1909.11.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 40.

τῆς 12ης Νοεμβρίου 1909.

(Πέμπτη)

Προεδρία κ. Ἀλ. Σ. Κ. Ῥώμα.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ὥρᾳ 5, 30′ μ. μ. ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων 93 Βουλευτῶν.

Ἀναγινώσκονται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν. Ὁ λαὸς Σικυῶνος καὶ Πελλήνης διαμαρτύρεται κατὰ τῆς μελετωμένης καταργήσεως τοῦ Εἰρηνοδικείου Σικυῶνος. Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Βόλου ἐκφράζει εὐχὴν ὅπως μὴ ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ μονοπωλίου ἐκρηκτικῶν ὑλῶν. Ὑπόμνημα τοῦ ἐμπορικοῦ συλλόγου Χαλκίδος. Μεγαρεῖς οἰνοπαραγωγοὶ ἀποκρούουσι φορολογίαν οἰνοπνεύματος ὡς καταστρέφουσαν τὰ συμφέροντα αὐτῶν. Σύνδεσμος δημοδιδασκάλων Λακεδαίμονος παρακαλεῖ, ὅπως ψηφισθῇ πρότασις τοῦ κ. Πετρίδου περὶ βοηθῶν ἐπιθεωρητῶν. Λαὸς δήμου Ὀλυμπίων ἐκφράζει εὐχὴν περὶ ἄρσεως μελετωμένου νομοσχεδίου φορολογίας οἰνοπνεύματος ὡς λίαν ἐπιζημίου σταφιδικοῖς πληθυσμοῖς. Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Σικυῶνος ἐκφράζει εὐχὴν ὅπως ἀποτραπῇ ἡ κατάργησις τοῦ Εἰρηνοδικείου Σικυῶνος. Ὁ λαὸς Κεφαλληνίας διὰ τοῦ κ. νομάρχου ὑποβάλλει εὐχὴν περὶ ὑπαγωγῆς τοῦ Πρωτοδικείου Κεφαλληνίας εἰς τὸ Ἐφετεῖον Πατρῶν. Ὑπόμνημα τῶν ἐμπορικῶν καὶ βιομηχανικῶν ἐπιμελητηρίων Πειραιῶς. Οἱ ἰδιοκτῆται τῶν ἐν Δημητσάνῃ ἱστορικῶν πυριτιδομύλων διαμαρτύρονται κατὰ τῆς φορολογίας τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν. Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον τοῦ ἐν Ἄργει συλλόγου τῶν δημοδιδασκάλων παρακαλεῖ τὴν Βουλήν, ἵνα ψηφίσῃ νόμον δι’ οὗ νὰ ἐπιτρέπηται ἡ διατήρησις τῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ εἰς τὰς καταργουμένας ἐπαρχίας διὰ τοῦ «περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως νόμου»· Ὑπόμνημα τῶν ἐν Ἀθήναις κτηματιῶν διαμαρτυρομένων κατὰ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φορολογίας οἰκοπέδων». Ὁ κ. Ἀθ. Τυπάλδος Μπασιᾶς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ συστάσεως Ἰατροδικαστικῆς ὑπηρεσίας παρὰ τῇ ἐν Ἀθήναις εἰσαγγελίᾳ τῶν Πλημμελειοδικῶν». Ὁ αὐτὸς κ. Βουλευτὴς ὑποβάλλει τροπολογίας ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ΒΧΚΑʹ», «περὶ γυμναστικῆς καὶ γυμναστικῶν καὶ ἀθλητικῶν ἀγώνων», «περὶ χορηγίας συνδρομῆς τοῦ Κράτους εἰς φιλανθρωπικὰ καὶ ἄλλα ἱδρύματα» καὶ «περὶ προσόντων, πειθαρχίας καὶ μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, τῶν Νομαρχιῶν καὶ τῶν Ἀρχειοφυλακείων» Ὁ αὐτὸς κ. Βουλευτὴς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ ἰδιοσυντηρήτων δημοσίων ἐκπαιδευτηρίων»· Ὁ. κ. Θ. Παπαϊωάννου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων»· (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημ. Συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ἀριθ. 444–449). Κατήρτισα ἐπιτροπήν, εἰς ἣν παρεπέμφθη τὸ νομοσχέδιον «περὶ χορηγήσεως ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης φρ. χρ. 17.449,188 25)00 καὶ δραχμῶν 20.258.467 87)00, ἐκ τῶν κ. Χ. Βοζίκη, Ἰ. Κουντουριώτου, Βρ. Λεωπούλου, Φ. Νέγρη, Π. Πρωτοπαπαδάκη, Νικ. Στράτου, Νικ. Τσαμαδοῦ, Δ. Τερτίπη καὶ Ν. Χατζίσκου· Κατήρτισα ἐπίσης ἑτέραν ἐπιτροπήν, εἰς ἣν παρέπεμψα τὸ νομοσχέδιον «περὶ φορολογίας τῆς σακχάρεως», ἐκ τῶν κ. Κ. Γκότση, Ἀ. Καρτάλη, Μ. Καβαλλιεράτου, Ἀθ. Τ. Μπασιᾶ, Θ. Ῥετσίνα, Ἐμ. Ῥέπουλη, Λ. Ῥούφου Κανακάρη, Δ. Τσιτσάρα καὶ Ἰ. Φιλίου». Εἰσερχόμεθα ἤδη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων. Πρῶτος ἔχει τὸν λόγον ὁ Ν. Στράτος ὡς εἰσηγητὴς τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς «περὶ τῶν πανεπιστημιακῶν νομοσχεδίων».

§2Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δι’ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, Κύριοι, παρεπέμφθησαν εἰς τὴν ἐξέτασιν καὶ ἐπεξεργασίαν τῆς συσταθείσης ἐπὶ τούτῳ ἐπιτροπῆς τὰ τρία ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ὑποβληθέντα νομοσχέδια, πρῶτον τὸ περὶ ἑδρῶν τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, δεύτερον τὸ περὶ ἐπιμελητῶν τῶν κλινικῶν, ἐργαστηρίων καὶ μουσείων καὶ λοιποῦ προσωπικοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου καὶ τρίτον τὸ περὶ φοιτήσεως ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ καὶ περὶ ἐξετάσεων τῶν φοιτητῶν. Ἡ ἐπιτροπή, καθ’ ἣν ἔλαβεν ἐντολήν, ἐπεξειργάσθη καὶ τὰ τρία, ἐπειδὴ δ’ ἐν τῇ συνεχείᾳ τῆς ἐργασίας ἦτο πρὸς ταῦτα συναφὴς καὶ ἡ ἐξέτασις τῶν ζητημάτων τῶν ἐπιμισθίων, χωρὶς νὰ ἔχῃ περὶ τούτου ἐντολὴν ῥητὴν ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, ἐπεξειργάσθη καὶ τὴν διάταξιν περὶ ἐπιμισθίων, ἐπὶ τούτῳ δ’ ἐλπίζει ὅτι θέλει συγχωρήσει αὐτῇ ἡ Βουλὴ τὴν ὑπέρβασιν κατά τι τῆς ὁρισθείσης εἰς αὐτὴν δικαιοδοσίας. Τὴν ἐργασίαν της ἡ ἐπιτροπὴ κατέστρωσεν εἰς τρία νομοσχέδια, διασκευάσασα ἄλλως τὰ νομοσχέδια, τὰ ὑποβληθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, καθόσον εἰς τοῦτο εἶχε καὶ ἐλευθερίαν ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, ἀφοῦ καθ’ ἣν ἡμέραν ἐγένετο συζήτησις καὶ ὡρίσθη ἐπιτροπὴ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν ὅτι δίδεται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐλευθερία περὶ τὴν διασκευὴν τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ πρῶτον νομοσχέδιον τῶν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς συνταχθέντων σκοπὸν ἔχει τὸν κανονισμὸν τῆς πληρωμῆς τοῦ προσωπικοῦ τῶν ἐπιμελητῶν, βοηθῶν καὶ τῶν γραφέων τοῦ Πανεπιστημίου διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ ἔτους 1909. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ ἐπιμελητῶν, τῷ ὑποβληθέντι ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὑπῆρχεν ἀναγεγραμμένον ἄρθρον πρῶτον, σκοποῦν ἀκριβῶς τὸν κανονισμὸν τῆς πληρωμῆς τοῦ προσωπικοῦ. Ὡς εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν, τὸ προσωπικὸν τοῦ γραφείου τοῦ Πανεπιστημίου, πλὴν τοῦ γραμματέως, διωρίζετο ἐπὶ τῇ βάσει Βασ. Διαταγμάτων, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἐκδεδομένα ἄνευ νόμου. Πρὸς τοῦτο λοιπὸν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὀρθῶς κατ’ ἐμέ, ἠρνήθη τὴν ἔκδοσιν τῶν χρηματικῶν ἐνταλμάτων, διότι αἱ πληρωμαὶ αὐταὶ ἦσαν παράνομοι, καὶ περιέλαβε τὴν διάταξιν ἐν τῷ πρώτῳ ἄρθρῳ τοῦ νομοσχεδίου ὅπως νομοθετηθῶσιν αἱ θέσεις αὗται καὶ κανονισθῇ ἡ πληρωμὴ τῶν μισθοδοσιῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐν τῇ ἐργασίᾳ αὑτῆς ἐθεώρησεν ὀρθὸν ἵνα τὸ ἄρθρον τοῦτο διασκευάσῃ εἰς ἰδιαίτερον νομοσχέδιον, ἔχον εἰδικὸν προορισμὸν καὶ ἀποτελούμενον ἐξ ἑνὸς καὶ μόνου ἄρθρου. Κατὰ τὰ λοιπὰ παρεσκευάσθη ἓν νομοσχέδιον ἀφορῶν τὸν διακανονισμὸν τοῦ διοικητικοῦ καὶ ὑπηρετικοῦ προσωπικοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου διακανονίζεται ἡ θέσις τοῦ γραμματέως, μετονομαζομένου εἰς γενικὸν γραμματέα, διατηροῦντος δὲ τὸν αὐτὸν μισθόν, τῶν ὑπογραμματέων μετονομαζομένων εἰς γραμματεῖς, τῶν βοηθῶν καὶ τῶν κλητήρων, αἱ δὲ μισθοδοσίαι μένουσιν ὡς ἦσαν ἀναγεγραμμέναι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, διότι προκειμένου περὶ δαπανῶν καὶ μισθοδοσιῶν τοῦ προσωπικοῦ τοῦ διοικητικοῦ οὐδεὶς ὑπῆρχε λόγος νὰ γένηται μεταβολή. Τὸ δεύτερον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ οὐσιωδέστερον, ἀφορᾷ εἰς τὸν κανονισμὸν τῶν σχολῶν, τοῦ ἐν ταῖς σχολαῖς ἀνωτέρου καὶ κατωτέρου διδακτικοῦ προσωπικοῦ περιλαμβάνοντος τοὺς καθηγητὰς καὶ ἐπιμελητάς. Αἱ σχολαὶ τοῦ Πανεπιστημίου κατὰ τὸ ἀρχικὸν ὀργανικὸν Διάταγμα ὡρίσθησαν τέσσαρες, διὰ μεταγενεστέρου δὲ Βασ. Διατάγματος ὡρίσθη καὶ πέμπτη σχολή, χωρὶς ὁ ὁρισμὸς τῆς σχολῆς ταύτης νὰ στηρίζηται εἰς τὸν νόμον. Οὕτω δ’ ἀνωμάλως εἶχον τὰ πράγματα, ὥστε ἱδρυθείσης νέας σχολῆς διὰ χωρισμοῦ τοῦ φυσικοῦ καὶ μαθηματικοῦ τμήματος ἀπὸ τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς δὲν εἶχον καθορισθῆ καὶ ποῖα ἔδει νὰ ὦσι τὰ ἐξέταστρα τῶν φοιτητῶν τῆς φυσικομαθηματικῆς σχολῆς, ἐνῷ ὁ νόμος ὁρίζει τέλη διὰ τοὺς φοιτητὰς τῶν τεσσάρων σχολῶν, περὶ δὲ τῶν φοιτητῶν τῆς σχολῶν τῶν φυσικῶν καὶ μαθηματικῶν ἐπιστημῶν οὐδεὶς λόγος ἐγένετο, διότι οὔτε ἦτο δυνατὸν διὰ Β. Διατάγματος νὰ ὁρισθῶσι τὰ ἐξέταστρα. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον παρεσκεύασεν ἡ ἐπιτροπή, ὁρίζονται πλέον αἱ σχολαὶ ὡρισμένως διὰ τοῦ νόμου, ὁρίζονται δὲ συγχρόνως τὰ ἐπιστημονικὰ παραρτήματα τοῦ Πανεπιστημίου, ἤτοι χημεῖα, ἐργαστήρια καὶ κλινικαί, τὰ ὁποῖα χρησιμεύουσι διὰ τὴν διευκόλυνσιν τῆς ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ διδασκαλίας καὶ τῶν ὁποίων ἡ διεύθυνσις, ἡ ἐποπτεία μᾶλλον, ἀνήκει εἰς τὴν ἁρμοδίαν σχολήν, ἡ διεύθυνσις δὲ εἰς τὸν οἰκεῖον καθηγητήν. Τὸ προσωπικὸν τῶν καθηγητῶν ἡ ἐπιτροπὴ ἐθεώρησεν ὀρθὸν νὰ διαιρέσῃ εἰς προσωπικὸν τακτικῶν καθηγητῶν καὶ ἐκτάκτων καθηγητῶν. Τὰς θέσεις τῶν τακτικῶν ὁρίζομεν διὰ πάσας τὰς σχολάς, ὁρίζομεν δὲ ταύτας ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γνωμῶν, τὰς ὁποίας αἱ σχολαὶ αἱ πανεπιστημιακαὶ ἔχουσιν ὑποβάλει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας. Ὁρίζομεν δ’ ὡς ἕδρας ἐκτάκτων καθηγητῶν ἕδρας καθαρῶς ἀφιερωμένας εἰς εἰδικὴν διδασκαλίαν, δηλονότι δὲν καθορίζομεν τοὺς ἐκτάκτους καθηγητὰς ὡς ἐπικουρικοὺς τῶν τακτικῶν, ὡς ἀναπληρωτάς, ἀλλ’ ὡς καθηγητὰς εἰδικῶν διδασκαλιῶν. Ἐπίσης γίνεται τροποποίησις ἐπὶ τοῦ συστήματος τῶν ἐπιτίμων καθηγητῶν. Παύει πλέον ὁ διορισμὸς ὡς ἐπιτίμων καθηγητῶν ἀνδρῶν ἐψηφισμένων μὲν ὑπὸ τοῦ Πανεπιστημίου, ἀλλὰ διοριζομένων ὡς ἐπιτίμων, ἐλλείψει τακτικῆς ἕδρας, διότι εἶχον γίνει διὰ τῆς μεθόδου ταύτης ἀρκεταὶ ὑπερβάσεις. Διὰ τῆς μεθόδου ταύτης κατώρθουν πολλοὶ κατόπιν, ἀποθνήσκοντος εἴτε ἀποχωροῦντος τῆς ὑπηρεσίας οἱουδήποτε ἄλλου καθηγητοῦ, νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ὡς τακτικοί. Αἱ ἕδραι προσδιορίζονται καθ’ ἑκάστην, πᾶσα δὲ ἕδρα θὰ ἔχῃ τὸν τακτικὸν καθηγητήν της, καὶ πέρα τούτου τακτικὸς καθηγητὴς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διορισθῇ. Ἐπίτιμοι καθηγηταὶ ὁρίζεται ὅτι θὰ ὀνομάζωνται μόνον οἱ τακτικοὶ καθηγηταί, ἀφοῦ συμπληρώσωσι 35ετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ καὶ ὑποβληθῶσιν εἰς τοὺς ὅρους τῆς ἀποχωρήσεως. Ὅροι δὲ τῆς ἀποχωρήσεως διὰ μὲν τοὺς κλινικοὺς εἶναι ὅριον ἡλικίας 65 ἐτῶν, διὰ πάντας τοὺς ἄλλους ἀναγνωρίζεται δικαίωμα ἀποχωρήσεως, οὐχὶ ὑποχρέωσις, ἐὰν ἔχωσι συμπληρώσει ἡλικίαν 70 ἐτῶν ἢ 35 ἐτῶν ὑπηρεσίαν. Ἐπὶ τούτου ὑπῆρξε συζήτησις ἐν τῇ ἐπιτροπῇ καὶ ὑπεστηρίχθη ὑπὸ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς τὸ σύστημα τῆς ὑποχρεωτικῆς ἀποχωρήσεως, ἀλλ’ ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἔκλινεν ὑπὲρ τοῦ συστήματος τῆς δικαιωματικῆς ἀποχωρήσεως διὰ τοὺς καθηγητὰς θεωρητικῶν μαθημάτων καὶ τῆς ὑποχρεωτικῆς διὰ τοὺς καθηγητὰς κλινικῶν μαθημάτων. Ἂν ἐπεβάλομεν δὲ ὑποχρεωτικὴν ἀποχώρησιν μόνον εἰς τοὺς καθηγητὰς κλινικῶν μαθημάτων καὶ διευθυντὰς ἐργαστηρίων, ὁ λόγος εἶναι ὅτι ὁ καθηγητὴς ὁ θεωρητικὸς δὲν ὑπάγεται εἰς τοὺς κόπους τῆς διδασκαλίας εἰς οὓς ὑπάγεται ὁ καθηγητὴς τῶν κλινικῶν μαθημάτων, ὅστις ἐπιφορτίζεται καὶ ὑλικὴν ἐργασίαν ἐν ταῖς κλινικαῖς καὶ τοῖς ἐργαστηρίοις. Δὲν εἶναι δὲ ὀρθὸν τὴν Ἑλληνικὴν ἐπιστήμην, πτωχοτάτην, νὰ στερήσωμεν καθηγητῶν, οἵτινες κατώρθωσαν καὶ μετὰ τὸ 70ὸν ἔτος νὰ διατηρήσωσιν ἀκμαίας τὰς σωματικὰς καὶ πνευματικὰς αὑτῶν δυνάμεις. Θὰ ἦτο τὸ σύστημα τῆς ὑποχρεωτικῆς ἀποχωρήσεως ἐπικίνδυνον, δυνάμενον νὰ στερήσῃ τὸ Πανεπιστήμιον καθηγητῶν ἀνεγνωρισμένης ἀξίας καὶ περιωπῆς, χωρὶς ἴσως νὰ ὑπάρχωσιν ἕτοιμοι οἱ διάδοχοι αὐτῶν. Ἐθεωρήσαμεν δ’ ὅτι θὰ ἦτο ἥκιστα ἀκίνδυνον ἔργον, ἐφ’ ὅσον ἔχομεν καθηγητὰς ἀνεγνωρισμένης ἐπιστημονικῆς μορφώσεως, νὰ ὑποχρεώσωμεν αὐτοὺς εἰς ἀποχώρησιν, ἐνῷ προκειμένου περὶ κλινικῆς διδασκαλίας ἀπαιτούσης καὶ ὑλικὸν κόπον πολὺν εἶναι ὀρθὸν νὰ ὑποχωρήσῃ πᾶσα περιωπὴ πρὸ τῆς ἀδυναμίας τῆς σωματικῆς, ὅπως ἀντεπεξέλθῃ ὁ καθηγητὴς εἰς τὴν διδασκαλίαν τοῦ μαθήματος. Διὰ τοῦτο προυτιμήσαμεν τὸ μέσον σύστημα. Διὰ τοὺς τακτικοὺς καθηγητὰς ὡρίσαμεν 7 διὰ τὴν Θεολογικὴν Σχολήν, διατηρουμένων τῶν 6 ἑδρῶν τὰς ὁποίας ἡ Θεολογικὴ Σχολὴ ἔχει, καθορισθεισῶν δὲ τῶν ἑδρῶν τούτων συμφώνως πρὸς τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἡ οἰκεία σχολὴ ἀπέστειλε πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ προστεθείσης τῆς ἕδρας τοῦ Κανονικοῦ δικαίου. Ἡ Θεολογικὴ Σχολὴ ἐπεζήτησε τὴν δημιουργίαν τεσσάρων ἔτι ἑδρῶν, ἤτοι ἐν συνόλῳ δέκα, ἀλλ’ ἐθεωρήσαμεν ὅτι εἶναι ἐπικίνδυνον ν’ ἀκολουθήσωμεν τὰς προτάσεις τῶν σχολῶν, προτάσεις ἀναγκαίας καὶ δεδικαιολογημένας, καθόσον τὴν στιγμὴν ταύτην δὲν καλούμεθα ὅπως κανονίσωμεν ὁριστικῶς τὰ τοῦ Πανεπιστημίου. Τὰ τοῦ Πανεπιστημίου μονίμως θέλουσι καθορισθῆ, καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ Δομπόλειον κληροδότημα θέλει ὁριστικῶς διακανονισθῆ, κατὰ τίνα τρόπον θέλει διατεθῆ διὰ τὸ Πανεπιστήμιον, ὁπότε δύνανται νὰ πλουτισθῶσιν αἱ σχολαὶ διὰ πλειόνων ἑδρῶν, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ διὰ κάλλιον λειτουργούντων ἐργαστηρίων. Τὴν ὥραν ταύτην πρόκειται περὶ προσωρινοῦ ὀργανισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἔχει ἕνα σκοπόν, πῶς θὰ θεραπεύσῃ τὰς ἀπολύτους ἀνάγκας τῶν σχολῶν. Τὸ ζήτημα τοῦ Κανονικοῦ δικαίου ἀπησχόλησε τὴν ἐπιτροπὴν σπουδαίως, ἐθεώρησε δ’ ὅτι ἔδει ἵνα ἡ Θεολογικὴ Σχολὴ προικισθῇ διὰ καθηγητῶν τοῦ Κανονικοῦ δικαίου, διότι ἡ Θεολογικὴ Σχολὴ τοῦ ἡμετέρου Πανεπιστημίου ἔχει ἀποστολὴν μεγίστην, ἐφ’ ὅσον ἐξ αὐτῆς καταρτίζονται θεολόγοι, οὐ μόνον διὰ τὸ ἐλεύθερον Βασίλειον, ἀλλὰ καὶ οὐκ ὀλίγοι διὰ τὸν ἔξω Ἑλληνισμόν, ἔχομεν δὲ δείγματα ὅτι οἱ τῆς ἡμετέρας σχολῆς δὲν εἶναι τελείως κάτοχοι τῶν διατάξεων τοῦ Κανονικοῦ δικαίου, χωλαίνουσιν ἐν πολλοῖς, καὶ πολλάκις ἡ Πολιτεία εὑρίσκεται εἰς δυσχερείας ἕνεκα ἀκριβῶς τῆς ἀγνοίας τῶν διατάξεων τοῦ Κανονικοῦ δικαίου, ἣν πάσχουσι πολλοὶ τῶν ἡμετέρων κληρικῶν. Διὰ τὴν Νομικὴν Σχολὴν ὁρίζομεν τρεῖς, τὰς ὑπαρχούσας, ἕδρας τοῦ Ῥωμαϊκοῦ δικαίου, μίαν τοῦ Ποινικοῦ δικαίου καὶ Ποινικῆς δικονομίας, μίαν τοῦ Ἐμπορικοῦ δικαίου, μίαν τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ δικαίου, μίαν τῆς Πολιτικῆς δικονομίας, μίαν τοῦ Συνταγματικοῦ δικαίου, μίαν τοῦ Διεθνοῦς καὶ Ἰδιωτικοῦ δικαίου, μίαν τοῦ Διοικητικοῦ δικαίου, μίαν τῆς Πολιτικῆς οἰκονομίας καὶ μίαν τῆς Δημοσίας οἰκονομίας καὶ Στατιστικῆς. Ἐθεωρήσαμεν ὅτι ἡ ἕδρα τῆς Φιλοσοφίας καὶ Ἐγκυκλοπαιδείας τοῦ δικαίου ἦτο δυνατὸν νὰ λείψῃ καὶ πρὸς τοῦτο προτείνομεν τὴν κατάργησιν αὐτῆς. Διὰ τὴν Νομικὴν Σχολὴν προτείνομεν τέσσαρας ἐκτάκτους ἕδρας, μίαν τῆς Ἱστορίας καὶ τῶν Εἰσηγήσεων τοῦ Ῥωμαϊκοῦ δικαίου, ἡ ὁποία μέχρι τοῦδε ἦτο τακτική, μίαν τοῦ Ναυτικοῦ δικαίου, μίαν τοῦ Διοικητικοῦ δικαίου καὶ μίαν τῆς ἑρμηνείας τοῦ Ἰονίου κώδικος καὶ τῆς συγκριτικῆς ἑρμηνείας τοῦ νεωτέρου Ἀστικοῦ δικαίου. Διὰ τὸ Διοικητικὸν δίκαιον, Κύριοι, ἐθεωρήσαμεν ὅτι εἶναι ἀναγκαία ἡ ἵδρυσις μιᾶς ἔτι ἕδρας, διότι τὸ Διοικητικὸν δίκαιον ὑφίσταται ἐξέλιξιν τοιαύτην, ὥστε δι’ ἡμᾶς τοὺς εὑρισκομένους ἐν Ἑλλάδι ἐν ἀπολύτῳ ἀγνοίᾳ τοῦ κλάδου τούτου τῆς νομικῆς ἐπιστήμης, ἔχοντας δ’ ὑπαλλήλους μὴ γινώσκοντας οὔτε τὰ ἄλφα τῆς ἐπιστήμης, εἶναι ἀνάγκη νὰ διδασκώμεθα αὐτὸ ἐν πλάτει καὶ ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ.

§3Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Τοῦ Τουρκικοῦ δικαίου;

§4Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διὰ δὲ τὴν ἑρμηνείαν τοῦ Ἰονίου κώδικος καὶ τὴν συγκριτικὴν ἑρμηνείαν τοῦ νεωτέρου Ἀστικοῦ δικαίου ἐθεωρήσαμεν ἀναγκαίαν ἔκτακτον ἕδραν, καθόσον μέγα τμῆμα τῆς Ἑλλάδος διέπεται ὑπὸ νομοθεσίας, ἥτις δὲν διδάσκεται. Διὰ τὴν Σχολὴν τὴν Ἰατρικὴν ὡρίσαμεν ἕδρας 17. Ἐκ τῶν νῦν τακτικῶν ἑδρῶν τὴν ἕδραν τῆς Χειρουργικῆς παθολογίας ὡρίσαμεν ὡς ἔκτακτον, ἐπίσης τὴν ἕδραν τῆς Ἐγχειρητικῆς καὶ Τοπογραφικῆς ἀνατομίας, καὶ τὴν ἕδραν τῆς Εἰδικῆς νοσολογίας. Περιωρίσαμεν τὰς ἕδρας τῆς Χειρουργικῆς κλινικῆς εἰς δύο, διότι μέχρι τοῦδε ἦσαν πέντε, ἐκ τῶν πέντε δὲ τούτων θὰ μείνωσι δύο τακτικαὶ καὶ δύο γίνονται ἔκτακτοι. Ἱδρύσαμεν δ’ ἐπίσης ὡς ἔκτακτον ἕδραν ἀπαραίτητον τὴν τῆς Ἱστολογίας καὶ Ἐμβρυολογίας καὶ μίαν τῆς Ἀνθρωπολογίας. Εἰς τὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν ἀφίενται ἐπίσης δύο ἕδραι ἔκτακτοι, ὅπως κανονίσῃ τὸ ἀναγκαῖον διὰ ταύτας μάθημα ἡ σχολὴ διὰ πλειονοψηφίας τῶν ⅘. Περὶ τοῦ τρόπου τώρα τῆς ἱδρύσεως τῶν τεσσάρων ἑδρῶν θὰ εἴπω, ἀφοῦ ἀπαριθμήσω πρῶτον τὰς ἱδρυομένας. Ἕδραι τακτικῆς διδασκαλίας ἐν τῇ Φιλοσοφικῇ Σχολῇ ὁρίζονται αἱ ἑξῆς:

Ἔκτακτος δ’ ἕδρα διδασκαλίας ὁρίζεται ἡ τῆς Μεσαιωνικῆς Ἑλληνικῆς Τέχνης καὶ Ἱστορίας. Εἶναι μάθημα τὸ τελευταῖον τὸ ὁποῖον δὲν διδάσκεται ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ καὶ τὸ ὁποῖον θεωροῦμεν ἀναγκαῖον νὰ διδάσκηται.

§5ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ σπουδαιότατον. Δι’ αὐτὸ ἔπρεπε νὰ εἶναι δύο καὶ τρεῖς ἕδραι. Ἀπαιτεῖται εἰδικὴ μελέτη καὶ ἐργασία καὶ ἔρευνα.

§6Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐννοεῖται ὅτι ἡ Βυζαντινὴ ἱστορία ἐν νομοθετήματι Ἑλληνικῷ πρέπει νὰ λάβῃ τὸν τίτλον τὸν ὁποῖον ἐδώσαμεν, διὰ νὰ μὴ λάβῃ τὸν τίτλον ἄλλον διὰ μέσου τῶν διαφόρων σταθμῶν. Ἐνομίσαμεν δ’ ὀρθὸν νὰ κανονίσωμεν τὴν ἕδραν ὡς ἔκτακτον, ἵνα ἡ ἕδρα αὕτη προσηλυτίσῃ ἐπιστήμονας, ἵνα βαθμηδὸν καταστῇ τακτική, καὶ ἴσως διπλασιασθῇ, ἀφοῦ ἔχομεν καὶ τὸν ἀναγκαῖον ἐπιστημονικὸν κύκλον, ὅστις θὰ διαγωνισθῇ διὰ τὴν κατάληψιν τῶν ἑδρῶν. Διὰ τὰς ἕδρας τῶν φυσικῶν καὶ μαθηματικῶν ἐπιστημῶν οὐδαμῶς ἐκαινοτομήσαμεν, ἀλλ’ ὡρίσαμεν ταύτας ὡς εἶναι καὶ μέχρι τοῦδε, δώδεκα. Ἀλλὰ προσεθέσαμεν δύο ἐκτάκτους ἕδρας διδασκαλίας τῆς χημείας, δι’ ἃς παρίσταται ἀπόλυτος ἀνάγκη, ἀφήσαντες εἰς τὴν σχολὴν ὅπως ὁρίσῃ τὸν κύκλον τῶν μαθημάτων, διότι θὰ ἦτο παράτολμον ἂν διὰ νόμου καθωρίζετο. Ἐπίσης δὲ προσεθέσαμεν καὶ μίαν ἔκτακτον ἕδραν διὰ τὰ μαθηματικά. Ἐν τῷ συνόλῳ αἱ τακτικαὶ ἕδραι μένουσιν ἐν τῷ ἀριθμῷ, τὸν ὁποῖον εἶχεν ὁρίσει τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον, δηλαδὴ 65, προστιθεμένης ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τῆς ἐπιτροπῆς μιᾶς ἕδρας ὡς ἑξηκοστῆς ἕκτης, περὶ ἧς προέβλεπε τὸ νομοσχέδιον περὶ παιδαγωγικοῦ φροντιστηρίου, τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας.

§7Π. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὥστε δέχεσθε τὴν τῆς Παιδαγωγικῆς.

§8Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Βεβαίως. Περὶ τούτου δὲν δύναται νὰ ὑπάρχῃ ἀμφιβολία· οὔτε διετύπωσα ἐγώ ποτε ἀντίρρησιν περὶ τῆς ἕδρας τῆς Παιδαγωγικῆς. Ὁρίζομεν τοῦτο· ὅτι καθηγηταὶ ἔχοντες καὶ ὡρισμένην ἄλλην ὑπηρεσίαν δημοσίαν δὲν λαμβάνουσι μισθόν, ἀλλ’ ἔχουσι τὴν ἐπιλογὴν τῶν μισθοδοσιῶν· ὁρίζομεν δὲ συγχρόνως ὅτι οἱ καθηγηταὶ ὡρισμένων παραρτημάτων τοῦ Πανεπιστημίου, οἷον εἶναι καὶ τὸ νομισματικὸν μουσεῖον, καὶ θὰ εἶναι καὶ τὸ παιδαγωγικὸν φροντιστήριον, αὐτοὶ θὰ διευθύνωσι καὶ τὸ οἰκεῖον παράρτημα· κατὰ συνέπειαν δὲν προστίθεται πλέον μισθοδοσία, διότι ὁ διευθυντὴς τοῦ νομισματικοῦ μουσείου θὰ εἶναι καὶ Ἔφορος τοῦ νομισματικοῦ μουσείου, θὰ εἶναι καὶ γενικὸς Ἔφορος τῶν ἀρχαιοτήτων· ὥστε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τέσσαρες καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου δὲν θὰ ἔχωσι μισθόν· ἑπομένως οἱ μισθοδοτούμενοι τακτικοὶ καθηγηταὶ θὰ εἶναι 62, ὅσοι θὰ ἦσαν καὶ κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας. Οἱ ἔκτακτοι δ’ ἐν συνόλῳ εἰσὶ 15, ἑπτὰ τῆς Ἰατρικῆς, τέσσαρες τῆς Νομικῆς, τρεῖς τῆς Φυσικομαθηματικῆς, εἷς τῆς Φιλοσοφικῆς. Ἐξ αὐτῶν τῶν 15 ὅμως οἱ δύο θὰ ἔχωσι βαθμὸν καὶ μισθὸν καθηγητοῦ τακτικοῦ, εἶναι δ’ ἐκεῖνοι ἀκριβῶς, οἱ ὁποῖοι κατέχουσιν ἤδη ἕδραν τακτικοῦ καθηγητοῦ — τῆς Ἐγχειρητικῆς ἀνατομικῆς καὶ τῆς Χειρουργικῆς παθολογίας — διότι δὲν ἦτο ὀρθὸν καθηγητὰς ἐκλεχθέντας ἤδη ὡς τακτικοὺς νὰ ὑποβιβάσωμεν εἰς ἐκτάκτους καὶ κατὰ τίτλον καὶ κατὰ μισθόν. Οὗτοι ἐφ’ ὅσον θὰ διατηρῶσι τὴν θέσιν τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου, τὴν ἔκτακτον πλέον ὀνομαζομένην, θὰ ἔχωσι τὸν βαθμὸν τὸν νενομισμένον τοῦ τακτικοῦ, ὅταν δ’ ἡ θέσις αὕτη πληρωθῇ, κενωθησομένη, τότε πλέον θὰ εἶναι ἔκτακτος καθαρῶς. Ὅσον ἀφορᾶ τὸ ζήτημα τῶν μισθοδοσιῶν, Κύριοι, τὰς ὁποίας ὁρίζομεν, δὲν ἔχομεν νὰ καινοτομήσωμεν, ἀλλ’ ὡρίσαμεν καὶ ταύτας ἵνα τὸ νομοσχέδιον ᾖ πληρέστερον. Ἐκαινοτομήσαμεν εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἐπιμισθίων, ὡς εἶπον δέ — διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπουσίαζε τὴν στιγμὴν ἐκείνην — ἐπελήφθημεν τούτου, ὡς σχετικοῦ, καίπερ μὴ ἔχοντες εἰδικὴν ἐντολὴν ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς. Τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον ὁρίζει ἐπιμίσθιον 50 δρχ. εἰς τοὺς καθηγητὰς τοὺς διδάσκοντας ἐν φροντιστηρίοις, 100 δὲ δραχμῶν εἰς τοὺς διδάσκοντας φροντιστηριακῶς ἐν ἐργαστηρίοις. Ἐνομίσαμεν ὅτι τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει εἶναι ἄδικον καὶ ἐτολμήσαμεν νὰ ὑποδείξωμεν τροποποίησιν· λέγω δ’ ὅτι ἐτολμήσαμεν, διότι ἡ τροποποίησις ἀνάγεται πλέον εἰς τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα, καὶ ἐν τούτῳ φυσικὰ πρωτεύει ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς. Ἡμεῖς προτείνομεν τὸν ἑξῆς καθορισμόν. Εἰς τοὺς τακτικοὺς καθηγητὰς τοὺς διδάσκοντας ἐν φροντιστηρίοις χορηγεῖται ἐπιμίσθιον κατὰ μὲν τὴν πρώτην πενταετίαν δρχ· 50 μηνιαίως, κατὰ δὲ τὴν δευτέραν πενταετίαν δραχμῶν 75 μηνιαίως, μετὰ δὲ τὴν συμπλήρωσιν τῆς τρίτης πενταετίας ἐπιμίσθιον δραχμῶν 100 μηνιαίως. Τοῦτο δέ, διότι ἀποβλέψαντες εἰς τὸν κατάλογον τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τὸν χρόνον τῆς διδασκαλίας αὐτῶν εἴδομεν, ὅτι διὰ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ἐπιμισθίου τῶν φροντιστηριακῶς διδασκόντων ἠθέλομεν ἐπιβάλει εἰς τὰ ὕστατα τοῦ βίου αὐτῶν στέρησιν μισθοδοσίας εἰς καθηγητάς, οἵτινες λογίζονται, καὶ δικαίως, ὅτι ἔχουσι προσφέρει εἰς τὴν ἑλληνικὴν ἐπιστήμην περιφανεῖς ὑπηρεσίας. Τοιοῦτοι δὲ εἶναι κυριώτατα οἱ γηραιοὶ καὶ σπουδαῖοι καθηγηταὶ τῆς Φιλοσοφικῆς ἡμῶν Σχολῆς καὶ δύο ἢ τρεῖς ἀποτελοῦντες τὸ σέμνωμα τῆς Ἑλληνικῆς ἐπιστήμης. Ἐθεωρήσαμεν λοιπὸν ὅτι δὲν θὰ ἦτο δίκαιον ἂν εἰς καθηγητὰς διδάσκοντας ἐπὶ ὁλόκληρα δεκαπέντε ἔτη ἐν χαρακτῆρι καὶ μετὰ τιμῆς ἀνεγνωρισμένης ἐν τῇ ἐπιστήμῃ ὁ πέλεκυς τῶν οἰκονομιῶν ἐπέβαλλε στέρησιν τῶν ἀποδοχῶν αὐτῶν. Βεβαίως ἡ οἰκονομία, τὴν ὁποίαν τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον εἰσῆγεν, ἔφθανεν εἰς τὸ ἥμισυ τῆς κλίμακος, ἣν κατηρτίσαμεν, ἤτοι ἀντὶ οἰκονομίας 20,000 θὰ φθάσωμεν εἰς οἰκονομίαν 10.000. Αὐτὴ εἶναι ἡ θετικὴ διαφορά. Ἐπαναλαμβάνω ὅμως ὅτι ἀπόκειται βεβαίως εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς καὶ τὰς σκέψεις τοῦ Ὑπουργοῦ, ὅπως ἀποδεχθῇ τὸ θέμα τοῦτο. Εἰς δὲ τοὺς καθηγητὰς τοὺς διδάσκοντας φροντιστηριακῶς ἐν κλινικαῖς καὶ ἐργαστηρίοις χορηγεῖται ἐπιμίσθιον κατὰ μὲν τὴν πρώτην πενταετίαν δραχμῶν 75 μηνιαίως, κατὰ δὲ τὴν δευτέραν πενταετίαν δραχμῶν 100 μηνιαίως καὶ μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς τετάρτης πενταετίας δραχμῶν 150 μηνιαίως. Ὥστε ἡ δαπάνη αὕτη εἶναι σπουδαία· ἀλλ’ ἐθεωρήσαμεν ὅτι εἰς καθηγητὴν ἐργασθέντα εἰς ἐργαστήρια φροντιστηριακῶς ἐπὶ εἴκοσιν ἔτη ὀρθὸν εἶναι νὰ προστεθῇ μία αὔξησις 50 δραχμῶν κατὰ μῆνα, ἥτις εἶναι ἀνακούφισις τοῦ γήρατος, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι οἱ καθηγηταὶ τῶν ἐργαστηρίων εἶναι ἀκριβῶς ἐκεῖνοι, οἵτινες δὲν ἐπιδίδονται εἰς ἀσχολίας ἐμπορικὰς τῆς ἐπιστήμης, διότι εἶναι ἀφωσιωμένοι ἐντὸς τοῦ ἐργαστηρίου των. Διὰ τοὺς ἐπιμελητὰς καὶ βοηθοὺς μετεβάλομεν. Ὡρίσαμεν τῶν ἐργαστηρίων καὶ μουσείων τοὺς ἐπιμελητὰς καὶ τοὺς βοηθοὺς μὲ τὰς ἀναλόγους μισθοδοσίας. Ὥστε ἐν συνόλῳ οὐδεμία προκύπτει διαφορὰ ἀπὸ τῆς πιστώσεως, εἰς τὴν ὁποίαν ἀπέβλεψε τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον, ἀπὸ τῶν δαπανῶν, τὰς ὁποίας ἀναγράφομεν. Ἵνα δὲ καταδειχθῇ τὸ πρᾶγμα ἐναργέστερον, κατηρτίσαμεν καὶ τέσσαρας πίνακας, δεικνύοντας τὰς δαπάνας τὰς ἀπαιτουμένας· ἕνα πίνακα μὲν ὁρῶντα τὰς πιστώσεις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, οἷος θὰ εἶχε διὰ τὸ ἔτος 1910 ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἤδη κειμένων νόμων καὶ Β. Διαταγμάτων, δι’ ὧν ἔχουσι κανονισθῆ διάφοροι θέσεις· δεύτερον πίνακα ὁρῶντα τὰς πιστώσεις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, οἷαι θὰ ἦσαν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νομοσχεδίου τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας· τρίτον πίνακα ὁρῶντα τὰς πιστώσεις τοῦ Προϋπολογισμοῦ πρὸς πλήρη ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου· καὶ τέταρτον πίνακα ὁρῶντα τὰς πιστώσεις πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ νομοσχεδίου δι’ ὅλον τὸ 1910. Τίς ὁ λόγος τῆς διακρίσεως ταύτης, θὰ ἐξηγήσω ἀμέσως. Ἐφιστῶ δ’ ἐπὶ τούτου τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι αὐτὸν κυρίως ἐνδιαφέρει. Ὁ λόγος τῆς διακρίσεως εἶναι ὅτι καθωρίσθησαν τοιαῦται προθεσμίαι διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν τακτικῶν καθηγητῶν πάσης ἕδρας τακτικῆς κενουμένης — ἀλλ’ ἀκριβῶς ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἔχομεν ἕδρας εἴτε κενὰς ἤδη εἴτε ἱδρυομένας κατὰ πρῶτον· ὥστε εἶναι κεναί —, ὥστε εἶναι ἀδύνατος ἡ πλήρωσις πρὸ τῆς παρελεύσεως ἓξ μηνῶν· ὥστε αἱ μισθοδοσίαι θὰ βαρύνωσι τὸν Προϋπολογισμὸν διὰ τὸ 1910 τὸ δεύτερον ἑξάμηνον· προκειμένου δὲ περὶ τῶν ἐκτάκτων ἑδρῶν αἱ προθεσμίαι τῆς πληρώσεως αὐτῶν εἶναι τοιαῦται, ὥστε ἐπίσης ἡ δαπάνη τῶν ἐκτάκτων ἑδρῶν θὰ βαρύνῃ ἐπίσης τὸν Προϋπολογισμὸν κατὰ τὸ 1910 μόνον κατὰ τὸ δεύτερον ἑξάμηνον. Κατὰ συνέπειαν τὸ πρῶτον ἑξάμηνον τοῦ 1910 θὰ εἶναι ἐντελῶς ἐλεύθερον τῶν δαπανῶν διὰ τὴν πλήρωσιν τῶν τακτικῶν ἑδρῶν τῶν προσθέτων ἢ τῶν ἤδη κενῶν, ὁλόκληρον δὲ τὸ πρῶτον ἑξάμηνον ἐλεύθερον τῶν δαπανῶν διὰ τὰς ἐκτάκτους ἕδρας. Ἐντεῦθεν προκύπτει ἡ ἑξῆς δαπάνη, Κύριοι· διότι πρέπει ἀπὸ δαπάνης ν’ ἀρχώμεθα πρὸς κανονισμόν.

§9ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁρίζετε ἐν συνόλῳ τὴν δαπάνην, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστῇ τὸ Κράτος, ἐὰν ἐφαρμοσθῇ πλῆρες τὸ σχέδιόν σας;

§10Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶπον. Πρὸς τοῦτο ἔχομεν τέσσαρας πίνακας ἀναλυτικοὺς δι’ ὅλα. Ἐν συνόλῳ ἡ δαπάνη, ἵνα μὴ ἀπασχολῶ τὴν Βουλὴν ἀριθμῶν ὅλας τὰς πιστώσεις, ἔχει ὡς ἑξῆς: Πρὸς ἐφαρμογὴν ἐν ἔτει 1910 τῶν κατὰ τοὺς κειμένους νόμους καὶ τὰ Β. Διατάγματα κεκανονισμένων θέσεων τοῦ Πανεπιστημίου ἀπαιτεῖται δαπάνη 504,960 δρχ. Πρὸς ἐφαρμογὴν τῶν δύο νομοσχεδίων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας ἀπὸ 22 Ὀκτωβρίου 1909 ἀπαιτηθήσεται δαπάνη 492,440. Πρὸς ἐφαρμογὴν πλήρη τῶν νομοσχεδίων τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς κατὰ τὴν χρῆσιν 1910 ἀπαιτηθήσεται δαπάνη 545,040, δηλαδὴ περιπλέον ἀπὸ τὰ νομοσχέδια τοῦ Ὑπουργοῦ 52,600, ἀπὸ τὸ ὑπάρχον καθεστὼς 40,080 Νομίζω ὅτι τὸ σύνολον τῆς δαπάνης δὲν εἶναι ἄξιον λόγου προκειμένου περὶ ὀργανισμοῦ καὶ διευθετήσεως τῶν τοῦ Πανεπιστημίου. Διὰ τὴν ἐφαρμογὴν ἐν ἔτει 1910 τὸ σύνολον τῆς δαπάνης ἀνέρχεται εἰς 487,650. Διὰ τῆς διαρρυθμίσεως τῶν πραγμάτων λοιπὸν ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου, οἷον κατηρτίσαμεν ἡμεῖς τοῦτο ἐν ἔτει 1910, τὸ Κράτος θέλει ὑποστῆ δαπάνην ἥττονα καὶ κατὰ 5,000 ἔτι τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν, ἔχων πάντοτε ὑπ’ ὄψει νὰ προβῇ εἰς οἰκονομίας. Κατὰ τοῦτο λοιπὸν ἐνομίσαμεν ὅτι δὲν ἐξερχόμεθα τῆς πρὸς οἰκονομίας ἐντολῆς. Νομίζω δ’ ὅτι ἐν ἔτει 1912, ὁπότε θὰ εἶναι πλήρης ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν τύχῃ τῆς τιμῆς νὰ κυρωθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἴσως τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους θὰ δυνηθῶσι νὰ ἐπιτρέψωσι δαπάνην ὑπὲρ τοῦ Πανεπιστημίου κατὰ 50,000 δραχ., διότι ἡ δαπάνη αὕτη ὑπὲρ ἀνορθώσεως τοῦ ἀνωτάτου ἐκπαιδευτικοῦ ἱδρύματος εἶναι ἐλαχίστη. Τώρα θὰ ἐξηγήσω ἀκριβῶς τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐπέρχεται τοῦτο. Ὁ τρόπος δὲ εἶναι, ὡς εἶπον, αἱ προθεσμίαι διὰ τὴν ἐκλογὴν τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου. Διὰ τὴν ἐκλογὴν τακτικῶν καθηγητῶν μεταβάλλομεν τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε ἴσχυε, τῆς ἁπλῆς ψήφου ἐν τῇ σχολῇ. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι κατὰ πολὺ συνετέλεσεν εἰς τὴν μόρφωσιν τῆς γνώμης ἡμῶν περὶ τῶν διορθωτέων ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ ἐν γένει καὶ εἰδικῶς περὶ τοῦ συστήματος τῆς ἐκλογῆς τῶν καθηγητῶν οὐ μόνον ἡ ὑποβολὴ μέχρι τοῦδε ὑπὸ διαφόρων Ὑπουργῶν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως διαφόρων νομοσχεδίων, ἀλλὰ κυριώτατα τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχεν ὑποβάλει τῷ 1899, ὅτε ἦτο Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἦτο λεπτομερεστάτη καὶ ἐκτενὴς μελέτη τῶν πανεπιστημιακῶν πραγμάτων. Διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν τακτικῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου κανονίζομεν, ὅτι ἡ Σχολὴ ὀφείλει ἐντὸς προθεσμίας 15 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς κενώσεως τῆς ἕδρας νὰ προκηρύξῃ τὴν πλήρωσιν ταύτης διὰ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως». Ὁρίζομεν προθεσμίαν ἑνὸς μηνός, ὅπως οἱ ὑποψήφιοι ὑποβάλλωσι τοὺς τίτλους αὑτῶν, δηλονότι ἐπιστημονικὰς συγγραφὰς καὶ διατριβὰς ἐντύπους πάντοτε. Εἰδικῶς διὰ τοὺς ὑποψηφίους διὰ τὴν ἕδραν τῆς Χειρουργικῆς, ἐπειδὴ εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ καλοὶ χειρουργοὶ σπανίως εἶναι καὶ καλοὶ συγγραφεῖς, ἐξῃρέσαμεν τὴν ἀνάγκην τῆς ὑποβολῆς συγγραμμάτων καὶ διατριβῶν καὶ ὡρίσαμεν τὴν ὑποβολὴν ἀναλύσεως τῶν ἐπιστημονικῶν ἐργασιῶν. Παρελθούσης τῆς προθεσμίας ταύτης θὰ συνέλθῃ ἡ Σχολὴ ἐντὸς 15 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς παρόδου τοῦ μηνὸς καὶ θὰ ἐκλέξῃ τριμελῆ ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία θ’ ἀσχοληθῇ ἐντὸς τριμήνου, ἵνα συντάξῃ τὸν ἔλεγχον τῶν ὑποβληθέντων ἐπιστημονικῶν ἔργων ἑκάστου ὑποψηφίου ᾐτιολογημένον, ὅστις θὰ ἐκτυπωθῇ δαπάνῃ τοῦ Πανεπιστημίου καὶ θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Σχολήν. Ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς τῆς ἐκθέσεως συνερχομένη πάλιν ἡ Σχολὴ θὰ ψηφίσῃ πλέον περὶ τοῦ ὑποδεικτέου καθηγητοῦ διὰ φανερᾶς ψηφοφορίας, ᾐτιολογημένης ὑφ’ ἑκάστου τῶν καθηγητῶν καὶ διὰ πλειονοψηφίας τῶν δύο τρίτων τοῦ συνόλου τῶν καθηγητῶν. Οὕτω νομίζομεν, ὅτι τάσσομεν φραγμὸν πλέον εἰς τὰς κομματικὰς ἐπεμβάσεις. Ἐννοῶ κομματικὰς ἐπεμβάσεις, τὰς τῶν κύκλων τῶν ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς καὶ οἱ γινώσκοντες τὰ παρασκήνια γινώσκουσι καλῶς ποῖοι εἶναι οἱ κύκλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τελεσφορώτερον ἐπιδρῶσιν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον πάσης ἄλλης ὑπηρεσίας. Τὸ πρακτικὸν τῆς Σχολῆς, ἐν τῷ ὁποίῳ θὰ εἶναι ἐγγεγραμμέναι πᾶσαι αἱ γνῶμαι, θὰ ὑποβάλληται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας ἐντὸς 15 ἡμερῶν, τὸν προτεινόμενον δὲ διὰ τοῦ Πρακτικοῦ θὰ ὑποχρεοῦται ὁ Ὑπουργὸς νὰ διορίσῃ τακτικὸν καθηγητήν. Θὰ ἔχῃ ὅμως τὸ δικαίωμα ν’ ἀκυρώσῃ τὴν γενομένην ἐκλογήν, ἐὰν δὲν ἐτηρήθησαν αἱ προθεσμίαι ἢ ἐὰν δὲν εἶναι ἐπαρκῶς ᾐτιολογημένη ἡ ἔκθεσις. Ἐν τῷ συνόλῳ αἱ προθεσμίαι αὗται καταλήγουσιν εἰς ἑξάμηνον πλῆρες. Κατὰ συνέπειαν διὰ τὰς ἤδη κενὰς ἕδρας τακτικῶν καθηγητῶν καὶ διὰ τὰς δημιουργουμένας νέας ἕδρας τακτικῶν καθηγητῶν διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀναμφισβητήτως τὸ πρῶτον ἑξάμηνον τοῦ 1910 θέλει καταναλωθῆ εἰς τὸ στάδιον τῆς ἐκλογῆς καὶ ἑπομένως ὁ διορισμὸς καὶ ἡ μισθοδοσία τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου θὰ ἄρξηται ἀπὸ τοῦ 1911.

§11Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ποῖα ἄλλα προσόντα θὰ ἔχωσιν οἱ ὑποψήφιοι;

§12Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τοῦ διδάκτορος.

§13Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Προηγουμένην ἐργασίαν;

§14Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶπον ὅτι θὰ εἶναι ἔντυπος. Ἐδήλωσα ὅτι ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψιν κατὰ πολὺ τὴν ἐργασίαν καὶ ἐθεωρήσαμεν ὀρθὸν νὰ ὁρίσωμεν καί τι ἕτερον, ὅτι ἡ Σχολὴ δύναται διὰ πλειονοψηφίας τῶν ⅔ νὰ προκηρύξῃ τὴν ἕδραν τακτικοῦ καθηγητοῦ σχολάζουσαν, ἐὰν εὕρῃ ὅτι δὲν ὑπάρχει ὑποψήφιος ἐπαρκὴς κατ’ ἐπιστήμην νὰ καταλάβῃ αὐτήν. Ἐντεῦθεν γεννῶνται δύο περιπτώσεις· ἡ μία εἶναι νὰ μὴ τύχῃ ἀπολύτου πλειονοψηφίας τῶν ⅔ εἷς τῶν ὑποψηφίων, ἡ ἄλλη εἶναι ἡ Σχολὴ ῥητῶς ν’ ἀποφανθῇ ὅτι ἡ ἕδρα εἶναι σχολάζουσα. Κατ’ ἀμφοτέρας τὰς περιπτώσεις ἡ ἕδρα προσωρινῶς καταλαμβάνεται ὑπὸ ἐκτάκτου καθηγητοῦ. Μέχρι τοῦδε ἐκράτει τὸ σύστημα ν’ ἀνατίθηται ἡ διδασκαλία εἴς τινα τακτικὸν καθηγητήν, ἀλλὰ παράγεται τὸ ἄτοπον ὅτι ὁ ἀναπληρωτὴς λαμβάνων ἐπιμίσθιον ἀρέσκεται πολλάκις νὰ μένῃ ἐπὶ μακρὸν κάτοχος τῆς ἕδρας. Διὰ τοῦ συστήματος ἡμῶν ὁρίζομεν ὅτι θ’ ἀνατίθηται ἡ διδασκαλία εἴς τινα τακτικὸν καθηγητὴν μέχρι συμπληρώσεως τῶν διατυπώσεων πρὸς ἐκλογὴν ἐκτάκτων καθηγητῶν. Ἡ διατύπωσις πρὸς ἐκλογὴν ἐκτάκτων καθηγητῶν εἶναι ἔγγραφος καὶ προφορικὴ δοκιμασία ἀρχομένη ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ἱδρύσεως τῶν νέων ἐκτάκτων ἑδρῶν. Ἡ Σχολὴ συνερχομένη θὰ ὁρίσῃ θέμα κοινὸν δι’ ὅλους τοὺς ὑποψηφίους ἐκ τοῦ ἐπιστημονικοῦ κύκλου τῆς ἕδρας. Τὸ θέμα τοῦτο εἶναι ὑποχρεωμένοι ὅπως πραγματευθῶσιν ὅλοι οἱ ὑποψήφιοι δι’ ἐπιστημονικῶν διατριβῶν ἐντὸς ἑνὸς ἔτους ἀπὸ τῆς προκηρύξεως τοῦ διαγωνισμοῦ. Ζητοῦμεν δηλαδὴ οὐχὶ ἐξετάσεις, ἀλλ’ ἐπιστημονικὴν ἐργασίαν, δηλαδὴ τὴν σύνταξιν μονογραφιῶν. Ἐντὸς τοῦ ἔτους θέλουσιν ὑποβάλλει ἐπίσης μὲ τὴν ἐργασίαν ταύτην οἱ ὑποψήφιοι καὶ πᾶσαν ἄλλην ἐργασίαν, ἣν ἐντὸς τοῦ ἐπιστημονικοῦ κύκλου εἶχον συντάξει προγενεστέρως. Ἡ Σχολὴ θέλει ἐπανέλθει καὶ θέλει ὁρίσει τριμελῆ ἐπιτροπήν, εἰς ἣν θ’ ἀνατεθῇ ὁ ἔλεγχος καὶ ἡ βαθμολογία τῆς γενομένης ἐργασίας, θέλουσι δὲ βαθμολογήσει κεχωρισμένως τὸ κοινὸν θέμα δι’ ὅλους καὶ κεχωρισμένως τὰ ἄλλα ἐπιστημονικὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἕκαστος ὑποψήφιος εἶχε συντάξει. Ἐκ τοῦ συνόλου τῶν δύο βαθμολογιῶν, ἀφοῦ συνταχθῇ ἔκθεσις ᾐτιολογημένη καὶ βαθμολογημένη ὑπὸ τῶν καθηγητῶν διὰ φανερᾶς ψηφοφορίας, ἐκ τοῦ συνόλου, λέγω, τῶν δύο βαθμολογιῶν θέλουσι προκριθῆ τρεῖς, οἵτινες θέλουσιν ὑποστῆ τὴν προφορικὴν δοκιμασίαν. Διὰ τὴν δοκιμασίαν ταύτην διετυπώθησαν δύο στάδια, τὸ στάδιον τῆς συζητήσεως ἐνώπιον τῆς Σχολῆς καὶ τὸ τῆς δημοσίας διδασκαλίας. Εἰκοσιτέσσαρας ὥρας πρότερον, ἐνώπιον τῆς Σχολῆς θέλουσιν ὁρισθῆ εἴκοσι θέματα, ἐξ ὧν διὰ κλήρου θέλει λάβει ἕκαστος ἓν καὶ μετὰ 24 ὥρας θέλει πραγματευθῆ τοῦτο ἐνώπιον τῆς Σχολῆς συνεδριαζούσης ὑποστηρίζων καὶ συζητῶν αὐτὸ πρὸς τοὺς καθηγητὰς καὶ τοὺς ἄλλους ὑποψηφίους, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ ὁ ἀντέλεγχος. Μετὰ μίαν δ’ ἑβδομάδα οἱ αὐτοὶ ὑποψήφιοι λαμβάνοντες διὰ κλήρου ἓν θέμα θέλουσι διδάξει τοῦτο πρὸς τοὺς φοιτητάς, δημοσίᾳ ἐνώπιον τῆς Σχολῆς συνεδριαζούσης. Κατὰ τὴν δοκιμασίαν θέλουσι βαθμολογηθῆ οἱ ὑποψήφιοι καὶ ἐκ τοῦ συνόλου τῆς βαθμολογίας θὰ προκριθῇ ὁ νικητής, ὅστις θὰ εἶναι καὶ ὁ ἔκτακτος καθηγητὴς τῆς ἕδρας. Νομίζομεν ὅτι ὡρίσαμεν ἐξετάσεις αὐστηροτάτας, ἴσως τερατώδεις, ἀλλὰ προκειμένου περὶ καταλήψεως ἕδρας πανεπιστημιακῆς νομίζομεν ὅτι τοιαύτας τερατώδεις διατάξεις ὀφείλομεν νὰ καθορίσωμεν ἐν τῷ μέλλοντι, ἵνα ὦμεν ἀπηλλαγμένοι τῶν διαφόρων ἐπεμβάσεων. Ὀφείλομεν ν’ ἀποδώσωμεν τὴν ἐπιστήμην εἰς ἑαυτήν.

§15ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ ὑπάρχῃ ἀμοιβαῖος ἔλεγχος.

§16Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα. Ὁρίζομεν ἐπίσης ὅτι ὁ ἔκτακτος καθηγητὴς ὁ καταλαμβάνων τινὰ τῶν κατονομαζομένων ἐκτάκτων ἑδρῶν θὰ διδάσκῃ ἐν ταύτῃ μονίμως μέχρι καταργήσεως τῆς ἕδρας ὑπὸ τῆς Σχολῆς· ἀφ’ ἑτέρου δ’ ὁ ἔκτακτος καθηγητὴς ὁ προσωρινῶς διδάσκων ἐν σχολαζούσῃ τακτικῇ ἕδρᾳ θὰ διδάξῃ ἀπὸ ταύτης ἐπὶ τριετίαν. Πρὸ ἑνὸς δ’ ἑξαμήνου πρὸ τῆς λήξεως τῆς τριετίας θὰ συνέλθῃ ἡ Σχολή, ἥτις θὰ ἐπαναλάβῃ τὴν ἐκλογὴν τοῦ τακτικοῦ καθηγητοῦ. Ἐὰν λάβῃ ἁπλῆν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν ὁ διδάξας ἐπὶ τριετίαν ἔκτακτος καθηγητής, θὰ κριθῇ αὐτός. Εἶναι ὀρθὸν ν’ ἀρκεσθῶμεν ἐν τούτῳ εἰς τὴν ἁπλῆν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν. Ἐθεωρήσαμεν, ὅτι ἡ τριετὴς αὐτὴ προθεσμία θὰ παράσχῃ τὴν εὐκαιρίαν εἰς πάντα ἐπιστήμονα ν’ ἀσχοληθῇ διὰ τὴν κατάληψιν τῆς ἕδρας, ὥστε κατὰ τὴν λῆψιν τῆς τριετίας ἕκαστος καθηγητὴς θὰ ἔχῃ ἀνταγωνιστάς, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τριετῆ προθεσμίαν νὰ προπαρασκευασθῶσι. Καὶ ἂν μὲν ἀνεδείχθη ἐν τῷ μεταξὺ ἀνταγωνιστής τις ὑπέροχος, οὗτος θὰ τύχῃ προφανῶς τῆς πλειονοψηφίας τῶν ⅔, ἂν δὲ τοιαύτη δὲν ὑπάρχῃ, εἶναι δίκαιον νὰ διευκολυνθῇ ἡ κατάληψις τῆς τακτικῆς ἕδρας εἰς τὸν ἀπὸ ταύτης διδάσκοντα ἐπὶ τριετίαν ἔκτακτον καθηγητήν. Ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκλογὴν τῶν καθηγητῶν, τοιούτων προθεσμιῶν ὁριζομένων. Ἀποδεικνύεται ἐπίσης, ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ πλήρης μισθοδοσία διὰ τοὺς ἐκτάκτους καθηγητὰς πρὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ δευτέρου ἑξαμήνου τοῦ 1911, διότι ὁρίζομεν προθεσμίαν πρὸς ἐκλογὴν 1½ ἔτους καὶ κατὰ συνέπειαν ἀποδεικνύεται, ὅτι τὰ τῶν δαπανῶν ἐπακριβῶς θέλουσιν ἐφαρμοσθῆ. Ἑπομένως ἐν ἔτει 1910 δὲν θὰ ἔχωμεν αὔξησιν, ἀλλὰ θὰ ἔχωμεν μείωσιν δαπανῶν. Τοὐναντίον ὅμως ἀφ’ ἑτέρου θὰ ἔχωμεν κατὰ τὸ δυνατὸν τὴν πεποίθησιν, ὅτι οἱ μέλλοντες νὰ καταλάβωσι τὰς πανεπιστημιακὰς ἕδρας τακτικοὶ καὶ ἔκτακτοι καθηγηταὶ θὰ ὑποστῶσι πραγματικὴν ἐπιστημονικὴν δοκιμασίαν. Πεποιθότως φρονῶ, ὅτι εἰς τὸ μέλλον θὰ εἶναι δυσχερὴς ἡ εἴσοδος τακτικῶν καθηγητῶν ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, καὶ ὅτι θὰ φθάσωμεν εἰς ταύτην, ἀφοῦ κατὰ τὸ πλεῖστον προηγεῖται ἡ ἐκλογὴ τοῦ κρατίστου τῶν ὑποψηφίων ὡς ἐκτάκτου καθηγητοῦ ἐν σχολαζούσῃ τακτικῇ ἕδρᾳ. Διὰ τοὺς ἐπιμελητὰς ὁρίζομεν ἐπίσης διαγωνισμόν, ὡς καὶ τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον ὁρίζει. Ἐθεωρήσαμεν ὀρθὸν ν’ αὐξήσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν μελῶν τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς εἰς ἑπτὰ ἀντὶ πέντε. Καὶ τοῦτο διότι καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς παρεστάθη ἡμῖν, ὅτι ἡ ἐν τῷ διαγωνισμῷ συμμετοχὴ τοῦ τακτικοῦ καθηγητοῦ τῆς ἕδρας εἶναι εὐνοϊκὴ ὑπὲρ τοῦ διαγωνιζομένου τυχὸν βοηθοῦ του. Δὲν εἶναι ὅμως λογικὸν νὰ ἐξαιρέσωμεν τὸν τακτικὸν καθηγητήν. Ἐθεωρήσαμεν καλὸν νὰ προσθέσωμεν δύο ἄλλους καθηγητὰς εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ὥστε νὰ ἐξουδετερώσωμεν κατὰ δύο ψήφους τὴν ψῆφον τοῦ καθηγητοῦ.

§17Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἐντελῶς.

§18Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀδύνατον· ἐὰν θὰ γίνῃ, εἶναι πραξικόπημα.

§19Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Διὰ τὸ ὅριον.

§20Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διὰ τὸ ζήτημα τοῦ ὁρίου ἡλικίας ἐπαναλαμβάνω, ὅτι οἱ καθηγηταὶ θ’ ἀποχωρῶσιν εἰς ἡλικίαν 65 ἐτῶν ἢ ἂν ἔχωσιν ὑπηρεσίαν 35 ἐτῶν καὶ συνεχῆ διδασκαλίαν, τοῦτο δὲ γίνεται ὅπως ἐπέλθῃ ὑποχρεωτικὴ ἡ ἀποχώρησις τῶν καθηγητῶν τῶν κλινικῶν καὶ τῶν ἐργαστηρίων. Διὰ τοὺς καθηγητὰς δὲ τῶν θεωρητικῶν μαθημάτων ὡρίσθη δικαίωμα ἀποχωρήσεως ἐφ’ ὅσον ἄγουσιν ἡλικίαν 70 ἐτῶν καὶ ὑπηρεσίαν 35 ἐτῶν.

§21Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Διατί τοῦτο;

§22Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐξηγήθην πρίν, διότι δὲν δυνάμεθα τοὺς καθηγητὰς τῶν θεωρητικῶν μαθημάτων νὰ ἐξομοιώσωμεν πρὸς τοὺς διευθυντὰς τῶν ἐργαστηρίων καὶ τῶν κλινικῶν, οἵτινες ὑποχρεοῦνται ὑλικῶς καὶ ἐπικινδύνως νὰ ἐργάζωνται, δὲν δυνάμεθα δὲ ν’ ἀποβάλωμεν καθηγητάς, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀναντικατάστατοι.

§23Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἐργάζεται μὲ τὰς χεῖρας, γηράσκει ταχύτερον ἀπὸ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἐργάζεται μὲ τὴν κεφαλήν. Νομίζω, ὅτι ὁ ἐργαζόμενος μὲ τὴν κεφαλήν του αὐτὸς δὲν γηράσκει ταχύτερον.

§24Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ καθηγητὴς ὁ ἐργαζόμενος μὲ τὰς χεῖρας ἐργάζεται καὶ μὲ τὴν κεφαλήν, ἐνῷ ὁ ἄλλος ἐργάζεται μόνον μὲ τὴν κεφαλήν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀξιῶμεν ἀπὸ τὸν καθηγητὴν τῆς Ἀνατομίας καὶ τῆς Χειρουργικῆς νὰ ἔχῃ τὴν ἀκμὴν τὴν σωματικὴν ἐν ἡλικίᾳ 65 ἐτῶν, δὲν δύναμαι δ’ ὅμως νὰ ἐξομοιώσω καὶ τοὺς ἐν τῇ πρακτικῇ διδάσκοντας μὲ τὸν καθηγητὴν τῆς Δημοσίας οἰκονομίας, τῆς Πολιτικῆς δικονομίας καὶ τοῦ Ῥωμαϊκοῦ δικαίου· θὰ ἦτο δ’ ἄδικον ἂν τοιαύτη διάταξις ἐστέρει τὸ Πανεπιστήμιον καθηγητῶν ἀναντικαταστάτων, οἷοι οἱ κύριοι Μιστριώτης, Κρασσᾶς ἢ ἄλλοι τοιοῦτοι.

§25Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὁ κ. Μιστριώτης ἂν εἶναι ἀναντικατάστατος, νὰ τεθῇ ἐξαίρεσις.

§26Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι· δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν ἐξαιρέσεις.

§27Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ αὐτὸ θὰ προτείνω καὶ ἀλλαχοῦ, ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις περὶ ὁρίου τῆς ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ξηρᾶς διὰ τὸν Σμολένσκην. Καὶ ὅτε γίνεται διὰ τὸν Μιστριώτην λόγος πρέπει κατὰ διπλάσιον λόγον νὰ γίνῃ διὰ τὸν Σμολένσκην.

§28Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν γίνεται λόγος εἰδικῶς διὰ τὸν κ. Μιστριώτην, ἀλλὰ διὰ πλειάδα καθηγητῶν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, τῶν ὁποίων ἡ ἀναπλήρωσις δὲν εἶναι εὐχερής Διὰ τοὺς ὑφηγητὰς νομοθετοῦμεν νομιμοποίησιν μόνον τοῦ θεσμοῦ, διότι ἐθεωρήσαμεν περιττὸν νὰ πολυπραγμονήσωμεν περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἀφήνοντες εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ ἐκδώσῃ Β. Διάταγμα κανονίζον τὰς λεπτομερείας τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου. Διὰ τὰς ἐξετάσεις παραδεχόμεθα τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον διετύπωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ του, τὸ τῶν ἐξετάσεων δηλ. τῶν τμηματικῶν. Ὁ κανονισμὸς τῶν λεπτομερειῶν τῶν ἐξετάσεων καὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐξετάσεων θὰ γίνῃ διὰ Β. Διατάγματος. Ἐθέσαμεν καὶ διάταξίν τινα δι’ ἧς ἐπιτρέπεται διὰ Β. Διατάγματος νὰ ὁρισθῇ καὶ ὁ τρόπος τῆς πληρωμῆς τοῦ τέλους, διότι, ὡς ἔχουσι τὰ τοῦ χαρτοσήμου, τὸ τέλος καταβάλλεται ὡς τέλος χαρτοσήμου διὰ τὰς διδακτορικὰς ἐξετάσεις. Προκειμένου δ’ ὅμως νὰ εἰσαχθῇ τὸ σύστημα τῶν τμηματικῶν ἐξετάσεων εἶναι ἀνάγκη νὰ τμηματισθῇ καὶ ἡ καταβολὴ τῶν ἐξεταστικῶν τελῶν. Τὴν φοίτησιν ἐπίσης παραδεχόμεθα νὰ ὁρίσωμεν εἰς δέκα ἑξαμηνίας ἢ πέντε ἔτη διὰ τοὺς σπουδαστὰς τῆς Ἰατρικῆς καὶ τέσσαρα ἔτη διὰ τοὺς σπουδαστὰς τῶν ἄλλων ἐπιστημῶν. Διὰ τὴν διδακτορίαν ὁρίζομεν ὑποχρεωτικὴν τὴν ὑποβολὴν αἰνεσίμου διατριβῆς καὶ τὴν ὑποστήριξιν τῆς διατριβῆς ταύτης προφορικῶς ἐνώπιον τῆς Σχολῆς. Μετὰ τὴν δοκιμασίαν δὲ ταύτην ἐπιτρέπεται ἡ χορηγία διπλώματος διδακτορικοῦ, ὥστε μόνον αἱ προφορικαὶ ἐξετάσεις δὲν θ’ ἀρκέσωσιν ἵνα τὸ δίπλωμα τὸ διδακτορικὸν παρασχεθῇ. Ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ καθιστῶμεν ἓν μόνιμον πειθαρχικὸν συμβούλιον ἀποτελούμενον ἐκ τῆς Συγκλήτου καὶ δέκα καθηγητῶν ἐκλεγομένων ἀνὰ δύο ἐξ ἑκάστης Σχολῆς. Τὸ πειθαρχικὸν τοῦτο συμβούλιον θὰ ἔχῃ τὸν σκοπὸν ἵνα ἑκάστοτε προτείνῃ τὴν ἐπιβολὴν πειθαρχικῆς ποινῆς ἢ ἀπολύσεως τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου ἢ λόγῳ ἀνεπαρκείας περὶ τὴν διδασκαλίαν ἢ σωματικῆς ἀνικανότητος ἢ λόγῳ πειθαρχικῶν παραπτωμάτων. Εἰδικῶς ὅμως καταρτίζομεν ὅμοιον πειθαρχικὸν συμβούλιον ἐξ εἴκοσι καθηγητῶν, τὸ ὁποῖον ὑποχρεωτικῶς νὰ συνέλθῃ ἐφάπαξ ἐντὸς ὡρισμένης δεκαπενθημέρου προθεσμίας ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου, ἂν τὸ νομοσχέδιον γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους. Τοῦτο, ὅπως ἐπιτευχθῇ ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν ἀνθρωπίνως ἐκκαθάρισίς τις ἀπὸ καθηγητῶν τινων τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, οἵτινες περιβάλλονται διὰ καθολικῆς καὶ πανελληνίου ἀναγνωρίσεως τῆς ἀνικανότητος αὐτῶν, οἵτινες δὲ παρέχουσι τὰς ἀφορμὰς ἵνα ἑκάστοτε διασύρηται ἡ ὑπόληψις τοῦ Πανεπιστημίου ὁλοκλήρου, καὶ τῶν καλῶν αὐτοῦ καθηγητῶν. Ἐθεωρήσαμεν ὅτι δὲν εἶναι πρέπον νὰ ἐπέλθῃ ὀργάνωσις τοῦ Πανεπιστημίου χωρὶς νὰ ἐπιληφθῶμεν καὶ τῆς ἐκκαθαρίσεως τοῦ προσωπικοῦ αὐτοῦ. Κατεστήσαμεν λοιπὸν τὸ συμβούλιον τοῦτο ἵνα ἐπιληφθῇ τῆς ἐξετάσεως καὶ τοῦ ἐλέγχου τῶν διατηρητέων καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, οὐχὶ τῶν ἀπολυτέων. Τὸ συμβούλιον τοῦτο θέλει κρίνει περὶ τῶν διατηρητέων καθηγητῶν διὰ πλειονοψηφίας τῶν ¾ τῶν μελῶν αὐτοῦ καὶ διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας, διότι πρόκειται περὶ ὡρισμένων καθηγητῶν συναδέλφων πρὸς τοὺς κρίνοντας. Ὁ μὴ τυχὼν τῆς πλειονοψηφίας τῶν ¾ θὰ θεωρῆται αὐτοδικαίως ἀπολελυμένος τῆς θέσεώς του. Ἀφοῦ ὑποστῶσι τὸν ἔλεγχον οἱ μὴ συμμετέχοντες τοῦ συμβουλίου, θὰ κριθῶσι κατόπιν οἱ ἀποτελοῦντες τοῦτο, ἀντικαθισταμένου ἑκάστου τούτων ὑπὸ καθηγητοῦ τῆς αὐτῆς Σχολῆς ὑποστάντος ἤδη τὸν ἔλεγχον. Τοιουτοτρόπως καθιστῶμεν ἀμοιβαῖον ἔλεγχον τῶν καθηγητῶν πρὸς ἐπίτευξιν ὁπωσδήποτε δικαιοσύνης. Ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο πολλὰς θὰ εὕρῃ ἀντιρρήσεις, διότι θὰ ὑπάρξωσιν οἱ ἀντιλέγοντες ὅτι ἐφ’ ὅσον ἐγκαθιστῶμεν τοσοῦτον μεγάλην πλειονοψηφίαν ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως καὶ δίδομεν τὸ δικαίωμα εἰς τὴν μικρὰν μειονοψηφίαν τῶν ἓξ ἵνα κρίνωσιν περὶ τῆς ἀπολύσεως, ἐγκαθιστῶμεν μίαν διάταξιν λίαν αὐστηράν. Δύνανται ἴσως οἱ κριταὶ νὰ προέλθωσιν εἰς ἀπόλυσιν καθηγητῶν ἐκ μίσους μᾶλλον πρὸς τοὺς ἀπολυθησομένους καὶ ὄχι ἐξ ἐλλείψεως ἱκανότητος αὐτῶν. Δυνατὸν ἐπίσης ν’ ἀκούσωμεν καὶ ὅτι θὰ ἐπέλθῃ συναλλαγὴ τῶν 20 τῶν ἐντὸς τοῦ συμβουλίου μετὰ τῶν 30 τῶν ἐκτός, καὶ ὅτι θ’ ἀπαλλαγῶσιν οὗτοι ὅλοι. Ἀλλὰ πᾶν σύστημα, Κύριοι, ἔχει τὰ τρωτά του, ὁμολογῶ δ’ ὅτι ἡμεῖς δὲν ἠδυνήθημεν ν’ ἀνεύρωμεν ἕτερόν τι σύστημα παρέχον πάσας τὰς ἐγγυήσεις πρὸς ἐφαρμογὴν τῆς μετ’ ἐπιστημονικοῦ ἐλέγχου ἐκκαθαρίσεως. Ἄλλο σύστημα εἶναι νὰ ἀφεθῶμεν εἰς τὴν ἐλευθέραν γνώμην τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀλλ’ ὑποθέτω ὅτι καὶ τοιαύτη ἐλευθερία γνώμης ἐπικινδύνως δύναται νὰ ἐξοκείλῃ, ἀλλὰ καὶ ὅτι οὐδεὶς Ὑπουργὸς θὰ δεχθῇ ν’ ἀναλάβῃ ταύτην, διότι εἶναι τὸ μέτρον λίαν βαρὺ καὶ εἰς συνεχεῖς ἐνοχλήσεις θέλει ἀγάγει τὸν Ὑπουργόν. Νομίζομεν δ’ ὅτι προκειμένου περὶ προσωπικοῦ τοῦ ἀνωτάτου ἡμῶν ἱδρύματος θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ ἐλπίσωμεν πρὸς στιγμὴν ὅτι ἐπὶ 15 ἡμέρας θέλει ἐπιφοιτήσει εἰς αὐτὸ τὸ πνεῦμα τῆς εὐσυνειδησίας, διότι αὐτὸ καὶ μόνον εἶναι ἁρμόδιον πρὸς ἐκκαθάρισιν τῶν ἀνικάνων, ἀφοῦ εἰς αὐτὸ καὶ μόνον ἐνεπιστεύθη ὁ νόμος τὴν ἐκλογὴν τῶν συναδέλφων καθηγητῶν. Ἡ Βουλὴ εἶναι κυρία ν’ ἀποφανθῇ καὶ περὶ τούτου, ἀλλ’ ἡμεῖς καλλίτερον σύστημα δὲν ἠδυνάμεθα ν’ ἀνεύρωμεν. Ἄν ἡ Βουλὴ εὕρῃ τοῦτο, ἡμεῖς πρῶτοι θέλομεν χειροκροτήσει. Τὸ πρῶτον ὅμως βῆμα καὶ τὸ κυριώτερον πρὸς βελτίωσιν τοῦ Πανεπιστημίου εἶναι τὸ τῆς ἀπαλλαγῆς αὐτοῦ ἐκ τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα οὐ μόνον χρησιμεύουσι πρὸς δυσφημισμὸν τοῦ ἱδρύματος, ἀλλὰ κωλύουσι συνάμα καὶ πᾶσαν πρόοδον ἐπιστημονικὴν ἐν αὐτῷ, διότι μαραίνουσι πάντα ζῆλον τῶν νεωτέρων πρὸς μελέτην, ἣν θεωροῦσι ματαίαν πλέον. Τὸ μέτρον τοῦ καθαρμοῦ θέλει ἀνυψώσει καὶ τὸ Πανεπιστήμιον εἰς τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ ἵσταται ἀλλὰ καὶ τὴν Βουλὴν διὰ τὸν νόμον τὸν ὁποῖον κατώρθωσε νὰ ἐπιτύχῃ.

§29Ν. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Πρὸ δύο μηνῶν τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τοῦ δήμου Θέρμου κατήρτισε διὰ παμψηφίας ψήφισμα δι’ οὗ ἐζήτησε τὴν μετονομασίαν τοῦ δήμου καὶ τῆς ἕδρας αὐτοῦ, καὶ διεβίβασε τοῦτο πρὸς τὴν Νομαρχίαν διὰ τὰ περαιτέρω, ἀλλ’ ἡ Νομαρχία, δὲν γνωρίζω διὰ τίνας λόγους, δὲν ἐπικυροῖ αὐτό. Παρακαλῶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ζητήσῃ λόγον παρὰ τῆς Νομαρχίας διὰ τὴν βραδύτητα ταύτην παρὰ τοῦ νομάρχου, καὶ νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ, εἰς τοιαύτας περιστάσεις μάλιστα εἰς ἃς εὑρισκόμεθα, νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν ὁδὸν τὴν παλαιάν, ἀφοῦ θέλομεν νὰ τάμωμεν νέαν ὑπηρεσίαν.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καβαλλιεράτος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τηλεγραφήματος τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Πυλαρέων.

§31Μ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Πρὸ ἡμερῶν ἐζήτησα τὴν καταβολὴν ἐγγράφων ἀφορώντων εἰς τὸ τηλεγράφημα τοῦτο, ἐπειδὴ δὲν κατετέθησαν ἀκόμη τὰ ἔγγραφα, ἐπιφυλάττομαι, ἀφοῦ κατατεθῶσι προηγουμένως καὶ λάβω γνῶσιν αὐτῶν, νὰ ὁμιλήσω.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζίσκος περὶ τοῦ ἐν Βιέννῃ ἐφημερίου Μ. Ἀποστολοπούλου.

§33Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὑπέβαλον δι’ ὑμῶν, κύριε Πρόεδρε, ἐρώτησιν εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ Ἐξωτερικῶν περὶ τοῦ ἐφημερίου τῆς ἐν Βιέννῃ Ἑλληνικῆς παροικίας, ὅστις προέβη εἰς δημοσίευμα σκανδαλῶδες, δι’ οὗ ὑβρίζει καὶ τὴν Ἐκκλησίαν καὶ τὸ ἔθνος τὸ Ἑλληνικὸν ὁλόκληρον. Βεβαίως διὰ τῆς ἐπερωτήσεώς μου ταύτης δὲν ἐνόουν νὰ καταστήσω ὑπευθύνους οὔτε τὸν νῦν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν οὐδὲ τὸν προκάτοχον αὐτοῦ, καθόσον ὑποθέτω ὅτι, ἐὰν ἐλάμβανον γνῶσιν παρὰ τῶν προϊσταμένων τῆς ἐν Βιέννῃ παροικίας καὶ τῶν ἐπιτετραμμένων τὰ τῶν ἐξωτερικῶν ὑποθέσεων τοῦ Κράτους, ἤθελον προβῆ εἰς τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ὑπαγορευόμενα μέτρα. Δυστυχῶς ὅμως δι’ ἐπιστολῆς ἀνακοινωθείσης ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς ἐν Βιέννῃ Ἑλληνικῆς παροικίας οὐ μόνον οἱ ἐπιτετραμμένοι τὰ τῶν ἐξωτερικῶν ὑποθέσεων δὲν κατήγγειλαν τὸ σκανδαλῶδες δημοσίευμα εἰς τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργοὺς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἱεραρχικῶς, ἀλλ’ ἐξηκολούθησαν νὰ περιβάλλωσι διὰ τῆς εὐνοίας των τὸν εἰρημένον ἐφημέριον, ὁ ὁποῖος ἐγένετο ἀφορμὴ δικαίας ἀγανακτήσεως ὁλοκλήρου τῆς ἐν Βιέννῃ Ἑλληνικῆς παροικίας. Ἠναγκάσθην νὰ ὑποβάλω τὴν ἐπερώτησίν μου ταύτην καὶ προφορικῶς καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅπως διὰ τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων ζητήσῃ λόγον περὶ τοῦ τοιούτου σκανδαλώδους δημοσιεύματος καὶ περὶ τῆς μέχρι τοῦδε πολιτείας τοῦ εἰρημένου ἐφημερίου ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, καὶ προβῇ δὲ εἰς τὴν δέουσαν ἐνέργειαν πρὸς ἱκανοποίησιν τῆς δικαίας ἐν τοιαύτῃ ἀγανακτήσει εὑρισκομένης Ἑλληνικῆς παροικίας ἐν Βιέννῃ.

§34ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν ἀπαντήσεις εἰς διαφόρους ἐπερωτήσεις ἀπευθυνθείσας ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Κορινθίας κ. Σ. Κροκιδᾶ.

§35Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλεν ἀπὸ πολλοῦ νομοσχέδιον περὶ μεταναστάσεως, ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν βλέπω ἀναγεγραμμένον ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ διατάξει. Ἐζήτησα τὸν λόγον, βασιζόμενος ὄχι εἰς ὅσα δημοσιεύονται καθ’ ἡμέραν, καὶ δὴ καὶ σήμερον, εἰς ὅλας τὰς ἐφημερίδας, ἀφορῶντα τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, ἀλλὰ πιεζόμενος ἐκ τῆς ἀνάγκης, εἰς τὴν ὁποίαν περιέστη ἡ Ἑλληνικὴ ναυτιλία ἕνεκα τοῦ συνασπισμοῦ τῶν ξένων ἀτμοπλοϊῶν πρὸς ἐξόντωσιν τῶν Ἑλληνικῶν. Καὶ κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰ ὁποίας ἔχω, εἰς τὴν Νεάπολιν ἀπηγορεύθη εἰς Ἑλληνικὰ ἀτμόπλοια, ἐπανερχόμενα ἐξ Ἀμερικῆς, νὰ προσεγγίσωσιν. Εὑρίσκω ὅτι, ὑπὸ τὰς περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρίσκεται ἡ Ἑλληνικὴ ναυτιλία, εἶναι ἀνάγκη μέτρου, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις, ἀδιάφορον δέ, ἂν ἐν ταῖς λεπτομερείαις προκύψωσι διαφωνίαι. Ὡς πρὸς τὸ νομοσχέδιον εὑρίσκω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ σπεύσῃ νὰ ζητήσῃ τὸ νομοσχέδιον, ἵνα ἀπαλλάξῃ τὴν ναυτιλίαν ἀπὸ τῶν κινδύνων, εἰς τοὺς ὁποίους εὑρίσκεται μέχρι σήμερον, καὶ οἱ ὁποῖοι ἐσχάτως παρεσκευάσθησαν ὑπὸ τῶν ξένων τῶν ἐχόντων συμφέρον νὰ ἐξοντώσωσι τὴν Ἑλληνικὴν ναυτιλίαν, κινδύνων οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὴν ἕδραν ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος καὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι διὰ τοῦτον τὸν λόγον μᾶλλον ἐπικίνδυνοι. Δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐπεκταθῶ εἰς λεπτομερείας· ἀναφέρω τοῦτο μόνον, ὅτι ἐλήφθη τηλεγράφημα, καθ’ 8 ὁ ἐν Ἀμερικῇ ἁρμόδιος πρόξενος τῆς Ἰταλίας ἠρνήθη νὰ χορηγήσῃ τὴν κεκανονισμένην ἄδειαν εἰς Ἑλληνικὰ ἀτμόπλοια νὰ προσεγγίσωσιν εἰς τὴν Νεάπολιν, καὶ συνεπῶς ἀπηγορεύθη εἰς αὐτὰ νὰ παραλάβωσιν Ἰταλοὺς ἐπιβάτας. Τοῦτο δὲ λόγῳ τῆς ἀποφάσεως τοῦ συνδικάτου, τὸ ὁποῖον ἔχουσι κάμει αἱ ξέναι Ἑταιρεῖαι πρὸς ἀποκλεισμὸν τῶν Ἑλληνικῶν, ὑπὲρ τῶν ὁποίων ὅμως εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ μέτρα. Διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀναγράψῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν.

§36Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Μεθ’ ὅσα προχθὲς εἶπον, κύριοι Βουλευταί, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, νομίζω ὅτι θὰ εἶναι κατάχρησις τῆς καλωσύνης τῆς Βουλῆς νὰ ἐπανέλθω καὶ πάλιν. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ἀνέφερε γεγονὸς τὸ ὁποῖον μαρτυρεῖ ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλὴν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ψήφισιν τοῦ περὶ μεταναστεύσεως νομοσχεδίου, καὶ εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ εἴπω τινὰ ὅπως σαφέστερον ἐξηγήσω τὰ περὶ τούτου. Εἶπον προχθὲς ὅτι τὸ συνδικάτον τῶν ξένων ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιριῶν, τὸ ὁποῖον ἀνταγωνίζεται τὰς ἑλληνικὰς ὑπερωκεανείους ἑταιρίας, εὐθὺς ὡς ὑπεβλήθη εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλὴν τὸ περὶ μεταναστεύσεως νομοσχέδιον, ἐκάλεσεν αὐτὰς εἰς διαπραγματεύσεις ἐν Παρισίοις, ὅπως συνεννοηθῶσι καὶ παύσῃ ὁ ἀνταγωνισμὸς ὁ ἐπιζήμιος εἰς ἀμφότερα τὰ μέρη. Ἀλλ’ ἅμα εἶδεν ὅτι ἕνεκα τῆς ἀντιδράσεως τὸ νομοσχέδιον παραγκωνίζεται ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, ἔπαυσε πᾶσαν διαπραγμάτευσιν, διότι διεῖδεν ὅτι ὁ κίνδυνος τὸν ὁποῖον ἐφοβήθη ἐκ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου παρῆλθεν. Ἤδη ἔρχεται νεώτερον γεγονός, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κυνουρίας, ἐνδεικνύον μέχρι τίνος σημείου ἔχουσι σκοπὸν νὰ ὠθήσωσι τὸν πόλεμον κατὰ τῆς ἑλληνικῆς ναυτιλίας τόσον οἱ ἰδιῶται ὅσον καὶ αἱ Πολιτεῖαι, εἰς τὰς ὁποίας ἀνήκουσιν αἱ ξέναι ἑταιρίαι. Ἐν τῇ Ἰταλίᾳ, ὡς εἶναι γνωστόν, ὑπάρχει νόμος, ὁ ὁποῖος κανονίζει τὰ τῆς μεταναστεύσεως, ὑπάρχει δ’ ἐπιτροπή τις ἡ ὁποία διαχειρίζεται τὸ ζήτημα τοῦτο, ἐπιτροπὴ εἰς τῆς ὁποίας τὴν κρίσιν ἀπόκειται ὁ κανονισμὸς παντὸς ζητήματος. Διὰ νὰ ἐπιτύχωσι δὲ τὸ ταχύτερον τὸν σκοπόν, ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἐδημιουργήθη ὁ ἀνταγωνισμός, συνασπισθεῖσαι αἱ ξέναι ἑταιρίαι κατώρθωσαν νὰ προκαλέσωσι γνώμην τῆς ἐν Ἰταλίᾳ ἐπὶ τῆς μεταναστεύσεως ἐπιτροπῆς κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ ἑλληνικὰ ἀτμόπλοια δὲν ἐκπληροῦσι τοὺς ὅρους καὶ τοὺς τύπους τῶν ἐν Ἰταλίᾳ κανονισμῶν περὶ μεταναστεύσεως καὶ συνεπείᾳ τούτου ἀπαγορεύεται ἡ προσέγγισις αὐτῶν ἐκεῖ διὰ μεταναστευτικὰς ἐργασίας. Οὕτω τὰ ἑλληνικὰ ἀτμόπλοια, τὰ ἐνεργοῦντα πλοῦς μεταναστεύσεως, ἔπαυσαν νὰ προσεγγίζωσιν ἐκεῖ καὶ οὕτω ἀπόλλυται τὸ κέρδος τῶν ναύλων, τὸ ὁποῖον εἶχον μεταφέροντα ἐξ Ἀμερικῆς καὶ Ἰταλοὺς ἐπιβάτας. Ποῖον δὲ θὰ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τούτου; Νὰ περιορισθῶσιν αἱ ἑλληνικαὶ ἀτμοπλοΐαι εἰς τὴν μεταφορὰν τῶν ἐξ Ἀμερικῆς ἐπανερχομένων Ἑλλήνων μόνον ἢ τῶν κατοικούντων εἰς τὰ παράλια τῆς Ῥωσσίας ἢ τῆς Τουρκίας, χωρὶς νὰ ἔχωσι ἐπὶ πλέον τὸ ὄφελος ἐκ τῆς μεταφορᾶς καὶ ἄλλων εὐρωπαίων καὶ ἰδίως Ἰταλῶν ἐπιβατῶν ἐξ Ἀμερικῆς. Ἀποτέλεσμα τούτων θὰ εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, νὰ παύσωσι τὰ ἑλληνικὰ ἀτμόπλοια ἐνεργοῦντα πλοῦς εἰς τὴν Ἀμερικήν. Ἀλλ’ ὅταν τοῦτο γένηται, κατ’ ἀνάγκην τὰ ἑλληνικὰ ἀτμόπλοια, τὰ εἰδικῶς διὰ τὴν ἐργασίαν ταύτην προωρισθέντα, δὲν δύνανται νὰ ὑπάρξωσι καὶ θὰ ἐκποιηθῶσιν. Ἀναγνωρίζετε δὲ βεβαίως πάντες ὁποία θὰ εἶναι ἡ ζημία ἡ οἰκονομικὴ καὶ ἡ ἐθνικὴ ἐκ τούτου. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου θὰ συμβῇ καὶ ἕτερον κακόν· θὰ παύσῃ καὶ ἡ παλιννόστησις ἐξ Ἀμερικῆς τῶν Ἑλλήνων, ἥτις γίνεται διὰ τῶν ἑλληνικῶν ἀτμοπλοίων, διότι ἐκλιπόντων τούτων θὰ λείψῃ καὶ ὁ ἀνταγωνισμός, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐπέρχεται ὑποτίμησις τῶν ναύλων καὶ τὰ ξένα ἀτμόπλοια θέλουσιν ἀναβιβάζει εἰς ὕψος δυσθεώρητον τὰ ἔξοδα τῆς ἐπανόδου, ἐνῷ ἔχομεν μέγα συμφέρον νὰ διευκολύνωμεν τὴν ἐπάνοδον τῶν ἐν Ἀμερικῇ Ἑλλήνων, καὶ προσέτι νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν ἐξαγωγὴν τῶν Ἑλληνικῶν προϊόντων εἰς τὴν Ἀμερικήν, τῶν ὁποίων καὶ εἰσαγωγὴ ἐκεῖ μόλις πρὸ ὀλίγων ἐτῶν ἀρξαμένη αὐξάνει ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ. Ποῖος δὲ εἶναι ὁ λόγος τῆς παρελκύσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου; Θόρυβός τις γενόμενος εἰς κεντρικὴν ἐμπορικὴν πόλιν τῆς Ἑλλάδος, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐπῆλθεν ἀντίδρασις. Ἀλλ’ ὅταν σκεφθῶμεν ὅτι ἐκεῖ ἀκριβῶς ἔχει τὸ κέντρον τῶν ἐργασιῶν του τὸ συνδικάτον τῶν ξένων ἑταιριῶν, τῶν συνασπισθεισῶν κατὰ τῶν Ἑλληνικῶν, ἐννοοῦμεν ὅτι ἡ ἀντίδρασις αὕτη δὲν προέρχεται ἐξ Ἑλλήνων ζημιουμένων διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἐκ ξένων συμφερόντων, ἐκείνων ἀκριβῶς, οἱ ὁποῖοι ἐκήρυξαν ἀμείλικτον πόλεμον κατὰ τῆς Ἑλληνικῆς ναυτιλίας καὶ παντὸς Ἑλληνικοῦ. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία, ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις, δὲν ὤφειλον νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν τὸν θόρυβον τοῦτον ὃν ξένα συμφέροντα δημιουργοῦσι. Δὲν νομίζω δὲ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι σοβαρὸν τὸ λεχθὲν ὅτι ὑπάρχει ἐμμέσως ἀντίδρασις καὶ παρὰ ξένης Πολιτείας, διότι εἰς τοιαύτην τυχὸν ἀντίδρασιν δύναται εὐλόγως ν’ ἀντιτάξῃ ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία ὅτι οὐδὲν πλέον πράττει ἐκείνου, τὸ ὁποῖον αἱ Πολιτεῖαι αὗται ἔχουσι πράξει ἤδη καὶ ἐπιβάλλουσιν εἰς ἡμᾶς. Παρακαλῶ λοιπὸν καὶ πάλιν τὴν Κυβέρνησιν, λαμβάνουσαν ὑπ’ ὄψιν πάντα ταῦτα καὶ ἀντιλαμβανομένην πόθεν προέρχεται ἡ ἀντίδρασις, ὅτι αὕτη προέρχεται ἀπὸ ξένα συμφέροντα, ἀπὸ τὸ συνδικάτον τῶν συνησπισμένων ξένων ἑταιριῶν τῶν ἐπιδιωκουσῶν τὴν ἐξόντωσιν τῆς Ἑλληνικῆς ναυτιλίας, νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ ἂς εἶναι βεβαία ὅτι οὐ μόνον θὰ εὐεργετήσῃ τὴν Ἑλληνικὴν ναυτιλίαν, τὴν ὁποίαν πάντες συμφέρον ἔχομεν νὰ ὑποστηρίξωμεν καὶ δι’ οἰκονομικοὺς καὶ δι’ ἐθνικοὺς λόγους, ἀλλὰ καὶ θὰ διευκολύνῃ τῶν ἐν Ἀμερικῇ Ἑλλήνων τὴν παλιννόστησιν καὶ προσέτι θὰ ὑποστηρίξῃ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν Ἑλληνικῶν προϊόντων εἰς Ἀμερικήν.

§37Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν νομίζω ὅτι ὑπολείπεται εἰς ἐμὲ νὰ προσθέσω τι πλέον τῶν ὅσα οἱ κ. προλαλήσαντες εἶπον. Μόνον κατὰ τοῦτο ἤθελον ἐπικαλεσθῆ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Ἑλληνικὴ ναυτιλία κατὰ τὰ τελευταῖα 16 ἔτη ἐποιήσατο τόσον γιγαντιαίας προόδους, ὥστε αὗται νὰ παρατηρηθῶσι παρ’ ὅλου τοῦ ἐνδιαφερομένου διὰ τὰ ναυτικὰ πράγματα κόσμου. Ἡ Ἑλληνικὴ ναυτιλία, ἡ ὁποία ἔφθασε κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους ν’ ἀνταγωνίζηται ἐν ὡρισμένῳ τινὶ μέρει τῶν Ἀνατολικῶν θαλασσῶν πρὸς τὴν Ἀγγλίαν, ὥστε νὰ προκαλῇ ἐκ μέρους τῶν ξένων καὶ αὐτῆς τῆς Ἀγγλίας ἀνταγωνισμόν, καὶ τοῦτο δὲν εἶναι ὑπερβολή, ἡ Ἑλληνικὴ ναυτιλία, ἡ ὁποία ἀφ’ ἑαυτῆς καὶ ἄνευ συνδρομῆς ἐκ μέρους τοῦ Κράτους ἔφθασε νὰ ἐπεκτείνῃ τοὺς πλοῦς αὑτῆς πέρα τῆς Μεσογείου καὶ πρὸς τὰς Βορείους θαλάσσας καὶ εἰς τὴν νέαν Ἤπειρον, εὑρίσκει σήμερον πρόσκομμα εἰς τὴν πρόοδον αὐτῆς. Καὶ ὄχι μόνον πρόσκομμα, ἀλλὰ καὶ κτύπημα, τὸ ὁποῖον δύναται ν’ ἀποβῇ θανάσιμον. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δύναται νὰ σταθμίσῃ τὰς περιστάσεις, αἱ ὁποῖαι σήμερον περιστοιχίζουσι τὴν ναυτιλίαν, δύναται νὰ βασισθῇ εἰς τὰς παρατηρήσεις τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ἀλλὰ καὶ δύναται νὰ ἐξαγάγῃ ἐνίσχυσιν πρὸς ἑαυτὴν ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα γνωρίζομεν ὅτι συμβαίνουσι καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ἐνταῦθα, καὶ νὰ σπεύσῃ νὰ πράξῃ ὅ,τι νομίζει συμφέρον πρὸς τὸν ἐθνωφελῆ σκοπόν.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπ. Κουμουνδοῦρος ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου.

§39ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θέλω νὰ ἀδικήσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ εἴπω ὅτι δὲν ἐννοεῖ τὸ μέγεθος τῆς ἀνάγκης τῆς ὑποστηρίξεως τῆς Ἑλληνικῆς ναυτιλίας καὶ ὑπὸ ἔποψιν ἠθικὴν καὶ ὑπὸ ὑλικὴν ἔποψιν. Ὅτι ἐννοεῖ τὴν ἀνάγκην ταύτην, τοῦτο ἐνδεικνύει τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν· ἀλλ’ ἀκριβῶς τοῦτο μὲ φέρει εἰς ἀπορίαν, ὅτι, ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις ἀναγνωρίζει τὴν ἀνάγκην ταύτην καὶ ἀκολουθεῖ οὕτω τοὺς ἐθνικοὺς πόθους, ἀγνοῶ διὰ τίνα λόγον παρεμβάλλει προσκόμματα μὴ φέρουσα τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὑπὸ συζήτησιν. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν καὶ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ παραβλέψωσι πάντα ἄλλον λόγον καὶ νὰ φέρωσι χάριν ἐθνικῶν ἀναγκῶν τὸ ταχύτερον εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἵνα μὴ ἀναγκασθῶμεν καὶ ἐκθέσωμεν ὅ,τι γνωρίζομεν ἐξ ἰδιαιτέρων πληροφοριῶν καὶ ὅ,τι δὲν θὰ εἶναι εὐχάριστον καὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν καὶ διὰ τὸ Ἔθνος.

§40Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ καθῆκον ἔχομεν, Κύριοι, καὶ ὑπερήφανοι εἴμεθα ὁμολογοῦντες, ὅτι ἡ ἡμετέρα ναυτιλία ἔκαμε τεραστίας προόδους κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετίαν καὶ ὅτι σήμερον παλαίει καθ’ ὑπερτάτων δυσχερειῶν. Ἀπόδειξις τοῦ ὅτι ἡ Κυβέρνησις συναισθάνεται τοῦτο εἶναι βεβαίως ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐτόνισεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Μεσσήνης, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Γνωρίζετε, Κύριοι, μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τί ἐπηκολούθησεν. Ἡ Κυβέρνησις ἠσχολήθη ἐν τῷ μεταξὺ ὅπως ἄρῃ τὰς δυσχερείας ταύτας καὶ διευκολύνῃ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, αἰρομένων παρεξηγήσεών τινων. Ἐλπίζω, ὅτι αἱ δυσχέρειαι ἐξωμαλύνθησαν καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον τὴν προσεχῆ Δευτέραν καὶ ἑπομένως παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἔχῃ ὑπομονὴν ἕως τότε.

§41Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Θὰ ὑποβάλητε ἄλλο νομοσχέδιον;

§42Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Τὸ αὐτὸ τροποποιημένον.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντώνιος Καρτάλης ἔχει τὸν λόγον περὶ προφυλακίσεων ἐν Βόλῳ ἕνεκα συλλαλητηρίου ἐλαιοδεκάτης.

§44Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ἀναβάλλει δι’ ἄλλοτε.

§45Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Ὑπάρχει πρότασις, ὅπως γενικευθῇ ἡ συζήτησις καὶ παρακαλῶ ὑμᾶς νὰ ἑρμηνεύσητε τὸν Κανονισμὸν ἂν δύνανται οἱ ἄλλοι ὑπογράψαντες, ἀπόντος τοῦ κατ’ ἀρχὴν ἐπερωτήσαντος, νὰ γενικεύσωσι τὴν συζήτησιν.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἡ πρώτη φορά, καθ’ ἣν παρουσιάζεται τοιοῦτο ζήτημα.

§47Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Βεβαίως, κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει τῶν ἐπερωτήσεων· ἂν οἱ κ. Βουλευταὶ ἐπιθυμῶσι τὴν γενίκευσιν καὶ ζητῶσι τοῦτο, τὸ Προεδρεῖον εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ τὸ δεχθῇ.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τίς ζητεῖ τὸν λόγον;

§49Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Ἐπεθύμουν, κύριε Πρόεδρε, νὰ καταστήσω γνωστὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν γεγονὸς λυπηρόν, τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἐν τῇ ἡμετέρᾳ ἐπαρχίᾳ καὶ τοῦ ὁποίου ἴσως ἡ Κυβέρνησις δὲν διατελεῖ ἐν γνώσει. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ ἐλαίου ἐγένετο ἐν Βόλῳ συλλαλητήριον, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ᾖ ταραχῶδες· δὲν ἦτο δυνατὸν ἐν τῷ νῷ τῶν λαβόντων μέρος εἰς τὸ συλλαλητήριον νὰ ὑπάρξῃ ἡ ἰδέα νὰ ὑποκινήσωσι ταραχῶδες συλλαλητήριον, διότι δὲν ἐπρόκειτο ν’ ἀποσυρθῇ ὑποβληθὲν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον ἐπιβλαβὲς εἰς τὰ συμφέροντα τῆς ἐπαρχίας Βόλου, ἀλλὰ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἦτο ἐπωφελὲς καὶ τὸ ὁποῖον οὗτοι ἐζήτουν νὰ καταστήσωσιν ἐπωφελέστερον. Ἀλλ’ ἄγνωστον διὰ τίνας λόγους, ἴσως ἕνεκεν ἀνεπιτηδείου ἐνεργείας τῶν Ἀρχῶν, τὸ συλλαλητήριον τοῦτο ἐγένετο ταραχῶδες· καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἀπεδόθη καὶ εἰς τοὺς λαβόντας μέρος εἰς τὸ συλλαλητήριον ὅτι εἶχον τὴν πρόθεσιν νὰ προκαλέσωσι στάσιν, καὶ ἀποτέλεσμα τοῦ χαρακτηρισμοῦ τούτου ἦτο ὅτι κατεδιώχθησαν τρεῖς ἐκ τῶν δημάρχων τῆς ἐπαρχίας Βόλου, εἶναι δὲ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι τιμῶσι τὸ ἀξίωμα τὸ ὁποῖον κατέχουσι· καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἀξίωμα ἀνώτερον τούτου, τὸ ὁποῖόν τινες ἐξ αὐτῶν κατεῖχον ἄλλοτε, διότι ὁ εἷς τῶν δημάρχων ἦτο πρὸ δεκαπενταετίας Βουλευτὴς καὶ ὁ ἕτερος, ὁ δήμαρχος Μηλεῶν, ἦτο πρὸ 5 ἐτῶν Βουλευτής, γνωστὸς εἰς ὅλα τὸν πολιτευόμενον καὶ ἐνταῦθα παρακαθήμενον κόσμον. Ἐπεθύμουν νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβῃ κατάλληλα μέτρα ἵνα παραστήσῃ τὸν ἄδικον χαρακτηρισμόν, ὁ ὁποῖος προσεγένετο εἰς τοὺς δημάρχους τούτους, καὶ νὰ προσπαθήσῃ, ἵνα ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον λήξῃ ἡ λυπηρὰ αὐτὴ κατάστασις καὶ μὴ μένωσι προφυλακισμένοι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ὄντως πολλὰς ἐκδουλεύσεις παρέσχον εἰς τὸν τόπον.

§50Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Ὅτε πρὸ ἡμερῶν ἐγένετο τὸ συλλαλητήριον ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ μου πατρίδι, ἔλαβον τὴν τιμὴν καὶ ἐξέθηκα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰ κατ’ αὐτὸ γενόμενα, δὲν παρέλειψα δὲ νὰ συστήσω καὶ τότε, ὅτι ἡ σπουδὴ τῆς Κυβερνήσεως ὅπως δώσῃ χαρακτηρισμὸν ἀλλοῖον ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον εἶχε τὸ συλλαλητήριον, ἦτο σπουδὴ ἄκαιρος δυναμένη νὰ ἐπιφέρῃ μεγαλειτέραν θύελλαν. Φαίνεται, ὅτι αἱ συστάσεις μου τότε δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν καὶ ἐνῷ εἶναι γνωστὸν ὅτι φιλειρηνικώτερον συλλαλητήριον δὲν ἔχει γίνει μέχρι τοῦδε ἐν Ἑλλάδι, καθόσον πάντες οἱ ἀποτελοῦντες τὸ συλλαλητήριον ἔφερον μεθ’ ἑαυτῶν κλάδους ἐλαίας, τὸ σύμβολον τῆς εἰρήνης καὶ τῆς τάξεως, ἀπεδόθη ὅμως, δὲν γνωρίζω ἐκ τίνων λόγων καὶ ἀφορμῶν, τοιαύτη σημασία εἰς τὸ συλλαλητήριον, ὥστε ἐδέησε νὰ μετακληθῇ εἰσαγγελεὺς ἐφετῶν ἐκ Λαρίσης, ν’ ἀποσταλῇ δύναμις στρατιωτικὴ ἐν Βόλῳ, νὰ γίνωσιν ἀνακρίσεις, νὰ ἐκδοθῶσι δεκάδες ἐνταλμάτων κατὰ τῶν πλέον φιλησύχων καὶ ἀνεπιλήπτων συμπολιτῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων, ὡς ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, συγκαταλέγονται καὶ τρεῖς ἐκ τῶν ἀρίστων πολιτικῶν τοῦ τόπου. Τὰ πράγματα ὡς ἐκ τούτου ἤρχισαν νὰ λαμβάνωσι διαστάσεις μεγαλειτέρας, διότι οἱ κάτοικοι ἐξεγείρονται καὶ θὰ ἐξεγερθῶσι περισσότερον, ὅταν βλέπωσι τὰς σπασμωδικὰς κινήσεις τῆς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία εἰς καθαρῶς φιλειρηνικὸν συλλαλητήριον ἠθέλησε νὰ δώσῃ ἔννοιαν καθαρῶς σοσιαλιστικὴν καὶ στασιαστικήν. Ἀλλὰ προχωρῶν ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν διατί τὰ μέτρα ταῦτα τὰ βίαια τὰ τείνοντα εἰς νέαν ἐξέγερσιν μεγαλειτέραν τῆς προηγουμένης; Δὲν εἶχον δίκαιον οἱ συμπολῖταί μου νὰ ἐξεγερθῶσιν; Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι εἶχον πληρέστατα δίκαιον, διότι ἡ ἐκλεγεῖσα ἐν συλλαλητηρίῳ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ ἐλαίου ἦλθεν εἰς Ἀθήνας, μετέβη εἰς τὴν Κυβέρνησιν, συνεζήτησε μετ’ αὐτῆς καὶ ἡ Κυβέρνησις ὑπεχώρησεν εἰς πολλὰ τῶν θεμάτων. Μεταξὺ δὲ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς συγκατελέγοντο καὶ αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι καταδιώκονται σήμερον. Ἐὰν αὐτοὶ ἔκαμόν τι τὸ ὁποῖον ἦτο ἐναντίον τῆς ἠθικῆς, ἐναντίον τῶν νόμων καὶ τῶν τύπων, βεβαίως ἡ Κυβέρνησις δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔλθῃ νὰ συνθηκολογήσῃ μετ’ αὐτῶν, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις μόλις ἐτελείωσεν ἡ ἀποστολή των σπεύδει νὰ στείλῃ διαταγάς. Ἐὰν ἀπέστειλεν, εἰς ἐμὲ τοὐλάχιστον θὰ ἐπιτρέψητε νὰ ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι συνεπεία διαταγῶν τῆς Κυβερνήσεως ἐγένετο τοῦτο, νὰ συλληφθῶσιν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι καὶ νὰ προφυλακισθῶσι. Μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἐξωφρωνικὸν νὰ συζητῇ ἡ Κυβέρνησις μετὰ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ν’ ἀποδέχηται τὰς προτάσεις αὐτῶν καὶ κατόπιν νὰ διατάσσῃ νὰ τοὺς συλλαμβάνωσιν. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου θὰ ἐπεθύμουν νὰ εἶχον τὴν γνώμην τῶν ἁρμοδίων καὶ ἂν τὰ λεγόμενά μου εἶναι ἀκριβῆ, ὅπως πιστεύω, νὰ δοθῶσιν αἱ σχετικαὶ διαταγαὶ εἰς τοὺς ἁρμοδίους, ὅπως παύσῃ ἡ κατάστασις αὐτή, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ φέρῃ μεγαλειτέραν ἐξέγερσιν.

§51Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶναι φανερόν, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ ποτὲ διαταγάς, ὅπως καταγγελθῶσιν ὡρισμένοι πολῖται. Τοῦτο εἶναι ἔργον τῆς εἰσαγγελικῆς Ἀρχῆς, τῆς καταδιωκτικῆς Ἀρχῆς. Ὅπως δὲν ἐδώσαμεν τοιαύτας διαταγάς, δὲν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν καὶ τὰς ἐναντίας. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ ὑποσχεθῶμεν ὅτι θὰ πράξωμεν, εἶναι ὅτι θὰ συστήσωμεν εἰς τὴν καταδιωκτικὴν Ἀρχὴν νὰ σπεύσῃ νὰ περατώσῃ τὰς ἀνακρίσεις, διότι εἶναι λυπηρὸν δήμαρχοι καὶ πρώην Βουλευταὶ νὰ εὑρίσκωνται ὑπὸ τοιαύτην κατηγορίαν. Ἐλπίζω, ὅτι οἱ φιλήσυχοι πολῖται τοῦ Βόλου δὲν ἐσκέφθησάν ποτε νὰ στασιάσωσι, πιθανὸν νὰ συνέβησαν ἔκτροπα, ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ζήτημα τῆς Βουλῆς οὔτε ἡμῶν ἐδῶ ἀλλὰ τῆς δικαστικῆς Ἀρχῆς.

§52Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ἐγὼ πλέον, κύριοι Βουλευταὶ, ἐκλογικῶς δὲν ὑπάγομαι εἰς τὴν Μαγνησίαν καὶ ἑπομένως δὲν θὰ παρεξηγηθῶ λαμβάνων τὸν λόγον, ἀλλ’ ὀφείλω, ὡς γνωρίζων τὰ πρόσωπα περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ διαβεβαιώσω τὴν Βουλὴν, ὅτι ἴσως φιλονομώτεροι, καὶ φιλησυχότεροι ἄνθρωποι δὲν ὑπῆρξάν ποτε. Ἀναγνωρίζω βεβαίως τὴν δυσχέρειαν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ Κυβέρνησις, προκειμένου περὶ καθαρῶς δικαστικῆς ὑποθέσεως, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναμιχθῇ εἰς τὴν ἐνέργειαν τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς, ἀλλὰ τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ κατὰ τὴν ἐνέργειαν ταύτην ἔδειξεν ἀδικαιολόγητον αὐστηρότητα, ἴσως διὰ νὰ δικαιολογηθῇ ὁ θόρυβος τῆς καθόδου τοσούτων ἀρχῶν εἰς Βόλον. Καὶ ὑποπτεύομαι, μετὰ πεποιθήσεως μάλιστα λέγω τοῦτο, ὅτι ἡ ἀφετηρία καὶ ὁ σκοπὸς τῆς αὐστηρᾶς ἐνεργείας τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ἦτο οὐχὶ νὰ συλλάβῃ καὶ τιμωρήσῃ τοὺς ἐνόχους, ἐὰν ὑπῆρξαν τοιοῦτοι, ἀλλ’ ἵνα ἐμπνεύσῃ φόβον καὶ μὴ ἀποτολμηθῇ ἡ ἐπανάληψις παρομοίων ὑπὸ τῶν πολιτῶν ἐκδηλώσεων. Ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ὅμως νὰ εἴπω ὅτι ἠστόχησεν εἰς τὸν σκοπόν της, διότι εἰς τοιαῦτα ζητήματα ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι συλλαμβάνονται καὶ ὑφίστανται τὴν καταδίωξιν, ἐὰν μάλιστα εἶναι κορυφαῖοι ἐν τῇ κοινωνίᾳ, ἀντὶ νὰ παρουσιάζωνται ὡς ἔνοχοι παρίστανται εἰς τὴν ἀντίληψιν τοῦ κόσμου ὡς θύματα διὰ τὴν ὑπεράσπισιν τῶν δικαιωμάτων τῶν συμπολιτῶν των, καὶ οὐ μόνον δὲν μειοῦται ἀλλὰ καὶ θερμοτέρα καὶ μεγαλειτέρα καθίσταται ἡ πρὸς αὐτοὺς ἀγάπη τῶν συμπολιτῶν των. Παρίστανται εἰς τὴν ἀντίληψιν τοῦ λαοῦ περιβαλλόμενοι τὴν αἴγλην τοῦ ἥρωος καὶ προκαλοῦσιν πόθον ἀπομιμήσεως. Ταῦτα δέον διοικητικῶς νὰ ὑποδείξῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ διὰ τῶν ἁρμοδίων προσώπων νὰ συμβουλεύσῃ εἰς τοὺς διαχειριζομένους τὴν ὑπόθεσιν ταύτην καθ’ ὃ μόνον ἔχει δικαίωμα ὅπως σπεύσωσιν εἰς τὴν ταχεῖαν περάτωσιν τῆς ἀνακρίσεως καὶ ἐπανορθωθῇ τὸ γενόμενον ἐξ ἐσφαλμένης ἀντιλήψεως λάθος.

§53Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Ἀκριβῶς αὐτὸ ἤθελον νὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα διὰ τὸν λόγον αὐτὸν μεριμνήσῃ νὰ περατωθῇ ταχέως ἡ ἀνάκρισις καὶ ἀποδοθῶσιν εἰς τοὺς κόλπους τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν ἐξέχοντα μέλη τῆς ἐπαρχίας Μαγνησίας. Ὁμολογουμένως ὅτε ἡ ἐλαία συλλέγεται εἶναι ἀναγκαιότατον ὅπως ἀποδοθῶσιν εἰς τοὺς κόλπους τῶν οἰκογενειῶν τῶν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἵνα μεριμνήσωσι περὶ τῶν συμφερόντων των. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἵνα ἰδιαιτέρως συστήσῃ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην πρὸς τὴν Εἰσαγγελικὴν Ἀρχὴν τοῦ Βόλου ὅπως αὕτη ἐπισπεύσῃ τὴν ἔκδοσιν τοῦ βουλεύματος, ἵνα δοθῇ πέρας εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην τὴν πόσον λυπηράν.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Παπαβασιλείου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαρρυθμίσεως τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους». Ὁ κ. Φ. Μοσχούλας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀστυνομίας ἐμμέσων φόρων». Οἱ βουλευταὶ κ. Ἀλ. Κανάρης, Ν. Μπαλάφας καὶ Σ. Γεωργόπουλος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. (Ὄρα Παράρτημα Ἐφημ. Συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ἀριθ. 450–454). Ὁ κ. Γ. Κατσίνας πρόκειται ν’ ἀναπτύξῃ πρότασιν νόμου, περὶ ἐπιτηδεύματος τῶν Δικηγόρων, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε σήμερον.

§55Γ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ἑρμηνεύων ἐπιθυμίαν καὶ γνώμην τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Ἀθηνῶν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς πρότασιν νόμου περὶ διαρρυθμίσεως τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος τῶν δικηγόρων. Καίτοι ἠδύνατό τις νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι οἱ δικηγόροι ἠδύναντο ν’ ἀξιώσωσιν ἀπαλλαγὴν ἀπὸ τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος, καθόσον τούτους ἡ Πολιτεία ἐχαρακτήρισεν ὡς δημοσίους λειτουργούς, ὡς δημοσίους ὑπαλλήλους, διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων, καὶ ἑπομένως ἡ Πολιτεία συνεπὴς πρὸς τὴν ἀρχήν, τὴν ὁποίαν καθιέρωσε ν’ ἀπαλλάξῃ τοῦ φόρου τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους, συνεπής, λέγω, πρὸς τὴν ἀρχὴν ταύτην, ὤφειλε ν’ ἀπαλλάξῃ καὶ τοὺς δικηγόρους, ἀφοῦ τούτους ἔχει περιβάλει καὶ διὰ δικαστικῶν καθηκόντων, καθόσον καὶ εἰς συμπλήρωσιν τῶν δικαστηρίων καλοῦνται εἰς ἐκπλήρωσιν ἄλλων καθηκόντων κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῶν Βουλευτῶν καὶ ἄλλων αἱρετῶν ἀρχόντων, καὶ συμμετέχουσι μετὰ τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας εἰς τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης, ἐν τούτοις διὰ τῆς ὑποβαλλομένης προτάσεως δὲν ζητοῦσι τοιοῦτόν τι· ζητοῦσιν ὅμως νὰ διαρρυθμισθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου τούτου, ὥστε καὶ εὐκολώτερον καὶ εὐσχημότερον νὰ εἰσπράττηται. Ἄλλως δὲ διὰ τῆς εἰρημένης προτάσεως προβλέπεται συγχρόνως ἡ αὔξησις τῶν ἐσόδων τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος ὅσον ἀφορᾷ τοὺς δικηγόρους. Εἶναι βεβαιωμένον ὅτι ἐν Ἀθήναις εἰσπράττεται ποσὸν 40 ἕως 50 χιλιάδων δραχμῶν, καίτοι βεβαιοῦται πολὺ μεγαλείτερον ποσόν, ἀλλὰ κατὰ στατιστικὴν συνταχθεῖσαν ὑπὸ τῶν συντακτῶν τῆς προτάσεως ταύτης προβλέπεται διπλασία εἴσπραξις, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἠξίωσαν οἱ δικηγόροι ὅπως μέρος τοῦ φόρου τούτου, τὸ τέταρτον, διατίθηται ὑπὲρ τῶν δικηγορικῶν συλλόγων, ἵνα χρησιμεύσῃ διὰ τὴν λειτουργίαν αὐτῶν. Ὁ φόρος εἰσπράττεται κατὰ τὴν πρότασιν ταύτην δι’ ἐπικολλήσεως ἐνσήμου εἰς τὰς διαφόρους πράξεις τῶν δικηγόρων. Ἐπίσης λαμβάνεται πρόνοια περὶ τοῦ τρόπου τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου τούτου καὶ διὰ τοὺς παρισταμένους ἐνώπιον ποινικῶν δικαστηρίων. Ἠγέρθη ἀντίρρησις ὅσον ἀφορᾷ τοὺς δικηγόρους τῶν ἐπαρχιακῶν δικαστηρίων, διότι ἐθεώρησαν οὗτοι ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπιβαρύνονται πολὺ περισσότερον ἀφ’ ὅ,τι ἐπιβαρύνονται σήμερον. Αὐτοὶ πληρώνουσι τὸ ἐλάχιστον ὅριον, ἀλλὰ δύναται νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ δι’ αὐτοὺς ὥστε νὰ ἐλαττωθῇ κατὰ τὸ ἥμισυ τὸ ποσὸν τοῦτο διὰ τοὺς δικηγοροῦντας εἰς ἐπαρχιακὰ δικαστήρια, ὅπου δὲν ἑδρεύει Ἐφετεῖον. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἑτέραν ἀντίρρησιν, ἡ ὁποία νομίζω ὅτι δὲν εἶναι σοβαρά, ὅτι δηλαδὴ διὰ τῆς διαρρυθμίσεως αὐτῆς τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος θὰ ἐπιβαρύνωνται οἱ δικαζόμενοι, νομίζω ὅτι αὕτη δὲν εἶναι ὀρθή, οὔτε πρέπει νὰ γίνῃ λόγος περὶ αὐτῆς, διότι θίγει τὴν ἀξιοπρέπειαν τῶν δικηγόρων. Νομίζω ὅτι οἱ δικηγόροι δὲν θὰ θελήσωσι νὰ ἐπιβαρύνωσι τὸν πελάτην των· ἄλλως, ἐφ’ ὅσον ἔχομεν νόμον κανονίζοντα τὰ δικαιώματα τοῦ δικηγόρου, ὁ πελάτης ὁ θεωρῶν ἑαυτὸν ἀδικούμενον δύναται νὰ προσφύγῃ εἰς τὴν ἁρμοδίαν Ἀρχὴν ἵνα ζητήσῃ νὰ κανονισθῇ πᾶσα διαφορά.

§56ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑπάρχει διάταξις περὶ τούτου.

§57Γ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Δύναται νὰ περιληφθῇ. Ἐλπίζω λοιπὸν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ υἱοθετήσῃ τὴν πρότασιν ταύτην. (Ὅρα Παράρτ. Ἐφ. Συζ. Βουλῆς, ἀριθ. 455).

§58ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα· τὴν υἱοθετεῖ, ἀφοῦ ἔχει οὕτω.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νέγρης ἔχει τὸν λόγον.

§60Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ὡς εἶχον ὑποσχεθῆ πρὸ τριῶν ἡμερῶν, καταθέτω σήμερον τὸ νομοσχέδιον «περὶ συντάξεως ἐργατῶν μεταλλείων, λατομείων καὶ τῶν συναφῶν αὐτῶν ἐργασιῶν. Οἱ πόροι τοῦ ταμείου τούτου θέλουσιν εἶσθαι πρῶτον ὅσα τὸ Κράτος θὰ εἰσπράξῃ ἐκ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν τῶν χρησιμοποιουμένων εἰς τὰ μεταλλεῖα, ἤτοι (ἀναγινώσκει):

Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι αἱ ἀπολαβαὶ ἐν γένει τῶν ἐργατῶν τῶν μεταλλείων ἀνέρχονται εἰς τὰ 10–12 ἑκατομμύρια δραχμῶν, εὑρίσκομεν ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο εἶναι ὡς ἔγγιστα 2% ἐπὶ τῶν ἀπολαβῶν. Ἐὰν λοιπὸν θεσπίσωμεν, ὅτι καὶ οἱ ἐργάται θέλουσι καταβάλει, συμπεριλαμβανομένων καὶ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα καταβάλλουσι σήμερον, τὸ ὅλον 4%, ἐκ τῶν ὁποίων τὰ μὲν 2% θ’ ἀφήσωσιν εἰς τὰ ταμεῖα νοσηλείας, τὰ ὁποῖα καὶ ἤδη ἐργάζονται, τὰ ἕτερα δὲ 2% θὰ καταθέτωσιν εἰς τὸ ταμεῖον συντάξεων, θὰ ἔχωμεν τὸ ὅλον 4% ἐπὶ τῶν ἀπολαβῶν, δηλαδὴ 480,000 δραχμῶν χάριν τῶν συντάξεων. Διὰ τοῦ 4% ἐπὶ τῶν ἀπολαβῶν, ὡς εἶχον ἀναπτύξει ἄλλοτε, καὶ νομίζω περιττὸν σήμερον νὰ τὸ ἐπαναλάβω, εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ ὡς σύνταξις μετὰ 25ετῆ ὑπηρεσίαν εἰς τοὺς ἔχοντας ἡλικίαν 60 ἐτῶν τὸ ἑπταπλάσιον τῆς καταβολῆς ταύτης τῶν 4%. Τοιαύτη σύνταξις ὁμολογουμένως δὲν εἶναι μεγάλη, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα ἐκείνης, τὴν ὁποίαν λαμβάνουσι σήμερον ἀπὸ τὰ ταμεῖα τῶν συντάξεων. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι διὰ τοῦ νόμου τούτου ἀληθῶς θὰ εὐεργετήσωμεν τὴν τάξιν ταύτην, ἥτις συνεισφέρει τόσα εἰς τὸν πλοῦτον τοῦ Κράτους, εἶναι δὲ καὶ ὑποχρέωσις, ἥτις σήμερον εἶναι ἀνεγνωρισμένη παρ’ ὅλων τῶν Κρατῶν. Εἰς τὴν Εὐρώπην γενικῶς, καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν τελευταίως, ἔχει θεσπισθῆ, ὅτι καταβάλλουσιν αἱ ἑταιρεῖαι 2%, οἱ ἐργάται ἄλλα 2% χάριν τοῦ ταμείου τῶν συντάξεων. Ἐνταῦθα λαμβάνουσι τὰ ταμεῖα 2% παρὰ τῶν ἐργατῶν, τὸ 2%, τὸ ἕτερον ἥμισυ, εἶναι ὁ φόρος, τὸν ὁποῖον ἐπιβάλλομεν εἰς τὰς ἑταιρείας διὰ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν. Ἤκουσα προχθὲς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν λέγοντος, ὅτι πάντοτε σκέπτεται τὰς ἐργατικὰς τάξεις, ἐλπίζω λοιπὸν ὅτι θὰ εὐαρεστηθῇ νὰ παραδεχθῇ καὶ υἱοθετήσῃ τὴν ἐργατικὴν ταύτην ὑπόθεσιν.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἕτερος εἶναι ἐγγεγραμμένος. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας.

§62ΑΛ. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ. Τὸν λόγον ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίσατε.

§64ΑΛ. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ἐκπροσωπουμένην αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀπὸ τὸν Ἄτλαντα αὐτῆς κ. Εὐταξίαν, νὰ εὐδοκήσῃ νὰ ψηφισθῇ κατὰ προτίμησιν ἡ πρότασις νόμου, ἡ ὑποβληθεῖσα ὑπὸ τοῦ κ. Κ. Τοπάλη καὶ πολλῶν κυρίων ἄλλων συναδέλφων ἐκ Βόλου καὶ Θεσσαλίας, περὶ τῆς παροχῆς συνδρομῆς πρὸς τὴν ἐν Βόλῳ ἐμπορικὴν σχολήν. Ὡς γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις, αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις ἀναγράφουσιν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν πίστωσιν 7,000 δραχμῶν διὰ συνδρομὴν τῆς Ἐμπορικῆς Σχολῆς Βόλου. Ἐπειδὴ ἤδη εἶναι ἀναγκαῖον, ἵνα δοθῇ τοιαύτη συνδρομή, νὰ ἐγκριθῇ τοῦτο διὰ νόμου ὑπὸ τῆς Βουλῆς, παρακαλοῦμεν ὅπως ψηφισθῇ ἡ πρότασις αὕτη νόμου.

§65ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ζήτημα τῶν βοηθημάτων, τὰ ὁποῖα παρεῖχεν ἡ Κυβέρνησις μέχρι τοῦδε διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀπασχολεῖ ἤδη τὴν Κυβέρνησιν, καὶ θὰ προτείνῃ αὕτη, ὅταν ἐπιστῇ ἡ ὥρα, νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ κανονίζωνται ὅλα ταῦτα.

§66Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Παιδείας καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀναγνώσωσι τὴν πρότασιν ταύτην νόμου περὶ αἰτήσεως συνδρομῆς εἰς τὴν Ἐμπορικὴν Σχολὴν Βόλου καθὼς καὶ τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν αὐτῆς καὶ θὰ πεισθῶσι τότε, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἁπλοῦ βοηθήματος εἰς ἵδρυμα, τὸ ὁποῖον συντηρεῖται διὰ τῆς συνδρομῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἱδρύματος κοινωφελεστάτου, τὸ ὁποῖον παρέχει μεγάλας ὑπηρεσίας εἰς τὸν τόπον. Καθ’ ὅλην τὴν Θεσσαλίαν δὲν ὑφίσταται ἢ αὐτὴ μόνη ἡ Ἐμπορικὴ Σχολή, ἡ ὁποία ἔχει 70 μαθητὰς καὶ διὰ τὴν ὁποίαν δαπανῶνται ἐτησίως ἐξ ἐπιτοπίων συνδρομῶν 24,000 δραχμῶν, καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ συμπληρωθῇ τὸ ποσὸν τῶν 30,000 δρχ., αἵτινες ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν λειτουργίαν τῆς Σχολῆς ταύτης ἄνευ μιᾶς συνδρομῆς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἐδίδετο ἀνέκαθεν, ἀπὸ δεκαετίας. Ἐὰν ἀφαιρεθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐδίδετο μέχρι σήμερον, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ ἡ Σχολὴ αὕτη. Αἱ 24,000 δρχ. αἱ ἐξ ἐπιτοπίων συνδρομῶν συλλεγόμεναι θὰ μείνωσιν εἰς τὰ θυλάκια τῶν δωρητῶν, καὶ ὁλόκληρος ἡ Θεσσαλία θὰ μείνῃ ἄνευ Ἐμπορικῆς Σχολῆς, οἱ δὲ 80 μαθηταί, οἱ ὁποῖοι κατὰ μέγα μέρος συνεπλήρωσαν ἤδη τὰς σπουδάς των, θὰ μείνωσιν εἰς τοὺς δρόμους. Διὰ τοῦτο δέον ὅπως ἡ Κυβέρνησις σοβαρῶς σκεφθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ τὸ ἀποχωρίσῃ ἀπὸ πολλῶν ἄλλων ἀγαθοεργῶν ἱδρυμάτων, τὰ ὁποῖα λαμβάνουσι ποιάν τινα συνδρομὴν τῆς Κυβερνήσεως.

§67ΑΛ. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη ὅτι θὰ λάβῃ γενικὸν μέτρον ἐντὸς τῆς Συνόδου αὐτῆς.

§68ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Βεβαίως, τοσοῦτο μᾶλλον καθόσον ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐδήλωσε καὶ κατὰ τὴν εἰσήγησιν τῶν οἰκονομικῶν αὐτῆς μέτρων ὅτι ἀποδίδει μεγάλην σημασίαν εἰς τὴν ἐπαγγελματικὴν ἢ εἰδικὴν λεγομένην ἐκπαίδευσιν, ἀλλὰ νομίζει ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ καὶ ἐν Ἑλλάδι ὅ,τι καὶ πανταχοῦ σχεδὸν τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου. Πᾶσα Πολιτεία, Κύριοι, τὴν σήμερον θεωρεῖ πρώτιστον καθῆκόν της νὰ μεριμνᾷ περὶ ἱδρύσεως καὶ συντηρήσεως σχολείων γενικῆς μορφώσεως, ἅτινα ἀπεργάζονται τοὺς χρηστοὺς πολίτας καὶ παρασκευάζουσι προσηκόντως τοὺς μέλλοντας νὰ φοιτήσωσιν εἰς τὰ σχολεῖα τῆς εἰδικῆς ἢ ἐπαγγελματικῆς λεγομένης ἐκπαιδεύσεως. Προκειμένου δὲ περὶ σχολείων ἐπαγγελματικῶν ἢ εἰδικῶν ἐπαφίεται εἰς κοινότητας, εἰς συλλόγους κλ., ἡ δὲ Κυβέρνησις ἔχουσα τὴν ἐποπτείαν αὐτῶν ἐπέρχεται μόνον ἐπίκουρος. Τοιαύτην δὲ γνώμην ἔχουσα ἡ Κυβέρνησις ἡμῶν περὶ ἐπαγγελματικῆς καὶ εἰδικῆς ἐκπαιδεύσεως δὲν δύναται ἢ νὰ ἐπέλθῃ ἐπίκουρος καὶ εἰς τὴν Ἐμπορικὴν Σχολὴν Βόλου, ὡς καὶ εἰς πᾶσαν ἄλλην τοιαύτην σχολήν. Ἐπειδὴ δὲ πολλαχοῦ τῆς Ἑλλάδος ὑφίστανται ἤδη τοιαῦται σχολαί, ἐλπὶς δὲ ὑπάρχει νὰ συσταθῶσι καὶ ἄλλαι παραπλήσιαι ἐν τῷ μέλλοντι, σκεπτόμεθα νὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν Βουλὴν ἐντὸς τῆς Συνόδου ταύτης εἰδικὸν νομοσχέδιον, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου, ψηφιζομένου καὶ γινομένου νόμου τοῦ Κράτους θὰ ἐπέλθῃ τοῦτο ἐπίκουρον εἰς αὐτάς, ἐφ’ ὅσον, ἐννοεῖται, τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα διαθέτομεν ἐφέτος, θὰ ἐπέτρεπον τοῦτο.

§69Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Ὅταν δίδητε διὰ τὰς Ἰσραηλιτικὰς Κοινότητας, πρέπει νὰ δώσητε καὶ διὰ τὴν Ἐμπορικὴν Σχολὴν Βόλου, ἥτις ἔχει 80 μαθητάς.

§70ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ αὐτὸ ἀνεστάλη.

§71ΑΔ. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῶν στρατιωτικῶν καὶ οἰκονομικῶν νομοσχεδίων νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν.

§72Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν ὑπεβλήθη· πρέπει νὰ παρακαλέσητε τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑποβάλῃ τοιοῦτον νομοσχέδιον.

§73ΑΔ. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς θέλω νὰ κάμω, νὰ παρακαλέσω νὰ ὑποβάλῃ τοιοῦτον νομοσχέδιον. Ἄλλως τε ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν αὐτό· ὑπεσχέθη τουτέστιν ὅτι μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῶν οἰκονομικῶν καὶ στρατιωτικῶν νομοσχεδίων θὰ ὑποβάλῃ τοιοῦτον νομοσχέδιον, διότι νομίζω ὅτι εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον καὶ ἄλλοτε συνεζητήθη καὶ οὗτινος ἀνεγνωρίσθη ἡ ἀνάγκη ὅπως οἱ γεωργοὶ ἀπαλλαγῶσι τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ὀφείλω δὲ νὰ καταστήσω γνωστὸν καὶ τὸ ἑξῆς, ὅτι ἀθρόαι αἱ μεταναστεύσεις εἰς Ἀμερικὴν γίνονται παρὰ πληθυσμῶν γεωργικῶν, καὶ ὅτι ἐν Πελοποννήσῳ ἰδίως αἱ γαῖαι δευτέρας καὶ τρίτης τάξεως μένουσιν ἀκαλλιέργητοι ἕνεκεν ἐλλείψεως χειρῶν.

§74ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εὐθὺς ὡς ψηφισθῶσι τὰ στρατιωτικὰ καὶ οἰκονομικὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως θὰ ὑποβληθῇ καὶ τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος νομοσχέδιον.

§75Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει ὑπ’ ἀριθ. 77 ἀναγεγραμμένον ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει νομοσχέδιον περὶ ὑπαγωγῆς τοῦ Πρωτοδικείου Κεφαλληνίας εἰς τὸ Ἐφετεῖον Πατρῶν. Κατόπιν τῆς ζωηρῶς ἐκδηλωθείσης ἐπιθυμίας τῶν κατοίκων τῆς Κεφαλληνίας διὰ τοῦ τηλεγραφήματος τοῦ μεταβιβασθέντος εἰς τὸ Προεδρεῖον νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ πρόταξις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἀπέρριψεν ἡ Βουλή.

§77Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Ἀπέρριψε τὴν πρότασιν, ὄχι τὸ νομοσχέδιον.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§79Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ μείνωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ὅπως ἔχει.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1909 ἐκ δρ. 800,000». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ὡς καὶ τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιρρήσεως). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δρ. εἰς χρυσὸν 339,000 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1909». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ὡς καὶ τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιρρήσεως). Ἐξακολούθησις τῆς γʹ συζητήσεως ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταρτισμοῦ στελέχους ἀξιωματικῶν τῆς ἐφεδρείας τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ».

§81Μ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Κατὰ πρότασιν τοῦ κ. Βουδούρη ἐγένετο δεκτὸν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ὅπως ἀπονέμηται ὁ βαθμὸς τοῦ ἀρχιάτρου καὶ ἐπιάτρου εἰς τοὺς καθηγητὰς τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς καὶ εἰς ἄλλους διακεκριμένους χειρούργους κλ. Τὸ ἀκριβὲς τῆς ἐννοίας εἶναι τοῦτο, νὰ παρέχηται ὁ βαθμὸς εἰς τοὺς καθηγητὰς τῆς ἡμετέρας ἢ ξένης Ἰατρικῆς Σχολῆς.

§82Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Λοιπὸν θέλετε τοὺς σοφοὺς αὐτοὺς καθηγητὰς τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ Πανεπιστημίου νὰ τοὺς κάμητε ἀρχιάτρους;!

§83Μ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Ὄχι ἐν καιρῷ εἰρήνης· ἐν καιρῷ πολέμου.

§84Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Αὐτοὶ σκοτώνουν ἐν εἰρήνῃ καὶ δὲν θὰ σκοτώνουν ἐν πολέμῳ (ἱλαρότης);

§85ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν εἶναι ὅλοι οἱ καθηγηταὶ τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς ἀνίκανοι. Εἶναι καὶ ἱκανώτατοι καθηγηταὶ καὶ χειρουργοί, ὡς οἱ κ. Φωκᾶς, Γερουλᾶνος, Ζαΐμης καὶ ἄλλοι. Ἐπίσης καὶ εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν εἶναι τοιοῦτοι ἱκανώτατοι, ὡς ὁ κ. Λιβιεράτος.

§86Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Καὶ ἐν τούτοις τὸν Λιβιεράτον δὲν ἐδέχθη τὸ Ἑλληνικὸν Πανεπιστήμιον.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Καβαλλιεράτου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κ. Π. Φίλιππας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαρρυθμίσεως τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους». (Ὅρα Παράρτ. Ἐφ. Συζητ. τῆς Βουλῆς, ἀριθ. 459). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγκρίσεως δαπάνης δι’ ἀνέγερσιν στρατώνων καὶ στάβλων πυροβολικοῦ ἐκ τῶν πόρων τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ὡς καὶ τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιρρήσεως). Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον ἄνευ ἀντιρρήσεως). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συνδρομῆς πρὸς τὸ ὑπὸ τοῦ συνδέσμου τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν ἱδρυθὲν Σχολεῖον». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ὡς καὶ τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιρρήσεως). Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπαυξήσεως τῶν πόρων τοῦ Μετοχικοῦ ταμείου τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον ἄνευ ἀντιρρήσεως). Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6, τὴν ὁποίαν θὰ σᾶς ἀναγνώσω.

§88Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐπὶ ποίου νομοσχεδίου; Αὐτὸ ἐψηφίσθη· πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ τώρα ἡ τροπολογία; Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ συζητήσω ἐγὼ μίαν ὁλόκληρον νύκτα. Διατί τότε νὰ μὴ προσθέσωμεν αὐτὸ καὶ διὰ τοὺς πολιτικοὺς ὑπαλλήλους; Καὶ τότε θὰ ἴδητε ὅτι τὰ 7.000.000, τὰ ὁποῖα ἔχομεν διὰ συντάξεις, θὰ γίνωσι 16.000.000.

§89Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπηγγείλατε προηγουμένως ὅτι ἡ Βουλὴ ἐδέχθη τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον ἐν τῷ συνόλῳ· πῶς εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ ὑποβληθῇ νῦν τοιαύτη τροπολογία; Δὲν θέλω νὰ συζητήσω κατ’ οὐσίαν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ· νομίζω ὅμως ὅτι εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον πρέπει διὰ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν συζήτησιν, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ ὅπως μὴ ἐπιμείνητε ἵνα προστεθῇ εἰς νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἤδη ἐψηφίσθη.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔφερε τροπολογίαν· ἑρμηνεύει τὴν ἔννοιαν τοῦ ἄρθρου 6. Τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη ὡς εἶναι τετυπωμένον.

§91Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς εἰσαχθῇ ὡς νομοσχέδιον νὰ τὸ ἐξετάσωμεν.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Γʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὁρίου ἡλικίας στρατοῦ ξηρᾶς».

§93Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Θὰ προκαλέσῃ μεγάλην συζήτησιν αὐτό· ν’ ἀναβληθῇ.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δέχεται ἡ Βουλή. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου). Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§95Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ λύπης μου παρατηρῶ, ὅτι ἐν τῇ κλίμακι τοῦ νόμου περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς οὐδεμία ὑπάρχει ἀναλογία, διότι ὁ ταγματάρχης ἀποστρατεύεται εὐθὺς ὡς φθάσῃ εἰς ἡλικίαν 58 ἐτῶν, ὁ λοχαγὸς εἰς ἡλικίαν 56 ἐτῶν, τουτέστι πρὸ δύο ἐτῶν πρὸ τῆς ἀποστρατεύσεως τοῦ ταγματάρχου, ὁ ὑπολοχαγὸς 52 ἐτῶν, τουτέστι πρὸ τεσσάρων ἐτῶν πρὸ τῆς ἀποστρατεύσεως τοῦ λοχαγοῦ, καὶ ὁ ἀνθυπολοχαγὸς εἰς ἡλικίαν 50 ἐτῶν, ἤτοι πρὸ δύο ἐτῶν πρὸ τῆς ἀποστρατεύσεως τοῦ ὑπολοχαγοῦ· κατ’ ἀκολουθίαν δὲν ὑπάρχει ἀναλογία εἰς τὴν κλίμακα αὐτήν, δικαιολογοῦσα τὴν τοιαύτην κατάστασιν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ, ὑπολοχαγοῦ καὶ λοχαγοῦ, καθόσον μεταξὺ τοῦ λοχαγοῦ καὶ ὑπολοχαγοῦ ὑπάρχει διαφορὰ ἡλικίας τεσσάρων ἐτῶν, καὶ μεταξὺ ἀνθυπολοχαγοῦ καὶ ὑπολοχαγοῦ δύο ἐτῶν, ἐνῷ κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν δίκαιον εἶναι τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ, ὑπολοχαγοῦ καὶ λοχαγοῦ νὰ ᾖ τὸ αὐτό, διότι κατὰ τὸν νόμον ἀποστρατευόμενοι οἱ ἀνθυπολοχαγοὶ καὶ οἱ ὑπολοχαγοὶ ἐν τοιαύτῃ ἡλικίᾳ ἰσχυρᾶς ἀντοχῆς βλάπτουσι τὸν στρατὸν καὶ αὐτὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἄλλως, κύριε Πρόεδρε, αἱ διακρίσεις αὗται θὰ ἐμπνεύσωσιν εἰς τὸν στρατὸν δυσαρεσκείας, διότι ἕκαστος τῶν ἀδικηθέντων ἀξιωματικῶν βλέπων ὅτι ἐγένοντο διακρίσεις θὰ ἐξεγερθῇ κατὰ τῆς καταστάσεως ταύτης. Ὁ ἀνθυπολοχαγὸς καὶ ὁ ὑπολοχαγὸς διευθύνουσι διμοιρίας, καὶ ὁ λοχαγὸς διευθύνει λόχον, ἐν καιρῷ δὲ πολέμου τὸ ἓν κέρας τοῦ λόχου θ’ ἀπέχῃ τοῦ ἑτέρου κέρατος κατὰ 500 μέτρα· κατὰ συνέπειαν δὲν δικαιολογεῖται ἡ τοιαύτη διαφορὰ τοῦ ὁρίου ἡλικίας ὡς πρὸς τοὺς ἀνθυπολοχαγούς, ὑπολοχαγοὺς καὶ λοχαγούς, διότι κατὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ὁ ἔχων ἀνωτέραν ἡλικίαν ἀξιωματικὸς εἶναι ἐπαρκέστερος εἰς τὸν στρατὸν τοῦ ἔχοντος κατωτέραν ἡλικίαν ἀξιωματικοῦ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προσέξῃ ἵνα βελτιωθῇ ἡ περὶ ὁρίου ἡλικίας κλῖμαξ τῶν ἀξιωματικῶν διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς ἡλικίας τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ καὶ ὑπολοχαγοῦ εἰς τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τοῦ λοχαγοῦ, διότι, ὡς κάλλιστα γνωρίζω, ἡ διάκρισις αὕτη θ’ ἀναπτύξῃ δυσαρεσκείας ἐν τῷ στρατεύματι, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔχωσιν ἀποτελέσματα λυπηρά, ἅπερ οὐδεὶς Ἕλλην εὔχεται νὰ προέλθωσι.

§96Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ πολύ, διότι δὲν ἐγνώριζον ὅτι θὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον σήμερον, ἀλλὰ πληροφοροῦμαι τὸ ἑξῆς ἄτοπον, τὸ ὁποῖον θὰ συμβῇ εἰς τὸ φαρμακευτικὸν σῶμα. Τέσσαρες ταγματάρχαι καὶ τρεῖς λοχαγοὶ ἀποστρατεύονται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νομοσχεδίου τούτου, οἱ δὲ κατώτεροι ἀξιωματικοὶ δὲν ἔχουσιν ἀποκτήσει τὰ προσόντα πρὸς προαγωγήν· ἑπομένως τὸ σῶμα τοῦτο θὰ μείνῃ ἄνευ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Λάππα, ἡ ὁποία λέγει· «ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν μουσικῶν ἀποστρατεύεται ἕνεκεν ὁρίου ἡλικίας καὶ λαμβάνει σύνταξιν ταγματάρχου». (Ἀπορρίπτεται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Λάππα). Ἑτέρα τροπολογία εἶναι ἡ τοῦ κ. Φλέσσα ἔχουσα οὕτως (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἡλικία τῶν κατωτέρων ἀξιωματικῶν, ἀνθυπολοχαγῶν, ὑπολοχαγῶν καὶ λοχαγῶν, νὰ ὁρισθῇ ἡ αὐτή, ἤτοι τὸ 55ον κλπ.». (Ἀπορρίπτεται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Φλέσσα). Ὑπάρχουσι καὶ δύο τροπολογίαι τοῦ κ. Γ. Κουλούρη, τὰς ὁποίας ἀποσύρει.

§98Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ἔχω καὶ ἐγὼ μίαν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ, διότι πρόκειται περὶ ἀσημάντου πράγματος. Ἔχει ὡς ἑξῆς: «Οἱ στρατιωτικοὶ ἱερεῖς, οἱ ἀρχιτεχνῖται αʹ τάξεως, καὶ κατόπιν οἱ ἀρχιτεχνῖται βʹ τάξεως καὶ οἱ ἀρχιπεταλωταὶ 55 ἐτῶν». Πρόκειται περὶ ἑνὸς ἀνθρώπου καὶ μόνον.

§99Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). 60 εἶναι δι’ ὅλους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι εἶναι τεχνῖται. Διατί νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἐξαίρεσις;

§100Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Δὲν ἐχάλασε ὁ κόσμος· νομίζω ὅτι δύναται νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἐξαίρεσις. (Ἀπορρίπτεται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Γκότση).

§101Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Ἤκουσα τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Καλαμῶν τὰς παρατηρήσεις καὶ ἐπεθύμουν νὰ ηὐδόκει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ προβῇ εἰς τὴν διασάφησιν διατί αὐτὴ ἡ ἀνισότης τῆς διαβαθμίσεως ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας μεταξὺ ταγματαρχῶν, λοχαγῶν καὶ ὑπολοχαγῶν. Ἐκ τίνος λόγου προῆλθε;

§102Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Τὰ ὅρια τῆς ἡλικίας τοῦ λοχαγοῦ, ὑπολοχαγοῦ καὶ ἀνθυπολοχαγοῦ δὲν μετεβλήθησαν ποσῶς· Ἔμειναν ὅπως ἦσαν εἰς τὸν παλαιὸν νόμον. Μετεβλήθησαν μόνον τὰ τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, διότι ἐκεῖ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχωμεν νεώτερα στελέχη. Ἐὰν ἠθέλομεν κατὰ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν καταβιβάσει καὶ τὰ ὅρια τῶν κατωτέρων, τότε θὰ εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀποστρατεύσωμεν σχεδὸν ὅλον τὸ στράτευμα. Πρὸς τὸ παρὸν ἑπομένως δὲν δύναται νὰ κατέλθῃ τὸ ὅριον τῶν κατωτέρων. Τὰ δὲ ὅρια τῶν ἀνωτέρων εἶναι τὰ μεγαλείτερα ἐξ ὅλων τῶν ὁρίων τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν εἰς τοὺς στρατούς. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ Τουρκία ἔχει κατὰ τρία ἔτη μικρότερα ὅρια τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ κατέλθωμεν περισσότερον, διὰ τὸν λόγον τὸν ὁποῖον σᾶς εἶπον, ἀλλὰ πρέπει βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον νὰ κατερχώμεθα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1).

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§104Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τοῦ ἄρθρου οἱ κεκτημένοι κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιστρατήγου, τοῦ ὑποστρατήγου καὶ συνταγματάρχου τὸ ὅριον ἡλικίας ὁρίζεται ὡς ἕπεται: Τοῦ ἀντιστρατήγου τὸ 68ον ἔτος κλπ. Εἶναι γνωστὸν, Κύριοι, ὅτι ἀντιστράτηγος εἷς καὶ μόνον ὑπάρχει ἐν Ἑλλάδι, ἐκτὸς τοῦ Διαδόχου, καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ Κ. Σμολένσκης. Νομίζω ὅτι ἀξιωματικοὶ τῆς περιωπῆς τοῦ Κ. Σμολένσκη πρέπει διὰ παντὸς τρόπου νὰ φροντίσωμεν νὰ παραμένωσιν ὅσον τὸ δυνατὸν πλειότερον εἰς τὸ στράτευμα. Ἡ ἀποστράτευσις ἀξιωματικοῦ, οἷος ὁ Κ. Σμολένσκης, αὐτὸν μὲν κατ’ οὐδὲν ζημιοῖ, διότι εἶναι ἄνθρωπος ἔχων πλήρη ἀνεξαρτησίαν ὑλικήν, καὶ κατὰ συνέπειαν ἀδιαφορεῖ ἐντελῶς ἂν θὰ εἶναι ἐν ἐνεργείᾳ ἢ ἀποστρατείᾳ· νομίζω ὅμως ὅτι τὸ ἔθνος ἔχει ἀνάγκην τῶν ὑπηρεσιῶν τοιούτων ἀξιωματικῶν. Ὁποῖαι δ’ εἶναι αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ στρατηγοῦ Σμολένσκη εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλον τὸ Πανελλήνιον· εἶναι ὁ μόνος στρατηγὸς ἀφ’ ἧς ὑπάρχει Ἑλληνικὸν Βασίλειον, ὁ ὁποῖος ἔλαβε τὰς ἐπωμίδας τοῦ στρατηγοῦ ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς μάχης. Νομίζω λοιπὸν ὅτι τοιοῦτοι ἀξιωματικοὶ δὲν πρέπει μετ’ εὐκολίας ν’ ἀποστρατεύωνται, διότι θὰ ἔλθῃ ἡ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ τοὺς χρειασθῶμεν καὶ δὲν θὰ τοὺς εὕρωμεν. Εἰς τὴν Γαλλίαν λέγουσί τινες, ἀπεστρατεύθη ὁ διάσημος στρατηγὸς Σωσσιὲ καὶ ὁ στρατηγὸς Γκαλιφέ. Ἀλλ’ ἡ Γαλλία ἔχει ὡς τὸν Σωσσιὲ καὶ Γκαλιφὲ πλείστους ὅσους· ἡ Ἑλλὰς ὅμως δὲν ἔχει εἰς τὸ στράτευμά της πολλοὺς ὡς τὸν Σμολένσκην. Δὲν ὁμιλῶ ἀπὸ προσωπικοῦ ἐνδιαφέροντος διὰ τὸν στρατηγὸν Σμολένσκην· ὁμιλῶ ἀπὸ ἐνδιαφέροντος τὸ ὁποῖον πᾶς Ἕλλην ὀφείλει νὰ ἔχῃ. Ἐν δεδομένῃ στιγμῇ καὶ περιστάσει ὁ στρατὸς εἰς τὸν Σμολένσκην θ’ ἀποβλέψῃ καὶ τότε δὲν θὰ τὸν εὕρῃ. Δι’ αὐτὸ προτείνω ὅπως τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας διὰ τὸν μόνον ἀντιστράτηγον τὸν ὁποῖον ἔχει σήμερον τὸ ἔθνος ὁρισθῇ εἰς τὸ ἑβδομηκοστὸν ἔτος.

§105ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (δεξιόθεν καὶ ἀριστερόθεν). Μάλιστα, μάλιστα.

§106Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Διότι, Κύριοι, ἂν μείνῃ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας εἰς τὸ 68ον ἔτος, ὁ στρατηγὸς Σμολένσκης μετὰ 10 μῆνας ἀποχωρεῖ τοῦ στρατοῦ. Δώσατε λοιπὸν ἓν διάστημα τριῶν ἐτῶν, διὰ νὰ ἔχητε ἕνα τοιοῦτον ἀξιωματικὸν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ. Πιστεύσατε, Κύριοι, ὅτι ὁμιλῶ ἐνδιαφερόμενος ὡς Ἕλλην· ἀφήσατέ τον ἀκόμη ἐπὶ τρία ἔτη, καὶ ἔστε βέβαιοι ὅτι, ἐὰν αὐτὸς αἰσθανθῇ τὰς δυνάμεις του ἕνεκα τῆς ἡλικίας του ἐκλιπούσας καὶ πεισθῇ ὅτι δὲν δύναται νὰ προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας του, εἶναι τόσῳ εἰλικρινὴς καὶ γενναῖος, ὥστε μόνος του θὰ ζητήσῃ ν’ ἀποστρατευθῇ. Ἐγὼ παρακαλῶ τὴν Βουλήν...

§107ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (πανταχόθεν). Μάλιστα, μάλιστα.

§108Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. ... παρακαλῶ νὰ σκεφθῇ σοβαρῶς ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλή, διότι τὸ συμφέρον τοῦ στρατοῦ εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις εἶναι νὰ μὴ ἀποχωρισθῇ τοῦ στρατηγοῦ Σμολένσκη.

§109Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸν ἀντιστράτηγον ἐκτιμῶ ἐπίσης ὅπως καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Χαλκίδος Βουλευτής. Τόσον τὸν ἐκτιμῶ, ὥστε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐγὼ ὑπέβαλον τὸ διάταγμα τοῦ προβιβασμοῦ του εἰς ἀντιστράτηγον. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ ὁρίου ἡλικίας, ἤμην ἠναγκασμένος νὰ δεχθῶ ὅ,τι δι’ ὅλους τοὺς στρατοὺς ἔχει γίνει δεκτόν· καὶ ὀφείλω νὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον ἔθηκα τὸ ὅριον αὐτό. Καὶ αὐτὴ ἡ Τουρκία ὥρισε τὸ 65ον ἔτος ὡς ἀνώτατον ὅριον τῶν στραταρχῶν, τῶν στραταρχῶν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν νικηταὶ κατὰ τοὺς διαφόρους πολέμους. Μικρότερον ὅριον ὥρισαν οἱ ἄλλοι στρατοὶ προκειμένου περὶ τῶν στραταρχῶν, ἔκαμαν δ’ ἐξαίρεσιν καὶ προσέθηκαν δύο ἔτη δι’ ὡρισμένα πρόσωπα, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἦτο καὶ ὁ στρατηγὸς Γκαλιφιέ, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Χαλκίδος. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν ὅτι ὁ ἴδιος Γκαλιφέ, ὅτε ἔφθασεν ἡ στιγμὴ νὰ τὸν καταλάβῃ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας, ὁ ἴδιος δὲν ἀπεδέχθη τὴν ὑποβολὴν νόμου αὐξάνοντος τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας, ἀλλ’ εἰς τὸ τελευταῖον γεῦμα τὸ ὁποῖον ἔδωκεν ἀποχαιρετίζων τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς ὁποίους διώκει προέπιεν ὑπὲρ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας. Ἐν Τουρκίᾳ ἐσχάτως ὥρισαν τὸ 65ον ἔτος διὰ τοὺς στρατάρχας, καί, διὰ νὰ τιμήσωσι τοὺς στρατάρχας ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν νικηταὶ ἐν πολέμῳ, ηὔξησαν κατὰ τρία ἔτη τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας καὶ ὥρισαν τὸ 68ον. Εἰς τοὺς ἄλλους στρατοὺς ὥρισαν τὸ 62ον. Ἐγὼ ἔμεινα εἰς τὸ τελευταῖον ὅριον τὸ ὁποῖον ὡρίσθη διὰ τοὺς στρατηγοὺς τοὺς νικητάς, τουτέστι τὸ 68ον, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ ἀνώτατον ὅριον τὸ ὑπάρχον εἰς ὅλους τοὺς στρατούς. Ἑπομένως, ἂν διὰ τοὺς στρατάρχας, οἱ ὁποῖοι δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ἰσοδυναμοῦσι πρὸς τὸν ἀντιστράτηγον ἐν Ἑλλάδι, ὡρίσθη τὸ 68ον ἔτος ὡς ἀνώτατον ὅριον τῆς ἡλικίας, ἥτις θὰ παρεῖχε πλήρεις τὰς σωματικὰς δυνάμεις διὰ πᾶσαν ἐνέργειαν, νομίζω ὅτι δὲν δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ ὑπερβῶμεν τὸ ὅριον αὐτό, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον — τὸ ἐξηγῶ ἁπλῶς — ὥρισα αὐτὸ τὸ ἀνώτατον ὅριον, τὸ ὁποῖον εἰς οὐδὲν ἄλλο μέρος τοῦ κόσμου ὑπάρχει.

§110Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔλαβον τὴν τιμὴν κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν περὶ διορθώσεως τοῦ δευτέρου ἄρθρου τοῦ καθορίζοντος τὸ προσωρινὸν ὅριον διὰ τὸν κατέχοντα τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιστρατήγου, τροπολογίαν καθ’ ἣν προτείνω ἵνα ἀντὶ τῆς ἡλικίας τοῦ 68ου ἔτους τεθῇ ἡ ἡλικία τοῦ 70οῦ ἔτους. Ἐξήγησα δι’ ὀλίγων τὴν ἀνάγκην, ἥτις μὲ ἐνέπνευσε πρὸς ὑποβολὴν τῆς τροπολογίας ταύτης, ἡ ἀνάγκη δ’ αὕτη δὲν ὑπῆρξεν εἰμὴ ἡ ἐκτίμησις τῶν ἐθνικῶν περιστάσεων, ἡ ἐκτίμησις τῶν ἐθνικῶν ἀναγκῶν, καὶ οὐχὶ προσωπολατρεία οὐδὲ δεσμός τις προσωπικός. Ἂν ὑπέβαλον τροπολογίαν καὶ ἐζήτησα διὰ ταύτης τὴν ἐπαύξησιν τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας τοῦ προσωρινῶς ὁριζομένου διὰ τοῦ νομοσχεδίου διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιστρατήγου, ἔπραξα τοῦτο ὄχι διότι ἐνόμισα ἀναγκαῖον ἵνα ἡ Βουλὴ προσδώσῃ μίαν ἔτι τιμὴν εἰς τὸν τετιμημένον ἀξιωματικὸν ὅστις ἐξησφάλισε τὴν τιμὴν τῶν Ἑλληνικῶν ὅπλων κατὰ τὸ 1897, ἀλλὰ τὴν τροπολογίαν ὑπέβαλον διότι ἐθεώρησα ὅτι εἶναι σκόπιμος ἡ τοιαύτη συμπλήρωσις τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου ἥτις μόνον καὶ καθ’ ὁλοκληρίαν ἐκ λόγων σκοπιμότητος ἐνεπνεύσθη. Ὅσα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀνέπτυξε πρὸ ὀλίγου ἐν σχέσει πρὸς τὰ περὶ ὁρίου ἡλικίας εἶναι ὀρθά, οὐδὲ δύναταί τις ν’ ἀντείπῃ εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς ἀνανεώσεως τῶν στελεχῶν τοῦ στρατοῦ, οὐδὲ δύναταί τις νὰ ἀντείπῃ ὅτι οἱ ἄλλοι στρατοὶ οἱ μᾶλλον ἡμῶν προηγμένοι κατ’ ὀργανισμὸν καὶ κατ’ ἐκπαίδευσιν καὶ κατὰ πρακτικὴν ἐφαρμογὴν ἐπὶ τοῦ πεδίου τῶν μαχῶν ἔχουσι κατανοήσει ὅτι μόνον διὰ στελεχῶν νέων καὶ ἀκμαίων δύνανται νὰ ὁδηγῶνται εἰς τὴν νίκην ἢ τὴν ἔντιμον ἧτταν, ὅτι οἱ γέροντες δὲν ἔχουσι λόγον νὰ παραμένωσιν ἐν τῷ στρατεύματι. Τὰς ἀληθείας ταύτας τίς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ; Βεβαίως ὄχι ἐγὼ ὅστις ἀφ’ ἧς στιγμῆς εἰσῆλθον ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας μου εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, σχεδὸν μετὰ μανίας καὶ ψυχώσεως ἠγωνίσθην πάντοτε ὑπὲρ τῆς καθάρσεως τῶν στελεχῶν, ὑπὲρ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας βεβαίως. Λοιπὸν ἐγὼ δὲν θέλω ἀντείπει εἰς ὅσα ἀνέπτυξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, τοὐναντίον δύναμαι νὰ πλειοδοτήσω. Ἄλλο ὅμως εἶναι τὸ ζήτημα τὸ γενικὸν τὸ ὁρῶν τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ στρατοῦ, τὸ ὁρῶν τὴν ἀνανέωσιν τῶν στελεχῶν καὶ τὴν εἰσαγωγὴν ἀκμαίων τοιούτων, καὶ ἄλλο τὸ ζήτημα τὸ θιγόμενον διὰ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐξαιρετικόν, ἀφορῶν εἰς περίπτωσιν τῆς σήμερον. Ὁρίζεται ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 λίαν σκοπίμως ὅτι ὅριον ἡλικίας διὰ τὸν ἀντιστράτηγον εἶναι τὸ 65ον ἔτος, διὰ τὸν ὑποστράτηγον τὸ 65ον, ὅτι ὅριον ἡλικίας διὰ τὸν Συνταγματάρχην εἶναι τὸ 62ον. Ἀλλ’ ὁ νομοθέτης σκοπίμως καὶ σωφρόνως ἔλαβεν ἀνὰ χεῖρας καὶ βιβλίον τι τὸ ὁποῖον ὀνομάζεται ἐπετηρὶς τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ, καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν διεξῆλθε τὴν ἐπετηρίδα καὶ ἀπέβλεψεν εἰς τὴν ἡμέραν τῆς γεννήσεως καὶ εἰς τὰ ὀνόματα τῶν κατεχόντων τοὺς ἀνωτέρους βαθμοὺς νῦν καὶ τῶν μελλόντων νὰ λάβωσι τοὺς ἀνωτέρους βαθμούς, ὁ νομοθέτης ἐσκέφθη ὅτι ἔπρεπε νὰ συνδυάσῃ τὰς παρατηρήσεις τὰς ἐκ τῆς ἐπετηρίδος συναχθείσας πρὸς μερικὰς ἀνάγκας τῆς σήμερον, τὴν ὁποίαν ἡ εὐρεῖα ἀνάπτυξις δὲν εἶναι σκόπιμον νὰ γίνῃ. Καὶ ὁ νομοθέτης ἐσκέφθη προκειμένου περὶ τῶν ταγματαρχῶν ἢ τῶν ἀντισυνταγματαρχῶν ἢ τῶν λοχαγῶν ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας ἀμέσως. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῶν τριῶν βαθμῶν τοῦ ἀντιστρατήγου, τοῦ ὑποστρατήγου καὶ τοῦ συνταγματάρχου, δηλ. τῶν βαθμῶν οἷς δέδοται ἡ διοίκησις τῶν ἀνωτέρων μονάδων τοῦ στρατοῦ, ὁ νομοθέτης ἐσκέφθη ὅτι οἱ ἀξιωματικοί, οἵτινες μετὰ μακρὰν ὑπηρεσίαν ηὐδοκίμησαν ἐν τοῖς βαθμοῖς τούτοις, ἀποτελοῦσι κεφάλαιον διὰ τὴν διοίκησιν τοῦ στρατοῦ, κεφάλαιον τὸ ὁποῖον δὲν ἀναπληροῦται ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ἢ πέντε μηνῶν ἢ ἕξ μηνῶν, κεφάλαιον οὐ μόνον εὐδοκιμήσεως ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἀλλὰ καὶ κεφάλαιον πλήρους ἐμπιστοσύνης τῶν ὑπὸ τὴν διοίκησιν αὐτῶν. Καὶ διὰ τοῦτο ἠναγκάσθη ὁ νομοθέτης σκοπίμως σκεπτόμενος νὰ νομοθετήσῃ πλέον τὸ προσωρινὸν ὅριον τῆς ἡλικίας διὰ τοὺς κατέχοντας τὸν βαθμόν, ὅριον καθ’ ὃ ἀντὶ τοῦ 65ου διὰ τὸν ὑποστράτηγον ἔταξε τὸ 67ον ἔτος. Ποῖος ὑπῆρξεν ὁ λόγος; μὴ ἡ διάταξις τοῦ πρώτου ἄρθρου; Ὄχι· ἡ συμπλήρωσις τοῦ πρώτου ἄρθρου ὀφείλεται εἰς λόγον σκοπιμότητος. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν εἶναι ὁ λόγος τῆς σκοπιμότητος ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν ἂν προσήκει διὰ τὸν ἀντιστράτηγον τὸ 68ον ἢ τὸ 70ὸν ἔτος. Δὲν πρόκειται δὲ περὶ νόμου προσωπικοῦ, ὃν ἀπέρριψεν ἐν Γαλλίᾳ δι’ ἑαυτὸν ὁ στρατηγὸς Γκαλιφέ, διότι ἡμεῖς περιορίζομεν ἤδη τὸ κείμενον ὅριον, ἐνῷ ἐν Γαλλίᾳ ἐπεζήτησαν τοῦ ἐξαιρετικοῦ νόμου νὰ παρατείνωσι τὸ κείμενον ὅριον ὑπὲρ τοῦ ἐνδόξου Γκαλιφέ. Ἡμεῖς ἐπιχειροῦμεν ἤδη νὰ στερήσωμεν τῶν ὑπηρεσιῶν ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος δικαιοῦται νὰ ὑπηρετήσῃ κατὰ τὸν κείμενον νόμον, καθ’ ὃν τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας εἶναι τὸ 72ον ἔτος. Ἐρωτῶ· διὰ ποῖον λόγον προσωρινῶς ὡρίσθη διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ 68ον ἔτος τῆς ἡλικίας τοῦ ἀντιστρατήγου ὡς ὅριον ὑπηρεσίας; Διὰ τὸν λόγον ὅτι ὁ στρατηγὸς Σμολένσκης ὁ κατέχων τὴν θέσιν εἶναι χρήσιμος διὰ τὴν ὑπηρεσίαν. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἀναγνωρίζει ἡ Πολιτεία τὴν ἱκανότητα τοῦ ἀνδρὸς τάσσουσα τὸ 68ον ἔτος εἰδικῶς διὰ τὸν κατέχοντα τὴν θέσιν, συμπληρώσατε τὸν χρόνον, διότι δὲν δύναται νὰ γνωρίζῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἂν αἱ ὑπηρεσίαι στρατηγοῦ τινος ἀποτελοῦντος ἐθνικὸν κεφάλαιον δύνανται νὰ ζητηθῶσιν ὑπὸ τῆς χώρας τῇ 31ῃ Δεκεμβρίου 1910 ἢ τῇ 5ῃ Ἰανουαρίου 1911. Ἐφ’ ὅσον δὲ οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν δύναται νὰ ὁρίσῃ τὰς περιπτώσεις, καθ’ ἃς εἶναι δυνατὸν νὰ ζητηθῇ ἡ ὑπηρεσία τοιούτου ἀξιωματικοῦ εἶναι λίαν ἐπικίνδυνον νὰ τάξωμεν τὸ ὅριον τὸ ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου κανονιζόμενον. Ποῖαι εἶναι αἱ ἀνάγκαι, αἵτινες ἐπιβάλλουσι τὴν παρουσίαν τοῦ ἀντιστρατήγου Σμολένσκη εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ καὶ τὴν ἐνεργὸν αὐτοῦ διοίκησιν γινώσκει κάλλιον ἐμοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, γινώσκει κάλλιον ἐμοῦ ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἀντιλαμβανόμεθα ὅλοι ἐνταῦθα. Ἂν διὰ πάντα στρατὸν ὁ καταρτισμὸς ἀρχιστρατήγου—διότι περὶ ἀρχιστρατήγου πρόκειται — εἶναι ἀπαραίτητος, ἀπαιτεῖ προπαρασκευήν, ἀλλ’ ἀποτελεῖ καὶ κεφάλαιον ἠθικὸν τοῦ στρατοῦ, διὰ τὸν Ἑλληνικὸν στρατὸν τὸ κεφάλαιον τοῦτο τὸ ἠθικὸν εἶναι ἀναντικατάστατον, διότι δὲν δυνάμεθα, Κύριοι, ἑκάστοτε νὰ παρομοιάζωμεν τὸ στράτευμα ἡμῶν πρὸς τοὺς στρατοὺς τῆς Γαλλίας καὶ τῆς Γερμανίας. Τὸ κῦρος τῶν ἀξιωματικῶν, οἵτινες καλοῦνται ἵνα ἀναλάβωσι τὴν ἀνωτάτην ἡγεσίαν τοῦ στρατεύματος ἐνώπιον τοῦ ἐχθροῦ, δέον νὰ ᾖ ἄμωμον καὶ ἀνυπέρβλητον, τὸ κῦρος δὲ τῶν ἀξιωματικῶν τούτων δὲν δύναται νὰ παρασκευάζηται τέλειον ἐν εἰρήνῃ, δυστυχῶς δὲ ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς μόνον ἐν εἰρήνῃ δύναται νὰ παρασκευάζηται ἕνεκα τῶν στενῶν ὁρίων τοῦ Βασιλείου. Θέλομεν νὰ παραβάλωμεν ἡμεῖς τὸ κῦρος τῶν Τούρκων στραταρχῶν πρὸς τὸ κῦρος τῶν Ἑλλήνων στρατηγῶν; Ἀλλ’ ἡ Τουρκία εὑρίσκεται καθ’ ἡμέραν ἐν ἐπαναστάσει.

§111Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Καὶ ἐν πολέμοις.

§112Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐκτὸς τῶν πολέμων οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς Τουρκίας καὶ ἀπέναντι πολυειδῶν ἐχθρῶν ἔχουσι ν’ ἀντιπαραταχθῶσι καὶ ἀπέναντι πολυειδῶν στάσεων καὶ βαπτίζονται εἰς τὸ πῦρ καθ’ ἡμέραν. Βαπτιζόμενος δ’ εἰς τὸ πῦρ ἐξέρχεται ὁ στρατηγὸς μὲ τὸ κῦρος πλῆρες, δοκιμαζόμενος ἐν τῷ ἀγῶνι. Θέλομεν νὰ στηρίξωμεν τὸ κῦρος τῶν ἀξιωματικῶν ἡμῶν ἐνταῦθα μὲ τὰς πενιχρὰς ἀσκήσεις, αἵτινες ἐγένοντο κατὰ τὸ μέχρι τοῦδε διαρρεῦσαν διάστημα; Ὁμιλῶ πάντοτε, Κύριοι, προκειμένου περὶ τῶν ἀναγκῶν τοῦ 1910–1911, ὁμιλῶ ἔχων ὑπ’ ὄψει μου τὸ ὑπάρχον κῦρος, τὸ ὑπάρχον ὑλικόν, τὴν ὑπάρχουσαν κατάστασιν· θέλομεν νὰ παραβάλωμεν ἡμεῖς τὰς περιπτώσεις τῆς Ἑλλάδος πρὸς τὰς τοῦ Γαλλικοῦ στρατοῦ μὴ ἔχοντες ἀποικιακοὺς πολέμους, ὅπου βαπτίζονται οἱ ἀξιωματικοὶ καθ’ ἑκάστην εἰς τὸ πῦρ; Πῶς θὰ συνδυάσωμεν ἡμεῖς τὴν γενναιότητα τῶν ἀξιωματικῶν πρὸς τὴν πεῖραν καὶ πῶς θ’ ἀποδώσωμεν εἰς τοὺς κατωτέρους τὸν ἐνθουσιασμόν πρὸς τὸν ἡγέτην; Ἂν εἰς τὰ ἄλλα Κράτη ἔχουσιν ἀνάγκην ἀξιωματικῶν πεπειραμένων, ἀξιωματικῶν κεκυρωμένων, κατὰ μείζονα λόγον ἔχομεν ἡμεῖς ἀνάγκην τοιούτων διὰ τὴν ἡγεσίαν τοῦ στρατοῦ τὴν ἀνωτάτην, διότι ὁ στρατὸς ἡμῶν, Κύριοι, δὲν ἔχει τὴν πειθαρχίαν, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν οἱ στρατοὶ τῶν μεγάλων ἐκείνων Κρατῶν, τὰ ὁποῖα βιοῦσιν ἐν πνεύματι στρατοκρατικῷ, διότι οὔτε ἡ ἐκπαίδευσις κατὰ χρόνον εἶναι ἐπαρκὴς οὔτε μέχρι τοῦδε ἡ ἐκπαίδευσις ὑπῆρξε κατὰ ποιὸν ἐπαρκής. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ἡ συνοχὴ τοῦ ἡμετέρου στρατεύματος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συγκριθῇ πρὸς τὴν συνοχὴν τῶν στρατευμάτων τῶν στρατιωτικῶς προηγμένων Κρατῶν, εἶναι παραλογώτατον πρᾶγμα ἐὰν εἰς τοιοῦτον στρατὸν δὲν δώσωμεν ἡγήτορα, ὅστις ἀνώτερος τῶν δεσμῶν τῆς πειθαρχίας νὰ δύναται νὰ ἐπιβληθῇ διὰ τοῦ δεσμοῦ τοῦ ἐνθουσιασμοῦ. Δὲν δύνασθε νὰ σύρητε στρατὸν Ἑλληνικὸν ἀπέναντι τοῦ ἐχθροῦ, Κύριοι, ἐὰν δὲν δώσητε εἰς αὐτὸν ἡγήτορα ὅστις νὰ παρασύρῃ τὸν στρατιώτην διὰ τοῦ ἐνθουσιασμοῦ, διότι διὰ τῆς πειθαρχίας, τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τῆς ἐκ τούτων κρινομένης συνοχῆς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχητε πλήρη τὴν σύνταξιν καὶ τὴν ἀσφάλειαν τοῦ στρατεύματος, οὐδὲ νὰ εἶσθε βέβαιοι τελείως ὅτι θέλει ἐπιτελέσει τοῦτο ἄνευ τελείως σπουδαίου ἡγήτορος τὸ καθῆκον αὑτοῦ. Ἐγὼ ταῦτα, Κύριοι, δὲν λέγω θεωρητικῶς· ἔχομεν δεδομένα, ἔχομεν δυστυχήματα, τὰ ὁποῖα ὑπέστημεν. Ἔχομεν τὸν στρατόν, ὁ ὁποῖος ἀπεστάλη τῷ 1897 κατὰ τοῦ ἐχθροῦ, ἀνομοιογενὴς κατὰ τὴν σύνταξιν, ἢ μᾶλλον ὁμοιογενὴς κατὰ τὴν ἀσυνταξίαν, ὑπὸ ἔποψιν στρατιωτῶν καὶ ἐφέδρων, ἀνομοιογενὴς κατὰ τὰ στελέχη, διότι οἱ ἀξιωματικοὶ δὲν ἦσαν τῶν αὐτῶν προελεύσεων, τῆς αὐτῆς ἐκπαιδεύσεως οὐδὲ τῆς αὐτῆς πάντοτε προθυμίας.

§113Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Φέρετε τὸ ζήτημα τοῦ πολέμου; Θέλετε νὰ ἐπεκτείνητε τὴν συζήτησιν;

§114Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ. Φέρω παράδειγμα. Ποσῶς δὲν ἐπεκτείνω οὔτε συζητῶ τὸν πόλεμον. Ἐὰν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν τὸν πόλεμον, θέλομεν ἡμέρας πολλάς. Ἀλλὰ κατὰ τὸν πόλεμον ἐκεῖνον καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον ἦτο ἀπηλπισμένον, διότι ἔβλεπε τὸν στρατὸν καμφθέντα πρὸ τοῦ ὑπερτέρου ἐχθροῦ καὶ μὴ δυνάμενον νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν τούτου ὑπεροχὴν καὶ λόγῳ τῆς συντάξεως καὶ τῆς ἐφεδρείας καὶ τῆς παρασκευῆς, καθ’ ἣν στιγμὴν ἔβλεπε τὸν στρατὸν ὑπὸ τοιαύτας περιστάσεις εὑρισκόμενον, μία ἀκτὶς ὑπῆρξεν ἐλπίδος καὶ ἐνθουσιασμοῦ, καὶ πρὸς τὴν ἀκτῖνα ἐκείνην ἐστράφη ὁλόκληρος ὁ λαὸς καὶ ἡ ἀκτὶς ἐκείνη ἥτις κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἐθεοποιήθη ἐν Ἑλλάδι καὶ ἥτις ἔλαβε τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποστρατήγου ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς μάχης, ἡ ἀκτὶς ἐκείνη ἔσχε τὴν ὑπερτάτην τιμὴν οὐχὶ μόνον νὰ νικήσῃ ἐνώπιον τοῦ ἐχθροῦ, οὐχὶ μόνον ν’ ἀντιταχθῇ νικηφόρως πρὸς τὸν ἐχθρόν, ἀλλ’ ἐνῷ ἠδύνατο νὰ γίνῃ ὁ ἀνατροπεὺς τῶν πάντων διὰ τῆς δημοτικότητος ὑπῆρξεν ὁ συντηρητὴς τῆς τάξεως καὶ τῶν πάντων ἐν Ἑλλάδι. Καὶ τὸ κεφάλαιον τοῦτο, τὸ κεφάλαιον τῆς συντηρητικότητος, τὸ κεφάλαιον τῆς στρατιωτικῆς ὑπεροχῆς θέλετε νὰ καταργήσωμεν ἐκ τοῦ προχείρου; Οἱ Ἕλληνες στρατιῶται, Κύριοι, εἶναι ἱστορικῶς μεμαρτυρημένον ἀπὸ τῶν ἀρχαιοτάτων χρόνων μέχρι σήμερον ὅτι καλῶς ἐπολέμησαν ὅπου διῳκήθησαν ὑπ’ ἐκείνων τῶν ἡγεμόνων τοῦ στρατοῦ, οἱ ὁποῖοι ἐνέπνευσαν τὴν πεποίθησιν περὶ τῆς στρατιωτικῆς αὑτῶν ἀξίας, ἔχομεν δὲ δεδομένον ὅτι αἱ πλεῖσται τῶν νικῶν καὶ αἱ πλεῖσται τῶν ἐντίμων πτώσεων δι’ ἃς σελαγίζει ἡ Ἑλληνικὴ ἱστορία ἐγένοντο ὑπὸ τὴν ἁλουργίδα τὴν βασιλικήν, διότι ἡ βασιλικὴ ἁλουργὶς ἐνέπνεε τὴν ἐμπιστοσύνην, ἀλλὰ καὶ ἡ βασιλικὴ ἁλουργὶς ὑπῆρχεν ἁλουργὶς κατ’ ἐξοχὴν στρατιωτικὴ τότε. Ἡμεῖς τὴν βασιλικὴν ἁλουργίδα ἐν τῇ Βουλῇ ἀπεβάλομεν ἀπὸ τῆς ἡγεσίας τοῦ στρατοῦ· μὴ ἀποβάλωμεν ὅμως, Κύριοι, διὰ τὴν προκύπτουσαν ἀνάγκην τὴν στρατιωτικὴν ὑπεροχήν, διότι φοβοῦμαι μήπως ἔλθῃ ὥρα καθ’ ἣν θὰ κλαύσωμεν πικρῶς δι’ ὅσα σήμερον τόσον ταχέως καὶ τόσον ἀμελετήτως νομοθετοῦμεν. (Εὖγε! Εὖγε!).

§115Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μεθ’ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Βάλτου ἐγὼ δὲν ἔχω νὰ προσθέσω παρὰ ὀλίγας λέξεις. Παρακαλῶ καὶ ἐξορκίζω τὴν Βουλὴν χάριν τοῦ συμφέροντος τοῦ Ἔθνους νὰ μὴ θελήσῃ νὰ ἐξαναγκάσῃ τὸν ἀντιστράτηγον Σμολένσκην ν’ ἀπομακρυνθῇ τοῦ στρατοῦ. Ἐγώ, Κύριοι, ἐκτιμῶ καὶ ὑπολήπτομαι πάντα Ἕλληνα ἀξιωματικόν· ἐγὼ πάντα Ἕλληνα ἀξιωματικὸν θεωρῶ φιλότιμον ἄνθρωπον καὶ ἄνθρωπον πρόθυμον νὰ θυσιάσῃ τὴν ζωήν του ὑπὲρ τῆς πατρίδος· ἀλλὰ δυστυχῶς μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης δὲν ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν παρὰ τὸν ἀντιστράτηγον Σμολένσκην, ὁ ὁποῖος οὐδεὶς δύναται ν’ ἀρνηθῇ ὅτι διεκρίθη εἰς τὰ πεδία τῶν μαχῶν. Δυνατὸν εἰς τὸ μέλλον νὰ διακριθῶσι καὶ ἄλλοι, καὶ εὔχομαι νὰ διακριθῶσι. Σήμερον ὅμως δὲν ἔχομεν παρὰ αὐτὸν διακριθέντα ἐν τοῖς πεδίοις τῶν μαχῶν. Συμφέρον τοῦ Ἔθνους καὶ οὐχὶ τοῦ στρατηγοῦ Σμολένσκη εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον νὰ τὸν κρατήσωμεν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, διότι, Κύριοι, διερχόμεθα ἡμέρας πονηρὰς καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ χρειασθῶμεν τὸν στρατηγὸν Σμολένσκην, ὁ ὁποῖος ὅμως τότε θὰ εὑρίσκηται ἐν ἀποστρατείᾳ. Σᾶς ἐξορκίζω, κύριοι Βουλευταί, χάριν τοῦ συμφέροντος τοῦ Ἔθνους, ψηφίσατε τὴν μεταβολὴν τῆς ἡλικίας καὶ δεχθῆτε ὅπως διὰ τὸν ἀντιστράτηγον Σμολένσκην ὁρισθῇ ἡ ἡλικία τῶν 70 ἐτῶν.

§116ΠΛΕΙΣΤΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 ὑπάρχουσι πολλαὶ τροπολογίαι, τὰς ὁποίας ὀφείλομεν ν’ ἀναγνώσωμεν. Ἡ τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ Τριφυλίας κ. Γεωργακοπούλου ἔχει ὡς ἑξῆς: Εἰς τὸ τέλος τῆς γʹ παραγράφου τοῦ ἄρθρου 2 μετὰ τὴν λέξιν «βαθμοῦ» προστίθενται τὰ ἑξῆς: «Τῆς συντάξεως ταύτης ἀπολαύουσι καὶ ὅσοι τῶν Συνταγματαρχῶν τῶν μὴ ἐχόντων συμπεπληρωμένην διετίαν ἐν τῷ βαθμῷ των κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου θ’ ἀπέκτων τὸ τοιοῦτον δικαίωμα δυνάμει τοῦ ἤδη καταργουμένου ὁρίου ἡλικίας, ἐὰν ἐξέλθωσι τοῦ στρατεύματος ὡς καταλαμβανόμενοι ὑπὸ τοῦ ὁρίου τοῦ παρόντος νόμου».

§118ΒΡ. ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ ἔχω νὰ ὑποβάλω μερικὰς παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 καὶ ἰδίως ἐπὶ τῆς τελευταίας παραγράφου, ἡ ὁποία εἶναι ἀσαφεστάτη, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν λείπει, παρακαλῶ τὸ νομοσχέδιον ν’ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§119Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ. Πῶς θ’ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον;

§120ΒΡ. ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, παρακαλῶ. Λέγω τὴν γνώμην μου.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λέγει τὴν γνώμην του ὁ κ. Βουλευτής.

§122ΒΡ. ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ παρατήρησίς μου ἀφορᾷ τὴν ἑρμηνείαν τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 2, διὰ νὰ εἶναι δὲ ἑρμηνεία σχετικὴ καὶ νὰ ἔχῃ κῦρος, πρέπει νὰ δοθῇ ἐκ μέρους τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν παρίσταται τὴν στιγμὴν ταύτην.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἔλθῃ.

§124ΒΡ. ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω λοιπὸν ὅτι εἶναι ἐπείγουσα ἀνάγκη χάριν τῆς διασαφήσεως τῆς παραγράφου ταύτης ὅπως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο μὴ ψηφισθῇ ἀπόψε, ἀλλ’ ἀναβληθῇ διὰ τὴν αὔριον.

§125Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ. (Δεξιόθεν). Πῶς θ’ ἀναβληθῇ;

§126ΒΡ. ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως ἀναβάλλονται τὰ νομοσχέδια. Ὅστις δὲν θέλει, ἂς ψηφίσῃ διαφορετικά.

§127Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ν’ ἀκούσωμεν τὴν ἑρμηνείαν.

§128ΒΡ. ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ νὰ σᾶς εἴπω τὴν ἑρμηνείαν νὰ τὴν ἀκούσητε. Λέγει: «Οἱ κεκτημένοι τὸ πρὸς σύνταξιν ἀποστρατείας δικαίωμα κατώτεροι ἀξιωματικοὶ καὶ ἀποστρατευόμενοι ἕνεκεν ὁρίου ἡλικίας λαμβάνουσι τὴν σύνταξιν τοῦ ἀμέσως ἀνωτέρου βαθμοῦ».

§129Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἄρθρον 3. Εἴμεθα ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2.

§130ΒΡ. ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 2 ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος νόμου ἄρχεται ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1910»,

§132ΒΡ. ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει σχέσιν, κύριε Πρόεδρε, διότι ἡ παράγραφος ἀφορᾷ τὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1910, τὸ ἄρθρον δὲ 2 λέγει ὅτι ἄρχεται ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1910 ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος νόμου. Ἐὰν κατώτερός τις ἀξιωματικὸς ἀποστρατεύηται κατὰ τὴν 1 Ἰανουαρίου ἔχων συμπεπληρωμένην πενταετῆ ὑπηρεσίαν, λαμβάνει τὴν σύνταξιν ἀνωτέρου βαθμοῦ, ὅπως ἔχει ὁ νόμος ἢ δὲν τὴν λαμβάνει; διότι συμπίπτει ἡ πενταετία ἀκριβῶς τῇ 1 Ἰανουαρίου, ὅτε θ’ ἀρχίσῃ ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου. Λοιπὸν εἶναι ἀνάγκη ἑρμηνείας τῶν δύο αὐτῶν ἄρθρων ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ προτείνω ὅπως ἀναβληθῇ.

§133Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 ζητήσατε τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περιμένω τὸν κ. Ὑπουργόν. Ζητεῖ ἕτερος τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς;

§135ΕΠ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ν’ ἀναβληθῇ, κύριε Πρόεδρε, δι’ αὔριον.

§136ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. Νὰ μὴ ἀναβληθῇ.

§137ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Λέγω, Κύριοι, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ἐδήλωσε πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐκτιμῶν τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑποστρατήγου Κ. Σμολένσκη καὶ νῦν Ἀντιστρατήγου ἔσπευσεν, ὅπως ὑποβάλῃ Διάταγμα πρὸς προαγωγὴν αὐτοῦ. Διὰ τῆς πράξεώς του ταύτης ἀποδεικνύει ποίαν ἐκτίμησιν ἔχει πρὸς τὸν χαρακτῆρα τοῦ ἀνδρὸς καὶ τοῦ στρατιώτου. Ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι ἡ διάκρισις αὐτὴ δὲν εἶναι ἐπαρκὴς καὶ ὅτι ἕνεκα τῆς σωματικῆς αὐτοῦ ἀκμαιότητος εἶναι δυνατὸν ἀκόμη νὰ ὑπηρετήσῃ, ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν, ὅπως δεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Χαλκίδος συνάδελφος.

§138ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εὖγε!

§139Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εὖγε! Εὖγε!

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, Κύριοι, διὰ τὸν στρατηγὸν Σμολένσκη ἀντὶ τοῦ 68 ἔτους θὰ τεθῇ τὸ 70 ἔτος. Τὸ ἄλλο θὰ μένῃ.

§141ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τώρα ὑπάρχει τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ Τριφυλίας κ. Γεωργακοπούλου, ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἑξῆς· «Τῆς συντάξεως ταύτης ἀπολαύουσι καὶ ὅσοι τῶν συνταγματαρχῶν τῶν μὴ ἐχόντων συμπεπληρωμένην διετίαν ἐν τῷ βαθμῷ των κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου θ’ ἀπέκτων τὸ τοιοῦτον δικαίωμα δυνάμει τοῦ ἤδη καταργουμένου ὁρίου ἡλικίας, ἐὰν ἐξέλθωσι τοῦ στρατεύματος ὡς καταλαμβανόμενοι ὑπὸ τοῦ ὁρίου τοῦ παρόντος νόμου».

§143Α. ΚΑΝΑΡΗΣ. Ἐψηφίσθη τὸ ἄρθρον 2.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι· δὲν ἐψηφίσθη, ἀλλ’ ἐψηφίσθη ἡ τροπολογία.

§145Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε τὸ 70 ἔτος ἐψηφίσθη;

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα· αὐτὸ ἐτελείωσεν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Γεωργακοπούλου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ὑπάρχει ἑτέρα τροπολογία, τοῦ βουλευτοῦ Δωρίδος κ. Παπαϊωάννου.

§147Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Ὅτε ὑπέβαλον τὴν τροπολογίαν αὐτήν, τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶχον μεταβληθῆ, ἀλλ’ ἤδη μετεβλήθησαν. Ἡ τροπολογία αὐτὴ ἀποβλέπει εἰς τὸ τρίτον ἄρθρον καὶ παρακαλῶ ν’ ἀναγνωσθῇ, ὅταν θὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ τρίτου ἄρθρου.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά, Ὑπάρχει ἄλλη τροπολογία, τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Παπαϊωάννου.

§149Ν. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Ἐπίσης καὶ αὐτὴ ν’ ἀναγνωσθῇ ἐπὶ τοῦ τρίτου ἄρθρου.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ἐπίσης ὑπάρχει τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ Ἄρτης κ. Ἀ. Γαρουφαλλιᾶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2, ἵνα προστεθῇ μετὰ τὰς λέξεις «λαμβάνουσι τὴν σύνταξιν τοῦ ἀμέσως ἀνωτέρου βαθμοῦ, ἐὰν ἔχωσι συμπεπληρωμένην πενταετῆ ὑπηρεσίαν εἰς τὸν τελευταῖον βαθμὸν καὶ ὁριζομένην ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διατάξεων τοῦ λογιστικοῦ νόμου ἐκ 4 ἐτῶν καὶ 7 μηνῶν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ὑπάρχει ἑτέρα τροπολογία, τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Στράτου, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἶναι περιττὴ πλέον.

§151Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 ἔχω μίαν παρατήρησιν.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ὑπάρχει ἑτέρα τροπολογία ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2, τοῦ βουλευτοῦ Τριφυλίας κ. Γεωργακοπούλου, ἡ ὁποία λέγει· «Οἱ κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου ἔχοντες διετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τῷ βαθμῷ, ὃν κέκτηνται, ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ ἀποστρατευόμενοι λαμβάνουσι τὸν βαθμὸν καὶ τὴν σύνταξιν τοῦ ἀμέσως ἀνωτέρω βαθμοῦ». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 ὑπάρχει ἑτέρα τροπολογία, τοῦ αὐτοῦ βουλευτοῦ Τριφυλίας κ. Γεωργακοπούλου, ἡ ὁποία λέγει· «Οἱ κεκτημένοι τὸ πρὸς σύνταξιν δικαίωμα ἀξιωματικοὶ καὶ ἀποστρατευόμενοι ἕνεκα ὁρίου ἡλικίας λαμβάνουσι τὴν σύνταξιν τοῦ ἀμέσως ἀνωτέρω βαθμοῦ, ἐὰν ἔχωσι συμπεπληρωμένην πενταετῆ ὑπηρεσίαν εἰς τὸν τελευταῖον βαθμόν, οἱ δὲ ὑπολοχαγοὶ καὶ ἀνθυπολοχαγοὶ λαμβάνουσι καὶ τὸν βαθμόν».

§153Α. ΚΑΝΑΡΗΣ. Παραιτεῖται τῆς τροπολογίας του.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ὑπάρχει ἑτέρα τροπολογία, τοῦ βουλευτοῦ κ. Γιαννακίτσα.

§155Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ. Παραιτοῦμαι.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἑτέρα τροπολογία, τοῦ αὐτοῦ Βουλευτοῦ.

§157Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ. Παραιτοῦμαι.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§159Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν εἶναι παρών, ὅστις εἶναι καὶ ὁ ἁρμοδιώτερος ν’ ἀποφανθῇ διὰ τὰς ὑποβληθείσας τροπολογίας, θεωρῶ καλόν, ἢ ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἢ νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις, ἀλλὰ νὰ εἶναι παρὼν ὁ κ. Ὑπουργός.

§160Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Οὐδεμία ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ τροπολογίαι ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 ἀπερρίφθησαν ἐκτὸς τῆς τροπολογίας, ὅπως τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τοῦ ἀντιστρατήγου εἶναι ἀντὶ τοῦ 68ου τὸ 70όν. Ἑπομένως τὸ ἄρθρον 2, τὸ ὁποῖον πρόκειται ἤδη νὰ ψηφισθῇ, ἔχει ὡς ἑξῆς· «Ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος νόμου ἄρχεται ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου 1910. Διὰ τοὺς κεκτημένους κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιστρατήγου, τοῦ ὑποστρατήγου καὶ συνταγματάρχου τὸ ὅριον ἡλικίας ὁρίζεται ὡς ἕπεται· Τοῦ Ἀντιστρατήγου τὸ 70 ἔτος Τοῦ Ὑποστρατήγου τὸ 67 ἔτος Τοῦ Συνταγματάρχου τὸ 63 ἔτος συμπεπληρωμένον. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκει): «Οἱ κεκτημένοι τὸ πρὸς σύνταξιν ἀποστρατείας δικαίωμα κατώτεροι ἀξιωματικοὶ καὶ ἀποστρατευόμενοι ἕνεκεν ὁρίου ἡλικίας λαμβάνουσι τὴν σύνταξιν τοῦ ἀμέσως ἀνωτέρου βαθμοῦ, ἥτις μεταβιβάζεται συμφώνως τῷ νόμῳ περὶ στρατιωτικῶν συντάξεων καὶ εἰς τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανὰ αὐτῶν, ἐὰν ἔχωσι πενταετῆ ὑπηρεσίαν εἰς τὸν βαθμὸν ὃν κέκτηνται, οἱ δὲ ὑπολοχαγοὶ καὶ ἀνθυπολοχαγοὶ λαμβάνουσι καὶ τὸν ἀμέσως ἀνώτερον βαθμόν, τοῦ πέμπτου ἔτους ὑπολογιζομένου ὡς πλήρους ἔτους, ἐὰν ἀποτελῆται ἐξ ἑπτὰ μηνῶν καὶ ἄνω. Ἀξιωματικοὶ παντὸς βαθμοῦ, κεκτημένοι τὸ πρὸς σύνταξιν ἀποστρατείας δικαίωμα καὶ ἔχοντες ὀκταετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τῷ βαθμῷ, ὃν κέκτηνται, ἀποστρατευόμενοι προβιβάζονται εἰς τὸν ἀμέσως ἀνώτερον βαθμὸν καὶ λαμβάνουσι τὴν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦτον ἀντιστοιχοῦσαν σύνταξιν. Εἰς τὴν διάταξιν ταύτην ὑπάγονται καὶ οἱ ἔχοντες πενταετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τῷ βαθμῷ ὃν κέκτηνται καὶ τεσσαρακονταετῆ ἐν ὅλῳ στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, τοῦ τελευταίου ἔτους ὑπολογιζομένου ὡς ἐν τῷ ἀνωτέρω ἐδαφίῳ. Ἀνθυπασπισταί, κεκτημένοι τὸ πρὸς σύνταξιν ἀποστρατείας δικαίωμα, ἀποστρατευόμενοι λαμβάνουσι τὸν βαθμὸν καὶ τὴν σύνταξιν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ, ὁσονδήποτε χρόνον ὑπηρεσίας καὶ ἂν ἔχωσιν ἐν τῷ βαθμῷ των, ἡ δὲ σύνταξις αὐτῶν λογίζεται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ συνόλου τῶν συνταξίμων ἐτῶν τῆς ὑπηρεσίας των.

§162Δ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ διορθωθῇ τὸ ἄρθρον οὕτως· «Ἀπὸ 6 μηνῶν καὶ ἄνω».

§163Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μάλιστα.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§165Δ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Ν’ ἀποτελῆται ἀπὸ 6 μῆνας καὶ ἄνω.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ὁ κ. Στράτος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3.

§167Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ μοὶ χαρίσῃ τὴν εὐμένειάν του ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἐπειδὴ ἀπουσιάζει ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός. Τὸ ἄρθρον 3 ἀναγράφει ἐν τῷ βʹ ἐδαφίῳ τὴν διάταξιν, ὅτι εἰς τὴν διάταξιν τῆς ἀποστρατεύσεως ἐπὶ ἀνωτέρων βαθμῶν ὑπάγονται οἱ ἔχοντες πενταετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τῷ βαθμῷ ὃν κέκτηνται καὶ τεσσαρακονταετῆ ἐν ὅλῳ στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, τοῦ τελευταίου ἔτους ὑπολογιζομένου ὡς ἐν τῷ ἀνωτέρω ἐδαφίῳ». Αἱ μέχρι τοῦδε διατάξεις περὶ ἀποστρατεύσεως ὥριζον, ὅτι ἀνώτερος βαθμὸς δίδεται, ἐὰν ὑπάρχῃ ὑπηρεσία ὀκταετὴς δι’ ὅλους τοὺς ἀξιωματικούς, πενταετὴς δὲ διὰ τοὺς εὐεργετικούς, ἐὰν προηγουμένως ἔχωσιν ὑπηρεσίαν 45 ἐτῶν ἐν τῷ στρατεύματι. Τώρα ἐλαττοῦται εἰς 40 ἔτη· ἡ ἐλάττωσις εἶναι εὔλογος, διότι ἐλαττοῦμεν καὶ τὸ ὅριον μετὰ 5 ἔτη. Φρονῶ καὶ παρακαλῶ τὴν ἀμέριστον προσοχήν σας, διότι τὸ ζήτημα δεῖται καὶ ἄλλης ἐξετάσεως. Ἂν τὰ ὅρια τῆς ἡλικίας ἐλαττοῦμεν ἐν συνόλῳ κατὰ βαθμὸν μέχρι τοῦ λοχαγοῦ κατὰ 5 ἔτη, δὲν εἶναι, νομίζω, ὀρθόν, ἵνα καὶ τὸ δικαίωμα πρὸς σύνταξιν, ἡ ὑπηρεσία δηλαδὴ ἡ συντάξιμος, ἐλαττωθῇ καὶ αὐτὴ κατὰ 5 ἔτη μάλιστα καθ’ ἣν στιγμὴν ἀποτόμως ἐφαρμόζεται τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας καὶ ἀποχωροῦσι τὰ ἀνώτερα στελέχη καὶ τὰς θέσεις αὐτῶν καταλαμβάνουσιν οἱ νεώτεροι, οἵτινες εἶναι σχεδὸν ὁμήλικες. Μικρὰν διαφορὰν ἔχουσιν οἱ εὑρισκόμενοι κάτωθεν μὲ κατώτερον βαθμόν, οἵτινες δὲν θίγονται ἀπὸ τὸ ὅριον. Ἐὰν τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας ἐλαττοῦται κατὰ 5 ἔτη, ἡ ὑπηρεσία ἡ συντάξιμος ἐλαττοῦται κατὰ πολὺ περισσότερον. Ἄλλως θ’ ἀδικήσωμεν τοὺς ἀνθρώπους. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ἂν δὲν ἔχῃ ἀντίρρησιν, νὰ μοὶ χαρίσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, ὡς καὶ τὸ ἄλλο, δηλαδὴ νὰ ἔχωσι 30 ἐτῶν ὑπηρεσίαν ἀντὶ 40 ἐτῶν. Νομίζω, ὅτι τότε θ’ ἀποδοθῇ δικαιοσύνη πλήρης, διότι κατὰ διάφορον τρόπον ἐνεργοῦντες θέλομεν ἀχθῆ εἰς καταστροφὴν ἀτόμων. Ὑποβάλλω τὴν πρότασιν ταύτην, διότι φρονῶ ὅτι εἶναι ἐν πλήρει δικαιολογίᾳ.

§168Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Πρόκειται περὶ εὐεργετικῆς διατάξεως καί, ὅπως εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Βάλτου, δίκαιον εἶναι νὰ ὁρισθῇ 30 ἐτῶν ὑπηρεσία. Τὸ δῶρον νομίζω ὅτι εἶναι ἄδωρον, διότι οὐδένα ἀξιωματικὸν πρόκειται νὰ εὐεργετήσωμεν.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν πολλὰς τροπολογίας ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3. Ἔχομεν τοῦ κ. Ν. Παπαϊωάννου.

§170Ν. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Παραιτοῦμαι.

§171Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ ἰδική μου.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα (ἀναγινώσκει): Εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 2 προστίθεται· «Εἰς τοὺς συμφώνως μὲ τὸ ἄρθρον 3 τοῦ ᾼΣΛϚ’ τῆς 24 Ἰουλίου 1885 περὶ προβιβασμοῦ ὑπαξιωματικῶν εἰς βαθμοὺς ἀνθυπασπιστοῦ, ἀνθυπολοχαγοῦ καὶ ἀποστρατευθέντας πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου ἀναγνωρίζεται τὸ δικαίωμα νὰ λάβωσι τὸν βαθμὸν καὶ τὴν σύνταξιν ὑπολοχαγοῦ, ἐὰν συνεπλήρωσαν ἐν ἐνεργείᾳ πενταετῆ ὑπηρεσίαν ἀνθυπολοχαγοῦ».

§173Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, πρόκειται περὶ διορθώσεως καὶ σαφηνείας τοῦ νόμου τοῦ διέποντος τοὺς προβιβασμούς. Κατὰ τὸν νόμον ᾼΣΛϚ’ τὸν διέποντα τὸν προβιβασμὸν τῶν ὀνομαζομένων εὐεργετικῶν, ἐνῷ λαμβάνεται πρόβλεψις περὶ τοῦ λοχίου, τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ καὶ ὑπολοχαγοῦ, δὲν λαμβάνεται πρόβλεψις περὶ τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ τοῦ ἀποστρατευομένου μετὰ 5 ἐτῶν ὑπηρεσίαν. Ὁ νόμος ᾼΣΛϚ’, λέγει, ὅτι ὁ ὑπολοχαγὸς ὁ συμπληρώσας 5 ἔτη ἐν τῷ βαθμῷ τοῦ ὑπολοχαγοῦ λαμβάνει τὴν σύνταξιν τοῦ ἀνωτέρου βαθμοῦ, ὡς καὶ τὰς ἀποδοχάς. Ἐπίσης ἕτερος νόμος, ὁ ͵ΒΥΝΒʹ, προβλέπει τὸ ἴδιον καὶ περὶ τῶν ἀνθυπασπιστῶν. Ἀπὸ ἀβλεψίαν νομοθετικὴν παρελείφθη ὁ ἀνθυπολοχαγός, ὁ ὁποῖος, καίτοι ἔχει ὑπηρεσίαν 5 ἐτῶν ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ, ἐν τούτοις δὲν λαμβάνει σύνταξιν ἀνωτέραν, ἀλλὰ λαμβάνει τὴν σύνταξιν, τὴν ὁποίαν λαμβάνει καὶ ὁ ἀνθυπασπιστής. Βεβαίως τοῦτο εἶναι μία ἀσάφεια καὶ εἶναι δίκαιον ἡ ἀσάφεια αὐτὴ νὰ ἐπεξηγηθῇ προκειμένου περὶ συναφοῦς ζητήματος κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην. Οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ἀνθυπολοχαγοὶ οὗτοι ἀποστρατευθέντες μετὰ 7 καὶ πλέον ἐτῶν ὑπηρεσίαν ἐν τῷ βαθμῷ αὐτῷ καὶ μέλλοντες νὰ λάβωσι σύνταξιν δὲν εἶναι πλέον τῶν 6 ἢ 7, προκειμένου δὲ νὰ περιμένωσι λύσιν ἐκ τῶν δικαστηρίων θὰ εἶναι προτιμότερον νὰ εὐαρεστηθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν ταύτην, ἡ ὁποία εἶναι δικαιοτάτη καὶ στηρίζεται εἰς τὸν νόμον, διότι μόνον περὶ ἀσαφείας τοῦ νόμου πρόκειται.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Θ. Παπαϊωάννου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἀπορρίπτεται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Παπαϊωάννου)

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ν. Τσαμαδοῦ ἔχουσαν οὕτως· «Οἱ κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου ἔχοντες διετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τῷ βαθμῷ ὃν κέκτηνται ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ ἀποστρατευόμενοι λαμβάνουσι τὴν σύνταξιν καὶ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀμέσως ἀνωτέρου βαθμοῦ» παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἀπορρίπτεται καὶ αὕτη καθὼς καὶ ἡ τοῦ κ. Γ. Καρπετοπούλου). (Μεθ’ ὃ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 2).

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται). Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Δ. Τερτίπη ἔχουσα ὡς ἑξῆς· «Εἰς τὸ τέλος τοῦ αʹ ἐδαφίου ἀντὶ «ἑπτὰ» μηνῶν νὰ τεθῇ «ἕξ».

§177ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δεχόμεθα αὐτὴν τὴν τροπολογίαν. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 3 καὶ 4 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 5).

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἐπίσης ἐπὶ τοῦ ἰδίου ἄρθρου τροπολογία τοῦ κ. Ν. Παπαϊωάννου ἔχουσα ὡς ἑξῆς: «Τὸ ἄρθρον 3 νὰ γίνῃ ἄρθρον 4. Τὸ δὲ ἄρθρον 3 νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς: «Κατώτεροι ἀξιωματικοὶ συμπληρώσαντες τριακονταετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τῷ στρατῷ καὶ ἑξαετῆ εἰς τὸν αὐτὸν βαθμόν, δύνανται, καίπερ μὴ καταλαμβανόμενοι ὑπὸ τοῦ ὁρίου ἡλικίας, ν’ ἀποστρατευθῶσι μὲ τὸν ἀμέσως ἀνώτερον βαθμόν». Ἐπίσης τροπολογία τοῦ κ. Λ. Καλλιφρονᾶ ἔχουσα οὕτως· «Οἱ ὑπολοχαγοὶ συμφώνως τῷ νόμῳ ΑΣΛϚʹ τῆς 24 Ἰουλίου 1885, οἵτινες ὡς ἐκ τῆς ἡλικίας των ἠδύναντο νὰ συμπληρώσωσι πενταετῆ ὑπηρεσίαν, ὡς διαλαμβάνει ἡ διάταξις περὶ ὑπολοχαγῶν καὶ ἀνθυπολοχαγῶν τοῦ ὑποβληθέντος νόμου, καὶ ἔχοντες συμπεπληρωμένον τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον πρὸς προβιβασμὸν καὶ ἀποστρατευόμενοι τῇ αἰτήσει ὑποβαλλομένῃ ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου λαμβάνουσι τὸν βαθμὸν καὶ τὴν σύνταξιν τοῦ ἀμέσως ἀνωτέρου βαθμοῦ». (Ἀπορρίπτονται ἀμφότεραι αἱ τροπολογίαι αὗται συναινέσει τῆς Βουλῆς καὶ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 3. Ἐπίσης ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 4 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 5).

§179Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Ἡ ἰσχὺς τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἄρχεται ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου 1910, ἀλλὰ τὸ τελευταῖον ἄρθρον εἰς τὸ τέλος αὐτοῦ λέγει ὅτι ἡ ἰσχὺς αὐτοῦ ἄρχεται ἀπὸ τῆς ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως» καταχωρίσεως αὐτοῦ. Πρόκειται περὶ λάθους; Ποία ἐκ τῶν δύο διατάξεων ἰσχύει;

§180ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Λέγει «αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος ἄρθρου» ὄχι «τοῦ νόμου».

§181Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Μέρος λοιπὸν τοῦ νόμου θὰ ἰσχύσῃ ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1910 καὶ μέρος ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου; Νομίζω ὅτι ἡ ἑρμηνεία ἡ διδομένη καὶ τὸ γράμμα τοῦ ἄρθρου τούτου εἶναι ἄκρως ἐναντία πρὸς τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ὁ νομοθέτης διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου ἀπονέμει πρὸς τοὺς ἀξιωματικούς, περὶ ὧν διαλαμβάνει, καὶ νομίζω δίκαιον ν’ ἀρχίσῃ ἡ ἰσχὺς καὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ἀπὸ τῆς 10 Ἰανουαρίου 1910, διότι, ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοὶ συμπληρώσαντες τὴν διετίαν ἢ τεσσαρακονταετῆ βίον ἐν τῷ στρατῷ, μετὰ 1 ἢ 2 μῆνας οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι θὰ στερηθῶσι τοῦ εὐεργετήματος τοῦ ἄρθρου τούτου. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ θελήσῃ νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν ἔννοιαν καὶ ἐπὶ τῶν τοιούτων ἀξιωματικῶν ἐφαρμόζουσα καὶ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου τούτου ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1910.

§182Ν. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Ἢ τοὐλάχιστον νὰ τεθῇ: ἀντὶ ἑνὸς μηνός, ἐντὸς δύο μηνῶν, ὥστε νὰ ἔλθῃ τὸ πρᾶγμα εἰς τὴν θέσιν του.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Πολυζώη, ἡ ἑξῆς: «Ἀξιωματικοὶ παντὸς βαθμοῦ ἀποστρατευόμενοι καὶ τραυματισθέντες κατὰ τὸν τελευταῖον Ἑλληνοτουρκικὸν πόλεμον τοῦ 1897 λαμβάνουσιν ἐπὶ πλέον σύνταξιν καὶ δραχμὰς τρεῖς μηνιαίως δι’ ἕκαστον ἔτος τῆς ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρεσίας των, ἥτις σύνταξις μεταβιβάζεται καὶ εἰς τὴν οἰκογένειαν αὐτῶν».

§184Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Πρόκειται περὶ τῶν ἐν τῷ τελευταίῳ πολέμῳ τραυματισθέντων.

§185Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Δικαιοτέρα ἀξίωσις ἀπὸ τὴν τῶν τραυματισθέντων ἐν τῷ πολέμῳ τοῦ 1897 δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ, πρόκειται δὲ περὶ 8 ἕως 10 ἀναπήρων, διὰ τοὺς ὁποίους θ’ αὐξηθῇ ἡ σύνταξις κατὰ 2 ἢ 3 δραχμὰς μηνιαίως. Δὲν πρέπει νὰ φανῇ ἡ Κυβέρνησις φειδωλὴ προκειμένου περὶ ἀπονομῆς ἐλαχίστου ποσοστοῦ πρὸς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των διὰ τοῦ αἵματός των.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα τροπολογία πολλῶν Βουλευτῶν, ἔχουσα ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐν στίχῳ δευτέρῳ τοῦ ἄρθρου 5 μετὰ τὴν λέξιν «διετῆ» προστίθεται ἡ λέξις «τουλάχιστον». Ἐν στίχῳ δὲ τετάρτῳ μετὰ τὴν λέξιν «ἀποστρατευόμενοι» ἀπαλείφεται ἡ φράσις «ἕνεκεν ὁρίου ἡλικίας» καὶ προστίθεται ἡ φράσις «ὁπόταν καταληφθῶσιν ὑπὸ τοῦ κατὰ τὸν παρόντα νόμον ὁρίου ἡλικίας» καὶ ἐν τῷ αὐτῷ στίχῳ ἀπαλείφονται αἱ λέξεις «ἀξιωματικοῦ καὶ ἀνθυπασπιστοῦ» καὶ προστίθενται αἱ λέξεις «ἐν τῷ στρατῷ». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἀπορρίπτονται ἀμφότεραι αἱ τροπολογίαι καὶ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 5). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι.

§187Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ὡς ἐψηφίσθη σήμερον ἀπόντος καὶ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, ὑποθέτω ὅτι θὰ παρουσιάσῃ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ πολλὰς ἐλλείψεις. Ἔδει ἡ Κυβέρνησις, ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον τροποποιηθὲν διενεμήθη μόλις πρό τινων ὡρῶν, ν’ ἀναβάλῃ τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου ἔστω καὶ κατὰ τὴν αὔριον, ὁπότε θὰ ἠδυνάμεθα καὶ τὸ τροποποιηθὲν νομοσχέδιον νὰ μελετήσωμεν καλλίτερον καὶ τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας ὤφειλον οἱ κύριοι συνάδελφοι ὑποβάλλοντες ν’ ἀναπτύξωσιν εὐρύτερον. Διότι ναὶ μὲν φέρει γενικῶς καλὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς τὸ στράτευμα, καὶ ἂς ἐλπίσωμεν ὅτι θὰ φέρῃ τοιοῦτον ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ πολλὰ τὰ δυσάρεστα ἐνδεχόμενον νὰ ἐπιφέρῃ, καθόσον καὶ φιλοτιμίαι τιτρώσκονται διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ πραγματικὴν ἀναμόρφωσιν καὶ ἀληθῆ ἐκκαθάρισιν τοῦ στρατεύματος δὲν φέρει. Ἐπιβάλλεται λοιπὸν ἡ ἀναβολὴ πρὸ παντὸς μετὰ τὴν ἀναχώρησιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὁπότε ἐψηφίσθη καθ’ ὅλως πρωτοφανῆ τρόπον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Εὔχομαι, ὅπως μὴ γίνῃ πρόξενος κακοῦ μᾶλλον ἢ καλοῦ εἰς τὸ στράτευμα γενόμενον νόμος τοῦ Κράτους.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 22 τοῦ Β. Διατάγματος τῆς 12 Νοεμβρίου 1836 περὶ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§189Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 103, τὸ ὁποῖον εἶναι συναφές.

§190ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 103. Αʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου ͵ΣΞΓʹ τῆς 16 Δεκεμβρίου 1867, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ νόμου ͵ΨΙΒʹ τῆς 20 Νοεμβρίου 1878». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§192Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ἀμφότερα ταῦτα παραπεμφθῶσιν εἰς ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία μεθαύριον νὰ τὰ φέρῃ.

§193ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν ὑπάρχει λόγος· εἶναι ἑρμηνευτικὸς νόμος.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν παραπομπὴν εἰς ἐπιτροπὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§195Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Προσβάλλονται συμφέροντα οὐσιωδέστατα.

§196Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐψηφίσθη εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν.

§197Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως παρακαλῶ νὰ προταχθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 102.

§198Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Μὲ τὴν σειράν. Τί; Κόλλυβα θὰ μοιράσωμεν;

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ εἰσιτηρίων εἰς τὸ Ἐθνικὸν ἀρχαιολογικὸν Μουσεῖον καὶ τὸ Μουσεῖον τῆς Ἀκροπόλεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§200Μ. ΑΝΝΙΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Τὰς συμβάσεις.

§201ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα.

§202Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ ΚΑΙ ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ περὶ ἀχρήστων πλοίων.

§203ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα· ἔχει ἀριθμὸν 11.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΚΘʹ «περὶ ἐκποιήσεως ἀχρήστων πλοίων τοῦ Π. Ναυτικοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§205ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 24.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παραχωρήσεως οἰκοπέδων τοῦ Δημοσίου ἐν Πάτραις εἰς τοὺς ἐπ’ αὐτῶν οἰκοδομήσαντας μέχρι τέλους τοῦ ἔτους 1908». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§207Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 35, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖται ἐξ ἑνὸς ἄρθρου, καὶ κατόπιν τὰς συμβάσεις.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταργήσεως ἄρθρων τινῶν τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ ἄρθρον μόνον).

§209Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Παρακαλῶ νὰ προστεθῇ ὡς τελευταία διάταξις ἡ ἑξῆς: «Αἱ ἐκκρεμεῖς περὶ ἀνατροπῆς δίκαι καταργοῦνται».

§210ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν.

§211Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Τὰς συμβάσεις, ἀπὸ τοῦ ἀριθ. 25.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Πειραιεῖ ἑδρευούσης Ἀγγλοελληνικῆς ἀτμοπλοΐας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Ἀθήναις ἑδρευούσης Ἐθνικῆς ἀτμοπλοΐας τῆς Ἑλλάδος». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῶν ἰδιοκτητῶν τοῦ ὑπὸ ἑλληνικὴν σημαίαν ἀτμοπλοίου «Ἀστραπή». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῶν ἰδιοκτητῶν τοῦ ὑπὸ ἑλληνικὴν σημαίαν ἀτμοπλοίου «Ραφίνα». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς Προνομιούχου Κρητικῆς ἀτμοπλοΐας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§213Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 30 εἶναι σύμβασις.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τῆς συμβάσεως «περὶ παραχωρήσεως δικαιώματος ἐπιχειρήσεως ὑδρομαστευτικῶν ἐργασιῶν ἐν ὡρισμέναις περιοχαῖς». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§215ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὸ περὶ γυμναστικῆς.

§216ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα· τὸ ὑπ’ ἀριθ. 16.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ͵ΒΧΚΑʹ νόμου περὶ γυμναστικῆς κλπ.». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9 καὶ 25′ μ. μ.).