περιστάσεις, τὰς ὁποίας διατρέχομεν, εἶναι ἀόριστον καὶ οἱ καιροὶ πονηροί!

§196Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἀόρατον.

§197Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ἴσως εἰς τὸ μέλλον, ὅπως καὶ ἐν τῷ παρελθόντι, ὄχι τόσον ἡ ἐπιβολὴ ἐκ μέρους τῶν ἐχόντων τὴν εἰδικότητα ἀπεσόβησε τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ Μέσης ἐκπαιδεύσεως, ὅσον ἡ γνώμη τῶν ἐχόντων τὴν δύναμιν. Καὶ αὐτὸ ἐνθυμηθῆτέ το καλῶς.

§198Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Δὲν ἐννοῶ, κύριε Πρόεδρε, διατί αὐτὴ ἡ γλισχρότης, ἡ ὁποία παρατηρεῖται εἰς τὴν μισθοδοσίαν τῶν ἰατρῶν. Ὁ ἰατρὸς τοῦ Ἀκαδημαϊκοῦ Γυμναστηρίου πρὸ ἐτῶν πολλῶν διωρίσθη μὲ τὸν μισθὸν τῶν 150 δραχ. διὰ τὴν διδασκαλίαν τὴν ὁποίαν κάμνει, διὰ τὰς ὥρας, τὰς ὁποίας δαπανᾷ εἰς τὸ γυμναστήριον καὶ τὰς ὁποίας ἀφαιρεῖ ἀπὸ τὰς ὥρας τῆς ἐνασκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματός του. Τοῦτο γνωρίζω ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως καὶ πείρας, καὶ διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ φθόνος ἐναντίον αὐτοῦ, διότι λαμβάνει 150 δραχμάς. Ἀλλὰ δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι καὶ τοῦ ἑτέρου ἰατροῦ, εἰς τὸν ὁποῖον ἐδόθησαν καθήκοντα καθηγητοῦ, διότι οὗτος θὰ διδάσκῃ τρία μαθήματα, τὴν Ἀνατομικήν, τὴν Φυσιολογίαν καὶ τὴν Ὑγιεινήν, δέον ν’ αὐξηθῇ ἡ μισθοδοσία. Διὰ τὰ τρία αὐτὰ μαθήματα ἀπαιτεῖται χρονικὸν διάστημα πρὸς μελέτην, πρὸς παρασκευὴν τῶν μαθημάτων καὶ πρὸς διδασκαλίαν. Διότι πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι δὲν ὑπάρχουσι παρ’ ἡμῖν τοιαῦτα συγγράμματα περιληπτικά, ἵνα ὁ ἰατρὸς εὐκόλως εἰσέλθῃ εἰς τὴν ἐργασίαν. Εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ ἴδιος νὰ κάμῃ τοιαύτας ἐπιτομὰς ἀναγινώσκων μεγάλα συγγράμματα, ἵνα ἀποτελέσῃ ἴδια μαθήματα ἁρμόζοντα εἰς τὴν τάξιν αὐτὴν τῶν γυμναστῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι καὶ γνῶσιν τῆς Ἀνθρωπολογίας, ἥτις διδάσκεται εἰς τὴν Μέσην ἐκπαίδευσιν. Ἑπομένως ἡ ἐργασία τοῦ δευτέρου ἰατροῦ εἶναι ἐπίσης μεγάλη ὡς καὶ ἡ τοῦ πρώτου. Δι’ αὐτὸ λοιπὸν θὰ παρακαλέσω ν’ αὐξηθῇ καὶ τοῦ ἑτέρου ἰατροῦ ὁ μισθὸς εἰς 150 δραχμάς, δὲν γίνεται δὲ σπατάλη τοῦ Δημοσίου μὲ μόνον μίαν αὔξησιν ὀλίγων δραχμῶν. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ θελήσῃ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του ταῦτα.

§199Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω διὰ ποῖον λόγον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῆς Παιδείας τὴν ἑσπέραν ταύτην...

§200ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἔχω συνυπογράψει καὶ ἐγώ.

§201Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀπορῶ διατί ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐξακολουθεῖ ἐπιμένων ἐναντίον τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν συνέστησα, ἀφορώσης εἰς τὸν καθορισμὸν ἴσων προσόντων εἰς τὸν διευθυντὴν τῆς Σχολῆς τῶν γυμναστῶν καὶ τὸν ὑποδιευθυντήν. Εἶναι περίεργον νὰ ζητῶνται μείζονα προσόντα διὰ τὸν ὑποδιευθυντήν, ἥττονα δὲ διὰ τὸν διευθυντήν. Ἐγὼ ἐζήτησα ἀκριβῶς τὴν ἐξομοίωσιν τῶν προσόντων, ὥστε τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ λάβωσι τὴν θέσιν τοῦ διευθυντοῦ, νὰ δύνανται νὰ λάβωσι καὶ τὴν τοῦ ὑποδιευθυντοῦ. Ἐμμένων δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὴν διατύπωσιν, τὴν ὁποίαν ἔχει, δὲν πράττει ἕτερόν τι, εἰμὴ νὰ θεσπίζῃ ὅτι γυμνασταί, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὰ προσόντα νὰ λάβωσι τὸ ἀνώτατον ἀξίωμα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λάβωσι τὸ κατώτερον. Ὁσονδήποτε σοβαρὰ καὶ ἂν εἶναι ἡ θέσις τοῦ ὑποδιευθυντοῦ, δὲν εἶναι τόσον σοβαρὰ ὅσον εἶναι ἡ θέσις τοῦ διευθυντοῦ, διότι, ἐὰν ἡ θέσις τοῦ ὑποδιευθυντοῦ εἶναι σοβαρωτέρα τῆς τοῦ διευθυντοῦ, τότε εἶναι καλλίτερον νὰ συμπτύξωμεν τὰς δύο θέσεις εἰς μίαν καὶ νὰ κάμωμεν καὶ οἰκονομίαν. Ἀλλά, ἐφ’ ὅσον τάσσεται ἱεραρχικῶς ἡ μία ἀνωτέρα τῆς ἄλλης, βεβαίως τὰ προσόντα τῆς θέσεως τοῦ διευθυντοῦ πρέπει νὰ εἶναι μεγαλύτερα ἢ τουλάχιστον ἴσα πρὸς τὰ τοῦ ὑποδιευθυντοῦ. Ἄλλως ψηφίζοντες πράττομέν τι, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι σύμφωνον πρὸς τὸ δίκαιον καὶ τὴν λογικήν. Ἐπίσης ἔλαβον τὸν λόγον, διὰ νὰ ζητήσω μίαν ἐξήγησιν. Ὁρίζεται ὅτι ἡ Σχολὴ τῶν γυμναστῶν ἱδρύεται πρὸς μόρφωσιν καθηγητῶν καὶ διδασκάλων τῆς γυμναστικῆς διὰ τὰ σχολεῖα τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως, τὸ Διδασκαλεῖον, τὸ Ἀκαδημαϊκὸν Γυμναστήριον καὶ τὰς στρατιωτικὰς καὶ ναυτικὰς σχολὰς τοῦ Κράτους. Ἡ διάταξις αὕτη εἶναι νεωτάτη, διότι ἐν τῷ ἰσχύοντι νόμῳ τῷ τροποποιουμένῳ δὲν περιλαμβάνεται τοιαύτη διάταξις. Ἡ Σχολὴ ἀφεώρα μόνον εἰς τὴν παρασκευὴν γυμναστῶν διὰ τὴν διδασκαλίαν τῆς γυμναστικῆς ἐν τοῖς σχολείοις τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως ἀποκλειστικῶς. Σήμερον εἰσάγεται διάταξις, καθ’ ἣν οἱ γυμνασταὶ οἱ μορφούμενοι εἰς τὴν Σχολὴν ταύτην ἔχουσι προορισμὸν ἵνα διδάξωσι τὴν γυμναστικὴν καὶ εἰς τὰς στρατιωτικὰς καὶ ναυτικὰς σχολάς. Καὶ ἐλησμονήσαμεν πρὸς στιγμὴν ὅτι ὑπάρχει ὁ νόμος ΓΡΝΗʹ, περὶ συστάσεως στρατιωτικοῦ σχολείου γυμναστικῆς τοῦ 1906. Τοὺς γυμναστὰς ἀξιωματικούς, οἵτινες ἐκ τοῦ σχολείου ἐκείνου ἐξέρχονται, ἀποκλείομεν πλέον τῆς διδασκαλίας τῆς γυμναστικῆς ἐν τοῖς στρατιωτικοῖς σχολείοις; Ἢ ἡ νέα αὕτη διάταξις τοῦ νομοσχεδίου ἀποδεικνύει ὅτι ἐχρεοκόπησε τὸ σύστημα τῆς στρατιωτικῆς γυμναστικῆς; Δὲν ἐλέγχω, ἀλλὰ ζητῶ ἀκριβῶς πληροφορίας, διότι, καθισταμένων πλέον διδασκάλων τῆς γυμναστικῆς ἐν τοῖς στρατιωτικοῖς σχολείοις ἰδιωτῶν, παρέχεται εἰς ἐμὲ τὸ ἐνδόσιμον νὰ φρονῶ ὅτι οὐδεμία ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου περὶ συστάσεως στρατιωτικοῦ σχολείου γυμναστικῆς ὑπάρχει, ἐὰν δὲ τοὐναντίον ὑπῆρχεν ἐν ἐφαρμογῇ τοῦτο, τότε δὲν εἶναι καθόλου ὀρθὸν καὶ δίκαιον ν’ ἀποδιώκωνται οἱ ἀπόφοιτοι τούτου ἐκ τῶν στρατιωτικῶν σχολῶν. Τοῦτο δὲ δὲν ἁρμόζει καὶ εἰς τὴν ἱεραρχίαν καὶ εἰς τὴν τιμήν, ἥτις δέον ν’ ἀποδίδηται εἰς τοὺς ἀποφοίτους τῆς σχολῆς ταύτης. Λοιπὸν ἐρωτῶ, καὶ παρακαλῶ νὰ ἔχω τὴν πληροφορίαν αὔριον. Τὸ σχολεῖον τῆς στρατιωτικῆς γυμναστικῆς, τὸ ὁποῖον δὲν λειτουργεῖ μέχρι τοῦδε, δὲν λειτουργεῖ, διότι ἡ Κυβέρνησις ὑπευθύνως θεωρεῖ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ διὰ λόγους τεχνικούς; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ εἰσαχθῇ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τοῦ ὑπάρχοντος νόμου. Ἢ ὑπάρχουσι λόγοι οἰκονομικοί; Καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸ σχολεῖον τοῦτο ἱδρύθη κατόπιν δωρεᾶς. Θέλω νὰ γνωρίζω ἂν ἐπραγματοποιήθη ἡ δωρεά. Ἕνεκα μὴ πραγματοποιήσεως τῆς δωρεᾶς δὲν λειτουργεῖ τὸ σχολεῖον ἢ δὲν λειτουργεῖ ἕνεκα λόγων τεχνικῶν ἢ δὲν λειτουργεῖ ἕνεκα λόγων ἀμφισβητήσεως μεταξὺ δωρητοῦ καὶ Δημοσίου; Εἶναι οὐσιώδεις αἱ πληροφορίαι αὗται, ἃς ζητῶ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ὅτε ἔσχομεν ὡς καρπὸν τῶν τελευταίων Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων τὴν δωρεὰν διὰ τὸ στρατιωτικὸν σχολεῖον τῆς γυμναστικῆς, ἡ Βουλὴ δικαιοῦται νὰ γινώσκῃ ἂν κατὰ τὸ 1906, ὅτε ἐψήφιζε τὸν νόμον τοῦτον, ἔπαιζεν εἰς βάρος ἑαυτῆς, τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν ἁρμοδίων εὑρισκομένων ἐν ἐπιγνώσει ὅτι δὲν ἤθελεν εἶναι δυνατὸν ἵνα ὁ νόμος αὐτὸς ψηφιζόμενος λειτουργήσῃ διὰ χρηματικὴν ἀνεπάρκειαν, ἢ διὰ τεχνικοὺς λόγους, ἢ ἂν πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς τὸ Ἔθνος ἔπαιζον ἄλλοι. Περὶ τούτου εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχωμεν πληροφορίας σαφεῖς, διότι, ἐὰν ἀποδειχθῇ ὅτι ἡ λειτουργία τοῦ σχολείου τούτου καθίσταται ἀδύνατος ἕνεκεν οἰκονομικῆς ἀνεχείας ὀφειλομένης εἰς λόγους εὐεξηγήτους....

§202ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀνεξαρτήτους.

§203Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. .... καὶ ἀνεξαρτήτους τῆς θελήσεως τοῦ Κράτους, θὰ εἶναι ὀρθὸν ἐφεξῆς, ἵνα οὐδέποτε εἰσάγωνται νομοσχέδια ἐπὶ ταῖς ἁπλαῖς θελήσεσιν ἰδιωτῶν, καὶ καθίσταται κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἡ Βουλὴ καὶ τὸ Ἔθνος ὑπόδουλον εἰς τὴν θέλησιν τοῦ Α ἢ τοῦ Β ἰδιώτου, ὅστις ἤθελεν ἐπιθυμήσει νὰ ἐπαγγελθῇ δωρεάν! Παρακαλῶ νὰ ἔχω ἀπάντησιν ἐπὶ τούτου.

§204Ι. ΜΑΝΕΤΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν παρέλιπε δήλωσίν τινα ὅσον ἀφορᾷ τὴν τροπολογίαν τὴν προταθεῖσαν ὑπὸ τοῦ Βουλευτοῦ κ. Ἀγγελοπούλου. Ὁ κ. Ἀγγελόπουλος προέτεινεν, ὅπως διορίζηται διευθυντὴς τοῦ Ἀκαδημαϊκοῦ γυμναστηρίου ἢ τῆς σχολῆς τῶν γυμναστῶν ὁ διδάσκαλος τῆς Ὁπλομαχητικῆς, ὁ ὁποῖος ἔχει τὰ αὐτὰ προσόντα, ὅπως καὶ οἱ ἄλλοι. Συνεπῶς καὶ οὗτος δικαιοῦται, ὅπως συμπεριληφθῇ εἰς τὴν διάταξιν ταύτην. Παρακαλῶ νὰ ἔχω ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἂν δέχεται ἢ οὐ τὴν τροπολογίαν ταύτην.

§205Θ. ΛΕΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐλέχθησαν τόσα πολλὰ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ἐξεδήλωσε τὴν ἐπιθυμίαν, ὅπως βελτιωθῇ ἡ μισθοδοσία τῶν γυμναστῶν. Δὲν πιστεύω ἡ φωνή μου νὰ συντελέσῃ, ὥστε νὰ συγκινηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν· ἐν τούτοις ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν διὰ τελευταίαν φορὰν νὰ τὸν παρακαλέσω νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν γνώμην του.

§206Γ. ΚΟΥΛΟΥΡΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 ὑπάρχουσιν ἄπειροι τροπολογίαι, τὰς ὁποίας ἀναγινώσκω: Τοῦ κ. Παπαβασιλείου ὡς ἑξῆς: Τὸ ἄρθρον 1 νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς: «βʹ) Ἡλικίαν οὐχὶ ἀνωτέραν τῶν 25 ἐτῶν, ἐκτὸς τῶν ἐκ τοῦ Διδασκαλείου ἐξερχομένων, ὧν ἡ ἡλικία δύναται νὰ ᾖ οὐχὶ ἀνωτέρα τῶν 30 ἐτῶν». (Ἀπορρίπτεται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Παπαβασιλείου. Τῶν κ. Ἰ. Π. Μανέτα, Γ. Παπαβασιλείου, Λ. Καλλιφρονᾶ, Ἰ. Δ. Ῥάλλη, Μ. Στεφανίδου, Ἐπ. Δηλιγιάννη, Φ. Μοσχούλα, Ἀ. Στεφανοπούλου, Γ. Φούρκα, Π. Σισίνη, Γ. Καφαντάρη, Θ. Λέκα, Δ. Τσιτσάρα καὶ Λ. Πετμεζᾶ ὡς ἑξῆς: «Παρακαλοῦμεν νὰ προστεθῇ εἰς τὸ τέλος τῆς ζʹ παραγράφου τοῦ ἄρθρου 1 καὶ μετὰ τὰς λέξεις «μετὰ τοῦ σχετικοῦ Β. Διατάγματος τῆς ἀπολύσεώς των» τὸ ἑξῆς: Τὸ ἄρθρον 47 ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ ἑξῆς: «Ἐν ἑκάστῳ Γυμνασίῳ ἢ ἐν δυσὶν Ἑλληνικοῖς σχολείοις ἢ ἐν ταῖς ἱερατικαῖς, στρατιωτικαῖς, ναυτικαῖς ἢ ἐμπορικαῖς σχολαῖς τοῦ Κράτους διορίζεται εἷς καθηγητὴς ἢ διδάσκαλος τῆς γυμναστικῆς κεκτημένος πτυχίον γυμναστικῆς σχολῆς ἢ ἔχων τοὐλάχιστον πενταετῆ δημοσίαν ὑπηρεσίαν ἐν τῇ γυμναστικῇ ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ δραχμῶν 140 αὐξανομένῳ δὶς ἀνὰ πενταετίαν κατὰ δραχμὰς 20, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς προϋπηρεσίας ἑκάστου». (Ἀπορρίπτεται). Τοῦ κ. Λιδωρίκη, ὡς ἑξῆς: Τὸ ἐδάφιον 10 τοῦ ἄρθρου 1 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Ἐν τῇ σχολῇ τῶν γυμναστῶν διορίζονται εἷς διευθυντὴς ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ δρχ. 300, εἷς ὑποδιευθυντὴς ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ δρχ. 250, δύο καθηγηταὶ τῆς γυμναστικῆς ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ δρχ. 200 ἕκαστος, ὧν ἡ ἱεραρχία καὶ προαγωγὴ ὡς καὶ τῶν διὰ τοῦ παρόντος νόμου ὀνομαζομένων καθηγητῶν τοῦ Ἀκαδημαϊκοῦ Γυμναστηρίου κανονίζεται μόνον συμφώνως τῇ σειρᾷ τῆς ἐπιτυχίας ἐν τῷ διαγωνισμῷ, κλπ.». (Ἀπορρίπτεται). Ἐπίσης τοῦ κ. Λιδωρίκη ὡς ἑξῆς: Τὸ ιʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 1 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Ἐν τῇ σχολῇ τῶν γυμναστῶν διορίζονται εἷς διευθυντὴς ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ δραχ. 300, εἷς ὑποδιευθυντὴς ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ δραχ. 250, εἷς καθηγητὴς τῆς Ἀνατομικῆς Φυσιολογίας καὶ Ὑγιεινῆς, ἰατρὸς ἔχων δίπλωμα γυμναστικῆς σχολῆς ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ δραχ. 150, εἷς ἐπιστάτης ἐπὶ μισθῷ δραχ. 60». (Ἀπορρίπτεται). Τοῦ κ. Μπασιᾶ ὡς ἑξῆς: Τὸ ἐδάφιον μετὰ τὴν φράσιν «Τὸ ἄρθρον 19 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς» ν’ ἀντικατασταθῇ οὕτως: «Ἐν τῇ σχολῇ τῶν γυμναστῶν διορίζονται εἷς διευθυντὴς ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ δραχ. 300, εἷς ὑποδιευθυντὴς ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ δραχ. 250, δύο καθηγηταὶ τῆς γυμναστικῆς ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ δραχμῶν 200 ἕκαστος. Εἰς τὸν ἐκ τῶν καθηγητῶν τῆς γυμναστικῆς σχολῆς ἢ τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως τυγχάνοντα διδάκτορα τῆς Ἰατρικῆς ἀνατίθεται ἡ διδασκαλία τοῦ μαθήματος τῆς Ἀνατομικῆς, Φυσιολογίας καὶ Ὑγιεινῆς ἐπὶ μηνιαίῳ ἐπιμισθίῳ δραχ. 50, εἷς ἐπιστάτης ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ δραχ. 60 καὶ εἷς ὑπηρέτης ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ δραχ. 40». Εἰς τὸ τέλος τοῦ ἐδαφίου τοῦ μετὰ τὴν φράσιν «Εἰς τὸ ἄρθρον 21 προστίθεται καὶ δευτέρα παράγραφος ὡς ἑξῆς» νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «καθὼς καὶ οἱ ἔχοντες ὑπερπενταετῆ ὑπηρεσίαν καθηγητοῦ τῆς γυμναστικῆς ἐν τῇ σχολῇ ταύτῃ». Ἡ ἀρχὴ τοῦ ἐδαφίου τοῦ μετὰ τὴν φράσιν «Τὸ ἄρθρον 51 ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ ἑξῆς» νὰ τροποποιηθῇ οὕτως: «Ἐν τοῖς σχολείοις τῆς Μέσης καὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τοῖς διδασκαλείοις ἀμφοτέρων τῶν φύλων διορίζεται ἐπὶ βαθμῷ καὶ μισθῷ ἐπιθεωρητοῦ τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως εἷς ἐπιθεωρητὴς τῆς γυμναστικῆς κτλ». (Ἀπορρίπτεται). Τοῦ κ. Παπαϊωάννου ὡς ἑξῆς: Τὸ ἄρθρον 19 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: Εἷς διευθυντὴς ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ δραχ. 300, εἷς ὑποδιευθυντὴς ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ δραχ. 250, εἷς καθηγητὴς τῆς γυμναστικῆς ἐπὶ μισθῷ δραχ. 200, εἷς ἰατρὸς μὲ πτυχίον γυμναστοῦ ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ δραχ. 150, εἷς ἐπιστάτης ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ δραχ. 60, εἷς ὑπηρέτης ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ δραχ. 40». (Ἀπορρίπτεται). Τοῦ κ. Καβαλλιεράτου ὡς ἑξῆς: «Τὸν διευθυντὴν τοῦ ἀκαδημαϊκοῦ γυμναστηρίου ἀπόντα ἢ κωλυόμενον ἀναπληροῖ ὁ ἐκ τῶν ὑπ’ αὐτὸν ἀρχαιότερος καθόλου ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, φέρων τὸν τίτλον ὑποδιευθυντοῦ, ἄνευ αὐξήσεώς τινος τῶν ἀποδοχῶν».

§208Μ. ΑΝΝ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Εἶναι τόσον δικαία ἡ τροπολογία μου, ὅσον δι’ αὐτῆς πρόκειται νὰ ἐπέλθῃ οἰκονομία 600 δραχμῶν. Ἄλλως τε ἀπαιτοῦνται προσόντα διὰ τὸν ὑποδιευθυντὴν τοῦ ἀκαδημαϊκοῦ γυμναστηρίου, τὰ ὁποῖα δὲν ἀπαιτοῦνται διὰ τὸν διευθυντὴν αὐτοῦ, πρόκειται δὲ διὰ τῆς τροπολογίας μου ν’ ἀνατεθῶσι τὰ καθήκοντα ὑποδιευθυντοῦ τοῦ γυμναστηρίου εἰς τὸν ἀρχαιότερον καθηγητὴν τῆς γυμναστικῆς, τοῦτο δὲ δὲν εἶναι οἰκονομία μόνον ἀλλὰ καὶ μόνη ἠθικὴ ἀμοιβή, μία ἱκανοποίησις ἠθικὴ ἀπέναντι τῶν συναδέλφων του. (Ἀπορρίπτεται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Καβαλλιεράτου).

§209ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παρακαλῶ ἀντὶ 100 νὰ τεθῇ 125. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ).

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§211ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παρακαλῶ νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς: «Ἄρθρον 2. Ἐπὶ τῶν ἐνδεικτικῶν προαγωγῆς ἀπὸ τάξεως εἰς τάξιν τῶν μαθητῶν τῶν δημοτικῶν σχολείων ἀμφοτέρων τῶν φύλων ἐπιτίθεται ἔνσημον εἰδικὸν ἀξίας 50 λεπτῶν. Τὰ εἰσπραττόμενα ἐκ τῶν ἐνσήμων τούτων ποσὰ κατατίθενται ἐν τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ τῆς Ἑλλάδος ἐντόκως ὑπὸ τὸν τίτλον «κεφάλαιον σχολικῆς γυμναστικῆς καὶ σκοποβολίας», ὅπερ χρησιμεύει πρὸς ἵδρυσιν τῶν γυμναστηρίων καὶ σκοπευτηρίων τῶν σχολείων τοῦ Κράτους, συντήρησιν αὐτῶν καὶ προμήθειαν τῶν δι’ αὐτὰ ἀναγκαίων ὑλικῶν».

§212Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἴσως, κύριε Πρόεδρε, φανῇ παράδοξον, πῶς λαμβάνω τὸν λόγον καὶ ἀποτελῶ παραφωνίαν εἰς τὴν συναυλίαν τῶν λαβόντων κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην τὸν λόγον ὅπως ὑποστηρίξωσιν αὔξησιν μισθολογίου. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι ἡ γυμναστικὴ δὲν εἶναι ἐκ τῶν μαθημάτων τῶν τὰ μάλα συντελούντων εἴς τε τὴν σωματικὴν μόρφωσιν καὶ τὴν διάπλασιν τὴν ἠθικὴν τῶν τέκνων τῶν συμπολιτῶν μας, ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν, ὅπως μὴ ἐξετείνετο ἡ συζήτησις περὶ μισθολογίου, ἀλλὰ περιωρίζετο μόνον εἰς τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ταύτην τὴν στιγμὴν ἀνέγνωσε. Τί περιλαμβάνει, Κύριοι, τὸ ἄρθρον αὐτό; Φρονῶ ὅτι δὲν τὸ ἀνέγνωσαν πάντες. Περιλαμβάνει μίαν φορολογίαν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος οὔτε εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ἀφορῶν τὴν γυμναστικήν, δὲν ἐλησμόνησε τὰς φορολογικάς του τάσεις, τὰς ἀχαλινώτους, ἴσως δύναταί τις εἰπεῖν καὶ ὑπὸ ψυχώσεως φορολογικῆς κατειλημμένος προσέθηκε διάταξιν φορολογικὴν ἐν νομοσχεδίῳ ὀργανωτικῷ τῆς γυμναστικῆς.

§213Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αὐτὸ εἶναι οἰκονομία!

§214Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Συνηγόρους δὲν ἐζήτησα. Ἡ φορολογία, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὴν ἑσπέραν ταύτην εἰς τὰ τέκνα τῶν συμπολιτῶν μας, φρονῶ ὅτι εἶναι βαρεῖα φορολογία, καὶ διὰ τοῦτο μοὶ εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ διαμαρτυρηθῶ. Εἶναι φορολογία 50 λεπτῶν κατὰ κεφαλὴν εἰς ἕκαστον τέκνον τῶν συμπολιτῶν μας. Δηλαδή, ὅταν μία οἰκογένεια ἔχῃ δύο τέκνα, καὶ βεβαίως ἔχει δύο καὶ τρία καὶ τέσσαρα, αὐτὴ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ πληρώσῃ ἐν τοῖς δημοτικοῖς σχολείοις 50 λεπτὰ δι’ ἕκαστον κατ’ ἔτος, δηλ. τρεῖς ἢ καὶ τέσσαρας δραχ. κατ’ ἔτος, διότι, ὅπως ἀναφέρεται ἐν τῇ διατάξει, εἰς ἑκάστην τάξιν προαγόμενος ὁ μαθητὴς ὀφείλει νὰ καταβάλῃ πεντηκοντάλεπτον ἔνσημον, τὸ ὁποῖον ἡ ἐφευρετικότης τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἀνεκάλυψε κατ’ αὐτάς. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἔτυχε ν’ ἀναμιγνύηται καὶ εἰς τὰ παιδαγωγικὰ καὶ τὰ ἐκπαιδευτικά, ἤθελε νὰ θέσῃ τοιοῦτον ἐκπαιδευτικὸν φόρον, εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὸν ἐπιβάλῃ πρὸς ἀνάπλασιν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἥτις ἔχει ἀνάγκην προστασίας. Εἶναι γνωστὸν εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται. Εὑρίσκεται δ’ εἰς τὴν κατάστασιν ταύτην, διότι παρεδώκαμεν ὅλα τὰ δημοτικὰ σχολεῖα εἰς ἡμιμαθεῖς γραμματοδιδασκάλους, διὰ νὰ μορφώσωσι τὰ τέκνα τῶν συμπολιτῶν μας. Ἐὰν δὲ τοιαύτη φορολογία ἤθελε νὰ τεθῇ, ἐγὼ θὰ ἤμην σύμφωνος μάλιστα ἀντὶ 50 λεπτῶν νὰ τεθῇ 1 δραχ. κατὰ κεφαλήν, ἀλλὰ νὰ τὴν ἔθετε πρὸς ἀντικατάστασιν τῶν ἐπιβλαβῶν γραμματοδιδασκαλείων εἰς δημοτικὰ σχολεῖα. Νὰ ἔρχηται ὅμως διὰ τοιούτου νομοσχεδίου καὶ νὰ ὑποχρεοῖ τὰ τέκνα τῶν συμπολιτῶν μας εἰς φορολογίαν διὰ τὴν ἀναδιοργάνωσιν τῆς γυμναστικῆς, ἡ ὁποία, εἰρήσθω, δὲν πρόκειται νὰ ὠφελήσῃ τὰ τέκνα αὐτὰ τὰ φορολογούμενα, διότι οὐδαμοῦ εἶναι δυνατόν, εἰς οὐδὲν σχολεῖον τοῦ Κράτους, τὰ παιδία τῶν δημοτικῶν σχολείων, τὰ ἔχοντα ἡλικίαν ἀπὸ πέντε ἕως δέκα ἐτῶν, νὰ μάθωσι γυμναστικήν, ἀλλὰ νὰ θέτῃ τὴν φορολογίαν ταύτην πρὸς ὄφελος τῶν μαθητῶν τῶν Γυμνασίων καὶ Ἑλληνικῶν σχολείων εἶναι ἐντελῶς ἄδικον. Διατί δὲν ἐπιβάλλει τὴν φορολογίαν ταύτην εἰς τοὺς μαθητὰς τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως, ἀλλὰ στρέφει τὴν προσοχήν του κατὰ τῶν ἀτυχῶν ἀγροτῶν, οἱ ὁποῖοι πένονται τὴν στιγμὴν ταύτην, καὶ ζητεῖ φόρον δι’ ἀνάγκας ἀνωτέρων σχολείων; Ἐὰν δ’ ἐπρόκειτο νὰ ὠφεληθῶσιν ἐκ τῆς γυμναστικῆς τὰ παιδία τῶν δημοτικῶν σχολείων, οὐδεμίαν θὰ εἶχον δυσκολίαν νὰ δεχθῶ τὴν φορολογίαν αὐτήν· ἐφ’ ὅσον ὅμως ἡ φορολογία αὐτὴ στρέφεται πρὸς ὄφελος τῶν μαθητῶν τῶν Γυμνασίων καὶ Ἑλληνικῶν σχολείων, βεβαίως ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ διαμαρτυρηθῶ. Θὰ ἤμην σύμφωνος πρὸς τὴν φορολογίαν, ἐπαναλαμβάνω, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ βελτιωθῇ τὸ ποιὸν τῶν δημοδιδασκάλων, ἀνυψοῦτο δὲ ἡ οἰκονομικὴ θέσις αὐτῶν διὰ τῆς δικαίας διαβαθμίσεως. Δὲν ἐννοῶ νὰ φέρω προσκόμματα εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ διαμαρτυρηθῶ, τοὐλάχιστον διὰ τὴν Ἱστορίαν. Ἀλλὰ σὺν τοῖς ἄλλοις ὀφείλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἡ φορολογία αὐτή, προκειμένου διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τὴν δημοτικήν, εἶναι ἀντισυνταγματική, διότι ῥητῶς λέγει τὸ ἄρθρον 16 τοῦ Συντάγματος, ὅτι ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις χορηγεῖται δωρεάν. Ὅταν λοιπὸν ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις, δυνάμει τοῦ Συντάγματος, εἶναι δωρεάν, πῶς τολμᾶτε νὰ θέτητε φορολογίαν τοιαύτην; διότι περὶ φορολογίας πρόκειται. Φρονῶ ὅτι, μετὰ περισσοτέρας προσοχῆς ἔπρεπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν μανίαν του αὐτὴν ἐπὶ τῶν τέκνων τοῦ λαοῦ· ἀλλαχοῦ ἔπρεπε νὰ στραφῇ, ἂν ἐπιζητῇ βελτίωσιν τῆς γυμναστικῆς καὶ τῶν γυμναστῶν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν).

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§216ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὡς ἄρθρον 3 θὰ προστεθῇ τὸ ἑξῆς: Ἄρθρον 3. «Τὰ γυμναστήρια καὶ σκοπευτήρια ἱδρύονται καὶ συντηροῦνται ἐν ἑκάστῃ ἐπαρχίᾳ, ἄρχεται δὲ ἡ ἵδρυσις ἀπὸ τῆς πρωτευούσης αὐτῆς, εἰς ἣν ἕπεται ἡ ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν δήμων αὐτῆς, προτιμωμένων κατὰ σειρὰν τῶν ἐχουσῶν μείζονα πληθυσμὸν κατοίκων. Χρησιμοποιοῦνται δὲ πρὸς τοῦτο χωριστὰ αἱ εἰσπράξεις ἑκάστης ἐπαρχίας καὶ δὴ κατὰ τὰ δύο τρίτα αὐτῶν, τοῦ ὑπολοίπου τρίτου προοριζομένου διὰ τὰς γενικὰς ἀνάγκας τῆς σχολικῆς γυμναστικῆς καὶ σκοποβολίας». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄρθρον 4.

§217ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὡς ἄρθρον 4 νὰ τεθῇ τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Εἰς τὰς γενικὰς ἀνάγκας τῆς γυμναστικῆς καὶ σκοποβολίας καταλέγεται καὶ ἡ ἐπιθεώρησις τῆς γυμναστικῆς, ἧς αἱ δαπάναι καταβάλλονται ἐκ τῶν εἰσπράξεων τῶν κατὰ τὰ ἄρθρ. 2 καὶ 3. Μέρος τῶν εἰσπράξεων τούτων διατίθεται καὶ πρὸς συντήρησιν τῶν γυμναστηρίων τῶν διαφόρων ἑλληνικῶν γυμναστικῶν καὶ ἀθλητικῶν σωματείων τῶν μετεχόντων διὰ τῶν ἀθλητῶν αὐτῶν τῶν ἑκάστοτε τελουμένων Πανελληνίων γυμναστικῶν ἀγώνων ἐν τῷ Παναθηναϊκῷ Σταδίῳ, ὑποχρεουμένων νὰ διαθέτωσι τὰ γυμναστήριά των πρὸς διδασκαλίαν τοῦ μαθήματος τῆς γυμναστικῆς τῶν μαθητῶν τῶν σχολείων τῆς δημοτικῆς καὶ Μέσης ἐκπαιδεύσεως. Τὸ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον διατιθέμενον ποσὸν δὲν δύναται νὰ ὑπερβαίνῃ τὰς 20 χιλ. δραχ. ἐτησίως. Ἡ συνδρομὴ πρὸς ἓν ἕκαστον τῶν γυμναστικῶν καὶ ἀθλητικῶν σωματείων διὰ μὲν τὸν Πανελλήνιον καὶ τὸν Ἐθνικὸν Γυμναστικὸν Σύλλογον ὁρίζονται ἀνὰ 3,000 δραχ. ἐτησίως, διὰ δὲ τὰ ἐν Πάτραις καὶ ὅπου ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος ἐχορηγοῦντο μέχρι τοῦδε διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας συνδρομαὶ ἀνὰ 2,000, καὶ διὰ τὰ ἀλλαχοῦ τοῦ Κράτους ἀνὰ 500–1000 δραχ. ἐτησίως». (Γίνεται δεκτὸν ὡς ἀνεγνώσθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ).

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκει): «Τὰ τοῦ ἐνσήμου ὡς καὶ πᾶσα λεπτομέρεια ἀφορῶσα εἰς τὰ ἀνωτέρω ἄρθρα 2, 3 καὶ 4 κανονισθήσονται διὰ Β. Διατάγματος. Πᾶσα διάταξις, ἀντικειμένη εἰς τὰς τοῦ παρόντος νόμου, καταργεῖται». (Γίνεται δεκτὸν ὡς ἀνεγνώσθη, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς γʹ ἀνάγνωσιν). Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ εἰσιτηρίων εἰς τὸ Ἐθνικὸν Ἀρχαιολογικὸν Μουσεῖον καὶ τὸ Μουσεῖον τῆς Ἀκροπόλεως». (Γίνεται δεκτόν, κατ’ ἀρχὴν ὡς καὶ τὰ ἄρθρα αὐτοῦ 1 2 καὶ 3). Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται). Ὑπάρχουσι δύο τροπολογίαι ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, ἡ τοῦ κ. Λάππα, ἔχουσα οὕτω: Προστίθεται ἐν τῷ ἄρθρῳ 4 δευτέρα παράγραφος: «Διορίζεται γραμματεὺς τῶν Μουσείων μὲ μισθὸν καὶ προσόντα ἐφόρου ἀρχαιοτήτων. Ὁ διορισθησόμενος ὀφείλει νὰ εἶναι ὑφηγητὴς τῆς Ἀρχαιολογίας, συγχρόνως δὲ καὶ κάτοχος τῶν κυριωτέρων εὐρωπαϊκῶν γλωσσῶν. «Καθήκοντα αὐτοῦ εἶναι νὰ συντάσσῃ τοὺς καταλόγους τῶν Μουσείων, ν’ ἀλληλογραφῇ μετὰ τῶν ξένων Ἀρχαιολογικῶν Μουσείων, νὰ ὑποδέχηται τοὺς ἐπισήμους ξένους καὶ τέλος νὰ ποιῆται διαλέξεις ἐν τοῖς Μουσείοις χάριν τοῦ κοινοῦ». Καὶ ἡ τῶν κ. Ν. Τσαμαδοῦ, Κ. Ν. Παπαμιχαλοπούλου, Ἀ. Γαρουφαλλιᾶ, Γρ. Φούφα καὶ Ἀ. Στεφανοπούλου, ἔχουσα οὕτω: «Διορίζεται γραμματεὺς τῶν ἐν Ἀθήναις Μουσείων μὲ μισθὸν καὶ βαθμὸν ἐφόρου ἀρχαιοτήτων. Οὗτος ὀφείλει νὰ εἶναι ὑφηγητὴς τῆς Ἀρχαιολογίας τοὐλάχιστον ἐπὶ δεκαετίαν, συγχρόνως δὲ κάτοχος τῶν κυριωτέρων εὐρωπαϊκῶν γλωσσῶν. Καθήκοντα αὐτοῦ εἶναι νὰ συντάσσῃ τοὺς καταλόγους τῶν Μουσείων, νὰ κρατῇ τὴν μετὰ τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ Μουσείων ἀλληλογραφίαν, νὰ ὑποδέχηται τοὺς ἐκ τῆς ξένης ἐπισήμους ἐπισκέπτας καὶ νὰ ποιῆται διαλέξεις ἐν τοῖς Μουσείοις κατὰ τὰς Κυριακάς».

§219Μ. ΑΝΝ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Προτείνω τὸ ἀπαράδεκτον τῆς τροπολογίας, διότι εἰσάγεται μία νέα διάταξις εἰς τὸ νομοσχέδιον κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμήν, διάταξις ἥτις ἐπὶ πλέον εἶναι καὶ ἐξωφρενική. Ἐρχόμεθα τὴν τελευταίαν στιγμὴν διὰ νὰ διορίσωμεν πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν πρόκειται νὰ κάμωσι τίποτε εἰς τὰ Μουσεῖα. Νομίζω δ’ ὅτι, ἂν δὲν θέλωμεν νὰ ἐμπαίζωμεν τὸν ἑαυτόν μας καὶ τὸν κόσμον, ὁ ὁποῖος μᾶς παρακολουθεῖ, πρέπει νὰ τὴν ἀπορρίψωμεν.

§220Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ καὶ ὡς ἀξίαν συζητήσεως εὑρίσκω τὴν τροπολογίαν αὐτὴν καὶ ὡς ἀξίαν παραδοχῆς. Θέλω λάβει τὴν τιμὴν νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὴν παραδεχθῇ, διότι δι’ αὐτῆς εἰσάγεται καλὸν εἰς τὰ Μουσεῖα καὶ τὴν ἀρχαιολογικὴν ὑπηρεσίαν.

§221Λ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἄδικον ἔχει ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Κεφαλληνίας νὰ καταφέρηται ἐναντίον τῆς τροπολογίας, διότι τὴν ἐργασίαν αὐτὴν δὲν δύναται πᾶς ἔφορος νὰ ἐκτελῇ· οἱ περισσότεροι τῶν ἐφόρων δὲν εἶναι πολύγλωττοι. Ὁ διορισθησόμενος θὰ κάμνῃ καὶ ἄλλας ἐργασίας, ἀλλὰ κυρίως θὰ ὑποδέχηται τοὺς ξένους καὶ θὰ ὁδηγῇ αὐτοὺς εἰς τὰ διάφορα Μουσεῖα καὶ ξεναγῇ αὐτοὺς ἐξηγῶν τὰ δεόμενα ἐξηγήσεως ἐν τοῖς ἀρχαιολογικοῖς τόποις. Εἶναι ἀνάγκη ἑνὸς τοιούτου ἐφόρου· εἶναι γνωστὸν ὅτι κατὰ διαφόρους καιροὺς ἔρχονται διάφοροι σπουδαῖοι φιλέλληνες, καὶ δὲν ὑπάρχει εἷς εἰδικὸς ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος νὰ δύναται νὰ συνεννοηθῇ μετ’ αὐτῶν, νὰ τοῖς ἐξηγῇ τὰς ἀρχαιότητας καὶ νὰ περιφέρῃ αὐτοὺς εἰς τὰ διάφορα μέρη. Ἡ θέσις αὐτὴ λοιπὸν εἶναι ἀπαραίτητος· ὄχι μόνον δὲν θὰ ὑπηρετήσῃ πρόσωπον, ἀλλὰ τοὐναντίον θὰ ὠφελήσῃ ὑπηρεσιακῶς καὶ ἐθνικῶς τὸν τόπον.

§222Μ. ΑΝΝ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν δημιουργίαν τῆς θέσεως αὐτῆς βεβαίως δὲν γνωρίζουσι τὴν ἐσωτερικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐθνικοῦ Μουσείου. Ἑκάστης τῶν συλλογῶν προΐσταται εἷς ἔφορος ἀρχαιοτήτων, ὁ ὁποῖος ἄλλο ἔργον δὲν ἔχει παρὰ νὰ συντάσσῃ καταλόγους, νὰ συγγράφῃ διατριβὰς καὶ ἐν γένει νὰ ἐκτελῇ πᾶσαν τὴν ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν ἀναθέτουσιν εἰς τὸν γραμματέα αὐτὸν διὰ τῆς τροπολογίας των. Ἐπὶ πλέον διὰ τῆς θέσεως ταύτης ὑπούλως καταργεῖται καὶ ὁ νόμος περὶ ἀρχαιοτήτων. Κατὰ τὸν νόμον τοῦτον, διὰ νὰ διορισθῇ τις εἰς θέσιν ἐφόρου τῶν ἀρχαιοτήτων, πρέπει νὰ ὑποστῇ διαγωνισμόν, ἀπαιτοῦνται δὲ τόσα προσόντα, ὥστε πολλοὶ ὀλίγοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διαγωνίζονται σήμερον. Οὕτω διὰ μιᾶς τροπολογίας προσωπικῆς προσπαθοῦμεν νὰ καταργήσωμεν καὶ τὸν νόμον τοῦτον καὶ συγχρόνως νὰ εἰσαγάγωμεν εἰς τὰ Μουσεῖα ὑπάλληλον, ὁ ὁποῖος θὰ ροκανίζῃ μόνον τὸν μισθόν του, χωρὶς νὰ ἐκτελῇ καμμίαν ἀναγκαίαν ὑπηρεσίαν.

§223Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Μεθ’ ὅσα ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς ἀνέπτυξεν ἐπὶ τῆς τροπολογίας ταύτης νομίζω ὅτι δὲν μένει τίποτε εἰς ἐμὲ ν’ ἀναπτύξω. Οὐχ ἧττον θὰ προσθέσω τινά, διότι τὰ Μουσεῖα τῶν Ἀθηνῶν ἐκπληροῦσιν ἰδιαιτέραν ἀποστολήν, καὶ ἰδιαίτερον ἔχουσι προορισμόν, καὶ ἰδιαίτερον σκοπόν, σκοπὸν ὁ ὁποῖος δὲν δύναται νὰ ἐκπληρωθῇ διὰ τῶν ὑπαρχόντων ἐφόρων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι καὶ ἄλλας ἐργασίας καὶ πολλὰς ἀσχολίας. Καὶ οἱ νῦν ἔφοροι βεβαίως εἶναι ἐπιπεφορτισμένοι νὰ ἐκτελῶσι τοιοῦτον ἔργον, ἀλλ’ ὅπως διατυποῦται ἐν τῇ τροπολογίᾳ ὁ σκοπὸς τοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον λαμβάνεται δι’ αὐτῆς, εἶναι, ἵνα ἡ ὑπηρεσία αὕτη γίνηται τελειοτέρα καὶ πρακτικωτέρα ἀπέναντι τῶν ξένων. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ τροπολογία πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ὑπὸ τῆς Βουλῆς.

§224Γ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Ἤλθομεν ἐδῶ νὰ κάμωμεν οἰκονομίας καὶ προσπαθοῦμεν νὰ κάμωμεν θέσεις πολυτελείας! Τί κατάστασις εἶναι αὐτή! Ἐγὼ διαμαρτύρομαι διὰ τὴν κατάστασιν αὐτήν.

§225ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ κ. Τερτίπης φαίνεται ὅτι δὲν ἔχει ἐνώπιόν του τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον. Τὸ νομοσχέδιον ὁμιλεῖ περὶ εἰσιτηρίων τοῦ Μουσείου, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐλπίζω νὰ ἔχῃ τὸ Κράτος μίαν ἀξίαν λόγου πρόσοδον· περὶ εἰσιτηρίων ὁμιλεῖ τὸ νομοσχέδιον.

§226Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Διὰ τοὺς ἰατροὺς ἐψηφίσθη προχθὲς μία προσωπικὴ τροπολογία· διατί ὄχι καὶ ἐδῶ ἐπὶ τέλους, ἀφοῦ τὸ μέτρον λαμβάνεται χάριν τῆς ἀναπτύξεως τοῦ κοινοῦ καὶ ἐνώπιον τῶν ξένων;

§227Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τροπολογία ἀναθέτει τὰ ἑξῆς καθήκοντα εἰς τὸν γραμματέα τῶν Μουσείων: Πρῶτον νὰ συντάσσῃ τοὺς καταλόγους τῶν Μουσείων. Ἀλλ’ ὅλη ἡ τοιαύτη ἀρχαιολογικὴ ὑπηρεσία θὰ γίνῃ μονοπώλιον τοῦ γραμματέως αὐτοῦ; Αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθόν. Δεύτερον, ν’ ἀλληλογραφῇ μετὰ ξένων Μουσείων. Νομίζω ὅτι καὶ αὐτὸ δὲν δικαιολογεῖ τὴν θέσιν, καθόσον καὶ νῦν ἐκτελεῖται ἡ ἀλληλογραφία αὐτὴ διὰ τῶν ὑπαρχόντων ἐφόρων. Τρίτον νὰ ὑποδέχηται τοὺς ἐπισήμους ξένους. Τοῦτο, Κύριοι, εἶναι ἔργον τοῦ λεγομένου cicerone, καὶ δὲν εἶναι πρέπον ἀνώτερος ὑπάλληλος νὰ τὸ ἐκτελῇ. Ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ μία θέσις γραμματέως τῶν Μουσείων, ὄχι ὅμως μὲ τοιαῦτα καθήκοντα οἷα τὰ ἀναγραφόμενα ἐν τῇ τροπολογίᾳ, διότι δὲν εἶναι ἔργον σοβαρὸν τοῦτο.

§228ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡμεῖς, Κύριοι, καθ’ ὃν χρόνον ἐπιβάλλομεν αὐτὸν τὸν φόρον εἰς τοὺς ξένους, ἀκούοντες αὐτὴν τὴν τροπολογίαν ἐνομίσαμεν ὅτι ἔπρεπε νὰ θέσωμεν ἑκατοντάδα δραχμῶν, διὰ νὰ ὑπάρχῃ ὁ κάτοχος ξένων γλωσσῶν, ὁ ὁποῖος νὰ τοὺς καθοδηγῇ εἰς τὰ διάφορα Μουσεῖα. Τὴν σήμερον, ὅταν ἔρχωνται ξένοι, ἀναγκαζόμεθα ν’ ἀπασχολῶμεν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοῦτον ἢ ἐκεῖνον τὸν ἔφορον, διὰ νὰ τοὺς καθοδηγῇ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ σκοπῇ εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς ὑπηρεσίας τῶν Μουσείων χάριν τῶν ξένων, εἰς τοὺς ὁποίους ἐπιβάλλομεν αὐτὴν τὴν φορολογίαν, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ μὴ ἀποκρούσῃ τὴν τροπολογίαν αὐτήν. (Διάλογοι).

§229Λ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Πρόκειται νὰ ὑποδέχηται τοὺς ξένους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἵνα βλέπωσι τὰ Μουσεῖα τῆς Ἑλλάδος.

§230ΣΠ. ΡΑΓΚΟΣ. Εἶναι ἐντροπὴ καὶ αἶσχος νὰ ὑποβάλλωνται παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τοιαῦτα νομοθετήματα δημιουργοῦντα μεγάλας θέσεις εἰς τοιαύτας κρισίμους οἰκονομικὰς περιστάσεις. Ὄτε ὑποβιβάζονται τελωνοσταθμαρχεῖα εἰς τελωνοφυλακεῖα διὰ πέντε δραχμὰς κατὰ μῆνα, καταργοῦνται Ἑλληνικὰ σχολεῖα δι’ οἰκονομίαν ἑκατὸν δραχμῶν, προτείνουσιν ἐπιτελάρχας ἀρχαιοτήτων μὲ 300 δραχμὰς κατὰ μῆνα!

§231ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ ἄνευ τῆς τροπολογίας.

§232Μ. ΑΝΝ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Λοιπὸν ν’ ἀπορριφθῇ ἡ τροπολογία, κύριε Πρόεδρε.

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§234Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ καὶ πάλιν τὴν Βουλὴν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ δεχθῇ τὴν πρόταξιν τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 88 νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ βʹ ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ ͵ΒϠΠΘʹ περὶ προσωπικοῦ τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης νόμου», τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη καὶ προχθὲς εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, ἐσφαλμένως δ’ ἀναφέρεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ὡς εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν συζητητέον, ἐνῷ εἶναι εἰς δευτέραν.

§235ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ παντὸς παρακαλοῦμεν τὴν Βουλὴν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὑπ’ ἀριθμὸν 9, τὸ ὁποῖον ἔρχεται ἀμέσως εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Πρόκειται περὶ μιᾶς ὑποχρεώσεως, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ Κράτος.

§236Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Μάλιστα. Αὐτὸ νὰ ψηφισθῇ, κύριε Πρόεδρε· εἶναι ἀνάγκη. Καὶ κατόπιν τὸ περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῆς ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης. (Ἀναγινώσκεται καὶ ψηφίζεται 1) εἰς αʹ ἀνάγνωσιν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον «περὶ συντηρήσεως καὶ ἐπιπλώσεως τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ καὶ εἰς τὸ Κράτος ἀνηκόντων πρεσβειακῶν μεγάρων» καὶ 2) Εἰς βʹ ἀνάγνωσιν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον ἡ πρότασις νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ βʹ ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ ͵ΒϠΠΘʹ περὶ προσωπικοῦ τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης νόμου».)

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις συναινέσει τῆς Βουλῆς (θόρυβος).

§238ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ λύητε τὴν συνεδρίασιν ἄνευ συναινέσεως τῆς Βουλῆς.

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶπον ὅτι συναινέσει τῆς Βουλῆς ἐλύθη. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10 καὶ 10′ μ. μ.).