1909.11.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 44.

τῆς 17ης Νοεμβρίου 1909.

(Τρίτη)

Προεδρία κ. Ἀλεξάνδρου Σ. Κ. Ῥώμα.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου περὶ ὥραν 5 καὶ 30′ μ. μ. ἡ Βουλὴ εὑρίσκεται ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων 91 Βουλευτῶν).

Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν· Οἱ ἔμποροι Ἀμφίσσης παρακαλοῦσιν, ὅπως ἡ Βουλὴ ἐφαρμόσῃ καὶ εἰς τὴν Ἄμφισσαν τὴν κυριακὴν ἀργίαν· Ἐπιτροπὴ τῶν κατοίκων Ἀγυιᾶς διὰ ψηφίσματος ἱκετεύει τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν φορολογίαν τοῦ ἐκ σταφυλῶν οἰνοπνεύματος· Τὸ διοικητικὸν συμβούλιον τῶν τεχνοεργατῶν Λαρίσης ἀποδοκιμάζει τὴν παράνομον πρᾶξιν τοῦ ἐφόρου Λαρίσης, δι’ ἧς καταπιέζονται οὗτοι, καὶ παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν, ὅπως λάβωσι μέτρα πρὸς προστασίαν τῶν ἀδικουμένων· Ἡ ἐπιτροπὴ τῆς κοινότητος Ἀραχώβης τῆς Λακεδαίμονος παρακαλεῖ τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ὑποβάλῃ καὶ ἐπιμείνῃ εἰς ἐπιψήφισιν τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, μὴ λαμβάνῃ δ’ ὑπ’ ὄψιν ἐναντίας περὶ τούτου παραστάσεις οἰνοπνευματοποιῶν· Ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Γυθείου παρακαλεῖ τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν περὶ ἐπιψηφίσεως νομοσχεδίου ἀφορῶντος τὸν φόρον ἐπιτηδεύματος τῶν δικηγόρων. Ἐπιτροπὴ τοῦ λαοῦ τῆς Λακωνίας δι’ ὑπομνήματος ἱκετεύει τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν περὶ ἐπεκτάσεως τῆς μελετωμένης σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Τριπόλεως–Σπάρτης μέχρι Γυθείου· Οἱ σταφιδοκτηματίαι κάτοικοι τοῦ δήμου Σικυῶνος ἱκετεύουσι τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν, ἵνα εἰς τὸ μελετώμενον νὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον περὶ μονοπωλίου τοῦ οἰνοπνεύματος μὴ συμπεριληφθῇ διάταξις περιέχουσα τὴν ἔννοιαν τῆς συνυπάρξεως τοῦ παρακρατήματος, συγχρόνως δ’ ἀποκρουσθῇ καὶ ἡ ὑπὸ τῆς Προνομιούχου προτεινομένη ἐκρίζωσις· Οἱ ἀμπελοκτήμονες τοῦ χωρίου Βαθέος τοῦ δήμου Αὐλίδος ὑποβάλλουσι σκέψεις σχετικὰς μὲ τὴν φορολογίαν τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ τὴν κατάργησιν τῆς στρεμματικῆς φορολογίας τῶν ἀμπέλων· Οἱ ὑποδιδάσκαλοι τῆς ἐπαρχίας Μεγαλοπόλεως παρακαλοῦσι τὴν σεβαστὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, ἵνα ὑπαχθῶσι καὶ οὗτοι εἰς τὸν νόμον περὶ συντάξεως· Οἱ ἐν Ἀγρινίῳ διαμένοντες Εὐρυτᾶνες διὰ ψηφίσματος παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν περὶ καταργήσεως τοῦ Πρωτοδικείου Καρπενισίου· Διάφοροι κάτοικοι τῶν δήμων Φαλαισίας καὶ Λυκοσούρας ζητοῦσιν, ὅπως καταδιωχθῶσιν οἱ διάφοροι ζωοκλέπται· Ὁ ἐν ταῖς φυλακαῖς Σμύρνης κρατούμενος Κωνστ. Ν. Γάρδος παραπονεῖται κατὰ τοῦ Γενικοῦ Προξένου Σμύρνης ὡς μὴ ἐκτελοῦντος τὸ καθῆκόν του. Οἱ ἐν Γαστούνῃ σταφιδοκτήμονες ἱκετεύουσι τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ψηφισθῇ τὸ περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος νομοσχέδιον· Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Ἑρμουπόλεως διαμαρτύρεται κατὰ τῆς προσθέτου φορολογίας τῶν ὀρυκτῶν ἐλαίων καὶ παρακαλεῖ, ἵνα ἐπανέλθῃ ἡ προτέρα περὶ τούτου φορολογία· Ὁ λαὸς τοῦ δήμου Ἐλευσῖνος καὶ Θαλπούσης διαμαρτύρεται ἐπὶ τῇ εἰδήσει τῆς καταργήσεως τοῦ Εἰρηνοδικείου Ἐλευσῖνος· Ὁ λαὸς τοῦ δήμου Τυρνάβου παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν, ὅπως ἐπιτρέψῃ τὴν διὰ μικρῶν ἀμβύκων ἀπόσταξιν οὔζου ἀποδεχόμενος ἐπιβολὴν φόρου δρχ. 50 δι’ ἕκαστον ἄμβυκα καὶ διατήρησιν στρεμματικῆς φορολογίας· Ὁ λαὸς τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων ἱκετεύει τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν, ὅπως ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ ἀπαλλαγὴν ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἀμπέλων καὶ ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς τοῦ πετρελαίου· Ὁ πρόεδρος τοῦ ἐμπορικοῦ συλλόγου Ἀμαλιάδος παρακαλεῖ, ὅπως νομοθετηθῇ τελεία κυριακὴ ἀργία πλὴν φαρμακείων, ἑστιατορίων εἰς ὡρισμένας ὥρας καὶ μέσων συγκοινωνίας ἐπιβατῶν· Ὁ ἐμποροκτηματικὸς σύλλογος Πύλου ἐκ μέρους τῶν δημοτῶν Πύλου παρακαλεῖ, ἵνα συγχωνευθῇ ὁ δῆμος Βουφράδος εἰς τὸν δῆμον Πυλίων, ἐὰν ἀποφασισθῇ τοιαύτη συγχώνευσις· Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καταθέτει εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: 1) Περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων καὶ τοῦ ἰδιοκτήτου τοῦ ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν ἀτμοπλοίου «Καλάμαι»· 2) Περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Πειραιεῖ ἑδρευούσης Ἰονικῆς Ἀτμοπλοΐας Δεστούνη–Γιαννουλάτου· 3) Σχέδιον νόμου περὶ δημοτικῆς διαμετακομίσεως τοῦ μεταποιουμένου σίτου· 4) Περὶ τῶν καταστημάτων ψηφοφορίας· 5) Περὶ ἐπανειλημμένης χρήσεως γραμματοσήμου καὶ τηλεγραφοσήμου· καὶ 6) Περὶ ἀντικαταστάσεως ἄρθρου τοῦ νόμου ͵ΒΩΙΓʹ τῆς 17 Ἀπριλίου 1903· Ὁ κ. Δ. Τσιτσάρας ὑποβάλλει πρότασιν νόμου περὶ τροποποιήσεως τοῦ βʹ ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ ΦϚΒʹ νόμου τῆς 19 Μαΐου 1860 περὶ στρατιωτικῆς Ποινικῆς νομοθεσίας, ὡς μετερρυθμίσθη διὰ τοῦ νόμου ᾼΥΞΕʹ τῆς 28 Μαΐου 1887· (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημ. Συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ἀριθ. 483–487). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων. Πρῶτος ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Θ. Παπαϊωάννου.

§2Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Δὲν θ’ ἀπασχολήσω, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ πολὺ τὴν Βουλὴν, θὰ συστήσω μόνον εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὰ παράπονα καὶ τὰς ἀξιώσεις τῶν ἁμαξηλατῶν, οἵτινες ἔπαθον ὄντως μεγίστην ζημίαν ἕνεκα τῆς ἐπεκτάσεως τῶν γραμμῶν τοῦ τροχιοδρόμου καὶ τῆς αὐξήσεως τῶν αὐτοκινήτων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι δίκαιον λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονα αὐτῶν νὰ ἔλθῃ ἀρωγός, μετριάζων τὸν φόρον ἐπιτηδεύματος, ὁ ὁποῖος εἶναι βαρύς. Δύναται δέ, ἵνα μὴ ἐπέλθῃ ἐλάττωσις εἰς τὰς δημοσίας προσόδους ἐκ τοῦ σχετικοῦ φόρου, νὰ μεταθέσῃ τοῦτον εἰς τὰ αὐτοκίνητα καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἐπέλθῃ ἡ ἐξίσωσις. Ἡ ἀξίωσις τῶν ἁμαξηλατῶν εἶναι δικαιοτάτη ἄλλως καὶ διότι, ὅτε ἐνομοθετήθη ὁ φόρος ἐπιτηδεύματος, δὲν ὑπῆρχον οὔτε τὰ αὐτοκίνητα εἰς κυκλοφορίαν οὔτε οἱ τροχιόδρομοι. Μεταβληθεισῶν λοιπὸν τῶν συνθηκῶν τῆς ἐργασίας, εἶναι δίκαιον νὰ μεταβληθῇ καὶ ἡ φορολογία, καὶ ὑποθέτω, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν θὰ παραβλέψῃ τὸ παράπονον τοῦτο τῶν ἁμαξηλατῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ δικαιότατον καὶ φιλανθρωπότατον.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλέσσας.

§4Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Φρονῶ, κ. Βουλευταί, ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ προσέχῃ καὶ νὰ ἐξελέγχῃ καὶ αὐτὰς τὰς ἐλαχίστας παραβάσεις κατὰ τῶν κειμένων νόμων τῶν κυρίων Ὑπουργῶν, διότι, ἂν τὰς μικρὰς παραβλέπῃ, θ’ ἀκολουθήσωσι ταύτας καὶ παραβάσεις μεγαλειτέρας σημασίας. Πρὸ ἑνὸς περίπου ἔτους συνέστη ἐν Λεονταρίῳ φαρμακεῖον ἐναντίον τοῦ περὶ ἱδρύσεως τῶν φαρμακείων νόμου, διότι καὶ ὁ πληθυσμὸς τῶν χωρίων τῶν κειμένων οὐχὶ πλέον τῆς ὥρας μακρὰν τοῦ Λεονταρίου, τὰ ὁποῖα συμπεριελήφθησαν διὰ τὴν σύστασιν τοῦ πρώτου φαρμακείου, δὲν ὑπερέβαινον τὰς χιλίας πεντακοσίας ψυχάς, ἐνῷ κατὰ τὸν νόμον αὐτόν, ἵνα συσταθῇ φαρμακεῖον ἐν κωμοπόλει τινί, καὶ μετὰ τῶν περιχώρων τῶν οὐχὶ μακρὰν τῆς ὥρας ἀπεχόντων, δέον νὰ ὑπερβαίνωσι τὰς τρεῖς χιλιάδας ψυχάς. Ἀλλὰ δυστυχῶς πρὸ ἑνὸς μηνὸς περίπου συνέστη ἐν Λεονταρίῳ καὶ δεύτερον φαρμακεῖον, καίτοι, ὡς ἐλέχθη, συνέστη καὶ τὸ πρῶτον ἐναντίον τοῦ κειμένου νόμου. Ὅτε ἐγένοντο ἐνέργειαι περὶ τῆς συστάσεως τοῦ δευτέρου φαρμακείου, περὶ οὗ ἀπεστάλη διὰ διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου ἐργοδηγός τις νὰ καταμετρήσῃ τὰς ἐκ τῆς κωμοπόλεως Λεονταρίου πρὸς τὰ πέριξ αὐτοῦ χωρία ἀποστάσεις, ὁ φαρμακοποιὸς Δοΐλας, ὁ τὸ πρῶτον φαρμακεῖον συστήσας, δι’ αἰτήσεώς του διεμαρτυρήθη πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἡ ἐνεργηθεῖσα καταμέτρησις ὑπὸ τοῦ ἐργοδηγοῦ εἶναι πλημμελής· τούτου ἕνεκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν διέταξε τὸν μηχανικὸν Μεγαλοπόλεως Παππαθεοδωρόπουλον νὰ καταμετρήσῃ ὑπ’ εὐθύνην του τὰς ἀποστάσεις, καὶ καταμετρήσας οὗτος ταύτας ἀπέδειξεν ὅτι αἱ ὑπὸ τοῦ ἐργοδηγοῦ ἐνεργηθεῖσαι καταμετρήσεις ἦσαν πολὺ ἐσφαλμέναι, διότι τὰ χωρία, τὰ ὁποῖα ἀπεῖχον ἐκ τῆς κωμοπόλεως Λεονταρίου μίαν ὥραν, ὁ ἐργοδηγὸς ἐβεβαίωσεν ὅτι ἀπεῖχον ἡμίσειαν ὥραν· κατ’ ἀκολουθίαν ὁ ἐργοδηγὸς Λινάρδος σκοπίμως ἠλάττωσε τὰς ἀποστάσεις, ἵνα οὕτω δικαιολογηθῇ ἡ σύστασις δευτέρου φαρμακείου, διότι ὁ πληθυσμὸς καὶ τῶν χωρίων τῶν κακῶς καταμετρηθέντων, ἂν προστεθῇ εἰς τὸν τῆς κωμοπόλεως Λεονταρίου, δὲν ὑπερβαίνει τὰς χιλίας πεντακοσίας ψυχάς, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν ὑπευθύνως ἐνεργηθεῖσαν καταμέτρησιν τοῦ μηχανικοῦ Παπαθεοδωροπούλου δὲν ἠθέλησε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, διότι προσέκρουεν εἰς τὰ πολιτικὰ συμφέροντα τῶν φίλων του, καὶ οὐ μόνον δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν του τὴν εἰλικρινῆ καταμέτρησιν τοῦ μηχανικοῦ Παπαθεοδωροπούλου, ἀλλ’ ἔρριψε ταύτην εἰς τὸ χρονοντούλαπο πιστεύσας ὅτι δὲν ἠδύνατο ἡ πρᾶξίς του αὕτη νὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς· ὅθεν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὄχι νὰ σιωπήσῃ, διότι ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς θὰ ὁμιλήσω δὶς καὶ τρίς, ἀλλὰ νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν του καταργῶν τὸ ἐναντίον τοῦ νόμου ἱδρυθὲν δεύτερον φαρμακεῖον.

§5ΣΤ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Καὶ πέρυσι, κύριε Πρόεδρε, ὑπεβλήθη αἴτησις ἐκ μέρους συμπολίτου μου φαρμακοποιοῦ ἔχοντος ὅλα τὰ νόμιμα προσόντα ἵνα δοθῇ εἰς αὐτὸν ἡ ἄδεια πρὸς ἵδρυσιν φαρμακείου ἐν Λεονταρίῳ καὶ ἐν τούτοις πολὺς παρῆλθε χρόνος διὰ τὴν χορήγησιν τῆς ἀδείας αὐτῆς, καὶ δὲν τῷ ἐδόθη αὕτη. Ἐξεδόθη τὸ Β. Διάταγμα τὸ χορηγοῦν τὴν ἄδειαν ταύτην, ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ παρενεβλήθησαν πολλὰ προσκόμματα κατὰ τὴν κοινοποίησιν. Ἀλλὰ τέλος ὁ τότε Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἠναγκάσθη νὰ κοινοποιήσῃ τὴν ἄδειαν εἰς τὸν φαρμακοποιὸν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος καὶ πρὸ τῆς κοινοποιήσεως τῆς τοιαύτης ἀδείας εἶχεν ἀνοίξει τὸ φαρμακεῖον καὶ εἰργάζετο. Τὰ πολλὰ κέρδη, φαίνεται, τοῦ φαρμακοποιοῦ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος εἰργάζετο εἰς ἓν χωρίον κατοικούμενον ἀπὸ 704 ψυχάς, ἐφθόνησε καὶ ἄλλος φαρμακοποιός, ὁ ὁποῖος ἔσπευσε καὶ ὑπέβαλεν αἴτησιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ζητῶν καὶ αὐτὸς ἵνα τῷ χορηγηθῇ ἡ ἄδεια διὰ νὰ ἱδρύσῃ φαρμακεῖον ἐν Λεονταρίῳ, καὶ τὴν αἴτησίν του αὐτὴν ἐστήριζεν ἐπὶ ἐσφαλμένων πληροφοριῶν, ἢ μᾶλλον ἐπὶ ἐσφαλμένων ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ ἐπαρχιακοῦ νομομηχανικοῦ Μεγαλοπόλεως πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ τὰ ὁποῖα τὸ Ὑπουργεῖον διεβίβασεν εἰς τὸ Ἰατροσυνέδριον, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τούτων ἐχορηγήθη ἡ ἄδεια. Ὁ πρῶτος φαρμακοποιὸς ὑπέβαλεν αἴτησιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, διὰ τῆς ὁποίας ἐζήτησε τὴν ἀναθεώρησιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ἰατροσυνεδρίου, καὶ ἐπεκαλέσθη τοὺς λόγους καὶ τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἀναφέρει εἰς τὴν αἴτησίν του, καθόσον τὸ Ἰατροσυνέδριον διὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀδείας ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν του ὅτι πολλῶν χωρίων ἡ ἀπόστασις εἶναι μικροτέρα τῆς πραγματικῆς, καὶ ἕνεκα τούτου συμπληροῦται ὁ ἀπαιτούμενος ἀριθμὸς τῶν 3000 κατοίκων, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἠδύνατο νὰ ἐκδοθῇ ἡ ἄδεια πρὸς ἵδρυσιν δευτέρου φαρμακείου. Συνεπείᾳ τῆς αἰτήσεως τοῦ φαρμακοποιοῦ τούτου τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐξέδωκε τὴν ἀπὸ 1 Αὐγούστου 1909 διαταγήν του πρὸς τὴν διεύθυνσιν τῶν Δημοσίων ἔργων, διὰ τῆς ὁποίας διετάσσετο ὁ μηχανικὸς Μεγαλοπόλεως νὰ βεβαιώσῃ ὑπευθύνως τὴν εἰς ὥρας ἀπὸ Λεονταρίου ἀπόστασιν τῶν ἐν ταῖς ὡς ἄνω ἀναφοραῖς ἀναφερομένων χωρίων, ὑπολογιζομένης τῆς ὥρας πρὸς πέντε χιλιόμετρα. Κατόπιν τῆς διαταγῆς αὐτῆς τοῦ Ὑπουργείου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τῇ 25 Αὐγούστου, βλέπων ὅτι κινδυνεύουσι τὰ συμφέροντα τῆς πατρίδος καὶ ὅτι ὁ ἐχθρὸς ἦτο ἐπὶ θύραις, (!!) σπεύδει καὶ ἀποστέλλει τηλεγράφημα πρὸς τὸν μηχανικὸν Μεγαλοπόλεως ζητῶν σχετικὰς πληροφορίας περὶ τῶν ἀποστάσεων. Καὶ ἐνῷ ἐπιμόνως ἐζήτει τὴν πληροφορίαν αὐτήν, καὶ τὴν ἔλαβεν ἐπὶ τέλους, τοῦ μηχανικοῦ Μεγαλοπόλεως βεβαιώσαντος ὑπευθύνως δι’ ἐκθέσεως, συνεπείᾳ τῆς προηγουμένης διαταγῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι πολλὰ ἐκ τῶν χωρίων τῶν ἐν τῇ πρώτῃ ἀναφορᾷ τοῦ μηχανικοῦ Μεγαλοπόλεως ἀναφερομένων ἀπέχουσι πλέον τῆς ὥρας ἐκ τοῦ Λεονταρίου, καὶ ὅτι τὰ 12 χωρία μετὰ τοῦ Λεονταρίου τὰ εὑρισκόμενα εἰς ἀπόστασιν ὀλιγωτέραν τῆς ὥρας ἀποτελοῦσιν ἐν συνόλῳ πληθυσμὸν 2334 κατοίκων, ἐν τούτοις ἐξέδωκε τὴν ἄδειαν, ἐνῷ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀριθμοῦ τούτου δὲν ἠδύνατο νὰ ἐκδοθῇ ἄδεια πρὸς ἵδρυσιν φαρμακείου. Ὁ μηχανικὸς οὗτος ἐν τῇ ἐκθέσει αὑτοῦ ἀναφέρει οὐ μόνον τὴν ὥραν ἢ καὶ τὰ πρῶτα λεπτὰ, ἀλλὰ καὶ τὰ μέτρα, διότι λέγει (ἀναγινώσκει): «Τὸ χωρίον Γραβιανὰ ἀπέχει 1,700 μέτρα κλπ.». Καί, ἐνῷ ταῦτα βεβαιοῖ ὁ μηχανικός, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν του ταῦτα, ἀλλ’ ἁπλῶς φαίνεται ὅτι ἐζήτησε τὰς πληροφορίας αὐτὰς διὰ τὸν τύπον, διότι, μολονότι ἔλαβε τὰς ζητηθείσας πληροφορίας, ἐν τούτοις ἐξέδωκε τὴν ἄδειαν περὶ ἱδρύσεως φαρμακείου, παρατάξας ἐν τῷ σχετικῷ αὐτοῦ ἐγγράφῳ διάφορα δικαιολογητικά, τὰ ὁποῖα εἶναι τελείως ἀδικαιολόγητα. Εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ ἔχητε 3,000 κατοίκους, ἵνα χορηγήσητε ἄδειαν πρὸς ἵδρυσιν δευτέρου φαρμακείου, κ. Ὑπουργέ· ἐφ’ ὅσον δὲ δὲν ἔχετε 3,000 κατοίκους —καὶ δὲν εἴχετε τόσους ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐκθέσεως τοῦ μηχανικοῦ κ. Παπαθεοδωροπούλου—βεβαίως δὲν εἴχετε τὸ δικαίωμα νὰ χορηγήσητε τὴν ἄδειαν αὐτήν. Ἐπειδὴ δὲν εἴχετε τὸ δικαίωμα τοῦτο, ἔχετε καθῆκον νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου ͵ΩΜΒʹ, ἡ ὁποία καθορίζει σαφῶς τὰ πράγματα, ὁρίζει δὲ καὶ ποινὰς διὰ τοὺς παραβάτας τοῦ νόμου. Ἐὰν ὁ φαρμακοποιὸς αὐτὸς δὲν συμμορφωθῇ πρὸς ὅλα αὐτά, θὰ ὁδηγηθῇ εἰς τὴν φυλακήν, θὰ πληρώσῃ δὲ καὶ ἀποζημίωσιν. Αὐτὴν τὴν ἐκδούλευσιν παρέσχετε εἰς τὸν φίλον σας. Ἔχετε ὑποχρέωσιν, κύριε Ὑπουργέ, ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ἡ ἔκθεσις τοῦ μηχανικοῦ κ. Παπαθεοδωροπούλου, τὴν ὁποίαν δὲν ἐλάβετε ὑπ’ ὄψιν σας, εἶναι ψευδής, νὰ παραπέμψητε αὐτὸν εἰς τὸν εἰσαγγελέα, ἵνα τιμωρηθῇ. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον εἴχετε τοιαύτας πληροφορίας καὶ τοιαῦτα ἐπίσημα ἔγγραφα, ὀφείλετε νὰ μὴ χορηγήσητε τὴν ἄδειαν. Ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ἡ ἔκθεσις αὕτη δὲν εἶναι ψευδὴς καὶ εἶναι ἡ ἄλλη ψευδής, ὀφείλετε τὸν ἄλλον νὰ τὸν ἀποστείλητε εἰς τὸν εἰσαγγελέα, ἵνα δώσῃ λόγον τῆς πράξεώς του ταύτης. Ἐν πάσῃ περιπτώσει μία τῶν δύο εἶναι ψευδής. Ἐπειδὴ τοῦτο δὲν ἐπράξατε, παρέβητε τὸ καθῆκόν σας καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἐκκαλεῖσθε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§6Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὑπῆρχεν ἡ ἐργασία ἑτοίμη πρὸς σύστασιν τοῦ φαρμακείου· ὑπῆρχεν ἡ ἔκθεσις τοῦ μηχανικοῦ Μεγαλοπόλεως, ἡ πρώτη, διὰ τῆς ὁποίας ἐβεβαιοῦτο ὅτι εἰς ἀπόστασιν μιᾶς ὥρας ἀπὸ Λεονταρίου, πρωτευούσης τοῦ δήμου Φαλαισίας, δήμου ὁ ὁποῖος ἀριθμεῖ ὑπὲρ τὰς 8,000 κατοίκων, λέγω, ἀπὸ τῆς πρωτευούσης τοῦ δήμου τούτου, ὑπῆρχεν ἔκθεσις τοῦ μηχανικοῦ Μεγαλοπόλεως λέγουσα ὅτι εἰς ἀπόστασιν μιᾶς ὥρας τὰ χωρία Α, Β, Γ, Δ ἀποτελοῦσι πληθυσμὸν 4,125—δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς τὸν ἀριθμὸν—κατοίκων. Ὑπῆρχεν ἡ ἔκθεσις τῆς διοικητικῆς Ἀρχῆς, τοῦ Νομάρχου Ἀρκαδίας, ἀπὸ τοῦ Μαΐου μηνός, ὁ ὁποῖος ἔλεγεν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐκθέσεως τοῦ μηχανικοῦ Μεγαλοπόλεως ὅτι πρέπει νὰ συσταθῇ καὶ δεύτερον φαρμακεῖον, ἐδικαιολόγει δὲ διὰ μακροτάτων τὴν ἀπόφασίν του, εἶχον δὲ καὶ ἐγὼ γνῶσιν τοῦ πράγματος ἐκ προσωπικῆς πείρας, διότι καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος ἔχω μεταβῆ εἰς τὴν μεσαιωνικὴν ταύτην πολίχνην, τὸ ἱστορικὸν τοῦτο Λεοντάριον, ὅπερ εἶναι ἕδρα Τυπογραφείου, Ταχυδρομείου, Εἰρηνοδικείου, Ἀστυνομίας, καὶ ὅπου τὸ ἐμπόριον εἶναι ἀρκετὰ σημαντικὸν οὐ μόνον τοῦ δήμου, ἀλλὰ καὶ πολλῶν ἄλλων χωρίων. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐγγράφων τούτων καὶ μετὰ γνωμοδότησιν τοῦ Ἰατροσυνεδρίου ὑπέγραψα τὴν σύστασιν δευτέρου φαρμακείου, δὲν εἶχε δὲ κοινοποιηθῆ ἀκόμη εἰς τὸν ἐνδιαφερόμενον ἡ ἀπόφασίς μου, ὁπότε ἦλθεν ὁ συνάδελφος κ. Σακελλαριάδης καὶ μοὶ ἔκαμε παραστάσεις εἰπὼν ὅτι δὲν ἦσαν ἀκριβῆ ὅσα ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ μηχανικοῦ διελαμβάνοντο καὶ τότε ἐζήτησα τηλεγραφικῶς τῷ ὄντι πληροφορίας ἐξηκριβωμένας ἀπὸ τὸν ἄλλον μηχανικόν, διότι ἐν τῷ μεταξὺ εἶχε μετατεθῆ ὁ πρώην μηχανικὸς ἐκ τῆς Μεγαλοπόλεως. Ὁ δεύτερος μηχανικὸς ἔστειλε μετ’ ἐπανειλημμένας ἐμοῦ διαταγὰς ἔγγραφον παρέχον τὰς ζητηθείσας πληροφορίας. Ἐν τῷ ἐγράφῳ τούτῳ βεβαιοῖ ὅτι τινὰ τῶν χωρίων ἀπέχουσιν ὀλιγώτερον τῆς ὥρας ἀπὸ Λεονταρίου, καὶ ὁ πληθυσμὸς τῶν χωρίων τούτων ἀνέρχεται εἰς 2,500 περίπου ψυχάς. Περὶ τῶν ἄλλων ὅμως χωρίων, τῶν ὁποίων ὁ πληθυσμὸς κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ πρώτου μηχανικοῦ ἀνεβιβάζετο εἰς 4,000 ψυχάς, περὶ τῶν ἄλλων τῶν ἐντὸς τῆς περιφερείας τῆς ὥρας ἀπὸ Λεονταρίου λέγει ὅτι μεταβὰς εἴς τινα τῶν χωρίων τούτων ἐπείσθη ὅτι ἀπέχουσι κάτι πλέον τῆς ὥρας. Αὐτὴ εἶναι ἡ δευτέρα, ἡ μετ’ ἐπανειλημμένας διαταγάς μου, ἔκθεσις τοῦ μηχανικοῦ. Ἐνόμισα ὅτι οὔτε τὸ κῦρος τῆς πρώτης γνωματεύσεως οὔτε τὸ κῦρος τῆς διοικητικῆς Ἀρχῆς, ἡ ὁποία, ὡς εἶπον, εἶχε γνωματεύσει ἀπὸ Μαΐου μηνός, οὔτε τὴν ἰδίαν μου ἀντίληψιν ἠδυνάμην ν’ ἀνατρέψω μὲ τὴν γνώμην τοῦ δευτέρου μηχανικοῦ, ὁ ὁποῖος, σὺν τοῖς ἄλλοις, ἔλεγεν ὅτι δὲν μετέβη εἰς ὅλα τὰ χωρία. Καὶ διὰ τοῦτο ἔχων ὑπ’ ὄψει ὅτι τὸ Λεοντάριον εἶναι πρωτεύουσα δήμου, ὅτι περὶ τὸν δῆμον τοῦτον ὑπάρχει πληθυσμὸς 8,000 ψυχῶν, ἔχω δὲ καὶ πληροφορίας ἄλλας, ὅτι ὁ φαρμακοποιὸς ὁ ὑπάρχων δὲν ἦτο τοσοῦτον ἐπαρκὴς εἰς τὸ ἐπάγγελμά του, ἐνόμισα ἐμαυτὸν ὑποχρεωμένον νὰ δώσω τὴν ἄδειαν συστάσεως δευτέρου φαρμακείου. Ἐν τούτοις, ἐπειδὴ ἐπιμένουσιν ὁ κ. Σακελλαριάδης καὶ ὁ κ. Φλέσσας εἰς τὸ ζήτημα νὰ λέγωσιν ὅτι δὲν εἶναι τὸ νέον φαρμακεῖον κατὰ νόμον συστημένον, ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν καὶ πάλιν νὰ ἐξετάσω τὸ θέμα δι’ ἑτέρας ἐρεύνης, καί, ἐὰν πεισθῶ ὅτι ἡ ἵδρυσις τοῦ νέου φαρμακείου εἶναι ἐκτὸς τοῦ νόμου, βεβαίως ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ πράξω ὅ,τι ὁ νόμος ἐπιτάσσει.

§7Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§8ΣΤ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς προέβη εἰς τὴν ἵδρυσιν τοῦ δευτέρου φαρμακείου, προκύπτει ἐναργὴς ἐξ ὅσων ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπε κατὰ τοῦ πρώτου φαρμακοποιοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς κατηγόρησε τὸν πρῶτον φαρμακοποιὸν ὡς ἀνίκανον, καί, ἐνῷ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔχει τὴν ἀπαιτουμένην γνῶσιν διὰ ν’ ἀποφανθῇ ἂν ὁ φαρμακοποιὸς ἐκεῖνος εἶναι ἀνίκανος ἢ ὄχι, τὸν ἐχαρακτήρισεν ὡς ἀνίκανον, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν πρᾶξιν αὐτοῦ. Καὶ ὁ χαρακτηρισμὸς αὐτοῦ ὡς ἀνικάνου ἀποδεικνύει ἀκριβῶς τὴν πρόθεσιν καὶ τὴν μεγάλην ἐπιθυμίαν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁ κ. Ὑπουργός, ἵνα ἐκτοπίσῃ ἐκεῖθεν τὸν φαρμακοποιὸν ἐκεῖνον καὶ τοποθετηθῇ οὕτως ὁ προστατευόμενός του. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν ν’ ἄρητε τὸ ἄτοπον, διότι ἔχετε ὑποχρέωσιν ἐκ τοῦ νόμου ν’ ἄρητε τὴν παράνομον ἄδειαν, τὴν ὁποίαν ἐχορηγήσατε, πρῶτον διὰ ν’ ἀποφύγητε τὸ ἄτοπον, ἔπειτα δὲ καὶ διὰ ν’ ἀποφύγητε καὶ ἀποζημιώσεις τοῦ Δημοσίου, δικαίας καὶ νομίμους, διότι ἐλπίζω ὅτι θὰ εὑρεθῇ Ὑπουργὸς ἄξιος τῆς ἀποστολῆς του, διὰ νὰ σᾶς ἀνακοινώσῃ τὴν δίκην καὶ ἀναγκάσῃ ὑμᾶς νὰ πληρώσητε τὰς ἀποζημιώσεις, διότι σεῖς εἶσθε ὁ ὑπαίτιος καὶ οὐχὶ τὸ πτωχὸν Δημόσιον.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζέρβας.

§10Θ. ΖΕΡΒΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§11ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγώ, Κύριοι, εὗρον δικαίαν τὴν ἀξίωσιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Μεγαλοπόλεως, ἵνα καταθέσω τὴν σχετικὴν δικογραφίαν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ οὕτω δυνηθῇ καὶ αὐτὸς καὶ πᾶς ἄλλος, μελετῶν αὐτήν, νὰ ἐκφέρῃ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης γνώμην. Ἐπειδὴ ὅμως ὁ κ. Βουλευτὴς ἔσπευσε νὰ προβῇ εἰς κρίσιν, πρὶν λάβῃ ἀνὰ χεῖρας τὴν δικογραφίαν, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ ὀλίγας λέξεις ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως. Ἐν ἔτει 1875 κατὰ μῆνα Μάϊον εἶχε διορισθῆ συμβολαιογράφος Μεγαλοπόλεως ὁ Νικ. Παπανδρέου, πρὶν ἢ ὅμως ὁρκισθῇ ἐνώπιον τοῦ Πρωτοδικείου Τριπόλεως, ἀνεκλήθη ὁ διορισμός του ἕνεκεν ἐπελθούσης τότε κυβερνητικῆς μεταβολῆς. Ἐνεφανίσθη αὐτὸς ἐνώπιον τοῦ Πρωτοδικείου, ἵνα ὁρκισθῇ κατὰ Ἰούλιον μῆνα, ἀλλὰ τὸ Πρωτοδικεῖον ἠρνήθη νὰ δεχθῇ τὸν ὅρκον του, διότι ἐν τῷ μεταξὺ εἶχε διαβιβασθῆ εἰς αὐτὸ ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου, βεβαιοῦν ὅτι δὲν εἶχε κοινοποιηθῆ νομίμως ὁ διορισμός του, μέχρις ὅτου ἀνεκλήθη ὁ διορισμός. Ἔκτοτε, Κύριοι, ἐνόμισεν ὁ Παπανδρέου ὅτι ἔπρεπε νὰ προσφύγῃ εἰς τὰ δικαστήρια, τὸ δὲ δικαστικὸν τμῆμα ὡς ἑξῆς δικαιολογεῖται διὰ τοῦ ἁρμοδίου δικαστικοῦ συμβούλου ὡς πρὸς τὴν διεξαγωγὴν τῆς δίκης ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου: Λαβὸν αὐτὸ τὴν ἀγωγὴν τοῦ Παπανδρέου μετεβίβασεν αὐτὴν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ζητοῦν παρ’ αὐτοῦ πᾶσαν σχετικὴν πληροφορίαν. Τὸ Ὑπουργεῖον ὅμως τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἐφρόντισε νὰ γνωρίσῃ εἰς τὸ δικαστικὸν τμῆμα ὅτι ὁ ἐνάγων, πρὶν ἢ διορισθῇ συμβολαιογράφος, ἦτο δικηγόρος, καὶ μετὰ τὸν διορισμόν του καὶ μετὰ τὴν ἀνάκλησιν τούτου ἐξακολουθεῖ νὰ μετέρχηται τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δικηγόρου. Ἕνεκα τῆς παραλείψεως ταύτης τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ὁ νομικὸς σύμβουλος, ὁ ἀναλαβὼν τὴν ὑπεράσπισιν τοῦ Δημοσίου, δὲν προέβαλεν αὐτὸν τὸν πραγματικὸν ἰσχυρισμὸν ἐνώπιον τοῦ Πρωτοδικείου. Τὸ Πρωτοδικεῖον λαβὸν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀγωγὴν τοῦ Παπανδρέου διέταξε μαρτυρικὰς ἀποδείξεις, περὶ τοῦ πόσα θὰ ἐκέρδιζεν αὐτός, ἐὰν ἦτο συμβολαιογράφος. Αὐτὸς ἠξίου ὅτι θὰ ἐκέρδιζεν 700 δραχμὰς κατὰ μῆνα κτλ., τὸ δικαστήριον δὲ ἐπέβαλεν ὅρκον ἀναπληρωτικόν. Τὸ δικαστικὸν τμῆμα ἔκρινε τότε καλὸν νὰ ἐφεσιβάλῃ τὴν ἀπόφασιν ταύτην ἐνώπιον τοῦ Ἐφετείου, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ἐπρότεινεν ἀφοῦ ἔμαθε τότε τὸ πραγματικὸν γεγονός, ὅτι ὁ Παπανδρέου ἐξηκολούθει νὰ μετέρχηται τὸν δικηγόρον καὶ ὅτι ἐκέρδιζεν ὄντως ἱκανά. Τὸ Ἐφετεῖον ὅμως ἀπέρριψε τὴν ἔνστασιν ταύτην, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι, προκειμένου περὶ ἰσχυρισμοῦ πραγματικοῦ, ἔπρεπε νὰ προβληθῇ οὗτος κατὰ τὴν πρωτόδικον δίκην. Ἐννοεῖται ὅτι καὶ τὸ Ἐφετεῖον ἐπέβαλεν ἀναπληρωτικὸν ὅρκον, τὸν ὁποῖον ἔδωκεν ὁ Παπανδρέου καὶ τότε ἐπεδικάσθησαν εἰς αὐτὸν 200 δραχμαὶ κατὰ μῆνα, τὰς ὁποίας ὤφειλε τὸ Δημόσιον νὰ καταβάλλῃ εἰς αὐτὸν κατὰ μῆνα, ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἐπεδόθη ἡ ἀγωγή, δηλ. ἀπὸ τοῦ 1897, νὰ ἐξακολουθῇ δ’ αὐτὸς μισθοδοτούμενος ἐφ’ ὅσον δὲν διορίζεται συμβολαιογράφος. Τὸ δικαστικὸν τμῆμα ἐνόμισε καλὸν τὴν ἀπόφασιν ταύτην νὰ προσβάλῃ δι’ αἰτήσεως περὶ ἀναιρέσεως ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω ἐπὶ λέξει τί γράφει περὶ τούτου ὁ κ. δικαστικὸς σύμβουλος (ἀναγινώσκει): «Συγχρόνως καὶ κατὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Πρωτοδικείου καὶ κατὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ἐφετείου ἀπηυθύνθη αἴτησις ἀναιρέσεως· ἡ αἴτησις ἀπερρίφθη οὐχὶ κατ’ οὐσίαν, ἀλλ’ ὡς ἀπαράδεκτος, ἅτε στρεφομένη κατὰ προδικαστικῆς ἀποφάσεως......Ἤδη γενήσεται νέα αἴτησις ἀναιρέσεως, ἥτις κατὰ τὴν γνώμην μου θέλει ἀποβῆ ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, ὡς ὑπάρχοντος νομίμου λόγου πρὸς ἀπόκρουσιν τῆς ἀγωγῆς δυνάμει τοῦ νόμου περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, καθ’ ὃν δὲν εὐθύνεται τὸ Δημόσιον διὰ πρᾶξιν δικαστικοῦ ὑπαλλήλου δι’ οἱονδήποτε λόγον».

§12Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐὰν ἐκοινοποιήθη ἡ ἀπόφασις μετὰ τὴν δόσιν τοῦ ὅρκου καὶ μετὰ τοῦ πρακτικοῦ ὁρκωμοσίας, τότε ἔγινεν ὁριστική, καὶ συνεπῶς νέα αἴτησις ἀναιρέσεως εἶναι ἀπαράδεκτος. Ἂν δὲν ἐκοινοποιήθη πρακτικὸν ὁρκωμοσίας, τότε οὐδὲν κακὸν ἔγινεν· ὥστε τὸ ζήτημα μένει ἐκεῖ. Δὲν εὑρίσκω δ’ ὅτι τὸ Δημόσιον ἔτυχε κακῆς ὑπερασπίσεως, διότι τὸ δικαστήριον τῆς οὐσίας κληθὲν νὰ ἐξετάσῃ ποῖον εἶναι τὸ ποσὸν τῆς ζημίας τὴν ὁποίαν ὑπέστη ὁ Παπανδρέου, ἠδύνατο ἐν πλήρει ἐλευθερίᾳ, ὅπως τὰς ὀκτακοσίας δραχμάς, τὰς ὁποίας ἔκαμε διακοσίας, νὰ κάμῃ καὶ ἑκατόν. Ὑποθέτω ὅτι δὲν εἶναι λάθος τῶν ὑπερασπιστῶν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, ἀλλ’ εἶναι ἐκτίμησις—ἴσως κακή, ἀδιάφορον τοῦτο — τοῦ δικαστηρίου τῆς οὐσίας. Ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ δοθῇ προσοχὴ τώρα εἶναι τοῦτο, ἐὰν δὲν ἔχῃ ἐπιδοθῆ μετὰ πρακτικοῦ ὁρκωμοσίας ἡ ἀπόφασις ἡ ἔχουσα τὰς συνεπείας, πρέπει νὰ γίνῃ νέα ἀναίρεσις.

§13ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως αὐτὸ ἔγινε.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ ἕτερός τις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου, διότι δέκα Βουλευταὶ ἐζήτησαν νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις; Οὐδείς. Ὁ κ. Φίλιος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν καπνοπωλῶν Θεσσαλίας περὶ αὐξήσεως τῶν φύλλων σιγαροχάρτου.

§15Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐγὼ ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος, εἶμαι ἐγγεγραμμένος, ἀλλὰ νὰ ὁμιλήσω τώρα μετὰ τὸν κ. Φίλιον, ἵνα μὴ ἐπανερχώμεθα.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ σεῖς καὶ ὁ κ. Γεωργόπουλος.

§17Ι. ΦΙΛΙΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§18Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Τὸ ζήτημα νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ζήτημα τῶν καπνοπωλῶν, ἀλλὰ ζήτημα ἀφορῶν εἰς τὸ συμφέρον τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ καὶ τοῦ Δημοσίου, καὶ ὑπὸ τοιαύτην ἔποψιν φρονῶ ὅτι χρήζει ἐξετάσεως. Συμβαίνει εἰς τὰ καπνὰ τῆς Θεσσαλίας, κύριε Πρόεδρε, ὅ,τι δὲν συμβαίνει εἰς τὰ τῶν ἄλλων μερῶν τῆς Ἑλλάδος. Τὰ καπνὰ τῆς Θεσσαλίας εἶναι νωπὰ καὶ ἀφρᾶτα· ἑπομένως εἰς τὰ δέκα δράμια καπνοῦ εἶναι φύσει ἀδύνατον νὰ ἐπαρκέσῃ τὸ σιγαρόχαρτον ἐξ 26 φύλλων. Τί συμβαίνει λοιπόν; Ἀγοράζουσιν ἓν πακέτον καπνοῦ καὶ εἰς τὸ μέσον τῆς ἡμέρας ἕνεκεν ἐλλείψεως σιγαροχάρτου ἀναγκάζονται ἢ νὰ ἀγοράζωσιν ἄλλο ἢ νὰ τρέπωνται πρὸς προμήθειαν σιγαροχάρτου λαθρεμπορικοῦ πλέον. Εἶναι δὲ γνωστόν, Κύριοι, ὅτι ὅστις καταγίνεται νὰ εὕρῃ σιγαρόχαρτον λαθραῖον, συγχρόνως εὑρίσκει καὶ καπνὸν λαθραῖον. Ἰδοὺ ἡ ζημία τοῦ Δημοσίου, ἰδοὺ δὲ καὶ ἡ ζημία τῶν δυστυχῶν αὐτῶν φορολογουμένων, οἱ ὁποῖοι ἀγοράζουσι πεντήκοντα λεπτὰ τὸ πακέτον καὶ τὸ ἀπορρίπτουσιν ἕνεκεν ἐλλείψεως σιγαροχάρτου καὶ τοὺς συνηθίζει ἡ Πολιτεία εἰς τὸ νὰ ἐνεργῶσι λαθρεμπόριον, διότι δὲν εἶναι μικρὸν πρᾶγμα εἰς ἕνα πτωχὸν νὰ ἀπορρίπτῃ τὸ ἥμισυ τοῦ καπνοῦ, διότι δὲν ὑπάρχει σιγαρόχαρτον. Πολλάκις, κύριε Πρόεδρε, ἐγένοντο παραστάσεις αἱ δέουσαι καὶ ἐκ μέρους ἐμοῦ καὶ ἐκ μέρους τοῦ κ. Τοπάλη καὶ ἐκ μέρους πλείστων ἄλλων εἰς τοὺς ἁρμοδίους ὅπως ἐπέλθῃ μία διόρθωσις τοῦ ἀτόπου αὐτοῦ, ἀλλὰ φαίνεται ὅτι οἱ κύριοι ἁρμόδιοι—καὶ δὲν ἐννοῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἀλλ’ ἄλλους—, οἱ ὁποῖοι φαίνεται ὅτι διακρίνονται καὶ διὰ τὴν πανσοφίαν των, δὲν ἔδωκαν προσοχὴν εἰς τὰς τοιαύτας διαμαρτυρίας. Νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐν τῇ διακρινούσῃ αὐτὸν εὐθυκρισίᾳ ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ δώσῃ εὐθὺς ἀμέσως τὰς δεούσας διαταγὰς καὶ ἐν ἀνάγκῃ νὰ κάμῃ τὰς δεούσας παραστάσεις πρὸς τὸν ἔλεγχον, ἐν ἀνάγκῃ δὲ κάμνων καὶ ὁ ἴδιος πειραματικῶς δοκιμὴν νὰ λάβῃ δέκα δράμια καπνοῦ νὰ τὸν καπνίσῃ καί, ἐὰν ἐκ τῆς πείρας δὲν πεισθῇ ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπαρκέσῃ τὸ σιγαρόχαρτον, τότε ἂς μὴ ἐνεργήσῃ τι. Νομίζω ὅτι ἡ δικαιοτάτη καὶ ὀρθοτάτη αἴτησίς μου δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπορριφθῇ καὶ ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ εὐαρεστηθῇ νὰ δώσῃ πέρας εἰς τὰ αἰτήματα αὐτὰ καὶ τῶν καπνοπωλῶν καὶ τῶν κατοίκων Θεσσαλίας.

§19ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν αὐτὴν καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ἔχω νὰ κάμω σύστασιν, συνεπείᾳ ἐπιστολῆς ἐκ μέρους τῶν καπνοπωλῶν Τρικκάλων παρακαλούντων με νὰ συστήσω τὴν αἴτησιν αὐτῶν, ἡ ὁποία βεβαίως εἶναι δικαιοτάτη. Πρόκειται νὰ προστεθῶσι τέσσαρα φύλλα σιγαροχάρτου εἰς ἕκαστον φυλλάδιον, διότι ὁμολογουμένως ὁ καπνὸς τῆς Θεσσαλίας ἕνεκα τῶν συστατικῶν αὐτοῦ εἶναι ἐλαφρότερος τῶν καπνῶν τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος, δὲν ἐπαρκοῦσι δὲ τὰ 1040 φύλλα σιγαροχάρτου. Ἄλλως τε πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡμεῖς γειτνιάζομεν πρὸς τὴν ὁροθετικὴν γραμμήν, κατ’ ἀνάγκην δὲ θ’ ἀναπτυχθῇ τὸ λαθρεμπόριον, διότι λίαν εὔκολος εἶναι ἡ εἰσαγωγὴ σιγαροχάρτου ἐκ Τουρκίας. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ καὶ πάλιν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προνοήσῃ ταχέως περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ὑποβάλλων τὸ προσῆκον νομοσχέδιον.

§20ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι ἀληθές, Κύριοι, ὅτι ἐγένοντο καὶ εἰς ἐμὲ ἀπ’ εὐθείας παραστάσεις ἰδίως ἐκ Τρικκάλων περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἐγένοντο δὲ κατὰ τὰς τελευταίας ταύτας ἡμέρας. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι τόσον ἁπλοῦν, ὅσον φαίνεται ἐκ πρώτης ὄψεως. Ἔχει πολλὰ καὶ τὰ ὑπὲρ καὶ τὰ κατά. Ἔχει ὑπὲρ βεβαίως τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους προέβαλον οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι. Ἀλλ’ ἔχει καὶ κατὰ τοὺς ἑξῆς λόγους: Ἐὰν ἔχωμεν 160 φύλλα σιγαροχάρτου κατ’ ὀκᾶν περιπλέον τοῦ ποσοῦ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ὑποτίθεται ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον διὰ τὸν καπνὸν αὐτόν, τὰ 160 αὐτὰ φύλλα δύνανται νὰ χρησιμεύσωσι πρὸς κατανάλωσιν λαθραίου καπνοῦ.

§21Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Εἰδικῶς διὰ τὰ Θεσσαλικὰ πρόκειται, κύριε Ὑπουργέ.

§22ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ λόγος οὗτος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὡδήγησε τὴν Κυβέρνησιν — ὄχι βεβαίως ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου, ἀλλ’ εἰς παλαιοτέραν ἐποχήν —, συνεπείᾳ καὶ παραστάσεων τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅπως περιορίσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν φύλλων. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ καπνὸς τῆς Θεσσαλίας εἶναι κατά τι ἀφρᾶτος καὶ χρήζει κατὰ πᾶσαν πιθανότητα περισσοτέρων φύλλων ἢ ὁ καπνὸς ἄλλων μερῶν τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Τουρκίας. Ἐγὼ ὅμως, Κύριοι, ὁμολογῶ ὅτι ὑποπτεύω κάτι ἄλλο, ὅτι δηλ. συνεπείᾳ τῆς τελευταίας αὐξήσεως τοῦ φόρου τοῦ καπνοῦ θὰ ἤρχισαν νὰ κάμνωσιν οἰκονομίαν εἰς τὸν καπνὸν καὶ νὰ περιτυλίσσωσιν ὀλιγώτερον τοῦ δέοντος εἰς τὸ σιγαρόχαρτον, οὕτως ὥστε νὰ μὴ ἐπαρκῇ τοῦτο. Οὐδὲν ἧττον ὑπόσχομαι νὰ μελετήσω τὴν ὑπόθεσιν ὁ ἴδιος καί, εὐθὺς ὡς πεισθῶ ὅτι εἶναι δίκαια τὰ παράπονα τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ καπνοπωλῶν, νὰ φροντίσω, ὅπως μετὰ προηγουμένην συνεννόησιν μετὰ τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς αὐξηθῶσι τὰ φύλλα τοῦ σιγαροχάρτου ἀπὸ 1040 μέχρι 1200.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Λιδωρίκης περὶ ἐπερωτήσεώς του ἀπευθυνθείσης πρὸ ἡμερῶν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας.

§24Μ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἔλαβον τὴν ἀπάντησιν, κ. Πρόεδρε.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ὁ κ. Ἀ. Γαρουφαλλιᾶς ἐπὶ τῆς ἀνακοινωθείσης ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Κομποτίου.

§26Α. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Κομποτίου, τὴν ὁποίαν ἀνεκοινώσατε χθές, καὶ παρακαλῶ νὰ τὴν παραπέμψητε εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ νὰ μελετήσῃ πρὸς ἐνέργειαν τῶν δεόντων ἐπὶ τῶν ἐν αὐτῇ διατυπουμένων καὶ προστατεύσῃ αὐτοὺς διὰ καταλλήλων νομοθετικῶν μέτρων. Πρόκειται περὶ ζητήματος σπουδαίου ἀφορῶντος τὸν διακανονισμὸν χρέους τοῦ χωρίου τούτου ἐξ 700 χιλιάδων πρός τε τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ τὸν κ. Καραπᾶνον θίγοντος ἄλλως ἀμέσως καὶ αὐτὰ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου λόγῳ τῆς ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους διὰ τὴν ἀκριβῆ καὶ ἀνελλιπῆ πληρωμὴν τῶν δόσεων τοῦ τόκου εἴτε διὰ τὴν ἀποπληρωμὴν τὴν ἐντελῆ τοῦ χρέους καὶ νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται καὶ εἰς ὑμᾶς, ὅπως εὐαρεστηθῆτε νὰ μελετήσητε καὶ ὑποβάλητε ἀνάλογα μέτρα εἰς τὴν Βουλήν, διότι εἶναι ἀληθῶς σπουδαῖον τὸ ζήτημα.

§27ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ν’ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ ἀποστέλλω πάντοτε ὅλας τὰς ἀναφορὰς τακτικῶς καὶ ἑπομένως καὶ ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀπεστάλη εἰς τὸ Ὑπουργεῖόν σας ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία δὲν τὰς δίδει, φαίνεται. Ἀλλ’ αὐτὴ μόλις ἦλθε χθές, κύριε Ὑπουργέ.

§29ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὅλας τὰς λαμβάνω, κύριε Πρόεδρε. Μάλιστα.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λαναρᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν φοιτητῶν τῆς Φαρμακευτικῆς Σχολῆς.

§31Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Νομίζω ὅτι περιῆλθεν εἰς γνῶσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἡ ἀναφορὰ αὕτη καὶ τὰ δίκαια παράπονα τῶν φοιτητῶν τῆς Φαρμακευτικῆς Σχολῆς. Θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ συστήσω καὶ ἐγὼ ὅτι δέον νὰ δοθῇ ἰδιάζουσα προσοχὴ εἰς τὰ αἰτήματα ταῦτα, διότι τὰ εὑρίσκω πολὺ δίκαια καὶ πολὺ ὀρθά· παραπονοῦνται οἱ φοιτηταὶ ὅτι, ἐνῷ εἶναι πλείονες τῶν διακοσίων, συναγελάζονται εἰς ἓν δωμάτιον, τὸ ὁποῖον χρησιμεύει ὡς αἴθουσα τῶν παραδόσεων. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιλάβῃ αὕτη εἰμὴ πεντήκοντα ἐξ αὐτῶν, ὅλοι δὲ οἱ ἄλλοι μένουσιν ἔξω καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀκροῶνται μαθήματα. Ἐκτὸς δὲ τούτου εἶναι καὶ κάθυγρος ἡ τρώγλη αὕτη καὶ δὲν παριστᾷ οὔτε ὄψιν κἂν αἰθούσης παραδόσεων. Εἰς τὰς ἐπανειλημμένας ἀναφορὰς τῶν φοιτητῶν καὶ τὰς ἐπανειλημμένας συστάσεις ἔδει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ τείνῃ οὖς εὐήκοον καὶ σπεύσῃ νὰ διορθώσῃ τὸ ἄτοπον τοῦτο, τὸ ὁποῖον μᾶς περιφέρει εἰς τὴν χλεύην τῶν ξένων, νὰ βλέπωσιν αἴθουσαν παραδόσεων ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ ἐντὸς τρώγλης ὅλως ἀκαταλλήλου διὰ παράδοσιν.

§32ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι ζήτημα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν αὐτό. Εἶναι ζήτημα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῆς Συγκλήτου ἀφ’ ἑτέρου, ἐν μέρει δὲ καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας. Διὰ τοῦτο θὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ ὡς νῦν Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὡς πρώην Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας. Ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δηλῶ ὅτι τὸ Κράτος δὲν δύναται ν’ ἀναλάβῃ τὴν ἀπαιτουμένην δαπάνην τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος ἐργαστηρίων. Ὡς πρώην Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας παρατηρῶ ὅτι ἀνέκαθεν ἦτο ἐπαισθητὴ ἡ ἔλλειψις καταλλήλων κτιρίων οὐ μόνον διὰ τὸ ἐργαστήριον τοῦ φαρμακευτικοῦ χημείου, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ ἀνατομεῖον καὶ τὸ φυσιολογεῖον καὶ δι’ ὅλα ἐν γένει τὰ ἐργαστήρια. Παρεκάλεσα δὲ ἤδη τῷ 1899 τὴν Σύγκλητον τοῦ Πανεπιστημίου νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ὅπως ἀνεγερθῶσι δαπάναις τοῦ Πανεπιστημίου τοιαῦτα ἐργαστήρια, ἀφοῦ προηγουμένως ἐξευρέθη καὶ κατάλληλος δι’ αὐτὰ χῶρος διὰ τῆς παραχωρήσεως γηπέδων καταλλήλων ὑπὸ τῆς Μονῆς Πετράκη. Ἀλλ’ ἡ Σύγκλητος τοῦ Πανεπιστημίου ἀκριβῶς τῇ εἰσηγήσει τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς ἀντέταξεν εἰς τὴν ἰδικήν μου σύστασιν, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ ἀνεγέρσεως νέων τοιούτων ἐργαστηρίων, ἀφοῦ εἰς τὰ ὑπάρχοντα ἐκινδύνευε πολλάκις ἡ ζωὴ καὶ τῶν διευθυντῶν, ἐπιμελητῶν καὶ βοηθῶν καὶ τῶν φοιτητῶν, ὡς λ. χ. εἰς τὸ Ἀνατομεῖον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἑτοιμόρροπον· ἀλλ’ ὅτι ἔπρεπε μᾶλλον νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ ἀνεγέρσεως πολυτελεστάτου μεγάρου διὰ Φυσιογραφικὸν μουσεῖον. Ἐπῆλθε τότε διαφωνία μεταξὺ ἐμοῦ, ὡς Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, καὶ τῆς Συγκλήτου. Ἔκτοτε παρεπέμφθη τὸ ζήτημα εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας καὶ οὐδεμία πρόνοια ἐλήφθη περὶ αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι τώρα ἡ σύστασις τοῦ κ. συναδέλφου δὲν πρέπει ν’ ἀπευθύνηται οὐδ’ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, ἀλλ’ εἰς τὴν Σύγκλητον τοῦ Πανεπιστημίου, ἡ ὁποία, καίπερ δυναμένη ἐκ τῆς περιουσίας τοῦ Πανεπιστημίου νὰ μεριμνήσῃ περὶ ὅλων αὐτῶν τῶν ἀναγκῶν, ἐν τούτοις δὲν μεριμνᾷ.

§33Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Νομίζω, ὅτι οἱ φοιτηταὶ καὶ ἡ Σύγκλητος τοῦ Πανεπιστημίου ὑποδεικνύουσι μέρος τι τοῦ Δημοσίου, τὸ ὁποῖον εἶναι κενὸν καὶ τὸ ὁποῖον δύναται ν’ ἀναπληρώσῃ τὸν χῶρον διὰ τὰς ἀνάγκας αὐτῶν.

§34ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τίποτε δὲν ὑποδεικνύουσι. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι πρέπει ν’ ἀνεγερθῶσιν ἐκ θεμελίων ἐργαστήρια κατάλληλα, καὶ Ἀνατομεῖον καὶ Φυσιογραφικὸν μουσεῖον καὶ Φαρμακευτικὸν χημεῖον, τὸ δὲ κατάλληλον γήπεδον ἐξευρέθη πρὸ πολλοῦ.

§35Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Θὰ εἶμαι εὐτυχής, ἐὰν ἐγὼ χρησιμεύσω διὰ νὰ γίνωσιν ὅλα αὐτά.

§36ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του πάντα ταῦτα καὶ θὰ ἀπευθύνῃ τὰς δεούσας συστάσεις εἰς τὴν Σύγκλητον.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Στεφανίδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ περιορισμοῦ τῶν χαλκίνων κερμάτων.

§38Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ τὴν προσήκουσαν μέριμναν, ὅπως ἀρθῶσι τὰ ἄφθονα χάλκινα κέρματα, τὰ ὁποῖα εἰς τὰς ἀγορὰς τῶν μεγαλοπόλεων, ἰδίως τοῦ Πειραιῶς, Ἀθηνῶν καὶ Χαλκίδος, εἶναι τόσον ἄφθονα, ὥστε ἀναγκάζουσι τοὺς ἐμπορευομένους νὰ πληρώνωσι λόγῳ ἐπικαταλλαγῆς 2%, 3% καὶ πολλάκις 4%. Αὐτὰς τὰς πληροφορίας μοὶ ἔδωκαν διάφοροι ἐμπορευόμενοι. Τὸν τρόπον, διὰ τοῦ ὁποίου θ’ ἀρθῶσιν αὐτὰ τὰ χάλκινα κέρματα, ἁρμόδιος νὰ γνωρίζῃ εἶναι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἴσως ἀρθῶσι κατὰ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ ἀξιότιμος διευθυντὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης κ. Βαλαωρίτης, τουτέστι θ’ ἀντικατασταθῶσι δι’ ἄλλων νικελίων καὶ χαρτίνων κερμάτων. Αὐτὰ εἶχον ν’ ἀναφέρω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, τονίζω δὲ καὶ πάλιν νὰ μεριμνήσῃ περὶ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, διότι ἔχουσι γεννηθῆ παράπονα ἀπὸ διαφόρους ἐμπορευομένους, οἱ ὁποῖοι πληρώνουσι φόρους καὶ θὰ πληρώνωσιν ἀκόμη περισσοτέρους, εἰς αὐτὴν δὲ τὴν φορολογίαν ἔχουσι καὶ τὴν φορολογίαν τῆς ἐπικαταλλαγῆς 2%, 3% καὶ πολλάκις 4%. Παρακαλῶ ἐπίσης τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν συμπλήρωσιν μιᾶς γεφύρας ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου, τῆς γεφύρας ἐπὶ τοῦ χειμάρρου τῆς Πλατείας, ἡ ὁποία, ἐνῷ ἀπεφασίσθη νὰ κατασκευασθῇ κατὰ τὸ 1897, ἡ δὲ συμπλήρωσις τοῦ ἔργου ν’ ἀνέλθῃ εἰς 29,000 περίπου δραχμῶν, ἐπειδὴ τότε ὑπελείποντο 8,000 ἕως 10,000 δραχμῶν, ἐματαιώθη καὶ ὡς ἐκ τούτου αἱ δοκοὶ εὑρίσκονται ἀκόμη εἰς τὴν παραλίαν Κύμης, καὶ ἀπειλεῖται κλοπὴ ἀπὸ τὰ διάφορα πλοῖα, τὰ ὁποῖα ἔρχονται ἀπὸ τὸ Ἀϊβαλί, τὰ τόξα δὲ τὰ προφυλακτικὰ κινδυνεύουσι νὰ παρασυρθῶσιν ὑπὸ τῶν ὑδάτων καὶ θὰ ὑποστῇ τὸ Δημόσιον πολὺ μεγάλην ζημίαν. Ἡ γέφυρα αὕτη εἶναι ἐξ ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι χρησιμεύουσι διὰ τὴν συγκοινωνίαν ὁλοκλήρου τῆς ἐπαρχίας μου. Τὸ κώλυμα διὰ τὴν μὴ ἀποπεράτωσιν αὐτῆς ὑπῆρξεν ἀφ’ ἑνὸς ὁ ἐργολάβος, ὁ ὁποῖος περιέπλεξε τὴν ὑπόθεσιν, ἰσχυρισθεὶς ὅτι συνέβησαν θεομηνίαι καὶ ὡς ἐκ τούτου ὑπέστη ζημίας καὶ ἐκηρύχθη ἔκπτωτος, καὶ ἀφ’ ἑτέρου διότι ὑπερέβη τὰς 10,000 δραχμῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ τὴν δέουσαν πρόνοιαν, ὥστε ν’ ἀποπερατωθῇ τὸ ἔργον αὐτὸ πρὸς ὠφέλειαν τῆς ἐπαρχίας μου, καὶ νὰ μὴ ὑποστῇ τὸ Δημόσιον σοβαρὰν ζημίαν. Περὶ τούτου θὰ δώσω καὶ ἔγγραφον σημείωσιν.

§39Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Πολὺ καλά.

§40ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ νομισματικὸν ζήτημα, Κύριοι, πάντοτε μέν, μάλιστα δὲ εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις, εἶναι ἐκ τῶν σοβαρωτάτων διὰ τὴν κοινωνίαν καὶ τὸ Κράτος ἡμῶν. Ὡς τοιοῦτο δὲ ἀπησχόλησεν αὐτὸ ἐπὶ πολὺ τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν προηγουμένην Σύνοδον αὐτῆς. Ἀπησχόλησε δὲ καὶ ἀπασχολεῖ αὐτὸ καὶ τὴν Κυβέρνησίν μας, ἥτις λίαν προσεχῶς ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκτελέσεως τῆς νομισματικῆς συμβάσεως θ’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς σκέψεις της περὶ τοῦ ζητήματος καὶ περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν δύναται νὰ ἐπέλθῃ βελτίωσις τῆς νομισματικῆς ἡμῶν καταστάσεως.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Νέγρης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς Κυριακῆς ἀργίας.

§42Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Πρὸ ἡμερῶν, κ. Πρόεδρε, ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν δύο ἀναφοραί, μία τῶν κρεοπωλῶν καὶ ἄλλη τῶν ἰχθυοπωλῶν. Τὰ δύο ταῦτα ἐπαγγέλματα ζητοῦσιν, ὅπως ὑπαχθῶσι καὶ ταῦτα εἰς τὴν κυριακὴν ἀργίαν. Ὅτε ἐγένετο συζήτησις ἐνταῦθα, ἐνομίσαμεν καλόν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὴν κυριακὴν ἀργίαν, ἐπὶ τῇ ἰδέᾳ ὅτι δὲν ἤθελον νὰ συμπεριληφθῶσιν, ἀλλὰ τοὐναντίον ἀποδεικνύεται διὰ τῶν ἀναφορῶν, ὅτι ἐπιθυμοῦσι νὰ συμπεριληφθῶσιν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὅπως ὑποβάλωμεν νέον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ δίδῃ τὸ δικαίωμα καὶ εἰς αὐτοὺς νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν κυριακὴν ἀργίαν, εἶναι ἀνάγκη νὰ δημοσιευθῇ ὁ ἄρτι ψηφισθεὶς νόμος. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ τὴν πρόνοιαν, ὅπως ὁ νόμος περὶ κυριακῆς ἀργίας δημοσιευθῇ τὸ ταχύτερον, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ ὑποβάλωμεν νέον νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ περιλάβωμεν καὶ τούτους, οἵτινες ἐλησμονήθησαν κατὰ τὸ τελευταῖον νομοσχέδιον. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ λάβῃ πρόνοιαν, ὅπως ταχέως δημοσιεύσῃ τὸν νόμον τοῦτον, ἵνα καὶ ἡ Βουλὴ δυνηθῇ νὰ λάβῃ μέτρα περὶ τῶν ἀναφορῶν αὐτῶν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαβασιλείου ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς κυριακῆς ἀργίας.

§44Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Εἶναι ἀληθές, κ. Πρόεδρε, ὅτι δυνάμει τοῦ ὀγδόου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ νόμου «περὶ κυριακῆς ἀργίας» ἀπεκλείσθησαν τοῦ εὐεργετήματος τούτου τῆς κυριακῆς ἀργίας οἱ ἰχθυοπῶλαι καὶ οἱ κρεοπῶλαι· ἕνεκα τούτου τὸ σωματεῖον τῶν κρεοπωλῶν καὶ ὅλος ὁ ἀριθμὸς τῶν κρεοπωλῶν καὶ ἰχθυοπωλῶν δι’ ἀναφορᾶς τῶν πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς τοὺς ἐξ Ἀττικῆς ἀντιπροσώπους παρακαλοῦσιν, ὅπως καὶ αὐτοὶ τύχωσι τοῦ εὐεργετήματος τῆς κυριακῆς ἀργίας. Δὲν γνωρίζω ποίαν γνώμην ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ἂν δηλ. δύναται ἐν συνδυασμῷ τοῦ ἄρθρου 9 πρὸς τὸ ἄρθρον 17, ὥστε διὰ Β. Διατάγματος νὰ ἐπεκτείνῃ τὸ εὐεργέτημα τοῦτο καὶ ἐπὶ τῆς τάξεως τῶν κρεοπωλῶν καὶ ἰχθυοπωλῶν, διότι καὶ οἱ κρεοπῶλαι καὶ οἱ ἰχθυοπῶλαι ζητοῦσι μερικὴν καὶ ὄχι ὁλικὴν ἀργίαν. Ζητοῦσι δηλαδὴ οὗτοι τὸν μὲν χειμῶνα νὰ τύχωσι τῆς κυριακῆς ἀργίας μέχρι τῆς 2 ὥρας μ. μ., τὸ δὲ θέρος μέχρι τῆς 5 ὥρας μ. μ., ἐὰν δυνάμει τῶν ἄρθρων 9 καὶ 17 θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ κ. Ὑπουργὸς ὥστε νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὄγδοον τοῦτο ἄρθρον, δυνάμει τοῦ ὁποίου καὶ οἱ κρεοπῶλαι καὶ οἱ ἰχθυοπῶλαι νὰ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὴν κυριακὴν ἀργίαν. Ἂν δ’ ὄντως ἔχῃ τοιοῦτον ἐκ τοῦ νόμου δικαίωμα νὰ ἐπιφέρῃ τροποποιήσεις ἐπ’ αὐτοῦ, ὅπως καὶ αὐτοὶ τύχωσι τοῦ εὐεργετήματος τῆς κυριακῆς ἀργίας, τότε πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ διὰ τὴν τάξιν τῶν ἰχθυοπωλῶν, οἱ ὁποῖοι νυχθημερὸν εὑρισκόμενοι εἰς τοιαύτην ἐπίπονον ἐργασίαν, λίαν καταθλιπτικὴν δι’ αὐτούς, ἐξαναγκάσθησαν νὰ προσφύγωσιν εἰς τὴν ζήτησιν τοιούτου εὐεργετήματος.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλλιφρονᾶς ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου.

§46Λ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Θὰ συνηγορήσω καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, περὶ τῶν αἰτήσεων αὐτῶν καὶ ἐπειδὴ δὲν εἶναι δυνατὸν ἄλλως πως νὰ συμπεριληφθῶσιν οἱ κρεοπῶλαι καὶ οἱ ἰχθυοπῶλαι εἰς τὴν κυριακὴν ἀργίαν πρέπει νὰ δεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ γίνῃ ἄλλος νόμος, ὥστε καὶ αὐτοὶ νὰ τύχωσι τοῦ αὐτοῦ εὐεργετήματος, ὅπως καὶ τόσαι ἄλλαι συντεχνίαι. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν θὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν, ἀφοῦ ὁλόκληρος ἡ συντεχνία τὸ θέλει.

§47Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Ἐκ μέρους διαφόρων συλλόγων ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν ἔλαβον τηλεγραφήματα, διὰ τῶν ὁποίων μοῦ ἐζητεῖτο μία ἐξήγησις, δηλαδὴ πῶς κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ἐτροποποιήθη τὸ τελευταῖον ἄρθρον, ἀλλ’ ἡ κυριακὴ ἀργία περιωρίσθη μόνον εἰς τὰς τρεῖς πόλεις, εἰς τὰς Ἀθήνας, εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ εἰς τὸν Βόλον. Συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ὑποβάλῃ σχέδιον νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ προστεθῇ ἄρθρον, εἰς τὸν νῦν ψηφισθέντα νόμον καὶ νὰ καθιερωθῇ ἡ κυριακὴ ἀργία τοὐλάχιστον εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν.

§48Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε, Πρόεδρε, εὐχαρίστως θὰ παραχωρήσω τὴν θέσιν μου εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν εὐαρεστῆται νὰ δηλώσῃ, ὅτι θὰ ὑποβάλῃ ταχέως πρὸς τὸν Βασιλέα τὸν νόμον περὶ κυριακῆς ἀργίας πρὸς κύρωσιν, διὰ νὰ δημοσιευθῇ ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως», ὁπότε θὰ δυνηθῶμεν νὰ εἰσαγάγωμεν τροποποίησιν αὐτοῦ, διὰ νὰ συμπεριληφθῶσιν εἰς αὐτὸν καὶ τὰ ἄλλα ἐπαγγέλματα, τῶν ἰχθυοπωλῶν καὶ κρεοπωλῶν, οἵτινες ζητοῦσι νὰ συμπεριληφθῶσι. Παρακαλῶ ὅθεν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προβῇ ταχέως εἰς τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου.

§49Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Βεβαίως θὰ ὑποβάλω τάχιστα τὸν νόμον «περὶ κυριακῆς ἀργίας» πρὸς κύρωσιν, ἀφοῦ ὁ νόμος πρέπει νὰ κυρωθῇ καὶ ἀφοῦ μετὰ τοσαύτης προθυμίας ἡ Βουλὴ ἐψήφισεν αὐτόν, οὐδεμίαν δ’ ἔχω ἀντίρρησιν εἰς τὸ νὰ συμπεριληφθῶσι καὶ οἱ ἰχθυοπῶλαι καὶ οἱ κρεοπῶλαι. Ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸν κ. Παπαμιχαλόπουλον. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ εἰς τὸν κ. Καραϊσκάκην ἀπαντῶ εἰς αὐτόν, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐν τῇ γʹ συζητήσει τοῦ νομοσχεδίου ἀπεδέχθη τροπολογίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑποχρεοῦται μὲν νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος εἰς τὰς τρεῖς μεγάλας πόλεις, δηλαδὴ εἰς τὰς Ἀθήνας, εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ εἰς τὸν Βόλον, ὅσον ἀφορᾷ δ’ εἰς τὰς ἄλλας πόλεις τοῦ βασιλείου ἀφίεται τὸ δικαίωμα εἰς τὰ δημοτικὰ συμβούλια, ἐὰν δηλώσωσι τὴν ἐπιθυμίαν των ὅτι θέλουσι τὴν κυριακὴν ἀργίαν· ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἰς αὐτὰ καὶ πάλιν ἐναπόκειται νὰ ἐφαρμόσωσι τὸν νόμον. Ὥστε ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν, ἐὰν δὲ ὁ κ. Βουλευτὴς Καρδίτσης νομίζῃ, ὅτι ὁ νόμος πρέπει νὰ τροποποιηθῇ, ἂς ὑποβάλῃ πρότασιν νόμου καὶ οὐδεμίαν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ τὴν ὑποστηρίξω.

§50Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ κυρώσητε τὸν νόμον.

§51Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Μάλιστα.

§52Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Δυνατὸν ἡ Βουλή, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, τὴν στιγμὴν ἐκείνην, μὴ ἀντιληφθεῖσα τὴν τροπολογίαν τὴν ὑποβληθεῖσαν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Βάλτου νὰ ἐψήφισε τὴν τροπολογίαν ταύτην· ἀλλὰ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι οἱ πλεῖστοι τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ἐὰν ἐρωτηθῶσι, θὰ ἐκφράσωσι τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει ἡ κυριακὴ ἀργία νὰ ἐπεκταθῇ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων πόλεων. Διὰ τοῦ νόμου τοῦ ψηφισθέντος ὁρίζομεν μόνον τὸν Βόλον, τὸν Πειραιᾶ καὶ τὰς Ἀθήνας, ἐνῷ τὰς Πάτρας, τὴν Σῦρον καὶ ἄλλας πόλεις δὲν ὁρίζομεν.

§53Ν. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ δημοτικὰ συμβούλια δύνανται νὰ ζητήσωσι δι’ ἀποφάσεώς των.

§54ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ δημοτικὰ συμβούλια δύνανται νὰ ζητήσωσι διὰ ψηφίσματος.

§55Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι λέγουσιν, ὅτι, ὅταν τὰ δημοτικὰ συμβούλια τὸ ζητήσωσι διὰ ψηφίσματος, τότε ἀμέσως θὰ γίνῃ. Ἀλλὰ τὰ δημοτικὰ συμβούλια δύνανται νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν διαφόρους γνώμας, καὶ διὰ τῶν διαφόρων τούτων γνωμῶν τῶν καταστηματαρχῶν καὶ ἄλλων νὰ μὴ προβῶσιν εἰς τὴν ὑποβολὴν τοιούτου ψηφίσματος. Συνεπῶς ὁ νόμος δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ γενικῶς ἐφ’ ὅλης τῆς Ἑλλάδος, ἐνῷ ὁ σκοπός, διὰ τὸν ὁποῖον ἐνομοθετήθη ὁ τοιοῦτος νόμος, ἦτο, ὅπως γενικῶς ἐφαρμοσθῇ ἡ κυριακὴ ἀργία. Πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ γενικῶς εἰς ὁλόκληρον τὸ Κράτος. Δὲν ἐννοῶ διατί αὐτὴ ἡ διάκρισις τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τούτου εἰς τὰς τρεῖς μόνον πόλεις. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ λεχθέντα.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 20 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς δέκα Βουλευταὶ ζητοῦσι νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις περὶ κυριακῆς ἀργίας. Ἑπομένως ὁ κ. Ἀγγελόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§57Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν εὐμενῆ δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι δέχεται τὴν ἐπιθυμίαν τῶν κ. συναδέλφων, ὅπως συμπεριληφθῶσιν εἰς τὴν κυριακὴν ἀργίαν καὶ οἱ ἐπαγγελλόμενοι τὸν κρεοπώλην καὶ ἰχθυοπώλην οὐδὲν ἄλλο ὑπολείπεται εἰς ἐμὲ ἢ νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως τὴν πρότασιν, ἥτις θὰ εἰσαχθῇ αὔριον ἢ μεθαύριον ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ, υἱοθετήσῃ καὶ κατὰ προτίμησιν συστήσῃ τὴν ἐπιψήφισιν αὐτῆς.

§58Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Παραιτοῦμαι τότε.

§59Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑποβάλει ἡ Κυβέρνησις καὶ ὑπεθέτομεν πάντες ὅτι ἤθελε ψηφισθῆ, ὡς ὑπεβλήθη κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμὴν καὶ μεσονυκτίοις ὥραις, περίπου ἀνετράπη διὰ τροπολογίας καὶ εὑρέθημεν πρὸ ἄλλου νομοσχεδίου περιορίζοντος τὴν ἐφαρμογὴν τῆς κυριακῆς ἀργίας εἰς ὀλίγας πόλεις, ἐνῷ ἀνέκαθεν ἡ ἐπιτροπὴ εἶχε παραδεχθῆ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῆς εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν, κατόπιν δὲ καὶ εἰς ἄλλας πόλεις, ἐὰν τὰ δημοτικὰ αὐτῶν συμβούλια ἤθελον τὸ ζητήσει. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑποβληθῇ σχέδιον νόμου τῆς Κυβερνήσεως ἐπεκτεῖνον τὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου τῆς κυριακῆς ἀργίας εἰς ὅλας τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὰ δημοτικὰ συμβούλια δύνανται νὰ τὸ ζητήσωσιν, ἀλλά, ὅπου δὲν θὰ θελήσωσι ταῦτα, διατί νὰ στερῶνται τοῦ εὐεργετήματος τοῦ νόμου οἱ διάφοροι πολῖται; Οὔτε εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐξαρτηθῇ ἡ κυριακὴ ἀργία μιᾶς πόλεως ἐκ τῆς κρίσεως 10 ἢ 12 συμβούλων. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον γενικόν.

§60Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλέχθη ὅτι ὁ νόμος κακῶς ἔπραξε παραλείψας τὴν διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας εἰς ὅλας τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν ἐφηρμόζετο ἡ κυριακὴ ἀργία. Νομίζω ὅτι πάνυ σοφῶς περιελήφθη ἡ διάταξις ἡ σχετικὴ κατὰ τὴν τελευταίαν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονήσωμεν ὅτι οἱ ὅροι καὶ αἱ συνθῆκαι τοῦ βίου εἰς πλείστας ἐπαρχίας εἶναι διάφοροι τῶν τῶν μεγάλων πόλεων καὶ ὅτι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον αἱ ἐργασίαι τῆς ἀγορᾶς εἰς πλείστας πόλεις τοῦ Κράτους γίνονται κατὰ Κυριακήν, καθ’ ὅλην δὲ τὴν ἑβδομάδα οἱ διάφοροι ἐπαγγελματίαι ἔχουσιν ἀργίαν.

§61Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Εἰς τὰς κωμοπόλεις.

§62Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ εἰς τὴν Τρίπολιν ἀκόμη κατὰ τὰς Κυριακὰς μεταβαίνουσιν οἱ χωρικοί, διότι γίνονται ἀγοραπωλησίαι. Εἶναι ὀρθοτάτη ἡ ἀνάθεσις τῆς ζητήσεως τῆς κυριακῆς ἀργίας εἰς τὰ δημοτικὰ συμβούλια, διότι ταῦτα διατελοῦσιν ὑπὸ τὴν ἐπίδρασιν τῶν γνωμῶν τῆς κοινωνίας ἑκάστης πόλεως, ἐν τῇ ὁποίᾳ εὑρίσκονται, καὶ τῶν γνωμῶν τῆς ὁποίας θὰ εἶναι οἱ καταλληλότεροι κριταὶ καὶ ἀντιπρόσωποι διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο.

§63Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Πλὴν τῶν παραπόνων τῶν κρεοπωλῶν καὶ ἰχθυοπωλῶν τῆς πόλεως ταύτης ἔχω καὶ ἐγὼ παράπονα ἐκ μέρους τῶν συμπολιτῶν μου καὶ ἰδίως τοῦ πολιτικοῦ συλλόγου Ἀγρινίου, ὁ ὁποῖος ἐπρωτοστάτησεν ὑπὲρ τῆς κυριακῆς ἀργίας δι’ ἐπανειλημμένων ψηφισμάτων· ἀλλὰ καὶ ἐκ Μεσολογγίου τὰ ἴδια παράπονα ἔχομεν. Φρονῶ δ’ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἔχει ἀνάγκην ν’ ἀναμείνῃ προτάσεις ἐκ μέρους τῶν δημοτικῶν συμβουλίων, ἀλλὰ δύναται νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, δι’ οὗ νὰ γενικευθῇ ἡ κυριακὴ ἀργία. Τὸ σύστημα τῶν δημοτικῶν συμβουλίων παρουσιάζει δυσχερείας, διότι εἶναι δυνατὸν τὸ δημοτικὸν συμβούλιον μιᾶς πόλεως διὰ ποικίλους λόγους νὰ μὴ πράξῃ τοῦτο, ἐνῷ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον τῆς γειτνιαζούσης πόλεως νὰ καθορίσῃ τὴν κυριακὴν ἀργίαν, τότε δὲ θὰ ἔχωμεν ἀνισότητα εἰς τῆς ἀγορὰν τῶν δύο γειτνιαζουσῶν πόλεων. Εἶναι σπουδαῖος ὁ λόγος αὐτὸς καὶ δι’ αὐτὸ παρακαλῶ μετὰ τῶν ἄλλων συναδέλφων μου νὰ γενικευθῇ ἡ κυριακὴ ἀργία διὰ νομοσχεδίου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§64Μ. ΑΝ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Τὴν ἐπιοῦσαν τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου περὶ κυριακῆς ἀργίας εἶχον λάβει ψήφισμα παρὰ τοῦ ἐν Ἀργοστολίῳ συλλόγου τῶν ἐμποροϋπαλλήλων καὶ τεχνιτῶν, ἵνα ἐπεκταθῇ ἡ κυριακὴ ἀργία εἰς τὸ Ἀργοστόλιον, δὲν ἔκαμον δὲ χρῆσιν τοῦ ψηφίσματος ἐκείνου, διότι τὸ ἔλαβον κατόπιν ἑορτῆς. Τώρα, ἀφοῦ δίδεται εὐκαιρία, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον, ἵνα ἐπεκταθῇ εἰς ὅλον τὸ Κράτος, διότι, ἄν, ἐκτὸς τῆς ἀναπαύσεως τῶν ἐργαζομένων, ὁ σκοπὸς τῆς κυριακῆς ἀργίας εἶναι καὶ θρησκευτικός, πρέπει ν’ ἀπολαύῃ αὐτοῦ πᾶσα ἡ Ἑλλάς.

§65Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Καρδίτσης λέγω, ὅτι ἡ τροπολογία ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἑπομένως ἔχομεν ἐκπεφρασμένην τὴν γνώμην τὴν ἐπίσημον τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου πρὸ 2 ἢ 3 ἡμερῶν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ δημοτικὰ συμβούλια εἶναι ἁρμόδια νὰ προκαλέσωσι τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου. Δὲν νομίζω δ’ ὅτι εἶναι δυσχερὲς τὸ πρᾶγμα, ἀλλ’ ἔχω τὴν γνώμην τοῦ κ. ἐκ Τριφυλίας Βουλευτοῦ, ὅτι τὰ δημοτικὰ συμβούλια εἰς τοιαῦτα θέματα εἶναι οἱ ἁρμοδιώτεροι ἀντιπρόσωποι τῶν πόλεων καὶ τῶν ἀγορῶν καὶ τῶν συμφερόντων αὐτῶν. Νομίζω δέ, ὅπου τὸ αἴσθημα τοῦτο πρὸς τὴν κυριακὴν ἀργίαν θὰ ἐκδηλωθῇ ζωηρότερον, ὡς εἰς τὰς μεγάλας πόλεις, ἐκεῖ ἀφεύκτως θὰ ἐφαρμοσθῇ αὕτη. Δὲν εἶναι δὲ πρέπον μετὰ 3 ἡμέρας, καὶ προτοῦ κυρωθῇ ὁ νόμος, ἡ Βουλὴ νὰ φαίνηται ὅτι οὐχὶ σπουδαίως συνεζήτησε καὶ ἐψήφισεν αὐτὸν καὶ νὰ προβῇ εἰς τὴν ψήφισιν ἄλλου νόμου. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν πρότασιν τὴν ἀναφερομένην εἰς τὰς συντεχνίας τῶν Ἀθηνῶν, εἰς πόλιν ὅπου ὁ νόμος ἐφηρμόσθη ὁριστικῶς, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν ἀπέναντι τῆς θελήσεως, ἡ ὁποία τόσον ζωηρῶς ἐξεδηλώθη, νὰ φέρω πρότασιν, ἐὰν δὲν φέρῃ ὁ κ. συνάδελφος.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀγγελόπουλος ὑποβάλλει πρότασιν «περὶ προσθέσεως διατάξεως εἰς τὸν νόμον περὶ κυριακῆς ἀργίας». Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὑποβάλλει σχέδιον νόμου: 1) «Περὶ προσθήκης διατάξεως ἀναγομένης εἰς τὸν ὀργανισμὸν τῶν Δικαστηρίων καὶ τὴν Πολιτικὴν Δικονομίαν»· 2) «Περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ ἄρθρου 208 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας». Ὁ εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως τριῶν ὑποθυκοφυλακείων κ. Βοκοτόπουλος ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν του. (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημ. Συζητήσεων τῆς Βουλῆς ἀριθ. 489–491).

§67Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Δὲν θὰ ἔφερον τὸν λόγον, Κύριοι, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἂν ἐπιτροπὴ ἐμπόρων καὶ κατοίκων τῆς πόλεως Λαμίας δὲν μὲ ἐπεσκέπτετο ἐπανειλημμένως καὶ δὲν μοὶ ἀνέθετε τὴν ἐντολὴν νὰ παραστήσω εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν τὸ ἄδικον τῆς ἐπιβληθείσης ταύτης φορολογίας. Πρόκειται, Κύριοι, περὶ τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ λιμενικοῦ φόρου Στυλίδος καὶ εἰς τὰ διὰ τοῦ σιδηροδρόμου εἰσαγόμενα εἰς Λαμίαν ἐμπορεύματα. Κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν ἡ φορολογία αὕτη εἶναι ξένη πρὸς τὸ ἐκπολιτιστικὸν ἔργον, τὸ ὁποῖον πᾶσα Κυβέρνησις οἱασδήποτε χώρας πρέπει νὰ ἐπιδιώκῃ, εἶναι δὲ καὶ βαρεῖα καὶ ἐντελῶς ἀδικαιολόγητος διὰ τὴν πόλιν τῆς Λαμίας. Ἀνέκαθεν τὰ ἐμπορεύματα, τά τε εἰσαγόμενα καὶ τὰ ἐξαγόμενα ἐκ τῆς πόλεως ταύτης, δὲν ὑπέκειντο εἰς φορολογίαν τινά, διὰ δὲ τοῦ ψηφισθέντος πρό τινων ἡμερῶν νόμου ἐπιβάλλεται βαρεῖα φορολογία 1½%, καὶ ἐπὶ τῇ δικαιολογίᾳ ὅτι διὰ τῆς συγκοινωνίας τῆς σιδηροδρομικῆς διευκολύνονται οἱ ἔμποροι εἰς τὴν ἐξαγωγὴν καὶ εἰσαγωγὴν τῶν ἐμπορευμάτων καὶ συνεπῶς δὲν βαρύνει πολὺ ἡ φορολογία αὐτούς. Ἀλλ’ ἐρωτῶ· τὸ ἔργον τῆς συγκοινωνίας δὲν ἔχει σκοπὸν τὸ νὰ προάγῃ τὰς πόλεις καὶ τὸ ἐμπόριον ἐν αὐταῖς; Σκοπὸς τῆς συγκοινωνίας δὲν εἶναι νὰ συντελῇ αὕτη εἰς τὴν πρόοδον τοῦ τόπου; Συνεπῶς πῶς ἐν τῇ δικαιολογίᾳ τῆς ἐπιβληθείσης φορολογίας φέρεται ὡς ἐπιχείρημα, ὅτι ἤδη ἠλαφρύνθησαν οἱ ἔμποροι ἀπὸ τὰ ἔξοδα τὰ μεγάλα τῆς μεταφορᾶς, καὶ ὅτι μία τοιαύτη φορολογία δὲν θὰ τοὺς βαρύνῃ; Τὸ δίκαιον εἶναι ν’ ἀρθῇ ἡ φορολογία αὕτη, διότι τὰ μάλα τὸ ἐμπόριον τῆς Λαμίας πάσχει, καὶ εἰς δεινὴν θέσιν εὑρίσκεται ὁ ἐμπορικὸς κόσμος αὐτῆς. Ἀλλ’ ἂς ἀφήσωμεν αὐτὸ καὶ ἂς ἐξετάσωμεν κυρίως, ποία ἡ ἀφορμή, διὰ νὰ ἐπιβληθῇ τοιαύτη φορολογία, αὐτόχρημα ἀδικαιολόγητος. Ὡς ἐνθυμεῖσθε, τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον ἀνέγραφεν, ὅτι ἐπιβάλλεται λιμενικὸς φόρος ἐξαγωγῆς καὶ εἰσαγωγῆς διὰ τὴν πόλιν τῆς Λαμίας. Ἀλλ’ ἡ πόλις τῆς Λαμίας δὲν εἶναι λιμήν· λιμὴν εἶναι ἡ Στυλίς, ἥτις δὲν εἶναι μόνον λιμὴν τῆς Λαμίας, ἀλλ’ εἶναι λιμὴν ὁλοκλήρου τοῦ νομοῦ Φθιώτιδος καὶ τοῦ νομοῦ Εὐρυτανίας καὶ μέρους τῆς Δωρίδος καὶ τῆς Λοκρίδος καὶ τοῦ Δομοκοῦ. Συνεπῶς διατί νὰ βαρύνῃ μόνον τὴν πόλιν τῆς Λαμίας, καὶ ὅλος ὁ ἄλλος νομός, ὅλαι αἱ ἄλλαι ἐπαρχίαι νὰ μένωσιν ἀμέτοχοι τῆς φορολογίας ταύτης; Ἀλλὰ κυρίως διατί ἐπεβλήθη ἡ φορολογία αὕτη; Ἂν τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Στυλίδος εἶναι χρεώστης πρὸς τὴν Τράπεζαν ποσοῦ περίπου 800,000 δραχμῶν κατὰ τὰς πληροφορίας μου, ἂν συμφέροντα ἐγγυητῶν εἰς τὸ δάνειον τοῦτο παραβλάπτονται διὰ τῆς ἤδη γενομένης σιδηροδρομικῆς συγκοινωνίας τῆς πόλεως Λαμίας καὶ ἠλαττώθη τὸ εἰσαγωγικὸν καὶ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον τῆς Στυλίδος, τὸ τοιοῦτον δὲν δύναται νὰ ληφθῇ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν, ἀλλὰ πρὸ πάντων πρέπει νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν αὐτὰ τὰ συμφέροντα μιᾶς ἑκάστης τῶν πόλεων, διότι κυρίως εἰς αὐτὸ ἀποβλέπει ἓν ἐκπολιτιστικὸν ἔργον, εἰς αὐτὸ ἀποβλέπει ἓν ἔργον ἀνορθώσεως ἐν γένει τοῦ τόπου, εἰς αὐτὸ ἀποβλέπει ἓν ἔργον πρὸς ἀνακούφισιν ἐν γένει ἐκ τῶν βαρέων φόρων, εἰς τοὺς ὁποίους ὑποβάλλονται αἱ διάφοροι λαϊκαὶ τάξεις παρ’ ἡμῖν. Ἂν τὴν ἀπότισιν τοῦ χρέους τούτου πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἐπεδίωξεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιτύχῃ διὰ τῆς ἐπιβληθείσης φορολογίας, δὲν ἔπραξεν ὀρθῶς, διότι ἠδύνατο διὰ παρατάσεως τῆς προθεσμίας τοῦ χρέους αὐτοῦ θᾶττον ἢ βράδιον νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἀποπληρωμήν. Ἀποφεύγω ν’ ἀναφέρω καὶ ἄλλα πολλά, τὰ ὁποῖα μοὶ ἐξετέθησαν διὰ τὸ ζήτημα ἐν γένει τοῦ λιμένος Στυλίδος, καὶ πολλὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα διαδίδονται διὰ τὰς ἀφορμάς, αἱ ὁποῖαι ἤγαγον τοὺς εἰσηγητὰς καὶ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν νομοθέτησιν τοιούτου νόμου. Συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ζητήσῃ τὴν κύρωσιν τοῦ νόμου τούτου, ἢ τοὐλάχιστον δι’ ἑτέρου νόμου ν’ ἄρῃ τὸ ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον προσγίνεται εἰς μίαν ὁλόκληρον πόλιν, τὴν πόλιν τῆς Λαμίας.

§68Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐὰν δὲν κατέληγεν, ὡς κατέληξεν, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Καρδίτσης, θὰ ἔλεγον, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ προτείνῃ ἰδίαν πρότασιν νόμου, διότι βεβαίως ὅλη ἡ ἐπερώτησις αὐτοῦ ἦτο ἔλεγχος τοῦ ψηφισθέντος πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν νόμου. Εἶπον, ὅτε εἰσηγησάμην εἰς τὴν Βουλὴν τὸν νόμον ἐκεῖνον, καὶ κατόπιν, ὅτε ἐδόθη ἀφορμὴ ἐκ μιᾶς ἐπερωτήσεως τοῦ Βουλευτοῦ Εὐρυτανίας νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, εἶπον, ὅτι ὁ λόγος τοῦ νόμου εἶναι ὁ ἑξῆς: διὰ δανείων καὶ διὰ πόρων λιμενικῶν κατεσκευάσθη ὁ λιμὴν Στυλίδος, ἀφ’ ὅτου ὅμως ἐγένετο ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμὴ τὰ ἔσοδα τοῦ λιμένος ἀπὸ 108,000 δραχ., εἰς τὰ ὁποῖα εἶχεν ἀναβιβασθῆ πρὸ 3 ἢ 4 ἐτῶν, ἤρξαντο ἐλαττούμενα, οὕτως ὥστε κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος εἶχεν ἔσοδα κάτω τῶν 30,000, ἀλλὰ διὰ τοιούτων εὐτελῶν ἐσόδων βεβαίως εἶναι ἀδύνατον νὰ συντηρηθῇ ὁ λιμήν, ὁ ὁποῖος καὶ λαμπρῶς φωτίζεται καὶ καλὸς λιμὴν εἶναι. Πλὴν δὲ τούτου ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ εἶχεν ἀναλάβει μεγάλας ὑποχρεώσεις, διότι διὰ δανείων ἐγένετο ὁ λιμήν, εὑρίσκεται δὲ ἤδη εἰς τελείαν ἀδυναμίαν νὰ ἐκτελέσῃ τὰς ὑποχρεώσεις της.

§69Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Εἰς τί ποσὸν ἀνέρχεται τὸ δάνειον;

§70Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Εἰς 700,000 ἢ 800,000. Βεβαίως συμφέρον τῆς χώρας γενικώτερον εἶναι νὰ μὴ ἀφεθῶσιν οἱ λιμένες νὰ καταχωσθῶσι καὶ ἐρειπιωθῶσι τελείως, ἀλλ’ εἶναι ἀδύνατον νὰ κατορθωθῇ τοῦτο ἄλλως εἰμὴ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον μετεβάλομεν εἰς νόμον διὰ τῆς ὑμετέρας ψήφου, ὥστε ἐμπορεύματα, τὰ ὁποῖα καὶ πρότερον εἰσήγοντο διὰ τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς νὰ φορολογῶνται ὅπως συντελέσωσι κατά τι εἰς τὴν συντήρησιν τοῦ ὡραίου λιμένος τῆς Στυλίδος. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος τοῦ νόμου. Ἐγένοντο τῳόντι παράπονα ὑπὸ ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία ἦλθεν ἐκ Λαμίας ἐνταῦθα μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου, ἐφέρετο δὲ ὡς δικαιολογία ὅτι οἱ πόροι οἱ λιμενικοὶ ἐμειώθησαν ἐπὶ τοσοῦτον, ὄχι διότι τὸ ἐμπόριον ἐτράπη τὴν ὁδὸν τὴν σιδηρᾶν, ἀλλὰ διότι δὲν εἰσπράττονται ἐπιμελῶς καὶ δὲν ἐνοικιάζονται τακτικῶς οἱ λιμενικοὶ φόροι. Ἐὰν ἐγίνετο ἐπίβλεψις τακτικωτέρα εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἴσως δὲν θὰ ἤθελε παρασταθῆ ἀνάγκη νὰ τεθῇ τοιοῦτος φόρος ἐπὶ τῶν ἐμπορευμάτων τῶν εἰσαγομένων διὰ τῆς σιδηρᾶς ὁδοῦ. Ὑπεσχέθην εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὅτι πρὶν ὑποβάλω τὸν νόμον εἰς κύρωσιν θὰ ἐξετάσω τὸ θέμα τοῦτο καὶ θὰ ἤμην πολὺ εὐτυχής, ἂν ἔβλεπον ὅτι διὰ τῆς αὐστηρᾶς εἰσπράξεως τῶν φόρων ἤθελε κατασταθῆ δυνατὴ ἡ μὴ κύρωσις τοῦ νόμου. Ἐὰν ὅμως δὲν εἶναι δυνατὸν τοῦτο, καὶ τὸ γενικώτερον συμφέρον ἐπιβάλλει νὰ κυρωθῇ ὁ νόμος, νὰ εἰσπραχθῶσιν οἱ φόροι καὶ ἂν ἴδωμεν ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων, ὅτι εἰσπράττομεν πέρα τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖα διὰ τὴν διατήρησιν τοῦ λιμένος, τότε ἔχει καθῆκον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, οἱοσδήποτε καὶ ἂν εἶναι οὗτος, νὰ καταργήσῃ τὸν φόρον ἢ νὰ μειώσῃ τὸ ποσοστόν, διότι πρόκειται περὶ φόρου τοπικοῦ, λιμενικοῦ καὶ τὸ Κράτος οὐδὲν ἄλλο συμφέρον ἔχει ἢ νὰ εἰσπραχθῇ τόσον ποσόν, ὅσον ἀρκεῖ πρὸς συντήρησιν τοῦ λιμένος καὶ πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν δανείων, τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν μὲ τὴν ἀσφαλῆ προϋπόθεσιν τῆς ἀποπληρωμῆς. Ἔχομεν δὲ καθῆκον νὰ μεριμνῶμεν περὶ τῆς ἀποδόσεως τοιούτων δανείων κοινωνικοῦ καὶ πολιτικοῦ ἐνδιαφέροντος, ὅπως καὶ τὸ Κράτος ἔχῃ τὴν πίστιν του καὶ τὰ λιμενικὰ ταμεῖα ἔχωσι τὴν ἰδικήν των.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαρκέτης ἔχει τὸν λόγον ὅπως ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ δύο νομοσχεδίων.

§72Ν. ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμήν, κύριοι Βουλευταί, νὰ ὑποβάλω τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς περὶ τῆς ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 22 τοῦ Βασ. Διατάγματος τοῦ ἔτους 1836 περὶ σχεδίου τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ συνῆλθε σήμερον τὴν πρωίαν τὸ πρῶτον, ἀλλὰ πληροφορηθεῖσα ὅτι, ἐφ’ ὅσον δὲν δίδεται ἡ πρέπουσα ἑρμηνεία εἰς τὸ ἄρθρον αὐτό, τὸ Δημόσιον εἶναι ὑπόχρεον εἰς πληρωμὴν ἑκατομμυρίων, ἔσπευσεν ἀμέσως, παρατείνουσα τὴν ἐργασίαν της, ὅπως ὑποβάλῃ σήμερον τὴν ἔκθεσίν της. Καθ’ ἡμᾶς παρηρμηνεύθησαν ὑπὸ τοῦ Ἀρείου Πάγου αἱ διατάξεις τοῦ Διατάγματος τοῦ 1836 γενομένης συγχύσεως τῶν διατάξεων αὐτοῦ πρὸς τὰς διατάξεις μεταγενεστέρου νόμου. Ὅτε ἐψηφίσθη ὁ μεταγενέστερος νόμος ΣΞΓʹ τοῦ 1887, ἠγέρθη ἐν τῇ Βουλῇ ζήτημα μήπως διὰ τῶν διατάξεων αὐτῶν ἐτροποποιοῦντο αἱ διατάξεις τοῦ Διατάγματος, τότε δὲ ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νόμου, ἀοίδιμος Κουμουνδοῦρος, ἐδήλωσεν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι δὲν μεταβάλλονται ποσῶς αἱ διατάξεις τοῦ Διατάγματος. Ἐπὶ 23 ἔτη οὐδεμία ἀμφιβολία ἐγεννήθη καὶ τὰ δικαστήρια ἐφήρμοζον τὸ Διάταγμα ὡς τὸ ἡρμήνευσε καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὡς πρόκειται νὰ τὸ ἑρμηνεύσῃ καὶ ἡ Βουλή, ἀλλ’ ἀκολούθως ὁ Ἄρειος Πάγος μετέβαλε νομολογίαν ἀποφανθεὶς ὅτι οἱ δῆμοι εὐθύνονται εἰς ἀποζημίωσιν τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν οἰκοπέδων. Τὴν νομολογίαν αὐτὴν δὲν ἠκολούθησαν τὰ κατώτερα δικαστήρια καὶ ἐντεῦθεν προέκυψεν ἀνωμαλία εἰς τὴν νομολογίαν. Ἐζητήθη τότε ἡ αὐθεντικὴ ἑρμηνεία τοῦ νόμου ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ ἡ Βουλὴ ἑρμηνεύουσα αὐτὸν ἀπεφάνθη ὅτι δὲν εὐθύνονται εἰς ἀποζημίωσιν οἱ δῆμοι. Κατόπιν τῆς αὐθεντικῆς ταύτης ἑρμηνείας ὁ Ἄρειος Πάγος ἀπεφάνθη ὅτι εὐθύνεται εἰς ἀποζημίωσιν τὸ Δημόσιον. Εἶναι καιρὸς νὰ τεθῇ τέρμα εἰς αὐτὴν τὴν ἀνωμαλίαν διότι τὸ Δημόσιον εἶναι ἐκτεθειμένον καθ’ ἣν ὥραν ἐμιλῶ νὰ πληρώσῃ ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἡ ἐπιτροπή, τοῦτο ἔχουσα ὑπ’ ὄψει, ὄχι μόνον συνιστᾷ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει καλῶς, ἀλλὰ συνιστᾷ νὰ ψηφισθῇ τὸ ταχύτερον καί, εἰ δυνατόν, σήμερον εἰς βʹ ἀνάγνωσιν.

§73Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δηλαδὴ καὶ τὰ δύο νομοσχέδια· μὴ τὰ χωρίζετε.

§74Ν. ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Ἀμέσως θὰ ἔλθω εἰς αὐτό. Καὶ τοῦτο ὡς πρὸς τὴν ἑρμηνείαν τῶν κειμένων νόμων. Ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ θεωρεῖ ἀναγκαῖον νὰ ληφθῇ πρόνοια ὡς πρὸς τὸ μέλλον, διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ νομοθετηθῇ ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γίνῃ ῥυμοτομία οὔτε νέα ὁδὸς ἄνευ ψηφίσματος τοῦ οἰκείου δημοτικοῦ συμβουλίου. Ἐὰν δὲν ληφθῇ τοιαύτη νομοθετικὴ πρόνοια, θὰ ἐπέλθῃ μεγάλη καταστροφὴ καὶ εἰς τὰ ἰδιωτικὰ συμφέροντα ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ τοῦ Δημοσίου. Ἕνεκα τούτου ἡ ἐπιτροπὴ υἱοθετεῖ τὴν πρότασιν νόμου, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Πατρῶν, καὶ συνιστᾷ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ψήφισιν καὶ αὐτῆς.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς κ. Θεμιστοκλῆς Παπαϊωάννου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ νόμου «περὶ γυμναστικῆς». Ὁ βουλευτὴς κ. Λιδωρίκης ἔχει τὸν λόγον ἵνα ὑποβάλῃ πρότασιν νόμου περὶ τῶν ὑποδιδασκάλων.

§76Μ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω πρότασιν νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως τοῦ δικαιώματος τῆς συντάξεως ἐπὶ τῶν ὑποδιδασκάλων». Παρακαλῶ δὲ νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. Σ. Πολυζώης καὶ Ν. Γεωργακόπουλος ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τοῦ νόμου περὶ στρατιωτικῶν συντάξεων». (Ὅρα Παράρτ. Ἐφ. Συζητ. τῆς Βουλῆς, ἀριθ. 492 –496). Οὐδεὶς ἕτερος εἶναι ἐγγεγραμμένος καὶ Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας.

§78Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ περὶ ἑρμηνείας τοῦ νόμου περὶ τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν.

§79Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Καὶ ἡ πρότασις νόμου.

§80Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Μάλιστα.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 22 τοῦ Β. Διατάγματος τῆς 12 Νοεμβρίου 1836 περὶ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν». Ζητεῖ τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§82Μ. ΑΝΝΙΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Καὶ εἰς ἄλλην παρερμηνείαν, κύριε Πρόεδρε, περιπίπτουσι τὰ δικαστήρια. Πρόκειται περὶ τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν γηπέδων τῶν ῥυμοτομουμένων. Τὰ δικαστήρια ἀποφασίζουν ὅτι ὑπόχρεος πρὸς ἀποζημίωσιν εἶναι ὁ παρόδιος ἰδιοκτήτης τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν τίθεται εἰς χρῆσιν ἡ ὁδός, καὶ ἐνῷ τὸ ῥυμοτομούμενον οἰκόπεδον ἐτέθη ἐκτὸς συναλλαγῆς, ἀφ’ ἧς ἐνεκρίθη διὰ Β. Διατάγματος ἡ νέα ῥυμοτομία, ὁ ἰδιοκτήτης αὐτοῦ δὲν δύναται νὰ ζητήσῃ ἀμέσως ἀποζημίωσιν, ἀλλὰ πρέπει νὰ περιμείνῃ νὰ κατασκευασθῇ ἡ ὁδὸς καὶ ν’ ἀποζημιωθῇ ἀπὸ τοὺς νέους ἰδιοκτήτας. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ μεριμνήσῃ καὶ περὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ.

§83Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἔχω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ἡ ὁποία ἔχει τυπωθῆ.

§84ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἰς τὴν γʹ συζήτησιν.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον μόνον καὶ τὸ σύνολον. Ἐνταῦθα τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου καταλαμβάνει ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Δ. Τσιτσάρας. Ψηφίζεται εἶτα εἰς βʹ συζήτησιν ἡ πρότασις νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου ΣΞΓʹ τῆς 16 Δεκεμβρίου 1867, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ νόμου ΨΙΒʹ τῆς 20 Νοεμβρίου 1878). Ἐξακολούθησις τῆς γʹ συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων». Ὁ κ. Βοζίκης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 22.

§86Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§87Λ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Φρονῶ ὅτι ἤδη ἡ πρότασις αὕτη χρῄζει τροποποιήσεως, διότι προκειμένου νὰ γίνωσιν ἀθρόαι αἱ μεταθέσεις ὅλων τῶν πρωτοδικῶν, ἐνόουν νὰ θέσωμεν ὡς ἀρχὴν τὴν ἡμέραν τοῦ διορισμοῦ των, ἀλλὰ προκειμένου νὰ γίνηται μετάθεσις ἐξ ὡρισμένων μόνον δικαστηρίων καὶ ὡρισμένου ἀριθμοῦ, τοῦ ἑνὸς τρίτου τῶν δικαστῶν, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ μὴ τεθῇ «ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου».

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑποβληθεῖσα τροπολογία λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 22. Οἱ ἐν τῷ ἄρθρῳ 19 δικαστικοὶ ὑπάλληλοι μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς διετίας ἢ τριετίας μετατίθενται, ἂν ἀποφανθῇ ὑπὲρ τῆς μεταθέσεως τούτων τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον. Ἐκ τῶν συμπληρωσάντων ἐν Ἀθήναις συνεχῆ τριετῆ ὑπηρεσίαν ἐφετῶν καὶ πρωτοδικῶν μετατίθεται κατ’ ἔτος ὑποχρεωτικῶς τὸ τρίτον αὐτῶν, προηγουμένων εἰς τὴν μετάθεσιν τῶν ἀρχαιοτέρων κατὰ τὴν τελευταίαν αὐτῶν τοποθέτησιν ἐν Ἀθήναις. Οἱ εἰς τὰ Πρωτοδικεῖα Εὐρυτανίας, Γυθείου, Ἄρτης, Λευκάδος καὶ Παρνασσίδος ἐπὶ τριετίαν ὑπηρετήσαντες δικασταὶ μετατίθενται ἐκεῖθεν ὑποχρεωτικῶς καὶ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ τοποθετηθῶσιν εἰς οὐδὲν τούτων ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουσιν ὁμοιόβαθμοι δικαστικοὶ λειτουργοὶ μὴ ὑπηρετήσαντες ἐν αὐτοῖς, ἐκτὸς ἐὰν ζητήσωσι τοῦτο οἱ ἴδιοι. Αἱ μεταθέσεις γίνονται ἐντὸς τοῦ πρώτου δεκαημέρου τοῦ μηνὸς Αὐγούστου ἑκάστου τοῦ τελευταίου τῆς διετίας ἢ τριετίας ἔτους. Διὰ τοὺς κατὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ παρόντος νόμου δικαστικοὺς ὑπαλλήλους ἡ διετὴς ἢ τριετὴς ὑπηρεσία λογίζεται ἀρχομένη ἀπὸ τῆς χρονολογίας τοῦ Β. Διατάγματος τῆς τελευταίας πρὸ τῆς ὑπὸ τῆς Βουλῆς ψηφίσεως τοῦ παρόντος νόμου τοποθετήσεως αὐτῶν».

§89Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Χθὲς μετὰ μακρὰν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου κατέληξεν ἡ Βουλή, ὡς ἐγὼ τοὐλάχιστον ἀντελήφθην, συμφώνως καὶ πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, εἰς τὴν ἀποδοχὴν τῆς τροπολογίας, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεγάρων Βουλευτοῦ, ἦτο δὲ ἡ τροπολογία αὕτη σχεδὸν ὁλόκληρος ἡ ὑπὸ τοῦ κ. Βοζίκη διατυπωθεῖσα, πλὴν τῶν τελευταίων προσθηκῶν. Ἀπεδέχθη τουτέστιν ἡ Βουλή, ὡς ἐγὼ ἀντελήφθην, τὸ ὑποχρεωτικὸν τῶν μεταθέσεων κατὰ τὸ ⅓ τῶν ἐφετῶν καὶ πρωτοδικῶν τῶν ἐν Ἀθήναις διαμενόντων, ἀπεδέχθη δὲ καὶ τὴν μὴ τοποθέτησιν εἰς τὰ δικαστήρια τὰ ὡρισμένα ἐν τῷ νόμῳ ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ, ἀφοῦ ἅπαξ ἐκεῖθεν μετατεθῇ.

§90Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τὴν ὑποχρεωτικὴν μετάθεσιν;

§91Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Φυσικά. Ἀλλὰ σήμερον προτείνεται ἑτέρα τροπολογία.

§92Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν εἶπον ἐγὼ ὅτι ἀπεδέχθη ἡ Βουλὴ καὶ τὰς τελευταίας προσθήκας.

§93Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὄχι βέβαια· συμφωνοῦμεν πρὸς τοῦτο. Ὁ κ. Βοζίκης προτείνει καὶ ἄλλην τροπολογίαν, νὰ κανονισθῇ, οὕτως εἰπεῖν, ὑπὸ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας ἢ μᾶλλον νὰ τεθῶσι καὶ ἄλλοι κανόνες, καθ’ οὓς αἱ μεταθέσεις θὰ τίθενται ὅπως χρησιμεύσωσιν ὡς κανόνες εἰς τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον. Νομίζω ὅτι οἱ κανόνες οὗτοι εἶναι λίαν περιοριστικοί, καὶ νομίζω ὅτι πρέπει ν’ ἀποδεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Μεγάρων, ὡς χθὲς διετυπώθη, ν’ ἀφήσωμεν δὲ τὴν τελευταίαν παράγραφον τοῦ κυβερνητικοῦ νομοσχεδίου ὡς ἔχει, δηλαδὴ ἡ τριετία τῶν ὑπαλλήλων ν’ ἄρχηται ἀπὸ τῆς 1 Σεπτεμβρίου 1909.

§94ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§95Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ τροπολογία μου ἡ ὑποβληθεῖσα χθὲς ἀφεώρα κυρίως εἰς τὸ ζήτημα τῶν δικαστηρίων τῆς πρωτευούσης, καὶ ἐπεζήτησα ὅπως γίνῃ ἀποδεκτὸν ὑπὸ τῆς Βουλῆς τὸ προταθὲν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο μέρος, δηλαδὴ οἱ πρωτοδίκαι καὶ ἐφέται Ἀθηνῶν μετατίθενται ὑποχρεωτικῶς μετὰ μίαν τριετίαν κατὰ τὸ ⅓· διὰ τοῦτο δὲ καὶ δὲν περιέλαβον τροπολογίαν ἐπὶ τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου τοῦ κυβερνητικοῦ νομοσχεδίου, διότι, ὡς εἶπον, δὲν ἀπέβλεπον εἰς αὐτό. Φρονῶ ὅμως καὶ ἐγὼ ὅτι ἀνάγκη εἶναι νὰ τροποποιηθῇ καὶ τὸ ἐδάφιον τοῦτο τοῦ κυβερνητικοῦ νομοσχεδίου, διότι ἄλλως εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῶσιν ἀφορμαὶ εἰς παρεξηγήσεις. Δὲν εἶναι νοητὸν τί ἐπιζητεῖ ὁ διατυπώσας τὸ ἄρθρον τοῦτο διὰ τῆς φράσεως ὅτι ἄρχεται ἡ τριετία ἀπὸ τῆς 1 Σεπτεμβρίου 1909. Δύναται νὰ ὑποτεθῇ ὅτι ἐπιζητεῖται ἡ ἀθρόα νέα τοποθέτησις δικαστῶν, ἵνα οὗτοι προστατεύωνται ὑπὸ τοῦ νόμου· δύναται νὰ ὑποτεθῇ ὅτι ἐξαιρετικῶς ἡ διάταξις αὕτη νομοθετεῖται ὑπὲρ τῶν ἤδη τοποθετημένων δικαστῶν, οἱ ὁποῖοι, καίτοι ἴσως πλέον τῆς πενταετίας ἢ καὶ δεκαετίας εἴς τινα τόπον εἶναι τοποθετημένοι, θὰ ἐξακολουθήσωσι νὰ παραμένωσιν εἰς τὸν τόπον τοῦτον προνομιακῶς καὶ ἐπὶ ζημίᾳ ἄλλων, οἵτινες εἶναι τοποθετημένοι εἰς τόπους οὐχὶ ἐπίσης εὐαρέστους ὡς εἶναι οἱ τῶν πρωτευουσῶν. Διὰ τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω, καὶ ἐγὼ νομίζω ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ ν’ ἀποδεχθῇ τὴν τροπολογίαν τὴν ὑποβληθεῖσαν σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ τοποθέτησις ἄρχεται ἀπὸ τῆς χρονολογίας τοῦ Β. Διατάγματος τῆς τελευταίας πρὸ τῆς ψηφίσεως ὑπὸ τῆς Βουλῆς τοῦ παρόντος νόμου τοποθετήσεως αὐτῶν.

§96Γ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Παρατηρῶ, κύριε Πρόεδρε, δυστυχῶς ὅτι τὰ ζητήματα τὰ ἐρχόμενα ἐνώπιον τοῦ νομοθετικοῦ Σώματος σπανιώτατα ἐξετάζονται ἀπὸ περιωπῆς, ἀλλὰ συνεπείᾳ ἐπηρειῶν, αἱ ὁποῖαι σχηματίζονται ἔξωθεν καὶ φθάνουσι μέχρι τῆς αἰθούσης ταύτης. Προκειμένου περὶ συγκροτήσεως τοῦ δικαστικοῦ σώματος, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ μίαν τῶν ἐξουσιῶν τοῦ Κράτους, ὀφείλει πρὸ παντὸς περὶ τοῦ ζητήματος τούτου νὰ κυριαρχήσῃ ἡ ἰσότης καὶ δικαιοσύνη. Ἂν, Κύριοι, προεκλήθη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τοῦτο προυκάλεσεν ἡ δυσφορία ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐξωρίσθησαν ἀπὸ τὰς Ἀθήνας καὶ ζῶσιν ἐπὶ ἔτη μακρὰ εἰς τόπους, τοῦθ’ ὅπερ εἶναι πᾶν ἄλλο ἢ ἑλκυστικόν. Ἐρχόμεθα ἤδη νὰ παρατείνωμεν τὴν κατάστασιν ἐκείνην, καὶ δυστυχῶς ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ παράτασιν λέγουσα ὅτι ἡ τριετία θ’ ἀρχίσῃ ἀπὸ σήμερον. Αὐτὸ θὰ ἐγείρῃ βεβαίως θύελλαν ἀγανακτήσεως καὶ δικαίας μεμψιμοιρίας ἐκ μέρους τοῦ δικαστικοῦ σώματος, διότι ἀνέμενον μετὰ προσδοκίας οἱ δικασταὶ νὰ ἔλθῃ καὶ δι’ αὐτοὺς ἡ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν ἤθελον μετρηθῆ καὶ οὗτοι μὲ ἰσότητα, καὶ ἀνέμενον τὴν ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἤθελον νὰ ἴδωσι καὶ τὸ νομοθετικὸν τοῦτο Σῶμα ἐξαιρόμενον εἰς ὕψος ἵνα ἐπιβάλῃ τὴν ἰσότητα εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μέχρι σήμερον κατέχουσι τὰς θέσεις τῶν πρωτευουσῶν ὡς τιμάριον. Εἶναι λυπηρὸν ὅτι δικασταὶ ἐξακολουθοῦσι πιέζοντες ἴσως καὶ πολλοὺς ἐξ ἡμῶν ἵνα ἐπιτύχωσι καὶ παραμείνωσιν ἐπὶ χρόνον ἀκόμη εἰς τὰς θέσεις αὐτῶν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἴσως καὶ μίαν ἀδικίαν διὰ τὸ σῶμα.

§97Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἶναι πρωτοφανές, Κύριοι, νὰ θελήσῃ νὰ ἐπιμείνῃ ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν ἐφετῶν καὶ τῶν πρωτοδικῶν, οἱ ὁποῖοι μονιμοποιοῦνται ἐδῶ ἐπὶ μίαν τριετίαν ἀκόμη, ἀφοῦ ὑπηρετοῦσιν ἤδη ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τοῦ ὅτι ὑποχρεοῦμεν καὶ τοὺς δικαστὰς Ἄρτης, Γυθείου, Καρπενισίου, Λευκάδος καὶ Ἀμφίσσης νὰ μείνωσιν ἐκεῖ ἀκόμη ἐπὶ μίαν τριετίαν, διότι ἡ ὑπηρεσία αὐτῶν ἐκεῖ θ’ ἀρχίσῃ κατὰ τὸ κυβερνητικὸν νομοσχέδιον ἀπὸ τῆς 1 Σεπτεμβρίου 1909. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι πράττομεν μεγίστην ἀδικίαν, καὶ πρέπει πολὺ ν’ ἀναλογισθῇ ἡ Κυβέρνησις τοῦτο, διότι εἶναι καὶ πρωτοφανές, ἐπαναλαμβάνω, διότι οὐδέποτε τὸ νομοθετικὸν Σῶμα δύναται νὰ ἐπεμβῇ καὶ νὰ κανονίσῃ προσωπικῶς τὰς θέσεις τῶν δικαστῶν. Ἐτάχθημεν ἐνταῦθα γενικὰς διατάξεις νὰ θέσωμεν. Ἐὰν δ’ ἐπιμείνῃ, θὰ συμβῇ τὸ ἄτοπον ὅτι ἀθρόαι θὰ γίνωσιν αἱ μεταβολαί, ὅταν θ’ ἄρξηται ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου. Ποῦ ἠκούσθη δὲ νὰ νομοθετῶμεν σήμερον διὰ χρόνον μετὰ τριετίαν, ὁ ὁποῖος θὰ δώσῃ ἀφορμήν, ὅπως ἐφαρμοσθῶσιν αἱ διατάξεις αὗται ὑπὸ τῆς Διοικήσεως καὶ πῶς θὰ προεξοφλήσωμεν τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας, ἃς ἄλλοι θὰ ἐκτιμήσωσι τότε; Ἐὰν πρόκειται σοβαρῶς νὰ ἐφαρμόσωμεν καὶ νὰ ψηφίσωμεν ὡς διετυπώθησαν ἤδη τὰ πράγματα εἰς τὸν νόμον τοῦτον, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν γνώμην της, ἐὰν ποθῇ νὰ ἔχῃ πραγματικῶς τὴν βελτίωσιν τοῦ δικαστικοῦ σώματος.

§98Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρατηρῶ ὅτι, ὅταν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Κορινθίας ὁμιλῇ, ὁμιλεῖ μετὰ θυμοῦ, ἐνῷ οὐδεμίαν ἔχει ἀφορμὴν πρὸς τοῦτο, ἀφοῦ ἐφάνημεν τόσον ἐνδοτικοὶ πρὸς αὐτόν, καὶ ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἀπέδειξεν ὅτι ἀποδέχεται ἑκάστοτε τὰς ῥιζικωτέρας τροπολογίας, τὰς ὁποίας προτείνει ὁ κ. Βουλευτής. Καὶ ἐγὼ μάλιστα χαίρω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν ἡ Βουλὴ ἀπέδειξεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πλειστάκις ἀπέδειξεν, ὅτι, ὁσάκις ἡ Κυβέρνησις προέτεινε νόμον τινὰ ἀποκεντρωτικόν, ἡ Βουλὴ πάντοτε τὸν ἐδέχθη. Καὶ ἐν τούτοις κατηγοροῦσι τὴν Βουλὴν καὶ τοὺς Βουλευτὰς ὅτι θέλουσι τὴν συναλλαγήν. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ· πότε ἡ Βουλὴ δὲν ἐψήφισε νόμον ἀποκεντρωτικόν; Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Κορινθίας δὲν ἠξεύρω διατί θέλει νὰ μᾶς κατακρίνῃ ὅτι δῆθεν ἡμεῖς ἐπιμένομεν ἐπὶ διατάξεώς τινος, τὴν ὁποίαν αὐτὸς δὲν ἐγκρίνει. Ἐγὼ δηλῶ ὅτι εὐχαρίστως ἀποδέχομαι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βοζίκη, ἀφοῦ ἡ τροπολογία αὕτη πρόκειται νὰ καταστήσῃ τὴν διάταξιν ἔτι μᾶλλον λυσιτελεστέραν.

§99Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ ὀφείλω μίαν ἀπάντησιν εἰς τὸν ἀξιότιμον φίλον μου Βουλευτὴν ἐκ Θηβῶν, ὁ ὁποῖος μετὰ γλώσσης δριμυτάτης ἐκάκισε τὴν διάταξιν. Ἡ δριμεῖα γλῶσσα βεβαίως θὰ ἥρμοζεν, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἶχε λόγον τινά, ὅπως προστατεύσῃ τοὺς ἤδη κατέχοντας τὰς δικαστικὰς θέσεις εἴτε ἐν τῇ πρωτευούσῃ εἴτε ἐν ἄλλῃ τινὶ καλῇ τοποθετήσει. Ἀλλ’ εὐτυχῶς δὲν δύναται ν’ ἀποδοθῇ τοιαύτη εἰς ἡμᾶς μομφή. Ἐὰν διετυπώθη τὸ ἄρθρον ὡς διετυπώθη, ὁ συντάξας τὸν νόμον τοῦτον εἶχεν ἐν ὑπ’ ὄψει του, ν’ ἀρχίσῃ δι’ ὅλους ἡ τριετία ἀπὸ τοῦ ὡρισμένου σημείου, ὥστε νὰ εἶναι εὐκολωτέρα μετὰ τὴν λῆξιν τῆς τριετίας ἡ μετάθεσις τῶν διαφόρων ὑπαλλήλων. Διότι κατὰ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὑμεῖς προτείνετε, καὶ τὸ ὁποῖον ἡμεῖς δὲν ἔχομεν κανένα λόγον νὰ ἀντικρούσωμεν, καὶ τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ εἶναι ἑτοίμη ν’ ἀποδεχθῇ, καθίσταται δυσκολώτερον τὸ ζήτημα τῶν μεταθέσεων, διότι ἄλλοτε θὰ λήγῃ ἡ τριετία τῶν διαφόρων δικαστῶν καὶ ἡ θέσις τοῦ ἀνωτάτου συμβουλίου θὰ εἶναι ἔτι δυσχερεστέρα ἢ ἐὰν παρεδεχόμεθα τὸ σχέδιον τὸ κυβερνητικόν. Ἤθελον νὰ εἴπω εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Θηβῶν ταῦτα, διότι δὲν νομίζω ὅτι εἶναι πρέπον τοιαύτην μομφὴν ν’ ἀποδώσῃ εἰς ἡμᾶς τοὺς συντάξαντας τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§100Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Οὐδέποτε ἀμφέβαλλον ὅτι ἡ ὁμολογουμένη μετριοπάθεια τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ συμβιβαστικὸς χαρακτὴρ αὐτοῦ καὶ ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει ἤθελον συντελέσει εἰς συμβιβασμὸν τῶν διεστώτων, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι χάριτας ὀφείλει ἡ Βουλὴ εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ὁ ὁποῖος ηὐδόκησε νὰ δεχθῇ ἐν μέρει τὴν δικαιοτάτην τροπολογίαν αὐτήν, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐπέμενον τόσοι Βουλευταί. Ἀλλὰ διὰ νὰ εἶναι ἀκριβοδίκαιος, παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ δεχθῇ μίαν ἐπίσης δικαιοτάτην ἀλλὰ καὶ νομιμωτάτην καὶ εὐλογωτάτην τροπολογίαν, ἐν ταῖς μεταθέσεσι ταύταις, ταῖς πραγματοποιουμέναις ἐν τῷ ἄρθρῳ 22 νὰ συμπεριληφθῶσι καὶ οἱ δικασταὶ οἱ ἔχοντες ὑπηρεσίαν εἰς τὰ προξενικὰ δικαστήρια, διότι νομίζω ὅτι εἶναι ἄδικον νὰ παραμένωσιν οἱ δικασταὶ ἐκεῖνοι ἐπὶ σειρὰν ὁλοκλήρων ἐτῶν, ἄλλοι μὲν ὡς πρόεδροι, ἄλλοι δὲ ὡς δικασταί, ἐνῷ γνωρίζομεν ὅτι ὑπάρχουσι δικασταὶ πρωτοδίκαι ἐπίσης μεμορφωμένοι καὶ ἐπίσης ἱκανοὶ νὰ καταλάβωσι τοιαύτας θέσεις. Νομίζω λοιπὸν ὅτι χάριν τοῦ δικαίου ἐπιβάλλεται νὰ συμπεριληφθῶσι καὶ αὐτοὶ καὶ εἶμαι τῆς ἰδέας νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν διάταξιν τῆς ὑποχρεωτικῆς μεταθέσεως, ἢ τοὐλάχιστον νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν γνωμοδότησιν τοῦ δικαστικοῦ συμβουλίου.

§101ΒΡ. ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω ἐπὶ τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 22, ἐπὶ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν προέτεινεν ὁ κ. Βουλευτὴς Κυνουρίας, λεγούσης τὰ ἑξῆς: «Διὰ τοὺς κατὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ παρόντος νόμου δικαστικοὺς ὑπαλλήλους ἡ διετὴς ἢ τριετὴς ὑπηρεσία λογίζεται ἀρχομένη ἀπὸ τῆς χρονολογίας τοῦ Β. Διατάγματος τῆς τελευταίας πρὸ τῆς ὑπὸ τῆς Βουλῆς ψηφίσεως τοῦ παρόντος νόμου τοποθετήσεως αὐτῶν»·

§102ΙΩ. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀπὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ παρόντος νόμου.

§103ΒΡ. ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τῆς ἰσχύος αὐτοῦ, διότι τότε ἰσχύουσιν αἱ διατάξεις ἑνὸς νόμου, ὁ ὁποῖος εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ κυρωθῇ, ἐνῷ ἅμα ἰσχύσῃ ὁ νόμος τότε εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχύσωσι καὶ ὅλαι αἱ διατάξεις αὐτοῦ.

§104Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως ἂν θὰ γίνωσι μεταβολαί;

§105ΒΡ. ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Φοβεῖσθε μήπως κάμῃ ἡ Κυβέρνησις μεταβολάς; Καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ κάμῃ μέχρι τοῦδε μεταβολὰς οἵας ἤθελε, καὶ φοβεῖσθε μήπως ἐντὸς δεκαπέντε ἡμερῶν κάμῃ μεταβολάς; Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς Κυβερνήσεως, πρέπει νὰ λείψῃ αὐτό, καὶ νὰ τεθῇ «ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου».

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δέχεται αὐτό.

§107Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§108ΒΡ. ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Ὁ σκοπὸς τῆς τροπολογίας δὲν εἶναι αὐτός, διότι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀρκετὸν θάρρος ὥστε νὰ μὴ ἔχῃ ἀνάγκην τῆς συνδρομῆς τοῦ κ. Βουλευτοῦ Κυνουρίας, διὰ ν’ ἀντεπεξέλθῃ κατὰ τῶν πιέσεων.

§109Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἀνήκει εἰς ὅλην τὴν Βουλήν· δὲν εἶναι μόνον ἰδική σου.

§110ΒΡ. ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Ὁ σκοπὸς τῆς τροπολογίας εἶναι ὅπως δεσμευθῇ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ βεβαίως δὲν δεσμεύεται, διότι πᾶς νόμος ἰσχύει ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως αὐτοῦ, οὐδένα δὲ νόμον γνωρίζω, τοῦ ὁποίου μία διάταξις νὰ ἰσχύσῃ ἀπὸ τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ, διότι αἱ διατάξεις παντὸς νόμου ἰσχύουσιν ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου.

§111Κ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγώ, Κύριοι, νομίζω ὅτι ἔδωκα ἀρκετὰ διδάγματα τῆς εὐλαβείας μου πρὸς τὸ δικαστικὸν σῶμα, ὥστε νὰ μὴ ὑποτεθῇ ὅτι ἡ διάταξις αὕτη ἐτέθη ἐν τῷ νόμῳ, διὰ νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἐντὸς τῶν δέκα ἢ δεκαπέντε ἡμερῶν ν’ ἀνατρέψω ὅλον τὸν δικαστικὸν κόσμον. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι τοῦτο δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ, ἀλλὰ βεβαίως καὶ ἡ προαίρεσίς μου, ἡ ὁποία, νομίζω, ὑπῆρξεν ἀγαθή, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἶναι τοιαύτη, καὶ ἐπειδὴ ἐξακολουθῶ νὰ δέχωμαι πάντοτε τὰς ῥιζικωτέρας τροποποιήσεις, σᾶς δηλῶ ὅτι δέχομαι καὶ αὐτήν.

§112Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ προσθέτω ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν τὸ πρᾶγμα, διότι θὰ ἰσχύσῃ μετὰ τὴν δημοσίευσιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 22, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως).

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 23 (ἀναγινώσκεται).

§114Ν. ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Ἡ τροπολογία τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι κατ’ ἐμὲ ὀρθοτέρα, καὶ ταύτην θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν ν’ ἀποδεχθῇ. Πρόκειται περὶ τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ ἀνωτάτου συμβουλίου. Βεβαίως οὐδὲ ὑπόνοια δυσπιστίας πρὸς τὸ ἀνώτατον συμβούλιον ἤγαγε τὴν ἐπιτροπὴν εἰς τὴν ἀναγραφὴν τῆς διατάξεως ὡς τὴν διετύπωσε, διότι, ἐάν τις ἐξ ἡμῶν ἔχῃ τὴν ἐλαχίστην δυσπιστίαν πρὸς τὸ ἀνώτατον συμβούλιον, ἔχει καθῆκον, ὅπως πάσῃ δυνάμει ἀντιταχθῇ καὶ πολεμήσῃ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Ἀλλὰ καὶ περὶ τοῦ ἀνωτάτου συμβουλίου πρέπει νὰ λεχθῇ ὅ,τι ἐλέχθη καὶ περὶ τῆς γυναικὸς τοῦ Καίσαρος, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ οὐδὲ ὑπόνοια ὅτι δὲν θὰ καταρτισθῇ γνησίως. Ἐγὼ εἶμαι πεπεισμένος περὶ τούτου καί, ἂν δὲν εἶχον τοιαύτην πεποίθησιν, θὰ ἀνθιστώμην κατὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη καὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι, ἐκεῖνοι τουτέστι, περὶ τῆς τύχης τῶν ὁποίων ἀποφασίζει τὸ ἀνώτατον συμβούλιον, νὰ ὦσι πεπεισμένοι ὅτι τοῦτο κατηρτίσθη γνησίως, ὅτι οὐδὲν μέσον ἐνεφιλοχώρησεν, οὐδεμία προτίμησις προσώπων περὶ τὸν καταρτισμόν.

§115ΙΩ. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Πίστευε καὶ μὴ ἐρεύνα.

§116Ν. ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτό, ὡς διετυπώθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, οὕτω πρέπει νὰ ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, διότι διὰ τοῦ ἄρθρου τῆς ἐπιτροπῆς αἴρεται πᾶσα ὑπόνοια. Ἡ ἐκλογὴ γίνεται διὰ κληρώσεως ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ δυσπιστήσῃ. Ἐγὼ διετύπωσα αὐτὸ τὸ ἄρθρον καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τὸ ἐδέχθη, ἐλπίζω δὲ νὰ τὸ ἐγκρίνῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλή.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰ. Δ. Ῥάλλης.

§118ΙΩ. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν βλέπω τὸν λόγον δι’ ὃν πρέπει ν’ ἀφήσωμεν τὴν τύχην ν’ ἀποφανθῇ περὶ τῶν προσώπων τὰ ὁποῖα θ’ ἀποτελέσωσι τὸ ἀνώτατον συμβούλιον εἰς τὸ ὁποῖον ἀπονέμομεν τόσον σοβαρὰ δικαιώματα. Νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ἀκολουθήσωμεν ἐν τούτῳ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς ἕτερα Κράτη. Κατὰ τὸν Γαλλικὸν νόμον τὸ conseil superieur de la magistrature, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ὅσα δικαιώματα τὸ ἀνώτατον συμβούλιον, ἀπαρτίζεται ἐκ τῆς ὁλομελείας τοῦ ἀκυρωτικοῦ. Νομίζω ὅτι καὶ ἡμεῖς δυνάμεθα νὰ ὁρίσωμεν ὅτι τὸ ἀνώτατον συμβούλιον ἀπαρτίζεται ἐκ τῆς ὁλομελείας τοῦ Ἀρείου Πάγου· ἀλλ’ ἐπειδὴ δίδομεν εἰς αὐτὸ καθήκοντα τὰ ὁποῖα τὸ conseil superieur δὲν ἔχει, καὶ κυρίως τὸ νὰ ἀποφαίνηται ὑποχρεωτικῶς διὰ τὰς προαγωγὰς καὶ ἐπειδὴ περὶ τῶν κατωτέρων δικαστῶν δυσκόλως εἶναι δυνατὸν ὁ Ἄρειος Πάγος νὰ ἔχῃ ἀσφαλῆ γνώμην, φρονῶ ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ προσθέσωμεν καὶ τὸν πρόεδρον τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν, ἵνα λαμβάνῃ μέρος καὶ οὗτος εἰς τὸ ἀνώτατον συμβούλιον.

§119Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἰδοὺ ποίαν ἀντίρρησιν ἔχω καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὁλομέλειαν. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀξιώσωμεν ὅπως ἡ ὁλομέλεια ἀποφαίνηται περὶ εἰρηνοδικῶν καὶ γραμματέων Εἰρηνοδικείων. Ἕν πρᾶγμα δυνάμεθα νὰ κάμωμεν, ὅπως συνδυάσωμεν τὰς δύο ἰδέας, ν’ αὐξήσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν μελῶν. Νομίζω ὅτι καὶ ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ἀντὶ ἑπτὰ μελῶν νὰ ἔχωμεν ἐννέα μέλη. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως καὶ τὸν πρόεδρον τῶν Ἐφετῶν, καὶ ἡμεῖς θὰ εἴχομεν τὴν ἐπιθυμίαν, ὅπως λάβῃ μέρος εἰς τὸ ἀνώτατον τοῦτο δικαστικὸν συμβούλιον, νομίζω ὅμως ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν, διότι τὸ ἀνώτατον τοῦτο συμβούλιον πρόκειται ν’ ἀποφαίνηται καὶ περὶ τῆς τύχης τοῦ προέδρου τῶν Ἐφετῶν καὶ περὶ τῆς μεταθέσεως αὐτοῦ. Ἂν λοιπὸν ἀποτελῇ μέρος τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ κρίνῃ περὶ ἑαυτοῦ τὸ ἴδιον μέλος;

§120ΙΩ. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ μήπως δὲν ἀποφαίνεται περὶ τοῦ ἀντιπροέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου; Δύναται ἄλλως νὰ ὁρισθῇ ὅτι, ὁσάκις πρόκειται περὶ αὐτοῦ, νὰ ἐξαιρῆται.

§121Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἠξεύρω διατί ἀποκλείει ἐκ τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου τὸν ἀντιπρόεδρον. Ἀλλά, ἐνῷ τὸν ἀποκλείει ἐκ τοῦ προηγουμένου ἄρθρου, εἰς τὸ ἄρθρον 24 τὸν ἔχει περιλάβει, ὅπερ εἶναι ἀσυνεπές. Ἀφοῦ νομίζει ὅτι εἶναι ἄξιος νὰ συμπεριληφθῇ ἐν τῷ ἄρθρῳ 24, πρέπει νὰ εἶναι καὶ ἐν τῷ ἄρθρῳ 23. Καὶ δὲν βλέπω διατί τοῦτο, τὸ ὁποῖον παρακαλῶ νὰ μᾶς ἐξηγήσητε.

§122Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ἐγὼ φρονῶ ὅτι ὀρθὸν καὶ σκόπιμον εἶναι ὅπως προστεθῇ ὡς μέλος τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου καὶ ὁ ἐν Ἀθήναις πρόεδρος τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου. Ἡ οὐχὶ μακρὰ ἱστορία τῶν δικηγορικῶν συλλόγων ἀπέδειξεν ὅτι οἱ ἐπαρχιακοὶ δικηγορικοὶ σύλλογοι εὑρίσκονται εἰς ἐπικοινωνίαν μετὰ τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Ἀθηνῶν, πρὸς ὃν ὑποβάλλουσι τὰ παράπονά των πολλάκις διὰ τὰς παρεκτροπὰς τῶν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ὑπηρετούντων δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Ἐξ αὐτοῦ ζητοῦσι διαφόρους ὁδηγίας πρὸς εὔρυθμον λειτουργίαν τῆς δικαστικῆς κινήσεως. Συνεπῶς ὁ πρόεδρος τοῦ δικαστικοῦ συμβουλίου εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ καὶ τὰ παράπονα τῶν δικηγόρων τῶν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις καὶ τοὺς λόγους οἱ ὁποῖοι συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς μεταθέσεως δικαστοῦ τινος ἔκ τινος ἐπαρχίας. Δὲν πρέπει δὲ νὰ ὑπάρξῃ φόβος καὶ δισταγμός τις εἰς τὸ ν’ ἀναθέσωμεν εἰς τὸν πρόεδρον τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου τὰ ὑψηλὰ ὄντως καθήκοντα τοῦ μέλους τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου, διότι πρέπει ν’ ἀνομολογήσῃ τις ὅτι ἡ θέσις αὕτη κατέστη ἐπίζηλος, ὥστε καὶ ἀγὼν καταβάλλεται μεταξὺ τῶν ἀρίστων πρὸς κατάληψιν αὐτῆς, εἰς τρόπον ὥστε τὸ ἀξίωμα τοῦτο καταλαμβάνει ἡ κορυφὴ τοῦ δικηγορικοῦ κόσμου ἐν Ἀθήναις. Τοιοῦτο λοιπὸν μέλος εἰσαγόμενον εἰς τὸ ἀνώτατον συμβούλιον ἀφ’ ἑνὸς μὲν θέλει συντελέσει εἰς τὴν εὔρυθμον καὶ κανονικὴν λειτουργίαν τοῦ συμβουλίου τούτου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ θέλει παράσχει ἐγγύησιν διὰ τὰς ἀδικίας αἱ ὁποῖαι τυχὸν ἤθελον ἐπιβουλευθῆ κατὰ τῶν δικαστικῶν προσώπων, περὶ τῆς ἀσφαλείας τῶν ὁποίων προνοεῖ πρωτίστως τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§123ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὴν παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Μεγαρίδος κ. Ῥάλλη εὑρίσκω ὀρθοτάτην, διότι ὁ πρόεδρος τῶν Ἐφετῶν δύναται πολλὰ νὰ εἰσκομίσῃ εἰς τὸ ἀνώτατον συμβούλιον, καθόσον εὑρίσκεται εἰς ἄμεσον ἐπαφὴν μετὰ τοῦ δικαστικοῦ κόσμου πολὺ περισσότερον ἀπὸ τοὺς ἀρεοπαγίτας. Ἀλλ’ ἐπίσης εἶναι ὀρθὴ καὶ ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Δύναται ὅμως σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῆς μεταθέσεως τοῦ προέδρου τῶν Ἐφετῶν νὰ κολασθῇ τοῦτο οὕτως: καθ’ ἣν ἐποχὴν πρόκειται νὰ σκεφθῇ τὸ συμβούλιον περὶ προέδρου Ἐφετῶν, ὁ πρόεδρος τῶν Ἐφετῶν νὰ μὴ λαμβάνῃ μέρος εἰς τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην· ν’ ἀπόσχῃ· νὰ κωλύηται ἐκ τοῦ νόμου. Νομίζω ὅτι οὕτω πως διορθώνεται τὸ πρᾶγμα.

§124Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου λαμβάνεται μεγίστη πρόνοια πρὸς ἀπόλυτον ἐξασφάλισιν τῆς ἀνεξαρτησίας τῶν δικαστῶν καὶ τῆς προστασίας αὐτῶν. Ἐρωτῶ ὅμως· ποία ἀσφάλεια λαμβάνεται διὰ τοὺς πολίτας τοὺς ἀτυχεῖς, τοὺς ἀδικουμένους τυχὸν ὑπὸ τῶν δικαστῶν, καὶ πῶς αὐτοὶ ἀδικούμενοι θὰ προστατευθῶσι; Φρονῶ ὅτι ὁ μόνος τρόπος πρὸς προστασίαν τῶν πολιτῶν εἶναι ὁ διὰ τῆς προτάσεως τοῦ ἐκ Θηβῶν συναδέλφου. Οἱ δικηγόροι εἶναι οἱ προστάται οἱ φυσικοὶ τῶν πολιτῶν, καὶ οἱ δικηγόροι τῶν ἐπαρχιῶν ἔρχονται διὰ τῶν προέδρων αὐτῶν εἰς ἐπαφὴν μὲ τὸν πρόεδρον τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Ἀθηνῶν. Λοιπὸν ὁ ἁρμοδιώτερος διὰ νὰ κρίνῃ περὶ τοῦ ποιοῦ καὶ τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ ἀπαιτουμένου διὰ πᾶν δικαστήριον καὶ περὶ τῆς δράσεως τῶν δικαστῶν εἶναι ὁ δικηγόρος, οἱ δικηγορικοὶ σύλλογοι, οἱ ὁποῖοι διὰ τοῦ προέδρου τοῦ συλλόγου Ἀθηνῶν δύνανται ν’ ἀντιπροσωπεύωνται εἰς τὸ ἀνώτατον συμβούλιον. Τὸ προτεινόμενον νομίζω λίαν συντελεστικὸν καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καθ’ ὁλοκληρίαν τὸ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς προτεινόμενον ἄρθρον. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν χρόνον διὰ τοῦ ὑπουργικοῦ νομοσχεδίου ὁρίζεται ἡ πρώτη Αὐγούστου ὡς χρόνος, ἀλλὰ κατὰ τὴν 1ην Δεκεμβρίου θὰ συμπίπτωσι καὶ αἱ μεταβολαί, τὸ ἐρχόμενον δὲ συμβούλιον δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ προβῇ εἰς μεταβολήν· ὅθεν εἶναι ὀρθότερον ν’ ἄρχωνται αἱ μεταβολαὶ ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου καὶ νὰ λήγωτι τῇ 1 Ἰανουαρίου τοῦ ἑπομένου ἔτους, τοῦτο δὲ διατυποῖ καὶ τὸ ἄρθρον τῆς ἐπιτροπῆς καὶ φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ καθ’ ὁλοκληρίαν ὑπ’ ὄψιν.

§125Ν. ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Δὲν γνωρίζω ἂν ἡ ἐπιτροπὴ ἔπραξε καλῶς ἢ οὐ προτείνασα τὴν συγκρότησιν τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου ὡς τὴν προέτεινεν, ἐξ οὗ ἀποκλείεται ὁ ἀντιπρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου, διότι ἡ ἐπιτροπὴ προδήλως δὲν εἶναι ἁρμοδία νὰ κρίνῃ περὶ τῆς ἐργασίας της· τοῦτο ἁρμοδία εἶναι νὰ κρίνῃ ἡ Βουλή. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον ὀφείλω νὰ εἴπω εἶναι ὅτι οὐδεὶς λόγος δυσπιστίας πρὸς τὸ πρόσωπον τοῦ ἀντιπροέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου ὑπηγόρευσεν αὐτὴν τὴν διάταξιν εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ δὲν ἔχω τὴν τιμὴν οὔτε κατ’ ὄψιν νὰ γνωρίζω τὸν νῦν ἀντιπρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου, τὸν ὁποῖον μόνον γνωρίζω ἐκ φήμης ἀρίστης. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τοῦ προσώπου τοῦ σημερινοῦ ἀντιπροέδρου· ἀλλὰ πρόκειται περὶ τοῦ ἀντιπροέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου, οἱοσδήποτε καὶ ἂν εἶναι. Εἶπον καὶ πρότερον ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἡ ἐλαχίστη ὑπόνοια ὅτι τὸ συμβούλιον αὐτὸ δὲν κατηρτίσθη ἁγνῶς. Διὰ τοῦτο ἔκρινεν ὅτι δὲν ἦτο πρέπον ἐν αὐτῷ τῷ συμβουλίῳ νὰ ὑπάρχωσι τρία μέλη μόνιμα, ὅτι ἤρκουν δύο τοιοῦτοι, ὁ πρόεδρος τουτέστι καὶ ὁ εἰσαγγελεύς, καὶ ὅτι ἔπρεπεν ὁ κλῆρος ν’ ἀποφασίσῃ περὶ τῶν πλειόνων μελῶν τοῦ συμβουλίου. Ἐνόμισεν ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι τρία μέλη μόνιμα καὶ τέσσαρα αἱρετὰ ἦταν ὀλίγα καὶ ὅτι ἠδύνατο νὰ γεννηθῇ ἡ ὑπόνοια ὅτι τὰ τρία μόνιμα μέλη θὰ ἤσκουν ἐπιρροήν, ἕνεκα δὲ τούτου ἔκρινεν ὀρθὸν ν’ ἀφαιρέσῃ τὸ ἓν ἐκ τῶν μονίμων μελῶν. Ὅτι δὲ ἡ ἐπιτροπὴ οὐδεμίαν ἐξέφρασε δυσπιστίαν πρὸς τὸν ἀντιπρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου ἀποδεικνύει τὸ γεγονός, τὸ ὁποῖον οὐχὶ ὀρθῶς ἐξελήφθη ὡς ἀνακολουθία, ὅτι κληροῦται κατὰ τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς ἐν τῇ ὁλομελείᾳ καὶ ὁ ἀντιπρόεδρος. Οὐδεμία λοιπὸν ὑπάρχει δυσπιστία πρὸς τὸν ἀντιπρόεδρον, ἀλλ’ ἡ συμμετοχὴ αὐτοῦ ἐν τῷ συμβουλίῳ ἐκρίθη ὀρθότερον νὰ ἐξαρτηθῇ ἐκ τοῦ κλήρου. Βεβαίως δὲν ἠδύνατο ν’ ἀποκλείσῃ καὶ τὸν πρόεδρον καὶ τὸν εἰσαγγελέα καὶ αὐτὰ τὰ δύο μόνιμα μέλη τὰ ἀφῆκεν. Ἐὰν ἦτο δυνατόν, ἤθελεν ἀφαιρέσει καὶ τὸν εἰσαγγελέα· μάλιστα δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ἐγένετο συζήτησις καὶ περὶ τούτου, ἐγένετο συζήτησις δηλαδὴ ἂν θ’ ἀφεθῇ μόνος ὁ πρόεδρος καὶ μὴ γίνῃ μόνιμον μέλος καὶ ὁ εἰσαγγελεύς. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον προῆλθεν ἡ ἐπιτροπὴ εἰς αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν.

§126Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Λοιπὸν νὰ προχωρήσωμεν, κύριε Πρόεδρε.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λεώπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§128ΒΡ. ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Παραιτοῦμαι.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τῶν βουλευτῶν κ. Σ. Δεληγιάννη, Γ. Φούφα, Ν. Γερουλάνου, Μ. Ἀνν. Καβαλλιεράτου, Μ. Λιδωρίκη, Ἀλ. Κανάρη, Ἀθ. Τ. Μπασιᾶ, Ἀ. Γαρουφαλλιᾶ, Στέφ. Βάρβογλη, Σπυρ. Ἀγάθου καὶ Ἀ. Στεφανοπούλου ἔχουσα ὡς ἑξῆς: Τὸ ἐδάφιον 1 τοῦ ἄρθρου 23 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς· Ἀντὶ «καὶ τεσσάρων ἀρεοπαγιτῶν» νὰ τεθῶσιν αἱ λέξεις «τριῶν ἀρεοπαγιτῶν ἐκλεγομένων ὑπὸ τῆς ὁλομελείας τοῦ Ἀρείου Πάγου κατὰ μῆνα Ἰούνιον ἑκάστης διετίας καὶ τοῦ παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης γενικοῦ γραμματέως εἰσηγουμένου ἐπὶ ἑκάστης τῶν ὑποβαλλομένων ὑποθέσεων. Καθήκοντα γραμματέως παρὰ τῷ συμβουλίῳ ἐκπληροῖ ὁ γραμματεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου». Τὸ βʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 25 διαγράφεται. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§130Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ ὁ κ. Ὑπουργός.

§131Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ἡμεῖς δεχόμεθα τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου τὸ συνταχθὲν ὑφ’ ἡμῶν· δεχόμεθα δηλαδὴ τὴν τροπολογίαν τῆς ἐπιτροπῆς ὅσον ἀφορᾷ τὴν κλήρωσιν, ὄχι ὅμως καὶ τὸν ἀριθμόν.

§132Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ ἀριθμὸς οὗτος, κύριε Πρόεδρε, εἶναι μέγας.

§133Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐπειδὴ ἐπρότεινεν ἡ ἐπιτροπὴ νὰ εἶναι ἐννεαμελές.

§134Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἶναι μέγας.

§135Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§136Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχομεν ἑπτὰ ἀρεοπαγίτας, τὸν πρόεδρον, τὸν ἀντεισαγγελέα καὶ τὸν εἰσαγγελέα δέκα, καὶ τὸν εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν ἕνδεκα. Νομίζω λοιπὸν ὅτι τὸ ἄρθρον θὰ ἐπιφέρῃ μᾶλλον σύγχυσιν ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν προσώπων. (Διάλογοι).

§137Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἔχει τὸν πρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου, τὸν εἰσαγγελέα, τὸν ἀντιπρόεδρον καὶ τέσσαρας ἀρεοπαγίτας, τὸ ὅλον ἑπτά. Τὸ σχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς ὁρίζει πρόεδρον, εἰσαγγελέα καὶ ἑπτὰ ἀρεοπαγίτας, ἤτοι τὸ ὅλον ἐννέα. Ἀλλά, ἂν προστεθῇ καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀναπληρωματικῶν, τότε καταντᾷ πλέον νὰ μὴ ἔχωμεν τίποτε ἄλλο παρὰ μετάθεσιν κατ’ ἔτος τῶν ἀρεοπαγιτῶν ἀπὸ ἀναπληρωματικῶν εἰς τακτικοὺς καὶ τἀνάπαλιν, διότι δὲν μένει πλέον περιθώριον ἀρεοπαγιτῶν διὰ τὴν κλήρωσιν. Καταντᾷ νὰ μένῃ περιθώριον τριῶν μόνον ἀρεοπαγιτῶν! Εἶναι καλὸν νὰ ἐξαιρεθῶσι καὶ τρεῖς ἢ τέσσαρες ἐπὶ τέλους. Τῶν τεσσάρων ἡ ἐγγύησις εἶναι ἐπαρκεστάτη.

§138Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀναμφισβητήτως θὰ γίνῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐδήλωσεν ὁ κ. Βουλευτὴς Κερκύρας· θὰ σχηματισθῇ δηλαδὴ ἡ πεποίθησις, ὅτι τὸ συμβούλιον δὲν θ’ ἀποτελῆται ἐκ πραγματικῆς πλειονοψηφίας, ἀλλ’ ἐκ τῆς πλειονοψηφίας τῶν μονίμων μελῶν, καὶ διὰ τοῦτο ὀρθότερον εἶναι νὰ περιληφθῶσιν ἐννέα δικασταί.

§139Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θέσατε ὅλον τὸν Ἄρειον Πάγον τότε, διὰ νὰ τελειώνωμεν!

§140Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Εἷς ἐκ τῶν τεσσάρων θ’ ἀκολουθήσῃ τὴν γνώμην τῶν τριῶν.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 23 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Δ. Κατσίνα, ἡ ἑξῆς: «Εἰς τὸ ἄρθρον 23 τοῦ νόμου περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων νὰ προστεθῇ ὡς μέλος τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου καὶ ὁ πρόεδρος τοῦ ἐν Ἀθήναις δικηγορικοῦ συλλόγου». Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§142ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν καλῶς γνωρίζετε καὶ ἐδέχθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, παρακαλῶ νὰ τὴν προτείνητε εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι δηλ. μεταξὺ τῶν ἐννέα μελῶν ἢ τῶν ἑπτὰ ἢ τῶν ἕξ νὰ εἶναι καὶ ὁ πρόεδρος τῶν Ἐφετῶν.

§143ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι. Ἀπερρίφθη.

§144ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἀπερρίφθη.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐδέχθητε τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου καὶ μόνον τὴν τροπολογίαν τῆς ἐπιτροπῆς, ὅσον ἀφορᾷ τὴν κλήρωσιν.

§146Ν. ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ δεχθῆτε τὸ ἄρθρον τῆς ἐπιτροπῆς μὲ τὴν τροπολογίαν.

§147Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίθετος γνώμη ὡς πρὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡ ἐπιτροπὴ θέλει νὰ κάμῃ, σώνει καὶ καλά, μὲ μίαν ἐπιμονὴν πρωτοφανῆ. Δὲν λέγω δι’ ὑμᾶς, ἀλλ’ εἶναι πρωτοφανὴς ἡ ἀξίωσις τῆς ἐπιτροπῆς νὰ νομίζῃ τὰ λάθη της ὡς ἀποτελοῦντα τὴν ἀλήθειαν!

§148Ν. ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι τόσον ὀλίγον ἀπασχολῶ τὴν Βουλήν, ὥστε εἶναι ἄδικος ἡ παρατήρησις.

§149Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶναι καὶ τὰ ἄλλα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς.

§150Ν. ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Δὲν ὑπάρχουσιν ἄλλα. Ἰδοὺ τί λέγω. Εὐθὺς ὡς ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δέχεται τὸ σύστημα τῆς πληρώσεως δὲν δύναται αὐτὸ νὰ ἐνσφηνωθῇ εἰς τὸ κείμενον τὸ κυβερνητικόν. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐπιβάλλει τὰς γνώμας της· τοὐναντίον ἡ ἐπιτροπὴ δέχεται ἀναγκαίως νὰ μεταρρυθμισθῇ ἡ τροπολογία της ὡς τὴν ἐτροποποίησεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἡ τροπολογία πρέπει ἐπὶ τοῦ κειμένου τῆς ἐπιτροπῆς νὰ γίνῃ. Μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ τὸ ἀναγνώσω;

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§152Ν. ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Λοιπόν, κύριε Πρόεδρε, ἀναγινώσκω: «Περὶ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου. Ἄρθρον 23. Καθίσταται παρὰ τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον ἐννεαμελὲς καὶ ἀποτελούμενον ἐκ τοῦ προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὡς προέδρου, τοῦ παρ’ αὐτῷ εἰσαγγελέως, τοῦ ἀντιπροέδρου καὶ ἕξ ἀρεοπαγιτῶν, ἐκλεγομένων ἐκ τῆς ὁλομελείας τοῦ Ἀρείου Πάγου, διὰ κληρώσεως, ἐνεργουμένης κατὰ τὴν πρώτην αὐτοῦ δημοσίαν συνεδρίασιν πολιτικῶν ὑποθέσεων τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου ἑκάστου ἔτους. Καθήκοντα γραμματέως παρὰ τῷ συμβουλίῳ ἐκπληροῖ ὁ γραμματεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὅστις διεξάγει τὴν μετὰ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ἀλληλογραφίαν, καὶ τηρεῖ τὸ ἀρχεῖον τοῦ συμβουλίου. Οἱ οὕτως ἐκλεγόμενοι ἀρεοπαγῖται διορίζονται μέλη τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου ἐπὶ ἕν ἔτος διὰ Β. Διατάγματος, προκαλουμένου ὑπὸ τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ καὶ ἐκδιδομένου τὸ βραδύτερον μέχρι τῆς 31 Ἰανουαρίου. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ συμβουλίου ἄρχεται ἀπὸ τοῦ κατ’ Ἰανουάριον ἑκάστου ἔτους διορισμοῦ του. Ἐντὸς δέκα ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου θέλουσιν ἐκλεγῆ καὶ διορισθῆ τὰ μέλη πρὸς συγκρότησιν τοῦ πρώτου συμβουλίου, οὗτινος ἡ ὑπηρεσία λήγει τὸν Ἰανουάριον 1911 ἅμα τῷ διορισμῷ τοῦ ἑπομένου συμβουλίου».

§153Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ κατὰ Ἰούλιον καλλίτερον;

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 23 τῆς ἐπιτροπῆς, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 24 τοῦ νομοσχεδίου (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου τῆς Κυβερνήσεως): «Ἄρθρον 24. Τὸν πρόεδρον, τὸν ἀντιπρόεδρον καὶ τὸν εἰσαγγελέα κωλυομένους ἀναπληροῦσιν ἐν τῷ ἀνωτάτῳ δικαστικῷ συμβουλίῳ οἱ ἀρχαιότεροι τῶν ἀρεοπαγιτῶν. Εἰς ἀναπλήρωσιν δὲ τῶν λοιπῶν μελῶν κωλυομένων ἐκλέγονται καὶ διορίζονται κατὰ τὸν ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ ὁριζόμενον τρόπον καὶ τρεῖς ἀρεοπαγῖται ὡς ἀναπληρωτικὰ μέλη». (Ἀναγινώσκεται ἤδη τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς): «Τὸν πρόεδρον κωλυόμενον ἀναπληροῖ ἐν τῷ ἀνωτάτῳ δικαστικῷ συμβουλίῳ ὁ ἀντιπρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου, εἴτε διατελῶν μέλος τοῦ συμβουλίου εἴτε μή. Εἰς ἀναπλήρωσιν δὲ τῶν λοιπῶν μελῶν, κωλυομένων, ἐκλέγονται καὶ διορίζονται κατὰ τὸν ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ ὁριζόμενον τρόπον καὶ τρεῖς ἀρεοπαγῖται ὡς ἀναπληρωτικὰ μέλη». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 24 τοῦ νομοσχεδίου τῆς Κυβερνήσεως παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν.

§155Ν. ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Τὸ κυβερνητικὸν πρέπει νὰ γίνῃ δεκτόν.

§156Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν προβλέπει τὸ ἄρθρον τοῦτο περὶ τῆς προεδρίας τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου.

§157Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Προβλέπει.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 24 τοῦ νομοσχεδίου τῆς Κυβερνήσεως παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 25 (ἀναγινώσκεται τὸ κυβερνητικόν): «Ἄρθρον 25. Τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον προσκαλούμενον ὑπὸ τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ διὰ τοῦ εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου ἀποφασίζει αʹ) περὶ διορισμοῦ, βʹ) περὶ προαγωγῆς, γʹ) περὶ μεταθέσεως καὶ δʹ) περὶ παύσεως τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, κατὰ τὰς ἐν τῷ νόμῳ ὁριζομένας περιπτώσεις. Κατὰ τὰς συνεδρίας τοῦ συμβουλίου παρίσταται καὶ ὁ γενικὸς γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, εἰσηγούμενος ἐπὶ ἑκάστης τῶν ὑποβαλλομένων ὑποθέσεων, ἐφ’ ὅσον τοῦτο κρίνεται ἀναγκαῖον ὑπὸ τοῦ προέδρου. Αἱ ἀποφάσεις τοῦ συμβουλίου ἐκδίδονται κατὰ πλειονοψηφίαν μετὰ ψηφοφορίαν φανερὰν καὶ πάντοτε ᾐτιολογημέναι. Εἰσὶ δὲ ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὸν Ὑπουργόν, ὅστις ὀφείλει νὰ ἐκτελέσῃ ταύτας, τὰς μὲν περὶ διορισμοῦ ἅμα ὡς ὑπάρξῃ κενὴ θέσις, τὰς δὲ λοιπὰς ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς πρὸς αὐτὸν ὑποβολῆς τῶν ὑπὸ τοῦ εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου, τηρουμένης ἐν περιπτώσει μεταθέσεως καὶ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 22 τοῦ παρόντος νόμου». (Ἀναγινώσκεται εἶτα τὸ τῆς ἐπιτροπῆς). «Τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον προσκαλούμενον ὑπὸ τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ διὰ τοῦ εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου ἀποφασίζει αʹ) περὶ διορισμοῦ, βʹ) περὶ προαγωγῆς, γʹ) περὶ μεταθέσεως δʹ) περὶ διατηρήσεως καὶ παύσεως τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων κατὰ τὰς ἐν τῷ νόμῳ ὁριζομένας περιπτώσεις καὶ εʹ) περὶ πάσης ἄλλης περιπτώσεως ὑπὸ τοῦ παρόντος νόμου ὁριζομένης. Αἱ ἀποφάσεις τοῦ συμβουλίου ἐκδίδονται κατὰ πλειονοψηφίαν μετὰ ψηφοφορίαν φανερὰν καὶ πάντοτε ᾐτιολογημέναι, πλὴν τῶν περιπτώσεων προαγωγῆς, παύσεως καὶ διατηρήσεως ἢ μὴ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ὅτε ἐκδίδονται μετὰ μυστικὴν ψηφοφορίαν καὶ ἀναιτιολογήτως. Αἱ ἀποφάσεις αὗταί εἰσιν ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὸν Ὑπουργόν, ὅστις ὀφείλει νὰ ἐκτελέσῃ ταύτας».

§159Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ κυβερνητικοῦ νομοσχεδίου παρέλκει καὶ καλὸν εἶναι νὰ διαγραφῇ.

§160Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Δὲν ἔχει κανένα λόγον.

§161Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἐννοῶ διατὶ ἡ ἐπιτροπὴ παρεδέχθη εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τὸ ἀναιτιολόγητον.

§162Ν. ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Δι’ αὐτὸ ἐζήτησα τὸν λόγον.

§163Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Οὐδεμία ἀμφιβολία ὑπάρχει, ὅτι πρέπει νὰ ὑποχρεώσητε τὰ μέλη τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου νὰ ἐκδίδωσιν ἀποφάσεις καὶ νὰ κοινοποιῶσι ταύτας πρὸς τοὺς ἐνδιαφερομένους.

§164Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναντίρρητον.

§165Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Θὰ εἶναι δὲ καὶ φανερὰ ἡ ψηφοφορία.

§166Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Μάλιστα· νὰ εἶναι φανερὰ ἡ ψηφοφορία.

§167Ν. ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Ὑπῆρξα μέλος τῆς μειονοψηφίας ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, διότι ἐφρόνουν καὶ ἐξακολουθῶ νὰ φρονῶ, ὅτι ἡ ψηφοφορία πρέπει νὰ εἶναι φανερά. Μοὶ ἐπιβάλλεται δὲ νὰ δηλώσω καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὅτι ἐγὼ δὲν ἀποδέχομαι τὴν τροπολογίαν τῆς ἐπιτροπῆς.

§168Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Οὔτε ἐγώ.

§169Ν. ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Ἐγὼ εἶπον διὰ τὸν ἑαυτόν μου, ἀποδέχομαι δὲ πληρέστατα τὸ κείμενον τὸ κυβερνητικόν.

§170Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ κυβερνητικόν.

§171Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δὲν ὑπάρχει δευτέρα γνώμη, ὅτι ἡ φανερὰ ψηφοφορία εἶναι ἐπιβεβλημένη. Ἐν τούτοις ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀπόλυσιν τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν νομίζω, ὅτι εἶναι λεπτὸν τὸ ζήτημα, ὥστε δὲν γνωρίζω ἂν ἡ φανερὰ ψηφοφορία θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἀνεπηρέαστον γνώμην τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου. Νομίζω, ὅτι θὰ πράξωμεν ἔργον μᾶλλον φρονήσεως καὶ μᾶλλον ἐξασφαλίζον τὴν ἀνεπηρέαστον ἐνέργειαν αὐτῶν τῶν δικαστῶν, οἱ ὁποῖοι θ’ ἀποτελῶσι τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον, ἐὰν θελήσωμεν προκειμένου περὶ ἀπολύσεως δικαστικῶν προσώπων νὰ θέσωμεν μυστικὴν ψηφοφορίαν.

§172ΑΡ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ συζήτησιν τοῦ ἄρθρου τούτου ἐκηρύχθην ὑπὲρ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας, διότι ἀνεχώρησα ἐκ τῆς ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν παραδέχονται καὶ τὰ ἄλλα ἔθνη, ὅτι, προκειμένου περὶ προσωπικῶν ζητημάτων, πάντοτε γίνεται μυστικὴ ψηφοφορία. Ἡ μυστικὴ ψηφοφορία ἐφαρμόζεται καὶ εἰς τὰ νομοθετικὰ σώματα καὶ εἰς τὰ δικαστήρια, προκειμένου περὶ προσωπικῶν ζητημάτων, τοῦτο δὲ γίνεται χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ σώματος, διὰ νὰ παρουσιάζηται τὸ ἔργον σοβαρὸν καὶ τέλειον. Ἐὰν ἡμεῖς καθιερώσωμεν τὸ ζήτημα τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας, θὰ γεννηθῶσι προσωπικαὶ μεμψιμοιρίαι, αἱ ὁποῖαι θὰ καταβιβάσωσι τὸ δικαστικὸν ἀξίωμα, καὶ δι’ αὐτὸ ἐπιμένω εἰς τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν.

§173Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι εἰς τὸ ἄρθρον 25 δέον νὰ συμπεριληφθῇ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης παραπομπὴ καταγγελιῶν εἴτε αἰτήσεως οἱουδήποτε πολίτου καὶ τὴν ὀλιγωρίαν ἢ ἀμέλειαν οἱουδήποτε δικαστικοῦ ὑπαλλήλου, τὸ δὲ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον νὰ ἐπιλαμβάνηται τῆς ὑποθέσεως διορίζον εἰσηγητὴν πρὸς ἐξέτασιν τῆς ὑποθέσεως, διότι, ἐὰν ἀφήσωμεν τὸ τοιοῦτον μετέωρον, νομίζω, ὅτι καὶ οἱ δικασταὶ δύνανται πολλάκις νὰ παραπλανηθῶσι καὶ νὰ ὀλιγωρῶσιν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων των χωρὶς νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονα τῶν διαφόρων πολιτῶν. Ὑποβάλλω τὴν εὐχὴν ταύτην καὶ παρακαλῶ τοὺς εἰδικοὺς νὰ ὑποβάλωσι τροπολογίαν, οὕτως ὥστε νὰ εἶναι ὑποχρεωτικὴ καὶ παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ παρὰ τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου ἡ μελέτη τῶν παραπόνων, εἴτε ἐπ’ ἀναφορᾷ τὰ παράπονα ταῦτα ὑποβάλλονται εἴτε ἐν καταγγελίᾳ καὶ συγχρόνως νὰ εἶναι ὑπόχρεος ὁ διορισθησόμενος εἰσηγητής, ὅπως ἐπιληφθῇ τῆς ὑποθέσεως κατὰ τῶν δικαστικῶν προσώπων.

§174Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Βόλου ἀνταποκρίνονται πρὸς τὴν ἰδέαν τοῦ νομοσχεδίου, διότι τὸ ἄρθρον 25 τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου λέγει, ὅτι τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον προσκαλούμενον ὑπὸ τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ διὰ τοῦ εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου ἀποφασίζει αʹ) περὶ διορισμοῦ, βʹ) περὶ προαγωγῆς, γʹ) περὶ μεταθέσεως καὶ δʹ) περὶ παύσεως τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, κατὰ τὰς ἐν τῷ νόμῳ ὁριζομένας περιπτώσεις. Ἑπομένως δὲν ἔχει δικαίωμα τὸ ἀνώτατον τοῦτο δικαστικὸν συμβούλιον νὰ ἐνεργήσῃ καὶ οἴκοθεν, νὰ προτείνῃ τουτέστι τὴν παῦσιν τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν, ὅταν ὑπάρχωσι λόγοι πρὸς τοῦτο. Μόνον ὅταν προσκαλῆται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, τότε μόνον θὰ λειτουργήσῃ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθόν· τὸ ἄρθρον αὐτὸ πρέπει νὰ τροποποιηθῇ, ὥστε νὰ δύναται τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον νὰ ἐπιλαμβάνηται τῶν καθηκόντων αὑτοῦ καὶ ἄνευ προσκλήσεως καὶ αὐτεπαγγέλτως, διότι πιθανὸν ἐκ διαφόρων παραστάσεων νὰ πεισθῇ, ὅτι πρέπει νὰ προτείνῃ ἀναγκαίαν μετάθεσιν ἢ ἀπόλυσιν φαύλου τινὸς ἀποδειχθέντος ὑπαλλήλου ἢ ἀνικάνου. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ λείψῃ τὸ ἀναγραφόμενον ἐν τῷ ἄρθρῳ 25, ὅτι «τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον προσκαλούμενον ὑπὸ τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ διὰ τοῦ εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου». Νομίζω, ὅτι ἡ τροποποίησις αὕτη εἶναι ἀναγκαιοτάτη.

§175ΑΡ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὁ μόνος ἁρμόδιος εἶναι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, καὶ ὅτι αὐτὸς πρέπει νὰ προσκαλέσῃ τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον καὶ νὰ ἐκθέσῃ τὰ πράγματα, ὅπως ἔχουσιν. Αὐτὸς καὶ μόνος εἶναι ἁρμόδιος καὶ δὲν δύναται τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον νὰ ἐπιληφθῇ ὑποθέσεώς τινος οἴκοθεν.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον 25.

§177Ν. ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Τὸ κυβερνητικόν.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι ὅλον. Θὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον προσκαλούμενον ὑπὸ τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ διὰ τοῦ εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου ἀποφασίζει αʹ) περὶ διορισμοῦ, βʹ) περὶ προαγωγῆς, γʹ) περὶ μεταθέσεως καὶ δʹ) περὶ παύσεως τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων κατὰ τὰς ἐν τῷ νόμῳ ὁριζομένας περιπτώσεις». Τὸ δεύτερον ἐδάφιον ἀπαλείφομεν.

§179Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Μάλιστα.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως ἔχομεν συνέχειαν (ἀναγινώσκει): «Αἱ ἀποφάσεις τοῦ συμβουλίου ἐκδίδονται κατὰ πλειονοψηφίαν μετὰ ψηφοφορίαν φανερὰν καὶ πάντοτε ᾐτιολογημέναι. Εἰσὶ δὲ ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὸν Ὑπουργόν, ὅστις ὀφείλει νὰ ἐκτελέσῃ ταύτας, τὰς μὲν περὶ διορισμοῦ ἅμα ὡς ὑπάρξῃ κενὴ θέσις, τὰς δὲ λοιπὰς ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς πρὸς αὐτὸν ὑποβολῆς τῶν ὑπὸ τοῦ εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου, τηρουμένης ἐν περιπτώσει μεταθέσεως καὶ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 22 τοῦ παρόντος νόμου».

§181Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Δεσμεύεται τότε ὁ Ἄρειος Πάγος προσκαλούμενος ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 25, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 26 (ἀναγινώσκεται).

§183Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ἄρθρον 26 ὁμιλεῖ περὶ τοῦ διορισμοῦ τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων καὶ κατὰ τίνα τρόπον ἀποφαίνεται τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον· λέγει ἐπὶ λέξει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Περὶ διορισμοῦ δικαστικῶν ὑπαλλήλων ἀποφαίνεται τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον ἐν μὲν τῇ περιπτώσει τοῦ ἄρθρου 5 ἐπὶ τῇ στελλομένῃ αὐτῷ παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης γνωμοδοτήσει τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο συμβουλίου τῶν ἐφετῶν. Ἐν δὲ τῇ περιπτώσει τοῦ ἄρθρου 16, § τελευταίας, ἐπὶ τῇ ὁμοίως πεμπομένῃ αὐτῷ γνωμοδοτήσει τῆς ὁλομελείας τοῦ δικαστηρίου, εἰς ὃ ἢ εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ ὁποίου ὑπήγετο ὁ δικαστικὸς ὑπάλληλος, ὅτε ἐπαύθη. Τοιαύτη γνωμοδότησις δὲν ἀπαιτεῖται προκειμένου περὶ ἀναδιορισμοῦ εἰσαγγελέως, ἀντεισαγγελέως, ἢ γραμματέως παρὰ τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ». Προκειμένου περὶ ἀναδιορισμοῦ εἰσαγγελέως πρέπει νὰ εἰσαχθῇ διάταξις διὰ τοὺς δικηγόρους, ὡς εἰσαγγελεῖς.

§184Ν. ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Εἰς τοὺς εἰσαγγελεῖς τῶν Πρωτοδικῶν;

§185Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα. Ἐννοεῖται, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ μία διατύπωσις.

§186Ν. ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Νὰ προστεθῇ ἓν ἐδάφιον.

§187Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα, διότι ἄλλως θ’ ἀνατραπῇ ὅλη ἡ οἰκονομία τοῦ δευτέρου ἐδαφίου, τὸ ὁποῖον εἶναι συναφὲς μὲ τὸ τρίτον ἐδάφιον. Λοιπὸν νὰ τεθῇ «ἐν δὲ τῇ περιπτώσει τοῦ ἄρθρου 10».

§188Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Τοῦ 9 καὶ 10 ἄρθρου.

§189Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ἄρθρον 9 ὁμιλεῖ περὶ ἀντεισαγγελέων καὶ δικηγόρων, ἐνῷ τὸ ἄρθρον 10 ὁμιλεῖ περὶ ὅλων ἐν γένει τῶν ὑπαλλήλων. Λοιπὸν ἐγὼ ὑπολογίζω τὴν διαδικασίαν καὶ ὄχι τὸ ἀπόλυτον δικαίωμα τοῦ διορισμοῦ. «Ἐν δὲ ταῖς περιπτώσεσι τῶν ἄρθρων 9 καὶ 10 ἐπὶ ἀποστελλομένῃ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης γνωμοδοτήσει τῆς ὁλομελείας τοῦ Ἐφετείου διὰ τοὺς ἐκ πρωτοδικῶν διοριστέους εἰσαγγελεῖς καὶ ἐπὶ τῇ παρὰ τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργοῦ ἀποστελλομένῃ αἰτήσει διὰ τοὺς ἐκ δικηγόρων διοριστέους εἰσαγγελεῖς». Τὸ ἄλλο ἐδάφιον θὰ μείνῃ ἀκέραιον ὡς ἔχει.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 26, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 26 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 27 τὸ ὑπουργικὸν ὡς καὶ τὸ τῆς ἐπιτροπῆς).

§191Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπιφυλάσσομαι δυστυχῶς ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν καὶ κατόπιν τοῦ ἄρθρου τούτου, διότι τὸ ζήτημα τὸ σπουδαιότερον τοῦ νομοσχεδίου εἶναι τὸ ἀφορῶν τὸν τρόπον τῆς προαγωγῆς. Ἀλλ’ ἤδη ἁπλῶς ἤθελον νὰ παρατηρήσω τὸ ἑξῆς. Κατὰ τὴν δευτέραν παράγραφον τοῦ πρώτου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου τούτου τοῦ συνταχθέντος ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, «ὁ Ὑπουργὸς συναποστέλλει εἰς τὸ ἀνώτατον συμβούλιον καὶ τὴν γνωμοδότησιν ἐπιτροπῆς ἀποτελουμένης ὑπὸ τοῦ προέδρου καὶ τοῦ εἰσαγγελέως τοῦ Ἐφετείου, εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ ὁποίου ὑπηρετεῖ οὗτος, καὶ τοῦ προέδρου τοῦ ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ αὐτοῦ Ἐφετείου δικηγορικοῦ συλλόγου». Ἀλλὰ περὶ τῆς συγκροτήσεως τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης οὐδὲν ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον. Πρέπει λοιπὸν ἢ ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις αὕτη, ἢ νὰ καθορισθῇ πῶς θὰ συγκροτῆται ἡ τοιαύτη ἐπιτροπή. Περὶ τῶν ἄλλων ἐπιφυλάσσομαι.

§192Ν. ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Λυποῦμαι, διότι θὰ δυσαρεστήσω τὸν κ. ἐκ Βάλτου φίλον μου, ἀλλ’ ἀναγκάζομαι νὰ ὑποστηρίξω τὴν τροπολογίαν τῆς ἐπιτροπῆς, διότι αὕτη ἐδέχθη τὴν ἀρχὴν τῆς ἀρχαιότητος καὶ φρονῶ ὅτι εἶναι ἀρχὴ δικαία, οὐδὲν δὲ ἔχει νὰ πάθῃ ἡ ὑπηρεσία ἐκ τῆς ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν ἐδέχθη ἡ ἐπιτροπή, διότι ἡ ἀρχαιότης δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ πρὸς προβιβασμόν, ἀλλὰ δέον νὰ λαμβάνηται ὑπ’ ὄψιν. Ἐφ’ ὅσον δὲ δὲν ὑπάρχουσιν ἐκ τῶν ἀρχαιοτέρων οἱ ἔχοντες τὰ προσόντα θέλουσι προάγεσθαι οἱ νεώτεροι, ἀλλὰ δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ὑπερπηδῶνται οἱ ἀρχαιότεροι.

§193Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ ἐμμείνω εἰς τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν καὶ χθὲς διετύπωσα. Νομίζω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐπικινδυνωδέστερον ἢ νὰ νομοθετῶμεν τὴν ἀρχαιότητα ὡς βάσιν προαγωγῆς καὶ μάλιστα κλάδου ἐπιστημονικοῦ κατ’ ἐξοχήν. Τὸ γῆρας δὲν εἶναι ἀπαραίτητος βάσις τῆς ἐπιτυχίας οὔτε ἡ πολυετὴς ὑπηρεσία. Ἐάν τις δύναται νὰ κτᾶται τὴν πεῖραν, μάθησιν ὅμως δὲν κτᾶται διὰ τῆς πολυετοῦς ὑπηρεσίας καὶ μόνης. Νομίζω δ’ ὅτι, ἐὰν ἀποκλείσωμεν ἐντελῶς τὴν ἐκλογήν, οὐδὲν ἄλλο θὰ πράξωμεν ἢ νὰ ἀποκλείσωμεν ἐκ τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν τὴν ἅμιλλαν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργοῦ στηρίζεται ἐπὶ δύο βάσεων, τῆς βάσεως τῆς ἀρχαιότητος κατ’ ἐκλογὴν ἢ μᾶλλον τῆς βάσεως τῆς ἀρχαιότητος κατ’ ἐπιλογὴν καὶ τῆς βάσεως τῆς ἀπολύτου ἐκλογῆς. Διότι ὁμιλοῦντες περὶ ἀρχαιότητος τὴν ἑσπέραν ταύτην δὲν ὁμιλοῦμεν περὶ αὐστηρᾶς τηρήσεως τοῦ πίνακος τῆς ἀρχαιότητος, ἀλλὰ περὶ ἀρχαιότητος κατ’ ἐπιλογήν, ἑπομένως ἀρχαιότητος, ἥτις ἀποκλείει τὸ δικαίωμα τῆς προαγωγῆς μόνον τῶν διαγραφέντων ἐκ τῶν καταλόγων τῶν προακτέων, ἐκείνων τοὺς ὁποίους τὸ ἀνώτατον συμβούλιον ἤθελε κρίνει ὡς στασίμους, ἵνα μεταχειρισθῶ τὴν στρατιωτικὴν λέξιν. Ἀλλ’ ἀρκεῖ τοῦτο καὶ μόνον; Εἶναι δυνατὸν μεταξὺ 10 δικαστῶν νὰ ἐξαιρεθῶσι δύο ἢ τρεῖς, οἵτινες εἶναι ἀνεπίδεκτοι πάσης προαγωγῆς, διότι ἡ ἀνικανότης αὐτῶν εἶναι κατάδηλος. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν ἐκ τῶν ὑπολειπομένων 7 οἱ 4 ἢ 5 ἢ 6 νὰ εἶναι ἴσης ἱκανότητος, τοιαύτης δὲ ἱκανότητος στοιχειώδους, ἥτις νὰ ἀποκλείῃ τὴν ἄρνησιν τῆς προαγωγῆς, ἀλλ’ ἥτις νὰ μὴ προμηνύῃ ὅτι ἐξ αὐτῶν τις εἶναι ὁ ἐνδεδειγμένος, ἵνα φθάσῃ εἰς τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν ἀξίωμα. Ὀφείλομεν δὲ νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ ἐφέτης στρατολογεῖται ἐκ τῶν πρωτοδικῶν καὶ ὅτι ὁ ἐφέτης σχηματίζει τὸν κύκλον ἐξ οὗ θέλουσι κληθῆ οἱ ἄριστοι ὡς ἀρεοπαγῖται.

§194Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Οἱ πρωτοδίκαι γίνονται πρόεδροι.

§195Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔστω. Οἱ πρωτοδίκαι θὰ γίνωσι πρόεδροι καὶ οἱ πρόεδροι ἐφέται, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἐπιβραδύνομεν τὴν ἐκλογὴν τῶν ἀρίστων διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ἐφέτου ἐπιβραδύνομεν καὶ τὴν ἐκλογὴν τῶν ἀρίστων διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀρεοπαγίτου. Κατ’ ἀνάγκην δὲ συνθέτομεν τὸν Ἄρειον Πάγον ἐκ τῆς αὐτῆς ἀρχαιότητος, διότι χθές, ὅτε ἐγένετο προσυζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος, διετυπώθη ἡ γνώμη, ὅτι κατ’ ἀρχαιότητα γίνεται, ἡ ἐκλογὴ μέχρι τοῦ ἐφέτου, ἀλλά, ὅταν τοῦτο γίνεται κατ’ ἀνάγκην θραύεται ἡ ἱκανότης πρὸ τοῦ βράχου τοῦ Ἀρείου Πάγου, διότι ἡ ἱκανότης δὲν θὰ εὑρίσκῃ διέξοδον, ἵνα ὑπερπηδήσῃ τὸν βαθμὸν τοῦ ἐφέτου καὶ φθάσῃ μέχρι τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ἔχομεν δὲ ἀνάγκην ἐνισχύσεως τῶν τάξεων τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἤδη μάλιστα, ὅτε σπουδαῖα καθήκοντα ἀνατίθενται εἰς αὐτὸν διὰ τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου. Ὀφείλομεν δὲ ν’ ἀποβλέψωμεν καὶ εἴς τι πρακτικώτερον καὶ οὐσιωδέστερον γεγονός. Δὲν νομοθετοῦμεν μόνον θεωρητικῶς, διότι, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ νομοθετῶμεν μόνον θεωρητικῶς, θὰ ἐδεχόμεθα ὡς συγγνωστὴν τὴν κατ’ ἀρχαιότητα προαγωγήν, ἀλλὰ νομοθετοῦμεν ἔχοντες ὑπ’ ὄψει καὶ τὸ ὑπάρχον δικαστικὸν προσωπικόν, νομοθετοῦμεν, ἀφοῦ ἐπὶ 70 ἔτη ἐσχηματίσαμεν τοὺς βαθμούχους τοῦ Ἐφετείου καὶ τοῦ Ἀρείου Πάγου διὰ συστήματος προαγωγῆς, τὸ ὁποῖον ἴσχυε, τοῦ συστήματος τῆς ἀπολύτου ἐκλογῆς, ἀλλὰ καὶ τῆς ἀπολύτου ἀκολασίας περὶ τὴν προαγωγήν.

§196Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Ὄχι.

§197Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἢ σχετικῆς, διὰ νὰ μὴ δυσαρεστήσω τὸν φίλον μου κ. Τοπάλην. Ἐπὶ τοσαῦτα ἔτη κατὰ τοιοῦτον τρόπον προάγοντες δὲν δυνάμεθα ν’ ἀξιώσωμεν ὅτι κατηρτίσαμεν καὶ σῶμα ἀρεοπαγιτῶν ὁμοιόμορφον ἐξ ἱκανῶν προσώπων, ἀλλὰ καὶ πρὸ παντὸς σῶμα ἐφετῶν κατὰ πλήρη ὁμοιομορφίαν συντεθειμένον. Φοβοῦμαι δ’ ὅτι ἡ διάταξις, τὴν ὁποίαν τὴν ἑσπέραν ταύτην ἐνομοθετήσαμεν, περὶ τῆς ὑποχρεωτικῆς ἀντικαταστάσεως τῶν ἐφετῶν Ἀθηνῶν κατὰ τὸ ⅓, θὰ δημιουργήσῃ μετὰ 3 ἢ 4 ἔτη κατάστασιν περὶ τὴν σύνθεσιν τοῦ Ἐφετείου Ἀθηνῶν, ἥτις θὰ προκαλέσῃ τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου. Διότι οἱ κατὰ καιρὸν ὑπάρξαντες Ὑπουργοὶ τῆς Δικαιοσύνης δύνανται νὰ μαρτυρήσωσιν ὅτι τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν προέβησαν εἰς συμπλήρωσιν τῶν παρὰ τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ θέσεων, εὑρέθησαν εἰς τὴν δεινοτέραν τῶν θέσεων, οὐχὶ κατὰ τῶν πιέσεων τῶν Βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι συνήθως κατηγοροῦνται διὰ πᾶσαν πίεσιν περὶ τὴν προαγωγὴν τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν κατὰ προτίμησιν, ἀλλ’ ἐκ τῆς δυσχερείας, ἐν τῇ ὁποίᾳ εὑρίσκονται, ὅπως τοὺς πράγματι ἱκανοὺς καὶ τοὺς ἀπολύτως ἱκανοὺς διὰ τὴν θέσιν τοῦ ἀρεοπαγίτου ἐκλέξωσι, διότι ὑπάρχει λειψανδρία εἰς τὰς τάξεις τῶν ἐφετῶν. Τοῦτο εἶναι ἀναμφισβήτητον, ἐὰν δ’ ἐν τῷ συνόλῳ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐφετῶν εἶναι μεγίστη ἡ δυσχέρεια πρὸς σύνθεσιν κατάλληλον τῶν Ἐφετείων διὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν παρὰ τοῖς ἐφέταις ὑποθέσεων, ἔτι μείζων ἡ δυσχέρεια διὰ τὴν εὕρεσιν τοῦ καταλλήλου προσωπικοῦ διὰ τὴν σύνθεσιν τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ἀλλὰ μὴ λησμονῶμεν ὅτι, πρὸ ἑνὸς ἔτους Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος ἐτίμησε τὸ δικηγορικὸν σῶμα καὶ τὴν ἐπιστήμην ἐν Ἑλλάδι, εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην διορισμοῦ τριῶν ἀρεοπαγιτῶν, ἐξέλεξε δὲ τὸν νεώτατον τῶν ἐφετῶν διὰ τὴν προαγωγὴν εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἀρεοπαγίτου, διότι ἦτο δυσχερὴς ἡ ἀνεύρεσις τριῶν ἀρεοπαγιτῶν ἐν ταῖς τάξεσι τῆς ἀρχαιότητος, εἰς ἐμὲ δὲ αὐτὸν εἶπεν ὁ Ὑπουργὸς ἐκεῖνος τῆς Δικαιοσύνης φιλικῶς, ὅτι ἦτο μία τῶν δυσχερεστέρων ἡμερῶν τοῦ ὑπουργικοῦ του βίου ἡ κατάργησις καταλόγου προαγωγῆς ἀρεοπαγιτῶν διὰ τὴν λειψανδρίαν εἰς τὰς τάξεις τῶν ἐφετῶν. Ἐφ’ ὅσον τοιαύτη εἶναι σήμερον ἡ κατάστασις τοῦ δικαστικοῦ σώματος, τοῦ σώματος τῶν ἐφετῶν, νομοθετοῦμεν ἐπικινδύνως, ἂν τάξωμεν τὴν ἀρχαιότητα καὶ μόνην ὡς βάσιν προαγωγῆς. Ἔχομεν ἀνάγκην ἐνισχύσεως τῶν ἀνωτέρων στελεχῶν τοῦ δικαστικοῦ σώματος, ὀφείλομεν δὲ νὰ ἐνισχύσωμεν αὐτὸ διὰ πραγματικῶν ἀριστέων καὶ πρὸς τοῦτο δέον νὰ λειτουργήσῃ σύστημα ἐπιλογῆς, τὸ ὁποῖον εἰς πενιχρὰν ἀναλογίαν τοῦ ⅓ εἰσήγαγεν ἡ Κυβέρνησις ἐν τῷ κυβερνητικῷ νομοσχεδίῳ, δὲν πρέπει δὲ νὰ ἔχωμεν τὴν δυσχέρειαν νὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν ἐκλογὴν εἰς τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον, εἰς τὸ ὁποῖον ἐχορηγήσαμεν τὴν ἀπόλυτον κρίσιν τοῦ βίου καὶ τῆς τύχης τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν. Τώρα, ἂν νομίζωμεν, ὅτι ἐφ’ ὅσον παρέχεται εἰς τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον δικαίωμα ἐπιλογῆς διὰ τὸ ⅓ τῶν προαχθησομένων, εἶναι δυνατὸν νὰ παρεξηγηθῇ τοῦτο καὶ νὰ θεωρηθῇ ὡς ὑποχρέωσις τοῦ συμβουλίου νὰ προάγῃ κατ’ ἐκλογὴν καὶ ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑπάρχουσιν οἱ διακρινόμενοι, ἂς διατυπωθῇ ἡ διάταξις ἡ δυνητικὴ καὶ οὐχὶ ὅτι ὑποχρεοῦται νὰ προάγῃ μέχρι τοῦ ⅓.

§198ΒΡ. ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§199Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ τάσις μου δὲν εἶναι, Κύριε, ὅπως καταπατήσω τὰ δικαιώματα τῆς ἀρχαιότητος διὰ τῆς προαγωγῆς τῶν νεωτέρων· ἡ τάσις μου εἶναι νὰ κατορθώσω νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ ἰδέα μου ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἵνα μὴ κλεισθῇ ἡ θύρα εἰς τὴν ἱκανότητα.

§200Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Δὲν ἀποδέχεσθε τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου;

§201ΒΡ. ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· διότι καθ’ ὑποχρέωσιν θὰ προσπαθήσῃ νὰ εὕρῃ καλούς, καὶ ἂν δὲν ὑπάρχωσιν.

§202Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἄλλως τε συμβιβάζονται καὶ αἱ γνῶμαι. Τὸ ζήτημα εἶναι νὰ μὴ ἀποκλεισθῇ εἷς δεύτερος Χατζάκος ἀπὸ τὸν Ἄρειον Πάγον, ἐνῷ ἔχομεν εἰς τὰς τάξεις τῶν πρωτοδικῶν ὁμοίους καὶ κρείσσονας αὐτοῦ, καὶ τοὺς δικαστὰς τούτους θ’ ἀποκλείσωμεν, θ’ ἀποκλείσωμεν δὲ καὶ τὴν ἅμιλλαν καὶ τὸν ζῆλον πρὸς ἐργασίαν, διότι, ὅταν τις περιμένῃ νὰ ἔλθῃ ἡ σειρά του διὰ νὰ προαχθῇ, θ’ ἀρκῆται μόνον νὰ δεικνύῃ ἐντιμότητα καὶ ἐργατικότητα, ἐνῷ, ὅταν ὑπάρχῃ τὸ ⅓ τῶν θέσεων πρὸς προαγωγὴν κατ’ ἐκλογὴν, τότε θὰ ἁμιλληθῇ ὁ δικαστής, ἵνα ἀναδειχθῇ καὶ διὰ τῆς ἐπιστημονικῆς ἐργασίας του. Εἶναι δὲ ἀνάγκη νὰ τονώσωμεν τὴν δικαστικὴν ἐργασίαν καί, δὲν γνωρίζω διατί, ὅτε τὸ δικαίωμα τῆς κατ’ ἐκλογὴν προαγωγῆς δίδομεν εἰς ὅλους τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, ὅτε εἰς κανένα ὑπάλληλον δὲν ἀπαγορεύομεν τὴν κατ’ ἐκλογὴν προαγωγήν, οὔτε εἰς τὴν διοίκησιν οὔτε εἰς τὸν στρατόν, ὅπου βάσις τῆς προαγωγῆς εἰς τὸν ἀνώτερον βαθμὸν εἶναι ἡ ἐκλογή, ἐν τῷ κατ’ ἐξοχὴν ἐπιστημονικῷ κλάδῳ τῆς Πολιτείας ἐννοοῦμεν ν’ ἀπαγορεύσωμεν τὴν κατ’ ἐκλογὴν προαγωγήν. Τοῦτο εἶναι ἄρνησις τῆς ἐπιστήμης καὶ πάσης προόδου τῆς ἐπιστήμης. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ ὁρίσωμεν δυνητικὴν τὴν διάταξιν τῆς εἰς τὸ ⅓ προαγωγῆς κατ’ ἐκλογήν.

§203ΑΡ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα τῆς προαγωγῆς ἐμελετήθη ἐπισταμένως εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ συνεζητήσαμεν πάντα ταῦτα πρὶν ἢ καταλήξωμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, εἰς ὃ κατελήξαμεν. Ἡμεῖς βεβαίως ἐννοοῦμεν προαγωγὴν συνδυαζομένην μὲ τὴν ἱκανότητα καὶ διὰ τοῦτο ἀφέθη τὸ ἐκλεκτικὸν δικαίωμα εἰς τὴν ἐπιτροπήν, δὲν πρέπει ὅμως ν’ ἀποκλείσωμέν τινα, ὁ ὁποῖος παρέχει ὅλα τὰ ἐχέγγυα, ἱκανότητα, μόρφωσιν, ἐπιστημονικήν πεῖραν. Πάντως ὅμως βάσις πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἀρχαιότης, ὥστε νὰ μὴ παρορῶνται οἱ παλαιοί, διὰ νὰ εἰσέρχωνται νέοι. Ὑποθέτω ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ ὀρθοτέρα λύσις.

§204Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Μολονότι βλέπω, ὅτι αἱ γνῶμαί μου ἴσως δὲν εἰσακουσθῶσιν, εἶμαι ἐν τούτοις ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ χάριν διαμαρτυρίας. Τὸ ζήτημα τῆς ἀρχαιότητος ἔχει, φρονῶ, τόσον ὡριμάσει ἐν τῇ συνειδήσει τοῦ δικαστικοῦ κόσμου καὶ ἐν τῇ κοινωνίᾳ, παρακολουθούσῃ δικαίως τὰ δικαστικά, ὥστε ἐνόμιζον, ὅτι ἄνευ ἀντιρρήσεώς τινος θὰ ἐγίνετο δεκτὴ ἡ γνώμη αὕτη ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἂν μέχρι τοῦδε ἐγένοντο ἀκολασίαι καὶ ὑπερβασίαι ὑπὸ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ἐν τῇ ἐνασκήσει τοῦ δικαιώματος τῆς προαγωγῆς, ἐγένοντο ἀκριβῶς ἕνεκα τοῦ ἀπεριορίστου δικαιώματος, τὸ ὁποῖον εἶχε μέχρι τοῦδε ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία. Εἴδομεν δὲ συντελούμενα ἀδικήματα, καταρρίψαντα τὸν κλάδον καὶ ἀπογοητεύσαντα εὐλόγως χρηστοὺς λειτουργούς. Εἴδομεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ προάγῃ τοὺς δικαστικοὺς λειτουργοὺς κατὰ τὰς ἰδιαιτέρας αὐτοῦ εὐνοίας καὶ συμπαθείας ἢ τῇ μεσολαβήσει πολιτικῶν παραγόντων. Διὰ τοῦτο θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ ἐτίθετο εἷς φραγμὸς καὶ νὰ ἐκανονίζετο τὸ ζήτημα τῆς ἀρχαιότητος γενικῶς ὡς τὸ μόνον προσόν, ὅπως προαχθῇ ὁ δικαστής, σήμερον δὲ μετὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ θεσμοῦ τῶν δικαστικῶν παρέδρων, ὁ ὁποῖος ἀπὸ δεκαπενταετίας σχεδὸν λειτουργεῖ εὐδοκίμως καὶ ἀποδίδει καλοὺς δικαστὰς μετ’ ἀφοσιώσεως ἐκτελοῦντας τὸ καθῆκόν των καὶ μετὰ πολλῆς ἐπιμελείας ἐργαζομένους, νομίζω ὅτι ὁ ὅρος ὅπως κανονισθῇ ἡ ἀρχαιότης ἀπολύτως ὡς προσὸν δὲν θὰ ἦτο ἐπιζήμιος εἰς τὴν δικαιοσύνην, αἱ ὑπάρχουσαι δὲ ἀνικανότητες ἐν τῷ κλάδῳ παραγκωνισθεῖσαι ἐκ τῆς προαγωγῆς βεβαίως θ’ ἀποσυρθῶσι ταχέως. Ἂν ἤδη λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἀφαιροῦμεν τελείως ἀπὸ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν τὸ δικαίωμα τῆς προαγωγῆς καὶ τὸ ἀναθέτομεν εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον, νομίζω ὅτι μόνον διὰ τῆς ἀρχαιότητος θὰ θέσωμεν φραγμὸν καὶ ὅριον εἰς τὸ ζήτημα τῆς προαγωγῆς, διότι δὲν θ’ ἀφήσωμεν ἀνεξέλεγκτον καὶ τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον, ὅπως κατ’ ἐκλογὴν προάγῃ οἱονδήποτε θέλει, ἀλλὰ ἡ προαγωγὴ θὰ γίνηται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ καταλόγου τῆς ἀρχαιότητος παραμένοντος πάντοτε τοῦ δικαιώματος εἰς τὸ Συμβούλιον νὰ θεωρῇ στασίμους ὅσους κρίνῃ ἀναγκαῖον νὰ θεωρήσῃ ὡς τοιούτους. Δὲν θέλω, κ. Πρόεδρε, νὰ ἐνδιατρίψω πλειότερον, διότι ὁμολογῶ ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι συμπαθῶς διατεθειμένη πρὸς τὰς ἰδέας μου, εἶναι δὲ ἀποφασισμένη νὰ δεχθῇ τὸ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως αἰτούμενον ἐν τῷ σχετικῷ ἄρθρῳ, ὅπως κατὰ τὸ ⅓ γίνηται ἡ προαγωγὴ κατ’ ἐκλογήν. Ἐν τούτοις ὤφειλον νὰ εἴπω ταῦτα ὅπως χρησιμεύσωσιν ὡς φωνὴ διαμαρτυρίας τοὐλάχιστον διὰ τὸ μέλλον, διότι φοβοῦμαι ὅτι ταχέως θὰ ἐπιζητηθῶσι διαρρυθμίσεις νέαι τοῦ νόμου, διότι πολλὰ ἀνώμαλα θὰ καταδείξῃ ἡ ἐφαρμογή του.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καφαντάρης.

§206Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑποθέτω ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη πλέον ὁριστικῶς τὴν ὀρθὴν ἰδέαν περὶ ἀποδοχῆς τοῦ μικτοῦ συστήματος τῆς κατ’ ἐκλογὴν προαγωγῆς.

§207ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§208Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Διότι τὸ ἀντίθετον δὲν θὰ ἦτο νοητόν.

§209Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δυνητικῶς πάντοτε.

§210Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Τοῦτο δύναται νὰ διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς ἐν ἐδαφίῳ βʹ. «Ἐκ τῶν ἐχόντων τὰ πρὸς προβιβασμὸν νόμιμα προσόντα τὸ ἀνώτατον δικαστικὸν συμβούλιον ἐκλέγει τοὺς προακτέους λαμβάνον τὰ μὲν ⅔ τοὐλάχιστον κατ’ ἀρχαιότητα ἐκ τοῦ βαθμοῦ ἐξ οὗ οἱ προακτέοι προάγονται, δυνάμενον δὲ νὰ λάβῃ καὶ μέχρις ⅓ κατ’ ἐκλογήν, κατὰ τὸν διὰ Β. Διατάγματος εἰδικώτερον περὶ τούτου ὁρισθησόμενον τρόπον».

§211Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μάλιστα.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Πετρίδου.

§213Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Τὴν ἀποσύρω.

§214Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ ὅπου ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀναγράφεται ὁ πρόεδρος τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου ν’ ἀπαλείφηται.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 27, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 28). Ἄρθρον 29 (ἀναγινώσκεται).

§216Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ πρόεδρος τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου ν’ ἀπαλειφθῇ.

§217Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Βεβαίως· θ’ ἀπαλειφθῇ ἀπὸ παντοῦ.

§218ΑΡ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο τοῦ κυβερνητικοῦ νομοσχεδίου εἶναι καλλίτερον, διότι ὁρίζει ὅτι πάντοτε καλεῖται ὁ κατηγορούμενος. Τοῦτο εἶναι ἀπαραίτητον, διότι ἡ προσωπική του παρουσία ἔχει ἄλλην σημασίαν. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 29, ὡς καὶ τὰ ἑπόμενα 30–32).

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 33 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ ἐκ Τριφυλίας βουλευτοῦ κ. Σπέντζα ἔχουσα οὕτω: Προστίθενται εἰς τὸ ἄρθρον 33 τοῦ νομοσχεδίου τὰ ἑξῆς· «Προστίθεται εἰς τὸ ἄρθρον 36 ὑπ’ ἀριθ. 2 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας τὸ ἑξῆς: Ἐὰν συγγενὴς αὐτοῦ κατ’ εὐθεῖαν γραμμὴν ἐξ αἵματος, κηδεστίας ἢ υἱοθεσίας, συγγενὴς ἐκ πλαγίου μέχρι τοῦ τετάρτου βαθμοῦ συμπεριλαμβανομένου ἢ ἐκ κηδεστίας μέχρι τοῦ δευτέρου βαθμοῦ συμπεριλαμβανομένου λαμβάνῃ μισθὸν ἢ ἄλλας χρηματικῆς ἀξίας παροχὰς ἐφ’ οἱῳδήποτε λόγῳ παρὰ νομικοῦ προσώπου ἢ ἑταιρείας ἐνδιαφερομένης ἀμέσως ἢ ἐμμέσως εἰ καὶ πόρρωθεν εἰς τὴν δίκην».

§220Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τοῦ ψηφιζομένου νομοσχεδίου πολὺ ὀρθῶς ἐπεδιώχθη ἡ χειραφέτησις τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν ἀπὸ πάσης ἐπιδράσεως πολιτικῆς καὶ κομματικῆς, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς κοινωνικῆς ἐπιδράσεως τὸ νομοσχέδιον οὐδεμίαν πρόνοιαν ἔλαβε νὰ χειραφετηθῶσιν οἱ λειτουργοὶ τῆς Δικαιοσύνης· καὶ ἐρωτῶ· εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσῃ τις ὅτι ἀμερολήπτως θὰ σᾶς δικάσῃ δικαστής, ὁ ὁποῖος λαμβάνει μισθοδοσίαν παρὰ τοῦ ἀντιδίκου σας; Καὶ ἐρωτῶ· εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς δικάσῃ ἀμερολήπτως δικαστής, τοῦ ὁποίου ὁ υἱὸς ἢ ὁ ἀνεψιὸς ἢ ἄλλος εἰς ὡρισμένον βαθμὸν στενὸς συγγενὴς μισθοδοτεῖται ὑπὸ τοῦ ἀντιδίκου σας, ὑπὸ προσώπου δηλαδὴ ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἐξαρτᾶται ἡ τύχη τῶν προσώπων τούτων ἢ τὸ μέλλον;

§221ΒΡ. ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ὑπάρχῃ νόμιμον κώλυμα, ἐξαιρεῖται.

§222Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Νόμιμον κώλυμα ὑπάρχει προκειμένου περὶ φυσικῶν προσώπων, προκειμένου ὅμως περὶ νομικῶν προσώπων, περὶ μετοχικῶν ἑταιρειῶν, περὶ τραπεζῶν, ποῖον κώλυμα ὑπάρχει; Οὐδεὶς νόμος προβλέπει περὶ τούτου καὶ αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ κώλυμα ἠθέλησα διὰ τῆς τροπολογίας μου νὰ περιλάβω εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§223ΑΡ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Πολιτικὴ Δικονομία, κύριε Πρόεδρε, καθορίζει διατάξεις περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλουσι τὴν ἐξαίρεσιν τοῦ δικαστοῦ, ἐὰν πρόκειται περὶ νομίμου λόγου ἐξαιρέσεως, δύναται δὲ πᾶς διάδικος νὰ ζητήσῃ τὴν ἐξαίρεσιν τοιούτου κωλυομένου δικαστοῦ.

§224Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Φρονῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ τροπολογία αὕτη, ὀρθὴ κατὰ βάσιν ἀναμφισβητήτως, δὲν δύναται νὰ ψηφισθῇ ἐν τῷ παρόντι νομοσχεδίῳ, διότι ἀφορᾷ εἰς τροπολογίαν διατάξεως τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ δὲ ταύτῃ νομίζω πρέπον νὰ ἐκφράσω τὴν εὐχὴν ἐνταῦθα, ὅπως τάχιστα ληφθῇ πρόνοια περὶ μεταβολῆς τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, ὥστε καὶ αἱ διατάξεις αὐτῆς νὰ συμπληρωθῶσι καὶ μεγάλῃ οἰκονομίᾳ νὰ προέλθῃ, διότι ἀναμφισβητήτως ἐκ τῆς πεπαλαιωμένης Δικονομίας, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν οἰκονομίαν, ὁποίαν ἐπέτυχον ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ ὅλα τὰ ἄλλα Κράτη. Καὶ παρετηρήθη ὅτι, ἐνῷ ἡ μεγάλη καὶ πλουσία Γαλλία ἔχει ἐννέα περίπου δικαστὰς κατὰ ἑκατὸν χιλιάδας κατοίκων, ἡ μικρὰ Ἑλλάς, τὸ Κράτος τοῦτο τὸ πτωχόν, ἔχει 23 δικαστὰς κατὰ ἑκατὸν χιλιάδας κατοίκων.

§225Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Ἀνεγνωρίσθη κατ’ οὐσίαν καὶ κατὰ βάσιν τὸ δίκαιον καὶ ὀρθὸν τῆς τροπολογίας μου, ἀπορρίπτεται ὅμως αὕτη, διότι εἶναι δικονομικῶς ἀπαράδεκτος. Αὐτὸ ὁμολογῶ ὅτι, ἐνῷ κολακεύει ἐμὲ προσωπικῶς, δὲν νομίζω ὅτι δύναται νὰ κολακεύῃ καὶ τὸν ὑποδείξαντα, διότι προκειμένου περὶ ἑνὸς τοσοῦτον σοβαροῦ ζητήματος ἐξασφαλίζοντος τὴν ἀπονομὴν τοῦ δικαίου νομίζω ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐξετασθῇ ἂν δύναται νὰ ἔχῃ θέσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ ἡ τροπολογία αὐτή. Νομίζω ὅτι προκειμένου περὶ χειραφετήσεως τῶν δικαστῶν εἶναι ἀνάγκη νὰ τοὺς χειραφετήσωμεν ὄχι μόνον ἐκ τῆς πολιτικῆς ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν κοινωνικῶν κινδύνων. Δύναται νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τοῦ θέματος τούτου ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ καὶ κατόπιν, ὅταν ἡ δικονομία μεταρρυθμισθῇ, δύναται νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ ἐκεῖ. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀποβλέψωμεν μᾶλλον εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος καὶ ὄχι εἰς τοὺς τύπους καὶ νὰ δεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν ταύτην.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Σπέντζα παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παραδέχθη. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 33 ὡς ἔχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ τὸ ἄρθρον 34 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 35). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 35 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κυρίου Πετρίδου.

§227Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Τὴν ἀποσύρω. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 35).

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ σύνολον θ’ ἀνατυπωθῇ καὶ θὰ ψηφισθῇ αὔριον. Ἔχει ὅμως τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. Μαρκέτης.

§229Ν. ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7 παρεισέφρησε τυπογραφικὸν λάθος, τὸ ὁποῖον ἀνατρέπει τὴν ἔννοιαν αὐτοῦ συμφώνως πρὸς τὴν ὀρθοτάτην παρατήρησιν τὴν ὁποίαν εἶχε κάμει καὶ κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Μεγαρίδος, τὴν ὁποίαν πάντες ἀπεδέχθημεν ὡς ὀρθοτάτην.

§230Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Πρέπει νὰ λείψῃ τὸ «μή». Ἰδοὺ περὶ τίνος πρόκειται· πρόκειται περὶ τῶν εἰσαγγελέων ἐκείνων καὶ ἀντεισαγγελέων ὡς πρὸς τοὺς ὁποίους ἐξεδόθη ἀπόφασις ἀπολυτική. Ἐνῷ τὸ ἄρθρον ἀναμφισβητήτως κατὰ πνεῦμα ἐννοεῖ ὅτι οἱ τυχόντες τοιαύτης ἀποφάσεως ἀπολύονται, λέγει «οἱ μὴ τυχόντες τοιαύτης ἀποφάσεως ἀπολύονται». Λοιπὸν ν’ ἀφαιρεθῇ τὸ «μή», τὸ ὁποῖον κατὰ τυπογραφικὸν λάθος παρεισέφρησε.

§231Ν. ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Μάλιστα.

§232ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διορθωθῇ τὸ λάθος αὐτὸ συμφώνως πρὸς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς. Ὁ κ. Στράτος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ συνόλου.

§234Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ συνόλου, κ. Πρόεδρε, ἵνα ὡς συμπέρασμα εἴπω τὴν γνώμην μου, ὅτι ἡ Βουλὴ ψηφίσασα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐδημιούργησε μνημεῖον ὑπὲρ τῆς δικαστικῆς χειραφετήσεως καὶ μνημεῖον τιμῆς διὰ τὰς ἐργασίας τῆς Συνόδου ταύτης.

§235ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§236Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει κύριε Πρόεδρε, ἀναγεγραμμένον ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει νομοσχέδιον ὅλως ὑπηρεσιακὸν ὑπὸ τὸν ἀριθμὸν 88, τὸ ὁποῖον αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ συστήσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως δεχθῇ νὰ προταχθῇ καὶ ψηφισθῇ εἰς αʹ συζήτησιν. Εἶναι ἡ πρότασις νόμου περὶ τροποποιήσεως τοῦ βʹ ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ ͵ΒϠΠΘʹ περὶ προσωπικοῦ τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης νόμου. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, τὴν Κυβέρνησιν νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν ψήφισιν τῆς προτάσεως ταύτης ἀφορώσης θέμα ὅλως ὑπηρεσιακόν.

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποῖον θέλετε;

§238Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 88.

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ βʹ ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ ͵ΒϠΠΘʹ περὶ προσωπικοῦ τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης νόμου». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιρρήσεως)

§240Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἤδη τὸ ὑπ’ ἀριθ. 46, ἐὰν δὲν ἔχῃ ἀντίρρησιν ἡ Βουλή.

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παραχωρήσεως δικαιώματος ἐπιχειρήσεως ὑδρομαστευτικῶν ἐργασιῶν ἐν ὡρισμέναις περιοχαῖς». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§242Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἤδη τὸ ὑπ’ ἀριθ. 10.

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Ἀμβέρσῃ ἑδρευούσης Ἀγγλοβελγικῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρείας «Orient Line». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ὡς καὶ τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου, ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§244Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 18.

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παραχωρήσεως οἰκοπέδων τοῦ Δημοσίου ἐν Πάτραις εἰς τοὺς ἐπ’ αὐτῶν οἰκοδομήσαντας μέχρι τέλους τοῦ ἔτους 1908». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§246Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 51.

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν βʹ καὶ δʹ ἐδαφίων τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ͵ΤΞΖʹ νόμου περὶ Ἱερατικῶν σχολείων». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ὡς καὶ τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου, ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§248Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ καὶ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 65, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν νομιμοποίησιν τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων τῶν γενομένων ἐν Θεσσαλίᾳ διὰ τοὺς πρόσφυγας.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαθέσεως χρημάτων ὑπὸ τῆς πρὸς περίθαλψιν τῶν προσφύγων ἐπιτροπῆς πρὸς ἐκτέλεσιν χρησίμων ἔργων ἐν τοῖς ἐν Θεσσαλίᾳ συνοικισμοῖς τῶν προσφύγων». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον ἄνευ ἀντιρρήσεως). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταργήσεως ἄρθρων τινῶν τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας». Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὁ κ. Π. Πετρίδης ἔχει ὑποβάλει τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. «§ 2. Ἐκ τῶν κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος νόμου ἐκκρεμῶν περὶ ἀνατροπῆς ἀγωγῶν δὲν καταργοῦνται ὅσαι ἐγένοντο ἤδη δεκταὶ ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου δικαστηρίου καὶ δι’ ἀποφάσεως κατ’ ἐρήμην ἢ κατ’ ἀντιμολίαν μὴ ὁριστικῆς· αἱ δὲ λοιπαὶ καταργοῦνται». (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τῶν λοιπῶν τροπολογιῶν ἀναβληθεισῶν διὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν). Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10 καὶ 5′ μ. μ.).